extracted_text:
Кіріспе
             Қосымша сабақтан өткен «Халықаралық көрмелер бюросы (ХКБ)»
 тақырып үлкен қызығушылығымды тудырды. Сондықтан мен бүкіл ХКБ
жайында ақпарат жинай бастадым да, Turbo Pascal  программалау тілін
қолдану арқылы халықаралық көрмелер бюросының хранологиясын жасадым.
           Менің ғылыми жобамның негізгі мақсаты – ХКБ хранологиясын қазіргі
ақпараттық коммуникациондықтехнологиялар арқылы қолданысқа кеңінен
енгізуге болады.
           Менің ғылыми жобам негізгі екі бөлімнен тұрады.
            Кіріспе. Ол бір тараудан тұрады: «Дүниежүзілік ЕХРО көрмесінің
тарихы» жайында. Яғни құрылуы мен мақсаттары және мүше елдер жайлы
айтылған.
            І бөлім – негізгі бөлім. Ол екі тараудан тұрады: бірінші тарауда «ХКБ
хранологиясы» жайында. Мұнда Халықаралық көрмелер бюросы 1851 жылдан
бастап өтілгеннен кейінгі атаулы жылдарын төрт орынды сандар енгізу
арқылы сол жылдары болған Халықаралық көрмелер бюросы туралы
ақпараттар шығады. Ал екінші тарауда «EXPO 2017 Astana» жайында жаздым.
Бұл тарауда Астана қалай таңдалғаны жайлы, «Болашақ энергиясы»
тақырыбын таңдап алудағы негізгі мақсаты туралы және көрме қазақтың
әлемге кенірек танытуға жол ашатыны Қазақстандық тапсырысты қолдаған
жағдайда оның ел экономикасына не беретіні жайлы айтылған.
           Енді біз осы тақырыпты талдап көрейік. Бұл кейбір балаларға жаңалық
болып көрінбеуі мүмкін, бірақ мұнда көптеген тың идеялар бар. Мен  төменде
келтірілетін тақырыптарды бұрындары жазылған газеттерде, интернет
жүйесінен жинақтадым, сондайақ  өзіміз қосқан үлесімізде жоқ емес. Бұл
ережелерді, есептерді білгеннен кейін қызығушылықтары артып,
информатиканы жақсы оқитын балалардың саны көбейеді деген үмітіміз бар.
1 1.1   Дүниежүзілік ЕХРО көрмесінің тарихы.
         Халықаралық көрмелер бюросы (фр. Bureau International des
Exppositions, BIE) халықаралық көрмелер туралы Конвенцияның
юрисдикциясына жататын (Ехро немесе Халықаралық көрме) халықаралық
көрмелерді бақылау үшін жасалған мемлекет аралық ұйым болып табылады.
        ЭКСПО атауы – өзінің аты айтып тұрғандай, «экспонант» деген сөзден
шыққан. Қазақшаласақ, жәдігер болады, яғни ол – жер жүзін мекендеген
барша халықтардың  өмірдің түрлі саласында қол жеткізген жетістіктерін,
жәдігерлерін көрсететін  алаң. Онда ЭКСПО –ның кезекті таңдаған
тақырыбына орай жұрттың бұрынғы – соңғы жеткен жетістіктері көпшілік
назарына ұсынылады.
       Құрылуы мен мақсаттары.
      Халықаралық көрмелер бюросы 1928 жылы 22 қараша айында Париж
қаласында қол қойылған Халықаралық көрмелерге қатысты Конвенция
өтінімдерін қамту және бақылау негізінде құрылды. Оның мүшесі болып мүше
– мемлекеттердің Үкіметтері болып табылады.
        ХКБ штаб – пәтері Париж қаласында орналасқан. Бюроның құрамына
Бас Ассемблея президент, атқарушы коммитет, мамандандырылған
комитеттер кіреді (1928 ж. 22 қарашада Париж қаласында қол қойылған
Халықаралық көрмелерге қатысты Конвенцияның 25 бабы).
        Мүше елдері. (Қосымша №1 қараңыз)
        Алғашқы Дүниежүзілік көрмені Лондондық Гайдпаркте, арнайы
жасалған әйгілі Хрустал сарайы өткізілген уақыттан бастап есептегенде 2014
жылы 163
жыл толады.
        Бұл, қатысушы – елдер қонақтарға өз өңдірушілерінің шеберлігін және
бірдей, бірақ әртүрлі елде жасалған тауарлардың сапасын салыстыруға
мүмкіндік бере отырып, ұлттық өңдірістің заттарын бір жерде және бір
мезгілде көрсетуге келісті. Дәл осы кезде сол көрмелік тұрғылар тәжірибиеге
енгізіле бастады, уақыт өте келе олар міндеттіге айналып, кейін тиісті
халықаралық нормативтік актілерге белгіленеді.
        Бүгінгі күннен бастап олардың тұрғысынан қарастыра келе, бүкіл
әлемдік көрмелер – бұл, белгілі бір деңгейде ұлттық формалардағы
шоғырланған түрде бейнеленген адамзат дамуының тарихи ретроспективасы
деп пайымдауға болады.
        Дүниежүзілік  көрмелерде ұсынылған экспонаттардың талдаулары ,
құндылықтары мен басымдылықтарды, сондайақ  олардың жеке елдерде
үстемдік ететін басымдылықтарымен қатынастарының жүйесі туралы
қорытынды шығаруға мүмкіндік береді. Осы құндылықтардың серпімділігі
дүниежүзілік көрмелердің ұлттық өнеркәсіп пен  мәдениеттін дамуына белгілі
бір ықпалы туралы айтуға мүмкіндік береді. 2
         Әр дүниежүзілік көрме экспонаттардың және идеялардың
бірегейлігімен, ұйымдастырушылар және қатысушылардың тұрғызған
кешендермен павильондардың өзінділігімен, өткізілетін шаралардың
көркемділігі және мерекелігімен ерекшеленеді.  (Қоысмша №2 қараңыз)
          Дүниежүзілік көрмелер өзінің ауқымы, жалпы – саяси және
экономикалық  мәнділігі бойынша тендессіз оқиғалар болып табылады.
         Олардың басты мақсаты – жаңа ғылыми   техникалық жетістіктер, даму
келешегі, сондайақ қатысушы – елдердің дәстүрлері мен тарихының жұрт
алдындағы шеруі.
          Олар көп жерде халықаралық экономикалық және ғылыми
байланыстарының дамуы мен кеңейуіне ықпал етеді.  Дүниежүзілік көрмелер
– әртүрлі елдерде тұратын, бірақ бірдей құндылықтар, мүдделер және
мақсаттарымен біріккен адамдардың араласуының бірегей мүмкіндігін
сыйлайды.
          Қазірдің өзінде 63 көрме өткізілді.
          Ел ішінде ХКБның өзіндік мұрасы пайда болды: Лондондағы Хрустал
сарайы; Париждегі Эйфель мұнарасы; Париждегі Александр 3 көпірі;
Венадағы Ротонда  әлемдегі ең үлкен күмбез астындағы павильон;
Мельбурндегі патшалық көрме павильоны.
          ЕХРО бес  жылда бір өткізіледі және  алты айға созылады. ЕХРО
мамандандырылған халықаралық көрмелер екі Дүниежүзілік үлкен
көрмелердің аралығында өтеді. Міндетті түрде ХКБ бекіткен тақырыпқа ие
болады әрі үш айға жалғасады. 1.2.   ХКБ хранологиясы
            Дүниежүзілік ЕХРО көрмесі техникалық және технологиялық
жетістіктерді көрсетуге арналған ашық халықаралық алаң болып табылады.
           ХҮІІІ – ХІХ ғасырда жер шарында индустриалды төңкерістің жаңа
үлгісі өмірге келді. Жер шарының назарын аударған көрме алғаш рет
Англияда 1756 жылы ұйымдастырылды. Алайда Халықаралық деңгейге
көтеріле алмады. 1851 жылы ағылшын ханзадасы Альберт Ұлыбританияда
тұңғыш рет халықаралық  көрме ұйымдастыруды ұсынды. Бұл кезде елдің
экономикасы жақсарып, сауда әлемінде  сауда – саттық  жасасуда оған тең
келетін ел болмаған еді. Лондондағы 17 аптада Гайд саябағында темір мен
әйнектен құрастырылған атақты «Хрустал» сарайы бой көтерді. Оның
сәулетшісі – бақ күтушісі Джозев Пакстон болған. Тек сарайды көру үшін
миллиондаған халық жиналды. Бірінші халықаралық көрме көптін көңілінен
шығып, көптеген өнертапқыштардың жаңалықтары адамзаттың дамуына жол
ашты. Соның бірі – барометр. Көрмені 6 миллион адам тамашалаған.
Нәтижесінде ұйымдастырушыларда көп пайда тапқан.
          Көрмені өткізген қалалар ішінде Франция астанасы Париж рекорд жасап
тұр, мұнда ол 1855, 1867, 1878, 1889, 1900, 1937 жылдары
ұйымдастырылыпты. 1889 жылғы ЭКСПО кезінде Франция әйгілі Эйфель
мұнарасын жұрт назарына ұсынған. Бүгінде бұл мұнара Париждің символы.
Осы мағлұматтарды жинай отырып 1851 жылдан бастап көрмені өткізген
қалаларды жинақтап Турбо Паскаль тілінде ХКБ хронологиясының
программасын жасадым. «ХКБ хронологиясы» мұнда Халықаралық көрмелер
1851 жылдан бастап өткізілгеннен кейінгі атаулы жылдарын төрт орынды
сандар енгізу арқылы сол жылдары халықаралық көрмелер бюросы қай жерде
болғандығы және  халықаралық көрмелер бюросы туралы ақпараттар шығады.
          Программасын қарастырайық:
program EXPO;
var god:integer;
begine
 write('EXPO дүниежүзілік көрмені өткізген жылдарды енгізіңіз:  ');
 readln(god)
 Case god of
1851: writeln('1851 жылы Англияда, Лондон қаласында ХКБ өткізілді. 1851
жылы ағылшын ханзадасы Альберт Ұлыбританияда тұңғыш рет халықаралық
көрме ұйымдастыруды ұсынды. Бұл кезде елдің экономикасы жақсарып, сауда
әлемінде саудасаттық жасауда оған тең келетін ел болмағанда еді. Лондонда
17 аптада Гайд саябағындағы темір мен әйнектен құрастырылған атақты
3
4 1900: writeln('1900 жылы Францияда, Париж қаласында ХКБ өткізілді. 1900
жылы Париж көрмесінде халық тұңғыш рет дыбысты киноны тамашалады.
Көрме кезінде орыс инженері Константин Пенрский әлем жұртшылығы
қолданып жүрген «телевидение» деген сөзді қолданысқа ендірген екен.');
«Хрусталь» сарайы бой көтерді. Оның сәулетшісі – бақ күтушісі Джозеф
Пакстон болған. Тек сарайды көру үшін миллиондаған халық жиналды.
Бірінші Халықаралық  көрме көптін көңілінен шығып, көптеген өнер –
тапқыштардың жаңалықтары адамзаттың дамуына жол ашты. Соның бірі
барометр. Көрмені 6 миллион адам тамашалаған. Нәтижесінде
ұйымдастырушыларыда көп пайда тапқан.');
 1855: writeln('1855 жылы  Францияда, Париж қаласында ХКБ өткізілді.
Көрмені өткізген қалалар ішінде Франция астанасы Париж рекорд жасап
тұр.');
 1862: writeln('1862 жылы Англияда, Лондон қаласында ХКБ өткізілді. 1862
жылы Лондонда болған ЭКСПО – да жұрт алғашқы тігін машинасымен
танысқан. Көрме 9 га ауданнан, 6 096 617 келушілердің саны. ');
 1867: writeln('1867 жылы  Францияда, Париж қаласында ХКБ өткізілді.
Көрме 66,8 га ауданнан, келушілер саны 6 800 000, 32 мемлекет қатысты. 1867
жылы 1 сәуір күні ашылып 1867жылы 31 қазан күні жабылды Көрмені өткізген
қалалар ішінде Франция астанасы Париж рекорд жасап тұр. ');
 1873: writeln('1873 жылы Автралияда, Вена қаласында ХКБ өткізілді. Көрме
25,6 га аудан, келушілер саны 7 000 000. Тақырыбы: «Ұранның мәдениеті және
тәрбие». ');
 1876: writeln('1876 жылы Пенсильванияда, Филлодельфия қаласында ХКБ
өткізілді. 1876 жылы АҚШтың Филлодельфия қаласында өткен көрмеде
Александр Белла ең алғашқы телефонды жұртшылық назарына ұсынды.');
 1878: writeln('1878 жылы '1867 жылы  Францияда, Париж қаласында ХКБ
өткізілді. Көрмені өткізген қалалар ішінде Франция астанасы Париж рекорд
жасап тұр. ');
 1886: writein('1886 жылы Австралияда, Мелбурн қаласында ХКБ өткізілді.');
 1888: writeln('1888 жылы Испанияда, Барселонна қаласында ХКБ өткізілді. ');
 1889: writeln('1889 жылы '1867 жылы  Францияда, Париж қаласында ХКБ
өткізілді. 1889 ЭКСПО кезінде Франция әйгілі Эйфель мұнарасын жұрт
назарына ұсынған. Бүгінде бұл мұнара Париждің символы. ');
 1893: writeln('1893 жылы АҚШ, Иллинойста, Чикаго қаласында ХКБ
өткізілді. 1893 жылы Чикагода көрмеге келушілер алғашқы газдалған сусының
дәиін татты.');
 1894: writeln('1894 жылы  АҚШ, Коллифорнияда, СанФранциско қаласында
ХКБ өткізілді. ');
 1895: writeln('1895 жылы АҚШ, Джорджияда, Атланта қаласында ХКБ
өткізілді');
 1897: writeln('1897 жылы Белгиада, Брюссель қаласында  ХКБ өткізілді.');
1901: writeln('1901 жылы АҚШ, НьюЙоркте (Штат) Буффало қаласында
ХКБ өткізілді.'); 5
 1935: writeln('1935 жылы  Бельгияда, Брюссель қаласында ХКБ өткізілді.');
 1904: writeln('1904 жылы АҚШ, Миссуриде, Сент – Луис қаласында ХКБ
өткізілді. ');
 1905: writeln('1905 жылы Белгияда, Льёж қаласында ХКБ өткізілді. ');
 1906: writeln('1906 жылы Италияда, Милан қаласында ХКБ өткізілді. ');
 1907: writeln('1907 жылы Ирландияда, Дублин қаласында ХКБ өткізілді және
де 1907 жылы АҚШ, Вегиниада,ХемптонРоуде қаласында ХКБ өткізілді. ');
 1908: writeln('1908 жылы Францияда,Париж қаласында ХКБ өткізілді.’);
1909: writeln('1909 жылы АҚШ,Вашингтонда,Сэитл қаласында ХКБ өткізілді
');
 1910: writeln('1910 жылы Бельгияда,Брюссель қаласында ХКБ өткізілді ');
 1911: writeln('1911 жылы Италияда,Турин қаласында ХКБ өткізілді. ');
 1913: writeln('1913 жылы  Бельгияда, Гент қаласында ХКБ өткізілді.');
 1915: writeln('1915 жылы АҚШ, Калифорнияда, СанФранциско қаласында
ХКБ өткізілді және де 1915 жылы АҚШ, Калифорнияда, СанДиего
қаласында ХКБ өткізілді. ');
 1922: writeln('1922 жылы Бразилияда, РиодеЖанейро қаласында ХКБ
өткізілді.');
 1924: writeln('1924 жылы Англияда, Уэмбли қаласында ХКБ өткізілді.');
 1925: writeln('1925 жылы Францияда, Париж қаласында ХКБ өткізілді.');
 1926: writeln('1926 жылы АҚШ, Пенсильванияда, Филадельфия қаласында
ХКБ өткізілді.');
 1929: writeln('1929 жылы Испанияда, Барселона және Севилья қалаларында
ХКБ өткізілді.');
 1930: writeln('1930 жылы  Бельгияда, Антверпен және Льеж қалаларында
ХКБ өткізілді. ');
 1931: writeln('1931 жылы Францияда, Париж қаласында ХКБ өткізілді.');
 1933: writeln('1933 жылы АҚШ, Иллинойста, Чикаго қаласында ХКБ
өткізілді.');
1937: writeln('1937 жылы Францияда, Париж қаласында ХКБ өткізілді. ');
1939: writeln('1939 жылы АҚШ, НьюЙорк қаласында ХКБ өткізілді');
 1958: writeln('1958 жылы Бельгияда, Брюссел қаласында ХКБ өткізілді.');
 1962: writeln('1962 жылы АҚШ, Вашингтонда, Сиэтл қаласында ХКБ
өткізілді.');
 1964: writeln('1964 жылы АҚШ, НьюЙорк қаласында ХКБ өткізілді. ');
 1967: writeln('1967 жылы Канадада, Монреаль қаласында ХКБ өткізілді.');
 1968: writeln('1968 жылы АҚШ, Техаста, СанАнтонио қаласында ХКБ
өткізілді.');
 1970: writeln('1970 жылы Жапонияда, Осака қаласында ХКБ өткізілді.');
 1974: writeln('1974 жылы АҚШ, Вашингтонда, Спокан қаласында ХКБ. ');
 1975: writeln('1975 жылы Жапонияда, Окинава қаласында ХКБ өткізілді.');
 1982: writeln('1982 АҚШ, Теннессиде, Ноксвиль қаласында ХКБ өткізілді. ');
 1984: writeln('1984 жылы АҚШ, Луизианада, Новый Орлеан қаласында ХКБ
өткізілді.'); 1985: writeln('1985 жылы Жапонияда, Цукуба қаласында ХКБ өткізілді.
ЕХРО1985 Бүкіләлемдік көрмесі 1985 жылғы 17 наурыздан 16 қыркүйекке
дейін жапондық Цукуба қаласында өтті. Көрменің тақырыбы – Адам
тұрмысын жақсарту үшін ғылым мен технологияларды дамыту.» ЕХРО1985
ресми символы – Cosmo Hoshimaru. Көрме техникалық «Диснейлендке»
ұқсады. Көрмеде роботтар басым болды. Экспозиция 3500 шаршы метр
аумақты алды. Көрмеге жалпы 20 млн. Адам келді және 111 мемлекет
қатысты.  ');
 1986: writeln('1986 жылы Канадада, Ванкувер қаласында ХКБ өткізілді.
ЕХРО1986 –Ванкувер қаласының жүз жылдығына орай 1986 жылғы 2 мамыр
мен 13 қазан аралығында өткізілген ІІ санатты дүниежүзілік көрме. ЕХРО86
ресми символы Эрни болды. Ол адамға ұқсас робот. Он жылдар өтсе де, ол
Ванкувердегі танымал символдардың бірі болып табылады.  Көрменің
тақырыбы: «Көлік және байланыс: қозғалыстағы және байланыстағы әлем»
Қатысушы елдер саны жүзге жуық, ал келушілер қатары 6,5 млн. Адамды
құрады. 1986 жылғы Экспоны 1986 жылғы 2 мамырда ханзада Чарльз
Уэльский, ханшайым Диана Уэлская және  премьерминистр Брайан Малрони
ашты.');
1988: writeln('1988 жылы Австралияда, Брисбен қалаында ХКБ өткізілді.
Жасыл құрлықта өткен бүкіләлемдік алғашқы көрме Австралиядағы Брисбен
қаласында 1988 жылғы 30 сәуір – 30 қазан аралығында ұйымдастырылды.
Көрме тақырыбы – «Техника ғасырындағы бос уақыт». 1988 жылғы көрме
символы ЕХРО өз аталатын австралиялық platypus. Оны әзірлеген Диснейдің
Imagineering бөлімшесі. ЕХРО1988 көрмесін 30 сәуір күні Австралия
Корольдігінде Элизабет ІІ ашты. Жәрмеңке 18 млн. Астам келушіні тартты.
ЕХРО1988 көрмесі Квинсленд қаласын Австралияның дамыған қаласына
айналдырды. Көптеген мүсіндер мен ғимараттар бүгінгі күнге дейін сақталды.
ЕХРО88 52 үкіметтен 100ге жуық павильонды тартты. Көрмеге көптеген
елдер қатысты.');
 1992: writeln('1992 жылы Испанияда, Севилья қаласында ХКБ өткізілді және
де 1992 жылы Италияда , Генуя қаласында ХКБ өткізілді. ЕХРО1992
Испанияның Севильес қаласында 20 сәуірден 12 қазанға дейін өтті. Көрменің
басты тақырыбы – «Жаңалықтар ғасыры». Оның символы – Curro болды.
Curro ұзын тұмсығы, түрлітүсті айдары, пілдің аяғы бар үлкен ақ құс. Оны
жасаған неміс жобалаушысы Хайнц Эделман. ЕХРО1992 Христофор
Колумбтың (14921992) Американы ашқандығына 500 жыл толуына орай
ұйымдастырылды. Көрмені өткізуге Чикаго қаласы да қатыспақ болды,
дегенмен қаржыландырудың жеткіліксіз болғандығынан аталмыш қала
қатыспады. 215га аумақта 100ден астам ел қатысты. Халықаралық көрме
бюросының мәліметтері бойынша, келушілердің саны 41 814 571 адамды
құрады.');
 1993: writeln('1993 жылы Оңтүстік Кореяға, Тэджон қаласында ХКБ
өткізілді. ЕХРО93 бүкіләлемдік көрмесі Оңтүстік Кореяның Тэджон
6
7 2008: writeln('2008 жылы Испанияда, сарагоса қаласында ХКБ өткізілді');
қаласында 1993 жылғы 7 тамыздан 7 қарашаға дейін жалғасты. Көрменің
тақырыбы – дамудың жаңа жолын таңдау. Осы жылы өткен ЕХРОның басты
символы – ғарыштан келген Кудмори сәбиі. Символды ойлап тапқандардың
пікірінше, сәби техникалық жаңғыртуға жетелеуі керек. Кудмори адамның
ғылым мен техника туралы арманын бейнеледі. ЕХРО93 мақсаты – түрлі
елдердің қоршаған әлемді танып білудің ғылыми техникалық әдістерін
әзірдеуге әртүрлі елдердің қосқан үлесін көрсету, адамның қоршаған ортаны
қорғау арқылы болашақ алдындағы жауапкершілігін көрсету болып табылады.
ЕХРО93 ашылуына ЕХРО Bridge көпірі салынды. Өткізілген орны үш бас
облыстан тұрды – халықаралық, корпоративтік және саябақтың қызықты
зонасы. Мамандандырылған көрме болғандықтан, халықаралық зонадағы
павильондардың көбі дайын болып, бағдарлама уақытына түрлі халықаралық
қатысушыларға жалға берілді. Жүз сегіз мемлекет Тэджонда бұрынсонды
өтпеген ірі көрмелердің бірі ЕХРО93 көрмесіне қатысты. Корпоративтік зона
да  ерекше сиқырға ие болғандай. Корейліктер әдемі сәулет, мазмұнды көрме
ұйымдастырды. Сондайақ, ЕХРО символы «Kumdori» құрметіне Kumdori
Land қызықты саябақ зонасы да сәнсалтанатымен қызықтырды. Көрменің
орталығы – биіктігі 93 метрлік pinnacled Hanbit немесе Үлкен Жарық
Мұнарасы. Жалпы ЕХРО93 көрмесі үлкен технололгиялық көрсетілімдер
арқылы танымал болды.');
 1998: writeln('1998 жылы Португалияда, Лиссабон қаласында ХКБ өткізілді');
2000: writeln('2000 жылы Германияда, Ганновер қаласында ХКБ өткізілді.
2000 жылы Ганноверде ұйымдастырылған көрме кезінде көрмені
тамашалаушылар үшін күніне 261 мың билет сатылады деп шамаланғанымен
бұл жоспар орындалмай қалған деседі. Ал кейбір сарапшылардың есебінше,
осы көрмеге қатысқан Нидерланды елі өз жетістіктерін көрсету жолында 35
миллион доллар шығынданыпты. Дегенмен жетістіктерін қажетті дәрежеде
көрсете алуының арқасында кейін елге тартылған инвестиция арқылы
Нидерланды бұл шығынын 10 есеге дейін өндіріп алған көрінеді.');
2004: writeln('2004 жылы Францияда, СенаСенДени қаласында ХКБ
өткізілді.');
 2005: writeln('2005 жылы Жапонияда, Нагоя қаласында ХКБ өткізілді.');
2010: writeln('2010 жылы Шанхайда ХКБ өтілді. «Шанхай Экспо – 2010» 189
мемлекет пен 57 халықаралық ұйым қатысты. Кейбір бұқаралық ақпарат
құралдары бұданда жоғары сандарды атап қояды. Бұлосы көрменің бүкіл
тарихындағы рекордтық көрсеткіш. «Экспо2010» көрмесі 1 мамырдан
бастап, 31 қазанға дейін жалғасады. Көрмедегі Қытай павильоны «Шығыс
тәжі» деп аталады. Мұнын символдық мәні бар. Шығыс елдерінің еңсесі
көтеріліп, іскерлік әлемінде жетекші болуға ұмтылыс танытқанының көрінісі
деуге болады. Көрме Хуанпу өзеніндегі Нанпу мен Лупу көпірлерінің арасына
орналасқан. Жалпы көлемі 5,28 шаршы шақырымды қамтиды.');
 2012: writeln('2012  жылы Оңтүстік Кореяда, Йосу қаласында ХКБ
өтікізілді.'); '1992 жылы Испанияда, Севилья қаласында ХКБ өткізілді және  де 1992
жылы Италияда , Генуя қаласында ХКБ өткізілді. ЕХРО1992
Испанияның Севильес қаласында 20 сәуірден 12 қазанға дейін өтті.
Көрменің басты тақырыбы – «Жаңалықтар ғасыры». Оның символы –
Curro болды. Curro ұзын тұмсығы, түрлітүсті айдары, пілдің аяғы бар
үлкен ақ құс. Оны жасаған неміс жобалаушысы Хайнц Эделман. ЕХРО
1992 Христофор Колумбтың (14921992) Американы ашқандығына 500
жыл толуына орай ұйымдастырылды. Көрмені өткізуге Чикаго қаласы да
қатыспақ болды, дегенмен қаржыландырудың жеткіліксіз болғандығынан
аталмыш қала қатыспады. 215га аумақта 100ден астам ел қатысты.
Халықаралық көрме бюросының мәліметтері бойынша, келушілердің
саны 41 814 571 адамды құрады.
2017: writeln('2017 жылы Қазақстанда, Астана қаласында ХКБ өткізіледі.');
 2020: writeln('2020 жылы көрмені өткізу үшін Аютхтхая (Тайланд), Дубай
(БАӘ), Измир (Түркия), СанПаулу (Бразилия) және Екатеинбург (Ресей)
қалалары бақ сынасады.');
else
writeln (‘ЕХРО дүниежүзілік көрменің өткізілген  жылдарды енгізіңіз: ’)
 end;
readln;
end.
Жауабы:
ЕХРО дүниежүзілік көрменің  өткізілген жылдарды енгізіңіз:    1992
8 9
           2. ЕХРО 2017 Astana

             Қазақстан  Халықаралық көрмелер бюросы ұйымының қатарына
мүшелікке 1997 жылы қабылданып, ЕХРО көрмелеріне 2005 жылдан бастап
белсенді қатысып келеді.  Атап айтар болсақ, 2005 жылғы ЕХРО көрмесі
Жапонияның  Аичи қаласында, 2008 жылы Испанияның Сарагоса қаласында
өтті.
           2011 жылдың 10 маусымында Париждегі Халықаралық көрмелер
бюросының штаб пәтеріне Қазақстан Үкіметі Астанада ЕХРО 2017 көрмесін
өткізу туралы өтінімін тапсырған болатын. Содан бері Қазақстан ЕХРО2017
Astana көрмесін өткізуге үміткер ретінде сайлау науқанын айтарлықтай
табысты өткізді. Соның нәтижесінде 22 қарашада Халықаралық көрмелер
бюросына мүше 157 елдің  135інің жасырын дауысын беруі нәтижесінде
ЕХРО 2017 көрмесін өткізуші үміткер  елдің есімі белгілі болды. Ол –
Қазақстан, көрмені өткізу құрметіне елордамыз Астана ие болды.
           Әрине, бүкіл әлем алдында мемлекеттің бар жетістігін жайып салып ,
қуат күшімізді дүйім жұртқа паш ету онай шаруа емес. Мұның үстіне
халықаралық көрмелер бюросының талаптарына сәйкес, көрмені өткізуге
белгіленген  үш ай ішінде Астана қаласы әлемнін 100 мемлекетінен 5
миллионға жуық жиһангезді қабылдай алатындай қауқарлы болуы керек екен.
           Ал, бұл, сөз жоқ, алдағы 3 жылдың еншісіндегі әзірлікке тікелей
байланысты. Тағы бір мақтан тұтар – «ЕХРО2017 Astana» көрмесі ТМД
елдері мен орталық Азия аумағында өткізілетін ең алғашқы халықаралық
деңгейдегі көрме. Олай болса, Қазақстанды алдағы 3 жыл көлемінде қыруар
дайындық шарасы күтіп тұр. Міне, сынға түсер маңызды сәтте нақ осы.
Ұлттық құндылығымызды лайықты жария етіп, әлем алдында қазақ халқының
абыройын асқақтатуға жазсын.
           2017 жылға дейін Астанада халықаралық көрмеге лайықталып ондаған
ғажайып ғимараттар бой көтеретін болады.
            Қазақстан 1997 жылы халықаралық көрмелер бюросының мүшесі
болып қабылданған. Көк туымыз тұңғыш рет Лиссабонда өткен «ЭКСПО 1
ның» халықаралық мамандандырылған көрмесінде көтерілді. 2005 жылы
Жапонияның Анчи қаласында бірінші рет отандық экспозиция қойылса, 2008
жылы Испанияның Сарагос қаласында Қазақстандық павильоны  3орын алды.
2010 жылы Шанхай қаласындағы көрмеде қазақстандық павильонды жарты
миллионнан астам адам тамашалап, еліміздің жетістігімен танысты. Осындай
баспалдақтан өттік.
           Астана мұндай табысқа онай жолмен жеткен жоқ. Әлемнің бірнеше
қаласы үміткер болған бәсекеде Қазақстанның абыройы асқақтағы. 22
қарашадағы Халықаралық көрмелер бюросының бас ассамблеясының 152ші
отырысына қатысқан әлемнің 148 мемлекетінің өкілдерінің 103 –і
Қазақстанды қолдап дауыс берген.
            Қазақстан Президенті Н. Ә. Назарбаев мұндай жетістікке жетуді
«Астананың жетістікке жетуі онайға келген жоқ. Оның қарсыластарыда
 мықты болуыда тегін емес. Біріншіден ,біздің астананың орталықта болуы ,
оқиғаның әлемдік рангта болуынан қабылданды.Екіншіден, Қазақстанды
таңдау біздің мемлекеттің жоғарғы жетістігін бағалап,Еуразия барлық даму
аймағындағы деңгеиінің өрлеу мүмкіндігі. Үшіншіден, жеңіске жетудің
маңыздылығы бізге міндеттелген тақырып – «Энергияның Болашағы».  Ал
сонғысы, негізгісі Астананы таңдау барлық қазақстандық халықтардың
игілікті ісі» деуі тегін емес.
           Көрме орталығы елорданың оңтүстікшығыс бөлігінде салынады. Оның
көлемі 113 га құраса, 25 га кешен орталығы, қалған бөлігі көлікке арналған
орын болмақ. Көрмеге қатысушыларға арналған 1050 пәтерлік қалашық бой
көтереді. Тұрғын үй кешені болашақта Астана меншігіне өтіп, ел игілігіне
пайдаланады. Жоспар бойынша жаңадан 15 бесжұлдызды және 25 34
жұлдызды қонақүйлер бой көтермек. Сондайақ әуежайда қайта жөндеуден
өтіп жанарту жоспарда бар.  (Қосымша №3 қараңыз)
          2017 жылдың 10 маусымында ашылатын  көрме 3 айға созылып,
еліміздің зор жетістігін әлемге паш еткелі отыр. Бұл барша қазақстандықтар
үшін үлкен мереке, толағай табысымызды әлемге көрсетудің бір жолы, бейбіт
әрі байқуатты  ел екендігімізді өзгелерге өнеге ете алатын сәт болмақ. «Жыл
жобасы» деуге болатын көрмеге дейін еліміз талай асуды алары да даусыз.
          2017 жылы өтетін Астана ЭКСПОсы сөз жоқ, адамзат санасын дүр
сілкіндіреді деген үміт бар. Себеп – елордамыздағы көрме Елбасы
ұсынысымен «Болашақтың қуаты» деп аталып отыр. Астана көрмесінде
Табиғат – Анаға залалсыз «жасыл технологиялар» алдынғы орынға шықпақ.
Ең бастысы, ЕХРО2017 қазақ елінің, оның елордасы – ару астананың
абыройын асқақтата түсері анық. Біз соған қуанамыз.
Жоғарыда айтқандай, энергетика және экология мәселелері ерекше маңызға
ие. Тақырып энергия үнемдеу  мәселесін және күн,жел энергиясы және
теңіз,мұхит,термальды судың енергетикалық ресурстары сияқты балама
энергия көздерін енгізу мәселесін кеңінен ашуға мүмкіндік береді. Бұл бағытта жаңа технологияларды іздеу ел үшін басым міндет және
ҚР Үкіметінің қолдауымен іске асырылады.Жаңадан құрылған «Назарбаев
университетинде»бейіндік зерттеу орталығы,соның ішінде Баламалы энергия
орталығы құрылған. Қазіргі уақытта, Қазақстан Республикасы Үкіметінің
және БҰҰ Даму Бағдарламасының «Қазақстан жел энергетикасы нарығын
дамыту бастамасы» жобасы  шеңберінде Қазақстан Республикасында 2004
жылдан бері жел энергетикасын дамытуға бағытталған айқын жұмыстар
жүргізілді. Республиканың әр облысындағы  10 аланыңда желдің әлеуеті
зерттелді. Олардың сегізі  бойынша алдын – ала зерттеулер өткізілді.
Барлығында жобаларды табысты жүзеге асыру үшін жаранды орташа жылдық
желдің жылдамдығы (56 м/с шамасында ) бар екені расталды.
           ЕХРО көрмелерінің өткізудегі мақсаттың бірі, ол көрмелерде
ұсынылған технологияларды өмірге енгізу болып табылады.
Энергетика саласын да Қазақстанның ірі әлеуетін ескере отырып,
            ЕХРО 2017 көрмесіне ұсынылған жетістіктер өндіріске табысты
енгізілетін болады.
            Сонымен қатар, ЕХРО 2017 көрмелік павильондардың бөлігі баламалы
көздердің электр энергиясымен, мысалы, миннигелеостансы есебінен
жабдықтауды жоспарлап отыр.
            ЕХРО 2017 өткізу елорданыңда, тұтас республиканыңда экономикалық
және инфроқұрылымдық дамуы үшін қосымша ынталандыру болады.
           Астанадағы шағын және орта бизнес, ең алдымен қызмет көрсету
саласында қонақүй бизнесі мен ішкі туризмді дамытуға елеулі әсер етпек. Бұл
шара көрме нысандары мен елорданың инфрақұрылымын салуға айтарлықтай
жеке инвестиция тартуға мүмкіндік береді.
           Көрме әлемді қазақстандықтардың көпұлтты  мәдениетімен, көне
тарихымен, өнерімен, дәстүрімен және қонақжай мінезімен таныстыруға жол
ашпақ, Қазақстанның әлемдік қауымдастықтағы танымалдылығы мен
тартымдылығымен жоғарылатады.
           Елорданың мәдени дамуы да маңызды іс. ЕХРО өткізу кезінде Астана
қаласы дүниенің әр бұрышынан келген әртүрлі мәдениетпен үндеседі. Күн
сайын көрме аумағында концерттер, шоу, Ұлттық Күндер және басқа ойын
сауық шаралары өтетін болады.
            Турситер мен көрмеге қатысушылардың айтарлықтай мол саны оларға
қызмет көрсетуші жеке кәсіпкерліктің белсенді дамуына жол ашады. Өйткені
келушілерге тұратын орын, сапалы тамақ, аудармашылар, экскурсиялар мен
ойынсауық қажет болады. Сондықтан қосымша жұмыс орындары мен табыс
мүмкіндіктері пайда болады.
            Кіші және орта бизнес иелері үшін Астанадағы ЕХРО 2017 көрмесін
өткізу жаңа энергия сақтау технологиялармен танысуға және кейіннен оларды
енгізуге, инвесторлар мен бизнесті одан әрі дамытуға идеялар іздеу үшін
тамаша мүмкіндік бола алады.
1 Студенттер мен жоғары сынып оқушылары үшін бұл тамаша тіл
ұстарту практикасы, жетекші әлемдік ғылыми мектептермен танысып, бұдан
былайғы кәсіби өсу үшін идеялар табу мүмкіндігіне айналады.
           2011 жылы Қазақстан ішінде халықаралық алаңдар негізінде ЕХРО
2017 жобасы бойынша ақпараттық имидждік жұмыс жүргізілді. Бұл Астана
экономикалық форумы, Инвестициялық форум, Еуропа қайта  құру және
даму банкінің  жылдық  жиналысы, Дүниежүзілік қазақтар құрылтайы,
Дүниежүзілік ислам экономикалық форумы, Еуропалық болашақ энергиясы
форумы, сондайақ Қазақстанда Еуропалық  компаниялар қауымдастығының
дөңгелек үстелі, Орталық Азия мен ТМДдағы жаңартылатын энергия
көздерін дамыту бойынша өңірлік конференция сияқты  қоғамдық алаңдар.
           Сонымен бірге бес тілде (қазақ, орыс, ағылшын, француз, испан) арнайы
www.expo2017astana.com интернет ресурс құрылды.
           Қазақ – орыс және ағылшынфранцуз тілдерінде ЕХРО 2017 арнайы
кітапшасы, сондайақ бұқаралық ісшараларға арналған ақпараттық флаер
 шығарлды.
           2012 жылғы 11 қаңтар мен 10 наурыз аралығында Қазақстан
Республикасы Экономикалық даму және сауда министлігі Халықаралық
көрмелер бюросының (ХКБ) қолдауымен Астана қаласында ЕХРОхЕХРОS
«Көшпелі көрмесін» өткізді. Екі ай бойы Астана қаласының тұрғындары мен
қонақтары ЕХРО тарихында өткен көрмелердің ахуалын сезіну мүмкіндігіне
ие болды.
2017 жылы, енді небәрі 3 жылдан кейін зу етіп келіп қалатын ЭКСПО елдіктің
ерен сынағы екенін әрбір қазақстандық көкірегіне түюге тиіс.
         ЭКСПО бүкіләлемдік көрме. Оның өткізу мүмкіндігі елге жүз жылда
бір рет қана берілуі мүмкін. Кей елдерге жүз жылдапта берілмеуі де мүмкін.
Қазақстан – сондай мүмкіндікке тәуелсіз дамуының алғашқы ширек
ғасырындаақ  қол жеткізген сирек елдердің бірі. Осы табысымыз арқылы біз
Астананың 20 жылдығына қазірден тамаша сый дайындап жатырмыз. ЭКСПО
2017   мемлекетіміздің мығымдығын, еліміздің енселілігін, ойымыздың
тереңдігін, халқымыздың қонақ жайлылығын, айналып келгенде ұлттық
ұлылығын көрсететін тұс. Дәл солай боларына сенеміз.
          Сөз басында айтып өттік, бірінші Дүниежүзілік көрме Лондонға әйгілі
Хрусталь сарайын қалдырған. Париждегі Эйфель мұнарасы 1889 жылғы
көрменің баға жетпес жәдігері болған. «ЭКСПО» көрмесін қабылдаған
барлық мемлекетте осындай айшықты қолтаңба қалып келеді.
         Ал, Астана ғалам жұртшылығына «Болашақтың энергиясы» жобасын
ұсынбақ. Жалпы, тек Қазақстанды ғана емес, әлемді жаңғыртуға қабілетті
жобалар ұсынып келе жатқан Ұлт Көшбасшысы Нұрсұлтан Назарбаев
бастамасымен тұсауы кесілгелі отырған бұл жоба Астана жеңісінен кейінгі
екіүш күн ішінде әлемдік деңгейдегі энергетикмамандардың
қызығушылығын тудырып, оң бағасына ие болуда.
1 Қорытынды
         Қысқасы, айналаға зиянсыз, қайманаға пайдалы баламалы
энергия көзін қолданысқа енгізу мүмкіндігін дәлелдейтін боламыз.
Халықаралық көрмелер бюросы Бас ассамблеясының сессиясында сөйлеген
сөзінде ҚР Президенті Н.Назарбаев:
– Сіздер білетіндей, Қазақстанда дәстүрлі ресурстардың – мұнайдың, газдың,
көмірдің, уранның мол қоры бар. Сонымен қатар, біз баламалы энергия
көздерінің қуатты әлеуетін ашуға ұмтылудамыз. Қазақстан экономиканы
жасылдандыруға бағыт ұстап отыр, – деген болатын.
          Қазақстан ұсынған бұл жобаның өміршеңдігіне көрменің Астанада
өтуіне сенім білдірген мемлекеттердің даусы кепіл. Және, бұл сенім –
біржолғы көрмені ұйымдастыру мүмкіндігімізге ғана емес, Қазақстан
дамуының серпініне берілген баға.
         Бұған дейін бітімгерлік алаңы болып келген ару Астана ендігі жерде
жаһандық өркениет жаршысына айналмақ!
1

        Өз басым  Турбо Паскаль программалау тілін оқып үйренгеннен бері
информатика пәніне деген көзқарасым түбегейлі өзгерді. Себебі, бұғанға
дейін информатика пәнін қиын пәндердің тізіміне қосып келгенмін, енді оны
өте қызықты пән деп есептеймін.
        Болашақта информатика пәнінен олимпиадаларға қатысамын деген
оймен осындай есеп құрастырдым. Болашақта информатика пәніне
байланысты әртүрлі олимпиадаларға, конкурстарға қатысамын деген
ойдамын.
        Қазіргі таңда мұндай тақырыптар біз тек қосымша сабақтар, сондайақ
олимпиадаға дайындалу барысында ғана қарастырамыз. Бұл тақырыптар
күнделікті сабақтың жоспарына енгізілсе деген ұсыныс – тілегім де жоқ емес.
Өзім келешекте тек қана Турбо Паскаль программалау тілін пайдаланып әлі
де талай қызықты сабақтан тыс программалар құрастырғым келеді. Себебі,
бұл білгендерімнің бәрін болашақта ініқарындастарым жанжақтан іздемей,
күнделікті сабақта оқуы керек қой.
        Мектептегі информатиканы жақсы көретін балалардан осы  арман
ойларым жайлы сұрастырғанда, олардың да осы тақырыптарға қатысты
қызығушылықтары  жоғары екені байқалды.
        Сөзімнің соңында «Жаралыс басы қозғалыс, Қозғауға керек қолғабыс»
деген Шәкәрім атамыз айтқандай, өзімізше қозғалыс бастадық деген ойдамыз.
Қолғабыс білдіремін, пікір қосамын деуші кез келген адамды тыңдауға
әзірміз.
  Іздену  жұмыстарымыз  бен  зерттеу  жұмыстарымыз  көрсеткендей Пайдаланған  әдебиеттер
1
Интернет желісі
1  https://ru.wikipedia.org/wiki/
2 http://www.bieparis.org/
3 http://www.expomuseum.com/
4 Всемирная выставка 1855 года Изобразительное искусство
5 en.wikipedia.org/wiki/Centennial_Exposition
6 expo2017astana.com
7 www.akorda.kz/ru/page/page_expo
 2017

8 expo2017.kz
9 kk.wikipedia.org/wiki/Дүниежүзілік_көрме_(2017)
10 zhasorken.kz
11 news.nur.kz
 vastane Мазмұны
1
Аннотация .....................................................................................    2
Кіріспе  ...........................................................................................   3
І.  Дүниежүзілік ЕХРО көрмесінің таихы  …………..................  4
ІІ.  ХКБ хранологиясы ..................................................................   6
ІІІ. ЕХРО 2017 Astana  ..................................................................  12
Қорытынды  ...................................................................................  16
Пайдаланған  әдебиеттер .............................................................. 17

file_name: Арайлым Информатика.docx

title: Лезде квадраттау құпиясы


extracted_text:
САБАҚ ЖОСПАРЫ
«Бекітемін»

________________
                                                                                Оқу
ісінің меңгерушісі

«___________» ________20    ж
Пән аты:   Информатика
Класы:  9 «А», 9 «Б», 9 «В», 9 «Г»
Сабақтың тақырыбы:  Паскаль тілінің параметрлі қайталау операторы  - FOR
Сабақтың  мақсаты:
Білімділігі:
 Оқушыларды
операторы   –   FOR   операторымен   таныстырып,
дағдыландыру;
  Паскаль   тілінің   параметрлі   қайталау
  программа   құруға
Дамытушылығы:     Оқушылардың Паскаль программалау тілінде есеп
шығару мүмкіндіктерін, логикалық ойлау қабілеттерін дамыту;
Тәрбиелік: Оқушыларды тиянақтылыққа, ұқыптылыққа тәрбиелеу.
Сабақтың түрі:    аралас сабақ
Сабақтың барысы:
                                    1. Ұйымдастыру
                                    2. Өткен материалды қайталау
                                    3. Жаңа сабақты түсіндіру
4. Компьютермен жұмыс
                                    5. Сабақты бекіту
                                    6. Үйге тапсырма
Өткен материалды қайталау сұрақтары
 Қайталау операторлары не үшін қолданылады?
 Цикл дегеніміз не?
 Қайталау операторларының қанша түрі бар?
 WHILE   қандай оператор?
 WHILE операторының  жалпы жазылу түрі қандай?
 REPEAT  қандай оператор?  REPEAT  операторының жалпы жазылу түрі қандай?
Жаңа материалды түсіндіру
FOR операторы. Егер алгоритмде қайталану саны алдын ала белгілі болған
жағдайда FOR  операторы қолданылады. Бұл оператор параметрлі цикл
операторы деп те аталады.
Жазылу үлгісі
FOR < цикл параметрі>:= n1  TO n2  DO
<цикл денесі>;
                 FOR<цикл параметрі>: = n2   DOWNTO  n1   DO
<цикл денесі>;
Мұндағы FOR (үшін), TO (дейін),   DO  (орындау)  - қызметші сөздер;
       < цикл параметрі> - циклді басқару айнымалысы, Integer типті (немесе
кез келген реттелген тип)   n1 , n2  - цикл параметрінің  бастапқы және соңғы
мәндері (типі циклді  басқару айнымалысымен сәйкес) кері қарай,   DOWN
төмен,  TO  дейін . Егер қадам -1 – ге тең болса, онда операторда   TO, ал
қадам -1-ге тең болса, онда   DOWNTO  сөзі қолданылады.
Мысалы:     1- ден 100- ге дейінгі сандардың қосындысын табу керек.
Program  kosindi;
Var I, s: integer;
Begin s:=0;
FOR i:=1 TO 100 DO
S:=s+1;
Writeln  (‘s = ‘ , s);
End.
Компьютермен жұмыс
№1.  1- ден 100-ге дейінгі сандарды экранға шығаратын программа
құрыңдар.
Program  san; Var i: integer;
Begin
Wtiteln (‘ 1- den 100- ge dein butin san’);
Writeln;
For i:=1 to 100 do
Write (i:4);
End.
№2.  30-дан 10-ға дейінгі барлық жұп сандарды экранға шығаратын
программа құрыңдар.
Program jup;
Var i: integer;
Begin
Writeln (’30-dan 10-ga deingi jup san’);
For i:=30 downto 10 do
If   I  mod 2=0 then
Writeln (i);
End.
№3.  1- ден 100 –ге дейінгі тақ сандардың және жұп сандардың
қосындыларын табудың программасын құру керек.
Program tak and jup
Var I, s, s1: integer;
S:=0; S1:= 0;
For i:=1 to 100 do
Begin
If  I  mod  2 = 0 then s:=s+I  else s1:=s1+I;
Writeln (‘ s=’, s, ‘ , ‘ , ‘s1= ‘, s1);
End;
End.
№4.  5- тен 1-ге дейінгі сандардың қосындысын есептеу керек.
Program kosindi; Var I, s:integer;
Begin
S:=0;
For i:=5 downto 1 do
S:=S+I;
Writeln (‘s = ‘, s);
End.
Сабақты бекіту сұрақтары
 Цикл дегеніміз не?
 Циклдің алгоритмнің неше түрі бар?
 Программаның нәтижесін қалай көреміз?
 WHILE  операторының жазылу үлгісін көрсет?
 WHILE операторының орындалу тәртібі қалай?
 REPEAT операторының жазылу үлгісін көрсет?
 REPEAT  және   WHILE  операторының айырмашылығы неде?
 *   FOR  операторының жазылу үлгісін көрсет?
Үйге тапсырма:    Паскаль тілінің параметрлі қайталау операторы  - FOR

intro: 9 cынып информатика пәні мұғалімдеріне арналған сабақ жоспары пайдалануға болады. Қауіпсіз техникасы ережесі туралы сабақ жоспары. Күнтізбелік жоспар бойынша бірінші сабақ . Информатика пәні мұғалімдеріне сабаққа қолдануға өте ынғайлы барлығы толық түсінікті жазылған анық шрифпен 14 қолдануға рұқсат. жақсы материал

информатика

group: Дисциплины


extracted_text:
Бекітемін
Мектеп директоры
__________________
Ж.С Каратаева
№97 жалпы орта білім беретін мектебінің информатика кабинетінің
жылдық жұмыс жоспар.
№
Өтілетін ісшаралар
Уақыты
Жауапты
1. Мектептегі информатика кабинеті құрал
жабдықтарының дайындығы мен жұмысқа
жарамдығын тексеру.
оқу
жылының
басында
Джумагулова
Айгерим
2. Кабинетте үнемі профилактикалық
жұмыстар жүргізу.
3. Кабинеттегі қауіпсіздік ережесін қатаң
әр аптаның
соңы
күнделікті
сақтау.
4. Өртке қарсы құралжабдықтарды үнемі
күнделікті
қадағалау.
5. Компьютердің құралжабдықтарының
тазалығы мен дұрыс тұруын қадағалау.
Зертханалық және практикалық жұмыс
кезінде мұғалімге көмек көрсету.
6.
7. Сабақ кестесімен практикалық жұмыстар
кезінде кабинетті дайындап, қажетті құрал
жабдықтармен қамтамасыз ету
8. Методикалық және басқа ақпараттарды
жинақтау.
9. Компьютер кабинетінде жұмыс істеудің
қауіпсіздік техникасының ережелерін сақтау
Джумагулова
Айгерим
Джумагулова
Айгерим
Джумагулова
Айгерим
Джумагулова
Айгерим
Джумагулова
Айгерим
күнделікті
з/ж күні,
п/ж күні
сабақ сайын Джумагулова
Айгерим
әр апта
сайын
сабақ сайын Джумагулова
Джумагулова
Айгерим
Айгерим
10. Компьютерлерді қолдану тәртібіне
байланысты тіркеу журналын жүргізу.
жыл бой
Джумагулова
Айгерим
                Зертханашы
                 Джумагулова Айгерим Мектептің информатика кабинеті лаборантының функционалдық
міндеттері
Қауіпсіздік техникасының ережелерін білу және оның орындалуын
қадағалау.
Кабинеттегі мүліктерге материалдық жауапты болу.
Үнемі кабинеттегі санитарлық тазалығын қадағалап, бүлінген дүние
мүліктің жөнделуін қадағалау.
Оқу көрнекіліктерін, сабаққа байланысты методикалық және
дидактикалық материалдарды дайындауға көмек көрсету.
Оқу немесе методикалық материалдарды баспаға шығару
(емтихан билеттері, сынақ сұрақтары, және т.б.).
Әкімшілік құжаттарын әзірлеу.
Мұғалімдерге практикалық және лабораториялық сабақтарға
дайындалуға көмек көрсету.
Сабаққа байланысты ақпараттардың көшірмесін түсіру (ксерокопия).
Электрондық оқулықтар, көрнекіліктер және аудиовидео
құрылғыларын беру.
Оқушыларға істен шыққан құралжабдықтарды пайдалануға тыйым
салу.
Әкімшіліктің келісуімен ескірген және істен шыққан құрылғылар мен
материалдарды есептен алу. Бекітемін
Мектеп директоры
__________________
Ж.С Каратаева
№97 жалпы орта білім беретін мектебінің информатика кабинетінің
қыркүйек айында жасалынатын жұмыс жоспары
№
Жұмыстың мазмұны
1 Практикалық жұмыстардың жүргізілетін күндерін
белгілеу
Орындалатын
уақыты
ай сайын
2 Компьютер  жабдықтарды таза ұстау, олардың
күн сайын
дұрыс тұруын қадағалау.
3 Сабақ кестесімен  практикалық жұмыстар кезінде
күн сайын
кабинетті дайындап, қажетті жабдықтармен
қамтамасыз ету.
4 Сабаққа қатысты графикалық құралжабдықтарды
сабақ сайын
дайындау.
6 Практикалық жұмыс кезінде  компьютер
бағдарламаларын  дұрыс пайдалануды үйрету.
п/ж күні
7 Қауіпсіздік ережесі бойынша практикалық
сабақ сайын
жұмыстарда қолданған жабдықтарды тазалап, өз
күйінде таза ұстау.
8 Қатаң түрде өрт,еңбек қауіпсіздіктерін сақтау,
кабинетті санитарлық гигиеналық талапқа сай ұстау.
9 Өртке қарсы құралдар мен жабдықтарды қадағалау.
апта сайын
күн сайын
10 Компьютерді қолдану тәртібіне байланысты тіркеу
жыл
Жауапты
Джумагулова
Айгерим
Джумагулова
Айгерим
Джумагулова
Айгерим
Джумагулова
Айгерим
Джумагулова
Айгерим
Джумагулова
Айгерим
Джумагулова
Айгерим
Джумагулова
Айгерим
Джумагулова журналын жүргізу.
11 Дидактикалық материалдарын көбейту.
бойы
апта сайын
Айгерим
Джумагулова
Айгерим
Зертханашы
Джумагулова Айгерим
                          Бекітемін
Мектеп директоры
__________________
Ж.С Каратаева
№97 жалпы орта білім беретін мектебінің информатика кабинетінің
қазан айында жасалынатын жұмыс жоспары
№
Жұмыстың мазмұны
1 Практикалық жұмыстардың жүргізілетін күндерін
белгілеу
Орындалатын
уақыты
ай сайын
2 Практикалық жұмыс кезінде  компьютер
бағдарламаларын  дұрыс пайдалануды үйрету.
п/ж күні
3 Компьютер  жабдықтарды таза ұстау, олардың
күн сайын
дұрыс тұруын қадағалау.
4 Дидактикалық материалдарын көбейту.
апта сайын
5 Сабақ кестесімен  практикалық жұмыстар кезінде
күн сайын
кабинетті дайындап, қажетті жабдықтармен
қамтамасыз ету.
6 Сабаққа қатысты графикалық құралжабдықтарды
сабақ сайын
дайындау.
7 Қауіпсіздік ережесі бойынша практикалық
сабақ сайын
жұмыстарда қолданған жабдықтарды тазалап, өз
күйінде таза ұстау.
8 Қатаң түрде өрт,еңбек қауіпсіздіктерін сақтау,
кабинетті санитарлық гигиеналық талапқа сай ұстау.
апта сайын
9 Өртке қарсы құралдар мен жабдықтарды қадағалау.
күн сайын
Жауапты
Джумагулова
Айгерим
Джумагулова
Айгерим
Джумагулова
Айгерим
Джумагулова
Айгерим
Джумагулова
Айгерим
Джумагулова
Айгерим
Джумагулова
Айгерим
Джумагулова
Айгерим
Джумагулова
Айгерим 10 Компьютерді қолдану тәртібіне байланысты тіркеу
журналын жүргізу.
жыл
бойы
11 Сабақ үстінде компьютер жабдықтарын ұқыпты
сабақ сайын
ұстауға баулу
Джумагулова
Айгерим
Джумагулова
Айгерим
Зертханашы
Джумагулова Айгерим
   Бекітемін
Мектеп директоры
__________________
Ж.С Каратаева
№97 жалпы орта білім беретін мектебінің информатика кабинетінің
қараша айында жасалынатын жұмыс жоспары
№
Жұмыстың мазмұны
1 Практикалық жұмыстардың жүргізілетін күндерін
белгілеу
Орындалатын
уақыты
ай сайын
2 Компьютер  жабдықтарды таза ұстау, олардың
күн сайын
дұрыс тұруын қадағалау.
3 Сабақ кестесімен  практикалық жұмыстар кезінде
күн сайын
кабинетті дайындап, қажетті жабдықтармен
қамтамасыз ету.
4 Сабаққа қатысты графикалық құралжабдықтарды
сабақ сайын
дайындау.
6 Практикалық жұмыс кезінде  компьютер
бағдарламаларын  дұрыс пайдалануды үйрету.
п/ж күні
7 Қауіпсіздік ережесі бойынша практикалық
сабақ сайын
жұмыстарда қолданған жабдықтарды тазалап, өз
күйінде таза ұстау.
Жауапты
Джумагулова
Айгерим
Джумагулова
Айгерим
Джумагулова
Айгерим
Джумагулова
Айгерим
Джумагулова
Айгерим
Джумагулова
Айгерим
8 Қатаң түрде өрт,еңбек қауіпсіздіктерін сақтау,
кабинетті санитарлық гигиеналық талапқа сай ұстау.
апта сайын
Джумагулова
Айгерим 9 Өртке қарсы құралдар мен жабдықтарды қадағалау.
күн сайын
10 Компьютерді қолдану тәртібіне байланысты тіркеу
журналын жүргізу.
жыл
бойы
11 Дидактикалық материалдарын көбейту.
апта сайын
Джумагулова
Айгерим
Джумагулова
Айгерим
Джумагулова
Айгерим
Зертханашы
Джумагулова Айгерим
  Бекітемін
Мектеп директоры
__________________
Ж.С Каратаева
№97 жалпы орта білім беретін мектебінің информатика кабинетінің
желтоқсан айында жасалынатын жұмыс жоспары
№
Жұмыстың мазмұны
1 Практикалық жұмыстардың жүргізілетін күндерін
белгілеу
2 Практикалық жұмыс кезінде  компьютер
бағдарламаларын  дұрыс пайдалануды үйрету.
Орындалатын
уақыты
ай сайын
п/ж күні
3 Компьютер  жабдықтарды таза ұстау, олардың
күн сайын
дұрыс тұруын қадағалау.
4 Дидактикалық материалдарын көбейту.
апта сайын
5 Сабақ кестесімен  практикалық жұмыстар кезінде
күн сайын
кабинетті дайындап, қажетті жабдықтармен
қамтамасыз ету.
6 Сабаққа қатысты графикалық құралжабдықтарды
сабақ сайын
дайындау.
7 Қауіпсіздік ережесі бойынша практикалық
сабақ сайын
жұмыстарда қолданған жабдықтарды тазалап, өз
күйінде таза ұстау.
Жауапты
Джумагулова
Айгерим
Джумагулова
Айгерим
Джумагулова
Айгерим
Джумагулова
Айгерим
Джумагулова
Айгерим
Джумагулова
Айгерим
Джумагулова
Айгерим
8 Қатаң түрде өрт,еңбек қауіпсіздіктерін сақтау,
апта сайын
Джумагулова кабинетті санитарлық гигиеналық талапқа сай ұстау.
9 Өртке қарсы құралдар мен жабдықтарды қадағалау.
күн сайын
10 Компьютерді қолдану тәртібіне байланысты тіркеу
журналын жүргізу.
жыл
бойы
11 Сабақ үстінде компьютер жабдықтарын ұқыпты
сабақ сайын
ұстауға баулу
Айгерим
Джумагулова
Айгерим
Джумагулова
Айгерим
Джумагулова
Айгерим
Зертханашы
Джумагулова Айгерим
Бекітемін
Мектеп директоры
__________________
Ж.С Каратаева
№97 жалпы орта білім беретін мектебінің информатика кабинетінің
қаңтар айында жасалынатын жұмыс жоспары
№
Жұмыстың мазмұны
1 Практикалық жұмыстардың жүргізілетін күндерін
белгілеу
2 Практикалық жұмыс кезінде  компьютер
бағдарламаларын  дұрыс пайдалануды үйрету.
Орындалатын
уақыты
ай сайын
п/ж күні
3 Компьютер  жабдықтарды таза ұстау, олардың
күн сайын
дұрыс тұруын қадағалау.
4 Дидактикалық материалдарын көбейту.
апта сайын
5 Сабақ кестесімен  практикалық жұмыстар кезінде
күн сайын
кабинетті дайындап, қажетті жабдықтармен
қамтамасыз ету.
6 Сабаққа қатысты графикалық құралжабдықтарды
сабақ сайын
дайындау.
7 Қауіпсіздік ережесі бойынша практикалық
жұмыстарда қолданған жабдықтарды тазалап, өз
сабақ сайын
Жауапты
Джумагулова
Айгерим
Джумагулова
Айгерим
Джумагулова
Айгерим
Джумагулова
Айгерим
Джумагулова
Айгерим
Джумагулова
Айгерим
Джумагулова
Айгерим күйінде таза ұстау.
8 Қатаң түрде өрт,еңбек қауіпсіздіктерін сақтау,
кабинетті санитарлық гигиеналық талапқа сай ұстау.
9 Өртке қарсы құралдар мен жабдықтарды қадағалау.
апта сайын
күн сайын
10 Компьютерді қолдану тәртібіне байланысты тіркеу
журналын жүргізу.
жыл
бойы
11 Сабақ үстінде компьютер жабдықтарын ұқыпты
сабақ сайын
ұстауға баулу
Джумагулова
Айгерим
Джумагулова
Айгерим
Джумагулова
Айгерим
Джумагулова
Айгерим
Зертханашы
Джумагулова Айгерим
Бекітемін
Мектеп директоры
__________________
Ж.С Каратаева
№97 жалпы орта білім беретін мектебінің информатика кабинетінің
ақпан айында жасалынатын жұмыс жоспары
№
Жұмыстың мазмұны
1 Практикалық жұмыстардың жүргізілетін күндерін
белгілеу
Орындалатын
уақыты
ай сайын
2 Компьютер  жабдықтарды таза ұстау, олардың
күн сайын
дұрыс тұруын қадағалау.
3 Сабақ кестесімен  практикалық жұмыстар кезінде
күн сайын
кабинетті дайындап, қажетті жабдықтармен
қамтамасыз ету.
4 Сабаққа қатысты графикалық құралжабдықтарды
сабақ сайын
дайындау.
6 Практикалық жұмыс кезінде  компьютер
бағдарламаларын  дұрыс пайдалануды үйрету.
п/ж күні
7 Қауіпсіздік ережесі бойынша практикалық
жұмыстарда қолданған жабдықтарды тазалап, өз
сабақ сайын
Жауапты
Джумагулова
Айгерим
Джумагулова
Айгерим
Джумагулова
Айгерим
Джумагулова
Айгерим
Джумагулова
Айгерим
Джумагулова
Айгерим күйінде таза ұстау.
8 Қатаң түрде өрт,еңбек қауіпсіздіктерін сақтау,
кабинетті санитарлық гигиеналық талапқа сай ұстау.
апта сайын
9 Өртке қарсы құралдар мен жабдықтарды қадағалау.
күн сайын
10 Компьютерді қолдану тәртібіне байланысты тіркеу
журналын жүргізу.
жыл
бойы
11 Дидактикалық материалдарын көбейту.
апта сайын
Джумагулова
Айгерим
Джумагулова
Айгерим
Джумагулова
Айгерим
Джумагулова
Айгерим
Зертханашы
Джумагулова Айгерим
Бекітемін
Мектеп директоры
__________________
Ж.С Каратаева
№97 жалпы орта білім беретін мектебінің информатика кабинетінің
наурыз айында жасалынатын жұмыс жоспары
№
Жұмыстың мазмұны
1 Практикалық жұмыстардың жүргізілетін күндерін
белгілеу
2 Практикалық жұмыс кезінде  компьютер
бағдарламаларын  дұрыс пайдалануды үйрету.
Орындалатын
уақыты
ай сайын
п/ж күні
3 Компьютер  жабдықтарды таза ұстау, олардың
күн сайын
дұрыс тұруын қадағалау.
4 Дидактикалық материалдарын көбейту.
апта сайын
5 Сабақ кестесімен  практикалық жұмыстар кезінде
күн сайын
кабинетті дайындап, қажетті жабдықтармен
қамтамасыз ету.
Жауапты
Джумагулова
Айгерим
Джумагулова
Айгерим
Джумагулова
Айгерим
Джумагулова
Айгерим
Джумагулова
Айгерим 6 Сабаққа қатысты графикалық құралжабдықтарды
сабақ сайын
дайындау.
7 Қауіпсіздік ережесі бойынша практикалық
сабақ сайын
жұмыстарда қолданған жабдықтарды тазалап, өз
күйінде таза ұстау.
8 Қатаң түрде өрт,еңбек қауіпсіздіктерін сақтау,
кабинетті санитарлық гигиеналық талапқа сай ұстау.
9 Өртке қарсы құралдар мен жабдықтарды қадағалау.
апта сайын
күн сайын
10 Компьютерді қолдану тәртібіне байланысты тіркеу
журналын жүргізу.
жыл
бойы
11 Сабақ үстінде компьютер жабдықтарын ұқыпты
сабақ сайын
ұстауға баулу
Джумагулова
Айгерим
Джумагулова
Айгерим
Джумагулова
Айгерим
Джумагулова
Айгерим
Джумагулова
Айгерим
Джумагулова
Айгерим
Зертханашы
Джумагулова Айгерим
Бекітемін
Мектеп директоры
__________________
Ж.С Каратаева
№97 жалпы орта білім беретін мектебінің информатика кабинетінің сәуір
айында жасалынатын жұмыс жоспары
№
Жұмыстың мазмұны
1 Практикалық жұмыстардың жүргізілетін күндерін
белгілеу
Орындалатын
уақыты
ай сайын
2 Компьютер  жабдықтарды таза ұстау, олардың
күн сайын
дұрыс тұруын қадағалау.
3 Сабақ кестесімен  практикалық жұмыстар кезінде
күн сайын
кабинетті дайындап, қажетті жабдықтармен
қамтамасыз ету.
4 Сабаққа қатысты графикалық құралжабдықтарды
сабақ сайын
дайындау.
Жауапты
Джумагулова
Айгерим
Джумагулова
Айгерим
Джумагулова
Айгерим
Джумагулова
Айгерим 6 Практикалық жұмыс кезінде  компьютер
бағдарламаларын  дұрыс пайдалануды үйрету.
п/ж күні
7 Қауіпсіздік ережесі бойынша практикалық
сабақ сайын
жұмыстарда қолданған жабдықтарды тазалап, өз
күйінде таза ұстау.
8 Қатаң түрде өрт,еңбек қауіпсіздіктерін сақтау,
кабинетті санитарлық гигиеналық талапқа сай ұстау.
апта сайын
9 Өртке қарсы құралдар мен жабдықтарды қадағалау.
күн сайын
10 Компьютерді қолдану тәртібіне байланысты тіркеу
журналын жүргізу.
жыл
бойы
11 Дидактикалық материалдарын көбейту.
апта сайын
Джумагулова
Айгерим
Джумагулова
Айгерим
Джумагулова
Айгерим
Джумагулова
Айгерим
Джумагулова
Айгерим
Джумагулова
Айгерим
              Зертханашы
               Джумагулова Айгерим
Бекітемін
Мектеп директоры
__________________
Ж.С Каратаева
№97 жалпы орта білім беретін мектебінің информатика кабинетінің
мамыр айында жасалынатын жұмыс жоспары
№
Жұмыстың мазмұны
1 Практикалық жұмыстардың жүргізілетін күндерін
белгілеу
2 Практикалық жұмыс кезінде  компьютер
бағдарламаларын  дұрыс пайдалануды үйрету.
Орындалатын
уақыты
ай сайын
п/ж күні
3 Компьютер  жабдықтарды таза ұстау, олардың
күн сайын
дұрыс тұруын қадағалау.
4 Дидактикалық материалдарын көбейту.
апта сайын
Жауапты
Джумагулова
Айгерим
Джумагулова
Айгерим
Джумагулова
Айгерим
Джумагулова
Айгерим 5 Сабақ кестесімен  практикалық жұмыстар кезінде
күн сайын
кабинетті дайындап, қажетті жабдықтармен
қамтамасыз ету.
6 Сабаққа қатысты графикалық құралжабдықтарды
сабақ сайын
дайындау.
7 Қауіпсіздік ережесі бойынша практикалық
сабақ сайын
жұмыстарда қолданған жабдықтарды тазалап, өз
күйінде таза ұстау.
8 Қатаң түрде өрт,еңбек қауіпсіздіктерін сақтау,
кабинетті санитарлық гигиеналық талапқа сай ұстау.
9 Өртке қарсы құралдар мен жабдықтарды қадағалау.
апта сайын
күн сайын
10 Компьютерді қолдану тәртібіне байланысты тіркеу
журналын жүргізу.
жыл
бойы
11 Сабақ үстінде компьютер жабдықтарын ұқыпты
сабақ сайын
ұстауға баулу
Джумагулова
Айгерим
Джумагулова
Айгерим
Джумагулова
Айгерим
Джумагулова
Айгерим
Джумагулова
Айгерим
Джумагулова
Айгерим
Джумагулова
Айгерим
Зертханашы
               Джумагулова Айгерим

file_name: айлық жылдық жоспар.docx

intro:
Мектептің информатика кабинеті лаборантының функционалдық міндеттері

 	Қауіпсіздік техникасының ережелерін білу және оның орындалуын қадағалау.

 	Кабинеттегі мүліктерге материалдық жауапты болу.

 	Үнемі кабинеттегі санитарлық тазалығын қадағалап, бүлінген дүние-мүліктің жөнделуін қадағалау.

 	Оқу көрнекіліктерін, сабаққа байланысты методикалық және дидактикалық материалдарды дайындауға көмек көрсету.

 	Оқу немесе методикалық материалдарды баспаға шығару

 	(емтихан билеттері, сынақ сұрақтары, және т.б.).

 	Әкімшілік құжаттарын әзірлеу.

 	Мұғалімдерге практикалық және лабораториялық сабақтарға дайындалуға көмек көрсету.

 	Сабаққа байланысты ақпараттардың көшірмесін түсіру (ксерокопия).

 	Электрондық оқулықтар, көрнекіліктер және аудио-видео құрылғыларын беру.

 	Оқушыларға істен шыққан құрал-жабдықтарды пайдалануға тыйым салу.

 	Әкімшіліктің келісуімен ескірген және істен шыққан құрылғылар мен материалдарды есептен алу.

title: Информатика кабинетінің жылдық жоспары


extracted_text:
САБАҚ ЖОСПАРЫ
«Бекітемін»

________________
                                                                                Оқу
ісінің меңгерушісі

«___________» ________20    ж
Пән аты:   Информатика
Класы:  9 «А», 9 «Б», 9 «В», 9 «Г»
Сабақтың тақырыбы:  Паскаль программалау тілінен өткенді қайталау.
Сабақтың  мақсаты:
Білімділігі:    Оқушылардың     Паскаль   программалау     тілінен   алған
білімдерін тексеру;
Дамытушылығы:   Оқушылардың   ойлау   қабілетін,
абстракциясын дамыту;
  логикалық-
Тәрбиелік: Оқушыларды тиянақтылыққа, ұқыптылыққа тәрбиелеу.
Сабақтың түрі:    сынақ жұмысы
Сабақтың барысы:
                                    1. Ұйымдастыру
                                    2. Сынақ тапсырмаларын орындау
                                    3. Сынақ жұмысын талдау
4.  Үйге тапсырма
Паскаль – программалау тілі бойынша тест
І нұсқа
1. Паскаль программалау тілінің авторы кім?
А)  Блез Паскаль            Ә) Никлаус Вирт         Б) Н.Верджино      В) Чарльз Беббидж
2. Нақты Х айнымалысын сипаттаңыз:
А) var x: integer     var x: real     const x: real       var x:  real
3. b =  3/ a, мұндағы а бүтін сан болса, b – нің типі қандай болады?
А)  real              Ә)  integer           Б)   string           В) boolean 4.  Паскаль тіліне Х санының бүтін бөлігін алу үшін қндай функция қолданылады?
А) INT (X)                          Ә) ABS (X)                  Б)  ABC (X)              В) TRUNC (X)
5. Var  қызметші сөзі не үшін қолданылады?
А)  тұрақтыларды сипаттау                  Ә) белгілерді сипаттау Б)  айнымалыларды сипаттау
В) программа тақырыбы
6. Тұрақтыларды сипаттау операторын көрсет
А)  Char             Ә) const               Б)   var          В)   label
7. Құрама  шарт қалай жазылады?
А)  and,   goto,  not  қызметші сөздері арқылы         Ә)  and, or, of  қызметші сөздері арқылы
Б)  and, or, not  қызметші сөздері арқылы                В)   or, not, end  қызметші сөздері арқылы
8. Операторларды шектеп тұратын  Begin және   end  түйінді сөздерін қалай атауға болады?
А) операторлық жақша                        Ә) программаның басы мен соңы
Б) шартты жқшалар                              В) программаның негізгі бөлігі
9. Паскальдағы дәрежелеу белгісін көрсет
А)  **       Ә)    ^       Б)     &     В) дұрыс жауабы жоқ
10. 14   DIV   5 – функциясының мәні неге тең?
А)  2,8      Ә) 2      Б) 5     В) 11
11. Түбір астындағы Х-ті Паскальда қалай болады?
А)  SQR (X)                        Ә)  SQRT (X)             Б)  ABS (X)           В)  MOD (X)
12. Паскаль тіліндегі нәтиже  алу  операторын көрсет
А)  PRINT                  Ә)   WRITE           Б)  OUTPUT         В)  READ
13. Қай өрнекте қате бар?
А) (X1/X2)*y             Ә)   b+(a-c/3)             Б)  (sqrt (p) * q)/r          В)  (a(b/(c*d/(ef)))))
14. Sqr  операторының қызметі
А) Санның квадраты                 Ә) Санның квадрат түбірі      Б) Х-тің 5 дәрежесі                   В)
Санның абсолют шамасы
15. Паскаль тіліндегі нәтиже алу операторының көрсет
А) VAR        Ә)  WRITE          Б)  CONST             В)   READ
16.   :=  қандай белгі?
А) теңдік             Ә) айнымалыларды салыстыру           Б) меншіктеу            В)  бөлу
17. Паскаль тілінде шартты оператордың қанша түрі бар?
А)  5             Ә)     3               Б)  4                    В) 2
18. А= 14, В= 12,3  болған жағдайда А және В айнымалыларын сипаттаңыз: А)  VAR A, B:  integer;                Ә)  VAR A=14,    B=12.3;       Б)  BEGIN A=14   B=12.3            В)  VAR
A: integer    B: real
19. Бүтін сандар Паскаль тілінде қандай типке жатады?
А)  Integer            Ә)  real        Б)   array (1… n)  of real      В)   array (1.. n)  of integer
20. GO TO [белгі ] операторының қызметі.....
А) Шартсыз көшу операторы                       Ә) Шартты көшу операторы
Б)  Баспаға шығару операторы                     В) Программаның басы – соңы;
21. CASE [өрнек]   OF  операторының қызметі ....
А) Шартсыз көшу операторы                       Ә) Шартты көшу операторы
Б) Баспаға шығару операторы                      В) Операторды енгізу операторы
22. IF [шарт]  THEN  [1-серия] ...
А) Шартсыз көшу операторы                    Ә) Шартты көшу операторы
Б) Баспаға шығару операторы                   В) Операторды енгізу операторы
23. tg (x)  функциясының Паскаль тілінде жазылуы
А) TAN (X)           Ә)  TGx          Б)  Atan (x)      В)   Sin (x) / Cos (x) ;
24. Паскальда түбір алу амалын көрсетіңіз.
А)   SQR                  Ә)  SQRT              Б) ASQRT            В)  EXP (x)
25. Қай белгі әрбір жолдан кейін міндетті түрде қойылады?
А)  :        Ә)   ;        Б)    .          В)   ,
26. Паскальда квадраттау амалын көрсетіңіз.
А) **       Ә)    ^        Б)      sqr           В)  sqrt
27.
a+bx  - x2 / 10 өрнегінің Паскальда жазылуы дұрыс....
А) (a+b)^2-x^2/10                                  Ә) SQR (a+bx)-x*2/10
Б) SQRT (a+b*x) – SQR (x) /10            В)  SQRT (a) + b * x – x^2/10
28. Паскальда  ‘’ ;‘’  expected  мәлімдемесі қай кезде шығады?
А)     ‘’ ;‘’    артық жазылғанда                                           Ә)  ‘’ ;‘’   қойылмай кеткенде
Б)     ‘’ ;‘’   алдында бос орын қойылмай кеткенде          В) ‘’ ;‘’   қоймау керек
29. Файлдың атын өзгертіп сақтау үшін....  командасын орындау керек.
А)  FILE – SAVE        Ә)   FILE  - SAVE as       Б)    EDIT – SAVE      В)  EDIT  - SAVE as
30. Бар файлды  ашу үшін  ....    командасын   орындау керек.
А)  FILE – SAVE         Ә)   FILE –OPEN       Б)    EDIT –NEW       В)     EDIT – OPEN
31. Шартты операторын қолданып келтірілген функцияны есептеу керек Y = { cos2 x    00 and x<2 then y:= sqr (cos(x)) else y:=1 – sin (sqr(x));
Ә)  if x>0 (and)x<2 then y:= sqr (cos(x)) else y:=1 – sin (sqr(x));
Б) if x>0 and (x<2) then y:= sqr (cos(x)) else y:=1 – sin (sqr(x));
В) if (x>0 and x<2)  then y:= sqr (cos(x)) else y:=1 – sin (sqr(x));
32.  FOR I = 1 TO N DO …..
А) Параметрсіз цикл                     Ә) Параметрлі цикл
Б) енгізу операторы                      В) Шығару операторы
Паскаль программалау тілі бойынша тест
ІІ нұсқа
1.Паскаль тілі қай жылдарда жасалды
А) 1965 – 1968                Ә) 1985-1987            Б)  1968 – 1971            В) 1963 – 1970
2. с = а+b , мұндағы   a, b  - ның  типі   integer   болса, с – ның типі ... болады.
А)   integer           Ә)  real           Б)  var         В)  const
3. Паскаль тілінде енгізу операторын көрсет.
А)  PRINT          Ә) WRITE         Б ) OUTPUT    В) READ
4. Паскаль тілінде Х  санының бөлшек бөлігін алу үшін қандай функция қолданылады?
А) INT (X)          Ә)  ABS (X)    Б)    FRAC (X)        В) TRUNC (X)
5.  Сonst қызметші сөзі не үшін қолданылады?
А) тұрақтыларды сипаттау                                     Ә) белгілерді сипаттау
Б) айнымалыларды сипаттау                                 В) программа  тақырыбы
6. Айнымалыларды сипаттау операторын көрсет?
А)  char        Ә)   const         Б)   var        В)    Label
7. b = a,  мұндағы   a   бүтін сан болса,     b  -нің типі ....  болады.
А)  Real           Ә)   integer        Б)    string     В)   character
8.  IF (шарт)   THEN (1-серия)   ELSE  (2-серия)   …..
А) Шартсыз көшу операторы                      Ә) Шартты көшу операторы
Б) Баспаға шығару операторы                     В) Программаның басы – соңы операторы
9. Программа денесі қандай қызметші сөзбен басталады?
А)   PROGRAM         Ә)     END    Б )       BEGIN        В)      DATA
10. Программа денесі қандай қызметші сөзбен аяқталады?
А)   PROGRAM         Ә)     END    Б )       BEGIN        В)      DATA 11. Паскаль тіліндегі шартсыз көшу операторы ...
А)  CASE OF …..                                 Ә)   GO  TO [МЕТКА]
Б)  IF  [шарт]  THEN    [1-серия]        В)    FOR  i=1  TO n  NEXT
12. Паскаль тіліндегі шартты көшу операторы .....
А)   CASE OF ….                                       Ә)    GO TO [МЕТКА]
Б)  IF [шарт]   THEN   [1-серия]               В)    FOR i=1 TO n NEXT
13.  Паскаль тіліндегі таңдау операторы....
А)    CASE  OF  ….                           Ә)  GO  TO [метка] ;
Б)     IF []    THEN    [1-]                   В)   FOR i=1  TO  n NEXT
14.  Х  санының модулі ....
А)   SQR (X)                 Ә) SQRT (X)              Б)  MOD (X)            В)  ABS (X);
15. Х санының квадраты
А)   SQR (X)                 Ә) SQRT (X)              Б)  MOD (X)            В)  ABS (X);
16.  Х санының квадрат түбірі ....
А)   SQR (X)                 Ә) SQRT (X)              Б)  MOD (X)            В)  ABS (X);
17.  Y = sin x + e1+x-5/cos/x/2      функциясының Паскальда жазылуы дұрыс
А) y= sin(x)+EXP (1+x)-5/cos (x/2)
Ә)  y: = sin x + e^ (1+x)-5/cos x/2
Б)  y: = (sin(x)+EXP (1+x)-5)/cos(x/2)
В)  y:= sin (x) +(EXP(1+x)-5)/cos(x/2)
18.
    өрнектердің дұрыс азылуын таңдаңыз?
sin
x
x
2
3
А)    abs (sin(x/(x+2/3))           Ә)    abs (sin)(x/x+2/3));         Б)    abs (sin(x/(x+2/3)))
В) abs (sin*(x/(x+2/3)))
19.  Нақты сандар Паскаль тілінде қандай типке жатады?
А)  integer             Ә)    real         Б)    array   (1…n)  of  real      В)    array (1….n) of integer;
20.  Қай өрнекте қате бар?
А) (x1/x2)*y          Ә)        sqrt (p)*q/r          Б)   b+(a-(c/3))        В)   (a*(b/(c(d/(e*f))))
21. Жаңа файл ашу үшін қандай команданы орындау керек?
А)   FILE  - NEW         Ә)  FILE -  OPEN       Б)     EDIT  - NEW         В)  EDIT – OPEN
22. Жаңа файлды сақтау үшін қандай команданы орындау керек? А)  FILE – SAVE         Ә)   FILE – SAVE as        Б)   EDIT  - SAVE         В)   EDIT  - SAVE  as
  өрнегі берілген. Паскаль тілінде келесі түрде көрсетіледі.
23.
ab 
c
c
ab
А)   a*(b/c)+(c/a)*b            Ә)   a^b/c + c/a^b             Б)  a*b/c+c/a*b           В)  a*b/(c-c)/a*b
24. Паскаль тілінде тұрақтыны қалай анықтаймыз?
А)    const n=5          Ә)   const  n:=5           Б)   const  n=5  of  integer     В)   const   n:=5;
25. Паскаль тілінде  «а»  айнымалысын енгізу операторы
А) read (a)          Ә)  write (a)         Б) Input (a)         В)  Print  a
26.  Write  операторы
А) параметрсіз цикл     Ә )  Параметрлі цикл     Б)  Енгізу операторы     В) Шығару операторы
27.   read  және    readln  операторлардың айырмашылығы неде?
А)  read    - мәндер клавиатурадан енгізіледі
       readln – тізімінде меншіктеу операторы жазылуы мүмкін;
Ә)  read    - мәндерді бір жолға енгізу   readln - әр бір мән келесі жолға енгізу;
Б)  read – қарапайым айнымалылар мәндері енгізіледі   readln – массив мәндер енгізіледі
В)  read  - константа жазылады;       readln – матрица мәндер жазылады
28.  and, or, not       қызметші сөздері не үшін қолданылады?
А) құрама шартта                        Ә)  жай шартта
Б) таңдау операторында             В) көмекші программада
29. Қай белгі әрбір жолдан кейін міндетті түрде қойылады?
А)   :         Ә)  ;            Б)   .      В)  ,
30. Паскальда квадраттау амалын көрсетіңіз?
А)  **        Ә) ^       Б)  sqr      В)  sqrt
31. Паскаль тіліндегі  шартты алдын ала тексеру операторы .....
А)    WHILE                   Ә)   FOR                Б)   REPEAT                 В) DOWN TO
32.  FOR I = 1 TO  N  DO …..
А) Параметрсіз цикл       Ә) Парамтерлі цикл      Б) Енгізу операторы    В) Шығару операторы
Тест жауаптары
1
Ә
І нұсқа
19
А
1
Б
19
Ә
ІІ  нұсқа 20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
А
В
Ә
В
Ә
Ә
Б
Б
Ә
Ә
Ә
Б
Ә
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
Ә
А
А
Б
Ә
Б
А
В
Ә
Ә
Ә
В
А
А
Б
В
В
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
А
В
Б
А
Б
Ә
Ә
Б
Ә
Ә
Б
А
В
А
Ә
В
В
Үйге тапсырма:                 1-3 тарауды қайталау .
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
В
А
А
Б
А
А
В
Ә
А
Ә
Б
А
Ә

description:
Y = { cos2 x    0<x<2,
             1- sin x2
А) if x>0 and x<2 then y:= sqr (cos(x)) else y:=1 – sin (sqr(x));
Ә)  if x>0 (and)x<2 then y:= sqr (cos(x)) else y:=1 – sin (sqr(x));
Б) if x>0 and (x<2) then y:= sqr (cos(x)) else y:=1 – sin (sqr(x));
В) if (x>0 and x<2)  then y:= sqr (cos(x)) else y:=1 – sin (sqr(x));
32.  FOR I = 1 TO N DO …..
А) Параметрсіз цикл                     Ә) Параметрлі цикл
Б) енгізу операторы                      В) Шығару операторы
Паскаль программалау тілі бойынша тест
ІІ нұсқа
1.Паскаль тілі қай жылдарда жасалды
А) 1965 – 1968                Ә) 1985-1987            Б)  1968 – 1971            В) 1963 – 1970
2. с = а+b , мұндағы   a, b  - ның  типі   integer   болса, с – ның типі ... болады.
А)   integer           Ә)  real           Б)  var         В)  const
3. Паскаль тілінде енгізу операторын көрсет.
А)  PRINT          Ә) WRITE         Б ) OUTPUT    В) READ
4. Паскаль тілінде Х  санының бөлшек бөлігін алу үшін қандай функция қолданылады?
А) INT (X)          Ә)  ABS (X)    Б)    FRAC (X)        В) TRUNC (X)
5.  Сonst қызметші сөзі не үшін қолданылады?
А) тұрақтыларды сипаттау                                     Ә) белгілерді сипаттау
Б) айнымалыларды сипаттау                                 В) программа  тақырыбы
6. Айнымалыларды сипаттау операторын көрсет?
А)  char        Ә)   const         Б)   var        В)    Label
7. b = a,  мұндағы   a   бүтін сан болса,     b  -нің типі ....  болады.
А)  Real           Ә)   integer        Б)    string     В)   character
8.  IF (шарт)   THEN (1-серия)   ELSE  (2-серия)   …..
А) Шартсыз көшу операторы                      Ә) Шартты көшу операторы
Б) Баспаға шығару операторы                     В) Программаның басы – соңы операторы
9. Программа денесі қандай қызметші сөзбен басталады?
А)   PROGRAM         Ә)     END    Б )       BEGIN        В)      DATA
10. Программа денесі қандай қызметші сөзбен аяқталады?
А)   PROGRAM         Ә)     END    Б )       BEGIN        В)      DATA


extracted_text:
САБАҚ ЖОСПАРЫ
«Бекітемін»

________________
                                                                                Оқу
ісінің меңгерушісі

«___________» ________20    ж
Пән аты:   Информатика
Класы:  9 «А», 9 «Б», 9 «В», 9 «Г»
Сабақтың тақырыбы:  Паскаль программалау тілінен өткенді қайталау.
Сабақтың  мақсаты:
Білімділігі:    Оқушылардың     Паскаль   программалау     тілінен   алған
білімдерін тексеру;
Дамытушылығы:   Оқушылардың   ойлау   қабілетін,
абстракциясын дамыту;
  логикалық-
Тәрбиелік: Оқушыларды тиянақтылыққа, ұқыптылыққа тәрбиелеу.
Сабақтың түрі:    қорытынды, қайталау сабағы
Сабақтың барысы:
                                    1. Ұйымдастыру
                                    2. Өткен материалды қайталау
                                    3. Сабақты бекіту
4.  Үйге тапсырма
Өткен материалдарды қайталау сұрақтары
 Алгоритм дегеніміз не? Бұл сөз қайдан шықты?
 Алгоритмнің негізгі қасиеттерін ата?
 Алгоритмді өрнектеу, жазу тәсілдері дегеніміз не?
 Алгоритмдерді графиктік түрде кескіндеу, ерекшеліктері қандай?
 Блок –схема дегеніміз не?
 Негізгі блоктарға және көмекші блоктарға нелер жатады?
 Алгоритмдердің құрылымына қарай бөлінуін ата
 Қарапайым алгоритмдік тіл, программалау тілі дегеніміз не? Түйінді сөздерге нелер жатады?
Транслятор дегеніміз не?


 Меншіктеу командасының құрылымы қандай, ол қалай жазылады?
 Алгоритм мен программаның қандай ұқсастықтары мен
айырмашылықтары бар?
Тармақталу алгоритмі мен циклдік алгоритмнің айырмашылығы қандай?
 Сызықтық алгоритм дегеніміз не?

 Паскаль тілі қай жылдардан бастап қолданыла бастады?
 Паскаль тілінде программа неше бөліктен тұрады?

 Программада әрбір жолдан кейін қандай тыныс белгі қойылады?
 Программа қандай оператормен басталады?
 Программаның негізгі бөлігі қандай түйінді сөзбен басталып, қандай
Тілдің алфавиті нелерден тұрады?
сөзбен аяқталады?
 Идентификатор  дегеніміз не?
 Мәліметтердің типі дегеніміз не?
 Жиым дегеніміз не?
 Мәліметтердің типтері қалай сипатталады, олар қандай қызмет
 Енгізу операторының жалпы форматы қандай?
 Шығару операторының жалпы форматы қандай?
 Var операторының қызметі қандай?
 Const  операторының қызметі қандай?
 Readln  операторының қызметі қандай?
 Writeln  операторының қызметі қандай?
 Құрылымдық операторларға қандай операторлар жатады? Олар неше
топқа бөлінеді?
 Қарапайым және құрылымдық операторлардың айырмашылығы неде?
 Құрама оператор деп қандай операторды айтамыз?
 Паскаль тілінде операторлық жақша дегеніміз не?
 Шартты оператордың қандай түрлері бар?

Таңдау операторы не үшін пайдаланылады?
Үйге тапсырма:      1- 3  тарауды  қайталау.
 Мәліметтердің қандай типтері бар?
 Паскаль тілінде стандартты функциялар қалай жазылады?
 Арифметикалық өрнек дегеніміз не?  Өрнектер Паскаль тілінде қалай
 Меншіктеу операторы қандай қызмет атқарады?
 Көшу операторы не үшін қажет?
 Меншіктеу операторының форматы.
 Оператор дегеніміз не, олар қандай топтарға жіктеледі?
 Енгізу және шығару операторларының атқаратын негізгі міндеттері
атқарады?
жазылады?
қандай?


description:
САБАҚ ЖОСПАРЫ
«Бекітемін»

________________
                                                                                Оқу
ісінің меңгерушісі

«___________» ________20    ж
Пән аты:   Информатика
Класы:  9 «А», 9 «Б», 9 «В», 9 «Г»
Сабақтың тақырыбы:  Паскаль программалау тілінен өткенді қайталау.
Сабақтың  мақсаты:
Білімділігі:    Оқушылардың     Паскаль   программалау     тілінен   алған
білімдерін тексеру;
Дамытушылығы:   Оқушылардың   ойлау   қабілетін,
абстракциясын дамыту;
  логикалық-
Тәрбиелік: Оқушыларды тиянақтылыққа, ұқыптылыққа тәрбиелеу.
Сабақтың түрі:    қорытынды, қайталау сабағы
Сабақтың барысы:
                                    1. Ұйымдастыру
                                    2. Өткен материалды қайталау
                                    3. Сабақты бекіту
4.  Үйге тапсырма
Өткен материалдарды қайталау сұрақтары
 Алгоритм дегеніміз не? Бұл сөз қайдан шықты?
 Алгоритмнің негізгі қасиеттерін ата?
 Алгоритмді өрнектеу, жазу тәсілдері дегеніміз не?
 Алгоритмдерді графиктік түрде кескіндеу, ерекшеліктері қандай?
 Блок –схема дегеніміз не?
 Негізгі блоктарға және көмекші блоктарға нелер жатады?
 Алгоритмдердің құрылымына қарай бөлінуін ата
 Қарапайым алгоритмдік тіл, программалау тілі дегеніміз не?

description:
Түйінді сөздерге нелер жатады?
Транслятор дегеніміз не?


 Меншіктеу командасының құрылымы қандай, ол қалай жазылады?
 Алгоритм мен программаның қандай ұқсастықтары мен
айырмашылықтары бар?
Тармақталу алгоритмі мен циклдік алгоритмнің айырмашылығы қандай?
 Сызықтық алгоритм дегеніміз не?

 Паскаль тілі қай жылдардан бастап қолданыла бастады?
 Паскаль тілінде программа неше бөліктен тұрады?

 Программада әрбір жолдан кейін қандай тыныс белгі қойылады?
 Программа қандай оператормен басталады?
 Программаның негізгі бөлігі қандай түйінді сөзбен басталып, қандай
Тілдің алфавиті нелерден тұрады?
сөзбен аяқталады?
 Идентификатор  дегеніміз не?
 Мәліметтердің типі дегеніміз не?
 Жиым дегеніміз не?
 Мәліметтердің типтері қалай сипатталады, олар қандай қызмет
 Енгізу операторының жалпы форматы қандай?
 Шығару операторының жалпы форматы қандай?
 Var операторының қызметі қандай?
 Const  операторының қызметі қандай?
 Readln  операторының қызметі қандай?
 Writeln  операторының қызметі қандай?
 Құрылымдық операторларға қандай операторлар жатады? Олар неше
топқа бөлінеді?
 Қарапайым және құрылымдық операторлардың айырмашылығы неде?
 Құрама оператор деп қандай операторды айтамыз?
 Паскаль тілінде операторлық жақша дегеніміз не?
 Шартты оператордың қандай түрлері бар?

Таңдау операторы не үшін пайдаланылады?
Үйге тапсырма:      1- 3  тарауды  қайталау.
 Мәліметтердің қандай типтері бар?
 Паскаль тілінде стандартты функциялар қалай жазылады?
 Арифметикалық өрнек дегеніміз не?  Өрнектер Паскаль тілінде қалай
 Меншіктеу операторы қандай қызмет атқарады?
 Көшу операторы не үшін қажет?
 Меншіктеу операторының форматы.
 Оператор дегеніміз не, олар қандай топтарға жіктеледі?
 Енгізу және шығару операторларының атқаратын негізгі міндеттері
атқарады?
жазылады?
қандай?


extracted_text:
САБАҚ ЖОСПАРЫ
«Бекітемін»

________________
                                                                                Оқу
ісінің меңгерушісі

«___________» ________20    ж
Пән аты:   Информатика
Класы:    9 «А»,  9 «Б»,  9 «В»,  9 «Г»
Сабақтың тақырыбы :  Символдық мәліметтермен жұмыс істеу тәсілдері.
Символ
                                        мәліметтерді енгізу.  Паскаль  тілінде  мәтіндік ақпаратты
өндеу.
Сабақтың мақсаты:

түрлерін пайдалана   отырып,есептер шығаруға,прогрмма  құруға
дағдыландыру.
Білімділік :  Оқушыларды символдық шаиалариен орындалатын амал
Дамытушылық:    Символдық мәліметтерді Паскаль тілінде
программалау арқылы өңдеу тәсілдерін  жүзеге асырып, оқушылардың логикалық
өрістерін дамыту
Тәрбиелік:  Оқушыларды ұқыптылыққа,жинақтылыққа, өзін-өзі
компьютердің алдындаұстай білу,  тәрбиелеу
Сабақтың түрі :   практикалық сабақ
Сабақтың барысы:
1. Ұйымдастыру
2. Өткен сабақты қайталау
3. Компьютермен жұмыс
4.  Сабақты бекіту
5.  Үйге тапсырма

Өткен тапсырма бойынша тест сұрақтары
1.
Нақты X айнымалысын сипаттау:
  А) Var x : integer;                            В) Var x : real:
  С) Var x : array (1..n)of real;           Д) Var x : array (1..n)of integer        Е) X  of
real 2. Символдық  айнымалылар Паскаль тілінде...типіне жатады?
         А) integer;           В)real;          С)string:    Д)array(1..n)of string:     Е)char:
 3. Егер L-бүтін,S-тұрақты,P- нақты сандар болса,VAR түйінді сипаттаймыз?
    А) Var : p : integer; L: real; const S=2;
    B)  const S=2: Var   L:  integer; p: real:
    C)  const  S:=2; l ; integer;  p: real;
    Д)  label  s:=2: l: integer; p: real;
    E)   Var  const s:=2 :  l : integer; p: real:
         4. LENGTH (S) функциясы...
           А) S жолдық айнымалысының таңбасының санын есептеу
           В) S жолдық айнымалысын кері оқу
           С) S жолдық айнымалысын өшіру
           Д) S  жолдық айнымалының таңбаларын жеке-жеке жолдарға жазу
           Е) S  жолдық айнымалысын көшіру
         5. UPCASE (Символ)функциясының қызметі
         А) Латынның үлкен әріптерін кіші әріптерге ауыстырады
         В) Латынның кіші әріптерін үлкен әріптерге ауыстырады
         С)  Символдарды санау
         Д)  Символдарды алфавит бойынша реттеу
         Е)   Қазақтың кіші әріптерін үлкен әріптерге ауыстырады
          6. Бір жолға неше символ жазуға болады?
    А) шексіз         В) 255- тен аспауы керек   С) 255- тен кем болмауы керек
    Д ) 200-ден аспауы керек   Е) 150 – ден аспауы керек
    7.Символдық мән әрқашан ...белгісінің ішіне алынып жазылуы керек
    А)   < > тырнақша     В) “ апостроф        С )  ( ) тырнақша   Д)  : қос нүкте
Е ) [ ] тік жақша
     8.  Жолдың бірнеше таңбасын өшіру үшін.....функциясын қолданамыз?
    A) CONCAT      B)LENGTH     C) COPY      Д ) UPCASE     E ) DELETE

   9. INSERT (S1,S2,N) процедурасының қызметі......... A) S1 жолын S2 жолының N орнынан бастап енгізу
   В) S2 жолын S1 жолының N орнынан бастап енгізу
   С) S1 жолын S2 жолынан кейін N  қайталап жазу
   Д) S2 жолын S1 жолынан кейін N қайталап жазу
Тест жауаптары
1
6
в
2
в 2   7
с
в
3
8
в
е
4
9
А
А
5
в
Компьютермен жұмыс
1. Кіші латын әріпімен енгізілген жолды, үлкен латын әріптеріне ауыстыру
программасын құрыңыз.
     Program austir:
     Var      s:string:
                 k:byte:
                  begin
                 readln(s):
                 for  k:=l to length (s) do
s[K]: =Upcase (s[k]);
writeln(s):
end.

Үйге тапсырма:      4.2, 4,3 тақырыптарын оқу. 121 беттегі  1-2   жаттығу.


extracted_text:
САБАҚ ЖОСПАРЫ
«Бекітемін»

________________
                                                                                Оқу
ісінің меңгерушісі

«___________» ________20    ж
Пән аты:   Информатика
Класы:    9 «А»,  9 «Б»,  9 «В»,  9 «Г»
     Сабақтың тақырыбы:  Айнымалы типтер.Мәліметтердің шектеулі типтері.
Бір
                                       өлшемді жиым элементтерімен жұмыс.
     Сабақтың мақсаты:

типтері “жиым” ұғымы,бірөлшемді жиым туралы толық  мағлұмат беру;
Білімділік:  Оқушыларға айнымалының саналатын және шектеулі
 Дамытушылық :  Оқушыларды айнымалының саналатын және жиым
”ұғымы,бірөлшемді жиым туралы толық мағлұмат   бере отырып,программа құру
дағдыландыру,логикалық   ой-өрісін дамыту;

жауапкершілікке тәрбиелеу
  Сабақтың түрі:                Теориялық сұрақ
  Сабақтың кезеңі:
 Тәрбиелік: Оқушыларды адамгершілікке,ұқыптылыққа және
1. Ұйымдастыру
2. Үй тапсырмасын тексеру
3. Жаңа сабақты түсіндіру
4. Сабақты бекіту
5. үйге тапсырма
Өткен тапсырма бойынша қайталау сұрақтары
 Символдар программаға қалай енгізіледі,олар қандай типте болуы тиіс?




 ASCII кодтары дегеніміз не,ол қандай интервалда беріледі?
 Символдық айнымалылар Паскаль тілінде қандай типке жатады?
 Символдық мәліметтерге қандай операциялар қолдануға жатады?
 S жолдық айнымалысының таңбасының санын есептеу үшін қандай
функциялар қолданады?
 Литерлік шамалармен қандай операциялар орындалады?
 Тіркестік өрнектер дегеніміз не?
 Тіркестік айнымалының ұзындығы қалай анықталады?
 Бір жолға неше символ жазуға болады?



 


 Жолдың бірнеше таңбасын көшіру үшін қандай функция қолданады?
 Жолдың бірнеше таңбасын көшіру үшін қандай функция қолданады?
 INSERT(S1,S2, N) процедурасының қызметі.......
                                                   Жаңа сабақты түсіндіру
                                                              Айнымалы типтер
Мәліметтердің айнымалы типтері стандартты типтерден өзгеше болып
келеді. Мәліметтердің әртүрлі типтері үшін әртүрлі амал қолдануға болады.
Мәліметтердің типін құру бір жағынан операция орындауды
жеңілдетсе,екінші жағынан қате жіберуге мүмкіндік
береді.Сонымен,мәліметтердің стандартты типтерінен өзге жаңа айнымалы
типтерді құруға болады.Мәліметтердің бұл типтеріне саналатын және
шектелетін типтер жатады.
Қабылдай алатын мәндерінің реттелген тізімі арқылы берілетін тип-
саналатын тип болып есептеледі.Бұл типті сипаттау оның мүмкін мәндерінің
идентификатор түрінде тізімін берумен анықталады.
  Жазылу түрі:
   TYPE <тип атауы>=(<1-мән,2мән,..., n- мән >);
VAR <идентификатор,.....> : <тип атауы>;
Мысалы:
TYPE             Gaz=(Ge, C, O, N );
                       Metall=(Na,K,Li,Cu,Zn);
                       Mezgil=(қыс,көктем,жаз,күз);
VAR               Al, A2: Mezgil;
                       G1,G2,G3:Gaz;
                       Met l, Met2:Metall;
                        Түс=(ақ,көк,қызыл,сары,жасыл,қоңыр,сұр,қара).
   Егер айнымалы сипаттау бөлімінде көрсетілген мәндердің белгілі бір
аралығын ғана қабылдайтын болса,онда оны шектеулі типтегі айнымалы деп
атайды.Мұндай типтегі айнымалының алғашқы және соңғы мәндері
нүктелермен бөлініп тұрақты түрінде көрсетіледі де,ол екеуі де бір
стандартты типте (real типін қолдануға болмайды) болып,міндетті түрде
алғашқы мән соңғы мән соңғы мәннен кіші болуы керек.
         Жазылу түрі :
         TYPE <тип атауы>=(<алғашқы тұрақты...соңғы тұрақты>);
         VAR <идентификатор,..> : <тип атауы>;
         Мысалы:
          TYPE         kunder=1..31; VAR           RadDay,BolnDay:kunder;
  Мәліметтерді ұйымдастыру тәсілдерінің кең тараған түрі – кестелік тәсіл. Бір
ғана жолдан тұратын кесте сызықтық деп аталады. Мысалы: A (2,3-5,0,1).
Бірнеше жолдан тұратын кесте тіктөртбұрышты  кесте деп аталады.Бұларды
көп жағдайда бірөлшемді және екі не көпөлшемді жиымдар (массивтер) деп
те атайды.
   Жиым  дегеніміз- бір атаумен белгіленіп біріктірілген біртекті элементтер
жиыны. Осы жиымға кіретін айнымалыларды жиым элементтері дейді.
Жиымның міндетті түрде аты , өлшемі , индекстері, соған сәйкес элементтері
және оның түрлері болады. Жиым тұтасымен бір атпен аталады, ал
элементтерінің реті индекстер арқылы көрсетіледі . Индекс жиымның
иденфикаторынан соң тік жақшаға алынып жазылады: (a [1], x[1,1],…)
Жиымның типін анықтау үшін ARRAY, OF  қызметші сөздері қолданылады.
Жиым элементтерінің сипатталуы былай көрсетіледі;
       Аты  Array[индекс өлшемі]of real;
 немесе
        TYPE Аты; =Array [индекс өлшемі] of integer
Мысал: 20 нақты сан берілген. Осы сандардың арифметикалық ортасын табу
програмасы . Осы 20 нақты сандар тобын А жиымы деп қарастырсақ , жиымның
элементтері A[1], A[2], …,A[20] нақты сандар болады.
 Program
 Var     A: array [l..20] of real;
             I:integer;
             S:real;
Begin
                  For i:=1 to 20 do
             Read (A[i]);
             S:=0;
             For i:=l to 20 do
             S:=S+A[i];
             S:=S\20;
  Write (S);
   End. Сабақты бекіту
 Саналатын және шектеулі тип дегеніміз не?
 Сызықтық және тіктөрбұрышты кестенің айырмашылығы қандай?
 Жиым деп нені айтамыз?
 Жиымдар қалай сипатталады?


 Индекс дегеніміз не?
 Бірөлшемді жиым дегеніміз не?
Үйге тапсырма:     5.1, 5.2, 5.3, 5.4   тақырыптарын   оқу.


extracted_text:
САБАҚ ЖОСПАРЫ
«Бекітемін»

________________
                                                                                Оқу
ісінің меңгерушісі

«___________» ________20    ж
Пән аты:   Информатика
Класы:    9 «А»,  9 «Б»,  9 «В»,  9 «Г»
     Сабақтың тақырыбы     Айнымалы типтер.  Мәліметтердің шектеулі типтері.
                                                      Бірөлшемді жиым элементтерімен жұмыс.
     Сабақтың мақсаты
Білімділік:            Оқушыларды бірөлшемдіжиымдарға есептер
шығаруға үйрету.
Дамытушылық: Оқушылардың пргарамма құру барысында логкалық
                                          ойлау қабілеттерін дамыту
            Тәрбиелік:  Оқушыларды ұқыптылыққа, жинақылыққа  тәрбиелеу.
Сабақтың түрі:              практикалық сабақ
      Сабақтың  барысы:      1.Ұйымдастыру
                                               2. Өткен материалдарды қайталау
                                               3. Компьютермен жұмыс
                                               4. Сабақты бекіту
                                               5.Үйге тапсырма
Компьютермен жұмыс
№1. 10 элементтен тұратын А массивтің элементтерін енгізу және шығару
программасын құру керек.
 Program esepl:
 Uses crt:
 Var l:integer:
 A:array [l..10] of integer; Begin
 Clrscr;
 For i:=l to 10 do
 Begin
 Writeln( ‘a[‘,I,’]-? ’);
 Readln (a[i]);
 End;
 For i:=l to 10 do
 Writeln(‘a[‘,I, ’]=’,a[i]);
End
№2. Берілген бір өлшемді A{2,-3,5,8,-2} массив элементтерінің қосындысын
есептейтін прграмма жазу керек.
      Program esep2:
 Uses crt;
 Var I,s:integer:
       A: array [l…5] of integer;
    Begin
Clrscr;
 For i:=1to 5 do
Begin    S:= 0;
      Writeln(`a[`,I`]-?`);
Readln(a[i]);
End;
For i:=1 to 5do
 Begin
S:=S+a[i];
Writeln(`S[`,I,`]=`,S);
End;
End.
№3 Берілген бір өлшемді А{2,-3,5,-8,2} ма ссив элементтерінің
квадраттарының қосындысын есептеу программасын құру керек.
      Program esep3; Uses crt;
 Var I,s:integer:
       A: array [l…5] of integer;
    Begin
Clrscr;
 For i:=1to 5 do
Begin    S:= 0;
      Writeln(`a[`,I,` ]-?`);
Readln(a[i]);
End;
For i:=1 to 5do
 Begin
S:=S+sqr(a[i]);
 Writeln(`S[`,I,`]=`,S);
End;  End.
№4.Берілген бір өлшемді А{2,-3,5,-8,2} массив берілген, оң элементтерін
баспаға шығаратын  программа құру керек
Program esep4;
 Uses crt;
 Var I:integer:
       A: array [l…5] of integer;
    Begin
Clrscr;
 For i:=1to 5 do
Begin
      Writeln(`a[`,I,` ]-?`);
Readln(a[i]);
End;
For i:=1 to 5do
 Begin
If (a[i])>0 then  Writeln(`a[`,I,`]=`,a[i]);
End;  End. №5.Бірөлшемді А{2,-3,5,-8,2} массив берілген, теріс  элементтерін баспаға
шығаратын  программа құру керек.
Program esep5;
 Uses crt;
 Var I:integer;
       A: array [l…5] of integer;
    Begin
Clrscr;
 For i:=1to 5 do
Begin
      Writeln(`a[`,I,` ]-?`);
Readln(a[i]);
End;
For i:=1 to 5do
 Begin
If (a[i])>0 then  Writeln(`a[`,I,`]=`,a[i]);
End;  End.
№6. Бірөлшемді А{2,-3,5,-8,2} массив  элементтерінің  ең үлкен баспаға
шығаратын  программа құру керек.
Program esep6;
 Uses crt;
 Var I, max :integer:
       A: array [l…5] of integer;
    Begin
Clrscr;
 For i:=1to 5 do
Begin
      Writeln(`a[`,I,` ]-?`);
Readln(a[i]);
End;
Max:= a [I];
For i:=2to 5do Begin
If max<(A[i])  then max :=a[i]);
End.
Сабақты бекіту  сұрақтары
 Қарапайым және күрделі  типтерді қалай ажыратамыз?
 Жиым дегеніміз не?

 Жиым  элементтерінің  орны қалай  анықталады?
 Үйге тапсырма :   133 бет,   1-4 тапсырмалар.

title: Айнымалы типтер.  Мәліметтердің шектеулі типтері.Бірөлшемді жиым элементтерімен жұмыс.


extracted_text:
Интегрированный урокигра (математика+психология) для 5х классов
"Путешествие гномов по стране Математика"
Подготовила: педагогпсихолог Соколова Н.Г.
Дата проведения: 12.01.2018
Место проведения: компьютерный класс, 6 урок
Цель:
 воспитание у учащихся интереса к предмету,
 тренировка переключения и распределения внимания,
 развитие пространственного воображения и памяти, логического мышления,
 воспитание толерантности,
 развитие умения работать в группе.
Оборудование: визиткигномики, магнитофон с музыкой «Звуки океана», Компьютер с проектором и
слайдовая презентация «Путешествие гномов по стране Математика». Раздаточные карточки с
заданиями, карандаши.
Форма урока: соревнование между командами  5х классов.
Участники: в игре участвуют  команды 5х классов
Ход игры
Перед уроком всем участникам раздаются визитки с изображением гномика (гномы в костюмах
разного цвета: зеленой, желтой и оранжевой.
В кабинете стоят 3 стола,  на которых расположены картины гор разного цвета.
Ведущийпсихолог рассказывает историю: Жилибыли в одной  стране гномы Желтой, Оранжевой,
Зеленой огромных гор, так и называли эти семейства гномов – желтое, оранжевое и зеленое.
Упражнение. «Ребята, найдите в какой горе жил Ваш гном, займите его место и познакомьтесь
с членами своего семейства. В сегодняшнем путешествии Вам придется жить,  работать и
принимать решения вместе.  И от того как, Вы это будете делать, зависит Ваш успех».
Жили гномы дружно и не подозревали,  что гдето есть другая страна. Но однажды им пришла
телеграмма «Дорогие мои друзья, приглашаю вас посетить интереснейшую страну под названием
«Математика». Путь будет трудным, но интересным. Посовещались гномы и решили принять
приглашение. И вот, в одно солнечное утро, проснувшись, они увидели красивый корабльпарусник,
который ждал их, чтобы отправиться в путешествие. Разместились они в нем, и помчал он их в чудо
страну. Через некоторое время на горизонте появился первый остров, на котором гномам пришлось
встретиться с первой своей задачей.
На островах группам детей предлагается выполнение различных заданий.
Ведущийпсихолог
Почему торжественность вокруг?
Слышите, как быстро смолкла речь?
Это о царице всех наук.
Начинаем мы сегодня речь.
1. Остров  “Разминка”
Викторина:
Сколько нулей в записи числа “миллион”?
Величина прямого угла,
Когда произведение равно нулю?
Что больше 2м или 201 см? Что меньше  25 или 0,5?
Когда частное равно нулю?
Что больше 2 дм или 23 см?
Сколько сантиметров составляют 1% метра?
Величина развёрнутого угла.
У девочки было целое яблоко, две половины и четыре четвертинки. Сколько у нее яблок?
Результат вычитания.
На какое число нельзя делить.
Наибольшее двузначное число.
Прибор для построения окружности.
Сколько граммов в килограмме?
Сколько минут в часе?
Сколько часов в сутках?
Результат умножения.
Ведущийучитель:
Есть о математике молва,
Что они в порядок ум приводит,
Потому хорошие слова
Часто говорят о ней в народе.
2.  Остров “Первобытные школьники”
Найди пару.  2 мин (2б)
3. Остров “Математические ребусы”
5 мин  (за каждое 2б)
(треугольник) (числитель)
(периметр)

(уравнение)
4. Остров “Всё наоборот” – физминутка
Кто дружнее сделает зарядку (от 1 до 5 баллов)
руки вниз
вверх
не шевелить руками
руки вниз
вверх
головой поворот 3 раза влево
затем вправо 3 раза
вперёд 3 раза
назад 3 раза
пожать друг другу за правую руку
не прыгать 5 раз
встать
Ведущийпсихолог
Как песня не может
прожить без баяна,
команда не может
без капитана.
5. Остров “Муха” 2 мин, (от 15 баллов)
Задание: Нарисуйте муху в квадрате и передатйте задание жюри. Муха начала свой путь. В какой квадрат она прибудет после команд?
          Вниз, Влево, Вверх, Вверх, По диагонали, Вверх, Вправо, Вниз, Вниз
6. Остров “Логика” 5 мин, (5б)
Ведущийпсихолог
Ты нам математика, даёшь
Для победы трудностей закалку,
Учится с тобою молодежь
Развивать и волю и смекалку.
7. Остров “Танграмм” 5 мин (5б)
Я, несчастная лиса,
Мне вцепилась в хвост оса.
Я, бедняжка, так вертелась,
Что на части разлетелась.
Три сороки возле пня
Стали складывать меня.
Между ними вспыхнул спор:
Получился мухомор!
Помогите, помогите!
Из кусков квадрат сложите! 8. Остров “Запомни” 5 мин (5б)
Посмотрите в течение 5 секунд на нарисованные фигуры, и постарайтесь запомнить их порядок, а
затем воспроизведите на листочках. Достаточно ли вы наблюдательны и сосредоточены?
Детям предлагается запомнить нарисованные геометрические фигуры на плакате. Каждая фигура
состоит из 2х, например: окружность в треугольнике, квадрат в круге и т.д.
9. Остров «Кто Я?»
Ведущийпсихолог:
Предлагаю Вам психогеометрический тест на краткую характеристику основных форм личности.
У каждого на столе есть геом. фигуры: квадрат, круг, треугольник, прямоугольник, зигзаг.
Взгляните на следующие фигуры:
Выберите из них ту, в отношении которой можете сказать: "Это — я!" Постарайтесь почувствовать
свою форму. Если вы испытываете сильное затруднение, выберите из фигур ту, которая первой
привлекла вас.
КВАДРАТ
Если вашей основной фигурой оказался квадрат, то вы — неутомимый труженик. Трудолюбие,
усердие, потребность доводить начатое дело до конца, упорство, позволяющее добиваться завершения
работы, — вот основные качества истинных Квадратов. Выносливость, терпение и методичность
обычно делают Квадрата высококлассным специалистом в своей области. Этому способствует и
неутолимая потребность в информации. Все сведения, которыми они располагают, систематизированы
и разложены по полочкам. Квадрат способен выдать необходимую информацию моментально.
Поэтому Квадраты заслуженно слывут эрудитами, по крайней мере, в своей области. Они
чрезвычайно внимательны к деталям, подробностям, любят раз и навсегда заведенный порядок.
ТРЕУГОЛЬНИК
Эта форма символизирует лидерство, и многие Треугольники ощущают в этом свое предназначение.
Самая характерная особенность истинного Треугольника — способность концентрироваться на
главной цели. Они — энергичные, сильные личности. Треугольник — это очень уверенный человек,
который хочет быть правым во всем! Потребность быть правым и потребность управлять положением
дел, решать не только за себя, но и, по возможности, за других делает Треугольника личностью,
постоянно соперничающей, конкурирующей с другими. Треугольники с большим трудом признают
свои ошибки! К счастью (для них и окружающих), Треугольники быстро и успешно учатся (впитывают полезную информацию как губка), правда, только тому, что соответствует их прагматической
ориентации, способствует ( с их точки зрения) достижению главной цели.
ПРЯМОУГОЛЬНИК
Эта фигура символизирует состояние перехода и изменения. Основным психическим состоянием
Прямоугольников является более или менее осознаваемое состояние замешательства, запутанность в
проблемах и неопределенность в отношении себя на данный момент времени. Наиболее характерные
черты — непоследовательность и непредсказуемость поступков в течение переходного периода. Они
имеют, как правило, низкую самооценку. Стремятся стать лучше в чемто, ищут новые методы
работы, стили жизни. Прямоугольникам общение с другими людьми просто необходимо.
Прямоугольники обнаруживаются и позитивные качества: любознательность, пытливость, живой
интерес ко всему происходящему и... смелость! В данный период они открыты для новых идей,
ценностей, способов мышления и жизни, легко усваивают все новое. Правда, оборотной стороной
этого является чрезмерная доверчивость, внушаемость. Поэтому Прямоугольниками легко
манипулировать. «Прямоугольность» — всего лишь стадия. Она пройдет!
КРУГ
Круг — это мифологический символ гармонии. Тот, кто уверенно выбирает его, искренне
заинтересован прежде всего в хороших межличностных отношениях. Высшая ценность для Круга —
люди. Круг — самая доброжелательная из пяти форм. Он чаще всего служит тем «клеем», который
скрепляет и рабочий коллектив, и семью, т. е. стабилизирует группу. Круги —лучшие слушатели. Они
— способностью сопереживать. Круги великолепно «читают» людей и в одну минуту способны
распознать притворщика, обманщика. Круги «болеют» за свой коллектив. Для Круга нет ничего более
тяжкого, чем вступать в межличностный конфликт. Они любой ценой стремятся его избежать. Иногда
— в ущерб делу. Вовторых, Круги вообще не отличаются решительностью, часто не могут подать
себя должным образом. Треугольники, как правило, легко берут над ними верх. Круг — нелинейная
форма, и те, кто уверенно идентифицирует себя с кругом, скорее относятся к «правополушарным»
мыслителям.
«Правополушарное» мышление — более образное, интуитивное, эмоционально окрашенное, скорее
интегративное, чем анализирующее. Поэтому переработка информации у Кругов осуществляется не в
последовательном формате, а скорее мозаично, прорывами с пропусками отдельных звеньев. Это не
означает, что Круги не в ладах с логикой. Просто формализм у них не получает приоритета в решении
жизненных проблем. Главные черты в их мышлении — ориентация на субъективные факторы
проблемы (ценности, оценки, чувства и т.д.) и стремление найти общее даже в противоположных
точках зрения.
ЗИГЗАГ
Эта фигура символизирует креативность, творчество, хотя бы потому, что она самая уникальная из
пяти фигур и единственная разомкнутая фигура. Если вы твердо выбрали зигзаг в качестве основной
формы, то вы скорее всего истинный «правополушарный» мыслитель, инакомыслящий.Зигзаги просто
не могут трудиться в хорошо структурированных ситуациях. Их раздражают четкие вертикальные и
горизонтальные связи, строго фиксированные обязанности и постоянные способы работы. В работе им
требуется независимость от других и высокий уровень стимуляции на рабочем месте. Тогда Зигзаг
«оживает» и начинает выполнять свое основное назначение — генерировать новые идеи и методы
работы.
Зигзаги — идеалисты, отсюда берут начало такие их черты, как непрактичность, наивность.
Зигзаг — самый возбудимый из пяти фигур. Они несдержанны, очень экспрессивны, что, наряду с их
эксцентричностью, часто мешает им проводить свои идеи в жизнь. К тому же они не сильны в
проработке конкретных деталей и не слишком настойчивы в доведении дела до конца ( так как с
утратой новизны теряется и интерес к идее).

 Выберите одну из них. Кто выбрал  ? Поднимите его. Встаньте треугольники, посмотрите друг на
друга , сколько вас? и т. д.
Итак:
Квадратов = ?
Треугольников = ? Кругов = ?
Прямоугольников = ?
Зигзагов = ?
Давайте послушаем краткую характеристику форм личности.
Демонстрируются слайды с описанием характеристик.
 Ведущийпсихолог: Вот и прибыли наши гномы в царицу всех наук  Математику. И поняли они, что
сказочный мир остался позади, в воспоминаниях, а теперь им предстоит настоящая трудная работа в
усвоении этой науки. Их домом будет уже не сказочная гора, а миф фигур, цифр, задач, сегодня они
уже доказали, что все им по плечу, особенно когда рядом друг, который может помочь и поддержать
в трудную минуту. Давайте, посмотрим, каких результатов они достигли сегодня и приветствуем всех
аплодисментами, а также пригласим всех в эту чудесную страну под названием «Математика» и
пожелаем успехов!
Урок закончен. Всего доброго.

психологическая работа

group: Педагогика

title: Презентация интегрированного урока-игры по математике и психологии для 5-х классов "Путешествие гномов по стране Математика"


extracted_text:
The United Kingdom of Great
Britain and Northern Ireland. The name of the country:
(название страны)
Capital:
(столица)
Symbol:
(символ)
The name of the country:
(название страны)
Capital:
(столица)
Symbol:
(символ)
The name of the country:
(название страны)
Capital:
(столица)
Symbol:
(символ)
The name of the country:
(название страны)
Capital:
(столица)
Symbol:
(символ)

file_name: The United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland.docx

intro: Здравствуйте! Это наглядное пособие -карточка к уроку английского языка в пятом классе,(но может быть использована и в других классах)по теме:"The United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland.Очень красочное и оригинальное пособие по достопримечательностям Великобритании и Северной Ирландии.Спасибо за внимание!