extracted_text:
Адамгершілікрухани тәрбиенің маңызы
Мақсаты: Оқушыларды адамгершілікке тәрбиелеу, баланың жеке тұлғалық қабілетін қалыптастыру мен дамытудың
аса маңызды бір саласы, ұжымға, қоғамға, Отанға, еңбекке, өз міндеттеріне және өз басына жауапкершілігін
қалыптастыру.
Көрнекіліктер: Нақыл сөздер, ұлы тұлғалардың ұлағатты сөздері.
Әдісі: Пікірталас, сұрақ  жауап, әңгімелесу.
Тәрбие сағатының барысы:
I кезең: Тәрбие сағатымен таныстыру
II кезең: Оқушылардың Адамгершілік жайлы түсінігі
III кезең: Саяхатқа шығу ойыны
IV кезең: Адамгершіліктің негізгі қағидаларын білесің бе? (Өз ойын ортаға салу)
V кезең: Пікірсайыс (қорытындылау)
Кіріспе сөз. Адамның адамгершілік, саналылық дәрежесі оның тәртібі мен іс  әрекетін анықтайтыны әлдеқашан
дәлелденген.
«Тәрбиесіз адам адамгершілік жағынан надан, дүмше,  деп жазды В. А. Сухомлинский,  бұл да бір, ақаулы
двигательмен ұшырылған самолет те бір, өзі өледі, өзгені де ала кетеді».
Адамгершілікке тәрбиелеу баланың жеке басын қалыптастыру мен дамытудың аса маңызды бір саласы, ұжымға,
қоғамға, Отанға, еңбекке, өз міндеттеріне және өз басына қатынасын қалыптастыруды көздейді.
Адамның бойынан адамгершілік қасиеттер табылса, әрине сымбатты, парасатты көрінеді.
Адамгершілік – адамның асыл қасиеті.
Жүсіп Баласағұн адамгершілік пен инабаттылықтың төрт қасиетін 6600 тармақтан, 72 тараудан тұратын «Құтты
білік» дастанында көрсетіп берді.
Шығыстың ұлы ғалымы Әл  Фараби: «Жас жеткіншектеріңізді көрсетіңіз, мен сіздердің болашақтарыңызды айтып
берейін» деген екен.
Бүгінгі тәрбие сағатымызда адамгершілікті сендер қалай түсінесіңдер, әдеп нормаларын білесіңдер ме, өзара
пікірлесіп ой бөлісеміз. Ал балалар, сөз кезегі өздеріңде.
Адамгершілік бастауы неде?
1  оқушы. Адам тумысынан жамандыққа үйір емес. Ол жылдар өте келе өніп шығады. Жақсылық өнімнің шыққаны
немесе оны жамандықтың арам шөптері басып кеткені сонда ғана белгілі болады. Ізеттілік пен сыпайылық сияқты
адамгершілік түрлері отбасынан басталады.
2  оқушы. Отбасындағы тәрбиені адам өз өмірінің «Алтын бесігі» мектеп қабырғасында жалғастырып, өмір
заңдылықтарын үйренеді. Мектепте халқымыздың әдептілік, әдемілік, имандылық, қайырымдылық, яғни рухани
адамгершілік тағылымдарын – еліміздің дәстүрін ата  ана мен ұстаз тағылымдарын өз білімдерімізбен
жалғастырамыз.
3  оқушы. Адамгершілік қасиет ең бірінші әр оқушының отбасын сыйлаудан басталады. Әке  шешеге ешқашан дауыс
көтеруге, сөз қайтаруға болмайды. Ата  анасын сыйламаған адам басқа біреуді сыйлап жетістірмейді. Ата  ананы
ренжітпеу – әр баланың өмір бойғы міндеті.
Адам қандай жоғары лауазымда қызметте жүрсе де ізеттілікті жоғалтпауы тиіс.
Үлкен адамдарға қоғамдық көліктерде орын беру, сұрақтарына дұрыс жауап беру қажет.
Мұғалім. Адамгершілікке байланысты проблемалық жағдаяттарды шешу үшін саяхатқа шығу ойынын ойнайық.
Елімізде үлкен қалалар бар:
Астана, Алматы, Ақтау, Жезқазған, Көкшетау, Ақтөбе, Семей, т. б.
Ал, балалар, өздеріңе қай қалалар ұнайды? Ұнаған қала аты жазылған қима қағазда сұрақ бар. Соған жауап беру
керек.
Сұрақтар:
– Мектептен үйге қарай жүгіріп келе жатқанда, алдыңнан бір үлкен кісі шықты. Сен не істер едің?
– Үлкен кісімен амандасып жол беремін.
– Өзіңнен үлкен кісілер әңгімелесіп отырған кезде сен не істеуің керек?
– Үлкендердің әңгімесін бөліп, сөзге араласуға болмайды. – Егер тығыз шаруам болса, «кешіріңдер» деп айтар едім.
– Көшеде біреу жөн немесе жол сұраса не істер едің?
– Асықпай түсіндіріп беремін.
– Автобуста, қоғамдық орындарда егде адамдарды көрсең не істеген жөн?
– Үлкен кісілерге әрдайым орын беру керек.
– Үлкен кісілермен қалай сөйлесу керек?
– Үлкен кісімен «Сіз» деп сөйлесу керек.
– Әдептілік деген не?
– Адамдардың жүріс  тұрысы мен өзара қарым  қатынасының ережелері.

file_name: Адамгершілік-рухани тәрбиенің маңызы.docx

intro:
Адамгершілік-рухани тәрбиенің маңызы
Мақсаты: Оқушыларды адамгершілікке тәрбиелеу, баланың жеке тұлғалық қабілетін қалыптастыру мен дамытудың аса маңызды бір саласы, ұжымға, қоғамға, Отанға, еңбекке, өз міндеттеріне және өз басына жауапкершілігін қалыптастыру.
Көрнекіліктер: Нақыл сөздер, ұлы тұлғалардың ұлағатты сөздері.
Әдісі: Пікірталас, сұрақ - жауап, әңгімелесу.

Тәрбие сағатының барысы:
I кезең: Тәрбие сағатымен таныстыру
II кезең: Оқушылардың Адамгершілік жайлы түсінігі
III кезең: Саяхатқа шығу ойыны
IV кезең: Адамгершіліктің негізгі қағидаларын білесің бе? (Өз ойын ортаға салу)
V кезең: Пікірсайыс (қорытындылау)

Кіріспе сөз. Адамның адамгершілік, саналылық дәрежесі оның тәртібі мен іс - әрекетін анықтайтыны әлдеқашан дәлелденген.
«Тәрбиесіз адам адамгершілік жағынан надан, дүмше, - деп жазды В. А. Сухомлинский, - бұл да бір, ақаулы двигательмен ұшырылған самолет те бір, өзі өледі, өзгені де ала кетеді».
Адамгершілікке тәрбиелеу баланың жеке басын қалыптастыру мен дамытудың аса маңызды бір саласы, ұжымға, қоғамға, Отанға, еңбекке, өз міндеттеріне және өз басына қатынасын қалыптастыруды көздейді.
Адамның бойынан адамгершілік қасиеттер табылса, әрине сымбатты, парасатты көрінеді.
Адамгершілік – адамның асыл қасиеті.
Жүсіп Баласағұн адамгершілік пен инабаттылықтың төрт қасиетін 6600 тармақтан, 72 тараудан тұратын «Құтты білік» дастанында көрсетіп берді.
Шығыстың ұлы ғалымы Әл - Фараби: «Жас жеткіншектеріңізді көрсетіңіз, мен сіздердің болашақтарыңызды айтып берейін» деген екен.
Бүгінгі тәрбие сағатымызда адамгершілікті сендер қалай түсінесіңдер, әдеп нормаларын білесіңдер ме, өзара пікірлесіп ой бөлісеміз. Ал балалар, сөз кезегі өздеріңде.

Адамгершілік бастауы неде?
1 - оқушы. Адам тумысынан жамандыққа үйір емес. Ол жылдар өте келе өніп шығады. Жақсылық өнімнің шыққаны немесе оны жамандықтың арам шөптері басып кеткені сонда ғана белгілі болады. Ізеттілік пен сыпайылық сияқты адамгершілік түрлері отбасынан басталады.

2 - оқушы. Отбасындағы тәрбиені адам өз өмірінің «Алтын бесігі» мектеп қабырғасында жалғастырып, өмір заңдылықтарын үйренеді. Мектепте халқымыздың әдептілік, әдемілік, имандылық, қайырымдылық, яғни рухани адамгершілік тағылымдарын – еліміздің дәстүрін ата - ана мен ұстаз тағылымдарын өз білімдерімізбен жалғастырамыз.

3 - оқушы. Адамгершілік қасиет ең бірінші әр оқушының отбасын сыйлаудан басталады. Әке - шешеге ешқашан дауыс көтеруге, сөз қайтаруға болмайды. Ата - анасын сыйламаған адам басқа біреуді сыйлап жетістірмейді. Ата - ананы ренжітпеу – әр баланың өмір бойғы міндеті.
Адам қандай жоғары лауазымда қызметте жүрсе де ізеттілікті жоғалтпауы тиіс.
Үлкен адамдарға қоғамдық көліктерде орын беру, сұрақтарына дұрыс жауап беру қажет.

Мұғалім. Адамгершілікке байланысты проблемалық жағдаяттарды шешу үшін саяхатқа шығу ойынын ойнайық. Елімізде үлкен қалалар бар:
Астана, Алматы, Ақтау, Жезқазған, Көкшетау, Ақтөбе, Семей, т. б.
Ал, балалар, өздеріңе қай қалалар ұнайды? Ұнаған қала аты жазылған қима қағазда сұрақ бар. Соған жауап беру керек.

Сұрақтар:
– Мектептен үйге қарай жүгіріп келе жатқанда, алдыңнан бір үлкен кісі шықты. Сен не істер едің?
– Үлкен кісімен амандасып жол беремін.
– Өзіңнен үлкен кісілер әңгімелесіп отырған кезде сен не істеуің керек?
– Үлкендердің әңгімесін бөліп, сөзге араласуға болмайды.
– Егер тығыз шаруам болса, «кешіріңдер» деп айтар едім.
– Көшеде біреу жөн немесе жол сұраса не істер едің?
– Асықпай түсіндіріп беремін.
– Автобуста, қоғамдық орындарда егде адамдарды көрсең не істеген жөн?
– Үлкен кісілерге әрдайым орын беру керек.
– Үлкен кісілермен қалай сөйлесу керек?
– Үлкен кісімен «Сіз» деп сөйлесу керек.
– Әдептілік деген не?
– Адамдардың жүріс - тұрысы мен өзара қарым - қатынасының ережелері.

title: Конспект по воспитательному работу   на теме "Адамгершілік-рухани тәрбиенің маңызы"


extracted_text:
write
go
put
get
cut
took
was
saw
met
were
                    went –
  Контрольная работа  по теме “Past Simple” в 4 классе
 1. Запишите глаголы в прошедшем времени
stop –
study –
stay
cry –
open –
play                                make –
 2. Запишите начальную форму глаголов
invited –
lived –
helped
wanted –
danced –
liked
3. Перепишите текст, откройте скобки, употребив глаголы
в прошедшем времени
Ann (have) a problem at school last week. She (be) in class and
her tooth (start) to hurt. The next day her mother (take) her to the
dentist. The dentist (look) at Ann’s teeth and (see) a bad one.He
(take) the bad tooth out.The next day Ann (go) to school.
________________________________________________________________
____________________________________________________________
________________________________________________________________
________________________________________________________________
________________________________________________________________
________________________________________________________________
write
go
put
get
cut
took
was
saw
met
were
                    went –
Контрольная работа  по теме “Past Simple” в 4 классе
 1. Запишите глаголы в прошедшем времени
stop –
study –
stay
cry –
open –
play                                make –
 2. Запишите начальную форму глаголов
invited –
lived –
helped
wanted –
danced –
liked
3. Перепишите текст, откройте скобки, употребив глаголы
в прошедшем времени
Ann (have) a problem at school last week. She (be) in class and
her tooth (start) to hurt. The next day her mother (take) her to the
dentist. The dentist (look) at Ann’s teeth and (see) a bad one.He
(take) the bad tooth out.The next day Ann (go) to school.
________________________________________________________________
____________________________________________________________
________________________________________________________________
________________________________________________________________
________________________________________________________________
________________________________________________________________ ________________________________________________________________

file_name: Контрольная работа  по теме Past Simple.docx

intro: Текстовый документ представляет собой проверочную работу по пройденному материалу. Предполагается, что обучающиеся усвоили принцип образования Past Simple , знают особенности образования этого времени у правильных и неправильных глаголов. В работе размещен текст, есть возможность  применить  знания на практике, образуя личные формы глаголов.

английский язык

group: Дисциплины

title: Тест по английскому языку на тему  "Контрольная работа Past Simple Tense." ( 4 класс)


extracted_text:
Сурганова Ирина Петровна
Классный час к 1 сентября
«Мы снова вместе  это здорово!»




Цель: сплочение коллектива
Формирование у учащихся гражданских качеств личности
Воспитание толерантности по отношению к окружающим
Восстановить доброжелательный, благоприятный микроклимат внутри классного
коллектива после продолжительного отдыха;
Дать   возможность   каждому   ученику   класса   почувствовать   себя   уверенно   и
комфортно в кругу своих одноклассников
Задачи:
          играя, понять значимость друг друга и коллектива
          обобщить знания о взаимоотношениях
Ход классного часа
Классный руководитель:
 Вот и закончились  летние каникулы. Наступила осень. И мы опять стоим на
пороге   нового   учебного   года.   Из   года   в   год   1   сентября   наша   школа   приветливо
открывает вам свои двери. Сегодня вы вновь собрались все вместе и отправляетесь в
увлекательное,   интересное,   хоть   порой   и   трудное   путешествие   по   Стране   Знаний.
 Этой страны вы не найдете ни на одной карте или глобусе, ее там нет. Эту страну
предстоит открывать вам самим с помощью учителей. От вас самих, зависит кем вы
станете: знайками или незнайками.
Я очень рада видеть вас всех здесь, сегодня и сейчас! Сегодня особенный день и
не потому, что закончились каникулы и вы пришли в школу (вы каждый год, уже в 8
раз, переживаете этот великий стресс  конец лета), а потому, что в этом году вы уже
не   будете   считаться   маленькими   детьми,   вас   по   праву   можно   назвать   взрослыми,
старшеклассниками!
Вы только посмотрите, как вы выросли, повзрослели, изменились за лето.
Некоторые из вас выше меня на целую голову, смотрю на вас и вижу перед собой
взрослых, умных юношей и девушек! Но быть взрослым  это значит быть
ответственным, обязательным. С взрослого – спрос вдвойне!
Целых 9 месяцев нам предстоит учиться, общаться друг с другом на уроках и
внеклассных мероприятиях, а это 1085 учебных часов, 210 учебных дней. Можно этот
список   продолжить,   но   мы   уже   сейчас   попробуем   ответить   на   вопрос:   "С   кем   вы
столько времени хотите быть рядом: со школьным другом или  с человеком, который
никогда не придет на помощь, не спросит: "Как дела?", не подскажет на уроке, не
поговорит с тобой на перемене?" Конечно, ответ ясен – с другом.
1 Настоящий друг везде
Верен, в счастье и беде;
Грусть твоя его тревожит,
Ты не спишь — он спать не может,
И во всем, без дальних слов,
Он помочь тебе готов.
Да, по действиям несходны
Верный друг и льстец негодный.
У. Шекспир
Золотые слова написал когдато Уильям Шекспир. За столько времени ценность
дружбы не изменилась.
Вопросы:
1) Скажите, а что может помочь подружиться? (общее дело, похожие интересы и др.
ответы ребят)
2)   Какие   качества   должны   быть   у   настоящего   друга?   (честность,   терпимость,
уважение и др. ответы ребят)
                    Классный руководитель:
«Эта   история   произошла   давнымдавно.   В   древнем   городе   жил   один   мудрец,
слава о котором прошла по всему городу. Но в этом же городе жил злой человек,
который завидовал его славе. И решил он придумать такой вопрос, чтобы мудрец не
мог на него ответить.
Пошел он на луг, поймал бабочку, сжал ее между сомкнутых ладоней и подумал:
«Спрошука я: о, мудрейший, какая у меня бабочка – живая или мертвая? Если он
скажет, что мертвая, я раскрою ладони – бабочка улетит; а если скажет – живая, я
сомкну  ладони, и бабочка умрет. Тогда станет ясно, кто из нас мудрее».
Так завистник и сделал: поймал бабочку, посадил ее между ладоней, отправился
к мудрецу и спросил его: «Какая у меня бабочка – живая или мертвая?»
Но мудрец ответил: «Все в твоих руках…»
Классный   руководитель:  Поэтому   ребята   все   в   ваших   руках   не   завидуйте
другим и дорожите дружбой, настоящей и будущей.
Думаю, что наш класс будет самым дружным, что каждый из вас будет ценить
дружбу и всегда приходить на помощь друг другу.
2 Дружба излечить может, дружба горы может свернуть, дружба реки переплывет и
надежду даст. Пусть у вас будут самые верные друзья, самая крепкая дружба и самый
замечательный класс.
Ладошки
Поскольку у нас классный час, не мешало бы выполнить и общественнополезную
работу. Пусть каждый из вас на листочке, лежащем на парте, обведет свою руку, а в
контуре напишет какиенибудь хорошие, добрые слова одноклассникам.
    Я желаю (чтонибудь)

Мячик
Представьте, что наш коллектив  это живое существо, которому будет очень
приятно   в   свой   адрес   услышать   добрые   слова.   С   помощью   волшебного   мяча   мы
попробуем высказать  свое отношение к нашему классу. Передавая мяч друг другу,
каждый из нас дает определение нашему классу. Например, дружный и т.д.
Что значит настоящее?
Сегодня,   здесь   и   сейчас.   Эти   понятия   мы   используем,   когда   говорим   о
настоящем. Сегодня нас собрала школа, мы находимся в своём кабинете в кругу своих
одноклассников. Сейчас мы коечто выясним и узнаем скрытые подробности о каждом
из   присутствующих.   А   помогут   нам   в   этом   ваша   активность   и   аплодисменты.
Аплодирует тот, кто … (учащиеся аплодирует)













рад встрече с друзьями;
нисколько не соскучился по школе;
с радостью пошёл в школу;
прочитал всё, что задавали на лето;
настроился окончить школу на “4” и “5”;
окончит школу с медалью;
не хочет уходить из школы;
уже определился со своей будущей профессией;
уже ждёт ближайших каникул;
хочет спать и ни о чём другом думать пока не может;
встретил сегодня любимого учителя;
встал не с той ноги;
уже побаивается предстоящих экзаменов…
Классный   руководитель:  Молодцы!   Вы   были   очень   активны.   А   теперь
продолжим.   Нам   предстоит   выяснить   очень   важные,   возможно   даже,   никому   не
известные   подробности   о   каждом   из   вас.   Мы   узнаем   сегодня.   Кто   есть   кто   среди
присутствующих.
Загадайте про себя два числа от 1 до 11 (например, 2 и 8). Встаньте те, кто
загадал число
1.
– это будущие знаменитости;
3 2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.
11.
– это лентяи;
– это гении;
– это трудяги;
– это зубрилки;
– это гордость нашей школы;
– это наши глаза и уши;
– это лучшие спортсмены;
– это сони;
– это мечтатели и фантазёры;
– это спорщики и драчуны…
Как   много   нового   мы   узнали   друг   о   друге   сегодня.   Надеюсь,   вы   получили
удовольствие и готовы отправиться дальше?
А какое у нас будущее?
Вряд ли ктото из вас станет утверждать, что наверняка знает, как сложится его
дальнейшая жизнь или хотя бы ближайшее будущее. Будущее неизвестно никому. Мы
можем   лишь   предполагать,   как   и   что   будет   с   нами   в   скором   времени.   А   можно
попробовать заглянуть в будущее, обратившись к предсказателям. Но в наше время
любая гадалка ценит свой труд очень высоко, а нам это не по карману. Предлагаю
совершенно бесплатный и почти безошибочный способ гадания.
(На партах лежат заранее приготовленные полоски бумаги)
Напишите   на   1й   полоске   название   учебного   заведения,   в   которое   вы
попробуете поступить (полоски после записи передаём учителю)
2) – какую профессию вы хотели бы получить;
3) – в каком городе вы хотели бы жить;
4) – что бы вы хотели подарить самому близкому человеку;
5) – назовите страну, о которой много знаете;
6) – назовите одноклассника, о котором вы будете вспоминать чаще других;
7) – место, где вы считаете возможным разговор по душам;
8) – блюдо или напиток, которые вы хотели бы попробовать.
На столе перед аудиторией раскладываю 8 кучек с исписанными полосками.
Ученики по очереди выходят и тянут полоски, составляя из вытащенных записей
шуточную историю своей будущей жизни:
Я поступлю и закончу (1), где получу профессию (2). Жить буду в
(3). На свою первую зарплату я куплю маме (4), а первый отпуск проведу в
(5) . Я буду скучать по (6) и при первой же возможности приглашу её
(его) (7) побеседовать, вспомнить школьные годы и непременно угощу (8).
4 Вот так мы попытались предугадать ваше будущее. Каждый из вас хозяин своей
судьбы. И то, как будет складываться ваша жизнь, зависит только от вас самих. Не
забывайте   родителей,   школьные   годы,   родное   село.   Где   бы   вы   ни   были,   эти
воспоминания отзовутся в ваших сердцах добром, нежностью и любовью. Не бойтесь
трудностей, учитесь их преодолевать. Умейте дружить, тогда у вас в нужную минуту
всегда будет рядом надёжная поддержка. Любите и уважайте людей, и они непременно
будут отвечать вам тем же. И не переставайте учиться, учиться и учиться. Ведь каждый
прожитый   день   –   это   тоже   урок.   Урок   приобретения   новых   достижений,   ошибок,
успехов и неудач, а в целом – опыта и мудрости!
 конкурс «Сорок секунд».
Принимают участие по 2 человека от каждой команды.
Задача:  за   40   секунд   выполнить   все   задания,   которые   написаны   у   них   на
листочке. Нужно только помнить, что в запасе всего 40 секунд!
Вот, что написано на листочках участников:
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.
11.
12.
13.
14.
Присядьте 2 раза.
Подпрыгните на левой ноге 5 раз.
Поднимите руки вверх 2 раза.
Внимательно прочитайте все задания.
Громко крикнете своё имя.
Дважды громко мяукните.
Поцелуйте любых двух человек.
Повернитесь вокруг себя три раза.
Посмейтесь над собой.
 Пожмите руки трём друзьям.
 Подпрыгните на правой ноге 5 раз.
 После того, как вы прочитали все задания, выполните только 13 и 14.
 Присядьте на корточки.
 Положите листок перед собой.
После выполнения задания всеми участниками учитель говорит:
Учитель. Если вы внимательно прочитали и выполнили задание № 4,
                  вам остаётся выполнить только №13 и № 14.
5 конкурс «вопрос  ответ».
А если серьезно, то мне бы вам хотелось сказать, чтоб за все годы учебы в нашем
классе   вы   понимали,   уважали,   ценили   друг   друга!   А   теперь   на   память   большая
семейная фотография и клятва учеников 8 класса.
                                Клятва учеников 8  класса.
   Я, ученик легендарного 8  класса, торжественно обещаю:
1. Приходить в школу до того, как учитель уже сделает опрос
2. Не получать двойки, ибо это повлияет на престиж 8  класса
3. Беречь нервы своих родителей, а поэтому учиться…, учиться и учиться!
4. Сохранять и поддерживать дружественные отношения в  классе, ибо только так можно
стать настоящим классом!
5. Прилично вести себя в школьной столовой, ибо мы являемся примером для младшего и
неразумного поколения
6. Не обижать учителей.
7. Избегать любыми способами написания на нас докладных записок директору, чтобы
избежать приятных встреч в его кабинете.
8. Забыть во время уроков как выглядит свой собственный мобильный телефон
9. Беречь   классное   имущество,   чтобы   было   на   чем   и   за   чем   сидеть   нашим
последователям.
10.
Заботиться о растениях в классе, чтобы не доводить их до чахлого и жалкого
вида. и жалкого вида.
11.
12.
Заботиться о своем здоровье, а поэтому не прогуливать уроки физкультуры.
Показать родителям местоположение кабинета истории в нашей школе, чтобы
нашли они дорогу родительские собрания. В противном случае приводить за ручку.
6 Семейная фотография
Предлагается, чтобы ребята представили, что они все – большая семья и нужно всем
вместе   сфотографироваться   для   семейного   альбома.   Необходимо   выбрать
«фотографа». Он должен расположить всю семью для фотографирования. Первым из
семьи выбирается «дедушка». Он тоже может участвовать в расстановке членов семьи.
Затем ребята должны сами решить, кому кем быть и где стоять (выбираются папа,
мама, дяди, тети, сыновья, дочки и т.д.) После расстановки фотограф присоединяется
ко всем и идет фотографирование. Внимание: «фотограф», «дедушки»  это явные
лидеры.
                     Ну, вот и всё, наш классный час подошел к концу. Вы можете провести
последний спокойный денёк в этом учебном году  а в понедельник…в понедельник
начинаются беспокойные школьные будни…
7

file_name: Мы снова вместе-это здорово.doc

intro: Классный час разработан на 1 сентября, день встречи школьников друг с другом и учителями. Это особенный день и не потому, что закончились каникулы и дети пришли в школу , а потому, что в этом году  ученики 8 класса уже не маленькие дети, их по праву можно назвать взрослыми, старшеклассниками!

классное руководство

group: Педагогика

title: Классный час "Мы снова вместе- это здорово!"


extracted_text:
Пәні:
Сабақ тақырыбы:
Күні :8.09.2016 ж
СЫНЫП: 1 «Ж»
                математика
Артық, кем, тең
Мектеп:
Мұғалімнің есімі:
Қатысқандар
саны:
Қатыспағандар саны:
Оқу мақсаты:
Барлық оқушылар:
Оқушылардың басым бөлігі:
Кейбір оқушылар:
Ресурстар:
Тірек сөздер
Сабақтың мақсаты:
1
2
3
бір таңбалы сандарды оқиды, жазады және салыстырады;
сандарды салыстыру кезінде қолданылатын ұғымдарды;
сандардың   қосындысы   мен   айырмасын   анықтау,
сандарды   салыстыру   (артық/кем),   көршілес   сандарды,
сандық   аралықтарды,   сандар   қатарын   көрсету   үшін
сандық сәулені пайдаланады;
“+”, “–”, “=”, “>”, “<” таңбаларын қолданады.
1
2
3
2 ойын текшесі;
ламинатталған парақтар мен маркерлер;
10   көлемінде   санау   үшін   заттардың   суреттері   бар
парақшалар.
артық;
кем.
Екі   жиынды   элементтерінің   санына   қарай   салыстыру
дағдысын бекіту және салыстыру нәтижелерін “артық”, “кем”,
“тең”   сөздерін   қолдану   арқылы   өрнектеу;   салыстыру
нәтижелерін   мына  белгілерді  “<”,  “>”,  “=”   қолданып   жазуды
үйрету; сандық сәуле бойында сандардың орналасуы бойынша
салыстыру тәсілдерімен таныстыру.
Сабаққа байланысты деректі материалдар
Сабаққа қатысты ескертпелер
Оқушылар   сандардың   сандық   сәуле   бойында
орналасуы бойынша салыстыруды үйренеді: үлкен
сан   оңға   қарай,   ал   кіші   сан   солға   қарай
орналасады. Оқушылар нысандарды санау арқылы
екі   жиынның   қайсысында   нысандардың   артық
немесе   кем   екенін   анықтап,
  салыстыру
таңбаларының көмегімен жазатын болады.
Кіріспе тапсырма. Оқушыларға сабақтыңбасында
ойын   текшелерімен   жаттығу   жасауды   ұсыныңыз.
Текшелерді   кезекпен   лақтыра   отырып,   түскен
сандарды салыстырады, яғни текшелердің жоғарғы
жағында түскен нүктелердің санын салыстырады.
Оқушылар салыстыру нәтижелерін айтқанда “тең”
немесе   “тең   емес”   деген   сөздерін   қолданып,   ал
жазу   кезінде   “=”,   “≠”   белгілерін   қолданады.
Ойыннан   кейін   оқушыларға   “≠”   белгісімен
жазылған   салыстыру   нәтижелеріне   қарауды
ұсыныңыз. Олардан “Салыстыру нәтижесін нақты
лауға   бола   ма?”   деп   сұраңыз.   Оқушылар
Шығарып көр. Қай қолдағы бұршақтар саны
артық? Тапсырманы жұппен орындауды ұйымдас
тырыңыз. Оқулықтағы иллюстрация бойынша оқу
шылар оң қол мен сол қолдағы бұршақтар санын
салыстыруы тиіс (7 бұршақ сол қолда және 6
бұршақ оң қолда). Жауабын мына түрде жазу
керек: 7 > 6.
Жауабы:
сол қолдағы бұршақтар артық.
Сандық сәулені қолданып, берілген сандарды
салыстыр.
Тапсырманы жалпылама түрде орындатыңыз.
Оқушылар сандық сәуледе орналасқан 20 көле
міндегі сандарды салыстыруы тиіс.
Жауабы:
иә, 9 саны 2ден артық; жоқ, 1 саны 5тен артық
емес, ол кем;
жоқ, 9 саны 7ден кем емес, ол артық.
Салыстыр. Кім азықтүлікті артық сатып алды?
Тапсырманы жұппен орындатыңыз. Оқушылар екі
себеттегі азықтүліктердің санын санау арқылы салыстыру   нәтижесін   “артық”   және   “кем”
сөздерімен   нақтылаулары   мүмкін.   Салыстыру
нәтижелерін   “<”,   “>”   белгілерінің   көмегімен
жазуға   болатынын   айтыңыз.   Содан   кейін   осы
сандар   сандық   сәуленің   бойында   қалай
орналасатынына   бақылау   жасауды   ұсыныңыз.
Сандық   сәуле   бойындағы   кез   келген   сан   солға
қарай   орналасса,   ол   басқа   сандарға   қарағанда
үлкен   болатыны   туралы   қорытынды   жасауға
жетелеңіз.
Тілдік құзыреттілікті қалыптастыру
Тірек сөздерді есте сақтау үшін оқушыларға ойын
ойнатыңыз. Тақтаға бір оқушыны шақырыңыз және
бірнеше   заттың   суреті   салынған   екі   суретті
таңдауды   ұсыныңыз.   Мысалы,   бір   суретте   бес
заттың суреті, екіншіде — үш сурет. Оқушыларға
суреттердің қайсысында заттардың артық немесе
кем  екенін  салыстыруды   ұсыныңыз.  Олар   салыс
тырып,   нәтижесін   айтады.   Суреті   көбін   жоғары
көтеріп, “артық” деп, ал заттардың саны аз суретті
көтеріп “кем” деп дауыстап айтады. Егер оқушы
лар тақтадағы оқушымен келіссе, олар осы сөздер
ді қайталап айтады. Егер олар келіспесе, үндемей
отырады.   Одан   кейін   келесі   оқушы   шығады.
Заттардың санын салыстырып, нәтижесін айтады.
Ал   оқушылар   оны   қайталайды   немесе   үндемей
отырады.   Үшінші   оқушы   осылайша   заттардың
санын   салыстырып,   нәтижесін   хабарлап   айтады.
Әрі қарай осылай жалғастыра беруге болады
салыстыруы және талдаулары тиіс.
Жауабы:
ер адам азықтүлікті көп сатып алды.
Кімнің апельсині артық? Оқушыларға тапсыр
маны өз беттерінше орындауды ұсыныңыз. Оқу
шылар заттарды санау арқылы балалардың қай
сысында апельсиннің көп екенін анықтайды және
тапсырманың сұрақтарына жауап береді. Тапсыр
маны орындау қиындық туғызса, сандық сәулені
пайдалануды ұсыныңыз.
Жауабы:
ұл баланың апельсиндер саны артық.
Орындап көр. Берілген тапсырманы топпен
орындауды ұсыныңыз. Орындап болған соң нәти
жесін салыстырыңдар.
Ойлан. Тапсырма логикалық ойлауды дамытады.
Оқушыларға өз беттерінше орындауды ұсыныңыз.
Тапсырманы орындауда қиындық туған
жағдайда,оларды жұпқа біріктіріп, тапсырманы
бірлесе талдауды ұсыныңыз.
Жауабы:
кілемдегі ойыншықтар артық.
Қосымша тапсырмалар
Қай топтағы заттар артық?
Оқушылар жоғарғы және төменгі қатарлардағы
бірдей заттарды санайды да, қай топта заттар көп
болса, сол топты айналдыра қоршап сызады.
Иллюстрацияның оң жағына нәтижесін “>”, “<”
белгілерінің көмегімен жазуы тиіс.
Жауабы:
а) 5 алманы қоршап сызу керек (5 > 4); ә) 10
араны қоршап сызу керек (10 > 8).
Қай топтағы фигуралардың саны кем?
Оқушылар сол және оң жақта орналасқан топ
тардағы заттарды санауы тиіс және фигуралар
саны аз топты бояйды. Иллюстрацияның оң
жағына нәтижесін “>”, “<” белгілерімен жазуы
тиіс.
Жауабы:
а) 6 дөңгелекті қоршап сызу керек (6 < 9); ә) 5
үшбұрышты қоршап сызу керек (5 < 10).
Бос орындарға сандарды қой.
Оқушылар 10 көлеміндегі заттардың санын
салыстырып, сөйлемдегі бос орындарды
толтырады. Соңғы жолда салыстыруға сандар
берілген жоқ. Оқушылар кез келген санды таңдап
алып, өзара салыстырады. Мұндай тәсіл
оқушылардың математикалық ойлауын дамытуға Бағалау
Оқушылар сабақ соңында:
көмектеседі.
Жауабы:5 > 4, 3, 2, 1, 0; 10 > 9, 8, 7, 6, 5, 4, 3, 2, 1;
1 < 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10.
1
2
сандық сәуле көмегімен 10 көлеміндегі сандарды салыстыруды;
екі жиындағы нысандар санын салыстыруды және нәтижесін “>”,
“<” белгілерінің көмегімен жазып көрсетуді меңгереді.
Оқушылардың меңгерген білімін тексеру үшін мына сұрақтарды
— 5 артық 10нан? 7 кем 3тен? 10 кем 8ден? 3 кем 9дан?
—   5   немесе   8   санының   қайсысы   сандық   сәуледе   солға   қарай
орналасады? Қайсысы оңға қарай? Неге?
— Динаның үш кәмпиті бар, ал Маратта — біреу. Кімнің кәмпиті
қойыңыз:
артық?
керек?
— Мараттың кәмпиті артық болу үшін, ол тағы неше кәмпит алуы
Оқушылармен жұмыс дәптеріндегі “Жетістік баспалдағымен” өзінөзі
бағалауға байланысты жұмыс өткізіңіз.

file_name: Артық, кем, тең.docx

intro:
Пәні:	                математика
Сабақ тақырыбы: 	Артық, кем, тең	Мектеп:
Күні :8.09.2016 ж		Мұғалімнің есімі:
СЫНЫП: 1 «Ж»	Қатысқандар саны:
	Қатыспағандар саны:
Оқу мақсаты:		бір таңбалы сандарды оқиды, жазады және салыстырады;

	сандарды салыстыру кезінде қолданылатын ұғымдарды;

	сандардың қосындысы мен айырмасын анықтау, сандарды салыстыру (артық/кем), көршілес сандарды, сандық аралықтарды, сандар қатарын көрсету үшін сандық сәулені пайдаланады;

“+”, “–”, “=”, “>”, “<” таңбаларын қолданады.
Барлық оқушылар:
Оқушылардың басым бөлігі:
Кейбір оқушылар:
Ресурстар:		2 ойын текшесі;

	ламинатталған парақтар мен маркерлер;

	10 көлемінде санау үшін заттардың суреттері бар парақшалар.
Тірек сөздер	артық;
кем.
Сабақтың мақсаты:	Екі жиынды элементтерінің санына қарай са-лыстыру дағдысын бекіту және салыстыру нәти-желерін “артық”, “кем”, “тең” сөздерін қолдану арқылы өрнектеу; салыстыру нәтижелерін мына белгілерді “<”, “>”, “=” қолданып жазуды үйрету; сандық сәуле бойында сандардың орналасуы бо-йынша салыстыру тәсілдерімен таныстыру.
Сабаққа байланысты деректі материалдар
Сабаққа қатысты ескертпелер

Оқушылар сандардың сандық сәуле бойында орналасуы бойынша салыстыруды үйренеді: үлкен сан оңға қарай, ал кіші сан солға қарай орналасады. Оқушылар нысандарды санау арқылы екі жиын-ның қайсысында нысандардың артық немесе кем екенін анықтап, салыстыру таңбаларының көмегімен жазатын болады.

Кіріспе тапсырма. Оқушыларға сабақтыңбасында ойын текшелерімен жаттығу жасауды ұсыныңыз. Текшелерді кезекпен лақтыра отырып, түскен сандарды салыстырады, яғни текшелердің жоғарғы жағында түскен нүктелердің санын салыстырады. Оқушылар салыстыру нәтижелерін айтқанда “тең” немесе “тең емес” деген сөздерін қолданып, ал жазу кезінде “=”, “≠” белгілерін қолданады. Ойыннан кейін оқушыларға “≠” белгі-сімен жазылған салыстыру нәтижелеріне қарауды ұсыныңыз. Олардан “Салыстыру нәтижесін нақты-лауға бола ма?” деп сұраңыз. Оқушылар салыстыру нәтижесін “артық” және “кем” сөздерімен нақты-лаулары мүмкін. Салыстыру нәтижелерін “<”, “>” белгілерінің көмегімен жазуға болатынын айтыңыз. Содан кейін осы сандар сандық сәуленің бойында қалай орналасатынына бақылау жасауды ұсыныңыз. Сандық сәуле бойындағы кез келген сан солға қарай орналасса, ол басқа сандарға қарағанда үлкен болатыны туралы қорытынды жасауға жетелеңіз.
 	Шығарып көр. Қай қолдағы бұршақтар саны артық? Тапсырманы жұппен орындауды ұйымдас-тырыңыз. Оқулықтағы иллюстрация бойынша оқу-шылар оң қол мен сол қолдағы бұршақтар санын салыстыруы тиіс (7 бұршақ сол қолда және 6 бұршақ оң қолда). Жауабын мына түрде жазу керек: 7 > 6.
Жауабы:
сол қолдағы бұршақтар артық.
Сандық сәулені қолданып, берілген сан-дарды салыстыр.
Тапсырманы жалпылама түрде орындатыңыз. Оқушылар сандық сәуледе орналасқан 20 көле-міндегі сандарды салыстыруы тиіс.
Жауабы:
иә, 9 саны 2-ден артық; жоқ, 1 саны 5-тен артық емес, ол кем;
жоқ, 9 саны 7-ден кем емес, ол артық.
Салыстыр. Кім азық-түлікті артық сатып алды? Тапсырманы жұппен орындатыңыз. Оқушылар екі себеттегі азық-түліктердің санын санау арқылы салыстыруы және талдаулары тиіс.
Жауабы:
ер адам азық-түлікті көп сатып алды.
Кімнің апельсині артық? Оқушыларға тапсыр-маны өз беттерінше орындауды ұсыныңыз. Оқу-шылар заттарды санау арқылы балалардың қай-сысында апельсиннің көп екенін анықтайды және тапсырманың сұрақтарына жауап береді. Тапсыр-маны орындау қиындық туғызса, сандық сәулені пайдалануды ұсыныңыз.
Жауабы:
ұл баланың апельсиндер саны артық.
Орындап көр. Берілген тапсырманы топпен орындауды ұсыныңыз. Орындап болған соң нәти-жесін салыстырыңдар.
Ойлан. Тапсырма логикалық ойлауды дамытады. Оқушыларға өз беттерінше орындауды ұсыныңыз. Тапсырманы орындауда қиындық туған жағдайда,оларды жұпқа біріктіріп, тапсырманы бірлесе тал-дауды ұсыныңыз.
Жауабы:
кілемдегі ойыншықтар артық.
 	Тілдік құзыреттілікті қалыптастыру	Қосымша тапсырмалар

Тірек сөздерді есте сақтау үшін оқушыларға ойын ойнатыңыз. Тақтаға бір оқушыны шақырыңыз және бірнеше заттың суреті салынған екі суретті таңдауды ұсыныңыз. Мысалы, бір суретте бес заттың суреті, екіншіде — үш сурет. Оқушыларға суреттердің қайсысында заттардың артық немесе кем екенін салыстыруды ұсыныңыз. Олар салыс-тырып, нәтижесін айтады. Суреті көбін жоғары көтеріп, “артық” деп, ал заттардың саны аз суретті көтеріп “кем” деп дауыстап айтады. Егер оқушы-лар тақтадағы оқушымен келіссе, олар осы сөздер-ді қайталап айтады. Егер олар келіспесе, үндемей отырады. Одан кейін келесі оқушы шығады. Заттардың санын салыстырып, нәтижесін айтады. Ал оқушылар оны қайталайды немесе үндемей отырады. Үшінші оқушы осылайша заттардың санын салыстырып, нәтижесін хабарлап айтады. Әрі қарай осылай жалғастыра беруге болады	Қай топтағы заттар артық?
Оқушылар жоғарғы және төменгі қатарларда-ғы бірдей заттарды санайды да, қай топта заттар көп болса, сол топты айналдыра қоршап сызады. Иллюстрацияның оң жағына нәтижесін “>”, “<” белгілерінің көмегімен жазуы тиіс.
Жауабы:
а) 5 алманы қоршап сызу керек (5 > 4); ә) 10 араны қоршап сызу керек (10 > 8).
Қай топтағы фигуралардың саны кем?
Оқушылар сол және оң жақта орналасқан топ-тардағы заттарды санауы тиіс және фигуралар саны аз топты бояйды. Иллюстрацияның оң жағына нәтижесін “>”, “<” белгілерімен жазуы тиіс.
Жауабы:
а) 6 дөңгелекті қоршап сызу керек (6 < 9); ә) 5 үшбұрышты қоршап сызу керек (5 < 10).
Бос орындарға сандарды қой.
Оқушылар 10 көлеміндегі заттардың санын салыстырып, сөйлемдегі бос орындарды толтырады. Соңғы жолда салыстыруға сандар берілген жоқ. Оқушылар кез келген санды таңдап алып, өзара салыстырады. Мұндай тәсіл оқушылардың матема-тикалық ойлауын дамытуға көмектеседі.
Жауабы:5 > 4, 3, 2, 1, 0; 10 > 9, 8, 7, 6, 5, 4, 3, 2, 1;
1 < 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10.
Бағалау	Оқушылар сабақ соңында:

	сандық сәуле көмегімен 10 көлеміндегі сандарды салыстыруды;

	екі жиындағы нысандар санын салыстыруды және нәтижесін “>”, “<” белгілерінің көмегімен жазып көрсетуді меңгереді.

Оқушылардың меңгерген білімін тексеру үшін мына сұрақтарды қойыңыз:

— 5 артық 10-нан? 7 кем 3-тен? 10 кем 8-ден? 3 кем 9-дан?

— 5 немесе 8 санының қайсысы сандық сәуледе солға қарай орналасады? Қайсысы оңға қарай? Неге?

— Динаның үш кәмпиті бар, ал Маратта — бі-реу. Кімнің кәмпиті артық?

— Мараттың кәмпиті артық болу үшін, ол тағы неше кәмпит алуы керек?

Оқушылармен жұмыс дәптеріндегі “Жетістік баспалдағымен” өзін-өзі бағалауға байланысты жұ-мыс өткізіңіз.

title: Конспект по математику  на теме "Артық, кем, тең"


extracted_text:
на тему: «Использование заимствованных слов в русском языке»
Исследовательская работа
по русскому языку
1. Введение………………………………………………………………   2
2. Заимствования как процесс изменения языка
2.1 Пути пополнения лексики русского языка ………..………..  34
2.2  Причины заимствования иноязычных слов…………..…….. 513
3. Неоправданные заимствования как проблема современного русского языка
3.1   Оправданные заимствования иноязычных слов …..……….1315
3.2   Неоправданные заимствования иноязычных слов ….…….. 1517
3.3  Сопоставление неоправданно заимствованных слов с их русскими
       эквивалентами …..…………………………………………… 1719
4. Выводы………………………………………………………….……...1921
6. Приложения……………………………………...................................  2124
7.Список
литературы…………………………………………………………………25 Введение
Цели исследовательской работы:
     выяснить,   почему   именно   лексика   чутко   реагирует   на   изменения   в
общественной жизни страны;
 с помощью анализа  некоторых заимствованных слов показать оправданность
и неоправданность их употребления в русской речи.
Задачи:
 выявить  причины заимствования иноязычной лексики в русском языке;
 выделить на материале нашего исследования оправданные и неоправданные
заимствования в русской речи;
 выяснить, актуальна ли данная проблема для моих сверстников.
            Для   данного   исследования   мы   применяли   приемы   лингвистического
наблюдения и сравнения.

Обоснование темы:
В настоящее время заимствованные слова (особенно из английского языка)
являются неотъемлемой частью нашей речи. Это обусловлено исторически:
расширение   торговых   и   экономических   связей,   господство   Соединенных
  развитие
Штатов   Америки   в   мировой   экономике   и   политике,
Международного   туризма,   разработка   новейших   информационных   и
компьютерных технологий, появление глобальной сети Интернет.   Понятно,
что бессмысленно препятствовать заимствованию слов из других языков, но
всё  чаще   появляются   люди,  употребляющие  иностранные  слова   для    того,
чтобы   утвердиться   в   собственной   значимости.   Следовательно,   существует возможность злоупотребления иностранными словами, а потому существует и
проблема противодействия такому злоупотреблению.
2.1
Язык   –   явление   социальное,   любое   изменение,   происходящее   в
Пути пополнения лексики русского языка
обществе, естественно, отражается и на языковых процессах.
Самым   подвижным   пластом   языка   является   лексика,   именно   она
наиболее восприимчива ко всему новому. Это очевидно: появляются новые
реалии      появляются   новые   слова,   их   обозначающие,   исчезают   реалии   –
исчезают и слова (названия реалий).
Заимствование слова из языка в язык – дело естественное, оно является
результатом многообразных связей, которые возникают между народами, их
культурой, их словесностью. Издавна сложились связи Древней Руси с
Византией, что привело к заимствованию в русский язык ряда слов из
греческого языка: грамота, кровать, тетрадь, свёкла, огурец, фонарь,
философ.
Слова называют предметы, явления, признаки и действия окружающего мира.
Чем больше человек познает мир ( в том числе самого себя), тем больше он
открывает в нём нового, и всё новое соответственно называет словами. Весь
познанный мир, таким образом, отражается в словарном составе языка.
Русский язык по запасу слов является одним из богатейших в мире. «Для
всего,  писал К. Паустовский,  в русском языке есть великое множество
хороших слов».
Однако любой язык развивается во взаимодействии с другими языками.
Русский народ с древних времен вступал в культурные, торговые, военные,
политические связи с другими государствами, что не могло не привести к
языковому заимствованию. Постепенно заимствованные слова ассимилировались (от лат. assimilare – усваивать, уподоблять)
заимствующим языком и уже не воспринимались как иноязычные.
Заимствованные слова – это такие иноязычные слова, которые полностью
вошли в лексическую систему русского языка. Они приобрели лексическое
значение, фонетическое оформление, грамматические признаки, свойственные
русскому языку, употребляются в различных стилях, пишутся буквами
русского алфавита.
С распространением на Руси христианства появились в русском языке
греческие слова религиозной сферы: ангел, идол, икона, монастырь, патриарх,
митрополит. Христианские мужские и женские имена в большинстве своём
также   заимствованы   из   греческого   языка:   Александр,   Василий,   Георгий,
Дмитрий,   Николай,   Елена,   Елизавета,   София.   Скандинавскими   по
происхождению являются имена Игорь, Олег, Ольга; были заимствованы из
скандинавских языков слова: сельдь, ларь, пуд, крюк.
Давними   и   продолжительными   были   контакты   русских   с   тюркскими
народами,   что   привело   к   усвоению   русским   языком   ряда   тюркских   слов
(тюркизмов): аркан, аршин, буран, деньги, казна, караул, сундук, чулан.
Ближайшим   западным   соседом   России   была   Польша.   Из   польского
языка пришли в русский слова вензель, опека, пекарь, сбруя.
Со   второй   половины  17  века   начинается   активное   усвоение   русским
языком так называемых европеизмов – слов из европейских языков. Особенно
усиливается этот процесс в петровское время, когда приходят в русский язык
и   закрепляются   в   его   словарном   составе   такие   слова,   как   архив,   банк,
бухгалтер, вахта, контракт, лагерь, нотариус, ордер, штраф ( из немецкого
языка), армия, багаж, гарнизон, барьер, билет, десант, команда, корпус (из
французского языка), абрикос, апельсин, брюки, гавань, зонтик, катер, каюта, руль, шлюпка (из голландского языка), бот, мичман, шхуна (из английского
языка). Надо сказать, что многие из приведённых слов известны не только в
одном,  а  в  ряде   европейских   языков,   т.  е.  являются   интернациональными.
Поэтому   точно   установить   язык   –   источник   заимствования   не   всегда
возможно.
Во   второй   половине   18   –   начале   19   века   активно   распространяются
заимствования из французского языка – галлицизмы. В дальнейшем процесс
освоения слов из западноевропейских языков идёт непрерывно.
В 20  21 веке основном источником новых заимствованных слов становится
английский язык и его американский диалект, т.е. имеем дело с англицизмами
— заимствованием английских слов.
                    2.2 Причины заимствования иноязычных слов

   В разные исторические периоды активизировались заимствования из других
языков как под влиянием внешних (неязыковых), так и внутренних (языковых)
причин.
       Внешние причины – это различные связи между народами. Так, в X в.
Киевская   Русь   приняла   христианство   от   греков.   В   связи   с   этим
в древнерусский   язык вместе   с   заимствованными   религиозными   идеями,
предметами   церковного   культа   вошло   много   греческих   слов,
например: алтарь,   патриарх,   демон,   икона,   келья,   монах,   лампада,
митрополит и   др.   Были   заимствованы   и   научные   термины,   названия
предметов   греческой   культуры,   названия   растений,   месяцев   и   т.   д.,
например: математика,   история,   философия,   грамматика,   синтаксис,
идея, театр, сцена, музей, комедия, трагедия, алфавит, планета, климат,
кукла, мак, огурец, свёкла, январь, февраль, декабрь и др. С   XIII   по   XV   вв.   Древняя   Русь   находилась   под   монголотатарским   игом.
Появились слова из тюркских языков: амбар, арба, колчан, аркан, башмак,
войлок,   армяк,   кушак,   тулуп,   каблук,   шаровары,   лапша,   хан,   сарафан,
карандаш, сарай, сундук, топчан, ярлык.
В период преобразований Петра I особенно много пришло в русский язык слов
из голландского, немецкого, английского, французского языков. Это:
военная лексика: вербовать, лагерь, вахта, плац, мундир, ефрейтор, орден,
солдат,   офицер,   рота,   штурм,   гавань,   фарватер, бухта,   флаг,   каюта,
матрос, шлюпка, блиндаж, сапер, десант, эскадра, артиллерия;
термины   искусства: мольберт,   ландшафт,   штрих,   лейтмотив,   блик,
аншлаг, флейта, танец, балетмейстер (из немецкого языка); партер, пьеса,
актер,   суфлер,   антракт,   сюжет,   балет,   жанр (из   французского
языка); бас,   тенор,   ария,   браво,   ложа,   опера (из итальянского   языка);
названия новых предметов быта, одежды: кухня, бутерброд, вафля, фарш,
галстук,   картуз   (из   немецкого   языка); кашне,   костюм,   жилет,   пальто,
браслет, вуаль, колье, модельер, мебель, комод, буфет, люстра, абажур,
крем, мармелад (из французского языка).
         Внутренние причины – это потребности развития лексической системы
языка, которые заключаются в следующем:
1.   Необходимость   устранения   многозначности   исконно   русского   слова,
упрощения   его   смысловой   структуры.   Так   появились   слова импорт,
экспорт вместо   многозначных   исконно   русских ввоз,   вывоз. Слова импорт,
экспорт стали   обозначать   «ввоз»,   «вывоз»,   связанные   с международной
торговлей.
Вместо   описательного   наименования   (снайпер   – меткий   стрелок; мотель
– гостиница для автотуристов; спринт – бег на короткие дистанции; шлягер
– модная песня; киллер – наемный убийца).
Аналогично   возникли   слова турне,   круиз. Этот   процесс   поддерживается   и
тенденцией к созданию международных терминов. Так, например, футбольные комментаторы   иностранных   игроков   в   отечественных   командах
называют легионерами.
2. Стремление уточнить или детализировать соответствующие понятия языка,
разграничить   его   смысловые   оттенки.
  Так, брифинг – не   любое
совещание, кастинг – не любой конкурс, а прежде всего в сфере шоубизнеса.
Например,  в русском  языке  словом варенье называется  и  жидкое, и  густое
варенье.   Чтобы   отличить   густое   варенье   из   фруктов   или   ягод,
представляющее однородную массу, от жидкого варенья, в котором могли
сохраниться   целые   ягоды,   густое   варенье   стали   называть   английским
словом джем. Так   же   возникли   слова репортаж (при   исконно
русском рассказ), тотальный (при исконно русском всеобщий), хобби (при
исконно

русском увлечение),

комфорт
– удобство: сервис
– обслуживание; локальный –   местный; креативный –   творческий;   шарм
– обаяние,   очарование; релаксация   – отдых;   экстремальный –   опасный;
позитив –   оптимизм.   Таким   образом,   уже   существующее   в   языке   слово   и
вновь   заимствованное   делят   сферы   семантического   влияния.   Эти   области
могут пересекаться, но никогда не совпадут полностью
           Изучением причин заимствования иноязычных слов занимались многие
лингвисты   еще   в   начале   XX   в.   Так,   в   работе   Л.   П.   Крысина   [4,   с.   12]
указывается, что Э. Рихтер основной причиной заимствования слов считает
необходимость  в наименовании вещей и понятий. Перечисляются и другие
причины,   различные   по   своему   характеру      языковые,   социальные,
психические,
  Сам   процесс   языкового   заимствования
рассматривался им в неразрывной связи с культурными и иными контактами
  эстетические.
двух разных языковых обществ и как часть и результат таких контактов.
Л. П. Крысин выделяет следующие причины заимствования:
     1. Потребность в наименовании новой вещи, нового явления. 2. Необходимость разграничить содержательно близкие, но в то же время
различающиеся понятия (страх  паника; сообщение  информация).
      3. Необходимость специализации понятий  в той или иной сфере, для тех
или иных целей (предупредительный  превентивный; вывоз  экспорт).
            4.  Цельный,  не   расчлененный   на   отдельные   составляющие   объект   и
обозначаться   должен   «цельно»,   а   не   сочетанием   слов   (снайпер   меткий
стрелок, спринтер бегун на короткие дистанции).
      5. Наличие в заимствованном языке сложившихся систем терминов.
           6. Восприятие иноязычного слова как более престижного, «ученого»,
«красиво звучащего» (мерчандайзер) [3, с. 58].
      М. А. Брейтер также исследует данную проблему и выделяет следующие
причины заимствований [2, с. 132135]:
          1. Отсутствие соответствующего понятия в лексике данного языка. В
словарь делового человека 90х годов вошли такие англицизмы, как бэдж,
ноутбук, органайзер, пейджер, таймер, сканер, тюнер, принтер и другие;

          2.   Отсутствие   соответствующего,   более   точного   наименования
(виртуальный, инвестор, спонсор, спрей).
      3. Среди носителей русского языка распространено представление о том,
что иностранные технологии являются более прогрессивными по сравнению с
российскими, иностранные банки более надежны, иностранные товары  более
высокого качества. Эта установка широко применяется в рекламе.
Всякому разумному человеку ясно, что препятствовать заимствованию
слов   из   других   языков,   а   тем   более   пытаться   изгнать   те   заимствования,
которые уже укоренились в строе русского языка,  бессмысленно. Но ясно и
то, что есть любители употреблять иностранные слова без надобности, «для
пущей важности», «для красоты», для того, чтобы слушателям, и читателям
не очень было понятно, о чём идёт речь.
Заимствованные   слова,   освоенные   русским   языком,   употребляются
наряду с русскими словами и выступают как слова обычные, «нейтральные». Но, пока те или иные заимствования остаются неологизмами, они несут на
себе отпечаток необычности, экзотичности.
Одним это нравится, другие возмущаются. Что из заимствованных слов
сохранится, а что исчезнет  покажет время. А вот каждому из нас полезно
задуматься: уместно ли и правильно употребляем мы заимствованные слова?
Если без какого–то заимствованного слова можно обойтись, то надо ли его
употреблять? Увлечение иностранными словами может привести к тому, что в
русском тексте новых заимствований будет не намного меньше, а то и больше,
чем русских слов.
Процесс   заимствования   слов   –   естественный   и   неизбежный,
обусловленный   торговыми,   научными,   культурными   контактами   между
народами. Всякая замкнутая национальная культура обычно проигрывает в
своём   развитии.   Однако   этот   процесс   протекает   с   различной   степенью
интенсивности. В одном из последних исследований англо–русских контактов
приводится количество вошедших в русский язык англицизмов по столетиям:
1617 века – 52 слова, 18 век  287 слов, 19 век  714 слов, 20 век 1314 слов.
Налицо явное увеличение английской лексики.
Языковые признаки заимствованных слов
Среди фонетических признаков заимствованных слов можно выделить
следующие:
1.  В отличие от исконно русских, никогда не начинающихся со звука а (что
противоречило бы фонетическим законам русского языка), заимствованные
слова имеют начальное а: анкета, аббат, абзац, ария, атака, абажур, арба,
ангел, анафема. 2.  Начальное э отличает преимущественно грецизмы и латинизмы (русские
слова никогда не начинаются с этого звука): эпоха, эра, этика, экзамен,
экзекуция, эффект, этаж.
3.  Буква ф также свидетельствует о нерусском источнике звука ф и
соответствующий графический знак использовался лишь для обозначения его
в заимствованных словах: форум, факт, фонарь, фильм,
софа, афера, афоризм, эфир, профиль и т. п.
4.  Особым фонетическим признаком тюркского происхождения является
гармония одинаковых гласных: атаман, караван, карандаш, сарафан,
барабан, сундук, мечеть.
5.  Сочетание двух и более гласных в слове было недопустимо по законам
русской фонетики, поэтому заимствованные слова легко выделяются по этой
особенности: поэт, театр, вуаль, какао, радио, пунктуация.
Среди морфологических примет заимствованных слов самой характерной
является их неизменяемость. Так, некоторые иноязычные существительные не
изменяются по падежам, не имеют соотносительных форм единственного
и множественного числа: пальто, радио, кино, метро, какао, беж, мини,
макси, жалюзи и др.
Заимствования конца XX – начала XXI века.
Сфера употребления
Можно выделить два основных типа заимствованных слов нашего времени.
Первый тип – заимствования относительно старые, актуализированные в
последние годы в связи с изменением политической и экономической системы
России (так, например, слово президент, заимствованное в советскую эпоху, в
80е годы стало актуальным).
Второй тип – заимствования новые. Они особенно многочисленны. В 90е гг. приток заимствований в русский язык сильно увеличился, что было
связано с изменениями в сфере политической жизни, экономики, культуры и
нравственной ориентации общества.
Заимствования занимают ведущие позиции в политической жизни
страны: президент, парламент, инаугурация, саммит, спикер, импичмент,
электорат, консенсус и т. д.
в самых передовых отраслях науки и техники: компьютер, дисплей, файл,
мониторинг, плейер, пейджер, факс, модем, портал, процессор, а также
в финансовокоммерческой деятельности:
  аудитор, бартер, брокер, дилер,

инвестиция, конверсия, спонсор, траст, холдинг, супермаркет, менеджер,
дефолт и т. д.
В культурную сферу

  вторгаются бестселлеры, вестерны, триллеры, хиты,
шоумены, дайджесты, кастинг и т. п.
Обращает на себя внимание тот факт, что стремительно растущее количество
новых наименований лиц в русском языке вызвано не только появлением
новых профессий – в большей степени это связано с тем, что выделяются
новые субкультуры, классифицирующиеся по образу жизни, по профессии, по
принадлежности к культуре. Основная часть этих слов заимствуется
из английского языка. В современном русском языке эту группу новых
наименований лиц можно считать еще развивающейся и постоянно
пополняющейся:
блоггер – человек, который на профессиональной или любительской основе
занимается ведением и сопровождением блога; геймдизайнер  человек,
разрабатывающий правила компьютерных игр; дауншифтер – человек,
добровольно отказавшийся от высокой должности и доходов ради простой и
неторопливой жизни в кругу семьи, ради духовного самосовершенствования,
путешествий; скейтер – человек, катающийся на скейтборде; траппер
– охотник на пушных зверей; трэшер – молодой человек, имеющий нестандартный внешний вид (обилие пирсингов и тату, эпатажная одежда) и т.
д.
Отношение к заимствованиям
Иноязычные слова в русском языке всегда были предметом пристального
внимания и обсуждения ученых, общественных деятелей, писателей,
любителей русского языка. Ученых интересовало, какое место занимают
заимствованные слова в словарном составе русского языка, из каких языков
больше всего заимствуется слов, в чем причина заимствования, не засорят ли
иностранные слова родной язык. Неоднократно предпринимались попытки
заменить слова, пришедшие из других языков, русскими (Петром I, , , ).
Заимствование – вполне закономерный путь обогащения любого языка.
Иноязычные слова пополняют лексику языка. В этом их положительная роль.
Однако обильное и без надобности употребление иностранных слов
затрудняет общение, приводит к образованию нелепых фраз:
 Идентичное решение приняли ученики 3 «Б» класса.
 Маша конфиденциально рассказала об этом случае подруге.
 До какого часа функционирует буфет?
 Желаем консенсуса в семье!
Ошибки в словоупотреблении заимствованных слов приводят к образованию
тавтологических сочетаний: ведущий лидер, юный вундеркинд,
свободная вакансия, свой автограф, старый ветеран, прогноз на будущее и т.
п. С другой стороны, разумные заимствования обогащают речь, придают ей
большую точность. В наше время вопрос о целесообразности использования заимствований
связывается с закреплением лексических средств за определенными
функциональными стилями речи (например, в научной речи предпочтение
отдаётся иноязычному синониму – интеграция, а не объединение; флексия, а
не окончание). Иностранная терминологическая лексика является
незаменимым средством лаконичной и точной передачи информации в
текстах, предназначенных для узких специалистов.
Учитывается в наше время и создание международной терминологии, единых
наименований понятий, явлений современной науки, производства, что также
способствует закреплению заимствованных слов, получивших
интернациональный характер (медицинская, космическая терминология).
Например: автомобиль, космодром, демократия, республика, телеграф,
диктатура, философия.
Процессы обогащения лексики за счет заимствований происходят сегодня во
всех современных языках. Однако как это изменит облик русского языка,
обогатит его или «испортит», покажет время. Оно определит и судьбу
заимствований, которые в конце концов будут одобрены или отвергнуты
лингвистическим вкусом эпохи
                      3.1 Оправданные заимствования иноязычных слов
Все   заимствования   можно   разделить   на   две   группы:   оправданные   и
неоправданные.
К. Паустовский считал: «Для всего в русском языке есть великое множество
хороших слов». И время от времени некоторые люди предпринимали попытки
«очистить» русский язык от инославянского влияния. Так, Шишков предлагал
заменить   заимствования   на   эквиваленты,   созданные   при   помощи   средств
русского  языка,  например, слово  галоши  заменить  на мокроступы.  Однако попытки   эти   не   дали   значительных   результатов.   Поэтому   многие
заимствованные слова прочно вошли в русский язык.
Оправданным   является   заимствование,   которое   означает   в   языке   то
понятие, которого ранее в этом языке не существовало, например, шоколад,
галоши,   телефон   и   многих   других.   Эти   вещи   вошли   в   наш   мир,   и,
соответственно,   слова,   их   обозначающие,   появились   в   языке.  В   основном,
оправданные заимствования встречаются в медицине, науке и технике.
Заимствования неоднородны по своему составу.  С тематической точки
зрения наиболее часто встречающиеся слова можно разделить на группы:
1)   словатермины,   например,   экономические:   оффшор,   (оффшор)
оффшорные деньги, оффшорная зона в значении «свободный», от англ. off
shore «находящийся на расстоянии от берега, в открытом море».
(«Оффшорные деньги  это огромная сила»,  [8]);
 роуминг  «распространение; возможность широкого использования», от англ.
to roam «странствовать, скитаться» («Роуминг по всему миру», из рекламы
мобильных телефонов по ТВ).
Прочно   вошли   в   русский   язык   некоторые   политические   термины
английского происхождения, например, спикер  председатель парламента, от
англ. speaker — «оратор»; инаугурация  церемония вступления в должность
президента страны, от англ. inauguration «вступление в должность»; рейтинг
оценка,   от   англ.   rating      «оценка,   отнесение   к   тому   или   иному   классу,
разряду».
В связи с широким распространением компьютеров вошли в русский
язык словатермины, связанные с компьютерной техникой, например: сайт (от
англ.   site)      местоположение,   местонахождение;   файл   (от   англ.   file)
регистратор; досье, дело; подача какоголибо документа и др.
2) названия некоторых бытовых предметов: миксер (от англ. mixer)  смешивающий аппарат или прибор; тостер (от англ.
toaster)  приспособление для поджаривания тостов;  ростер (от англ. roaster)
жаровня; шейкер (от англ. shaker)  сосуд для приготовления коктейлей.
3)   спортивные   термины,   а   также   названия   некоторых   игр   или   видов
спортивных занятий, ставших модными в последнее время, например:
боулинг   —   игра,   в   которой   пущенным   по   полу   шаром   необходимо   сбить
стоящие   группой   кегли,   от   англ.   bowl      «шар;   игра   в   шары»;   дайвинг
«подводное   плавание»,   от   англ.   to   dive      «нырять,   погружаться   в   воду»
(отсюда   дайвер      любитель   подводного   плавания,   водолаз);   скейтборд
катание   на   доске   с   роликами,   от   англ.   skate      «катание   на   коньках,
скольжение» и board «доска»;
сноуборд  катание на доске по снегу, от англ. snow «снег» и board «доска»;
байкер  велосипедист; мотоциклист, от англ. bike — сокращ., разг. от bicycle
«велосипед»;   фитнес      от   англ.   fitness   —   «соответствие»   (от   to   be   fit
«соответствовать, быть в форме» и другие.
Таким   образом,  оправданные   заимствования   заполняют   собой   пустые
ниши в языке, они обозначают те понятия, для которых слов в языке ещё не
придумано. Однако в русском языке, который по праву считается богатейшим
языком, следует стремиться к тому, чтобы после введения новых понятий, а с
ними   и   слов,   в   язык   вводились   русские   слова,   обозначающие   эти   новые
понятия.
3.2 Неоправданные заимствования иноязычных слов
Неоправданным   заимствованием   является   слово,   которое   вводится   в
язык из иностранного языка (и используется в нём) в качестве синонима для
определения   того   или   иного   понятия,   при   том   что   русские   слова,
определяющие это понятие, уже имеются в наличии. Ненужные заимствования употребляют сейчас все: политики, дикторы
радио и телевидения, предприниматели, ученики. В речи молодежи можно
насчитать около 1000 неоправданноиспользуемых английских слов, такие как
«прессинг»,   «никнейм»,   «голкипер»,   «тренинг»   и   т.д.   Даже   иностранцы,
хорошо   владеющие   русским   языком,   удивляются   громадному   количеству
иноязычных слов в нашей прессе, журналах, книгах, рекламе. В настоящее
время   наблюдается   процесс   варваризации   русского   языка,   то   есть
проникновение   в   речь   иноязычных   слов,   имеющих   в   русском   языке
эквиваленты.
           Увлечение англицизмами стало своеобразной модой, оно обусловлено
созданными   в   обществе   стереотипами,   идеалами.   Таким   стереотипом
зачастую   служит   образ   идеализированного   американского   общества,   в
котором уровень жизни намного выше, и добавляя в свою речь английские
заимствования,   люди   (особенно   молодежь)   хотят   определенным   образом
приблизиться   к   этому   стереотипу,   приобщиться   к   американскому   стилю
жизни.
           Прислушиваясь к речи одноклассников, знакомых, друзей и взрослых,
можно   обнаружить   много   английских   слов,   которые   они   произносят   на
русский   манер   и   не   всегда   могут   выразить   то   же   самое   словами   родного
языка.
           Заимствования из английского языка охватывают все сферы школьной
жизни, например:
             «инглиш» (перенос из жаргона школьников от «English»)  английский
язык («На инглиш идешь?»);
             «холидей» (от «holiday»)  каникулы («В моей жизни все окей, скоро
будет холидей»);
                        «маус» (от «mouse»)  компьютерная мышь («У  тебя такой
навороченный маус»);  «френд, френдиться» (от «friend»)  друг, дружить («Он мой лучший
френд»);
             «боты» (от «boot»)  обувь, туфли («Столько ботов, а бутиться не во
что»);
              «фейс» (от «face»  лицо («На уроке главное  фейсом в грязь не
упасть»);
             «комп» (от «computer»  компьютер («Опять мой комп завис»);
             «мазерфазер» (от «father», «mother»  мама, папа («Нужно к приходу
мазерафазера прибраться»).
                       Однако многие считают, что такие слова, наоборот, обогащают
русский язык. Используя такую логику, можно для каждого русского слова
набрать тысячи синонимов из разных языков и «обогатить» русский язык в
тысячи раз. Естественно, что результат мало кому понравится.
Проникновение   в   язык   слов   иноязычного   происхождения,   имеющих
синонимы   в   русском   языке,   создаёт   лексическую   избыточность   и   может
мешать   пониманию   смысла.   Наличие   лексических   дублетов,   «своего»   и
«чужого»   наименования,   устраняется   с   течением   времени:   один   из   них
утверждается в активном составе языка (в результате наиболее частого его
употребления), а другой и отходит на периферию языковой системы. Грустно
осознавать,   что   по   прошествии   нескольких   десятилетий   в   русском   языке
может   оказаться   большое   количество   слов   английского   происхождения,
вытеснивших их исконно русские эквиваленты.
             3. 3 Сопоставление неоправданных заимствований
    с их русскими эквивалентами.
Сейчас   заимствованные   слова   активно   употребляются   в   средствах
массовой информации, в языке многочисленных реклам. А ведь во многих
случаях   этого   можно   избежать,   используя   русские   синонимичные   слова   и выражения.   Так,   могут   быть   вполне   заменены   русскими   эквивалентами
следующие неоправданные заимствования:
1)  названия некоторых явлений музыкальной культуры, культуры, например:
сингл (от англ. single — один, единственный) — песня, записанная отдельно.
«Звучат и песни, существующие отдельными синглами».  [8]
Звучат и песни, существующие отдельными композициями;
имидж (от англ. image  образ, изображение) — образ.
«В его прошлых программах была адекватность его имиджу».  [8]
В его прошлых программах была адекватность его образу;
2) названия некоторых распространенных профессий, например:
имиджмейкер   (от   англ.   image      образ»   и   make      делать)   —   тот,   кто
разрабатывает имидж
«Кто ваш имиджмейкер?» [9]
Кто создает Вам образ?;
мерчендайзер (англ. merchandise  товары, торговля) — тот, кто занимается
оформлением торговых полок сетевых супермаркетов.
«Компания приглашает на работу мерчендайзеров»  [8]
Компания   приглашает   на   работу   по   оформлению   полок   сетевых
супермаркетов.
хэндмейкер (от англ. hand  рука и make  делать)  тот, кто занимается ручной
работой.
«Специалисты обещают большое будущее хэндмейкерам».  [9]
Специалисты   обещают   большое   будущее   тем,   кто   способен   создавать
качественные и оригинальные вещи своими руками;
3) названия предметов и явлений повседневной жизни, например:
презент  (англ. present)  подарок; «В Москве множество магазинов, где можно купить всевозможные презенты
для любого случая».  [8]
В   Москве   множество   магазинов,   где   можно   купить   всевозможные
подарки для любого случая
имидж  (англ. image)  образ;
«Она создала себе имидж делового человека».  [8]
Она создала себе образ делового человека.
мультиплекс (от англ. multiplex  сложный, многократный) — многозальный
комплекс. «Здесь будет мультиплекс».   [10]
Здесь будет многозальный кинотеатр;
Значение немотивированно употребляемых слов иноязычного
происхождения   непонятно, неизвестно большинству носителей языка, часто
они требуют специальной расшифровки. Подобная лексика засоряет наш
язык, например:  слово «тинейджер» уже вошло в современный русский язык,
и широко распространено не только среди представителей данной возрастной
категории, но и среди взрослых. Этот англицизм, тем не менее, используется
неоправданно. «Тинейджер» легко можно заменить на русское слово
«подросток». «У моей сестры трое бэбов. Самому младшему бэби – год».
Английское заимствование «бэби» можно с легкостью заменить на слово
«ребенок», «малыш» или «дети». В результате получается: «У моей сестры
трое детей. Самому старшему ребенку – год».
Из   приведенных   примеров   видно,   что   неоправданно   заимствованные
слова       имеют   синонимы   в   русском   языке.   А   многие   из   них   звучат
неблагозвучно для русского уха, трудны в написании и произношении. Эти
слова   наносят   большой   ущерб   не   только   разговорной,   бытовой,   но   и
художественной   речи.   Она   обесцвечивается,   если   разнообразным   и   ярким
русским   синонимам   предпочитаются   слова
заимствованные   и
невыразительные. Выводы
Проделав данную работу, мы выяснили, что новые слова вливались в
русский язык из других языков в результате экономических, политических и
культурных связей русского народа с другими народами, в результате
внедрения   в   жизнь   русского   народа   реалий,   новых   для   России,   но   уже
имеющих названия в других языках. Заметный отпечаток на развитие русской
лексики наложили многочисленные англицизмы и американизмы.
С одной стороны, это явление закономерное, отражающее дружеские
отношения   России   с   другими   странами.   Хочется   отметить,   что   иногда
заимствованные слова употреблять удобнее, т.к. они короче, четче выражают
смысл, многие из них уже прочно вошли в русскоязычную речь, особенно у
молодежи,   в   СМИ.   Появление   новых   слов   расширяет   словарный   запас
носителей русского языка, поэтому нет необходимости полностью искоренять
их.
С   другой   стороны,   с   грустью   замечаешь,   что   в   погоне   за   всем
иностранным,   в   стремлении   копировать   западные   образцы   мы   всё   больше
теряем свою самобытность, в том числе и в языке, потому что язык отражает
образ   жизни   и   образ   мыслей.   Как   следствие   этого   —   потеря   интереса   к
родному   (русскому)   языку,   русской   литературе   и   культуре,   косноязычие,
снижение грамотности и языковой и общей культуры. Может быть, там, где
можно   обойтись   средствами   русского   языка,   не   следует   прибегать   к
иноязычным   элементам,   отдавая   дань   моде   и   следуя   тенденции   не   только
жить, но и мыслить поамерикански?
Проблема   использования   заимствованных   слов   в   речи   является
актуальной   в     среде   современных   школьников.   По   результатам   анкеты,
проведённой в 7  8 классах,  на вопрос «Использование иностранных слов –
это   необходимость   или   дань   моде?»   56%   опрошенных   ответили,   что   это
необходимость,  44%  дань моде. Большинство учащихся (58%) считают, что использование   заимствованных   слов   оправдано   в   научных   и   технических
терминах, 22%  в словах, связанных с культурой, и только 20% допускают их
  быту.   Многим   ученикам   (56%)   иноязычные   слова,
использование   в
использованные в СМИ не понятны.   А с заданием подобрать синонимы к
иноязычным   словам   справились   далеко   не   все.   Так,  к   слову   «блокбастер»
подобрали синонимы 11% учеников, «тинейджер»  69% учеников, «мессидж»
 4% учеников, «бонус»  40% учеников, «имидж»  58%учеников. На вопрос
  чтобы   было   меньше   неоправданных
«Что   необходимо   сделать,
заимствований?» 60% учащихся предложили следить за собственной речью,
25%  больше читать и только 15% затруднились ответить.
В заключение   хотелось  бы  привести  слова  В. И.  Даля: «Испещрение
речи иноземными словами вошло у нас в поголовный обычай, а многие даже
щеголяют этим, почитая русское слово, до времени, какимто неизбежным
худом,   какимто   затоптанным   половиком,   рогожей,   которую   надо   успеть
усыпать   цветами   иной   почвы,   чтобы   порядочному   человеку   можно   было
пройтись».   [6]   Эти   слова   не   сегодняшнего   защитника   русского   слова,   а
человека, который составил большую часть своего бессмертного «Толкового
словаря живого великорусского языка» остаются актуальными и сейчас.
Приложение №1
Социологическое исследование
Вопросы
1. Использование иностранных слов – это…
 необходимость;  дань моде
2. В какой сфере использование заимствованных слов оправдано?
 наука и техника;
 культура;
 быт
3. Все ли слова, использованные в СМИ понятны?
 да;
 нет
4. Подберите синонимы к следующим словам.
 блокбастер;
 тинейджер
 мессидж;
 бонус;
 имидж
5. Что необходимо сделать, чтобы было меньше неоправданных
заимствований? (предложить свой вариант ответа
Приложение №2
Данные социологического исследования,
проведённого в 78 классах При обработке данных социологического опроса в 78 классах были получены
следующие результаты:
     Количество опрошенных учащихся
1
45
100%
56%
44%
58%
22%
20%
Использование иностранных слов – это…
 необходимость;
  дань моде
В какой сфере использование заимствованных слов оправдано?
 наука и техника;
 культура;
 быт
Все ли слова, использованные в СМИ понятны?
 да;
 нет
Подберите синонимы к следующим словам.
 блокбастер;
 тинейджер
 мессидж;
 бонус;
 имидж
Что   необходимо   сделать,   чтобы   было   меньше   неоправданных
заимствований? (предложить свой вариант ответа)
 следить за собственной речью
27
11
 больше читать
 затрудняюсь ответить
7
11%
69%
4%
40%
58%
60%
25%
15%
25
20
26
10
9
25
20
5
31
2
18
26
56%
44%
2
3
4
5
       Приложение №3 Приложение №4
Приложение №5  Список литературы

1. Анохина С. В.  Активные процессы современного словопроизводства.
     Белгород, 1999.
2. Брейтер М. А.  Англицизмы в русском языке: история и перспективы.
    Владивосток, ДиалогМГУ, 1997.
3. Крысин П. П. Иноязычное слово в контексте современной общественной
    жизни. Русский язык конца XX столетия.  Москва: 19851995.
4. Современный словарь иностранных слов.  Москва, 1992
5.   Скляревской   Г.   Н.   Толковый   словарь   современного   русского   языка.
Языковые изменения конца XX столетия.    Москва, АСТ, Астрель, 2001.
 дополнительная информация:
6. Владимир Колесников Смутное время русского языка.
http://www.litprichal.ru/work/31290
7. Электронный словарь Wikipedia   http://www.wikipedia.org
8. Газета Аргументы и факты http://www.aif.ru/
9. Газета Мир новостей  http://www.mirnov.ru/
10.Газета Московский комсомолец http://www.mk.ru/
11.  Дроздова языкознания для школьников. М., 2001.
12.  Современный русский язык под редакцией М.,1976
13.  Краткий этимологический словарь русского языка М., 1971
14.  Словарь иностранных слов М: «Русский язык», 1988
15.  Романов и американизмы в русском языке и отношение к ним. СПб., 2000
16. ТерМинасова и межкультурная коммуникация. М., 2008.

file_name: Исследовательская работа.docx

description:
Приложение №4
Приложение №5

intro: Русский народ с древних времен вступал в культурные, торговые, военные, политические связи с другими государствами, что не могло не привести к языковому заимствованию. Постепенно заимствованные слова ассимилировались (от лат. assimilare – усваивать, уподоблять) заимствующим языком и уже не воспринимались как иноязычные.Эта работа окажет помощь учащимся общеобразовательных учреждений в подготовке к урокам по культуре речи, может служить иллюстративным материалом при проведении внеклассных мероприятий по русскому языку, а также поможет при дальнейшем исследовании иностранных заимствований.

title: Исследовательская работа на тему «Использование заимствованных слов в русском языке» по русскому языку


extracted_text:
Сабақтың тақырыбы: «Әдептілік – әдемілік»
Сабақтың мақсаты: 1. Оқушыларды әр ортада өзін ұстай білуге тәрбиелеу;
2. Оқушыларға адамгершілік және эстетикалық тәрбие беру;
3. Кішіпейіл де қарапайым, сымбатты да әдемі болуға тәрбиелеу;
4. Дүниетанымдарын кеңейту;
Сабақты өткізу әдісі: Аралас; түсіндіре әңгімелеу;
Сабақтың жабдығы:  әртүрлі сюжетті суреттер.
Сабақ барысы:
І. Ұйымдастыру бөлімі.
Сабақтың тақырыбымен, мақсатымен танысу.
ІІ. Негізгі бөлім.
1. Мұғалімнің кіріспесі.
а). Қоғамыздың болашақ мұрагерлері қандай болуы керектігі туралы.
ә). Сымбаттылық пен әдеміліктің әдептілікпен байланыстылығы туралы.
2. Негізгі орталарда өзін – өзі қалай ұстау қажеттілігі туралы
а). ҮЙДЕ: Ата  анамен, іні – қарындаспен, аға – апамен қалай сыйласу қажеттігі туралы, қонақ
келгенде сәлемдесу, қонақ қабылдау, т. б.
ә). КӨШЕДЕ: Дұрыс, сымбатты жүру, кезкелген үлкен – кішімен сәлемдесу, қарт адам
кездессе көмектесу, орынсыз ысқырық, т. б., төбелеске жол бермеу;
б). МЕКТЕПТЕ: Оқушыларға арналған ережелерді сақтау, жолдастарымен, ұстаздарымен сәлемдесу,
мектептегі қоғам мүлкіне дүрыс көзқараста болу,
кезекшілік міндеттерін дұрыс орындау, сабақты бар зейінімен тыңдау,
сабақ үстіндегі бірыңғай талап ережелерін сақтау, ұстаздарын, достарын
сыйлау;
в). ҚОНАҚТА: Қонаққа келген үйінің ішіне тесіле қарай бермеу, әр нәрсеге таңданып
орынсыз дүниелерді қайдан алғанын тексеріп сұрай бермеу, босқа
абыржымау, екеу – екеуден сыбырласып әңгіме айтпау, ерсі күлмеу, үн –
түнсіз, өзімен – өзі мұңайып отырмау, басқа қонақтардың, үй иесінің
пікірлерімен санасу, т. б.
г). ДАСТАРХАНДА: Кітап оқымау, әңгіме айтпау, тырнақты ауызға салмау, ұстамау,
басын ұстап қасымау, үлкеннен бұрын төрді иемденбеу;
ғ). ҚАЛАДА: Жинақы, қарапайым киім кию, көліктер арасында арасында жол
ережелерін сақтау, автобуста үлкен адамдарға, балалы адамдарға
орын беру, т. б.
ІІІ. Қорытынды бөлім
1. Әдептілік туралы ұлы АБАЙ сөзінің мәнін ұғыну
ӘДЕПТІЛІК  ар – ұят
АДАМДЫҚТЫҢ белгісі,
ТҰРПАЙЫ мінез, тағы жат
НАДАНДЫҚТЫҢ белгісі.
2. Өздерінің жөнді – жөнсіз қылықтарын айту
3. Әдептілік туралы мақал – мәтелдер.
Әдепті бала – арлы бала, әдепсіз бала – сорлы бала.
Сәлем – сөз анасы.

file_name: «Әдептілік – әдемілік».docx

intro:
Сабақтың тақырыбы: «Әдептілік – әдемілік»
Сабақтың мақсаты: 1. Оқушыларды әр ортада өзін ұстай білуге тәрбиелеу;
2. Оқушыларға адамгершілік және эстетикалық тәрбие беру;
3. Кішіпейіл де қарапайым, сымбатты да әдемі болуға тәрбиелеу;
4. Дүниетанымдарын кеңейту;
Сабақты өткізу әдісі: Аралас; түсіндіре әңгімелеу;
Сабақтың жабдығы:  әртүрлі сюжетті суреттер.

Сабақ барысы:
І. Ұйымдастыру бөлімі.
Сабақтың тақырыбымен, мақсатымен танысу.
ІІ. Негізгі бөлім.
1. Мұғалімнің кіріспесі.
а). Қоғамыздың болашақ мұрагерлері қандай болуы керектігі туралы.
ә). Сымбаттылық пен әдеміліктің әдептілікпен байланыстылығы туралы.
2. Негізгі орталарда өзін – өзі қалай ұстау қажеттілігі туралы
а). ҮЙДЕ: Ата - анамен, іні – қарындаспен, аға – апамен қалай сыйласу қажеттігі туралы, қонақ келгенде сәлемдесу, қонақ қабылдау, т. б.
ә). КӨШЕДЕ: Дұрыс, сымбатты жүру, кезкелген үлкен – кішімен сәлемдесу, қарт адам
кездессе көмектесу, орынсыз ысқырық, т. б., төбелеске жол бермеу;
б). МЕКТЕПТЕ: Оқушыларға арналған ережелерді сақтау, жолдастарымен, ұстаздарымен сәлемдесу, мектептегі қоғам мүлкіне дүрыс көзқараста болу,
кезекшілік міндеттерін дұрыс орындау, сабақты бар зейінімен тыңдау,
сабақ үстіндегі бірыңғай талап ережелерін сақтау, ұстаздарын, достарын
сыйлау;
в). ҚОНАҚТА: Қонаққа келген үйінің ішіне тесіле қарай бермеу, әр нәрсеге таңданып
орынсыз дүниелерді қайдан алғанын тексеріп сұрай бермеу, босқа
абыржымау, екеу – екеуден сыбырласып әңгіме айтпау, ерсі күлмеу, үн –
түнсіз, өзімен – өзі мұңайып отырмау, басқа қонақтардың, үй иесінің
пікірлерімен санасу, т. б.
г). ДАСТАРХАНДА: Кітап оқымау, әңгіме айтпау, тырнақты ауызға салмау, ұстамау,
басын ұстап қасымау, үлкеннен бұрын төрді иемденбеу;
ғ). ҚАЛАДА: Жинақы, қарапайым киім кию, көліктер арасында арасында жол
ережелерін сақтау, автобуста үлкен адамдарға, балалы адамдарға
орын беру, т. б.

ІІІ. Қорытынды бөлім
1. Әдептілік туралы ұлы АБАЙ сөзінің мәнін ұғыну
ӘДЕПТІЛІК - ар – ұят
АДАМДЫҚТЫҢ белгісі,
ТҰРПАЙЫ мінез, тағы жат
НАДАНДЫҚТЫҢ белгісі.
2. Өздерінің жөнді – жөнсіз қылықтарын айту
3. Әдептілік туралы мақал – мәтелдер.
Әдепті бала – арлы бала, әдепсіз бала – сорлы бала.
Сәлем – сөз анасы.

title: Конспект по воспитательному часу  на теме "«Әдептілік – әдемілік» "


extracted_text:
Сабақ тақырыбы:
Күні :
СЫНЫП: 1сынып
Сандық сәуле
Мектеп:
Мұғалімнің есімі:
Қатысқандар саны: Қатыспағандар саны:
Оқу мақсаты:
Барлық оқушылар:
Оқушылардың басым
бөлігі:
Кейбір оқушылар:
Ресурстар:
натурал   сандар   және   нөл   санының   құрылу   жолын   түсінеді;   10
көлемінде  сандарды тура және  кері санайды;  натурал сандар
қатарындағы орнын анықтайды;
сан сәулесінде белгіленген нүктелердің бірбіріне қатысты орналасу
қалпын анықтайды.
оқулықтағы үлгіге сәйкес нүктелері бар парақшалар;
1
2 домино тастарының топтамасы;
3 жіп;
4
1ден 20ға дейінгі сандар жазылған парақшалар топтамасы.
Тірек сөздер
Сабақтың мақсаты:
сандық сәуле; алдыңғы сан; келесі
сан.
Натурал   сандар   қатарындағы   санның   орнын   табу   және   санап
үйрету.
Сабаққа байланысты деректі
материалдар
Сабақта   сандық   сәуле   ұғымын   енгізу,
оқушыларға   сандардың   сандық   сәуледе
ретретімен
  және
арақашықтықтары   бірдей   болатынын
түсіндіру көзделеді.
  орналасатынын
Натурал сандар қатарындағы әр санның
өзіне   сәйкес   орны   бар.   Алдыңғы   сан   —
натурал   сандар   қатарындағы   берілген
санның   алдындағы   сан.   Келесі   сан   —
натурал   сандар   қатарындағы   берілген
саннан кейінгі сан.
Сабақ   басында   оқушыларға   10ға
дейінгі сандарды тура және кері санауды,
мысалы, 3тен 8ге дейін, 9дан 4ке дейін
санау   және   т.с.с.;   өз   қатарында   отырған
оқушы санын санау; кім бірінші отыр, кім
үшінші, бесінші отырғанын атау және т.с.с.
ұсыныңыз.
  Соңғы   партадан   бастап
санағанда, кім бесінші, кім үшінші екенін
анықтауды ұсыныңыз.
қажетті
  жіп

Сабаққа
пен
қыстырғыштарды дайындап алыңыз. Жіпті
сынып   бөлмесіне   бір   қабырғадан   екінші
қабырғаға   дейін   жететіндей   етіп   керіңіз.
Жіп   байланған   қабырғадан   белгілі   бір
жерге дейінгі қашықтыққа қыстырғыштың
көмегімен   “1”   саны   жазылған   парақшаны
қыстырыңыз. “Әрі қарай қандай сан болуы
Сабаққа қатысты ескертпелер
Шығарып көр. Оқушыларға жұппен жұмыс жасай
отырып, суретке қарауды ұсыныңыз. Оқушылардан
“Аю бал құмыраларын дұрыс қойған ба?” деп сұраңыз.
Оқушылар өз жауаптарын айтулары керек. Талқылау
барысында олар құмыралар дұрыс емес қойылған
деген қорытынды жасайды және біріншіден жетінші
құмыраға дейін немесе кері ретпен жетіншіден бірінші
құмыраға дейін орналастырулары керек. “Барлық
құмыра ретімен тұру үшін қайсыларының орындарын
ауыстыру қажет?” деп сұраңыз.
Жауабы:
дұрыс емес.
Орындап көр. Парақшаларды ретімен орналастыр.
Оқушыларға оқулықтағы доминоның суретін қарауды
ұсыныңыз. Әр доминода қанша нүкте барын сұраңыз.
Балалардан домино тастары топтамасын оқулықта
көрсетілген ретпен орналастыруды сұраңыз. Қалай
орындалғанын жұп болып тексеруді ұсыныңыз.
Оқушыларға мынадай сұрақтар қойыңыз:
— Бір нүктесі бар тасты табыңдар;
— Келесі таста қанша нүкте бар? (Жауап: екі.) Яғни
1ден кейін 2 болады, 2ден кейін 3 болады және т.с.с.
Оқушылардың назарын барлық сандардың ретімен
орналасатынына және әр санның өз орны болатынына
аударыңыз. 6, 4 және т.б. сандардан соң қандай сандар
болатынын айтуды сұраңыз. тиіс?” — деп сұраңыз. Сәйкес сандарыбар
парақшаларды   біртіндеп   қыстырыңыз.
Бұлардан кейін тұратын сандар жазылған
парақшаларды
ретімен
орналастыруға   болатынын   айтыңыз.
Сөйтіп, сандық сәулені құрастырыңыз.
осылайша

сандарды
Түсіп   қалған
тап.
Оқушыларға   сабақтың   басында   жіптен
жасалған түзудің бөлігін оқулықта суреті
берілген   түзумен   салыстыруды   ұсыныңыз
және “Қандай сандар түсіп қалған?” деген
сұраққа жауап беруін сұраңыз.
Көрсетілген саннан кейін тұрған сан “келесі сан” деп
аталатынын түсіндіріңіз. 8, 3, 6 сандарының алдында
қандай сандар орналасу керектігін сұраңыз.
Көрсетілген сандардың алдында тұрған сандарды
“алдыңғы сан” деп түсіндіріңіз. “Көрші” ойынын
ойнатыңыз: қандай да бір санның “көршілерін” атаңыз
және оқушылардан оның қай сан екенін табуды
сұраңыз. Мысалы, “Бұл сан 5 пен 7 арасында тұр,
оның атын ата” немесе “Бұл санның көршілері 3 пен
5”. Сандық сәулеге сүйене отырып, жұмысты
орындатыңыз.
Жауабы:
2, 5, 7.
Қанша   сан   түсіп   қалған?   Оқушыларға
тапсырманы   өз   беттерінше   орындауға
мүмкіндік   беріңіз.   Содан   кейін   жауабын
сұраңыз.   Олардан   ондай   жауапты   қалай
алғанын түсіндіруді сұраңыз.
Сандарды ата.
Жауабы:
2 саны үшін: алдыңғы сан — 1; келесі
сан — 3; 5 саны үшін: алдыңғы сан — 4;
келесі сан — 6.
Тілдік құзыреттілікті
қалыптастыру
Қосымша тапсырмалар
Тірек   сөздерді   бекітуді   ойын   түрінде
ұйымдастырыңыз.   Белгілі   бір   санды
атаңыз, ал оқушылар алдыңғы және келесі
сандарды жылдам айтуы керек.
1ден 10ға дейінгі сандарды сандық сәулеге
орналастыр. Тапсырма сандық сәуледегі санның
орнын табу дағдысын бекітуге және оның алдында
немесе артында орналасқан санды анықтауға берілген.
Оқушылар сандарды орналастыру үшін 0 санына —
санақ басына қарап бағдарлау қажет.
Түсіп қалған сандарды жаз. Бұл тапсырма да алдыңғы
тапсырма сияқты, оқушыларды жаңа оқу дағдыларын
бекітуге жаттықтырады.
Әрбір футболкаға нөмірлерді ретімен жаз.
1санынан баста. Екінші футболканы боя. Оқушы
ларға тапсырманы өз бетінше орындауды ұсыныңыз.
Тапсырманы орындау қиыншылық туғызған жағдайда
сандық сәулені тірек ретінде пайдаланып орындатыңыз. Тапсырманы орындап болған соң, өзінің
нәтижесін басқа сыныптастарымен салысты
рып, тексеруді ұсыныңыз.
Доминоның тастарын реті бойынша сызықтармен қос.
Оқушылар тапсырманы орындағанда
шығармашылықтарын пайдаланып, келесі домино
тасын өзі толықтырып салуына болады.
Әрбір ағаштың астындағы сан қанша болса, сонша
жемістің суретін сал. Суретті өз бетінше
талдап, санға сәйкес келу үшін қанша алманың жетпей
тұрғанын тауып, толықтырып салуы керек.
Сандарды нүктелермен қос. Тапсырма күрделі болса,
оқушылар сандық қатарға сүйеніп орындауына болады.
Жауабы:
1, 2, 3, 4, 5.
Бағалау
Оқушылар сабақ соңында:
сандық сәуледегі санның орнын табуды;
алдыңғы және келесі сандарды атай білуді
меңгереді.
Оқушылардың тақырыпты түсіну деңгейін білу үшін
сұрақтар қойып, жауаптарын тыңдаңыз:
— Сандық сәуледе сандар қалай орналасады?
— 5, 6, 7 сандары үшін алдыңғы сандарды атаңдар.
— 3, 8, 9 сандары үшін келесі сандарды атаңдар.
— Кейбір оқушылардан неше жаста екенін, келесі
жылы қанша жасқа толатынын, алдыңғы жылы неше
жаста болғанын сұраңыз.
— Ұл баланың жасы алтыда емес, бірақ сегіз жасқа
толған жоқ, сонда ол неше жаста?
Оқушылармен жұмыс дәптеріндегі “Жетістік
баспалдағымен” өзінөзі бағалауға байланысты жұмыс
өткізіңіз.
Оқушылар сабақ соңында:
1
2
Оқушылардың тақырыпты түсіну деңгейін білу үшін сұрақтар қойып,
сандық сәуледегі санның орнын табуды;
алдыңғы және келесі сандарды атай білуді меңгереді.
жауаптарын тыңдаңыз:
— Сандық сәуледе сандар қалай орналасады?
— 5, 6, 7 сандары үшін алдыңғы сандарды атаңдар.
— 3, 8, 9 сандары үшін келесі сандарды атаңдар.
— Кейбір оқушылардан неше жаста екенін, келесі жылы қанша жасқа
толатынын, алдыңғы жылы неше жаста болғанын сұраңыз.
Бағалау
— Ұл баланың жасы алтыда емес, бірақ сегіз жасқа толған жоқ, сонда ол
неше жаста?
Оқушылармен   жұмыс   дәптеріндегі   “Жетістік   баспалдағымен”   өзінөзі
бағалауға байланысты жұмыс өткізіңіз.

file_name: Сандық сәуле.docx

intro:
Сабақ тақырыбы: 	Сандық сәуле	Мектеп:
Күні :		Мұғалімнің есімі:
СЫНЫП: 1-сынып	Қатысқандар саны:
	Қатыспағандар саны:
Оқу мақсаты:	натурал сандар және нөл санының құрылу жолын түсінеді; 10 көлемінде сандарды тура және кері санайды; натурал сандар қатарындағы орнын анықтайды;

сан сәулесінде белгіленген нүктелердің бір-біріне қатысты орналасу қалпын анықтайды.
Барлық оқушылар:
Оқушылардың басым бөлігі:
Кейбір оқушылар:
Ресурстар:		оқулықтағы үлгіге сәйкес нүктелері бар па-рақшалар;
	домино тастарының топтамасы;
	жіп;
	1-ден 20-ға дейінгі сандар жазылған парақшалар топтамасы.
Тірек сөздер	сандық сәуле; алдыңғы сан; келесі сан.
Сабақтың мақсаты:	Натурал сандар қатарындағы санның орнын табу және санап үйрету.

Сабаққа байланысты деректі материалдар
Сабаққа қатысты ескертпелер

Сабақта сандық сәуле ұғымын енгізу, оқушыларға сандардың сандық сәуледе рет-ретімен орна-ласатынын және арақашықтықтары бірдей болаты-нын түсіндіру көзделеді.

Натурал сандар қатарындағы әр санның өзіне сәйкес орны бар. Алдыңғы сан — натурал сандар қатарындағы берілген санның алдындағы сан. Келесі сан — натурал сандар қатарындағы берілген саннан кейінгі сан.

Сабақ басында оқушыларға 10-ға дейінгі сандарды тура және кері санауды, мысалы, 3-тен 8-ге дейін, 9-дан 4-ке дейін санау және т.с.с.; өз қатарында отырған оқушы санын санау; кім бірінші отыр, кім үшінші, бесінші отырғанын атау және т.с.с. ұсыныңыз. Соңғы партадан бастап санағанда, кім бесінші, кім үшінші екенін анықтауды ұсыныңыз.

Сабаққа қажетті жіп пен қыстырғыштарды дайындап алыңыз. Жіпті сынып бөлмесіне бір қабыр-ғадан екінші қабырғаға дейін жететіндей етіп керіңіз. Жіп байланған қабырғадан белгілі бір жерге дейінгі қашықтыққа қыстырғыштың көмегімен “1” саны жазылған парақшаны қыстырыңыз. “Әрі қарай қандай сан болуы тиіс?” — деп сұраңыз. Сәйкес сандарыбар парақшаларды біртіндеп қыстырыңыз. Бұлардан кейін тұратын сандар жазылған парақшаларды осылайша ретімен орналастыруға болатынын ай-тыңыз. Сөйтіп, сандық сәулені құрастырыңыз.
Түсіп қалған сандарды тап. Оқушыларға сабақтың басында жіптен жасалған түзудің бөлігін оқулықта суреті берілген түзумен салыстыруды ұсыныңыз және “Қандай сандар түсіп қалған?” деген сұраққа жауап беруін сұраңыз.

Жауабы:
2, 5, 7.
Қанша сан түсіп қалған? Оқушыларға тап-сырманы өз беттерінше орындауға мүмкіндік беріңіз. Содан кейін жауабын сұраңыз. Олардан ондай жауапты қалай алғанын түсіндіруді сұраңыз.
Сандарды ата.
Жауабы:
2 саны үшін: алдыңғы сан — 1; келесі сан — 3; 5 саны үшін: алдыңғы сан — 4; келесі сан — 6.

	Шығарып көр. Оқушыларға жұппен жұмыс жа-сай отырып, суретке қарауды ұсыныңыз. Оқушылар-дан “Аю бал құмыраларын дұрыс қойған ба?” деп сұраңыз. Оқушылар өз жауаптарын айтулары ке-рек. Талқылау барысында олар құмыралар дұ-рыс емес қойылған деген қорытынды жасайды және біріншіден жетінші құмыраға дейін немесе кері ретпен жетіншіден бірінші құмыраға дейін орналастырулары керек. “Барлық құмыра ретімен тұру үшін қайсыларының орындарын ауыстыру қажет?” деп сұраңыз.
Жауабы:
дұрыс емес.
Орындап көр. Парақшаларды ретімен орна-ластыр.
Оқушыларға оқулықтағы доминоның суретін қа-рауды ұсыныңыз. Әр доминода қанша нүкте барын сұраңыз. Балалардан домино тастары топтамасын оқулықта көрсетілген ретпен орналастыруды сұ-раңыз. Қалай орындалғанын жұп болып тексеруді ұсыныңыз.
Оқушыларға мынадай сұрақтар қойыңыз:
— Бір нүктесі бар тасты табыңдар;
— Келесі таста қанша нүкте бар? (Жауап: екі.) Яғни 1-ден кейін 2 болады, 2-ден кейін 3 болады және т.с.с.
Оқушылардың назарын барлық сандардың ре-тімен орналасатынына және әр санның өз орны болатынына аударыңыз. 6, 4 және т.б. сандардан соң қандай сандар болатынын айтуды сұраңыз.

Көрсетілген саннан кейін тұрған сан “келесі сан” деп аталатынын түсіндіріңіз. 8, 3, 6 сандарының ал-дында қандай сандар орналасу керектігін сұраңыз. Көрсетілген сандардың алдында тұрған сандарды “алдыңғы сан” деп түсіндіріңіз. “Көрші” ойынын ойнатыңыз: қандай да бір санның “көршілерін” атаңыз және оқушылардан оның қай сан екенін табуды сұраңыз. Мысалы, “Бұл сан 5 пен 7 арасында тұр, оның атын ата” немесе “Бұл санның көршілері 3 пен 5”. Сандық сәулеге сүйене отырып, жұмысты орындатыңыз.

 	Тілдік құзыреттілікті қалыптастыру
	Қосымша тапсырмалар

Тірек сөздерді бекітуді ойын түрінде ұйым-дастырыңыз. Белгілі бір санды атаңыз, ал оқушылар алдыңғы және келесі сандарды жылдам айтуы керек.
	1-ден 10-ға дейінгі сандарды сандық сәулеге орналастыр. Тапсырма сандық сәуледегі санның
орнын табу дағдысын бекітуге және оның алдында немесе артында орналасқан санды анықтауға бе-рілген. Оқушылар сандарды орналастыру үшін 0 санына — санақ басына қарап бағдарлау қажет.
Түсіп қалған сандарды жаз. Бұл тапсырма да алдыңғы тапсырма сияқты, оқушыларды жаңа оқу дағдыларын бекітуге жаттықтырады.
Әрбір футболкаға нөмірлерді ретімен жаз.
1-санынан баста. Екінші футболканы боя. Оқушы-ларға тапсырманы өз бетінше орындауды ұсыны-ңыз. Тапсырманы орындау қиыншылық туғызған жағдайда сандық сәулені тірек ретінде пайдаланып орындатыңыз. Тапсырманы орындап болған соң, өзінің нәтижесін басқа сыныптастарымен салысты-
рып, тексеруді ұсыныңыз.
Доминоның тастарын реті бойынша сызық-тармен қос. Оқушылар тапсырманы орындағанда шығармашылықтарын пайдаланып, келесі домино тасын өзі толықтырып салуына болады.
Әрбір ағаштың астындағы сан қанша болса, сонша жемістің суретін сал. Суретті өз бетінше
талдап, санға сәйкес келу үшін қанша алманың жетпей тұрғанын тауып, толықтырып салуы керек.
Сандарды нүктелермен қос. Тапсырма күр-делі болса, оқушылар сандық қатарға сүйеніп орындауына болады.
Жауабы:
1, 2, 3, 4, 5.
Бағалау
Оқушылар сабақ соңында:
	сандық сәуледегі санның орнын табуды;
	алдыңғы және келесі сандарды атай білуді меңгереді.
Оқушылардың тақырыпты түсіну деңгейін білу үшін сұрақтар қойып, жауаптарын тыңдаңыз:
— Сандық сәуледе сандар қалай орналасады?
— 5, 6, 7 сандары үшін алдыңғы сандарды атаң-дар.
— 3, 8, 9 сандары үшін келесі сандарды атаңдар.
— Кейбір оқушылардан неше жаста екенін, келе-сі жылы қанша жасқа толатынын, алдыңғы жылы неше жаста болғанын сұраңыз.
— Ұл баланың жасы алтыда емес, бірақ сегіз жасқа толған жоқ, сонда ол неше жаста?
Оқушылармен жұмыс дәптеріндегі “Жетістік баспалдағымен” өзін-өзі бағалауға байланысты жұ-мыс өткізіңіз.
Бағалау	Оқушылар сабақ соңында:

	сандық сәуледегі санның орнын табуды;

	алдыңғы және келесі сандарды атай білуді меңгереді.

Оқушылардың тақырыпты түсіну деңгейін білу үшін сұрақтар қойып, жауаптарын тыңдаңыз:

— Сандық сәуледе сандар қалай орналасады?

— 5, 6, 7 сандары үшін алдыңғы сандарды атаң-дар.
— 3, 8, 9 сандары үшін келесі сандарды атаңдар.

— Кейбір оқушылардан неше жаста екенін, келе-сі жылы қанша жасқа толатынын, алдыңғы жылы неше жаста болғанын сұраңыз.

— Ұл баланың жасы алтыда емес, бірақ сегіз жасқа толған жоқ, сонда ол неше жаста?
Оқушылармен жұмыс дәптеріндегі “Жетістік баспалдағымен” өзін-өзі бағалауға байланысты жұ-мыс өткізіңіз.

title: Открытый урок по математику на теме «Сандық сәуле»  (1-класс)