extracted_text:
Алматы қаласы білім беру
Государственное коммунальное
басқармасының
«АЛМАТЫ МЕМЛЕКЕТТІК
КӨЛІК ЖӘНЕ
КОММУНИКАЦИЯЛАР
КОЛЛЕДЖІ»
Мемлекеттік коммуналдық
казенное предприятие
«АЛМАТИНСКИЙ
ГОСУДАРСТВЕННЫЙ
КОЛЛЕДЖ ТРАНСПОРТА И
КОММУНИКАЦИЙ»
Управления образования
қазыналық кәсіпорны
города Алматы
Бекітемін
Директордың  ОӘЖ
топтары
орынбасары
А11
Жесекбаева А.К.
В11
______________
С11
Д11
                           «___» __________ 20 __ж

мерзімі

№ __1__   ОҚУ САБАҒЫНЫҢ ЖОСПАРЫ
 Сабақтың тақырыбы: Салауатты өмір салты
Сабақтың мақсаты:
1. Оқушыларды салауатты өмір сүре білуге, адамзат өміріне қауіп төндіріп отырған қатерлі
дерттерден сақ болуға, одан қорғана білуге, қоғамға, адам ағзасына темекінің, алкогольдің
теріс әсері туралы түсінік бере отырып тәрбиелеу.
2. Оқушылардың ой  пікірлерін ортаға салу, өзін  өзі бағалауына жол ашу, ой қорыта білу
қабілеттерін дамыту, ортаның қысымына қарсы тұра білуге дағдыландыру (темекіні,
алкогольді байқап көру әрекетіне теріс пікір тудыру).
3. Тазалыққа, лас істерден аулақ болуға, тән сұлулығы мен жан сұлулығын қатар сақтауға
тәрбиелеу.
Миға шабуыл.
1. Деніміз сау болу үшін не істеуіміз керек?
2. Зиянды әдеттерге нелер жатады?
3. Спорттың, қимыл  қозғалыстың адам денсаулығына әсері қандай деп ойлайсыңдар?
4.Денсаулық дегеніміз не?
5.Сен өзің үйде өз денсаулығыңды сақтау үшін қандай жағдайлар жасап жүрсің?
Бірінші байлық – денсаулық дейміз. Бірақ осы сөздің салмағын, жүктер жауапкершілігін
көбіне сезбейтін де, мойындамайтын да сыңайлымыз. Айтылған сәтте көңілімізге қонады,
құлағымызға жағады. Келісеміз. Сонсоң өзіміз ауа жайылып жүре береміз. Сөйтіп
күндердің күнінде бір арылмас дертке шалдығып санымызды соғамыз. “Жалған – ай!” деп
көкірегіміз қарс айырылып, өмірден түңіле бастаймыз.
“Тәннен жан артық еді,  дейді Абай атамыз  тәнді жанға бас ұрғызса керек еді. Жоқ біз
олай қылмады, ұзақтай шулап, қарғадай барқылдадық. Жан бізді жас күнімізде билеп
жүрген еді. Ержеткен соң, күш енген соң, оған билетпедік, жанды тәнге бас ұрғыздық,
ешнәрсеге көңілмен қарамадық, көңіл айтып тұрса сенбедік. Көзбен көрген нәрсенің де
сыртын көргенненақ тойдық…”
Тәннен жан артық… Билік жанда ғой. Бірақ ғұмырымыз аз ба, көп пе… кеше, бүгін,
шамасы ертең де билік жанда емес тәнде Пендешіліктен тәнді тоғайтып, сөйтіп аурулар
қатарын молайтып жүрген жай бар. Тым болмаса, жан мен тән бірлігін, ара қатынасындағы
бірлікті неге сақтамасқа? Біреу үшін емес, өзің үшін, отбасың, өзіңсіз толайым болмайтын
Ф3КП0818
Оқу сабағының жоспары
Алматы мемлекеттік көлік және коммуникациялар колледжі көкірегің үшін.
Денсаулық  тән, рухани және әлеуметтік игіліктің жиынтығы. Денені үнемі ширықтыру,
шынықтыру, сананың сапа деңгейін көтеру, интеллект өрісін биіктету, рухыңды шыңдау
бәрі де денсаулыққа қызмет етеді десек қателеспейміз.
Қазіргі уақыттағы әлеуметтік  экономикалық жағдай, тіршілік деңгейінің құлдырауы және
экологиялық қолайсыздық Қазақстан Республикасының бүкіл халқының, әсіресе, өскелең
ұрпақтың денсаулығына кері әсерін тигізуде.
Ел Президентінің “Қазақстан  2030” жолдамасындағы ұзақ мерзімді басымдықтың бірі –
“Қазақстан азаматтарының денсаулығы, білімі мән әл ауқаты” тармағында,“…азамат
тарымыздың өз өмірінің аяғына дейін сай болуы және оларды қоршаған табиғи ортаның таза
болуы үшін” азаматтарымызды салауатты өмір салтына әзірлеу қажеттігі көрсетілген.
Бүгінгі таңда өз тәуелсіздігін алған егеменді еліміз осы бағытта Қазақстан мектептеріне
жанжақты дамыған, денсаулығы мықты, салауатты өмір салтын мұрат тұтқан дара
тұлғаларды тәрбиелеу басты талап етіп қойылған.
Қазақстан азаматтарының денсаулығын нығайту, салауатты өмір салтын ынталандыру
туралы елбасының жолдауын, егемендіктің кілтін ұстар жастардың болашағына апаратын,
алтын сүрлеу десе болады.
“Дені сау адам  табиғаттың ең қымбат жемісі” деп тегін айтылмаған.
Қазіргі қоғамымызда халықтың табиғи өсімі төмендеп, сырқаттанушылық және өлім–жітім
деңгейі арта түсті. Әсіресе, балалар мен жастардың денсаулығы қауіп тудыруда. Темекі
тарту, ішімдік пайдалану, есірткі құмарлық және улы заттарға әуестік, адамгершілікке жат
мінезқұлық, ерте жыныстық қатынас кеңінен етек алуда.
Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы сарапшыларының дерегі бойынша халық
денсаулығының 4950 % өмір салтына, яғни адамның өз денсаулығына қалай қарайтынына
тәуелді, 1720 % қоршаған орта ерекшеліктеріне байланысты. Сонымен қатар денсаулық
қатерінің негізгі факторларына мыналар да енеді: қозғалыс күшінің кему салдарынан
қимылдың кемуі (гиподинамия) дене массасының артуы, жүйесіз тамақтану, қоршаған орта
нысандарының барлығының көптеген уытты заттармен ластануы, өндірісте және тұрмыста
күйзеліс туғызатын жағдайлар, зиянды әдеттердің – шылым шегу, алкоголь пайдалану,
нашақорлық көп таралуы.
Қорыта келгенде, академик Н. М. Амосов айтқандай: “Денсаулығың мықты болуы үшін
мәнді өз күшің болу қажет, оны еш нәрсемен ауыстыруға болмайды.”
Құрбы  құрдастар, егемен еліміздің болашағы біздер. Қоғамда болып жатқан жаман
әдеттерге кінәлі  адамдардың өзі. Осындай жат, жаман әдеттерден бойымызды аулақ
ұстап, төзімділік, табандылық танытып, адамгершілік қасиеттерді жоғары ұстай білуіміз
керек. Болашағымыз нұрлы, еліміздің ертеңі нұрлы болсын десек, ел болып, халық болып
болашағымызды, ұлтымызды, тегімізді жоғалтып алмау үшін нашақорлық, СПИД, ішімдік,
темекіден бойымызды аулақ ұстап, қоғамымыздың бұл түнектен арылуының жолын іздеп,
салауатты өмір салтын насихаттайық.
Ей замандас, алдыменен досыңды ұқ.
Досың спорт, таза ауа, өсімдік.
Ала жүріп, осылардың сыйлығын –
Жаңа ғасырға біз берейік көріктік.
Халықтың денсаулығы – ел дамуының аса маңызды тұтқасы, болашағымыздың кепілі.
Атамыз қазақтың «Бірінші байлық  денсаулық», яки болмаса «Денсаулық – терең байлық»
деген даналық мәтелдері тіршіліктің нағыз өзегінен алынған емес пе? Денсаулықтың
қадірін, маңызын айрықша ұғынып барлық игіліктен жоғары санаған. Тағы да «Ауырып ем
іздегенше, ауырмайтын жол ізде» деп жан мен тән саулығын қоршаған орта аясында дұрыс
Ф3КП0818
Оқу сабағының жоспары
Алматы мемлекеттік көлік және коммуникациялар колледжі сақтап және нығайтуға түрлі пайдалы әрекеттер жасап отырған.
Жасырары жоқ, күні бүгінге дейін небір ғұлама ғалымдар, біліктілігі күшті дәрігерлер де
«Денсаулық деген не?» деген сұраққа әлі толымды, тұшымды, дәл анықтама бере алмай
келеді. Қолымызда тек ВОЗ (дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы) қалыптастырған
анықтама бар. Бұл бойынша Денсаулық – жан, тән және адамның әлеуметтік жағдайының
қоңдылығы. Байқап отырсаңыз жан иесінің жалғыз анатомиялық дұрыс қалпына ғана емес,
оның әлеуметтік жағдайтұрпатына да ерекше мән берілген.
Жуырда ғана өткен дәрігерлер мен провизорлардың съезінде сөйлеген сөзінде еліміздің
президенті Н.Ә.Назарбаев: «Халықтың денсаулығы – ел дамуының аса маңызды тұтқасы,
болашағымыздың кепілі» деп тағы да айрықша айқындап атап өтті. Сонымен қатар келешек
атқарылатын істердің басты стратегиялық бағыттарын да көрсетті.
Бірінші: балалар мен жасөспірімдердің денсаулығына айрықша көңіл бөлу.
Екінші: халықты қол жетерлік және саналы медициналық көмекпен қамтамасыз ету.
Үшінші: отандық медицина ғылымын дамыту.
Осы бағыттама аясында ел басқарған ағалармен біріге отырып, түрлі індеттердің алдын алу
керек. Салауатты өмір салтын ұсынбаған мемлекеттің экономикасы құлдырайтыны сөзсіз.
Ауру адам қандай іс бітірмек!
Жастар – болашағымыздың алтын тірегі. Жастар арасындағы нашақорлық пен
маскүнемдіктің алдын алу үшін мен мынадай деректер мен цифрларды ұсынғым келіп тұр.
Жасыратыны жоқ бүгіндері елімізде осынау қауіпті нашақорлықпен айналысатындар саны
өсіп барады. Есірткінің медициналықәлеуметтік проблемалары республика орталығының
мәліметіне қарағанда, бұл кеселге тәуелді болғандардың саны 250 мыңнан асады екен. Ал
1,5 млндай адам нашақорлыққа бейімділік сәтінде отпен ойнағандай әрісәрі күй кешуде.
Әсіресе кәмелетке толмағандардың әлгіндей қатерлі дертке әуестене түсуі қатты
ойландыруы тиіс. Міне, сондықтан да қоғамымызда ертеңгі болашағы үшін мұндай
тағылымды шаралардың өткізіліп тұруы ғанибетті іс болмақ. Жылына БҰҰның сараптауы
бойынша есірткінің негізгі массасы 65% Орта Азия арқылы өтеді, ал Қазақстан арқылы
жылына 150 тонна өтеді. Қазақстан Республикасы бойынша 47 мың адам есірткіні
қолданатындар тізімінде. Қазақстан жерінде жеңіл есірткіден гөрі өте улы түріне көбірек
сұраныс болып жатыр. Республикадағы есірткіні көп пайдаланатын нашақорлар саны
қарқынды өсіп келе жатқан қара дақтар. Мысалы: Теміртау қаласында 9 ай ішінде 633
нашақор бар екені анықталып, 111 заңды бұзғандықтан істері сотта қаралған. Өз
облысымызда 20 мың 732 нашақор, 637 СПИД ауруына шалдыққандар тіркелген.
Осылардың 48%ы қылмыскерлер.
Тағы да айтарым, өкінішке орай көптеген азаматтарымыз өз денсаулығын сақтауға және
нығайтуға жауапты емес, немқұрайды қарайды. Тіпті денсаулығы өзіне емес, тек
дәрігерлерге қажет сияқты медицинаға тұтынушылық немесе масылдық пиғылы бар.
Дәрігерлер қанша ескертсе де жаман әдеттерден арылғысы келмейді. Темекі тартады,
насыбай атады, салынып арақ ішеді. Мысалы: Кдеген гипертониямен кісі жағдайы бақуат
бола тұра өз (денсаулығына) кеселіне бір тиын жұмсағысы келмейді, тек үкіметтің
қаражатына иек артқысы келеді. Кейбір аналарымыз қонақ келгенде көлкөсір дастархан
жасап, ал өз денсаулығына аса қажет анемияға қарсы бір дәріні де сатып алып ішкісі де
келмейді. Жалпы, халқымыздың «Ауырып ем іздегенше, ауырмайтын жол ізде» деген дана
қағидасын әрдайым, әрқайсысымыз жадымыздан шықпайтын биік ұстаным болуға тиіс.
Себебі бұл қаражат халықтікі, әрбір салық төлеушінің үлесі екенін ұмытпағанымыз жөн.
Жас кезінен аурушаң болған Поль Брегг «Өзіңді өзің жасай біл» деген қағиданы нық
Ф3КП0818
Оқу сабағының жоспары
Алматы мемлекеттік көлік және коммуникациялар колледжі ұстанған. Ол ынтажігерінің салауатты өмір сүруге деген құштарлығының арқасында
барлық ауруларды жеңіп, денсаулығы мықты болып өмір сүрген. Ия, кіснің болса да
денсаулығы өз қолында. Салауатты өмір сүремін десеңіз ешкім оған қарсы тұра алмайды.
Салауатты өмір салтына денешынықтыру, спорт, дене тәрбиесі, туризм, халықаралық
туризм, табиғатқа серуен, таза ауада жүру жатады. Кешкі тамақтан соң, таза ауада бірекі
сағат серуен құрып, ұйықтаудың пайдасы зор. Ұйқы 78 сағаттан кем болмауы тиіс. Әр
адам жыл сайын бір рет еңбек демалысын тиімді пайдаланғаны жөн. Барлық кезде тамақты
жаңадан дайындап ішкен дұрыс. Алланың табиғатты адам үшін жаратқанын және парыз
еткенін, тіршілігінде қажетіне дұрыс пайдалануды, денсаулығына зиян келмейтіндей
жағдайда болуын қадағалауды салауатты өмір салты деп ұғамыз.
Адам денсаулығына зиянын тигізетін жат әдеттерден аулақ болғаны жөн. Енді оларға не
жататынына тоқтала кетейік: Олар – темекі тарту, спирттік ішімдіктерге, есірткілік
заттарға салыну. Арақтың орнына қымыз бен қымыран іш, темекі тартудың орнына таза
ауада көбірек жүр. Жастарға есірткіні пайдаланба, көңіл көтеретін мәдени көпшілік
орындарына баруды әдетке айналдыр дер едім. Еңбек адамды тәрбиелейді. Сондықтан
жұмыс істеуден қашпаған жөн. Жалқаулыққа салынудың соңы жақсылыққа апармайды.
Имандылық жолына түсіп, жылына бір келетін оразаны тұтып, оның тәртібін сақтағаныңыз
дұрыс. Дүниеде бұған тең келетін ештеңе жоқ.
Біз табиғаттың, қоршаған ортаның ластануына жол бермеуіміз керек. Өзіңізді қандай
көрсеңіз, өзгелерді де солай көріңіз. Адамдар бірбірімен дос, бауырлас, сыйлас, рақымды,
мейірімді болса, нұр үстіне нұр жауады. Әрқашан жаман ойдан аулақ болыңыз. Адам өзін
өзгеден кем сезінуі, денсаулығының нашар екендігін ойлап қамығуы, көз алдына өлім
қорқынышын елестетуі ойды бұзады.
Сөз соңында қайра айтарымыз, халық денсаулығы тек медицина қызметкерлерінің кәсіби
тірлігі ғана емес, бүкіл қоғамның тұтас денсаулық сақтауға және нығайтуға арналған
үйлескен ісқимыл әрекеттерінің жемісі екенін баршамыз да ұғынуға тиіспіз. Сонда ғана
қоршаған ортаны сақтай отырып, таза су ішіп, дұрыс тамақтанып, иманды және салауатты
өмір салттарын тұрақты қалыптастырсақ болашақтың жарқын кепілі болмақ.
Салауатты өмір сүрудің мақсаты
Қазіргі кезеңдегі қоғамның әлеуметтік  экономикалық дамуында орын алып отырған
қиындықтарға қарамастан, салауатты өмір сүрудің мемлекеттік жүйесі түпкілікті, жалпы
адамзаттық рухани байлықтарға негізделуі тиіс. Ол жеке бастың үйлесімді дамуына,
денсаулықты нығайтуға, адамдардың тіршілік үшін белсенділігін арттыруға ықпал жасауды
өзінің басты мақсаты етіп алуы керек.
 Салауатты өмір сүрудің негізгі қағидалары:
 дұрыс тамақтану;
 зиянды әдеттерден аулақ болу;
 жеке бас тазалығын сақтау;
 денешынықтырумен айналысу;
 оң эмоциялардың көп болуы;
 қоршаған ортаның тазалығы;
 күн тәртібін сақтау;
 үнемі қозғалыста болу.
Ф3КП0818
Оқу сабағының жоспары
Алматы мемлекеттік көлік және коммуникациялар колледжі Ү. Зиянды әдеттерге қысқаша шолу жасау.
Зиянды әдеттер
Ішімдік ішу, Темекі шегу, насыбай ату, Нашақорлық
Салауатты өмір салтын ұстануға бірден  бір кері әсер ететін факторлар.
Ішімдік – «этил спирті» немесе «этанол» деп те аталады. Этил спирті мөлдір әрі түссіз
болып келеді. Ішімдіктің кейбіреулерінде спирттің мөлшері 40% градусқа дейін жетеді.
Ішімдік ішу созылмалы бауыр ауруларына, ұмытшақтық, бүйрек ауруларына әкеліп
соқтырады.
Жаман әдеттерің ішінде жасөспірімдер арасында көп таралғаны шылымқорлық. Оның
зардабы: бронхит, өкпе қатерлі ісігі ауруларына әкеліп соқтырады. Темекі түтінінде 300
ден астам әр түрлі химиялық заттар, олардың ішінде никотин иіс газы сияқты жүйкеге
тиетін, өте қатерлі у бар.
Дүние жүзінде тым тез тарап бара жатқан әдеттің бірі нашақорлық – бұл тажал адамның
денсаулығына кері әсерін тигізеді және жас ағза бірден үйренеді. Соңғы зерттеулер
бойынша Қазақстанда жасөспірімдердің 12% ы өмірінде 1 рет болса да есірткі қолданып
көрген.
Айдаһардың үш басындай арақ, темекі және наша – ауруға жол ашатын мүмкіндіктердің
басты себептері. Нашақор адамдар – өмірлерінен күдер үзген, болашағы жоқ адамдар.
 «Тәні саудың – жаны сау» (сұрақ  жауап)
1. Шылымның зияны тиетін мүше? (Өкпе)
2. Салауатты өмір салты деген не? (Салауатты өмір салты – спортпен шұғылдану, күн
тәртібін сақтау, жеке бас гигиенасын сақтау, оң эмоциялардың көп болуы, маскүнемдіктен,
нашақорлықтан, шылым шегуден аулақ болу)
3. 2002 жылы Елбасы қандай жыл деп жариялады? (Денсаулық)
4. Денсаулыққа зиянын тигізетін қандай факторларды білесіңдер? (Шылым шегу, ішімдік
ішу, нашақорлық, аз қозғалу, жеке бас тазалығын сақтамау)
5. Құрамында этил спирті бар. Ол не? (Ішімдік)
6. Гигиена деген не? (Грек тілінен аударғанда «денсаулық әкелуші» деген мағына береді)
7. Темекіден туындайтын ауруларды ата? (қолқа демікпесі, өкпе ауруы)
 Мақал  мәтел.
1. Сақ жүрсең, ..............сау жүресің.
2. Ұйқы тынықтырады, жұмыс шынықтырады.
3. Денің сау болса, жарлымын деме. ...............Жолдасың көп болса, жалғызбын деме.
4. Тыста ұзақ жүргенің – ..................ұзақ өмір сүргенің.
5. Дені сау адам – .................табиғаттың ең қымбат жемісі.
6. Елемеген ауру жаман, .................ескермеген дау жаман.
7. Сырқат тән жарасы,................ қайғы жан жарасы.
8. Тазалық – саулық негізі, ............саулық – байлық негізі.
9. Көзің ауырса,.................... қолыңды тый,
Ішің ауырса,................... аузыңды тый
10. Жарлының байлығы – денінің саулығы.
Тілекке тілек қосып, жүректен жүрекке...
Оқушылар бір  біріне тілектерін жазып ұсынады.
Қорытынды.
«Тән сұлулығының тамыры – тазалықта, жан сұлулығының тамыры – тән саулықта» деп
Ф3КП0818
Оқу сабағының жоспары
Алматы мемлекеттік көлік және коммуникациялар колледжі Ахмет Байтұрсынов айтқандай, біздің таңдауымыз салауатты өмір салты.
Құрастырған:
Оқытушы  ___________________   Алпысбаева А.К       «___» _________________ 20__ ж
Келісілді:
ЦӘК төрайымы     ______________ Мусабаева А.К        «___» _________________ 20__ ж
Ф3КП0818
Оқу сабағының жоспары
Алматы мемлекеттік көлік және коммуникациялар колледжі Алматы қаласы білім беру
Государственное коммунальное
басқармасының
«АЛМАТЫ МЕМЛЕКЕТТІК
КӨЛІК ЖӘНЕ
КОММУНИКАЦИЯЛАР
КОЛЛЕДЖІ»
Мемлекеттік коммуналдық
казенное предприятие
«АЛМАТИНСКИЙ
ГОСУДАРСТВЕННЫЙ
КОЛЛЕДЖ ТРАНСПОРТА И
КОММУНИКАЦИЙ»
Управления образования
қазыналық кәсіпорны
города Алматы
Бекітемін
Директордың  ОӘЖ
топтары
орынбасары
А11
Жесекбаева А.К.
В11
______________
С11
Д11
                           «___» __________ 20 __ж
№ __2__   ОҚУ САБАҒЫНЫҢ ЖОСПАРЫ

мерзімі

Сабақтың тақырыбы: Адам денесініндегі артық,кем массалық мөлшерінің зардабы
Сабақтың мақсаты:

Құрастырған:
Оқытушы  ___________________   Алпысбаева А.К       «___» _________________ 20__ ж
Келісілді:
ЦӘК төрайымы     ______________ Мусабаева А.К        «___» _________________ 20__ ж
Ф3КП0818
Оқу сабағының жоспары
Алматы мемлекеттік көлік және коммуникациялар колледжі Алматы қаласы білім беру
Государственное коммунальное
басқармасының
«АЛМАТЫ МЕМЛЕКЕТТІК
КӨЛІК ЖӘНЕ
КОММУНИКАЦИЯЛАР
КОЛЛЕДЖІ»
Мемлекеттік коммуналдық
казенное предприятие
«АЛМАТИНСКИЙ
ГОСУДАРСТВЕННЫЙ
КОЛЛЕДЖ ТРАНСПОРТА И
КОММУНИКАЦИЙ»
Управления образования
қазыналық кәсіпорны
города Алматы
Бекітемін
Директордың  ОӘЖ
топтары
орынбасары
А11
Жесекбаева А.К.
В11
______________
С11
Д11
                           «___» __________ 20 __ж
№ __3__   ОҚУ САБАҒЫНЫҢ ЖОСПАРЫ

мерзімі

Сабақтың тақырыбы: Жыныстық қатынас арқылы жұғатын инфекциялық аурулар
 Сабақтың мақсаты:
1) Жыныстық қатынас аркылы жугатын аурулардын жиктелуи
     2) Этиологиясы,патонегензи,клиникасы,еми
    3) алдын алу корганыс шаралары
                                                   САБАҚТАРДЫҢ БАРЫСЫ
Жыныс қатынасы арқылы жұғатын аурулар вирус, микоплазма, бактерия,
саңырауқұлақшалар, эктопаразиттар сынды микробтарды қоздыратын 200ден аса ауруды
біріктіреді.
Әлемде миллиондаған адамдар күнделікті бұл қатерлі ауруды жұқтырады не қауіпке
шалдығады. Көбіне бұл қауіпке жыныстық қатынасы кезінде қорғанбайтындар душар
болады.
Жыныстық қатынаста жұғатын ауруларға не мүмкіндік туғызады және қалай азайтуға
болады? Әсіресе олардың арасындағы қауіптісі ЖҚТБ, мерез,соз.Олармен әркім зақымдала
бермейді. Адамдар мәдениеттілікті сипаттайтын ереженің ретін сақтап жүрсе және өзінің
денсаулығын, сондайақ басқа адамдар денсаулығын ойлап жүрсе, бұл аурулар болмас еді.
Бұл қатерлі аурулардан сақтану ережелерін сақтау керек. Яғни, кездейсоқ жыныстық
қатынастан сақтану,мүшеқап қолдану, жыныс мүшелерінің гигиенасын сақтап, жылу сумен,
жұмсақ сабынмен жуынып тұру керек. Сондайақ, сыртқы және ішкі киімдердің тазалығын
сақтап, ешқашан басқаның жөкесімен, сүлгісімен, іш киімдерімен қолдануға болмайды.
Жыныс қатынасы арқылы жұғатын аурулардың белгілері: несеп жолдарынан шығатын
шығындылар,
зәр шығарған кезде ауырсыну, теріде, жатыр мойнағының сілемейінде өзгерістер пайда
болып, қызарып бөртпелер шығып,тығыздалу байқалады.
Кейбір аурулар ұзақ уақыт бойы ешбір белгі бермеуі де мүмкін. Кейкейде ауру белгілері
Ф3КП0818
Оқу сабағының жоспары
Алматы мемлекеттік көлік және коммуникациялар колледжі өзөзінен жоғалып кетеді, бірақ жұқпа адам ағзасында емделмейінше сақталып қалады.
Енді, жыныс қатынасы арқылы жұғатын жұқпаларға тоқталайық.
Соз ауруын гөнөкөкк бактериясы шақырады. Соз зәр шығаратын несеп жолдарын, тік
ішекті, тамақ аурулары.
Соз ауруының еркектер мен әйелдерде айырмашылықтары бар.
Ер адамдарда жыныс мүшелерінен іріңді шығындылар шығып, жиіжиі кіші дәретке бару
кезінде ауырсыну байқалады.
Жаңа соз 2 ай ауру кезінде және созылмалы соз 2 айдан жоғары деп бөлінеді. Аурудың
байқалып, белгі беруі 35 күн аралығында пайда болады, кей –кейде 1 күннен 23 апта
аралығында болады. Несепағардың алдыңғы бөлігінде алдымен күю сезімі мен қышуы,
сосын кілегейлі шығындылар байқалады, 34 күннен кейін ауру құбылыстары қатты
білінеді. Несепағар өзегінің сыртқы тесігінде қызару сен ісіну пайда болып, ол тығыздалып,
қатты ауырсыну байқалады. Жалпы ағза азап шегеді, әлсіздік, қозғыштық мазалайды. Бұл
қолайсыздық психоэмоционалды стресті қалыптастырады.
Дер кезінде жіті назар бөліп, емделмесе создың созылмалы түріне ауысады. Несептің
бөлінуі азайып, онда іріңджік қауыз бен жіптер табылады. Қосалқы және қуық алды
бездерге тарап, аурудың жалпы жағдайы біршама нашарлайды. Қосалқы бездің
зақымдануы, ыстықтың көтеріп, бездің ісінуімен айқын байқалады.
Әйелдерде жатыр мойнынан көкшілсары шығындылар шығып, қышынып, зәр шығыру
кезінде ауырсыну болады. Тік ішектің созы айналшықта қышу пайда болып, тік ішектен ірің
араласқан сасық шығындылар шығады. Тамақ созы өз белгісін көрсетпей өтеді. Соз
ешуақытта өздігінен жазылмайды. Міндетті түрде дәрігерде емделу қажет. Создың
созылмалы түрінен емделмесе бедеулікке шалдығады.Соз ауруына шалдыққан ананың
құрсағындағы нәрестеге де жұқпаның жұғу қаупі бар. Кезкелген аурудың алдын алып,
қатерлі ауру дертінен отбасыңызды, ұрпағыңызды және өзіңізді қоршаған ортаны жан
жағыңдағыларды да қорғап уақтылы профилактикалық тексеруден өтіп, аурудың алғашқы
белгілерін байқай салып, дереу дәрігерге қаралуды әрбір азамат өзінің абыройлы міндеті
санауы тиіс.
Мерез – жыныстық жолмен берілетін инфекциялық ауру. Осы аурумен ауыратын адаммен
сүйі әскенде, ауру адам қолданған ыдыстан, жеке гигиеналық заттарынан, темекі, ерін
бояуы арқылы жұғуы ықтимал.Қан берген адамның қаны, ауру ананың емшексүті арқылы
жұғу қаупі бар.Ол өзінің белгілерімен, асқынуларымен адам ағзасына қауіпқатер
тудырады.
Мерез 3 кезеңге бөлініп, 34 аптадан соң ғана белгісін бере бастайды. Бозғылт спирохета
қан арқылы адам ағзасына тарап, 3 айға дейін созылады. Осы уақыт ішінде адам өзінің
ауырып жүргенін білмей төңірегіндегілерге жұқтырады. Алғашқы белгі – қатты шанкр.
Бозғылт спирохетаның адам ағзасына түскен жерінде пайда болып, түймедей қатып
қалатын жалақ, сызат жара.Бұл белгі аурудың аузында, ернінде, жыныс мүшелерінде
кездеседі. Бір аптада жараның бездері ұлғайып ісінеді. Әлсіздік, буынбуындары қақсап
денесінің қызуы көтеріледі. Екіүш айдан соң мерездің екінші кезеңі басталып, теріге
бөртпелер шығып, ауыз, еріннің ішкі сілекей қабына ақ таңдақтар пайда болады. Дауыс
қарлығуы да мүмкін. Сондайақ теріге қызғылт түйіршіктер шығады. Жыныс мүшелерін
Ф3КП0818
Оқу сабағының жоспары
Алматы мемлекеттік көлік және коммуникациялар колледжі дегі майда түйіндер үлкейеді. Адам осы кезде емделмесе екінші кезең 34 жылға созылады.
Осы сатылардан өткен соң мерездің үшінші кезеңі басталады. Сырқат ағзасы әбден әлсіреп,
жұлын, ми жүйелерінің жұмысы бұзылады, адам сал болып, көзі көрмей, өкпе, жүрек,
бауыр қызметтері нашарлар, аяғы ауыр болса әйелдер түсік тастайды. Мұрынның кеңсірігі
опырылып түсіп, бұл қауіпті аурумен ауырған адам пұшық болып қалады.
Мерез ауруына жеке басының тазалығы жоқ, нәпсі, араққұмар тәрбиесіз, бұзықтар
шалдығады. Бұл кеселді түптамырымен жою үшін ұрпақ тәрбиесіне баса назар аудару
шарт.
Біржасушалы трихоманад паразитын қоздыратын жұқпалы аурулардың бірі – трихоманад.
Бұл ауру жыныстық қатынас арқылы жұғады. Еркектердің қуық жолдарын , әйелдердің
жыныс мүшесінің қынап жолдарын зақымдайды.
Дер кезінде емделмесе ауру қатты асқынып адам ағзасын әлсіретеді. Бұл жұқпалы аурумен
ауырған аналардан туылған балалардың 5 пайызы трихомонозды жұқтырады.
Генитальды герпес  вирусты жұқпа. Бұл ауру жыныс мүшесінен қышып,ауырып шығатын
шығындылармен белгісін береді. Бел ауырып адам ағзасы әлсіреп, бас,бел ауырады. Герпес
вирусы адам ағзасында өмір бойы болады. Көбіне ол жүйкеде болып, өз белгісін бермей,
өзгелерге жұқтырады.
ЖҚТБ жұқпасы және В, С гепатиты. Бұл жұқпа жыныс қатынасы және қан арқылы жұғады.
Жұқпаға шалдықпау үшін жыныс қатынасы кезінде мүшеқап киіп, тосын кездесетін жыныс
қатынастарынан қорғану қажет. Медициналық емшара кезінде заласыздандырылған
құралдар қолдану шарт. Жұқпамен ауыратын ана құрсағындағы нәрестеге бұл қатерлі
ауруды жұқтырып, ұрпағының өміріне қауіп тудырады.
Қандай да жұқпалы дерттердің белгілері көріне бастаған сәттен бастап дер кезінде,
уақтылы дәрігерге қаралуды міндетіміз деп білейік. Ұрпағымыздың болашағы өз
қолымызда. Дені сау ұрпақ мемлекетіміздің тұтқасы. Сондықтан, «Ауырып ем іздегенше,
ауырмайтын жол іздеп» барлық талапшарттарды сақтап, өз денсаулығымыздың
қорғаушысы болайық, халайық!
Студенттердің өздік жұмыстары, (жаңа білімді қалыптастыру)
1)Жыныс  катынасы аркылы жугатын аурулар
2) Жыныс   мушелери аркылы берилетин инфекциялар
Үйретілген материалдарды бекіту
Систематикалык блок сызбасын курастыру
Постер дайындау
Үй тапсырмасының мазмұны.
Жыныстық қатынас арқылы жұғатын инфекциялық аурулар доклад дайындап келу.
Құрастырған:
Оқытушы  ___________________   Алпысбаева А.К       «___» _________________ 20__ ж
Келісілді:
ЦӘК төрайымы     ______________ Мусабаева А.К        «___» _________________ 20__ ж
Ф3КП0818
Оқу сабағының жоспары
Алматы мемлекеттік көлік және коммуникациялар колледжі Алматы қаласы білім беру
Государственное коммунальное
басқармасының
«АЛМАТЫ МЕМЛЕКЕТТІК
КӨЛІК ЖӘНЕ
КОММУНИКАЦИЯЛАР
КОЛЛЕДЖІ»
Мемлекеттік коммуналдық
казенное предприятие
«АЛМАТИНСКИЙ
ГОСУДАРСТВЕННЫЙ
КОЛЛЕДЖ ТРАНСПОРТА И
КОММУНИКАЦИЙ»
Управления образования
қазыналық кәсіпорны
города Алматы
Бекітемін
Директордың  ОӘЖ
топтары
орынбасары
А11
Жесекбаева А.К.
В11
______________
С11
                           «___» __________ 20 __ж
Д11

мерзімі

№ __4__   ОҚУ САБАҒЫНЫҢ ЖОСПАРЫ
Сабақтың тақырыбы: Ішімдіктің зияны,алдын алу шаралары
 Сабақтың мақсаты:Оқушыларды қоғамға, адам ағзасына алкогольдің теріс әсері туралы
түсінік бере отырып, салауатты өмір сүре білуге тәрбиелеу.
                                              САБАҚТАРДЫҢ БАРЫСЫ
« Алкоголь деген не? Алкоголь – бұл қосындыларды ашытудан алынатын есірткі. Ол
шарапта, сырада болатынын масаңдататын элементтен тұрады. Алкоголь – күллі әлемге
таралған, ертеден келе жатқан есірткі. Алкоголь әдетте қанға араласады, одан миға
шабады, алкоголь адам ағзасы үшін өте улыкі шындық, бір өтірік» Әр қатысушы өзі туралы
екі шындық, бір өтірік айту керек
«Екі шындық, бір өтірік» Әр қатысушы өзі туралы екі шындық, бір өтірік айту керек.
Ішімдікке салынудың белгілер: Спирттік ішімдікке тәбетінің тартып тұруы. Бас жазу
синдромы, яғни, ағза алкогольсіз дұрыс қызмет ете алмағандықтан ішкісі келіп тұру.
Алкогольге деген тұрақтылық. Алкогольді жүйелі түрде қолдану сипаты.
Жас адамға кеңес: Ішімдік – жас организм үшін өте қауіпті. Ішімдік пен спорт бірбіріне
қарсы ұғымдар Ішімдік – түрлі қылмыстарға апаратын тура жол!
Бауыр Бауыр жұмысының соншалықты бұзылуының белгісі ас қорыту және қан тамырлары
жүйесінде көрініс береді. Бауыр циррозы – бұл бауырдың бұзылуы, бауырдың сау
клеткалардың өлуі. Цирроз алкогольді шамадан тыс көп пайдаланғаннан пайда болады.
Ми Алкоголь қанмен тарайтын болғандықтан, ол адам ағзасының барлық жеріне жетеді.
Санаулы минуттардан соң миға жетеді. Алкогольдің мидың жұмысын тежегіш әрекеттері
бар. Алкоголь есте сақтау мен есте қалған мәліметтерді шығаруға жағымсыз әсер етеді.
Ф3КП0818
Оқу сабағының жоспары
Алматы мемлекеттік көлік және коммуникациялар колледжі Сезім органдары Алкоголь көздің, сонымен қатар құлақтың қызметін төмендетеді.
Адамның дәм тату, иіс сезіну мүмкіндігі алкогольден әлсірейді. Барық қозғалыс адамның
миымен бақыланады.
«Не болуы мүмкін?» «А» тобы. Егер барлық дәрігерлер үнемі ішімдікті пайдаланса, онда
біздің қоғамымызда не болуы мүмкін? «Б» тобы. Егер барлық педагогтар үнемі ішімдікті
пайдаланса, онда біздің қоғамымызда не болуы мүмкін? «В» тобы. Егер барлық ішкі істер
бөлімінің қызметкерлері үнемі ішімдікті пайдаланса, онда біздің қоғамымызда не болуы
мүмкін? «Г» тобы. Егер барлық спортшылар үнемі ішімдікті пайдаланса, онда біздің
қоғамымызда не болуы мүмкін?
Қорытынды Ішімдік – жүйке уы. Ішімдік – қан – тамыр жүйесін бұзады. Ішімдік – адам
ағзасындағы барлық органдар мен жүйелер тіндерін өлтіреді. Ішімдік салдарынан
бұзылмайтын ағза болмайды. «Мас күйінде» ұрықтану нәтижесінде пайда болған балалар
көбіне кемтар болып туады.
Болашақ ана тек өзінің өмірін ғана емес, ұлт болашағын да ойлау керек!
«Вернисаж» тренингі    Әр топ келесі адамдардың суретін салу керек. «А» тобы Темекі
шегетін адамның суретін сал «Б» тобы Ішімдік ішетін адамның суретін сал «В» тобы
Есірткіні пайдаланатын адамның суретін сал «Г» тобы Дені сау, спортпен шұғылданатын
адамның суретін сал
Студенттердің өздік жұмыстары, (жаңа білімді қалыптастыру)
1)Жыныс  катынасы аркылы жугатын аурулар
2) Жыныс   мушелери аркылы берилетин инфекциялар
Үйретілген материалдарды бекіту
Систематикалык блок сызбасын курастыру
Постер дайындау
Үй тапсырмасының мазмұны.
Жыныстық қатынас арқылы жұғатын инфекциялық аурулар доклад дайындап келу.
Құрастырған:
Оқытушы  ___________________   Алпысбаева А.К       «___» _________________ 20__ ж
Келісілді:
ЦӘК төрайымы     ______________ Мусабаева А.К        «___» _________________ 20__ ж
Ф3КП0818
Оқу сабағының жоспары
Алматы мемлекеттік көлік және коммуникациялар колледжі Алматы қаласы білім беру
Государственное коммунальное
басқармасының
«АЛМАТЫ МЕМЛЕКЕТТІК
КӨЛІК ЖӘНЕ
КОММУНИКАЦИЯЛАР
КОЛЛЕДЖІ»
Мемлекеттік коммуналдық
казенное предприятие
«АЛМАТИНСКИЙ
ГОСУДАРСТВЕННЫЙ
КОЛЛЕДЖ ТРАНСПОРТА И
КОММУНИКАЦИЙ»
Управления образования
қазыналық кәсіпорны
города Алматы
Бекітемін
Директордың  ОӘЖ
топтары
орынбасары
А11
Жесекбаева А.К.
В11
______________
С11
Д11
                           «___» __________ 20 __ж

мерзімі

№ __5__   ОҚУ САБАҒЫНЫҢ ЖОСПАРЫ
Сабак такырыбы: Шылым шегудің зияны, алдын алу  шаралары
Сабақ мақсаты:
Білімділік. Темекінің зиянды әсерлерін ашу, жас жеткіншектердің темекі шегуді
бастамауы туралы сезімін қалыптастыру.
Дамытушылық. Темекінің тарихы оның, адам ағзасын улайтыны туралы түсініктерін
кеңейте түсу.
Тәрбиелік: Шылым шегудің зиянды жақтарын аша отырып, сақтану жолдарын, ұжым
болып жұмыс істеуге, бірінбірі тәрбиелеуге үйрету, денсаулығын сақтауға
жауапкершілігін ояту.
Кім жылдам. Сұрақтарға жауап беру
1топ. 1.Темекі тарту қай ғасырда, қай жылы пайда болды?1946 ж
2.Темекіні Еуропаға кім әкелді?Х. Колумб пен оның достары
3.Еуропада темекі тартумен күрес қай ғасырда басталды? XYII ғасырда
4.Никотин кімнің есімімен байланысты қойылған? –Францияның Португалиядағы
Ф3КП0818
Оқу сабағының жоспары
Алматы мемлекеттік көлік және коммуникациялар колледжі елшісі Жан Никонның есіміне байланысты.
5.Адамдар темекінің зиянын біле тұрып тарта береді дейді, осы рас па? –Рас
6.Темекінің жасыл жапырақтарында қанша пайыз никотин болады? 9 пайыз
7. Үндістер темекі өсімдігін қалай атады? –кохоба
8. Орыс жазушысы Л. Н. Толстойдың қай еңбегінде темекі туралы жазылған?–
Балалық,Есею, Жастық трилогиясында.
9.Темекі туралы ең алғашқы кітапты кім жазды? –Эрсандесу де Овьеди
10.Никотиннің қасиеттерін атап шық? –Сары сұйық зат, суда, майда жақсы ериді.
2топ. 1.Темекінің құрамындағы улы зат не деп атайды? – Никотин
2.Темекі тартуда қандай химиялық үрдіс жүреді? –Құрғақ айдау
3.Еуропада темекіні не деп аталды? –Табаго, табак.
4.Темекіден туындайтын аурулар? –қолқа демікпесі,өкпе, жүрек, бауыр, т.б. аурулар.
5Адам үшін никотиннің өлімге әкелетін мөлшері қандай? 3570 мг
6. Адамдардың ортақ ісі, қарымқатынасын оңайлатуға, пікірлесуге жеткізетін ермек
әрекеті. – Темекі тарту.
7. Салмағы 1620 кг итке қанша тамшы никотин берсе сеспей қатады? – 1 тамшы
8. Темекі шегіп тұрып қандай заттарды іске асыруға болмайды. –Жүзу, баскетбол
ойнау
9. Қай елде темекі тартушылардың басын кесіп, дарға асқан? –Англияда
10. темекі құрамы неден тұрады? –Органикалық, бейорганикалық.
Үй тапсырмасы. Баяндама
1топ Темекі шегіп үйренудің негізгі шыңы 1319 жас. Темекінің негізгі әсер етуші
компонентіникотин. Бұны тұңғыш рет1828 жылы Почельт пен Рейман бөліп алған.
Темекі жапырағында никотин мөлшері 11,5 , кейбір сорттарында 68 , ал салмағы 1г
бір темекіде 1015 мг, ал салмағы 10г темекіде 150мг никотин болады. Химиялық таза
күйдегі никотин  дәмі ащы, майлы мөлдір сұйықтық. Шылымқұмарлар шылымды
никотин жинақталатын тұқылына дейін сорған кезде осындай дәмді сезеді.
Никотиннегізінен жүйке жүйесіне, ас қорыту, тыныс алу және жүрек қан тамырлар
жүйесіне әсер ететін күшті у.
Никотинмен уланудың белгісі қандай?
Бұл кезде – Сілекейдің шұбыруы, лоқсу, терінің бозаруы, әлсіздік, бас айналу,
ұйқының бөлінуі байқалады. Бұғанқорқыныш сезімін, бастың ауруы, құлақтың
шыңылдауы, тамыр соғуының жиілеуі, организмнің басқа қызметтерінің бұзылуы
себептерін қосуға болады.
Өкпе пәлесі Никотин Әр түрлі жұқпалы аурулар
Жүрек ұстамалы аурулары
Өңеш пәлесі Тамақ аурулары Шыдамсыз Еріншек Ұмытшақ
Темекінің денсаулыққа әсері
Қазақстанда шамамен халықтың 1/3 бөлігі 62 пайыз ерлер, 18 пз әйелдер темекі
тартады. Жыл сайын елімізде 2324 мың адам темекі тарту салдарынан болған
аурулардан қаза болуда.
Ф3КП0818
Оқу сабағының жоспары
Алматы мемлекеттік көлік және коммуникациялар колледжі Оқушыларға күніне, аптасына және жылына темекіге қанша ақша жұмсалатынын
есептеу.
Күніне 1қорап темекі 60 теңге
60 теңге – 7 күн – аптасына 420 теңге
420 теңге4 апта – айына 1680 теңге
420 теңге 52 апта – жылына 21840 теңге
Темекі тастаған адамдардың жауаптары:
 өкпе пәлесінің, жүрек, қан тамырлар ауруларының қатері төмендейді.
 жеңіл дем аламын.
 ақшам үнемделеді.
 дені сау ұрпақ әкелуге мүмкіндігім бар.
 өз даламның алдында қысылмаймын.
 киімім, шашым және денім сау таза.
«Өз денсаулығың  өз қолыңда».
2топ Темекі  заңды түрде қолдануға болатын есірткі түрі. Темекі жапырағында
танин, желім,шайыр,крахмал және алколоидер бар өсімдік.Темекі түтінінде 30астам
улы заттар бар: Никотин, Көмір қышқыл газы, Көміртек тотығы, Көгеретін қышқыл,
Аммиак, Шайырлы заттар, Органикалық қышқылдар және басқалары. Темекіден
ауаға жылына 720 мың тонна күкірт қышқылы, 384 мың тонна аммиак, 180 мың тонна
никотин, 660 мың тонна темекі майы, 550 мың тоннадай иісті газ шығады. Сигареттің
12 қорабында никотиннің өлімдік мөлшері бар. Темекішілді құтқаратыны, бұл
мөлшердің организмге бірден емес, бөлшектеніп түсетіні.
Шылым шегу – зиян қызмет, оған күш салмай тастауға болмайды. Ол нағыз
нашақорлық, және оны көбі шындап көңілдеріне алмайтыны, аса қауіпті.
Жыл сайын дүние жүзінде темекі шегудің салдарынан 4млн адам қайтыс болады
екен. Бүгінде жер шарында 1,2 млрд адам темекі шегетін көрінеді.Қазақстанда 5
миллионға жуық адам темекі шегеді екен. Оның басым бөлігі орта жастағы адамдар.
Темекі тартатын адам күніне орта есеппен 200 рет, айына 6 мың рет, жылына 72 мың
рет ішке түтін тартса, ал 45 жастағы адам өмір бойына 2 млн рет темекі тартады
деседі. Қызығы сол, темекі шегуді о баста «ойнап» бастаған 100 адамның 80і
біртіндеп тұрақты шылымқорға айналды.
«Темекі тәнді зақымдайды, ақылойды күйзелтеді, тұтас ұлтты топастандырады».
Темекінің түтінінде өте улы зат никотин бар. Шылым шеккенде адам ауамен бірге
темекінің де түтінін де жұтады.Бұл түтіннің ішінде улы газ, шаң, күйе болады.
Шылымның күніне 20сын тартқан адам 90мл г никотин жұтады.
Алғаш темекі тартқанда адам уланады: басы айналады, жүрегі қағады, құсады, қол
аяғы дірілдейді. Темекі құрамындағы никотин тыныс жолдарының сілекейлі
қабықшасын тітіркендіріп, оны қабындырады. Сөйтіп, қорғаныш қасиеті нашарлаған
сілекейлі қабықша арқылы ауру туғызатын микробтар енеді.
Ф3КП0818
Оқу сабағының жоспары
Алматы мемлекеттік көлік және коммуникациялар колледжі Адам неғұрлым өте ерте бала кезінен шылым шегумен айналысса, соғұрлым пәле
ауруына жиі шалдығатыны дәлелденген. Өкпедегі пәле ауруымен ауырғандардың 97
пайыз шылым шегетіндер. Шылым шегу адам өмірін қысқартады.Күніне 1 қорап темекі
тартқан адам мөлшерден артық 3,5 сәулеленуге ұшырайды.
«Жас жеткіншек! Өздеріңе айту менің борышымкөк түтінмен уланба.»
«Пікірталас»
1топ Қазақстанда әр жүз мың адамның 400500 туберкулез ауруына шалдығып,
өмірлерімен қоштасқан. Себебі:
2 топ Бүгінгі күнде біздің елімізде өз денсаулығын жақсарту үшін әр түрлі дәстүрлі
емес сауығу әдістері мен шұғылданады. Осы дұрыс па?
Топ жетекшілерінің сайысы.
«Күркілдеуік» тобы
Темекі тарту кезінде адам бір улы газбен дем алады,сол газ автомобиль
двигательдерінен де шығады, ол қандай газ? –Бұл иіс газыСО өте улы газ. Қанның
қызыл түйіршігіндегі оттегінің мөлшерін азайтады.
2. Жылқыны сеспей қатыру үшін қанша никотин тамшысы керек? 78 тамшы
2 – топ «Шиқылдауық»
Ауаның қалыпты құрамын, өкпедегі қан айналымды бұзу үшін қанша темекі қажет?
Мұның барлығына 1 дана ғана темекі жетіп жатыр
2.Егер адам күніне 1 қорап темекі тартса, бір жылда оның өкпесіне қанша смола
жиналады? – 1 литр шамасында
Тығырықтан шығу:
1топ Сенің достарың темекі шегеді. Ал сен темекі шекпейсің. Сол үшін сен достарың
шеттеді. Не істер едің?
2 – топ Сенің папаң күндіз түні темекі шегеді, тіпті дастархан басында да.Ал сенің
оған жаның ашиды.Оның темекі тастауына қалай ықпал етер едің?
Жалғасын тап
1 топ Арақ ішіп, ................ шеккен,
Денсаулықтың түбіне жеткен. Темекісигареты
2. Темекі шегу ........................ орынсыз
Тілегінен туған ....................
2 топ 1 Темекі тегін келмейді
......................................... Теңгеге келеді
2Темекі шеккенің,
......................... шеге қаққаның. Темір табытқа
Ф3КП0818
Оқу сабағының жоспары
Алматы мемлекеттік көлік және коммуникациялар колледжі Екі топ темекі туралы көрініс қояды.
1топ. «Темекі және ұрпақ»
2топ «Темекінің пайдасы мен зияны»
Екі топ өздері даналар сөзін темекі тастаушыларға ақыл кеңеспен оқушылардың жас
өмірлерін жат әдеттер мен зиянды заттарға толтырмай, өз денсаулығына көңіл бөліп,
салауатты өмір салтын берік ұстануға шақырып сабақ қорытындыланады.
«Темекі қоюшыларға ақыл кеңес» оқылды.
Даналар сөзі
 Жағымсыз әдеттерден арылу бүгін оңай, ертең кеш. Конфуций
 Арақ ішіп темекі шеккен
Денсаулығының түбіне жеткен
«Раббымыз, біз өзімізгеөзіміз зұлымдық қылдық. Егер Сен бізді кешіріп, рахым
етпесең, әлбетте зиян шегушілерден боламыз» (Құран. «Ағраф» сүресі: 23аят).
«Өздеріңдіөздерің өлтірмеңдер!» (Құран. «Ниса» сүресі: 29аят).
Қазіргі дамыған медицина темекі шегудің адамды «баяу өлімге» алып баратын бірден
бір зиянды зат екенін айтып, әрбір тал темекі адам өмірін 12 минутқа
қысқартатындығын анықтаған.
Арақ ішіп, темекі шеккен,
Денсаулығының түбіне жеткен (Халық даналығы).
Денсаулыққа зор кесел,
Үйрете көрме ауызды,
Насыбай менен шылымға (Шораяқтың Омары)..
Арақты да ішпейміз
Темекі де тартпаймыз
Елбасымыз «Қазақстан 2030» бағдарламасын
Мәңгі есте сақтаймыз. –ұранымен көңілді тапқыштар клубының кезекті сайыс сабағы
ақталды. Қош сау болыңыздар
Ф3КП0818
Оқу сабағының жоспары
Алматы мемлекеттік көлік және коммуникациялар колледжі Ф3КП0818
Оқу сабағының жоспары
Алматы мемлекеттік көлік және коммуникациялар колледжі Алматы қаласы білім беру
басқармасының
«АЛМАТЫ МЕМЛЕКЕТТІК
КӨЛІК ЖӘНЕ
КОММУНИКАЦИЯЛАР
КОЛЛЕДЖІ»
Мемлекеттік коммуналдық
қазыналық кәсіпорны
Государственное коммунальное
казенное предприятие
«АЛМАТИНСКИЙ
ГОСУДАРСТВЕННЫЙ
КОЛЛЕДЖ ТРАНСПОРТА И
КОММУНИКАЦИЙ»
Управления образования
города Алматы
Бекітемін
Директордың  ОӘЖ
топтары
орынбасары
А11
Жесекбаева А.К.
В11
______________
С11
Д11
                           «___» __________ 20 __ж
№ __7_   ОҚУ САБАҒЫНЫҢ ЖОСПАРЫ
Сабак такырыбы: Нашақорлық және токсикомания зардабы

мерзімі

Наркоманиялар мен токсикоманиялар – психоактивті заттарды, оның
ішінде наркотикалық заттарды шектен тыс қолдану нәтижесінде
пайда болатын созылмалы интоксикациялық аурулар. Олар осы
Ф3КП0818
Оқу сабағының жоспары
Алматы мемлекеттік көлік және коммуникациялар колледжі заттарға патологиялық әуестікпен, психикалық және физикалық
тәуелділікпен, нейротропты заттардың дозасын оларға
толеранттылықтың жоғарылауымен байланысты біртіндеп көтерумен,
және де тұлға деградациясына нақты тенденциямен психикалық
бұзылыстардың пайда болуымен сипатталады.
Наркоманиялар мен токсикоманиялар негізінде психикалық және
физикалық тәуелділік түзілуін қамтамасыз ететін нейрохимиялық
үрдістерге психоактивті заттардың әсеріне ұқсас патогенетикалық
механизмдер жатыр. Сонымен қатар бұл аурулар арасында
клиникалық және заңды аспектілер тарапынан ерекшеліктер бар.
Наркоманияларға наркотикалық заттар тізіміне енгізілген дәрілік
немесе басқа заттарды шектен тыс қолдану нәтижесінде пайда
болатын аурулар жатады. Токсикоманиялар – наркотикалық заттар
тізіміне енгізілмеген дәрілік немесе басқа заттарды шектен тыс
қолдануға байланысты туындайтын аурулар. Бірақ мұндай заттарды
шектен тыс қолдану ауқымды мөлшерге жетсе, бұл дәрілер немесе
заттар наркотиктер тізіміне енгізіледі және оның нәтижесінде
дамыған ауру наркомания ретінде квалификацияланады.
Наркомания тарихы мыңжылдықтарды өткерді және біздің
цивилизацияның алғашқы ескерткіштері бойынша бізге танымал.
Өркендеген технология және тазартылған белсенді наркотикалық
препараттарға қол жеткізу арқасында наркотикалық және басқа да
психоактивті заттарды шектен тыс пайдаланудың зиянды саладыры
анықталуда.
20 ғасырдың басынан бастап опий препараттарын шектен тыс
қолдану тарала бастады, ол кезде оны қолдану едәуір шектеулі
сипатта еді. Кейіннен кокаинизм тарала бастады. БҰҰ өз қызметінің
алғашқы жылдарында наркотиктер класын анықтады және олардың
өндірілуіне және таралуына халықаралық бақылау енгізді. БҰҰ әрбір
препаратты патологиялық әдеттену шақыру мүмкіндігіне қарай
бағалауға ұсыныс жасады. Қазіргі уақытта ондаған заттар
наркотикалық тәуелділік шақыра алады.
«Наркотикалық зат» ұғымын талдаудың үш аспектін ажыратады:
медициналық, әлеуметтік және заңды. Осы үш критерий болған
жағдайда ғана зат заңды аспектіде «наркотикалық зат» деп
танылады.
Медициналық көзқарас бойынша заттың орталық жүйке жүйесіне
арнайы әсері (седативті, ынталандырушы және т.б.) ол затты
Ф3КП0818
Оқу сабағының жоспары
Алматы мемлекеттік көлік және коммуникациялар колледжі медициналық емес мақсатта қолдануға себеп болса наркотикалық зат
болып есептеледі.
Әлеуметтік аспектіде затты медициналық емес мақсатта қолдану
әлеуметтік маңыздылықтағы масштабқа ие болғанда наркотикалық
зат болып саналады.
Заңды көзқарас бойынша жоғарыда көрсетілген критерияларға
сүйеніп, сәйкес жауапты инстанция (денсаулық сақтау министрі)
затты наркотикалық деп танып, наркотикалық заттар тізіміне
енгізгенде зат наркотикалық деп танылады.

Наркотикалық заттарды бірнеше топқа біріктіруге болады: опий және
оның препараттары (омнопон, пантопон), опий алкалоидтары және
дериваттары (морфин, кодеин), морфин тәрізді әсері бар
синтетикалық препараттар (промедол және т.б.). Осы топқа көкнәр
сабағынан және басынан қолда жасалған препараттар және сора
(конопля) препараттары (гашиш, анаша, план, және т.б), ОЖЖң
стимуляторлары (фенамин, центедрин және т.б), кокаин,
галлюциогендер, ұйықтататын препараттар (ноксирон) жатады.
«Наркомания» диагнозын қою үшін аурудың клиникалық белгілері
болуы керек: наркотикалық заттарды үнемі қолдану,
толеранттылықтың айқын өсуі, түзілген психикалық тәуелділік және
т.б.
Наркотикалық заттарды жоғарыда аталған белгілердің дамымауымен
медициналық емес мақсатта қолдану жағдайында (әлі дерт
түзілмегенде) «наркотикалық препараттарды шектен тыс қолдану»
диагнозын қойған дұрыс. Осыған байланысты медициналық
мекемелерде есепке тіркеледі: бір жағдайда  диспансерлік есепке,
екінші бір жағдайларда  профилактикалық бақылауға алынады.
АҚШғы (ХХ ғасырдың басында) әйгілі героинді шектен тыс қолдану,
Канадада кодеинді (30 жылдарда), Жапонияда амфетаминді,
Скандинавияда (40 жылдары) барбитураттарды шектен тыс
қолданудың тұтанысынан кейін наркоманиялар ауру ретінде
қарастырыла бастады.
Наркоманияның әлеуметтік маңызы өте зор, себебі ол қоғамға аса
ауыр негативті әсер тигізеді, халық арасында тез тарауға бейім және
халық денсаулығына залалды әсер көрсетеді.
Ф3КП0818
Оқу сабағының жоспары
Алматы мемлекеттік көлік және коммуникациялар колледжі Наркомания патогонезі өте күрделі және әлі толық зерттелмеген.
Наркомания патогенезі жөніндегі қазіргі мәліметтер психоактивті
заттардың созылмалы әсерінен болатын мидың патологиясы мен
гомеостаз бұзылыстарына негізделеді. Ауру патогенезіндегі басты
рөл нейрогуморальды бұзылыстарға және нейромедиаторлар мен
рецепторлар функциясының өзгерістеріне беріледі.
Наркоманияның клиникалық көрінісі

Наркоманияның жеке түрлерінің клиникалық көріністері, олардың
динамикасы аурудың түзілуіне алып келген шектен тыс қолданылған
затпен тығыз байланысты. Наркоманияның әр түрін біріктіретін ортақ
белгілері бар.
Наркотик қабылдағаннан кейін наркоманияның әртүрлі
формаларында байқалатын наркотикалық мастану жағдайы пайда
болады.
Наркотикалық мастанудың клиникалық көрінісі көтеріңкі көңіл
күймен, күлегештікпен, алаңғасарлықпен, зейін елітпелігімен, ойлау
жылдамдауымен, қозғалыстық қозумен немесе, керісінше босаңсумен
(обнубиляция), қозғалыс координациясының бұзылуымен, тұрақсыз
жүріспен көрінеді. Кей жағдайларда ашушаңдық, тітіркенгіштік,
агрессивтілік байқалады.
Тері жабындыларының гипермиясы немесе бозаруы, көздердің
бұлыңғырлануы және олардың тынышсыз жылтыры, қарашықтардың
тарылуы немесе кеңеюі болады. Ағза реактивтілігінің өзгеруі
нәтижесінде түзілетін наркоманиялар мен токсимониялардың барлық
түрлерінің ортақ белгілері дәрілік және басқа
заттарға психикалық және физикалық тәуелділік, және
де толерантылығының өзгеруі болып табылады.
Психикалық тәуелділік  препаратты наркотикалық әсер тудыру
немесе психикалық дискомфорт синдромын жою мақсатында
қолдануға дертті сипаттағы талпыныс (үнемі немесе кезеңмен пайда
болатын). Наркотикалық препаратқа дертті талпыныстың даму
жылдамдығы бірқатар факторлармен, соның ішінде маңыздысы,
препараттың наркогенді әсерімен анықталады. Күшті наркогенді әсер
опий және оның туындылары – кокаинге тән, ал наркогенді қасиеті
төмен  гашиш және ОЖЖнің ынталандырушылары болып табылады.
Ф3КП0818
Оқу сабағының жоспары
Алматы мемлекеттік көлік және коммуникациялар колледжі Физикалық тәуелділік  наркотикалық препараттарды созылмалы
қолдану нәтижесіндегі дертті жағдай, препаратты қолдануды
тоқтатқаннан кейін, және де наркотикалық препараттар әсерін
олардың антогонистімен басқанда пайда болатын айқын физикалық
және психикалық бұзылыстармен көрінеді.
Бұл күй наркотикалық препараттың немесе оның антогонистінің
кезекті дозасын енгізгенде басылады.
Толеранттылықтың өзгеруі наркотикалық препараттарға әдеттену
синдромымен сипатталады, бұрынғы психофармакологиялық
нәтижеге жету үшін наркотикалық заттардың мөлшері барған сайын
ұлғайтылып отырады.
Наркомандар дәрілік наркотикалық препараттардың медициналық
мақсатта қолданылатын мөлшерінен 510 рет жоғары мөлшерін
қабылдай алады.
Наркомания түзілуінде шартты түрде 3 сатыны ажыратады.
Бастапқы саты, немесе адаптацияның І сатысы, ағза реактивтілігінің
өзгеруі және психикалық тәуелділік пайда болуымен сипатталады.
Екінші, немесе созылмалы сатыда физикалық тәуелділік толық
қалыптасады.
Кеш, немесе ІІІ сатысы ағзаның барлық жүйесінің қажуы,
толеранттылықтың, жалпы реактивтіліктің төмендеуі, созылмалы
ауыр абстиненциямен сипатталады.
Наркоманияның әр формасында абстиненцияның клиникалық
көрінісінің арнайы ерекшеліктері болады, осыған сүйене отырып,
клиникалық дифференциальды диагностика жасауға болады. Бұл,
әдетте ауыр психикалық жән
Ф3КП0818
Оқу сабағының жоспары
Алматы мемлекеттік көлік және коммуникациялар колледжі Алматы қаласы білім беру
басқармасының
«АЛМАТЫ МЕМЛЕКЕТТІК
КӨЛІК ЖӘНЕ
КОММУНИКАЦИЯЛАР
КОЛЛЕДЖІ»
Мемлекеттік коммуналдық
қазыналық кәсіпорны
Государственное коммунальное
казенное предприятие
«АЛМАТИНСКИЙ
ГОСУДАРСТВЕННЫЙ
КОЛЛЕДЖ ТРАНСПОРТА И
КОММУНИКАЦИЙ»
Управления образования
города Алматы
Бекітемін
Директордың  ОӘЖ
топтары
орынбасары
А11
Жесекбаева А.К.
В11
______________

мерзімі
Ф3КП0818
Оқу сабағының жоспары
Алматы мемлекеттік көлік және коммуникациялар колледжі
                           «___» __________ 20 __ж № __8_   ОҚУ САБАҒЫНЫҢ ЖОСПАРЫ
Сабак такырыбы: Туберкулез созылмалы жұқпалы аурулар
С11
Д11
Тақырыбы: Туберкулезжұқпалы ауру
Мақсаты: Туберкулез туралы дерек бере отырып оқушылардың өз денсаулығына,
қоршаған адамдардың денсаулығына жауапкершілігін арттыру,жеке бас гигиенасы туралы
түсiнiк қалыптастыру
ә) Туберкулез сияқты аурудың пайда болуын, қоғамға, адамға осы аурудың зардабын
түсіндіру, ашып көрсету.
б)Жаман әдеттерден бойларын аулақ салуын, санитарлықгигиеналық талаптарға сай
болуын қалыптастыру. Тазалыққа, ұқыптылыққа, жауапкершiлiкке тәрбиелеу.
Балалар дүние жүзінде халық санының көбеюіне байланысты туберкулез ауруы бұдан 20
жыл бұрынғыға қарағанда едәуір көбейіп отыр. Бүкіл әлемдік денсаулық сақтау ұйымының
мәлiметтерi бойынша дүниежүзінде туберкулез ауруымен 810 млн адам тiркелiп, 3млн
адам қайтыс болады екен..
Туберкулез өкпе қабынатын ауыр жұқпалы ауру. Ежелгі ғалымдар мен ойшылдарының
жазбаларында туберкулез « көкжөтел – чахотха » ретінде айтылады. Туберкулез
қоздырғышын неміс ғалымы Р.Кох ашқан. Сондықтан бұл бактерияларды Кох таяқшалары
деп атайды. Олар әр түрлі мүшелерді : өкпе, сүйек, буын, бүйрек . зақымдайды. Туберкулез
таяқшалары сыртқы ортаға едәуір төзімді боладыластықта, қақырықта, күнделікті
пайдаланылатын нәрселерде, қоршаған ортада көп уақытқа дейін сақталады (топырақта,
суда, кітапта).
Туберкулез – аса қауіпті дерт. Ауру белгілері көпке дейін білінбейді. Алғашында аздаған
құрғақ жөтел пайда болып, кейін күшейеді, тамаққа тәбеті тартпайды, ұйықтағанда терлеп,
кешке қарай дене қызуы көтеріледі, тез шаршайды. Содан кейін жөтел, қан аралас қақырық
пайда болады. Осы белгілер біліне салысымен, неғұрлым ертерек дәрігерфтизиаторға
қаралу керек. Туберкулез таяқшалары сыртқы ортаға едәуір төзімді болады, топырақта 2
апта, кітап беттерінде 3 ай, суда 5 айға дейін сақтала алады. Туберкулез таяқшаларын ұзақ
уақыт қайнату, тура түскен күн сәулесі, хлорамин және хлорлы әк өлтіреді.
Дәрігермен сұхбат
 Ал ендi балалар, бұл ауру туралы дәрігерімізге қандай сұрақтарың
  Туберкулез адамға қалай жұғуы мүмкін?
Дәрігер:  Туберкулез жөтел және қақырық арқылы тарайтын жұқпалы ауру. Сондықтан
өзiңiзге де, өзгеге де еденге, жерге түкіруге жол бермеңіз.
  Адамның туберкулез ауруын жұқтырғанын неден байқауға болады?
Дәрігер:  Туберкулездi анықтаудың бiрденбiр жолы  қақырық тексеру.
Егер науқас:
 Үш аптадан аса жөтелсе;
 Қан түкiрсе;
 Үш аптадан аса көкірек тұсындағы ауырсыну басылмаса;
 Үш аптадан аса қалтырап жүрсе , бұларды туберкулез ауруының хабары деп түсінген жөн.
 Туберкулез ауруын емдейтін қандай жолдар бар?
Дәрігер:  Туберкулез ауруы алғаш анықталған науқастар дұрыс емделген жағдайда
түгелдей дерлік сауығып кететiндiгiн тәжірибе дәлелдеп отыр.
Ф3КП0818
Оқу сабағының жоспары
Алматы мемлекеттік көлік және коммуникациялар колледжі  Дұрыс емдеу аурудың алдыналуда маңызды шара. Ол арқылы аурудың өзгелерге жұғу
қаупі жоғалып таралу жолына бөгет жасалады.Толық емдеу курсын қабылдау қажеттiлiгiне
науқасты сендіру де үлкен рөл атқарады.
 Науқас адамнан таралатын бактерияларды қалай залалсыздандырады?
Дәрігер: Мұндай науқастардың қақырығын, төсек орнын және т.б залалсыздандыруда
мыналарды ескеру қажет:
 Тікелей түскен күн сәулесі туберкулез бактерияларын 5 минут iшiнде өлтiредi.
 Туберкулез бактериялары 600Сқа қыздырғанда 20минутта, 700С қа қыздырғанда 5
минутта қырылады.
 Қолданылған қағаз , қол орамалдарды дереу өртеп жіберу керек.
 Науқастың көрпетөсенiштерiн желдету және күнге жою оларды залалсыздандыруда ең
жақсы әрі қарапайым әдiсi.
Ендi ауру туралы ойларымызды қорытындылап, алдыналу туралы айтып өтейік!
 Аш жүру немесе жөнді тамақтанбау адам ағзасының ауруға қарсылығын азайтатыны –
дәлелдеудi қажет етпейтiн шындық. Темекі шегу мен арақ ішуде тәннің қорғаныс қабiлетiн
нашарлатады.Жұпыны тұрмыспен құлазыған көңілкүй де организмді әлсiретiп, оның
ауруға қарсылығын төмендетедi. Көбiнесе туберкулездi тұқым қуалаушы ауру деп
есептейді. Бұл сенiмсiз. Туберкулезжұқпалы ауру. Сондықтан оны жұқтырмау амалдарын
сақтау, ал жұқтырған жағдайда толық емделу шараларын қатаң жүзеге асыру шарт. Сонда
ғана соңғы кездерде өршiп бара жатырған жауыз iндеттiң бетiн қайтарамыз.
 Мiне балалар сендер туберкулез туралы аз да болса түсiнiк алдыңдар. Осы қауiптi
аурудың болмауы үшiн одан өзiмiздi сақтауда қолымыздан келетiннiң бәрiн жасауымыз
керек. Үнемi таза ауада жүрiп спортпен шұғылдану сiздердiң дендерiңiз сау болып, мықты
болудың кепiлi.
Жұмыр жерді мекендеген халықтың сонау, ерте замандардан бері айтылып, ғасырлар бойы
сұрыпталып келген інжумаржандай асыл да, даналы сөздері бар. Осынау ғибадатты сөздер
адам баласының денсаулығына зиянды әрекеттерді де жанжақты қамтыған. Медицинада
сөз құдіретінің шарапатына өлшеу жоқ. Азабын арқалатып діңкесіне тиген жаман әдеттен
құтыла алмай, дертке амалсыз көніп, көмек тілеп алдына келген науқасқа дәрігердің тауып
айтқан бір жылы сөзі тамаша қуат береді.
Туберкулез - микобактериялармен шақырылған созылмалы жұқпалы
ауру.            Туберкулез ауру ерте заманнан белгілі. Осы ауруға
қарсы арнайы егу жұмыстары жүргізілмеген кезде, оның
қоздырғышы анықталмаған кезде, аурудың балалардың арасында
көп таралуымен  қатар одан өлім де көп болатын. Туберкулезді
әлеуметтік аурулар қатарына жатқызады, өйткені ол үй- тұрмыстық
 жағдайлары нашар, көп балалы отбасындағы балаларда, жалпы
экономикасы төмен, нашар дамыған елдерде жиі кездеседі. Кейінгі
жылдардағы еліміздегі экономикалық дағдарыстармен байланысты
туберкулез ауруы  «күшіне еніп отыр».
Әлемде жыл сайын туберкулезден 2 миллиондай адам өлімге
ұшырап отырады. Олардың ішінде миллионға жуығы әйелдер.
Туберкулезден өлген әйелдер өлімінің саны, барлық аналар  өлімімен
салыстырғанда әлдеқайда артық. Жетім қалған балалар санын
осыдан-ақ білуге болады.
Ф3КП0818
Оқу сабағының жоспары
Алматы мемлекеттік көлік және коммуникациялар колледжі Дүниежүзілік Денсаулық Сақтау Ұйымы алдымыздағы 20 жылдың
ішінде туберкулезбен тағы 200 миллион адам ауырып, 70 миллион
адам өлуі мүмкін деп ескертеді.
Егер әрбір адам туберкулез туралы жетік білсе және бұл тұрғыда
өзінің білімін күнделікті өмірде қолданса, аталмыш дерттің өршуіне
және таралуына тосқауыл қоюға болады.
Туберкулезді емдеуде және алдың алуында орта буынды медицина
қызметкерлерінің жұмысының маңызы  зор.
Аурудың қоздырғышы – туберкулез микобактериялары немесе КОХ
таяқшалары.Оларды 1882 жылы ашқан Роберт Кох деген ғалымның
құрметіне аталады.Олар өте төмен температурада, кепкен күйінде
де тіршілігін сақтайды, әртүрлі қышқылдар, негіздер және спирт те
әсер етпейді.
Таралу жолдары. Таяқшалар ауа-сілекей, шаң-тозаң,тамақ және
плацента арқылы тарайды.
Аурудың көзі – ауру адам және ауру мал. Микобактериялардың
организмге ену жолдары: жоғарғы тыныс жолдарының және ас
қорыту ағзаларының шырышты қабаты арқылы, өте сирек
жағдайларда ауру анасынан құрсақтағы балаға плацента арқылы
өтеді.
Қорытынды.
«Ауырып ем іздегенше ауырмайтын жол ізде!»
Алматы қаласы білім беру
Государственное коммунальное
басқармасының
«АЛМАТЫ МЕМЛЕКЕТТІК
КӨЛІК ЖӘНЕ
КОММУНИКАЦИЯЛАР
КОЛЛЕДЖІ»
Мемлекеттік коммуналдық
казенное предприятие
«АЛМАТИНСКИЙ
ГОСУДАРСТВЕННЫЙ
КОЛЛЕДЖ ТРАНСПОРТА И
КОММУНИКАЦИЙ»
Управления образования
қазыналық кәсіпорны
города Алматы
Бекітемін
Директордың  ОӘЖ
орынбасары
Жесекбаева А.К.
______________

                           «___» __________ 20 __ж
Ф3КП0818
Оқу сабағының жоспары
Алматы мемлекеттік көлік және коммуникациялар колледжі № __9 ОҚУ САБАҒЫНЫҢ ЖОСПАРЫ
Сабак такырыбы:  АИТВ и ЖИТС алдын алу шаралары
(адамның иммун тапшылығы
АИТВ
вирусы) — адамға өте қауіпті вирустардың бірі.
АИТВ   иммундық   жүйені   зақымдайды.   Адамның   иммун   жүйесі
бұзылғаннан   кейін,   сау   адамға   қарағанда,   кез   келген
инфекцияның алдында дәрменсіз болады.
топтары
А11
В11
С11
Д11
мерзімі
АИТВ   инфекциясының   соңғы   сатысы   –   Жұқтырған   иммун
тапшылығы синдромы, ол әр адамда әр қалай, 215 жыл ішінде
дамиды. АИТВ адамның иммундық жүйесіне бірнеше жыл бойы
зиянды   әсерін   тигізгендіктен,   иммун   тапшылығы   дамиды.   Ол
дегеніміз,   ағзадағы   зақымданған   жасушалар   саны   жоғары
деңгейге жеткенде ағза әртүрлі инфекцияға, вирустарға қарсы
тұра   алмай   қалады,   күресуге   шамасы   да   болмайды.
Ауру адамда көптеген ауру түрлері дамиды. Бұл дертке қарсы
екпе   табылмағанмен,   бұл   бағыттағы   зерттеулер   қарқынды
дамуда.   Қазірдің   өзінде   вирус   таралуын   басатын,   ауруды
асқындырмайтын, дәрілік препараттар бар. Осы препараттармен
15   жыл   бұрын   ем   бастаған   аурулар   қазіргі   кезде   өздерін
жұмысқа қабілетті сезінеді.

инфекциясы
АИТВ
беріледі?
АИТВ жұқтырған адамның қанында, лимфасында, шәухатында,
емшек   сүтінде   вирус   концентрациясы   көп   болады.
 Берілу
жолдары:
қалай

 мүшеқапсыз жыныстық қатынас кезінде;
 жұқтырған қан құю арқылы;
 анадан   —   балаға,   жүктілік   және   босанған   кезде,   егер
анасында вирус болса;
АИТВ жұқпайды:
Ф3КП0818
Оқу сабағының жоспары
Алматы мемлекеттік көлік және коммуникациялар колледжі  қол   алысқанда,   құшақтасқанда,   сүйіскенде,   бір   ыдысты
қолданғанда,   жөтелгенде,   түшкіргенде,   ортақ   төсекорын
жабдықтарын   және   басқа   нәрселер,
  дәретхана
қолданғанда, жәндік шағып алғанда.
АИТВ
жолдары:
Адамдар   қарапайым   сақтану   шараларына   немқұрайды
қарағандықтан
жұқтырады.
Жұқтыруды болдырмау үшін:
жұқтырмау
АИТВ

 жыныстық қатынас кезінде мүшеқапты қолдану;
 косметикалық процедура (маникюр, педикюр, пирсинг, тату,
құлақ   тесу)   кезінде   теріні   бүлдірмей,   әрқашанда,
зарарсыздандырылған, не бір рет қана қолданатын щприц
және   аспаптарды   пайдалану.   Тату,   құлақ   тесу   сияқты
процедуралар арнайы кабинетте жасалу керек. Жеке бас
гигиенасы құралдарын (қырыну, маникюр ) жеке пайдалану
керек;
Сабақтын тақырыбы: Иммунитет.ЖИТСтің алдын алу.
Сабақтың білімділік мақсаты: Оқушыларға ЖИТСтің алдын алу туралы түсініктер беру.
Дамытушылық міндеті: Оқытудың беленділігін арттыру,оқу материалдарының мазмұнын
өмірмен байланыстыру арқылы оқушылардың білім біліктігін дамыту.
Тәрбиелік міндеті: Оқушыларды салауатты өмір сүруге тәрбиелу..
Сабақтың әдісі: тренинг
Сабақтың көрнекілігі: тірексызба, флипчарт
Сабақтың барысы: І. Ұйымдастыру бөлімі.
Амандасу, түгелдеу, сабаққа назар аударту.
ІІ. Негізгі бөлім.
1жаттығу «Ой шабуылы»
АҚТҚ және ЖҚТБ туралы сендер не білесіңдер?
Індет қандай елдерде кеңінен таралған?
Қазақстанда АҚТҚ жұқтырған жағдайлар бар ма?
Мұғалімнің түсіндіруі
АҚТҚ мен ЖҚТБ ХХ ғасырдың соңында бүкіл адамзаттың алдында пайда болған және
бізбен бірге ХХІ ғасырға енген қасіретті мәселелердің бірі.Бүгінгі таңда АҚТҚ бүкіл
әлемге таралған, Қазақстан да шет қалмаған. Статистика бойынша, 2014 1 қаңтарға
тіркелген жағдайларға негізделген АҚТҚ жұқтырғандардың кумулятивті саны 13784
құрайды, оның ішінде ерлер9985(72,4 ), әйелдер3799(27,3 ). 14 жасқа дейінгі балалар5
2 жаттығу
Ф3КП0818
Оқу сабағының жоспары
Алматы мемлекеттік көлік және коммуникациялар колледжі Бұл ойын иньекциялық есірткі тұтынушылар арасында және жыныстық жолмен АҚТҚ
қалай тез тарайтынын көрсетеді. Ойын барысы:
1.Барлық оқушыларға орнынан тұрып, бірбірінің қолдарынан ұстап, көздерін жұмып,
шеңберге тұру ұсынылады.
2.осыдан кейін мұғалім оқушылардың артынан келіп, арқасына қолын тигізу арқылы 3
адамды бөледі, олар АҚТҚ жағымды адамдардың ролін ойнайды, бұл жасырын сақталуы
тиіс.
3.Оқытушы оқушыларға көздерін ашып, барлық өздері қалаған адамдарының қолын алуды
ұсынады, мұнда мұғалім белгілеген (АҚТҚ жағымды адамдардың рөлін орындаушы)
оқушы қол алысқан кезде «белгі беру», басқа оқушылардың қолын сәл қысып алуы
керек.Бұл «белгіні алған» оқушы, оны басқалармен қол алысқанда білдіреді.Барлығы 34
адаммен амандасып болған соң, мұғалім өзі бөлектеген 3 оқушыны ортаға шақырады, одан
соң кімдер «белгіні» қабылдады, солардың барлығын шақырады.Көптеген оқушылар ортаға
шығады. Осы ойында қол алысу АҚТҚ жұқпасын жұқтырудың белгісі ретінде болғанын, ал
шындығында ауру қол алысу арқылы жұқпайтынын түсіндіреді. АҚТҚ тамыр арқылы
есірткі қабылдайтындар бөтен адамның инесін қабылдағанда, сондайақ сақтандырылмаған
жыныстық қатынасқа түскен адамдар арасында тез тарайды. Мұнан соң оқытушы міндетті
түрде ойнаған оқушыларды АҚТҚ жағымды адам рөлінен «шығарып», рөлдерді бөлу
шартты түрде, символикалық болғанын және ойын аяқталған соң рөлдің де өз мәнін
жойылатынын түсіндіруге міндетті.Соңында оқытушы барлығына қол ұстасып, шеңберге
тұрып, сөздер айтуды ұсынады, мысалы:« Бұл тек ойын ғана, бірақ біз өзімізді және өз
жақындарымызды қорғау үшін жасаймыз».
Жаңа ақпарат . 2007 жылы АҚТҚ індетінің әдістемесін бағалауда жаңа жетістіктерді
қолданып, барлық елдер бойынша мәліметтерге кең спектрлі талдау жүргізу әлемде АҚТҚ
мен өмір сүруші адамдардың сандық құрамын бағалауда маңызды өзгерістерге жеткізді.
Дегенмен індеттің көлемі мен зардаптардың сапалы түсіндіруде көп өзгерістер болған жоқ.
2008 жылы АҚТҚ –мен өмір сүруші адамдар саны
Барлығы 33,4 миллион (31,135,8 миллион); Ересектер31,38 миллион(29,233,7миллион)
Әйелдер 15,7 миллион(14,217,2 миллион), Жастау балалар 15 жасқа дейінгілері 2,1
миллион(1,22,9 миллион) 2008 жылы АҚТҚны жұқтырған адамдар саны; Барлығы 2,7
миллион. Ересектер 2,3 миллион (2,02,5миллион); Балалар 15 жастан кіші 430000 (240000
610000) 2007 жылы АҚТҚ індетін күніне 7400ден астам адам жұқтырған.
Олардың 1000ға жуығы 15жасқа дейінгілер арасында,
50% жуығы әйелдер арасында, 45%жуығы 1524 жас аралығындағы жастар арасында
Қазақстандағы жағдай
Қазақстанда АҚТҚ жұқтыру жағдайы алғаш рет 1987 жылы тіркелді
Қазіргі есептеулер бойынша елде 13500дей адам АҚТҚ менөмір сүруде.
Індет Қазақстанның барлық аймақтарына дерлік тараған. АҚТҚ жұқпасы ең көп тіркелгені
Алматы қаласы, Павлодар, Қарағанды, Оңтүстік Қазақстан, Қостанай облыстары болып
отыр.1549 жас аралығындағылар 95% құраса, оның ішінде 1519 жастағылар7%
2010 жылғы тіркеулер мәліметі бойынша, АҚТҚмен өмір сүруші екіқабат әйелдердің
үлесі 6,7 құрады. Елде АҚТҚ жұқтырған аналардан 457 бала өмірге келді. АҚТҚ диагнозы
29 балада анықталды, 232 бала жағымсыз нәтиже берді, 24 бала қайтыс болды. АҚТҚ
жұқтырған аналардан туған 153 баланың АҚТҚ статусы бақылау мерзімі
аяқталмағандықтан нақты анықталмаған. АҚТҚ індеті елде қазіргі уақытта шоғырлану
кезеңінде және инемен есірткі қабылдайтындар арасында өте көп кездеседі.
3 жаттығу Шағын топтағы жұмыс «Орман» ойыны
Мұғалім оқушыларға ағаштардың түрлерімен санамақ айтуды ұсынады:
Ф3КП0818
Оқу сабағының жоспары
Алматы мемлекеттік көлік және коммуникациялар колледжі Қайың, шырша, қарағай т.т. Содан соң ағаштардың атымен 3 топқа «шеңбер түрінде»
бірігеді. Оқытушы әр топқа мына сұрақтарды талқылауды ұсынады:
АҚТҚ жұқпасы жеке адамға, тұтас қоғамға қалай әсер етеді?
Талқылау қорытындысы қағазға жазылады, әр топ өз жұмысының қорытындысын ұсынады.
4 жаттығу. Тест «Аңыз немесе шындық»
Оқушылар шағын топтарға бөлініп өткен тақырыптарды бекіту мақсатында тест
толтырады.
ІІІ. Қорытындылау.
ІҮ.Бағалау.
Алматы қаласы білім беру
Государственное коммунальное
басқармасының
«АЛМАТЫ МЕМЛЕКЕТТІК
КӨЛІК ЖӘНЕ
КОММУНИКАЦИЯЛАР
КОЛЛЕДЖІ»
Мемлекеттік коммуналдық
казенное предприятие
«АЛМАТИНСКИЙ
ГОСУДАРСТВЕННЫЙ
КОЛЛЕДЖ ТРАНСПОРТА И
КОММУНИКАЦИЙ»
Управления образования
қазыналық кәсіпорны
города Алматы
Ф3КП0818
Оқу сабағының жоспары
Алматы мемлекеттік көлік және коммуникациялар колледжі Бекітемін
Директордың  ОӘЖ
орынбасары
Жесекбаева А.К.
______________
топтары
А11
В11
С11
Д11
                           «___» __________ 20 __ж

мерзімі
№
__9 ОҚУ САБАҒЫНЫҢ ЖОСПАРЫ
Сабак такырыбы: Миқұрт ауруынын себебтері,алдын алу шаралары
Миқұрт (менингит) — бұл халық арасында көп таралған дерттiң бiрi,
өте қатерлі ми ауруы, мұнымен көбінесе балалар ауырады. Ол басқа
аурулардың, шешек, мысқыл (шықшыт безінің қабынуы), көкжөтел
немесе құлақтың қабынуы сияқты аурулардың асқынуынан болады.
Туберкулезбен ауыратын анадан туған балалар кейде туғаннан
кейінгі алғашқы айларда туберкулез менингитімен ауырады. Оның
неше түрлi кезеңiмен көптеген адамдар ауырады.
Ертеде бұл аурумен науқастанған жан ем табылмауы себептi көп
өмiр сүрмеген. Ал, бүгiнгi таңда жетiлген медицинаның көмегiмен
құлантаза айығып кететiн адамдар саны артып келедi.
Көбiне суықтан болатын бұл кесел ми мен жұлынның жұмсақ
қабықтарының қабынуынан туындайды.
Ең алғаш рет оған қарсы емдiк препаратты 1887 жылы А.
Вейксельбаум ойлап тапқан болатын. Сонымен қатар менингит
бактериясы жөтелу кезiнде ауа арқылы жұқпалы түрге алмасады.
Мұрынға түскен бактерия жұлынға жетiп, қан айналымына енiп,
қоздырғыштарды күшейтедi.
Менингиттiң жұқпалы түрiне шалдыққан адам ауруды таратушы
болып саналады. Сонымен қатар менингит жүйке жүйесiне қатты
әсер етiп, нәтижесiнде менингиттiң жүйке жүйесiне әсер ететiн
түрiне шалдыққандардың 20 пайызы өз өмiрiмен қоштасады.
Менингиттiң туындауы — адамдардың тығыз орналасуынан,
тазалық сақтамаудан, сонымен қатар, ауруды тарататын
ошақтардың жақын болуынан. Сондай-ақ, кейде денеге түскен
жарақаттан, құрт ауруынан, тұмау мен iш сүзегiнен де пайда
болады.
Аурудың барысы
Ауру бастапқы кезеңде екi түрге бөлiнедi. Жедел және созылмалы
болатын бұл аурудың ең күрделiсi мида iрiңдi түрде болатын
менингиальдық синдромы.
Аурудың алғашқы белгiлерi — ауру жұққаннан кейiн 10-12
күннен соң ағзада бас ауру, лоқсу, ауыз құрғап, қызу көтерiлу,
Ф3КП0818
Оқу сабағының жоспары
Алматы мемлекеттік көлік және коммуникациялар колледжі дауыс қарлығып, өңi бозару секiлдi инкубациялық кезең өтiп, денеде
қызғылт түстi дақтар пайда болады. Дене қызуы 40-қа жоғарылап,
бұлшық еттер тырыса бастайды. Дер кезiнде емделмесе көп
жағдайда сал болып қалуы да мүмкiн. Жарыққа қарай алмай, қатты
дауыстан қорқып, есiнен адаса бастайды. Бұл белгi iрiңдi менингитте
орын алады.
Менингит — құрт ауруының түрi — науқастан әл кетiп, шаршап, тез
терлеп, дене қызуы көтерiлiп ұзақ уақыт жүредi. Бас сүйек iшiндегi
қан қысымы ұлғайғанда барып анықталады.
Белгілері
Жоғары температура;
Бастың қатты ауыруы;
Мойынның шалқаюы. Баланың өңі кірмейді, сұлық жата береді, басы
мен мойынын артқа шалқайтып ұстайды.
Ту сыртының да шалқайып кететіні сондай, бала басын тізесінің
арасына келтіре де алмайды;
Бір жасқа дейінгі баланың еңбегі көтеріледі (томпайып кетеді);
Менингит кезінде құсу — осы ауруға тән құбылыс;
Кішкентай балаларда менингиттің алғашқы кезеңінде анықтау қиын.
Бала түсініксіз жағдайда, тіпті анасы емізгенде де жылай береді
(«менингит жылауы»). Немесе бала ұйықтай береді;
Кейде талып қалады (құрысу), немесе дене қозғалысы да бір түрлі
болып өзгереді;
Көбінесе баланың жағдайы бірте-бірте нашарлай бастайды, ол мүлде
есінен танған кезде ғана тынышталады;
Туберкулез менингиті өте жай өрбиді, ол талай күндерге немесе
апталарға созылады. Бұл аурудың басқа формалары анагұрлым тез
— сағаттар немесе күндер аралығында өршиді.
Емдеу жолдары
Науқасқа жедел білікті медициналық көмек керсетіңіз — бір минут та
кешеуілдетіп тұрмаңыз! Мүмкіндік болса, науқасты ауруханаға
жеткізіңіз. Дәрігер келгенге дейін:
Әр 4 сағат сайын 500 мг апмициллин салыңыз. Немесе әр 4 сағат
сайын 1 млн ед. панициллин кристаллын салыңыз. Егер мүмкіндік
болса, хлорамфеникол да беріңіз;
Ыстығы жоғары болған жағдайда (40°-тан астам) оны ылғал
компресспен немесе ацетаминофенмен не аспиринмен түсіріңіз;
Ф3КП0818
Оқу сабағының жоспары
Алматы мемлекеттік көлік және коммуникациялар колледжі Егер баланың анасы туберкулезбен ауырса немесе баланың
туберкулез менингитімен ауыруы мүмкін деп күдік туғызатын басқа
да себептер болса, онда балаға оның салмағының әр 5 килограмына
шаққанда 0,2 мг келетіндей етіп стрептомицин шанышыңыз да
бірден дәрігер шақырыңыз. Сондай-ақ, егер туберкулездік менингит
болмаса, ампициллинді немесе пенициллинді пайдалануға болады.
Алдын алу
Анасы туберкулезбен ауыратын жаңа туған сәбиде болатын
туберкулездік менингиттің алдын алу үшін сәбиге туған кезінде
арнаулы вакцина егілуге тиіс. Сәбилер үшін вакцина мелшері — 0,05
мл (қалыпты 0,1 мл мөлшердің жартысы).
Ф3КП0818
Оқу сабағының жоспары
Алматы мемлекеттік көлік және коммуникациялар колледжі

file_name: Салауатты омир салты ПОУР 1.docx

intro:
Миға шабуыл.
1. Деніміз сау болу үшін не істеуіміз керек?
2. Зиянды әдеттерге нелер жатады?
3. Спорттың, қимыл - қозғалыстың адам денсаулығына әсері қандай деп ойлайсыңдар?
4.Денсаулық дегеніміз не?
5.Сен өзің үйде өз денсаулығыңды сақтау үшін қандай жағдайлар жасап жүрсің?
Бірінші байлық – денсаулық дейміз. Бірақ осы сөздің салмағын, жүктер жауапкершілігін көбіне сезбейтін де, мойындамайтын да сыңайлымыз. Айтылған сәтте көңілімізге қонады, құлағымызға жағады. Келісеміз. Сонсоң өзіміз ауа жайылып жүре береміз. Сөйтіп күндердің күнінде бір арылмас дертке шалдығып санымызды соғамыз. “Жалған – ай!” деп көкірегіміз қарс айырылып, өмірден түңіле бастаймыз.
“Тәннен жан артық еді, - дейді Абай атамыз - тәнді жанға бас ұрғызса керек еді. Жоқ біз олай қылмады, ұзақтай шулап, қарғадай барқылдадық. Жан бізді жас күнімізде билеп жүрген еді. Ержеткен соң, күш енген соң, оған билетпедік, жанды тәнге бас ұрғыздық, ешнәрсеге көңілмен қарамадық, көңіл айтып тұрса сенбедік

title: сабак жоспары Салауатты омир салты


file_name: англ яз 5 кл.docx

intro: Конспект внеклассного мероприятия по английскому языку для 5 класса по теме " Домашние обязанности. Present Simple and Past simple."  Предназначен для изучения нового лексического материала с последующим его закреплением. Дидактическая цель: создание условий общения и практического применения языкового и речевого материала.

английский язык

group: Дисциплины

title: Конспект внеклассного мероприятия по английскому языку"Present Simple and Past Simple.Домашние обязанности"


extracted_text:
Предмет: Изобразительное искусство
Тема: «Ниткография»
Класс: 1
Цель:знакомствос нетрадиционнойтехникой «ниткография». Формирование умений работать в технике «ниткография».
Планируемые результаты:
Личностные: Устойчивая положительная мотивация деятельности; способность видеть красоту в окружающем мире; потребность
самореализации различных видах творческой деятельности; способность взаимодействовать со сверстниками;
Метапредметные:
Регулятичные: учатся принимать и сохранять учебную задачу; оценивать правильность выполнения действия; адекватно
воспринимать предложения и оценку учителей, товарищей;
Коммуникативные: формулировать собственное мнение и позицию; адекватно использовать, прежде всего речевые, средства для
решения различных задач; договариваться и приходить к общему решению в совместной деятельности, в том числе в ситуации
столкновения интересов;
Познавательные: учатся проявлять познавательную инициативу в учебном сотрудничестве;
Предметные: различать основные виды художественной деятельности; различать основные виды и жанры пластических искусств,
понимать их специфику; Этапы и содержание
Организационный момент
Чтоб урок наш стал светлее
Мы поделимся добром,
Вы ладони покажите
В них любовь свою вложите.
Ей с друзьями поделитесь
 И друг другу улыбнитесь.
Постановка проблемы урока
 Посмотрите на слайд и скажите, с помощью чего
выполнены эти иллюстрации?
 А в жизни вам встречались такие рисунки? Где?
 Кто догадался, чем мы будем заниматься
сегодня?
Тема нашего урока: ниткография.
Давайте определим цель нашего урока?
Сегодня мы с вами будем учиться рисовать в
технике «ниткография».
Работа по теме урока
Ребята вы знаете, что такое ниткография?
Ниткография – это слово состоит из двух слов:
нитка и графика, вид изобразительного искусства,
использующий в качестве основных
изобразительных средств линии, штрихи... То
Виды
деятельно
сти
обучающи
хся
Определя
ют тему,
цель
занятия
Организов
ывают
свою
деятельно
сть,
подготавл
ивают
Планируемые результаты
Личностные Метапредметные Предметные
МТО
Форма
организ
ации
Устойчивая
положительна
я мотивация
деятельности
Способность
видеть
красоту в
окружающем
мире
различать
основные
виды
художественн
ой
деятельности
Р:учатсяпринима
ть   и   сохранять
учебную задачу;
К:
формулировать
собственное
мнение и
позицию
Потребность
различать
Фронта
льная
Фронта
льная
Слай
д 1
Слай
д 2
Слай
д 3
Слай
д 4
Гото
вая
работ
а
Бела
я есть, получается, «пишу ниткой» или проще
«рисую нитью».
Практическая работа.
Посмотрите на работу и скажите что нам
понадобится для ее выполнения? (белая бумага,
краски, нить, баночка с водой, кисточка)
Но прежде чем мы приступим к выполнению
работы, давайте отдохнем
Физминутка.
Ребята, ваши  работу мы будем оценивать по
критериям.
Давайте их определим
аккуратность
красота
оригинальность
Критерии мы определили, и можем приступать к
выполнению работы.
У вас на партах лежат технологические карты,
рассмотрите их и скажите в какой
последовательности мы будем выполнять работу?
Технологическая карта
1.Берём белый лист бумаги и сгибаем пополам.
Набираем краску на нитку с помощью кисти: нить
опускаем  в краску.
2.Произвольно укладываем нитку с краской
петлями и зигзагами на лист бумаги.
3.После того, как смоченная краской нить
уложена, ее накрываем вторым листом. Оба листа
плотно прижимаем друг к другу рукой, а нить
вытягиваем за свободный конец.
4.После того как нить вытянута, у вас есть две
рабочее
место.
самореализаци
и различных
видах
творческой
деятельности
Способность
взаимодейств
овать со
сверстниками
демонстри
руют свои
работы
подводят
итог своей
работы
анализиру
ют
собственн
ую
деятельно
сть
П: учатся
проявлять
познавательную
инициативу в
учебном
сотрудничестве;
К.: адекватно
использовать,
прежде всего
речевые,
средства для
решения
различных задач
К:
формулировать
собственное
мнение и
позицию;
К:договариватьс
я и приходить к
общему решению
основные
виды и жанры
пластических
искусств,
понимать их
специфику;
Фронта
льная
Индиви
дуальна
я
Фронта
льная
бума
га,
краск
и,нит
ь,вод
а,
баноч
ка,
кисто
чки
Техн
ологи
ческа
я
карта
Крит
ерии
Смай
лики зеркальные копии с замысловатыми рисунками,
которые в последствии можно дорабатывать.
Можем приступать к выполнению работы.
Выполнение работы
После того, как каждый из вас «нарисовал»
нитью, покажите это изображение соседу по
парте: что он увидел в этом изображении?
Дорисуйте то, что вы увидели сами.
Ребята, расскажите нам о том, что увидел сосед в
вашем рисунке, а что увидели вы сами?
Итог
 Ребята, с какой техникой мы сегодня
познакомились? (Ниткография)
Какую цель мы перед собой ставили?
 Все ли работы соответствуют тем критериям,
которые мы определили в начале занятия?
 А где в жизни нам может пригодиться эта
техника?
Рефлексия
Ребята, какое открытие вы для себя сегодня
сделали?
Что вас удивило?
А что огорчило?
А какое настроение у вас сейчас, нарисуйте его.
в совместной
деятельности, в
том числе в
ситуации
столкновения
интересов;
Р: оценивать
правильность
выполнения
действия;
Р:адекватно
воспринимать
предложения и
оценку учителей,
товарищей;

file_name: Ниткография!.docx

intro:
Тема урока: : «Ниткография». Цель:знакомствос нетрадиционной техникой «ниткография». Формирование умений работать в технике «ниткография».
На уроке мы знакомим обучающихся с новой для них техникой рисования, где используем лист, нитку и краски и с помощью нити и красок создаем красивые узоры. Используется Икт( презентация, наглядный материал для выполнения работы)

title: «Ниткография» (изобразительное искусство, 1 класс)


extracted_text:
Предмет: Литературное чтение.
  Класс: 2
  Учитель: Прокушева В.И.
  УМК «Школа России»
  Тема урока: В.А. Осеева. «Хорошее
Цель урока: Формировать умение выделять главную мысль произведения и давать
характеристику героя на основе его намерений и поступков.
Задачи:
1. Совершенствовать навык беглого , правильного, осознанного и выразительного
чтения, учить ориентироваться в тексте, развивать  устную речь.
2. Развивать коммуникативные качества личности в процессе работы в паре.
3. Воспитывать вдумчивого читателя, способного эмоционально откликаться  на
художественное произведение, формирование представлений о таких качествах, как
доброта, понимание, внимание к людям.
Ожидаемые результаты:
1) Уметь находить главную мысль произведения.
2) Умение ориентироваться в тексте.
3) Осознание детьми важности использования в речи вежливых слов и доброжелательного
отношения к окружающим.
Формы организации детей:
Индивидуальная, фронтальная, работа в парах.
Оборудование:
  Проектор, ноутбук, карточки для работы в парах и самостоятельной работы.
                                                             Ход урока.
Этапы урока
Актуализация знаний
Цель:
   I. 1)
Актуализация
знаний
         Действия учителя
1. Итак, друзья, внимание!
    Ведь прозвенел звонок.
    Садитесь поудобнее,
    Начнем сейчас урок.
 Доброе утро, ребята! Давайте
проверим, все ли необходимые предметы
лежат на вашем рабочем месте: учебник
«Литературное чтение», Рабочая тетрадь
по литературному  чтению, пенал и
дневник.
2.  Начнем урок с разминки.
Необходимо прочитать скороговорку с
экрана сначала медленно, потом
быстрее, а III  раз совсем быстро.
   Скороговорка:
 Наши руки были в мыле,
 Мы посуду сами мыли,
 Мы посуду мыли сами,
 Помогали нашей маме.
      Действия учащихся
Дети глазами проверяют
наличие необходимых
учебных вещей
Дети смотрят на экран и
читают скороговорку  Для чего нужно проговаривать
скороговорки?
 Чтобы научиться четко
проговаривать звуки.
2) Проверка
домашнего
задания
 Сейчас я вам прочитаю письмо, а вы
попробуйте угадать его автора.
«Дорогие ребята! Когда я была такой,
как вы, я любила читать маленькие
рассказы. Я любила их за то, что могла
читать без помощи взрослых. Один раз
мама спросила:
 Понравился тебе рассказ?
Я ответила:
 Не знаю. Я о нём не думала.
Мама огорчилась.
 Мало уметь читать, надо уметь думать,
 сказала она.
   С тех пор, прочитав рассказ, я стала
думать о хороших и плохих поступках
девочек и мальчиков, а иногда и своих
собственных. И так как в жизни мне это
помогло, то я написала и для вас
короткие рассказы, чтобы вам было
легче научиться читать и думать.
Учитель показывает слайд с портретом
писательницы.
  О ком, о чём её рассказы ?
 С каким рассказом вы познакомились
на уроке?
 Какое задание надо было выполнить?
Дети пересказывают.
 Какая главная мысль этого рассказа?
Физкультмитнутка
Буратино подтянулся,
Раз нагнулся, два нагнулся.
Руки в стороны развёл –
Видно ключик не нашёл.
Чтобы ключик нам достать,
Надо на носочки встать.
Дети внимательно слушают.
Дети отвечают:
 Это Агния Барто
 О детях, их хороших и
плохих поступках.
 «Волшебное слово»
 Пересказ от лица Павлика.
 Нужно быть вежливым,
воспитанным, уважительными
к старшим. Если ты будешь
добрым с людьми, то и они с
тобой тоже будут добрыми. II. Постановка
учебной
проблемы.
Составление плана
работы.
1)Работа с пословицей (в паре)
На карточке набор слов. Попробуйте
составить предложение.
               КАРТОЧКА.
большого, безделья, маленькое,
лучше, дело (Маленькое дело лучше
большого безделья)
Что у вас получилось?
 Как вы понимаете ее смысл?
 Значит, на какую же тему будем читать
сегодня произведение?
2) – Этот рассказ называется «Хорошее»
 и написала его тоже В. А. Осеева.
3) Перед началом работы над
произведением мы, обычно, составляем
план работы над ним. Как выдумаете, из
каких частей он может быть сегодня?
 Для чего надо составлять план?
Дети в паре составляют.
 Это пословица
 Надо стараться всегда
делать добрые дела, даже
если оно очень небольшое
 О добрых делах
 1. Знакомство с текстом.
   2.Вопросы по содержанию.
    3. Творческие задания
(устно и в Рабочей тетради)
 Чтобы все успеть и ничего
не пропустить.
III. Открытие
новых знаний
2) –  Я  сейчас прочитаю рассказ , а вы
подумайте, о чём мечтал главный герой.
(чтение текста учителем стр.9394 )
 Он мечтал совершить
доброе дело.
.
3) – Прочитайте рассказ по «цепочке» и
Скажите, что было не очень хорошим в
рассказе?
Дети читают вслух текст.
 Не очень хорошими были
поступки мальчика.
 Назовите эти поступки.
4) Выборочное чтение.
Прочитайте что посоветовала мама
Юре?
 Почему мама дала такой совет?
 Послушается ли , повашему,
мальчик свою маму?
 Почему?
Дети рассказывают об
эпизодах с сестрёнкой, няней
и Трезором.
Дети читают последний абзац
текста.
 Она любила своего сына и
хотела, чтобы он вырос
добрым и отзывчивым.
 Да.
 Он еще маленький и не
всегда умеет правильно поступать. Но он хочет
делать добрые поступки для
других, поэтому он
прислушается к совету мамы.
 Лучше хорошо поступить,
чем хорошо говорить.
 Юре.
 Добрый человек добру и
учит.
 Маму.
 Мудрая, любящая, хорошая,
Ласковая, терпеливая…
Дети отвечают.
 Прочитайте рассказ по
ролям.
 Юра, мама, сестренка, няня.
Автор.
 Пять.
Дети отвечают.
 Читали громко, четко,
показывали интонацией
настроение героя
 Дети отвечают.
 Мальчик прислушается к
совету мамы и будет
стараться делать близким
приятное.
Дети отвечают.
 Дети отвечают.
IV. Продолжении
работы над темой
урока.
1) стр. 95  Задание 1. – Прочитайте 1ую
пословицу.
 Кому из героев рассказа она подходит?
 Прочитайте 2ую пословицу.
 Кого из героев можно считать добрым?
 А какие слова можно ещё сказать о
маме?
 Похожа ли она на вашу маму?
Чем?
 Давала ли она вам такие мудрые
советы?
2)  Прочитаем задание 7.
 Назовите всех действующих лиц.
 А кто должен читать слова Трезорки?
 Сколько же нужно человек, чтобы
выполнить это задание?
(Вызываются 5 учеников класса к доске,
распределяютя роли, перечитывается
текст)
 Понравилось ли вам чтение ваших
одноклассников?
 Кого вы хотели бы особо отметить?
 Чем эти ученики вам понравились?
(Учитель выставляет оценки и
дополняет высказывание детей)
3) стр. 93. Рассмотрите иллюстрацию к
рассказу. К какому эпизоду подходит?
 А чем закончиться повашему эта
история?
 Какие иллюстрации можно будет еще
нарисовать?

Стр. 95 по учебнику, задание 8. Записать
в рабочую тетрадь (стр.69, задание 1)
список прочитанных рассказов В.
Осеевой.
 С каким новым рассказом В. Осеевой
вы сегодня познакомились?
 Чему вас научил этот рассказ?
 Все ли запланированные этапы ратоты
на уроке выполнили?
V. Домашнее
задание
VI. Рефлексия Какие виды работ на уроке вам
понравились?
 Что было еще трудно? Над чем будем
продолжать работать на следующих
уроках.

file_name: Для публикации.doc

intro: Такой карточкой учитель может воспользоваться для проверки осознанного восприятия изучаемого материала. Она развивает внимание, словарный запас учащихся, а так же умение связывать события из прочитанного произведения со случаями из реальной жизни ребенка. Развивает умение составлять небольшие тексты-рассуждения и тексты-повествования., а так же интерес к прочтению других произведений этого автора

title: Карточка для самостоятельной работы по литературному чтению 2 класс, УМК Школа России. Тема "Я и мои друзья", В.Осеева, "Хорошее"


extracted_text:
Формы участия психолога в родительском собрании
В зависимости от специфики собрания и стоящих перед психологом задач
возможны различные формы его участия в родительском собрании.
 Выступлениепрезентация.
Такое   выступление   непродолжительно   по   времени   и   решает   задачи
информационного  характера. Родители узнают  о деятельности психологической
службы,   графике   и   содержании   работы,   проведении   фронтальной   диагностики,
организации   тренинговых   групп   и   т.д.   Выступление   должно   мотивировать
родителей на дальнейшее взаимодействие с психологом в виде индивидуальных
консультаций   и   т.д.,   а   также   формировать   у   них   представление   о   том,   чем,
собственно,   занимается   школьный   психолог,   проясняя   его   роль   и   расширяя
возможности для взаимодействия с ним.
 Выступлениеисследование.
В   этом   случае   задача   психолога   –   получение   какойлибо   информации   от
родителей путем анкетирования, беседы, использования интерактивных методов.
 Тематическое выступление.
Содержит психологическую информацию прикладного характера по актуальной
для родителя теме. По форме это выступление не обязательно бывает монологом.
Оно   может   включать   различные   интерактивные   методы.   Тематическое
выступление является частью общего родительского собрания класса.
Вопрос о том, насколько необходимо развернутое выступление психолога на
организационном   собрании,   неоднозначен.   С   одной   стороны,   подобное
выступление может несколько выбиваться из общей канвы собрания и вызывать
как положительную, так и негативную реакцию со стороны родителей. С другой
стороны,   на   такие   собрания   приходит   много   родителей,   что   предоставляет
прекрасную   возможность   «охватить»   их   в   большом   количестве.   Поэтому   мы
полагает, что проблема организации тематических выступлений психолога должна
решаться им совместно с педагогом, причем необходимо учитывать особенности
актуальной ситуации в классе и позицию родителей.
 Тематическое родительское собрание.
Представляет максимальные возможности для психолога. Он может целиком взять
на себя организацию такого собрания, а может стать одним из организаторов и
действующих   лиц   вместе   с   педагогами   и   администрацией.   С   одной   стороны,
посещаемость   таких   собраний   обычно   ниже,   чем   организационных.   С   другой стороны,   те   родители,   которые   пришли   на   это   собрание,   в   большой   степени
настроены на взаимодействие с психологом.

file_name: Формы участия психолога в родительском собрании.doc

intro: В наши дни психолог в школе становится почти привычным явлением. Он все активнее встраивается в повседневную жизнь школы. К привычным формам его работы добавляются уроки психологии, предметные психологические недели, психологические проекты. Психолог сотрудничает с учителями, представителями администрации, родителями. Родительские собрания прекрасная возможность рассказать о содержании работы психолога и наладить контакт с родителями.

администрации

group: Педагогика

доп. образование взрослых

group: Другое


extracted_text:
Этапы и содержание
Планируемые результаты
Личност
ные
Метапре
дметные
Предмет
ные
Форма
организ
ации
МТО
Виды
деятельнос
ти
обучающих
ся
Организационный момент
Громко прозвенел звонок
Начинается урок.
Слушайте, запоминайте
Ни минуты не теряйте.
Постарайтесь всё понять
И внимательно считать!
Проверка домашнего задания
(Пересказ рассказа Н. Артюховой «Сашадразнилка».)
– Разложите карточки парами:
Постановка проблемы урока.
– Послушайте отрывок из произведения. Вспомните название
стихотворения.
… Давайте же мыться, плескаться,
Купаться, нырять, кувыркаться.
В ушате, в корыте, в лохани,
В реке, в ручейке, в океане,
И в ванне, и в бане,
Формиро
вать
мотиваци
ю к
обучени
ю и
целенапр
авленной
познават
ельной
деятельн
ости;
Р:Владет
ь
монологи
ческой и
диалогич
еской
формами
речи.
Проверяют
выполнение
домашнего
задания
Фронта
льная
Слай
д 1
Карт
очки
Фронта
льная
Фронта
льная
Слай
д 2 Всегда и везде
Вечная слава воде!
(«Мойдодыр».)
– Кто автор стихотворения «Мойдодыр»?
– Сегодня на уроке мы познакомимся с двумя
стихотворениями – К. Чуковского «Федотка» и О. Дриза
«Привет».
 Изучение нового материала.
1. Речевая минутка.
– Прочтите выразительно шуточное стихотворение:
Что за ЛИ? Что за МОН?
В звуках нету смысла.
Но едва шепнут: «лимон»,
Сразу станет кисло.
2. Игра «Составляй слова».
– Рассмотрите таблицу и составьте как можно больше слов.
(слайд)
3. Знакомство со стихотворением К.
Чуковского «Федотка».
– Как называется стихотворение?
– Кто автор?
– Как вы думаете, о ком это произведение?
– Прочтите слова, записанные на слайде, сначала по слогам,
затем целыми словами:
сиротка – сиротка
несчастный – несчастный
счастливый – счастливый
(Чтения  стихотворения учителем «Федотка».)
4. Анализ стихотворения.
Р:Воспри
нимать
учебное
задание,
выбирать
последов
ательнос
ть
действий
,
оцениват
ь ход и
результа
т
выполнен
ия
учащиеся
научатся
читать
юморист
ические
произвед
ения,
передава
я их
настроен
ие;
объяснят
ь смысл
названия
произвед
ения;
находить
слова,
которые
отражаю
т
характер
Выполняют
речевую
разминку
Знакомятся
с
стихотворе
нием
к.Чуковско
го.
«Федотка»
умение
проверят
ь себя и
самостоя
тельно
оцениват
ь свои
достижен
ия;
выражаю
т
собствен
Слай
д 3
Слай
д 4
Фронта
льная
Слай
д 5 – Почему плачет Федотка?
– Можно ли действительно назвать его несчастным?
– Как можно назвать это произведение?
– Для чего придумывают дразнилки?
– Какие отрицательные черты мальчика высмеивает автор?
– Чему учит нас это стихотворение?
– Прочтите это стихотворение сначала с сочувствием, а затем
высмеивая поведение мальчика.(чтения детьми)
Физминутка
Продолжение изучения нового материала.
1. Знакомство со стихотворением О. Дриза «Привет».
– Прочтите словосочетания:
• золотое сердце – золотое кольцо;
• тяжелые облака – тяжелый груз;
• румяные яблоки – румяные щеки.
– Объясните значение этих словосочетаний.
– Кто автор стихотворения?
(Краткое знакомство с жизнью и творчеством О.
Дриза)
ОвсейОвсеевич (Шике) Дриз (19081971)  еврейский
советский поэт, писавший на языке идиш.
Родился 16 мая 1908 года. Рос сиротой.Закончив начальную
еврейскую школу, Дриз едет в Киев. Поступает на работу на
завод “Арсенал”. Одновременно учится в художественном
училище, в Киевском институте искусства. Он мечтал стать
скульптором. С детских лет рисовал, лепил. Но в полную силу
его талант открылся в поэзии. Все его творчество пронизывают
впечатления детства. В них, как из животворящего источника,
черпает он язык, темы, картины, типы.Признание, широкая
Читают
стихотворе
ния
Знакомятся
с
стихотворе
нием
О.Дриза
«Привет»
героя;
находить
конкретн
ые черты
юморист
ического
текста;
сравнива
ть
произвед
ения
разных
авторов,
посвяще
нной
одной
теме.
ные
чувства
при
чтении
текста и
в ходе
размышл
ений,
анализа;
осознают
смысл
определе
ния
учебных
задач при
работе с
художест
венным
произвед
ением.
К:прини
мать
участие в
диалоге,
общей
беседе,
выполня
я
правила
речевого
поведени
я (не
перебива
ть,
выслуши
вать
собеседн
ика,
стремить
ся
понять
его точку
зрения и
др.);
Фронта
льная
Слай
д 6
Слай
д 79 известность приходят к ОвсеюДризу на шестом десятке жизни.
С начала 60х годов его книги на русском и в подлиннике — на
еврейском языке — выходят миллионными тиражами. На его
тексты композиторы охотно писали музыку. По его пьесам
снимали мультфильмы. Его стихисказки вошли в антологию
сказок мира. Ему были рады в любых аудиториях: в детских
садах, в школах, в рабочих коллективах.
– Как называется стихотворение?
– Рассмотрите иллюстрации. Как вы думаете, о чём это
стихотворение?
(Учитель читает стихотворение.)
2. Анализ произведения.
– Какие подарки получил ребёнок?
– Что его удивило?
– Что бы вы ответили на вопрос: «Где же привет?»?
– В чём разница между горячим приветом и горячим пирогом?
3. Работа в парах.
– Прочтите друг другу это стихотворение, передавая
интонацией чувства малыша.
Прочитаем стихотворение выразительно соблюдая все знаки
препинания.
Итог урока.
– С какими произведениями мы познакомились на уроке?
Кто их авторы?
– Что объединяет стихотворения «Федотка» и «Привет»?
– Какое стихотворение понравилось больше всего?
Рефлексия
Нарисуйте в тетради смайлик, который отражает ваше
отношение к материалу урока.
Работаю в
парах,
читают
стихотворе
ния
Подводят
итог урока
Оценивают
свою
выражаю
т
собствен
ные
чувства
при
чтении
текста и
в ходе
размышл
ений,
анализа;
К:проявл
ять
доброже
лательно
е
отношен
ие к
партнёру
Работа
в парах
Фронта
льная работу на
уроке
Что вас огорчило?
Что порадовало?
Спасибо, вам за работу на уроке.
Домашнее задание. Выучить понравившиеся стихотворение.
Предмет: литературное чтение
Класс: 1
Раздел: И в шутку и всерьёз
Тема:К.Чуковский «Федотка», О.Дриз «Привет»
Цель: познакомить с произведениями К.Чуковский «Федотка», О.Дриз «Привет»; развивать умение прогнозировать текст; обучать
правильному, выразительному чтению целыми словами; учить понимать юмор; развивать умение анализировать произведения,
творческие способности, речь, память, мышление; воспитывать уважение и внимательное отношение к другим людям.
Планируемые результаты:
Личностные:Формировать мотивацию к обучению и целенаправленной  познавательной деятельности; умение проверять себя и
самостоятельно оценивать свои достижения; выражают собственные чувства при чтении текста и в ходе размышлений, анализа;
осознают смысл определения учебных задач при работе с художественным произведением.
Метапредметные:
Регулятивные: Воспринимать учебное  задание, выбирать последовательность действий, оценивать ход и результат выполнения;
Владеть монологи ческой и диалогической формами речи.
Коммуникативные: принимать участие в диалоге, общей беседе, выполняя правила речевого поведения (не перебивать,
выслушивать собеседника, стремиться понять его точку зрения и др.);
Познавательные: работать с информацией, представленной в разных формах (текст, рисунок, таблица, схема), под руководством
учителя; ориентироваться в учебнике; работать с информацией, представленной в разных формах (текст, рисунок, таблица, схема),
под руководством учителя; делать выводы в результате совместной работы класса и учителя;
Предметные: учащиеся научатся читать юмористические произведения, передавая их настроение; объяснять смысл названия
произведения; находить слова, которые отражают характер героя; находить конкретные черты юмористического текста;
сравнивать произведения разных авторов, посвященной одной теме.

file_name: Федотка. Привет.docx

intro: Темой данного урока является: К.Чуковский «Федотка», О.Дриз «Привет». Целью: познакомить с произведениями К.Чуковский «Федотка», О.Дриз «Привет»; развивать умение прогнозировать текст; обучать правильному, выразительному чтению целыми словами; учить понимать юмор; развивать умение анализировать произведения, творческие способности, речь, память, мышление; воспитывать уважение и внимательное отношение к другим людям.

title: К.Чуковский «Федотка», О.Дриз «Привет» (1 класс, литературное чтение)