extracted_text:
Мазмұны
Кіріспе.............................................................................................2
Түсінік хат......................................................................................3
Сабақ құрылымы......................................................................45
Бағдарламаның мазмұны...........................................................6
Тақырыптық жоспар...............................................................78
I бөлім. «Диагностика» жеткіншектер агрессиясын
анықтау...................................................................................911
II бөлім. Агрессияның алдын алуда «Психологиялық
кеңес».......................................................................................1216
IIIбөлім. Агрессияның алдын алуда«Психологиялық
тренингтер»...........................................................................1719
Ұсыныс болжам.........................................................................20
Қорытынды................................................................................21
Пайдаланған әдебиеттер..........................................................22 Кіріспе
Агрессия – «шабуыл» деген мағынаны білдіреді. Адамның мінезқұлқында бұл қасиет
пайда болған кезде ол басқа біреуге физикалық, моральдық тұрғыдан шабуылдап, зиян
келтіруге тырысады. Бүгінгі таңда агрессия соның ішінде жеткіншектердің агрессиялық
мінезқұлық мәселесiне психологиялық зерттеулерге үлкен орын берiлiп, белсендi ғылыми
практикалық тұрғыдан iзденiстер талап етілуде.Жеткiншектер әлемiнде жиі жағдайда
қарымқатынастағы шиеленістер, мазасыздану, тұлғалық даму мен мiнезқұлықтағы
ауытқулар, агрессия мiндеттi түрде кездесетiнi баршамызға мәлім. Психологиялық
педагогикалық мiндеттердiң бiрi жеткiншектердiң психикалық дамуындағы өзгерiстердiң
себептерiн тауып қана қоймай, оны түзету мен алдын алу жұмыстарын жүргiзу де өте
маңызды.Агрессивті жеткіншектербұл көмекке мұқтаж және үлкендердің қабылдамауына
ұшараған балалар тобы. Агрессивті мінезқұлықтың себептерін білместік, түсінбеушілік
агрессивті жеткіншетердің ересектер және құрдастар тарапынан оларды ашық түрде
жақтырмай, қабылдамауына алып келеді. Жеткіншектің агрессивтілігінің алдын алу
дегенімізбұл баланың агрессивті мінезқұлқын туындататын әлеуметтікпсихологиялық
факторларға жол бермеуге бағытталған ісшаралар. Тұлғаны түзету оның ауытқыған мінез
құлығындағы жағымды тұлғалық өзгерістерге жағдай жасау. Жеткіншектің агрессивті
мінезқұлқын түзету  бұл жеткіншек тұлғасының толыққанды дамуы және қызмет етуін
қамтамасыз ету мақсатында агрессивті әрекеттерді анықтауға бағытталған психологиялық
әсер ету. Түсінік хат
Қазіргі таңда жеткіншектер арасында агрессивті мінезқұлық басым болып келеді. Ол
көбіне оқушылардың өтпелі кезеңінде болатын мінезқұлқындағы өзгерістерге байланысты.
Агрессивті бала ішкі жағымсыз эмоциясымен тек өзіне ғана емес сыртқы қоршаған ортаға
да кері әсерін тигізіп отырады. Агрессивті баланың  өмірге құштарлығы төмен, ортасымен
қарымқатынаста алшақ, үнемі өзінің ішкі мәселесімен жүреді. Бұл тақырыпты таңдаған
себебім, осы мәселенің алдын алу мақсатында жанжақты психокоррекциялық жұмыстар
жүргізіп, баланың ашуызасын тежеу, негативтен арылып, позитивті ойлауға дағдылау,
өмірге құштарлығын арттыратын мотивациялық тренингтер арқылы агрессиялық мінез
құлықтан арылту. Жеткіншектік шақ  болашақ туралы балалық армандардың орнына өзінің
мүмкіндіктері мен өмір жағдайларын ескере отырып, ол туралы ойлану басталатын, өз
ниеті, ісәрекетін жүзеге асыруға ұмтылатын кезең екендігін үнемі қаперде ұстауымыз
қажет. Бұл  ең тынымсыз, ең қиын, ең қызба жас. Жеткіншектің жеке басы дамуының аса
маңызды факторы  оның өзінің ауқымды әлеуметтік белсенділігі, ол белгілі бір үлгілер мен
игіліктерді игеруге, үлкендермен, жолдастарымен қарымқатынас орнатуға
бағытталады.Осы бағытта оқушылармен агрессивті мінезқұлықты аныктау мақсатында
психодиагностикалық әдістемелер, сауалнамалар, тесттер жыл бойы жүргізілді.
Оқушылармен агрессивті мінезқұлықтың алдын алу мақсатында психологиялық кеңестер
берілді, және тузетудамыту мақсатында психологиялық тренингтер жүргізілді.
Бағдарлама мақсаты:


оқушылардың агрессиялы мінезқұлқын анықтау;
агрессиялық мінезқұлықтың алдын алу
Психодиагностикалық әдістемелер арқылы оқушылардың агрессиялы мінезқұлқын
агрессиялы мінезқұлықтыңалдын алу бойынша оқушылармен, атааналарға,
Бағдарлама міндеттері:

анықтау

мұғалімдерге психологиялық кеңестер беру

психологиялық тренингжаттығулар, семинарлар жүргізу
Оқушыларға, атааналарға, мұғалімдерге түзету –дамыту жұмыстарын,
Күтілетін нәтиже:әртүрлі психодиагностикалық әдістемелер, психокоррекциялық
жұмыстар, мотивациялық тренингтер натижесінде окушылардың өмірге көзкарасы,
құлшынысы, позитивті ойлауы артып, агрессиялы мінезқұлықтан арылады. Зерттеу әдістері:Оқушылардың өмірге қызығушылығын, позитивті ойлауын, өмірге
құлшынысын мотивациясын арттыру мақсатында, мен жаңа технологиялармен,
мотивациялық, инновациялық әдістерді қолдандым:






«Арман тақта» (коллаж)
«Мен өмірді сүйемін»
«Өмірім қымбатсың маған»
Ертегі терапиясы
Музыка терапия
Арт терапия
Проективті әдістемелер:



«Үй. Адам. Ағаш»
«Өмірде жоқ жануар»
«Жанбыр астындағы адам»
 Айзенктің «Темпераментті анықтау» тестіК.Хек және Х.Хесстің неврозды жедел анықтау
әдістемесі БассаДаркидің Агрессияны анықтау әдістемесі
Сабақтың негізгі формасы:әдістеме, тест, тренинг, психологиялық кеңес. Бағдарламаның жалпы мазмұны 3 бөлімнен тұрады.
Бірінші бөлім «Психодиагностика»деп аталады. Бұл бөлімде оқушылардың агрессиялы
мінезқұлқын анықтауға арналғансауалнама, тесттермен әдістемелер жүргізіліп,
оқушылардың оқушылардың бойындағы агрессиясы жанжақты анықталады.
Екінші бөлім «Психологиялық кеңес»деп аталады.Бұл бөлімде оқушыларға стресстен
және мазасыздықтан, негативтен арылып, позитивті болуға, оқушылардың өзіне сенімділігін
арттыруға арналған психологиялық кеңестер беріледі. Бұл бөлімде тек оқушыға ғана емес,
сонымен қатар, мұғалімдерге және атааналарға оқушының жас және психологиялық мінез
ерекшеліктері туралы психологиялық кеңестер жанжақты беріледі.
Үшінші бөлім «Психологиялық тренинг» деп аталады. Бұл бөлімде оқушылардың
өмірге қызығушылығын, өзіне сенімділігін, болашаққа деген мотивациясын арттыру
мақсатында тренингтер жүргізіледі. Сонымен қатар атааналарға және мұғалімдерге ата
ана мен бала, мұғалім мен оқушы арасындағы жағымды қарымқатынасты дамытуға
арналған психологиялық тренингтер жүргізіледі. Тақырыптық жоспары 8сынып. Аптасына 1 сағат. Жалпы сағат саны – 34
№
Сабақтың тақырыбы
Сағ
саны
Психодиагностика (10
сағат)
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
Оқушылардың агрессиялы мінезқұлқын анықтау
Темпераментті анықтау Айзенк тесті.
Жеткіншектер агрессиясын диагностикалауБасса
Дарки әдістемесі
Неврозды анықтау К.Хек тесті
Стресске бейімділікті анықтау Е.Литвак тесті
«Жаңбыр астындағы адам» әдістемесі
«Отбасылықсоциограмма» тесті.
Мазасыздықты анықтау Филлипс тесті.
«Өмірде жоқ жануар»
Телімелі суретті тесті «Отбасының кинетикалық
суреті»
Психологиялық кеңес (6
сағат)
11
Стресс және одан арылу жолдары
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1 12
13
14
15
16
Психологиялық тренинг
(16 сағат)
Атаанаға баламен қарым –қатынас жасауда кеңес
«Оқушының жас және психологиялық мінез
ерекшеліктері» мұғалімдермен семинар
Агрессивті мінезқұлықтыңалдыналутуралыата
аналарғаарналғанкеңес
«Атаана махаббаты» атааналарға психологиялық
кеңес
«Қиындыққа тап болғанда не істеу керек?»
оқушыларға психологиялық кеңес
17
18
19
20
21
22
2324
25
26
27
2829
30
31
32
33
«Молекула», «Домик и гномик»
«Голивуд»
«Мен лидермін, сен лидерсің»
Ертегі терапиясы
«Мен өмірді сүйемін»
«Өмірім қымбатсың маған»
«Менің арманым» коллаж
«Сегіз шеңбер»
«Аквариум» стресстен арылу жолдары
«ХА» жаттығу,
Позитивті ойды дамыту тренингі
Сенімділікті арттыру тренингі
«Арман тақта» мотивациялық тренинг
«Сенімді құлау» тренингі
«Үрілген шар» тренингі
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
2
1
1
1
2
1
1
1
1 34
«Біз біргеміз, берік іргеміз» тренинг
1
1Бөлім.Психодиагностика
Темпераментті анықтау Айзенк тесті.Мақсаты: баланың темпераментін және эмоционалдық
тұрақтылығын (невротизмнің көрінісін) анықтау.Нұсқау: оқушылардың
темпераментінанықтау мақсатында 57 сұрақтан тұратын сауалнама алынады.Қорытынды:
нәтижесінде 24 оқушының темпераменті анықталды.
Бағаланатын көрсеткіштер
Зерттелінушілер саны
1. Сангвиник
2. Холерик
3. Флегматик
4. меланхолик
3
1
11
9
Жеткіншектер агрессиясын диагностикалау (БассаДарки әдістемесі).Мақсаты: бала
агрессиясының түрін және оның көрініс беру ерекшелігін анықтау.Орындау ережесі: тест
сауалнамасында 75 тұжырымдама берілген. Оларға «ия» немесе «жоқ» деп жауап беріңіз
БассаДарки әдістемесі бойыншажеткіншектердің мазасыздану деңгейін бағалау кестесі
Вербалды агрессия
6
Дене агрессиясы
3
Негативизм 6
Жанама агрессия 8 Куанышева
ГБаймурзаева
ГСабыр АТурлыбай
АКендирбаев
ШКушерова А
Аманбаева
ЖӘбді
АқботаКлычева А
Молдағазиев
СТурегелдиев
ЖЖумабаева Г
Сейдахмет
СТаңатаров
ЕНысанова А
Жалғасова
АЕпагенов АЖайнова
ДТаукелов
ТЖумабаева
НКуандыков
НТулебек РБегдулла
А
К. Хектің және Х.Хесстің неврозды жедел диагностикалау әдістемесіМақсаты: жүйке
күйзелісін анықтауОрындау ережесі: 40 сұрақтан тұратын сауалнама, “ия”, “жоқ” деген
жауап береді.Қорытынды: “ия” жауабының қосындысы 24 –тен көп болса, оқушыда невроз
бар деген сөз.
Оқушының атыжөні
Ұпайы
Бердіқұл А
Елеусін Г
Байназарова А
31
24
28
Кеттен дыбыстар шығар, қысым тамақта да қалып қоюы мүмкін.
Спорттың қандай да бір түрімен айналысу да көмек береді.
Табиғат бізге күлкі мен жылауды психикалық ауыртпалықтан қорғаныс ретінде
«Қиындыққа тап болғанда не істеу керек?» оқушыларға психологиялық кеңес
Әлемде ешбір адам мәселесіз емес, барлығында өзіне тән қиындығы бар.
Сабырлы болыңыз
Өзіңе жақын адамнан көмек сұраңыз
Сіз жалғыз емессіз
Мәселенің оңай шешілу жағын қараңыз
2 бөлім. Психологиялық кеңес.Оқушыларға арналған кеңестер«Стресс және одан арылу
жолдары»Мақсаты: стресстің алдын алу «Стресстен қалай арылуға болады?»

Сені түсінуге тырысатын достарыңның арасында сырыңды айтуға болады.

Егер сен жалғыз болсаң, көпшікті не су орамалды қысып сығып таратуа болады.
Өйткені барлық қысым қолдың, саусақтың иықтың бұлшық еттерінде сақталып қалады.



жаратқан.






Мазасыздықты қалай жоюға болатыны туралы мұғалімдерге ақылкеңес

керек. Жұмыс бастылық – жабырқаудың бірден бір емі.

онда өзіңізге: «Бұл солай болды, басқаша болуы мүмкін емес» деңіз.

одан бетер зиян келтіресіз. Одан да мына ережені ұстаныңыз: өзіңізге ұнамсыз адамдар
жайлы ешқашан ойламау.

өміріміз – біз нені ойласақ, сол». Осыны естен шығармаңыз!
5. Үрей мазасыздықты тудырады. Егер өз үрейлері мен мазасыздықтарын жоя білетін болса,
дәрігерлерге жүгінетін пациенттердің 70%ының өздігінен емделіп кетулеріне
Жан тыныштығы, жау жүректік, денсаулық пен үміт жайлы ойлаңыз. «Біздің
Өз өміріңізде мазасыздықты мүлде болдырмау үшін үнемі бір нәрсемен айналысу
Шарасыздықты қабылдаңыз. Егер сіздің жағдайды өзгертуге мүмкіндігіңіз болмаса,
Ешқашан қасжауларыңыздан кек алуға тырыспаңыз, олай болатын болса, сіз өзіңізге мүмкіндіктері бар.6. Қатал ақиқатты өмірге бейімделуге күйі жоқ, мазасы кеткен және
әбден титығына жеткен адам өзін қоршаған ортамен барлық байланысты үзіп, өзі ойдан
шығарған әлемге еніп кетеді.7. Егер қырсық сіздің соңыңызға түсіп, тығырыққа тірейтін
болса, онда: «Егер мен өз мәселемді өзім шеше алмайтын болсам, одан өткен жаман бар
ма?» деп өзөзіңізге сұрақ қойыңыз. Өз ойыңызда шарасыз жағдайға бойұсынған
болсаңыз,онда сол тығырықтан шығудың жолын ойша ойластырыңыз.8. Мазасыздық, өз
өзіне сенбеушілік біздің өзөзімізді бағалаумен тығыз байланысты.9. Адам ең алдымен өзін
өзі сыйлап, өзінөзі жақсы көруі керек, содан кейін барып басқаларды сыйлап, жақсы көруі
керек.
Атааналарға арналған кеңесЕсіңізде болсын: 1. отбасында қажетті өзгеріс болмай,
балаңыздың бойындағы агрессияны түзету мүмкін емес. 2. Бала әрбір сәтте өзін ата
анасының сүйетінін, бағалайтынын, қажет екендігін, қабылдайтынын сезінуі қажет. Оны
сүюден және аяудан ұялмаңыз. 3. Басқа адамдар туралы жаман сөздер айтпаңыз, ашуға бой
алдырмаңыз, тиімді мінезқұлық ерекшелігін көрсетіңіз. 4. Дауыс көтеру және тыйым салу
агрессивтілікті жеңуде тиімді нәтиже бермейді. Осындай мінезқұлықтың себебін
түсінгеннен кейін ғана, жақсы нәтижеге қол жеткіземіз. 5. Эмпатияны дағды ретінде
қалыптастырыңыз. 6. Балаңызға өз агрессиясын шығаруға мүмкіндік беріп, басқа нәрсеге
көңіл аудартыңыз (мысалы, жастықты ұру). 7. Баланың өзінөзі көрсетуге ұмтылуын басуға
тырыспаңыз, түсінушілікпен қарап, ортақ бір шешімге келіңіз. Балаларыңызды спорт
мектептеріне беріп, гантел, эспандермен күнделікті гимнастикалық жаттығу жасауға
үйретіп, гір көтертіп, қолына былғары қолғап беріп, боксерлік өнермен айналысуға
жетелеңіз. Бала өз агрессиясын бейбіт айқасқа жұмсасын. Өйткені агрессия ауру
тудыратын зарядтармен қуатталған, жарылыс қаупі бар нәрсе.
Жеткіншектердің агрессиялы мінез –құлқының алдын алуға арналған ата
аналарға арналған кеңес Баланы үнемі сынап отырса, ол жек көріп өседі, егер кінәлап
отырса, ол өзін кінәлі сезініп өседі, мысқылдап отырса, тұйықталады. Еш уақытта баланы
басқамен салыстырмаңыз. Бұл жердегі ең басты нәрсе нәтижелі жетістік емес, сезім,
сәттілік, ішкі сезім бостандығы, ой бостандығы, сыртқы қимыл бостандығы қимылдан,
мимикадан білінеді. Егер бала агрессиясыз өссін десеңіз:



өз проблемаңызды балаға айтпаңыз;
егер ашулы болсаңыз, онымен қарымқатынастан аулақ болыңыз;
егер бала сіз айтқан ережеге көнгісі келмесе, күштемеңіз; күш көрсету түзеу орнына, бала қарсылығын арттыра түседі;
мәселелерді өзіңіз жеке емес, баламен бірігіп шешіңіз;
егер бала сізбен араласуды қош көрмесе, күшпен көндірмеңіз;
егер қиын жағдай кезінде не істеріңізді білмесеңіз, оны тезірек шешуге тырыспаңыз,




асықпай ойланып кірісіңіз.
Балаңыз байсалды, сабырлы болып өссін десеңіз, оған ылғи көңіл бөліңіз, жақсы қылығы
үшін мақтап, қиын жағдай кезінде сөзсіз көмек көрсетіп, әр табысын көрсетіп, мадақтаңыз.
Баланы жиі мақтаса, ол өмірде әділ, текті болуға үйренеді, қауіпсіз жағдайда өссе,
адамдарға сенгіш болып өседі, оны үнемі қолдап отырсақ, ол өзін бағалауға үйренеді,
түсінушілік пен достық жағдайда өмір сүруге үйренеді. «Өмір сабағын» өз тәжірибесінен
алуға баланың құқығы бар. Бала дұрыс өсу үшін, оған сүйіспеншілік, өз күшіне сенушілік
керек, біз үшін, үлкендер үшін өзінің қажетті, бағалы екенін сезінуі керек. Оған деген
бақылау мен қамқорлық өз мәнінде болуы керек, тәрбие қарамақарсылықсыз қалыпты,
жалғасып отыруы керек, балаға, оның күшіне сену керек, оны қатыгездікпен жазалау
баланың тұлғалық даралығын жояды.
3бөлім. Психологиялық тренингтер
Жеткіншектердің агрессиялық мінезқұлқын түзету мақсатында жүргізілетін
тренингтер:
Жаттығу № 1 «Өз есіміңмен таныстыру»
Мақсаты:Бірбірімен таныстыру.
Барысы. Сен дауыссыз киноның актерісің. Сенің мақсатың мимикамен, қимылмен есте
қалардай қимыл көрсту. Содаң соң дыбыс арқылы есіміңді айту.
Жаттығу № 2 «Ашу ситуациясы»
Мақсаты: ашумен жұмыс істеуге бағыттау.
Барысы. Қатысушыларға ұсынады: «Қатты ренжіп, ашуланған кезді еске түсіру. Сол
сәттегі көңілі туралы айтып береді. Содаң соң сол сәтті ойнатып, талдау»
Жаттығу № 3. «Итерісу»
Мақсаты:достық қарымқатынасты орнату.
 Барысы: Жалпы оқушыларды екіге бөлу. Екі қатарға тұрып, алақандарымен бірінбірі
итереді. Содаң соң орындарымен ауысып арқаларымен бірінбірі итеру.
Жаттығу № 4. «Метродағы оқиға»
Мақсаты: Өтіну, сұрау, бұйыру айырмашылықтарын сезіну.
Барысы: метрода болған оқиғаны ойнап келтіруді ұсынады. Қиын жасөспірімдер отыр екен,
ал қастарында зейнеткер әже. Отыруға орын сұрау қажет. Орын сұраушы бірнеше адам
бола алады. Жасөспірімдер өздерін сәйкес ұстайды. Әр қалай пікір алмасу, кім қалай орын
сұрады. Шынайы данқандай айырмашылығы бар.
Жүргізуші: оқушылармен бірге «өтіну», «сұрау», «бұйыру» деген түсініктерді ажыратады.
Жаттығу № 7. «Күншуақ»
Мақсаты:жақсы көңілкүй сыйлау, балаға өз көңілкүйін түсінуді, оған баға беруді үйрету.
Барысы: Денелеріңді бос ұстап, ыңғайланып отырып, көздеріңді жұмыңдар. Өздеріңді жаға
жайдамыздеп сезініңдер. Күн жарқырап сәулесін төгіп тұр. Күн шуағының жылуын
сезініңдер.
Талдау.
Жаттығу № 8 «Қоштасу»
Мақсаты:алған сезімдерін, анықтап, түйіндеу.
Барысы: Дөңгелене отырып, бірбірінің қолдарынан ұстап, көршісінің жүзіне үндемей
қарап, мейірімді де әсем күлкісін сыйлайды. Содан соң көршісінің жақсы қасиеттерін
айтады, кезек пен ең осылай жалғаса береді. «Мен өмірді сүйемін» тренингойыны
Тренинг мақсаты: оқушылардың өмір туралы көзқарастарын анықтау және өмірді қалай
сүйетіндерін байқау;
өмірдегі орны қандай деңгейде бағаланып жатқанын қаншалықты білетіндерін анықтау.
Міндеті:
  Оқушылардың эмоционалдық көңілкүйін жақсарту;
 оқушыларды өз өмірінің мәнін түсіне білуге,рухани өсуге және жақсы мен жаманның ара
жігін ажырата отырып,өмірлік айқындамасын белгілей білуге үйрету;
 Оқушыларды өз өміріне, өз сөзі, ойы және әрекетіне мұқият болуға тәрбиелеу;
  Оқушылардың ойын ашу, өмірге деген жағымды көзқарасын қалыптастыру.
Нәтижесінде: оқушылардың өмірге деген сүйіспеншілігі артады. «Арман тақта» коллаж
жасау.
Мақсаты: оқушылардың өмірге деген құлшынысын арттыру, болашақ арманмақсатқа деген
сенімділігін күшейту.
Орындалуы: оқушыларға ватман қағаз, түрлі –түсті суреті бар газетжурналдар беріледі.
Соның ішінен өздеріне керек дүниені қиып жабыстырады.Мінезқұлықтағы агрессияны жою
барысында, түзету жолында төмендегідей ойындарды өткізуге ұсынамыз:
«Өзіңді ұстауды үйрену».
Мақсаты: Қиын балалардың бейімделуіне бөгеттерді азайту, олардың эмоциональды
жағдайын және дене мүмкіндіктерін нығайту: теріс эмоциялардан құтылуға көмектесу
эмоциональдық сферасын, қатынас: еріктік сферасын, т.с.с. дамыту. Жатығуларды күн
тәртібінің сәттерінде, сергіту минуттарында және т.с.с. жағдайларда қолдану ұсынылады.
«Шеңберді бұзып кір».
 Мақсаты: өзінеөзі сенуге, жасқаншақтықты жеңе білуге, құрбыларының ұжымына кіруге
көмектесу. Құрбыларымен қарымқатынас жасауда қиындық көретін балаларды жеке алып
қалады. Қалғандары бірбірінің қолынан қатты ұстап, шеңбер жасап тұрады. Бала қатты
жүгіріп келіп, шеңберді бұзып кіруі керек.
«Айна». Мақсаты: басқалардың сезімін түсінуге және сезінуді тәрбиелеу. Балалар екіден
бөлініп, бірбіріне қарамақарсы тұрады да, бірбірінің көзіне қарайды. Біреуі бір қимыл
жасай бастаса, екіншісі оны қайталайды. Нұсқаушы жест және мимика арқылы әртүрлі
эмоциональды жағдайларды ұсынады (мұң, қуаныш, қорқыныш, ауыру, жек көру, т.с.с.).
Стресстен арылу жаттығулары«Аквариум»  өзіңіздің көңіл күйіңізді түсіретін, сізге стресс
алып келетін адамды аквариум ішіндегі балық деп ойланыз. Аквариумдағы балық
сөйлемейді, тек қана өз шеңберінде жүреді. Сізге зияны тимейді. Оның айтқан сөздерін сіз
естімейсіз, осылайша стресс алмайсыз«Ха» жаттығуыШеңбер бойымен оқушылар
дөңгеленіп тұрады. Демін ішке алып, 10 дейін санап тұрады, сосын сыртқа демін «Ха» деп
бар даусымен айқайлап шығарады. Бұл жаттығу адам бойындағы стрессті шығарады.
Атааналарға арналған «агрессивті мінезқұлықтың алдын алудағы атаана мен
бала қарымқатынасы» семинартренингі
Мұғалімдерге арналған «Стресс және одан арылудың жолдары» тренингіҰжымға
арналған «Оқушының темпераментіне қарап, қарымқатынас жасау» тренингі Ұсыныс: Баланың өмірін, ішкі жан дүниесін терең зерттемей тұрып, қорытынды шығаруға
болмайды, ол қателікке алып келеді.
Болжам:Балаға жанжақты психологиялық қолдау жұмыстарын жүргізу, позитивті
ойлауын дамыту, өмірге мотивациясын арттыру арқылы кезкелген баланы агрессиялы
мінезқұлықтан арылтуға болады.
Қорытынды:Оқушылардың агрессиялы мінезқұлқын анықтауда оқушылардың мінез және
темперамент ерешеліктері, мазасыздығы, стресске бейімділігі, ашу –ызасын, жүйке
күйзелісін, отбасымен және атаанасымен қарымқатынасы жан жақты
анықталды.Оқушыларды жанжақты психологиялық зерттеу нәтижесінде агрессиялы мінез
құлқы анықталып, оқушылардың өмірге қызығушылығын, позитивті ойлауын, оқуға
мотивациясын арттыруда психологиялық тренингтер жүргізілді. Атааналарға,
мұғалімдерге жанжақты психологиялық жұмыстар жүргізу нәтижесінде агрессиялы мінез
құлықты оқушылар арасында атаана мен бала арасы, оқушы мен мұғалім арасындағы
дистанция жойылып, жүргізілген психологиялық тренингтер нәтижесінде оқушылардың
басым бөлігін агрессиялы мінезқұлықтан арылды.
«Мектептегі психология» журналы № 8. 2015ж
М. А. Кусайнова; П. Е. Жарылғасова; М. Г. Ишенгельдиева
Пайдаланған әдебиеттер тізімі:


«Психологиялық әдістемелер мен жаттығулар, тренингтер»

Нұрмағанбетова Т. Р. «Тәжірибелік психология»

«Қызықты психология» журналы №10. 2016ж

Ахметтаева С.С., Ережепова Ж.К., Сембина Ж.Ж., . Возняк О.А., Пен С.Г «Зорлық
зомбылық және қаталдық белгілерінің көрінуі мен балалар агрессивтілігі деңгейін анықтау
бойынша әдістемелік нұсқаулықтар» Психологтарға, педагогтарға және атааналарға
арналған әдістемелік құралАстана 2013ж

Тархова Л. «Как уберечь ребёнка от тюрьмы и панели», Москва, 1997, 3. Рудестам К. Групповая психотерапия. Психокорекционные группы: теория и

практика. – М.: Прогресс, 1990.
Жеткіншектердің агрессиялық мінезқұлқын түзету мақсатында жүргізілетін
тренингтер:
Жаттығу № 1 «Өз есіміңмен таныстыру»
Мақсаты: Бірбірімен таныстыру.
Барысы. Сен дауыссыз киноның актерісің. Сенің мақсатың мимикамен, қимылмен есте
қалардай қимыл көрсту. Содаң соң дыбыс арқылы есіміңді айту.
Жаттығу № 2 «Ашу ситуациясы»
Мақсаты: ашумен жұмыс істеуге бағыттау.
Барысы. «Қатты ренжіп, ашуланған кезді еске түсіру. Сол сәттегі көңілі туралы айтып
береді. Содаң соң сол сәтті ойнатып, талдау»
Жаттығу № 3. «Итерісу» Мақсаты: достық қарымқатынасты орнату.
Барысы: Жалпы оқушыларды екіге бөлу. Екі қатарға тұрып, алақандарымен бірінбірі
итереді. Содаң соң орындарымен ауысып арқаларымен бірінбірі итеру.
Жаттығу № 4. «Метродағы оқиға»
Мақсаты: Өтіну, сұрау, бұйыру айырмашылықтарын сезіну.
Барысы: метрода болған оқиғаны ойнап келтіруді ұсынады. Қиын жасөспірімдер отыр
екен, ал қастарында зейнеткер әже. Отыруға орын сұрау қажет. Орын сұраушы бірнеше
адам бола алады. Жасөспірімдер өздерін сәйкес ұстайды. Әр қалай пікір алмасу, кім қалай
орын сұрады. Шынайы данқандай айырмашылығы бар.
Оқушылармен бірге «өтіну», «сұрау», «бұйыру» деген түсініктерді ажыратады.
Жаттығу № 5. «Күншуақ»
Мақсаты: жақсы көңілкүй сыйлау, балаға өз көңілкүйін түсінуді, оған баға беруді
үйрету.
Барысы: Денелеріңді бос ұстап, ыңғайланып отырып, көздеріңді жұмыңдар. Өздеріңді
жаға жайдамыздеп сезініңдер. Күн жарқырап сәулесін төгіп тұр. Күн шуағының жылуын
сезініңдер.
Талдау.
Жаттығу № 6 «Қоштасу»
Мақсаты:алған сезімдерін, анықтап, түйіндеу.
Барысы: Дөңгелене отырып, бірбірінің қолдарынан ұстап, көршісінің жүзіне үндемей
қарап, мейірімді де әсем күлкісін сыйлайды. Содан соң көршісінің жақсы қасиеттерін
айтады, кезек пен ең осылай жалғаса береді.
«Мен өмірді сүйемін» тренингойыны
Тренинг мақсаты: оқушылардың өмір туралы көзқарастарын анықтау және өмірді қалай
сүйетіндерін байқау;
өмірдегі орны қандай деңгейде бағаланып жатқанын қаншалықты білетіндерін анықтау.
Міндеті:
Оқушылардың эмоционалдық көңілкүйін жақсарту;
Оқушыларды өз өмірінің мәнін түсіне білуге,рухани өсуге және жақсы мен жаманның ара
жігін ажырата отырып,өмірлік айқындамасын белгілей білуге үйрету;
Оқушыларды өз өміріне, өз сөзі, ойы және әрекетіне мұқият болуға тәрбиелеу;
 Оқушылардың ойын ашу, өмірге деген жағымды көзқарасын қалыптастыру.
Нәтижесінде: оқушылардың өмірге деген сүйіспеншілігі артады. «Арман тақта» коллаж
жасау.
Мақсаты: оқушылардың өмірге деген құлшынысын арттыру, болашақ арманмақсатқа
деген сенімділігін күшейту.
Орындалуы: оқушыларға ватман қағаз, түрлі –түсті суреті бар газетжурналдар беріледі.
Соның ішінен өздеріне керек дүниені қиып жабыстырады.
Мінезқұлықтағы агрессияны жою барысында, түзету жолында төмендегідей ойындарды
өткізуге ұсынамыз:
«Өзіңді ұстауды үйрену».
Мақсаты: Қиын балалардың бейімделуіне бөгеттерді азайту, олардың эмоциональды
жағдайын және дене мүмкіндіктерін нығайту: теріс эмоциялардан құтылуға көмектесу
эмоциональдық сферасын, қатынас: еріктік сферасын, т.с.с. дамыту. Жатығуларды күн
тәртібінің сәттерінде, сергіту минуттарында және т.с.с. жағдайларда қолдану ұсынылады.
«Шеңберді бұзып кір». Мақсаты: өзінеөзі сенуге, жасқаншақтықты жеңе білуге, құрбыларының ұжымына кіруге
көмектесу. Құрбыларымен қарымқатынас жасауда қиындық көретін балаларды жеке алып
қалады. Қалғандары бірбірінің қолынан қатты ұстап, шеңбер жасап тұрады. Бала қатты
жүгіріп келіп, шеңберді бұзып кіруі керек.
«Айна».
Мақсаты: басқалардың сезімін түсінуге және сезінуді тәрбиелеу. Балалар екіден бөлініп,
бірбіріне қарамақарсы тұрады да, бірбірінің көзіне қарайды. Біреуі бір қимыл жасай
бастаса, екіншісі оны қайталайды. Нұсқаушы жест және мимика арқылы әртүрлі
эмоциональды жағдайларды ұсынады (мұң, қуаныш, қорқыныш, ауыру, жек көру, т.с.с.).
Стресстен арылу жаттығулары«Аквариум»  өзіңіздің көңіл күйіңізді түсіретін, сізге стресс
алып келетін адамды аквариум ішіндегі балық деп ойланыз. Аквариумдағы балық
сөйлемейді, тек қана өз шеңберінде жүреді. Сізге зияны тимейді. Оның айтқан сөздерін сіз
естімейсіз, осылайша стресс алмайсыз.
«Ха» жаттығуы
Шеңбер бойымен оқушылар дөңгеленіп тұрады. Демін ішке алып, 10 дейін санап тұрады,
сосын сыртқа демін «Ха» деп бар даусымен айқайлап шығарады. Бұл жаттығу адам
бойындағы стрессті шығарады.

file_name: агрессиядан шығу жолдары тренинг.docx

intro: Агрессия – «шабуыл» деген мағынаны білдіреді. Адамның мінез-құлқында бұл қасиет пайда болған кезде ол басқа біреуге физикалық, моральдық тұрғыдан шабуылдап, зиян келтіруге тырысады. Бүгінгі таңда агрессия соның ішінде жеткіншектердің агрессиялық мінез-құлық мәселесiне психологиялық зерттеулерге үлкен орын берiлiп, белсендi ғылыми-практикалық тұрғыдан iзденiстер талап етілуде.Жеткiншектер әлемiнде жиі жағдайда қарым-қатынастағы шиеленістер, мазасыздану, тұлғалық даму мен мiнез-құлықтағы ауытқулар, агрессия мiндеттi түрде кездесетiнi баршамызға мәлім. Психологиялық-педагогикалық мiндеттердiң бiрi жеткiншектердiң психикалық дамуындағы өзгерiстердiң себептерiн тауып қана қоймай, оны түзету мен алдын алу жұмыстарын жүргiзу де өте маңызды.Агрессивті жеткіншектер-бұл көмекке мұқтаж және үлкендердің қабылдамауына ұшараған балалар тобы. Агрессивті мінез-құлықтың себептерін білместік, түсінбеушілік агрессивті жеткіншетердің ересектер және құрдастар тарапынан оларды ашық түрде жақтырмай, қабылдамауына алып келеді. Жеткіншектің агрессивтілігінің алдын алу дегеніміз-бұл баланың агрессивті мінез-құлқын туындататын әлеуметтік-психологиялық факторларға жол бермеуге бағытталған іс-шаралар. Тұлғаны түзету оның ауытқыған мінез-құлығындағы жағымды тұлғалық өзгерістерге жағдай жасау. Жеткіншектің агрессивті мінез-құлқын түзету - бұл жеткіншек тұлғасының толыққанды дамуы және қызмет етуін қамтамасыз ету мақсатында агрессивті әрекеттерді анықтауға бағытталған психологиялық әсер ету.

title: агрессияның шығу жолдары


extracted_text:
Автор
Манухина Ирина Олеговна
Класс
2
Метапредметная область
Человек
Тема
Герои нашего  времени (от 2000  по 2018 г.г)
Тип проекта
 Исследовательский
Количество исполнителей
5
Задание
1. Выбрать героя нашего  времени
2. Найти информацию  про  героя
3. Найти информацию  про подвиг
Комментарий

intro: Данный проект направлен  на  подбор  материала про  современных героев.  . . . . . .  . .. . . . .. . . . . . . . . .. . . . . . . . . . .

окружающий мир

group: Дисциплины

title: Герои нашего  времени


extracted_text:
Автор
Манухина Ирина Олеговна
Класс
2
Метапредметная область
 Человек
Тема
Старинные забавы на Руси
Тип проекта
Исследовательский
Количество исполнителей
10
Задание
1.  Выбрать любую  игру
2.  Найти историю  и интересные факты
3.Проиграть
Комментарий
Защита проектов проводится как игры .  Каждый защищающий
свой проект занимает свое мето   на выделенной территории .
Слушатели   подходят   в   хаотичном   порядке.
  Когда   к
защищающему   подходят   ,     он     первым   делом   рассказыввает
историю игры,  интересные факты .  потом показывает как в нее
играли и прадлагает поиграть слушателям.

intro: Проект направлен на изучение старинных игр  и забав . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

title: Старинные забавы на Руси


extracted_text:
Автор
Манухина Ирина Олеговна
Класс
2
Метапредметная область
Искусство
Тема
Масленица в разных  странах
Тип проекта
Исследовательский
Количество исполнителей
17
Задание
1. Узнать : что  такое масленица ?
2. Выбрать страну мира ,  где проводятся масленицы
3. Найти   информацию   про     масленицу   в   той   стране   .     которую
выбрали
4. Узнать про  обычаи маслениц
5. Провести   интересные   игры   (которые   проводятся   во
  время
маслениц)
6. Показать демонстративные материалы ( фото,видео)
Комментарий

intro: узнать традиции ,  найти сходства и различия . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. . . .

title: Масленица


extracted_text:
Анықтама
    10 ақпаннан 20 ақпанға дейін 69 сыныптарда адамгершілікрухани
құндылықтарды қалыптасыру және оқушылардың аутодеструктивті және
девиантты мінізқұлықының алдын алу мақсатында «Ал сен агрессияңды
қалай жеңесің?», «Өмір сүру…» бейнероликтері көрсетілді.
        Осыдан кейін оқушылардан сауалнама алынып, эссе жазу
ұйымдастырылды. Аталған шара эмоционалдық шинелісті реттеу,
релаксация дағдыларына және өз сезімдерін ойластыра білуге үйрету, өзін
өзі талдауға деген қабілеттілігін дамыту.
                                                                 Психолог: Салимова А.У.

file_name: Анықтама.docx

intro:
10 ақпаннан 20 ақпанға дейін 6-9- сыныптарда адамгершілік-рухани құндылықтарды қалыптасыру және оқушылардың аутодеструктивті және девиантты мініз-құлықының алдын алу мақсатында «Ал сен агрессияңды қалай жеңесің?», «Өмір сүру…» бейнероликтері көрсетілді.
        Осыдан кейін оқушылардан сауалнама алынып, эссе жазу ұйымдастырылды. Аталған шара эмоционалдық шинелісті реттеу, релаксация дағдыларына және өз сезімдерін ойластыра білуге үйрету, өзін-өзі талдауға деген қабілеттілігін дамыту.

психологическая работа

group: Педагогика

доп. образование взрослых

group: Другое

title: Анықтама


extracted_text:
Тыныштық сәті. № 1 Нұрға бөлену
Ыңғайланып отрыңыздар, денелеріңізді дұрыс ұстаңыздар. Аяқ қолыңызды айқастырмаңыз.
Қолдарыңызды тізеңізге немесе үстелге қоюға болады. Көздеріңізді жұмып, елестетіп көріңіз: Күн
нұры сіздің төбеңізден өтіп, кеудеңізге қарай бойлап барады. Кеудеңіздің орта тұсында гүл түйнегі
орналасқанү Гүлдің түйнегі нұрдан баяу ашылып келеді. Балғын және таза әсем гүл сіздің әр
ойыңызды, әр сезіміңізді, эмоциаңыз бен тілек қалауыңызды шайып, жүрегіңіздің көзін ашады.
Нұр сәулесі сіздің бойыңызға ақырын тарай бастағанын елестетіңіз. Ол біртіндеп күшейе түсуде.
Оймен осы нұрды қолдарыңызға түсіріңіз. Сіздің қолдарыңыз нұрға бөленіп, сәуле шашуда.
Қолымыз тек жақсы, ізгі істер істейді және баршаға көмектеседі. Енді, нұр аяқтарыңызға тарады.
Аяқтарыңыз нұр сәулесін шашуда. Олар сізді тек жақсылық жасау үшін жақсы жерлерге апарады.
Олар нұр мен махаббат құралына айналды. Одан әрі нұр сіздің аузыңызға, тіліңізге тарады. Тіліңіз
тек шындықты және жақсы, ізгі сөздер ғана айтады. Нұрды құлақтарыңызға бағыттаңыз,
құлақтарыңыз тек жақсы сөз бен әсем әуенді ғана естиді. Нұр көздерімізге де жетті, көзіміз тек
жақсыға қарап, бәрінен жақсылықты ғана көреді. Сіздің басыңыз түгелдей нұрға бөленіп,
басыңызға тек сәулелі ой келеді. Нұр бірте бірте күшейе бастайды, сіздің денеңізден тарап, жан
жағыңызға сәуле шашады. Осы нұрды туысқандарыңызға, мұғалімдеріңізге, достарыңызға,
таныстарыңызға бағыттаңыз. Нұрды уақытша түсініспей, ренжісіп жүрген адамдарға да бағыттаңыз,
олардың да жүрегі нұрға толсын. Осы нұр бүкіл әлемге: барлық адамдарға , жан жануарларға,
өсімдіктерге, барлық тірі жанға таралсын... Ғаламның барлық түкпір түкпіріне нұр бағыттаңыз.
Ойша айтыңыз: « Мен нұрлымын... Нұр менің ішімде... Мен Нұрмын». Осындай Нұр, Махаббат және
Тыныштық күйінде отыра тұрыңыз...
Енді осы Нұрды жүрегіңізге орналастырыңыз. Нұрға толы бүкіл әлем сіздің жүрегіңізде. Оны
осындай әсем қалыпта сақтаңыз. Жаймен көзі ашуға болады.
Тыныштық сәті №2
Мұғалім тыныштық сәтін тыныс алу жаттығуынан бастайды. Тыныс алуға зейін қою. Мұғалім:
Сіздерден аяқ қолыңызды айқастырмай, түзу отыруыңызды өтінемін. Қазір біз тыныс алу
жаттығуын жасаймыз. Тыныс алуға зейін қойған кезде, біздің ақылымыз демалады. Ауаны ішке
жұту кезінде тыныштық пен қуаныш қабылдаймыз. Демді сыртқа шығарған кезде өзіміздегі
мазасыздықтарды сыртқа шығарамыз. Қане, дайындалайық, әріптестер. Көзімізді жұмамыз...,
арқамызды тіктейміз..., қолдарыңызды тізеге қоюға болады...
Тыныштық сәті №3 Орманға ойша серуен.
Ескерту: егер бұл сабақ ашық алаңда өткізілсе, онда серуенді сыныпта емес, бақтағы бір орыннан
бастау керек.
Мұғалім: Арқаңызды тік ұстап отырыңыз. Көзіңізді жұмып, терең тыныс алыңыз. Әрбір тыныс
алған сайын неғұрлым көбірек босаңсып, сабырлы болуға тырысыңыз. Қазір біз орманға серуенге
шығамыз. Өзіңіздің сынып есігіне қарай беттеп, есікті ашқаныңызды, дәлізбен өтіп, далаға
шыққаныңызды елестетіңіз. Таза ауаны жұтып, шашыңызды желбіреткен желдің лебін және бетіңізді
сәлпәл қызарған күн сәулесін сезініңіз. Орманға қарай жүре бастаңыз. Келе жатқанда абай
болыңыз, жәндіктерді басып кетпеңіз. Бір минут тоқтап айналаға көз салыңыз. Табиғаттың әсемдігі
мен балғындығын сезініңіз. Гүлдердің біріне жақындап, еңкейіп, оның нәзіктігі мен жұқалығына
зейін салыңыз. Оны иіскеңіз және хош иісін жұтыңыз. Айналадағы бар нәрсені бақылып, ары қарай
жүре беріңіз. Гүлдер, гүлдер мен ағаштардың иісі, құстардың дауысы және жәндіктердің ызыңы.
Орманға ендей түсіңіз, қараңызшы, ағаштар биіктей әрі қалыңдай түсті. Жарық пен көлеңкенің
ойынын қызықтаңыз, жапырақтардың сыбдырын тыңдаңыз. Біз өзімізді орманда бақытты әрі қауіпсіз
сезінеміз. Алаңқайға шығып, осында бірнеше минут демалыңыз. Түбіне барып отырғыңыз келетін
ағашты таңдаңыз. Ағашқа жақындаңыз да оны діңінен құшақтаңыз. Оның қуаттылығын сезініңіз,
ондағы өмір қуатын сезінуге және ұғынуға тырысыңыз. Енді оның діңіне арқаңызды сүйеп
отырыңыз. Көзіңізді жұмыңыз, терең тыныс алыңыз және қоршаған айналаның жым жырт
тыныштығына көңіл бөліңіз. (Осы жерде мұғалім 12 минут үзіліс жасауына болады). Бізге қалайша жеңіл әрі тыныш және бақытты сезіну қандай. Табиғат неткен ғажап, оны қалайшы
сүйетінімізді , қадірлейтінімізді, бірде бір тірі жәндікке зиян тигізбес үшін қамқорлық жасауды
түсінеміз. Сіздің өз ағашыңыз бар екенін және кез келген уақытта оған келе алатыныңызды есте
ұстаңыз. Ал қазір мектепке қайтуға дайындалыңыз. Орныңыздан тұрып, айналағ тағы бір көз қырын
салыңыз. Келген жолыңызбен кері қайтыңыз, жолыңыздағы жәндіктерді басып кетпеңіз. Міне,
мектептің алдына да келдік. Айналаңызға тағы бір қараңыз, таза ауаны терең жұтыңыз, есікті ашып,
өз орныңызға қайта келіңіз. Осы жым жырттық, тыныштық, қанағат сезімін өзіңізде сақтаңыз.
Көзіңізді ашып, күлімсіреңіз!
Тыныштық сәті. №4 Су астына саяхат
Ойша суасты патшалығына саяхат жасау. (Оқушыларды түзу отырып, қолдарын тізесіне қойсын,
аяқты айқастыруға болмайды. Жайлы, баяу музыканы қою).
Мұғалім: Көздеріңді жұмып, бірнеше рет демалып, дем шығарыңыздар. Денені бос ұстаңдар. Біз
теңіз жалауында жүрміз деп ойлаңыз. Теңіз толқындары мен шағалалардың баяу дауыстарын естіп
тұрсыз ба? Жалаң аяқ астында жұпжұмсақ құмды сезесіз бе, теңіз үстінде алыстан бір қара нүктені
байқадыңыз, ол не екен? ... ол дельфин, дельфин жүзіп сізді теңіз түбіне саяхатқа алып бару үшін
келіп тұр. Жайлар оның арқасына отырып алыңыз да саяхатқа шығыңыз. Теңіз түбіне сүңгіп кеткен
дельфин досыңыз сізге бар ыңғайды жасап келеді. Мөп мөлдір суастында сіз өмірі көрмеген түрлі
түсті өсімдіктер мен балқтың бірнеше түріне тап болдыңыз. Алдыңызда үлкен балықтар өтіп жатыр,
ал анау алыстағы Сегіз аяқ болады. Керемет, неткен тыныштық пен сұлулық десеңізші... Кәдімгі
көк экрандағыдай көрініс. Осы жағдайда сәл бола тұрыңыз. (мұғалім бірнеше секунд үнсіз тұрады).
Ал енді жоғарыдағы өз әлемімізге қайту үшін дайындалыңыздар. Жан жағыңызға мұқият қарап
алыңыз. Неткен тыныштық, неткен сұлулық, осы тыныштықтың сізге қалай әсер ететіндігін есте
сақтаңыз. Дельфин жер бетіне қайтпақшы, сіз жағалауға келдіңіз. Дельфиннен түсіп, оны
маңдайынан сипап, саяхат үшін оған ризашылығыңызды білдіріңіз. Бөлмеге келіп, өз орныңызға да
жеттіңіз. Бірнеше секундтан соң көзіңізді ашасыз, бірақ осы тыныштық сезіміңізді сақтап қалуға
тырысыңыз. Тыныштық сәті №3 Орманға серуен.
Ескерту: егер бұл сабақ ашық алаңда өткізілсе, онда серуенді сыныпта емес,
бақтағы бір орыннан бастау керек.
  Арқаңызды тік ұстап отырыңыз. Көзіңізді жұмып, терең тыныс алыңыз. Әрбір
тыныс алған сайын неғұрлым көбірек босаңсып, сабырлы болуға тырысыңыз.
Қазір біз орманға серуенге шығамыз. Өзіңіздің сынып есігіне қарай беттеп,
есікті ашқаныңызды, дәлізбен өтіп, далаға шыққаныңызды елестетіңіз. Таза
ауаны жұтып, шашыңызды желбіреткен желдің лебін және бетіңізді сәлпәл
қызарған күн сәулесін сезініңіз. Орманға қарай жүре бастаңыз. Келе жатқанда
абай болыңыз, жәндіктерді басып кетпеңіз. Бір минут тоқтап айналаға көз
салыңыз. Табиғаттың әсемдігі мен балғындығын сезініңіз. Гүлдердің біріне
жақындап, еңкейіп, оның нәзіктігі мен жұқалығына зейін салыңыз. Оны
иіскеңіз және хош иісін жұтыңыз. Айналадағы бар нәрсені бақылып, ары қарай
жүре беріңіз. Гүлдер, гүлдер мен ағаштардың иісі, құстардың дауысы және
жәндіктердің ызыңы. Орманға ендей түсіңіз, қараңызшы, ағаштар биіктей әрі
қалыңдай түсті. Жарық пен көлеңкенің ойынын қызықтаңыз, жапырақтардың
сыбдырын тыңдаңыз. Біз өзімізді орманда бақытты әрі қауіпсіз сезінеміз.
Алаңқайға шығып, осында бірнеше минут демалыңыз. Түбіне барып
отырғыңыз келетін ағашты таңдаңыз. Ағашқа жақындаңыз да оны діңінен
құшақтаңыз. Оның қуаттылығын сезініңіз, ондағы өмір қуатын сезінуге және
ұғынуға тырысыңыз. Енді оның діңіне арқаңызды сүйеп отырыңыз. Көзіңізді
жұмыңыз, терең тыныс алыңыз және қоршаған айналаның жым жырт
тыныштығына көңіл бөліңіз.
  Бізге қалайша жеңіл әрі тыныш және бақытты сезіну қандай. Табиғат неткен
ғажап, оны қалайшы сүйетінімізді , қадірлейтінімізді, бірде бір тірі жәндікке
зиян тигізбес үшін қамқорлық жасауды түсінеміз. Сіздің өз ағашыңыз бар
екенін және кез келген уақытта оған келе алатыныңызды есте ұстаңыз. Ал
қазір мектепке қайтуға дайындалыңыз. Орныңыздан тұрып, айналағ тағы бір
көз қырын салыңыз. Келген жолыңызбен кері қайтыңыз, жолыңыздағы
жәндіктерді басып кетпеңіз. Міне, мектептің алдына да келдік. Айналаңызға
тағы бір қараңыз, таза ауаны терең жұтыңыз, есікті ашып, өз орныңызға қайта
келіңіз. Осы жым жырттық, тыныштық, қанағат сезімін өзіңізде сақтаңыз.
Көзіңізді ашып, күлімсіреңіз!

file_name: Тыныштық сәті..docx

intro:
Тыныштық сәті. № 1 Нұрға бөлену
Ыңғайланып отрыңыздар, денелеріңізді дұрыс ұстаңыздар. Аяқ- қолыңызды айқастырмаңыз. Қолдарыңызды тізеңізге немесе үстелге қоюға болады. Көздеріңізді жұмып, елестетіп көріңіз: Күн нұры сіздің төбеңізден өтіп, кеудеңізге қарай бойлап барады. Кеудеңіздің орта тұсында гүл түйнегі орналасқанү Гүлдің түйнегі нұрдан баяу ашылып келеді. Балғын және таза әсем гүл сіздің әр ойыңызды, әр сезіміңізді, эмоциаңыз бен тілек- қалауыңызды шайып, жүрегіңіздің көзін ашады.
Нұр сәулесі сіздің бойыңызға ақырын тарай бастағанын елестетіңіз. Ол біртіндеп күшейе түсуде. Оймен осы нұрды қолдарыңызға түсіріңіз. Сіздің қолдарыңыз нұрға бөленіп, сәуле шашуда. Қолымыз тек жақсы, ізгі істер істейді және баршаға көмектеседі. Енді, нұр аяқтарыңызға тарады. Аяқтарыңыз нұр сәулесін шашуда. Олар сізді тек жақсылық жасау үшін жақсы жерлерге апарады. Олар нұр мен махаббат құралына айналды. Одан әрі нұр сіздің аузыңызға, тіліңізге тарады. Тіліңіз тек шындықты және жақсы, ізгі сөздер ғана айтады. Нұрды құлақтарыңызға бағыттаңыз, құлақтарыңыз тек жақсы сөз бен әсем әуенді ғана естиді. Нұр көздерімізге де жетті, көзіміз тек жақсыға қарап, бәрінен жақсылықты ғана көреді. Сіздің басыңыз түгелдей нұрға бөленіп,
басыңызға тек сәулелі ой келеді. Нұр бірте- бірте күшейе бастайды, сіздің денеңізден тарап, жан- жағыңызға сәуле шашады. Осы нұрды туысқандарыңызға, мұғалімдеріңізге, достарыңызға, таныстарыңызға бағыттаңыз. Нұрды уақытша түсініспей, ренжісіп жүрген адамдарға да бағыттаңыз, олардың да жүрегі нұрға толсын. Осы нұр бүкіл әлемге: барлық адамдарға , жан- жануарларға, өсімдіктерге, барлық тірі жанға таралсын... Ғаламның барлық түкпір- түкпіріне нұр бағыттаңыз. Ойша айтыңыз: « Мен нұрлымын... Нұр менің ішімде... Мен Нұрмын». Осындай Нұр, Махаббат және Тыныштық күйінде отыра тұрыңыз...
Енді осы Нұрды жүрегіңізге орналастырыңыз. Нұрға толы бүкіл әлем сіздің жүрегіңізде. Оны осындай әсем қалыпта сақтаңыз. Жаймен көзі ашуға болады.

title: тыныштық сәт


extracted_text:
Автор
Манухина Ирина Олегонва
Класс
2
Метапредметная область
Искусство
Тема
Московское метро
Тип проекта
Исследовательский
Количество исполнителей
1015
Задание
1.  Выбрать станцию  метро
2.Найти историю  создания
3. Найти легенды
4.   Найти   интересные   места   ,     которые   находятся   на   данной
станции
5.   Приготовить   наглядные   материалы   (фото
  или   видео
сопровождение)
Комментарии
Данная   защита   произходит   в   классе   .   Подкрепляется
коментариеми   педагога   (например:
  следующая   станция
Пушкинская.   Мы   делаем   переход     и   попадаем   на   станцию
Чеховская. Делаем переход  и попадаем на станцию Тверская и
т.д.)
Станции метро  могут находиться на разных ветках.

intro: узнать архитектуру метро, разницу метро  нашей страны и другой. . . . . . . .  .. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

title: Метро


extracted_text:
Автор
Манухина Ирина Олеговна
Класс
1
Метапредметная область
Искусство
Тема
Мой любимый мультяшный герой(мультики СССР)
Тип проекта
Исследовательский
Количество исполнителей
5
Задание
1. Необходимо  выбрать героя из  мультика СССР
2.Найти истоию создания мультика
3.найти  историю создания героя
4. Сделать наглядный материал
Комментарий

intro: Поделиться своим любым мультиком .  Сделать  выставку. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

title: Мультики


extracted_text:
Автор
Манухина Ирина Олеговна
Класс
2
Метапредметная область
Природа
Тема
Цветы
Тип проекта
Исследовательский
Количество исполнителей
15
Задание
1. Выбрать цветок
2.Найти про него  легенду
3. Найти сведения где произростает ,  при какой температуре и
т.д.
4. найти информауию ,  как можно  вырастить цветок
5. Приготовить наглядный материал
Комментарий

intro:
1. Выбрать цветок
2.Найти про него  легенду
3. Найти сведения где произрастает ,  при какой температуре и т.д.
4. найти информацию ,  как можно  вырастить цветок
5. Приготовить наглядный материал .. . . . . . . . . . . . . . . . . . .. .

title: Цветы


extracted_text:
ҚАЗАҚСТАН  РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ
ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТІРЛІГІ
АКАДЕМИК СӘТБАЕВ АТЫНДАҒЫ
ЕКІБАСТҰЗ ИНЖЕНЕРЛІК  ТЕХНИКАЛЫҚ
ИНСТИТУТЫНЫҢ КОЛЛЕДЖІ
МИНИСТЕРСТВО ОБРАЗОВАНИЯ И НАУКИ
РЕСПУБЛИКИ КАЗАХСТАН
ЕКИБАСТУЗСКИЙ КОЛЛЕДЖ ИНЖЕНЕРНО
ТЕХНИЧЕСКОГО ИНСТИТУТА ИМЕНИ
АКАДЕМИКА САТПАЕВА
СОГЛАСОВАНО
Зам. директора по НМР
______________ С.О.Кокаева
«____» ___________ 20 ___ж/г
УТВЕРЖДАЮ
Зам. директора по УР
______________ Т.И. Иконникова
«____» ___________ 20 ___ж/г
М Е Т О Д И Ч Е С К И Е     У К А З А Н И Я
по выполнению обязательной контрольной работе
по дисциплине
Основы телемеханического контроля
для специальности
1303000 "Автоматика, телемеханика  и управление движением на железнодорожном
транспорте"
Курс
3
Семестр
1
Составил:
преподаватель:
подпись

   Михайлиди И.И.
                    ФИО
Рассмотрено цикловой методической комиссией
Протокол №
Председатель ЦМК
подпись
Н.А.Левашова
ФИО «
»
20
г
2 ВАРИАНТ №1
1 Какие из перечисленных деталей относятся к буксовому узлы?
А обод
В диск
С лабиринтное кольцо
Д вертикальные рычаги
Е нет правильного ответа
2 Назначение буксового узла
А для сцепления подвижного состава между собой
В для направления движения подвижного состава по рельсам
С для соединения колесных пар с рамой тележки, для ограничения поперечного и
продольного перемещений колесных пар
Д для размещения оборудования
Е для гашения колебаний
3 Назначение корпуса буксы
А для размещения элементов буксового узла и смазки
В для проведения промежуточной ревизии
С для обеспечения рационального распределения нагрузки на ролики подшипников
Д препятствует вытеканию смазки из буксы и попадания в нее механических примесей
Е препятствует смещению внутренних колец подшипника в осевом направлении
4 Прибор обнаружения нагретых букс
А АЛСН
В АБ
С ЭЦ
Д ПОНАБ
Е ДИСКВ
5 Назовите оборудование аппаратуры ПОНАБ
А напольное, станционное
В напольное, постовое, перегонное
С релейное, перегонное
Д локомотивное, диспетчерское
6 Где устанавливаются буксовый узел?
А на шейке оси
В на средней части оси
С на раме вагона
Д на надрессорной балке
Е на подступичной части оси
7 Скорость движения контролируемых поездов
А 55 100 км/ч
В  2560 км/ч
С 5 150 км/ч
Д 100  120 км/ч
Е 2030 км/ч
8 Какими подшипниками оборудованы буксовые узлы?
А игольчатые
В насыпные
С роликовые
Д шариковые
Е скольжения
3 9 Станционное оборудование включает в себя…
А регистрирующее оборудование и сигнализирующее устройство
В датчики прохода колес
С рельсовая цепь наложения и регистрирующее оборудование
Д напольные камеры  и сигнализирующее устройство
Е вибродатчики и виброусилители
10 Причины перегрева  букс
А излишек, либо недостаток смазки
В попадание влаги внутри корпуса
С попадание механических примесей
Д неправильная установка подшипников на оси
Е все выше перечисленные
11 По каким внешним признакам можно определить нагрев  буксового узла?
А пар, дым от корпуса буксы
В запах нагретого металла
С излучение тепла от корпуса буксы
Д выдавливание смазки из корпуса буксы
Е все выше перечисленные
12 Блок БСВ предназначен…
А усиливает сигналы от букс
В вырабатывает сигналы управления работой напольных камер
С осуществляет распознавание физических подвижных единиц независимо от их осности
Д вырабатывает электрические сигналы при проходе колесных пар
Е для подсчета количества вагонов, прошедших по участку контроля
13 Назначение блока ЭПК
А формирует кодовые комбинации при передаче информации
В вырабатывает сигналы управления работой напольных камер
С осуществляет распознавание физических подвижных единиц независимо от их осности
Д вырабатывает электрические сигналы при проходе колесных пар
Е для подсчета количества вагонов, прошедших по участку контроля
14 К средствам автоматического контроля технического состояния подвижного состава
относятся приборы обнаружения перегретых букс…
А ДИСКБ, ДЦ, ПОНАБ
В ПОНАБ, ДИСК, КТСМ
С ПОНАБ, ДИСК, РЦЦМ
Д ПОНАБ, ДЦ, КТСМ
Е ЭЦ, ДИСК, КТСМ
15 Электронная педаль (ЭП), вырабатывает сигнал РЦ при приближении поезда к зоне
контроля на расстояние…
А 510 м
В 10  15 м
С 5 20 м
Д 1040 м
Е 50100 м
4 Номер
вопроса
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
КЛЮЧ К ВАРИАНТУ №1
Правильный ответ
С
С
А
Д
В
А
С
С
А
Е
Е
Е
А
В
В
5 ВАРИАНТ №2
1 Что не относится к элементам напольного оборудования?
А рельсовая цепь наложения
В датчики прохода колес П1П5
С виброусилитель
Д основные и вспомогательные напольные камеры
Е сигнализация оповещения
2 Какой прибор служит для измерения температуры букс?
А инфракрасные датчики
В регистрирующее оборудование
С силовой щит
Д пульт управления
Е линия связи
3 Что не относится к приборам постового оборудования?
А блок управления
В усилители сигналов
С устройства логической обработки сигналов
Д блок счета вагонов
Е рельсовая цепь наложения
4 Какое устройство предназначено для выработки команд управления в момент захода
и удаления поезда из зоны контроля ПОНАБ?
А датчики Д1Д4
В блок управления
С рельсовая цепь
Д усилители сигналов
Е электронный передатчик
5 Регистрирующее оборудование ПОНАБ включает в себя….
А реле управления, феррорезонансный стабилизатор напряжения
В приемную стойку, блок подставку, стол оператора
С приемную стойку, феррорезонансный стабилизатор напряжения, стол оператора
Д реле управления, блок подставку, стол оператора
Е приемную стойку, блок подставку, стол оператора, феррорезонансный стабилизатор
напряжения
6 Питание аппаратуры ПОНАБ
А 110В, 50Гц
В 380В, 50Гц
С 220В, 25Гц
Д 220В, 50Гц
Е 110В, 25Гц
7 Мощность потребляемая перегонным оборудованием ПОНАБ
6 А 1350 Вт
В 1050 Вт
С 1250 Вт
Д 1550 Вт
Е 850 Вт
8 Мощность потребляемая станционным оборудованием ПОНАБ
А 350 Вт
В 150 Вт
С 250 Вт
Д 550 Вт
Е 850 Вт
9 Блок БУ постового оборудования предназначен….
А усиливает сигналы от букс
В вырабатывает сигналы управления работой напольных камер
С осуществляет распознавание физических подвижных единиц независимо от их осности
Д вырабатывает электрические сигналы при проходе колесных пар
Е для подсчета количества вагонов
10 Блоки  У постового оборудования предназначены….
А усиливает сигналы от букс
В вырабатывает сигналы управления работой напольных камер
С осуществляет распознавание физических подвижных единиц независимо от их осности
Д вырабатывает электрические сигналы при проходе колесных пар
Е для подсчета количества вагонов
11   На   каком   расстоянии   вдоль   участков   безостановочного   следования   поездов
расположены аппаратура  ПОНАБ?
А 6070 км
В 1020 км
С 100120 км
Д 3050км
Е 5070 км
12 При какой температуре срабатывает ПОНАБ?
А свыше 50С0
В ниже 90С0
С ниже 120С0
Д свыше 70С0
Е свыше 110С0
13 Расстояние от станции до места установки напольных устройств выбирается в
пределах
А 510 км
В 1525 км
С 3 20 км
Д 310 км
Е 3040 км
14 Рельсовая цепь наложения предназначена..
А для надежного управления в момент контроля поезда
В для вырабатывания сигнала управления работой напольных камер
С для распознавания физических подвижных единиц
Д для вырабатывания электрических сигналов
Е для подсчета количества вагонов
15  Какие из перечисленных деталей относятся к буксовому узлы?
7 А обод
В диск
С лабиринтное кольцо
Д вертикальные рычаги
Е нет правильного ответа
Номер
вопроса
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
КЛЮЧ К ВАРИАНТУ №2
Правильный ответ
Е
А
Е
С
В
Д
А
С
В
А
Д
Е
Д
А
С
8 ВАРИАНТ №3
1 Перечислите приборы станционного оборудования
А приемник частотно – манипулированных сигналов
В электронный приемник кода, устройство сигнализации
С блок контроля, пульт оператора
Д печатающее устройство
Е все выше перечисленные
2   Для   выработки   электрических   сигналов   при   проходе   колесных   пар   подвижных
единиц, предназначены….
А датчики Д1Д4
В рельсовая цепь
С блок запоминающего устройства
Д формирователь
Е электронный приемник
3 Дальность передачи информации от перегонного оборудования к станционному
А до 120 км
В до 60 км
С 100 км
Д до 50 км
Е до 20 км
4 Назначение буксового узла
А для сцепления подвижного состава между собой
В для направления движения подвижного состава по рельсам
С для соединения колесных пар с рамой тележки, для ограничения поперечного и
продольного перемещений колесных пар
Д для размещения оборудования
Е для гашения колебаний
5 Назначение корпуса буксы
А для размещения элементов буксового узла и смазки
В для проведения промежуточной ревизии
9 С для обеспечения рационального распределения нагрузки на ролики подшипников
Д препятствует вытеканию смазки из буксы и попадания в нее механических примесей
Е препятствует смещению внутренних колец подшипника в осевом направлении
6 Прибор обнаружения нагретых букс
А АЛСН
В АБ
С ЭЦ
Д ПОНАБ
Е ДИСКВ
7 Назовите оборудование аппаратуры ПОНАБ
А напольное, станционное
В напольное, постовое, перегонное
С релейное, перегонное
Д локомотивное, диспетчерское
Е напольное, постовое, станционное
8 Где устанавливаются буксовый узел?
А на шейке оси
В на средней части оси
С на раме вагона
Д на надрессорной балке
Е на подступичной части оси
9 Скорость движения контролируемых поездов
А 55 100 км/ч
В  2560 км/ч
С 5 150 км/ч
Д 100  120 км/ч
Е 2030 км/ч
10 Какими подшипниками оборудованы буксовые узлы?
А игольчатые
В насыпные
С роликовые
Д шариковые
Е скольжения
11 Станционное оборудование включает в себя…
А регистрирующее оборудование и сигнализирующее устройство
В датчики прохода колес
С рельсовая цепь наложения и регистрирующее оборудование
Д напольные камеры  и сигнализирующее устройство
Е вибродатчики и виброусилители
12 Причины перегрева  букс
А излишек, либо недостаток смазки
В попадание влаги внутри корпуса
С попадание механических примесей
Д неправильная установка подшипников на оси
Е все выше перечисленные
13 По каким внешним признакам можно определить нагрев  буксового узла?
А пар, дым от корпуса буксы
В запах нагретого металла
С излучение тепла от корпуса буксы
Д выдавливание смазки из корпуса буксы
10 Е все выше перечисленные
14 Расстояние от станции до места установки напольных устройств выбирается в
пределах
А 510 км
В 1525 км
С 3 20 км
Д 310 км
Е 3040 км
15 Рельсовая цепь наложения предназначена..
А для надежного управления в момент контроля поезда
В для вырабатывания сигнала управления работой напольных камер
С для распознавания физических подвижных единиц
Д для вырабатывания электрических сигналов
Е для подсчета количества вагонов
Номер
вопроса
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
КЛЮЧ К ВАРИАНТУ №3
Правильный ответ
Е
А
Е
С
А
Д
Е
А
С
С
А
Е
Е
Д
А
11 ВАРИАНТУ №4
1 Блок БСВ предназначен…
А усиливает сигналы от букс
В вырабатывает сигналы управления работой напольных камер
С осуществляет распознавание физических подвижных единиц независимо от их осности
Д вырабатывает электрические сигналы при проходе колесных пар
Е для подсчета количества вагонов, прошедших по участку контроля
2 Назначение блока ЭПК
А формирует кодовые комбинации при передаче информации
В вырабатывает сигналы управления работой напольных камер
С осуществляет распознавание физических подвижных единиц независимо от их осности
Д вырабатывает электрические сигналы при проходе колесных пар
Е для подсчета количества вагонов, прошедших по участку контроля
3 К средствам автоматического контроля технического состояния подвижного состава
относятся приборы обнаружения перегретых букс…
А ДИСКБ, ДЦ, ПОНАБ
В ПОНАБ, ДИСК, КТСМ
С ПОНАБ, ДИСК, РЦЦМ
12 Д ПОНАБ, ДЦ, КТСМ
Е ЭЦ, ДИСК, КТСМ
4 Электронная педаль (ЭП), вырабатывает сигнал РЦ при приближении поезда к зоне
контроля на расстояние…
А 510 м
В 10  15 м
С 5 20 м
Д 1040 м
Е 50100 м
5 Какие из перечисленных деталей относятся к буксовому узлы?
А обод
В диск
С лабиринтное кольцо
Д вертикальные рычаги
Е нет правильного ответа
6 Назначение буксового узла
А для сцепления подвижного состава между собой
В для направления движения подвижного состава по рельсам
С для соединения колесных пар с рамой тележки, для ограничения поперечного и
продольного перемещений колесных пар
Д для размещения оборудования
Е для гашения колебаний
7 Назначение корпуса буксы
А для размещения элементов буксового узла и смазки
В для проведения промежуточной ревизии
С для обеспечения рационального распределения нагрузки на ролики подшипников
Д препятствует вытеканию смазки из буксы и попадания в нее механических примесей
Е препятствует смещению внутренних колец подшипника в осевом направлении
8  Какой прибор служит для измерения температуры букс?
А инфракрасные датчики
В регистрирующее оборудование
С силовой щит
Д пульт управления
Е линия связи
9 Что не относится к приборам постового оборудования?
А блок управления
В усилители сигналов
С устройства логической обработки сигналов
Д блок счета вагонов
Е рельсовая цепь наложения
10   Какое   устройство   предназначено   для   выработки   команд   управления   в   момент
захода и удаления поезда из зоны контроля ПОНАБ?
А датчики Д1Д4
В блок управления
С рельсовая цепь
Д усилители сигналов
Е электронный передатчик
11 Регистрирующее оборудование ПОНАБ включает в себя….
А реле управления, феррорезонансный стабилизатор напряжения
В приемную стойку, блок подставку, стол оператора
13 С приемную стойку, феррорезонансный стабилизатор напряжения, стол оператора
Д реле управления, блок подставку, стол оператора
Е приемную стойку, блок подставку, стол оператора, феррорезонансный стабилизатор
напряжения
12 Где устанавливаются буксовый узел?
А на шейке оси
В на средней части оси
С на раме вагона
Д на надрессорной балке
Е на подступичной части оси
13 Скорость движения контролируемых поездов
А 55 100 км/ч
В  2560 км/ч
С 5 150 км/ч
Д 100  120 км/ч
Е 2030 км/ч
14 Какими подшипниками оборудованы буксовые узлы?
А игольчатые
В насыпные
С роликовые
Д шариковые
Е скольжения
15 Причины перегрева  букс
А излишек, либо недостаток смазки
В попадание влаги внутри корпуса
С попадание механических примесей
Д неправильная установка подшипников на оси
Е все выше перечисленные
Номер
вопроса
1
2
3
4
5
6
7
8
9
КЛЮЧ К ВАРИАНТУ №4
Правильный ответ
Е
А
В
В
С
С
А
А
Е
14 10
11
12
13
14
15
С
В
А
С
С
Е
15

file_name: К.Р. ОТК.doc

description:
«
»
20
г
2

description:
10
11
12
13
14
15
С
В
А
С
С
Е
15

intro: Методические   указания  по выполнению обязательной контрольной работе   по дисциплине "Основы телемеханического контроля" разработаны для проверки знаний учащихся по разделам пройденного материала. Контрольная работа выполнена в виде тестовых заданий. Контрольная работа состоит из 4 вариантов: в каждом варианте по 5 вопросов (один из которых -правильный). В каждом варианте по 15 вопросов.

title: Методические   указания  по выполнению обязательной контрольной работе   по дисциплине Основы телемеханического контроля


extracted_text:
ҚАЗАҚСТАН  РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ
ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТІРЛІГІ
АКАДЕМИК СӘТБАЕВ АТЫНДАҒЫ
ЕКІБАСТҰЗ ИНЖЕНЕРЛІК  ТЕХНИКАЛЫҚ
ИНСТИТУТЫНЫҢ КОЛЛЕДЖІ
МИНИСТЕРСТВО ОБРАЗОВАНИЯ И НАУКИ
РЕСПУБЛИКИ КАЗАХСТАН
ЕКИБАСТУЗСКИЙ КОЛЛЕДЖ ИНЖЕНЕРНО
ТЕХНИЧЕСКОГО ИНСТИТУТА ИМЕНИ
АКАДЕМИКА САТПАЕВА
СОГЛАСОВАНО
Зам. директора по НМР
______________ С.О.Кокаева
«____» ___________ 20 ___ж/г
УТВЕРЖДАЮ
Зам. директора по УР
______________ Т.И. Иконникова
«____» ___________ 20 ___ж/г
М Е Т О Д И Ч Е С К И Е     У К А З А Н И Я
по выполнению обязательной контрольной работе
по дисциплине
Системы технической диагностики
для специальности
1303000 "Автоматика, телемеханика  и управление движением на железнодорожном
транспорте"
Курс
3
Семестр
2
Составил:
преподаватель:
подпись

   Михайлиди И.И.
                    ФИО
Рассмотрено цикловой методической комиссией
Экономических и транспортных дисциплин
Протокол №
Председатель ЦМК
подпись
Н.А.Левашова
ФИО «
»
20
г
ВАРИАНТ №1
1 Что не относится к элементам напольного оборудования?
А рельсовая цепь наложения
В датчики прохода колес П1П5
С виброусилитель
Д основные и вспомогательные напольные камеры
Е сигнализация оповещения
2 Какой прибор служит для измерения температуры букс?
А инфракрасные датчики
В регистрирующее оборудование
С силовой щит
Д пульт управления
Е линия связи
3 Что не относится к приборам постового оборудования?
А блок управления
В усилители сигналов
С устройства логической обработки сигналов
Д блок счета вагонов
Е рельсовая цепь наложения
4 Какое устройство предназначено для выработки команд управления в момент захода
и удаления поезда из зоны контроля ПОНАБ?
А датчики Д1Д4
В блок управления
С рельсовая цепь
Д усилители сигналов
Е электронный передатчик
5 Регистрирующее оборудование ПОНАБ включает в себя….
А реле управления, феррорезонансный стабилизатор напряжения
В приемную стойку, блок подставку, стол оператора
С приемную стойку, феррорезонансный стабилизатор напряжения, стол оператора
Д реле управления, блок подставку, стол оператора
Е приемную стойку, блок подставку, стол оператора, феррорезонансный стабилизатор
напряжения
6 Питание аппаратуры ПОНАБ
А 110В, 50Гц
В 380В, 50Гц
С 220В, 25Гц
Д 220В, 50Гц
Е 110В, 25Гц
7 Мощность потребляемая перегонным оборудованием ПОНАБ
А 1350 Вт
В 1050 Вт
С 1250 Вт
Д 1550 Вт
2 Е 850 Вт
8 Мощность потребляемая станционным оборудованием ПОНАБ
А 350 Вт
В 150 Вт
С 250 Вт
Д 550 Вт
Е 850 Вт
9 Блок БУ постового оборудования предназначен….
А усиливает сигналы от букс
В вырабатывает сигналы управления работой напольных камер
С осуществляет распознавание физических подвижных единиц независимо от их осности
Д вырабатывает электрические сигналы при проходе колесных пар
Е для подсчета количества вагонов
10 Блоки  У постового оборудования предназначены….
А усиливает сигналы от букс
В вырабатывает сигналы управления работой напольных камер
С осуществляет распознавание физических подвижных единиц независимо от их осности
Д вырабатывает электрические сигналы при проходе колесных пар
Е для подсчета количества вагонов
11   На   каком   расстоянии   вдоль   участков   безостановочного   следования   поездов
расположены аппаратура  ПОНАБ?
А 6070 км
В 1020 км
С 100120 км
Д 3050км
Е 5070 км
12 При какой температуре срабатывает ПОНАБ?
А свыше 50С0
В ниже 90С0
С ниже 120С0
Д свыше 70С0
Е свыше 110С0
13 Расстояние от станции до места установки напольных устройств выбирается в
пределах
А 510 км
В 1525 км
С 3 20 км
Д 310 км
Е 3040 км
14 Рельсовая цепь наложения предназначена..
А для надежного управления в момент контроля поезда
В для вырабатывания сигнала управления работой напольных камер
С для распознавания физических подвижных единиц
Д для вырабатывания электрических сигналов
Е для подсчета количества вагонов
15  Какие из перечисленных деталей относятся к буксовому узлы?
А обод
В диск
С лабиринтное кольцо
Д вертикальные рычаги
3 Е нет правильного ответа
Номер
вопроса
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
КЛЮЧ К ВАРИАНТУ №1
Правильный ответ
Е
А
Е
С
В
Д
А
С
В
А
Д
Е
Д
А
С
4 ВАРИАНТУ №2
1 Блок БСВ предназначен…
А усиливает сигналы от букс
В вырабатывает сигналы управления работой напольных камер
С осуществляет распознавание физических подвижных единиц независимо от их осности
Д вырабатывает электрические сигналы при проходе колесных пар
Е для подсчета количества вагонов, прошедших по участку контроля
2 Назначение блока ЭПК
А формирует кодовые комбинации при передаче информации
В вырабатывает сигналы управления работой напольных камер
С осуществляет распознавание физических подвижных единиц независимо от их осности
Д вырабатывает электрические сигналы при проходе колесных пар
Е для подсчета количества вагонов, прошедших по участку контроля
3 К средствам автоматического контроля технического состояния подвижного состава
относятся приборы обнаружения перегретых букс…
А ДИСКБ, ДЦ, ПОНАБ
В ПОНАБ, ДИСК, КТСМ
С ПОНАБ, ДИСК, РЦЦМ
Д ПОНАБ, ДЦ, КТСМ
Е ЭЦ, ДИСК, КТСМ
4 Электронная педаль (ЭП), вырабатывает сигнал РЦ при приближении поезда к зоне
контроля на расстояние…
А 510 м
В 10  15 м
С 5 20 м
Д 1040 м
Е 50100 м
5 Какие из перечисленных деталей относятся к буксовому узлы?
А обод
В диск
С лабиринтное кольцо
Д вертикальные рычаги
Е нет правильного ответа
6 Назначение буксового узла
А для сцепления подвижного состава между собой
5 В для направления движения подвижного состава по рельсам
С для соединения колесных пар с рамой тележки, для ограничения поперечного и
продольного перемещений колесных пар
Д для размещения оборудования
Е для гашения колебаний
7 Назначение корпуса буксы
А для размещения элементов буксового узла и смазки
В для проведения промежуточной ревизии
С для обеспечения рационального распределения нагрузки на ролики подшипников
Д препятствует вытеканию смазки из буксы и попадания в нее механических примесей
Е препятствует смещению внутренних колец подшипника в осевом направлении
8  Какой прибор служит для измерения температуры букс?
А инфракрасные датчики
В регистрирующее оборудование
С силовой щит
Д пульт управления
Е линия связи
9 Что не относится к приборам постового оборудования?
А блок управления
В усилители сигналов
С устройства логической обработки сигналов
Д блок счета вагонов
Е рельсовая цепь наложения
10   Какое   устройство   предназначено   для   выработки   команд   управления   в   момент
захода и удаления поезда из зоны контроля ПОНАБ?
А датчики Д1Д4
В блок управления
С рельсовая цепь
Д усилители сигналов
Е электронный передатчик
11 Регистрирующее оборудование ПОНАБ включает в себя….
А реле управления, феррорезонансный стабилизатор напряжения
В приемную стойку, блок подставку, стол оператора
С приемную стойку, феррорезонансный стабилизатор напряжения, стол оператора
Д реле управления, блок подставку, стол оператора
Е приемную стойку, блок подставку, стол оператора, феррорезонансный стабилизатор
напряжения
12 Где устанавливаются буксовый узел?
А на шейке оси
В на средней части оси
С на раме вагона
Д на надрессорной балке
Е на подступичной части оси
13 Скорость движения контролируемых поездов
А 55 100 км/ч
В  2560 км/ч
С 5 150 км/ч
Д 100  120 км/ч
Е 2030 км/ч
14 Какими подшипниками оборудованы буксовые узлы?
6 А игольчатые
В насыпные
С роликовые
Д шариковые
Е скольжения
15 Причины перегрева  букс
А излишек, либо недостаток смазки
В попадание влаги внутри корпуса
С попадание механических примесей
Д неправильная установка подшипников на оси
Е все выше перечисленные
Номер
вопроса
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
КЛЮЧ К ВАРИАНТУ №2
Правильный ответ
Е
А
В
В
С
С
А
А
Е
С
В
А
С
С
Е
7 ВАРИАНТ №3
1 Перечислите приборы станционного оборудования
А приемник частотно – манипулированных сигналов
В электронный приемник кода, устройство сигнализации
С блок контроля, пульт оператора
Д печатающее устройство
Е все выше перечисленные
2   Для   выработки   электрических   сигналов   при   проходе   колесных   пар   подвижных
единиц, предназначены….
А датчики Д1Д4
В рельсовая цепь
С блок запоминающего устройства
Д формирователь
Е электронный приемник
3 Дальность передачи информации от перегонного оборудования к станционному
А до 120 км
В до 60 км
С 100 км
Д до 50 км
Е до 20 км
4 Назначение буксового узла
А для сцепления подвижного состава между собой
В для направления движения подвижного состава по рельсам
С для соединения колесных пар с рамой тележки, для ограничения поперечного и
продольного перемещений колесных пар
Д для размещения оборудования
8 Е для гашения колебаний
5 Назначение корпуса буксы
А для размещения элементов буксового узла и смазки
В для проведения промежуточной ревизии
С для обеспечения рационального распределения нагрузки на ролики подшипников
Д препятствует вытеканию смазки из буксы и попадания в нее механических примесей
Е препятствует смещению внутренних колец подшипника в осевом направлении
6 Прибор обнаружения нагретых букс
А АЛСН
В АБ
С ЭЦ
Д ПОНАБ
Е ДИСКВ
7 Назовите оборудование аппаратуры ПОНАБ
А напольное, станционное
В напольное, постовое, перегонное
С релейное, перегонное
Д локомотивное, диспетчерское
Е напольное, постовое, станционное
8 Где устанавливаются буксовый узел?
А на шейке оси
В на средней части оси
С на раме вагона
Д на надрессорной балке
Е на подступичной части оси
9 Скорость движения контролируемых поездов
А 55 100 км/ч
В  2560 км/ч
С 5 150 км/ч
Д 100  120 км/ч
Е 2030 км/ч
10 Какими подшипниками оборудованы буксовые узлы?
А игольчатые
В насыпные
С роликовые
Д шариковые
Е скольжения
11 Станционное оборудование включает в себя…
А регистрирующее оборудование и сигнализирующее устройство
В датчики прохода колес
С рельсовая цепь наложения и регистрирующее оборудование
Д напольные камеры  и сигнализирующее устройство
Е вибродатчики и виброусилители
12 Причины перегрева  букс
А излишек, либо недостаток смазки
В попадание влаги внутри корпуса
С попадание механических примесей
Д неправильная установка подшипников на оси
Е все выше перечисленные
13 По каким внешним признакам можно определить нагрев  буксового узла?
9 А пар, дым от корпуса буксы
В запах нагретого металла
С излучение тепла от корпуса буксы
Д выдавливание смазки из корпуса буксы
Е все выше перечисленные
14 Расстояние от станции до места установки напольных устройств выбирается в
пределах
А 510 км
В 1525 км
С 3 20 км
Д 310 км
Е 3040 км
15 Рельсовая цепь наложения предназначена..
А для надежного управления в момент контроля поезда
В для вырабатывания сигнала управления работой напольных камер
С для распознавания физических подвижных единиц
Д для вырабатывания электрических сигналов
Е для подсчета количества вагонов
Номер
вопроса
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
КЛЮЧ К ВАРИАНТУ №3
Правильный ответ
Е
А
Е
С
А
Д
Е
А
С
С
А
Е
Е
Д
А
10 ВАРИАНТ №4
1 Какие из перечисленных деталей относятся к буксовому узлы?
А обод
В диск
С лабиринтное кольцо
Д вертикальные рычаги
Е нет правильного ответа
2 Назначение буксового узла
А для сцепления подвижного состава между собой
В для направления движения подвижного состава по рельсам
С для соединения колесных пар с рамой тележки, для ограничения поперечного и
продольного перемещений колесных пар
Д для размещения оборудования
Е для гашения колебаний
3 Назначение корпуса буксы
А для размещения элементов буксового узла и смазки
11 В для проведения промежуточной ревизии
С для обеспечения рационального распределения нагрузки на ролики подшипников
Д препятствует вытеканию смазки из буксы и попадания в нее механических примесей
Е препятствует смещению внутренних колец подшипника в осевом направлении
4 Прибор обнаружения нагретых букс
А АЛСН
В АБ
С ЭЦ
Д ПОНАБ
Е ДИСКВ
5 Назовите оборудование аппаратуры ПОНАБ
А напольное, станционное
В напольное, постовое, перегонное
С релейное, перегонное
Д локомотивное, диспетчерское
6 Где устанавливаются буксовый узел?
А на шейке оси
В на средней части оси
С на раме вагона
Д на надрессорной балке
Е на подступичной части оси
7 Скорость движения контролируемых поездов
А 55 100 км/ч
В  2560 км/ч
С 5 150 км/ч
Д 100  120 км/ч
Е 2030 км/ч
8 Какими подшипниками оборудованы буксовые узлы?
А игольчатые
В насыпные
С роликовые
Д шариковые
Е скольжения
9 Станционное оборудование включает в себя…
А регистрирующее оборудование и сигнализирующее устройство
В датчики прохода колес
С рельсовая цепь наложения и регистрирующее оборудование
Д напольные камеры  и сигнализирующее устройство
Е вибродатчики и виброусилители
10 Причины перегрева  букс
А излишек, либо недостаток смазки
В попадание влаги внутри корпуса
С попадание механических примесей
Д неправильная установка подшипников на оси
Е все выше перечисленные
11 По каким внешним признакам можно определить нагрев  буксового узла?
А пар, дым от корпуса буксы
В запах нагретого металла
С излучение тепла от корпуса буксы
12 Д выдавливание смазки из корпуса буксы
Е все выше перечисленные
12 Блок БСВ предназначен…
А усиливает сигналы от букс
В вырабатывает сигналы управления работой напольных камер
С осуществляет распознавание физических подвижных единиц независимо от их осности
Д вырабатывает электрические сигналы при проходе колесных пар
Е для подсчета количества вагонов, прошедших по участку контроля
13 Назначение блока ЭПК
А формирует кодовые комбинации при передаче информации
В вырабатывает сигналы управления работой напольных камер
С осуществляет распознавание физических подвижных единиц независимо от их осности
Д вырабатывает электрические сигналы при проходе колесных пар
Е для подсчета количества вагонов, прошедших по участку контроля
14 К средствам автоматического контроля технического состояния подвижного состава
относятся приборы обнаружения перегретых букс…
А ДИСКБ, ДЦ, ПОНАБ
В ПОНАБ, ДИСК, КТСМ
С ПОНАБ, ДИСК, РЦЦМ
Д ПОНАБ, ДЦ, КТСМ
Е ЭЦ, ДИСК, КТСМ
15 Электронная педаль (ЭП), вырабатывает сигнал РЦ при приближении поезда к зоне
контроля на расстояние…
А 510 м
В 10  15 м
С 5 20 м
Д 1040 м
Е 50100 м
Номер
вопроса
1
2
3
4
5
6
7
КЛЮЧ К ВАРИАНТУ №4
Правильный ответ
С
С
А
Д
В
А
С
13 8
9
10
11
12
13
14
15
С
А
Е
Е
Е
А
В
В
14

file_name: К.Р. СТД.doc

title: Методические  указания  по выполнению обязательной контрольной работе   по дисциплине "Системы технической диагностики"


extracted_text:
ИЗ ПРОРОКА ИСАЙИ:
 “НЕ ОБЛИЧАЙТЕ
  НАС В ПОРОКАХ…”
“Не обличайте нас в пороках!
Не говорите о грехах!
Не вспоминайте нам о сроках,
О близких, близких грозных днях”,
Так говорят изнежась люди. —
“Ласкайте нас, хвалите нас,
Вливайте роскошь в наши груди, —
 Тогда послушаем мы вас”.
Но Бог гласит, велит иное,
Он говорит: “Смелей, пророк!
Сжигай в сынах земли — земное,
Давай о небе им урок!”
Они сказали: “Мы постились,
Мы простирались в прах главой,
Мы, изнуренные, сравнились
С засохшей на степи травой:
Зачем же нас не слышишь. Боже? ”
 И говорит в ответ им Бог:
“Со мной идет Израиль в торг:
Забыл, что Мне всего дороже?
Напомню Я тебе: — внимай!
Мне правды, правды только надо:
Уста вдовиц не зажимай,
И, потаенною наградой,
Не порти совести судьи!
Тогда неси грехи свои!
Я их единым дуновеньем,
Как пыль ничтожную, смету...
Зачем ты рвешься в суету?
Зачем лукавишь и, коварный,
На брата злишься, как змия?
Мне мерзок род неблагодарный,
И ненавижу злобных Я!” —
“Но мы терзали наше тело:
От муки всяк из нас иссох!..” —
“О льстивый род! — им скажет Бог.
Любовь Мне докажите делом:
Я требую от вас души!
Не с дымной, кровяною жертвой,
Не с песнью, без любови, мертвой —
С живой душой ко Мне спеши!”

Ф.Н. Глинка ИЗ ПРОРОКА ИСАИИ:
        К ЛЮДЯМ
Как бедно ваше все бывалое,
Ваш блеск и шум,
И ваше счастье обветшалое,
И бури дум.
Облитым морем слез и кровию,
Вам все в укор,
И, раззнакомленных с любовию,
Весь век ваш — спор.
Но Бог ведет вам время новое...
Своей рукой
Отнимет сердце Он суровое
С его тоской.
И сердце детское, спокойное
Дарует Он,
И все мятежное, нестройное
Пройдет как сон.

Ф.Н. Глинка
     ВИДЕНИЕ ИСАИИ

В ночную тьму пророк на кровлю
Взошел и впал в глубокий сон.
И глас ему: “Я приготовлю
Тебе  возмездье, Вавилон!...”
И видит он  во страхе вещем
Вопит народ в полночный час:
“Мы все от ужаса трепещем,
Идет Господь войной на нас!”
Погибли царские палаты,
Разрушен гордый Вавилон,
Народ в испуге от утраты...
Куда ж теперь  пойдет весь он?
Ничтожен прежний победитель,
Спасен  от гибели едва...
Ты победил их, Вседержитель!...
Ты сокрушил их,  Егова!... Погибло все, и разрушенья
Повсюду тяжкие следы!..
Ужель в минуты сокрушенья,
Врага надменного беды,
Израиль трепетный пред Богом
Не упадет во прахе ниц?
Ужель Господь во счастье многом
Не явит силу средь зарниц?
Ужель неволи покрывала
Срывая мощною рукой,
С сынами гордыми Ваала
Израиль вновь не вступит в бой?
Пора! Очнитесь на мгновенье!
За нас отныне Егова!
Он дал нам высшее стремленье!
Он дал нам вещие слова!...

Н. Яковлев
     ИЗ ПРОРОКА ИСАЙИ:
“ГОСПОДЬ МНЕ ГОВОРИТ…”

Господь мне говорит: “Довольно Я смотрел,
Как над свободою глумились лицемеры,
Как человек ярмо позорное терпел:
Не от вина, не от сикеры,
Он от страданий опьянел.
Я слышал, как князья народу говорили:
“Пади пред нами ниц!” И он лежал в пыли,
Они, смеясь, ему на шею наступили,
И по хребту его властители  прошли.
Но Я приду, Я покараю
Того, кто слабого гнетет.
Князья Ваала, как помет,
Я ваши трупы разбросаю!
Вы все передо Мной рассеетесь, как прах.
Что для меня Ваш скиптр надменный!
Вы  капля из ведра, пылинка на весах
У Повелителя Вселенной!
Земля о мщеньи вопиет.
И ни корона, ни порфира
Ничто от казни не спасет,
Когда тяжелая секира
На корень дерева падет. О, скоро Я войду, войду в мое точило,
Чтоб гроздья спелые ногами растоптать
И в ярости князей и сильных попирать,
Чтоб кровь их алая Мне ризы  омочила.
Я царства разобью, как глиняный сосуд,
И пышные дворцы крапивой порастут,
И поселится змей в покинутых чертогах,
Там будет выть шакал и страус яйца класть,
И вырастет ковыль на мраморных порогах ....
Так пред лицом Моим падет земная власть!
Утешься, Мой народ, Мой первенец любимый,
Как мать свое дитя не может разлюбить,
Тебя, измученный, гонимый,
Я не могу покинуть и забыть.
Я внял смиренному моленью,
Я вас от огненных лучей
Покрою скинией Моей.
Покрою сладостною тенью.
Мое святилище  не в дальних небесах,
А здесь  в душе твоей, скорбями удрученной
И одинокой, и смущенной,
В смиренных и простых, но любящих сердцах.
Как нежная голубка осеняет
Неоперившихся птенцов,
Моя десница покрывает
Больных, и нищих, и рабов.
Она спасет их от ненастья
И напитает от сосцов
Неиссякаемого счастья.
Мир, мир Моей земле!.. Кропите, небеса,
Отраду тихую весеннего покоя.
Я к вам сойду, как дождь, как светлая роса
Среди полуденного зноя.
Д. Мережковский
   ИЗ ПРОРОКА ИСАЙИ:
     “МЕНЯ ГОСПОДЬ
      ИЗ ВСЕХ ЛЮДЕЙ…”

Меня Господь из всех людей
Избрал от века для спасенья,
И тению руки Своей
Накрыл от злобы и гоненья. Мои уста Он обострил,
Как грозный меч пред часом битвы,
И, как стрелу, Он для ловитвы
Меня в колчане сохранил.
Он рек: “Я подниму десницу,
И стяг Свой людям покажу;
Я настежь растворю темницу,
И свой народ освобожу.
Мне внятен громкий плач Сиона,
Израиля печальный зов:
Господь с небес не слышит  стона,
Он позабыл своих сынов!
Но Я в ответ:  когда ж то было,
Чтоб мать покинула дитя?
И если б мать дитя забыла,
Тебя не позабуду Я.
Твоих врагов в кровавых сечах
Я славой ослеплю твоей,
И вознесут они на плечах
Твоих сынов и дочерей.
Цари покорною толпою
От всех сбегутся стран земных
И станут плакать пред тобою,
И прах лизать у ног твоих.
Ты их раздавишь, грозный мститель,
Да всякая познает плоть,
Что Я  Сиона покровитель,
Что Я  Владыка и Господь!”
 А. ГоленищевКутузов

title: ВЕЛИКИЙ ПРОРОК - ИСАИЯ


extracted_text:
Исаия – Ешаягу.
Исаия, сын Амоса, жил в Иерусалиме, выстуавл как
пророк, начиная с последнего года царствования Озии и
во время царей  Иофама, Ахаза и Езекии.
/Библейский словарь.  Э.  Нюстрем.  Библейская
кафедра; СП. 1980, с. 187/
Аудитория (лат.)
1) помещение, в котором читаются доклады,
проводятся семинары и т.п.;
2) собирательное название слушателей лекции, доклада,
речи и пр.
 /Словарь иностранных слов.  Издво
"Советская энциклопедия", М., 1964, с.82/
 Бедуин (ар.)  кочевые и полукочевые арабы
Аравийского полуострова Сев. Африки.
/Словарь иностранных слов.  Издво
"Советская энциклопедия", М., 1964, с.98/

title: ВЕЛИКИЙ ПРОРОК - ИСАИЯ