extracted_text:
СЦЕНАРИЙ концертной программы «Разговор без слов»
Сценарий разработан
Предеиной Е.Г.
г.Салехард
МАОУ ДО «Детская школа искусств
им.Е.В. Образцовой»
1. Пролог
17 марта
18.30
На сцене приглушен свет. Звуки и шумы улиц города. Люди идут мимо, не видя друг
друга.
Фоном слова (изза кулис):
В современном мире люди потерялись в постоянных хлопотах и проблемах, растворились в
суете дней… Люди нередко делают совсем не то, что хотят, говорят не то, что думают на
самом деле, а о самом важном зачастую вообще молчат. Мы не видим, не слышим ничего
вокруг. Мы не слышим себя… а ведь чтобы понять друг друга порой совсем не надо слов…
На фоне двигающихся на «repeat» людей возникают пластические диалоги
В это время   голоса изза кулис:
1. Между строк расскажи мне о счастье,
Только ты не словами пиши –
Книгой станут пусть разные части
Танца, что говорит от души
2.Расскажу о своих сомненьях
И наивной, живой мечте.
С кем встречаю я воскресенья?
И в друзьях моих – все ли те.
1.Расскажи мне про этот мир…
Я прошу тебя…
Как снежинки слетают вниз
Парашютами…
Как о чемто шумит океан
В лунном мареве…
Как уносятся листья вдаль
Грустнокарие…
2. Расскажи мне про летний дождь,
Светлый, радужный…
Как он падает на ладонь
Нежно, радостно… 1.Расскажи мне, откуда приходит весна,
И всегда ли она так приятно нежна.
Расскажи, кто придумал весь этот мир,
Кто его этим светом и тьмой наградил…
2.Расскажи мне про летний рассвет
И про горную речку с форелью .
Расскажи мне про то, чего нет
В этом городе с зимней метелью.
1.Я расскажу тебе, как шли дожди.
Я расскажу тебе, как листья опадали.
Я расскажу тебе, как зимние снега
Сугробами мне Душу засыпали.
2.Словами прикоснусь к твоей Душе.
Пусть грусть в них, я её скрывать не стану.
Не веришь? Посмотри в мои глаза.
Глаза не могут врать, в них места нет обману.
Вновь голос изза кулис:
Сей разговор – с собой иль с кем другим –
(Есть много вариантов как сказать)
Его мы, как художники, творим,
Используя и руки и глаза.
Ведь если слов никак не подобрать;
Не высказать того, что есть внутри,
Чтоб мысль свою комуто передать,
Спокойным долгим взглядом посмотри.
На фоне движения людей появляется девочка с куклой, она проходит сквозь спешащих
и скрывается за кулисами
2. Карапузы
После номера остается одна девочка в углу сцены с куклами
3. Переход + Вариация Леся
Фоном на Переход слова (изза кулис):
Как хорошо найти того,
С кем можно просто помолчать,
Не выясняя ничего,
Сидеть, при этом не скучать. Общаясь просто, но без слов
Сказать, что гложет в данную минуту
А собеседник как всегда готов
Унять на сердце вспыхнувшую смуту
Твой собеседник как и ты
Молчит, тебя при этом понимает
Меж вами тонкие мосты
И реальность в мире фантазии тает...
4. Вариация Стася
5. Вариация Юля
6. Вариация Полина
7. Венгерский академический
8. Самолетики
9. Переход + Душа скрипки
Фоном на Переход слова (изза кулис):
Мне очень нравится смотреть на небо,
Где чувства запредельной высоты,
Соединились в них и быль и небыль,
И нет границ у сказки и мечты...
Мне нравится взаимное молчанье,
Как разговор доверчивый без слов,
В глазах любимых свет и пониманье
Без громких объяснений и стихов...
Мне нравится, когда играет скрипка
В талантливых и трепетных руках,
Терзают душу слёзы и улыбка
От каждого движения смычка...
После номера на полной тишине слова (изза кулис):
Мы молча говорим в тиши без слов
Не видим очень долго теплых снов
А в небе так же тихо спит луна
И тишина
И тишина
И тишина
И тишина…
10. Пока ты спишь
11. Думы окоянные
12. Переход + Три девицы
13. На каблуках На сцену выходит ведущая: Слова о выпускниках, приглашаем их на сцену
14. Сюрприз для выпускников
15. Рокнролл + Бисовка
Ведущая выходит на сцену:
Мы окунулись в глубину,
Несказанных сегодня слов,
И созерцая танца тишину,
Мечтали…не слыша голосов
Смотрели вам глаза на встречу.
Стук сердца слышался в тиши.
Поговорили мы о вечном.
Без слов. На языке души!..

file_name: Сценарий Разговор без слов.docx

искусство

group: Дисциплины

доп. образование детей

group: Другое

title: Сценарий концерта хореографического коллектива "Разговор без слов"


extracted_text:
Мерзімі:
Тақырыбы:    Дұрыс тамақтану
Мақсаты:  Оқушылардың өз пікірлерін тыңдай отырып,қосымша мәліметтер бере
отырып,денсаулық құндылығы, дұрыс тамақтану туралы түсініктерін
кеңейту.Денсаулықтың адам өміріндегі маңыздылығын түсіндіру.Денсаулықты
күтуге,дұрыс тамақтана білуге үйрету.
«Артық жеген астамақ айналадй кеселге,
шалдықтырар ауруға былапыт ас жесең де.»
Ж.Баласұғын
Тамақтану  ағзаның қуат шығынының орнын толтыруға, тіндер құрылуына және
жаңартылуына және қызметтерін реттеп отыруға кажетті, ағзаға түсетін заттардың
қорытылу, сіңу және сіңірілу үрдістері. ағзаның өмір сүруге, денсаулықты және жұмысқа
қабілеттілікті сақтауға қажет нәрлі заттарды (ақуыз, май, көміртегі, дәрумендер,
минералды тұздар) бойға сіңіру процесі.
Тиімді тамақтану
 Тиімді тамақтану адам біраз аурусырқауға ұшырамай, оларды оңай жеңіп
отырады.
 Тиімді тамақтану мезгілсіз, ерте қартаюдан алдынала сақтандырады.
 Асқазаны, жүрекқан тамыры т. б. сырқатқа ұшырағанда тамақтанудың арнайы
ойластырылып жасалған ас үлесі (рацион) мен режимі емнің бір түрі болып
табылады.
 Тамақтану бүкіл организмнің бір қалыпты дамуы мен үйлесімді қызметін
қамтамасыз ететіндей болып ұйымдастырылуы тиіс.
 Адамның кәсібіне, жасына, жынысына сәйкес, тіршілік әрекетіне қарай қажет
тамақтық рационы оның құрамындағы ақуыз, май,көмірсулар т. б. заттардың
сапасы мен мөлшері жағынан реттелу керек. Организмнің физиологиялық қажеті
көптеген жағдайға байланысты, олар ұдайы өзгеріп отырады.
 Организмнің тамақтан жұғымды заттарды дәл осы сәтте қажетті мөлшерде
бойына сіңіріп зат алмасу процесінде бір затты екінші түрге айналдыратын,
керекті кезінде пайдалануға болатындай қор жасайтын, реттеуші механизмі
болады. Бірақ организмнің реттеу мүмкіндігінің белгілі шегі бар; ол мүмкіндік бала
кезде және егде тартқан шақта көбірек шектеледі.  Бірқатар заттарды, кейбір витаминдер, алмастырылмайтын амино қышқылын
адам организмі зат алмасу процесінде жинақтай алмайды, ол дайын күйінде
тамақпен бірге берілуі тиіс, өйтпеген күнде кісі тамақ жұқпайтын ауруға
ұшырайды.
Тамақтың жұғымдылығы
 Тамақтық жұғымдылығы оның құрамындағы ақуыз, май, углеводтардың саны мен
сапасына байланысты.
 Дені сау адамның тамақтану рационында ақуыз, май және углеводтардың ара
қатынасы 1:1:4ке жуық болуы керек. 1 грамм ақуыздың, майдың
жәнекөмірсулартың қуаттылық құндылығы олардың сіңімділігін ескергенде
тиісінше 4,9 және 4 ккал болады.
 Тамақтың бойға сіңетін құнары организмнің өмірлік маңызы бар функцияларын,
оның ішінде зат алмасу мен депо қызметін дұрыс атқаруына жұмсалады.
 Тамақты сіңіру кезінде организмнің бөлген қуатының мөлшерін тағамның
калориясы деп атайды.
 Тамақтану рационын жасағанда адамның жынысын, жасын кәсібін ескеру қажет;
ауыр дене жұмысын істейтін адамдар, болат қорытушылар, ағаш кесушілер, ауыл
шаруашылығының механизаторлары жеңіл дене еңбегімен немесе ой еңбегімен
шұғылданатын адамдарға қарағанда ақуыз, май,көмірсулартары көп тамақтарды
қажет етеді.
Тамақтану мезгілдері
Адамдар күніне 35 рет тамақтанады.
 Негізгі тамақтану мезгілі үшке бөлінеді:
o таңертеңгі ас (сағат 7.009.00 аралығы)  ас үлесі (рацион) қант қосылған
ботқа, сүт тоқаш, сары май т.б.  организмде қант құрамын
тұрақтандырады, тәбетті ретке келтіреді, сонымен қатар күні бойы
тамақты шамадан тыс көп жеуден және семіруден сақтайды;
o түскі ас (сағат 13.0014.00 аралығы)  ас үлесі (рацион) құнды  әр түрлі
тағамдар жиынтығы, организмді керекті құнарлы заттармен
қанықтырады;
o кешкі ас (сағат18.0019.00)  ас үлесі (рацион) жеңіл тағамдар  ұйқы кезінде
адам организмін жайландырып, қорытылуына көп қуат кетпейтін
тағамдар;
 Аралық тамақтану:
o таңертеңгі ас пен түскі ас ортасында  екінші таңетртеңгі ас (ланч)
жемісжидек немесе тоқаш, сусын немесе шырын; o түскі ас пен кешкі астың ортасында  түстік  көмеш немесе ашыма, сусын
немесе шырын, айран.
Емдік тамақтану
Емдік тамақтану емдік шаралар кешенімен бірге бірқатар аурулардың алдын алу және
асқындырмай емдеу үшін пайдаланылады.
Қорытынды:  біздің денсаулығымыз мықты болу үшін әрқашан дұрыс тамақтанып,
мезгілімін тамақтануымыз керек екен.  «Ауырып ем іздегенше, ауырмайтын жол ізде»
дегендей ауырмаудың жолын іздеп, денсаулығымызды дұрыс күтуіміз керек екен.
№ 17 орта мектеп
Тақырыбы: Дұрыс тамақтану Сыныбы: 7 «Б»
2017/2018 оқу жылы

file_name: Дұрыс тамақтану.docx

description:
Сыныбы: 7 «Б»
2017/2018 оқу жылы

intro: Тәрбие сабағы: Дұрыс тамақтану. Бұл тәрбие сабағы жетінші сыныпқа арналған. Әрбір бала тамақтану, соның ішінде дұрыс тамақтану ережесін білу керек.Оны оқушылар тәрбие сабағында талқылып, өз білгендерін ортаға салып, мұғалім көмегімен дұрыс тамақтану ережесін үйренеді.Әрі тәрбие сабағында өз білгендерін ортаға салады.Дұрыс тамақтану

title: Тэрбие сабак: Дурыс тамактану


extracted_text:
Бекітемін:
Сынып сағаты.
Тақырыбы:
«Елбасыел тірегі»
Күні:  30.11.
Сабақтың
мақсаты:
Міндеттері:
Сыныбы:
 7
Қатысқандар
саны:
Мектеп:  № 17
Мұғалімнің атыжөні:
БілімділігіоқушыларғаҚазақстан
Республикасының Президенті Нұрсұлтан
Назарбаев  туралы жан –жақты түсінік
қалыптастыру, елбасының қоғамға және
мемелекетке  сіңірген еңбегі экономика мен
саясатағы реформаларына талдау жасау арқылы
білімдерін толықтыру.          ҚРтұнғыш президент
күні туралы мерекенің мәнін түсіндіру.
Дамытушылығы:жеке тұлғаның зияткерлік
дамуын  өз бетінше іздену, оқу арқылы
қалыптастыру, жеке тұлғаның зерттеушілік және
шығармашылық қабілетін дамыту.
Тәрбиелік:елбасының халқына сіңірген
еңбегін,ерлігін,жүргізген саясатын үлгі
ету,оқушылар бойына демократиялық
құндылықтарды сіңіріп тәрбиелеу.
Сабақтың барысы:
Ұйымдасты
ру кезеңі:
Сабақтың
басы:
Ой толғау.
Сабақтың
ортасы:
Өмірбаяны
Оқушылармен амандасу
Мұғалімнің кіріспе сөзі:
Құрметті оқушылар алда кандай мереке келе жатқанын
білесіздерме?
Н.Ә.Назарбаев туралы небілесіздер?
Елбасымыздың өмірбаянын немесе шыңармаларын
білесіздер ме?
Мұғалім:
Отбасы және балалық шағы
 Қарасай ауданына қарасты Шамалған
Нұрсұлтан Назарбаев 1940 жылы 6 шілдеде Алматы
облысының

ауылында Әбіш пен Әлжанның отбасысында дүниеге
келген. 1940 жылы 6 шілдеде Іле Алатауының
баурайындағы Үшқоңыр жайлауында Әбіш пен Әлжан
Назарбаевтардың шаңырағында дүниеге келді. Оған әке
шешесі Нұрсұлтан деп ат қойды.Сәбиге ат таңдаудың өзі
жатқан бір хикаяға айналды. Тойға жиналған ағайын
Суреттері,
китаптары
туралы
бейнебаян,
т.б. туыс түрлі есімдерді тұстұстан айтып жатты. Ең
ақырында жаңа туған ұлдың әжесі Мырзабала мынадай
ұсыныс білдірді: «Менің сүйікті немерем екі бірдей есімді
алып жүрсін. Оның аты Нұрсұлтан болсын».Әлемдегі
барлық әжелер секілді Мырзабала да немересінің азамат
болып қалыптасуына ерекше еңбек сіңірді.
Әкесі – Әбіш 1903 жылы Алатаудың бөктерінде, Назарбай
бидің шаңырағында өмірге келді.Әбіш Назарбаев көңілді,
қадірлі адам болды. Ол тек қазақ тілінде ғана емес, орыс
және балқар тілдерінде де еркін сөйлейтін. Әбіш қазақ
және орыс әндерін беріліп айтатын, әңгімелескен адамын
зейін қойып тыңдап, пайдалы кеңес бере білетін.  Әбіш
Назарбаев 1971 жылы қайтыс болды.
Анасы Әлжан 1910 жылы Жамбыл облысы Қордай
ауданы Қасық аулындағы молданың отбасында дүниеге
келді.Үшқоңырға жер аударылған әкесімен бірге келген
Әлжан Әбішпен танысады. Ауыл арасында ән салу мен
суырыпсалмалық өнерден оның алдына түсетін ешкім
жоқ еді. Жарқын жүзді Әлжан ұлын үлкенді
құрметтеуге, сыйлауға баулыды, оның ұлттық
дәстүрлерге, әнжырларға, салтғұрыптарға
құштарлығын оятты. Әлжан Назарбаева 1977 жылы
қайтыс болды.
Жасөспірім шағы Нұрсұлтан тек өз сыныбындағы ғана
емес, мектептегі ең үздік оқушының бірі болды, сабақты
зор ынтаықыласпен оқыды. Ол өзінің аса құштарлығын
білетін ағайынтуыстары әкеп берген кітаптардың бәрін
оқып шығуға жантәнімен кірісті.  Жас кезінде Іле
Алатауының баурайында жазғы демалыс күндерінде
әкесіне көмектесіп жүргенде тұңғиық жұлдызды аспан
астында жанған алау маңына түнеген романтикалық
сәттері де болды. Әкешешесі осы өлкеде ежелгі заманда
өмір сүрген бабалардың берік түптамырынан сыр
шертетін салиқалы әңгімелер айтып, жандүниені
тербейтін әндер шырқайтын. Кез келген қазақ білмеуі ұят
саналатын жеті ата туралы айтылатын. Ұрпақтан
ұрпаққа жалғасып, қазақтың өткені мен болашағын
жалғап келе жатқан халықтың осы бір ауыр, бірақ
үйлесімді тіршілігінің мәңгі және аса мәнді екенін
сезінетін.Ол, әсіресе, ежелгі аңыздар мен бабалардың
нанымсенімдері туралы үлкендер айтатын әңгімелерді
ықыласпен тыңдайтын. Қызмет
жолы
1960 жылы Днепродзержинск техникалық училищесін,
1967 жылы Қарағанды металлургия комбинатына
қарасты жоғары техникалық оқу орынын, 1976
жылы Кеңес Одағы коммунистік партиясы Орталық
комитетіне қарасты Жоғары партия мектебін бітірген.
Еңбек жолын 1960 жылы Теміртау қаласындағы
Қарағанды металлургия комбинатында қатардағы
жұмысшы болып бастап, домна пешінің аға
газдаушылығына дейінгі жолдан өтті.










1960—69 жж. — Қарағанды металлургия
зауытында жұмыс істеді.
1969—73 жж. — Қарағанды облысы Теміртау
қаласындағы партиякомсомол жұмыстарында
жауапты қызметтер атқарды.
1973—77 жж. — Қарметкомбинаттың партком
хатшысы.
1977—79 жж. — Қарағанды облыстық партия
комитетiнiң хатшысы, 2ші хатшысы.
1979—84 жж. — Қазақстан КП Орталық
Комитетінің хатшысы.
1984—89 жж. — Қазақ КСР Министрлер Кеңесiнiң
төрағасы.
1989—91 жж. — Қазақстан КП ОК бiрiншi
хатшысы,
1990 ж. ақпан—сәуір аралығында Қазақ КСР
Жоғары Кеңесiнiң төрағасы болды.
1990 ж. сәуірінен — Қазақ КСР президенті.
1991 ж. желтоқсанның 1інде тұңғыш
рет Қазақстан Республикасы
Президентінің жалпыхалықтық сайлауы өтті. Сайлау
нәтижесінде Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев басым
дауыспен (98,78 %) жеңіске жетті. Ғылыми
еңбектері
Кітаптары





1995 ж. сәуірдің 29ында жалпыхалықтық
референдум нәтижесінде Қазақстан Республикасы
ПрезидентіН.Ә.Назарбаевтың өкілеттігі 2000 ж. дейін
ұзартылды.
1999 ж. қаңтардың 10ында өткен
жалпыхалықтық сайлаудың нәтижесiнде Н.
Назарбаев 79,78 % дауыс алып, Қазақстан
Республикасы Президенті болып қайта сайланды.
2005 ж. желтоқсанның 4інде сайлаушылардың
91,5 % дауысын алып, Қазақстан Республикасының
Президентіболып қайта сайланды.[1]
2011 ж. сәуірдің 3інде сайлаушылардың 95,5 %
дауысын алып, Қазақстан Республикасының
Президенті болып қайта сайланды.[2]
2015 ж. сәуірдің 26ында сайлаушылардың 97,7 %
дауысын алып, Қазақстан Республикасының
Президенті болып қайта сайланды.[3]
Н.Назарбаев бірқатар ғылыми еңбектердің және
әлеуметтікэкономикалық даму мәселелері мен
қоғамдықсаяси тақырып бойынша кітаптардың авторы:







«Важнейшее условие интенсификации» (А., 1983),
«Стальной профиль Казахстана» (А., 1984),
«Экономика Казахстана: реальность и перспектива
становления» (А., 1988),
«Без правых и левых» (М., 1991), «Стратегия
развития Казахстана как суверенного государства» (А.,
1992),
«Стратегия ресурсосбережения и переход к рынку»
(М., 1992),
«Идейная консолидация общества как условие
прогресса Казахстана» (А., 1993),
«Нарық және әлеуметтікэкономикалық даму» (А.,
1994), 










«Ғасырлар тоғысында» (А., 1996),
«Евразийский союз: идеи, практика, перспективы»
(М., 1997),
«Тарих толқынында» (А., 1997),
«О времени, о судьбах, о себе...» (Лондон, 1997),
«Стратегия трансформации общества и
возрождение евразийской цивилизации» (М., 2002),
«Бейбітшілік кіндігі» (А., 2002),
«Сындарлы он жыл» (А., 2002),
«Еуразия жүрегінде» (А., 2005).
«Қазақстан жолы» (А., 2012).
«Тәуелсіздік белестері» (А., 2012).
«Ғаламдық қоғамдастықты түбегейлі жаңарту
стратегиясы және өркениеттер серіктестігі» (А.,
2012).
Қорытынд
ы:
Міне  оқушылар біздің Елбасымыз туралы көптеген
мағлұматтар алдыңыздар деп ойлаймын. Балалар
болашақ сіздердің қолдарыңызда. Болашақ президент
мына сіздердің ішіңізде де отыруы  мүмкін Сондықтанда
сіздер сабақтарыңды жақсы оқып білімді болуға,
тәртіпті тәрбиелі болуыңыз керек.
Сөз соңында
өз
тұжырымда
рын шығару № 17 орта мектеп
Тақырыбы: Елбасы ел тірегі Сыныбы: 7 «Б»
С/ж: Ишанбаева З.С.
2017/2018 оқу жылы

file_name: Елбасы ел тірегі.docx

intro: Тәрбие сабағы: Елбасы ел тірегі.Бұл тәрбие сабағы Бұл материал еліміздің басшысы, елбасына арналған. Әрбір оқушы өзіміздің елдің тарихын, елбасының өмір жолы тарихын білу керек. Бұл тәрбие сабағы маериалы оқушыларға елбасы туралы мәліметтер береді. Балалар сабақта елбас өмірі, еңбек жолымен танысып, үйренеді.Елбасы ел тірегі

title: Тэрбие сабак: Елбасы ел тиреги


extracted_text:
Бекітемін:
Сынып сағаты.
Тақырыбы: «Еңбек
түбі    береке»
Күні:
Сабақтың
мақсаты:
Міндеттері:
Мектеп:  №
Мұғалімнің атыжөні:
Оқушылардың еңбек туралы  түсініктерін кеңейту.
Еңбектің адам өміріндегі маңыздылығын
түсіндіру;еңбек жасай білу дағдыларын
дамыту,еңбекке қызығушылықтарын арттыру;
еңбектенуге, еңбексүйгіштікке тәрбиелеу.
Сабақтың барысы:
Сыныбы:

Қатысқандар
саны:
Нақыл сөздер,
мақал
мәтелдер,сла
йд
Ұйымдасты
ру кезеңі:
Сабақтың
басы:
Сабақтың
ортасы:
«Мақал
сөздің
мәйегі»
Оқушылармен амандасу
Мұғалімнің кіріспе сөзі: сәлематсыздарма оқушылар! Абай
атамыз «Еңбекқуаныш, жалқаулықайырылмас  азап»,
деген екен. Еңбектің наны тәтті,жалқаудың жаны
тәтті, деп халық даналары айтып кеткендей, еңбек етіп,
маңдай тіріңмен тапқан асың да тәтті болады екен. Адам
сәби болып дүние есігін ашқаннан кейін оны атаанасы
тамақтандырып, киіндіріп, ер жетіп үлкейгенше еңбек
етіп бағып қағады.  Сондықтан адам баласы өзі үшін,
отбасы үшін еңбек етуі тиіс.
Еңбек адамның табиғи жетістігі болып табылады.
«Маймылды адам еткен еңбек» деген пікірлер де бекер
емес. Сонымен қатар, еңбек адамның өмір сүруінің
маңызды жағдайы болып табылады, себебі: ол адамның
өмір сүруінің материалдық және рухани қажеттіліктерін,
басқаша айтқанда, тамақтануға, баспана иеленуге, киінуге,
адамдармен араласуға, білімге, қағазға, өнерге және тағы
басқа өмір сүру қажеттіліктерін қанағаттандырады. Кең
мағынада еңбек тек адамның ғана емес, сонымен қатар да
табиғи қажеттігі болып табылады, себебі, қоғамның
материалдық негіздерін қалыптастырады.

Мұғалім: «Жүздің көркі – көз, ауыз көркі – сөз, сөздің көркі
– мақал», – дейді халық. Мақалдар адам тұрмысындағы әр
түрлі оқиғаларды қысқа, тұжырымды тілмен түсіндіреді,
ойды ажарлайды. Сондықтан да халық сөздің көркі –
мақал деп бағалаған. Ал мақалдар сөздің көркі ғана емес,
сонымен бірге халық өмірінің шежіресі. Бүгінгі өткізгелі
отырған сынып сағаты «Еңбек түбі – береке» деп аталады.
Еңбек туралы айтылған нақыл сөздер немесе мақал мәтелдердің  мағыналарына мән берейік.
1. «Еңбек түбі – зейнет». Еңбек әрбір адамды зейнетке
жеткізеді. Еңбек етсең еш нәрседен кем болмайсың. Еңбек
етсең барлық нәрсеге қол жеткізесің. Балалар сендердің
еңбектерің сабақты жақсы оқып, әке – шешелеріңді
қуанту. Жалқау, еріншек балалар үнемі 2, 3 бағаларын алып
жатады. Өйткені олар еңбектеніп оқымайды.
2. «Жақсы жұмыс – жанға тыныс». Әрбір адам жұмысын
бар ынтасымен тыңғылықты етіп жасаса, өзі де оған
қасындағы жолдастары да риза болмақ.
3. «Еңбексіз өмір – сөнген көмір». Көмір отын екенін
білесіңдер балалар. Ол жылыту үшін қажет. Ол жанбаса
жылу болама? Әрине жоқ. Сол сияқты еңбек етпеген әрбір
адам жылусыз сөнген көмір сияқты.
4. «Еленген еңбек өнімді». Еңбек еткен адамның еңбегі
елеусіз қалған емес. Олардың аттары тарихта қалады.
Мысалы, Қаныш Сәтбаев аталарың көп еңбектеніп аты
елеулі. Көптеген спортшылар олар тынымсыз еңбегінің
арқасында дүние жүзінде аттары әйгілі болмақ.
Енді балалар өздерің еңбек туралы мақалмәтелдер
білемізба? Кім айтады?
 Еңбек мұратқа жеткізер,
          Жалқаулық абыройды кетірер
 Сақалын сатқан кәріден
Еңбегін сатқан бала артық.
 Еңбектің көзін тапқан,
          Байлықтың өзін тапқан.
 Еңбек етпесең, елге өкпелеме,
          Егін екпесең, жерге өкпелеме.
 Ерінбесең, еңбегің өнеді.
 Еңбексіз мал дәметкен – қайыршылық.
 Еңбектен қашқан, дөңбекке жолығады.
 Еңбек етпеген азады.
 Қолы қимылдағанның аузы қимылдайды.
 Бейнетің қатты болса, тапқаның тәтті болар.
Кезек
оқушыларда
Еңбекті сүй құрметте Береке болар еңбекте
Еңбек етсең емерсің
Жақын болшы еңбекке.
 Майда бол жігіт болсаң тал жібектей
Жарамайды қатты болу тікенектей
Білімің болсадағы ұшан – теңіз
Пайда жоқ өз халқыңа қызмет етпей.
Аш қарын жұбана ма майлы ас жемей?
Тоқ тұра алмас дәмдіден дәмді іздемей
«Бір тойған – шала байлық» деген қазақ
Ет көрінсе, қайтеді күйсей бермей
Еңбек жоқ, харекет жоқ қазақ кедей.
Қорытынды
:
 Еңбек – өлім жан қанатын қиятын
Еңбек – өлім жанды ашудан тыятын.
Еңбек деген – еңбектеген мылқауды тыю
Жаншып, жанның сұлу сынын жоятын.
Сонымен, балалар, мақалдың орны мен қолданылу аясының
кеңдігінің сыры неде? Әрине, тілдің көркемдігі мен
мазмұнының тереңдігінде. Аз сөзбен көп мағына
беретіндігінде. Осымен сынып сағатымызды аяқтаймыз.
Ерінбей әліміз келетін жұмыстардан қашпайық , әрқашан
өзіміз еңбектенейік
Сөз соңында
өз
тұжырымда
рын шығару № 17 орта мектеп
Тақырыбы:   «Еңбек түбі  береке» Сыныбы:  7 «Б»
С/ж: Абдыжалова М
20172018 оқу жылы

file_name: Еңбек түбі береке.docx

intro: "Еңбек түбі береке" тақырыбындағы тәрбие сабағы материалы мектеп оқушыларына арналған. Әрбір бала мектеп жасынан бастап еңбекке үйреніп, оның жемісі береке болатынын осы тәрбие сабағында үйренетіні белгілі. Сондықтан осы тәрбие сабағы оқушыларға көп нәрсені үйренуге мүмкіндік береді. Оқушылар сабақта еңбек жайлы үйренеді.Еңбек түбі береке

title: Тэрбие сабак: Енбек


extracted_text:
Мерзімі:   19.01.               Сыныбы:
Тақырыбы:        Жұқпалы аурулар
Мақсаты:  оқушыларға жұқпалы аурулар туралы түсінік беру. Жұқпалы аурулардың
түрлерімен таныстыру. Жұқпалы аурулардың алдын  алу жолдарымен таныстыру.

Мұғалім: оқушылар қүз мезгілі басталғалы күнде суыта бастады. Алда қыс мезгілінің
келе жатқанын білесіңдер. Күннің салқындауымен адамдар салқын тиіп ауырып
бастайды. Салқыннан,яғни тонған адамдардың көбі тұмау ауруымен ауыратынын
білесіңдер. Ал бұл ауру адамнан адамға жұғатын,яғни жұқпалы аурулардың қатарына
жатады. Бүгінгі біздің тақырыбымыз  «Жұқпалы аурулар» деп аталады.  Аурулардың
түрлері, жұғу жолдары туралы бүгін бізге мектебіміздің медбикесі Аспентаева Гүлзира
апайларыңыздың дайындаған баяндамасы бар екен. Сондықтан зер салып баяндаманы
мұқият тыңдаймыз.
Медбике:
Жұқпалы аурулар  жұқпалы (инфекциялық) аурулар ерте замандаак олардың жаппай
таралуы мен ауыр түрде өтуін сипаттайтын әр түрлі атаулармен белгілі болды (індет,
жаппай аурулар). Бұл аурулар ерекше «миазма» — ауаның улы булануымен
байланыстырылады. Жұқпалы аурулар туралы ғылымның дамуында өр түрлі қоздырғыш
микробтардың ашылуы үлкен рөл атқарды. «Іnfесіо» деген латын сөзі «ластану» дегенді
білдіреді. Жұкпалы аурулар адам ағзасына қоздырғыштың енуінен кейін пайда болады.
Қоздырғышмикробтар ауру адамнан сау адамға беріле алады. Белгілі бір жағдайларда
ауру жаппай таралады (індет).
Ауру туғызатын микробтар бактериялар, вирустар, спирохетар, саңырауқұлақтар болуы
мүмкін.
Ауру туғызатын микробтар, өдетте, сыртқы ортада тез өледі. Олардың өмір сүріп,
көбейетін жері — адам немесе мал ағзасы, сондыктан адам жұқпалы көзі болып
табылады. Зооноздардың көпшілігі табиғиошактық аурулар туғызады, яғни белгілі бір
климаттык географиялык жағдайларда кездеседі, бұл жерде қоздырғыштарды табиғи
сақтаушылары жабайы аңдар мен қоздырғыштардың ерекше тасымалдаушылары —
жөндіктер мен кенелер өмір сүреді.
Жүқпалы аурулардың қоздырғыштары паразиттік емір кешеді, белгілі бір уақытка дейін
қажетті нөрсемен камтамасыз етіледі, осы уақыт біткеннен кейін қожайынды
ауыстыру қажеттілігі туады. Бұл берілудің тиісті механизмі көмегімен жүзеге
асырылады. Бұл жүйелі пайда болып отыратын жөне өзара байланысты жұқпалы
(инфекциялы) жағдайдың үздіксіз тізбегі, ол
клиникалық айқын немесе жасырын формада көрініп отырады, бұл эпидемиялық процесс
деп аталады. Эпидемиялық ошақ дегеніміз—инфекция көзінің өзін қоршаған аумақ шегінде
нақты жағдайда жұкпалы бастауды беруге қабілетті орны.
Эпидемиялык процестін пайда болуы үшін фактордың өзара қимылы кажет: жұқпа
қоздырғышының көзі, жұкпаның берілу механизмі жөне қабылдағыш ағза. Жоғарыда
айтқандай, ауру адам немесе жұқпалы (залалданған) жануар жүқпа көзі болса, тағы бір
жұкпа кезі — тасушы (бацилло — «таратушы»). Кейбір аурулар кезінде (тырысқак, іш
сүзегі) ауру адамның айығуы ағзаның қоздырғыштан босауымен кабаттаса жүреді, яғни
клиникалық тұрғыдан сау адам коздырғыштар бөлуі мүмкін, бұл «тасушы» деп аталады.
Қоздырғыштың залалданған ағзадан сау ағзаға өтуі эволюциялық қалыптасқан әдіспен
өтеді. Бұл — жұқпа қоздыргыштарыньщ берілу механизмі деп аталады. Ағзада коздырғыштың орналасуы мен жұкпаның берілу механизміне байланысты бар жүқпалы
аурулар 4 топқа бөлінеді: ішек жұкпасы, тыныс алу жолдарының жұкпасы, қан жұкпасы
жөне сыртқы кабат жұқпасы.
Ішек жүқпасына қоздырғыштардың ішекте орнығуы мен соған сөйкес олардың сыртқы
ортаға, негізінен, нәжіспен бөлінуі тән. Бұл аурулардың қоздырғыштары сау адамдарға
ауыз аркылы азықтүлікпен, ауыз сумен немесе лас қолдармен ағзаға түсуі нәтижесінде
жұғады. Оларға — дифтерия, іш сүзек, тырысқақ, ішек уыты жұқпалары жатады.
Тыныс алу жолдарының жұқпасына тыныс алу жолдарының шырышты кабықшаларда
өсіпенетін және сыртқы ортаға жөтелу, түшкіру, қатты сөйлеу, шулы тыныс алу
кезіндегі шырышты ұсақ бөліктерімен, кақырықпен бөлінетін қоздырғыштары бар аурулар
жатады. Сау адамға, сондайақ шырыштың жұкпаға ұшыраған белігінің жоғары тыныс
алу жолдарына түсуі нөтижесінде жұғады. Бұл ауруларға — тұмау, табиғи шешек,
дифтерия жатады.
Қан жұқпа тобына қоздырғыштары кан ағысына қансорғыш буынаяқтылардың (бүрге,
маса) шағуы кезінде түсетін, сөйтіп, негізінен, қанда орнығатын қоздырғыштары бар
аурулар жатады. Бұл ауруларға — бөртпе сүзек, безгек, оба жатады.
Сырткы қабат (жамылғыш) жұкпалары—сау адамның шырышты қабыкшасы немесе
керісінше ауру тудыратын қоздырғыштардың түсуі нөтижесінде жұғады. Қоздыр
ғыштардың берілу факторлары төсек жайма заттары, киім, ыдысаяқ, су, шырышпен,
ірумен немесе кабыкпен ластану. Жара жұқпа жарақат нөтижесінде сыртқы
жамылғыш қабат тұтастығының бұзылуы төн. Сыртқы жамылғыш қабат жұкпасына
— түйнеме, туляремия, саңырауқұлақтық аурулар жатады.
Өте ауыр өтетін, өлім жағдайы көп кездесетін жөне жүғудың жоғары деңгейімен, яғни
адамдар арасында тез тарау кабілеттілігімен (жоғары контагиозды) сипатталатын ауру
аса қауіпті жұқпа деп аталады. Бұған: оба, тырысқақ, шешек жатады.
Осы бетте тұмау, А, В, С, Е, Д, G вирусты гепатиттері, кене энцефалитеті жұқпалы
аурулары туралы мәліметтер ұсынылған.
Тұмау (грипп) — өте жұқпалы ауру.
Кейде ол асқынып кетіп тыныс жолын, нерв жүйесін, қан тамырды, жүректі ауруға
шалдықтырады. Тұмауды қоздыратын вирустар (микробтар) тыныс жолының кілегей
қабығында өсіпөнеді. Тұмау тиген адам аурудың микробын жөтелгенде, түшкіргенде
және қақырығы арқылы ауаға таратады. Сондайақ тұмау вирусы науқастың ыдысы,
сүлгісі, қол орамалы, кітабы және т.б. арқылы жұғады. Тұмау вирусы өте тез тарайды.
Бір мезгілде бір болыс, өлке, тіпті бүкіл жер жүзі адамдарының жаппай ауруы мүмкін.
Бір ауырған адам бірекі жылға дейін қайтып тұмаумен ауырмайды. Тұмау салқын кезде
жиі, ыссыда сирек кездеседі. Кейде адамға суық тиіп, тыныс жолының жоғарғы бөліктері
қабынып, оның тұмауға ұқсауы да мүмкін. Бірақ бұл тұмау емес. Ол салқын тигенде
мұрын, көмей, жұтқыншақтарды жайлайтын басқа микробтардың әрекеті. Тұмау
вирусы күн сәулесіне және зарарсыздандырғыштар (хлор, қышқылдар, спирт және т.б.)
әсерінен тез қырылады.
Тұмау басталғанда адамның денесі делсал болып, көңілкүйі нашарлайды және тағамға
тәбеті шаппайды. Бірекі күннен кейін дене қызуы көтеріледі, басы ауырады, бұлшық
еттері сыздап, буынбуыны сырқырайды, мұрны бітеді, дауысы қарлығып, жөтеледі,
тамағы қызарып, жұтынғанда ауырады, көзі қызарып жасаурайды. Адам дереу дәрігерге
көрініп, емделсе, үшбес күннен кейін дене қызу төмендеп, сауыға бастайды.
Емі — дәрігердің бақылауында болып, оңаша, ауасы таза бөлмеде жатып емделу. Дене
қызуын, дене сырқырауын, аспирин, пирамидон және т.б. дәрілер тез басады. Тұмау
вирусына антибиотиктер пайда етпейді. Ауру адам жөтелгенде, түшкіргенде аузы
мұрнын қолымен немесе орамалмен (шүберекпен) жабуға тиіс. Науқастың тек өзіне арналған ыдысы, орамалы т.б. болуға, олар жиі қайнатылып, жуылуға тиіс
Кене энцефалиті.
Кене энцефалиті (КЭ) – ауыр мержігуге, немесе өлімжітімге әкеліп соғатын, адамның
қауіпті сырқаттануы. Бұл сырқаттану жануарлар мен адамдарды иксод кенелері
шаққанда таралатын вирус арқылы пайда болады.
2005 жылы облыс бойынша медициналық көмекке кене шаққан – 800 адам жүгінді, оның 9
– ы кене энцефалитімен ауырды.
Ақсу, Алакөл, Ескелді, Енбекшіқазақ, Қарасай, Райымбек, Сарқан, Талғар, Уйғыр аудандары
және Талдықорған, Текелі қалалары — кене энцефалитінің табиғи ошақтары бар аудандар
болып табылады. Осы аудандарда адамдар арасындағы сырқаттанушылық жыл сайын
тіркеледі.
Кенелердің сүйікті жерлері – қалын орман тұғырығы бар аралас ормандар. Кенелердің иіс
сезімі жақсы дамыған, олар адам мен жануарлар иісін 35 метр жерден сезеді. Кенелер,
әмісе мойынға, төске, қолтық астына және шап қатпарына қадалады. Жыл ішінде
кенелердің белсенділігі мамыр мен шілденің ортасына дейін және тамыз айынан қазанға
дейін байқалады.
Бірақ, адамның КЭ зақымдалуы мүмкіндігі жылдың барлық жылы мезгілдерінде де бар.
Энцефалиттің белгілері (симптомдар)
Жасырын кезең 130 күнге дейін созылады. Сырқаттану аяқ асты қалтыраудан дене
қызымының 38390С көтерілуінен, қатты бас ауруынан, дене сырқырауынан, әлсіздіктен,
ұйқы бұзылудан, жүрек айнудан, құсудан басталады. Науқастың беті, көзі қызарады 35
күннен кейін жүйке жүйесінің зақымдалуы басталады.
Кене шаққаннан қалай қорғану және егерде, кене шаққанын байқасаңыз не істеу керек?
Бірінші, есіңізде сақтаңыз! КЭ бойынша қауіпті аумақтарға барған кезде (тау, тау
етектері), кене шабуылын және жағу мүмкіндігін төмендегі бірқатар қарапайым
ережелерді сақтау қажет.
Сәйкесетін киім киюге көніл бөлу керек. Шалбардың балағын етіктің, бәтіңкенің
қонышына жіберген дұрыс, көйлегіңіз ұзын жеңді және жағалы болу керек. Орманға
баратын болсаңыз әртүрлі комбинизондар киген дұрыс.
Киімді өңдеу және оның қорғаныс қасиеттерінің ұтымдылығын арттыру үшін алдын алу
репелленті (қорқытатын) және инсектицидті (жәндіктер мен кенелерді жоятын)
препараттарды қолдану керек.
714 тәулік бойы кенелерден максималды қорғанысқа киімді репеллент – инсектицидті
препараттармен өңдеу арқылы жетуге болады.
Егерде қадалған кенені көрсеңіз, жақын арада медициналық мекемесі жоқ болған
жағдайда, оны өзіңіз алып тастауыңыз керек. Ол үшін кене денесіне өсімдік майын жағып,
кененің бас жағын жіппен байлап, жіп үштарын жоғары және жан жаққа тартып,
тербеліс қозғалыстарымен алып шығу қажет.
Содан соң, серопрофилактика пунктіне, жүгіну қажет. Онда емдеу мақсатында кене
энцефалитіне қарсы иммуноглобулин тегін енгізіледі.
Кенеге қарсы туратын иммуноглобулин — кене шағуға дейін және кене шақаннан кейін кене
энцифалитінің дереу арнайы серопрофилактикасына арналған препарат.
Бұл препаратты жұқпаның табиғи ошақтарына барғанға дейін, кенелердің белсенді
кезеңдерінде, сондай – ақ, кене шақаннан кейін 96 сағат (4 тәулік) ішінде енгізу ұсынылады.
Егер, кене қадалғаннан кейін 96 сағат өтсе, бұл препаратты енгізудің қажеті жоқ. Ал,
негізгі алдын алу шараларының бірі – кене энцефалитіне қарсы вақцинациялау болып
табылады. ЖҰҚПАЛЫ АУРУЛАРДЫҢ АЛДЫН АЛУ (ҚЫРЫМ ҚАНДЫ БЕЗГЕГІ, САРЫ АУРУ,
ТУБЕРКУЛЕЗ, ҚЫШЫМА)
Жұқпалы аурулар — жұқпалы (инфекциялық) аурулар ерте замандаак олардың жаппай
таралуы мен ауыр түрде өтуін сипаттайтын әр түрлі атаулармен белгілі болды (індет,
жаппай аурулар). Бұл аурулар ерекше «миазма» — ауаның улы булануымен
байланыстырылады. Жұқпалы аурулар туралы ғылымның дамуында өр түрлі қоздырғыш
микробтардың ашылуы үлкен рөл атқарды. «Іnfесіо» деген латын сөзі «ластану» дегенді
білдіреді. Жұкпалы аурулар адам ағзасына қоздырғыштың енуінен кейін пайда болады.
Қоздырғышмикробтар ауру адамнан сау адамға беріле алады. Белгілі бір жағдайларда
ауру жаппай таралады (індет).
Ауру туғызатын микробтар бактериялар, вирустар, спирохетар, саңырауқұлақтар болуы
мүмкін.
Қырым қанды безгегі
Халық арасында «қырым қанды безгегі» аталып кеткен конгоқырым геморрагиялық
қызбасы дерті бойынша елімізде эпидемиологиялық ахуал алаң тудырып отырғаны белгілі.
Ағымдағы жылдың алғашқы төрт айында ОңтүстікҚазақстан облысында аталған
ауруға 8 адам шалдығып, екеуі көз жұмды. Осыған орай, еліміздің өзге өңірлері аурудың
алдын алуға шұғыл кірісті. Қанды безгек — екі толқынды қызбамен, жалпы уыттанумен
және айқын білінетін тромбогемморрагиялық белгісімен, өлімжітімінің
жоғарылығымен сипатталатын жіті вирусты ауру. Ол ауру жұқтырған кенелер
шаққанда, құрамында вирус бар материал теріге және сілемейлі мүшеге түскенде
жұғады. Мал қырқу және оларды қолмен кенелерден тазарту кезінде кенелердегі
жұқпаның терінің ашық бөліктеріне түсуі, сырқаттың қаны мен қанды шығындылары
арқылы да жұғуы мүмкін. Сондайақ, адам бұл ауруды сырқаттарды күту және оларға
медициналық көмек көрсету немесе аталған вируспен зертханалық жағдайда жұмыс
істеу барысында да жұқтырады. Қанды безгектің жұғу жолдары әртүрлі жүретін,
кенет көтерілген қызу мен интоксикацияның үстіне барлық денеге тараған
капилляротоксиноз бен геморрагиялық синдромның дамуымен сипатталады.
Негізгі қоздырғыш тасымалдаушы — вирусты сақтайтын және вирустың көзі болып
табылатын кенелердің белгілі бір түрлері. Ал, вирустың негізгі тіршілік ететін ортасы —
биологиялық организм — кенелер, бүргелер және олардың табиғи демдеушілері, жабайы
не үй жануарлары. Сондықтан да кенеге қарсы дезинсекциялық жұмыстардың көлемін
анықтау және оны ұйымдастыру үшін тиісті аумақтағы санитарлықэпидемиологиялық
қызметтің мемлекеттік органдары мен ұйымдары кенелердің түрлік құрамын, таралуын,
олардың санының маусымдық өсімін және вирустың табиғи резервуарларын зерделеуі
керек. Табиғи ошақ аумағында шөл, шөлейт және жылы климатты далалық жерлерде
зоологиялықпаразитотологиялық тексеру жүргізілуі тиіс.
ры ауру немесе вирусты гепатит –бауырдың кең тараған ауруларының бірі. Оcы сыртқы
ортада тұрақты өмірге бейімділігі жоғары кішкентай (майда) тірі организм вирус
тудырады. Ол аурудың қаны мен зәрінде болады. Вирус тұрмыстағы ластанған заттар,
қол, су, тағам өнімдері арқылы айналадағыларға беріледі.
Сары ауру
Санитариялық ережелерді сақтамай дайындаған тағам өнімдері, сондайақ вирусты
гепатит ауру адамдар дайындап, таратқан тағамдар да осы ауруға ұшыратады. Сары
ауру адам организмін бүтіндей зақымдайды. Бірақ өзгерістер бауырда өтеді. Алғашқы үш аптада аурудың ещқандай белгілері білінбейді. Мұны жасырын инкубациялық кезең деп
атайды. Зақымданған адамның асқа тәбеті нашарлайды, ішінің оң жағы және төс етегі
тұсы ауырады, ішектің бұзылғандығы байқалады. Дәл осы кезеңде дәрігерге қаралу өте
маңызды, дәрігер зерттеу тәсілдерінің көмегімен диагнозды дұрыс қойып, ем береді және
режим диета белгілейді, асқынудың алдын алады. Инкубациялық кезеңнен соң дененің
сарғаюы басталады. Алайда аурудың сарғаймайтын формасы да кездеседі, аурудың
мұндай түрі айналадағы адамдарға қауіпті. Егер ауырған адам дер кезінде емделмесе, үш
аптадан соң дене сарғаюлары кетіп, денсаулығы қалыптасып кетеді. Құдықтарды таза
ұстау қажет. Оларға жақын жерде кәріз жүйелері, қоқыс үйінділері, мал суаттары
жақын болмауы қажет. Ауыз су құдығының түбі мен қабырғасын лайдан қоқыстардан
тазалап, оқтыноқтын хлорды әк тәрісімен зарарсыздандыру керек. Әрбір нысандарда
дәретханалары мен қоқыс жәшіктері болуға тиісті. Вирусты гепатит тағам өнімдері
арқылы да берілетін болғандықтан асқана, кафе, азықтүлік дүкендерінде санитария
ережелері ұқыпты түрде орындалуы тиіс. Жеміс пен көкөністерді қайнаған су мен жуу
керек. Мектеп жасына дейінгі балалар мекемелері мен мектептерде балалар санының
артық болмауын және одарда тазалықтың сақталуын қадағалап отырған абзал. Балалар
әрдайым медициналық тексеруден өтуі тиісті. Сапалы сумен, тамақпен жеткілікті
мөлшерде қамтамасыз етулері қажет. Ауру шыққан үйлерде, мектептерде,
балабақшаларда, т.б. нысандарда қорытынды дизенфекция 3% хлорлы дәрімен міндетті
түрде өткізілуі қажет. 35 күн бойына ауру мен қарымқатынаста болған адамдарға
медициналық бақылау орнатылады күдікті адамдар оқшаулануға тиісті. Оқушылар күн
сайын өздерімен бірге қайнаған су құйылған құты алып жүрулері керек.
Туберкулез
Туберкулез ауруы — асқынған кезде соңы адам өліміне дейін соқтыруы мүмкін күрделі
жұқпалы ауру. Туберкулезді зерттейтін медицинаның саласын фтизиатрия деп атайды.
XIX ғасырдың соңында неміс дәрігері Г.Кох туберкулёзді тудыратын миробактерияны
(туберкулёз таяқшасын) тапты. Осы кезге дейін инфекциялардың арасында адам өлімі
туберкулезден асып түскені жоқ. Әлемдегі әрбір үшінші адамда туберкулез бактериялары
болады. Бұл індетпен ауыратын адамдардың басым бөлігін абақтыны мекен етушілер,
нашақорлар, үйсіз жүрген қаңғыбастар, жезөкшелер мен шеттен келген келімсектер
құрайды. Алайда, соңғы кездері әлеуметтік жағдайы жақсы адамдардың арасында да
туберкулезге шалдығушылар саны артуда. Жоғарыда аталған адамдардан кейін олармен
жақын қатынаста болған адамдар — абақты қызметкерлері, дәрігерлер, әлеуметтік
сауықтыру орталығындағы қызметкерлер және науқас адаммен бірге тұратын туған
туыстары.
Туберкулез таяқшалары бала кезден немесе жасөспірім кездерде пайда болады. Бірақ
барлық адам ауыра қоймайды. Егер жақсы тамақтанып, жақсы күтініп және салауатты
өмір салтын (ішімдік ішпей, темекі шекпей, спортпен айналысып) ұстанатын болса, онда
адамның иммундық жүйесі туберкулездің тууына жол бермейді.
Жұқпа қалай жұғуы мүмкін?
Қышыма — жұқпалы қышыма ауруы. Ол адамның денесіне қотыр жұқтыратын кененің
түсуінен пайда болады. Жұқтыру көзі болып табылатын — адам. Кене басқа сау адамға
«ауысу» үшін және ауру туғызу үшін міндетті түрде «тері теріге» байланыс болу қажет.
Сондықтан басты қышыманың таралу ошағы тар жанұялық ортада, ерлі
зайыптылардың жақындасуларында, сонымен қатар жыныстық серіктес арасында
қалыптасады. Басқа қышыманың мүмкіншілік жолының таралуы: төсек орын арқылы, киімкешек,
сүлгі, жөкелер, қолғап бұл заттармен науқас қолданғасын, белгілі уақыттардан кейін
өзінде өмір сүретін кенелерді сақтайды. Қайталама қолдануда, егер кәдімгі жуылуда
өтпесе, таралу көзіне айналады.
Ұйымдастырылған балабақшаларда таралу көзі болып табылатын жазу құралдары,
ойыншықтары, спорт бұйымдары және т.б. Санитарлықгигиеналық тәртіпті
сақтамаған жағдайда ауруды қоғамдық моншалардан, душ қабылдайтын орындардан,
жатақханалардан, қонақ үйлерден, жүргінші поездардан жұқтырып алуға болады.
Мұқият душ астында жылы сумен сабынмен жуыну емделудің басы болып табылады
(міндетті түрде қайнатылған жөкемен және жуылған сүлгіден кейін) және оның
аяқталуынан кейін.
Ішкі киімді және төсек орынды ауыстыру препаратты қолданғаннан кейін бірінші күні мен
ем аяқталғаннан кейін жүргізілуі керек. Қышымаға қарсы препаратты барлық дене
түбіне, беттің терісіне, бастың шашты бөлігіне жағылады және сүртіледі, ал 3 жасқа
дейінгі балаларға жай ғана сүртіледі және бастың шашты бөлігіне және бетке
жағылады, бірақ препарат көзге түспеуі керек.
Қышымаға қарсы препаратты жағу және сүрту кешкі мезгілде тампонды қолданбастан
немесе сүртіндіні қолданбастан жағылады, кешкі қышыма кенесінің белсенділігіне
байланысты.
Емделуден кейін терідегі қышуды сақтау қосымша спецификалық емді талап етеді және
өлі кенелердің ағзадағы реакциясы және өмір сүру тағамдары болып табылады. Қышыма
антигистаминдық препаратын тағайындауда және глкжокортикоидами майымен
кетіріледі.
Қышыманы жұқтырмауды қалай ескертуге болады?
Бөтен адамның киімдерін, қолғабын, аяқкиімін, төсекорындарын, сүлгілерін, жөкелерін
қолданбаңыз,
Кездейсоқ жыныстық байланысқа түспеңіз.
Қоғамдық орындардан үйге оралғанда, көлікте жол жүргесін және т.б жағдайда
міндетті түрде қолыңызды сабынмен жуыңыз.
Жалаң аяқ душта, қонақүйде және басқа да жерлерде жүрмеңіз. № 17 орта мектеп
Тақырыбы: Жұқпалы аурулар :
                                                                              Сыныбы:  7 «Б»
                                                                      С/ж: Ишанбаева З.С
                                                                                Медбике: Аспентаева Г.С.
2017/2018 оқу жылы

file_name: Жұқпалы аурулар.docx

intro: Бұл тәрбие сабағының тақырыбы: Жұқпалы аурулар. Бұл сабақ материалында мектеп оқушыларына ауру түрлері, соның ішінде жұқпалы аурулар туралы мәліметтер беріледі. Күнделікті өмірде оқушылар аурулар туралы мәліметтер алып, оның адамға қандай зиян әкелетінін біліп жүреді. Әрбір оқушы өз өмірін аялап жүруі тиіс.Жұқпалы аурулар

title: Сабак такырыбы: Жукпалы аурулар


extracted_text:
Мерзімі:     8.12.                 Сыныбы:
Тақырыбы: Құқықтық сауаттылық – заман талабы
Мақсаты: 1. Оқушылардың құқықтық білімдерін тексере отырып, жауапкершілікті
арттыру, алдына мақсат қоя білуге баулу.
2. Оқушылардың ойлау, тыңдау, сөйлеу мәдениетін дамыту, сөздік қорларын молайту.
3. Конституцияны, құқықтық нормативтік актілерді орындай, құрметтей білуге үйрету,
адамгершілікке, елжандылыққа, құқықтық сауаттылыққа тәрбиелеу.
«Ата заң әркімнің бойтұмары болып, оның әрбір қағидасы
мүлтіксіз орындалғанда ғана ортақ мақсатқа қол жеткіземіз»

   Н.Назарбаев.
Кіріспе.
Қазақстан Республикасы Президенті Н. Ә. Назарбаев 1995 жылы маусым айында елімізде
жаппай құқықтық білім беруді жүзеге асыру жөніндегі шаралар туралы қаулы қабылданған
болатын. Құқықтық білімге терең назар аударудың бірқатар себептері бар.
Қазақстан дербес тәуелсіз мемлекет болды. Жаңа қоғамды ұйымдастыруға бағытталған
қызметтер атқарушы – Президент Әкімшілігі. Парламент, Үкімет, Конституция Кеңес т.б.
құрылды. 1995 жылы тамыз айында бүкілхалықтық дауыс беру нәтижесінде қабылданған
жаңа конституция жаңа мемлекеттік органдары заңдастырып қана қоймай, сонымен бірге
әрбір жеке адам мен азаматтық кең көлемде демократиялық құқықтары мен
бостандықтарын баянды етті. Сонымен қатар азаматтың міндеттері де айтылды.
Біздің өз мемлекетімізді, оның құрылымын білу өзіміздің қандай мемлекетте
тұратынымызды, ол мемлекет алдында қандай мақсаттар мен міндеттер қоятынын, кімге
қалай қызмет ететінін айқын түсінуіміз үшін қажет.
Мұғалім:  Еліміз тәуелсіздігін алып, бары мен жоғын түгендеп жатқан тұста
мемлекетіміздің қабылдаған негізгі заңы ел дамуының компасы болды. Мемлекет дегеніміз —
белгілі бір территориясы, шекарасы, рәміздері, ұлты мен жалпы халықтық ірі ұйым десек,
сол халық ұлтының төл Конституциясының қабылданғанына 16 жыл толып отыр.
Адам құқықтарының жалпыға ортақ декларациясын БҰҰ 1948 жылы 10 желтоқсанда
қабылдаған. Осы декларация қабылданғалы жыл сайын 10желтоқсанда «Адам
құқықтарының»   күні аталып өтіледі.
Адам және азаматтардың құкықтары, ерік, бостандықтары терең құрастырылған кұжат,
бұл өзіміз жиі айта беретін 1787 жылы қабылданған АҚШ Конституциясы . Бұл кезде 200
жылдан астам уақыт өтсе де сол Конституция әлі күнге дейін өз маңызып жойған жоқ.
Яғни олардың заңы бойынша Конституция алдында Президентте, қарапайым адам да бірдей
құндылыққа, бірдей жауапкершілікке ие.
1993 жылы Жоғарғы кеңес бекіткен егеменді еліміздің алғашқы Конституциясы 1995 жылы
референдум арқылы бекіткен екінші Конституциясы қабылданды.
Биылғы жылдың еліміз үшін Қазақстанның алдағы уақытта Еуропадағы қауіпсіздік және
ынтымақтастық ұйымына төрағалық етуге сайлануымен жас мемлекетіміз тарихында жарқын бет болып жазылатындығы күмәнсіз. Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев «Бұл біздің
ғана жеңісіміз емес, Қазақстан ЕҚЫҮ ға төрағалық ететін бірінші ТМД елі: ол бірінші
Түркі елі ол тарихи тұрғыда өркениет ислам кеңістігіне жататын бірінші ел ең соңында, ол
бірінші Азиялық ел, сондықтан бұл біздің ортақ жеңісіміз» — деп атап өткендей елімізге
мұндай биік сенім көрсетілген бәрімізге зор мақтаныш.
Әлемдік қауымдастықтың құрметіне бөлену әрине оңай іс емес. Осы жылдар
ішінде Қазақстанымыздың қандай жолдан өткендігі көз алдымызда, оны барша жұртта
жақсы білмейді. Еліміздің қуаты берік, іргесі бекем бола түсуі — бірлігіміздің
арқасы сол бірлікті ту етіп көтерген Қазақстанымыздың беделі өсе бергей.
Құқықтық тәрбие беру баланың жеке тұлғасын қалыптастырып, олардың бойына жоғары
идеялық пен қоғамдық меншікке қатысты көзқарасты дарытудың асыл міндеттерін
атқарады. Мемлекетіміз жастарға құқықтық тәрбие беру ісіне үнемі маңыз беріп келеді.
Қазақстан заңдарына құрмет сезімін қалыптастыру , оларды сөзсіз сақтау және орындау –
ұзақ уақыт тәрбие жұмысын жүргізудің жемісі. Көбінесе құқықтық сананың төмендігі ,
материалдық және рухани игіліктің не екенін жөнді түсінбеушілік қоғамға жат
қылықтарды туғызады. Сондықтан да әр оқушының санасына құқықтық нормаларды
жеткізу , жеткізіп қана қоймай оның күнделікті мінез құлық нормасына айналдыру үшін
күресу құқықтық тәрбиенің міндеті болып табылады.
Құқықтық тәрбие отбасынан басталады. Қоғамдыға тәртіпсіздік пен қылмыстың көзі
маскүнемдік. Азғындықтың құзырына итермелейтін жағдайлардың алғышарты осыдан
басталады. Мектеп жасындағы жастар арасындағы бұл теріс құбылыстың орын алып
отырғаны жасырын емес.
Оқушылардың тәртіп бұзуының бір жағы отбасында жатыр. Бізде отбасы әр қилы :
маскүнемдікпен күн өткізетін , ұрыс керістен көз ашпайтын, мемлекеттің есебінен арам
жолға барып қалғысы келетін отбасылар бар. Осындай отбасында өскен баланың оқуға,
еңбекке қалай қарайтыны өз өзінен түсінікті емес пе? Мұндай отбасында тәрбиеленген бала
қылмыс жасауға бір табан жақын тұрады. Арамтамақтық өмірді жақсы көреді, өзімшіл
болады.
ауыл жастарының арасында құқықтық тәрбие жұмысын ұйымдастыруда олқылықтар бар.
Жастар арасында насихат пен құқықтық тәрбие мәселесі жөнінде жоғары ұйымдары
тарапынан белгіленген шаралар жүзеге асырылып , қызметкерлердің жауапкершілігін
арттыру қажет.
Қорытынды: Мектеп пен жанұяда жақсы қасиеттерді бойға сіңіріп, тәрбиелі, мәдениетті,
білімді адам болуға ұмтылуымыз керек. Құқықтық сауатсыздық, яғни өз құқы мен міндетін
білмей, басқаның құқын сыйламаудың кесірінен көптеген келеңсіз жағдайларға кезігіп
отырмыз. Осы орайда қылмыстың қоғамдағы зияны мен адам тағдырын адастыратын іс
екенін әрқайсымыз жете түсінуге тиіспіз. Олай болса құқықтық тәрбие мен құқықтық
мәдениетті санаға сіңіріп, өзімізді және қасымыздағы адамдардың жеке басын қадірлеп,
құрметтейік дегім келеді. Болашақта шалыс қадам баспай, өз өмірлеріне жауап беретін атаанасының емес бүкіл
алаштың азаматтары болады деген сеніммен бүгінгі пікірталасымызды аяқтаймыз.
№ 17 орта мектеп
     Тақырыбы: Құқықтық сауаттылық – заман талабы
Сыныбы:7
2017/2018 оқу жылы

file_name: Құқықтық сауаттылық.docx

intro: Бұл тәрбие сабағының тақырыбы:Құқықтық сауаттылық.Ол мектеп оқушыларына арналған. Оқушылар өзінің құқығын әрдайым білу керек.Қалай. Оны тәрбие сабағында, сынып сағаттарында жайлап үйрену керек. Бұл материал мектеп оқушыларының құқықтық сауаттылығын білу жолдарын, оны күнделікті өмірде қолдану жолдарын үйретеді. Оқушылар оған белсене атсалысады.Құқықтық сауаттылық

title: Сабак такырыбы: Кукыктык сауаттылык


extracted_text:
№ 17 орта мектеп
                                                                                Сыныбы: 7
20172018 оқу жылы

file_name: мен - патриотпын.docx

intro: Бұл тәрбие сабағының материалы мектеп оқушыларына арналған.Әрбір отанын сүйетін азамат патриот болу керек. Сондықтан тәрбие сабағында оқушыларды өз елін, өз жұртын, өз халқын сүйетін патриот болуды үйретуге баулитын сабақтардың бірі тәрбие сағаты. Мен патриотпын тәрбие сабағы оқушыларға өз елінің патриоты болуға үйретеді.Мен патриотпын

классное руководство

group: Педагогика

title: Сабак такырыбы:   Мен патриотпын


extracted_text:
Мектеп:  № 17
Мұғалімнің атыжөні:
Оқушылардың отбасы туралы түсініктерін кеңейту. Отбасы
мүшелерінің  жауапкершіліктері мен отбасының бірлік
берекесі, ынтымағы туралы әңгімелесу. Әр оқушының
отбасындағы орны.
Сабақтың барысы:
Бекітемін:
Сынып
сағаты.
Тақырыбы:
Мен және
менің
отбасым
Күні:
27.10.2017
Сабақтың
мақсаты:
Ұйымдастыр
у кезеңі:
Сабақтың
басы:
Сабақтың
ортасы:
Қорытынды:
Сыныбы:
7 «Б»
Қатысқан
дар саны:
Сөз
соңында
өз
тұжыры
мдарын
шығару

file_name: Мен және менің отбасым.docx

intro: Бұл тәрбие сабағының тақырыбы: Мен және менің отбасым деп аталады. Бұл сабақ матриалында әрбір оқушы мен сынып жетекшісінің арасындағы байланыс, әрбір оқушының отбасы арқылы танысу барысында өрбиді. Тәрбие сабағы отбасы ауызбіршілігі мен оқушының өз отбасын мақтаныш ретінде, отбасы шағын мемлеке екендігін танытуға арналағанМен және менің отбасым

title: Сабак такырыбы: Мен жэне менин отбасым


extracted_text:
Бекітемін:
Сынып
сағаты.
Тақырыб
ы: Су
өмір көзі
Күні:
27.10.2017
Мектеп:  № 17
Сыныбы:
Мұғалімнің атыжөні:
Қатысқа
ндар
саны:
Сабақтың
мақсаты: Судың табиғаттағы және адам өміріндегі маңызы туралы
түсінік беру.Үнемшілдікке тәрбиелеу.Қоршаған ортаны
қорғауға ауаны,суды ластамауға шақыру. Қазақстандағы
ірі көлдер мен өзендер туралы әңгімелеу.
Сабақтың барысы:
Ұйымдастыр
у кезеңі:
Қызығушыл
ықты ояту.
Сабақтың
басы:
Сабақтың
ортасы:
Оқушылармен амандасу.
Табиғаттағы әр түрлі дыбыстарды тыңдатып оны
ажырату.
Мұғалім: Су тіршілік көзі.Сусыз өмір сүру мүмкін емес.
Жер бетін төрттен үш бөлігін су алып жатыр. Ол –мөлдір,
түссіз. Судың үш күйі болады: сұйықсу,қаттымұз, газбу.
Нөл градустан төмендегенде су мұз болып қатады, ал
қайнағанда  ол буға айналады. Аналарың кір жуғанда далаға
жайып қояды. Ол кеуіп кетеді.Неліктен? Себебі күн суды
буландырады. Күн қатты ыстық, ал жапырақтар,
өсімдіктер неге қурап кетпейді? Себебі, ол тамырмен су
сорып, оны буландырып жібереді. Жер бетінде су тұщы
және ащы су болып бөлінеді. Ащы су бұл теңіз, мұхит
сулары, ал тұщы су өзен, көл, жер асты сулары. Жердегі
әрбір 100 л судың 98 л тұзды су,  2 л тұщы су екен. Көл
суларының кейбірі ащы, кейбірі тұщы суға жатады.
Су  ғажайып зат. Табиғаттағы су үш түрлі: сұйық, қатты
және газ тәріздесбу күйінде кездеседі. Су  түссіз, мөлдір,
иісі дәмі жоқ, ұдайы ағып жатады.Судың тірі организмдер
үшін маңызы зор. Су болмаса тіршілікте жоқ. «Су  өмір
көзі», су  жанға сұлулық береді, көңіліңді көтереді, тазалық
көзі, шынығу көзі,су  тағам, табиғатқа сән, өмірге мән
береді.
Өзендер; Ертіс суы мол, ірі өзен. Таудан құлап ағады, қуаты
мол. Онда аса ірі Өскемен және Бұқтара су электр
станциялары жұмыс істейді.
Жайық өзеніОрал тауынан басталып,Каспий теңізіне барып құяды. Жайықтан балық ауланады.
 ТяньШянь тауларынан Сырдария өзені ағып шығады. Арал
теңізіне барып құяды. Жер суаруға пайдаланады.
 Өзендердің ішінде ең ірісіІле ол ТяньШяньның
орталығынан мәңгі қар мен мұздың етегінен басталады. Іле
Балқашқабірнеше тарамданып құяды. Оның таудан келіп
қосылатын бірнеше салалары бар. Бұл үлкен Алматы мен
кіші Алматы деп аталатын салаларының бойында Алматы
қаласы орналасқан.Алматыдан 70 шақырым жерде, Іленің
Қапшағай шатқалында аса ірі су электр станциясысалынды.
 Көлдер. Көлдердің тұщы немесе тұзды болуы мүмкін.
Құрлық бетінде әр түрлі ойыстар кездеседі. Ондай ойысқа
су тоолса, көл пайда болады. Көлемі әр түрлі. Шағын
көлдердің ені мен ұзындығы бірнеше ондаған метрден
аспайды. Ал ірі көлдердің бір шетінен екінші шетіне көз
жетпейді. Балық ауланады, ауыз су алынады, мал
суарылады.
 Каспий дүние жүзіндегі ең ірі көл. Солтүстігінен
оңтүстігіне дейін мың кмдан қашықтыққа созылып жатыр.
Тереңдігі 800 м. Балық көп.
 Арал көлемі жөнінен жер шарында үшінші орын алады.
 Балқаш Қазақстандағы үлкендігі жөнінен үшінші
орындағы көл.
Қорытынды:  Сусыз тіршілік
жоқ
           Адам тамақ ішпей айдан астам өмір сүре алады, ал
сусыз үш күнге шыдай алмайды.Су барлық өсімдіктермен
жануарлардың ағзасының құрамына кіреді Адамның
тамағына және ішуіне 23 литр су қажет.Мына  өлең
жолдарын барлығымыз хормен айтайық
Сөз
соңында
өз
тұжыры
мдарын
шығару № 17 орта мектеп
Тақырыбы: Су өмір көзі
Сыныбы:  7
20172018 оқу жылы

file_name: Су-өмір көзі.docx

intro: Бұл тәрбие сабағының материалы. Су өмір көзі тақырыбындағы тәрбие жұмысы материалы мектеп оқушыларына арналған.Әрбір оқушы тіршіліктің қайнау көзі су екенін, оның адам өміріне үлкен әсер ететінін оқушы осы тәрбие сабағынан үйренеді. Су бұл күнделікті өмірде кездесетін бірақ елеусіз екенін оқушы біледі.Су өмір көзі

title: Сабак такырыбы: Су омир кози


extracted_text:
Бекітемін:
Сынып сағаты.
Тақырыбы:
«Менің арманым»
Күні:  26.01.
Мектеп:  № 17
Мұғалімнің атыжөні:
Сыныбы:
Қатысқандар
саны:
Сабақтың
мақсаты:
Ұйымдасты
ру кезеңі:
Сабақтың
басы:
Сабақтың
ортасы:
Сабақтың барысы:
Психологиялық дайындық жүргізу. Оқушылармен
амандасу
Мұғалімнің кіріспе сөзі:Құрметті  оқушылар ! Бүгінгі 7
«Б» сыныбының  Тіл мерекесіне орай өткезгелі отырған
«Тілім менің тірлігімнің айғағы» атты сынып  сағатына
қош келдіңіздер!   Қайырлы күн, ана тілін ардақ тұтар
тіл жанашырлары!
Қазақ тілі – дүние жүзіндегі ең бай, беделді де бейнелі
тілдердің бірі.
Өткірдің жүзі,
Кестенің бізі,
Өрнегін сендей сала алмас – деп ұлы Абай атамыз
таңырқап тағзым еткен де осы қасиетті тіліміз. Халық
байлығы әр елдің мақтанышы. Ол атаданбалаға мирас
болып қалған баға жетпес мұра. Олай болса,  өз ана
тілімізді құрметтеу перзенттік парызымыз екенін
ұмытпайық. Тіл – халықтың тарихы, тілұлттық қазына,
тілбіздің намысымыз, арымыз, байлығымыз,барымыз.

 Менің арманым
Армансыз адам болмайды. Менің де өз арманым бар. Менің арманым
ата анамның дені сау, бақытты болғаны. Олар аман болса, менің көп
армандарым орындалады деп сенемін. Атаанам,сіңлілерім,туыстарым
барлығымыз бір отбасы болып мерекелерде үлкен дастархан басында
бас қоссақ, мен қатты қуанамын.
Менің кішкентай сіңлім дүниеге келгенде үйдегілердің барлығы қатты
қуанды. Мен де қуанышты болдым. Біздің отбасында төртінші қыз
бала дүниеге келгендіктен, апам оның есімін Ұлжан деп атады. Себебі,
бұл есімнің мағынасы қыз артынан ұл ерсін дегені. Ұлы Абай
атамыздың анасының аты Ұлжан болған екен. Анасы өте ақылды ана
болыпты. Сол сияқты менің де сіңлілерім ақылды болып өссе екен
деймін. Мен үйдің үлкенімін.  Сабақтан қолым босағанда сіңлілерімді
ойнатамын, оларға қарап жүремін.  Атаанамыз біздерді қатты жақсы
көреді. Әрине, атаанамыз үшін біздер  олардың көз қуанышымыз,
бірақ, әр отбасында  ұл баланың орны қашанда бөлек болатынын мен
жақсы білемін. Сондықтан да, менің ең үлкен арманым  үйге тағы да
кішкентай нәресте келсе, ендігі нәресте ұл бала болса екен деп
армандаймын. Анам ұл баланы дүниеге әкелсе, менің ең үлкен
арманымның бірі орындалар еді. Мен оның атын өзім қояр едім. Күнде
Нақыл сөздер сабақтан келген соң, ойнамасам да,  анамның жанынан кетпей,
нәрестеге қарауға көмектесіп, бесігін тербетіп, әлдиін айтар едім.

Мен арманымның орындалуын асығаасыға күтемін. Менің осы жазған
арманымды оқып отырған сіздің де армандарыңыз орындала берсін
деп эссемді аяқтаймын.
 Менің арманым.. . .      Армансыз адам – қанатсыз
құспен тең. Әр әдамның жан дүниесінде тамыр
жайған арманы бар. Ол арман – адаммен бірге өседі,
өркендейді. Дәл солай, менің де балалық шағымның
үлкен бір арманы бар, ол – журналист болу.       Бала
күндерімнен бастап, ойымдағының бәрін қаламның
ұшымен ақ парақ бетіне түсірдім, көп кітап оқыдым.
Теледидарда сөйлеп жатқан аға-әпкелерімнен үлгі
алып, олардың сөйлеу мәнеріне ғашық болдым.
 Есейе келе, бұл арман – алға қойған мақсатыма
айналды.     Журналист – қарапайым халық пен
жоғарғы билік арасындағы көпір секілді. Тек
шындықты айтатын, тек шындықты жақтайтын адам
ғана журналист бола алады. Ол – сөзге шешен,
ұтқыр ойлы, жан дүниесі әсем, кез-келген адаммен
сөз табыса алатын, қарапайым, білімді адам.      Мен
де, жоғарғы білім алып, халқыма қызмет еткім
келеді. Ащы болса да, шындықты жақтайтын,
шындық үшін күресе білетін, өз ісімнің маманы
болғым келеді!      Кім біледі, менің бүгінгі арманым –
ертеңгі болашағым болар?! Бүгінгі қиялымдағы ойым
– ертеңгі күнімнің еңбекпен тауып жейтін азығым
болар?! Мен бұл арманымды міндетті түрде
орындаймын!
«Мақал
сөздің
мәйегі»
1. Тіл тас жарады, тас жармаса  бас жарады.
2.  Піл көтермегенді, ... (тіл көтереді).
3. Жеті жұрттың тілін біл, (Жеті түрлі ілім біл).
4. Бас кеспек болса да, ... (тілкеспек жоқ).
5. Бал тамған тілден ... (у тамған).
6. Тіл қылыштан ... (өткір).
7. Ана сүті бой өсіреді, ана тілі ... (ой өсіреді).
8. Жыланның уы тісінде, адамның уы ... (тілінді).
 9. Тілден артық ... (қазына жоқ).
10. Сүңгі жарасы бітер, ... (тіл жарасы бітпес).
Кезек
оқушыларда
Тілім меніңтірлігім
Тіл жайында толғанбайтын кім
бүгін?
Тіл жайында үгіттейді кімді
кім?
Тілім меніңтілім менің тірлігім!

Үш бақытым
Ең бірінші бақытым – Халқым
менің,
Соған берем ойымның алтын
кенін.
Ол бар болса, мен бармын, қор
болмаймын,
Қымбатырақ алтыннан нарқым Ана тілім тірлігімнің тірегі
Тілмен ғана кірер адам реңі
Тілсіз қоғамөлі мынау дүниеде,
Түсініксіз  тылсымменен бір еді.
Ана тілімәрекетім азығы,
Бар ғаламды танушылық қазығы,
Ойсананың өсуінің куәсі,
Ғасырлардың кейінгіге жалғасы.

Қазақ тілімөз тілім,ана тілім,
Абай,Мұхтар сөйлеген дана
тілім.
Қастерлейді ұлқызың мәңгі сені
Болашағым,бақытым,дара тілім.
менің.

Ал екінші бақытым – Тілім менің,
Тас жүректі тіліммен
тілімдедім.
Кей – кейде дүниеден түңілсем
де,
Қасиетті тілімнен түңілмедім.

Бақытым бар үшінші – Отан
деген,
Құдай деген кім десе, Отан дер
ем!
… Оты сөнген жалғанда жан
барсың ба?
Ойланбай – ақ кел дағы от ал
менен.

Түтін түтет,
Өс, өрбі, көгере бер,
Немерелер көбейсін, шөберелер.
Жадыңда ұста :
Жақсылық күтпегейсің!
От емес, оқ сұрасаң менен егер!

Үш бірдей бақытым бар
алақанда,
(Мені мұндай бақытты жаратар
ма?!)
Үш күн нұрын төгеді аспанымнан,
Атырау, Алтай, Арқа, Алатауға!!!
Қорытынд
ы:
Мұғалім: Ана тілі көңіліңе гүл егер,
Ана тілі ғұмырым деп біле бер.
Өзге тілде сөйлей білу бір өнер,
Ана тілде таза сөйлеу – шын өнер.
Сөз соңында
өз
тұжырымда
рын шығару
Ана тілімізде таза сөйлеп, бүкіл құнары мен нәрін
бойымызға сіңіре білейік.
Құрметті  оқушылар мерекелеріңіз құтты болғай! Сынып
сабағымыз өз мәресіне жетті. Еліміз аман,  жұртымыз
тыныш, тәуелсіздігіміз  мәңгі, қазақ тіліміз тұғырлы
болсын!

file_name: менің арманым    -   Шығарма.docx

intro: Менің арманым. Бұл оқушыларға арналған тәрбие сабағында қолданатын сабақ материалы. Оқушылар өз арманы туралы жазба түрде орындауға да болады. Немесе әр оқушы өз арманы жолында ойланып дайындалуына мүмкіндік береді. Оқушы бала жастан арман қиялына еніп, өзінің өмір жолына үлкен дайындықты бастайды.Менің арманым

title: Сабак такырыбы: Арман


extracted_text:
Мерзімі:  6.10.                                    Сыныбы:
Тақырыбы: «Ұлағатты есім»
Мақсаты: Ұстаздың адам өмірінде алатын орын зор екендігін, ұстаздарды құрметтеу,
сыйлау және қадірлеу қасиеттерін оқушылардың бойына дамыту әрі дарыту.
Мұғалім  оқушы үшін ең жоғарғы адамгершіліктің үлгісі.
 Сондықтан да ол оқушы жүрегінде ұмытылмас із қалдырады.
Н.А.Добролюбов
1жүргізуші: Қайырлы күн, құрметті қонақтар, ұстаздар, оқушылар. Күрең күздің жанға
жайлы жайма шуақ сәттерінің бірінде қазан айының қоңыр күндерімен ілесіп, төл
мерекелеріміз  Ұстаздар күні де келіп жетті. Бүгін сол дәстүрлі мерекеге орай 7 «Б»
сыныбының оқушылары барлықтарыңызды шын жүректен құттықтау тілегімен, бәріңізге
жақсы мерекелік көңіл күй сыйламақ ниетпен өз өнерлерін көрсетпек.
2жүргізуші: Армысыздар ардақты ұстаздар! Ұстаздар мерекелеріңіз құтты болсын.
Бүгінгі ұстаздар мерекесі қарсаңында өткелі отырған. «Ұлағатты есім» атты ашық
тәрбие сағатымызды бастауға рұқсат етіңіздер Ұстаз сөзінің ұғымы өте кең. Оның негізгі
мағынасы:жақсылыққа, өмірде өзі де бақытты болып,өзгені де бақытты етуге тәрбиелеу.
Яғни ұстаз  адамдардың өмірге көзқарасын қалыптастыратын, айналасына білімтәрбие
ұрығын шашып, адамгершілік нұрын төгетін ойшыл тұлға.
1жүргізуші: бүгінгі ашық тәрбие сағатымызды  «Ұстазым менің» әнімен бастаймыз.
Орындайтын
2жүргізуші: Нұрасыл қазақтың тұңғыш ұстазын білесің бе?
1жүргізуші: Әрине Ыбырай Алтынсарин.
2жүргізуші:  дұрыс айтасың. Қазақтың ұлы ағартушысы, педагог, ғалымжазушы
Ыбырай Алтынсарин тұңғыш ағартушы, қазақ жазба әдебиетінің негізін салушы, көркем
әдеби тілдің тазалығы үшін күресуші, балаларға таза ана тілін үйрету арқылы халықтың
бай тілін меңгеріп, өнербілімге бастаушы. Ыбырай Алтынсарин туған халқын  оқубілімге
шақырып, кенжелеген қараңғылықтағы еліне білімнің жарық сәулесін таратты. Тұңғыш
қайраткер жас ұрпақ тәрбиелеуде жаңа ғылымның іргетасын қалады. Өзі бас болып,
бірнеше жерде кездескен кедергі қарсылыққа қарамастан, 1864 жылы мектеп ашты.
1жүргізуші: Жадыра келесі кезекті биші қыздарымызға берсек қалай болады?
2жүргізуші: Жақсы,берсек берейік.
1жүргізуші: Олай болса құрметті қонақтар биші қыздарымызды қарсы аламыз.  « Керім
ай » биімен қарсы аламыз.
2жүргізуші: Бәрекелді қыздар, өнерлерің өрге жүзсін. 1жүргізуші:  Келесі кезекті сыныбымыздың оқушыларына берсек. Ұстаздарға деген өлең
жолдарын арнамақ.
Қайыржан: Оқушы алға ұмтылып, шегінбей мен,
Сен ұялдың кір болса менің жейдем.
Жақсылыққа бастайтын күлімсіреп,
Көз алдыма қазір тұр сенің бейнең
Қарақат: Алғаш рет оятқансың санамды,
Алғаш рет ұстатқансың қаламды.
Сол үшінде мәңгі сыйлап өтермін
Түсіндірген жақсы менен жаманды.
Арман: Ұстаз бізді білім беріп өсірген
 Қатемізді әрқашанда кешірген
«Өмір жолықиын жол» деп әрдайым
Тәрбиелеп, ақылды ғып өсірген.
Данияр: Анамдайсыз, менің асыл ұстазым,
Өтті бізбен көктем, күз, қыс, жазың
Жылдар бойы тәрбиелеп, аялап,
Болашаққа байтақ бір жол нұсқадың.
Ұлболсын:Кем көрмеймін сізді асыл анамнан,
Сізге ұқсап қудық біз де сан арман
Сіздей адам дүниеде көп болсын
 Балалардың бақыты үшін жаралған
Есжан:Ең аяулы есім ғой «Ұстаз» деген,
Бар тіршілік бақытты ұстазбенен.
Ұстазды жеткізгенше мұратына
Білім іздеп лапылдап жаңа берем
Лена: Ұстаздың оттай ыстық алақаны,
 Болған соң ойлайтыныбала қамы
Баладан ұстазыма мың сан алғыс
Өйткені ол ұстазымның ақ арманы.

Асем: Нұрын төккен көк аспан күмбезінен
Күлімдеуің ұқсайды күн көзіне.
Қолда болса ұстаздарға сыйлар ем,
Бар байлығын әлемнің бір сіздерге. 2жүргізуші: Келесі кезекте Садыкбаева Гүлжананың  «Алдаймын »  биін қарсы аламыз.
1жүргізуші: Біз атаанамызды қалай қадірлеп құрметтесек, ұстазды да солай құрметтеу
парызымыз.  Ән: «Әке,ана»  орындайтындар: Худайбергенова Лена
2жүргізуші: Нұрасыл  келесі кезекте ақын, жазушыларымыздың қанатты, нақыл
сөздеріне кезек берсек қайтеді?
1жүргізуші: өте жақсы Жадыра  олай болса оқушыларымызды ортаға шақырамыз.
Рамазан: «Адамның адамшылығы жақсы ұстаздан басталады»
                                                                                Абай Құнанбаев
Лена: Ұстаз деген ұлағатты атауды естігенде, күні бүгінге дейін өзімді шәкірттей
сезінемін.
                                                                                С.Қожамқұлов
Нұрболат: Мұғалім бәріненде қымбат, өйткені мұғалім мектептің жүрегі.
                                                                                Ы.Алтынсарин
Аян: Ақырын жүріп, анық бас,
Еңбегің кетпес далаға.
Ұстаздық қылған жалықпас
Үйретуден балаға.
                                                                                Абай Құнанбаев
Назерке: Қайратсыз ашутұл,
Тұрлаусыз ғашықтұл,
Шәкіртсіз ғалымтұл.
                                                                                Абай Құнанбаев
Бердәулет: Ұстаздық ету  өзінің уақытын аялау, өзгенің бақытын аялау.
Аида: Нашар ұстаз шындықты қайталайды, жақсы ұстаз сол шындықты іздеп табуға
үйретеді.
                                                                                Д.Дистерверг
Назерке: Оқушы жастардың ең сенімді ұстазы, сыр жасырмай ашық айтатын адамы –
мұғалім.
                                                                                Ғ.Мүсірепов Нұрайна: Мұғалім  оқушы үшін ең жоғарғы адамгершіліктің үлгісі. Сондықтан да ол
оқушы жүрегінде ұмтылмас із қалдырады.
                                                                                Н.А.Добролюбов
2жүргізуші: Келесі кезекті әнші қыздарымыздың орындауында  «Ұстазым» әніне береміз.
Орындайтын: Мамиртаева Қарақат, Бисенбаева Аида, Назырбаева Ұлболсын
1жүргізуші: Ұстаз ақылойы мен күшқуатын балаларға арнап, жан аямай еңбек етеді.
Өйткені ол, оның көкірек көзін ашып, дүниетанымен кеңейтіп қияға қанат қақтырады.
Сондықтан болар кейбір дарынды ойшылдар да, тіпті арман қуған балалар да ұстазды
ерекше пір тұтып қадірлейді. Сондықтан ұстазды қадірлейік, ренжітпейік деген
қорытынды жасай келе бүгінгі тәрбие сағатымызды тәмәмдаймыз.
2жүргізуші: Ұстаздар баршаңызға денсаулық, отбасыларыңызда береке бірлік,
жұмыстарыңызға табыс тілейміз.
12 жүргізуші: Мерекелеріңіз құтты болсын! № 17 орта мектеп
Тақырыбы: Ұлағатты есім
Сыныбы: 7 «Б» С/ж: Абдыжалова М
20172018 оқу жылы

file_name: Ұлағатты есім.docx

description:
С/ж: Абдыжалова М
20172018 оқу жылы

intro: Ұлағатты есім. Бұл тақырыппен оқушыларға тәрбие сабағында жұмыс істеуге болады. Қазақ тарихында өптеген атақты да даңқты есім иелері бар. Олар өз елінің тарихына сүбелі үлес қосқан.Со тарихи тұлғалардың есімін иеленген балалар да баршылық.Оларға өз есімдері туралы түсінік беріп, есімнің тарихын үйрету керекҰлағатты есім

title: Сабак такырыбы: Улагатты есим


extracted_text:
Исследовательский проект
«Загрязнение воды»
Работу подготовили:
ученики 3 Г классов
МАОУ СОШ № 27 г. Балаково
Заикина Злата
Курдова Карина
учитель начальных классов
Чернеева Ю К.
1 Оглавление
1.Введение……………………………………………………………………….3
2.Основная часть
2.1 Загрязнение воды……………………………………………………….….45
2.2 Основные источники загрязнения…………………………………….…..67
2.3 Причины загрязнения воды на территории города Балаково…………….8
2.4. Методы очистки воды…………………………………………………....911
4.Заключение. Результаты
исследования……………………………………………………………….........12
5. Список использованной
литературы………………………………………………………………..….......13
2 Тема нашей работы Загрязнение воды в городе Балаково
Введение.
Загрязнение пресных вод — попадание различных загрязнителей в воды рек,
озер,   подземных   вод.   Происходит   при   прямом   или   непрямом   попадании
загрязнителей в воду в отсутствие адекватных мер по очистке и удалению
вредных веществ.
Актуальность рассматриваемой проблемы не вызывает сомнения. Вода
 основа здоровой жизни. Без воды не было бы жизни.
Однако,   сегодня   проблема   загрязнения   вод   приобрела   угрожающий
характер. Растет численность населения, расширяются старые и появляются
новые   города.   К   сожалению,   не   всегда   постройка   очистных   сооружений
успевает за темпами жилищного строительства.
Положение осложняется тем, что за последние годы в составе сточных
вод   резко   увеличилось   содержание   биологически   активных   и   стойких
примесей, таких, как новые виды моющих средств, продуктов органического
синтеза, радиоактивных веществ.
Целью  нашей     работы   является   изучение   причин   и   последствий
загрязнения вод.
С учетом обозначенной цели ставим задачи:
1. Охарактеризовать основные источники загрязнения существующие в
мире. Выяснить причины загрязнения воды на территории города Балаково.
3 2. Изучить влияние загрязненной воды на организм человека
3. Предложить  методы борьбы с загрязнением
Основная часть
1.Загрязнение воды
Загрязнение пресных вод — попадание различных загрязнителей в воды
рек, озер, подземных вод. Происходит при прямом или непрямом попадании
загрязнителей в воду в отсутствие адекватных мер по очистке и удалению
вредных веществ.
В большинстве случаев загрязнение пресных вод остаётся невидимым,
поскольку загрязнители растворены в воде. Но есть и исключения: пенящиеся
моющие   средства,   а   также   плавающие   на   поверхности   нефтепродукты   и
неочищенные стоки. Есть несколько природных загрязнителей. Находящиеся в
земле   соединения   алюминия   попадают   в   систему   пресных   водоёмов   в
результате   химических   реакций.   Паводки   вымывают   из   почвы   лугов
соединения   магния,   которые   наносят   огромный   ущерб   рыбным   запасам.
Однако объём естественных загрязняющих веществ ничтожен по сравнению с
производимыми  человеком. Ежегодно в водные бассейны попадают тысячи
химических   веществ   с   непредсказуемым   действием,   многие   из   которых
представляют   собой   новые   химические   соединения.   В   воде   могут   быть
обнаружены   повышенные   концентрации   токсичных   тяжёлых   металлов   (как
кадмия,   ртути,   свинца,   хрома),   пестициды,   нитраты   и   фосфаты,
нефтепродукты,   поверхностноактивные   вещества   (ПАВЫ),   лекарственные
4 препараты и гормоны, которые также могут попасть в питьевую воду. Так,
«ежегодно в Мировой океан по тем или иным причинам сбрасывается от 2 до
10 млн. т нефти. Аэрофотосъёмкой со  спутников  зафиксировано, что уже
почти   30%   поверхности   океана   покрыто   нефтяной   плёнкой.   Особенно
загрязнены воды Средиземного моря, Атлантического океана и их берега».1
Сброс   неочищенных   сточных   вод   в   водные   источники   приводит   к
микробиологическим загрязнениям воды. По оценкам Всемирной организации
здравоохранения   (ВОЗ)   80   %   заболеваний   в   мире   вызваны   неподобающим
качеством   и   антисанитарным   состоянием   воды.   В   сельской   местности
проблема качества воды стоит особенно остро — около 90 % всех сельских
жителей   в   мире   постоянно   пользуются   для   питья   и   купания   загрязненной
водой.
1 Берчатова А.А., Петрова Е.Ю.Экологические проблемы нефтяной промышленности//
Аналитика // Образование// http://neftegaz.ru/analisis/view/6078.
5 2.Основные источники загрязнения
Источники загрязнения:
Весьма опасны как загрязнители  сточные воды целлюлознобумажной
промышленности.   Стоки   этих   предприятий   поглощают   кислород   за   счет
окисления органических веществ, засоряют воду нерастворимыми веществами
и   волокнами,   придают   воде   неприятный   вкус   и   запах,   изменяют   цвет,
способствуют развитию грибных обрастаний по дну и берегам.
Особенно  загрязняют   водоемы  и  губительно  отражаются  на  развитии
водных организмов сточные воды разнообразных химических заводов. Сбросы
ТЭЦ   обычно   бывают   подогреты   на   810°   С   выше   в   сравнении   с   водой
водоемов. При повышении температуры водоемов в них происходит усиление
развития микро и макропланктона, "цветение" воды, изменяются ее запах и
цвет.2
Всё большую угрозу для пресноводных водоёмов представляют стоки,
сбрасываемые   рыбоводческими   хозяйствами,   ввиду   широкого   применения
ими фармацевтических средств борьбы с болезнями рыб.
В ряде районов наблюдается загрязнение подземных вод, связанное с
просачиванием   в   водоносные   горизонты   загрязнений   с   поверхности.
Наибольшую   же   угрозу   жизни   водоемов   и   здоровью   людей   представляют
  Источником
радиоактивные   отходы   атомной   промышленности.
2 Источники загрязнения вод// Научноинформационный журнал «БИОФАЙЛ»//
http://biofile.ru/bio/6275.html.
6 радиоактивного загрязнения водоемов являются заводы по очистке урановой
руды   и   по   переработке   ядерного   горючего   для   реакторов,   атомные
электростанции, реакторы.
В настоящее время сточные воды повышенной радиоактивности порядка
100 кюри/л и выше подвергаются захоронению в подземные резервуары или
закачиваются в подземные бессточные бассейны.
Загрязнения сточных вод делят в основном на две группы: минеральные
и органические, в том числе – биологические и бактериальные.
К   минеральным
загрязнениям   относятся   сточные   воды
металлургических   и   машиностроительных   предприятий,   отходы   нефтяной,
нефтеобрабатывающей   и   горнодобывающей   промышленности.
  Эти
загрязнения содержат песок, глинистые и рудные включения, шлак, растворы
минеральных солей, кислот, щелочей, минеральные масла и др.
Органические   загрязнения   вод   производятся   городскими   фекально
хозяйственными   стоками,   водами   боен,   отходами   кожевенных,   бумажно
целлюлозных, пивоваренных и других производств. Органические загрязнения
бывают   растительного   и   животного   происхождения.   К   растительным
относятся остатки бумаги, растительные масла, остатки плодов, овощей и др.
Основным химическим веществом этого рода загрязнений является углерод.
К   загрязнениям   животного   происхождения   относятся:   физиологические
выделения людей, животных, остатки жировых и мускульных тканей, клеевые
вещества, и пр. Они характеризуются значительным содержанием азота.
Загрязнения большей частью содержат около 42% минеральных веществ
и до 58% органических.
7 3.Причины загрязнения воды на территории города Балаково.
Город Балаково официально   признан   одним   из   самых   загрязненных
городов России.
Территория БМО располагается   в   северной   части
левобережья Саратовской области. Источником водоснабжения г. Балаково
является   р. Волга и   подземные   воды   аллювиальных   отложений,   городской
водозабор ниже Балаковской АЭС, и в случае аварии город может быть лишен
источника   водоснабжения.   Качество   водопроводной   воды   ежегодно
снижается из – за  изношенности водопроводных сетей (5070% проб воды в
коммунальных   и   ведомственных   водопроводах   не   соответствуют   норме).
Среди отраслей промышленности крупными потребителями воды являются
предприятия

энергетической

промышленности ТЭЦ, Саратовская
ГЭС, Балаковская   АЭС, химической   промышленности(ОАО   «Балаковские
волокна», ОООБМУ'). Вследствие   несовершенства   технологий   и   утечек   в
системах водоснабжения в процессе промышленного производства теряются
значительные объемы воды.[3]
8 4.Методы очистки воды.
Существуют различные методы очистки воды для приведения ее к нормам,
установленным СанПиН.
Рассмотрим наиболее распространенные из них:
1.Предварительная очистка воды.
Если в качестве источника водоснабжения для приготовления питьевой воды
используются поверхностные и подземные воды, требуется проведение
тщательной предварительной очистки, которая включает в себя:
• первичное отстаивание с применением или без применения реагентов, в
зависимости от состава исходной воды.
• Коагуляция (т.е. введение в обрабатываемую воду солей алюминия, железа
или полиэлектролитов), для укрупнения взвешенных и коллоидных частиц и
перевода их в фильтруемую форму.
• Механическая очистка воды с помощью фильтрования. Очистка воды с
помощью фильтрования применяется для самых различных целей. Для
очистки воды, подаваемой из общественных водопроводных сетей, как
правило, применяется тонкое фильтрование с использованием в качестве
элементов очистки сеток и картриджей со степенью фильтрации от 5мкм до
1см, в зависимости от уровня загрязнений.
2.Очистка воды от железа.
Типичная картина, которая наблюдается при подъеме железистой воды из
скважины, такова: вначале вода, только что выкачанная из скважины,
абсолютно прозрачна и кажется чистой, но проходит несколько десятков
минут, и вода мутнеет, приобретая специфический рыжеватый цвет. Наличие
железа можно определить и на вкус. Начиная с концентрации 1,01,5 мг/л вода
имеет характерный неприятный металлический привкус. Игнорирование
проблемы железа в воде приводит к потере «белизны» ванн и раковин, выхода
9 из строя импортной сантехники, появление в системе водопровода
железобактерий, коррозии труб. В системе горячего водоснабжения
проблемы, обусловленные повышенным содержанием железа, многократно
возрастают. Уже при концентрации 0,5 мг/л идет интенсивное появление
хлопьев, образующих рыхлый шлак, который забивает теплообменники,
радиаторы, трубопроводы, сужает их проходное сечение.
По российским санитарным нормам содержание железа в питьевой воде не
должно превышать 0,3 мг/л. В подземной же воде содержание его
колеблется в пределах от 0,5 до 20 мг/л.
Решение проблемы очистки воды от железа представляется довольно сложной
и комплексной задачей, в связи с этим вряд ли возможно установить какие
либо универсальные правила очистки.
Наиболее часто используемыми методами при очистке воды от железа
являются:
• Аэрация, т. е. нагнетание воздуха и интенсивный процесс окисления в
емкости.
• Обработка воды сильными окислителями – озон, гипохлорит натрия,
перманганат калия.
• Фильтрование через модифицированную загрузку (пропускание воды через
материалы для удаления железа, которые осуществляют не только очистку
воды от окисленного железа (осадка), но и от растворенного железа с
помощью химического взаимодействия).
3.Очистка воды от солей жесткости.
С жесткой водой сталкивался, наверное, каждый человек, достаточно
вспомнить о накипи в чайнике. В жесткой воде хуже пенится стиральный
порошок и мыло.
Жесткость воды зависит от суммарного содержанием в ней растворенных
солей кальция и магния. Гидрокарбонаты кальция и магния образуют
карбонатную или временную жесткость воды, которая полностью устраняется
при кипячении воды в течение часа.
Жесткость пресных природных водоемов меняется в течение года, имея
минимум в период паводка. Артезианская вода, как правило, более жесткая,
чем вода из поверхностных источников.
По российским нормам для питьевых нужд жесткость не должна
превышать 7 мгэкв/л.
10 В ряде случаев жесткость может создать проблемы. При принятии ванны,
мытье посуды, стирке, мытье машины жесткая вода гораздо менее
эффективна, чем мягкая. И вот почему:
• При использовании мягкой воды расходуется в 2 раза меньше моющих
средств;
• Жесткая вода, взаимодействуя с мылом, образует "мыльные шлаки",
которые не смываются водой и оставляют малосимпатичные разводы на
посуде и поверхности сантехники;
• "Мыльные шлаки" также не смываются с поверхности человеческой кожи,
забивая поры и покрывая каждый волос на теле, что может стать причиной
появления сыпи, раздражения, зуда.
• При нагревании воды, содержащиеся в ней соли жесткости кристаллизуются,
выпадая в виде накипи. Накипь является причиной 90% отказов
водонагревательного оборудования. Поэтому к воде, подвергаемой нагреву в
котлах, бойлерах и т.п., предъявляются на порядок более строгие требования
по жесткости. Для различных марок котлов жесткость не должна превышать
0,01 – 0,05 мгэкв/л.
В тех случаях, когда вода слишком жесткая и её необходимо умягчить,
применяют следующие методы очистки воды:
• термический, основанный на нагревании воды,
• дистилляция или вымораживание
• реагентный
• ионообменный
• обратный осмос
4.Улучшение органолептических показателей воды
Улучшение органолептических показателей воды проводится на
активированном угле, чаще всего применяется на одной из последних
ступеней очистки и является одним из классических способов получения
питьевой воды. Практически каждая бутилированная вода проходит через
угольный фильтр. Такая дополнительная очистка воды необходима в тех
случаях, когда требуется устранить незначительные нарушения показателей
цветности, вкуса и запаха воды. Активированный уголь также используется
11 для очистки муниципальной водопроводной воды от хлора и хлорсодержащих
соединений. Высокая эффективность активированного угля связана с его
высокой сорбционной емкостью, увеличенной за счет оптимального размера
гранул.
5.Обеззараживание
Обеззараживание питьевой воды имеет важное значение в общем цикле
очистки воды и почти повсеместное применение, так как это последний
барьер на пути передачи связанных с водой бактериальных и вирусных
болезней. Обеззараживание воды является заключительным этапом
подготовки воды питьевого назначения.
Заключение
По мере развития цивилизации растет угроза экологической безопасности для
всей планеты. В частности, это касается загрязнения водных источников. Ведь
не секрет, что последствия загрязнения воды могут быть катастрофическими
для всего человечества. По мере возрастания прогресса число потребностей
человека увеличивается, и полностью удовлетворить их возможно только
увеличив объемы промышленного производства. А ведь именно
промышленные отходы и вызывают такие печальные последствия, поскольку
современное состояние очистительных сооружений оставляет желать лучшего
или же вовсе отсутствуют необходимые системы промышленной очистки воды
Результат исследования : Обратились за разъяснениями к биологам.
Оказалось, что вода загрязнена :в ней присутствуют разные примеси, которые
пагубно влияют на организм человека .  Что бы решать данную проблемы мы:
 Разработали памятки
 Напечатали буклеты
 Расклеили листовки
 Создали информационную газету
 Написали сочинениеотзыв о проделанной работе.
12 Список использованной литературы:
1.С.В. Астафьев «Уроки химии с применением информационных технологий
1011 класс» Москва «Глобус» 2009г.;
2. М.В. Высоцкая «Биология и экология 1011 классы проектная деятельность
учащихся» Волгоград «Учитель» 2008г.;
3.http://letopisi.org/index.php/Экологическая_ситуация_города_Балаково.(3)
4.Сайт Викепедия http/ru wikepidia org/wiki. Загрязнение воды.
5.Михаил  Ахманов   «Вода, которую  мы  пьем»  СанктПетербург  «Невский
проспект » 2002г.;
6. Михаил Ершов «Самые распространенные способы очистки воды » Донецк
«Сталкер»2006 г.;
7. Батмангхелидж Ф. «Вода для здоровья» Москва «Попурри» 2007г.;
  8.   Источники   загрязнения   вод//   Научноинформационный   журнал
«БИОФАЙЛ»// http://biofile.ru/bio/6275.html.
13 9.

http://www.akademout.ru/referates/24/7.php
Загрязнение
воды

и

его

последствия

//
  Загрязнение   воды//Энциклопедия   Кольера//
  10.

dic.com/colier/Zagrjaznenievod2952.html.
 http://enc
14

file_name: Загрязнение воды.docx

intro:
Целью нашей  работы является изучение причин и последствий загрязнения вод. Однако, сегодня проблема загрязнения вод приобрела угрожающий характер. Растет численность населения, расширяются старые и появляются новые города. К сожалению, не всегда постройка очистных сооружений успевает за темпами жилищного строительства.
Положение осложняется тем, что за последние годы в составе сточных вод резко увеличилось содержание биологически активных и стойких примесей, таких, как новые виды моющих средств, продуктов органического синтеза, радиоактивных веществ.