extracted_text:
Зачетный тест по теме «Петровская эпоха». 10 класс
Вариант 51.
I.
Тест.
 1.В 1721 г. произошло событие
1) восстание Е. Пугачева      2) начало правления Петра I    3) основание Московского университета
                                                4) окончание Северной войны.
2. Стремление усовершенствовать органы власти заставило Петра I
1) ввести систему кормлений    2) установить местничество  3) создать приказы    4) учредить коллегии 3.
Усилению обороноспособности Российского государства в первой четверти XVIII в
способствовало
1) присоединение побережья Черного моря        2) создание регулярной армии
 3) введение всеобщей воинской повинности      4) создание «полков нового строя»
 4. Петровские реформы первой четверти XVIII в. способствовали
                      1) демократизации политической жизни        2) ослаблению феодального гнета
                      3) ослаблению обороноспособности страны   4) усилению самодержавной власти
 5.  К результатам деятельности Великого посольства не относится
 1) приглашение в Россию более 800 иностранных мастеров
 2) освоение достижений европейской цивилизации
 3) заключение союзных договоров с рядом европейских стран против Турции
 4) была достигнута тайная договоренность с некоторыми северными странами о борьбе против Швеции
6. В результате петровских преобразований в области культуры в XVIII в. произошло
утверждение
1) «золотого века» русской культуры         2) интереса к античному искусству
3) классицизма в архитектуре                      4) светского искусства
 7. В результате проведения военной реформы в XVIII в. возникло понятие
                     1) мушкетер     2) кирасир          3) рекрут          4) гусар
 8. В петровскую эпоху для управления делами церкви было создано учреждение
                     1) митрополия    2) патриархат     3) Синод        4) Сенат
 9. Реформы Петра I в области государственного управления привели к
                     1) выборности государственных органов    2) усилению влияния родовитого боярства
                     3) ликвидации приказной системы         4) упразднению сословного строя
 10. «Подлым народом» в петровскую эпоху называли
                      1) всех иноземцев    2) низы общества   3) бунтарей   4) армию крымского хана
11. К преобразованиям Петра I в сфере культуры относится (сятся)
 1) введение гражданского шрифта и арабских цифр  2) учреждение коллегий и Синода
 3) начало взимания подушной подати    4) строительство Ладожского и Вышневолоцкого каналов
II. Найдите современников Петра I.
     1) польский король Август II   2) В. Шуйский   3) И.Болотников  4) И.Ньютон   5) гетман Мазепа
       6) президент США В.Вильсон
III. Соотнесите дату и событие.
     1. Ништадтский мир                                                               1. 1725 г.
     2. Введение коллегий.                                                            2. 1721 г.
     3. Дата смерти Петра I.                                                           3. 1718 г.
     4. Учреждение Сената                                                            4. 1697 г.
     5. Начало «Великого посольства» в Европу                         5. 1711 г.
IV. Расположите в хронологическом порядке события Северной войны.
  1. Полтавская баталия.
  2. Битва под Нарвой.
  3. Победа русского флота у острова Гренгам. 4. Битва у деревни Лесной.
  5. Морское сражение у мыса Гангут.
Зачетный тест по теме «Петровская эпоха». 10 класс
Вариант 52.
I. Тест.
 1. Одной из целей Великого посольства было
  1) поиски союзников в войне с Турцией   2) заключение торговых договоров со странами Европы
  3) добиться выхода к Балтийскому морю   4) поиски союзников в войне со Швецией
2. Причиной проведения преобразований Петра I было стремление
 1) расширению связей с Европой    2) объединению всех русских земель
  3) расширению сети железных дорог             4) завоеванию колоний
3. основание Санкт Петербурга произошло в
  1) 1700 г.           2) 1713 г.              3) 1721 г.          4) 1703 г.
4. Какое событие называют «матерью Полтавской баталии»?
  1) битву под Нарвой     2) битву под Лесной   3) основание Петропавловской крепости
                                          4) победу русского флота у мыса Гангут
5. Одним из хозяйственных нововведений Петра I является
  1) создание военных учебных заведений   2) замена подворной подати подушной
  3) введение «Табели о рангах»    4) переход к новому летоисчислению
6. Заимствование европейского опыта в России XVIII в.
  1) отсутствовало  2) осуществлялось во всех областях, сферах и полностью
   3) осуществлялось европейскими методами  4) осуществлялось неевропейскими методами
7. Что относится к экономическим нововведениям Петра I
   1) организация «огненных потех» ассамблей   2) создание системы военных учебных заведений
   3) развитие овцеводства в России   4) запрещение дворянам жениться до получения образования
8. Что относится к политическим нововведениям Петра I
   1) предписание брить бороды                                             2) учреждение Святейшего Синода
   3) массовое строительство мануфактур                             4) развитие овцеводства в России
9. Какое событие произошло в правление Петра I
   1) присоединение Крыма к России  2) отмена крепостного права  3) разгром шведов у мыса Гангут
                                                    4) замена коллегий министерствами
10.Что относится к военным преобразованиям Петра I
1) учреждение Сената         2) строительство флота                   3) введение нового летосчисления
                                              4) принятие «Табели о рангах»
11. К социальным преобразованиям Петра I относится
 1) начало взимания подушной подати    2) введение «Табели о рангах»
 3) массовое строительство мануфактур  4) введение европейских форм организации досуга знати
II. Найдите современников Петра I.
1) шведский король Карл XII   2) Ф.М. Апраксин  3) президент США Томас Джефферсон
 4) английский король Карл I Стюарт  5) Франсуа Мари Вольтер   6)  австрийский император Франц I
III. Соотнесите дату и событие.
 1. Перенос столицы в Петербург.                                                    1. 1712 г.
 2. Сражение у Лесной.                                                                      2. 1721 г.
 3. Учреждение Синода.                                                                    3. 1695 г.
 4. Гангутское сражение                                                                    4. 1708 г.
 5.  Азовские походы Петра I.                                                           5. 1714
IV. Расположите хронологической последовательности события Петровской эпохи. 1. Провозглашение России империей.
2. Выход в свет первой русской газеты «Ведомости».
3. Петра Великий заключил мир с Турцией и начал войну со Швецией.
4. В Европу отправлено «Великое посольство».
5. Полтавская битва.

II.
Тест.
Зачетный тест по теме «Петровская эпоха». 10 класс
Вариант 41.
 1.В 1721 г. произошло событие
1) восстание Е. Пугачева      2) начало правления Петра I    3) основание Московского университета
                                                4) окончание Северной войны.
2. Стремление усовершенствовать органы власти заставило Петра I
1) ввести систему кормлений    2) установить местничество  3) создать приказы    4) учредить коллегии 3.
Усилению обороноспособности Российского государства в первой четверти XVIII в
способствовало
1) присоединение побережья Черного моря        2) создание регулярной армии
 3) введение всеобщей воинской повинности      4) создание «полков нового строя»
 4. Петровские реформы первой четверти XVIII в. способствовали
                      1) демократизации политической жизни        2) ослаблению феодального гнета
                      3) ослаблению обороноспособности страны   4) усилению самодержавной власти
 5.  К результатам деятельности Великого посольства не относится
 1) приглашение в Россию более 800 иностранных мастеров
 2) освоение достижений европейской цивилизации
 3) заключение союзных договоров с рядом европейских стран против Турции
 4) была достигнута тайная договоренность с некоторыми северными странами о борьбе против Швеции
6. В результате петровских преобразований в области культуры в XVIII в. произошло
утверждение
1) «золотого века» русской культуры         2) интереса к античному искусству
3) классицизма в архитектуре                      4) светского искусства
 7. В результате проведения военной реформы в XVIII в. возникло понятие
                     1) мушкетер     2) кирасир          3) рекрут          4) гусар
 8. В петровскую эпоху для управления делами церкви было создано учреждение
                     1) митрополия    2) патриархат     3) Синод        4) Сенат
 9. Реформы Петра I в области государственного управления привели к
                     1) выборности государственных органов    2) усилению влияния родовитого боярства
                     3) ликвидации приказной системы         4) упразднению сословного строя
 10. «Подлым народом» в петровскую эпоху называли
                      1) всех иноземцев    2) низы общества   3) бунтарей   4) армию крымского хана
11. К преобразованиям Петра I в сфере культуры относится (сятся)
 1) введение гражданского шрифта и арабских цифр  2) учреждение коллегий и Синода
 3) начало взимания подушной подати    4) строительство Ладожского и Вышневолоцкого каналов

II. Соотнесите дату и событие.
     1. Ништадтский мир                                                               1. 1725 г.
     2. Введение коллегий.                                                            2. 1721 г.
     3. Дата смерти Петра I.                                                           3. 1718 г.
     4. Учреждение Сената                                                            4. 1697 г. 5. Начало «Великого посольства» в Европу                         5. 1711 г.
 .
Зачетный тест по теме «Петровская эпоха». 10 класс
Вариант 42.
I. Тест.
 1. Одной из целей Великого посольства было
  1) поиски союзников в войне с Турцией   2) заключение торговых договоров со странами Европы
  3) добиться выхода к Балтийскому морю   4) поиски союзников в войне со Швецией
2. Причиной проведения преобразований Петра I было стремление
 1) расширению связей с Европой    2) объединению всех русских земель
  3) расширению сети железных дорог             4) завоеванию колоний
3. основание Санкт Петербурга произошло в
  1) 1700 г.           2) 1713 г.              3) 1721 г.          4) 1703 г.
4. Какое событие называют «матерью Полтавской баталии»?
  1) битву под Нарвой     2) битву под Лесной   3) основание Петропавловской крепости
                                          4) победу русского флота у мыса Гангут
5. Одним из хозяйственных нововведений Петра I является
  1) создание военных учебных заведений   2) замена подворной подати подушной
  3) введение «Табели о рангах»    4) переход к новому летоисчислению
6. Заимствование европейского опыта в России XVIII в.
  1) отсутствовало  2) осуществлялось во всех областях, сферах и полностью
   3) осуществлялось европейскими методами  4) осуществлялось неевропейскими методами
7. Что относится к экономическим нововведениям Петра I
   1) организация «огненных потех» ассамблей   2) создание системы военных учебных заведений
   3) развитие овцеводства в России   4) запрещение дворянам жениться до получения образования
8. Что относится к политическим нововведениям Петра I
   1) предписание брить бороды                                             2) учреждение Святейшего Синода
   3) массовое строительство мануфактур                             4) развитие овцеводства в России
9. Какое событие произошло в правление Петра I
   1) присоединение Крыма к России  2) отмена крепостного права  3) разгром шведов у мыса Гангут
                                                    4) замена коллегий министерствами
10.Что относится к военным преобразованиям Петра I
1) учреждение Сената         2) строительство флота                   3) введение нового летосчисления
                                              4) принятие «Табели о рангах»
11. К социальным преобразованиям Петра I относится
 1) начало взимания подушной подати    2) введение «Табели о рангах»
 3) массовое строительство мануфактур  4) введение европейских форм организации досуга знати

II. Соотнесите дату и событие.
 1. Перенос столицы в Петербург.                                                    1. 1712 г. 2. Сражение у Лесной.                                                                      2. 1721 г.
 3. Учреждение Синода.                                                                    3. 1695 г.
 4. Гангутское сражение                                                                    4. 1708 г.
 5.  Азовские походы Петра I.                                                           5. 1714

Зачетный тест по теме «Петровская эпоха». 10 класс
Вариант 31.
Тест.
 1.В 1721 г. произошло событие
1) восстание Е. Пугачева      2) начало правления Петра I    3) основание Московского университета
                                                4) окончание Северной войны.
2. Стремление усовершенствовать органы власти заставило Петра I
1) ввести систему кормлений    2) установить местничество  3) создать приказы    4) учредить коллегии 3.
Усилению обороноспособности Российского государства в первой четверти XVIII в
способствовало
1) присоединение побережья Черного моря        2) создание регулярной армии
 3) введение всеобщей воинской повинности      4) создание «полков нового строя»
 4. Петровские реформы первой четверти XVIII в. способствовали
                      1) демократизации политической жизни        2) ослаблению феодального гнета
                      3) ослаблению обороноспособности страны   4) усилению самодержавной власти
 5.  К результатам деятельности Великого посольства не относится
 1) приглашение в Россию более 800 иностранных мастеров
 2) освоение достижений европейской цивилизации
 3) заключение союзных договоров с рядом европейских стран против Турции
 4) была достигнута тайная договоренность с некоторыми северными странами о борьбе против Швеции
6. В результате петровских преобразований в области культуры в XVIII в. произошло
утверждение
1) «золотого века» русской культуры         2) интереса к античному искусству
3) классицизма в архитектуре                      4) светского искусства
 7. В результате проведения военной реформы в XVIII в. возникло понятие
                     1) мушкетер     2) кирасир          3) рекрут          4) гусар
 8. В петровскую эпоху для управления делами церкви было создано учреждение
                     1) митрополия    2) патриархат     3) Синод        4) Сенат
 9. Реформы Петра I в области государственного управления привели к
                     1) выборности государственных органов    2) усилению влияния родовитого боярства
                     3) ликвидации приказной системы         4) упразднению сословного строя
 10. «Подлым народом» в петровскую эпоху называли
                      1) всех иноземцев    2) низы общества   3) бунтарей   4) армию крымского хана
11. К преобразованиям Петра I в сфере культуры относится (сятся) 1) введение гражданского шрифта и арабских цифр  2) учреждение коллегий и Синода
 3) начало взимания подушной подати    4) строительство Ладожского и Вышневолоцкого каналов
11. Одной из целей Великого посольства было
  1) поиски союзников в войне с Турцией   2) заключение торговых договоров со странами Европы
  3) добиться выхода к Балтийскому морю   4) поиски союзников в войне со Швецией
12. Причиной проведения преобразований Петра I было стремление
 1) расширению связей с Европой    2) объединению всех русских земель
  3) расширению сети железных дорог             4) завоеванию колоний
13. основание Санкт Петербурга произошло в
  1) 1700 г.           2) 1713 г.              3) 1721 г.          4) 1703 г.
14. Какое событие называют «матерью Полтавской баталии»?
  1) битву под Нарвой     2) битву под Лесной   3) основание Петропавловской крепости
                                          4) победу русского флота у мыса Гангут
 15. Какую из реформ провел Петр I?
   1)учредил приказы     2) учредил коллегии   3) учредил министерства  4) созвал Земский собор
Зачетный тест по теме «Петровская эпоха». 10 класс
Вариант 32.
I. Тест.
 1. Одной из целей Великого посольства было
  1) поиски союзников в войне с Турцией   2) заключение торговых договоров со странами Европы
  3) добиться выхода к Балтийскому морю   4) поиски союзников в войне со Швецией
2. Причиной проведения преобразований Петра I было стремление
 1) расширению связей с Европой    2) объединению всех русских земель
  3) расширению сети железных дорог             4) завоеванию колоний
3. основание Санкт Петербурга произошло в
  1) 1700 г.           2) 1713 г.              3) 1721 г.          4) 1703 г.
4. Какое событие называют «матерью Полтавской баталии»?
  1) битву под Нарвой     2) битву под Лесной   3) основание Петропавловской крепости
                                          4) победу русского флота у мыса Гангут
5. Одним из хозяйственных нововведений Петра I является
  1) создание военных учебных заведений   2) замена подворной подати подушной
  3) введение «Табели о рангах»    4) переход к новому летоисчислению
6. Заимствование европейского опыта в России XVIII в.
  1) отсутствовало  2) осуществлялось во всех областях, сферах и полностью
   3) осуществлялось европейскими методами  4) осуществлялось неевропейскими методами
7. Что относится к экономическим нововведениям Петра I
   1) организация «огненных потех» ассамблей   2) создание системы военных учебных заведений
   3) развитие овцеводства в России   4) запрещение дворянам жениться до получения образования
8. Что относится к политическим нововведениям Петра I
   1) предписание брить бороды                                             2) учреждение Святейшего Синода
   3) массовое строительство мануфактур                             4) развитие овцеводства в России
9. Какое событие произошло в правление Петра I
   1) присоединение Крыма к России  2) отмена крепостного права  3) разгром шведов у мыса Гангут
                                                    4) замена коллегий министерствами 10.Что относится к военным преобразованиям Петра I
1) учреждение Сената         2) строительство флота                   3) введение нового летосчисления
                                              4) принятие «Табели о рангах»
11. К социальным преобразованиям Петра I относится
 1) начало взимания подушной подати    2) введение «Табели о рангах»
 3) массовое строительство мануфактур  4) введение европейских форм организации досуга знати
 12. Какую из реформ провел Петр I?
   1)учредил приказы     2) учредил коллегии   3) учредил министерства  4) созвал Земский собор
13. В результате петровских преобразований в области культуры в XVIII в. произошло
утверждение
1) «золотого века» русской культуры         2) интереса к античному искусству
3) классицизма в архитектуре                      4) светского искусства
 14. В результате проведения военной реформы в XVIII в. возникло понятие
                     1) мушкетер     2) кирасир          3) рекрут          4) гусар
 15. В петровскую эпоху для управления делами церкви было создано учреждение
                     1) митрополия    2) патриархат     3) Синод        4) Сенат

Ключ к зачету по истории России 10 класс «Россия в Петровскую эпоху».
В. 51  I. 14, 24, 34, 44, 53, 64, 73, 83, 93, 102, 111.
             II. 1, 4, 5.
III.
   12, 25, 31, 43, 54.
IV.
2, 4, 1, 5, 3.
В. 52  I. 11, 21, 34, 42, 52, 64, 73, 82, 93, 102, 11 2.
II.
1, 2, 5.
III.
12, 24, 31, 45, 53.
            IV. 4, 3, 2, 5, 1.
В. 41  I. 14, 24, 34, 44, 53, 64, 73, 83, 93, 102, 111.
II.
12, 25, 31, 43, 54.
В. 42  I. 11, 21, 34, 42, 52, 64, 73, 82, 93, 102, 11 2. II. 12, 24, 31, 45, 53
В. 31.    I. 14, 24, 34, 44, 53, 64, 73, 83, 93, 102, 111, 111, 121, 134, 142, 152
В. 32.   I. 11, 21, 34, 42, 52, 64, 73, 82, 93, 102, 11 2, 122, 134, 143, 153.

intro: Данный тест по истории России для 10 класса по теме Петровская модернизация России: вектор развития, итоги последствия, поможет учителю провести контроль и проверку знаний учеников в дифференцированной форме. Тест содержит 5 вариантов заданий и задания разделены на две части по уровню сложности

title: Тест по истории на тему "Петровская модернизация России: вектор развития, итоги последствия" ( 10 класс)


extracted_text:
Дебат
Мақсаты: Оқушылардың жан дүниесіне адамгершілік құндылықтарды, ізгі
ниетті, танымдық ой қалыптастыру.
Міндеттері:


Оқушыларға әлемде мейірімділік бар екендігі туралы түсініктерін
дамыту;
Оқушыларға адамның жүрегі мейірімділікке толы болу керектігін
ұғындыру;

Жоспар
Оқушыларды мейірімді, қайырымды болуға тәрбиелеу;
Топтардың таныстырылуы, спикерлер тағайындау;
Мұғалімнің сөзі;
Спикерлердің сөзі (3 минуттан)



 Жақтаушылардың сөзі;




«Мейірімділік әлемі» атты коллаж дайындау;
Сарапшылардың сөзі;
Бейнероликтер көру:
Қорытынды;

Адамды сүю адам танудан басталады. Адам тану – адамзат арасындағы
қарымқатынас мейірімнен бастау алады. Ал адамға сүйіспеншілік,
мейірімділік, қайырымдылық – ең әуелі әркімнің отбасынан басталады.
Мейірімділік – адамның өзге біреуге жылылығын, ізгі ниеті мен лебізін
білдіру көрінісі. Мейірімділік адамдар арасындағы сыйластық, кең пейілділік,
жанашырлық, ізгі ниет секілді қасиеттерге негізделеді. Мейірімділік адамның
жоғары адамгершілік белгісі ретінде оның бүкіл тыныстіршілігін, жан
дүниесін жадырататын, шатшадыман тіршілігі үшін қажетті аса маңызды
қасиеттің бірі болып саналады.
«Мейірімділік махаббат, қайырымдылық, адалдық секілді ақ жүректен
шығады»
 Ж.Баласағұн бабамыз «Кір тигізбей ұста ойыңның өресін, мейірім етсең –
мейірімділік көресің» деп мейірімділікке зор мән берген.
«Мейірімділікті анадан үйрен» деген халық даналығында да терең
мағына бар. Мейірімділіктің шуағын ең бірінші анадан аламыз. Себебі
бала үшін бәрін жиған, бала үшін бәрін қиған, адам баласына ой берген,
сана берген, ақыл берген – ана. Баласын алтыным, асылым деп, аман болсын деп күнітүні баласының қамын ойлаған ана жүрегі не деген
құдіретті, жаны неткен мейірімді. Ана – әлемдегі ең мейірімді жан.

Алайда қазір отбасына, балаларына жүрек жылуын сыйламақ түгілі зұ
лымдықты бойына дарытып, баласын жылатып тастап кеткен аналар
қаншама?
Ал ананың жүрек жылуын, ыстық махаббатын көрмеген баладан не
күтеміз?
Ана жылуын көрмесе еліміздің болашағы болар азаматымыз қайдан
болсын?



Қорытынды
Өмірде жасалған бір тамшы мейірімділік жинала келе жылғаға, жылғадан
өзенге, өзеннен теңізге айналады. Сол теңізден мейірім тамшысы әрбір балаға
жетіп жатса ұлтымыздың ертеңі айқын, болашағы анық болмақ. МЕЙІРІМДІЛІК – АСЫЛ ҚАСИЕТ
 Мақсаты: Баланың бойына руханиадамгершілік  қасиеттерді ұялату, жақсы
жаманды ажырата білуге ,адамдық асыл қасиеттерді игеруге ықпал ету.Бір
бірімен қарымқатынастарын жақсарту,оларды  адамгершілікке ,имандылыққа.
шыншылдыққа, мейірімділікке тәрбиелеу.
Сабақтың түрі: Аралас сабақ
Әдісі: Түсіндіру, сұрақ –жауап,әңгімелеу.
Көрнекі құралдар: слайд
Сабақтың барысы:
Мұғалім:    Саламатсыздар ма құрметті оқушылар !Бүгінгі біздің тәрбие
сағатының тақырыбы «Мейірімділікасыл қасиет». Адамның жақсы қасиеттерінің
бірі мейірімділік туралы әңгімелесеміз. Адамдардың бірбіріне деген мейір
шапағаты әдептілік белгісі , сол туралы білеміз.
Абайдың 14 сөзімен таныстыру
«Мейірімді адам» бойындағы қасиеттерді атар өтсек: жақсы адам, ақкөңіл, жаны
таза, шыдамды, рақымшыл, жылы жүректі. Енді осындай адам деп кімді айтар
едіңдер?
— Әрине мейірімді жандардың қатарында ең бірінші біздің аналарымыз тұрады
екен.
— Адамзат ненің,кімнің  мейіріміне бөленген?
— Күн, табиғат, ана, ұстаз, дәрігер және тағы басқалардың мейіріміне бөленеді.
Ендеше мына сұрақтарға жауап беріп көрейікші:
«Мейірімді адам» дегенді қалай түсінесіңдер?  Қандай адамды мейірімді адам
деп айтасыңдар? Балалардың жауаптары тыңдалады.
«Мейірімділік шуағы» сөзін топтастыру(Тақтаға оқушылар осы сөздің
мағынасын ашатын сөздерді қойып шығады)
жақсы адам           ақкөңіл           жаны таза          бірлік жарастық                                                                           махаббат

шыдамды                   Мейірімділік шуағы                           рақымшыл

ынтымақ                                                   бауырмалдық

жылы жүректі        сүйіспеншілік            қамқорлық         достық.

«Мейірімділік» өлеңін оқу:
Мейірімділік – ғажайып өмір есігі,
Мейірімді болсаң – сазды әуенмен тербетілер бесігің.
Ашық болсын мұқтаждарға көңілің мен есігің,
Мейірімсіз болсаң, алладан болмас кешірім.
Қол ұшын бер жетімдерге жылаған,
Қайтарма қолын, ананың көмек сұраған.
Оу, адамзат, сіңірген бойға мейірімді,
Өтініп соны, сіздерден әркез сұранам.
Мейірімді ізде, таза, аңғал жүректен,
Селт еткізіп, сезімді бойда дір еткен.
Мейірім ана бойында сіңірген бойға, мойында,
Өмірге мына жылылықпен гүл еккен.
«Сары тауық және балапан» әңгімесімен таныстыру
Сұрақтар:
1. Сары тауық өз балапандарын қандай жақсы қасиеттерге баулыды? 2. Сары тауық өз аналық мейірімін қалай көрсете білді?
3. «Күн ашылып, ана жүрегіндей жадырады» дегенді қалай түсінесіңдер?
4. Сендер біреуге мейірімділік танытқан кезде қандай сезімге бөлендіңдер?
(балалар жауабы)
Сары тауық өзінің  бойында бар, қандай жақсы қасиеттерді балапанына үйретті?
Сол жақсы қасиеттерді балапанның бойына жабыстырамыз, ал қандай  жағымсыз
қасиеттер балапанның бойында болмау керек соларды   себетке  саламыз. –кесте
бша
«Боладыболмайды» тренингі
(оқушылар шеңберге тұрады, мұғалім болатын нәрселерді айтқанда оқушылар
қолдарын үш рет шапалақтайды, ал болмайтын нәрселерді айтқанда қолдарын бір
рет шапалақтайды)
Мейірімді болуға …. (болады),               Кешірімді болуға …. (болады),
Қатыгез  болуға …. (болмайды),              Тәртіпті болуға …. (болады),
Әдепті болуға …. (болады),                     Ұрысқақ болуға…. (болмайды),
Сыпайы болуға …. (болады),                   Қайырымды болуға …. (болады),
Бұзық болуға …. (болмайды),                  Бауырмал болуға …. (болады),
Ақылды болуға ….. (болады),                  Мақтаншақ болуға …. (болмайды),
Шыншыл  болуға …. (болады),                Арам болуға …. (болмайды),
Маман болуға …. (болады),                     Жаман болуға …. (болмайды),
Айтпақшы,                                             Жаман болуға ….! (болмайды).
Мұғалім:   Балалар жаңа өздерің  көргендей сары тауық балапандарына бір
біріне адал, қамқор,мейірімді болуды үйретіп жатыр, ал сендерге балалар жақсы
болуды, мейірімді болуды кім үйретеді?(оқушылар жауабы)
— Дұрыс балалар, сендерге мейірімді болуды мектепте ұстаздарың, үйде
аналарың үйретеді. Ендеше сол  өзіміздің  аналарымыз туралы айтайық, ол
қандай адам? (баяу музыка ойнап тұрады) топтастыру.
кішіпейіл                      мейірімді                       бауырмал сыпайы                             Ана                                       кешірімді

әдепті                        жақсы                    жанашыр
   «Мейірімділікті анадан үйрен» деген халық даналығын жазып қояды және оның
мәнін түсіндіреді.   Ана — халық ұғымында жаратушы. Олай дейтініміз
табиғаттың жаратқан иесі адамды дүниеге әкелуші — Ана. Ал барлық нәрсенің
дүниеге келуі үлкен мейірім мен шапағаттан пайда болады. Табиғаттың барлық
жанға бірдей мейірімді болуы сондықтан. Адамның да ананың кіршіксіз
мейірінен берілген мейірімділігін сақтап қалуы өз қолында.
Тапсырма:«Кім және не мейірімді?» түсіп қалған сөздерді орнына қою керек.
(баяу музыка ойнап тұрады)
Күлімдеген …. мейірімді. (күн)      Кіршіксіз ақ ….  мейірімді! (қар)
Таза мөлдір….  мейірімді!  (су) Бәрімізді көтеріп түрған  …. мейірімді!  (жер)
Аяулы …. мейірімді! (анам)            Қадірлі …. мейірімді! (әкем)
Әлпештеген …. мейірімді! (әжем)   Еркелеткен ….  мейірімді! (атам)
Жылы жүзді  …. мейірімді! (ұстазым)   Татутәтті …. мейірімді!  (достарым)
Жағдаяттарды шешу:
1жағдаят: Сен аулада ролик теуіп жүрдің, ал сенің досыңның ролигі жоқ, сенің
әрекетің?
2жағдаят: Сенің алдыңнан бір құшақ газетжурнал көтерген хат тасушы апай
шықты , сен не істер едің?
3жағдаят: Сенің  анаң ас дайындап жатыр, ал інің мазасызданып кетті,сенің
әрекетің?
4жағдаят: Сенің алдыңнан ауыр сөмкелерін көтерген әже шықты, сен
абайсызда ол әжені қағып кеттің, оның сөмкесіндегі заттары шашылып қалды, сен
не істер едің?
Мұғалім:  Балалар  сендер өздеріңді мейірімді баламын деп санайсыңдар ма?
Ендеше  бәріміз бірге «Мейірімділік ағашын» өсірейік, ол үшін сендер өздеріңді
не үшін мейірімді санайтындарыңды айтып, «мейірімділік ағашына»  жемістерді
ілеміз. Қорытынды:  Балалар бүгін сабақта адам бойындағы тағы бір асыл қасиет
мейірімділік туралы білдіңдер? Осы сабақта өздеріңе не алдыңдар, не
үйрендіңдер?         (оқушылар жауабы)
Дұрыс балалар, адамдар  бірбіріне  әрқашан қамқоршы, адал, қиын жағдайда
қол ұшын беруі керек, әр күнін  күлімдеп қарсы алып, өзін қоршаған
адамдарға,бауырларына  мейірімділік таныта білуі керек.
"Мейірімділік,
адамгершілік
және өмірлік
құндылықтар" Выставка творческих
работ детей
(рисунков, открыток,
поделок)
о маме, доброте, мире
и дружбе. Балалардың
шығармашылы
қ
жұмыстарының
көрмесі өтті

file_name: Дебат мейримдилик.docx

intro:
Адамды сүю адам танудан басталады. Адам тану – адамзат арасындағы қарым-қатынас мейірімнен бастау алады. Ал адам¬¬ға сүйіспеншілік, мейірімділік, қай¬ы¬рымдылық – ең әуелі әркімнің отбасы¬нан басталады.
Мейірімділік – адамның өзге біреуге жылылығын, ізгі ниеті мен лебізін білдіру көрінісі. Мейірімділік адам¬¬дар арасындағы сыйластық, кең пей-ілділік, жанашырлық, ізгі ниет секіл¬ді қасиеттерге негізделеді. Мейірімділік адам¬¬ның жоғары адамгершілік белгісі ре¬тінде оның бүкіл тыныс-тіршілігін, жан дүниесін жадырататын, шат-шады¬ман тір¬шілігі үшін қажетті аса маңызды қасиеттің бірі болып саналады.
«Мей¬ірім¬ділік махаббат, қайырымдылық, адал¬дық секілді ақ жүректен шығады»Адамды сүю адам танудан басталады. Адам тану – адамзат арасындағы қарым-қатынас мейірімнен бастау алады. Ал адам¬¬ға сүйіспеншілік, мейірімділік, қай¬ы¬рымдылық – ең әуелі әркімнің отбасы¬нан басталады.
Мейірімділік – адамның өзге біреуге жылылығын, ізгі ниеті мен лебізін білдіру көрінісі. Мейірімділік адам¬¬дар арасындағы сыйластық, кең пей-ілділік, жанашырлық, ізгі ниет секіл¬ді қасиеттерге негізделеді. Мейірімділік адам¬¬ның жоғары адамгершілік белгісі ре¬тінде оның бүкіл тыныс-тіршілігін, жан дүниесін жадырататын, шат-шады¬ман тір¬шілігі үшін қажетті аса маңызды қасиеттің бірі болып саналады.
«Мей¬ірім¬ділік махаббат, қайырымдылық, адал¬дық секілді ақ жүректен шығады»

география

group: Дисциплины

title: Дополнительные информации по самопазнанию "Мейрімділік" (5-11 клас, казахский язык)


extracted_text:
МОАУ Новопетровская СОШ
Школьный конкурс чтецов
«Живая классика»
14 класс
Подготовила:   учитель начальных
классов МОАУ Новопетровской
СОШ
Шестак Лариса Васильевна 2018г

Школьный конкурс чтецов «Живая классика» проводится в рамках
Всероссийского конкурса юных чтецов «Живая классика»
В   нашей   школе   впервые   проводится   конкурс   чтецов   «Живая
классика» для учащихся начальных классов.
ЦЕЛИ И ЗАДАЧИ КОНКУРСА:
1 Повышение интереса детей к чтению.
2 Расширение читательского кругозора детей.
3 Возрождение традиций семейного чтения.
4 Повышение уровня грамотности населения.
5 Поиск и поддержка талантливых детей.
Участники смотра – конкурса:
В конкурсе принимают участие учащиеся школы в возрасте 711 лет.
Условия смотраконкурса:
 В ходе конкурсных состязаний могут использоваться отрывки из любых
произведений российских и зарубежных авторов, которые не входят
в базовый уровень следующей школьной программы по предмету
«Литературное чтение» 14 класса, декламируемые по памяти либо с
использованием печатного текста.
 Во время выступления могут быть использованы музыкальное
сопровождение, декорации, костюмы.
 Участник не имеет права использовать запись голоса.
 Каждый участник Конкурса выступает самостоятельно и не может
прибегать во время выступления к помощи других лиц.
Критерии оценки и требования к выступлениям
 Выбор текста произведения для использования в рамках Конкурса;
 Грамотная речь;
 Артистизм исполнения;
 Глубина   проникновения   в   образную   систему   и   смысловую   структуру
текста;
 Регламент выступления:   Длительность выступления до 5 минут. Подведение итогов конкурса
 Каждый участник Конкурса получает свидетельство об участии.
 Победителями   школьного   этапа   Конкурса   считаются   3   участника,
набравшие наибольшее количество баллов. Они награждаются дипломом
«Победителя школьного этапа Всероссийского Конкурса чтецов «Живая
классика». ХОД МЕРОПРИЯТИЯ
Ведущий.
Много слов на Земле.
Есть дневные слова –
В них весеннего неба сквозит синева
Есть слова – словно розы, слова – словно суд.
С ними в плен не сдаются и в плен не берут.
Словом можно убить, словом можно спасти,
Словом можно полки за собой повести.
Словом можно предать, и продать, и купить,
Слово можно в разящий свинец перелить,
Но слова всем словам в языке у нас есть:
Слава, Верность, Свобода и Честь.
Пусть разменной монетой не служат они,
Золотым эталоном их в сердце храни!
Наше время — время великих достижений науки, техники, время
замечательных открытий. Но из всех чудес, созданных человеком, наиболее
сложным и великим А. М. Горький считал книгу. В книге заключен огромный
духовный мир человечества. Книга — самое могучее и самое универсальное
средство общения людей, народов, поколений. Ее называют единственной
машиной времени, с помощью которой можно совершать путешествия в
невиданные страны, в прошлое, в будущее и настоящее… Книга — верный и
неизменный наш спутник. Она остается главным источником, из которого мы
черпаем знания. Недаром К. Г. Паустовский писал: «Читайте! И пусть в вашей
жизни не будет ни одного дня, когда бы вы не прочли хоть одной страницы из
новой книги!»(слайд 2)Дорогие друзья, сегодня мы впервые проводим
конкурс юных чтецов «Живая классика» среди учащихся начальных классов.
В нашей школе много талантливых детей и мы в этом убедимся ещё раз.
Разрешите представить вам жюри, которое будет оценивать конкурс:
Иващик Ольга Алексеевна–  заместитель директора по учебной работе;
Мещерякова Наталья Григорьевна–учительгеографии;
Паляница Мальвина– ученица 11 класса, победительконкурса «Живая
классика» Открывает нашу конкурсную программу произведение  великого русского
писателя Льва Николаевича Толстого. Л.Н.Толстой один из наиболее
известных русских писателей и мыслителей, один из величайших писателей
мира. Много рассказов написал для детей.
 Слово предоставляется ученице 1 класса Сафиной Карине. Она
познакомит нас с отрывком из рассказа «Лебеди»
Продолжим тему природы. Произведения этого автора с интересом читают и
дети, и взрослые. Борис Александрович Ганаго, православный педагог с
большим стажем, в простых рассказах вовлекает читателя в размышления о
главных вопросах бытия.
 Деряга Альбина «Твой птенчик»
Сергей Куцко. Произведения этого автора мы не изучаем в начальной школе.
 Гриценко Лера познакомит нас с его рассказом «Волки»
Все мы знаем, что собаки произошли от диких волков, и, рассуждая о том,
каким образом в наших домах впервые появились четвероногие друзья, мы
отводим себе главенствующую роль. Но если пристальнее всмотреться в
историю, то можно понять, что это не совсем так.
Наиболее распространенным предположением является то, что некоторые
охотникисобиратели находили маленьких волчат, и брали их на воспитание.
С течением времени эти прирученные волки показали свое мастерство на
охоте, и люди стали держать их рядом с собой, пока они не превратились в
собак. Об отношении человека и собаки поведал нам Василий Александрович
Сухомлинский.  Он известен, как учитель. Но Василий Александрович кроме
научных трудов писал рассказы для детей.
 Казловский Толя познакомит вас с одним из его рассказов.
В.А.Сухомлинский «Старый пёс»
Рассказы этого автора вы изучаете в школе. Насте Жарихиной очень
понравился этот  рассказ и она решила вас с ним познакомить.
 Эдуард Юрьевич Шим «Черёмуха» читает Жарихина Настя.
Продолжим тему о бережном,  уважительном и добром отношении ко всему,
что и кто нас окружает. Иван Сергеевич Тургенев– знаменитый русский
писатель и поэт, публицист и драматург, классик русской литературы 19 века.
Творчество Тургенева включает шесть романов, множество рассказов,
повестей, статей, пьес и стихотворений. Одно из его стихотворений в прозе
прочтёт нам
 Бритов Вова «Нищий»
«Доброй, честной, смелой и рыцарски благородной»  такой запомнил
писатель Алексеев Валентину Осееву. «Мне захотелось заронить в души детей
искру честности и доброты». Именно этому она посвятила всю свою жизнь
 Василина Шепелёва прочтёт нам рассказ В.Осеевой «Строитель».
Продолжим читать рассказы о детях. Этот писатель свои рассказы  иногда
иллюстрировал сам. Писатель и художник  Виктор Владимирович Голявкин. Вашему вниманию представляются два его рассказа. Первый «Карусель в
голове» прочтёт
 Пискун Лера.
«Не везёт» так называется следующий рассказ Виктора Голявкина и прочтет
нам его
 Бережной Артём
Многим не только детям, но и взрослым полюбился мультфильм
«Простоквашино». Автором этой истории является замечетельный детский
писатель Эдуард Успенский. Даст вам возможность побывать в
Простоквашино
 Сароян Самвел «Весна в Простоквашино»
Николай Николаевич Носов наиболее известен как детский писатель. Автор
произведений о «Незнайке», «Живая шляпа», «Заплатка» и многих других.
Сегодня мы послушаем историю о том, как Бобик ходил в гости к Барбосу.
 Малеванная Алёна «Бобик в гостях у Барбоса»
Взрослые часто устают от работы, часто мы можем слышать такую фразу
«Как же надоела мне эта работа!» Оказывается, работа может быть сладкой.
Об этом нам поведает
 Мамедов Егор с рассказом Сергея Степанова «Сладкая работа»
Для ученика работа это его учёба.
 Яковенко Вика с рассказом Константина Мелихана  «Заслуженная
оценка».
В каждом классе своя интересная жизнь. Что же происходит в 3б? Вам
интересно? Слушаем
 Борисюк Арину с рассказом Валентина Постникова «Жених из 3б»
Продолжит рассказывать о школьной  жизни детей
 Бондарев Степан с рассказом Андрея Михайловича Шипилова
«Правдивая история»
Все мы, наши родные, близкие и  друзья обязаны жизнью тем людям, которые
отстояли нашу родину во время ВОВ. Именно благодаря их подвигу мы имеем
возможность жить, учиться, трудиться и радоваться жизни. В заключение
нашей встречи послушаем рассказ Сергея Алексеева «Тульские пряники».
Представит нам его
 Большаков Алексей
Мы выслушали всех конкурсантов и получили огромное удовольствие.
Всем спасибо, все большие молодцы!
Пока жюри подсчитывает баллы. Мы поиграем.
1.Игра «Типография» (2 команды по 8 человек)
Слово «грамотей» напечатано на карточках ( каждая буква на отдельной
карточке) 8 человек получают карточку с буквой. Строят слово «грамотей». Учитель даёт задание построить новое слово например(гром, рот, торг и т.д.)
Выигрывает команда , которая быстрее построит слово.
2.Минивикторина.
Вопросы:
1. Птичка, которую спасла Дюймовочка? (Ласточка)
2. Имя маленькой танцовщицы из сказки «Три толстяка»? (Суок)
3. Кто написал стихотворение «Дядя Стёпа»? (С.Михалков)
4. На какой улице жил человек рассеянный? (Бассейной)
5. Друг крокодила Гены, который прибыл в ящике с апельсинами?
(Чебурашка)
6. На чём летал Мюнхгаузен на Луну? (На пушечном ядре)
7. Кличка телёнка из мультфильма «Каникулы в Простоквашино»? (Гаврюша)
8. Кто автор сказки «Колосок»? (Народ)
9. Кто из героев детской сказки считал себя лучшим в мире специалистом по
привидениям? (Карлсон)
10.  Кто автор строк «Ночевала тучка золотая на груди утёсавеликана»?
(М.Ю.Лермонтов)
11. Назовите русскую народную сказку про общежитие. (Теремок)
12. Кто говорит на всех языках? (Эхо)
Слово жюри: ( награждение)
Ведущий:
Книги учат детей
Всем премудростям жизни –
Как быть Человеком
И быть нужным Отчизне,
Нам без книг, как без хлеба,
Даже дня не прожить.
Так давайте же будем
Их беречь и любить.
Всем большое  спасибо!

file_name: Сценарий конкурса чтецов Живая классика_.docx

title: Школьный конкурс "Живая классика" среди учащихся начальных классов.


extracted_text:
ҰЛТ ТАРИХЫН ОҚЫТУДА ТҰЛҒА ҚАЛЫПТАСТЫРУ

Бутакулова Г.У.
Жалпыға білім беретін
                                 №3 мектепинтернаты,
                               Жаңақорған ауданы
                 Заман талабына сай білім беру – бүгінгі күннің өзекті
мәселесі.   Бүгінгі   мектеп   оқушылары   ертең   өз   жолында
кездескен   қиыншылықтарды   жеңуге,   өз   мәселелерін   өздері
шешуге, саналы шешім қабылдауға дайын болуы керек. Қазақ мектебінің болашағы туралы
М.Жұмабаев «Әрбір елдің келешегі мектебіне байланысты»деп айтып кеткенде,  тәуелсіз
Қазақстан   Республикасының   тарихи   әлеуметтік,   мәдени   рухани   болмысын   дамытуда,
қоғамдық өмір мен ұлттық мектепті қалыптастыруда ұстаздардың еңбегі зор екенін тілге
тиек еткендей. Дайын білім беруге негізделген «дәстүрлі» стиль арқылы алынған білім
оқушылардың   жинақтаған   өзге   білімдерімен   тиімді   сіңісе   алмайды,   сондықтан
механикалық есте сақтау, үстірт білім алу жағдайлары орын алады. Сындарлы оқытудың
мақсаты – оқушының пәнді терең түсіну қабілетін дамыту, алған білімдерін сыныптан тыс
жерлерде, кез келген жағдайда тиімді пайдалана білуін қамтамасыз ету¹.
Сындарлы   оқыту   теориясын   әсіресе   тарих   сабағында   жүзеге   асырған   тиімді   әрі
пайдалы екені практика жүзінде дәлелденуде.
Тарих сабағында оқушылардың білім алу үдерісін алға жылжыту мақсатында, әсіресе
үй   тапсырмасын   пысықтау   кезінде  «сиқырлы   қалам»,   «сыр   сандық»,   «ияжоқ»,   «қатені
тап!» және т.б. әдістерді қолдану өте тиімді. Бұл әдістер егер мұғалім тарапынан жүзеге
асатын   болса,   онда   белсенді   әдістер   санатына   жатады.   Ал   егер   оқушылар   сұрақтарды
өздері құрастырып, басқа оқушылар жауап беретін болса, онда бұл әдістер интербелсенді
әдіс болмақ.  Оқушыларға үй тапсырмасы бойынша сұрақтар құрастыруға уақыт беріледі
немесе үйде сұрақтарды құрастырып келеді.  Оқушылардың әрқайсысы бірбір сұрақтан
құрастырды. Сұрақтарды құрастыру қабілетіне қарай оқушылардың деңгейін де анықтауға
мүмкіндік туады: дарынды және талантты оқушылар ашық және күрделі, кейде жоғары
деңгейдегі сұрақтар құрастыра алады. Мұнда   Выготскийдің ЖАДА теориясына сәйкес,
мұғалімнің аз ғана көмегімен оқушылар арасында диалог жүреді: сұрақтарға жауап бере
отырып, ақпараттарды дәлелдейді.
Диалог барысында оқушылар нәтижеге жету үшін бар күшжігерін жұмсап, білімді
бірлесіп алуда немесе «пікір алмасу» барысында тең құқылы серіктестер бола алады¹. Өз
ойларын іркілмей ашық айтуда оқушылар бірбірінің әлеуметтік жағдайына, білім деңгейіне
қарамай   жауап   беріп,   дәлелдейді,   әр   түрлі   ақпарат   көздерінен   алған   білімдерін   ортаға
салады.   Осындай   тартысты   ойындар   мен   әдістер   кезінде   үй   тапсырмасына   дайын   емес оқушы   да   өзіне   керекті   ақпарат   алатынын   байқадым.  Алғашқыда   оқушылар   арасында,
Мерсердің зерттеуіне сәйкес, әңгіме – дебат процесі орын алады¹. Сұрақтарға жауап беру
арқылы біріншіден, тарих сабағынан ҰБТға дайындық жүретін болса, екіншіден жауапты
дәлелдеу арқылы тек қана механикалық есте сақтау іске асып қоймай, оқушы болашақта да
алған білімін керекті жерінде пайдалана алуына септігін тигізеді.
Соңғы жылдардағы зерттеулерде оқу адамның білім алудағы нақты мүмкіндіктерін
пайдалану сипатын қалыптастыратын жиынтық, яғни бастан кешкен тәжірибе, әлеуметтік
қарымқатынастар, құндылықтар, амалдар мен тәсілдер, көзқарастар бейімділіктің кешенді
үйлесімі ретінде анықталған¹.  Сындарлы оқыту курсының негізінде топтық жұмыстардың
алатын орны ерекше.    Сабақ беру барысында топтық жұмыстарға көп мән беріп, сапалы
білім   беруде   топтық   жұмыстың   философиясын   түсінгендеймін.   Мұндай   сабақтардың
жалпы   мақсаты   –   оқушыларға   қолайлы   орта   қалыптастыру   арқылы   топтық   жұмысты
ұйымдастыра отырып, оқытудың нәтижелілігін арттыру. Тарих сабағында әсіресе тарихи
оқиғаларға   байланысты,   еліміздің   тарихында   ерекше   орын   алатын   мемлекет
қайраткерлеріне   (хандар,   сұлтандар,   билер,   батырлар,   ұлттық   зиялы   қауым   өкілдері)
байланысты сергіту сәттерін жасау арқылы оқушылардың көңілін сабаққа аудара алсақ, әрі
өткен материалдарға шолу жасап алуға да жол ашылады.
Бұл   бағдарламаның   басым   бөлігі,   түрлі   тәсілдер   қарастырылғанына   қарамастан,
сындарлы оқыту теориясы негіздерін қамтыған. Бұл теория оқушылардың ойлауын дамыту
олардың  бұрынғы   алған  білімдері  мен  жаңа  немесе   сыныптағы  түрлі   дерек  көздерінен,
мұғалімнен,  оқулықтан   және   достарынан   алған  білімдерімен   астастырыла   жүзеге   асады
деген   тұжырымға   негізделеді¹.   Осыған   сәйкес   оқушылардың   мұғалімнің   түсіндіргеніне
емес,   өз   сыныптастарының   талдауталқылауына   көбірек   мән   беретінін   байқадым.   Топ
ішінде зерттеушілік әңгіме барысында оқушылардың небір құнды дүниелерді сөз ететіне
куә болдым. Осының нәтижесінде шындығында, оқушы – «толып тұрған құмыра» екеніне
көзім жетті. Оқушылар өте жүйрік, әрі терең ойлайды. Кезкелген нәрсеге екі жақты қарай
алады.   Сыни   тұрғыдан   ойлау   –   бұл   саналы   мағынаны   іздеу.   Сыни   тұрғыдан   оқу   мен
жазудың көмегі зор.
Сыни тұрғыдан ойлау «ойлау туралы ойлану» деп сипатталған. Сыни тұрғыдан ойлау
– Қазақстандағы білім беруді дамыту үшін маңызды болып табылатын қазіргі ең басты
педагогикалық түсінік. Бұл әдіс оқушылар мен мұғалімдердің сыни ойлауды дамытуын
саналы және оймен қабылдауын көздейді. Сыни тұрғыдан ойлауды дамыту бағдарламасы
әлемнің   түкпіртүкпірінен   жиылған   білім   берушілердің     бірлескен   еңбегі.   Тәжірибені
жүйеге  келтірген Л. Джинни, Стил, С. Куртис,  Мередит, Чарльз Тэмпл. Жобаның негізі
Ж.Пиаже, Л.С.Выготский теорияларын басшылыққа алады².  Сын тұрғысынан ойлау –сынау
емес,   шыңдалған   ойлау.   Сыни   тұрғыдан   ойлай   отырып,   оқушы   санасезімін,   ойлау
қабылетін,   дүниетанымын   дамыта   алады.   Сыни   тұрғыдай   ойлауды   тарих   сабағында
пайдаланған   өте   тиімді,   әрі   керекті   әдіс   деп   қарастыруға   әбден   болады.   Неліктен?
Отанымыздың   тарихына   сараптама   жасау   арқылы   оқушылардың   өзіндік   пайымы
қалыптасады.   Оқушылар   тарих   сабағында   ұтқыр   жауап   айтуға   тырысады:   ең   жақсы
түсініктемені   табуға   ұмтылады,   үзілдікесілді   жауаптарды   іздеудің   орнына   тарихи
сұрақтар қояды. Оқушылар болжамдар айтады, өзіндік санасезімі қалыптасады. «Оқушылар   ой   алмасулары   керек.   Неліктен?  Олар   бірбірінің   білім   деңгейін,   не
білетінін, не білмейтінін білулері үшін ой алмасулары керек. Ой алмаса отырып, олар бір
бірінен көп нәрсені үйренеді. Ой алмаса отырып, өзінің әлемді қабылдауын, өз түсінігін
бізге жеткізеді» (Джудит Генин).
Мұғалім үнемі шығармашылықпен, ізденіспен жұмыс жасап отырса, жаңашылдыққа
жақын болғаны. Өзгелердің үлгісін өз ісінде пайдалана білсе, оған өзіндік қолтаңбасын
қосып отырса – оқушы тәрбиелеу мен білім берудегі жетістігі сол болмақ.
Қазақстан өз тәуелсіздігін алып, жаңаша құрылымы бар демократиялық қоғам құруға
кіріскеніне  біршама  уақыт өтті.  Еліміздің  болашағын жасайтын  жастар  білімімен  қатар
шығармашылық   қасиеті   жоғары,   өзіндік   көзқарасы   бар,   елге   тұлға   болатын   азаматтар
болуы   керек.  Ал  ол   азаматтарды  оқытып,   тәрбиелеп  шығаратын   негізгі  орта  –  мектеп.
Сондықтан қазіргі мектеп ішінара қайта құруларға жол беріп, көп істерде оң өзгерістерге
қол жеткізуде. Тарих пәні мұғалімдерінің міндеті – мәдениетті түрде білімді, іскер, жеке
тұлғаны дамыту, ұлтымыздың рухын көтеру, осы мақсатқа жететіндей тиімді жол іздеу.
Елбасы Н.Ә.Назарбаевтың 2030 жылға дейінгі бағдарламасын іске асыруға белсене
қатысатындар,   кең   байтақ   Қазақстанның   байлығына   ие   болатындар,   сол   байлықты   өз
иелігіне жұмсайтындар, сөз жоқ, қазіргі мектеп қабырғасында жүрген біздің оқушыларымыз
екеніне ешкім күмән келтіре алмайды. Менің де мұғалім ретінде алдыма қойған мақсатым
–   оқушыларға   ұлттық   педагогикалық   тәрбие   мен   білім   берумен   қатар   олардың
шығармашылық   қабілеттерін   арттыру.   Сол   себепті   сабақты   идеялық   жағынан   ғылыми
негізде, өмірмен байланысты ұйымдастыру оқушының қызығуын, білім құмарлығын таныту,
әр сабақта оқушыларды ойлануға, өздігінен ізденіс жасауға баулып, ойын ауызша, жазбаша
жинақтап   баяндай   білуге,   мәдениетті   сөйлеуге   үйрету   арқылы   ұлттық   әдетғұрыпты
бойына сіңіруге дағдыландыру – әрбір ұстаздың абыройлы борышы³. Бұл ретте өзім сабақ
беретін   тарих   сабағымда   оқытудың   көптеген   әдістерінен   құралған   сындарлы   оқыту
теориясының тиімді әдістерін қолданамын.
Сындарлы оқыту әдістері тұлғааралық қарым – қатынасқа негізделе отырып, «жеке
тұлғаны дамытуға бағытталатын»  қазіргі білім беру парадигмасын қанағаттандырады.
Сонымен бірге, сапалы білім алудың алғышарттары болып табылатын таным белсенділігі
мен ізденіс дербестігін қалыптастырып қана қоймай, ары қарай дамытады.
Сонымен қатар оқушыларды топқа бөлу арқылы сындарлы оқытудың әдіс тәсілдерін
қолданамын.   Мысалы,   6сыныбымда «Қазақстан   территориясы   орта   тас   дәуірінде»
тақырыбында өткен сабағымды оқушыларды   3 топқа бөлу арқылы өткіздім. Оқушылар
тақырыпты   меңгеру   үшін   «Идеал   тапсырма»   әдісін   пайдаландым.   Осы   әдіс   арқылы
оқушылар өздеріне ұнайтын тапсырманы таңдап алады: 1топ сурет салу арқылы, 2топ
қосымша   ақпарат   жинау   арқылы,   3топ   тест   құрастыру   арқылы   тақырыптың   түйінді
идеясын ашады:
1топ оқушылары мезолит кезіндегі табиғи өзгерістерді, еңбек құралдарын, алғашқы
адамдардың баспаналарын, орта тас дәуірінің негізгі жаңалықтары – садақ пен жебенің
суреттерін салу арқылы тақырыпты түсіндіріп берді. 2топ оқушылары таратылған ресурстарды, иинтернетті пайдалана отырып, мезолиттің
аз зерттелгеніне байланысты елімізде 20 шақты тұрақтар табылғаны, табиғи өзгерістерге
байланысты   ірі   жануаарлардың   азайып,   кішігірім   аңқұстардың   пайда   болғанын,
бумерангтың,   балық   аулау   құралдарының,   қайықтың   шыққаны   туралы,   т.б.   қызықты
мәліметтер жинап, ортаға шығарды.
3топ оқушылары тест сұрақтарын құрастырып, нақты ақпараттарды нақтылай түсті:
1) орта тас ғасыры қай кезеңді қамтиды?
2) Солтүстік Қазақстанда қандай тұрақтар табылды?
3)   Садақ   пен   жебе   не   үшін   ойлап   табылды?   –   деген   сияқты   сұрақтар   арқылы
оқушылардың есте сақтау қабілеттерін айқындауға болады.
Топтық   негізде   өткен   сабақты   үнемі   қолдану   барысындағы   ерекшеліктеріне
тоқталсам:
Топ алдын ала мұғалімнің әр түрлі әдістерді пайдалануы негізінде жасақталады;
Көбіне топтар тең шамалас, әртектес болады;
Топта оқушылар рөлдерге бөлінеді (баяндамашы, хатшы, дизайнер, көшбасшы, уақыт
сақшысы, бақылаушы);
Жеке   оқушының   емес,   топтың   жұмысы   бағаланады,   топтағыжеке   оқушылардың
жұмысын бақылаушы бағалайды;
Топ атынан сөйлейтін оқушыны – баяндамашыны топ оқушылары таңдайды;
Жеке   білімді   тексеру  жиынтық   бағалау   кезінде   жүргізіледі,   кейде   кері   байланыс
жасау арқылы да іске асады.
Сонымен   қатар   сабақ   барысында   жаңа   сабақты   қорытындылау   үшін   «сұрау
қорытындылау» әдісін қолданамын. Мысалы:
 Сабақта қандай мәселе қарастырылды?
 Не қызық болды?
 Қандай жаңалықпен таныстыңыздар?
 Нені үйрендіңіздер?
Әр   сұраққа
 бірнеше   оқушы   жауап   береді.
  9сыныпта   өткен  «Алаш
партиясы» сабағымда жаңа сабақты қорытындылау мақсатында осы әдісті пайдаландым.
 Сабақта «Алаш партиясының» құрылуы, тарихи маңызы туралы сөз болды.

«Алаш   партиясы»   мен   қазіргі   партиялардың   қызметін   салыстыра   қарастырғанымыз
қызықты болды.
«Алаш   партиясының»   1917   жылы   құрылуы,   оның   жетекшілері   –   Ә.   Бөкейханов,
А.Байтұрсынов, М.Дулатов сияқты қазақтың зиялы қауым өкілдері болғанын, олардың
қазақ халқының азаттығын алу жолында атқарған қызметтері туралы білдік.
 Елімнің патриоты болуды, бастаған ісімді аяқтай білуді үйрендім,  деген жауаптар
алдым.
Тарих   сабағында   ескеретін   жайлардың   бірі   –   өмірдің   жаңалықтарына   бет   бұрып,
жаңаша білім беру тәсілдерін ойлап табу – әр пән мұғалімінің негізгі мақсаты.
Сындарлы оқытудың тиімді жақтары:
Оқушылар    ақпарат алумен қатар өздерінің белгілі бір мәселені шешу жолын қисынды
түсіндіріп бере алады;
Оқушылар  ұтқыр жауап айтуға талпынады;
Мұғалім сабақта тек қана көпірше бола алады, қолдаушы, демеу, бағыт беруші болады.
Ұлттық   бірыңғай   тестілеу   мен   Оқушы   жетістігін   сырттай   бақылауда   да   жақсы
көрсеткіштерге ие болуға болады. Себебі оқушылар тек қана механикалық есте сақтаумен
емес, болашақта қажетті кезде алған білімді қолдана алатын дәрежеге жетеді. Осыған орай
тарих сабағында өзім қолданып жүрген сындарлы  оқытудың әдістәсілдері – білім  берудің
болашақ көкжиегін кеңейтетініне сенімім зор. Қорыта келе, мұғалім ізденісі білім кепілі.
Демек жаңа әдістәсілдермен қаруланған мұғалім ғана, өркениетті ел болашағын тәрбиелей
алады.
Жаңа әдістәсілдерді білім беру саласында тиімді пайдалану оқушылардың өзіндік
жұмысының   сапасын   арттыруға   көмектеседі.   Тәуелсіз   Қазақстанның   келешегі   жас
ұрпақтың қолында, ал жас ұрпақ – ұлттың ұлт болып қалуының кепілі.
Пайдаланылған әдебиеттер:
1.
2.
3.
[ Мұғалімге арналған нұсқаулық, III деңгей, 2012 ж. (4, 40, 49беттер)]
 [«Әрекеттегі RWCT философиясы мен әдістері», С.Мирсеитова, 2011]
 [Қазақ тарихы, ғылымиәдістемелік журналы, №1, 2010]

title: Доклад на тему: "ҰЛТ ТАРИХЫН ОҚЫТУДА ТҰЛҒА ҚАЛЫПТАСТЫРУ"