extracted_text:
Г.Б.Құрақова
Қазақ тілінен жаттығулар жинағы
(Оқыту орыс тілінде жүргізілетін мектепке арналған)
                              Семей қаласы Алғы сөз Буын
1жаттығу. Сөздерді оқыңдар. Сөздерді буынға бөліп, көшіріп жазыңдар. Соңғы буындағы
дауысты дыбыстардың жуан немесе жіңішке екенін айтыңдар.
Достық, етікші, мұздай, шеберлер, құрылысшы, қаздар, ауылда, көшеде.
2жаттығу. Жуан дауысты дыбыстар және жіңішке дауысты дыбыстар бар сөздерді екі
бағанға бөліп жазыңдар. Олармен сөйлем құраңдар.Орысшаға аударыңдар
Әнші, батырлық, жүмысшы, көрермендер, жолдастар, балалық, күздік, өзендер, жүзім,
ағаш.
3жаттығу. Сөздерді қазақшаға аударып, буынға бөліп жазыңдар. Буынның түрлерін
анықтандар.
Воспитание, в мире, качество, значение, хозяйство, поколение, соединяющий,
ответственный, издревле, понятие, кормилец,  положение, последний, глубокий, будущее,
рассказ, как железо.
4жаттығу. Өлнңді оқып, жатқа жазыңдар. Қарамен жазылған сөздерге жалғанған буындар
қандай буын екенін және себебін айтыңдар.
Нан анасы – бидаймын.
Ырзықты елге сыйлаймын.
Дәнім толып, піскенде,
Қауызыма сыймаймын.
                                                           (Әдібай Табылдиев.)
Түбір мен қосымша
1жаттығу. Мақалмәтелдерді көшіріп жазыңдар. Қарамен жазылған сөздердің
қосымшаларын тауып, жұрнақтын астын бір, жалғаудың астын екі рет сызындар. Мақалмәтелдер.
             1.Өнерлінің қолы – алтын,
   Өлеңшінің сөзі – алтын.
2.Ерінбеген етікші болады.
2жаттығу.а) Жұмбақты және оның шешуін оқындар. Қарамен жазылған сөздердің түбірін
қосымшалардан бөліп жазындар. Орысшаға аударыңдар
Жұмбақ.
Темір қайшы –қос қайшы,
Шығыршықсыз бос қайшы.
Еңбеккерге дос қайшы.
Еріншекке қас қайшы.
Өтпейді бір бос күні...
                                                                  (сағаттың қос тілі)
б) Қосымшаның қайсысы жалғау, қайсысы жұрнақ екенін ажырытындар.
3жаттығу. Сөйлемдерді көшіріп жазындар.Қара әріппен жазылған сөздерден зат есім мен
етістікті табыңдар.
Жанат мектепте химиядан сабақ береді. Оның әкесіОтан соғысында қаһармандықтың
үлгісін көрсеткен адам. Ерлан мен Тасу –дос. Олар шахмат ойнайды. Оқушылар
Жамбылдың өлеңдерін жатқа айтты.
4жаттығу.Төмендегі берілген сөздерді қатыстырып, бірнеше сөйлем құрап жазындар.
Кітапхана, велосипед, шахтер, каһарлы, фабрика, шахмат.
5жаттығу. Орны ауысқан сөздерден сөйлем құрап жазыңдар. Бастауыш пен
баяндауыштың астын сызындар.Баяндауышты   ағылшын тіліне аударыңдар
1.Бүлдірген, жазда, теруге, барды, балалар. 2.Асфальт, жүріп, жолмен, машина, келеді.
3.Жылы,жаққа, қайтып, құстар, барады. 4. Тұрады, күн, жазда, жоғары.
6жаттығу. Жаңа мағынаны тудырып тұрған қосымшаларды (жұрнақтарды) анықтаңдар.
Оқушы, әнші, басшы, үйшік, жолдас, бастық, қалашық, жұмысшы, етікші, хабарлас,
қалалық, дәоілік, малшы, баяндама, сақшы, сөйлем, сенім, озат, сайлаушы, білім, білгіш,
замандас, түйіншек.
7жаттығу.Сөздерді көшіріп жазыңдар, түбір мен қосымшаларды белгілеңдер.
Ұқыптылықпен, жанашырлықпен, тіршілік, денсаулық, сұлулық, білімді, достық, ағаштар.
8жаттығу. Төмендегі түбірлес  сөздердің әрқайсысына синонимдер жазындар. Оқу, оқытушы, оқылық;
Дос, достық, достасу,
Шын, шындық, шыншыл.
9жаттығу. 1. Мәтіннен түбірлес сөздерді тауып жазыңдар, сөз құрамына қарай талдаңдар.
                     2. Сөйлемдерді бірнеше рет оқып, жатқа жазыңдар.
                     3. Өз достарын туралы әңгімелеңдер.
Жадыра –оқушы. Ол жақсы оқиды. Жадыра оқулықтарын  таза ұстайды. Оны мұғалімдер
мақтайды. Жадыра мектептегі үлгілі оқушы.
10жаттығу. Берілген сөздерді қосымшалардың түріне қарай бағанаға бөліп жазыңдар.
Жұрнақ
Тәуелдік
жалғау
Жіктік жалғау Көптік жалғау Септік жалғау
Сұрама, өнеріне, жаратылған, сіңірген, алғысым, ризашылық, мұрагеріміз, уақытша,
жақсылыққа, өнерпаз, көйлекшен, байланыс, танымал, жолдастық, тәрбиеленуші,
көркемдік, шығыстың, жанжақтымын,тапқыр, бақытты, көргішпін.
11жаттығу. Сөздердің құрамына қарай талдау жасаңдар. Сөздермен сөйлем
құрастырыңдар.
Қызметің, тәртіппен, тағайындалғаннан, республикасының, билігін, президентіне,
шарттардан, өкілдіктері.
Біріккен сөз.
1жаттығу. Төмендегі жаңылтпашты оқып, қарамен жазылған сөздердің түбірлерін
ажыратып жазыңдар.
Жаңылтпаш.
. Айнабұлақ айна ма,
Қайнарбұлақ қайнар ма?
Айнабұлақ айналы
Қайнарбұлаққайнарлы
2жаттығу. Төмендегі сөзйлемдерді көшіріп, қарамен жазылған сөздердің түбірлерін
ажыратыңдар.
Алмабек пен Әділхан өз қаласындағы оқушылармен бірге тоғайға барды. Жолда олар
саршұнақтың  бірнеше  індерін  кездестірді.
3жаттығу. Төмендегі берілген біріккен сөздерді қатыстырып сөйлеп құрап жазыңдар. Жүнісәлі, Әскербек, Орынтай, Әлімжан, Ақнұр, Ақылтай, теміржол, Жетісу, Екібастұз.
4жаттығу.
Төмендегі сөйлемдерді көшіріп жазып, біріккен сөздердің астын сызындар.
Әмірбек Ақтеректе малшы. Ол малдарды әлдеқашан әріске айдап кетті. Бір кезде аспанды
қою қара бұлт қаптады. Біраздан кейін жаңбыр жауды. Жаңбыр ашылған соң,  қызылды –
жасылды кемпірқосақ көрінді.
5жаттығу. Сөйлемдерді оқып, біріккен сөздерді теріп жазыңдар, түбірлерін ауызша
ажыратыңдар.
  Көкжиектен күн шығып келеді. Біз Алайғыр руднигіне таяп қалдық. Қайыржан рудникке
бірінші рет келе жатыр. Ол күншығыс жатқан жарқыраған төбешікке қарады. Оның көзіне
аспандап ұшқан қарақұс пен көкқұтандар түсті.
6 жаттығу. Біріккен сөздерден жасалған өсімдік аттарын жазыңдар. Түбірлерін ажыратып
айтыңдар.Орысша  баламасын табыңдар
7жаттығу. Өлеңді оқып, біріккен сөзді табыңдар.
Біраздан соң басылды,
Тау жаңбыры шегініп.
Күн сандығы ашылды,
Кемпірқосақ керіліп.
             (А.Нысаналин.)
8жаттығу. 1. Біріккен сөзден жасалған заттардың атын жазыңдар.
2. Жазған сөздерінді қатыстырып,  бірнеше сөйлем құрап айтындар.
Мысалы: көкжиек  Көкжиектен күн шықты
9жаттығу. Көп нүктенің орнына тиісті әріптерді қойып, сөйлемдерді көшіріңдер.
Атасы Қойшыбекке үш көжек сатып әперді. Қойш...бек қо...ндарына қора жас...ды. Тем...р
тормен қ...ршады. Алты а...да қоянда...ы  т...рға симай кетті.  Біразын да...ындау орнына
өткізді. Ақсақал қоян...ың  өсі...талдығына  қайран  қалды.
10жаттығу. Орны ауысқан сөздерден сөйлем құрап жазыңдар. Біріккен сөздердің астын
сызыңдар.
1. Тұрады, Түйемойнақта, Әбдісамат. 2. Фермасы, Ащысайда, қой, орналасқан. 3. Шөп,
Сарыөзектен, шапты, Аманбай.
11жаттығу. Жұмбақты оқып шығып, шешуін жазыңдар.
Жұмбақ.
Бір қаланың ішінде көптеген  шар, Әрбір шардың өзіндік ұясы бар.
                                                                       (Асбұршақ.)
12жаттығу. Берілген сөздерді оқы. Оларды сөз құрамына талда. Әр сөз неше түбірден
құралған.
Бұлақ –(Айна, Жар, Кер, Талды)
Көл(Ала, Жалаңаш, Сексен, Сасық)
Дәулет(нұр, Бақ, Жан, Ес)
Аққу, ақбөкен, шаңсорғыш, балмұздақ, қосаяқ, тасбақа.    Ағылшын тіліне аудар
Қос сөздер.
1жаттығу. Сөздерді жазып, оларды құрамына қарай ажыратып айтыңдар.
От, жазушы, үлкенүлкен, құртқұмырсқа, жұмыс, жұмысшы, қызмет, қызметкер, атаана,
балашаға, қонақүй, асхана, өтемөте, мейрамхана, биікбиік, жалтжұлт, жақсыжақсы.
2жаттығу. Сөйлемдерді оқып, қос сөздер кездессе, белгілеп жазыңдар.
1. Бізге киімкешек сатып алу керек. 2. Ол өз мекенжайын көрсетіпті. 3. Іскер адамдар
күнітүні жұмыс істейді. 4. Олар молекулалық биологияны таңдапты. 5. Мен қыпшақоғыз
тілдерін зерттеймін.
3жаттығу. 1.Жұмбақты және оның шешуін оқып, көшіріп жазыңдар.
Жұмбақ.
Тұрыптұрып тербеліп,
Бәрін берер теңгеріп.
                                                             (Таразы.)
2. Қос сөздің астын сызып, оның қалай жасалғаның айтындар.
Таразыорысша,ағылшынша баламасын тауып,диалог құрыңдар
4жаттығу. Өлеңді оқып, қос сөзді табыңдар. Оның қалай жасалып тұрғанын айтыңдар.
Бірге ренжіп, құанған,
Бір үйдегі ұлқызша.
Бес баладан құралған,
Топиын аты «Жұлдызша»
                                                                   («Балдырған» журналынан.)
5жаттығу. Сөйлемдерді оқып, қос сөздердің арасына дефис қойып, сөйлемдерді
көшіріңдер. Біз «Алатау» ауылында тұрамыз. Ол сыңсыған баубақша аясында. Алма өрік ағаштары
мен тал теректер, жасыл скафандр киіп алғандай, көрікті.
6жаттығу. Өлеңді оқып, мазмұның түсіндіріңдер. Қос сөздерді тауып, қос сөздері бар
өлең жолын көшіріңдер.Гүлсімнің жанұясында қанша адам бар?
Үлгілі Гүлсім.
Үйінде де, түзде де,
Туысына, бізге
Гүлсім үлгі береді.
Аға менен жеңгесін
Атаанадай көреді.
Сіңлісіңе сыпайы,
Інісіне ыңғайлы,
Түрлі өнер үйретіп,
Жәбірлемей, жылатпай,
Үстібасын былғатпай,
Ойнатады билетіп.
                                                     (С.Сауытбеков.)
7жаттығу. 1. Жұмбақты және оның шешуін оқып, көшіріп жазыңдар.
Жұмбақ
Үлпүлп етіп тымағы,
Желпжелп етіп құлағы
Суды кешіп тұрады.
2.Қос сөздердің астын сызындар.
                                    (Құрақ.)
8жаттығу. Төмендегі қос сөздерді қатыстырып, сөйлем құрап жазыңдар.
Сапсары жапырақ. Маямая шөп. Бесалты бала. Әпәдемі сынып.
9жаттығу.  1. Төмендегі сөйлемдерді оқып, қос сөздерді табыңдар.
Бөтен үйдің босағасына жаңа жеткен су жаңа бәтеңке жанжағына тосырқай қарады. Өңшен
ұсқынсыз, ескіқұсқы аяқ киімдер табалдырық жақ төр үйге қарай шашылып жатыр. Қалай
болса, солай үймежүйме боп жатқан мұндай аяқ киімдерді бұрын көрмеген  жаңа бәтеңке
таң қалды.  (С.Жүнісовтен.)
2. Мазмұның түсіндіріңдер. Қоссөздерді аударыңдар
10жаттығу. Төмендегі сөздер неше түбірден жасалып тұрғанын айтыңдар.
Күншығыс, кемпірауыз, Белгібайұлы, Жетіқарақшы, Қызылқұм, баспасөз, жауынқұрт,
теледидар, Қазақконцерт.
11жаттығу. Төмендегі сөздерді кестеге орналастыр. Бір сөздің қайталануынан
жасалған қос сөздер
Екі сөздің қосарлануынан
жасалған қос сөздер
Күшейткіш буын арқылы
жасалған қос сөздер
Атабаба, кезек –кезек, таутас, күтекүте, бытшыт, таптаза, қырқақырқа, іркестіркес,
тыптыныш, салдыргүлдір, үпүлкен, жапжасыл, ағайынтуыс, шаршапшалғып, жүре
жүре.

Зат есім
1жаттығу. Сөйлемдерді оқып, зат есімді атаңдар. Олардың түбірін тауып, сұрақ
қойыңдар.
Бір топ бала Ақшабындыққа экскурсияға бардық. Бізді мұғалім бастап апарды. Біз
шабындық жерді аралап көрдік.  Алдымыздан бір бөдене пыр етіп ұшты. Саяжан қорқып
қалды. Біз бөдененін ұшқан жерін қарадық. Оның балапандары бар екен. Оған тимедік.
2жаттығу. 1. Мақалды көшіріп жазыңдар. 2. зат есімнің астын сызыңдар ,аударыңдар
Мақал.
Өнерлінің жолы кең.
Құс болып аспанға да ұшады,
Балық болып суда да жүзеді
3жаттығу. Сөйлемдерді оқып, кісі, жер аттарының қалай жазылып тұрғаның айтыңдар.
Мен Жұматай ағайдың сөзіне жөнді мән берген жоқпын. Міне, машинада от алды. Екеуіміз
жолға шықтық. Біз қайда барамыз, аға? деп сұрадым. –Сарышұбар қырқасына барамыз.
Сенің жолдастарың темір жинап жүр. Соны мектепке жеткізіп береміз.
                                                                                (М.Етекбаев.)
4жаттығу. Жұмбақты, оның шешуін оқындар, зат есімді тауып, түбір күйінде айтыңдар.
Жұмбақ.
Шапаным да тоным да
Даланың жүр жоныгда.
Атам сонын сонында,
Таяғы бар қолында.
                                          (Қой.)
5жаттығу. Төмендегі сөздерді көшіріп жазыңдар, оған ауызша сұрақ қойыңдар.Орыс
тілінен енген сөздерді  іріктеңдер
Аққу, асфальт, велосипед, вожатый, геолог, кереует, космонавт, медаль, подъезд, хат,
пошта, троллейбус, ғаламтор, компьютер, Толағай, оқытушы, бапкер. 6жаттығу. Сөйлемдерді оқыңдар. Кісі, жерсу аттарын көшіріңдер.
Соғыстың түтеп тұрған кезі. Алматыдағы Жамбыл атындағы № 18 мектептің үшінші класс
оқушысы Рашид Ғиззатов шиқылдақ көне столда қызық шұқшиды.  Алдында ұмаждалып,
тозығы жеткен газет бетіндегі жолдардың арасына әр әрпін анық, көркем етіп түсіру үшін
бар өнерін салып, хат жазып отыр.

(С.Әлиевтен.)
7жаттығу. Көп нүктенің орнына тиісті әріптерді қойып, сөйлемдерді көшіріңдер.
Каспий теңізі.
Кспи... тең...зі Қазақста...ның батысында. Каспий балыққ... бай. Ау...л тұрғындары
Каспийден
балық а...лайды.  Каспийге Жай...қ, Вол...а өзендері құ...ды. Бұл өзендердің ағысы қа...ты.
8жаттығу. Төменде берілген мәтіннен күрделі зат есімдерді тауып, олардың жасалу
жолдарына талдау жасаңдар.
1. Ақтөбе, Қызылорда станцияларында перронға шығып, таза ауада болдық.  2. Арал теңізі
қазіргі кезде экологиялық апатты аймаққа айналып отыр. 3. Сізге көп рахмет, балашағаңыз
аман болсын. 4. Қазақстан Республикасы – БҰҰға  мүше елдердің бірі. 5. ҚР Президенті
Н.Ә.Назарбаев: «Тілге деген көзқарас, шындап келгенде, елге деген көзқарас»,  деген еді.
9жаттығу. Берілген сөздерді дұрыс байланыстырып, сөйлем құрап жазыңдар. Күрделі зат
есімдерді анықтандар.
Атаана/ әрдайым/ бала/ болашағы/ ойлау.
Келесі/ апта/ сабақ/ кесте/ өзгерту.
Жарқанат/ тек/ қараңғы/ ұшу.
Ол/ тоғызқұмалақ/ ойын/ жақсы/ білу.
10жаттығу. Берілген сөздерді дұрыс байланыстырып, сөйлем құрап жазыңдар.
Меценат/ ұғым/ қазақ халқы/ бар/ бұрын.
Дәулет адамдар/ әнші, ақын, өнер адамы/ көмек/ көрсету.
Шүлен/ дәстүр/ Тәуелсіз Қазақстан/ жалғасын/ табу.
Жыл сайын/ өнер, әдебиет, ғылым/ үздік табыс/ жету/ азамат/ «Тарлан» сыйлығын беру.
11жаттығу. Тірек сөздерді қолданып сөйлем құрастырыңдар.
Халық, өмір, бай, ел, дәстүр, өз салтын, сақтау, ұрпақ, қонақжай, сыбаға, өнер, домбыра,
жомарт, пейілі кең, шүлен тарату, атабаба, бата беру, білу, керек, ұлт, ерекшелік.
12жаттығу. Берілген сөз тіркестерімен сөйлем құрап жазыңдар, зат есім сөздерге сұрақ
қойыңдар. Бәйгеге қатысу, қазақ елінде, ерекше дәстүр, шағын киіз үй, әнді сүйемелдеу, үздік табыс,
домбыра аспабы, күй атасы.
Көмекші есімдер.
1жаттығу. Көп нүктенің орныны тиісті жалғауларды қойып жазыңдар. Көмекші есімді
табыңдар.
Қала... іші., ауыл... сырты, көпір...  үсті, аялдама... алды, аялдама... арты, төсек... жаны,
базар... маңайы, орман... жаны, жол... қасы.
2жаттығу.Сөйлемдерді оқыңдар. Көмекші есімдер болса, оларды тіркесіп тұрған сөзбен
бірге жазыңдар.
1.Ауылдың сыртында өзен гүрілдей ағып жатыр.  2. Өнер сайысы осы аптада аяқталады. 3.
Өнер адамдарының жанында әрдайым халық көп болады. 4. Әртістер туралы бір очерк
жазғым келеді. 5. Біз театрдың алдында тұрып, суретке түспекшіміз.
3 жаттығу. Берілген сөз тіркестерін қазақшаға аударып жазыңдар.
Нашло свое предложение, оказали большую помощь, аристократы, ежегодно в искусстве, в
литературе, в науке и т.п., каждому деятелю.
4жаттығу. Көмекші есімдерді көрсетіңдер.
а) атаана, әкешеше;
ә) қызылала, қара ала;
б) терезе, еден, қабырға;
в) жаны, үсті, алдында.
Зат есімнің жекеше, көпше түрі.
1жаттығу. Өлеңді оқып, қарамен жазылған зат есімді көпше түрге айналдырып жазыңдар.
Өршеленіп суық жел,
Қарлы боран соқса да.
Қызыл қырын, қызыл ер
Тұр күзетте жақсы аға.
                                                  (Т.Молдағалиев.)
2жаттығу. 1. Жұмбақты және оның шешуін оқып, көшіріп жазыңдар.
Жұмбақ Бір жерде тұр сары ине,
Үсті басы бәрі ине.
Инелерін санасақ,
Сан жетпейді әрине.
                                     (Самырсын.)
2. Зат есімнің жекеше түрін бір сызықпен, көпше түрін екі сызықпен сызыңдар.
3жаттығу. Төмендегі сөздерді жекеше түріне айналдырып жазыңдар.
Жемістер ,бұршақтар, жұмыртқалар, киіздер, түрлер, термостар, эксковаторлар,
сіріңкелер, ракеталар.
4жаттығу.  1.Берілген сөздерге көптік жалғауын жалғандар.
                       2. «Менің оқу құралдарым» деген тақырыпқа шағын әңгіме жазыңдар.
Өшіргіш, кітап, қағаз, сөре, оқулық, дәптер, қалам, қарындаш, сөмке, сурет  дәптер.
5жаттығу. 1. Көп нүктенің орнына  зат есімдерді қойып жазыңдар.
 2. 5 сөйлем құраңдар.
Тәртіпті...                                   қызыл...                              биік...
Қызық....                                     көк...                                   суық...
Әдемі...                                       ақылды...                            тәтті...
Ащы...                                         терең...                                жылы...
(Керекті сөздер: оқушы, бала, қыз, алма, ту, тау, үй, кітап, аспан, шөп, ауа, жел, қауын, су,
көл, адам.)
6жаттығу.  Сөйлемдерді көшіріп  жазыңдар .Қарамен жазылған сөздердің қосымшаларын
белгілеңдер.
Балалар орманға келді. Орманшы балаларға биік қайынды көрсетті. Орман  ішінен әнші
құстардың дауысы естілді. Орманда түрлі ағаштар өседі екен..
Зат есімнің тәуелді түрі.
1жаттығу. Мақалмәтелді оқып, қарамен жазылған сөздердің зат есімнің қандай түрі
(жекеше, көпше, тәуелді) екенін айырып, оны көшіріңдер.
Мақалмәтел.
Көңлі жетіктің –қолы жетікті.
Жолдасы бардың –олжасы бар.
2жаттығу. Зат есімнің жай түрін тәуелдік жалғаулы түріне айналдырып жазыңдар.
Чемпион, участок, костюм, лимонад, конверт.
3жаттығу. Жұмбақтарды оқып, оның шешуін табыңдар. Тәуелдік жалғаулы сөзді
оқыңдар. Жұмбақтар.
Тақиям толған сөк,
Ерте тұрсам дым да жоқ.
                                            (Жұлдыз.)
Жасыл ине киімім,
Жайлаймын тау биігін.
Жаңа жылды тойласаң,
Төріндемін үйіңнің.
                             (Шырша.)
4жаттығу. Өлеңді көшіріп жазыңдар, тәуелдік жалғаулы сөздің астын сызыңдар.
Шаңырағың – шырағым,
Топырығың – тұмарым,
Ғаламда жоқ сыңарың,
Ғажайыбым, жұмағым,
Басы таза бұлағым,
Басылмайтын құмарым,
Қазақстан – қыраным!
(Ұ.Есдәулет)
5жаттығу. Төмендегі сөздерді үш жақта қатар жазыңдар.
Планшетім, планшеті, планшетіңіз, планшеттері, планшеттерін, планшеттеріміз,
планшеттеріңіз, планшеттерің.
6жаттығу. Өлеңді оқып, қарамен жазылған тәуелдік жалғаулы сөздің қай жақта тұрғанын
айтыңдар.
Біз әжемнің түлегі,
Әжем – үйдің тірегі,
Қайда барсам, қасымда
Қамқор болып жүреді.
(Ә.Табылдиев.)
7жаттығу. Төмендегі сөздерге үш жақта тәуелдік жалғауын қосып жазыңдар.
Туған жер, денсаулық, өмір, жайлау.
8жаттығу. Жұмбақты оқып, оның шешуін табыңдар.
Тыңдап әнін, өлеңін,
Үйден кино көремін.
                                             (теледидар)
Қатарқатар бүрмелі
Етекжені түймелі. Қозғай берсең түймесін,
Таусылмайды күйлері.
                                        (баян)
Тәуелдік жалғаулары жалғанған сөздердін жазылуы.
1жаттығу. Өлеңді оқып, қарамен жазылған сөздердің түбірі мен жалғауын ажыратыңдар.
Гүл өсірсең терлеп,
Мұның аты –еңбек.
Кесте тіксең әзірлеп,
Мұның аты – еңбек.
Сабағына жөндеп
Әзірленсең – еңбек.
Қиындықтың бәрін
Еңбек қана жеңбек.
(Н.Жанаев.)
2жаттығу. Өлеңді оқып, қарамен жазылған сөздерді құрамына талдаңдар.
                                                  Орманы пүліш, бұлағы –күміс,
Бұлбұлы –жыршы, ұлықызы – керім.
                                                  Таулары –заңғар, өзені – ырыс,
Ғажап қой, шіркін Республикам менің.
                                                               (Д.Әбілов.)
3жаттығу. 1.Көп нүктенің орнына тиісті әріптерді қойып, сөйлемдерді көшіріңдер. 2. қос
сөздердің астын сызыңдар.
Мәнш...к  жанжағын ба...қап қар...ды. Көз...не бұтақт...ғы құс ұ...сы шалынды. Бұл –
ш...мшықтың ұясы еді. Іш...нде балапандары бар. Олар а...зын ашып шиқшиқ етеді.
4жаттығу. Жұмбақты және оның шешуін оқып, қарамен жазылған сөздерді құрамына
талдаңдар.
Жұмбақ.
Көтерді әкесі баласын,
Деді: «сәнім, көркім!»
Киіп алды баласы,
Әкесінің бөркін.
                                             (Керкге, уық, шаңырақ.)
5жаттығу. Сөйлемдегі тәуелдік жалғау бар сөздірді теріп, құрамына талдаңдар. Біздің басты мақсатымыз адамның бақыты.арықтың арнасын тазартты. Құрылысшылардың
бригадасы жұмысқа кірісті. Отбасында қандай жақсы ісәрекеттер жасап жүрсің? Ертең
үйлеріңізге қонақ келеді. Сіздің көйлегіңіз қандай әдемі.
 6жаттығу. Үш жақты тәуелдік жалғауларын пайдаланып сөйлем құрастырыңдар.
Әр сөзді құрамына талдаңдар.
Cурет, жер көгереді, күн жылынады, ағаштар гүлдейді, бұлбұлдар сайрайды, бозторғай
шырылдайды.
Зат есімнің септелуі.
1жаттығу. Сөйлемді көшіріп, қарамен жазылған сөздерге сұрақ қойыңдар.
Мен үйден шықтым да, мектепке бардым. Сыныпта сабақ оқыдық. Ақжамбы сөмкесінен
оқу құралдарын алды. Мектепке кіру керек. Мектепте білім алу керек. Менде әдемі
ертегі кітап бар. Түрлітүсті қарындаштармен сурет салдым.
2жаттығу. Мақалды көшіріл жазып, өнер сөздің өлеңнің әр жолында қалай өзгергенін
айтыңдар.
Өнер еңбектің жемісі.
Өнерді ешкім біліп тұмайды.
Өнердің салған өрнегін
Шебердей жақсы көремін.
(Ө.Тұрманжанов.)
3жаттығу.Сөйлемдерді көшіріп, қарамен жазылған сөздерге сұрақ қойыңдар.
Республикадағы мемлекет тіл қазақ тілі. Сондайақ мемлекеттік ұйымдарда және
жергілікті басқару орындарда орыс тілі ресми түрде қазақ тілі мен тең қолданылады.
Қазақстан Республикасының Парламенті бар. Ол Сенат және Мәжіліс деп аталатын екі
Палатадан тұрады. Парламент заң шығару қызметін жүзеге асырады. Ол Қазақстан
Республикасы Президентінің алдында есеп береді. Үкіметті ПремьерМинистр
басқарады. Конституциялық Кеңес заңдардың орындалуын бақылайды.
4жаттығу. Жұмбақты және оның шешуін көшіріп жазыңдар. Қарамен жазылған сөздердің
қай септікте тұрғанын ажыратыңдар.
Жұмбақ.
Еңбекте бір өлшемге бағынасың..
Сол өлшеммен сертіңнен табыласың.
Егерде бас әрпін оқымасаң,
Айтасың қателіктің мағынасын.
(Сағат.)
5жаттығу. Төмендегі сөздерді септеңдер.
Полиглот, дүние жүзі, ғаламтор,  шетел тілдері, Отан, мекеме. 6жаттығу. 1.Мақалмәтелді көшіріп жазып, атау септіктегі сөздің астын сызыңдар. Оған
сұрақ қойыңдар.
Мектепбілім бесігі,
Кітапғылым есігі.
Білімөмір шырағы,
Оқу білім бұлағы.
2. Мақалмәтелді жаттап алыңдар.
7жаттығу. Сөйлемдерді көшіріп жазыңдар. Ілік септікте тұрған сөздердің астын
сызыңдар.
Арғы атамыз.
«Арғы атамыз Шыңғысхан жердің жүзін, күннің көзін билепті деседі. Одан кейінгі атамыз
Жошы хан ордасын алтыннан тігіп,қазақ елі түгіл, Еділжайықтың бойына бұйрығын
жүргізген.
 Абылай атамыз қанатын Орта жүзден асыра жайып, үш жүздің басын қайта қосқан. Одан
кейінгі атан   Уәли. Хандық дәрежесінің біз жеткен сілімтірі – менің қолымда тұрған аға
сұлтандық»,  деді Шыңғыс Шоқанға.
8жаттығу. Көп нүктенің орнына тиісті әріпті қойып, сөйлемдерді көшіріңдер. 2. Атау,
Ілік септіктегі сөздерді тауып, сұрағын жазыңдар.
Мұстафа Өзтүрік.
   Белг..лі спортшы, таэквандо қара белдігінің 6 дан иегері, қ..ғам қайрат..ері Мұстафа
Өзтүрік 1995 жылы 15 на..рызда дүние салды.
    Мұстафа Өзтүрік аз өмір..нің ішінде кө..теген  істер тындырып үлгерді. Ол Тайвань
Ұлттық с..яси университенінің халық..ралық журналистика факультетін бітірді. Әле..нің
бірнеше дүркін чемпионы. Біздің республикамызда тұңғыш жоғары дәр..желі таэквандо
мект..бін ашты.
      Мұстафа – қазақ халқының д..рынды да талантты ұлдарының б..рі.
9жаттығу. Өлеңді көшіріп жазып, барыс септікте тұрған сөздерді табыңдар, сұрақтарын
жазыңдар.
Дүкенге өзім барамын,
Үйге ассу аламын.
Айтады әжем мың алғыс
Дейді мені: «Тіл алғыш!»
                                                                                (С.Молдашев.)
10жаттығу. Сөйлемдерді көшіріп, тәуелдік жалғаулы сөздерге жалғанып тұрған барыс
септік жалғауының астын сызыңдар.
Айша ағасына көмектесті. Оның ағасы бесінші класта оқиды. Айша оның малақайына бау
тағып берді. Айша інісіне де қарайды. Оның жеңіне кезекшілік белгі қадады.
11жаттығу.  Көп нүктенің орнына тиісті әріпті қойып көшіріңдер. Зат есімдерді тауып,
олардың қай септікте тұрғаның айтыңдар. Сар..адырға шөпш..лер келді. Олар ж..лдан бірнеше ат..ы ала келді. Алды..ғы атты.. т..згіні
шұбатылып жүр. Қуат аттың тізгінін жөндеді. Аттард.. тырна..ышқа жекті.
12жаттығу. Өлеңді көшіріп ,қарамен жазылған сөздердің септік жалғауының астың
сызыңдар.
Бақа көлін сүйеді.
Балық суын сүйеді.
Жігіт елін сүйеді.
13жаттығу.Сөйлемдерді көшіріп жазыңдар, жатыс септіктегі сөздердің астын сызыңдар.
Қазақ тілінде кітап бастыру ісі Қазақстанның Ресейге қосылуынан кейін – 19 ғасырдан
басталады. Алғашқы қазақ кітаптары Петербургте, Қазанда, Орынборда, Омбыда,
Ташкентте басылды. Көп кітаптары Қазан гимназиясының баспаханасында жарық көрген
«Сейфімәлік» кітабынан басталған. Көп кітаптары Қазан университетіндегі Каримовтар
мен Хусаиновтар баспаларынан шығып тұрды.
14жаттығу. Нақыл сөздерді көшіріп жазыңдар. Жатыс септіктегі сөздердің астың
сызыңдар.
Ілімде бұлақ, білімде шырақ.
Жаманда дос жоқ, жалқауда ар жоқ.
15жаттығу. 1.Мақалдарды көшіріп жазыңдар. Шығыс септіктегі сөздер сөйлемнің қандай
мүшесі болып тұрғаның айтыңдар.
1.Ақыл жастан шығар, асыл тастан шығар. 2. Отан оттан да ыстық. 3. Бір жеңнен қол
шығар, бір жағадан бас шығар. 4.Барлық өнерден сөз өнері күшті.
2.Мақалдардың мағынасын түсіңдіріндер.
Бітер істің басына, жақсы келер қасына.
Ерелдің баласы, жер – елдің анасы.
Білгенің – бір тоғыз, білмегенің – тоқсан тоғыз.
Бір кісі қазған құдықтан
Мың кісі су ішеді.
16жаттығу.Сызбаны пайдаланып, сөйлем құраңдар.
Астана                                                           шықты
Автобус           нан/нен                              хабарлады
Алма                 дан/ден                               келді
Үй                     тан/тен                              дайындады
Радио                                                             түсті 17жаттығу. Сөйлемдерді көшіріп жазыңдар. Сызба бойынша шығыс септігінде тұрған
сөздерді түсіңдіріндер.
1.Оқушылар сабақты зор ықыласпен тыңдады.  2.Мұғалім Салтанатпен ұзақ сөйлесті.
3.Әсия терезені таза шүберекпен сүртті. 4.Марат театрға атасымен келді. 5.Нағашы
әжемнің үйіне пойызбен бардық.
18жаттығу. Көп нүктенің орнына тиісті септік жалғауларын қойып, сөйлемдерді көшіріп
жазыңдар.
Шығыс септігіндегі сөз
сұрағы
мағынасы
жалғаулары
1. Оқығанды көңілге ықылас... тоқылық. 2.Хат Астана... келіпті. 3.Асыл Жанар... сөйлесті.
4. Қой... жүні пайдалы. Жүн... фабрика... түрлі маталар тоқылады. 5.Құрылық... айнала су...
қоршалған бөлігі арал деп аталады. 6.Қымыз негізінен жылқы терісі..., емен, арша сияқты
ағаш... жасалған ыдыстар... дайындалады.
19жаттығу. Берілген жалғаулардың қайсысы жіктік жалғауы, қасысы септік жалғауы
екенін дәлелде.
ға, ге
сың, сің
мын, мін
нан, нен
да, де
нда, нде
-ның, -нің
1жаттығу. Нақыл сөздерді көшіріп, қарамен жазылған сөздерге сұрақ қойыңдар.
Сын есім.
Ерке бала ерсі бала.
Әдепті бала әдетті,
Тентек бала әлекті.
2жаттығу. Өлеңді оқыңдар, сын есім сөздерді тауып сұрақ қойыңдар.
Нан ардақты адал ас,
Кәрі, жас одан аттамас.
Ақ дастарқан үстінде,
Қол жұмай, оны ұстамас.
Нан қоқымын шашпаңдар,
Жерде жатса, баспаңдар, Теріп алып қастерлеп,
Торғайларға тастаңдар.
                         (Ө. Тұрманжанов.)
3жаттығу. Сөйлемдерді көшіріп жазып, сын есімдердің астын сызыңдар.
Қазақстан дүние жүзіндегі барлық елдермен дерлік дипломатиялық қатынас орнатты.
Барлық беделді халықаралық ұйымдарға мүше болды. Сөйтіп Қазақстанның бейбіт жолмен
қауіпсіз даму үшін кепіл бола алатын дүние жүзінің ірі мемлекеттерімен ынтымақтастық
құрылды.
Бұл орайда БҰҰ, ТМД, Шанхай форумы, Ортаазиялық экономикалық Одақ сияқты
ұйымдардың ықпалы зор.
   Қазақстан өзінің ұлттық экономикасының дамуына ықпал ету маөсатында шетелдік
инвестициялар тартуда. Дүние жүзінің  дамыған елдердің Орта Азияға беретін барлық
инвестициясының 80 пайызынан астам Қазақстан экономикасы алады. Олар қазақстанды
инвестиция салуға ең қолайлы мемлекеттердің бірі деп тануда.
4жаттығу. Өлеңді мәнерлеп оқыңдар. Өлеңнен сын есімдерді теріп жазыңдар. Олардың
қайсысы негізгі, қайсысы туынды екенін айтыңдар.

                                 Тәуелсіз елім бар.
Көк айна көлім бар,                                Жайдарлы желім бар,
Кең жайлау жерім бар.                           Өрісті белім бар.
Еңбегі еленген                                         Ерлікке баулитын,
Атақты ерім бар.                                      Егемен елім бар.
Жемісті бауым бар,                                  Тарих боп кешегім
Шыңқұзды тауым бар.                            Көп жұмбақ шешемін.
Еңісті өр еткен,                                         Егемен еліме
Жемісті қауым бар.                                   Еге боп өсемін.
                                                                                (Базарбай  Исаев.)
5жаттығу. Жұмбақты оқып, жатқа жаз. Шешуін тап. Сын есімдерді тауып, олар заттың
қандай белгісін білдіріп тұрғанын айтыңдар.
6жаттығу. Оқыңдар. Түсіп қалған сөздерді төменнен тауып, өз орнына қойыңдар.
Сырты жасыл, қапқатты,
Іші қызыл, тәптәтті.
.... бала сүйінші,
Төбең бір көкке жетеді.
Тәртіпсіз ... – күйінші,
Төмендеп басын кетеді.
.... бала жанында
Ұрыс пен ...., айқайшу.
.... бала маңынан
.... қылық байқайсың.
                     (Есентай Ерботин.) Керекті сөздер: бала, тәртіпті, ұрыншақ, ұстамды, ұнамды, керіс.
7жаттығу. Мәтінді алдымен толық, содан соң сын есімдерсіз оқыңдар. Содан мәтін
мазмұнында қандай өзгерістер болғанын айтыңдар.
Тау жолы. Тар соқпақпен адамдар ақырын жүріп келеді. Арқаларында ауыр сөмке,
қолдарында ұзын сапты балғалары бар. Бұлар   геологтер. Олар таутасты кезіп, пайдалы
қазбалар іздейді.
1. Сын есімдердің  не үшін қажет екенін түсіндіріңдер.
2. Мәтінді көшіріп жазыңдар. Негізгі, туынды сын есімдердің астын сызыңдар.
8жаттығу. Берілген сын есімдерді жұптастырып жаз.
Аласа, жарық, қымбат, қою, қараңғы, қалың, алыс, сұйық, жұқа жіңішке, жуан, жақын,
арзан, биік.
9жаттығу. Мәтінді көшіріп жаз. Сын есімдердің астын сыз.Оларды өзара салыстыр.
Қаз – суда жүзетін құс. Оның мойыны ұзын, аяғы қысқа, қызғылт немесе қызыл түсті болып
келеді. Олар маңғазданып, аяғын теңселе басады.
   Украинада арқасы мен мойыны қара сұр, омырауы ақшыл сұр, құрсақ жағы ақ қаздар да
кездеседі.
                                                                                («Ол кім? Бұл не?» кітабынан.)
10жаттығу. Төменде берілген сөздерге тиісті жұрнақтарды жалғап, сын есім жасаңдар.
Үлгі: жазжазғы. Мейірім, қоғам, адам, бауыр, қайырым, әдеп, төзім, тындыр, орын, міндет,
қасиет, сәт, бас, тәртіп, ынтымақ, бірлік, жауып, намыс, еңбек, тағылым, темір.
11жаттығу. Сөз тудырушы –лық, лік, дық, дік, тық, тік жұрнақтары арқылы
жасалған сөздерді мағынасына қарай сөз таптарына топтап жазыңдар.
Үлгі: өкілдікзат.е, унитарлықсын.е.
Демократиялық, құқықтық, әлеуметтік, республикалық, мемлекеттік, президенттік,
өкілеттік, елшілік, билік, басшылық, төрелік, азаматтық, ұйымдық, азаттық, тәуелсіздік,
конституциялық, өкілдік, министрлік, облыстық, қалалық, аудандық, ауылдық, әкімдік.
Сан есім.
1жаттығу.  1.Мәтінді көшіріп жазыңдар. Сан есімдерге сұрақ қойып, қайсысы реттік,
қайсысы есептік сан есім екенін дәлелдеңдер.
2. Реттік сан есімдерді сөз құрамына талдаңдар.
Стансы ауылдан жиырма шақырым жерде. Пойыз сағат бесте жүреді. Әділ стансыға екінші
автобуспен келді. Ол – үшінші курс студенті. Жазғы демалыстан соң оқуға бара жатыр. 2жаттығу. 1. Жұмбақты оқып шешіңдер. Сан есімдерге сұрақ қойыңдар.
Жұмбақ.
Бірінші әріп көзде бар, мұрында жоқ,
                                                   Екінші әріп тісте бар, бұрымда жоқ.
                                                   Үшінші әріп бетте бар, білекте жоқ,
 Төртінші әріп – жүректе, құлақта жоқ,
                                                   «П» әрпі – бесінші ақырғысы
Жұмбақ шешкіш  баланың ақылдасы.
                                                    (Кітап.)
2. Сан есімдерді ретімен бөлек көшіріңдер.
3жаттығу.Төмендегі сан есім, зат есімдерді қатыстырып сөйлем құрап жазыңдар.
Қырық бір ұялы телефон, он төрт озат оқушы, екі жүз сексен алты шақырым, жүз қырық
төрт жәшік, жиырма үш планшет.
4жаттығу.  Анаграмманы шешіңдер. Сан есімдерді сөз құрамына талдаңдар.
Бірінші менің бөлігім –
Шұңқырмын – екіақ әріппін.
Екінші менің бөлігім –
Бір түсті жұртқа таныттым.
Екуін қосақ жөнімен,
Орасынң шөпті онымен.
                                                       (Мұзафар Әлімбай.)
5жаттығу. Сөйлемдердегі сан есімдерді сөзге айналдырып көшіріп жазыңдар. Сан
есімдердің астын сызыңдар, дара немесе күрделі екнін айтыңдар.
1. Кит –ең ірі жануар. Оның ұзындығы 30 метр, салмағы 120 тоннадай болады. 2. Тұйеқұс
сағатына 120 километр жүгіреді. 3. Айдың көлемі Жерден 50 есеге жуық кіші. 4. Емен өте
ұзақ, яғни мың жылға дейін жасайды. 5. Жусанның  Қазақстанда 18 түрі белгілі.
6жаттығу. Жаңылтпашты оқып, жатқа жазыңдар. 1.Сан есімдердің түрін айтыңдар. 2.
Жаңылтпаштың астындағы сұраққа жауап беріңдер.
Жүз қырық үш қызғыш құсқа
Жүз қырық үш қызғышқұс қосса,
Қанша қызғыш құс болады.
7жаттығу. Сан есімдерді бір бөлек, сын есімдерді бір бөлек топтастырыңдар. Бұлардың
бірбіріне ұқсастығы мен өзгешелігін айтыңдар.
Жасыл, адам, екі, үшінші, дәмдә, кең, өзен, ұшты, жүз жеті, биік, жүзді, көңілді, жеті,
сексен алты, терек. 8жаттығу. Сөйлемдердегі сандарды сөзге айналдырып жаз. Сан есімнің қай сөзбен
байланысып тұрғанын сызба арқылы көрсет.
1. Кенен – айтыс ақыны. Ол 16 жасынанақ белгілі ақындармен айтысқа түскен. 2. Жер
бетіндегі ең терең көл – Байкал көлі. Оның тереңдігі 1637 метрден асады. 3. Құлан
сағатына 70 километр жылдамдықпен жүгіре алады. 4. Қазақстанда теректің 18 түрі
өсіріледі. 5. Қажымұқан Мұңайтпасов 26 мемлекетте болған. Ол 48 алтын, күміс және қола
медальдарға ие болған. Қажымұқанға 1927 жылы «Қазақ даласының батыры» атағы берілді.
9жаттығу. Берілген сөздерден ребус құрастырыңдар.
Жетісу, Екібастұз, бірлік, жүйрік ат.
11жаттығу. Өлеңді оқып шығыңдар, қарамен жазылған сөздердің түбірін тауып, оған
сұрақ қойыңдар.
«Бір» мен «екі» алмаңдар,
«Үшке» алданып қалмаңдар!
Кілең «төрт» алғаңдар
«Бесті» ғана армандар.
12жаттығу.  Жұмбақты шешіңдер, сан есімнің түрін анықтаңдар.
Ағайынды екеу болыпты,
Екеуі қатар тұрыпты.
Ортасында тау болып
Бірінбірі көрмепті.
Екеуінің орындайтын міндеті
Бір болыпты.
Есімдік.
1жаттығу. Жаңылтпашты оқып, жатқа жазыңдар. Есімдіктерді тауып сұрақ қойыңдар.
Оның қай сөзбен байланысып тұрғанын айтыңдар.
Ол аралда да марал,
Бұл аралда да марал.
От екен маралға арал, оттасын аралда марал.
2жаттығу. 1.Мәтінді көшіріп жазыңдар. 2.есімдіктерге сұрақ қойыңдар. 3.Сөйлем
мүшесіне талдаңдар. Сөйлемде есімдіктердің қандай мүше болып тұрғанын және қай
сөзбен байланысқанын анықтаңдар.
Көктемде біз орманға бардық. Күн көтерілді. Самал жел соқты. Ормандағы ағаштар ән
салып тұр. Әрқайсысы өз әнін шырқайды. Қайын өзінің мейрімді әніне басты. Емен ерлікті
жыр етті. Бұл әнді естіп, тату дос, батыл ер болғымыз келеді
                                                                                (В.Сухомлинский.)
3жаттығу. Берілген есімдіктерді қатыстырып сөйлем құра. Әркім, ешкім, ешқашан, ешқандай.
4жаттығу. 1.Қарамен жазылған сөздерді тиісті жіктеу есімдіктерімен алмастырып,
мәтінді көшіріп жаз.
Киіз үйге төселетін төсеніштің бірі –текемет. Текеметтің оюлы текемет, шашақты текемет,
салбырама текемет сияқты түрлері бар. Текемет сырмақтан үлкен, енді болып келеді.
2.есімдіктер қай сөз табының орнына және не үшін жұмсалып тұрғанын дәлелде.
5жаттығу. Сөйлемдерді оқып шығып, есімдіктерді табыңдар. Олардың қай септікте
тұрғанын айтыңдар.
  Бала торғайдың осы мезеттегі қалпын байқап: «Сен бізбен қошташқалы келіп отырған
сияқтысыңау. Мен сенің не деп отырғаныңды мұңайған көзіңненақ ұқтым. Сен жылы
жаққа кетем деп отырсың ғой, ақсағым! Оның жөн. Сапарың оң болсын! Қош бол! Көктем
шыққан соң қайтып кел, қарсы аламыз, саған арнап үй саламыз»,  деп оны өзінше жылы
сөзбен жұбатты.
                                                                                (Ө.Тұрманжанов.)
6жаттығу. Тиісті есімдікті қойып, мәтінді оқы. Есімдіктердің қай септікте тұрғанын айт.
Кеше (ол, мен) сыныпта кезекші болдым. (Мен, менімен  бірге айнұр кезекшілік етті.)
  (Сен, ол) гүлге су құйды, сыныпты желдетті.
  (Біз, мен) парталарды және тақтаны сүрттім. Тақта жалтырап тұр.
  (Біз, біздің) сынып таптаза.
7жаттығу. Жіктеу есімдіктерін сұрақтардың ыңғайына өзгертіп жаз. Неліктен солай
өзгерткеніңді дәлелде.
(Ол) (кіммен?) кездесу, (ол) (неге?) тағылады, (мен) (кімге?) ұнайды, (сен) (кімнің?) киімің,
(мен) (кімді?) таппады, (ол) (неден?) көлемдірек, (сен) (кімге?) бармақшы.
8жаттығу. Көп нүктенің орнына тиісті есімдікті қойып, мәтінді көшіріп жазыңдар.
.... мектепке де бірге бардық. Ол – бір үйдің еркесі. .... атасы мен әжесі бар. .... апам ғана
бар. Әкем әскерге кеткен. Апам жұмысқа ерте кетіп, кеш келеді. Ол кез қиын уақыт еді.
                                                                                (Р.Қунақова.)
9жаттығу. 1. Жұмбақты оқы, шешуін тап.
     Ол келсе орман шулайды,
     Толқып теңіз тулайды.
     Қуса, өзін қуады,
     Ешкім оны қумайды.
2. есімдіктерді табыңдар. Олардың қайсысы жіктеу есімдігі?
3. жіктеу есімдігінің орнына қай сөзді қойып айтуға болады? 10жаттығу. Өлеңді мәнерлеп оқыңдар. Есімдіктерді тауып, оларға сұрақ қойыңдар.
Мынау менің сезгенім:                Күнде бестік алсаң сен,
Ол – сыныптың анасы.                Онда басқа жоқ арман.
Өзінің де, өзгенің                         Ал оқымай барсаң сен,
Баласы – оның баласы.                Бір тал шашы ағарған.
Қай кезде де ол анық,                   Жақсы болсаң шынында,
Қайғырмайды өзі үшін.                Қартаймас деп айта алам.
Біздер үшін қуанып,                     Жаңа оқу жылыңда,
Қызарады біз үшін.                      Жасарады қайтадан.
                                                                             (Қадыр Мырза Әли.)
Етістік.
1жаттығу. Мәтінді түсініп оқыңдар. Мәтіннен етістіктерді табыңдар, оларға сұрақ
қойыңдар. Әбунасыр әлФараби туралы не білесіңдер?
Адам баласы тарихын зерттеп жүрген бір оқымыстының қолына Аристотельдің «даңқ
туралы» деген кітабы түседі. Тарихшы кітапты аяғына дейін ақтарып шығады. Кітаптың ең
соңғы бетінен: «мен бұл кітапты жүз мәрте оқып шықтым» деген жазуды көрді. Сөйтсе,
мұны жазған Әбунасыр әлФараби екен.
   Әбунасыр еш уақытта қолына алған кітапты бір не екі мәртте оқып қоя салмаған.
Мағынасына толық түсінгенше ерінбейжалықпай оқи берген.  Сөйтіп, кітапта айтылған
жағдайлардың мәнмағынасына ой жіберіп, жаңа түсініктердің есігін ашып отырған.  Сол
есігі арқылы өзі ішке кіріп,  ғылым әлемінің таңғажайып сырларына қанған, гүлзарларын
шарлаған.
                                                                                («Жыл он екі ай» кітабынан.)
2жаттығу. Төмендегі сөйлемдерді көшіріңдер, етістіктерді тауып, дара, күрделі түрін
анықтаңддар.
  Көктемде кластағы оқушылар экскурсияға барды. Бізді мұғалім бастап апарды. Орманға
келіп жеттік, орман іші тыныштық. Тек құстардың сайрағаны естіледі. Экскурсияда
көргенімізді жазып алдық.
3жаттығу. Туынды етістіктерді теріп жазыңдар. Неліктен туынды етістік екенін
дәлелдеңдер. Туынды етістіктерді қатыстырып сөйлем құраңдар.
Оқы, жырла, жүрді, жүзді, көрген, ақылдас, ойла, сезді, ұсақта, болды, керілме, тұзда,ақта,
айтады, сөйле, кешік, әкел, тазар, жаз, әдеміленді, екеуледі.
4жаттығу.Жұмбақты оқып, шешуін табыңдар. Етістіктерді көшіріңдер.
Жұмбақ.
Сыртсырт етіп соғады,
Кеудесінде жүрегі.
Өзі тілсіз  сөйлейді, Өзі жансыз – жүреді.
(Сағат.)
Етістіктердің жіктелуі және шақтары.
1жаттығу. Мәтінді түсініп оқыңдар. Мәтінге ат қойыңдар. Етістіктерді тауып, қай жақта
тұрғанын айтыңдар.
Құндыз  ақылды жануар. Олар суды бөгеп, тоғандар жасап, өздеріне жылы үй салады.
Үйінің төбесі судан шығып, астыңғы жағы суда тұрады. Адамдар сияқты бірлесе еңбек
етеді. Кейде өзара үндеседі. Қысқа көрек жинайды.
                                                                       («Қазақстан жануарлары» кітабынан.)
2жаттығу. Берілген жіктік жалғаулы сөздерді қатыстырып сөйлем құраңдар. Құраған
сөйлемдеріңде жіктік жалғаулы сөз қандай мүше болып тұрғанын айтыңдар.
Тазалаймын, үйренесің, біледі, қатысасыңдар, дайындалады, көресің, барамыз, ойлайсың,
оқыдыңыз, барарсың.
3жаттығу. Өлеңді түсініп оқыңдар. Етістіктерді теріп жазыңдар. Өлеңде олар қандай
мезгілдік ұғымда жұмсалғанын анықтаңдар.
Созылса да ұзақ қыс,                        Ыдырады тозғандай,
Ұшып келді ұзақ құс.                       Қар жоғалды, із қалмай...
Айқышұйқыш шатынап,                 Жайнайды енді келбеті,
Жарылды мұз қақырап.                    Жасылданып жер беті.
Күн ерітті сүңгіні,                             Көлдің суы зеңгір көк,
Тамшы жерді үңгіді.                         Көз тартады мөлдіреп.
                         Егінжайлар бу атып,
                         Толқиды енді мұнартып.
                                                                                (Мұзафар Әлімбай.)
4жаттығу. Мәтінді түсініп оқыңдар. Етістіктер қай шақта тұрғанын айтыңдар.
     Күй атасы – Құрманғазы жасынан домбыраға әуес болды. Ол Ұзақ күйшіден тәлім алған
еді. Құрманғазы орындаушылық шеберлігін шыңдап отырды. Есей келк Құрманғазының
атақты күйші ретінде есімі бүкіл қазақ даласына тарайды.
    Құрманғазының өмірі әділетсіздікке қарсы күреспен өтеді. Сан рет түрмеге отырды.
Құрманғазы алғашқы күйін Исатай мен Махамбеттің қазақ хандарына қарсы күресіне
арнайды.
Сұрақтарға жауап беріңдер:
1. Құрманғазы күй тартуды кімнен үйренеді?
2. Оның қандай күйлерін білесің?
3. Құрманғазы неге қарсы күресті?
5жаттығу. Мәтінді көшіріп жаз. Етістіктерді табыңдар, қай шақта тұрғаның айтыңдар. Қайың тез өседі. Одан алынатын нәрсенің бәрі де кәдеге асады. Оның бүршіктерінен дәрі
дәрмек әзірленеді. Бұтақтарынан сыпырғыш жасайды. Қайың ағашынан скипидар, спирт
алады.
                                                                                («Ол не? Бұл кім?» кітабынан.)
Кәдеге асады дегенді қалай түсінесіңдер?
6жаттығу. Мақалды жатқа жазыңдар. Келер шақ етістіктерді табыңдар. Оларға сұрақ
қойып өзара салыстырңдар.
1. Азаматпен дос бол,                                 2. Ақыл көпке жеткізер,
    Қадіріңді біледі.                                           Өнер көкке жеткізер.
7жаттығу. Төмендегі сөйлемдерді көшіріңдер. Баяндауыштын астын сызыңдар.
Аға ақылына Қасым ерекше зейін салды. Осы өнері Қасымның өмірлік серігі болып кетті.
Ол өлең жазғанда ылғи да домбыраны қолға алатын. Оның өлеңдері әуенді болатын.

                                                                                («Балдырған» журналынан.)
8жаттығу. Сөйлемдерді көшіріпжазыңдар. Сөйлем мүшелеріне талдаңдар. Баяндауыштың
осы шақта тұрғанын дәлелдеңдер.
   Қыс. Айнала аппақ, қалың қар басып жатыр. Қатты жел соғып тұр. Әкем малды ыққа
байлап жатыр. Асқар оған көмектесіп жүр. Әжем сиыр сауып отыр.
9жаттығу. Жұмбақты оқып, шешуін табыңдар. Етістіктің қай шақта, қай жақта тұрғанын
айтыңдар.
Көк қарбызым қойған жерде биік тұр,
Сол қарбызға бүкіл әлем сыйып тұр.
10жаттығу. Берілген етістіктерді құрамына қарай талдаңдар.
Өндіреміз, өсіп жатыр, түспекші, ойлайсың, тыңдадық, қызығамын, үйренді, орындамақ,
сипаттап берді.
11жаттығу. Төмендегі етістіктерді өткен шақ түрлеріне қарай үш бағанға бөліп жазыңдар.
Тұрдым, отырғанмын, тұратынбыз, отырдым, жаздым, оқығанмын, тыңдайтынсың,
жатқансыңдар, түсінетінбіз, қайталадым, сөйлегенсіздер, әңгімелесіппіз, барыпсыңдар,
күлмедіңдер.
12жаттығу. Төмендегі етістіктерден келер шақ түрін жасаңдар.
Күл, ойна, жүр, айт, сана, есепте, ойла, талда, тапсыр.
13жаттығу. Сөйлемдерді көшіріп жазыңдар, етістіктің осы шақ түрін анықтандар. 1. Мен биыл демалыста Астана қаласында боламын. 2. Аға, түскі демалыста үйге келіп
тұрыңыз. 3. Жездем баяндама жазып отыр. 4. Досымның ағасы жауынгерлік міндетін
атқарып жүр. 5. Біздің шекара сақшыларымыз әскери тәртіпті қатал сақтайды. 6.Құс
қанатымен ұшады, құйрығымен қонады.
14жаттығу. Сөйлемдерді аяқтаңдар. Баяндауышын осы шақ, өткен шақ, келер шақ түріне
қойып жазыңдар.
Үлгі: біз биыл ел арала+мақпыз, +дық, +ймыз, +лап жүрміз.
1. Сен кешкісін досыңмен хабарлас (..., ..., ...).
2. Сіздер апта сайын кел (..., ..., ...).
3. Мен әркез бұл ұсынысты қолда (..., ..., ...).
15жаттығу. Берілген етістіктерді үш шаққа қойып, жазыңдар.
Ұсыну, қалдыр, өзгерту, келісу, тап, зерттеу, ал.
Үстеу.
1жаттығу. Сөйлемдерді көшіріп жазыңдар. Қарамен жазылған сөздерге сұрақ қойыңдар,
қай сөзбен байланысып тұрғанын айтыңдар.
    Біз бүгін кітап баспаханасына бардық. Біз онда қағаз кесетін, әріп теретін машиналар
орналасқан цехтарды көрдік. Үшінші цехта кітап жасалды. Мұнда кітаптың әр беті
жасалып, түптеледі. Бұл жұмыстар қазір техникамен атқарылады. Баспахана оқулықтарды,
ақын, жазушы, ғалымдар еңбектерін кітап етіп шығарады. Баспахана жұмысшылары
кітаптарды машинаға, поезға салып, Қазақстанның қалаларына, ауылдарына жібереді.
    Міне, сенің қолыңда кітап тұр. Сен оны таза ұстап, көп оқы, жадыңа түй. Кітап – сенің
сенімді досың.
2жаттығу. Сөйлемдерді көшіріп жаыңдар. Үстеулерді тауып, олардың мағынасын
түсіндіріңдер. Үстеулердің қай сөзбен байланысып тұрғанын сызбамен көрснтіңдер.
  Саяүздік оқушы. Жазуды қатесіз, шапшан жазады. Күнде үлкендерге көмектесіп,
кішілерді қамқорлыққа алып жүреді. Ол ертең үздік оқушылардың олимпиадасына
қатысады.
3жаттығу. Берілген үстеулерді қатыстырып сөйлем құраңдар.
Бірсігүні, бұрын, күні бойы, таң сәріде, жылдам, жолшыбай, жоғары, ілгері.
4жаттығу. Кестені тиісті сөздермен толтыр және оларды өзара салыстыр. Сөз таптарының
ұқсастығы мен өзгешелігін олардың мағынасына, сұрақтарына және қай сөзбен
байланысатына қарай анықтаңдар.
Зат есім
Сын есім
Етістік
Үстеу 5жаттығу. Мәтінді түсініп оқы. Мекен үстеулер бар сөйлемдерді теріп жазыңдар.
Ақ және күлгін гүлдер.
  Атай алда, біз артта ирелең жолмен келе жатырмыз. Біз ылдиға жете бергенде қарт артына
бұрылды да:  Ананы қақаңдаршы, неге ұқсайды? – деді бақ жақты нұсқап.
    Сәкен қағілез болатын. Мүдірмей жауап айтты:  Желкенін көтеріп, жай жылжып келе
жатқан кеме секілді.
     Сәкеннің тапқырлығына риза болдық. Әдемі көрініске таңырқай қарадық. Сан жетпейтін
ақ және күлгін гүлдер тұтаса нұрланып, құдды кемелердің желкеніне ұқсап кетіпті.
                                                                                (М.Тоқбергеновтен.)
6жаттығу. Сөздерді оқыңдар. Әр топта қай сөз артық екенін тауып, себебін дәлелде.
1. Күн, дала, қайың, арыстан, әдейі.
2. Көкшіл, дәмді, сүйір, үлкен, парта.
3. Ұшты, жүзді, оқыды, үйренді, жолжөнекей.
4. Баяу, тез, ілгері, жолшыбай, қызық.
7жаттығу. Үстеулерді оқы. Осы үстеулерді білдіретін мағыналарына қарай топтап
жазыңдар.
Мезгіл білдіретін             Мекенді білдіретін                Сынқимылды білдіретін
      үстеулер                                үстеулер                                      үстеулер
           ...                                             ...                                                  ...
 Жолжөнекей, әуелден, былтыр, ілгеріде, әлдеқашан, тысқары, күндіз, мұнда, төмен,
сонда, үнемі, тез, ежелден, қолмақол, баяу, әреңәрең, етпетінен.
8тапсырма. Мәтінді көшіріп жазыңдар. Үстеулерді тауып, қай сөз табымен
байланысқанын айтыңдар.
    Тоты  әдемі құс. Ол Африка, Америка және Австралияның тропиктік ормандарында
тіршілік етеді.
   Тотының аяғы өрмелеуге ыңғайлы. Әр аяқтағы төрт саусақтың екеу алға, қалған екеуі
артқа қарай біткен. Тотылардың қанаты да жақсы жетілген. Олар кәдімгідей тез ұшады.
9жаттығу. Өлеңді оқып, жатқа жазыңдар. Сынқимыл үстеуін табыңдар.
Ақырын жүріп, анық бас,
Еңбегін кетпес далаға.
Ұстаздық қылған жалықпас
Үйретуден балаға.
(Абай.)
10жаттығу. Мақалды жатқа жазыңдар. Мезгіл үстеулерді тауып, қай сөзбен байланысып
тұрғанын айтыңдар. Ерте шықсаң алдыңнан күн шығады,
Кеш шықсаң, алдыңнан түн шығады.
Шылау.
1жаттығу. Мәтінді түсініп оқыңдар. Қарамен жазылған сөздерді көшіріп жазыңдар.
Олардың сөйлемде қандай қызмет атқарыт тұрғанын байқаңдар. Жеке тұрғанды мағынасы
баржоғын айтыңдар.
Қаршыға – өте қырағы құс. Өзі сирек кездеседі. Ормантоғайлы жерде андасанда ғана
оның «қияқияқия» дауысын естуге болады.
   Қаршыға – аса епті, қайсар қыран. Көбіне ормантоғайлы таулы жерді мекендейді. Ол
ұзақ отырып өзінің жемін аңдиды. Торғай тұқымдарынан бастап шіл мен кекілікті, қаз бен
үйректі, дуадақ пен құрға дейін алады. Бұларды көрісімен оқша атылып, зу етіп барады да,
өткір тырнағымен бүре түседі. Ол байқатпай келіп,үй құстарына да шабуыл жасайды. Оның
күшті де қысқалау қанаты жылдам ұшуға өте бейім. Құсбегілер оны ұстау үшін тұзақ
құрады.
                                                                                («Ол кім? Бұл не?» кітабынан.)
2жаттығу. Көп нүктенің орнына тиісті шылауларды қойып, көшіріп жаз.
1.Біздің сыныптың ұлдары..., қыздары..., өнерлі. 2. Мұғалім әкеме менің қалай оқитыным...
айтты. 3. Әжей Алматқа көмектескені ... алғыс айтты. 4. Алмас ... Ербол сабаққа бірге
дайындалады.
3жаттығу. Көп нүктенің орнына  тиісті шылауларды қойып, сөйлемдерді көшіріп
жазыңдар. Шылаулар қандай қызмет атқарып тұрғанын айтыңдар.
1.Кейбір жұмыскерлердің аттары ...(мен, және) сауатын сиырлары болмаса, таяуда қара
құра көрінбейді (С.Сейфуллин). 2. Сөзін оқы ... (мен, және) ойла, тез үйреніп, тез жойма
(Абай). 3. Жомарттың бүгін жүре қоярлық ниеті жоқ еді ... (мен, және) оның ниетіне қарай
көлік те болмады (Ғ.Мұстафин).
4жаттығу. Мақалмәтелдерді көшіріп, шылаулардың астын сызыңдар.
1. Еңбек ет те, міндет ет.
2. Оймақ пішсең де, олап піш.
3. Білмеген бүлдіреді, бүлдіреді де күлдіреді.
5жаттығу. Көп нүктенің орнына да, де –лердің бірін қойып, сөйлемдерді көшіріңдер.
Олар жалғау болса, сөзбен бірге, шылау болса бөлек жазыңдар.
   Тілек жұрттың бәрін ... ренжітпеуге тырысатын. Сондықтан ... болар, көршілер оны өте
жақсы көретін. Өз үйіндегі бар жұмысты істей жүріп, сабақты ... жақсы оқитын.
Мектептп ... оны бәрі сыйлайтын.
                                                                                («Балдырған» журналынан.) Сөз тіркесі.
1жаттығу. Төмендегі сөз тіркестерінің байланысу жолын түсіндіріңдер.
Көне дәстү. Сары ала. Көлдің жағасы. Кешкі мезгіл. Ол айтты. Біз келдік. Орнынан тұрды.
Жапырлай кірді.
2жаттығу. Төмендегі сөз тіркестерінен сөйлем құраңдар. Бұл сөз тіркестері арқылы
жылдың қай мезгілін суреттеуге болады?
Ашық аспан; аязды күн; ұлпа қар; көңілді балалар; көгілдір сырғанақ.
3жаттығу. Берілген сөз тіркестеріне қарсы мәндес сөз тіркестерін жазыңдар, олармен
сөйлем құрастырыңдар.
Жеңіл жұмыс ...; көңілді ән ...; терең су...; баяу жел...; қалың шөп...; шалғай жер...;
қысқа мерзім... .
4жаттығу. Төмендегі зат есімдерден сын есім жасаңдар. Олармен сөз тіркестерін
құраңдар.
Тау, аудан, көктем, аяз, жаңбыр, жаз, қар, шаш.
5жаттығу. Төмендегі сөз тіркестерінің үлгісімен тіркес қатарларын көбейтіңдер.
Үлгі: бұлтсыз аспан түнгі аспан, ашық аспан, жұлдызды аспан.
Сусыз жер; қысқы кеш; алыс сапар, ауасыз кеңістік; ерекше құбылыс.
Сөйлем.
1жаттығу. Берілген сөздерден жай сөйлем құрастырыңдар. Бірінші сөйлемдісұраулы,
төртінші сөйлемді лепті сөйлем етіп жазыңдар.
1. Бәйшешектер, неліктен, өседі, қардың, астында.
2. Гүлдер, жақсы, көреді, өте, күн, сәулесін.
3. Соңында, қарлы, қар, қыстың, астынан, өсіп, шығады, бәйшешек.
4. Тезірек, бәйшешек, екен, көрінсе.
5. Бармақшымыз, бәріміз, бәйшешек, тауға, теруге.
2жаттығу. Сөздерді оқып, олардан сөйлемдер құрап жазыңдар.
1. ғалым, қазақ, графика, жасау, туыстық, жақындық, сипат, бар, араб, таңбалар, алу.
2. ол, қазақ, фонетика, икемдеу.
3. арабша, таңба, жоқ, дыбыстар, таңба, қосу.
4. қазақ, мұрасы, Шоқан, Уәлиханов, қазынасы.
3жаттығу. Төмендегі сөздерді оқып, мағынасын түсіндіріңдер. Олармен сөйлем
құрастырыңдар. Тазалас; баяужылдам; биікаласа; ұсақірі; кеңтар; үлкекіші, біріншісоңғы.
Жай сөйлем және оның түрлері.
1жаттығу. Сөйлемдерді көшіріп жазып, тұрлаулы мүшелердің астын сызыңдар.
Жазғы еңбек.
     Егіс егіліп болды. Мал жайлауға шықты. Енді жұмыс біткен шығар деп ойлайсың. Бірақ
жаздың да өзіне тән шаруасы бар. Шабындық қаулап өсті. Оны шауып, жинау керек.
Жұмысшылар тракторлармен шөп шабады, кептіреді. Пішен маялайды. Оны қыстауға
тасиды.
                                                                                («Табтғаттану» оқулығынан.)
2жаттығу. Сөйлемдерді көшіріңдер. Бастауыш пен баяндауышты белгілеңдер.
      Ата – асқар тау, ана – бауырындағы бұлақ. Бала – жағасындағы құрақ. Талап – тұлпар.
Білім – сұңқар. Күш – білімде.
3жаттығу. Сөйлемдерді сөйлем мүшесене талдаңдар. Сөйлемнің түрлерін атаңдар.
1. Қожа Ахмет Йасауи кесенесінде мұражай орналасқан. 2. Ақын өмір шындығын айтқан. 3.
Халық оны қадір тұтады. 4. Мен таңғалдым. 5. Ұйықтап қалыппын. 6. Мені шақыртып
алшы.
4жаттығу. Сөйлемдерді көшіріп жазыңдар. Тұрлаулы мүшелерді табыңдар.
    Алмат мен Тасқын станцияда тұрады. Онда клуб бар. Клубта концерт көрсетіледі.
Айзере концертке барады. Ақжамбы мені циркке апарды. Циркті бірінші рет көрдім. Цирк
өте ұнады.
5жаттығу. Жақты сөйлемдердің бастауышы мен баяндауышын табыңдар.
    Ғалам деген – жер шарынан тысғаламшарлар, жұлдыздар, кеңістіктер.
Ғаламдағы жұлдыздар шоғырын Галактика деп атайды. Жұлдыздың құрамында сутек өте
көп. Жұлдыздар газдың қысымымен жарқырап көрінеді.
6жаттығу. Берілген сөз тіркестерін қатыстыра отырып, жақсыз сөйлем құраңдар.
Айту керек, көмектесу қажет, орындауға тиіс, қатысқаны жөн.
7жаттығу. Көп нүктенің орнына тиіс анықтаушты қойып жазыңдар.
.... Жер серіктері ғарышқа әр түрлі мақсатпен ұшырылады. 2.Ол темірден .... бұйымдар
жасайды. 3. Қазақ халқының ... өнерін жалғастырушы шәкірттері бар. 4. Фитодизайн
үйірмесіндегілер өсімдіктер туралы ... пәндері оқиды. 5. ... балалар шығармашылығына
мұражайда көрме жиі ұйымдастырылады.
Қажетті сөздер: жасанды, зергерлік, ерекше, арнайы, дарында. 8жаттығу. Жалаң сөйлемдерді жайылма сөйлемдерге айналдырып жазыңдар.
Тау мұнартады. Өсімдік көктейді. Жел тұрды. Шық түсті. Бұлт қаптады.
9жаттығу. Жайылма сөйлемдерді оқыңдар. Оларды сөйлем мүшелеріне талдаңдар.
Депутат сайлаушылармен кездесті. 2. Ар алтынмен өлшенбейді. 3. Күзгі суық өңменінен
өтті. 4. Дулат ертең ауылға жүрмекші. 5. Аңшы қақпан құрды. 6. Құсбегі бүркіт салды.
10жаттығу. Сөйлемдерді оқыңдар. Хабарлы сөйлемдерді бір бөлек, сұраулы сөйлемді бір
бөлек жазып, тиісті тыныс белгілерін қойыңдар.
Сен бізді күт (пе). Үйде нан бар (ма). Ертайда мұндай өшіргіш жоқ (па). Сен бүгінгі
кезектен қал (ма). Жолыңнан қал (ма). Оларға осының бәрі керек (пе). Күн бүгін кешегіден
суық (па).
Құрмалас сөйлем.
1жаттығу. Мәтінді көшіріп жазыңдар. Қайсысы жай сөйлем, қайсысы құрмалас сөйлем
екенін айтыңдар.
Есіл өзені Астананың  оңтүстікшығыс жағында. Ол  АюлыНияз тауынан басталады. Есіл
әуелі батысқа қарай ағады, содан кейін солтүстікке қарай бұрылыды.
2жаттығу. Өлеңде неше құрмалас сөйлем бар екенін табыңдар. Өлеңнің бір шумағын
жатқа жазыңдар.
Түн
                          Төсегіне түн жатты,                       Орман күңгірт, күңгірт көк,
     Жердің бетін түн жапты.               Құстар қалды жымжырт боп.
                          Маужырады шыңқұздар,              Бергенен соң түн хабар,
                          Көзін ашты жұлдыздар.                 Тәтті ұйқыға кетті олар.
                                                                                (Несіпбек Айтов.)
3жаттығу. Екі жай сөйлемнен құрмалас сөйлелем құрап жазыңдар.
1. Республика мектептеріндежыл сайын білім фестивалі өтеді. Оқушылар өздерінің ғылыми
жобаларын, бағдарламаларын ұсынады.
2. Лицей оқушылары әлемдік олимпиадаларға қатысады. Олар зерттеу жұмыстарымен
айналысады.
4жаттығу. Берілген жалғаулық шылауларды пайдаланып, салалас құрмалас сөйлем құрап
жазыңдар.
Бірде, біресе;
Өйткені, сондықтан;
Не болмаса, әлде.
5жаттығу. Берілген сөйлемдердің басыңқы сөйлемін жалғастырып жазыңдар.
1. Сабақ кестесін өзгертсе, ... . 2. мен сыныптан шыға бергенде, ... .
3. Оқу аяқталысымен, ... .
4. Бұл тапсырма көп дайындықты қажнт еткендіктен, ... .
6жаттығу. Мәтінді түсініп оқыңдар. Құрмалас сөйлемдерді көшіріп, жазыңдар, олардың
жай сөйлемнен өзгешелігін түсіндіріңдер.
      Бір топ бала іске жұмыла кірісіп, коньки тебетін мұз айдынын жасап жатты. Топ
баланың ішінде Олжас, Манас, Сәулелер де бар. Олар алаңның қарын күреп, тегістеді. Мұз
айдыны дайын болғаннан кейін балалар конькилерін аяқтарына байлап, сырғанақ тебуге
кірісті. Одан кейін екі топ құрап, хоккей ойнамақшы болды.
                                                                                (М. Төрежанов.)
7жаттығу. Мақалдарды жатқа жазыңдар. Сөйлемдердегі тыныс белгілерінің қойылу
себебен түсіндіріңдер. Құрмалас сөйлемдердің құрамындағы жай сөйлемдерді сөйлем
мүшелеріне талдаңдар.
1.Еңбек түбі –береке, көптің түбі – мереке. 2. Жақсы адам – елдің ырысы, жақсы жер –
жанның тынысы. 3. Батыр туса – ел ырысы, жаңбыр жауса – жер ырысы.
Қосымша материалдар.
1жаттығу. «Мақал ішінде мақал» ойыны. Төмендегі мақалдардағы қарамен берілген
сөздерді теріп жазып, олармен сөйлем құраңдар. Сонда тағы бір мақал шығады.
1. Аузында сөзі тұрмастың бір жерде өзі тұрмас. 2. Сөз асылы – кітапта. 3. Көп сөз –
көмір, аз сөз – алтын. 4. Оқуын тапса, білім қонар.
2жаттығу. Мәтінді оқып, ат қойыңдар. Кейінді ықпал әсеріне ұшыраған сөздерді тауып,
себебін түсіндіріңдер. Зат есімге сұрақ қойып, септік жалғауларын ажыратыңдар.
  Қала орталығында кітап дүкені бар. Ол үлкен әрі әдемі үйге орналасқан. Мен дүкенге
бардым. Ол ашық екен. Дүкен іші кең, жарық, таза. Сөрелерде үлкенкішілі, түрлітүрлі,
әдемі суретті кітаптар көп. Дүкенде ағылшын, араб, неміс тілдерінде жазылған кітаптар
бар екен. Абай өлеңдерінің аудармалары мені қызықтырды. Мен «Қазақтың шешендік
өнері» кітабын сатып алдым.
3жаттығу. Мәтінді оқып, мазмұның әңгімелеңдер.

    Алматы қаласындағы ең үлкен ұлттық кітапхана төрт қабатты үйде орналасқан. Оның
бөлмелері кең, биік. Кітапханаға оқушылар, студенттер, ғалымдар, жазушылар жиі келеді.
Кітапхана үнемі жұмыс істейді. Ол кітапқа өте бай. Бұл кітапханада сирек кездесетін
кітаптар да жеткілікті. Кітапханада әр түрлі тілдеге кітаптармен, газетжурналдармен
танысуға болады.
   Кітапхана қызметкерлері, кітапханашылар – өте кішіпейіл жандар. Бұл кітапхана – біздің
мақтанышымыз. 4жаттығу. Сөйлемдерді оқып, орысшаға аударыңдар. Уақыт туралы мақал жазыңдар. Үй,
мектеп, бөлме сөздерін шығыс септігіне қойыңдар.
Уақытты қадірлей білу үшін мынадай кеңестер береміз:
1. Белгеленген уақытта қоңыраулы сағатсызақ оянып үйрен.
2. Заттарыңды, кітаптарыңды белгілі орында жинақтап ұста, сонда ғана оларды тез таба
аласың.
3. Келесі күнге керекті заттарыңды кешке таман әзірлеп қой.
4. Үйінен әрқашан ертерек шық. Кешікпеуге дағдылан.
5. Орындай алмайтын іске уәде берме.
6жаттығу. Мәтінді түсініп оқып, қазақшаға аударыңдар.
     С первым снегом прилетели к нам на зимовку красногрудве снегири. На дне реки
заснули усатые сомы. Зарылись в ил лягушки. Ежик накрылся одеялом из сухих листьев.
Только медведь еще бродит. Он ждет глубокого снега. Тогда ему будет тепло в берлоге.
Аудармаға пайдаланатын сөздер: на зимовку – қыстауға, красногрудые – қызыл
төстілер, усатые – мұрттылар, сухих – кепкен, бродит қыдырып жүр.
7жаттығу. Мәтінді оқыңдар, мазмұны не туралы, әңгімелеп беріңдер. Дара және қүрделі
етістіктерді табыңдар.
Аңқау күшік
   Менің Мойнақ деген күшігім бар. Мойнақты шеңберден қарғытып өткізбек болдық. Бірақ
күшік шеңберден қарғымады. Сонан соң қағазға мысықтың суретін салдық. Оны шеңберге
жапсырдық. Мойнақ суретті көрді. Аңқау күшік суретті тірі мысық деп, оған оқтай
атылды. Сөйтіп Мойнақ шеңбердең қарғуды үйренді.
                                                                                (Қ.Айжарықов.)

8жаттығу. Мәтінді оқып, қазақшаға аударыңдар.
Зачем поют птицы?
   Для птиц весенние песни – это очень серьезное и важное дело. Поют лишь самцы. Весной
возвратится домой маленький певун и во весь голос заявляет: «Я здесь! Я прилетел и занял
участок. Тут я буду охотиться на насекомых, растить птенцов и никто не смеет поблизости
селиться».
    Есть у птичьей песни и иное назначение. Будущий папа, подыскивая подходящее место
для гнезда, начинает звонкой песней звать маму своих будущих птенцов.
                                                                                (А.Дитрих.)
Аудармаға пайдаланатын сөздер: самцыана құстар, во весь голосбар дауысымен,
насекомыежәндіктер,  иное назначениебасқа жағдайда, подыскиваяіздестіреді.
9жаттығу. Мына сөздердідұрыс айтып,жатқа жазыңдар. Қандай ықпал әсеріне
ұшырағанын айтыңдар. Сөздерді пайдаланып, 5 сөйлем құраңдар.
Досжан (Досшшан), өндіріс (өндүрүс), ащы (ашшы), жұмысшы (жұмұшшұ), көп адам (көб
адам), бүгін (бүгүн), күндіз (күндүз). Мазмұны
Алғы сөз  ............................................................................................................3.
Буын ....................................................................................................................5
Түбір мен қосымша ...........................................................................................7
Біріккен сөз ........................................................................................................9
Қос сөздер ..........................................................................................................10
Зат есім ...............................................................................................................12
Көмекші есімдер ................................................................................................13
Зат есімнің жекеше, көпше түрі .......................................................................15
Зат есімнің тәуелді түрі .....................................................................................16
Зат есімнің септелуі ...........................................................................................18
Сын есім ..............................................................................................................20
Сан есім ...............................................................................................................22
Есімдік .................................................................................................................23
Етістік ..................................................................................................................24
Етістіктің жіктелуі және шақтары ....................................................................25
Үстеу ....................................................................................................................26
Шылау .................................................................................................................28
Сөз тіркесі ...........................................................................................................30
Сөйлем .................................................................................................................32
Жай сөйлем, оның түрлері .................................................................................33
Құрмалас сөйлем ................................................................................................34
Қосымша материалдар .......................................................................................35

file_name: жаттығулар жинағы өқұрақова.docx

description: Алғы сөз

intro:
Бұл жинақта оқыту орыс тілінде жүргізілетін мектепке арналған мектептерде оқитын оқушыларға фонетика,морфология,пунктуациядан жұмыс түрлері үсынады
Мысалы:Буын

1-жаттығу. Сөздерді оқыңдар. Сөздерді буынға бөліп, көшіріп жазыңдар. Соңғы буындағы дауысты дыбыстардың жуан немесе жіңішке екенін айтыңдар.

Достық, етікші, мұздай, шеберлер, құрылысшы, қаздар, ауылда, көшеде,домбыра,шеңберлер,мұғалімде,армандаған,орындығымда,күйші,сағатты,әдепті,парақор
2-жаттығу. Жуан дауысты дыбыстар және жіңішке дауысты дыбыстар бар сөздерді екі бағанға бөліп жазыңдар. Олармен сөйлем құраңдар.Орысшаға аударыңдар

Әнші, батырлық, жүмысшы, көрермендер, жолдастар, балалық, күздік, өзендер, жүзім, ағаш.

title: Жаттығулар  жинағы


extracted_text:
Жол тәртібін білейік, аман есен  жүрейік.
Мақсаты:   Жол ережесін сақтауға баулу. Оқушыларға ойнауға болатын,
болмайтын жерлер туралы түсініктерін қалыптастыру . Көшеде ойнаудың
қауіпті екенін түсіндіру. Жолда жүру ережелерін бұзбай ойнауды үйрету.
Көрнекілігі : Суреттер,  банер  көше қиылыстары.
Әдістері:  практикалық  іс –әрекет,   ойын  викториналық сұрақтар.
Ұйымдастыру
Жұмбақ жоқ өзінде бас та құлақ та,
 Бадырайған үш көзі бар бірақта                      (бағдаршам)
БАҒДАРШАМ   ТҮСТЕРІ
Қызыл жарық жанғанда,
Қалт, тоқтай қал  табанда.
Сары шамы жағылса,
Сақ абай бол аманда.
Жасыл жарық  жол ашық,
Зымырай бер бел асып.
Тротуар – жүрер жолы жаяудың, желаяқтың,
Желаяқтың,  жайбасардың, баяудың.
Машинаның жолы – көше ортасы,
Соны ұмытып кете көрме,  аяулым.
      Жол үстінде жүгіріп келе жатқан бала өзін жеңіл әрі жүйрікпін деп
есептеп, машинадан бұрын өте шығамын деп қателеседі.  Жол бойында
балалар доппен, велосипедпен, машиналармен ойнап жүруі мүмкін. Абайсызда
доп жолға  түсіп кетті. Сен не істейсің?

   Асфальт үстінде  кішкентай балалар сурет алып отырады. Қыста шана теуіп,
сырғанайды. Жол үстінде кейде тоқтап әңгімелесуі де.  Ал өмірде  әр түрлі
жағдайлар болуы мүмкін.  Қатты жылдамдықпен келе жатқан көлік абайсызда
қағып кетеді.   Көбінесе велосипед тебу жиі кездеседі. Машинаның артында отырып ойнау өте қауіпті.
Жол ережесін бұзбай қандай жерлерде ойнауға болады?
Өз тәжірибеңнен мысалдар келтір  талдау
Сұрақтар   Сигналды  карта
 Көше қалай сөйлейді?
 Жол белгілер не үшін қажет ?
 Жаяу жүргіншілерге  қажетті белгілерді ата,
 Абайсызда көлік оқиғасына тап болған жануарлардың жағдайы
 Тиым  салынатын белгілерді ата.
 Нұсқау белгілері.
 Басымдылық белгілері
 Ескерту белгілері
ОЙЫН:  Үш көзді көмекші  БАҒДАРШАМ
1 Бағдаршамның түстерін ата
2 Бағдаршам дегеніміз не?
3 оның адам өмірі үшін пайдасы бар ма?
4 Бағдаршам жарықтарының негізгі қызметін айтып бере аласың ба?
Жолдағы қозғалыс бағдаршамнан басқа қандай белгілермен реттеледі?
             Көшеде бағдаршам болмаса,
              Кісі жоқ жол сілтер өзіңе.
              Кідірме абыржып  онда аса,
              Сенгейсін  өзіңнің  көзіңе.
Бағдаршам  қамқоршыңдай жан ашыр
Деп  тұрғандай адамдарға дол ашық.
Кезек жұмып,  ашқанда үш  көзін,
Қалт,  жібермей дәл орында тос  өзің. Барар жерге асықпа,
Бәйге алмайсың  бұрын кеп.
Сақтап  көше тәртібін,
Бағдаршамның ал тілін.
Сұрақтар:
 Жол өткелі  қалай белгіленеді?  Зебра жолағы
 Автобуста айқайлап сөйлеуге,  қатты  күлуге  болама?
 Автобуста ашық  есіктен  терезеден  басыңды  шығарып,  қолды созуға
болама?
 Автобуста біз  үлкен  кісілерге орын  беремізбе?
Қызыл шамым жанғанда,
«Не айтты ?»  деп таңданба
Тұр сен көше шетінде
Ойын, сөзге алданба
Сары  шамым жанғанда,
Ескертеді бар жанға:
«Байқа,  қызыл,  не жасыл
Жанады,  деп  алданба!»
Жасыл шамым жанғанда,
Көлік   тоқтап қалғанда,
Көшеден өт тезірек,
Мектепке,  үйге барғанда.
 Реттеуші   және  оның белгілері
Жағдаяттарды шешу
         Самат  бір күтпеген құбылысқа тап болды. Екі көшенің қиылысының қақ
ортасында қолына таяқша ұстаған адам бірде олай, бірде бұлай бұрылады.
Таяқшасын бірде жоғары көтеріп, бірде алға созып , бірде кеудесіне көлденен
ұстайды.
 Бұл қиылыстағы бағдаршам істемей тұр. Бағдаршамның міндетін
мемлекеттік автоинспекциясының қызметкерлері атқарады, РЕТТЕУШІ сол
сәтте барлық көліктермен , жаяу жүргіншілермен әңгімелесіп, қозғалысты
реттейді. Сол реттеушінің қимылдарын түсіну керек. Ал егер бағдаршам да реттеуші де жоқ кезде не істеу керек?
 Мұндай көше «Реттелмейтін көше қиялыстары», деп аталады.  Жұмыс
істемей  тұрған  бағдаршамның жыпылықтаған сары сигналы кезінде немесе
реттеуші жоқ болса, көше реттелмейтін болып есептеледі. Сонымен қатар
Реттелетін жол қиылыстары болады. Қозғал кезектлігі бағдаршамның немесе
реттеушінің сигналдарымен айқындалатын көше қиылысы реттелетін болып
есептеледі.
 Егер реттеуші мен баағдаршам қатар тұрғанда, кімді тыңдау керек?
Ондайда реттеушінің сигналдарына бағыну керек.Ол маңызды.
Сұрақтар
 1.Реттелетін немесе реттелмейтін дол қиылыстарының қайсысынан өту қиын?
2. Реттеуші көліктермен қалай сөйлеседі?
Неге реттеушінің таяқшасы қараңғыда жарқырап тұрады?
«Қалмасын  жұрт  жолынан!»
Деп жол берер  көліктер.
Зебраның   жолынан
Аумайды  өзің  келіп  көр!
Қай көше, қалаға барсаңыз да
Қай ақыл  өлшеміне салсаңыз да
Жолда жүру ережесі   заңды тәртіп
Ол ортақ  үлкен  кіші  баршамызға.
Ойын:  Мен де
 мен жолда жүру ережесін  жақсы  білемін...
 мен жаяу  жүргіншілер жолымен  жүремін...
 мен  бағдаршамның  қызыл шамы жанғанда  өте  беремін...
 мен  жол үстінде  ойнамаймын...

 Мен  жолда жүру ережесін  үйреніп аламын...
 мен жол үстінде  ойнаймын... Міне балалар жолда жүру ережесін  қалай  меңгергенддеріңді  көрсеттіңдер.
Бұл  ережелерді  есте сақтаңдар. Бүгіннен  бастап  сендер жаяу  жүргіншілер
қатарына  қосылдыңдар.

file_name: Жол т__рт¦б¦н б¦лей¦к, аман есен  ж__рей¦к..docx

intro: Оқушылардың жолда жүру ережесі туралы білімдерін толықтыру, іс-жүзінде асыра білуге үйрету. Жолда жүру ережелерін ойда сақтай білуге үйрету. Тәртіптілікке, сақ болуға,көшеде өздерін дұрыс ұсатап жүруге тәрбиелеу.олда жүру ережесімен таныстыра отырып, бағдаршам сигналдарын меңгерту, көшеде дұрыс жүруге үйрету. Жол белгілерін айыра білу дағдысын қалыптастыру, көше жағдайындағы кеңістікті бағдарлай білу дағдыларын, көшедегі мінез - құлығын, өзін - өзі ұстауын, жол ережесіне байланысты сана - сезімін дамыту.Оқушылардың жолда жүру ережесі туралы білімдерін толықтыру, іс-жүзінде асыра білуге үйрету. Жолда жүру ережелерін ойда сақтай білуге үйрету. Тәртіптілікке, сақ болуға,көшеде өздерін дұрыс ұсатап жүруге тәрбиелеу.олда жүру ережесімен таныстыра отырып, бағдаршам сигналдарын меңгерту, көшеде дұрыс жүруге үйрету. Жол белгілерін айыра білу дағдысын қалыптастыру, көше жағдайындағы кеңістікті бағдарлай білу дағдыларын, көшедегі мінез - құлығын, өзін - өзі ұстауын, жол ережесіне байланысты сана - сезімін дамыту.

ОБЗР

group: Дисциплины

title: Знай правила дорожного движения!


extracted_text:
Планконспект урока  ФК  №  59
БАСКЕТБОЛ
для учащихся  10 «А» класса
Тип урока: Смешанный
Цели и задачи урока: 1. Совершенствование техники ловли и передачи мяча от груди
                                        2. Совершенствование ведения мяча в движении
                                                                 3.Совершенствование умений выполнять основные приемы игры в баскетбол.
                         4. Воспитание организованности и чувства коллективизма.
Инвентарь: баскетбольные мячи, свисток.
Место проведения: спортзал СШ №1
Урок провела: Бротгал Надежда
Дата проведения: 04.05.2013
Частные задачи
Содержание урока
Вводноподготовительная часть 710 мин
Организовать учащихся к
проведению урока
Построение в шеренгу
Сообщение задач урока
Способствовать укреплению
осанки
Строевые упр.
повороты
Ходьба
обычная
рр вперед
на носках рр стороны
на пятках рр на пояс
полуприсед рр в вверх
полный присед рр на колени.
Бег
обычный
приставными шагами правым боком
спиной вперед
приставными шагами левым боком
обычный
Обычный бег
Переход на ходьбу с восстановлением дыхания
12 рр вверх
34 рр вниз
ОРУ (см.карточку №3 ).
Основная часть 2530   мин
– Ловля и передача мяча сверху
– Ловля и передача мяча от плеча правой и левой рукой
– Ловля и передача мяча после отскока от пола
Совершенствование ловли и
передачи мяча от груди
Доз
ка
ОМУ
1 мин
«В одну шеренгу
СТАНОВИСЬ!»
«НапраВО!»
«Налево в обход шагом
МАРШ!»
Спина прямая!
Следим за осанкой!

Бегом МАРШ!
Ноги согнуты в коленях!
До 1
1круг
0,5круга
0,5круга
0,5круга
0,5круга
1круг
0,5круга
0,5круга
0,5круга
0,5круга
1круг
Шагом МАРШ!
12 вдох
34 выдох
10 мин
ноги чуть согнуты в
коленях, кисть в форме
“воронки”, локти в
стороны – вниз
мяч за голову не опускать,
при ловле руки впереди
встречают мяч
передача правой
левая нога впереди;
передача левой – правая
впереди
одна   нога   впереди,   ноги
полусогнуты Совершенствование ведения
мяча в движении
Ведение мяча в движении

– в шаге
– в медленном беге
10 мин
Подскок   мяча   не   выше
пояса
  при   обводке
партнера   низкое   ведение,
использовать   повороты   на
месте
Учебная игра
5х5 двусторонняя игра
10мин
По упрощенным правилам
                                                                                Заключительная часть  3  5  мин
Восстановление дыхания
Ходьба
12 рр вверх
34 рр  вниз
Подведение итогов
Построение
Подведение итогов
Выставление оценок в журнал.
Организованный выход из зала.
1 круг
1 мин
1 мин
12 вдох
34 выдох
Вдох глубже, выдох
продолжительный!
Класс в одну шеренгу
становись!
Класс! Налево! В обход к
выходу МАРШ!

file_name: План-конспект 10 кл 04.05.13.docx

intro:
План-конспект урока  ФК  №  59
БАСКЕТБОЛ
для учащихся  10 «А» класса
Тип урока: Смешанный
Цели и задачи урока: 1. Совершенствование техники ловли и передачи мяча от груди
                                        2. Совершенствование ведения мяча в движении
                                                                 3.Совершенствование умений выполнять основные приемы игры в баскетбол.
                         4. Воспитание организованности и чувства коллективизма.
Инвентарь: баскетбольные мячи, свисток.
Место проведения: спортзал СШ №1
Урок провела: Бротгал Надежда
Дата проведения: 04.05.2013
Частные задачи	Содержание урока	Доз-ка	ОМУ
Вводно-подготовительная часть 7-10 мин
Организовать учащихся к проведению урока	Построение в шеренгу
Сообщение задач урока	1 мин	«В одну шеренгу-СТАНОВИСЬ!»
Способствовать укреплению осанки	Строевые упр.
-повороты

Ходьба
-обычная
-рр вперед
-на носках рр стороны
-на пятках рр на пояс
-полуприсед рр в вверх
-полный присед рр на колени.

Бег
-обычный
-приставными шагами правым боком
-спиной вперед
-приставными шагами левым боком
-обычный

Обычный бег
Переход на ходьбу с восстановлением дыхания
1-2 рр вверх
3-4 рр вниз
ОРУ (см.карточку №3 ).	До 1

1круг
0,5круга
0,5круга
0,5круга
0,5круга

1круг
0,5круга
0,5круга
0,5круга
0,5круга

1круг	«Напра-ВО!»
«Налево в обход шагом - МАРШ!»

Спина прямая!
Следим за осанкой!

Бегом МАРШ!
Ноги согнуты в коленях!

Шагом МАРШ!
1-2 вдох
3-4 выдохПлан конспект урока по физической культуры в 10 классе.


extracted_text:
Структурное подразделение «Детский сад №19» государственного бюджетного
общеобразовательного учреждения Самарской области
средней общеобразовательной школы № 2 города Сызрани
городского округа Сызрань Самарской области,
 реализующее основную общеобразовательную программу дошкольного образования
Конспект проведения
физкультурно  игрового развлечения в средней группе
 «Расскажем Петрушке о правилах дорожного движения»
             Разработал:
                                                     Багапова Светлана Владиславовна
                                                       инструктор по физической культуре
                                                               СП «Детский сад №19» ГБОУ СОШ № 2
               г.о. Сызрань Цель:
Задачи:
Материал
оборудование:
Роли:
Формирование навыков выполнения основных движений
дошкольников посредством ознакомления с правилами дорожного
движения.
 упражнять в выполнении основных движений: ходьба по
ограниченной плоскости, подлезание на средних четвереньках, бег
в заданном направлении;
 развивать  физические качества: ловкость, выносливость,
координацию движения;
 продолжать формировать умение выполнять движения по
сигналу;
 закреплять знания о правилах дорожного движения: значения о
цветовых сигналах светофора, о наземном пешеходном переходе
«зебра»,
 закрепить знания  о дорожных знаках «Пешеходный переход»,
«Автобусная остановка», «Въезд машинам запрещён», «Осторожно
дети»;
 формировать дружеские взаимоотношения в детском коллективе.
фонограмму из фильма  «Берегись автомобиля», муз. А.Ермолов.
 3 больших обруча (красный, синий, зелёный),  кольца по
количеству детей,  4 дуги,  2 пешеходные дорожки, 2 машины, 2
конуса, гимнастические скамьи, 2 мягкие дорожки.
  знаки на стойках  «Пешеходный переход», «Въезд машинам
запрещён», «Автобусная остановка», «Осторожно дети», макет
светофора;
 угощение для детей.
Ведущий –   Багапова С.В. инструктор по физической культуре
Петрушка –  Никитина О.И.
ХОД
Зал украшен воздушными шарами, дорожными знаками, игрушечными
автомобилями.
Дети заходят в спортивный зал под фонограмму из фильма  «Берегись
автомобиля» и строятся полукругом.
Ведущий:
Здравствуйте, дети! Сегодня Петрушка нас пригласил,
прокатиться на машинах.
Ой! Чтото Петрушка задерживается. Где же он? Давайте
поищем его глазами.
Гимнастика для глаз «Ищем Петрушку» Ведущий:

Петрушка:
Дети:
Петрушка:
Ведущий:
Петрушка:
Ведущий:
Если колпачок видно, значит Петрушка, где  то рядом. Давайте
громко похлопаем в ладоши и ногами потопаем, что бы он
скорее  к нам пришёл.
Дети хлопают в ладоши и топают ногами.
Под весёлую музыку вбегает Петрушка.
Здравствуйте, дети! Меня зовут Петрушка.
Здравствуй, Петрушка!
Я, ребята, к вам сегодня
Так спешил и так бежал!
Попрошу я извиненья,
Что немного опоздал.
Петрушка, а ты почему опоздал?
Я к вам ехал на машине,  у меня лопнула шина.
Не огорчайся, ребята тебе помогут, накачают тебе колесо.
Дыхательное упражнение «Насос»
(по Б.Толкачову)
(по методике йогов)
Смотрят глазки вправо – влево,
Смотрят глазки вверх и вниз.
Что увидели наши глазки?
Колпачок, колпачок!
Резко перемещают взгляд вправо и
влево.
Резко перемещают взгляд вверх и вниз.
Мягко проводят указательными
пальцами по векам.
 Мы качаем, мы качаем,
  Воздух в шины надуваем.
  Проверяем каждый раз,
  И аварий нет у нас.
Стоя ноги слегка расставить. Пальцы сжать в кулаки. Наклониться вниз,
выбрасывая резко руки, и произнести: «Шш…». Выпрямляясь, прижать руки к
груди и сделать вдох через нос.
Ведущий:
Уважаемый, а всегда ли ты соблюдаешь правила дорожного
движения на улице?
 Ни каких правил я не знаю и соблюдать их не хочу.
Ой, ребята, боюсь я за Петрушку, как бы он в беду не попал! А
давайте поиграем в игру и покатаемся на автомобилях и
покажем ему, как опасно не знать правила дорожного движения
на улице.
Петрушка:
Ведущий:
Подвижная игра «Цветные автомобили»
(игра проводится под фонограмму песни «Автомобили» в исп. группы «Весёлые
ребята»).
Дети играют в игру «Цветные автомобили». Петрушка в это время убегает от
машин. Петрушка:
Ведущий:
Дети:
Ведущий:
Дети:
Ведущий:
Дети:
Петрушка:
Ведущий:
Дети:
Ведущий:
Дети:
Ух, и испугался же я машин, как поедут со всех сторон, как бы
целым остаться. Я готов учить и соблюдать правила дорожного
движения на улице.
Ребята, поможем Петрушке?
Да!
Как называют людей, идущих по улице?
Пешеходами.
Где можно ходить пешеходам, чтобы не мешать проезжающему
транспорту?
По тротуару.
Я понял, когда я иду по улице, я – пешеход.
Теперь я буду гулять только по тротуару. А если мне надо
перейти на другую сторону улицы, что же тогда делать?
Посмотри, Петрушка, у нас  начерчены на дороге  широкие
белые полосы. Это пешеходный переход. Ребята, а как это место
ещё называют?
«Зебра!»
«Зебра»  это наземный пешеходный переход. Ребята, я
предлагаю вам принять участие в эстафете «Пешеходный
переход». Вы готовы?
Да!
Эстафета «Пешеходный переход»
Пройти по пешеходной дорожке, пролезть на средних четвереньках по 2 дуги и
вернуться назад по мягкой дорожке.
Петрушка:
Ведущий:
Значит, на машине я могу ездить только по дороге?
На улице такое место
Проезжей частью называется.
А теперь представьте, дети, что вы все водители.
Динамические игровые упражнения «Мы водители»
Едем, едем на машине
Нажимаем на педаль
Газ включаем, выключаем
Смотрим пристально мы вдаль
Дворники считали капли
Вправо, влево – чистота!
Волосы ерошит ветер
Мы шофёры хоть куда!
Движение руками.
Ногу согнуть в колене, вытянуть вперед
пяткой.
Рычаг повернуть к себе, от себя.
Ладонь приставить ко лбу.
«Дворники»  поворот рук вправо и  влево.
Пальцами взъерошить волосы.
Большой палец правой руки вверх.
Эстафета «Шустрый водитель» Ребёнок везёт машину за верёвочку между конусами до ориентира и
возвращается назад бегом.
Петрушка:
Ведущий:
Петрушка:
Ведущий:
Петрушка:
Ведущий:
Петрушка:
Ведущий:
1 ребёнок
2. Ребёнок:
3. Ребёнок:
4. Ребёнок:
Петрушка:
Ведущий:
Что за чудо жёлтый дом,
Окна светлые кругом,
Носит обувь из резины,
А питается бензином.
                                         (автобус)
 Вот мы с вами и добрались до автобусной остановки.
А чтобы вам было не скучно ждать автобус.
Мы спросим  Петрушку, кто самый главный помощник на
дороге?
А  я  не знаю.
Это светофор.
Светофор, светофор. Это что, дерево с фонариками, а на нём
огни разные горят? Красиво!
Да красиво, только светофор не для красоты ставят.
А для чего?
Вот, послушай, ребята тебе расскажут про светофор.
Перейти через дорогу
Вам на улицах всегда
И, подскажут, и помогут
Говорящие цвета.
Если свет зажёгся красный
Значит, двигаться опасно.
Жёлтый свет – предупрежденье
Жди сигнала для движенья
Свет зелёный говорит
Путь открыт!
Вот это да! Сразу всё и не запомнишь.
А чтобы легче было запомнить сигналы светофора, поиграем в
игру «Светофор»
Игра «Светофор»
Красный свет – дети стоят, жёлтый – прыгают, зелёный  шагают на месте.
Петрушка:
Спасибо, теперь я буду знать, что самый главный на дороге –
светофор, и на какой сигнал нужно начинать движение.
А, что это у вас такое интересное, картинки непонятные растут?
Петрушка, это не картинки, это – дорожные знаки, каждый знак
имеет своё значение.
Сейчас ребята тебе  расскажут про дорожные знаки.
Ведущий: 5. Ребёнок:
6. Ребёнок:
7. Ребёнок:
8. Ребёнок:
Ведущий:
По полоскам чёрно – белым
Человек шагает смело,
Знает: там, где он идёт,
Пешеходный переход.
Ни во двор, ни в переулок
Ни в пустячный закоулок
Не проехать тут никак,
Не позволит этот знак.
Помни! Означает он
«Въезд машинам запрещён».
«Автобусная остановка»
Вот троллейбус подошёл
Тормозят автобусы
Ну, куда махнём дружок, покажи на глобусе.
Эй, водитель, осторожно!
Ехать быстро невозможно,
Знают люди все на свете
В этом месте ходят дети!
Вот и подъехал наш автобус. Занимайте свои места в автобусе и
в путь.
Дети садятся верхом на гимнастическую скамейку.
1. И.п.: сидя верхом, ноги согнуты, руки в «замок» за головой;
    В.:    1 поворачивая ладони наружу, выпрямляя руки, потянуться вверх – вдох,
             2 и.п. – выдох. Повторить 4 раза.
2. И.п.: сидя верхом, руки на плечах впереди сидящего.
    В.:    1поворот вправо, отводя правую руку через сторону назад,  вдох.
             2и.п. – выдох.
              34 – то же в другую строну.  Повторить 34 раза.
3. И.п.:  то же, ноги прямые, руки на поясе.
    В.:     1поднять вверх обе ноги одновременно.
              2и.п.   Повторить 56 раз.
4. И.п.:  то же, руки за головой.
    В.:     1наклон вправо, коснуться локтем правого бедра – выдох.
              2и.п. – вдох.
              34 то же в другую сторону.  Повторить по3 раза.
Ведущий:
Петрушка:
Ведущий:
Ну, вот мы и приехали на вокзал на автобусе, нам с вами нужно
пересесть куда!?.
Братцы в гости снарядились,
Друг за друга уцепились,
И помчался в путь далёкий,
Только слышен стук колёс,
Это мчится….                  (поезд)
На автобусе и автомобилях мы катались, теперь покатаемся на
поезде. Ведущий:
Петрушка:
Ритмическая гимнастика «Паровозик букашка»
муз. А.Ермолов.
Наше путешествие подошло к концу. Мы с вами прокатились на
автобусе, поезде  и автомобилях.
Спасибо, вам дети, что рассказали мне о правилах дорожного
движения, теперь я знаю, что главный на дороге светофор,
каждый дорожный знак имеет своё значение, за это вам
угощенье!
Петрушка раздаёт конфеты, затем прощается с детьми и уходит под музыку.
Ведущий:
Ребята, вы  молодцы. Хорошо знаете правила дорожного
движения, помогаете друг другу, правильно выполняли все
задания, были внимательны.
А, сейчас пришло время возвращаться в группу. До новых
встреч, друзья!
Дети под музыку выходят из зала.
Библиографический список
1. Г.А. Шалаева. Азбука маленького пешехода. Москва, «Просвещение»,
    2006 г.
2. П.О.Астахова. Я и дорога. Москва, «Просвещение», 1998 г.
3. Г.А.Лапшина. Праздники в детском саду. Волгоград, «Учитель», 2009 г.
4. Н.В.Нищева.   Картотека подвижных игр, упражнений, физкультминуток,
    пальчиковой гимнастики. СанктПетербург, «ДЕТСТВО  ПРЕСС», 2010 г.
5. У.Я.Хабибуллина. Дорожная азбука в детском саду. СПб, 2010 г.

file_name: спрорт. развл. ПДД в ср.гр.docx

intro: К детям в гости приходит Петрушка. Петрушка не знает правил дорожного движения. В игровой ситуации , дети демонстрируют Петрушке. как опасно не знать правила дорожного движения на улице. Герою объясняют кто такие пешеходы, где можно ходить пешеходам, чтобы не мешать проезжающему транспорту. Дети с петрушкой играют в игры- эстафеты. Знакомят героя с светофором и дорожными знаками (пешеходный переход, въезд машинам запрещён, автобусная остановка, осторожно дети). Дети путешествуют на автобусе, поезде. В конце путешествия Петрушка благодарит ребят за то что рассказали ему о правилах дорожного движения, о светофоре и дорожных знаках.

title: Физкультурно - игровое развлечение «Расскажем Петрушке о правилах дорожного движения» (средняя группа, физическое развитие)


extracted_text:
Упражнения для развития силы
1) упор углом (менять угол) – держать 10 сек.
2) сгибание и разгибание рук в упоре  лежа
3) о.с. присед, поднимая руки с гантелями вперед, и поднимание  на носки, отводя
руки назад
4) лежа на животе, руки за головой, поднимать и опускать туловище, прогибая спину
5) лежа на спине, сед углом, поднимать ноги и туловище, захватывая руками голени
6) о.с.  прыжки через скакалку с вращением вперед
7) лежа на спине,  друг к другу головами, партнеры, взявшись за руки, делают стойку
на лопатках
8) лицом к гим/стенке с партнером на плечах – приседания, бег на месте
      И.п. основная стойка у края скамейки:
1) темповые прыжки вперед, ноги врозь, скамейка между ногами, прыжок на
Упражнения со скамейкой
скамейку – ноги вместе;
2) то же, но чередуя темповые прыжки на скамейку с прыжками со скамейки с
правой и левой стороны;
3) то же, но темповые прыжки выполнять двумя ногами через скамейку змейкой с
продвижением вперед
      И.п. стойка лицом к наклонной гимнастической скамейке:
1) передвигаться вверх в упоре присев, захватив руками края скамейки, спускаться
по гимнастической стенке с помощью рук и ног;
2) то же, но передвигаться вверх спиной вперед в упоре присев сзади, спускаться по
гимнастической стенке;
3) то же, но передвигаться вверх в упоре лежа на животе, спускаться по
гимнастической стенке.
Упражнения с набивным мячом
1)  подбрасывание мяча вверх и его  ловля: двумя руками,  левой, правой рукой;
2)   вращение мяча вокруг туловища, перекладывание мяча из рук в руки;
3)   перекладывание мяча между ногами, восьмерка (10 20 раз);
4)   мяч на полу:  прыжки толчком двумя ногами вперед, назад, влево, вправо
       (20–30 раз);  прыжки на  левой, правой ноге (15 – 20 раз);
5)  кувырок вперед с мячом в руках.
Упражнения для развития быстроты
1) повторное  пробегание отрезков от 10 до 60м со старта с максимальной скоростью
2) бег по наклонной плоскости вверх и вниз
3) бег за лидером, бег приставными шагами на скорость
Упражнения для развития скоростносиловых качеств
1) из упора лежа  сгибание и разгибание рук в максимальном темпе
2) запрыгивание на предметы разной высоты
3) прыжки попеременно на правой, левой ноге (от 50 до 100м)
4) прыжок в глубину с возвратом 5) прыжки со скакалкой на двух, на одной ноге (вращение попеременно вперед –
назад)
6) броски н/мяча 2кг вверх с ловлей у груди
Упражнения для развития игровой ловкости
1) подбрасывание и ловля мяча в ходьбе и беге, после кувырка, поворота,
     рывка, падения
2) броски мяча в стену, с ловлей меняя расстояние (на время)
3) ведение мяча с ударом о скамейку, о пол, с одновременным перепрыгиванием
препятствий
4) эстафеты с прыжками, бегом, изменением направления, ловлей,
    передачами и бросками
Упражнения для развития специальной выносливости
1) многократное выполнение упражнений в беге, прыжках, техникотактических
     действий с различной интенсивностью и различной продолжительностью
Упражнения для развития качеств, необходимых при выполнении броска
1) сгибание и разгибание рук в лучезапястных суставах,
      круговые движения кистями
2) передвижение в упоре на руках по кругу (вправо, влево), носки ног на месте
3) метание мячей различного веса и объема  на точность, дальность, быстроту
Упражнения для развития ловкости
1) кувырки вперед, назад, в стороны
2) жонглирование 23  теннисными мячами
3) метание после кувырков, поворотов
4) прыжки со скакалкой, под вращающейся скакалкой
Упражнения для развития двигательных качеств
1) ускорения, рывки на отрезках до 20м  и.п. (стоя, сидя, лежа)
     лицом, спиной  вперед
2) бег с максимальной частотой на месте, и перемещаясь
3) бег с остановкой и рывком в любом направлении
4) многократные прыжки с ноги на ногу, на одной ноге на месте и продвигаясь
вперед, в сторону, назад
Упражнения для развития гибкости
1) стоя ноги врозь и опираясь руками на пол, переходить в упор  лежа и наоборот,
      не сгибая ноги в коленях
2) стоя ноги врозь, вращать обруч на поясе
3) стоя поочередно боком к стенке, выполнять махи ногой вперед, назад (по 15 раз)
4) стоя, согнувшись ноги врозь, опираясь руками о горизонтальную опору, выполнять
пружинистые наклоны туловища 5) наклоны и повороты туловища, перешагивание и перепрыгивание, выкруты и круги
применяя скакалку, гим/палку
6) круги руками с максимальной амплитудой, мост, полушпагат, шпагат, махи ногами
к голове

file_name: Комплекс для развития силы.doc

intro:
Упражнения для развития силы
1)	упор углом (менять угол) – держать 10 сек.
2)	сгибание и разгибание рук в упоре  лежа
3)	о.с.- присед, поднимая руки с гантелями вперед, и поднимание  на носки, отводя руки назад
4)	лежа на животе, руки за головой, поднимать и опускать туловище, прогибая спину
5)	лежа на спине, сед углом, поднимать ноги и туловище, захватывая руками голени
6)	о.с. - прыжки через скакалку с вращением вперед
7)	лежа на спине,  друг к другу головами, партнеры, взявшись за руки, делают стойку на лопатках
8)	лицом к гим/стенке с партнером на плечах – приседания, бег на месте

Упражнения со скамейкой
      И.п. основная стойка у края скамейки:
1)	темповые прыжки вперед, ноги врозь, скамейка между ногами, прыжок на скамейку – ноги вместе;
2)	то же, но чередуя темповые прыжки на скамейку с прыжками со скамейки с правой и левой стороны;
3)	то же, но темповые прыжки выполнять двумя ногами через скамейку змейкой с продвижением вперед
      И.п. стойка лицом к наклонной гимнастической скамейке:
1)	передвигаться вверх в упоре присев, захватив руками края скамейки, спускаться по гимнастической стенке с помощью рук и ног;
2)	то же, но передвигаться вверх спиной вперед в упоре присев сзади, спускаться по гимнастической стенке;
3)	то же, но передвигаться вверх в упоре лежа на животе, спускаться по гимнастической стенке.
Упражнения с набивным мячом
1)	 подбрасывание мяча вверх и его  ловля: двумя руками,  левой, правой рукой;
2)   вращение мяча вокруг туловища, перекладывание мяча из рук в руки;
3)   перекладывание мяча между ногами, восьмерка (10- 20 раз);
4)   мяч на полу:  прыжки толчком двумя ногами вперед, назад, влево, вправо
       (20–30 раз);  прыжки на  левой, правой ноге (15 – 20 раз);
5)  кувырок вперед с мячом в руках.План конспект урока по физической культуры в 11 классе для развития силы.


extracted_text:
МОУ « Столбовская школа»
Тема: ПРИМЕНЕНИЕ ИКТ НА УРОКАХ ГЕОГРАФИИ КАК
СПОСОБ ФОРМИРОВАНИЯ МОТИВАЦИИ И
ПОВЫШЕНИЯ ЭФФЕКТИВНОСТИ ОБУЧЕНИЯ
Подготовила :
Учитель географии Новогрибельская В.В.
2016г. ПРИМЕНЕНИЕ ИКТ НА УРОКАХ ГЕОГРАФИИ КАК СПОСОБ
ФОРМИРОВАНИЯ МОТИВАЦИИ И
ПОВЫШЕНИЯ ЭФФЕКТИВНОСТИ ОБУЧЕНИЯ
Среди школьных предметов нельзя выделить главные и второстепенные.
Но география занимает особое место.
Главное ее назначение в школьной программе – дать обучающимся
объективную картину мира, показать ее отличие от места к месту.
Географически грамотный человек понимает взаимосвязь и
взаимоотношения между людьми, территорией, ее природой и
хозяйственной
составляющей. Знания географии должны быть сплетены воедино так,
чтобы
каждый школьник обладал умением всестороннего пространственного
мира.
Поэтому принципиально важны при формировании географической
грамотности оптимальные формы, методы и средства обучения.
Ведь сколько методических задумок учителя порой остаются
      нереализованными, потому что у группы учащихся не    оказалось, к
примеру,
атласов, а у учителя необходимых карт или иллюстраций. В таких
ситуациях
педагог не может применить разнообразные формы и средства обучения
и
эффективность обучения снижается.
Именно поэтому учителя географии накапливают разнообразный
наглядноиллюстративный материал: настенные демонстрационные
плакаты,
карты, схемы, рисунки, фотографии. Но даже самые полные
«педагогические копилки» не всегда дают возможность обучать так,
чтобы
школьники воспринимали мир не в виде набора разобщенных природных
компонентов, а в виде взаимосвязанных территориальных природно
общественных систем.
Одним из способов решения таких методических проблем являются
ИКТ. Ведь география – это такой школьный предмет, в котором наряду
с
традиционными формами и средствами обучения, заложены огромные
возможности, для применения компьютерных технологий и
мультимедийных средств.
При применении ИКТ обучение направлено не столько на усвоение готовых знаний, сколько на формирование интеллектуальных умений и
самостоятельную познавательную деятельность обучающихся.
Внедрение ИКТ в процесс обучения не означает, что они заменяют
традиционную методику предмета. Данные технологии позволяют
вносить
совершенно новые компоненты в содержание урока, организовывать
учебный процесс с четко заданной целью и планируемым результатом.
В зависимости от целей и задач урока, содержания учебного материала,
уровня подготовленности класса и педагогического мастерства учителя,
наличия необходимых средств информационные технологии можно
применять на этапе изучения нового материала, обобщения и
систематизации
знаний, а также на внеклассных мероприятиях. Незаменимы
компьютерные
технологии при выполнении практических работ, творческих заданий,
при
контроле знаний и умений, демонстрации учебных материалов, при
работе с
номенклатурой и статистическими данными.
Способы использования ИКТ: классноурочная система, индивидуальное
обучение, занятия в компьютерном классе под руководством педагога,
самостоятельная работа.
Достоинства применение ИКТ:
универсальность (возможность сочетания с любым из учебно
методических комплексов и при любом оснащении компьютерами);
эффективность применения на всех этапах учебного процесса;
гибкость (возможность самостоятельно строить урок из имеющегося
материала);
наглядность, красота, удобство;
воздействие на различные виды памяти.
Какие возможности открывают ИКТ для учителей географии?
Способствуют совершенствованию методики преподавания географии
в условиях сокращения времени на ее изучение в школе.
Облегчают организацию учебной деятельности, упрощают ее
планирование.
Способствуют более эффективному использованию объяснительно
иллюстративного метода, например, при необходимости формирования
мотивации на уроке,
в использовании дополнительного материала, выходящего за рамки
учебника.
Дают возможность увеличить число заданий практического характера, предназначенных для проверки сформированности у школьников
умений
работать с различными источниками географической информации, и
решать
географические задачи, с которыми школьники могут встретиться в
жизни.
Облегчают сбор и хранение разнообразной информации, создают
оптимальные условия для поиска и творческого применения собранного
материала.
Презентации позволяют создать образ описываемой территории,
показывают ее красоту, уязвимость.
Позволяют не только показать географический объект, но и вынести
ключевые определения, связанные с его изучением.
Позволяют представить вопросы или задания теста в электронном
виде, что экономит бумагу и время.
Дают возможность использовать кинофрагмент, не теряя времени на
включение видеомагнитофона.
Открывают новые возможности использования картографического
метода обучения.
Способствуют созданию ситуаций проблемного обучения.
Способствуют внедрению учебных проектов в образовательный
процесс.
А что же дают ИКТ обучающимся?
Способствуют формированию устойчивого познавательного интереса
к географии.
Облегчают выполнение самостоятельной работы, связанной со
свободным поиском данных из различных источников.
Формируют навыки и умения анализировать информацию и
представлять ее в конкретном виде: доклада, таблиц, графиков,
видеоматериала.
Способствуют формированию различных приемов логического
мышления: анализа, синтеза, абстрагирования, сравнения, обобщения,
группировки.
Создают динамические картографические образы, тем самым
облегчают усвоение учебного материала.
Представляют новые возможности для развития творческих
способностей.
Упрощают усвоение географических терминов.
Дают возможность оперировать большими объемами географической
информации.
Дают возможность неограниченного количества обращений к
заданиям.
Открывают возможность немедленной обратной связи с учителем. В практике мною используются различные технологии. В 711
классе при изучении нового материала использую мультимедийные уроки.
(ИНФОУРОК)
.
Интерактивную доску использую в разных классах и на разных этапах
урока. Например, при изучении темы «Население» в 9м и 10м классе.
.
Обучающиеся старших классов, применяя метод проектов,
самостоятельно готовят презентации по различным темам. Наиболее
удачные
проекты обсуждаем на уроке. В результате систематической работы мною
собраны проекты, созданные старшеклассниками по теме «Страны мира».
Но особое значение имеют ИКТ для подготовки и представления
научнопрактических работ обучающихся, а также при подготовке
выпускников к ЕГЭ, для повторения материала и для отработки навыков
работы с тестами.
Незаменимы компьютерные технологии при проведении внеклассных
мероприятий. Применение ИКТ открывает новые    возможности для игр,
викторин, соревнований, так как может динамично менять задание,
переходить к новым конкурсам.
В заключении хотелось бы сказать, что использование современных
ИКТ на уроках и во внеурочное время – это не дань моде, а
необходимость, позволяющая обучающимся и учителю более
эффективно решать стоящие перед ними задачи.
Использованная литература
(статья в сборнике «Информационнокоммуникационные технологии в
педагогической деятельности»   2009 год, )

file_name: икт на уроках географии.docx

intro: О значении информационно-коммуникативных технологий в работе на уроках географии,о значении Информационно Коммуникативных Технологий для мотивации обучения. В статье приводятся примеры работы  с учениками в разных классах в данном направлении.О роли информационно коммуникативных технологий  в учебно-воспитательном процессе  и при подготовке домашних заданий.

title: ИКТ  на уроке географии(из опыта работы)


extracted_text:
1.11
1.21
1.21
2.21
2.10
3
3
4.2
4.2
Распознай по описанию о ком идет
речь
Вспомни и запиши, какие сказки ты
прочитал,
 представьте их в виде схемы
«Паучок» рис.1
Запиши главных героев этих сказок,
используя схему рис.1
Каким героям сказок Андерсена
принадлежат эти вещи
 (На какую букву начинаются эти
слова)
 Отобрази в схеме «Паучок»  рис 2
Проиллюстрируй
последовательность сказки,
соединив стрелочкой рис 3
Применив свои знания, установи
связь по образцу
 представь в виде схемы «Паучок»
рис 4
Используя подсказки определи из
каких сказок эти иллюстрации?
 Заполни схему  рис5
Распознай, какие слова
спрятались(анограммы). Запиши
их
«Гадкий …__________________»
«Дикие … __________________»
 «Стойкий …
___________________»
«Снежная … __________________»
«Оле…  ___________________»
«Принцесса …  ________________»
Распознай, какие слова
пропущены. Запиши их
ЁТУКОН – ____________________
ДИБЕЛЕ –
________________________
АССЕЦНИРП –
__________________ ВОНИОГ  _______________________
РОЛЬКО –
__________________________
 Представьте, что кусочек
волшебного зеркала залетел к вам в
класс и попал к комулибо,…  Что
же может произойти? Придумайте
свой рассказ.
Порассуждай и нарисуй героя на
которого ты похож. (или хочешь
быть похожим)
Аргументируй свой ответ
5.10
6.20
                                                                 Карта знаний 1

file_name: карта знаний 1.docx

title: Внеклассное мероприятие по литературному чтению "Путешествие по сказкам Андерсена" 3 класс