extracted_text:
Муниципальное казенное образовательное учреждение дополнительного образования
Ордынского района Новосибирской области «Дом детского творчества»
Утверждаю:
Директор: _______ А.Н. Прохин
Программа объединения «Классики»
«Юный видеограф»
для детей от 7 до 17 лет
Продолжительность программы: 3 года
Автор программы:
Дегтярев В.И.
р.п. Ордынское, 2017 г. Пояснительная записка
В настоящее время всё более актуальным для человека становится владение новыми
информационными технологиями. Уже трудно представить нашу жизнь без такого явления,
как   Интернет   –   а   ведь   еще   15   лет   назад   существование   подобного   информационного
пространства   казалось   возможным   только   на   страницах   произведений   писателей
фантастов.
Очевидно, что вслед за «демократизацией» сетевых технологий (рост доступности
Интернета)   и   технологий   связи   (введение   в   широкий   обиход   мобильных   телефонов)
наступает   время   «демократизации»   телевидения.   Современный   уровень   развития
цифровых   технологий   уже   сейчас   делает   доступным   для   молодых   людей   создание
собственными силами телевизионных передач, отвечающих стандартам качества местных и
региональных телестудий. Техническая база, необходимая для организации собственного
телевизионного производства, сегодня стала вполне доступной по ценам. В её основе –
цифровые видеокамеры и компьютеры, которые постепенно перестают быть экзотикой и
становятся предметами быта, подобно телевизору или холодильнику.
Предстоящий в недалёком будущем переход телевещания на систему цифрового
распространения   сигнала   позволит   значительно   удешевить   себестоимость   телевидения.
Прогнозируется   значительное   увеличение   количества   телеканалов   (процесс   появление
«нишевых» каналов начался уже сегодня), развитие Интернеттелевидения и в перспективе
– превращение телевидения в средство коммуникации, доступное для всех желающих.
Следовательно, уже сегодня необходимо обучать детей технологии телевидения –
это предоставит им значительные конкурентные преимущества на рынке коммуникаций в
будущем.
Сегодня   детская   телевизионная   журналистика   имеет   хорошие   возможности   для
развития в системе дополнительного образования. Местные телеканалы заинтересованы в
том,   чтобы   показывать   больше   передач   на   местную   тематику,   в   том   числе   о   жизни
молодёжи, но по ряду причин не готовы вкладывать в это деньги. При этом возможности
организовать   собственное   телепроизводство   в   рамках   учреждения   дополнительного
образования становятся вполне реальными, остаётся только получить доступ к телеэфиру.
Следовательно,   возникает   возможность   взаимовыгодного   сотрудничества   местных
телестанций и детских телестудий.
Такой   опыт   уже   накоплен   в   деятельности   детской   телестудии   «Классики».   В
течение 8 лет передачи выходят в эфир на местном телеканале.
Важная особенность телевизионного производства состоит в том, что оно является
коллективным. Телевизионная передача может быть подготовлена к эфиру только общими
усилиями   большого   творческого   коллектива.   Успех,   зрительское   внимание   приходит
только в том случае, если весь коллектив профессионально работает над воплощением
единой творческой задачи. С другой стороны, телевидение сегодня занимает все большее
коммуникационное поле, оказывает все большее воздействие на аудиторию. Телевидение –
средство   массовой   коммуникации,   оно   затрагивает   интересы   многих   людей.   Как
показывает   практика   –   основным   источником   получения   информации   является   именно
телевидение.   Большую   часть   свободного   времени   человек   проводит   перед   экраном
телевизора.
Эти   особенности   позволяют   рассматривать   современное   детское   телевидение   не
только   как   средство   развития   детских   талантов   или   способ   подготовки   будущих
тележурналистов.   Детская   тележурналистика   может   выступать   как   современное
направление   коллективной   социальнозначимой   деятельности   детского   коллектива,
направленной на продвижение ценностей демократии, гуманизма, прав человека. Именно
поэтому   детская   тележурналистика   становится   всё   более   востребованной   детскими   и
2 молодёжными   организациями,   которые   нуждаются   в   собственных   каналах   диалога   с
обществом.
Детское   телевидение   рассматривается   в   рамках   данной   программы   как   сфера
социальной практики детей и подростков, в рамках которой они приобретают культурный,
нравственный, мировоззренческий и социальный опыт.
1. Формирование творческой личности с активной гражданской позицией.
2. Обучение основам работы видеооператора и монтажера.
Цели программы:
Задачи программы:
1. Создание образовательной среды, направленной на становление личности ребенка как
гражданина общества.
2. Создание оптимальных условий для развития нравственного, творческого потенциала
ребенка через приобщение к телевизионному творчеству.
3. Развитие интеллектуальных, коммуникативных способностей личности.
4. Расширение общего кругозора воспитанника.
5. Развитие способности самостоятельно определять свои взгляды, позиции, способности
принимать решения в ситуациях морального выбора и нести ответственность за эти
решения.
Синтетическая   природа  телевидения  (взаимодействие   слова,   звука,  изображения)
конечно,   усложняет   процесс   обучения   основам   телевизионных   профессий.   Ребенку
необходимо овладеть устной и письменной речью, выразительными средствами видеоряда,
сценарным мастерством, основам монтажа – только в этом случае он сможет полноценно
участвовать   во   всех   этапах   производства   телепрограммы.   Именно   поэтому   программа
предусматривает   знакомство   с   азами   различных   телевизионных   специальностей,
позволяющих   подростку   оценить   свои   способности   и   в   дальнейшем   выбрать
специализацию.
Образовательный результат программы выражается в овладении ребенком набора
индивидуальных качеств, профессиональных знаний, умений и навыков:
 способность к активному сотрудничеству в любом виде деятельности;
 умение ясно выражать свои мысли и общаться с собеседниками и партнерами;
 навыки самостоятельной постановки и решения нестандартных творческих задач;
 умение ориентироваться в нестандартной ситуации;
 владение основами операторского мастерства;
 владение основами нелинейного видеомонтажа.
Особенностью   программы   является   её   практикоориентированный   характер.
Подростки проходят обучение в процессе работы над реальным телевизионным продуктом
–   регулярной   телепередачей   для   местного   телеэфира.   Такая   работа   в   составе   детской
редакции имеет четкие сроки, накладывает на весь коллектив и каждого человека большую
ответственность за выполнение взятых на себя обязательств. Таким образом, формируется
«детский производственный коллектив» альтруистического характера, создание которого
лежит в основе коммунарской методики. Программа предоставляет большие возможности
для использования воспитательных возможностей коммунарской педагогики, в том числе
обучения детей самоорганизации, самоуправлению, социальному проектированию.
Программа носит комплексный характер и включает в себя различные элементы:

обучение основам операторского мастерства и видеомонтажа видеомонтаж;
3 

развитие творческих, коммуникативных способностей личности в процессе участия в
творческом телевизионном процессе;
участие в социальнозначимой деятельности детского самоуправляемого коллектива.
Программа   предусматривает   различные   виды   и   формы   образовательной
обучающие семинары;
деятельности:

 мастерклассы;





экскурсии;
тематические лагеря и выездные сборы;
самостоятельное изучение тематических ресурсов Интернет;
практическое создание телевизионных сюжетов, анализ удач и ошибок;
создание   и   реализацию   социальных   проектов   с   использованием   возможностей
телевидения.
Программа представляет собой интенсивный курс, требующий больших затрат по
времени от участников, в том числе на самостоятельную работу вне рамок учебного плана.
Деятельность   на   основе   создания   детской   телепередачи   требует   большого   количества
времени   на   практическую   работу:   съёмки   телесюжетов,   создание   сценария,   запись
закадрового   текста,   видеомонтаж.   Преимущественно,   программа   рассчитана   на   детей
старшего   школьного   возраста,   которые   могут   справиться   с   этим   объёмом   учебной
нагрузки.   Также   предусмотрена   организация   обучения   и   практической   работы   по
подгруппам   (звеньям),   исходя   из   возможностей   технического   обеспечения   (количество
видеотехники и компьютеров).
Воспитательная система
Тип   воспитательной   системы  (по   классификации   Е.Н. Барышникова):
воспитательная система социальной ориентации. В основе системы – следующий комплекс
приоритетных   ценностей:   общество,   коллектив,   демократия,   совместный   труд   и   т.д.   В
данной   воспитательной   системе
 воспитание   рассматривается   как   процесс
целенаправленной социализации подрастающих поколений.
Вид   воспитательной   системы  (по   классификации   Е.Н. Барышникова):
воспитательная система «Созидание». В основе системы – осуществление созидательной
деятельности различной направленности.
Основные компоненты
ценностно – смыслового
ядра
1. созидательный труд
Основные характеристики данного
вида воспитательной системы
Вид воспитательной
системы
Воспитательная система
созидание
Осуществление созидательной
деятельности различной
направленности.
Цель   воспитания  направлена   на   воспитание   гражданина,   которого   можно
охарактеризовать следующими качествами:
 успешно выполняющий весь спектр социальных ролей: ученика, семьянина, жителя
своего города, члена детского сообщества, гражданина своей страны, человека мира;
 соблюдающий   принципы   равноправия   и   ненасилия   в   процессе   взаимодействия   с
людьми;
 социальноактивный, законопослушный;
 гражданин и патриот своей страны;
 способный участвовать в творческом преобразовании социальной действительности.
Компоненты воспитательной системы.
4 Используются   педагогические   технологии:   общественнополезной   деятельности,
ролевой игры, социального проектирования, тренинга, лагерного сбора и другие.
Ключевыми направлениями работы являются:
 социальная адаптация учащихся, направленная на формирование умение выполнять
социальные требования и решать различные социальные проблемы;
 социальное творчество учащихся, направленное на преобразование окружающих
социальной среды и самих себя.
Компоненты воспитательной системы:
 выездные лагерные сборы;
 социальнопсихологические тренинги;
 организация общественнополезной деятельности;
 система обучения социальным и прикладным навыкам;
 система взаимодействия с семьей;
 участие в различных социальных проектах и акциях.
Работа с родителями включает в себя:
 включение родителей в учебновоспитательный процесс;
 создание условий для проявления социальной активности родителей и их детей.
Тематическое планирование программы структурировано по направлениям:
Тематическое планирование
операторское мастерство
видеомонтаж


Особенностью деятельности студии является обязательное создание ежемесячных (10 шт. в
год) выпусков новостей для эфира на Ордынском ТВ. По этой причине в каждый раздел
программы включено время на съёмку мероприятий и монтаж новостных сюжетов.
Направление 1. Операторское мастерство.
Раздел 1. Видеокамера.
Темы:   Техника   безопасности   при   работе   с   видеокамерой.   Устройство   цифровой
видеокамеры.   Правила   хранения   и   транспортировки.   Основные   компоненты   и   блоки.
Обращение   с   видеокамерой.   Приёмы   использования.   Технология   использования
аккумулятора   и   носителей   информации.   Функциональное   назначение   элементов
управления   видеокамерой   и   их   грамотное   применение.   Работа   на   выездах   при   съёмке
мероприятий.
Раздел 2. Видеоряд и композиция кадра
Темы:   Требования   к   видеоряду.   Основные   правила   видеосъёмки.   Баланс   белого,
освещенность кадра, выравнивание кадра по вертикали. Устойчивость камеры при съёмках
без штатива. План: крупный, средний, общий. Ракурс. Перспектива. Глубина кадра. Свет и
цвет. Работа на выездах при съёмке мероприятий.
Раздел 3. Человек в кадре.
Темы:   Выбор   плана   при   съёмке   человека.   Монтаж   по   крупности.   Обрезка,   «воздух».
Ошибки и средства исправления. Съёмка взаимодействующих объектов. Съёмки диалога.
«Правило восьмёрки». Съёмка интервью. «Говорящий фон». Съёмка «стендапа». Работа
на выездах при съёмке мероприятий.
5 Раздел 4. Внутрикадровый монтаж.
Темы: Панорама. Технология выполнения. Виды панорам. Переход фокуса. Реализация и
назначение.   Динамика   и   статичность   при   съёмке.   Движение   камеры,   способы
использования.   Монтажная   фраза  и   правила   её   съёмки.   Работа   на   выездах   при   съёмке
мероприятий.
Раздел 5. Съёмка телесюжета.
Темы:   План   съёмок,   формулировка   основной   мысли.   Изучение   объектов   съёмки.
Взаимодействие  оператора и  журналиста  по решению творческой  задачи.  «Картинка»
основа телесюжета. Алгоритм работы оператора при съёмке телесюжета. Съёмки в особых
условиях освещенности. Работа на выездах при съёмке мероприятий.
Раздел 6. Работа оператора в экстремальных условиях.
Темы: Производство съёмок в условиях низких температур, во время дождя. Съёмки в
движении.  Работа в условиях недостаточной освещённости. Средства защиты камеры и
оборудования.   Технология   использования   зимника   и   дождевика.   Правила   хранения   и
транспортировки   зимника   и   дождевика.   Особенности   эксплуатации   камеры   при   резкой
смене   условий   температурного   режима   съёмки.   Работа   на   выездах   при   съёмке
мероприятий.
Раздел 7. Работа на выездах.
Темы: Методика производства съёмки в типичных помещениях. Приёмы съёмки с одной
точки   разных   ракурсов.   Обязательные   действия   при   каждой   смене   точки   съёмки.
Правильное взаимодействие оператора с объектом съёмки. Оптимальные точки съёмки на
мероприятиях. Эффективные способы и места съёмки. Права и обязанности оператора при
съёмке. Работа на выездах при съёмке мероприятий.
Раздел 8. Эксплуатация дополнительного светового оборудования.
Темы: Лайтдиск, его виды и назначение. Использование лайтдиска при съемке, правила
хранения.   Накамерный   свет,   типология.   Особенности   эксплуатации   и   применения
накамерного   света.
  Выбор   фильтров
соответственно   условиям   съёмки.   Специализированное   осветительное   оборудование
Работа на выездах при съёмке мероприятий.
  Цветовая   температура,
  градуирование.
Раздел 9. Эксплуатация дополнительного звукового оборудования.
Темы: Перечень оборудования для записи звука. Типы микрофонов. Встроенные, выносные,
радиомикрофоны.   Правила   хранения   и   транспортировки   микрофонов.   Уровни   звука.
Баланс   каналов.   Ошибки   и   средства   их   исправления.   Работа   на   выездах   при   съёмке
мероприятий.
Направление 2. Видеомонтаж.
Раздел 10. Основы нелинейного видеомонтажа.
Темы:   Основные   правила   и   меры   безопасности   при   обращении   с   компьютером.
Оборудование   для   нелинейного   видеомонтажа.   Работа   с   видеофайлами   на  компьютере.
Программы   для   обработки   и   просмотра   видеофайлов.   Принципы   выбора   программных
средств.   Основные   различия   и   общие   черты   средств   обработки   видео.   Требования   к
6 компьютеру   для   видеомонтажа.   Технология   нелинейного   видеомонтажа.   Работа   при
монтаже новостных сюжетов для выпуска в эфир.
Раздел 11. Монтажный план сюжета.
Темы: Обработка исходного материала. Создание монтажного листа, монтажного плана
сюжета. Принципы монтажа видеоряда. Монтаж по крупности, монтаж по ориентации в
пространстве. Монтаж по фазе движения, по темпу движения. Детальный, крупный, первый
средний, второй средний, общий планы. Использование «перебивок», деталей. Работа при
монтаже новостных сюжетов для выпуска в эфир.
Раздел 12. Импортирование видеофайлов на компьютер.
Темы: Работа с модулем «Захват» программы видеомонтажа. Создание видеофайлов для
монтажа   видеосюжета.   Правила   и   особенности   сохранения   видеофайлов.   Параметры,
рекомендуемые при захвате видео. Запись закадрового текста. Технология подготовки и
производства   записи   звука.   Правила   и   ошибки   при   записи   звука.   Работа   при   монтаже
новостных сюжетов для выпуска в эфир.
Раздел 13. Программа видеомонтажа.
Темы: Основные инструменты программы видеомонтажа. Интерфейс программы. Форматы
видео. Настройки программы для начала работы. Основные параметры проекта. Правила и
особенности   сохранения   проектов.   Резервное   хранение   и   пути   поиска   потерянных
проектов. Работа при монтаже новостных сюжетов для выпуска в эфир.
Раздел 14. Звуковой ряд телесюжета.
Темы: Размещение на дорожке видеоредактора закадрового теста и синхронов. Создание
файла   проекта.   Работа   с   модулем   «Аудиоредактор»   программы   видеомонтажа.
Использование аудиофильтров. Эффекты применяемые при монтаже. Выбор частот для
выделения   человеческой   речи.   Работа   при   монтаже   новостных  сюжетов   для   выпуска   в
эфир.
Раздел 15. Построение видеоряда.
Темы:   Размещение   видео   на   дорожке   видеоредактора.   Сочетание   звукового   ряда   с
видеорядом  сюжета.   Синхронизация  звука  и  видео.  Правила   перемещения.  Основные   и
дополнительные дорожки. Варианты и способы регулирования уровней громкости звука.
Работа при монтаже новостных сюжетов для выпуска в эфир.
Раздел 16. Создание видеофайла телесюжета.
Темы:   Создание   видеофайла   телесюжета   в   программе.   Экспортирование   файла   на
видеокамеру и другие носители. Итоговые параметры файла: разрешение, частота кадров.
Настройки и варианты пресетов при выводе файла. Битрейт его влияние на качество и
объём   видеофайла.   Оценка   времени   вывода   видеофайла.   Проверка   на   совместимость
параметров фрагментов. Работа при монтаже новостных сюжетов для выпуска в эфир.
Раздел 17. Специальные инструменты видеомонтажа.
Темы: Создание титров и заставок. Динамические  титры. Эффекты перехода (transition
effects),   эффекты  moving  path,   использование   функции  overlay.   Видеофильтры.
Использование   изображений   и   аудиофайлов   при   создании   видеофайла.   Подбор
изображений   и   сохранение   пропорций.   Разрешение   изображений   и   проекта.   Работа   при
монтаже новостных сюжетов для выпуска в эфир.
7 Раздел 18. Технология и принципы размещения видеофайлов в сети Интернет
Темы:   Серверы,   предоставляющие   сервис   хранения.   Выбор   сервера   для   размещения
файлов. Регистрация на сервере. Просчёт времени выгрузки файла на сервер. Механизмы
реализующие   охрану   авторских   прав.   Конвертеры   как   средство   ускорения   выгрузки.
Оптимальное хранение видеофайлов. Выгрузка файлов работ для участия в телевизионных
конкурсах.
Учебнотематический план
Первый год обучения
Разделы
Направление 1. Операторское мастерство
Раздел 1. Видеокамера.
Раздел 2. Видеоряд и композиция кадра.
Раздел 3. Человек в кадре.
Направление 2. Видеомонтаж
Раздел 10. Основы нелинейного видеомонтажа.
Раздел 11. Монтажный план сюжета.
Раздел 12. Импортирование видеофайлов на компьютер.
Практика
Количество учебных часов
Теория
Всего
144
48
48
48
144
42
48
54
288
104
35
35
34
104
29
35
40
40
13
13
14
40
13
13
14
ВСЕГО ЗА УЧЕБНЫЙ ГОД
Второй год обучения
Разделы
Направление 1. Операторское мастерство
Раздел 4. Внутрикадровый монтаж.
Раздел 5. Съёмка телесюжета.
Раздел 6. Работа оператора в экстремальных условиях.
Направление 2. Видеомонтаж
Практика
Количество учебных часов
Всего
Теория
150
42
48
54
144
104
29
35
40
104
40
13
13
14
40
8 Раздел 13. Программа видеомонтажа.
Раздел 14. Звуковой ряд телесюжета.
Раздел 15. Построение видеоряда.
13
13
14
29
35
40
ВСЕГО ЗА УЧЕБНЫЙ ГОД
42
48
54
288
Третий год обучения
Разделы
Направление 1. Операторское мастерство
Раздел 7. Работа на выездах.
Раздел 8. Эксплуатация дополнительного светового
оборудования.
Раздел 9. Эксплуатация дополнительного звукового
оборудования.
Направление 2. Видеомонтаж
Раздел 16. Создание видеофайла телесюжета.
Раздел 17. Специальные инструменты видеомонтажа.
Раздел 18. Технология и принципы размещения
видеофайлов в сети Интернет.
Практика
Количество учебных часов
Теория
Всего
144
42
104
29
40
13
13
14
40
13
13
14
35
40
104
29
35
40
48
54
144
42
48
54
288
864
ВСЕГО ЗА УЧЕБНЫЙ ГОД
ВСЕГО
Учебно – методический комплекс, дидактическое обеспечение,
информационнотехническое и материальнотехническое обеспечение
Требования   к   педагогическому   составу:  владение   методикой   коллективной
творческой деятельности, знание принципов организации и развития детского коллектива,
возрастной   психологии,   способность   строить   отношения   с   объединением   на   началах
партнерства, владение знаниями и умениями в рамках образовательной программы.
Для   реализации   данной   программы   создана   учебноматериальная   база   на   основе
партнёрства со структурами образовательного пространства.
Для реализации данной программы имеются: помещения для занятий, оборудование
(студия, видеокамеры, мультстанок, графический планшет).
Немаловажную   роль   в   реализации   программы   играют   партнёрские   отношения   с
местным   телевидением,     предоставляющим   эфир   для   детских   передач   и   сюжетов,
созданных участниками программы.
Для программ и проектов привлекается финансирование местного бюджета, а также
средства грантов районного и областного уровня.
9

file_name: Программа для Классиков ДДТ Дегтярёв Юный видеограф.doc

доп. образование детей

group: Другое

title: Программа "Юный видеограф".  Объединение "Классики"


extracted_text:
Тематическое планирование к программе
«Юный видеограф»
Второй год обучения
Раздел
Тема
Направление 1 Операторское мастерство
4. Внутрикадровый
монтаж
Направление 2 Видеомонтаж
13. Программа
видеомонтажа
5. Съёмка
телесюжета
6. Работа оператора
в экстремальных
условиях
я,
Теори
часов
40
13
1
2
2
2
2
2
2
0
13
1
2
2
2
2
2
2
0
14
2
2
2
2
2
2
2
0
40
13
1
2
2
2
2
2
Практи
ка,
часов
104
29
2
2
2
2
2
2
2
15
35
2
2
2
2
2
2
2
21
40
2
2
2
2
2
2
2
26
104
29
2
2
2
2
2
2
Всег
о,
часо
в
144
42
3
4
4
4
4
4
4
15
48
3
4
4
4
4
4
4
21
54
4
4
4
4
4
4
4
26
144
42
3
4
4
4
4
4
Панорама.
Технология выполнения.
Виды панорам.
Переход фокуса. Реализация и назначение.
Динамика и статичность при съёмке.
Движение камеры, способы использования.
Монтажная фраза и правила её съёмки.
Работа на выездах при съёмке
мероприятий*.
План съёмок, формулировка основной
мысли.
Изучение объектов съёмки.
Взаимодействие оператора и журналиста
по решению творческой задачи.
Распределение обязанностей при работе.
«Картинка» - основа телесюжета.
Алгоритм работы оператора при съёмке
телесюжета.
Съёмки в особых условиях освещенности.
Работа на выездах при съёмке
мероприятий*.
Производство   съёмок   в   условиях   низких
температур, во время дождя.
Съёмки в движении.
Работа в условиях недостаточной
освещённости.
Средства защиты камеры и оборудования.
Технология использования зимника и
дождевика.
Правила хранения и транспортировки
зимника и дождевика.
Особенности эксплуатации камеры при
резкой смене условий температурного
режима съёмки.
Работа на выездах при съёмке
мероприятий*.
Основные   инструменты   программы
видеомонтажа.
Интерфейс программы.
Форматы видео.
Настройки программы для начала работы.
Основные параметры проекта.
Правила и особенности сохранения
проектов. Резервное хранение и пути поиска
потерянных проектов.
Работа при монтаже новостных сюжетов
для выпуска в эфир*.
2
0
2
15
4
15
* Особенностью деятельности объединения является обязательное создание ежемесячных (10 шт. в год) выпусков новостей для
эфира на Ордынском ТВ при финансировании из бюджета Ордынского района.  По этой причине в каждый раздел программы
включено определённое время на съёмку мероприятий и монтаж новостных сюжетов.
Раздел
Тема
Теори
часов
я,
Практи
ка,
часов
14. Звуковой ряд
телесюжета
15. Построение
видеоряда
Размещение   на   дорожке   видеоредактора
закадрового теста и синхронов.
Создание файла проекта.
Работа с модулем «Аудиоредактор»
программы видеомонтажа.
Использование аудиофильтров.
Эффекты применяемые при монтаже.
Эквалайзер, корректировка частот.
Выбор частот для выделения человеческой
речи.
Работа при монтаже новостных сюжетов
для выпуска в эфир*.
Размещение   видео   на   дорожке
видеоредактора.
Сочетание   звукового   ряда   с   видеорядом
сюжета.
Синхронизация звука и видео.
Правила перемещения объектов.
Основные и дополнительные дорожки.
Особенности и возможности
использования многодорожечных
проектов.
Варианты и способы регулирования
уровней громкости звука.
Работа при монтаже новостных сюжетов
для выпуска в эфир*.
13
1
2
2
2
2
2
2
0
14
2
2
2
2
2
2
2
0
Всег
о,
часо
в
48
3
4
4
4
4
4
4
21
54
4
4
4
4
4
4
4
35
2
2
2
2
2
2
2
21
40
2
2
2
2
2
2
2
26
26

file_name: Тематическое планирование Дегтярёв второй год обучения.docx

администрации

group: Педагогика


extracted_text:
Тематическое планирование к программе
«Юный видеограф»
Раздел
Тема
Условные обозначения - Первый/Второй год обучения
Практи
ка,
часов
104
35
2
Теори
часов
40
13
1
я,
Направление 1 Операторское мастерство
1. Видеокамера
2. Видеоряд и
композиция кадра
3. Человек в кадре
Направление 2 Видеомонтаж
10. Основы
нелинейного
видеомонтажа
Техника безопасности при работе с
видеокамерой.
Устройство цифровой видеокамеры.
Правила хранения и транспортировки.
Основные компоненты и блоки.
Обращение с видеокамерой. Приёмы
использования.
Технология использования аккумулятора и
носителей информации.
Функциональное назначение элементов
управления видеокамерой и их грамотное
применение.
Работа на выездах при съёмке
мероприятий*.
Требования к видеоряду.
Основные правила видеосъёмки.
Баланс белого, освещенность кадра,
выравнивание кадра по вертикали.
Устойчивость камеры при съёмках без
штатива.
План: крупный, средний, общий.
Ракурс. Перспектива. Глубина кадра.
Свет и  цвет.
Работа на выездах при съёмке
мероприятий*.
Выбор плана при съёмке человека.
Монтаж по крупности.
Обрезка, «воздух». Ошибки и средства
исправления.
Съёмка взаимодействующих объектов.
Съёмки диалога. «Правило восьмёрки».
Съёмка интервью. «Говорящий фон».
Съёмка «стенд-апа».
Работа на выездах при съёмке
мероприятий*.
Основные   правила   и   меры   безопасности
при обращении с компьютером.
Оборудование для нелинейного
видеомонтажа.
Работа с видеофайлами на компьютере.
Программы для обработки и просмотра
видеофайлов.
Принципы выбора программных средств.
Основные различия и общие черты средств
обработки видео.
2
2
2
2
2
2
0
13
1
2
2
2
2
2
2
0
14
2
2
2
2
2
2
2
0
40
13
1
2
2
2
2
2
2
2
2
2
2
21
35
2
2
2
2
2
2
2
21
34
2
2
2
2
2
2
2
20
104
29
2
2
2
2
2
Всег
о,
часо
в
144
48
3
4
4
4
4
4
4
21
48
3
4
4
4
4
4
4
21
48
4
4
4
4
4
4
4
20
144
42
3
4
4
4
4 Требования к компьютеру для
видеомонтажа.
Технология нелинейного видеомонтажа.
Работа при монтаже новостных сюжетов
для выпуска в эфир*.
2
2
0
2
2
15
4
4
15
* Особенностью деятельности студии является обязательное создание ежемесячных (10 шт. в год) выпусков новостей для эфира
на Ордынском ТВ при финансировании из бюджета Ордынского района.  По этой причине в каждый раздел программы включено
определённое время на съёмку мероприятий и монтаж новостных сюжетов.
Раздел
Тема
Теори
часов
я,
Практи
ка,
часов
11. Монтажный
план сюжета
12. Импортирование
видеофайлов на
компьютер
Обработка исходного материала.
Создание монтажного листа, монтажного
плана сюжета.
Принципы монтажа видеоряда.
Монтаж по крупности, монтаж по
ориентации в пространстве.
Монтаж по фазе движения, по темпу
движения.
Детальный, крупный, первый средний,
второй средний, общий планы.
Использование «перебивок», деталей.
Работа при монтаже новостных сюжетов
для выпуска в эфир*.
Работа   с   модулем   «Захват»   программы
видеомонтажа.
Создание   видеофайлов   для   монтажа
видеосюжета.
Правила и особенности сохранения
видеофайлов.
Параметры, рекомендуемые при захвате
видео.
Запись закадрового текста.
Технология подготовки и производства
записи звука.
Правила и ошибки при записи звука.
Работа при монтаже новостных сюжетов
для выпуска в эфир*.
13
1
2
2
2
2
2
2
0
13
1
2
2
2
2
2
2
0
35
2
2
2
2
2
2
2
21
35
2
2
2
2
2
2
2
21
Всег
о,
часо
в
48
3
4
4
4
4
4
4
21
48
3
4
4
4
4
4
4
21

file_name: Тематическое планирование Дегтярёв первый год обучения.docx


extracted_text:
Тематическое планирование к программе
«Юный видеограф»
Третий год обучения
Раздел
Тема
Направление 1 Операторское мастерство
7. Работа на
выездах.
я,
Теори
часов
40
13
1
Практи
ка,
часов
104
29
2
Всег
о,
часо
в
144
42
3
2
2
2
2
2
2
0
13
1
2
2
2
2
2
2
0
14
2
2
2
2
2
2
2
0
40
13
1
2
2
2
2
2
2
2
2
15
35
2
2
2
2
2
2
2
21
40
2
2
2
2
2
2
2
26
104
29
2
2
2
4
4
4
4
4
4
15
48
3
4
4
4
4
4
4
21
54
4
4
4
4
4
4
4
26
144
42
3
4
4
Методика производства съёмки в
типичных помещениях.
Приёмы съёмки с одной точки разных
ракурсов.
Обязательные действия при каждой смене
точки съёмки.
Правильное взаимодействие оператора с
объектом съёмки.
Оптимальные точки съёмки на
мероприятиях.
Эффективные способы и места съёмки.
Права и обязанности оператора при
съёмке.
Работа на выездах при съёмке
мероприятий*.
Лайт-диск, его виды и назначение.
Использование лайт-диска, правила
хранения.
Накамерный свет, типология.
Особенности эксплуатации и применения
накамерного света.
Цветовая температура, градуирование.
Выбор фильтров соответственно условиям
съёмки.
Специализированное осветительное
оборудование.
Работа на выездах при съёмке
мероприятий*.
Перечень оборудования для записи звука.
Типы микрофонов.
Встроенные, выносные, радиомикрофоны.
Правила хранения и транспортировки
микрофонов.
Уровни звука.
Баланс каналов.
Ошибки и средства их исправления.
Работа на выездах при съёмке
мероприятий*.
Создание   видеофайла   телесюжета   в
программе.
Экспортирование файла на видеокамеру и
другие носители.
Итоговые параметры файла: разрешение,
частота кадров.
8. Эксплуатация
дополнительного
светового
оборудования.
9. Эксплуатация
дополнительного
звукового
оборудования.
Направление 2 Видеомонтаж
16. Создание
видеофайла
телесюжета. Настройки и варианты пресетов при
выводе файла.
Битрейт его влияние на качество и объём
видеофайла.
Оценка времени вывода видеофайла.
Проверка на совместимость параметров
фрагментов.
Работа при монтаже новостных сюжетов
для выпуска в эфир*.
2
2
2
2
0
2
2
2
2
4
4
4
4
15
15
* Особенностью деятельности объединения является обязательное создание ежемесячных (10 шт. в год) выпусков новостей для
эфира на Ордынском ТВ при финансировании из бюджета Ордынского района.  По этой причине в каждый раздел программы
включено определённое время на съёмку мероприятий и монтаж новостных сюжетов.
Раздел
Тема
Теори
часов
я,
Практи
ка,
часов
17. Специальные
инструменты
видеомонтажа.
18. Технология и
принципы
размещения
видеофайлов в сети
Интернет.
Создание титров и заставок.
Динамические титры.
Эффекты перехода (transition effects),
эффекты moving path, использование
функции overlay.
Видеофильтры.
Использование изображений и
аудиофайлов при создании видеофайла.
Подбор изображений и сохранение
пропорций.
Разрешение изображений и проекта.
Работа при монтаже новостных сюжетов
для выпуска в эфир*.
сервис
  предоставляющие
Серверы,
хранения.
Выбор сервера для размещения файлов.
Регистрация на сервере.
Просчёт времени выгрузки файла на
сервер.
Механизмы реализующие охрану
авторских прав.
Конвертеры как средство ускорения
выгрузки.
Оптимальное хранение видеофайлов.
Выгрузка файлов работ для участия в
телевизионных конкурсах.
13
1
2
2
2
2
2
2
0
14
2
2
2
2
2
2
2
0
35
2
2
2
2
2
2
2
21
40
2
2
2
2
2
2
2
26
Всег
о,
часо
в
48
3
4
4
4
4
4
4
21
54
4
4
4
4
4
4
4
26

file_name: Тематическое планирование Дегтярёв третий год обучения.docx


extracted_text:
РАЗВИТИЕ ЛИЧНОСТНЫХ УНИВЕРСАЛЬНЫХ УЧЕБНЫХ
ДЕЙСТВИЙ НА УРОКАХ В НАЧАЛЬНОЙ ШКОЛЕ
Во втором разделе ФГОС НОО « Требования к результатам освоения основной
образовательной программы начального общего образования» в девятом пункте
отмечается: «Стандарт устанавливает требования к результатам обучающихся, освоивших
основную образовательную программу начального общего образования:… личностным,
включающим готовность и способность обучающихся к саморазвитию, сформированность
мотивации к обучению и познанию, ценностносмысловые установки обучающихся,
отражающие их индивидуальноличностные позиции, социальные компетенции, личностные
качества; сформированность основ гражданской идентичности» [1].
В связи с внедрением ФГОС НОО главная задача учителя состоит в том, чтобы воспитать
активного, любознательного, позитивного школьника и сформировать у него «умение
учиться» [1]. Моя задача показать в данной статье опыт своей работы по формированию
личностных УУД.
 В начальной школе формирование личностных универсальных действий должно
реализоваться путём  развития у школьника задач самоопределения: «Я знаю...»; «Я
умею...»; «Я создаю...»; «Я стремлюсь...». В начале первого класса, путем диагностики,
определяется индивидуальная готовность к школьному обучению. Одной из составляющих
компетентности личности является развитие самооценки, которая необходима как базовый
компонент и должна быть сформирована при поступлении в школу. Иначе ребенок оценку
взрослого правильно принять не сможет. Оценка его учебных достижений не станет
основанием для того, чтобы пересмотреть своё отношение к учению.
   Еще одним направлением в личностном определении является действие, связанное с
формированием идентичности личности. Внутренняя позиция ученика – одно из
проявлений идентичности, принятие роли ученика, положительное отношение к школе, к
своему новому статусу. Это представление о  семейной роли, о социальной роли и
принятие этих ролей [2].
   В формировании социальной идентичности младшего школьника (роли сына, дочери,
внука, брата и сестры) большое влияние оказывает семья.    На уроках литературного
чтения, изучая стихотворения А. Барто «Разлука», «Две сестры глядят на братца», Я.
Акима «Мой брат Миша», Э. Мошковской «Трудный путь» формируется личностная
идентичность, ребята рассказывают о том, как они заботятся о родителях, братьях и
сестрах.
   Становление этнической идентичности происходит через анализ народных сказок,
былин, народного фольклора. Обучающиеся начинают осознавать  себя как гражданина
русского народа, у которого прекрасные народные и авторские сказки (А. Пушкин «Сказка
о рыбаке и рыбке», П. Ершов «КонекГорбунок», П. Бажов «Серебряное копытце») сказки,
кроме этого вызвать интерес и уважение к другим народам через литовскую сказку
«Мальчик Золотой Хохолок и девочка Золотая Коса». В литовской сказке, как и в русской,
раскрываются  понятия добра и зла, ужасного и прекрасного. Гражданскую идентичность формирует изучение материала об истории России,
российской символики на уроках окружающего мира и на внеурочных занятиях по
краеведению.
Второй блок «Смыслообразование» связан со смыслами учебной деятельности. Смысл и
мотивы учения играют решающую роль. Ведь проблема состоит в резком снижении
школьной мотивации, дети не проявляют активности, инициативы. Задача школы –
формирование умения ставить учебные цели и определять мотивы для их достижения.
Например, работая над стихотворением А. Барто «Я выросла», активно формируется
школьная мотивация; беседы о школе, успехи в учебе или внеклассных мероприятиях,
широкое применение ИКТ в решении образовательных задач тоже способствуют этому.
Третий блок – линия нравственного развития компетентной личности. Личностные
УУД обеспечивают развитие способности соотносить свои поступки с общепринятыми
этическими и моральными нормами, способности оценивать свое поведения и поступки,
понимание моральных норм: взаимопомощи, правдивости, честности, ответственности,
установки на здоровый и безопасный образ жизни, в том числе и в информационной
деятельности [3].
   Необходимо учить оценивать и объяснять простые ситуации и однозначные поступки как
«хорошие» или «плохие» с позиции общепринятых нравственных правил, с позиции
важности бережного отношения к здоровью и к природе, отделять оценку поступка от
оценки самого человека. Этому способствуют все учебные предметы в начальной школе.
   Например, на уроках литературного чтения личностные универсальные действия
формируются через прослеживание «судьбы героя»; на основе сравнения своего «Я» с
героями литературных произведений; через интерпретацию текста; высказывания своего
отношения к прочитанному с аргументацией; анализ характеров и поступков героев;
формулирование концептуальной информации текста. «В чём мудрость этой сказки? Для
чего писатель решил рассказать своим читателям эту историю? Найди слова, где выражена
главная мысль рассказа».
 В сказке А.С. Пушкина «Сказка о рыбаке и рыбке» обучающиеся осуждают жадность и
глупость, старуху и старика не относят к положительным героям за их поступки, старика –
за выполнение приказов старухи, а старуху  за жадность. Дети приходят к мысли, к чему в
жизни  приводят жадность. Сказка В.Ф. Одоевского «Мороз Иванович» показывает добро и
зло в сравнении героев сказки Рукодельницы и Ленивицы. Каждый обучающийся делает
для себя вывод по поступкам героев, оценивает, что хорошо, что плохо.
Многие тексты по литературному чтению несут духовнонравственный смысл и, работая с
ними, учитель не может пройти мимо нравственной оценки поступков героев. Например, в
3 классе произведение «Тайное становится явным» В. Драгунского. На этом произведении
развивается действие самопознания «Вспомни, не было ли в твоей жизни ситуаций, когда
тайное становилось явным?».
    Одна из целей предмета «Окружающий мир» – научить школьников объяснять своё
отношение к миру. Такой подход позволяет учителю не навязывать «правильное»
отношение к окружающему, а корректировать мировоззрение ребёнка, его нравственные
установки и ценности, через вопросы «На каких рисунках человек ведёт себя как разумное
существо? Где он ведёт себя неразумно? Объясни, почему ты так считаешь. Сформулируй
свои собственные правила здорового питания и объясни их смысл». Роль  математики как важнейшего  средства коммуникации в формировании речевых
умений  неразрывно связана и с личностными результатами, так как основой формирования
человека как личности является развитие речи и мышления. С  этой точки зрения
стремлюсь составлять задания, которые будут ориентированы на достижение личностных
результатов, так как они предлагают не только найти решение, но и обосновать его,
основываясь только на фактах (все задания, сопровождаемые инструкцией «Объясни…»,
«Обоснуй своё мнение…»).
 Работа с математическим содержанием учит уважать и принимать чужое мнение, если оно
обосновано (задания «Сравни свою работу с работами других ребят»). Таким образом,
работа с математическим содержанием позволяет поднимать самооценку учащихся,
формировать у них чувство собственного достоинства, понимание ценности своей и чужой
личности.
Стремлюсь проводить как можно больше уроков, построенных на проблемно
диалогической технологии, что даёт мне возможность продемонстрировать перед детьми
ценность мозгового штурма как формы эффективного интеллектуального взаимодействия.
В том случае, если дети научились работать таким образом, у них формируется и
понимание ценности человеческого взаимодействия, ценности человеческого сообщества,
сформированного как команда единомышленников, ценности личности каждого из членов
этого сообщества [4].
Проблемные ситуации практически всего курса математики строятся на затруднении в
выполнении нового задания, система подводящих диалогов позволяет при этом учащимся
самостоятельно, основываясь на имеющихся у них знаниях, вывести новый алгоритм
действия для нового задания, поставив при этом цель, спланировав свою деятельность, и
оценить результат, проверив его [4].
На уроке «Таблица умножении я и деления на 4»  обучающиеся самостоятельно
составляют таблицы умножения  и деления на 4, доказывая истинность высказываний,
находя значение выражений с помощью вычислений.
По теме «Цена, количество, стоимость» по подсчету стоимости,  в ходе практической
работы ученики  приходит к выводу, чтобы купить несколько одинаковых предметов, надо
цену умножить на число этих предметов.
     В возрасте 7–10 лет ученики проявляют активное желание учиться, так как их реальная
жизнь совпадает с ведущим видом деятельности.  Ученики начальной школы постепенно
расстаются со «сказочным» мифологическим мышлением, т.е. осознают, что в жизни (в
отличие от сказки) нет однозначно плохих и хороших людей. В этом возрасте дети только
учатся отделять поступки от самого человека. Любой человек может совершить тот или
иной поступок, который могут поразному оценить другие люди. В каждой конкретной
ситуации надо уметь самому выбирать, как поступить, и оценивать поступки. Выбор этот
не всегда простой, и в этом возрасте на многие вопросы ученик ещё не готов дать
самостоятельный ответ, но он узнает об этих вопросах (гражданских, мировоззренческих и
т.д.) и на данном этапе важна помощь учителя [5].
           А самое главное в деятельности учителя  по формировании личностных
универсальных учебных действий,  помочь детям вырасти самостоятельными, успешными и
уверенными в своих силах личностями, способными занять свое достойное место в жизни, умеющими постоянно самосовершенствоваться и быть ответственными за себя и своих
близких.
СПИСОК ЛИТЕРАТУРЫ
1. Федеральный государственный образовательный стандарт начального общего
образования [Текст]/ Министерство образования и науки РФ.  М.: Просвещение,
2010.  32 с.  (Стандарты второго поколения).
2. Педагогический энциклопедический словарь [Текст] / Гл. ред. Б.М. БимБад – М.:
Большая  Российская энциклопедия, 2003.  528с.
3. Как проектировать универсальные учебные действия в начальной школе: от
действия к мысли: пособие для учителя / [А.Г. Асмолов, Г.В. Бурменская, И.А.
Володарская и др.]; под ред. А.Г. Асмолова. — М. : Просвещение, 2008. — 151 с.
4. Асмолов А. Г. Системнодеятельностный подход в разработке стандартов нового
поколения/ Педагогика М.: 2009  №4.  С1822.
5. Федеральный государственный образовательный стандарт. ИКТ в начальной школе
на современном уроке: подготовка учителя к профессиональной деятельности:
сб./под ред. В.В. Балакиревой;М.:издво ГОУ Окружной методический центр,2012.

file_name: Статья Формирование личностных УУД.docx

intro: В данной статье рассматриваются вопросы формирования и развития личностных универсальных учебных действий на уроках в начальной школе, согласно « Требованиям к результатам освоения основной образовательной программы начального общего образования», приводятся конкретные примеры из опыта работы учителя.  Приведён список используемой литературы.

математика

group: Дисциплины

title: Развитие личностных универсальных учебных действий на уроках в начальной школе.


extracted_text:
Мерзімі:
Тақырып: Топырақ және   құрамы мен құрылымы
Оқу  мақсаты
Оқушы саны:
Мұғалімнің атыжөні: Дауренбекова Д.Б
Сабақ мақсаты
Жетістік
критерийлері
Тілдік міндеттер
Диалогқа/жазылымға
 қажетті  тіркес
Терминдердің мәнін
ашу
Пәнаралық
байланыстар
АКТ
қолданудағдылары
Бастапқы бөлім
7.3.4.2.Топырақ құрамын және құрылымын анықтау (тәжірибе көрсету).
Топырақ құрылымын графиктік түрде көрсету.
 Топырақ құрамын және құрылымын анықтап,  құрылымын графиктік
түрде көрсетіп талдау
Топырақ дегеніміз және оның түрлерін, топырақтанушы ғалым В.В.
Докучаев туралы біледі.
Топырақ кесіндісінің графикалық сызбасын жасай алады.
Топырақ эрозиясының себептерін анықтап, салдарын жазады, қорғау
шараларын ұсына алады.
Менің ойымша  топырақ  ...    қабаты. Топырақ  қалыптасттыратын
факторларға  ...  жатады.
Топырақтың құрылымы...  қалыптасады.
 Пәнге қатысты лексика мен терминология: Топырақ, қарашірік, жел және
су эрозиясы, мелиорация, агротехникалық шаралар
 Биология, химия
 Интернет бейнематериалын қолданып,  топырақ құрамына талдау
жүргізіп, зерттеп қорытындаы жасау.
 Биосфера
Сабаққұр
ылымы
Басы
Сабақ барысы
Сабақтағы жоспарланған ісәрекет
(Б) І. Қызығушылықты ояту кезеңі.
1) Бастапқы стимул.   Суретке қарап тақырыпты
анықтайық.
Дереккөздері
Ресурстар

Слайдтар
Білу және
түсіну
2 минут
(С) Сабақ тақырыбы мен оқу мақсаттарымен, бағалау
критерийлерімен таныстыру. (оқушыларды жаңа білімді
игеруге ынталандыру) 2.Мағынаны тану кезеңі.
(С)Мұғалім оқушыларға ашық сұрақ қояды. Топырақ
ұғымын қалай түсінесіңіздер?  Оқушылардың пікірін
тыңдап, талдау жасау арқылы дұрыс жауапқа
бағыттайды.
Топырақ туралы
https://www.youtube.
com/watch?
v=dY6cxqIMCeU
Ортасы

Топырақ  өсімдіктердің, жануарлардың (әсіресе
микроорганизмдердің), климат жағдайларының және
адамдардың әсерімен өзгерген жер бетінің үстіңгі борпылдақ
қабаты.
(Т)Оқушылардан топырақты қалыптастырушы
факторлар Оқушылар топырақ үлгілерін пайдаланып,
топырақ қалыптастыратын факторларды, құрылымын,
түрлерін атап өтулері керек.
 (Д) Оқушылар В.В. Докучаевтың топырақтанушы ғалым
ретінде оқып үйренеді.
(Т) Оқушылар топырақ құрамын анықтауға тәжірибе жасайды.
Оқушыларға алдын ала қауіпсіздік ережелері түсіндіріледі.
1 Топ.  Жетістік критерийі:1. Оқушылар  тәжірибе жасайды.
Бір кесек топырақты стакандағы суға салып, не болғанын
зерттейді. 2. Топырақтың су эрозиясына ұшырайтынын анықтап
қорғау шарасын ұсынады.
Тәжірибе 1. Бір кесек топырақты стакандағы суға саламыз.
Көпіршіктер көрінді ме? Не байқадық?
(Жауабы:Оқушылар бұл тәжірибеден топырақтың құрамында
ауа бар екенін айтады).
2 Топ.  Жетістік критерийі:1. Бір уыс топырақты темір
қалбырға салып қыздырып, қандай өзгеріс болғанын зерттейді.
2.Топырақ ауадағы жел эрозиясына ұшырайтынын анықтап,
қорғау шараларын ұсынады.
Тәжірибе 2. Бір уыс топырақты темір қалбырға салып отқа
қойып қыздырамыз. Оның үстіне шыны ұстаймыз. Шынының
астыңғы бетіне су тамшылары пайда болды. Ол қайдан шықты?
Топырақ бойында ауадан басқа тағы не бар?
Оқушылар осы тәжірибе арқылы топырақтың құрамында су бар
екенін анықтайды.
3 Топ.  Жетістік критерийі:1. Топырақты көбірек қыздырып,
қандай құбылыс болғанын зерттейді. 2.Топырақтың құрамында
қарашірік бар екенін анықтап, шаруашылықтағы маңызын
түсіндіреді. Рефлекси
я
Ең жақсы өткен екі дүние (оқуға және үйренуге қатысты)
1.
2.
Қандай екі дүние сабақтың одан да жақсы өтуіне ықпалын
тигізуші еді? (оқуға және үйренуге қатысты)
1.
2.
Осы сабақтың барысында мүмкіндік барлық сынып немесе
жекелеген оқушылар туралы менің келесі сабағыма қажет
болуы қандай ақпаратты білдім?
1.
2.
Қосымша ақпарат
Дифференциациялап оқыту –
Оқушыларға көбірек қолдау
көрсетуді қалай жоспарлайсыз?
Қабілетіжоғарыоқушыларғақандаймі
ндеттер қоюды жоспарлайсыз?
Талқылау үрдісі кезінде барлық
оқушылардың бірегей қатысуын
қадағалаймын.
Дәйекті дәлелдерге ғана негізделген
қорытындыға жетудің мағынасының
мәні, сыныптағы қабілеті төмен
оқушы дәлелдерге негізделе отырып
кем дегенде өзін ойын білдіре алады,
ал қабілеті жоғары оқушы тәуелсіз,
негізгі жауап береді.
Бағалау. Оқушылардың білімін қалай
тексересіз?
Рефлексия
  мақсаты/оқу
қандай
Сабақ
  мақсаты
қаншалықты   жүзеге   асты?   Бүгін
оқушылар   нені   үйренді?   Оқыту
ортасы
болды?
Дифференциациялап   оқыту   өз
мәнінде   жүзеге   асты   ма?   Өз
уақытымды   ұтымды   пайдалана
алдым   ба?   Жоспарыма   қандай
өзгерістер енгіздім және неліктен?

ЖЕТІСТІГІМ
Пәнаралық байланыс
Қауіпсіздік
ережелері
АКТны қолдану
Құндылықтарменбай
ланыс
(тәрбие элементі)

file_name: 7ТОпырак.doc

intro: Топырақ — табиғат компоненттерінің бірі. Жердің геологиялық тарихында алдымен пайда болған топырақ. Палеогеографиялық зерттеулердің деректері бойынша алғашқы жұқа топырақ қабаты 500 млн жыл бұрын кембрий дәуірінде пайда болыпты. Бұл кезде әлі өсімдік жамылғысы қалыптаспаған. Топырақ жамылғысын зерттейтін топырақтану ғылымы - жас ғылым. Оның негізін салған XIX ғасырдың 80-жылдары орыс ғалымы В. В. Докучаев - топырақтың табиғи және тарихи дене екенін анықтады.опырақтану ғылымының негізін орыс ғалымы В.В.Докучаев қалады. Оның Петербургте басылып шыққаң «Орыстың қара топырағы» (1883 ж.) атты еңбегінде топырақтың дүрыс анықтамасы, оның қасиеттері туралы ғылыми негізделген түсініктер берілген. В.В.Докучаев топырақ түзілу процесінің бес факторға байланысты екенін анықтады. Оларға: бастапқы аналық жыныстар, ауа райы, жер бедері, уақыт және өсімдіктер мен жануарлар жатады. Кейін ғылыми зерттеулердің нәтижесіне байланысты бұларға су (топырақ суы, жерасты суы) және адамның шаруашылық әрекеті қосылды. Топырақ жеке әртүрлі өлшемдегі қатты бөлшектерден тұрады. Қатты бөлшектер сумен және ауамен қоршалған. Сондықтан топырақты үш фазалы жүйе ретінде қарастырады. Топырақтың жоғарғы беті борпылдақ. Мүның қүрамында көптеген өлі органикалық заттар бар (өсімдіктер қалдығы,қарашірік). Бүл қарашірікті аккумулятивті А қабаты. Тереңірек, өте тығыз иллювиалды өтпелі В қабаты жатыр. Оның астында топырақ түзуші - С қабаты орналасқан. Барлық топырақтар бір-бірінен осы генетикалық қабаттарымен ажыратылады. Әр түрлі топырақтың генетикалық қабаттары қалыңдығымен, түстерімен, қүрылымымен, морфологиялық қасиеттерімен ерекшеленеді. Топырақтың қалыңдығы санмен көрсетіледі. Мысалы, кейбір топырақтарда А қабаты небары 0-5 см, ал кейбіреулерінде 0-50 см болады. Топырақтың типтеріне байланысты А, В, С қабаттары бірнешеге бөлінуі мүмкін. Топырақ қабаты тереңдеген сайын аэрация нашарлайды. Оттегінің мөлшері азайып, көмір қышқыл газы мен органикалық заттардын ыдырауы кезінде бөлінетін басқа да газдардың мөлшері артады. Топырақтың жоғарғы қабаттарында өсімдікке қажетті фосфор, калий, азот, кальций және басқа заттар жинақталған. Топырақтың әртүрлі қасиетіне (қышқылдығы, тұздылығы, ылғалдылығы) байланысты өсімдіктерді көптеген экологиялық топтарға бөлуге болады. Мысалы, топырақтың қышқылдығына байланысты: 1) рН 6,7-ден төмен қышқыл топырақта өсетін ацидофилді түрлер (сфагналы батпақ өсімдіктері); 2) рН 6,7-7,0 топырақта өсетін нейтрофилдер (көпшілік мәдени өсімдіктер); 3) рН 7,0-ден жоғары топырақта өсетін базифилді өсімдіктер(аққурай).

title: Топырақ және   құрамы мен құрылымы


extracted_text:
Қысқа мерзімді жоспар
Мерзімі:
Мұғалімнің атыжөні: Дауренбекова Д.Б
Мектеп:
Сабақтың
тақырыбы:
Сынып: 7
Оқу мақсаты:
Сабақтың
мақсаты:
Пәнаралық
байланыс
Сабақ формасы
Тілдік мақсаттар
Қалыптастыраты
н құндылықтар
Жетістік
критерийлері
Диалогқа/жазылы
мға қажетті
тіркестер
Алдыңғы білім
Қолданылатын
ресурстар
Қолайсыз атмосфералық құбылыстар.
Қатысты:
Қатыспады:
7.3.2.7 Қолайсыз атмосфералық құбылыстарды талдай отырып, сақтану шараларын
ұсынады (жергілікті компонентті қосымша қамту негізінде)

Қолайсыз атмосфералық құбылысардың әсерін анықтай алады.
Физика, информатика
Саяхат сабағы
Мәтінді оқи отырып атмосфералық құбылытсардың әсерін анықтай алады (қысым,
бұлттылық, температура, жел, жауын шашын, ылғалдылық)   сипаттайды және кері
әсерін түсіндіреді.
 Суреттерді қолдана отырып,  атмосфералық құбылысты атайды, ажырата алады.
Синоптикалық картаны сипаттай алады
Лексика және терминология
Ауарайы, үсік, анызақ, көктайғақ, жел, шаңды дауылдар, қуаңшылық, құрғақшылық.
Оқушыларды топтық жұмыс арқылы бірбірін құрметтеуге,  сыныптастарының
жауаптарын тыңдауға, талдау, қорытынды жасау .
Оқушылар мәтін арқылы қолайсыз атмосфералық құбылыстардың түрлерімен
танысады.
Оқушылар қолайсыз атмосфералық құбылыстарды суреттер бойынша ажыратып,
себепсалдарын анықтайды және топтастырады;
Атмосфералық қолайсыз құбылыстардың зияндылығына баға береді.
Ауарайы, үсік, анызақ, көктайғақ, жел, шаңды дауылдар, қуаңшылық, құрғақшылық.
Оқушылар осыған дейін ауа райы туралы білетін ойларын айта алады. Ауа райының
элементтерін айта алады. 56 сыныптағы білімдері. Атмосфера құрамы және
құрылымы. Метеорологиялық элементтер тақырыбының ақпраттарын қолданады.
Синоптикалық карталар,
Атлас , 67 сынып/20152016 ж/,
Оқулық, 7 сынып Сабақ
кезеңдері
03мин
35 мин
Жоспарланатын шаралар
Ресурстар
Жоспар
PowerPoint
бағдарламасында жасалған презентация/
PowerPoint
бағдарламасында жасалған презентация.
І. «Ұйымдастыру  аялдамасы».(сабаққа қажет
болған жағдайда «Талап қою/Сұраныс
бойынша аялдамасын»ұйымдастыруға
болады)
Оқушылармен амандасу, сыныпты
түгендеу.Оқушыларды топқа бөлу.Сыныпта
ынтымақтастық атмосферасын қалыптастыру
және тақырыпқа шығу мақсатында «Мига
шабуыл» жаттығуы арқылы тақырыпқа шығу.
1.Қыста жылымықтан кейін суықтың қайта
түсуінен жер бетінің мұз болып қатуы
(көктайғақ)
2. Ыстық күнде, ауаның ылғалдылығы төмен
болған кезде жауыншашынның ұзақ уақыт және
елеулі түрде жетіспеушілігі (құрғақшылық
3.Қоршаған ауаның орташа
плюстік температурасының бірнеше күн бойы 10
және одан да астам градусқа артық болуын
айтады. (Қатты ыстық)
Бұл жаттығу/ жұмбақтар сіздерге тақырып
туралы қандай ой шақырады?
Бүгін біздің қаламызда қандай ауа райы?
Бүгінгі сабақтың тақырыбы қандай болады деп
ойлайсыздар?
Тақырыпқа қатысты терминдердің маңыздылығын
анықтайды. Тақырыптың өзектілігін анықтайды.
Мұғалім қолайсыз атмосфералық
құбылыстар жайлы ақпарат және суреттер
ұсынады.
1) Қолайсыз атмосфералық
құбылыстарды біледі;
2) Қолайсыз атмосфералық
құбылыстарды ажырата алады;
3) Тақырыпқа қатысты терминдерді
біледі.
ІІ.  «Жоспар  аялдамасы» Сабақтың тақырыбы
және жетістік критерийлермен  таныстыру.
Лексика мен терминологиямен таныстыру. Жаңа
терминдерді дәптерге түсіру. Ағылшын және
орыс тілінде аудармасын глоссарий дәптеріне
жазу, сонымен бірге мұғалім сабақтың
тақырыбын және оның өзектілігін
оқушылармен бірге анықтайды.
1) Қолайсыз атмосфералық
құбылыстардың анықтамасын және
мағынасын біледі;
2) Қолайсыз атмосфералық
құбылыстардың өзектілігін біледі;
3) Тақырыпқа қатысты маңызды
терминдерді біледі.
Сабаққа қатысты терминалогиямен PowerPoint
бағдарламасында жасалған презентация
7 сыныптың оқулығы
Кері байланыс
https://www.youtube.com/watch?
v=6OLjZs1uRCk
510мин
1013мин
1340
танысады.
ІІІ. «Қолайсыз атмосфералық құбылстар»
Оқушыларға сұрақ. Қандай қолайсыз
атмосфералық құбылыстарды білеміз?
Мұғалім оқушылардың жауабын тындайды,
қажет болса түзетіп тұрады.
Қолайсыз атмосфералық құбылыстардың
тұстарын анықтай отырып тақырыптың
өзектілігін анықтайды.
1) Қолайсыз атмосфералық
құбылыстардың тұстарын анықтай
алады;
2) Қолайсыз атмосфералық
құбылыстарды біледі;
3) Қолайсыз атмосфералық
құбылыстарды ажырата алады;
 «Достық аялдамасы» Жұптық жұмыс. Оқушылар
оқулықтарын пайдалана отырып үсік, анызақ,
көктайғақ, жел, шанды дауылдар, қуаңшылық,
құрғақшылық ұғымдарын  өздері оқып бірбіріне
түсіндіреді. Мұғалім атмосфералық қолайсыз
құбылыстардың зияндылығының әр түрлі
салаларға (шаруашылыққа, өнеркәсіпке,
жолға, баспанаға )әсер етуіне баға берудің
жолын көрсетеді.
1) Қолайсыз атмосфералық
құбылыстарды салаларға әкелетін
зиян әсерін біледі;
2) Қолайсыз атмосфералық
құбылыстарды ажырата алады;
3) Тақырыпқа қатысты терминдерді
мағынасын біледі.
Оқушылар бірбіріне түсіндіру арқылы түсініксіз
тұстардын анықтайды.
Бірінбірі стикер арқылы бағалайды. «Маған
ұнады... себебі», «түсінікті болды......өйткені.....»
«түсініксіз болды......себебі....»
1) Атмосфералық қолайсыз
құбылыстардың зияндылығын біледі;
2) Әр түрлі салаларға (шаруашылыққа,
өнеркәсіпке, жолға, баспанаға) әсерін
біледі.
Мұғалім қорытынды жасайды.
ІV.  «Тапсырмалар аялдамасы» Бекіту кезеңі
Тапсырма №1
Жамбыл облысындағы қуаңшылық қаупі қылаң
бере бастады. Тындалым дағдысы бойынша
тапсырма. Сұрақтарға жауап беру.
1. Қуаңшылықтың себебі неде? 2. Табиғи апаттың салдары қандай болуы
мүмкін?
3. Тапсырыстың қандай бөлігі келіп тұр?
4. Орын алған қуаңшылықтан шешу жолы
бар ма ? Ұсыныс.
5. Оқушылар бір біріне сұрақ қояды.
Қабылеті жоғары оқушыларға
арналған тапсырма.
Қосымша дифференцациялық тапсырмалар:
6. Орын алған мәселенің шешу жолын
ұсыну. Трансшекаралық өзендердің басқа
проблемаларын көрсету
Кері байланыс.
  Like of like.
1. Қуаңшылықтың себебін біледі;
2. Видеоны көріп шешу жолын ұсынады;
3. Табиғи апаттың салдары қандай
болатынын біледі.
Оқушылар қуаңшылықтың себеп салдарын
анықтайды, қажет болса мәселенің шешу
жолын ұсынады.
Тапсырма №2
Мәтінмен жұмыс. Бұл тапсырма екі кезеңнен
тұрады. Бірінші кезеңде (Ауызша) «Стратегия
минута» әдісі қолданылады. Мұғалім
оқушыларға мәтінді оқымай тұрып үш ашық
сұрақ қояды.
1. Мәтіннің тақырыбын анықтаңыз;
2. Қуаңшылықтың кері әсерін сипаттаңыз;
3. Қуаңшылықтың әсерін азайту үшін
қандай стратегия қоланылады.
Қуаңшылықтың пайда болу себебі, аймақта
жауыншашынның жылдық орта көрсеткіштен
төмен мөлшерде түсуі. Қуаңшылық бірнеше
жылдар бойы жалғасса да, қысқа мерзімді, бірақ
қарқынды қуаңшылық экожүйелерге және
жергілікті экономикаға, әсіресе, жайылымдық
территориялардың экожүйелері мен
экономикасына орасан зор зиян тигізуі мүмкін.
Экономиканың нашар дамуымен қатар жүретін
қуаңшылық мәселесі, құрғақ жерлердегі жиі
кездесетін сценарий болып табылады. Бұл азық
түлік қауіпсіздігінің жоқтығының ең негізгі
себебі, бірақ саяси орта, ұлттық және аймақтық
саясат, ауыл шаруашылығы саласындағы
тәжірибе, су айырығын мемлекеттік басқару,
сонымен қатар денсаулық сақтау мен тамақтану
мәселелері де қуаңшылықтың үдеюіне әсер етеді.
Дамушы елдердің құрғақ территорияларында
өмір сүретін халықтың көпшілігі табиғи қорларға
тәуелді, дәл сол адамдарға баламалы шешімдер
жетіспейді және олар азық түлік қауіпсіздігін
кепілдендіру үшін қоғамдық қауіпсіздіктің
жоқтығын бастарынан кешуде. Қуаңшылық әсерін
азайту стратегиясы бірнеше әдістерді біріктіреді,
оларға қуаңшылық мониторингі, ақпарат
жинақтау, жер пайдалануды тұрақты басқару, ауыл шаруашылығын сақтау және жауын суын
жинау жатады.
1. Қуаңшылықтың пайда болуын және
салдарын біледі;
2. Қуаңшылықтың әсерін біледі;
3. Мәтінді оқып қауіпсіздік шараларын
ұймдастырады.
Мұғалім оқушыларға үш сұрақтың жауабын
интарактивті тақтада көрсететеді.(Оқушы
өзінің жауабы қаншалықты мұғалімнің
жауабына сай болуын көреді, оқушы өзін
бағалайды, және сыныптастарының
жауаптарын білетін болады)
Екінші тапсырма «Жазбаша» «Формула
ПОПСА» әдісі бойынша жүргізіледі.
Оқушыларға сұрақ қойылады «Сіз тұратын
аймақта қуаңшылық кездесе ме?»
Жауап беруге төртбес минут беріледі, мұғалім
жауаптарды жинап алады.
Оқушылар оқылым дағдысы арқылы мәтінге
сараптама жасады. Сараптма жайсай отыра оқу
мақсатына қатысты қажетті ақпарат алады.
Жауаптарды салыстыру арқылы өзін бағалайды.
Тапсырма № 3
Берілген мәтінді оқып сақтану шараларын
ұсын. Жадынама сурет ретінде берілсін.
Мұғалім оқушыларға А2, А3 қағаздарын,
түрлі түсті қалам таратып береді. Оқушылар
қысқы мезгілдегі көктайғақ кезіндегі сақтану
шараларын ұсыну кажет. Оқушылар топқа
біріктіріледі. (төртбес адамнан).
Қыстың көзі қырауда жазатайым сүрініп кетіп,
құлап, жарақат алғандардың саны артып кетеді.
Осы мезгілде түнгі аяз жердің бетін қатырып,
кеше ғана жүріп өткен жолымыз айнадай
жарқырап, көктайғаққа айналады.
Мұндайда ғимараттардың алдындағы тепкішек
терден алаңсыз адымдау да қатерлі. Жерасты
жолдарының тепкішектері аязды күні мұз
құрсанып қалса, ол да жаман. Жүргіншілердің
табанымен тапталып, көк мұзға айналған аялдама
алдында көлікке ілігем деп ұмтылып, оңбай
құлап ондалап жатқанды да көрдік.
– Асылы, жалпы ережелерді есте ұстаған жөн.
Мысалы, көктайғақта сыртқа шығар кезде, аяқ
киіміңізді дұрыс таңдаңыз. Оның өкшесі биік
емес, табаны қалың әрі бұдырлы болып келгені
жақсы. Ал, көшеде жүргенде жерді нық басып,
қолыңызды қалтаға салмай, тепетеңдікті
сақтаған дұрыс. Мұзды жерді айналып өту
мүмкін болмаса, мысық табандап, қысқа адыммен
жүруге тырысыңыз, – дейді Республикалық
травматология және ортопедия ғылымизерттеу
институтының дәрігері Ертісбай Молдагелдинов.
– Қыс басталғалы бері біздің бекетке келіп,
алғашқы медициналық көмек алып жатқандардың
басымы – көшеде құлап, жарақаттанғандар.
Олардың жарасын таңып, гипстеп, күрделілігіне қарай ауруханаға жатқызамыз.
– Түрлі жағдайда қолаяғы сынып,
жарақаттанғандар дәрігер көмегі келіп жеткенше
қозғалмай жатуы тиіс. Себебі, сүйек сынғанда,
жұмсақ етті езіп, не болмаса қан тамырларын
қиып кетуі мүмкін. Біздер ашық жара болса,
залалсыздандырып, жарақатын байлап тиісті
жерге жеткізем, – дейді Алтынбек Мәмбетов.
Боз кілем үстінде күш сынасқан балуандар қанша
жығылса да, ешбір жарақат алмайтыны таң
қалдырады. Мамандар да осы спортшылардың
тәжірибесіне жүгінгенді жөн санайды. Бар мәселе
дұрыс құлай білуде екен. Кейбіреулер «жұмсақ
жерге жығылғандар аяққолын шығарып не сын
дырып алмайды» деп уәж айтады. Сенбеңіз. Егер
дұрыс құлай білсеңіз, қандай  биіктен құласаңыз
да, еш жарақат алмайсыз.
Аяқ астынан аяққолы сынып, сіңірі созылып, не
буындары орнынан тайғанды адамның бейнеті деп
айтқанмен, соққының қатты болуына өзіміз де
кінәліміз. Яғни, құлап бара жатып, жанталасып
қолымен жер тіреп қалуға тырысамыз.
Нәтижесінде, дененің бар салмағы тірек болған
қолға түседі.
Мамандардың айтуынша, құлаудың үш түрінің
зардабы болмайды. Олар – ішпен түсу, бір
бүйірлеп құлау және арқасымен жығылу. Барлық
жағдайда сіздің дұрыс шешім қабылдауыңызға
небәрі үш секунд қажет. Яғни, қасқағым сәтте
қолаяғыңызды жинап, басыңызды қалқалап
үлгеруіңіз керек. Егер қолыңызда ауыр сөмке
болса, лақтырып жіберіңіз. Сіз үшін де, сөмке
үшін де пайдалы екеніне сосын көзіңіз жетеді. Се
бебі, адамдар құлап бара жатып өзінің халін емес,
сөмкенің жайын ойлайды. Ақыры құлаған екенсіз,
онда орныңыздан тез тұрып кетпей, ауыр жарақат
алмағаныңызға көзіңізді жеткізіңіз. Жедел
жәрдем шақыртып, дәрігер көмегіне жүгініңіз.
1. Көктайғақтың салдарын біледі;
2. Мәтінді оқып қауіпсіздік шараларын
ұймдастырады;
3. Жадынама ретінде ұсына алады.
Оқушылар өздерінің жұмыстарын
таныстырып сынып алдында қорғайды.
Мұғалім қажет жағдайда түзеп, жағымды
тұстарын көрсетеді. Кері байланыс береді.
Қыс мезгілінде орын алатын оқиғалардан
сақтану шаралары қарастырылады.
Жадынама сурет ретінде беру арқылы
қолдану дағдысы қамтылады.
VI.  «Бағалау аялдамасы» Қорытынды жасау.
Оқушыларға жетістік критерийлерін қайтадан
көрсету, сабақ мақсатына қайтадан оралу.
Үй тапсырмасы: Бір айлық  ауарайын бақылау
күнделігін жүргізуді бастап, 1 апта күнделігін
толтырып әкелу.
Бағалау.
Соңы
PowerPoint
бағдарламасында жасалған презентация РЕФЛЕКСИЯ
Қосымша ақпарат
Бағалау – оқушылардың оқуын
тексеруді қалай ұйымдастырасыз?
Пәнаралық байланыс
АКТ
Төменде берілген бос орынды өз сабағыңызға рефлексия
жүргізу үшін пайдаланыңыз. Сабағыңызға қатысты сол жақ
бағанда келтірілген сұрақтарға жауап беріңіз.
Дифференциация
– Сіз көбірек
қолдау көрсетуді
қалай
жоспарлайсыз?
Сіз дарынды
оқушыларға
қандай
тапсырмалар
беруді
жоспарлайсыз?
Төмен қабілетті
Орташа қабілетті
оқушылар
Жоғары қабілетті
оқушылар.
Кеңейту:
Рефлексия
Сабақтың
мақсаттары/оқу
мақсаттары
қолжетімді болды
ма?
Оқушылар нені
білді?
Қандай оқу
жағдайы
қалыптасты?
Оқу
дифференциациясы
тиімді дайындалған
ба?
Уақытты ұтымды
пайдана алдым ба?
Мен жоспарыма
неліктен және
қандай өзгерістер
енгіздім?
Қорытынды бағалау
Сабақтың қандай екі сәті сәтті өтті (оқуды да, оқытуды да қарастырғанда)?
Сабақтың тиімділігін қандай екі жағдай жақсартар еді (оқуды да, оқытуды да қарастырғанда)? Сабақты жүргізгенімде сынып туралы және сол сыныптың оқушылары туралы қандай ақпарат
алдым, бұл ақпараттың келесі сабақты жоспарлауымда қандай көмегі тиеді?

file_name: ҚМЖ қолайсыз атмосералық жағдайлар.docx

intro:
Климаттың ауыл шаруашылығына тигізетін әсері де ерекше. Бір дақылдарға жылу, екіншілеріне ылғал, үшіншілеріне жарық көбірек керек. Республиканың солтүстік және орталық аудандарындағы климат жағдайлары егін шаруашылығымен айналысуға мүмкіндік береді, ал оңтүстік аудандарда суармалы егіншілік дамыған. Бірақ климат жағдайлары адамның шаруашылық әрекетіне барлық уақытта қолайлы емес. Қолайсыз, тіпті зиянды атмосфералық құбылыстарға қуаңшылық , аңызақ , үсік , көктайғақ, шаңды дауылдарды жатқызуға болады.

Қазақстан климаты жалпы құрғақтығымен ерекше көзге түседі. Әсіресе оңтүстікте жаз өте ыстық болады. Құмның беті 60°-70°С-қа дейін қызады. Мұндай климат жағдайы солтүстік аудандарда да жиі болып тұрады. Құрғақ ауаның пайда болуы күшті қызған және тропиктік ауа массасының басым болған кезімен байланысты. Оған ылғалы аз, ыстық құрғақ жел — аңызақ тән. Аңызақ желді күндердің ұзақтығы табиғат зоналарында түрліше болады: дала зонасында жылына 5-10 күн, шөлейт зонасында 40, Қызылқұмда 100 күн. Қазақстан жерінде соңғы 20 жыл ішінде қуаңшылық 4 рет болды. Қуаңшылық пен аңызақ қа қарсы күресу үшін қар тоқтату, орман алқаптарын отырғызу, жер суару және т.б. арнайы агротехникалық шаралар қолданылады.Климаттың ауыл шаруашылығына тигізетін әсері де ерекше. Бір дақылдарға жылу, екіншілеріне ылғал, үшіншілеріне жарық көбірек керек. Республиканың солтүстік және орталық аудандарындағы климат жағдайлары егін шаруашылығымен айналысуға мүмкіндік береді, ал оңтүстік аудандарда суармалы егіншілік дамыған. Бірақ климат жағдайлары адамның шаруашылық әрекетіне барлық уақытта қолайлы емес. Қолайсыз, тіпті зиянды атмосфералық құбылыстарға қуаңшылық , аңызақ , үсік , көктайғақ, шаңды дауылдарды жатқызуға болады.

Қазақстан климаты жалпы құрғақтығымен ерекше көзге түседі. Әсіресе оңтүстікте жаз өте ыстық болады. Құмның беті 60°-70°С-қа дейін қызады. Мұндай климат жағдайы солтүстік аудандарда да жиі болып тұрады. Құрғақ ауаның пайда болуы күшті қызған және тропиктік ауа массасының басым болған кезімен байланысты. Оған ылғалы аз, ыстық құрғақ жел — аңызақ тән. Аңызақ желді күндердің ұзақтығы табиғат зоналарында түрліше болады: дала зонасында жылына 5-10 күн, шөлейт зонасында 40, Қызылқұмда 100 күн. Қазақстан жерінде соңғы 20 жыл ішінде қуаңшылық 4 рет болды. Қуаңшылық пен аңызақ қа қарсы күресу үшін қар тоқтату, орман алқаптарын отырғызу, жер суару және т.б. арнайы агротехникалық шаралар қолданылады.

title: Қолайсыз атмосфералық құбылыстар


extracted_text:
Теміртау қаласы әкімдігі Теміртау қаласының білім
 беру бөлімінің «№13 «Кораблик» балабақшасы»
мемлекеттік коммуналдық қазыналық кәсіпорны
Тақырыбы:
«Көктем келді».

                            Дайындаған: қазақ тілі мұғалімі
Кабдымананова.Р.Т. Білім беру саласы: Қатынас
Бөлімі: қазақ тілі
Пәнаралық байланыс: Тіл дамыту,сауат ашу,көркем әдебиет,музыка,
шығармашылық.
Сабақтың  тақырыбы: Менің Отаным – Қазақстан.
І  Білімділік: Өткен тақырыптар бойынша алған білімдерін бекіту, сөздер мен
сөзтіркестерін пайдаланып, өзара байланыстырып, ойды жүйелеп айту
дағдысын қалыптастыру, өз ойларын жеткізе білуге үйрету.
ІІ Дамытушылық: Ауызекі сөйлеу, әңгімелеу дағдыларын қалыптастыру.
Еркін сөйлеу, ойлау қабілеттерін дамыту.
ІІІ Тәрбиелік: Өз Отанын, халқын, жерін сүюге, Қазақстанның мемлекеттік
рәміздерін құрметтеуге, патриотизмге тәрбиелеу.
Әдістәсілдер: Қайталау,бекіту,әңгімелеу,сұрақжауап,таңғажайып
кезең,көркем сөз,сөздік, сөз жұмбақ,дид ойын,түсіндіру,мадақтау.
Қолданылатын материал: Қазақстан Республикасының картасы,схемалар,
бейне тапсырма, ойыншық, гүлдер, әріптер, компьютер,бейне таспа.
Билингвалдық компонент: ОтанРодина,көктемвесна, торғай воробей,дос
друг,рәміздерсимволика.
       Ұйымдастыру кезең  /Психологиялық күйге келтіру/
Қуан шаттан алақай
Қуанатын келді күн
Қайырлы таң, қайырлы күн
Күліп шықты бүгін күн!
    Кіріспе бөлім    /Балалар үстел басына жайғасады/
Сұрақжауап әдісімен өткенді қайталау,бекіту.
Балалар,бүгін аптаның қай күні? /сейсенбі/
Ертең қай күн? /сәрсенбі/
Кеше қай күн болды? /дүйсенбі/
Барлығы бір аптада неше күн? /жеті күн/
Кәне айтып шығайық және санайық
Қазір жылдың қай мезгілі? /күз/
Күзде неше ай бар? /үш/
Олар қандай айлар? /қыркүйек, қазан, қараша/
Күздің келгенін біз қайдан білдік,ерекшеліктерін кім айтады?
/балалардың жауабы/
Күз туралы білімдерін суреттер /схема/ арқылы сөз тіркестіріп жинақтау.
    Негізгі бөлім:
Таңғажайып кезең: /Компьютерге «күзден» бейнехабарлама келуі/ Көктем: Сәлеметсіңдерме, балалар! Мен күз ханшайымымын! Я королева
Осень...
Сендер мен туралы көп біледі екенсіңдер, мен өте қуаныштымын.Слышу вы
много знаете обо мне, я очень рада. Ал Отан туралы не білесіңдер? Что вы
знаете о своей Родине?
Қазір сендерге мен досымды жіберемін. Ол тапсырма әкеледі. Тапсырманы
жақсы орындасаңдар сыйлық аласыңдар.Сейчас я к вам отправлю своего
друга, который принесет вам задания. Если вы справитесь ,получите подарок.
Рахмет! Сау болыңдар!
Құстың ұшып келуі /ойыншық,әуенді торғай/
Мұғалім:Балалар, мынау не,бұл қандай құс?
Балалар: /Торғай/
Мұғалім:Торғай көктемнің досы. Дос деген кім?
Балалар: – друг
Мұғалім: Біз де торғаймен дос болайық,әкелген тапсырмаларын орындауға
 кірісейік.
1 тапсырма:
Отан туралы сұрақтар
Сендер қай Республикада тұрасыңдар? /Қазақстан Республикасында/
Қазақстанның бас қаласы қай қала? /Астана/
Қазақстанның Елбасы кім? /Н. Назарбаев/
Қазақстан туралы не білесіңдер?Қазақстан қандай ел?
/Қазақстан – үлкен,жері бай,көп ұлтты мемлекет т.б/
2 тапсырма:
Рәміздер туралы
а/ Ребята, в каждой стране есть свои символы.
 Кто назовет символику нашей страны?
 Балалар: /флаг,герб,гимн/
 на казахском языке– ту, елтаңба, ән ұран.
Қазақстан Республикасының ән ұранын орындау
б/ Обратить внимание детей на экран, где изображен государственный
флаг,герб.
Балалар,енді мемлекеттік ту мен елтаңбаға сипаттама берейік.
Балалардың әңгімелеуі:
/тукөгілдір мата, ортасында алтын күн,күн астындақыран құс,тудың шетінде
үлттық оюөрнек.
Елтаңба –көгілдір аспан үстіндешаңырақ, екі жағында пырақтар,жоғарыда
бес бұрышты жұлдыз,төменде Қазақстан деген жазуы бар/
Қазақстан Республикасының рәміздері туралы балалардың тақпақтары:
Аспан түстес көгілдір           Мағыналы сымбатты
Тік бұрышты матаның         Бар осындай белгіміз Ортасында төгіп нұр                  Маған, саған қымбатты
Күн жаяды шапағын                  Елтаңбасы олеліміз!
3 тапсырма: Сөздік жұмыс:
Жаңа айтылған рәміздердің белгілерімен сөздік жұмыс өткізейік,қазақша
сөздерді орысшаға аударыңдар:
 оюорнамент, күнсолнце, қыранберкут, жұлдыззвезда, қанатты пырақ
крылатые кони.
Сергіту сәті: торғайдың қанат қағу,су ішу,секіру қимылдарын көрсету.
4 тапсырма:
Суреттер арқылы сөз шығару:     /орман, торғай,алма, нан/
   О

5 тапсырма:
Отан,туған жер туралы тақпақ, мақалмәтелдер  білесіңдер ме?
Отан туған үйіміз,               Отан менің атаанам,         Моя РодинаОтан,
Отан туған жеріміз,             Отан досым, бауырым.         Край любимыйКазахстан.
Отан ортақ үйіміз                     Отан Өлкем Астанам,         Горы,степи и поля,
Отан көңілді ән күйіміз.   Отан туған ауылым.          Эта вся моя земля.
Туған жер туралы мақалмәтелдер:
Балалар:
   А
   Т
 Н
 Отансыз адам – ормансыз бұлбұл
          Человек без Родины, что соловей без леса
 Отан – оттан да ыстық
          Родина жарче огня
 Жері байдың елі бай
          На богатой земле богатый народ
 Туған жер –алтын бесік
          Родная земля золотая колыбель.
6 тапсырма: Ал енді, балалар өздеріңе белгілі символдар арқылы Қазақстан
туралы сөзтіркестер құрастырайық. Алдымен мына белгілер нені білдіретінін
есімізге түсірейік:
 О о үлкен,кішкентай,  +бар,      тұрады,        сүйемін.
Берілген белгілер арқылы әңгіме құрастыру:
/Қазақстан – үлкен, бай мемлекет .Қазақстанда ауылқалалар,өзенкөлдер,
таулар,тамаша табиғаты бар. Біздің елде көп ұлттар тату тұрады.Мен туған
жерімді өте сүйемін./
7 тапсырма: Қазақстан картасымен жұмыс Мынау балалар, Қазақстанның картасы. Мұнда жаңа өздерің айтқан көптеген
үлкен,кіші қалалар көрсетілген. Қазақстан жерінің әсем табиғаты,  пайдалы
қазбалары бейнеленген.Бұл біздің Отанымыз – Қазақстан.
Балалар, картаның жанында әріптер бар, олар адасып кетіпті. Сендер осы
әріптерден Қазақстан деген сөзді шығарып ретімен тұруларыңды өтінемін.
ҚАЗАҚСТАН деген сөз шықты,Жарайсыңдар!
Рефлексия:
Балалар,айтыңдаршы?!
Күннің шыққаны жақсы ма? Развести руки над головой//
Жақсы /шапалақтайды/
Желдің соққаны жақсы ма? /желді көрсету/
Жақсы /шапалақтайды/
Достарыңмен жүру жақсы ма? /бір адым адымдайды/
Жақсы /шапалақтайды/
Туған өлкеде жақсы ма? /құшақтарын жаяды/
Жақсы /шапалақтайды/
Қазақстандық болған жақсы ма? /бас бармақтарын көрсетеді/
Жақсы /
Ребята, посмотрите,как развеселился наш гость, он чтото хочет вам сказать...
/пение птички/
Он сказал, что вы ему очень понравились,он обязательно расскажет весне как
вы сегодня занимались, что вы много знаете о  своей  Родине стихов пословиц,
что очень любите свою страну и дорожите ею.
За то, что вы сегодня все активно участвовали,старались выполнять задания
он хочет вам передать корзину с дарами осени.Давайте, мы нашему другу
скажем көп рахмет и проводим его.
 Вам понравился подарок от весны?
Что больше всего понравилось на занятий? Кто был самый активный ? /ответы
детей/
Ребята,мне тоже очень понравилось как вы сегодня занимались, смогли
показать свои знания.Молодцы! Рахмет! Сау болыңдар!

file_name: куз келд4.docx

title: Конспект интегрированного  занятия "Пришла весна"


extracted_text:
"В эти дни в обществе активно обсуждался вопрос
относительно нового алфавита казахского языка.
Многие принимали участие в этом.
 Идея о переходе на латинскую графику зародилась
 ещё с момента обретения нами независимости.
Переход казахской письменности на латиницу
 всегда оставался на моём особом контроле"
 Нурсултан Назарбаев
      Президент Казахстана подписал указ о переводе алфавита казахского языка с
кириллицы на латинскую графику.  Латинский Казахстан Новый казахский
алфавит, основанный на латинской графике, утвержден в Казахстане.
Соответствующий указ подписал  27 октября, глава государства Нурсултан
Назарбаев.
   «В целях обеспечения перевода алфавита казахского языка с кириллицы на
латинскую графику постановляю:
1. Утвердить прилагаемый алфавит казахского языка, основанный на латинской
графике. 2. Правительству Республики Казахстан: образовать национальную
комиссию по переводу алфавита казахского языка на латинскую графику;
обеспечить поэтапный перевод алфавита казахского языка на латинскую графику
до 2025 года; принять иные меры по реализации настоящего указа, в том числе
организационного и законодательного характера.
3. Контроль за исполнением настоящего указа возложить на администрацию
президента Республики Казахстан.
4. Настоящий указ вводится в действие со дня его опубликования», – говорится в
указе президента РК7
     Днем ранее президент РК отметил активный характер обсуждения последнего
варианта проекта казахского алфавита на латинской графике и подчеркнул
наличие общественной поддержки предложенного варианта. «Необходимо издать
указ об утверждении предложенного проекта алфавита казахского языка на
латинской графике. Комиссия завершила свою работу. Последний вариант был
опубликован. Есть консенсус между учеными, языковедами, политиками,
молодежью, представителями Ассамблеи народа Казахстана. В целом общество
поддерживает», – сказал президент Казахстана. Напомним, проект латинского
алфавита казахского языка был презентован 25 сентября в мажилисе парламента.
По этому случаю были организованы парламентские слушания, в которых
участвовали все заинтересованные стороны. Открывая заседание, спикер нижней палаты Нурлан Нигматулин тогда отметил, что переход на латиницу «не приемлет
спешки», но будет осуществляться «динамично». По его словам, новый алфавит
казахского языка на основе латиницы разрабатывался в течение нескольких лет. И
теперь необходимо глубоко проанализировать каждую букву, каждый знак и
каждое обозначение, чтобы не допустить ошибок. «Каждый гражданин нашей
страны должен знать, что переход на латиницу – это главный путь достижения
мировой цивилизации. Поскольку латиница – один из самых сильных языков
развития человечества. Это язык науки и техники, Интернета и ITтехнологий в
XXI веке, поэтому можно сказать, что к этому ответственному периоду мы
подошли с большой готовностью, так как проделана большая работа», – сказал
Нурлан Нигматулин. «Только так мы сможем обеспечить качественную
реализацию поручения главы государства и сделаем Казахстан образцом
успешного проведения языковой модернизации», – добавил спикер. Новый
казахский алфавит содержит 25 знаков латинскими буквами вместо 42 знаков на
кириллице. «Создание настоящего проекта алфавита в первую очередь учитывало
звуковую систему казахского языка. В результате предлагаемый алфавит состоит
из 25 знаков. За основу был взят такой принцип: одна буква – один звук, одна
буква – два звука и один звук системы диграфа. Для полноценного обеспечения
звуковой системы казахского языка в алфавит было включено восемь диграфов,
обозначающих восемь специфических звуков», – сообщал директор
республиканского координационнометодического центра развития языков имени
Шаяхметова Ербол Тлешов. Доктор филологических наук подчеркивал, что в
новую графику включены только исконные знаки латинского алфавита. «Так,
мобильные телефоны, смартфоны и другие средства письма являются средством
письма и поставляются к нам из различных стран, где используют всего лишь 26
латинских звуков. Если мы будем вносить диакритические знаки в новый алфавит
на латинице, то в силу их редкого использования мы можем потерять исконные
звуки, специфические звуки казахского языка», – отметил Ербол Тлешов. Переход
на латинский алфавит в Казахстане будет проходить постепенно. Как заверял
вицепремьер Ерболат Досаев, «замена документов будет происходить
последовательно. Те документы, которые сейчас на руках, будут действовать до
истечения срока действия». Он также особо отметил, что все процессы начнутся
только после утверждения плана перехода на латиницу.  «Все процессы будут
проходить в соответствии с международными требованиями. В рамках нашего
плана действий предусмотрен ряд организационных изменений», – добавил
заместитель премьерминистра. Что касается финансовых затрат для перехода на
латиницу, то, как сообщал министр финансов Бахыт Султанов, все расчеты будут производиться после утверждения алфавита. По его словам, в бюджете было
заложено только 250 миллионов тенге на изучение вопроса и разработку проекта
алфавита.
    Президент особо подчеркнул, что реформа не должна наносить вред развитию
других языков и нарушать права граждан."Переход казахского языка на латиницу
ни в коем случае не затрагивает права русскоязычных, русского языка и других
языков. Использование русского языка на кириллице остаётся без изменений. Он
будет так же продолжать функционировать. Переход на новый алфавит облегчит
изучение казахского языка", – отметил он.
Нурсултан Назарбаев считает, что переход на латиницу является весьма сложным
процессом, цель которого заключается в создании условий для дальнейшего
развития казахского языка и включения его в мировое информационное
пространство. Нурсултан Назарбаев указал на необходимость подготовки учителей
и методической базы для внедрения нового алфавита в систему образования и
поручил Правительству разработать план его поэтапного введения. Он
поблагодарил всех казахстанцев, учёных и языковедов за поддержку и активное
участие в реализации реформы казахского алфавита.
   В целом я поддерживаю основные направления проводимой работы. В ходе
реализации проекта был учтён мировой опыт. Это очень важно. Следует
продолжить информационноразъяснительную работу в отношении процесса
перехода казахского алфавита на латинскую графику",  Теміртау қаласы әкімдігі Теміртау қаласының білім беру бөлімінің
«№13 «Кораблик» балабақшасы» МКҚК
Доклад на тему:
«О переводе алфавита казахского языка с
кириллицы на латинскую графику».
Подготовила: учитель казахского языка
Кабдымананова Р.Т. г.Темиртау 2017г

file_name: доклад на шпз.docx

description: г.Темиртау 2017г

intro: Новый алфавит казахского языка на основе латиницы разрабатывался в течение нескольких лет. И теперь необходимо глубоко проанализировать каждую букву, каждый знак и каждое обозначение, чтобы не допустить ошибок. «Каждый гражданин нашей страны должен знать, что переход на латиницу – это главный путь достижения мировой цивилизации. Поскольку латиница – один из самых сильных языков развития человечества. Это язык науки и техники, Интернета и IT-технологий в XXI веке, поэтому можно сказать, что к этому ответственному периоду мы подошли с большой готовностью, так как проделана большая работа»


extracted_text:
«Өрлеу» БАҰО АҚ филалы Қарағанды облысы бойынша білім беру
қызметкерлерінің біліктілігін арттыру институты
Тәрбие және тұлғаны әлеуметтендіру кафедрасы
Жоба
Тақырыбы: Мектеп жасына  дейінгі балаларды қазақ тіліне тәрбиелеу
және оқыту барысында ойын түрлері мен  әдістәсілдерді тиімді
пайдалану.
Ғылыми жетекші: Смағұлова Ғ.Ғ, аға оқытушы
Орындаған:
қазақ тілі  мұғалімдері:
Дуйсебекова Р.Б., Кабдымананова Р.Т.,
Оразгалиева М.М.,Ракишева  А.Т.,Палманова А.А. Теміртау 2016ж.
Жоба  мазмұны
1. Кіріспе
____________________________
3 бет
2. Негізгі бөлім _______________________
        410 бет
3. Глоссарий
_______________________
11 бет
4. Қорытынды  _________________________                     12 бет
5. Пайдаланған әдебиеттер ____________                            13 бет Кіріспе бөлім
«Ойын – бала үшін өмірлік тәжірибе»
М. Жұмабаев
«Ойын ойнап ән салмай,
Өсер бала бола ма?»
                     А.Құнанбаев
Ойын  баланың алдынан өмірдің есігін ашып, оның шығармашылық
қабілетін оятып, бүкіл өміріне ұштаса береді. В.А.Сухомлинскийдің
сөзімен айтқанда:
«Ойынсыз ақылойдың қалыпты дамуы да жоқ және болуда мүмкін
емес».
Ойын – балалар өмірінде өте маңызы зор нәрсе. Үлкендердің
қайраткерлігі, жұмысы, қызметі қандай маңызды болса, өскен кезде
жұмыста да көбнесе сондай болады. Сондықтан болашақ қайраткер ең
алдымен тәрбиені ойын арқылы алады.

 А. С. Макаренко

        Президент Н.Ә.Назарбаев «Қазақстан2050» Стратегиялық бағдарламасында
«Қазақ тілірухани негізіміз. Біздің міндетімізоны барлық салада белсенді
пайдалана отырып дамыту. Біз ұрпақтарымызға бабаларымыздың сандаған
буынының тәжірибесінен өтіп, біздің де үйлесімді үлесімізбен толыға түсетін
қазіргі тілімізді мұраға қалдыруға тиіспіз... «деген талабына орай, ҚР «Білім
туралы» заңын (2007ж), ҚР «Білім туралы» заңына «Өзгерістер мен
толықтырулар енгізу» туралы (2011ж), Қазақстан Республикасында білім беруді
дамытудың 20112020 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасына, «ҚР
білім беру жүйесін дамыту тұжырымдамасына» ҚР «Тілдер туралы» заңына, «
Тілдерді дамыту мен қолданудың 20112020 жылдарға арналған мемлекеттік
бағдарламасы» және ҚР Үкіметінің қаулысымен бекітілген  ҚР МЖМББ стандартына сәйкес, тіл мамандары үшін құрастырылды. Мектепке дейінгі тәрбие
мен оқытудың мемлекеттік жалпыға  міндетті білім беру стандартының
«Қатынас» білім беру саласының мазмұнына сәйкес, орыс тілді топтардағы
балалардың қазақ тілінде коммуникативтіктілдік құзіреттілігін қалыптастыру
заман талабы десек елбасымыз «Қазақстан білім қоғамы жолында»
тақырыбындағы баяндамасында «Озық халықаралық тәжірибелер негізінде
мектепке дейінгі тәрбиелеу мен оқытуда заманауи оқыту әдістемелерін енгізу
керек. Олар инновациялық білім беру технологияларыкреативті болуы тиіс»
деген.  Мектепке дейінгі ұйымдарда мемлекеттік тілді үйретуге арналған
«Алғашқы қадам», «Зерек бала», «Біз мектепке барамыз» бағдарламаларды
пайдалана отырып  тиімділігін арттырамыз.

Негізгі  бөлім
Жобаның идеясы:
           Мектепке  дейінгі оқытудың қандай да болмасын түрлерін ұйымдастыру
жолдарын айқындау ең басты мәселелердің бірі. Тәрбие беру мен оқыту орыс
тілінде ұйымдастырылған балабақша топтарында қазақ тілін оқытудың қай түрін
алсақ та, ол оқыту – үйрету үдерісінің бүкіл жүйесін құрайды.
          Оқыту – балалардың ақылойына, қабілеттерінің дамуына әсер ететін, ең
жаңа біліми ақпараттарды игеруге бағытталған, үйретуші мен үйренушінің өзара
әрекеті.

Жобаның өзектілігі:
        Қазақстан Республикасындағы мектеп жасына дейінгі тәрбиелеу мен оқыту
бойынша жалпыға міндетті мемлекеттік білім беру стандартында қазақ тілін
оқыту үш жастан бастап қарастырылған.
 Қазақ тілі «Қатынас» білім беру саласына енеді. Оның мақсаты ана тілінің басты
құндылықтарын меңгерген, ана тілінде және қазақ тілінде әлеуметтік мәдени
өзара әрекеттестікке түсуге дайын, қоршаған ортамен вербалды және вербалды
емес құралдармен қарымқатынасқа түсуге қабілетті мектеп жасына дейінгі екі
тілді меңгерген тұлғаны тәрбиелеу, сондайақ тілдік белсенділікті, қарым
қатынасқа түсу мәдениетін қалыптастыру, өзін және өзгені түсінуге қабілетті
болуға үйрету. Мектеп жасына дейінгі балалардың өмірге қадам басардағы
алғашқы қимыл – қозғалысы – ойын, сондықтан да оның мәні ерекше. Олай болса
сабақ үрдісінде түрлі ойын тәсілдерін тиімді пайдалану жұмыстары бүгінгі күннің
өзекті мәселесі болып отыр. Жобаның жаңалығы:
Ойын ортасы ойындар технологиясының ерекшелігін анықтайды: затпен және
затсыз ойындар, үстел үстінде, көшеде, бөлмеде, компьютерде, оқу техникалық
құралдармен және түрлі жүру техникасымен ойындар.
Ойын ісәрекетінің психологиялық тетіктері тұлғаның өзінөзі көрсету, өзін
өзі бекіту, өзінөзі реттеуге деген күрделі қажеттіктеріне сүйенеді.
Бала ойындарының мазмұны келесідей кезектілікпен дамиды:
 заттық ісәрекет;
 адамдар арасындағы қарымқатынас;
  қоғамдық тәртіптің ерекшеліктерін орындау.
 дидактикалық   (ойөрісті   кеңейту,   танымдық   ісәрекет;   практикалық   іс
әрекетте қажет белгілі бір қабілеттер мен дағдыларды қалыптастыру және т.б.);
 дамытушы   (назарды,   есте   сақтауды,   сөйлеуді,   ойлауды,   көз   алдына
елестетуді,   қиялды,   шығармашылық   идеяны,   заңдылықтарды   орнату,   оңтайлы
шешімді табу қабілетін және т.б. дамыту);
 тәрбиелеуші   (өз   еріктерін   тәрбиелеу,   мінезқұлық,   эстетикалық   және
дүниетанымдық позицияларын қалыптастыру, ынтымақтастықты, бірлестікті, тіл
табысушылықты және т.б. тәрбиелеу);
 әлеуметтендіруші   (қоғам   нормалары   мен   құндылықтарына   үйрету;
ортаның жағдайларына бейімдеу және т.б.).
Болжамы:
Егер мектепке дейінгі ұйымдарда мамандану мен нақты жағдайларға тәуелді
болатын технологияларды түзету мүмкіндіктері үшін жағдайлар жасалса, егер
балалардың денсаулығының статистикалық мониторингіне сүйеніп,
технологиялық ықпал ету қарқындылығына қажетті түзетулер енгізілсе, әрбір
балаға жекелей оқыту қамтамасыз етілсе, мектепке дейінгі ұйым педагогтары мен
атааналарда оң мотивация қалыптасатын болса, мектепке дейінгі ұйым
жұмысында денсаулық сақтау педагогикалық технологияларды қолдану тәрбие
мен білім беру үдерісінің нәтижелілігін арттырады, тәрбиеленушілердің оқуға
деген ынтасы жоғарлап  баланың  қиялы, логикасы, қызығушылығы, белсенділігі,
қимыл – қозғалысы, жан  жақтылығы, жылдамдылығы мен тапқырлығы, ептілігі
артып, әрі әр бала жинақылыққа, белгілі бір ережеге бағынуға үйренер еді және
тыңдай, есте сақтай білуге, субъектінің еркін дамуына дағдыланар еді.
Жобаның мақсаты: Ойын  түрлерін қолдану арқылы пәнге, тіл үйренуге деген қызығушылығын
ояту, логикалық ойлау қабілеттерін дамытып, таным әрекетін қалыптастырып,
белсенділігін арттыру, сөздерді орынды қолдану дағдыларын жетілдіру

Жобаның  міндеттері:
 Ауызша сөйлеу үдерісіне қызығушылықтарын қалыптастыру мен дамыту.
 Ойлау барысында сөздің дыбыстық мәдениетіне тәрбиелеп, қазақ  тіліне тән
дыбыстарды дұрыс таза айтуға үйрету.
 Тілдің гарамматикалық құрлысын қалыптастыру.
  Ойын барысында қойылған сұрақтарға саналы түрде дұрыс жауап беруге,
ұсынылған ойын тапсырмаларды дұрыс орындауға, не істегені туралы айтып
беруге үйрету.
 Диалог түрінде сөйлесу дағдыларын ойын арқылы ойлау қабілеттерін дамыту.
 Қазақ тілінде  бірбірімен қарымқатынас жасай отырып, өз бетінше жұмыс
істеуге, ізденуге тәрбиелеу.
Алғашқы   тіл   сабақтарынан   бастап,   баланы   өзге   тілде   сөйлетуге
қызықтыратын, айналасындағы зат, құбылыстардың қазақша  аталуын үйрету үшін
қолданылатын   ыңғайлы     әдістердің   бірі   –  ойындар.   Баланың   шамысына   қарай
берілетін бағдарлама материалдарын меңгерту, үйренген білім дағдыларын бекіту
жұмыстары ойын арқылы жүзеге асырылады.   Педагог сабақ оқыту мен қатар
ойнай да білу керек. Қаазақ тілі құралдарының қатарында ерекше орын беретін
ойын түрлері қазақ тіліне тән дыбыстарын дұрыс айтуға арналған ойындар болуы
керек. Қазақ тілі дыбыстарына арналған альбомдар, ойынжаттығулар, аударма
сөздіктер,   санамақ,   өлеңдар   жинақталуы   керек.   Әсіресе
  қолданылатын
материалдар   қазақ   халқының     ұлттық   ерекшеліктерін   танытарлықтай     болуы
керек.
Әр ойынның ойнатылу шарты, құрал жабдықтары кабинетте сақталады.
1. Қазақша сөз формаларын  бекітетін ойынтапсырмалар.
2. Сөйлесу, әңгімелесу арқылы ұйымдастырылатын ойындар.
3. Қимылдық ойындар
4. Саусақ ойындары
5. Дидактикалық ойындар
6. Сөздік ойындар
7. Сұрақжауап ойындар
8. Ұлттық ойындар
         Сабақ өту кезеңінде сабақты қатаң ережемен өте бермей, бір мезгіл еркін
тақырыпта , ойын, сұрақжауап арқылы өту балаларға еркін ойлауға, өз ойларын
тартынбай айтуға, сөйлеу мәдениетін меңгеруге бағыттайды. өз ойынан ойын
ойлап табу, ұйқастар табу, жұмбақтар шешу, үйренуге тәрбиелеу  баланы сабақта
ойсыз, бейғам отырудан сақтайды. Ойын технологиясы
Шығарма
шылықты
дамытады
Тілді
дамытады
Танымдық
қабілеттерін
дамытады
Ойлау,
сақтау
қабілеттерін
дамытады
Оқу –іс әректін
ұйымдастыруда
Қолдану
Табиғат
орталығында
Серуен
кезінде
Отбасында
ІІкіші , ортаңғы топтарға арналған оқу ісәрекеті бойынша ойын түрлері:
«Танысу», «Тыңда, көрсет, қайтала», «Кім тапқыр», «Есіңе сақта»,
«Ғажайып қоржын»,«Сұрақжауап» ,«Мен бастаймын,сен қошта»,
«Суреттер сөйлейді», «Орналастыр», «Сенде не бар?», «Киім дүкені»,
 «Мұрын,мұрын,мұрын....», «Даусынан таны», «Дауыс қайдан шықты?»,
«Жанды ойыншықтар»,«Бұл қай мезгіл?», «Қайталамақ», «Дәмді ойын»,
 «Кемпірқосақ түстері»,«Суреттерді құрастыр», «Ханталапай», «Көңіл күй»,
«Дұрыс қайтала,   көрсет», «Мен секілді қайтала», «Топта не бар?»,
«Кім көп айдады?», «Жалғастыр», «Кім тез көрсетеді?», «Айтқанды істе»,
«Ғажайып сандық», «Кім тез байқайды?», «Дүкен», «Қайтала,көрсет»,
«Тапсырманы орында», «Сыңарын тап»,

Ересек топқа арналған оқу ісәрекеті бойынша ойын түрлері:
Математикалық әлем», «Сұрақтар», «Отбасы»,  «Кім жоқ?»,
 «Мынау кім?», «Үй жануарларының төлдерін ата», «Дыбысынан таны»,
  «Бұл не?» « Полиглот»,«Көңілді доп», «Кім көп сөз біледі?»,
«Жыл мезгілдері», «Ойлан тап», «Кім тапқыр?», «Дұрыс жұптастыр»,
«Балабақшада кім жұмыс істейді?», «Санау», «Қай сөз артық»,
«Телефон», «Сөйлем құрау», «Сөз ойлан, тез ойлан»,
   «Жабайы аңдармен үй жануарларын ата», «Көкөніс пен жемісті
сипатына қарай тап»,«Себетке сал», «Сөз құрау», «Қиындыны құрастыр», «Біз аспазбыз», «Бұл не?»,
    «Үлкен ,кішкентай», «Геометриялық пішіндерді ата»
Қыз қуу
Ақ сүйек
Асық
ойнау
Арқан тартыс
Аударыспақ
Ұшты  ұшты
Соқыр теке
Орамал
тастамақ
Ақ серек,
 көк серек
Итеріспек
Күтілетін нәтиже:
 Жаңа сөздерді меңгеріп, күнделікті қарымқатынас барысында пайдаланады.
 Жетістікке жету жолын және тәсілін іздейді.
 Қазақ тіліне тән дыбыстарды сауатты айтуға үйреніп, сөйлеу тілінде еркін
қолданады.
 Сұрақтарды түсініп, оған жауап беруде сөздер мен сөз тіркестерінен сөйлем
құрап айтуға дағдыланады.
 Қазақ тілінен жүйелі білім алып, оны күнделікті өміріндегі сөйлеу тілінде
қолдана біледі.
Жоба қорғау  барысында қолданылатын әдістемелер:
        Проблемалық оқыту технологиясы
         Дамытаоқыту технологиясы
          Ойын технологиясы
 Жобалау технологиясы
 ТРИЗ технологиясы
 Ақпараттықкоммуникативтік технологиялар
 Денсаулық сақтау технологиясы
Өлшеуіштер:
Диаграмма сызбалары
 тестілер
мониторинг
Қазақ тілі оқу пәнінің мектепке дейінгі білім беру мен тәрбие беру базалық
білім мазмұнына қойылатын талаптар.
№ Құзыреттілік
көрсеткіштері
1 Қатынас
мәдениеті
1 жастан бастап 3
жасқа дейін
Құрдастарымен
байланысқа түседі
2
3
Тілдің
грамматика
лық құрылымы
Түсінікті болу үшін
ойын дұрыс айтуға
тырысады
Тілдің
дыбыстық
мәдениеті
Дауысты және
дауыссыз
дыбыстарды дұрыс
айтады
4 Сөздік
Өзі, отбасы
мүшелері, сүйікті
ойыншықтары
туралы сұрақтарға
жауап береді
3 жастан бастап 5
жасқа дейін
Ересектердің
сұрақтары мен
өтініштеріне
жауап береді,
қарымқатынас
жасайды
Сөздерді
өзгертеді, басқа
сөздермен
сәйкестендіред,
салалас және
сабақтас құрмалас
сөйлемдерді
қолданады
Ана тілінің
барлық
дыбыстарын
дұрыс айтады
Бейнелі
ұсынылған
жағдайларға
сүйенбей, сөздерді
қолданады, сөйлеу
барысында
етістіктерді жиі
5 жастан бастап 6
жасқа дейін
Қоғамдық
орындарда өзін
өзі ұстау ережесін
сақтайды
Грамматикалық
дұрыс сөйлеуге
тырысады, тілге
сыни қатынасын
білдіреді
Сөздерді орынды
қолданады,
дыбыстарды
ажыратады,
мәнерлеп оқудың
түрлі тәсілдерін
қолданады
Антоним,
синоним және көп
мағыналы
сөздерді түсініп,
сөйлеу барысында
қолданады 5
Байланыстыры
п сөйлеу
Тілегін, сезімін және
ойын білдіру үшін
сөздерді қолданады
6 Шығармашыл
ық тілдік
қызмет
Саусақ ойындарын,
тақпақтарды жатқа
айтады
7 Шығармалард
ы қабылдау
Халық ауыз әдебиеті
шығармаларына
эмоционалды түрде
өз ойын білдіреді

қолданады
Қарым
қатынастың негізгі
түрі  диалогты
меңгеріп, 23
сөйлеммен өз
ойын жеткізеді
Таныс ертегілерді
айтады,
ойыншықтар
жөнінде шағын
әңгіме
құрастырады
Өзіне  ұнайтын
бірнеше
шығармаларды
атайды, ойында
әдеби бейнелерді
қолданады
Түрлі сөз
таптарын,
эпитеттер мен
теңеулерді
қолданып,
монолог
қалыптасады
Оқиғаларды
құрастырады,
ауыспалы және
астарлы мағыналы
ойларды түсініп,
оларды қолдана
біледі
Кітапқа деген
қызығушылық
білдіреді,
өлеңдерді
мәнерлеп жатқа
айта алады
Айтылым     естіген   жеке   сөздерді   қайталайды,   дұрыс   айтады;өзінің,   досының
атын айтады, 110 дейін санайды, қысқа, ұйқасы жеңіл тақпақ, ән айтады.
Тыңдалым  суреттерді сөзбен сәйкестендіреді,
Кім? Не? Қандай? сұрақтарына жауап береді; Өзінің,атаанасының, досының атын
айтады; қазақ тілінде сәлемдеседі,қоштасады,алғыс білдіре ала алады; заттардың
негізгі түстерін айтады.
Тілдесім     педагогпен,   досымен   амандасады,   қоштасады,   алғыс   айтады,   12
репликадан   тұратын   диалогте   түседі;   «Иә»,   «Жоқ»   сөздерін   пайдаланып
келіскен/   келіспегенін   білдіре   алады;заттарды   жақсы/жаман   деген   сөздермен
бағалайды; 12 репликадан тұратын тілдесімге түсе алады.
Әрекет
алгоритмі
1қадам
Жобалық іс
әрекеттің
еліктеу
орындаушы кезеңі
Балалардың
қажеттіліктеріне
жауап
проблемаларды
беретін

Жобалық іс
әрекеттің
дамытушы
кезеңі
Жобалық іс
әрекеттің
шығармашылық
кезеңі
  тараптың
Балалардың   немесе   екі
қажеттіліктеріне
беретін

  жауап
проблемаларды   ересектердің   немесе
балалардың көрсетуі анықтау
2қадам  Жоба   мақсаттарын,
оның   мотивациясын
қою
3қадам
4қадам

іс
Балаларды
әрекетті
жоспарлауға   және
белгіленген
жоспарды
іске
асыруға   қатысуға
тарту

Нәтижеге
қол
жеткізу   бойынша
ересектер
мен
балалардың
бірлескен ісәрекеті

Жоба
мақсаттарын,
нәтижені
болжауды бірлесе
анықтау
Балалардың
ересектердің
елеусіз көмегімен
ісәрекеттерді
жоспарлауы;
құралдарды
анықтауы
Балалардың
жобаны
орындауы;
ересектердің
сараланған көмегі
Жоба   мақсаттарын,
нәтижені
  болжауды
балалардың   дербес
анықтауы

іс
Балалардың
әрекеттерді
жоспарлауы (ересектің
ретінде
серіктес
ықтимал
қатысуы
кезінде),   жобаны   іске
асыру
құралдарын
айқындауы
Балалардың   жобаны
орындауы;
шығармашылық
жанжалдарды   шешу,
келісімділікке
  қол
жеткізу,   өзара   оқыту,
бірбіріне
көмек
көрсетуі

5қадам
Орындаудың
бірлескен талдауы
Нәтижені   талқылау:   жұмыс   барысын,
әрқайсысының   әрекетін,   табыстар   мен
табыссыздықтар себептерін анықтау
Глоссарий
Дамыта оқыту дегеніміз оқыту мақсаты,міндеттері, әдістәсілдері, баланың
даму заңдылықтарына сәйкестендірілген оқыту;
Әдіс (metodoc)деген грек сөзінен алынған,зерттеу немесе таным жолы тәсілдер
жиынтығы. Әдіс –оқу –тәрбие жұмыстарының алдында тұрған міндеттерді дұрыс
орындау үшін мұғалі мен оқушылардың бірлесіп жұмыс істеуі;
Тәліс оқыту әдісінің элементі . Жоспарды хабарлау, оқушылардын  зейіні
сабаққа аудару,оқушылардың  мұғалім көрсеткен ісқимылдарды қайталауы,
ақылой жұмыстары тәсілген жатады. Тәсіл оқу материалын түсінуге үлес қосады.
Дидактика – ежелгі грек сөзі оқыту, түсіндіру,дәлелдеу, оқу деген ұғымды
білдіреді. Дидактика  білім беру мен оқытудын теориялық және әдістемелік
негіздерін зерттейтін педагогика ғылымының саласы.
Оқыту үдерісі мұғалім мен оқушының бірлескен ісәрекеті.
Тындалым «аудирование» «есту арқылы түсіну». Айтылым – адамдар арасындағы тілдік қатынасты жүзеге асыратын сөйлесім
әрекетінің бір түрі. Ол  тілдік қарымқатынас барысында адамның өз ойын
жарыққа шығару процесі, өз сөзін екінші біреуге ұғынықты етіп жеткізуі.
Қорытынды
Жоба екі бөлімнен тұрады. Кіріспе бөлім және негізгі бөлім.
Кіріспе бөлімде
Мектеп жасына  дейінгі балаларды қазақ тіліне тәрбиелеу және оқыту барысында
ойын түрлері мен  әдістәсілдерді тиімді пайдалану тақырыбы бойынша жобаның
негіздемесі берілген.
Ойын арқылы балалардың сөздік қоры дамып, ауызша сөйлеу машығын игереді,
таным белсенділіктері  қалыптаса түсіп, ақылойы өсіп жетіледі, әрі адамгершілік
қасиеттерді бойына сіңіреді.
Негізгі бөлімде жобаның идеясы,жаңалығы, күтілетін нәтижесі, болжамы,
өзектілігі топтастырылған. Белгілі бір дәрежеге жету үшін мақсаты мен міндеттері қойылған. Жоба қорғау  барысында қолданылатын әдістәсіл түрлері
мен өлшеуіш методикалары берілген. Тақырып бойынша күрделі сөздерге
глоссарий жасалынды. Соңынан қортындыланып, пайдаланылған әдебиеттер тізімі
жазылды.
Пайдаланған әдебиеттер:

Қазақстан Республикасының Конституциясы. 2007 ж.
 Қазақстан Республикасының „Білім туралы“ Заңы. 2011ж.
   «Қазақстан   Республикасындағы
  тілдер   туралы»   Қазақстан
Республикасының  11.07. 1997 ж. №1511 Заңы

Бала   құқығы   туралы   Қазақстан   Республикасы   Парламенті
ратификациялаған конвенциясы, 08.06.1994 ж.    Қазақстан   Республикасының   мемлекеттік   жалпыға   міндетті   білім   беру
стандарты. Астана 23.08.2012ж.
 Қазақстан Республикасында білім беруді  дамытудың 20112020 жылдарға
арналған  мемлекеттік бағдарламасы. Астана. 2010 ж.
 Балабақша  мектеп  коллежд  жоғары оқу орны жүйесіндегі мемлекеттік
тілді деңгейлік үздіксіз оқыту стандарты.Астана2014ж.
   «Алғашқы қадам» бағдарламасы
   «Зерек бала» бағдарламасы
          «Біз мектепке барамыз» бағдарламасы
  Мектепке дейінгі мекемелерде қазақ тілін модульдік оқыту технологиясы.
Әдістемелік құрал. А.Қ. Жумадильдинова,
 Қарағанды 2013ж.

 Мектеп жасына дейінгі балаларды қазақ тіліне оқыту ерекшеліктері.
Әдістемелік нұсқаулығы.
Көкшетау  «Келешек 2030» Б.С.Омар., А.Т.Садық.

file_name: ЖАНА ЖОБА 2016-16.doc

intro:
Жобаның идеясы:

          Мектепке  дейінгі оқытудың қандай да болмасын түрлерін ұйымдастыру жолдарын айқындау- ең басты мәселелердің бірі. Тәрбие беру мен оқыту орыс тілінде ұйымдастырылған балабақша топтарында қазақ тілін оқытудың қай түрін алсақ та, ол оқыту – үйрету үдерісінің бүкіл жүйесін құрайды.
         Оқыту – балалардың ақыл-ойына, қабілеттерінің дамуына әсер ететін, ең жаңа біліми ақпараттарды игеруге бағытталған, үйретуші мен үйренушінің өзара әрекеті.

title: ПРОЕКТ