extracted_text:
Мектеп жасына дейінгі балалардың  ойлау қабілетін дамытуда
          «ертегі терапиясы» әдісінің маңызы
Мақсаты: «Ертегі терапиясының» маңыздылығын ашу
Міндеттері:   Балабақшада   «ертегі   терапиясын»   пайдалану   арқылы
балаларды   байланыстыра   сөйлеуге   үйрету.   Мектеп   жасына   дейінгі
балаларға «ертегі терапиясын» қолдану арқылы креативті ойлауын дамыту.
Театр   арқылы   бала   шығармашылығын   дамыту.   Психокоррекциялық
жұмыстың маңыздылығы.
Әдістәсілдері:
1. Ертегіні   әңгімелеу.   Бұл   әдіс   баланың   елестете   алу   қабілетін,
қиялын дамытады.
2. Ертегіні қайта жазу немесе толықтыру. Ертегінің мазмұны немесе
оқиғаның шиеленісуі, аяқталуы ұнамаған кезде қолданылатын әдіс.
Ертегіні қайта жазып немесе кейіпкерлерін өзгертіп,  бала өзінің
бойындағы   өзгерістерді   көрсетіп,   шешімін   таппай   жүрген
жағдайларды шешіп, өз ішіндегі толғаныстардан босай алады.
3. Қуыршақтар   арқылы   ертегіні   сахналау.   Бұл   баланың   қимыл   –
қозғалыстарын  неғұрлым   шынайы   етіп,   қуыршақтың   мінез   –
құлқын да шынайы сомдай алуына көмектеседі. Қуыршақтармен
жұмыс   жасау   арқылы   бала   өз   бойындағы   өзгерістер   мен
эмоцияларды   жағдайларға   байланысты   көзрсете   алмайтын
жақтарын көрсетуге мүмкіндік алады.
4. Ертегіні   құрастыру.   Кез–келген   қиял–ғажайып   ертегілерде
мазмұнның даму заңдылықтары бар. Басты кейіпкер бір отбасында
дүниеге келіп, қиындықтарға тап болып, ол кедергілерді жеңеді
және үйіне оралады. Сонымен, ертегі барысында кейіпкердің өмірі
ғана сипатталмай, жеке тұлғаның қалыптасу кезеңі айтылады.
Қазіргі таңда қоғам мүддесіне лайықты, жанжақты жетілген ертеңгі
қоғам иегері боларлық азамат тәрбиелеп өсіру, отбасының, балабақшаның,
барша жұртшылықтың міндеті болып отыр.
Бүгінгі күн талабы жалпы білім беру жүйесіне, соның ішінде мектепке
дейінгі   ұйымдардың   білім   мазмұны   мен   тәрбиелеу   әдістеріне   үлкен
міндеттер   жүктеуде.
Қазақстан   Республикасы   Президенті
Н.Ә.Назарбаевтың   «Қазақстанның   үшінші   жаңғыруы:   жаһандық   бәсекеге қабілеттілік» атты Қазақстан халқына Жолдауында толыққанды мектепке
дейінгі   білім   беруді   қалыптастыруға   кірісу   қажеттігі   нақты   көрсетілген.
Осыған сәйкес мектепке дейінгі білім беру мен тәрбиенің басты мақсаты –
баланың өз тұлғалық мүмкіндіктерін жүзеге асыру үшін барлық жағдайды
тудыру,   баланың   даралығын   ашу,   оның   айқындалуына,   дамуына,
тұрақтануына көмек беру. Әрбір бала қайталанбайтын, ешкімге ұқсамайтын
даралық ретінде қалыптасуы тиіс.
  «Ертегі   терапиясы» –  психотерапияның   құрамдас   бөлігі.  Баланың
ертегі сюжетіне әсерленуі, кейіпкердің қиыншылықтарына алаңдауы оның
келешекте өз алдында пайда болатын кедергілерден қиналмай өтуіне іштей
дайындығын   туындатады.   Практикалық   психологияның  «ертегі   терапия»
бағыты – баланың жақсылық пен жамандықты айыруына, мінезқұлықтық
стереотиптерді тануына көмектесіп, адамдардың өмірде алдынан шығатын
сан түрлі қиыншылықты ең соңында жеңе аларына деген сенімін нығайтады.
«Ертегі   терапиясын»   адамның   рухани   жан   дүниесіне   үйлесе   отырып
тәрбиелейді.   Көптеген   адамдар   «ертегі   терапиясын»   балалармен   ғана
жүргізу керек деп айтады. Соның ішінде мектеп жасына дейінгі балалармен.
Бірақта,
  психологиялық   қызмет   барысында   «ертегі   терапиясын»
қолданғанда адамның жасы мүлдем шектелмейді.
«Жан   тұрмысы   өркендеу   үшін,   яғни   ойы,   ақылы   кеңейіп,   құлқы
түзеліп,   тілі   баю   үшін   жас   балаға   ертегі   тым   қымбат   нәрсе»,      деп
М.Жұмабаев   айтып   кеткендей,   ертегінің   бала   тәрбиесінде   алар   орны
ерекше.  Болашақта логикасы, шығармашылығы дамыған, еліміздің іргесін
берік қалайтын жастар тәрбиелегіміз келсе, ертегіге ерекше көңіл бөлейік.
Жалпы   психологтар   бала   тәрбиелеу   мәселесінде   құрғақ   ақыл
айтудың,   ескеру   мен   дауыс   көтерудің   жарамсыз   екендігін   толықтай
дәлелдеді.  Бұлар   жаһанданулық   қоғамға   қадам   басқан   жаңа   ғасыр   үшін
көнерген,   өз   күшін   жоғалтқан   әдістер   деп   танылған.   Есесіне,  «ертегі
терапиясы»  арқылы   баланың   санасын   өздігінен   кері   нәрселерге   қарсы
тұрарлық күш беру шарт деген тәсілді ұсынады. «Сабағыңды жақсы оқы,
қолыңды жумай дастарқанға отырушы болма, атаанаңды сыйла, үлкенмен
керіспе» дейтін ескертпелер баласы бар үйде күнде он рет қайталанады.
Мың сан қайталанулардан соң бала санасы ести тұра мұндай ескертпелерді
мүлдем   қабылдамайтын   күйге   жетіп,   тек   өз   білгенінше   әрекет   етеді.
Өйткені,   ол   сабақты   жақсы   оқымаса   не   боларын   немесе   атаанасын
құрметтемеудің ақыры немен аяқталарын білмейді.
Ал,   «ертегі   терапия»   ең   бірінші   оған   болашақ   туралы   сұрақтарға
жауап   береді,   ертегінің   финалында   болатын   нәтижелерден   ол   келешек
туралы ой түйеді. Мысалы:   ертегідегі   үнемі   жуынатын   мысықтың   баланы   тазалыққа
үндейтін   әдіске   жұмылдырылғанын   айтады.   Мұндай   ерікті   энергиялар
баланы жалқаулықтан арашалайтын көрінеді.
Орыстың   «Шалқан»   деп   аталатын   шағын   ертегісі   бар.  Бәрімізге
белгілі, отағасы – шалдың еккен шалқаны өте үлкен боп өседі де, күз келіп,
егінді   жинау   науқанында   шалқанды   жерден   суырып   алу   айтарлықтай
қиындыққа соқтырады. Шал, кемпірі, қызы келіп тартқылағанмен, жерден
суырылар болмаған шалқанды иті, мысығы, ең соңында олар тұратын үйдің
жертөлесін   мекен   ететін   тышқан   келіп   көмектескенде   ғана   жұлынады.
Ертегінің айтпағы – ауызбіршілік. Олардың бірбіріне көмектесу себептері
– туыстығы мен бір үйді мекен еткен татулығы. Демек, бір отбасы, бір үйде
тұратындар   бірбіріне   әрқашан   да   қамқор   болуы   керек   деген   ойды
аңғарамыз.   Орыс   психологтары   осы   ертегіні   естіген   алты   жасқа   дейінгі
көптеген қыз балалар шешесіне үй шаруасында көмектесуге талпынса, ұл
балалар жөргектегі бауырын жұбатуға талпынғанын айтады.
«Ертегі терапиямен» жұмыс жасау тек мамандарға тән емес, бұл ата
ана   үшін   де   міндетті   нәрсе.  Айталық,   «Мақта   қыз»   ертегісін   арнайы
қойылым етіп тамашалайтын қара көздеріміз аз болса, психологтар орыс
отбасыларында  баланың  көңілін  көтеру  мақсатында  көптеген  ертегілерді
арнайы   қойылым   ретінде   үнемі   қайталап   тұратынын   айтады.   Ертегі   –
отбасы үшін тек тыңдауға ғана емес, қойылым ретінде де сахналауға да
ыңғайлы. Әкелерге – Ерназар, шешелерге – мыстан кемпір, ұлдары – алтын
сақасын іздеген бала болып ертегі сомдаған шаңырақ қандай бақытты. Бұл
отбасындағы өсіп келе жатқан бүлдіршіндер үшін «ертегі терапиясы» ғана
емес, ересектер үшін де таптырмас татулықтың көрінісі болып табылады.
Әдетте,   ертегіні   отбасында   әже   немесе   ана   айтады.   Көп   жағдайда
ертегіге әке араласпайды. Ал, «ертегі терапиясы» айтарлықтай әсер етуінде
отбасы мүшелерінің түгел дерлік қойылымға қатысуы бүлдіршін үшін аса
үлкен   қуаныш.  Ол   ертегінің   өзі   үшін   қойылғанын   аңғарады.  Және   түрлі
персонаждардың   ойнап   жүрген   туыстарының   өзін   жақсы   көретінін
аңғарады. Осылайша өткен әрбір сәт баланың кеудесіне жақсылық дәнін
себеді. Орыс психологтары бұл мәселені ертерек ұғынды. Балабақшада осы
әдісті  біраз жылдан бері қолданып келемін. Айталық, мақтаншақтығының
кесірінен   аузындағы   ірімшігінен   айрылып   қалатын   қарға   мен   қу   түлкі
туралы ертегіні қойылымға айналдырып түсіндіргенде, балаларды қарғаның
рөлінде сомдату арқылы оны тапқырлыққа баулимыз.
Қазақ халқының жас  ұрпаққа  тәрбие берудегі тиімді құралдарының
бірі      ертегі.   Ертегілердің   мазмұнында   халықтың   тыныстіршілігі,   әдет
ғұрыптары   мен   дәстүрлері,   бақыт   жолындағы   күресі,   адамдардың   өзара
қарымқатынастары мен мінезқұлықтары, адамдардың еңбексүйгіштігі, өз халқына,
бейнеленген.
  Отанға,
  туыпөскен табиғатқа   деген   сүйіспеншіліктері
Т.Барласұлы ертегінің адам баласына тәлімтәрбиелік, рухани маңызы
жөнінде айта келіп: «Ертегі  рухани тәрбиенің мәні аса зор, көзіміз көріп,
қүлағымыз ести алмайтын, тек ақылмен ажыратып, жүрекпен ғана түйсіне
алатын   материалдық   әлеммен   бірге   шегі   жоқ   рухани   әлем болмысының
біртұтас түсінікті баян етілген көрінісі»,  деп анықтама береді.
Ресейлік   жазушы   А.Н.Толстой  «Ертегі  –  біз   ұсақтап  жинақтайтын,
халықтың ұлы рухани мәдениеті, және де ертегі арқылы біздің алдымыздан
халықтың   мыңжылдық   тарихы   ашылады»,   деген   екен.
 Көбінесе
ертегілердің  тәрбиелік  құралы   екеніне  атааналар,  яғни  үлкендер  сенбей
жатады.   Бұған   К.Д.Ушинский   көңіл   бөліп   былай   деп   жазды:   «Халық
ертегісінде балалардың ұлы және орындалған жыры бар  – халық балаларға
өз армандарын айтады, асып кетсе, халықтың өзі осы арманға жартылай
сенеді». А.С.Макаренко балаларға ертегілерді қолдану әдістемелері туралы
былай деді: «Кішкентай балаларға ертегілерді айтуда көптеген ертегілерді
қысқартуға, тілін өзгертуге, ертегіні толық түсінушілікке әкелуге болады
және солай ету керек».
Әрі қарай А.С.Макаренко атааналарға ертегілерді таңдағанда оның
идеялық   көркем   әдеби   мағынасына   көңіл   бөлу   керектігін   айтады:
«Балаларға   арналған   ең   жақсы   ертегілер,   әрқашан   жануарлар   туралы
ертегілер болып табылады.  Орыс халық ертегілерінің байлығында мұндай
ертегілер   өте   көп   және   олар   өте   жақсы   ертегілер.   Сол   сияқты   басқа
халықтар   да   ертегілерге   бай».   А.С.Макаренконың   бұл   сөздерінің   қазақ
халық   ертегілеріне   де   толық   қатысы   бар.
  Атақты   педагог
В.А.Сухомлинский   балаларға   ертегілердің   үлкен   эмоционалды   әсері   бар
екенін   айтып,   келесідегідей   жазды:   «Бала   фантастикалық   бейнесі   бар
сөздерді
  аблығады».
В.А.Сухомлинский   жазған   кезде   оның   ойына   ерекше   көңіл   бөлу   керек:
«Мен   мектептегі  оқуды   тыңдағаннан   бөлек,   ертегіні   ойлап   шығарусыз
елестете алмаймын».
  естігенде   немесе   айтқанда,
  бала   жүрегі
«Ертегі   терапиясын»   жүргізу   –   адамзат   дамуындағы   тәрбиелік
психологияның   ең   бір   көне   әдістерінің   бірі   және   қазіргі   заманғы   ғылым
тәжірибиесіндегі   жаңа,   жас   әдістердің   бірі   болып   табылады.
 Ертегі
терапиясы  тәрбие   арқылы   баланың   көзқарасын   бағдарлау   және   ішкі
әлемінен хабардар болу тәсілдері. Ер Төстік ертегісінде балақайларымыз
достықтың үлкен үлгісін көреді. Оған көмек қолын созған Көлтауысар мен
Желаяқ   секілді   алыптардың   еңбегі   тек   достықты   ғана   насихаттамайды,
ерекше болмыстары арқылы баланың тапқырлық деңгейін де жоғарылатады.
Ер Төстік бала жер бетінде көптеген патшалықтарды көрсе, жерастында да
көптеген патшалықтардың қонағы болды. Бұл бала психологиясына Отан ұғымын сіңіреді, белгілі бір мемлекеттің заңнамаларына бағыну мәселесін
ұғындырады.
 Е.В.Чехтың   пікірі   бойынша   «ертегі   терапиясының»   бірнеше   түрін
белгілеуге   болады:  ертегіні   айту,   ертегіні   сурет   арқылы   салу,   ертегі
терапиялық диагностика, ертегі құрау, қуыршақ жасау, ертегіні қою және
тағы басқа.
«Ертегі   терапиясы»   тек   атаана   үшін   емес,   ұстаз   үшін   де   топпен
жұмыс жүргізу барысында өте тапқыр әдіс болмақ. Адам баласында нашар
деп   бағаланатын   көптеген   мінездер   бар.   Соның   бірі   –   жалқаулық.
Жалқаулықты   қаралайтын   ертегілер   мол   болғанымен,   дені   баянға
құрылады. Ертегіні тыңдау бір басқа да, оны сомдаудың жөні бір басқа.
Жалқаудың   рөлін   ойнаушы   бала   өзі   қайталап   отырған   болмыстың   шын
мәнінде   кім   екенін   түбегейлі   ұғынады   да,   ондай   одағай   әрекеттерді
қайталамауға тырысады.
Т.Д.ЗинкевичЕвстигнеева   «ертегі
  терапиясын»   төмендегідей
түсіндіреді:
 емдеу (психотерапиялық болып табылатын баланың ішкі білімін ашу);
 мағына іздеу үдерісі (әлем туралы білімнің мағынасын ашу);
 шынайы өмірдегі және ертегідегі оқиғалар мен тәртіптердің  арасындағы
байланыстың білімі;
 мәселелік оқиғаларды объективтілеу;
 баланы тәрбиелеу және оған білім беру.
«Ертегі терапияның» бір ұтымдылығы – бала тілімен жеткізілуінде,
баланың ой ауқымына тән оқиғалар дәрежесінде ситуация құруында. Бала
ертегі   тыңдау   арқылы   өзінөзі   емдеп,   түрлі   шығармашылық   қабілетінің
ашылуына мүмкіндік алады. Барлық ертегілерде басты кейіпкердің еркін
өмірге   қол   жеткізуі,   Отанының   тәуелсіз   дамуы   басты   мұрат   ретінде
бағаланса, ертегі арқылы балақайлар өздік кеңістік пен еркіндік ұғымын
түйсінеді.
«Ертегі терапиясының» жетекші идеялары болып:

 мен   өмірінің   құндылығын,   өзіндік
өміріндегі   мүмкіндіктері
потенциалдарын сезіну;
оқиға мен амалдардың себепсалдарын түсіну;
қоршаған ортаны түйсінудің әртүрлі стильдерін таныпбілу;
қоршаған ортамен өзара жасанды әрекет ету;
үндестік пен күшті сезіну.

Әрбір   жағдайда,   әрбір   кеңес   беру   кезіне   сәйкес   келетін   ертегілер
таңдалып алынады немесе арнайы құрастырылады. Бұл «ертегі терапияның»
оқыту тақырыбы болады.  Әртүрлі образдағы ертегілер клиентке әртүрде
ұсынылады:   ертегіні   талдау,   ертегіні   айтып   беру,   шығарма,   қуыршақ
дайындау, драматизация, сурет салу, ойындар, медитация және т.б. Ертегі терапиясымен әсер ету  ертегінің бес түрінің көмегімен жүзеге
асады:
 Дидактикалық.
 Психотерапиялық.
 Медиативті.
 Көркемдік.
 Психокоррекциялық.
  «Ертегі   терапиясы»   арқылы   балаға   мынадай   қасиеттерді   сіңіруге
болады:
Баланың шығармашылығы дамиды.
Баланың бойында тапқырлық дамиды.

 Ойлау қабілеті дамиды.

 Өз ойын жеткізе білу.

 Сөйлеу мәдениеті және т.б. қасиеттері дамиды.
Рөлге ене білу.
Қазіргі таңдағы көптеген зерттеулердің нәтижелеріне сүйенер болсақ,
«ертегі терапиясы»  емдік мақсаттағы терапия екенін түсіндіріп, дәлелдеп
отыр. Оларға қысқаша тоқталып кетер болсақ:
 Әлеуметтік   ортада   туындап   отыратын   көңілкүйдегі   агрессивті
сезімдерден босаңсу. Сурет салу, живопись, түрлітүсті бояулар мен
глинаны   пайдалана   отырып,  мүсіндер   жасау   –   адам   бойындағы
психикалық   қысымдардан   босаңсуына   пайдасын   тигізетін   ең   бір
зиянсыз әдіс.

 Психотерапияны   жүргізудің   вербальды   түріне   қарағанда,  көптеген
бейнелердің   көмегімен   ішкі   уайымдаулар   мен   санасыз   түрде
кикілжіңге түсу себептерін сыртқа шығару оңайырақ болады. Яғни,
терапияның тиімді әрі пайдалы жақтары осыдан байқалады. Сонымен
қатар терапия барысын алға, жағымды жағынан ілгерілеуін тездетеді.
Терапия
диагностикалық
жұмыстармен интерпретация жасаудың негізгі мүмкіндіктерін нақты
беріп   отырады.
  Баланың  жасап   шығарған   шығармашылық
туындыларының шындықтағы бар нәрсе екенін ол өзі жоққа шығара
алмайды.  Баланың  шығармашылық жұмысының стилі мен мазмұны
ол жөнінде көптеген ақпарат беріп отырады.
процесінде
жүргізу

 Көптеген   арыла   алмай   жүрген   ойлар   мен   қиын   ауыр   сезімдермен
жұмыс жүргізуге болады. Кейбір уақыттарда үдемелі сезімдер мен
қандай   да   бір   нанымсенімдердің себептерін  анықтаудың,   оны
түсіндіре алудың бірденбір жолы – осы вербальды емес әдіс арқылы
қарымқатынас жасау болып табылады.
Терапиялық өзара қарымқатынасты нығайтуға көмегін тигізеді. Топ
мүшелерінің шығармашылық жұмыстарындағы кейбір элементтерінің
 ұқсас келуі өзара жағымды сезімдер мен бірбіріне деген эмпатияның
қалыптасуын тездетеді.
Іштей өзінөзі реттей алушылық пен өзінөзі бақылай алу сезімінің
пайда болуына әсерін тигізеді.

 Өз   сезімдеріне   зейін   қоя   отырып,   көңіл   бөлуін   дамытады   және
нығайтады.
Балалар

ене
ертегіге
нақты   жағдайда
шығармашылық конструктивті өзгерістің жаңа мүмкіндіктерін ашады және
өзіне   күш   жинап,   өздеріне  жаңа   ресурс   аша   отырып,   өз   өміріндегі
оқиғаларға   ауысады,   басқаша   ойлай   бастайды,   басқа   қырынан қарай
бастайды және оның конструктивті әлеуметтік моделіне  кіріседі.
отырып,
«Ертегі
когнитивті
  терапиясының»
  және   шығармашылық
аспектілері ерекше   маңызды.   Ертегіге   талдау   жасау   (когнитивті   талдау)
рухани   құндылықтарға
  жағдайларға
қатысты  көзқарасты   өзгертеді   немесе   едәуір   байытады.   Қиялдың
шығармашылық энергиясын – шығарма, сурет салу, қуыршақтар дайындау,
ертегіні   драматизациялау (шығармашылық   аспектілер)   арқылы   шығаруға
мүмкіндік береді. Барлық осы күштер өз өмірін конструктивті өзгертуге
көмегін тигізеді.
  күнделікті
  жанасуды,
Көптеген зерттеу жұмыстары көрсеткендей  ертегідегі теңестірулер,
яғни,  баланың    күйіне   тікелей   әсерін   тигізеді.  Ғажайып   әсерлер   жеке
тұлғаның   өзіндік,   жекелік   ресурстарын   белсендіре   түседі.   Көптеген
образдар,   қоршаған   ортамен   өзара   қарымқатынас   орнатудың   жаңа
мүмкіндіктерін ашады, адам санасын оятып, белсендіреді.
Мектеп   жасына   дейінгі   баланың   даралығын   ашу   үшін   «ертегі
терапиясын» қолдана отырып, оның танымдық ойлауын дамытудың маңызы
зор. Атақты педагог А.Сухомлинский: «Бала кезде 3 жастан он екі жасқа
дейінгі аралықта әр адам өзінің рухани дамуына қасиетті нәрсенің бәрінде
ертегіден алады»  деген.
Ертегі – баланы тәрбиелеуге арналса, «ертегі терапиясы» сол тәрбие
арқылы баланы жөнге салу, онын көзқарасын бағдарлау және ішкі әлемінен
хабардар болу тәсілдері.
«Ертегі   терапиясы»   арқылы   сенімсіз,   агресивті,   қорқынышы   басым
балалармен жұмыс істеуге болады, олармен: ұят, өтірік, кінәні сезіну және
т.б. қиындықтарда қолданылады. Сонымен қатар, «ертегі терапия» үдерісі
балаға өз қиындықтарын түсінуге, талқылауға және де сол қиындықтарды
шешудің түрлі жолдарын көруге мүмкіндік береді.
«Ертегі   терапиясын»   мектеп   жасына   дейінгі   балаларға   қолдану
барлық уақытта оларға мерекелік көңілкүй сыйлайды. Егер де ертегіні өте
жоғары   деңгейде   ұйымдастыра   білсе,   кейбір   қиын   мәселелерге   қатысты
жүргізілетін терапиялық жұмыстар да өзінің көмегін тигізеді. «Ертегі   терапиясын»   қолдану   арқылы   баланың   креативті   ойлауын
дамытудың   маңызы   зор.   Креативтік   ойлау   балалардың   ертегідегі
проблемаларды   шешу   дағдыларына   ықпал   ете   отырып,   нұсқаларды
зерделеп,   ертегі   мазмұнын   сындарлы,   әрі   креативті   етіп   құрастыруына
мүмкіндік   береді.   Креативтілік   ағылшынның   «Creativity»   сөзінен
аударғанда шығармашылық деген мағынаны береді. Креативтілік – жаңаны
құрумен байланысты әрекет нәтижесі, шығармашылық өнім.
Бүгінгі таңда  тұлғаның креативтілігі  бұл өте маңызды және сапалы
қасиет. Тұлғаның креативтілігі кез келген деңгейде, кез келген сатыда өріс
алып   келеді.   Егер   адам   басқа   адамдардан   ерекше   болып   көрініп,   жаңа
түсініктермен   ойлауға   тырысқысы   келсе,   онда   ол   адамға   креативтілігін
дамыту қажет. Бірақ бұл жағдайға қол жеткізу күрделі үрдіс және оған
адамның қалауы мен ниеті болуы маңызды.
Бастапқы кезеңдерде креативтілікті тек қана дарынды балаларда ғана
дамытуға   болады   деген   пікірлер   қалыптасып,   кейін   шығармашылық
ойлауды кезкелген  балада дамытуға болатыны дәлелденген. Бұл баланың
креативті ойлауын дамытуға байланысты тапсырмалар мен  жаттығулардың
жауаптарында   қате   жауаптың   болмауымен   түсіндіріледі.   Баланың   жеке
тәжірибесі   және   оның   негізгі   әрекет   ету   формалары   дамытудың   негізгі
факторы   болып   табылады.   Креативтілікті   дамытуға   қолайлы,   яғни
сенситивті   кезең   35   жас   болып   келеді.   Бұл   жас   ерекшелікте   жалпы
шығармашылық   қабілет   ретінде   креативтіліктің   алғашқы   көріністері
қалыптаса бастайды.
«Ертегі терапиясының» бір ұтымдылығы – бала тілімен жеткізілуінде,
баланың ой ауқымына тән оқиғалар дәрежесінде ситуация құруында. Бала
ертегі   тыңдау   арқылы   өзінөзі   емдеп,   түрлі   шығармашылық   қабілетінің
ашылуына мүмкіндік алады. Барлық ертегілерде басты кейіпкердің еркін
өмірге   қол   жеткізуі,   Отанының   тәуелсіз   дамуы   басты   мұрат   ретінде
бағаланса, ертегі арқылы балақайлар өздік кеңістік пен еркіндік ұғымын
түйсінеді.
Театр   әр   балаға   қуаныш,   қызық,   ұмытылмас   әсер   сыйлайды.
Балалардың   эстетикалық   талғамын,   қиялын   дамытады.   Қазақ   халқының
өнер жұлдыздарының бірі Ш.Айманов «Театр  адамдарды туыс қылатын
шығармашылық отбасы, сахна өнері  тіл жетпес құдыретті өмір шындығын
білу, яғни адамның сахнаны сүймеуі мүмкін емес»  деген болатын.
Балалар   тілін   дамытуда,   олардың   өмірге   деген   көркемдік
көзқарастарын қалыптастыруда театрландырылған қойылымдар ерекше рөл
атқарады. Балалар кейіпкерлерді ойнай отырып, олардың ісәрекеттері мен
мінезқұлықтарын   береді   және   ойын   арқылы   тілдерін   дамыта   отырып,
адамгершілік   жақсы   қасиеттері   қалыптасады.   Сондықтан   да,   театр
қойылымдары балабақша тәрбиеленушілері үшін маңызын уақытта жоймақ емес.   Осы   орайда   мектеп   жасына   дейінгі   балалардың   ертегі   терапиясы
арқылы креативті ойлауын дамыту жұмыстарының мазмұндыққұрылымдық
моделі жасалды.
Мектеп   жасына   дейінгі   балалармен   жұмыста   креативті   ойлауын
дамытуға   төмендегідей   бұрыннан   таныс   емес,   яғни   ойдан   шығарылған
ертегілерді  ұйымдастыруға болады.
Қазір балабақшаларда балалармен ертегілер мен әдеби шығармаларды
рөлмен ойнау, қойылымдар қою жұмыстары жақсы жүргізілуде.
Мектепке дейінгі ұйымда ертегі терапиясын пайдалану арқылы
балаларды байланыстыра сөйлеуге үйрету.
Ертегінің рухани тәрбиелік мәні зор. Ол балаға рухани ляззат беріп,
қиялға   қанат   бітіретін,   жас   баланың   рухының   өсіп   жетілуіне   қажетті
нәрсенің мол қоры бар рухани азық»,деп атап көрсеткен. Сондықтанда да
баланың   жанжақты   қалыптасуы   үшін   мектеп   жасына   дейінгі
бүлдіршіндердің бойына жақсы, жағымды қасиеттерді сіңіре білу маңызды
болып табылады.
Театрландырылған ойындар сюжеттік рөлдік ойындардан тек желісі
ғана емес, сондайақ ойнау ісәрекетінің сипатымен ерекшеленетіндігі іс
тәжірибемізден белгілі.
Театрландырылған   ойындар      «ойын   –   қойылымдары»   болып
саналады,   бұл   жерде   балаларға   арналған   көркемдік   шығармаларды
сахналық   қойылымдарға   айналдырып,
  оларды   кейіпкер   ретінде
қатыстырудың   маңызы   зор.
 Баланы   сахнада   кейіпкер   ретінде   ойната
отырып, оның жеке тұлғасын жанжақты дамыту. Оның бойында әдебиетке,
мәдениетке, өнерге  деген  құштарлықты  ояту.  Эмоционалдықпсихикалық
күйінің жағымды болуына жағдай жасау, мимикалық қабілеттің дамуы мен
эмоцияны жеткізе білуі, ішкі «Мені» мен сыртқы жеке адамдық қасиетінің
үйлесімділігін қалыптастыру және дамыту болып табылады.  Бүлдіршіндер
сахнада   шағын   рөлдерде   ойнау   арқылы   байланыстыра   сөйлеуге,   әдемі
киініп, жинақы жүруге, үлкендермен және өзге де балалармен тіл табыса
білуге үйренеді.
Жетілген   диалог   балалардың   өз   пікірін   жеткізе   білуге   жетелейді.
Ойын   барысында   ойын   ситуациясына   бейімделу,   алғашқы   да   жекелеген
элементерді,   кейінен   рөлді   толығымен   ойнау   арқылы   баланың   ой
өрісі,қиялы дамиды.  Рөлді ойнау арқылы өз кейіпкерін алдына елестетіп
қана   қоймай,   бала   оның   әрекеттерін,   сезімдерін   сезінеді.  Осындай
эмоциялық   күйлер   баланы   бұрын   байқамаған   өмір   көріністеріне   таң
қалдырып,өз   сезімін   мимика,ымишара,тағы   басқа   көріністер   арқылы
біреуге үйретеді.
Театрландырылған   ойындар   балалардың   ойөрісін   кеңейтеді,
  спектакль   туралы   атааналарына,
балаларды   әңгімеге   араласуға, жолдастарына әңгімелеп беруге итермелейді. Бұның бәрі сөйлеу қабілетінің
дамуына, диалог түрінде сөйлеуге өзі алған әсерін монолог түрінде сөйлеп
жеткізуге септігін тигізеді.
Ф.А.Сохина:   «Байланыстырып   сөйлеу   дегеніміз   –   белгілі   бір   ойды
жүйелі, анық, грамматикалық тұрғыдан алғанда дұрыс және бейнелі түрде
жеткізу   болып   табылады»   деп   қарастырады.  Сонымен   байланыстырып
сөйлеу – отбасында және балабақшада іске асатын бала тілінің дамуының
тиімділігінің   көрсеткіші.   Баланың   сөйлеу   әрекетін   дамыту,   ең   алдымен
оқыту   үрдісінде   тілдің   лексикалық,   грамматикалық   білім   нормаларын
игертуге  байланысты  болса,  екіншіден, сөйлеу  икемділігі  пен дағдылары
сөйлеу   әрекетінің   оқу,   тыңдау,   айту   жазумен   байланысты   болады.
Сондықтанда қатысымдық икемділік пен дағды сөйлеу қарым қатынастың
түрткісіне мақсатміндеттеріне орай жүргізіліп, екінші жағынан әлеуметтік
нормалар, яғн тіл мәдениетінің негізінде ұйымдастыру болып табылады.
Баланың тілін дамытуда мынадай жұмыс түрлерін жүргізуге болады:
 Айналадағы   бар,   күнделікті   өмірде   пайдаланып   жүрген   заттарды
(киім  кешек, ыдысаяқ, тағам, үй жиһаздарын) көрсетіп, атын сұрап
айтқызу.
 Осы заттардың қайдан, неден (ағаштан, шыныдан, жүннен, темірден
жасалғандығын) түсіндіру.
 Ойыншықтары жайында, жақсы көретін ертегісі туралы әңгімелесу.
«Ертегі арқылы бала шығармашылығын дамыту»
Мектепке   дейінгі   жастағы   баланы   тәрбиелеу   мен   дамыту   ісіне
байланысты   мақсаттарды   шешуде   театр   ерекше   рөл   атқарады.
Театрландырылған   ойындар   сюжеттірөлдік   ойындардан   тек   желісі   ғана
емес,
ісәрекетінің   сипатымен   ерекшеленеді.
Театрландырылған ойындар ойын қойылымдары болып саналады, өйткені
олар әдеби шығармалар түрінде белгілі бір мазмұнға ие, сондықтан балалар
кейіпкерлерді ойнайды.
  сондайақ   ойнау
Бірінші кіші тобынан бастап балалар тәрбиешінің көмегімен халық
әндерімен   кішігірім   тақпақтарды,   өлеңдерді,   кіші   сахна   көріністерін
ойнайды,   екінші   кіші   тобында   театр   ойыншықтарын   пайдалана   отырып,
мұны одан әрі жалғастырады, ересек тобында театр ісәрекеті өз бетінше
болады.
Театрландырылған  әрекет   бұл   –   эмоция   –   ынталандыру      сөйлеу
әрекеті.
Бала тәрбиесінде әр түрлі театрдын алатын орны ерекше.
Қуыршақ театры баланың дүние танымын қалыптастыруда үлкен рөл
атқарады. Ең   көп   тараған   түрі      ойыншықтар   театры.  Бұнда   балалар   қысқа
тақпақтарды   жаттап,   оның   өзіне   тән   орындау   кезінен   бастапақ   кішкене
көлемді   спектакльдер   ойнайды.   Ондағы   адамдар   рөлін   ойыншықтар
орындайды.
Орамал   театрын   әр   түрлі   материалдардан   жасауға   болады.
Қуыршақтар   қолмен   басқарылады.   Театр   қуыршағының   биіктігі   баланың
биіктігігіндей болу керек. Оның негізі   үшбұрышты орамал. Бір бұрышы
қуыршақтың басына, екі бұрыштары рәзинке арқылы баланың саусақтарына
бекітіледі.   Бұл   қуыршақтар   әнмен,   бимен,   ойынмен   көрсету   арқылы
шығармашылықтарын дамытады.
Саусақ театры. Саусақтардың көмегімен қандайда болмасын ертегіні
немесе   өлеңтақпақ   шумағын   саханалау   болып  табылады.  Саусақ   театры
арқылы баланың сөйлеуге деген талпынысы, қабілеті дамып, ынтасы артады
және шығармашылық әрекетіне жол ашылады.
Үстелүсті   театры.
 Мұнда   үстелде   құламай   тұратын   және
қозғалтқанда   еш   кедергісіз   жүретін   ойыншықтар   қолданылады.   Үстел
үстіндегі   қуыршақтар   театрдың   бірнеше   түрі   бар:   әр   түрлі   биіктегі
конустан,   ,   қораптардан   жасалған   ойыншықтар;   таяқшадан,   қасықтан
жасалған   театр;   «диск   театры»,   тоқылған   театр,   қолғап   театры,
қыстырғыштар театры.
 Суреттер   (картиналар)   театры.
 Декорация   мен   кейіпкердің
суреттері.   Олардың   әрекеттері   шектелген.   Ойнаушының   дауыс   ырғағы
(интонация) арқылы кейіпкердің мінезқұлқы көрсетіледі. Сиқырлы Қорап.
Кітапша   театры.  Бірінбірі   ауыстыратын   иллюстрациялық   оқиғалар
көрсетіледі.   Кітапшаның   беттерін   ашу   арқылы   жүргізуші   әр   түрлі
сюжеттерді көрсетеді.
 Көлеңке   театры.
 Жарық   өте   жақсы   түскен   экранда   адамдар,
жануарлар және құстардың пішіндерінің қозғалысына қарауды балалар өте
жақсы көреді. Ертегі, әңгіме, өлең, әндерді көлеңке театры арқылы айтуға
болады.   Кейіпкерлерді   көрсету   үшін   экранның   арт   жағынан   ұстайды.
Кейіпкерлерді жіп арқылы қозғалтады. Көрсеткенде қол көрінбеу керек.
Балабақшадағы театрландырылған іскерлік бағдарламасы 5 бөлімнен
тұрады.

Театрландырылған ойындар. Бұл ойындар 3ке бөлінеді:
дамытушылық;
әсемділік;
театрлық.
Ырғақтыиілгішті   (ритмопластика)   –   бұған   кешенді   ырғақтылық,
музыкалық, иілгіштік ойындар мен жаттығулар кіреді.
Сөз   мәдениеті   және   техникасы.   Ойындар   мен   жаттығулар   сөйлеу
логикасы  мен дикциясын, дұрыс артикуляциясын  меңгере білуге, сөйлеу құрылымын еркін айтуға, тыныс алуын дамытуға бағытталған. Бұл бөлімге
сөздермен айтылатын ойындар кіргізілген.

Жаттығулар 3ке бөлінеді:
тыныс алу және артикуляциялық;
дикциялық және интонациялық;
сөздермен шығармашылық ойындар.
Театр   мәдениеті.   Бөлімнің   негізгі   тақырыптары:   театр   өнерінің
ерекшеліктері, театр өнерінің түрлері, қойылымның жасалуы, сыртқы және
ішкі театр, көрермендер мәдениеттілігі.
Ойынның жіктелу түрлері: драматизация және режиссерлық ойындар.
Драматизациялық   ойында   бала   –   әртіс,   интонация,   мимика,
пантомима арқылы өз бетімен бейне жасайды, өзіндік әрекет етіп, рөлді
ойнайды.   Бұрыннан   жасалған   сахналық   қойылымда   бала   ойын–
драматизациясында   қандай   бір   сюжетте   ойнайды.   Ойын   драматизациясы
көрерменсіз музыкалық сипатта орындауға болады.
Драматизация   түрлері:   жануарлар,   адамдар,   ертегілер   бейнесіндегі
кейіпкерлер   ойыны;   мәтін   бойынша   негізделген   диалог,   монолог,   рөлдік
ойындар; шығармашылық көрсетілім; бір немесе бірнеше шығарма арқылы
қойылым қою.
Режиссерлық   ойында   балалар   әрекет   етуші   бейне   болмайды,   өзі
режиссер   және   сахна  қоюшы   рөлінде   ойнайды,  ойыншықтардың   орнында
болады. Мұнда бала қозғалмайтын пішіндер және ойыншықтармен әрекет
етеді, сондықтан ойында интонация мен мимика ерекше орын алады.
Мектепке дейінгі жастағы балалармен спектакль құру – қызықты әрі
пайдалы әрекет. Барлығы бірігіп жасаған шығармашылық әрекет белсенді
емес   балаларды   да   қызықтырып,   әрекеттенуге,   жанындағы   балалармен
қарымқатынасқа түсуіне себепші болады. Мысалы: театр түрін таңдауда,
рөлдерді бөліп беруде.
Қандайда   да   саханалық   қойылымның   алдында   балалармен   бірнеше
кіріспе жұмыс жүргізіледі:
1. Тәрбиешілер балаларға ертегі, әңгімелер оқып, не әңгімелеген кезде
  дауысының   ырғағына,
  кейіпкерлердің   мінезқұлқына,
ертегідегі
қимылдарына назар аударылады.
2.   Әр   кейіпкердің   киіміне   көңіл   бөлінеді.   Қуыршақ   театрында
қуыршақтардың киімі өзгертіліп отырады.
3.   Сұрақ–жауап   арқылы   кейіпкердің   қимылын,   ісәрекетін   байқап,
бағалап отырады.
4.   Қимыл   мен   сөз   арасындағы   байланысын   қадағалау   үшін   талмай
жаттығулар жасау керек.
Осы бағыттағы жұмыста балалардың эмоциялық жағдайын зерттеп,
келесі нәтижелерге келдім (диаграмма) Қорыта келе, 2017 жылдың 16 мамырында  Семей қаласының №7 «Ақ
бота» КМҚК базасында  «Театрландырылған әрекет арқылы мектеп жасына
дейінгі   балалардың   шығармашылық   қабілеттерін   дамыту»   облыстық
семинар ұйымдастырып өткіздім. Семинардың мақсаты – мектепке дейінгі
мекемелерде   театрландырылған   әрекет   арқылы   шығармашылық
қабілеттерін   дамыту.   Семинарға   Шығыс   Қазақстан   облысының   мектепке
дейінгі мекемелерінің   педагогтары  қатысты.
Және   де   балабақша   тәрбиешілерінің   ұсынысы   бойынша   «Ертегі
терапиясы» атты әдістемелік құрал құрастырдым.
Пайдаланылған әдебиеттер:
1. Короткова Л.Д. Сказкотерапия в школе. Методические рекомендации
– М.: ЦГЛ, 2006.
2. ЗинкевичЕвстигнеева Т.Д., Грабенко Т.М. Практикум по креативной
терапии. СПб, 1998
3. Ертегі терапиясы, Төлеген. А., Қазақстан мектебі, № 8, 2012 жыл. Аннотация
«Ертегі   терапиясы»   –   психотерапияның   құрамдас   бөлігі.   Баланың
ертегі сюжетіне әсерленуі, кейіпкердің қиыншылықтарына алаңдауы оның
келешекте өз алдында пайда болатын кедергілерден қиналмай өтуіне іштей
дайындығын   туындатады.   Практикалық   психологияның   «ертегі   терапия»
бағыты – баланың жақсылық пен жамандықты айыруына, мінезқұлықтық
стереотиптерді тануына көмектесіп, адамдардың өмірде алдынан шығатын
сан түрлі қиыншылықты ең соңында жеңе аларына деген сенімін нығайтады.
Сказкотерапия — это один из методов психологического воздействия
на человека, который способствует  развитию личности и коррекции уже
сформировавшихся   сугубо   индивидуальных   проблем.   Инструментом
данного   направления   являются   сказки,   в   которых   можно   проследить
определенный стиль поведения и варианты решения жизненных ситуаций со
стороны. Применение такой методики не имеет возрастных ограничений и
позволяет повлиять как на ребенка, так и на взрослого человека.

file_name: Ергасенова Фестиваль.doc

intro: Я предлагаю один из видов терапии в детском саду - сказкотерапия. У психологов существует много способов для лечения детских комплексов и страхов, но один из самых любимых форм работы является сказкотерапия. Именно при помощи сказки дети в игровой манере могут избавиться от страхов, побороть боязнь, стать уверенным и самостоятельным.Сказкотерапия в детском саду.

title: Cказкотерапия в детском саду


extracted_text:
В этот период он познакомился с критиком
Белинским, который впоследствии окажет на
писателя сильное идейное влияние. В 26 лет
Некрасов   вместе   с   писателем   Панаевым
выкупил   журнал   «Современник».   Журнал
быстро   становился   популярным   и   имел
значительное   влияние   в   обществе.   В   1862
году   вышел   запрет   правительства   на   его
издание.
Литературная деятельность

альманахом
  в   одном   из
Накопив   достаточно   средств,   Некрасов
издает   дебютный   сборник   своих   стихов
«Мечты   и   звуки»(1840),   который   потерпел
неудачу. Василий   Жуковский посоветовал
большинство стихов этого сборника печатать
без   имени   автора.   После   этого   Николай
Некрасов решает отойти от стихов и заняться
прозой, пишет повести и рассказы. Писатель
также   занимается   изданием   некоторых
альманахов,
  которых
дебютировал Фёдор   Достоевский.   Наиболее
успешным
получился

«Петербургский Сборник»(1846).
В 1847 — 1866 был издателем и редактором
журнала “Современник”, в котором работали
лучшие   литераторы   того   времени.   Журнал
был   очагом   революционной   демократии.
Работая   в   «Современнике»,
  Некрасов
выпускает   несколько   сборников   своих
стихотворений.
Произведения
  дети»,
«Коробейники»   приносят   ему   широкую
известность.
На страницах журнала «Современник» были
открыты   такие
  как Иван
Тургенев, Иван Гончаров, Александр Герцен,
Дмитрий   Григорович   и   другие.   В   нём
печатались уже известные А. Островский, М.
СалтыковЩедрин, Г. Успенский. Благодаря
Некрасову и его журналу русская литература
узнала имена Ф. Достоевского и Л. Толстого.
В   1840х   годах   Некрасов   сотрудничает   с
журналом «Отечественные записки», а в 1868
«Крестьянские
  таланты,

Николай Алексеевич Некрасов
(1821 — 1878)
классик русской поэзии, писатель и
публицист.
Ранние годы
Николай   Алексеевич   Некрасов   родился   28
ноября   (10   декабря)   1821   года   в   городе
Немирове Подольской губернии в зажиточной
семье помещика.
Детские годы писатель провел в Ярославской
губернии, селе Грешнево, в родовом имении.
Семья была многодетной – у будущего поэта
было 13 сестер и братьев.
В возрасте 11 лет он поступил в гимназию,
где   учился   до   5   класса.   С   учебой   у   юного
Некрасова   не   складывалась.   Именно   в   этот
период   Некрасов   начинает   писать   свои
первые
сатирического
содержания и записывать их в тетрадь.
стихотворения
Образование и начало творческого пути
Отец поэта был жестоким и деспотичным. Он
лишил   Некрасова   материальной   помощи,
когда  тот  не захотел  поступать на  военную
службу. В 1838 году в биографии Некрасова
произошел   переезд   в   Петербург,   где   он
поступил вольнослушателем в университет на
филологический   факультет.
  Чтобы   не
умереть   от   голода,   испытывая   большую
нужду в деньгах, он находит подработок, дает
уроки и пишет стихи на заказ.

после
закрытия
году,
  журнала
“Современник”,   берет   его   у   издателя
Краевского в аренду.
С   эти   журналом   были   связаны   последние
десять   лет   жизни   писателя.   В   это   время
Некрасов пишет эпическую поэму «Кому на
Руси   жить   хорошо» (18661876),   а   также
«Русские
(18711872),
«Дедушка»(1870) – поэмы о декабристах и их
женах,
  еще   некоторые   сатирические
произведения, вершиной которых была поэма
«Современники»(1875).
Некрасов писал о страданиях и горе русского
народа, о сложной жизни крестьянства.
женщины»

Личная жизнь
В   жизни   поэта   было   несколько   любовных
связей:   с   хозяйкой   литературного   салона
Авдотьей Панаевой,  француженкой Селиной
Лефрен,   деревенской   девушкой   Фёклой
Викторовой.
Одна из самых красивых женщин Петербурга
и   жена   писателя   Ивана   Панаева   –   Авдотья
Панаева   –   нравилась   многим   мужчинам,   и
молодому   Некрасову   пришлось   приложить
немало усилий, чтобы завоевать ее внимание.
Наконец, они признаются в любви друг другу
и   начинают   жить   вместе.   После   ранней
смерти их общего сына, Авдотья уходит от
Некрасова.   И   он   уезжает   в   Париж   с
французской   актрисой   театра   Селиной
Лефрен, с которой был знаком с 1863 года.
Она   остается   в   Париже,   а   Некрасов
возвращается   в   Россию.   Однако   их   роман
продолжается   на   расстоянии.   Позже   он
знакомится   с   простой   и   необразованной
девушкой   из   деревни   –   Фёклой   (Некрасов
дает  ей   имя  Зина),   с  которой  впоследствии
они обвенчались.
У Некрасова было много романов, но главной
в   биографии   Николая   Некрасова   женщиной
оказалась   не   законная   его   жена,   а   Авдотья
Яковлевна   Панаева,   которую   он   любил   всю
жизнь. Последние годы жизни
В   1875   году   у   поэта   обнаружили   рак
кишечника.   В   мучительные   годы   перед
смертью он пишет «Последние песни» – цикл
стихотворений, который поэт посвятил своей
супруге   и   последней   любви   Зинаиде
Николаевне   Некрасовой.   Писатель   умер   27
декабря   1877   года   (8   января   1878)   и   был
похоронен   в   СанктПетербурге   на
Новодевичьем кладбище.
Интересные факты

Писателю   не   нравились   некоторые
собственные   произведения,   и   он   просил   не
включать их в сборники.
 Некрасов   увлекался   игрой   в   карты,   и
довольно   часто   ему   везло   в   этом   деле.
Однажды, играя на деньги с А. Чужбинским,
Николай Алексеевич проиграл ему большую
сумму   денег.   Как   оказалось   потом,   карты
были помечены длинным ногтем противника.
После этого случая Некрасов решил больше
не играть с людьми, у которых есть длинные
ногти.

Еще   одним   страстным   увлечением
писателя была охота. Некрасов любил ходить
на медведя, охотиться на дичь. Это увлечение
нашло отклик в некоторых его произведениях
(«Коробейники»,   «Псовая   охота»   и   др.)
Однажды   жена   Некрасова,   Зина,   во   время
охоты   случайно   подстрелила   его   любимого
пса.
  Тогда   же   увлечению   Николая
Алексеевича охотой пришел конец.
 На   похоронах   Некрасова   собралось
огромное количество народа. В своей речи
Достоевский   удостоил   Некрасова   третьим
поэзии
местом
русской
после Пушкина и Лермонтова.
Толпа
прервала   его   криками   «Да   выше,   выше
Пушкина!»

в

Кроссворд:
По горизонтали

1. Какая великая река находится
неподалёку от родного села Некрасова?
дворянский полк
20. Имя отца Некрасова
24. Кто настаивал на том, чтобы
Некрасов стал военным?
25. Страна, в которой Некрасов
лечился от заболевания горла


























5. Как звали Некрасова?
6. Месяц, в котором родился Некрасов
10. Фамилия человека, которого
ставит Некрасов в пример мальчику, в
стихотворении: школьник
12. Имя матери Некрасова
14. В какой гимназии учился
Некрасов?
19. Фамилия учителя Некрасова
21. Как звали бабушку из
стихотворения "3абытая деревня"?
22. Как называется село, в котором
прошло детство Некрасова?
23. Фамилия поэта, который
посоветовал юному Некрасову не
подписывать первую книгу своим
именем
По вертикали
2. На какой реке расположено родное
село Некрасова?
3. Имя матери Гриши в произведении:
кому на Руси жить хорошо?
4. Имя второй жены Некрасова, с
которой он обвенчался будучи тяжело
больным
7. В какой гимназии учился Некрасов?
8. Какое отчество у Некрасова?
9. Имя первой жены Некрасова
11. Какая великая река находится
неподалёку от родного села
Некрасова?
13. Сословие, к которому
принадлежит Некрасов?
15. Журнал, редактором которого
являлся Некрасов 18471866 годы
16. Название поэмы, которая
начинается с песни, а заканчивается
трагедией
17. Город в который уезжает Некрасов
для поступления во дворянский полк
18. Город в который уезжает н.а
Некрасов для поступления во

file_name: Николай Алексеевич Некрасов.doc

intro: данный материал предназначен для уроков литературы в 6 классе. можно использовать, как буклет. в данном материале собрана самая важная и краткая информация об авторе, интересные факты и кроссворд, чтобы проверить полученные знания на месте. к тому же в данной разработке добавлены иллюстрации.

русская литература

group: Дисциплины

title: Раздаточный материал по биографии Н. А. Некрасова


extracted_text:
Звучит Музыка  Россия вперед
ВЫХОД пар со спортивным инвентарем
с мячами
скакалки
гимнастические палки
обручи
колесо
Выход  директора
Уважаемые коллеги минуточку внимания (все подходят..В.В. иГ.А.собирают
инвентарь) позьвольте донести из министерства вам  послание
Распоряжение из   РУО  сдать всем нормы ГТО.
Что включает сей приказ
поясню я вам сейчас
Отжимание 15 раз
На всех?
На каждого из вас
приседание 20 раз
только вечером смогу с работу вприсядку я домой иду еле ноги волоку
Бег 100 метров
Я готова… за 9 классом каждый день бегу на уроки их веду
за 15 секунд
а я думала в течении дня…100 метровка у меня
вот задачка перед нами
мы такого не видали
 а что мы то думаем …вот пусть учитель физкультуры и думает С каких это пор учитель физкультуры должен сдавать нормы ГТО Это
просто смешно
А может взятку дать
Кому?
А что думать ...Вот все тут
А вы законы изучали,про  коррупцию слыхали
Может учеников попросим
Каждый за оценку будет сдать  готов
Они на физкультуру нынче редко ходят
Они не сдадут они нас только подведут
А может освобождение от физры возьмем ,что сдать нормы не могем
В соседних районах ГТО уже сдали позвоню узнаю как они выживали
ЗВОНОК ПО ТЕЛЕФОНУ (один гудок)
марья ивановна …инсульт
василий Иванович …инфаркт
Зоя Петровна….В коми
Ясно…Похоже придется сдавать
ОТЧЕТ (пока пишет)
А может просто отчет написать
Отжимание 15  Приседание 20   бег 100 метров
Вы что это будут проверять ,где фотографии для отчета будете брать
В интернете накачаем, в фотошопе ???
А что собственно говоря будет??? если мы не сдадим
если сдадим получим значок, А если не сдадим….
В лагерь угодим…летнего наказания дневного пребывания
там с детьми 20 дней нет покою ,после этого сдашь все с лихвою
Пошла готовиться(уходит,приседает и встать не может,издает звуки)
Считаем вслух
сколько??
один раз …..присела и встать не могу
ВИДЕОЗВОНОК (1 гудок)
М,Б, С УПРАВЛЕНИЯ ОБРАЗОВАНИЯ
_Алло, да О.В…..Нет еще не сдавали…А можно сдать через год….Можно,,,но
без соответсвия занимаемой должности
Этот вариант не для нас будем готовиться сейчас
Начинаем по порядку сначала сделаем зарядку( музыка 23 куплет)
 учителя математики не зевайте мы приступаем а вы считайте
МУЗЫКА ГТО
(занимаем свои места)1 куплет
Первый отжимается Второй –приседает Третий бегает
Считала
Два раза….после двух сознание потеряла в глазах помутнело
а что дальше
Соблюдаем двигательный режим на 100 метровку все бежим
(делаем круг ,выстраиваемся по порядку для пирамиды)
БЕГ НА ВЫХОД
Сделали пирамиду      МУЗЫКА ЗАТИХАЕТ
ВМЕСТЕ  ЭТИ НОРМЫ ГТО ОДОЛЕЛИ МЫ ЛЕГКО МУЗЫКА

file_name: ГТО Ориозы.doc

description: МУЗЫКА

intro:
Тема  "ГТО" Инвентарь
 -с мячами
-скакалки
-гимнастические палки
-обручи
-колесо
-подборка музыки
-презентация
-проектор
-компьютер
-пампоны для танцев
За раннее нужно обговорить форму одежды, конечно очень красиво смотрится когда у всех одинаковая. Подготовительная работа : отрепетировать зарядку под музыку, и выход каждого участника. Когда все слаженно смотриться очень красивоВыступление учителей

администрации

group: Педагогика

доп. образование взрослых

group: Другое

title: Выступление учителей на районном мероприятии " Ориозы весны"


extracted_text:
Ф.И.О. и место
работы
Череватенко Римма Васильевна
КГУ «Школалицей №20 г.Темиртау»
Предмет:
Познание мира
Класс:
4 класс
Тема урока:
Родина.
Цель:
Ожидаемый
результат:
Критерии успеха:
Ключевые
идеи/подход:
Учебник:
1. Знание и понимание
Ученики должны:
понимать значения слов «Родина», «патриот», «гражданин»; показать на карте территории Казахстана, Китая, границы этих государств,
географические объекты, названные в тексте учебника.
2.Применение
применять   полученные   знания   при   выполнении   различных   заданий.   описывать,   какие   полезные   ископаемые   таят  земли   Казахстана
3.Анализ/оценка
анализировать, делать выводы о том, как они понимают смысл слова «Родина» и строить развернутые ответы; оценить поступки главных
героев рассказа.
Все знают и понимают:
понимают   значения   слов   «Родина»,   «патриот»,   «гражданин»;   показывают   на   карте   территории   Казахстана,   Китая,   границы   этих
государств, географические объекты, названные в тексте.
Большинство могут:
применяют полученные знания при выполнении различных заданий. описывают, какие полезные ископаемые таят земли Казахстана.
Некоторые способны:
анализируют, делают выводы о том, как они понимают смысл слова «Родина» и строят развернутые ответы.
Я знаю и могу объяснить смысл слов «Родина», «патриот», «гражданин»; показать на карте территории Казахстана, Китая, границы этих
государств, географические объекты, названные в тексте учебника.
Я могу анализировать, делать выводы о том, как они понимают смысл слова «Родина» и строить развернутые ответы; оценить поступки
главных героев рассказа.
Развитие критического мышления при изучении темы «Независимость Казахстана» посредством новых подходов в обучении.
Познание мира: Учебник для 4 класса общеобразовательной школы/К. Жунусова, А. Бирмагамбетов, К.Аймагамбетова,
И.Нугуманов, К.Жукешев. – 3е издание, доработка – Алматы: Атамура, 2011. Ход урока/заметки учителя: Время
Деятельность учителя
Деятельность
обучающихся
Оценивание
Ресурсы
I. Вызов.
15 мин
Учебник,
презентация,
бумага А4,
карточки с
заданиями,
сигнальные
карточки
(красный,
желтый,
зелёный),
электронная
физминутка,
листы А3,
цветные
карандаши или
маркеры,
Стикеры,
ватман.
1.Деление на группы «Моя улица»
Учитель предлагает учащимся
сформировать группы, в зависимости
от того, на какой улице они живут.
(ул. Чернышевского – 1 группа;
 ул. Димитрова – 2 группа;
 пр. Металлургов – 3 группа;
 прочее – 4 группа)
2. Психологический настрой
учащихся
«Круг радости»
Учитель предлагает учащимся встать в
круг, взяться за руки, сказать друг
другу добрые пожелания.
3. Постановка проблемного вопроса.
Стратегия «Литературная страничка»
Учитель предлагает одной из учениц
прочитать стихотворение о Родине.
Учитель спрашивает у учащихся:
«Какова основная мысль этого
стихотворения?»
 Как вы думаете, какова тема
сегодняшнего урока? Каковы его цели?
Учитель предлагает ещё раз обговорить
правила работы в группе.

II. Осмысление.
1. Стратегия «Строительство стен»
Учитель предлагает учащимся
«выстроить стену» из карточек
кирпичиков, на которых написаны
слова, связанные по смыслу со словом
Учащиеся формируют группы, в
зависимости от того, на какой улице они
живут
учащиеся встают в круг, берутся за руки,
говорят друг другу добрые пожелания.
Стихотворение о Родине читает Колганова
Алина.
Учащиеся отвечают на вопрос: Какова
тема стихотворения?
Учащиеся определяют тему урока, его
цели.
Учащиеся называют правила работы в
группе.
.
Учащиеся «выстраивают стену». В
основание «стены» укладывают «кирпичи»
с наиболее близкими понятиями, выше – с
более важными понятиями.

file_name: ксп 2 Родина.docx

description: Ход урока/заметки учителя:

intro:
Тема урока:	Моя Родина Казахстан.
Цель:1. Знание и понимание
Ученики должны:
понимать значения слов «Родина», «патриот», «гражданин»; показать на карте территории Казахстана, Китая, границы этих государств, географические объекты, названные в тексте учебника.
2.Применение применять полученные знания при выполнении различных заданий. описывать, какие полезные ископаемые таят земли Казахстана 3.Анализ/оценка
анализировать, делать выводы о том, как они понимают смысл слова «Родина» и строить развернутые ответы; оценить поступки главных героев рассказа.
Ожидаемый результат:
	Все знают и понимают:
понимают значения слов «Родина», «патриот», «гражданин»; показывают на карте территории Казахстана, Китая, границы этих государств, географические объекты, названные в тексте.
Большинство могут:
применяют полученные знания при выполнении различных заданий. описывают, какие полезные ископаемые таят земли Казахстана.
Некоторые способны:
анализируют, делают выводы о том, как они понимают смысл слова «Родина» и строят развернутые ответы.
Критерии успеха:	Я знаю и могу объяснить смысл слов «Родина», «патриот», «гражданин»; показать на карте территории Казахстана, Китая, границы этих государств, географические объекты, названные в тексте учебника.
Я могу анализировать, делать выводы о том, как они понимают смысл слова «Родина» и строить развернутые ответы; оценить поступки главных героев рассказа.
Ключевые идеи/подход:	Развитие критического мышления при изучении темы «Независимость Казахстана» посредством новых подходов в обучении.

title: Краткосрочный план урока на тему "Моя Родина Казхстан"


extracted_text:
Тема: Владимир Федорович Одоевский “Городок в табакерке”.
Цель: познакомить учащихся с научнопознавательной литературной сказкой В.Ф.Одоевского
«Городок в табакерке», используя методы исследования, развивать интерес к механике.
Задачи урока:
а) образовательные: Создать условия для организации деятельности учащихся по восприятию и
осмыслению сказки Одоевского «Городок в табакерке».  Формировать навыки выборочного чтения;
грамотного составления ответов на вопросы, учить передавать содержание прочитанного.
б) развивающие: Создать условия для развития умения находить слова, которые помогают описать
эмоциональное состояние героев, для  развития  техники чтения учащихся, пополнить словарный
запас учащихся.
в) воспитывающие: Способствовать воспитанию любви к чтению, любознательности,  при помощи
сказки ознакомить с реальным устройством музыкальной шкатулка.
 Учебнометодическое обеспечение: УМК "Школа России”. Учебник:
Климанова, Л.Ф. Литературное чтение. 4 класс. Учебник для учащихся общеобразоват.
учреждений. В 2 ч./ [сост.Л.Ф.Климанова и др.] – 7е изд.  М.:Просвещение, 2011.
Оборудование: выставка шкатулок, проектор, экран, презентация, пьеса А.Лядова “Музыкальная
шкатулка”, музыкальные механические игрушки, карточки со словами сказочных героев. I.
Организационный момент.
Ход урока
Прозвенел и смолк звонок,
Начинается урок.
Урок литературный,
А мы народ культурный.
На уроке не лениться,
Всем работать, отвечать,
Ну, а мы сегодня будем
Наши знанья обобщать.
Кто на «5»  в ладоши хлопнем,
На «4»  ногой мы топнем,
Кто на «3»  не унывай,
Чаще руку поднимай.
II. Речевая разминка.
Дыхательная гимнастика
На счет
1 – вдох,
2 выдох,
3 – вдох,
4 – задержка дыхания,
5 – выдох и т.д..
Гуслисамогуды:
Сами заводятся,
Сами играют,
Сами пляшут,
Сами песни поют.
Прочитайте «птичьим базаром».
Прочитайте медленно.
Прочитайте с ускорением.
Прочитайте с вопросительной интонацией.
Прочитайте с весёлой интонацией.
Прочитайте скороговоркой.
Для чего мы провели речевую разминку?
Что такое присказка?
О чём эта присказка?
Как понимаете «гуслисамогуды»?
 Что такое гусли? (старинный музыкальный инструмент, которым обычно сопровождалось пение
былин)
Как образовалось слово «самогуды»?(При помощи двух корней самигуд )
 Чем удивительны гуслисамогуды?
 Где мы можем встретить гусли?
 Могут ли гусли заиграть сами? III. Введение в тему урока. Постановка цели урока.
Вы когданибудь видели подобный музыкальный инструмент, который может сам играть, без
музыканта?
 Ребята, я не просто завела разговор о таком инструменте. Посмотрите, что у меня в руках?
(Шкатулка). Я её открываю и что мы слышим? (Музыку).
И у меня возникла проблема, какая это музыка живая или механическая?
 (Механическая, ведь её играет не инструмент, а механизм, сделанный из металлических деталей).
Правильно.
 Какую  музыку вы услышали? (музыка играет нежными, «хрустальными» звуками. Мелодия
красивая, но с неживым оттенком. Играл ведь не музыкальный инструмент, а некий механизм,
сделанный из железа. Но как красивы эти штучки! )
  А теперь давайте послушаем пьесу Анатолия Лядова «Музыкальная шкатулка».
 Эта музыка механическая или живая?
 (Живая, но очень похожа на механическую Вот это и хотел отразить в своей пьесе Анатолий
Лядов. И действительно, у него получилось как нельзя лучше. Слушаешь пьесу и представляешь
музыкальную шкатулку. Так и хочется узнать, а что там внутри…).
  Узнать устройство музыкальной шкатулки нам поможет произведение, с которым вы
познакомились  дома самостоятельно.
 А это рассказ или сказка? Объясните.
 Кто  автор сказки? (Владимир Фёдорович Одоевский)
 У этой сказки есть автор. Значит, это какая сказка? (литературная)
О чем эта сказка? (Мальчик Миша засыпает, разглядывая с отцом табакерку, видит сказочный
сон, а затем просыпается, узнав механизм музыкальной табакерки.
Кто главные герои сказки?   (Мы встречаем в сказке фантастическое изображение
колокольчика, который похож на мальчика с золотой головкой в стальной юбочке. Молоточки,
напоминающие унылых господ, колотящие бедных мальчиковколокольчиков, встретился нам
валикнадзиратель  и  царевна Пружинка)
Сообщение темы и целей урока.
 Сегодня мы продолжим работу над содержанием сказки, перечитаем внимательно отрывки, в
которых описывается устройство шкатулки, чтобы в конце урока иметь реальное представление о
том, как она устроена.
IV. Работа над содержанием сказки.
А сейчас я проверю, как вы поняли содержание сказки.
1.Выборочное чтение.
 С чего начинается сказка?
– А что такое “табакерка”?
– В XVIII веке в Петербурге курили в основном иностранцы. Русские табак больше нюхали, т. к.
считалось, что нюханье табака благотворно влияет на здоровье.
 Нюхательный табак держали в табакерках из папьемаше, серебра, золота, дерева, перламутра,
черепахового панциря, слоновой кости, фарфора, нефритов, украшенных бриллиантами и эмалью.
 Табакерка – это маленькая изящная коробочка, вмещавшая горсточку ароматной пыли – была
своего рода символом знатности и богатства и указывала на то, что ее обладатель благороден и
обладает эстетическим вкусом.  В XIX  начале XX веков дорогие табакерки часто служили и императорской наградой, а
генеральским чинам, когда у них уже имелись все полагавшиеся по классу должности ордена,
вместо высших орденов жаловались табакерки, украшенные драгоценными камнями и портретами
их величеств.
 Особенно были в моде музыкальные табакерки, которые превратились в особый предмет роскоши
и престижа — прежде чем понюхать табак, табакерку держали в руках, так чтобы все могли ее
хорошенько рассмотреть, потом неспешно открывали, поражая соседей не только тонкими
миниатюрами,  но и, к примеру, крохотной поющей птичкой, которая выпархивала из недр
маленькой коробочки, или танцующей под музыку фигуркой пастушки.
 Прочитайте описание табакерки.
 Что услышал Миша, когда папа тронул пружинку?
 Что увидел Миша, когда папенька поднял крышку на табакерке?
 Что удивило Мишу?
 Что ответил папенька?
  И вот во сне начинается путешествие Миши по табакерке.
 Что особенного было в проводнике?
2. Словарная работа.
– Сказка В. Ф. Одоевского “Городок в табакерке” была написана более 150(ста пятидесяти)  лет
назад, поэтому в сказке встречаются слова, которые редко употребляются в нашей речи.
– А знаете ли вы значение этих слов?
 К какой горке подходил Миша?
 – Что такое бюро?
– Что такое ставни?
– Объясните, что обозначает слово флюгер?
 Что такое шатёр?
 Что такое бахрома?
– Какую бумагу называют “тисненой”?
Итог
3. Знакомство с устройством табакерки.
А теперь. Давайте мы вместе с Мишей пройдём этот путь, чтобы узнать, как устроена табакерка.
Задание: послушать содержание и определить, кто это сказал. Дети выходят к доске по вызову
учителя.
 Учитель вызывает 1 учащегося.
 Диньдиньдинь,  я житель этого городка. Мы слышали, что вам очень
хочется побывать у нас в гостях, и поэтому решились просить вас сделать
нам честь к нам пожаловать. Диньдиньдинь, диньдиньдинь.
Чьи это слова? (Колокольчика)
 На доске к заголовку «Устройство табакерки» прикрепляется карточка: колокольчики.
 Чему удивился Миша, когда они стали проходить под сводами?
 ( Тому, что свод, который был впереди, становится больше, а тот, через который недавно
проходили, становится меньше.)
 Как  колокольчик  это объяснил?
 Какую историю вспомнил Миша, когда она с ним произошла?
 ( Третьего дня – три дня назад, история с рисованием.)
 Что показалось смешным мальчикуколокольчику?
 Как Миша отреагировал на этот смех?
 Прочитайте, о том, что он сказал мальчикуколокольчику, чтобы тот перестал смеяться.
 Как вы думаете. Правильно ли он сказал, что «нехорошо привыкать к поговоркам»? Мог ли
мальчикколокольчик не говорить эти слова? Почему автор вложил в уста героев именно такие
приговорки?
(Потому что они повторяют те же звуки, которые на самом деле издают колокольчики)  Этот литературный приём называется звукопись  или  аллитерация.
 Ребята, а что имел в виду папа, говоря о поговорках? ( Слова, которые «засоряют» нашу речь,
«лишние» слова, слова  «паразиты»)
 Прочитайте описание улицы.
 В чём ошибался Миша, посмотрев на колокольчики?
 Как колокольчик  это объяснил?
 Как понимаете выражение «Миша закусил язычок»?
 Чему позавидовал Миша? Прочитайте.
 Что ответил колокольчик?
 Ребята, Миша согласился с ним, а вы как считаете, плохо или хорошо всю жизнь ничего не делать,
только заниматься игрой, например, на компьютере?
Учитель вызывает 2 учащихся.
Они хором читают текст на своих карточках.
 Прочь ступай, не мешай! Там в палате и в халате надзиратель лежит и
стучать нам велит. Всё ворочается, прицепляется. Туктуктук! Туктуктук!
 А это кто сказал?
 Какую работу выполняли дядькимолоточки? (беспрестанно стучали по колокольчикам)
 На доске к заголовку «Устройство табакерки» прикрепляется карточка: молоточки.
Учитель вызывает 1 учащегося.
А мне какое дело, шурымуры! Не я здесь набольший. Пусть себе дядьки
стукают мальчиков! Мне что за дело! Я надзиратель добрый, всё на диване
лежу и ни за кем не гляжу. Шурымуры, шурымуры…
 Кто это сказал? (Валикнадзиратель)
 Как вы думаете, почему Валик переворачивается с боку на бок?
 На доске к заголовку «Устройство табакерки» прикрепляется карточка: валик.
 Какой вывод сделал для себя Миша после разговора с валикомнадзирателем? ( Он пришёл к
выводу, что когда присматривают за кемнибудь, то это хорошо. А раньше ему не нравилось, что
папенька с маменькой за ним смотрят.)
 А как вы считаете, нужно ли присматривать за вами, за детьми? Или вы сами знаете, как нужно
жить и что делать?
 Учитель вызывает 1 учащегося.
Зицзицзиц,  глупый ты мальчик, неразумный мальчик. На всё смотришь,
ничего не видишь! Кабы я валик не толкала, валик бы не вертелся; кабы
валик не вертелся, то он за молоточки бы не цеплялся, молоточки бы не
стучали; кабы молоточки не стучали, колокольчики бы не звенели; кабы
колокольчики не звенели, и музыки бы не было! Зицзицзиц.
 А это кто сказал? ( Пружинка.)
 На доске к заголовку «Устройство табакерки» прикрепляется карточка: пружинка.
 Поверил ли ей Миша? Докажи.
Прочитайте на доске, из каких частей состояла табакерка:
Колокольчики
Молоточки
Валик
Пружинка
4. Работа над стилями речи.
1). Кто сможет своими словами рассказать об её устройстве? (1 ученик )
 Какую науку советовал учить папенька, чтобы ещё лучше понять, отчего музыка в табакерке
играет? (механику)
2) Послушайте, как наука механика описывает устройство табакерки.
/ Учитель читает отрывок из книги
3) Сравнение трёх отрывков.  О чём все три отрывка?
    А отличаются ли они друг от друга? Чем?
Наука механика описывает понаучному: научные слова и выражения, точные фразы. Это научный
стиль.
 А Юра нам как рассказывал? ( посвоему, как будто разговаривал с другом )
 Это разговорный стиль.
 А писатель Одоевский какой стиль использовал? (художественный)
Вывод: описывать какоелибо устройство можно поразному.
А теперь проверим на сколько хорошо вы знаете произведение.
V. Закрепление.
1. Работа в парах.
Разгадай слова из текста, найди среди них лишнее.
т б к р к (табакерка) с т е т (тест)
п р ж н к (пружинка) м х е а н к и а (механика)
м л ч к (мальчик) л ь н а д р а з и т (надзиратель)
Оцените свою работу и поставьте отметки в оценочный лист.
Лишнее слово ТЕСТ, вот его мы с вами и напишем (тест у каждого ученика).
2. Тестовая работа по произведению
Тест
1.Папенька поставил на стол:
а) шкатулку
б) коробку
в) табакерку
2. Главного героя звали:
а) Володя
б) Миша
в) Алёша
3.Как назывался город, в который попал мальчик?
а) Тук  Тук
б) Динь  Динь
в) Дзынь  Дзынь
4. Мальчикколокольчик всё время говорил:
а) поговорку
б) присказку
в) пословицу
5. «Миша в свою очередь закусил»
а) губу
б) язычок
в) щеку 6. Перечисли жителей табакерки
а)_____________________ в)_____________________
б)_____________________ г)_____________________
7. Какая наука поможет разобраться в устройстве табакерки?
а)химия б)литература
в)механика
2) самопроверка с доски
VI.Итог урока.
 Чему учит сказка?
Сказка учит наблюдательности и умению исследовать интересные и сложные механизмы.
 Чем же закончилась эта история? (Табакерка сломалась, Миша испугался и проснулся.)
 Чему научился мальчик во время своего сказочного посещения городка Динь – Динь?
1.Издали кажется все меньше. Со стороны всё кажется незначительным;
2.У колокольчика побольше – голос низкий, а поменьше – голос высокий. Мы все разные;
 3.Без учебников и учебы жить неинтересно;
4.Нельзя ломать поделки. Береги чужой труд.
VII Рефлексия
VIII Д/з: Сочинить сказку, например, путешествие в какую  нибудь заводную игрушку

file_name: конспект урока.docx

intro:
Цель: познакомить учащихся с научно-познавательной литературной сказкой В.Ф.Одоевского «Городок в табакерке», используя методы исследования, развивать интерес к механике.
Задачи урока:
а) образовательные: Создать условия для организации деятельности учащихся по восприятию и осмыслению сказки Одоевского «Городок в табакерке».  Формировать навыки выборочного чтения; грамотного составления ответов на вопросы, учить передавать содержание прочитанного.
б) развивающие: Создать условия для развития умения находить слова, которые помогают описать эмоциональное состояние героев, для  развития  техники чтения учащихся, пополнить словарный запас учащихся.
в) воспитывающие: Способствовать воспитанию любви к чтению, любознательности,  при помощи сказки ознакомить с реальным устройством музыкальной шкатулка.

title: Конспект урока литературного чтения по теме: Владимир Федорович Одоевский “Городок в табакерке”.


extracted_text:
Химия.
Урок № 28.
Аморфное и
кристаллическое
состояние вещества.
Кристаллические
решетки.
Дата:
Класс: 8
Многопрофильная гимназия № 41
Г.Тараз.
Жамбылская область.
Ф.И.О.учителя: Туребекова Ж.М.
Количество
присутствующих:
Отсутствующих:
Цели обучения
урока
Предполагаемый
результат
Межпредметные
связи
Использование
ИКТ
1. Рассмотреть зависимость свойств веществ от типа
кристаллической решетки и вида химической связи.
2. Изучить многообразие веществ с различными видами
кристаллической решетки.
3. Изучить  типы кристаллических решеток
4. Сформировать понятие о кристаллическом и
аморфном состоянии твердых тел.
5. Рассмотреть влияние химической связи на свойства
твердых тел.
Развивающие:
 продолжить формирование умения разъяснять
смысл изученных определений, проводить
операции сравнения, анализа.
Все учащиеся смогут:
 формулировать  понятие о кристаллическом и
аморфном состоянии твердых тел;
 распознавать типы кристаллических решеток;
Большинство учащихся смогут:
 объяснять зависимость свойств  веществ от типа
кристаллической решетки;
 анализировать влияние химической связи на свойства
твердых тел;
 определять  тип кристаллической решетки по формуле
вещества.
Некоторые учащиеся смогут:
 самостоятельно делать соответствующие  выводы на
основе решения соответствующих задач и упражнений;
 координировать работу группы;
 устанавливать  причинно – следственные связи при
анализе изучаемой учебной проблемы.
использованием приемов интеграции   предметов физики
и химии.
https://www.youtube.com/watch?v=WVb_MKlsi1s Ресурсы
Интерактивная доска
Видеофрагменты:
Видеофрагмент
мультфильма
«Пластилиновая ворона».
Фотографии
кристаллических веществ.
   Карточки с
изображением
различных
кристаллических
решеток для деления
на группы
Интерактивная доска.
Презентация.
металлическая
Вещества:
пластинка, поваренная
соль, , пластилин,
жевательная резинка.
Таблица «Типы
кристаллических решеток»
Предшествующее
обучение
Виды химических связей.
Э
Этапы урока
Организационный
этап.
Эмоциональный
настрой на урок.
Определение темы
урока.
4 минут
Постановка
проблемы и
актуализация
знаний,
необходимых для
изучения новой
темы.
6 мин.
План
Запланированная деятельность на уроке
Просмотр видеофрагментов, которые связаны с
сегодняшней темой. Предложите свои варианты
названия урока.
Слайд   1.  Видеофрагмент   мультфильма
«Пластилиновая ворона».
Слайд   2.  Фотографии   кристаллических
веществ.
Обсуждение видеофрагментов.
Тема урока «Аморфное и кристаллическое
состояние вещества. Кристаллические решетки».
 Деление на  группы по жребию.
Постановка учебной задачи и ее решение.
 Тест « Виды химических связей» по вариантам.
 Проблемная задача: Вашему вниманию
предлагаются следующие предметы и вещества:
металлическая пластинка, кусочек стекла,
поваренная соль, парафиновая свечка, жевательная
резинка, стержень карандаша.  Разделите вещества и
предметы на 2 группы, объясните, по какому
принципу  вы их разделили.
Вывод.  1 группа. Металлическая пластинка,
поваренная соль, стержень карандаша    вещества,
имеющие определенную температуру плавления,
характеризуются правильным, упорядоченным
расположением частиц.
 2 группа. Парафиновая свечка, жевательная
резинка, кусочек стекла – вещества, не имеют
упорядоченного строения, поэтому не имеют
определенную температуру плавления.
Обсуждение проблемных вопросов:
  Почему кристаллические вещества при ударе
раскалываются, а аморфные нет?
Вывод: Кристаллические вещества имеют
определенную геометрическую структуру.
Частицы в кристаллических веществах  находятся в
строго   определенных   точках   пространства,
называемых  узлами.  Если мысленно соединить эти
образуется
узлы
пространственный
называемой
кристаллической решеткой.
линиями,
каркас,
прямыми Работа по теме
Открытие новых
урока.
знаний.
20 мин.
При помощи учебника и раздаточного материала
выполните задания в группах
1.Работа по группам.
1 группа. Рассмотреть строение предложенной
решетки, определить ее тип. Описать какими
свойствами обладают вещества с данным типом
решетки.
2 группа. Рассмотреть строение предложенной
решетки, определить ее тип. Описать какими
свойствами обладают вещества с данным типом
решетки.
3 группа. Рассмотреть строение предложенной
решетки, определить ее тип. Описать какими
свойствами обладают вещества с данным типом
решетки.
 4 группа. Рассмотреть строение предложенной
решетки, определить ее тип. Описать какими
свойствами обладают вещества с данным типом
решетки.
Выступление групп.
Формативное взаимооценивание по критериям.
Общий вывод: Изучив типы кристаллических
решеток , установили связь между строением,
химическими связями и свойствами веществ.
Работа по теме
Освоение новых
урока.
способов
действий.
Применение
новых знаний и
способов
действий на
практике.
6 мин.
Заключительн
ый этап урока.
4 мин.
N2O
К2S
O2
MgF2
NH3
AIF3
1.Практическое задание.
 Составить модели кристаллических решеток.
2. Игра « Крестики и нолики», по вертикали или
горизонтали зачеркнуть формулы веществ с
одинаковой кристаллической решеткой, при этом
обосновывая свой ход.
NаCI
CO2
CI2
Общий вывод: Химические элементы, соединяясь
друг с другом в разных соотношениях, образуют
множество веществ. Каждое из них характеризуется
определенным набором атомов и соотношением их
масс.
Наш урок подошел к концу, давайте подведем его
итоги.
Рефлексия:  (2 мин) рефлексивный прием
Стратегия "Мишень"
Учебник.
типов
Рисунки различных
кристаллических
Дополнительный
решеток.
материал.
Листы
взаимооценивания.
Песочные часы
таблица
          Строение
Состав
Свойства

Модели кристалических
Интерактивная доска.
решеток
Подведение итогов
урока.
Рефлексия на доске. Домашнее задание:
А  изучить параграф № 30, привести примеры
веществ с различными видами кристаллических
решеток.
Б. Творческое задание. Мини сказка « Путешествие
в царство кристаллических решеток».

file_name: разработка урок кристалические решетки.docx

intro:
Learning objectives(s) that this lesson is contributing to	3.UE14  use prepositions of location and position:  at, behind, between, in, in front of, near, next to, on, under, above to describe where people and things are; use prepositions of time: on, in, at to talk about days and times and no preposition last week etc.
3.UE9 use common present simple forms [positive, negative, question] and contractions to talk about what you want and like ,habits and facts, simple future timetabled events

Lesson objectives	All learners will be able to:
Read the text about houses
Most learners will be able to:
  Use prepositions
Some learners will be able to:
Narrate about houses

Success criteria		Read the text about houses
	Use prepositionsLearning objectives(s) that this lesson is contributing to	3.UE14  use prepositions of location and position:  at, behind, between, in, in front of, near, next to, on, under, above to describe where people and things are; use prepositions of time: on, in, at to talk about days and times and no preposition last week etc.
3.UE9 use common present simple forms [positive, negative, question] and contractions to talk about what you want and like ,habits and facts, simple future timetabled events

Lesson objectives	All learners will be able to:
Read the text about houses
Most learners will be able to:
  Use prepositions
Some learners will be able to:
Narrate about houses

Success criteria		Read the text about houses
	Use prepositions

title: Разработка урока на тему: "Buildings. Around the house"


extracted_text:
В классе 26 учеников. Основная часть (коэффициент образования по чтению 73 %)
учащихся умеют внимательно слушать объяснения на уроке; хорошо воспринимать и за
поминать   учебный   материал,   обладают   развитой   речью,   достаточным   уровнем
логического мышления. Активны, способны легко переключаться с одного вида учебной
работы   на   другой,   высокая   мотивация   к   учебной   деятельности.   Проверка     уровня
формирования   навыка   чтения,   как   в   целом,   так   и   по   каждому   из   компонентов
(осознанность, правильность, беглость, выразительность) показывает, что 88% учащихся
справляется с техникой чтения.
Тема: Владимир Федорович Одоевский “Городок в табакерке”.
Цель:  познакомить   учащихся   с   научнопознавательной   литературной   сказкой
В.Ф.Одоевского   «Городок   в   табакерке»,   используя   методы   исследования,   развивать
интерес к механике.
Задачи урока:
а)   образовательные:   Создать   условия   для   организации   деятельности   учащихся   по
восприятию и осмыслению сказки Одоевского «Городок в табакерке».   Формировать
навыки   выборочного   чтения;   грамотного   составления   ответов   на   вопросы,   учить
передавать содержание прочитанного.
б)   развивающие:  Создать   условия   для   развития   умения   находить   слова,   которые
помогают описать эмоциональное состояние героев, для   развития   техники чтения
учащихся, пополнить словарный запас учащихся.
в)   воспитывающие:  Способствовать   воспитанию   любви   к   чтению,  любознательности,
при помощи сказки ознакомить с реальным устройством музыкальной шкатулка.
   Тип урока: урок изучения и первичного закрепления нового материала.
Решение образовательных задач урока соответствует требованиям программы по
литературному чтению

   для 4 класса начальной школы.
  на проведенном уроке.
  оборудование   урока,

Структура   урока   полностью соответствует   логике проведения   заявленного типа
урока, так как моей основной организационной задачей являлось создание условий для
восприятия, осмысления и  первичного закрепления нового материала. На мой взгляд,
такие условия были созданы
Отобранное содержание   урока,
  организация   активной
мыслительной деятельности учащихся на всех этапах урока,  индивидуальные, парные
и фронтальные формы организации учебной деятельности школьников,   применение
словесных,   визуальных   методов,   работа   с   учебником  способствовало   достижению
образовательных целей урока,

А чтобы познавательный интерес стал мотивом познавательной деятельности учащихся,
я поставила перед моими учениками посильные познавательные проблемы.
Для активизации мышления учащихся я использовала систему вопросов по сюжетной
линии   произведений   на   основе   их   субъективного   опыта,   создавала   проблемные
ситуации, активно использовался на уроке учебник.
Использование компьютерных технологий на уроке дало возможность для целостного
восприятия   детьми   нового   материала,   для   построения   визуального   ряда
воспринимаемого.
Особое место на уроке занимает формирование и развитие у учащихся  общеучебных
навыков.
   стимулировали познавательные интересы учащихся. Уровень   самостоятельного   мышления   школьников,   их   познавательную   активность,
уровень усвоения и первичного закрепления нового материала я оцениваю как хороший.
На мой взгляд, этот урок послужит толчком, опорой для дальнейшей познавательной
деятельности учеников.
Качественную оценку деятельности школьников я делала по ходу урока. Я думаю, что
она послужит стимулом для дальнейшей познавательной деятельности
  школьников
как на уроке, так и во внеурочное время.
Для эмоционального восприятия материала я использовала слайды,  аудиозапись.
Особый аспект на уроке имел здоровьесберегающий эффект: я постаралась создать
ситуацию  психологического  комфорта для  детей, когда  каждый ребенок  успешен в
своем   мнении,   он   не   боится   высказываться.   На   уроке   применены   различные   виды
гимнастики для глаз по методике Базарного, артикуляционная гимнастика.
Возможности   учебного   кабинета   использованы   полностью.   В   кабинете   имеется
компьютер,   магнитофон,   поэтому   я   активно   использую   аудиовизуальные   средства
обучения.
      Каждому   ребенку   на   уроке  было   комфортно,  каждый   ребенок   успешен   в   своем
мнении.   Хорошая   психологическая   атмосфера   поддерживалась   самими   формами
парной работы, т.к. снималась тревожность, нерешительность, в результате общение на
уроке   было   продуктивным.   Выбранная   форма   организации   учебной   деятельности
школьников   была   достаточно   эффективной.  Применение   компьютерных   технологий,
создание проблемных ситуаций мотивирует учащихся к настрою в работе. Рефлексия
учащихся дает осмысление своих действий и самооценку. Я считаю, что уроки такой
формы удачны, так как учащиеся с интересом применяют, используют свои знания.
Посильный объем  домашнего задания продуман с учетом интереса учащихся, носит
творческий характер.

  Урок   цели   достиг:   ребята   хорошо   поняли   содержание   текста,   смогли
проанализировать   прочитанное.   Недостаток   некоторых   детей   –   они   не   умеют
рассуждать, находить детали в тексте, не умеют отвечать литературным языком, у них
слабое развитие речи. Материал подавался доступно, ребята учились анализировать,
осмысливать учебный материал, работать самостоятельно с текстом, высказывать своё
мнение.  Урок соответствовал уровню учебной подготовки и развитию учащихся. Чаще
всего на уроках работали «сильные» ученики –                     . Таким ученикам, как
____________надо помогать при ответах. Темп урока достаточно был высоким, так как
ребята хорошо усвоили содержание произведения, он был им понятен, интересен. На
уроке   была   смена   деятельности:   беседа   по   содержанию,   рассказ   учителя,   анализ
произведения, выразительное чтение.

исчерпывающими, правильно построенными.
Необходимо больше внимания уделять развитию речи учающихся, прививать интерес к
чтению     художественной   литературы,   делать   правильные   выводы   после   прочтения
художественных   текстов,   учить   умению   видеть   подтексты   произведений.   Можно
сделать вывод, что задачи урока реализованы. Перегрузок и переутомления учащихся
не было.
    Урок   прошёл   в   доброжелательной   обстановке.   Конечно,   не   все   ответы   были

file_name: самоанализ  урока.docx

title: Самоанализ урока   Владимир Федорович Одоевский “Городок в табакерке”.


extracted_text:
Қысқа мерзімді жоспар
       Информатика  пәні мұғалімі
       Сыныбы: 6
       Мерзімі:
       Уақыты:
       Пәні:  информатика
Тақырыбы: Кіріспе. Техника қауіпсіздігі және жұмыс орнын ұйымдастыру.
 Мақсаты: Информатика кабинетіндегі техникалық қауіпсіздік ережелерімен таныстыру.
Оқушылар орнын белгілеу.

Уақыты
3 минут
13 минут
5минут
17 минут
Мұғалімнің ісәрекеті
1. Кіріспе.
2.Ұйымдастыру кезеңі.
       Оқушылармен  сәлемдесу.
        Оқушыларды түгендеу.
Ынтымақтастық атмосферасын
қалыптастыру. «Қызыл өрік» би
 жаттығуы
Топқа бөлу . «Мозайка». 2 топқа
топтастыру
Үй тапсырмасын  пысықтау.
«Миға шабуыл» стратегиясы
арқылы сұрақтар беремін.
«Ортақ тұжырым» тәсілі
бойынша 5 сыныпта өтілген
тақырыптар бойынша  топта
ауызша талқылауға нұсқау
беремін.
Топты бағалауға нұсқау беру.
Негізгі бөлім.
Сабақтың мақсатын
түсіндіремін.
Презентация арқылы  жаңа
сабақтың материалымен
таныстырамын.
«Топтық   зерттеу»
әдісін
қолдана   отырып,   оқушылардың
жаңа   тақырыпқа   қатысты
көрсетілген
слайдтан
түйгендерін   және   ресурстан
пайдалана   отырып,   сұрақтарды

Оқушының ісәрекеті
Ресурстар
Мұғаліммен сәлемдесу.
«Қызыл өрік» би – жаттығуын
жасайды.
«Монитор, пернетақта» сурет
қиындыларын құрастыру арқылы 2
топқа бөлінеді.
монитор
сурет
қиындылары
Ламинатталған парақ арқылы топтар
жауап береді
ламинатталған
парақ, маркер
Оқушылар 5 сынып  бойынша
берілген  тапсырмаларды алдымен
жұпта, содан соң топта талқылайды,
баяндамашы жауап береді;
Топты бағалайды смайликтер
арқылы.
смайликтер
Оқушылар оқушы мониторы арқылы
жаңа сабақтың  материалын көріп
бүгінгі тақырыптың мәнмағанасын
өздері ашып береді.
слайд

  маркер
Әр топ тақырыпты талқылап, түйінді
идеяларын
арқылы
флипчартқа   түсіреді.  Оқушылар
өздігімен   мазмұн   мен   тапсырма
орындаудың   форматын   таңдайды,
ақпарат   жинастырады,
  оларды
талдап, бағалайды. Топтар бірбіріне
флипчарт,
маркер флипчартқа түсірулеріне нұсқау
беремін.
сұрақ қояды.

2 минут
3  минут
Топты бағалауға нұсқау беру.
Сергіту сәті. «Қара жорға» биі

Қорытынды.
Алған білімдерін тексеру үшін
бірбіріне Миға шабуыл
сұрақтары арқылы диалогтік
қарымқатынас жасауына нұсқау
беремін.
2 минут
Бірбірін бағалауға нұсқау беру.
Топты бағалайды бағдаршам
арқылы.
Монитордан   көрген   «Қара   жорға»
биіне билейді
бағдаршам
түстері
бейнеролик
Сұрақ,қайта сұрақ арқылы бір
бірімен    диалогтік    қарымқатынас
жасайды.
стикер
Өзара бірінбірі бағалау.
БББ стратегиясы бойынша
алған білімін бағалау үшін
,стикерге жаздырып тақтаға
ілуіне нұсқау беру.
Үйге тапсырма: Техникалық
қауіпсіздік ережесі.
Білемін, Білдім,Білгім келеді деген
сұрақтарға өз ойларын жазады.
Стикер.
Үй тапсырмасын белгілеп алады.
Жиынтық бағаны өзім қоямын.
Топ басшылары бағалау парағын
әкеліп береді.
Бағалау парағы

file_name: Документ Microsoft Word.docx

intro:
Поурочный план 6 класс на тему Кіріспе. Техника қауіпсіздігі және жұмыс орнын ұйымдастыру. Мақсаты: Информатика кабинетіндегі техникалық қауіпсіздік ережелерімен таныстыру. Оқушылар орнын белгілеу. 1.	Кіріспе.
2.Ұйымдастыру кезеңі.
       Оқушылармен  сәлемдесу.
        Оқушыларды түгендеу. Ынтымақтастық атмосферасын қалыптастыру. «Қызыл өрік» би - жаттығуы
Топқа бөлу . «Мозайка». 2 топқа топтастыру


extracted_text:
ҚЫСҚА МЕРЗІМДІ САБАҚ ЖОСПАРЫ
Пән : Жаратылыстану
Мектеп: Амангелді ЖОББМ
Ұзақ мерзімді жоспар бөлімі: 2 бөлім:Жануарлар .
Күні :
Мұғалімнің аты –жөні: Кажмагамбетова Гулден Космановна
Сынып :1
   қатысқандар саны:
  қатыспағандар саны :
Сабақ тақырыбы:
Жануарлардың қандай түрлері болады?
Осы сабақта қол
жеткізілетін оқу
мақсаттары:
Сабақ мақсаттары:
Бағалау критерийлері
Тілдік мақсат:
1.2.2.2 .Жабайы және үй жануарларын ажырату
Барлық оқушылар:  Жабайы және үй
жануарларын ажыратады.
Көптеген оқушылар:Жабайы және үй
жануарларының төлдерін топтастырады.
Кейбір оқушылар: Жануарлардан алатын
құнды заттары мен өнімдерін біледі.
Жабайы және үй жануарларын ажырата алады.
Жабайы және үй жануарларының  төлдерін
топтастырады.
Жануарлардан қандай құнды  заттар мен
пайдалы өнімдер алынатынын біледі.
Пәнге қатысты терминология:
жануарлар – животные animals.
Үй – дом     home
Жабайы дикие  wild
Құндылықтарды дарыту Білімге деген құштарлықтарын арттыру,
қоршаған ортаға деген төзімділігін тәрбиелеу,
байқағыштық қасиеттерін дамыту
Сауат ашу, дүниетану,
 Пәнаралық
байланыстар
АҚТ қолдану дағдылары Интерактивті тақта,әуен.
Бастапқы  білім
 жануарлар мен өсімдіктерді бір – бірінен
салыстырды, ұқсастықтары мен
айырмашылығын анықтайды. Сабақ барысы
Сабақтың
жоспарланған
кезеңдері
Сабақтың басы (5
минут)
2 минут
Сабақтағы жоспарланған іс әрекет
ресурстар
І. Психологиялық ахуал қалыптастыру,
сәлемдесу
Мұғалім ісәрекеті. Ынтымақтастық
ахуал орнату. Қолдың саусақтары
арқылы тілек айтуды түсіндірем.
Саусақтар
арқылы тілек
білдіру.
3 минут
3 минут
ІІ.Бастапқы білім
Ширату жаттығу  «Ыстық
микрофон» әдісі арқылы тапсырма
орындалады        .                                 1.
Неге жануарларды тірі ағзалар деп
айтамыз?
2 . Өсімдіктер мен жануарлардың
ұқсастығың айтып бер.
3.Өсімдіктер мен жануарлардың қандай
айырмашылығы бар?
Дескриптор : Жануарлар тірі ағзаларға
жататының түсінеді.
Өсімдіктер мен жануарлардың
айырмашылығың біледі.
Өсімдіктер мен жануарлардың
айырмашылықтарын анықтай алады.
Бағалау: «Бас бармақ» әдісі арқылы
оқушыларды қолдайымын (оқушыларды
ынталаңдыру, өз – өзіне сенімін
арттыру).
Жаңа сабаққа шығу: «Ребус шешіп,
тақырыпты шығарамыз.
    ,,,,             ,          ,,,      ,    ,,
,    ,         ,,       ,,

Сабақтың ортасы
 ( 16 минут)
5 минут
«Жануар»
І тапсырма:
«Сұрақты қағып ал»  әдісі.
Оқушыларға сұрақ қою:
1.Жануарларды атап берініз? 8 минут
2.Оларды топтастырып берініз
3.Қандай топтар шықты? Неліктен?
Шығармашылық жұмыс: Әр топ бір
жануарды сипаттайды.
Дескриптор:
Жануарлардың атауларың біледі.
Оларды топтастырады. Қай топқа
жататының аңықтай алады. Жануарды
сипаттайды.
Бағалау:  оқушылар  арасында өзара
жақсы қарым – қатынас орнату,
ынтымақтастыққа шақыру арқылы
смайликтермен  ынталандырдым.
ІІ тапсырма:  Т. «Кір жаятын жіп»
әдісі арқылы оқушылар жабайы және үй
жануарларының енелері мен төлдерін,
атайды және топтастырады.
Жануарлар
мен
төлдерің
суреттері Сергіту сәті
3 минут
 Оқушыларды стикерлер
арқылы топқа бөлем, екі топ
шығады.
Бір топ «Үй жануарлары», екінші топ
«Жабайы жануарлар». Әр топта
жануарлардың енелерінің суреттері
болады. Жіпте ілініп тұрған төлдерің
енелерімен сәйкестіндіреді.
Дескриптор:  Жануарларының енелері
мен төлдерін  атайды және
топтастырады.
Бағалау: «Бағдаршам»  бағалау әдісі
арқылы оқушылар тапсырманы қандай
деңгейде орындағаның анықтаймын.
Қорытынды бөлім
( 21 минут)
4 минут
 Саяхатқа барамыз
Дорбамызды аламыз
Ей, бұл кім, ей бұл кім?
Бұл тау (жұдырық соғамыз)
Астынан өте аламыз, үстінен өте
аламыз.
Кеттік тура.
  Саяхатқа барамыз
Дорбамызды аламыз
Ей, бұл кім, ей бұл кім?
Бұл құм (алақан ұқалау)
  Саяхатқа барамыз
Дорбамызды аламыз
Ей, бұл кім, ей бұл кім?
Бұл су (бетті  жұдырықпен ұру)
  Саяхатқа барамыз
Дорбамызды аламыз
Ей, бұл кім, ей бұл кім?
Арыстан (қашу)
Су құм тау (қимыл жасап қашу)
Ұ.Ойын: 8 минут
7 минут

   “Орман”        және           “үй”
деген үлестірмелі материалдарды
оқушыларға таратып беру. Мұғалім
жануарларды атайды, ал оқушылар оны
жабайы жануар деп санаса “ОРМАН”,
үй жануары деп ойласа “ҮЙ” белгісін
көтереді.
Сөздер: сиыр, бұғы, қасқыр, қой, есек,
бұлан, кірпі, қоян, тауық, қаз, түлкі,
мысық, аю.
Дескриптор: жабайы жануарларды
айырады,
Үй жануарларын атайды.
Сөздік қорды пайдаланады.
Бағалау:   «Фейерверк»  әдісі шапалақ
ұру арқылы  оқушыларды қолдадым.
Зерттеу жұмысы Т.
 Әр топқа заттар таратылады.
І топ оқушыларына: жүн, тоқыма жіп,
тоқылған киім, ет, аяқ киім (пима).

ІІ топқа:сүт, ірімшік, май, ет, тон.

Қай жануарлардан  қандай өнім  аламыз
және қалай өмірде қолданамыз? 2 минут
Дескриптор: Барлығы: тәжиребе жасай
алады.  Көптеген оқушылар:Қай
жануарлардан  қандай өнім  және құнды
зат алынатының  біледі.
 Кейбір оқушылар: Қалай өмірде
қолданатының зертеп айтады.
Бағалау:    Топтық жұмысты бағалау,
бірін –бірі бағалау «Екі жұлдыз, бір
тілек».
  ІІІ тапсырма.
Ұ.«Сиқырлы себет»  әдісі  арқылы
оқушылар адамдар жануарлардан
қандай өнімдер мен құнды  заттарды
алынатынын анықтайды. Бір себетте
жануарлардың суреттері жатады, екінші
себетте олардың өнімдері. Оқушылар
жануарлардан қандай өнімдер
алынатынын сәйкестіндіреді.
Күнделікті өмірде жануарлардан
алынатын қандай өнімдерді
қолданамыз?
Дескриптор:
Адамдар жануарлардан  қандай өнімдер
мен құнды заттарды  алынатынын
анықтайды.
Бағалау: Смайликтер арқылы түсіну
дәрежесін аңықтау үшін
ынталандырдым
Рефлексия. «Баобаб ағашы» Сабақты
кім жақсы түсінді стикерді ағаш
басына, әлі дұрыс түсінбесе діңіне, мүлде түсінбегендер тамырына
жапсырады

file_name: Кажмагамбетова Гулден Космановна..docx

description:
мүлде түсінбегендер тамырына
жапсырады

intro: Сабақ мақсаты: Жабайы және үй жануарларын ажырату . Сонымен бірге, құндылықтарды дарыту "Білімге деген құштарлықтарын арттыру, қоршаған ортаға деген төзімділігін тәрбиелеу, байқағыштық қасиеттерін дамыту"  Барлық оқушылар:  Жабайы және үй жануарларын ажыратады. Көптеген оқушылар:Жабайы және үй жануарларының төлдерін топтастырады.                                                                  Кейбір оқушылар: Жануарлардан алатын құнды заттары мен өнімдерін біледі.План - конспект урока

title: Қысқы мерзімді сабақ жоспары тақырыбы: "Жануарлардың қандай түрлері болады?" (1 сынып, жаратылыстану)