extracted_text:
С завыванием ветра и колючими  метелями вступает в свои права
                                                февраль. Его календарный приход почти ничего не меняет природе:
тот же снег, холод, непогода. Впереди  веселый звон капели, гомон
птичьих голосов. Далеко позади знойное жужжание насекомых, шелест
листьев, шепот осенних дождей.,. Музыка февраля сурова
и неприветлива! словно голодный волк, воет в лесу ветер, трещат от
мороза деревья, ворчит одинокая вьюга. Именно в это время мы остро
чувствуем свою разобщенность с миром природы и как никогда надеемся на ее
благосклонность,
Милости природа выдает не сразу: в марте неторопливо растопит снега, в апреле выгонит
из земли первые цветы и травы и лишь в мае поразит нас благоуханием и роскошью неизбежно
возрождающейся жизни. Длится этот праздник в наших краях совсем недолго  с мая по ок
тябрь. Долгие шесть месяцев  с ноября по апрель  лето живет лишь в наших воспоминаниях
или... в цветочных горшках и вазонах, прячась от русских морозов за теплыми стенами домов.
Прибежище в сельских домах и городских квартирах нашли многие виды тропических,
субтропических и пустынных растений, ставших постоянными спутниками человека. Одни из них
радуют   своим   цветением,   другие   привлекают   изяществом  форм,   третьи      необыкновенной
окраской  листьев. Многие растения попадают в наш  дом исключительно благодаря своим це
лебным свойствам. Гости из вечного лета не только улучшают самочувствие, но и привносят
оттенки праздника в наш быт:  благодаря им общение с природой становится возможным даже
среди долгой северной зимы.
Первое,   с   чего   должно   начинаться   общение,      это  любование  цветком.   Восприятие
маленького ребенка целостно, он чуток к прекрасному, эмоционален, поэтому не стоит торопиться
с проведением бесед о комнатном растении, с предложениями нарисовать его, словесно описать
цвет и  форму листьев и т.п. Гораздо важнее дать ребенку почувствовать красоту цветка, по
радоваться этому чуду природы вместе с взрослым: «Какие удивительные цветочки на фиалке
синие, с белой каемочкой. Она словно в кружева нарядилась!», «Смотрите, амариллис решил нас
порадовать к празднику  выпустил побег с бутончиками. Интересно, какого цвета у него будут
цветы и кто заметит их первым?», «На нашем  бальзамине цветы засверкали, словно  огоньки:
яркие, веселые  их можно увидеть издалека!».
Расцвела на окошке герань  красота!  Плющ незаметно забрался на бамбуковую  опору
красота! Хлорофитум вытянул  стрелку с похожим на самого себя маленьким растеньицем
красота! Каланхоэ высадило на своих треугольных листьях маленьких деток, а те прижались друг
к   другу,   словно   птенчики,   корешки«хвостики»  свесили   вниз      разве   не   чудо?   Радостное,
эмоциональное восприятие растительной жизни положит начало дальнейшему интересу ребенка к
природным объектам. Чуть позже он узнает, почему у кактуса есть колючки, где живут лианы и
почему  они боятся яркого света, какие растения на Земле самые древние... Ребенку станет ин
тересен тот мир, в котором наши «зеленые  гости» чувствуют себя полноправными хозяевами.
Любой   дошкольник   сможет   понять   значимость   растений   в   жизни   людей:   именно   благодаря
зеленому покрову Земли мы имеем возможность дышать кислородом. В комнатных условиях
цветы очищают воздух, борются с вредными микробами, а многие из них помогают человеку
справиться   с   болезнями.  Несомненно,   эти   знания   расширят   кругозор   детей,   обогатят   их
первоначальные впечатления, сделают общение с природой более содержательным.
Природа   приоткрывает   свои   тайны   постепенно      ребенок   не   сразу   замечает,   из   чего
складывается эта красота. Каждый цветок хорош посвоему: красота фиалки трепетная и нежная,
красота фуксии  праздничная и торжественная. У сансевиерии строгая красота, у папоротника и бегонии  реке  пышная и броская. Сравнивая комнатные растения между собой, дети начинают
понимать их видовые особенности: способ расположения листьев, характер жилкования, нюансы
окраски. Не менее важно  для художественного видения предмета  сравнение цветка с хорошо
знакомыми объектами и явлениями. Помогите ребенку заметить в кактусе маленького ежика, в лис
тьях герани и цикламена  раскрытый веер,  в цветке зигокактуса  застывший фонтан.  Большой
простор для детской фантазии дают разнообразно окрашенные листья декоративных растений:
фиттонии,   пилеи,   калатеи   и   др.   Рисунок   на   листьях   пестрого   алоэ,  сансевиерии   и   бромелии
напоминает   тигриный   окрас,   а  бегония   Бовера   похожа   на  леопарда.   Прожилки   на   листовых
пластинах фиттонии можно сравнить с паутинкой или салфеткой из вологодского кружева.
Старшие дошкольники охотно включаются в игры на установление ассоциативных связей
самостоятельно   найденные   образы   открывают   для   маленьких   исследователей   возможности
особого  художественного  видения. Красота цветка становится близкой, понятной, притяга
тельной для ребенка  именно в этом и состоит главный посыл художественного творчества.
Чаще   всего   комнатное   растение   выбирается   взрослым   в   качестве   удобного   натурного
объекта.   Его   художественное   отображение   возможно   в   любой   изобразительной  технике,   но
наибольшим предпочтением у  воспитателей  пользуются  цветные  карандаши, восковые  мелки,
акварельные краски и гуашь. Некоторые программы художественного развития дошкольников
предусматривают работу в технике аппликации из бумаги, оригами, а в качестве художественных
материалов предлагают  пластилин, гелевые ручки и простые карандаши. Цель данной статьи
привлечь внимание педагогов к технике художественного макетирования, удачно сочетающего! в
себе возможности цветового и пространственного, объемного построения художественного образа.
Безусловными достоинствами этой техники являются:
•расширение границ художественного использования знакомого материала;
•возможность развития у ребенка тонких цветовых дифференцировок путем подбора
                бумаги различных оттенков;
•многофункциональность объемной бумажной конструкции, которая может стать
                 украшением группового пространства, игровым атрибутом, подарком к празднику;
•возможность творческого поиска самого педагога при организации детской
               художественной деятельности: любая работа ребенка в этой технике предусматривает
                решение разнообразных педагогических задач  от отработки определенных навыков
               до творческого поиска в выборе объекта и создании своих способов художественно
                пластического изображения.
Коллективная работа строится с учетом возрастных особенностей детей: в старшей группе
может быть предложено конструирование растения с круглыми, овальными или стреловидными
листьями.   В   подготовительной   к   школе   группе   доступно   изготовление   веерообразных,
 ■ других сложных форм листовых пластан. Из коллективных работ, выполнен
кленоподобных
ных в разное время, можно составить бумажную оранжерею.
Индивидуальная   работа   в   данной   технике  предполагает   достаточно   высокий   вровень
конструктивных умений детей. Она строится поэтапно: прежде всего, ребенок должен изготовить
кашпо или цветник для задуманного им растения (некоторые варианты представлены на рис. 1),
затем   подобрать   материалы,   позволяющие   наиболее   точно   передать   цветовые   особенности
изображаемого  растения, сделать заготовки для  макетирования  (вырезать из бумаги листья,
стебли, основу для ствола) и, если необходимо, дополнить заготовки декоративными деталями:
пятнышками,   полосками,   рисунком   прожилок.   На   заключительном   этапе   происходит
трансформация плоскостных форм: с помощью несложных приемов вырезанные из бумаги листья
и   стволы   «подстраиваются»   к   объемным   формам   цветка,   приобретая
  многомерную
выразительность и естественность живого растения. В зависимости от уровня развития ручных
умений дошкольников и их целевых установок способ крепления готового цветка в бумажном
кашпо может быть и результатом творческого поиска ребенка, и готовой схемой, подсказанной
ему взрослым.
Для   изготовления   бумажной   оранжереи  в   технике   художественного   макетирования   вам
понадобятся:   1)   двусторонняя   бумага   для   макетирования   и   оригами   различных   цветов   и оттенков   (для   кактусов  дополнительно   —   зеленая   гофробумага,  прозрачная   калька);   2)
ножницы, в том числе с зигзагообразным и волнистым краем; 3) клей ПВА, а также тряпочка
для удаления его излишков с бумажной конструкции;
  4)   простой   карандаш,   гелевые  ручки,   гуашь,   акварельные   краски,   кисти;  5)   видовое
разнообразие   комнатных   культур,   которые   послужат   удобной   художественной   натурой   и
источником вдохновения для начинающих конструкторов.
Хлорофитум
Одно из самых распространенных в мире  комнатных растений  (фото 1).  Родом  из
Африки. Узкие светлозеленые (или пестрые) дугообразно свисающие листья собраны в
прикорневую розетку. На цветочных стеблях образуются маленькие розетки«детки» с
воздушными   корнями.   Ценится  за   декоративные   свойства,   а
также   за   способность   очищать   воздух   помещений   от   вредных   примесей   и   пыли.  В
качестве   конструктивной   основы   растения   используем   широкую   полосу   зеленой   бумаги,
вырезав из нее узкие длинные треугольники, как это показано иг. рис. 2. Белой гуашью или
маркером   проводим   декоративные   полоски   по   центру   собранных   на   полосе   листьев.
Закручиваем   узкие   листочки   на   любую   цилиндрическую   форму,   подобно   тому  как
накручивают волосы на бигуди. Свернем нижний край полоски в трубочку, а затем вставим
его в готовый горшок: разворачиваясь, бумажный цветок самостоятельно прижмется к его
краям. В некоторых местах закрепим хлорофитум в горшочке с помощью клея. Из бумажных
полосок меньшего размера таким же образом можно изготовить «деток». Для их крепления
используем тонкую полоску бумаги большей плотности
В
последнее время в наших домах все чаще стали
появляться   сорта   хлорофитума   с   гофри
рованными   листьями.
свое
образие   его   листовых   структур   можно
следующим   образом:   положите  полоску   с
листьями на ладонь левой руки, а ногтем пра
  Передать

вой руки с нажимом проведите по серединной линии каждого
листочка. Бумажный хлорофитум свернется, повторяя неровный рельеф
ладони.
Сансевиерия
Бесстебельное   декоративнолиственное  растение с крупными прямостоячими, мече
видными листьями. Родина  ШриЛанка. В народе этот цветок имеет название «щучий
хвост»: темные и светлые полосы на листьях  напоминают  чешую  рыбы.  Сансевиерия
одно из самых неприхотливых  комнатных  растений: способна переносить недостаток
влаги и света, прекрасно чувствует себя в условиях повышенной инсоляции. Известны
лечебные свойства  сансевиерии: сок из ее  листьев закапывают в уши для  устранения
боли,  подземные части растения считаются   стимулирующим и тонизирующим  сред
ством. Конструкция  этого цветка почти ничем не отличается от конструкции бумажного хлорофитума. Иным будет лишь масштаб  растения и особенности окраски листовых пла
стин  Темнозеленые поперечные полоски нанесите на заготовку с помощью кисти и акварель
ных красок. Для вытянутого вверх растения подберите наиболее устойчивое кашпо.
Агава
Травянистое суккулентное растение с  прикорневой розеткой листьев, оканчивающихся
колючками.   В   переводе   с   греческого  означает   «благородная»,   «замечательная»,
«тревосходная». На своей родине, в Мексике, листья агавы достигают длины 3 м. Восьми
летнее растение выпускает огромный, до 12 м, стебель, на конце которого распускается
соцветие из желтоватобелых цветков, схожих по своей форме с цветками лилейных.
Индейцы   находили   применение  этому   растению,   покрывая   высушенными   листьями
крыши хижин, изготовляя из кожицы бумагу, а из мякоти листьев  —  мыло.  Колючки
агавы употреблялись ими как гвозди   и   булавки,   а   для   того   чтобы   сделать  иголку с
ниткой, местные жители отламывали   кончик   листа   и  вытягивали   волокна.  В  наше
время   высушенные   волокна   агавы  (сезалъ)   используют   для   изготовления   канатов,
веревок, комнатных покрытий.
В   детском   саду   используются   низкорослые   сорта   агавы.   Они   имеют   неровный  край
листовой   пластины      эта   особенность   легко   передается   с   помощью   специальных
зигзагообразных ножниц (фото 3).Листья агавы схожи по форме с листьями хлорофитума
и сансевиерии, однако расположение их на прикорневой розетке несколько иное. Несмотря
на схожесть основных приемов работы, конструктивно кустик этого растения выполняется
иначе:  базовой формой для агавы служит  не по  лоска бумаги, а круг  (рис. 4).  Создать
объемную форму поможет резинка для волос.
Папоротник нефролепис
Самый распространенный и выносливый  горшечный папоротник,
древнейший обитатель Земли. Светлозеленые перистые листья
(вайи) дугообразно свисают, образуя форму,  похожую на птичье
гнездо   (именно   так   называют   нефролепис   в   народе).   Молодые
листья туго скручены на верхушке. По мере роста они постепенно
разворачиваются, раскрывая роскошное травяное «оперение».
Поскольку листья папоротника имеют более сложную структуру,
чем листья предыдущих растений, изготовлять их удобнее из отдельных треугольников (рис.
5),  собрав  затем   в   букет   с   помощью   нитки   или   резинки.  Для   нефролеписа   понадобятся
ножницы  с   мелким   зигзагом.   На   сложенном   пополам  треугольнике   делают   боковые
надрезы.  Раскрытые   листочки   приклеивают   на
бумаги.   Каждому   листу   придается  естественная
складывания   его   у   основания,
  сгибания,
кончиков листовых  пластин  (фото 4).Поскольку
этого   растения
 достаточно   трудоемко,
выполнять его коллективно.
полоску
форма   путем
подкручивания
изготовление
целесообразнее
Кактусы
Большая   группа   растений   с   толстыми,
наполненными водой стеблями. Родина пустыни
  Большинство   кактусов   покрыто
Америки.
колючками      видоизмененными
 листьями,
которые   защищают   растения  от   животных   в условиях пищевого  и водного   дефицита.   Многочисленные   колючки  нужны кактусам
еще и для того, чтобы отражать солнечные лучи и предохранять цветок от перегрева.
Они   собирают   дождевые   капли   и   росинки,   которые   постепенно  скатываются   к
основанию ствола, а затем впитываются самим растением.
В целях безопасности кактусы в озеленении детского сада не используются. Однако
знакомство с этими необычными растениями обязательно должно состояться  они
интересны своим, непохожим на другие растения строением, видовым разнообразием и
декоративностью форм. Для кактусов с шарообразной формой ствола (эхинокактус,
маммиллярия, ребуция, пародия) понадобятся круги из гофрированной бумаги или
салфетки темнозеленого цвета. Из куска бумаги между ладонями скатывают шарик,
который затем заворачивают в зеленый кружок, подобно дорожному узелку (рис. 6,
фото 5).
Как   правило,   у   кактусов,   имеющих   вытянутую,  овальную   форму,  хорошо   видна
неоднородная структура ствола с продольными выступами и углублениями. Передать
эту структуру можно поразному.
1. Полоску из зеленой бумаги для оригами сложить гармошкой. Склеить края в верхней
части будущего растения, соединив их в центре. Закруглить образовавши
еся   уголки   с   помощью   ножниц.   Таким   способом   передается
малорельефная   поверхность
гребенчатого,
хаагеоцереуса, нотокактуса (фото 6).
2. Для растений с глубоким рельефным рисунком (цереус
эхиноцереуса

перуанский, лемэроцереус окаймленный и др.) сделайте четырешесть овальных
заготовок одинакового размера (их вырезают из бумаги, сложенной в несколько   слоев).
Сложите каждый овал пополам,  а затем склейте      края между собой по кругу, выстраивая
конструкцию,    похожую    на собранные в плоде   апельсиновые    дольки. Сложную,     пу
зырчатую поверхность кактусов (ребуция харликовая, хаагеоцереус) помогут передать
ножницы с волнообразными краями (фото 7).
Колючки для кактусов готовят заранее. Вместе с детьми нарежьте небольшие (510 мм в
зависимости от вида) тонкие  полоски из кальки. Засыпьте их в плоскую  коробочку ровным
слоем. На бумажное растеньице точечно нанесите клей в те места, где должны расти колючки.
Затем, аккуратно прикасаясь к нарезанной кальке,  поворачивайте кактус. Когда колючки хо
рошо приклеятся, очистите изделие от  лишнего мусора (подуйте на него, аккуратно срежьте
ненужные наслоения маленькими ножницами).
У многих кактусов колючки собраны в пучки, похожие на звездочки. Для их изготовления
маленькие кружки из кальки  сложите в несколько раз (подобно заготовкам для снежинок), а
затем вырежьте со стороны округлого края треугольник  (рис. 7).  Раскройте заготовки, затем
прикрепите их к базовой конструкции, касаясь клеем только серединки звездочек. Когда изде
лие высохнет, аккуратно расправьте колючки, придав им ершистость.
Не менее интересна работа по созданию цветка кактуса. Разнообразные по форме и цвету,
цветки   кактусов   имеют   общую  структурную   организацию   с   круговым  расположением
лепестков. Принимая за основу схему, показанную на рис. 9, можно усложнять пластику цветка,
комбинируя разноформатные заготовки, добавляя к цветку мелкие бумажные детали.
Традесканция
Многолетнее декоративное растение с ползучими стеблями и
яйцевидными листьями с заостренным кончиком (фото 8). Растет
на болотах тропических лесов Америки. В период продолжительных
дождей вода заливает традесканции, но они не гибнут, а живут под
водой, словно водоросли. Традесканции бывают зелеными и поло
сатыми (зебрина и мультиколор), гладкими и мохнатыми. В народе
этот цветок называют «бабьи сплетни» изза переплетающихся веточек. Иногда они бывают так запутаны между собой, что их становится трудно
отделить друг от друга, трудно найти конец или начало ветки. В латиноамериканских странах
зебрину используют для лечения простуды, а измельченные листья накладывают на мозоли.
В Венесуэле растение рекомендуют для понижения уровня сахара в крови.
Для   изображения   этого   цветка   в   технике   художественного   макетирования   заготовьте
тонкие полоски из плотной зеленой  или  коричневой   бумаги  для  плетеобразных   стеблей.
Листья   традесканции   вырезайте   из   прямоугольников,   сложенных   пополам   (для   этой   цели
подойдет тонкая зеленая бумага). Если необходимо преобразите их с помощью красок.
Использованная литература: журнал «Воспитатель»
№4 2007г; Ж Д/в №2 2007

file_name: бумажная оранжерея.doc

intro: Материал о  технике художественного макетирования, Цель данной статьи - привлечь внимание педагогов к технике художественного макетирования, удачно сочетающего! в себе возможности цветового и пространственного, объемного построения художественного образа.Коллективная работа строится с учетом возрастных особенностей детей: в старшей группе может быть предложено конструирование растения с круглыми, овальными или стреловидными листьями. В подготовительной к школе группе доступно изготовление веерообразных, кленоподобных ■ других сложных форм листовых пластан. Из коллективных работ, выполненных в разное время, можно составить бумажную оранжерею.

title: консультация для педагогов "Бумажная оранжерея


extracted_text:
АҒЫЛШЫН ТІЛІ САБАҒЫНДА ИНТЕРНЕТ ТЕХНОЛОГИЯЛАРДЫ
ҚОЛДАНУДЫҢ ТИІМДІЛІГІ
     «Еліміздің ертеңі бүгінгі жас ұрпақтың қолында, ал жас ұрпақтың тағдыры
ұстаздардың   қолында»,      деп   елбасымыз   айтқандай   жаңа   ХХІ   ғасыр   заман
ағымына   қарай   ізденудің   бірден   –   бір   жолы.   Қазақстан   әлемдегі   бәсекеге
барынша қабілетті елу елдің қатарына енуі үшін: білімді де зерделі, жанжақты
дамыған дарынды, қабілетті ұрпақ керек.
         Біріккен ұлттар ұйымының шешімімен «ХХІ ғасыр – ақпараттандыру
ғасыры» деп    аталды.   Қазақстан   Республикасы   да   ғылымитехникалық
прогрестің негізгі белгісі – қоғамды ақпараттандыру болатын жаңа кезеңіне
енді.   Қоғамды   ақпараттандыру   –   экономиканың,   ғылымның,   мәдениеттің
дамуының   негізгі   шарттарының   бірі.   Осы   мәселені   шешудегі   басты   рөл
мектепке   жүктеледі.   Білім   берудің   маңызды   шарты   оқу   процесінде   білім
алушылардың   пәнге деген қызығушылығын арттыра отырып, өздігінен білім
алу құштарлығын дамыту болып табылады. Сондықтан да, осы мақсатқа жету
үшін  білім  алушылардың  өз  бетінше  білім  алу  дағдыларын   қалыптастыруға
бағытталған ақпараттықкоммуникативтік технологияны ағылшын тілі пәнінде
қолданамын.
     Білім алушыларды қазіргі заман талабына сай технологиямен оқыту әрбір
ұстаздың басты міндеттерінің бірі деп есептеймін. Бүгінгі басты мәселеміз –
білім сапасы десек, осы білім сапасын арттырудың тиімді жолы білім беру
жүйесінде   түрлі   ақпараттықкоммуникативтік   технологияларды   қолдану,
қоғамның   алдында   тұрған   ең   басты   міндет     білім   алушылардың   бойында
ақпараттық мәдениетті қалыптастыру.
Қазіргі білім беру жүйесінің мақсаты  бәсекеге қабілетті маман дайындау.
Ізденімпаз мұғалімнің шығармашылығындағы ерекше тұс  оның сабақты
түрлендіріп, тұлғаның жүрегіне жол таба білуі.
1. Ақпараттық – коммуникативтік технологиялар дегеніміз не?
2. АКТ  ның мүмкіндіктері қандай?
3. Білім беруді ақпараттандыру үрдісі қалай жүзеге асуда? – деген сауалдар
әрқайсысымызды, ұстаздар қауымын толғандырмай қоймайды.
    Ендеше бірінші сауалға: ақпараттық  ақпарат, жаңалық, коммуникативтік –
байланыс, қатынас деген ұғымды білдірсе, технология – іскерлік, шеберлік
ұғымдарын береді.Бір сөзбен «Ақпараттық – коммуникативтік технологиялар
(АКТ)–   жеке   тұлғаға   ғылыми   ұғымдарды   түсіндіруді   және   олардың қабылдауын,   түсінуін   жеңілдетуге   мүмкіндік   беретін   маңызды   жүйе»   деп
айтуға болады. Осыған орай бүгінгі ұстаздардың алдында білім алушыға  білім,
білік,   дағдыларын   игертіп   қана   қоймай,   қабылдауын,   ойлауын,   ерік
жігерлерін,   яғни   өз   бетімен   жұмыс   жасай   білетін,   бәсекеге   қабілетті   жеке
тұлғаны дамыту міндеттері тұр.
Білім беру саласындағы көп қолданыста жүрген АКТ құралдары:
 Интерактивті тақта;
 Мультимедия;
 Интернет кеңістігі;
 Электронды оқулық.
 білім   алушылардың
               Бүгіңде білім беру саласында түрлі технологиялар енгізілуде, бірақ
олардың ішінен қажеттісін таңдап, сабақтың әр кезеңінде тиімді қолдану басты
талап.   Ақпараттық   –коммуникациялық   технология   электрондық   есептеуіш
техникасымен   жұмыс   істеуге,   оқу   барысында   компьютерді   пайдалануға,
модельдеуге,   электрондық   оқулықтарды,   интерактивті   тақтаны   қолдануға,
интернетте жұмыс істеуге, компьютерлік оқыту бағдарламаларына негізделеді.
Сондықтан да   ұстаз педагогикалық құралдардың барлығын шебер меңгерген,
жанжақты   болуы   шарт.   Жаңа   технологиялар   мұғалімнің   жүйелі   жұмыс
істеуіне мүмкіндік береді.  Ақпаратты оқыту технологиясының ішінде бүгінгі
күні   интерактивті   тақта   ерекше   орын   алып   отыр.
 Интерактивті   оқыту
технологисы   –   бұл   ұжымдық,   өзінөзі   толықтыратын,   барлық  білім
алушылардың   өзара әрекетіне негізделген, оқу процесіне  білім алушылардың
қатысуын   ұйымдастыру.   Мұнда
сабаққа   деген
көзқарастары өзгеріп, қызығушылық туады, белсенділігі арта түседі.Сабақта
жаңа   технология   ретінде   ақпараттық   технолгияны   пайдалану   сабақтың
тиімділігін   арттырып,   білім   берудің   табысты   болуына   оң   ықпалын   тигізері
сөзсіз.   Ақпараттықкоммуникативтік   технологияны   барлық   деңгейлерде
жүйелі пайдалану арқылы сабақтарда алынған ақпаратқа талдау жасай білуге,
ақпаратты   дұрыс   таңдау   жауапкершілігін   қалыптастыруға   және   өз   бетінше
жұмыс   істеуге   дағдыландырады.   Ақпараттықкоммуникативтік   технология
негізінде      оқытудың   жаңа   моделін   құруға   жол   ашып
отыр.
Ақпараттық   технология   сабақты   түрлендірудің,
  ерекшелендірудің,
дараландырудың   тәсілі   ғана   емес,   сонымен   қатар   сабақты   жаңаша
ұйымдастырудың   мүмкіндігі.
  Ақпараттық   технологияның   көмегімен
жүргізілетін   сабақтарда     білім   алушылардың  өзін   белсенді   және   еркін,
оқытушымен тең дәрежеде ұстай алады. Ағылшын тілі сабағында ақпараттық
технологияны енгізу арқылы сабақтың белсенділігін арттыруға, дамыта оқыту
идеясын   жүзеге  асыруға,  сабақты  шапшаң   жүргізуге,  білім   алушының  өздік
жұмысының   көлемін   көбейтуге   болады.   Педагогикалық   технология   жалпы
компьютерлендіру
жоқ.
тысқары

үрдісінен

қалған Сондықтан сабақта ақпараттық және коммуникативтік технологияны кеңінен
пайдалану үйреншікті, қалыпты жағдай ретінде қарастырылғаны жөн. Бүгінгі
күні   кезкелген   оқытушы   ағылшын   тілі   пәні   болсын,   басқа   пәндер   болсын
ақпараттық және коммуникативтік технологияны пайдалану арқылы әртүрлі
сабақтарға   әзірлемелер   дайындап   және   оны   жоғары   деңгейде   өткізе   білсе,
сабақтың   тартымды   әрі   қызық    болатыны   анық..   Мұндай   сабақтар  білім
алушыларды    басқа әлемге, ақпараттар әлеміне, тарту арқылы   сол әлемді өз
көзімен   көруге,   көргенін   сыныптастарына   жеткізу   барысында   тіл   дамыту
мүкіндігіне ие болады.
Күнделікті бір сарынды өткізілген  сабақтар білім алушылардың  пәнге деген
қызығуын кемітіп, білімді игеру қабілеттерін төмендетеді. Сондықтан әрбір
сабақта  білім алушыларды  қызықтыратын  және белсенділіктерін арттыратын
АКТ арқылы түрлі ойын элементтерін пайдалану ұтымды.  Ойын арқылы білім
алушылардың есте сақтау және ойлау қабілеттерін дамытуға болады.
АКТ  ның көмегімен сабақты қалай өткізуге және не істеуге болады деген
сұраққа, өз іс тәжірибемде мынадай бағыттарын ұсынар едім:
• Илюстративті көрнекіліктер мен плакаттар дайындау,
• Ақпараттық видеороликтерді құру және көрсету,
• Сабақты бекіту, білімді тексеру және түсіндіру,
• Рефераттар, баяндамалар дайындау және презентациялар құру,
• Кез  келген сабақтың түрін және семинар, ғылыми конференциялар өткізу,
• Сабаққа дайындалуға қажетті ақпараттарды интернет беттерінен іздеу.
• Қашықтықтан оқыту жүйесін пайдалану.
суреттер,   мәтіндер,
әр   тақырыпқа   байланысты
Электрондық оқулықтарды күнделікті сабақтарда жиі қолданғанның тиімділігі
зор.   Электронды   оқулықтан  білім   алушы   мәліметтерді   жеңіл   және   тез
табады,
  өлеңдер
компьютерлік анемация элементерін пайдаланып,  сөздік қорларын дамытуға
жаттығулар орындайды.  Ал мұндағы мұғалім   қызметі білім алушыға бағыт
бағдар   сілтеп   отырады,  білім   алушының белсенділігі   артып,   қызығушылығы
байқалады.Қазіргі   таңда   мен   өз   сабағымда   электронды   оқулықтарды
пайдаланып өткіземін. Онда әр тарауда кестелер, жаттығулар қамтылған. Әр
тараудағы тест сұрақтары, әр тапсырманың өзіндік жұмыстары  білім алушы
білімін бақылауда және білім алушының өз бетінше ізденісін туғызуда көмегі
зор.Күтілетін нәтижелер:
1. Білім алушының шығармашылық қабілеті дамиды.
2. Білім алушы өз бетімен жұмыстанады. 3. Білім алушыларды ұқыптылыққа, нақтылыққа тәрбиелейді.
4.Басты мәселеге назар аударады.
5. Білім алушылар  жеке іс –әрекетін дұрыс жоспарлауға, дұрыс шешім
қабылдауға үйренеді.
Сабақты интернет желісіне қосылған компьютер арқылы басқару  ағылшынша
сөйлеуге үйренудің тиімділігін арттырып, білім алушылардың ойлау қызметін
белсендіреді.   Тіл   үйрену   қабілеті   төмен  білім   алушылардың  өзі   де
компьютерден   берілген   тапсырмалар   арқылы   сөйлеуге,   ойын   жеткізуге
тырысады.   Ағылшын   тілін   үйретуде   интернеттің   мүмкіндігіне   тоқтайтын
болсақ,   сөйлеу   әрекетінің   төрт   түрінде   (оқылым,   айтылым,   тыңдалым,
жазылым) де пайдалануға болатыны белгілі. Яғни, ақпараттық технология
оқу   орындарында   білім   жетілдіруші   құрал.Мысалы:   бастауыш   топтарда
интернеттен алынған суреттерді иллюстративті материал ретінде пайдаланып,
әр түрлі жаттығулар құрастыру арқылы білім алушылардың сөйлеу дағдысын
қалыптастыруға, шағын ертегілер мен әңгімелерді тыңдату және оқыту арқылы
тіл   дамытуға,   сонымен   қатар   материалды   таңдау   мүмкіндігін  білім
алушылардың өзіне беруге болады
Мұғалімдердің   тәжірибесі   көрсеткендей,   дәстүрлі   емес   сабақтарды
ұйымдастыру  білім алушылардың  сабаққа деген ынтасын арттырады. Бүгінгі
күнде   мұғалімдер  білім   алушылардың  жемісті   және   тиімді   іс      әрекетін
ұйымдастыру   үшін   белсенді   түрде   дәстүрлі   емес   сабақтарды   пайдалануда.
Дәстүрлі   емес   сабақ   түрлеріне   видеосабақтар,   интернет   сабақ,   спектакль
сабақ, саяхат  сабақ және т. б. жатқызуға болады.
Жаңа АКТ  ны сабақта пайдаланудың тиімділігі:
 Білім алушылардың  еркін ойлауына мүмкіндік береді;
Ақыл  ойын дамытады;
Шығармашылық белсендігін арттырады;
Ұжымдық іс  әрекетке тәрбиелейді;
Тіл байлығын жетілдіреді;
Жан  жақты ізденушілігін арттырады.
  Видео      сабақтарды   қолдану   мен   презентацияларды   демонстрациялау   оқу
құралы ретінде қиялды, абстрактілі ойлауды, оқытылатын оқу материалына
және   пәнге   қызығушылықты   арттырады.   Презентациялар   бір   жағынан   білім
алушыларға   жаңа   материалды   (иллюстрация,   фотосуреттер,   бейнелік,
дидактикалық   материалдар, т. с. с.)  көрнекті  түрде  көрсету  құралы   болса, екінші жағынан, мұғалімдерге осы материалдарды және оны қолдану арқылы
сабақты   меңгерту   процесін   жеңілдетеді.   Видео      сабақтар   педагогикалық
технологияның алға басқан тағы бір қадамы. Білім алушылардың ақпаратты
теледидар, компьютер және т. б. техникалық құралдардың көмегімен жақсы
қабылдайтынын жақсы білеміз.
Қытай даналығында: «Маған айтсаң, мен ұмытып қаламын; маған көрсетсең,
мен   есімде   сақтаймын;   ал   өзіме   әрекет   жасауға   мүмкіндік   берсен,   мен
үйренемін»   деп   айтылғандай,   біз   білім   алушыға  тілді   ақпараттық
коммуникативтік технология арқылы – тіл үйренушінің өз бетімен тіл үйрену
қабілеттерін жетілдіруіне игі ықпал етіп,   баланың өзіне жасауға мүмкіндік
берсек, бала өзі үйреніп кетуі әбден мүмкін. Қорытындылай келе, ақпараттық
–коммуникациялық технология  тиімді қолдану білім алушылардың танымдық
белсендігін   жандандыратын,   өздігінен   ойлауын   дамытатын   тәсілдердің
бірі. Олар   кезкелген   оқу   материалын   қызықты   да   тартымды   қылып,  білім
алушылардың  көңілді күйін көтеруге, өздерінің жұмыстарына қанағаттануға
және   білім   үрдісін   жеңіл   меңгеруге   көмектеседі,   мақсатына   жеткізуіне
мүмкіндік береді. АКТ  ның ғылыми тұрғыда артықшылығы жеке тұлғаның
шығармашылық қабілеті, танымдық белсенділігі, өзіне сенімі артады, қосымша
материалдарды молынан алады.
Ағылшын тілі пәнін оқытуда жаңа ақпараттық технологияларды қолданудың
маңызы өте зор. Сондықтан, ізденген ұстаздан ғана шығармашыл, дарынды
шәкірттің шығары анық.

Пайдаланған әдебиеттер:
1. Н.Ә.Назарбаев «Қазақстанның әлемдегі бәсекеге барынша қабілетті 50 елдің
қатарына кіру стратегиясы».
2. Жанпейісова М.М. Модульдік оқыту технологиясы оқушыны дамыту
құралы ретінде. – Алматы, 2002.
3. Қазақстан мектебі №2, 2012ж
4. Мұғалім KZ журналы
5. Н.Исабек «Компьютерлік технологиясы пайдаланудың оңтайлы өлшемдер».
6. Әлмұханова Г. «Шығармашылық деңгеймен жұмыс жасау», 2013 жыл. «Қаржы академиясы» АҚ колледжі
Әдістемелік баяндама
“АҒЫЛШЫН ТІЛІ САБАҒЫНДА ИНТЕРНЕТ ТЕХНОЛОГИЯЛАРДЫ
ҚОЛДАНУДЫҢ ТИІМДІЛІГІ” «Тілдер пәндері» ЦК отырысында
қаралды және бекітілді
Хаттама № «__ » ______2017 .
ЦК төрайымы____ З.А.Ерназарова
Оқытушы ___________ Маханова А.К
Астана 2017 ж.

file_name: интернет ДОКЛАД - копия.docx

intro:
АҒЫЛШЫН ТІЛІ САБАҒЫНДА ИНТЕРНЕТ ТЕХНОЛОГИЯЛАРДЫ ҚОЛДАНУДЫҢ ТИІМДІЛІГІ

     «Еліміздің ертеңі бүгінгі жас ұрпақтың қолында, ал жас ұрпақтың тағдыры ұстаздардың қолында», - деп елбасымыз айтқандай жаңа ХХІ ғасыр заман ағымына қарай ізденудің бірден – бір жолы. Қазақстан әлемдегі бәсекеге барынша қабілетті елу елдің қатарына енуі үшін: білімді де зерделі, жан-жақты дамыған дарынды, қабілетті ұрпақ керек.
     Біріккен ұлттар ұйымының шешімімен «ХХІ ғасыр – ақпараттандыру ғасыры» деп   аталды. Қазақстан Республикасы да ғылыми-техникалық прогрестің негізгі белгісі – қоғамды ақпараттандыру болатын жаңа кезеңіне енді. Қоғамды ақпараттандыру – экономиканың, ғылымның, мәдениеттің дамуының негізгі шарттарының бірі. Осы мәселені шешудегі басты рөл мектепке жүктеледі. Білім берудің маңызды шарты оқу процесінде білім алушылардың  пәнге деген қызығушылығын арттыра отырып, өздігінен білім алу құштарлығын дамыту болып табылады. Сондықтан да, осы мақсатқа жету үшін білім алушылардың өз бетінше білім алу дағдыларын қалыптастыруға бағытталған ақпараттық-коммуникативтік технологияны ағылшын тілі пәнінде қолданамын.
    Білім алушыларды қазіргі заман талабына сай технологиямен оқыту әрбір ұстаздың басты міндеттерінің бірі деп есептеймін. Бүгінгі басты мәселеміз – білім сапасы десек, осы білім сапасын арттырудың тиімді жолы- білім беру жүйесінде түрлі ақпараттық-коммуникативтік технологияларды қолдану, қоғамның алдында тұрған ең басты міндет  білім алушылардың  бойында ақпараттық мәдениетті қалыптастыру.
Қазіргі білім беру жүйесінің мақсаты - бәсекеге қабілетті маман дайындау. Ізденімпаз мұғалімнің шығармашылығындағы ерекше тұс - оның сабақты түрлендіріп, тұлғаның жүрегіне жол таба білуі.АҒЫЛШЫН ТІЛІ САБАҒЫНДА ИНТЕРНЕТ ТЕХНОЛОГИЯЛАРДЫ ҚОЛДАНУДЫҢ ТИІМДІЛІГІ

английский язык

group: Дисциплины


extracted_text:
САБАҚ: Иіс сезу, дәм сезу, сипап сезу
анализаторлары
Мектеп: №3 мектепинтернат
Күні: 17.11.2017жыл
СЫНЫП:8
Сабақ негізделген оқу
мақсаты (мақсаттары)
Мұғалімнің есімі:  Орынханова Сауле
Қатысқандар саны:
Қатыспағандар саны:
 Иіс, дәм, сипап сезу мүшелерінің қызметі, ерекшеліктері туралы
түсінік беру;Өз сезім мүшелерінің ерекшеліктерін біле отырып, пәнге
қызығулықтарын арттыру;Жеке бас гигиенасын сақтауға,
денсаулықтарына жауапкершілікпен қарауға тәрбиелеу.
Сабақ мақсаттары
Барлық оқушылар:
Тілдік мақсат
 Иіс, дәм, сипап сезу мүшелерінің қызметі, ерекшеліктері
туралы біледі.
Оқушылардың басым бөлігі:
 Иіс, дәм, сипап сезу мүшелерінің ерекшеліктері, олардың
жұмыс істеу қызметін, сезім мүшелерінің гигиеналық
ережелерін сақтауды білу.
Кейбір оқушылар:
            Өзіндік дербес шешім қабылдай алады және өз бетімен жұмыс
жасау арқылы білім деңгейін бағалай алады.
Негізгі сөздер мен тіркестер:
Рецептор, механорецептор, ноцицепторла, анализатор.
Сыныптағы диалог/жазылым үшін пайдалы тілдік бірліктер:
Талқылауға арналған тармақтар:
Сіздің ойыңызша.........неліктен екенін ..... айта аласыз ба?
Жазылым бойынша ұсыныстар:
Сызба мен кестелерді , термин сөздерді,есептерді дәптерге түсіру.
Алдыңғы оқу
Есту мүшесі құлақ.
Жоспарлан
ған  уақыт
Басталуы
Ресурстар
Оқулық
Үлестірме
лі қағаздар
Жоспарланған жаттығулар(төменде жоспарланған
тақырыптармен қатар ескертпелерді жазыңыз)
Ынтымақтастық ахуалын қалыптастыру
Сыныпты топтарға  бөлу, сан арқылы .
 Үй  тапсырмасын сұрау:    1.Графикалық диктант көмегімен өтілген
тақырыптарды тексеру.
«иә»       «жоқ»  ^ белгісімен көрсетеді.
1.      Сезім мүшелерінің шеткі бөлімдері –рецептор
2.      Анализатор деген ұғымды енгізген ғалым Сеченов
3.      Адам  көзбен сыртқы ақпараттардың 8090%дан астамын
алады
4.      Нұрлы қабықтың дәл ортасындағы тесікқарашық
5.      Көздің қосымша мүшесісары дақ
6.      Есту мүшесі –құлақ Ортасы
Аяқталуы
7.      Төс, балғашық, үзеңгі есту сүйекшелері ортаңғы құлақта
орналасқан.
8.      Қатты айғай немесе жарылыс дыбыс жарғағына еш зиян
келтірмейді
9.      Тері сезім мүшесіне жатады.
10.   А дәрумені жетіспесе көз ауырады.
 Алдымен оқушылардың сезім мүшелері туралы тақырыпқа
қызығушылықтарын арттыру мақсатында көздерін байлап «Кім
сезгіш» ойынын ойнаймыз.
     Алдарына ащы құрт, тәтті конфет, ерлер мен әйелдер әтірлері
және түрлі заттар беріледі. Оқушылар қысқа уақыт ішінде, көздері
жабулы күйінде әр затты сипап сезу, иіскеп сезу және дәм сезу
мүшелері арқылы заттардың атауларын табулары қажет. Осылайша
кімнің сезгіш екендігін анықтаймыз.
Тері сезімі.Тері сыртқы ортамен тікелей жанасады. Сондықтан
сыртқы ортада жүретін өзгерістерді ең алдымен тері сезінеді,
ақпаратты қабылдайды. Ол жанасу мен қысымды, жылу мен суықты,
ауыруды қабылдайды. Теріде ауырсыну рецепторлары көп. 1см  де,
шамамен 100 рецептор бар.
Ауырсыну — бұл қорғаныш реакциясы, қауіппен күресуді
жеделдетудің маңызды сигналы. Ауырсыну сезіміне адам
үйренбейді. Ал температура өзгерістеріне жеңіл бейімделеді.
Жылуды бір рецепторлар, ал суыкты басқа рецепторлар
қабылдайды. мұндай рецепторлар саусақ, тіл ұшында, бетте және
ерінде көп орналаскан.
Сипап сезу — бұл тері сезімі және оны арнайы рецеп¬торлар
жасайды. Олар саусак, тіл ұшында, ерінде көп болады. Рецепторлар
капсулаға немесе қабыққа оралған жүйке ұштары болып табылады.
Дәм сезу мүшесі.Тамақты оның иісімен бірге қабылдаған кезде дәм
сезімі пайда болады. Дәм сезу рецепторлары суда еріген заттың
дәмін сезіп, қабылдай алады. Сілекеймен немесе дәм сезу
сұйықтығымен араласпаған құрғақ тамақтың дәмі сезілмейді. Дәм
сезу рецепторлары тілде орналасқан, бұл тіл бүртіктері. Дәмді
тілдің әр түрлі бөліктері әр түрлі сезеді.Тіл ұшы  тәтті
нәрсеге,Орталық артқы бөлігі  ащы,Алдыңғы және бүйір бөліктері
тұзды,
Бүйір шеті  қышқылды сезеді. Тамақ ішкенде тілдің барлық
рецепторлары жұмыс істейді. Қышқыл, ащы, тәтті, тұзды дәмнен
күрделі дәм үйлесімі пайда болады. Иіс сезу тамақ қабылдауға
міндетті түрде қатысады. Мұрын бітіп, иіс сезбей қалған кезде,
тамақтың дәмі өзгереді.
Адам үшін иіс маңызды рөл атқарады. Ол тұрмыстық газдың шығып
жатқанын, тамақтың ашып кеткендігі туралы хабар береді. Мұрын
қуысында иіс сезу мүшесі орналасқан. Бұл пішіні түйреуіш тәрізді,
кірпікшелері бар иіс сезу рецепторларының шоғыры. Осы
кірпікшелер хош иісті заттардың молекулаларын газ тәрізді күйінде
қабылдайды. Иіс сезу рецепторлары өте сезімтал. Хош иісті заттың
1грамының 10млн  нан бір бөлігі адамның қабылдауына жеткілікті.
4 жол өлең құрастыру
Құлақпен естіп, көзбен көреміз
Мұрынмен иіс,   тілмен дәмін анықтап
Бұлшықет бағдар, терімен сипап сеземіз
Тағы бар мүше вестибула аталған
Тепетеңдігін ағзаның мәңгі сақтаған
Бағалау:    Формативті бағалау
Оқулық
«Ғажайып
ондық»
тақырыбын
да
Сұрақтар
жазылған
слайд
Интеракти
вті тақта
Оқулық
Интеракти
вті тақта
Оқулық ,
дәптер,
Кері
байланыс
«Табыс
ағашы»,
бағалау
парағы
арқылы Үйге тапсырма:    Сезім мүшелерінің өзара байланысын көрсетіп өз
ойларын қосымша ақпараттармен толықтырып ойтолғаныс жазу.
бағалау
Күні: 18.11.2016 жыл                                 Сыныбы : 8            Пәні: биология
Сабақтың тақырыбы: Қаңқа бөлімдері
Сабақтың мақсаты: Адам қаңқасының түрлері, олардың құрылысы мен атқаратын қызметі меңгерту.
Сабақтың міндеті: Адам қаңқасының түрлері, олардың құрылысы мен атқаратын қызметі меңгерту.
Білімділігі: Қаңқаның түрлері мен атқаратын қызметімен танысу.
Дамытушылығы: Оқушылардың сабаққа деген қызығушылығын арттыра отырып дағды мен іскерлігін
қалыптастыру.
Тәрбиелігі: Оқушыларды сымбаттылыққа, партаға дұрыс отырып қалыптастыруға үйрету.
Сабақтың көрнекілігі: Қаңқа, интерактивті тақта, қаңқа бөлімдері.
Сабақтың түрі: Жаңа материалды меңгерту.
Сабақтың әдісі: Баяндау, сұрақ  жауап, ой қозғау, деңгейлік тапсырмалар, тест, биологиялық
диктант.
Сабақтың барысы
1. Ұйымдастыру бөлімі
I. Ой қозғау
1. Егер науқастың зәрінде қанттың мөлшері көп болса, қандай жорамал айтуға болады?
2. Жас ұлғайған кезде дененің кейбір бөліктерінің қол, аяқ басы, төменгі жақ сүйек, мұрын,
иектердің өсуіне байланысты акромегалия ауруына ұшырайды. Себебін түсіндір?
3. Мына жәшіктегі аса маңызды өсімдік. Отаны Оңтүстік Америка. Сабағы, жапырағы, жемісі улы
болғандықтан жануарлар сүйіп жемейді. Крахмалды өсімдік халқымыз екінші нан деп атаған?
II Жаңа материалды меңгерту
Сабақтың жоспары.
1. Тірек  қимыл жүйесінің маңызы.
2. Бас қаңқасы
3. Дене қаңқасы.
4. Кеуде қуысы.
5. Иық белдеуі.
6. Жамбас белдеуі.
Жаңа материал интерактивті тақтамен, көрнекіліктермен түсіндіріледі.
III. Ой қорыту.
1. Адамның омыртқа жотасы неше иілімнен
тұрады.
А) 1 Ә) 2 Б) 3 В) 4
2. Адамның омыртқа жотасы қанша
омыртқадан тұрады.
А) 33  34 Ә) 32  35 Б) 33  36 В) 33  37
3. Адам қаңқасында шамамен қанша сүйек
бар?
А) 220 Ә) 200 Б) 250 В) 240
4. Сүйектердің бір  бірімен дәнекер
ұлпасымен немесе шеміршекпен байланысы
қалай аталады?
А) тұтасу. Ә) жалғасу. Б) оралу. В) іліну.
5. Кеуденің сыртқы жағынан орналасқан
жалпақ ұшбұрышты сүйек қалай аталады?
А) Қабырға. Ә) Төс. Б) Жауырын. В) Жамбас.
6. Ұзын сүйекті табыңыз?
А) Жілік. Ә) Қабырға. Б) Омыртқа. В) Жамбас
7. Мойын омыртқа саны?
А) 8 Ә) 10 Б) 5 В) 7
8. Бастың жұп сүйектері
А) Төбе Ә) Маңдай. Б) Шүйде. В) Самай.
9. Иық белдеуіне жататын сүйектер?
А) Қабырға. Ә) Бұғана. Б) Жауырын. В) Омыртқа.
10. Қозғалмайтын сүйектер?
А) Бас сүйегі Ә) Аяқ  қол сүйегі Б) Жамбас
сүйегі В) Қабырға сүйегі
Сұрақ  жауап:
1. Адам қаңқасы неше жасқа дейін өседі? (22  25)
2. Адамдағы қабырға саны нешеу? (12 жұп)
3. Сегізкөз қай омыртқаға жалғасады? (Бел)
4. Адам қаңқасы неше сүйектен құралған? (200)
5. Ортан жілік қанша тонно жүк көтере алады? (1300кг)
6. Сүйек қандай ұлпалардан түрады? (Дәнекер)
IV Білгің келсе.
Сколиоз – омыртқаның бүйір жаққа қисаюы.
Лордоз – омыртқаның алға қисаюы.
Кифоз – омыртқаның артқа қисаюы.
ІV.«Сан берген, сана берген, санат берген,
Инсан деп саналыға ол ат берген.
Жаратып барша әлемді жалғыз нұрдан,
Жауһари нұр сәулесін тарат деген.» ( Әл  Фараби )
1. Жасушаның құрамында қандай кенеулі
заттар бар?
2. Бас сүйек неше бөліктен тұрады?
3. Адам организімі қандай ұлпалардан тұрады?
4. Қазақ халқында төрт саны туралы қандай
мақалды білесіздер?
5. Адам баласының мінезі неше түрлі болады?
6. Адам жүрегі неше бөліктен тұрады?
7. Омыртқа жотасы неше бөліктен тұрады?
8. Адам қаны неше топқа бөлінеді?
9. Баланың миы неше жастан бастап жақсы
жұмыс жасайды?
10. Қазақ халқы тегінде неше түрлі мал
асыраған?
11. Пайғамбарымыз Мұхаммед білім алудың
қанша жолын нұсқаған? Ү. Үйге тапсырма
«Сымбаттылық – сұлулық» тақырыбына эссе жазу.
ҮІ. Оқушыларды бағалау
САБАҚ: Бассүйек және иық, жамбас
белдеулері мен қолаяқ сүйектері
Мектеп: №3 мектепинтернат
Күні: 24.11.2017 жыл
СЫНЫП: 8
Сабақ негізделген оқу
мақсаты (мақсаттары)
Мұғалімнің есімі:  Орынханова Сауле
Қатысқандар саны:
Қатыспағандар саны:
Мақсаты:
1)Оқушылар   бассүйек   және   иық,   жамбас   белдеулері   мен   қолаяқ
сүйектері тақырыбын меңгере  отырып, тірекқимыл жүйесі тақырыбы
бойынша алған ұғымдарын кеңейте түседі;
2)СТО   технологиясының   стратегияларын
қолдана   отырып,
оқушылардың   жеке   көзғарас   тудыра   алу   дағдысы,   танымдық
 әрекеттері   артады   және   адам   ағзасы   және   оны   қорғау   туралы
 білімдері дамиды;
Сабақ мақсаттары
Барлық оқушылар:

бассүйек және иық, жамбас белдеулері мен қолаяқ сүйектерін
таныпбіледі.
Оқушылардың басым бөлігі: 
   бассүйек және иық, жамбас белдеулері мен қолаяқ
сүйектері тақырыбын меңгере  отырып, тірекқимыл жүйесі
тақырыбы бойынша алған ұғымдарын кеңейте түседі;
Кейбір оқушылар:
                        Өзіндік дербес шешім қабылдай алады және өз бетімен
жұмыс жасау арқылы білім деңгейін бағалай алады.
Негізгі сөздер мен тіркестер:
Сыныптағы диалог/жазылым үшін пайдалы тілдік бірліктер:
Талқылауға арналған тармақтар:нәрестенің сүйегінің
ерекшелігі неде?
Сіздің ойыңызша.........неліктен екенін ..... айта аласыз ба?
Жазылым бойынша ұсыныстар:
Сызба мен кестелерді , термин сөздерді,есептерді дәптерге түсіру.
Адамның тірекқимыл жүйесі
Тілдік мақсат
Алдыңғы оқу
Жоспарланған
 уақыт
Жоспарланған жаттығулар(төменде жоспарланған
тақырыптармен қатар ескертпелерді жазыңыз)
Ресурстар
Басталуы
Ортасы
1.Мына   суреттерге   (терминдерге)   қарап   не   айтуға
болады?  Суреттерді пайдаланып өз ойымызбен қалай
суреттеуге болады? 2.Жеке          жұпта            топта
талдаймыз.   3.Кластер   құрастыру3.Әр   топтан   бірбір
спикер ортаға шығып топтың жұмысын қорғайды.
Оқулық
Үлестірмелі
қағаздар
Оқулық
Сұрақтар жазылған
слайд
Интерактивті тақта
Оқулық
 Бас қанқасы. Бас сүйегі екі: ми және бет бөлігінен
тұрады. Ми бас сүйегінің сүйектері – маңдай, шүйде,
жұп,   самай   және   төбе   сүйектері   өзара   берік
байланысқан.  Олар миды қорғайды.  Шүйде сүйегінің
үлкен тесігі бар. Бұл жерде ми мен жұлын жалғасады.
Сүйектердегі   көптеген   майда   тесіктері   арқылы
жүйкелер мен қан тамырлары  өтеді.
Бет   бөліміне үстіңгі
  және   астыңғы   жақ
сүйектері,бет,мұрын,таңдай және т.б сүектері жатады.
Астыңғы   жақсүйегі   самай   сүйегімен   шықшыт   буыны
арқылы   байланысқан.  Иық белдеуі екі   жауырын   мен
екі   бұғанадан   тұрады.   Жауырын   –   кеуде   қуысының
партқы жағында орналасқан үшбұрышты жалпақ сүйек.
Бұғананың   бір   ұшы   төстің   жоғарғы   ұшымен,   екінші
ұшы – жауырынмен қосылған.
          Қолдың   еркін   қозғалатын   қаңқасы үш
бөлімнен: тоқпан жілік, кәрі жілік, білек және қол басы
сүйектерінен   тұрады.   Тоқпан   жілік   жауырынмен
қозғалмалы байланысатын иық бқуынын түзіп, қолмен
арқилы   қимыл   жасауға   мүмкіндік   береді.   Тоқпан
жіліктің ішкі қуысы сүйек майына толық болады.
Білек   кәрі   және   шынтақ   сүйектерінен   тұрады.   Кәрі
жілік   шынтақ   сүйегімен   білектің   шынтақ   буынында
айналмалы қозғалыс жасайтындай болып байланысқан.
   Қол   басы   сүйектерінің   үш   бөлімін   ажыратады:
білезік   сүйектері,   алақан   сүйектері   және   майда
сүйектерден тұратын саусақ сүйектері. Аяқ   қаңқасы (жамбас   белдеуі)   омыртқа   жотасының
сегізкөз бөлімінен және екі жамбас сүйегінен тұрады.
Жамбас   сүйектері   мен   сегізкөз   омыртқа   бағанасын,
яғни   бүкіл   дене   сүйенетін   тірек   түзеді.   Жамбас
белдеуіне   аяқтың   еркін   қозғалатын   сүйектері   мен
бұлшық еттер жалғасады. Жамбас белдеуі олар үшін
тірек   болып   табылады   және   олардың   қозғалуына
қатысады. Жамбас белдеуін ішкі мүшелерді   қорғайды
және оларды ұстап тұрады.
Аяқтың   еркін   қозғалатын сүйектеріне   ортан   жілік,
асықты жілік, шыбық сүйегі және майда 26 сүйектен
тұратын   толарсақ   (тілерсек),   табан   және   бақай
сүйектері жатады.
Тік   жүруге   байланысты   адамның   аяқ   басы   жүрісті
қамтамасыз   ететін   күмбез   тәрізді   пішінге   ие
болады.Толарсақта   7   сүйек   бар,   оның   ең   ірісіөкше
сүйегі.Табанды   қысқа   бес   сүйектер   құрайды.Қол
саусақтары   сияқты   аяқтың   башпайлары   да,үлкен
башпайдан басқасы 3 қысқа сүйектен құралған.
І топ: Сілтеме табушылар
Тапсырма: мәтінді оқи отырып, жаңа ұғымдарды
табыңдар
ІІ топ: Баяндаушы топ
Тапсырма: мәтінді оқи отырып, кесте құрастырып
және оны баяндап беріңдер
ІІІ топ: Ізденуші топ
Тапсырма: Суреттерге талдау жасаңдар
ІҮ топ: Пысықтаушы топ
 Тапсырма:Тірек сызба құрастырыңдар

Ой   толғаныс «Үш   қадамды   сұхбат»  Үйге
тапсырма: «Қаңқаадам тірегі» деген тақырыпта эссе
жазып келу. Сабақтан алған әсеріміз
  білдіретін   смайликті
(   көңілкүйімізді
таңдаймыз)
Кері байланыс
«Табыс ағашы»,
бағалау парағы
арқылы бағалау
Аяқталуы
САБАҚ: Сіңір созылғанда, буын
шыққанды, сүйек сынғанда көрсетілетін
алғашқы жәрдем.Сүйектің сынуы.
Мектеп: №3 мектепинтернат
Күні: 28.11.2017 жыл
СЫНЫП: 8
Сабақ негізделген оқу
мақсаты (мақсаттары)
Мұғалімнің есімі:  Орынханова Сауле
Қатысқандар саны:
Қатыспағандар саны:
Мақсаты:
1)Оқушылар   бассүйек   және   иық,   жамбас   белдеулері   мен   қолаяқ
сүйектері тақырыбын меңгере  отырып, тірекқимыл жүйесі тақырыбы
бойынша алған ұғымдарын кеңейте түседі;
2)СТО   технологиясының   стратегияларын
қолдана   отырып, оқушылардың   жеке   көзғарас   тудыра   алу   дағдысы,   танымдық
 әрекеттері   артады   және   адам   ағзасы   және   оны   қорғау   туралы
 білімдері дамиды;
Сабақ мақсаттары
Барлық оқушылар:

бассүйек және иық, жамбас белдеулері мен қолаяқ сүйектері
зақымдануларын таныпбіледі.
Оқушылардың басым бөлігі:

   бассүйек және иық, жамбас белдеулері мен қолаяқ
сүйектері тақырыбын меңгере  отырып, тірекқимыл жүйесі
тақырыбы бойынша алған ұғымдарын кеңейте түседі;
Кейбір оқушылар:
                        Өзіндік дербес шешім қабылдай алады және өз бетімен
жұмыс жасау арқылы білім деңгейін бағалай алады.
Негізгі сөздер мен тіркестер:
Сыныптағы диалог/жазылым үшін пайдалы тілдік бірліктер:
Талқылауға арналған тармақтар:нәрестенің сүйегінің
ерекшелігі неде?
Сіздің ойыңызша.........неліктен екенін ..... айта аласыз ба?
Жазылым бойынша ұсыныстар:
Сызба мен кестелерді , термин сөздерді,есептерді дәптерге түсіру.
Бассүйек, иық, жамбас белдеулері, аяққол сүйектері.
Тілдік мақсат
Алдыңғы оқу
Жоспарланған
 уақыт
Жоспарланған жаттығулар(төменде жоспарланған
тақырыптармен қатар ескертпелерді жазыңыз)
Ресурстар
Басталуы
Ортасы
І.Ұйымдастыру бөлімі. Психологиялық тренинг. Түрлі
түсті парақшаларды таңдау арқылы оқушыларды топқа
бөлу
Оқулық
Үлестірмелі
қағаздар
ІІ.Үй тапсырмасын тексеру1.Кесте
толтыру.Берілген сүйектерге «+» қою.2.Суретті
“сөйлету”.Бас қаңқасының бөлімдерін, омыртқа,
қабырға сүйектерінің атауларын жазу.Сүйектің
байланысуы.3.«Қаңқа құрастыру» Апликация,
үлгерімі нашар оқушылармен
жұмыс4.Биологиялық диктант.ІІІ.Үй
тапсырмасын қорытындылау:Топбасшылары
семантикалық карта толтыру.Сіңір созылғанда,
буын шыққанда және сүйек сынғанда көрсетілетін
алғашқы көмек.
1.Байламдардың созылуы.Оқыс қимылдағанда, буында
сүйектердің ығысуы шамадан асып кеткенде
байламдар зақымдалады немесе созылады.Зақымдалған
буын айналасы ісіп, қатты ауырады. Байлам
созылғанда тамырлар үзіліп, жарақаттанған жерге қан
Оқулық
Сұрақтар жазылған
слайд
Интерактивті тақта
Оқулық құйылады.Алғашқы көмек: алдымен, зақымданған
жерге мұз, қар немесе мұздай шүберек басу.
20минуттан соң таңғыш салып, медициналық мекемеге
жеткізу.
2.Буынның шығуы. Буын басы буын ойысынан шығып
кеткенде беттерінің жанасуы бұзылады.. Мұндай
жағдайда зақымданған жерге салқын зат басып, зардап
шегушіні қозғалтпай, медициналық мекемеге жеткізу
керек.
3.Сүйек сыну. Сүйек тұтастығының бұзылуы сыну деп
аталады. Сүйек сыну ашық, жабық түрлері болады.
Ашық сынуда сүйек қана емес, тері, бұлшықет, қан
тамырлары да зақымдалады. Алдымен қан кетуді
тоқтату керек, шендеуіш салып таңу.
4.Кеуде қуысы сүйектерінің сынуы.Бұғана мен
жауырын зақымданса, орамалмен қолды мойынға
таңып, қолтыққа кезкелген мата қояды.
Қабырға сынса, зардап шегушіні орындыққа
отырғызып, терең дем шығартады да, кеуде қуысын
қысып дәкемен орап тастайды.
Бассүйек пен омыртқа жотасының сынуы өте қауіпті.
Зардап шеккен адамды қозғалтпай, тез жеделжәрдем
шақыру керек. Омыртқа жотасы зақымдалса зардап
шегушіні етпетінен тақтайға жайлап жатқызып, басы
мен иығының астына матаны бүктеп қояды.
Бассүйек сынса жай зембілге жатқызып апару керек.
Басты қозғалмайтындай етіп, жанжағына киім не
көрпе қояды.
Аяқталуы
Қорытындылау.Бағалау. Өзінөзі бағалау.
Үйге:  Сіңір созылғанда, буын шыққанда және сүйек
сынғанда көрсетілетін алғашқы көмек. Жұмыс дәптер
тапсырмалары. Буын ауруларына мәнжазба жазу.
Рефлексия.
Кері байланыс
«Табыс ағашы»,
бағалау парағы
арқылы бағалау
 САБАҚ: Бұлшықеттердің топтары,
қасиеті, қажуы, гигиенасы.
Мектеп: №3 мектепинтернат
Күні: 08.12.2017 жыл
Мұғалімнің есімі:  Орынханова Сауле СЫНЫП: 8
Сабақ негізделген оқу
мақсаты (мақсаттары)
Қатысқандар саны:
Қатыспағандар саны:
Мақсаты: Оқушылардың бұлшық ет ұлпаларының құрылысы мен
қасиеттері туралы  білімдерін тереңдету;  адамның қаңқа бұлшық
еттерінің құрлысымен қызыметіндегі ерекшеліктерді анықтау. Адам
денесіндегі бұлшық еттердің негізгі  топтары туралы түсінік беру.
Сабақ мақсаттары
Барлық оқушылар:
 Оқушылардың бұлшық ет ұлпаларының құрылысы мен
қасиеттері туралы  біледі.
Оқушылардың басым бөлігі:

   адамның қаңқа бұлшық еттерінің құрлысымен қызметіндегі
ерекшеліктерді анықтай алады.
Кейбір оқушылар:
                        Өзіндік дербес шешім қабылдай алады және өз бетімен
жұмыс жасау арқылы білім деңгейін бағалай алады.
Негізгі сөздер мен тіркестер:
Сыныптағы диалог/жазылым үшін пайдалы тілдік бірліктер:
Талқылауға арналған тармақтар:нәрестенің сүйегінің
ерекшелігі неде?
Сіздің ойыңызша.........неліктен екенін ..... айта аласыз ба?
Жазылым бойынша ұсыныстар:
Сызба мен кестелерді , термин сөздерді,есептерді дәптерге түсіру.
Бұлшықеттердің маңызы мен құрылысы.
Тілдік мақсат
Алдыңғы оқу
Жоспарланған
 уақыт
Жоспарланған жаттығулар(төменде жоспарланған
тақырыптармен қатар ескертпелерді жазыңыз)
Ресурстар
Басталуы
Шаттық шеңбері. «Амандасу» тренингі.
Ортасы
Үй тапсырмасын сұрау. «Көпір» тапсырмалары.
1. Сүйектердің байланысу түрлерін ата.
2. Сүйектердің жіктелуін ата.
3. Қаңқа қандай қызмет атқарады?
4. Ми бөлімінің сүйектерін атаңдар. Бас
сүйектің қандай сүйектері қозғалмалы
байланысқан?
5. Омыртқа жотасының  қандай иілімдері
бар және олар қандай қызмет атқарады?
6. Қандай сүйектер  кеуде қуысын
құрайды?
7. Сүйек қандай заттардан  түзілген?
Оқулық
Үлестірмелі
қағаздар
Оқулық
Сұрақтар жазылған
слайд
Оқулық 8. Түтік тәрізді сүйектердің құрылысының
жалпақ сүйек құрылысынан  ерекшелігі
неде?
9. Жік арқылы  байланысудың  ерекшелігі
неде?
Сүйектердің қозғалмалы
10.
байланысуының  жартылай қозғалмалы
байланыстан ерекшелігі неде?
11. Байламдардың  созылуын қандай
белгілері бойынша анықтауға болады?
12. Сүйек шығу белгілері қандай?
13. Омыртқа жотасы, бас сүйегі, кеуде
қуысы сүйектері сынған кезде қандай
сақтық шараларын сақтау керек?
14. Сіңір созылғанда қысатын таңғышты
қалай салады?
15. Білек, иық, тізе, санға шина салу
әрекетін түсіндір?
І топ: Бұлшық еттердің маңызы
ІІ топ:  Бұлшық еттің құрылысы
ІІІ топ:  Бұлшық еттердің  негізгі топтары
Слайдпен жұмыс:
Бұлшық еттердің  құрылысы:бұлшық ет
борпылдақ,тығыз дәнекер ұлпасынан
түзіледі,жиырылғыш қасиеті бар,қан
тамырларнан,жүйке тамырларынан тұрады.
Бұлшық еттер:                 біріңғайлы салалы
                                             көлденең жолақты.
Бас және мойын бұлшық   еттері.
Тұлғаның бұлшық еттері – арқаның, көкіректің,
құрсақтың –  арқаның, көкіректің, құрсақтың бұлшық
еттері.
Көкіректің бұлшық еттері – сыртқы және ішкі
қабырғааралықбұлшықеттер, көкет.
Құрсақтың бұлшықеттері – алдыңғы тіс тәрізді,
сыртқы және ішкі қиғаш, тік ж.т.б. бұлшықеттер
жатады.
Қолдың бұлшықеттері – иық белдеуі және қол бұлшық
еттері – екі басты, үш басты.
Аяқтың бұлшықеттері – жамбас белдеуі және аяқтың – Кері байланыс
«Табыс ағашы»,
бағалау парағы
арқылы бағалау
санның, балтырдың, табанның бұлшықеттер
Аяқталуы
 Кім жылдам?
 Актинақуызыашық түсті жолақтарда ма,әлде
күлгін түсті жолақтарда ма?(ашық)
 Адам ағзасындағы бұлшық еттің саны қанша?
(600)
 Бетке бейне бір өзгеріс беретін бұлшықеттер.
(мимика)
 Қабырға аралық бұлшықеттер қандай
бұлшықеттер?(бірыңғай)
 Кеуде мен құрсақ бөлімді бөліп тұрған қандай
бұлшық ет?(диафрагма)
 Бұлшықеттің ең басты қасиеті не болып
табылады?(жиырылғыштық)
 Бұлшықеттке ең басты заттар не арқылы
келеді?(қызыл қан тамырлыры арқылы)
 Қышқыл керексіз заттар ет талшықтарынан не
арқылы шығады?(көктамыр)
 Бұлшықет талшықтары не деп аталады?
(миофибрилла)
 Ұршық тәрізді бұлшықет ұлпасы қандай
бұлшықеттерге тән?(бірыңғай салалы)
 Адам денесіндегі ең үлкен бұлшықет қандай?
(тігінші)
«Жұптасойланбөліс»стратегиясы бойынша «Бүкіл
ағзадағы тірекқимыл жүйесінің белсенді
бөлігі» тақырыбына диалог құрастыру
Оқушылардың білімін бағалау. Бағалау бетшесін
ескере отырып бағалау.
Үйге тапсырма:Бұлшық  ет,  оның типтері,
құрылысы және  маңызы. САБАҚ:
Лейкоциттер.Тромбоциттер.Қанның ұюы.
Мектеп: №3 мектепинтернат
Күні: 15.12.2017 жыл
СЫНЫП: 8
Сабақ негізделген оқу
мақсаты (мақсаттары)
Мұғалімнің есімі:  Орынханова Сауле
Қатысқандар саны:
Қатыспағандар саны:
Лейкоциттердің құрылысы ,түрлері  мен қызметтерінің ерекшеліктері,
И.И.Мечниковтың фагоцитоз теориясының мәнін айқындай  отырып
тромбоциттердің қан    ұюдағы ролі туралы негізгі түсініктер беру.
Сабақ мақсаттары
Барлық оқушылар:
Тілдік мақсат
 Қан жасушаларын толық танып біледі.
Оқушылардың басым бөлігі:

   Әрқайсысының ерекшеліктері мен организм үшін маңызын түсінеді.
Кейбір оқушылар:
                        Өзіндік дербес шешім қабылдай алады және өз бетімен жұмыс
жасау арқылы білім деңгейін бағалай алады.
Негізгі сөздер мен тіркестер:
Сыныптағы диалог/жазылым үшін пайдалы тілдік бірліктер:
Талқылауға арналған тармақтар:нәрестенің сүйегінің ерекшелігі неде?
Сіздің ойыңызша.........неліктен екенін ..... айта аласыз ба?
Алдыңғы оқу
Жазылым бойынша ұсыныстар:
Сызба мен кестелерді , термин сөздерді,есептерді дәптерге түсіру.
Қанның құрамы, қан жасушалары. Эритроциттер.
Жоспарла
нған
 уақыт
Басталуы
Ортасы
Жоспарланған жаттығулар(төменде жоспарланған тақырыптармен
Ресурстар
қатар ескертпелерді жазыңыз)
Шаттық шеңбері. «Амандасу» тренингі.   Топқа бөлу.
Үй тапсырмасын сұрау *Ой қозғау*
1. Қандай сұйықтықтар ағзаның ішкі ортасын құрайды?
2.Адам ағзасында қанның атқаратын қызметін түсіндір.
3. Қанның тасымалдау,температураны  реттеу,қорғаныштық,гуморальдық
қызметі?
*Сәйкестігін тап*
1.Эритроциттер                          ВҚанның пластинкалары                     1 А
2. Гемоглобин                      СҚанның түссіз жасушалары               2 Е
3. Лейкоциттер                          А Қанның қызыл жасушалары             3 С
4. Карбоксогемоглобин      ДОттекпен қаныққан гемоглобин        4 Г
Оқулық
Оқулық
Сұрақтар
жазылған
слайд Интерактивті
тақта
Оқулық
= 4,34 х 1,06 = 4,600
5. Тромбоциттер                   Е Қанның қызыл түсті пигменті          5 В
6.  Оксигемоглобин               Г Көмір қышқыл газына қаныққан  6 Д
Есептер шығару «Жұппен жұмыс»
Салмағы 62,40,85 кг болатын адамдардың ағзасында неше литр қан болатыны
анықтау
Қанның мөлшері дене салмағының 78% сай келеді,қанның меншікті
салмағы 1,06 г/см3қа тең
1. 62 – 100%
    Х = 7
       62х7
    Х=
           100
Жауабы: 62 кг адам ағзасында 4 литр 600 мл қан болады
40 кг (8 сынып оқушысы) 2литр 968 мл (3 литр)
                85 кг адам ағзасында 6 литр 307 мл қан болады
Лейкоциттер:
1.Бұлқанның түссіз жасушалары ядросы бар
2. Пішіні амеба тәрізді,қозғалғыш жасушалары
3. Қандағы мөлшері 1мм 3 қанда 49 мың
4.Түзіледісүйек кемігінде,лимфа түйінінде,айырша безде,көкбауырда
5. Қызметіқорғаныштық (фагоцитоз),иммунитет .
6.Тіршілік ету ұзақтығы59 тәулі,кейбірі бірнеше жылға дейін
7. Бұзыладыбауыр мен көкбауырда
8.Лейкоциттердің уақытша кюбеюілейкоцитоз,азаюылейкопения
9. Лейкоциттердің топтары:
              А) Түйіршікті                                         Б) Түйіршіксіз
 Нейтрофильдер6070                        Лимфоциттер2530
          Эозинофильдер14                            Моноциттер 510
 Базофильдер0,5
«Оқушы ізденісі»
Гранулоциттер мен агранулоциттер
Тромбоциттер:
1.Бұлқан пластинкалары
2. Пішіні: домалақ немесе сапақша,ядросыз
3. Қандағы мөлшері: 1 мм3 қанда 250400 мың
4. Диаметрі: 25 мкм
5. Түзіледі: сүйек кемігінде
6. Қызметі: қанды ұйытады  Видео «Тромбоциттер қызметі»
7. Тіршілік ету уақыты: 710 тәулік
8. Бұзылады: көкбауыр мен өкпеде
9. Гемофилияқан ұйымайтын ауру
Қанның ұюы дегенімізеріген нәруыз фибриногеннің ерімейтін нәруыз
фибринге айналуы
Қанның ұюына қатысады:
1.Тромбопластин  тромбоциттер  бұзылған кезде түзілетін нәруыз фермент
2.Са тұзы,К дәрумені,протромбин нәруызы,фибриноген,фибрин
Аяқталуы
Сабақты қорыту.Семантикалық карта
Жасуша
Түсі
Пішіні
Қызмет
і
түссіз
қызыл
домалақ
табақша
тұрақс
ыз
қорған
тасым
ұйыту
Кері
байланыс
«Табыс
ағашы»,
бағалау
парағы
арқылы
Тіршілі
к
ұзақты
ғы
710
күн Эритро
Лейкоц
Тромбо
+
+
+
+
+
бағалау
+
+
+
+
+
Білімді бағалау
Үйге тапсырма беру
САБАҚ: Ұлпа сұйықтығы. Лимфа
Мектеп: №3 мектепинтернат
Күні: 19.12.2017 жыл
СЫНЫП: 8
Сабақ негізделген оқу
мақсаты (мақсаттары)
Мұғалімнің есімі:  Орынханова Сауле
Қатысқандар саны:
Қатыспағандар саны:
Мақсаты:   Ағзаның   ішкі   ортасы   ұлпа   сұйықтығы   мен   лимфа
құрылысы мен қасиеті жайлы біледі.
Сабақ мақсаттары
Барлық оқушылар:
Тілдік мақсат
Алдыңғы оқу
Жоспарланға
н
 уақыт
Басталуы
 Қан туралы кеңірек танысады.
Оқушылардың басым бөлігі:
 Қан жасушаларымен салыстырғанда ұлпа сұйықтығы мен
лимфаның ерекшеліктерін танып біледі.
Кейбір оқушылар:
                        Өзіндік дербес шешім қабылдай алады және өз бетімен
жұмыс жасау арқылы білім деңгейін бағалай алады.
Негізгі сөздер мен тіркестер:
Сыныптағы диалог/жазылым үшін пайдалы тілдік бірліктер:
Талқылауға арналған тармақтар:нәрестенің сүйегінің ерекшелігі
неде?
Сіздің ойыңызша.........неліктен екенін ..... айта аласыз ба?
Жазылым бойынша ұсыныстар:
Сызба мен кестелерді , термин сөздерді,есептерді дәптерге түсіру.
Лейкоцит.Тромбоцит.Қан ұюы.
Жоспарланған жаттығулар(төменде жоспарланған
тақырыптармен қатар ескертпелерді жазыңыз)
Ресурстар
Оқулық
Үлестірмелі
қағаздар
Үй тапсырмасы бойынша қарама –қарсы сұрақтар:
1.Қан жасушаларына не жатады.
(эритроциттер,лейкоциттер, тромбоциттер.)
2.Лейкоциттер дегеніміз не.
(қанның түссіз, ядролы,амеба тәрізді, қозғалғыш жасущалары).
3.Адамның 1куб мм қанында қанша лейкоциттер болады.
(49 мың ) 4.Лейкоциттер құрылыс ерекшелігіне сәйкес қандай топтарға
бөлінеді
(түйіршікті, түйіршіксіз)
5.Түйіршікті лейкоциттерді атаңдар.
(нейтрофильдер,эозинофильдер,базофильдер).
6. Түйіршіксіз лейкоциттерге не жатады.
(лимфоциттер, моноциттер)
7.Лейкоциттер қайда түзіледі.
(сүйек кемігінде, лимфа түйіндерінде,айырша безде,
көкбауырда)
8.Лейкоциттер қалай қозғалады.
(«жалған аяқтарының»көмегімен)
9.Микробтарды ерітетін «обыр жасушаларды» қалай атайды.
(фагоциттер)
10.Лимфоцит жасушаларында қандай қабілеті бар антиденелер
түзіледі.
(қорғаныштық)
11Лейкоциттердің қызметін зерттеген физиолог ғалым.
(И.И. Мечников)
12.Тромбоциттер дегеніміз не.
(қан пластинкасы)
13.Жүрек қан тамырларында қанның ұюынан жүрек
бұлшықеттеріне қанның баруы әлсіреуінен болатын аурудың
аталуы (инфаркт миокарда)
14.Мидағы қан тамырлардың жарылуы.
(инсульт)
15.Фибриногеннің фибринге айналуы қандай нәруызға
байланысты.(протромбин)
16,Қан ұйымайтын ауру (гемофиля)
.
Ортасы
Мәтінмен және тірек сөздермен  жұмыс.
Оқушылар мәтінмен өз бетінше жұмыс жасап, тірек сөздерді
табады:
Мұғалімнің тірек сөздерімен сәйкес келген сөздердің
маңыздылығы анықталынып, тақтаға жазылады.
Тақтадағы тірек сөздерді оқушылар есте сақтайды,уақыт біткен
Оқулық
Сұрақтар жазылған
слайд соң сөздер жабылып, есте қалғандарын дәптерге жазады.
Сөздер ашылып, салыстырылады,ұмытып кеткен сөздермен
толықтырады
Оқушыларға сабақта өтілген жаңа тақырыптағы тірек сөздерге
байланысты тақырып мазмұнын ашатындай сыни сұрақтар
қойылады.
Интерактивті тақта
Оқулық
1Ұлпа сұйықтығы қан жасушаларынан түзіледі.(жоқ, ол қан
сарысуынан түзіледі)
2.Зат алмасу өнімдерінің концентрациясы әртүрлі
болғандықтан олар алдымен ұлпа сұйықтығынан жасушаларға
бөлінеді.( жоқ, керісінше ).
3.Қан –адамның лимфа тамырлары мен лимфа түйіндерінде
болатын түссіз,мөлдір сұйықтық .(жоқ,оллимфа)
4.Эритроцит адамдағы лейкоциттердің 1820 пайызын
құрайды(олэритроцит емес,лимфоцит,лейкоциттің бауырда
түзілетін түйіршіксіз түрі).
5.Күн сәулесінің әсерінен лимфоциттер тез жойылады.
(күнсәулесінің  емес, рентген сәулесінің әсерінен).
6Иммундық жүйеніңорталық мүшелерінебадамша бездер мен
лимфа түйіндері,көкбауыр,соқырішекжатады. (жоқ,оған сүйек
кемігінде болатын кемік майы,айырша безтимус жатады)
7.Қысқа және жалпақ сүйектердің кемігінде сары түсті кемік
майыболады (жоқ онда тек қызыл түсті кемік майыболады )
8.Ересек адамның сүйектеріндегі  кемік майының мөлшері 5
7кг.(жоқ,  2,53кг).
9Иммундық жүйенің орталық мүшесіне жататын айырша без
жұтқыншақта орналасады.(жоқ төссүйектің ішкі бетінде , қолқа
доғасына жақын орналасады)
10.Жұтқыншақта 10 бадамша без шоғырланған,оны жұтқыншақ
лимфа түйіні деп атайды, (  Жұтқыншақта 10 емес,6 бадамша
без орналасқан,оны жұтқыншақ лимфа сақинасы деп атайды)
11.Адам ағзасында 700ге жуық лимфа түйіндері бар. (460қа
жуық)
12.Көкбауырдың салмағы1014г. (150200г)
13.Лимфоцит жасушаларын атқаратын қызметіне байланысты 5
ке бөледі (2ге бөлінеді)
14.Влимфоциттер айырша безде жетіледі,( лимфа ұлпаларында
жетіліп, лимфа арқылы таралады)
15. Ағзаға түскен микробтарды , олар бөліп шығарған улы
заттар –қарсы денелер ,анти денелер.( қарсы гендер
антигендер)
16.Жасушалық иммунитетті қалыптастыратын  Влимфоциттер.
( Тлимфоциттер) Аяқталуы
Сабақ барысында жауап алаалмаған сұрақтарға жауап
іздестіру.Жіберілген қателерді талдау.Өтілген тақырып
бойынша ТСҚ негізінде эссе жазу.
Кері байланыс
«Табыс ағашы»,
бағалау парағы
арқылы бағалау
Тез және сапалы жұмыс жасаған ,толық жауап берген
оқушыларды  мадақтау.Сабаққа қатысып отырған әр оқушыны
назардан тыс қалдырмау,барлық оқушыларды еңбегіне қарай
бағалау.
САБАҚ: Иммунитет, қан құю, қан
топтары
Мектеп: №3 мектепинтернат
Күні: 26.12.2017 жыл
СЫНЫП: 8
Сабақ негізделген оқу
мақсаты (мақсаттары)
Мұғалімнің есімі:  Орынханова Сауле
Қатысқандар саны:
Қатыспағандар саны:
адам     тіршілігі     үшін,     организмнің     тірек     қан     және     қан
жасушаларының       белсенділігін,     өміршеңдігін     оқушыларға
түсіндіре   отырып, қан топтарын ажырата білуге үйрету және
білім,  білік  дағдысын  қалыптастыру
Сабақ мақсаттары
Барлық оқушылар:
 Қан туралы кеңірек танысады.
Оқушылардың басым бөлігі:
 Қан жасушаларымен салыстырғанда ұлпа сұйықтығы мен
лимфаның ерекшеліктерін танып біледі.
Кейбір оқушылар:
                        Өзіндік дербес шешім қабылдай алады және өз бетімен
жұмыс жасау арқылы білім деңгейін бағалай алады.
Негізгі сөздер мен тіркестер:
Сыныптағы диалог/жазылым үшін пайдалы тілдік бірліктер:
Талқылауға арналған тармақтар:нәрестенің сүйегінің ерекшелігі
неде?
Сіздің ойыңызша.........неліктен екенін ..... айта аласыз ба?
Жазылым бойынша ұсыныстар:
Сызба мен кестелерді , термин сөздерді,есептерді дәптерге түсіру.
Жоспарланған жаттығулар(төменде жоспарланған
тақырыптармен қатар ескертпелерді жазыңыз)
Ресурстар
Тілдік мақсат
Алдыңғы оқу
Жоспарланға
н
 уақыт Басталуы
Ортасы
I.
Үй тапсырмасын тексеру
Деңгейлік   тапсырмалар   арқылы   карточкадағы
сұрақтарға жауап беру, сабақ сұрау және бекіту.
Оқулық
Үлестірмелі
қағаздар
1. Иммундық   жүйеге   қандай   мүшелер
жатады?
2. Көкбауыр қай жерде орналасқан, қызметі
қандай?
3. Қарсы   денелер   дегеніміз   не?   Лимфа
түйінділері   қандай   қызмет   атқарады,
дененің қай жерінде болады?
4. Т
  лимфоциттері
  қандай   қызмет
атқарады?
Иммунитет  –   қабылдамау,   қарсы   тұру,   ағзаға
қорғаныш болу.  Иммунитет – жұқпалы  аурулар   мен
бөгде денеге қарсы тұру. Иммунитеттің негізін салған
ғалым – И. М. Мечников. Антитела – қанда немесе
ұлпада   пайда   болған   бөгде   заттарға   қарсы   ағзада
түзілетін ерекше нәруыз. Иммунитеттің жіктелуі
Оқулық
Сұрақтар жазылған
слайд
Интерактивті тақта
Оқулық
Қан құю, қан топтары.Ағзадан қанның көп кетуі өте
қауіпті.   Қан   құю   ертеде   қолға   алынса   да,   сәтсіз
аяқталған  кездері  болған. Бір  адамның  қаны, екінші
адамның   қанымен   сәйкес   келе   бермейтін,   тек   1900
жылы анықталған.Қан топтары.  Барлық адамдардың
қаны 4 топқа бөлінеді. I, II, III, IV. Қан беретін адам –
донор   немесе   сыйлаушы,   қабылдайтын   адам   –
реципиент немесе қабылдаушы.
Аяқталуы
Ой қозғау
1. Қан құрамы  неден тұрады? (плазмадан және қан
 2. Қан жасушаларын ата (эритроциттер, лейкоциттер
және тромбоциттер)
3. Иммунитет дегеніміз не, негізін салған кім?
(жұқпалы аурулар мен бөгде денеге қарсы тұру.
Негізін салған – И.И. Мечников)
4. Қан неге қызыл? (Себебі онда темір атомдары бар).
5. Қарсыдененің ерекшелігін ата. (ол өзінің түзілуіне
себепші болған микробтарға немесе уға қарсы әсер етеді).
6. Резус – фактор дегеніміз ... (адам мен макака –
резус маймылының қанында болатын ерекше нәруыз)
Үй жұмысын беру
Әр   оқушы   қан   тобын   дәрігерден   біліп   және   10
кестені дәптерге сызып келу. Тақырыпты оқып келу
Бағалау
Оқушылардың көрсеткен білімдеріне қарап, бағалау.
Кері байланыс
«Табыс ағашы»,
бағалау парағы
арқылы бағалау
САБАҚ: Қантамырлары және оның
түрлері.
Мектеп: №3 мектепинтернат
Күні: 12.01.2018 жыл
СЫНЫП: 8
Сабақ негізделген оқу
мақсаты (мақсаттары)
Мұғалімнің есімі:  Орынханова Сауле
Қатысқандар саны:
Қатыспағандар саны:
адам     тіршілігі     үшін,     организмнің     тірек     қан     және     қан   жасушаларының
белсенділігін,   өміршеңдігін   оқушыларға  түсіндіре   отырып, қан тамырларын
ажырата білуге үйрету және  білім,  білік  дағдысын  қалыптастыру
Сабақ мақсаттары
Барлық оқушылар:
 Қан туралы кеңірек танысады.
Оқушылардың басым бөлігі:
 Қанның қантамырлар арқылы ағатынын, оның түрлерін танып біледі.
Кейбір оқушылар:
                        Өзіндік дербес шешім қабылдай алады және өз бетімен жұмыс
жасау арқылы білім деңгейін бағалай алады.
Негізгі сөздер мен тіркестер:
Сыныптағы диалог/жазылым үшін пайдалы тілдік бірліктер:
Талқылауға арналған тармақтар:нәрестенің сүйегінің ерекшелігі неде?
Сіздің ойыңызша.........неліктен екенін ..... айта аласыз ба?
Жазылым бойынша ұсыныстар:
Сызба мен кестелерді , термин сөздерді,есептерді дәптерге түсіру.
Жүректің құырылысы, қызметі.
Жоспарланған жаттығулар(төменде жоспарланған
тақырыптармен қатар ескертпелерді жазыңыз)
Ресурстар
Үй тапсырмасын тексеру.
1. «Кім жылдам»  сұрақтары.
          1. Қан жасушаларын ата?
          2. Ересектерде қанша литр қан болады?
          3. Қан беруші адам?
          4. Жүрек жұмысы неше кезеңнен тұрады?
Оқулық
Үлестірмелі
қағаздар
Тілдік мақсат
Алдыңғы оқу
Жоспарланған
 уақыт
Басталуы 5. Қанның  ұюына  әсер ететін дәрумен?
          6. Қанға қызыл түс беретін жасуша?
          7. Жүрек қабырғасы қанша қабаттан тұрады?
          8. Ересек адамның жүрегінің салмағы?
          9. 1 мм³ қанда неше лейкоцит болады?
         10. Қанның 1 мм³ қанша эритроцит болады?
         11. Салауаттылықпен өмір сүруге, денсаулықты сақтай білуге
бағытталған бағдарлама. («Қазақстан2030») стратегиялық
бағдарламасы.
2. Биологиялық диктант.
                                 Ітоп.
Бос орынға қажетті сөзді қойып, сөйлемді аяқтаңыз.
Қан – ағзадағы ............ ұлпаның бір түрі.
                         (дәнекер)
Қанның құрамы ............. және оның ішінде қалқып
жүретін ................... тұрады.              (плазма)
(жасушалардан)

Қандағы ерітінді күйіндегі нәруыз талшығы ерімейтін .................
талшығына айналады.
(фибрин)

Фибрин талшығына эритроциттер шырмалады да, іркілдек
зат .............. пайда болады.

Термин сөздермен жұмыс.
1. Донор –                                                         5. Рецепиент
2. Гемоглобин –                                               6. Лейкоцит
3. Эритроцит –                                                 7. Оксигемоглобин
4. Плазма –                                                       8. Тромбоцит –

3.Оқушылардың өздігінен орындайтын жұмысы.
Ι
топ
1. Жүрек қабаттарын ата.
Жүрек

2.Жұрек жұмысы қанша кезеңнен тұрады ?
                      3 кезең

3.Қан тамырларын ата
ΙΙ
топ
4.Қан жасушаларын ата

ΙΙΙ
топ
5. Қан топтарын ата
6. Лейкоцит түрлері
1. “Бізден –сұрақ, сізден  жауап”
                               топ
1.Қан қанша секундта 1рет айналып шығады (23рет)
2.Бір жастағы нәрестенің жүрегі 1 минутта неше рет соғады ? (100
120 рет)
Ι ΙΙ
топ
3.Қанға қызыл түс береті жасуша ? (Эритроцит)
4.Фагоцитоз құбылысын ашқан ғалым ?  (И.И.Мечников)
5.Үлпершек дегеніміз не ?   (Жүрек қабы)

1.Ересек адамның жүрегінің салмағы (300гр)
2. Ағзада қанның қозғалысы қалай аталады ? (қан айналымы)
3.Қан қысымын өлшемін құрал (тонометр)
4.Жүрек ауруларын зерттейтін ғылым (кардиология)
5. Қанды жүректен алып шығатын тамыр (салатамыр)

1.Қанды жүреке алып келетін тамыр (көк тамыр)
2.Қан ұйымайтын ауру (гемофилия)
3.Дене температурасын тұрақты сақтайтын сұйықтық (қан)
4.Қанның түссіз жасушасы (лейкоцит)
5.Оттекпен қосылған қан (оксигемоглобин)
топ
ΙΙΙ
Ортасы
Оқулық
Сұрақтар жазылған
слайд
Интерактивті тақта
Оқулық
Жаңа сабақ. §3637.Қан тамырлары. Үлкен және кіші қанайналым
шеңберлері.
Сабақ жоспары.
1.Қан тамырлары
2.Қан айналым шеңберлері
3.Тамырдың соғуын бақылайтын жұмыстар
Кубизм
1топ.  зерттеу
       1. Қан тамырларының түрлерін атаңдар. Олар қалай аталады?
       2.  Қан тамырларында қан қалай  ағады?
             Қолқада5м/с. Артерияда0,25м/с. Капилляр0,5мм/с
2 топ. Сипаттау
                                Қан тамырлары

  Артериялар
    салатамырлар Веналар
көктамырлар Капиллярлар қылтамырлар
Көктамыр, қызылтамыр, қылтамыр деп қандай тамырларды айтамыз?
3топ. Салыстыру
Қан тамырлары
Артериялар:
Қанды өткізеді
маңыздылығы:  қанды жүректен барлық мүшелерге, ұлпаларға
айдайды
О2 ағзаға таратады.
Мөлшері ең ірі қан тамыры аорта деп аталады.
Қабырғасы: қалың иілгіш,  серпімді
Қанның ағуы: қан үлкен қысыммен ағады
Артерия> артериолға айналады Капилярлар
зат алмасуқызметін атқарады.
бүкіл денемізде тор түзеді

Ең жіңішке қан тамыры шаштан 50есе жіңішке
Қабырғасы жұқа
Қан жай ағады. Қан артерия қанын венула арқылы венаға өткізеді.
Веналар
қанды жинау
қанды мүшелер мен ұлпаларға айдайды
СО2 алып шығады
ірі қан тамырлары
Ішкі қабырғада қаңқалар бар
Қысымы баяу. Қан баяу ағады. Аяқталуы
Кері байланыс
«Табыс ағашы»,
бағалау парағы
арқылы бағалау
«Сен білесің бе.»
Бұл бөлімде ғалымдар, қанды зерттеуде қандай үлес қосқанын айту
керек.
Мечников Илья Ильич (1845  1916) – орыс биолог, эмбриолог және
иммунолог.
Уильям Гарвей (1578  1657), ағылшын дәрігер, физиолог, эмбриолог.
Антони ван Левенгук – голландиялық ғылыми микроскопияның
негізін қалаған жаратылыс зерттеуші.
Марчелло Мальпиги (Marcello Malpighi)(1628  1694) –итальян
дәрігері, биолог және анатом.
Ландштейнер Карл (Landsteiner) (1868  1943)  атақты австриялық
иммунолог.
«Құпия сандар»
Мына сандардың мағнасын аш..
90 % Қандағы судың мөлшері
300 г Жүректің салмағы
120 күн Эритроциттердің тіршілік ету ұзақтығы.
0, 9 % NaCI қандағы мөлшері
4, 5  5 млн 1ммі эритроциттер саны
6  9мың/мм3 Лейкоциттер саны
5 литр Ағзадағы қан мөлшері
«Деңгейлі тапсырма»
ІІІ – деңгей.
Қанайналым мен қан жүйесін зерттейтін ғылым саласы қалай
аталады?
Қантамырлар неше топқа бөлінеді?
ІІ – деңгей.
Жүрекше мен қарыншаның бұлшықет қабаттарының ерекшеліктері
қандай?
Жүректе қандай қабаттар бар? Әрқайсысын толық сипаттаңдар.
І – деңгей.
Қалыпты жағдайда жүрек 1минут ішінде орта есеппен 5 л қанды
тамырларға айдаса, 1 сағатта және 1 тәулікте қанша мөлшерде қан
айдайды
1минут ішінде денедегі қан жүрек арқылы екі рет өтеді. Сонда
тәулігіне қанша рет өтеді?
3. Қалыпты жағдайда жүрек орта есеппен 1минутта 70рет жиырылып
 кеңейетін болса, 1тәулікте қанша рет соғады?
Жауаптар:
1. 60Ч5=300 рет, яғни1сағ. 300рет. 300ретЧ24сағ. =7200литр, яғни
1тәулікте 7200литр қан айдайды.
2. 60минЧ2=120рет, яғни 1сағ  120рет
120Ч24=2880рет, яғни 1тәулікте  2880рет
3.: 60Ч70=4200рет, яғни1сағ.=4200рет 4200Ч24сағ.=100800рет, яғни
1тәулікте – 100800рет
«Есіңде сақта»
Жүрек – жалқаулықты, енжарлықты сүймейтін мүше. Күнделікті ой
еңбегімен шұғылдану барысында үзіліс жасап, дене еңбегімен, спортпен, үй шаруасымен шұғылданып отырса, адамның еңбек ету
қабілеті артып, өзін сергек сезінетін болады. Қазіргі күні дәлелдер
бойынша адамның ақылдығы оның қимыл әрекетімен түсіндіріледі.
Қозғалыс болмаған жағдайда қан айналу жүйесінің жұмысы
бұзылады. Ал қанайналу ағзаны қанмен оттек, энергия, глюкоза, т. б.
Заттармен қамтамасыз етеді. Қан айналу жүйесі шынығуды қажет
етеді. Денсаулықты бұзылғаннан кейін емес, бұзылмай тұрып ойлау
керек.
VI – Үйге тапсырма: § 36. Сұрақтарға жауап беру.
Жүрек құрылысының суретін салу.
VII – Бағалау.

file_name: 8-қмж био.doc

intro:
САБАҚ: Бұлшықеттердің топтары, қасиеті, қажуы, гигиенасы.
	Мектеп: №3 мектеп-интернат
Күні: 08.12.2017 жыл	Мұғалімнің есімі:  Орынханова Сауле
СЫНЫП: 8	Қатысқандар саны:	Қатыспағандар саны:
Сабақ негізделген оқу мақсаты (мақсаттары)	Мақсаты: Оқушылардың бұлшық ет ұлпаларының құрылысы мен қасиеттері туралы  білімдерін тереңдету;  адамның қаңқа бұлшық еттерінің құрлысымен қызыметіндегі ерекшеліктерді анықтау. Адам денесіндегі бұлшық еттердің негізгі  топтары туралы түсінік беру.
Сабақ мақсаттары	Барлық оқушылар:
	•	Оқушылардың бұлшық ет ұлпаларының құрылысы мен қасиеттері туралы  біледі.
	Оқушылардың басым бөлігі:
	•	   адамның қаңқа бұлшық еттерінің құрлысымен қызметіндегі ерекшеліктерді анықтай алады.
	Кейбір оқушылар:
	                        Өзіндік дербес шешім қабылдай алады және өз бетімен жұмыс жасау арқылы білім деңгейін бағалай алады.
Тілдік мақсат

	Негізгі сөздер мен тіркестер:

	Сыныптағы диалог/жазылым үшін пайдалы тілдік бірліктер:
	Талқылауға арналған тармақтар:нәрестенің сүйегінің ерекшелігі неде?
	Сіздің ойыңызша.........неліктен екенін ..... айта аласыз ба?

	Жазылым бойынша ұсыныстар:
	Сызба мен кестелерді , термин сөздерді,есептерді дәптерге түсіру.
Алдыңғы оқу
	Бұлшықеттердің маңызы мен құрылысы.
Жоспарланған
 уақыт	Жоспарланған жаттығулар(төменде жоспарланған тақырыптармен қатар ескертпелерді жазыңыз)	Ресурстар

Басталуы	Шаттық шеңбері. «Амандасу» тренингі.
	Оқулық
Үлестірмелі қағаздар
Ортасы	Үй тапсырмасын сұрау. «Көпір» тапсырмалары.
1.	Сүйектердің байланысу түрлерін ата.
2.	Сүйектердің жіктелуін ата.
3.	Қаңқа қандай қызмет атқарады?
4.	Ми бөлімінің сүйектерін атаңдар. Бас сүйектің қандай сүйектері қозғалмалы байланысқан?
5.	Омыртқа жотасының  қандай иілімдері бар және олар қандай қызмет атқарады?
6.	Қандай сүйектер  кеуде қуысын құрайды?
7.	Сүйек қандай заттардан  түзілген?
8.	Түтік тәрізді сүйектердің құрылысының жалпақ сүйек құрылысынан  ерекшелігі неде?
9.	Жік арқылы  байланысудың  ерекшелігі неде?
10.	Сүйектердің қозғалмалы байланысуының  жартылай қозғалмалы байланыстан ерекшелігі неде?
11.	Байламдардың  созылуын қандай белгілері бойынша анықтауға болады?
12.	Сүйек шығу белгілері қандай?
13.	Омыртқа жотасы, бас сүйегі, кеуде қуысы сүйектері сынған кезде қандай сақтық шараларын сақтау керек?
14.	Сіңір созылғанда қысатын таңғышты қалай салады?
15.	Білек, иық, тізе, санға шина салу әрекетін түсіндір?
І топ: Бұлшық еттердің маңызы
ІІ топ:  Бұлшық еттің құрылысы
ІІІ топ:  Бұлшық еттердің  негізгі топтары
Слайдпен жұмыс:
Бұлшық еттердің  құрылысы:бұлшық ет борпылдақ,тығыз дәнекер ұлпасынан түзіледі,жиырылғыш қасиеті бар,қан тамырларнан,жүйке тамырларынан тұрады.
Бұлшық еттер:                 біріңғайлы салалы
                                             көлденең жолақты.
Бас және мойын бұлшық   еттері.
Тұлғаның бұлшық еттері – арқаның, көкіректің, құрсақтың –  арқаның, көкіректің, құрсақтың бұлшық еттері.
Көкіректің бұлшық еттері – сыртқы және ішкі қабырғааралықбұлшықеттер, көкет.
Құрсақтың бұлшықеттері – алдыңғы тіс тәрізді, сыртқы және ішкі қиғаш, тік ж.т.б. бұлшықеттер жатады.
Қолдың бұлшықеттері – иық белдеуі және қол бұлшық еттері – екі басты, үш басты.
Аяқтың бұлшықеттері – жамбас белдеуі және аяқтың – санның, балтырдың, табанның бұлшықеттер	Оқулық
Сұрақтар жазылған
слайд

Оқулық

Аяқталуы	 Кім жылдам?
•	Актинақуызы-ашық түсті жолақтарда ма,әлде күлгін түсті жолақтарда ма?(ашық)
•	Адам ағзасындағы бұлшық еттің саны қанша?(600)
•	Бетке бейне бір өзгеріс беретін бұлшықеттер.(мимика)
•	Қабырға аралық бұлшықеттер қандай бұлшықеттер?(бірыңғай)
•	Кеуде мен құрсақ бөлімді бөліп тұрған қандай бұлшық ет?(диафрагма)
•	Бұлшықеттің ең басты қасиеті не болып табылады?(жиырылғыштық)
•	Бұлшықеттке ең басты заттар не арқылы келеді?(қызыл қан тамырлыры арқылы)
•	Қышқыл керексіз заттар ет талшықтарынан не арқылы шығады?(көктамыр)
•	Бұлшықет талшықтары не деп аталады?(миофибрилла)
•	Ұршық тәрізді бұлшықет ұлпасы қандай бұлшықеттерге тән?(бірыңғай салалы)
•	Адам денесіндегі ең үлкен бұлшықет қандай?(тігінші)

«Жұптас-ойлан-бөліс»стратегиясы бойынша «Бүкіл ағзадағы тірек-қимыл жүйесінің белсенді бөлігі» тақырыбына диалог құрастыру
Оқушылардың білімін бағалау. Бағалау бетшесін ескере отырып бағалау.
Үйге тапсырма:Бұлшық  ет,  оның типтері, құрылысы және  маңызы.

	Кері байланыс «Табыс ағашы»,
бағалау парағы арқылы бағалау