extracted_text:
Цель  духовнонравственного развития и воспитания:
социальнопедагогическая поддержка становления и развития
высоконравственного, ответственного, творческого, инициативного,
компетентного гражданина России.
1.В области формирования личностной культуры
Задачи:
• формирование способности к духовному развитию, реализации
творческого потенциала в учебноигровой, предметнопродуктивной,
социально ориентированной, общественно полезной деятельности на
основе традиционных нравственных установок и моральных норм;
• укрепление нравственности, основанной на свободе воли и духовных
отечественных традициях, внутренней установке личности школьника
поступать согласно своей совести;
• усвоение обучающимся базовых национальных ценностей, духовных
традиций народов России;
• развитие способности к самостоятельным поступкам и действиям,
совершаемым на основе морального выбора, к принятию
ответственности за их результаты;
• формирование экологической культуры, культуры здорового и
безопасного образа жизни.
        2.В области формирования социальной культуры
•
воспитание адаптированной к современнным социальным условиям
личности;
3.В области формирования семейной культуры
• укрепление отношения к семье как основе российского общества;
• формирование представлений о значении семьи для устойчивого и
успешного развития человека;
• укрепление у обучающегося уважительного отношения к родителям,
осознанного, заботливого отношения к старшим и младшим;
• усвоение нравственных ценностей семейной жизни (любовь, забота о
любимом человеке, продолжение рода, духовная и эмоциональная
близость членов семьи, взаимопомощь и др.);
знание традиций своей семьи, культурноисторических и этнических
традиций семей своего народа, других народов России.
•

file_name: цели и задачи.docx


extracted_text:
ЯНВАРЬ – МЕСЯЧНИК ДУХОВНОГО
Девиз месяца: «Красота начинается
ВОСПИТАНИЯ
изнутри!»
1Гражданско
-
патриотическ
ое
2Нравственн
ое и духовное
воспитание
3Воспитание
положительн
ого
отношения к
труду и
творчеству
4Интеллекту
альное
воспитание
5Здоровьесбе
регающее
воспитание
6Социокульт
урное и
медиакульту
рное
воспитание
7Культуротво
рческое и
эстетическое
воспитание
8Правовое
воспитание и
культура
безопасности
9Воспитание
Устный   журнал   «Учусь   быть   гражданином»  Подготовка   к
месячнику оборонномассовой работы.
Классный час:
«Милосердие»
Свет
Рождественско
й звезды…»
(мероприятие,
посвящённое
православному
Рождеству
Генеральная
уборка класса.
Операция
«Чистота».
Есть такая
профессия –
ученик.
Беседа.
в
Участие

предметной
неделе
Праздник
«Зимние
забавы
Беседы о ПДД, профилактика алкоголизма,
табакокурения, наркомании, правонарушений
Выпуск
информационн
о
го бюллютеня
Выставка
декоративно
прикладного
творчества
«Мастерство
трудом
даётся».
Беседа .Права
россиянина.
Т/б «Опасные
наледи»
Музыкально ЯНВАРЬ – МЕСЯЧНИК ДУХОВНОГО
Девиз месяца: «Красота начинается
ВОСПИТАНИЯ
изнутри!»
семейных
ценностей
10Формирова
ние
коммуникати
вной
культуры
11Экологичес
кое
воспитание
литературная
гостиная «Раз
в крещенский
вечерок…»
Классный   час
«Учимся
общаться»
Профилактика
агрессивности
у
школьников.Бе
седа.
Операция
«Кормушка».
Операция
«Кормушка».
Операция
«Кормушка».

классное руководство

group: Педагогика

title: Воспитательные планы классного руководителя 6 класса


extracted_text:
ФИ __________________________________     Класс_______________
Зачет по русскому языку за  1  полугодие  (8 класс)
1.Синтаксис  как раздел науки о языке изучает__________________________________________ .
2.Словосочетание – это______ и ____________слов, связанных по _________и _________________ .
4_______________________связь выражается следующими способами – это
_______________,___________________,____________________.
5.Совокупность правил расстановки  знаков препинания – это___________________________ .
6.Способ, при котором главное слово управляет зависимым, требуя от  него определенной
грамматической    формы – это______________________.
7.Зависимое слово изменяется так же, как и главное при способе__________________________.
8.Смысловое, а не грамматическое объединение слов характерно для способа___________________.
9.Для предложения характерно наличие __________ и ____________________членов предложения.
10.В зависимости от способа выражения различают ____, ____, _____ сказуемые.
11.Основой различия ПГС, СГС и СИС является_____________ .
12.Укажите сказуемые в предложениях.
А) Тропа – единственный путь через тайгу. Б) Погода будет славная  В) Серёжа хотел успокоить
сестру. Г) Весело он мог бы дышать в её вольном просторе.
13.Определите тип сказуемого в предложении:
                         Я для него не женщина земная, а солнца зимнего утешный свет.
14.Поставьте, где нужно тире. А) Только труд всему основа. Б) Земля как глобус. В) Июньская ночь
коротка. Г) Прямая обязанность художника показывать, а не доказывать. Д) Цена человеку – дело его.
15.Каким членом предложения являются выделенные слова? А) Сюда приезжают люди лечить сердце.
Б) У меня от страха ослабли ноги. В) Стоят лопухи в человеческий рост. Г) И опять идут двенадцать.
Д) Красные листья усыпали косогор.
16.Односоставные предложения – это такие предложения, которые____________________________
_____________________________________________________________________________________.
Приведите примеры на каждый вид односоставного предложения:_____________________________
______________________________________________________________________________________
______________________________________________________________________________________
17.Выполните полный синтаксический разбор предложения (на выбор из задания №15)
_______________________________________________________________________________________
_______________________________________________________________________________________
____________________________________________________________________________________ Ф И учащегося__________________  Класс _________
 Зачет по теме «Словосочетание»
1. Словосочетание – это сочетание ________ или________ самостоятельных слов, связанных
_____________________________ и _______________________________.
2.В словосочетании следует различать _________________ и ________________ слово.
3.В словосочетании выражаются различные ______________________________________________
4.Грамматическое значение   словосочетания устанавливается по __________________, который
задается от       ____________________________________________.
5.В словосочетании слова связываются __________ основными  способами  _____________ связи.
  6.Способ, при котором главное слово управляет зависимым, требуя от  него определенной
грамматической    формы – это__________________.
7. Зависимое слово изменяется так же, как и главное при способе_________________________.
8. Смысловое, а не грамматическое объединение слов характерно для способа____________________.
9. _______________связь выражается следующими способами – это______________ ,
______________,
________________________.
10.Синтаксис  как раздел науки о языке изучает____________________ и ___________________ . Ф И учащегося______________________________      Класс _________
Зачет по теме «Словосочетание»
1. Словосочетание – это сочетание ________ или________ самостоятельных слов, связанных
___________
 _____________________________ и _______________________________.
2.В словосочетании следует различать _________________ и ________________ слово.
3.В словосочетании выражаются различные
______________________________________________________
4.Грамматическое значение   словосочетания устанавливается по __________________, который
задается от       ____________________________________________.
5.В словосочетании слова связываются __________ основными  способами  ____________________
связи.
  6.Способ, при котором главное слово управляет зависимым, требуя от  него определенной
грамматической    формы – это__________________.
7. Зависимое слово изменяется так же, как и главное при способе_________________________.
8. Смысловое, а не грамматическое объединение слов характерно для способа____________________.
9. _______________связь выражается следующими способами – это______________ ,
______________, ________________________.
10.Синтаксис  как раздел науки о языке изучает____________________ и ___________________ . Ф И учащегося__________________  Класс _________      Зачет по теме «Предложение».
1.Совокупность правил расстановки  знаков препинания – это__________________ .
2 Раздел науки о языке, который  изучает словосочетание и предложение называется__________.
3.Для предложения характерно наличие ____________ и ___________________  членов предложения.
4. В зависимости от способа выражения различают ____________, _________, ___________ сказуемые.
5.Предложение – это _______________ и ______________ оформленная единица языка, выражающая законченную мысль.
6. Основой различия ПГС, СГС и СИС является___________________________________.
7.По цели высказывания предложения бывают________________________________________________ .
8.По строению грамм.основы предложения делятся на ________________________________________ .
9.Этот член предложения обозначает___________ и отвечает на вопросы кто? что? и называется___________ .
10.Укажите предложение, где подлежащее выражено словосочетанием.
А) Двое были в степи. Б) Военные шли ровными шеренгами. В) Полкан с Барбосом под окном грелись на солнышке. Г)
Старик  крестьянин с батраком шёл под вечер леском.
11.Сказуемое – это __________ член предложения, который обозначает _____________ или_________________
 и отвечает на вопросы___________________________________________________________________________.
12.В роли ПГС могут выступать 1 ______________,2____________________________, 3___________________.
11. Укажите сказуемые в предложениях.    А) Тропа – единственный путь через тайгу. Б) Погода будет славная  В)
Серёжа хотел успокоить сестру. Г) Весело он мог бы дышать в её вольном просторе.
14.Поставьте, где нужно тире. А) Только труд всему основа. Б) Земля как глобус. В) Июньская ночь коротка. Г) Прямая
обязанность художника показывать, а не доказывать. Д) Цена человеку – дело его.
15.Каким членом предложения являются выделенные слова? А) Сюда приезжают люди лечить сердце. Б) У меня от
страха ослабли ноги. В) Стоят лопухи в человеческий рост. Г) И опять идут двенадцать. Д) Красные листья усыпали
косогор.
16.СГС называется сказуемое, которое состоит из________________ глагола и примыкающей к нему
_______________________________.
17.Укажите  значения вспомогательного глагола: а)______________________;б)__________________;
в) ___________________________; г) ______________________________.
18.Тире между подлежащим и сказуемым ставится, если: а)_____________________________________________;
б)____________________________                                      в) ________________________________
 г)__________________________________________________________________________________
19.По  значению выделяются второстепенные члены предложения:________________, ___________ и _______
20.Предложения, которые содержат один главный член (состав), называются ________________ ________.

file_name: Зачеты по русскому языку.docx

intro:
В  материале  представлено  4  варианта  зачета  по  русскому  языку  в  8  классе:
-итоговый  зачет  за  1  полугодие ;
-зачет  по  теме "Словосочетания" в  двух  вариантах;
-зачет  по  теме  "Предложение".
Данный  материал  можно  использовать  и  в  качестве  текущего  контроля  уровня  усвоения  учебного  материала  по  указанным  разделам  за  курс  русского  языка  8  класса

русский язык

group: Дисциплины

title: Тестированный  зачет  по  русскому  языку


extracted_text:
ДБҰ «НАЗАРБАЕВ ЗИЯТКЕРЛІК МЕКТЕПТЕРІ»
ДБҰ «НАЗАРБАЕВ ЗИЯТКЕРЛІК МЕКТЕПТЕРІ»
ДБҰ «НАЗАРБАЕВ ЗИЯТКЕРЛІК МЕКТЕПТЕРІ»
«Семей қаласындағы физикаматематикалық
бағыттағы Назарбаев Зияткерлік мектебі»
Физика пәні бойынша
 олимпиадалық есептер шығарудың
элективті курсы бағдарламасы
1011 сыныптар
Семей 2012  ДБҰ «НАЗАРБАЕВ ЗИЯТКЕРЛІК МЕКТЕПТЕРІ»
«Семей қаласындағы физикаматематикалық
бағыттағы Назарбаев Зияткерлік мектебі»
Физика пәні бойынша
 олимпиадалық есептер шығарудың
элективті курсы бағдарламасы
1011 сыныптар
Серікбаев Т.С., Түкешов М.Д.

Семей 2012 371.01. +53(07)
С37
Серікбаев Т.С., Тукешов М.Д. Мұғалімдерге арналған оқу құралы – орта мектептің
физика курсы бойынша олимпиадалық есептер шығарудың элективті курсы сабақтарының
бағдарламасы. Семей, 2012 жыл,  28 бет.
Оқу құралы физика пәнін терендетіп оқытатын мектептердің 1011 сыныптарында
олимпиалалық есептер шығарудың элективті курсы бағдарламасын ұсынады. Бағдарлама
орта мектептің физика курсы көлеміндегі тақырыптарды толық қамтыған. Бағдарлама әр
сыныпта аптасына 2 сағат, жалпы 68 сағатқа есептелген. Әрине, бұл бағытта өзгерістер
енгізуге болады.
Оқу құралында, қосымша, физика есептерін шығарудың жалпы әдістемесі,         2008
2009 оқу жылындағы физика пәнінен қалалық олимпиада есептерінің шығару үлгілері және
пайдалануға тиімді деп табылған әдебиеттер тізбесі берілген.
Оқу құралы физика пәнін терендетіп оқытатын мектептердің 1011 сыныптарында
негізгі кестеден тыс факультатив сабақтарды, арнайы курстарды жүргізуде мұғалімдерге
көмекші құрал ретінде қолданылады.
Байланысу ақпараты: email:
tlebaldy_57@mail.ru
muratdt

 @   mail

 .  ru
             Пікір жазған:        Сыдықова Жайнагүл Қаниевна,
                                            Семей мемлекеттік педагогика институты
                                            физика және информатика кафедрасының
                                                     оқытушысы, п.ғ.к. Физика пәні бойынша
күрделі олимпиадалық есептер шығарудың
элективті курсы сабақтарының
бағдарламасы.
Түсінік хат
10 және 11 сыныптар
Апталық сағат саны – әр сыныпта: аптасына 2 сағат, барлығы
                                      68 сағат. Жалпы 136 сағат
Білім беру аймағы: «Физика».
Профиль: жаратылыстануматематика бағыты
            Еліміздің ғылыми техникалық потенциалының артуы, табиғат тану және техникалық
білім   өндіріс   саласында   жоғарышебер   технократ   мамандарға   деген     казіргі   заманғы
сұраныс   орта   мектепте   білім   берудің   жаңа   формаларын   шешімді   түрде   енгізуді   және
насихаттауды қажет етеді.
           Сонымен қатар, қазіргі тез өзгеретін заманда өзінің білімін көтеруге, өздік шешім
жасауға, өзінің мүддесіне лайық мақсаттар қойып, шеше білуге қабілетті жастар өсіріп
тәрбиелеу қоғамымыздың басты мақсат мүддесі болса, физика пәніде, өз деңгейінде осы
мәселелерге үлес қосуы қажет. Бұл бағытта орта мектептегі білім беру жүйесінде физика
пәнінің   ролі   зор.   Физика   пәні,   табиғат   тану   пәндерінің   ішінде,   дәлірек   айтсақ,   орта
мектептің   білім   беру   жүйесінде     жас   дарындардың   өрісін   ашып,   ойын   кеңейтетін
жетекшісі десек еш артық емес.
       Физикалық теорияны оқып үйренуде, оның мағынасын терең меңгеруде күрделі,
қиындатылған   физика   есептерін   шығартудың   орны   ерекше.  Физика   ғылымы   тек
теориялық ғана ғылым емес, аса жоғары деңгейдегі экспериментальдық ғылым екенін және
бұл ретте орта мектеп оқушысы шұғылдана алатын эксперименттік есептер базасы да ұшы
қиырсыз екенін ескерсек, таңдап алынған элективті курс физика математика бағытындағы
интеллектуалды   мектепте   физика   пәнін   оқытудың   талай   күрделі   проблемасын   шешуге
көмектесері   сөзсіз.  Ал,   эксперименттік   есептерге   келетін   болсақ,   олардың   әрқайсысын
оқушы үшін кіші гірім зерттеу іс әрекеті ретінде алуға болады.
        Физика пәнінен қиындатылған, олимпиадалық деңгейдегі есептерді шығару физикалық
құбылыстарды, оны сипаттайтын заңдылықтарды дұрыс және терең түсінуге көмектеседі.
Физикалық   пәндік   олимпиадалар   жастар   арасында   білімді   насихаттауда,   физиканың
оқытылу сапасын көтеруде аса маңызды орта болып табылады. Ал, мектепішілік, қалалық
және аймақтық олимпиадаларға нәтижелі қатыса білу аса зор дайындықты, дәлірек айтсақ,
сабақтан тыс дайындықты қажет етеді. Ұсынылып отырған арнайы курс осы мақсаттарды
көздейді.
               Курс бағдарламасы бұрынғы кеңес мектептерінде  сәтті қолданылып, казірде де
үйлесімді өз жалғасын тапқан бай мұраны негізге ала отырып, мемлекеттік тілде оқитын
сынып   оқушыларының   осы   тілде   оқу   дидактикалық   әдебиеттермен   қамтамасыз   етілу
деңгейіне   сәйкес   реттеліп   жасалған.   Әдебиеттер   тізімінен   көріп   отырғанымыздай,     ана
тілімізде қажетті сұраныс деңгейін қамтамасыз ететін, жоғары сапалы әдебиеттер жоққа
тән. Әсіресе, Интернет арқылы алынатын электронды оқулықтарға келсек, жағдай бұданда
төмен. Бұл жәйт курс жетекшілерінен әр сабаққа тыңғылықты, өте сапалы дайындықты
қажет   етеді.   Сонымен   қатар,   курс   мақсаты   тақырыбында   анық   көрсетілгендіктен,
сабақтардың парлап қойылуы, әр тақырыпқа кем дегенде екі сағаттан бөлінуі оң нәтиженің
кепілі болып табылады.
                Мектеп   қабырғасында   физика   пәнінің   олимпиадалық,   қиындатылған   есептерді
шығарудың   арнайы   курсы   ретінде   қосымша   оқытылуы      техникалық   жоғары   оқу орындарына   қажетті   арнайы   дайындықпен     келетін   жастарды,   еліміз   аса   зәру,   жоғары
білімді технократ мамандарды дайындауда басты себепкер болары сөзсіз. Шын мәнінде
дипломды   маман   баршылықта,   техникалық   жоғарышебер   мамандар   саусақпен   санарлық
екені құпия емес.
              Курс   бағдарламасында      экспериментальдық   есептерде   қамтылған,   бұл   есептер
оқушының өте жоғары дайындық іскерлігін талап ететін практикум жұмыстары ретінде
алынады да, минимум құралдар және тапсырма беріледі. (2 ші әдебиет)
         Есептер МГУ, МФТИ, МИФИ және т.с.с жоғары жетекші оқу орындарындағы түсу
емтихандарында,   пәндік   олимпиадаларда   қолданылған   есептер   базасы   негізінде   жарық
көрген, төменде көрсетілген есеп жинақтарынан алынады.
       Бағдарлама екі оқу жылына арналған, жалпы сағат саны 136, әр сыныпқа 68 сағаттан.

Курс мақсаттары:
 Физика   пәні   есептерін   шығарудың   жалпы   заңдылықтары   мен   дұрыс   мәдениетін
қалыптастыру.
 Ұсынылған   арнайы   есеп   шығару   алгоритмі   негізінде   физикалық   таби5ат
құбылыстарының сыр сипатын дұрыс және толық ұғынуға бағыттау.
 Физика пәнінен жалпы теориялық білімдерінің тұрақты қолданыста болып, сапалы
игерілуін қамтамасыз ету
 Өз   бетімен   жұмыс   жасау   іздену   дағдыларының,
 интуициялық
ойлау
қабілеттіліктерінің қалыптасуына ықпал ету.
 Физика есептерін шығару процесінде түрлі математикалық амалдарды қолдана білу
шеберліктерін шыңдау.
 Физиканың қалған бөлімдерін сәтті оқып үйрену мақсатында механика бөлімін терең
меңгерту.
Курс міндеттері:
 Оқушының орта мектептің физика курсы жөніндегі теориялық білімдері мен нақты
практикалық есептер мазмұны арасындағы табиғи бірлікті түсінуді қамтамасыз ету.
 ФМБ ндағы ТПИМі оқушыларының физикаға деген қызығушылығын арттыру және
олардың басым бөлігінің физика ғылымымен түбегейлі шұғылдануын қамтамасыз ету. Физика пәні бойынша
күрделі олимпиадалық есептер шығарудың
элективті курсы сабақтарының
бағдарламасы.
10 сынып  (Аптасына 2c, жалпы 68сағат)
Пәндік олимпиада өткізудің және берілетін есептердің ерешеліктері туралы. Физика
есептерін шешудің жалпы заңдылықтары. (2c)
Физика есептерін шешу дәлдігі. Абсолют және салыстырмалы қателіктер. Жуықтап есептеу
заңдылықтары. ХБЖсі, оның негізгі жеті бірлігі. Туынды және қосымша бірліктер. Соңғы
теңдеулерді бірліктер жүйесі арқылы тексеру. Е.ш.
Механика. Кинематика негіздері. (10c)
      Кинематиканың негізгі ұғымдары және оның негізгі екі теңдеуі. Есептер шығару.
       Н биіктіктен горизонталь бағытта және көкжиекке бұрыш жасай  лақтырылған дене
қозғалыстары. Есептер шығару.
           Траекторияның қисықтық радиусы. Нүктенің шеңбер бойымен қозғалысы. Нормаль,
тангенциаль және толық үдеулер. Есептер шығару.
Динамика негіздері. (12c)
      Ілгерлемелі қозғалыс динамикасы. Ньютон заңдары. Есеп шығару.
           Айналмалы қозғалыс энергиясы. Айналмалы қозғалыс үшін Ньютонның 2заңы. Есеп
шығару. Айналм. қозғалыс үшін импульстік түрдегі Ньютонның 2заңы. Импульс моментінің
сақталу заңы. Е.ш
      Бүкіл әлемдік тартылыс заңы. Гравитациялық өрістегі дененің потенциалдық энергиясы.
Есеп   шығару.   Күш   импульсі.   Дене   импульсі   және   оның   сақталу   заңы.   Есеп   шығару.
Реактивті қозғалыс. Жасанды серіктер қозғалысы. 1,2 және 3ші космостық жылдамдықтар.
Есеп шығару.
           Энергия. Энергияның айналу және сақталу заңы. Абсолют серпімсіз және серпімді
соқтығысулар. Е.ш.
      Кеплер заңдары, оның математикалық негіздемесі. Есеп шығару.
Тербеліс және толқындар. (6c)
           Тербелмелі қозғалыс, оны сипаттайтын негізгі шамалар. Механикалық тербелістегі
энергия   түрленуі.   Есеп   шығару.   Математикалық   және   серіппелі   маятник   тербелістері
теңдеулері. Есеп шығару.
      Толқындық қозғалыс. Толқын түрлері, қасиеттері. Дыбыс, оның сипаттамалары. Дыбыс
шағылуы, жаңғырық. Е.ш.
Молекула кинетикалық теория (МКТ). (14)
            Атом   және   молекула   туралы   негізгі   түсініктер.   Молекулалар   өлшемі,   саны   және
массасы. Авогадро саны және зат мөлшері, оның өлшем бірлігі. Есеп шығару.
       МКТның негізгі теңдеуі, оның әртүрлі формадағы берілулері және оған есеп шығару.
Температура, оны өлшеудің түрлі шкалалары арасындағы байланыс. Абсолют температура
мен жеке молекуланың орташа кинетикалық энергиясы арасындағы арасындағы байланыс.
Е.ш. Абсолют температура мен газ қысымы арасындағы байланыс және оған есеп шығару.
Идеал газ күйі теңдеуі. Газ заңдары изопроцестер. Есептер шығару.
Термодинамика. (8c)
      Термодинамиканың 1ші заңы жылу процестері үшін энергияның айналу және сақталу
заңы. Оны изопроцестерге қолдану және оған есептер шығару. (2) Термодинамиканың 2ші
заңы. Есептер шығару.
      Жылу двигателдері, оның ПӘКі және оған есептер шығару. Экспериментальдық тур есептерін шешу. (8c) 11 сынып (Аптасына 2c, жалпы 68сағат)
Электр құбылыстары. Электростатика. (8c)
           Электр заряды, оның сақталу заңы. Электростатиканың  негізгі  заңы Кулон заңы.
Есептер   шығару.   Электр   өрісі,   оның   кернеулік   векторы.   Өрістің   күш   сызықтары.   Есеп
шығару.
          Гаусс   теоремасы.   Электр   өрісі   күштерінің   жұмысы.   Электр   өрісінің   потенциалы.
Кернеулік пен потенциалдар айырмасы арасындағы байланыс. Есеп шығару.
     Электр сиымдылық. Жазық конденсатор сиымдылығы. Электр өрісінің энергиясы. Есеп
шығару.
Тұрақты ток заңдары. (10c)
           Ток күші. Өткізгіштің электрлік кедергісі. Меншікті кедергі. Тізбек бөлігі үшін Ом
заңы. Есептер шығару.
           Ток көзі, оның электр қозғаушы күші (ЭҚК). Толық тізбек үшін Ом заңы. Есептер
шығару.
      Өткізгіштерді тізбектей және параллель жалғау. Кирхгоф ережелері. Есептер шығару.
      Ток қуаты және жұмысы. ДжоульЛенц заңы. Тұрақты ток тізбегі үшін ПӘКі.  Есептер
шығару.
Магнит өрісі. Электромагниттік құбылыстар. (6c)
         Магнит өрісі, оның индукция векторы. Магнит өрісінің индукция сызықтары. Магнит
ағыны. Есептер шығару.
      Ампер және Лоренц күштері. Сол қол ережесі. Есептер шығару.
           Электромагниттік индукция заңы. Өздік индукция құбылысы. Индуктивтік. Магнит
ағыны   мен   мен   индуктивтік   арасындағы   байланыс.   Магнит   өрісінің   энергиясы.   Есептер
шығару.
Түрлі ортадағы электр тогы. (10c)
        Металдардағы электр тогы. Классикалық электрондық теория. Есептер шығару.
        Сұйықтардағы электр тогы. (Фарадей) Электролиз заңдары. Есептер шығару.
                Жартылай   өткізгіштердегі   электр   тогы.   р   және   nтипті   жартылай   өткізгіштер.
Жартылай өтк. диод және триод.. Е.ш.
             Вакуумдағы электр тогы. Электрондық лампалар диод және триод. Электрондық
сәулелік түтікше. Есептер шығару.
       Газдардағы электр тогы. Есептер шығару.
Эйнштейннің арнаулы салыстырмалылық теориясы. (АСТ). (4)
      Вакуумдағы жарық жылдамдығы инварианттылығы. Салыстырмалылық принципі. АСТ
сындағы кеңістік және уақыт. Жылдамдықтарды қосудың релятивистік заңы. Релятивистік
динамика. Масса мен энергияның байланыстылық заңы. Е.ш.
Геометриялық оптика заңдары. Кванттық Физика. Жарықтың кванттық теориясы.
(12)
           Геометриялық оптика заңдары. Е.ш.   Ультракүлгін катастрофа. Планк гипотезасы.
Фотон, оның сипаттамалары. Фотоэффект құбылысы және теориясы. Комптон эффектісі.
Е.ш.
Атомдық және ядролық физика. Корпускулалық толқындық дуализм.(10)
       Атомның Резерфорд ұсынған моделі. Бор бойынша сутегі атомының моделі және оның
теориясы. Е.ш.
      Сызықтық спектрлер тегі. Спектрлік анализ. Бор қайшылықтары. Де Бройль гипотезасы.
Электрон дифракциясы. Е.ш. Табиғаттағы   корпускулалықтолқындық   дуализм.   Кванттық   механика   түсінігі.
Анықталмағандықтар қатынасы.
Радиаоктивтік ыдырау заңы.Ядроның байланыс энергиясы.
Экспериментальдық тур есептерін шешу. (8c)
Қосымша 1.  Семей қалалық олимпиада есептерін талдау
        Физика пәнінен мектеп ішілік, қалалық т.с.с олимпиадаларға қатысу кезкелген оқушы
үшін аса үлкен жетістік десек еш артық емес. Тіпті барлық есептерді емінеркін шығара
алмаған   күннің   өзінде;   физиканың   түрлі   бөлімдерін   байланыстырып   жатқан,   үш
астрономиялық   сағатқа   берілген   күрделі   олимпиадалық   есептер      оқушыға   ойсалары,
келешегіне із қалтырары анық. Осыған байланысты әртүрлі деңгейдегі пәндік олимпиада
өткізілген соң, оқушыларға толық анализ жасап, есептерді шешіп көрсету өте дұрыс болмақ.
Бұл   ретте   оқушылардың   назары   жіберілген   «орынсыз»   қателерге   және   оны   келешекте
болдырмау жайына аударылуы керек. Осы мақсатта 2008 2009 оқу жылындағы қалалық
олимпиада есептеріне байланысты төмендегі материалды ұсынамын.
8 сынып, теориялық сайыс
Эскалатор метросы, онымен төмен түсіп келе жатқан адамды   1 мин. уақыт ішінде
1.
түсіреді. Егер адам екі есе тез жүретін болса, онда ол 45 с. ішінде түседі.  Эскалаторда
тұрған адам қанша уақытта түседі? (5 ұпай)
Қимасы   6   см2  су   ағыны   қабырға   нормалына   60°   бұрыш   жасай   соқтығысып,   одан
2.
серпімді   түрде   серпіледі   (жылдамдық   шығынынсыз).   Су   ағынының   жылдамдығы   12   м/с
болатын болса, қабырғаға әсер ететін күшті анықтаңыз. (5 ұпай)
Температурасы   15°С,   массасы   250   г   суы   бар   калориметрге   20   г   дымқыл   қар
3.
тасталады. Сол кезде калориметрдегі температура 5°С төмендейді. Қардағы судың қандай
мөлшері болған? Калориметрдің жылу сыйымдылығын ескермеңіз. (5 ұпай)
4.       Тұрақты тоқ тізбегіндегі резисторлардың кедергісі R1,  R2  , R3  және   R4  , ал бірінші
кедергіде бөлінетін қуат  Р1 (1сурет ). Қалған әрбір резисторда бөлінетін қуат қандай?  (5
ұпай).

R2
                        R1
                          R3
                                                   R4
1 сурет  9 сынып, теориялық сайыс
1.         Трактордың   артқы   екі   дөңгелегінің   ара   қашықтығы   2   м.   Осы   ара   қашықтықтың
ортасындағы нүкте трактор бұрылған кезде радиусы 9.0 м болатын доғамен қозғалды. Бұл
кезде ішкі дөңгелек 8,4 айналым жасаған болса, сыртқы дөңгелек қанша айналым жасайды?
Дөңгелектер жолмен сырғанамайды деп есептеу керек. (5 ұпай)
2.
   Түзу сызықты бірқалыпты U1 жылдамдықпен жүгіріп бара жатқан түлкіні,  абсолют
шамасы   тұрақты   және   бағыты   барлық   уақытта   түлкіге   бағытталған   U2  жылдамдықпен
қозғалатын   ит   қуады   (2сурет).   Жылдамдықтардың  U1және  U2  векторлары   өзара
перпендикуляр бағытталған мезетте, түлкі мен иттің арақашықтығы L болады. Осы мезетте
иттің үдеуі қандай мәнге тең болады? (5 ұпай)
                                                        U1
                                       L
                                                       U2
2  сурет
3.
Ішінде   қалайы   бар   ыдыс   электр   тоғымен   қыздырылады.   Бірлік   уақытта   бөлінетін
жылу   мөлшері   тұрақты.   Қалайының   температурасы   10   минутта   20°Сдан   70°Сға   дейін
көтеріледі. Бұдан 83 минут өткенде қалайы толығымен балқиды. Қалайының меншікті жылу
сыйымдылығын бу керек. Қалайының меншікті балқу жылуы 58,5 кДж/кг, ал оның балқу
температурасы 232°С. Жылу шығынын және ыдыстың жылу сыйымдылығын ескеріп қажеті
жоқ. (5 ұпай).
4.         Тұрақты тоқ тізбегіндегі резисторлардың кедергісі R1,R2, R3  және  R4 , ал бірінші
кедергіде бөлінетін қуат Р1  (1сурет). Қалған әрбір резисторда бөлінетін қуат қандай?
(5 ұпай)

   R2
                      R1
                        R3
                                                   R4
1 сурет 10 сынып, теориялық сайыс
1.    Тұрақты жылдамдықпен қозғалатын тасымалдаушының, ұзын горизонтальды лентасына
қосымша жүк қойып, оған жерге қатысты лента қозғалысына қарсы бағытталған  Vo=5  м/с
жылдамдық   береді.   Уақыттың   Δt  =   4   аралығы   өткеннен   кейін,   жүк   пен   лента
жылдамдықтары теңеседі. Жүк пен лента арасындағы үйкеліс коэффициенті µ= 0,2. Осы
есеп шарты бойынша келесі шамаларды анықтаңыз:
•  тасымалдаушы лентасының V жылдамдығын;
•  лентаға қатысты жүктің жүрген жолын;
•  жерге қатысты жүктің жүрген жолын. (5 ұпай)
2.       Түзу сызықты бірқалыпты U1 жылдамдықпен жүгіріп бара жатқан түлкіні,  абсолют
шамасы   тұрақты   және   бағыты   барлық   уақытта   түлкіге   бағытталған   U2  жылдамдықпен
қозғалатын   ит   қуады   (1   сурет).   Жылдамдықтардың   U1  және   U2  векторлары   өзара
перпендикуляр бағытталған мезетте, түлкі мен иттің арақашықтығы L болады. Осы мезетте
иттің үдеуі қандай мәнге тең болады? (5 ұпай)
U1
 U2
                                      L
1 сурет
3.     Көлемі 120 м3 бөлменің температурасы 15°Стан 25°Сқа артқанда оның ішінен қанша
молекула шығып кетеді? Атмосфера қысымы 750 мм сын баг. (5 ұпай)
4.
  Электромагниттік   контурдың   тербеліс   жиілігі   30   кГц.   Контурдың   жазық
конденсаторының жапсарларының ара қашықтығын 1,44 есе арттырса, оның жиілігі қандай
болады? (5 ұпай) 11 сынып, теориялық сайыс
1.       Түзу сызықты бірқалыпты U1 жылдамдықпен жүгіріп бара жатқан түлкіні,   абсолют
шамасы   тұрақты   және   бағыты   барлық   уақытта   түлкіге   бағытталған   U2  жылдамдықпен
қозғалатын   ит   қуады   (2сурет).   Жылдамдықтардың   U1  және   U2  векторлары   өзара
перпендикуляр бағытталған мезетте, түлкі мен иттің арақашықтығы L болады. Осы мезетте
иттің үдеуі қандай мәнге тең болады? (5 ұпай)
                                       L
           U1
          U2
2сурет

2.               Сыйымдылығы  С1  белгісіз,  80  Вқа  кернеуге  дейін  зарядталған  конденсаторды
сыйымдылығы 60 мкФ және 16Вқа дейін зарядталған конденсатормен параллель қосады.
Оларды   қосқаннан   кейінгі   кернеу   20В   болса,
 С1  сыйымдылығы   қандай   болғаны.
Конденсаторлар астарларында: а) біртекті зарядтар, б) әртекті зарядтар болатындай етіп
қосылады. (5 ұпай)
3.           Ұзындығы 1 м өткізгіш 5 м/с жылдамдықпен біртекті магнит өрісінің индукция
сызықтарына перпендикуляр бағытта қозғалып барады. Егер өткізгіштің ұштарында 0,02 В
кернеу пайда болса, магнит индукциясының шамасы қандай болғаны? (5 ұпай)
4.
Айнымалы   конденсатордың   сыйымдылығы   56   дан   667   пФға   дейін   өзгереді.
Тербелмелі   контурды   толқын   ұзындығы   40тан   2600  мге   дейінгі   аралықтағы
радиостанцияға бейімдеу үшін қандай өздік индукция шығырларын таңдап алу қажет?   (5
ұпай) Есептердің шығарылу жолдары.
8сынып, №1 есеп
                  Берілгені: t1= 1мин = 60с  / U1= Uэск + Uа ;  t2=45с   / U2= Uэск + 2Uа ;  U3 = Uэск .
                  Т/к: t3  ?
                    Талдау: Есептің шығарылу идеясы  қозғалыс түзу сызықты бірқалыпты деп
алып, үш жағдай үшін қозғалыс теңдеулерін жазуға және ары қарай белгісіз шамалардан
құтылып, ізделініп отырған шаманы табуға негізделген. Үш жағдайда да жол L және бірдей
болғандықтан:
                   Uэск + Uа =
, мұны екіге көбейтсек:  2Uэск + 2Uа =
 (1), Uэск + 2Uа =
(2)
L
1t
L
2t
L
2
t
1
             және: Uэск =
L
3t
(3) Егер (1) –ден (2) –ні алсақ: Uэск =
 (4)  (4)пен (3) –ті
L



2
t
1

1
t
2



теңестірсек:

t
3

tt
21

t
2
2
t
1
  (5) – соңғы қажетті формуланы аламыз.
                  Сан мәндерін қойсақ, есеп жауабы:  t3 = 90с = 1,5 минут
                  №2 есеп.
                  Берілгені:  S=6.104 м2  ;  α =60o ;  U=12м/с.
                  Т/к: F  ?
                  Талдау:  Есептің шығарылу идеясы – су ағыны бұрыш жасай серпімді соғылғанда
қабырға алатын импульс екі еселенген су импульсінің қабырға нормаліне проекциясына тең
екендігіне және қабырғаға әсер ететін күш импульсі су импульсінің өзгерісіне тең екендігіне
негізделген.
                  Онда:  FΔt = 2mUx  (1)     Ux=U cos α    FΔt = 2mUcos α  (2)
                  m = ρ V = ρ S L = ρ S U Δt  (3)      (3) ті  (2) ге қойсақ:
                  F = 2 ρSU2cos α   (4) – соңғы қажетті формуланы аламыз.
                  Сан мәндерін қойсақ, есеп жауабы:  F = 86,4 Н
                  №3 есеп.
                  Берілгені:  t1=15oC ; m1=0,25кг;  m2=2.102 кг ; t2=0oC ;  Δt=5oC,онда:  t3=10oC ;
                                     c=4,2.103 Дж/кг.оС ;  λ = 330.103  Дж/кг.
                   Т/к:  Δmсу?
                                     Талдау:   Есептің шығарылу идеясы  жылу балансы теңдеуін қолдануға
негізделген. Дәлірек айтсақ, су салқындағанда бөлінетін жылу дымқыл қар құрамындағы
қарды еріту мен ондағы жалпы су жылығанда алынатын жылу мөлшерлерінің қосындысына
тең болады.
                  Q1 + Q2 = 0 (1)  және мұндағы:    Q2 = Q2
                    Q1   су беретін
                    Q2
                    Q2
    Q1= cm1 (t3t1) (3) ,    Q2
(2), (3), (4) және  (5)  ті   (1) – ге қойсақ:
/  дымқыл қар құрамындағы қарды еріту үшін
//  0оСтағы m2 суды жылыту үшін берілетін жылу мөлшерлері және
/ = (m2  Δmсу)  λ  (4) ,   Q2
// = cm2(t3 – t2)   (5)
//  (2)
/ + Q2 cm1 (t3t1) + (m2  Δmсу)   λ + cm2(t3 –  t2)   = 0,     Δmсу=
cm
1
(
t
3

t
1
)

(
t
3

t
2
)

m
cm
2

соңғы   қажетті   формуланы   аламыз.   Онда   сан   мәндерін   қойсақ,  есеп   жауабы:
0,007кг = 7 г

    (6) –
2
 Δ  mсу  ≈
№4 есеп.

                   Берілгені:  R1; R2; R3; R4; P1 белгілі.
                   Т/к:     P2;    P3;   P4     ?
                    Талдау:   Есептің шығарылу идеясы  өткізгіштерді тізбектей және параллель
жалғау заңдылықтарына негізделген.
                     R1 және  R2 үшін  I1,2 ортақ және:  I1,2=
  (1), онда  P2 =
 Онда    (1) –
P
1
R
1
2
2,1 RI
2
)2(
ді ескерсек:  P2  =
                      Және
 R2    (3)
P
1
R
1
2,1

U 
U
 , яғни:
I
4,3
I
4,3

I
2,1
R
1
R
3


R
2
R
4
(
)

R
R
1

I
2,1
(5)        Ал:
2
(
R
3

R
4
4,3
P 
3
2
RI
3
4,3
 (4)  ,   бұдан:
)
 (6)   және
(7)  екені
P 
4
2
RI
4,3
4
белгілі, онда  (5)ті  (6) және (7)ге қойсақ, сонымен қатар  (1) –ді ескерсек:
P
3

P
1
R
1
(
(
R
1
R
3


R
2
R
4
2
2
)
)
R
3
)8(
     және

P
4

P
1
R
1
(
(
R
1
R
3


R
2
R
4
2
2
)
)
R
4
)9(
        Яғни, есеп жауаптары: (3), (8) және (9) теңдеулер.
 9сынып, №1есеп.
                  Берілгені: L=2м;  RL/2 =9м; онда: R1 =8м; R2 =10м; N1 =8,4айн.
                  T/k: N2 =?
                   Талдау: Есептің шығарылу идеясы – трактордың сәйкес дөңгелегі Rрадиусты
α
рад   бұрышқа   бұрылғандағы      Rжүрген   жолы   дөңгелектің   N   айналыс   жасағандағы
жолына тең болу жағдайы болып табылады.
                         Яғни, трактор  – рад бұрышқа бұрылды десек және екі дөңгелек радиустары
r бірдей.
             Онда ішкі дөңгелек үшін:

            Сыртқы дөңгелек үшін:
             (2)ні  (1)ге бөлсек:

  Rα 1 = N1 2П r (1)
  Rα 2 = N2 2П r (2)
, бұдан:  N2 = N1
 (3)
α
α
R 
2
R
1
N
N
2
1
R
2
R
1
              Сан мәндерін қойсақ:  N2 =10,5айн. Есеп жауабы: N2 =10,5айн. №2есеп.
                                     Берілгені:     U1=Uтүлкітұрақты; U2=Uитшамасы тұрақты, бағыты түлкіге
бағытталып,
                                       өзгереді; U2 перпендикуляр U1 болғанда қашықтық  L.
                    Т/к: а2=?
                      Талдау: Есептің шығарылу идеясы  ит үдеуі ретінде   бұрыштық үдеу
анықталады, себебі нормаль үдеу ретінде анықтауға R=L қашықтық тұрақты емес.
                   Бұрыштық үдеу: =
 (1),

t
                   мұндағы:  бұрыштық жылдамдық және =
 (2),   ал уақыт:   t =
(3)
L
2U
U1
L
                   (2), (3)
→
 (1), онда
 (4).     Есеп жауабы:   =
=
2
UU
1
2
L
2
UU
1
2
L
ε] =
                    Тексеру: [
1
2
м
с
2
м
2

1
рад
2
с
                     №3есеп:
                     Берілгені:  τ1=10мин; t1 =20°C;  t2 =70°C; τ2=83мин; t3 =232°C; λ=58,5 ∙ 103
Дж
кг
, қалайы.
                   Т/к:  с  ?
                    Талдау: Есептің шығарылу идеясы  екі жағдайда алынатын жылу мөлшерлері
қыздырғыш қуатына және уақытқа тура пропорционал анықталатынына негізделген.
                                     Q1=cm(t2 – t1),  (1)   және екінші жағынан:   Q1=P τ1 (2). Сол сияқты
                                     Q2= Q2
(4)
/ + Q2
// = cm(t3 – t2)  +  mλ  (3)  және екінші жағынан:    Q2=P τ2
                             (2)
 (1) :    cm(t
→
→
2 – t1) = P τ1  (5)
3 – t2) + mλ = P τ2  (6)
                             (4)
                      (5)ті (6) – ға мүшелеп бөлсек: c =
 (3) :    cm(t
 (7) – соңғы қажетті

1


(
)
t
2
(
t
2

t
1

t
2

)
1
3
формула.
                      Сан мәндерін қойсақ:  с
≈
 230

Дж

С
кг
         Яғни,  есеп жауабы:  с
 230≈
Дж

С
кг №4есеп.   8 сыныптың №4 есебі.
10 сынып, №1 есеп.
                   Берілгені: U1=Uлента   тұрақты ; U2=Uжүк  = 5м/с ; t = 4c өткенде  U2
                   Т/к: 1) U1 ?   2) Sжүк/жер  ?  3) Sжүк/лента  ?
                     Талдау: Есептің шығарылу идеясы – есеп қозғалыс салыстырмалылығына
берілгендіктен, қозғалысы қарастырылатын дене үшін санақ жүйелерін дұрыс таңдап ала
білуге және динамика заңдарын [(1)теңдеу] тиімді пайдалана білуге негізделген.
                    Жүктің алғашқы қозғалыс бағытын оң бағыт деп алсақ, оның лентаға қатысты
үдеуі үйкеліс күші әсерінен туындайтындықтан:
                     a =  μ g    (1), және
 U→ 1 ; μ = 0,2
  (2)
  (3)
a

UU
2
1 
t
U
1

Uat
2
             Ал   Sжүк/жер   жерге қатысты орташа жылдамдық бойынша анықталады, яғни:

                        Sжүк/жер=
  (4)
U îðò

t
UU
1 
2
2
t
     Ал,  Sжүк/лента     ны анықтау үшін жүк қозғалысын лентаға қатысты жүйеде қарастырсақ
және лента тыныштықта деп алсақ, жүктің лентаға қатысты алғашқы жылдамдығы:

 (5)   бойынша анықталар еді және лентаға
U

U

(
U
)
1
2
æ
қатысты соңғы жылдамдығы ноль, онда:

                    Sжүк/лента = =
2
ë
U
îðò
ë

t
U
0
2 
ë
2
  (6)
t
(1) – ден:  а =  2 м/с2  ;  онда  (3), (4), (5)  және (6) – бойынша сан мәндерін қойсақ:
       U1 =  3 м/с,    Sжүк/жер= 4м , (5)  тен
м/с  болғандықтан:  Sжүк/лента = 16 м.
U
2 
8
k
             Яғни, есеп жауаптары:   U1 =  3 м/с  ;   Sжүк/жер= 4м  ;  Sжүк/лента = 16 м.
              №2 есеп.  (9сыныптың №2 есебі)
              №3 есеп.

p=750мм.рт.ст=9,98∙104Па;     μ = 29∙103

кг
моль
 Берілгені:     V=120   ;   t1=15   °C   ;   T1=288°K   ;   t2=25   °C   ;   T2=298°K   ;
               Т/к: ΔN  ?
               Талдау:  Есептің шығарылу идеясы – процесс изобаралық және шығып кеткен ауа
молекулалары санын немесе ауа массасын идеал газ күйі теңдеуін  берілген бөлме көлемі
үшін екі рет жазып анықтауға негізделген. Егер mo – жеке молекула массасы, Δm шығып
кеткен ауа массасы десек: ΔN =

m
m
0


mm
1

N
A
 (1)    Мұндағы: m1  және  m2  Т1  және  Т2
A
(
2

Nmm
)

1
2

температуралардағы   бөлме   ішіндегі   ауа   массалары.   Онда,   Vкөлемде   екі   жағдай   үшін
тұрақты болғандықтан:
 (2)
pV

m
1 RT
1

pV

m
2 RT
2

(4)
           (4)ті  (1)ге қойсақ:
 (3)   Бұдан, шығып кеткен ауа массасы:
mm

1

2

1
pV
(
TR
1

1
T
2
)
   (5) – соңғы қажетті формуланы аламыз.

N
pVN
R
A
(

1
T
1
1
T
2
)
Сан мәндерін қойсақ:
                                        ΔN
 10≈ 26молекула.  Есеп жауабы:

 10≈
 Δ  N
 26  молекула.
                      №4 есеп.
                      Берілгені: ν1= 30кГц ; d2 =1,44d1 ;  L1 =  L2 =  L
                      Т/к: ν2 = ?
                      Талдау:
  (1)
  (2)
 
1
1
LC
2
1
 
2
1
LC
2
2

Ń
2


0
d
S
2


S
0
44,1
d
1

C
1
44,1
   (3)
 (2)  →

2


2
1
L
C
1
44,1

2,1
1
LC
1

2
   (4)

2,1

1
қажетті
                              соңғы формуланы аламыз.
                            Сан мәнін қойсақ:   ν2 = 36кГц.    Яғни, есеп жауабы:

 ν2 = 36кГц.
11сынып.  №1 есеп.  (9сыныптың №2 есебі)
                    №2 есеп.
                      Берілгені: C1белгісіз ; U1=80В ; C2=60.106 Ф; U2=16В  ; U3= Uж =20В  ; a)
біртекті ;   б)  әртекті астарлар.
                    Т/к:  a)  C1  ?   б)  C2    ?
                    Талдау:  Есептің шығарылу идеясы – электр зарядының сақталу заңын және
конденсаторларды   параллель   қосу   теңдеуін   пайдалануға   негізделген.   Электр   зарядының
сақталу заңын жалпы түрде жазсақ:     qж = q3 = q1 ± q2  (1)
                     Конденсаторлар параллель қосылады, онда:
           С3 = Cж = C1 + C2 (2);  және:  q1=C1 U1 ;  q2=C2 U2 ;  q3=C3 U3  (3)теңдеулерді аламыз.
a) Біртекті астарлармен қосылғанда (1) ден: q3 = q = q1 + q2  (4)
  (5)
            (C1+C2)U3=C1 U1 +C2 U2  ,  бұдан:     C1=
UUŃ


2
UU
3

3
1

2
         б)   Әртекті астарлармен қосылғанда және  q1 > q2  десек, (1)ден:   q3 = q = q1  q2  (6) (C1+C2)U3=C1 U1  C2 U2  , бұдан:    C1=
Сан мәндерін қойсақ, есеп жауаптары: а
 )   C1= 4
                                                                     б)   C1= 36

  (7)
2

UUŃ
3



2
UU
 .  10   6     Ф    = 4
 мкФ
 .  10   6   Ф= 36мкФ

3
1
  №3 есеп.
  Берілгені:  L=1м ;  =5м/с   ;  α = 90o ; U=2.102B
  Т/к:  В  ?
  Талдау: Есептің шығарылу идеясы  R  өте аз шама десек, индукцияланатын ЭҚК
шамасы  U  кернеуге тең деп алуға болады.
   Онда:   U=LB sin α  (1), ал  sin90o=0 ,  бұдан:
 (2) – қажетті формуланы
B

U

L
аламыз.
  Сан мәндерін қойсақ, есеп жауабы:  В = 4мТл.
                 №4 есеп.
                 Берілгені: C1=56.1012Ф ;  C2=667.1012 Ф ;  λ1=40м  ;  λ2= 2600м  ;  с = 3.108м/с.
                 Т/к: L1?   L2?
                 Талдау:  c = λ ν = λ/T, бұдан: T= λ/c (1)
 (1) →
λ/c=
  (2)
T 2
LC
,
LC2
бұдан:

L


24
cC
 (3) – соңғы қажетті формуланы аламыз.
                  (3)теңдеу бойынша сан мәндерін қойсақ, индуктивтіліктің төрт мәнін аламыз,
бізге оның екеуі жеткілікті. Оны анықтау үшін:
                                                              (3)тен:
   (4)теңдеуді пайдаланамыз. Онда
cLC24
(4)теңдеуден   толқын   ұзындықтарының   шеткі   мәндерін   қанағаттандыратын   төмендегі
теңдеулерді алуға болады.

   (6)           Бұдан бізге
  (5)  және

қажетті соңғы теңдеулер:

1

min
2
CcL
4
1
1


 (7)     және
2
max
L
1


1

2
4
cC
1

2
CcL
4
2
2
  (8)
L
2


2

2
4
cC
2
   Сан мәндерін қойсақ, есеп жауаптары:  L1 = 59,5Гн    және    L2=325Гн 2010 жылғы ПРЕЗИДЕНТТІК ОЛИМПИАДАНЫҢ
 аймақтық кезең тапсырмаларын талдау.
Теориялық сайыс.
Қосымша 2:
Есеп 1. Төбесінің ажырау бұрышы  = α π/6 және табанының радиусы R= 5см дөңгелек конус
горизонталь жазықтық бойымен сырғанаусыз бірқалыпты дөңгелейді /1 сурет/. Конустың
төбесі, конус табанының центрі болып келетін С нүктесімен бір деңгейде орналасқан О
нүктесінде шарнирлі бекітілген. С нүктесінің жылдамдығы  = 10 см/с. Конустың бұрыштық
жылдамдығының және бұрыштық үдеуінің модульдерін табыңыз.
о
                            α

с

                                         1 сурет
Берілгені:
α=300
R=5∙102 м
c =0,1 м/с
?
ℰ -?
                                                           Талдау:
B
2α
 ‘ℓ
 ℓ
R
C
R
1
O
O’
Суретте:
1 - Конустың өз осінен (OC) айнала қозғалысының  бұрыштық
жылдамдығы
1=2π ν =2π /T=
 2-Конустың OC осін қоса O’O вертикаль осьті айнала

 2= /? (2) суреттен,
қозғалысының бұрыштық жылдамдығы және  
векторлық шамалар =1+2 =>
2π
2πR
 c/R (1)
=  =( ( ( ( ( ( ( ( ( ( ( ( ( ( (
 c)=
v
(cid:0)   
2
2


2
1

(1),(2)

 
2
2
2
R
l

2

2
2
 
2
R
2
2
l R
R

2


R
1

2
R
2
l

R
l
2

l

2


cos

R
   (3)
2
R

 Бұрыштық үдеу:

 

t
яғни бұрыштық жылдамдық өзгерісі арқылы анықталады, ал    шамасы тұрақты, бірақ
бағыты   үнемі   өзгереді,   себебі  O’O   осін   айнала  қозғалады.   Оның   басы   О   нүктесі
қозғалмайды,   онда   бұрыштық   үдеу  ℰ  оның   соңы   В   нүктесінің   орын   ауыстыру
жылдамдығына тең болады. Ал В нүктесі  O’O осін айналудың Т2  периоды ішінде R
радиусымен 1-ге тең дөңгелек сызады.
 Онда
1




 
2
2
T
T
2
2
  Және суреттен:

 
2

2


1



1 , 2


2
 
2
2
Rl
R

R

l
R
l=tgα  болғандықтан:


R
2
2

tg


4

Шешуі:

3


 

0,1


2
cos



5 10


4


  =
10

Есеп жауаптары:
25 10

2
2


4

tg
30

5


0,1 100
3
2
100

25

0
20

5 1,73

2,3
рад
с
2

3 4 1,73 6,92
 

рад
2
с
3,2
          және
рад
с

92,6
рад
2
с
Есеп 2.  t= 270C температурада, p1=5∙105  Па қысымда орналасқан массасы   m= 2кг
газды изотермиялық түрде сығу кезінде қысымы 3 есе артады. Сығу жұмысы A= 1,4∙103
кДж. Қандай газ екенін және бастапқы көлемін анықта.














 Берілгені:
T=3000K
p1=5∙105 Па
m=2кг
T=const
p2=3p1
A=1,4∙103кДж

  V?
?
Талдау:
Изотермиялық сығылуда істелетін жұмыс:
A

V
2

V
1
pdV

pV C const
pж е C


/


RT
 
C
V

(2)

m

RT
ln
V
2
V
1

m

RT
ln
p
1
p
2
V
2

V
1
C
V
dV C

V
2

V
1
dV
V

C
ln
V
2
V
1



(2)


m

 (3)
 (3)

 
(3)
 
A
mRT
ln
A
m

RT
ln
p
1
p
2
p
1
p
2
 (4)

p V
1 1
ln
p
1
p
2

 
 V
1
 (5)
A
p
1
ln
p
1
p
2
Шешуі:
(4)
 


(5)
 
 V
1
2
ln
1
3

49,86
1,4

4

10

1,12 4 10  кг/моль  Гелий
 
3

6
 

2 8,31 3 10

1, 4 10

6
1, 4 10


5
5 10 ln
1
3

2, 49 м
3
Есеп жауаптары:

 
4 10  кг/моль;    V 2, 49 м


3
1
3
Есеп 3. Радиустары бірдей r болатын екі метал шарик, меншікті кедергісі
 біртекті
әлсіз өткізгіш ортада орналасқан. Шариктер арақашықтығы r дан әлдеқайда үлкен болған
жағдайда, олардың арасындағы ортаның R кедергісін анықтаныз.
ρ
Талдау:
1)
r
S= r2π
Берілгені:
r1=r2=r
         ρ ортаның
менш. кедергісі
l»r
l   шариктер   ара
қашықтығы
Rx= Rорта кедергісі?
r
 (1)
l
S
l

xR


                                        S=πr2  (1)

R
x

l

r
2






 2)  Екі өткізгіш металл шарларға  бірінші жағдайда  қандай да бір  U  потенциалдар
айырмасы түсірілген және арадағы кеңістік ештеңемен толтырылмаған деп елестетсек және
оны есепте  берілген  жағдаймен, яғни, өткізгіштер арасы  өткізгіш ортамен толтырылған,
оған да  U  потенциалдар айырмасы түсірілген жағдаймен салыстырсақ. Бірінші жағдайда
электростатикалық   өрісті,   2ші   жағдайда   электр   өрісін   сипаттайтын  Екернеулік
векторлары   бірдей   болады,
 себебі   орта   біртекті,   ал   өткізгіштер   дұрыс   формалы
болғандықтан олардың беті – эквипотенциал беттер болып табылады.
Онда, электростатикалық өріс үшін:
qUC
E



4
зарядтың беттік тығыздығы.


ds
ds
  (1),     себебі       E=4П∙σ
  және   мұндағы   σ


1

4
Eds
2 ші жағдайда, орта өткізгіш, онда тұрақты ток үшін:

I

U
R
 
jdS
                                                               (2) мұндағы j  ток тығыздығы және интеграл сол
өткізгіштің S беті бойынша алынады. Кеңістіктің барлық нүктесі үшін, Ом заңы бойынша
E
   

j
j
E



2
U
R


E

dS

1


EdS

   3

(1) мен (3) теңдеулерді өзара мүшелеп бөлсек:
CR
  

R


4


4
C

   4

 мұндағы С екі өткізгіш жүйесі сиымдылығы және егер l » r болса, бір шардың симметрия
жазықтығына  қатысты   сиымдылығы:  C=r  болады,  ал  екі  шар  арасындағы  сиымдылықты
тізбектей қосылған екі конденсатор сиымдылығы ретінде алуға болады, онда:

C

r
2



5     5




4
R



2
r

  6

Яғни, есеп жауабы:
R



2
r  Қосымша3:
ФИЗИКА ЕСЕПТЕРІН ШЫҒАРУДЫҢ ЖАЛПЫ  ӘДІСТЕМЕСІ.

       Физика есептерін жүйелі түрде шығару  — тақырып бойынша берілген зацдардын физикалық
мағынасын тереңірек түсінуге көмектеседі; оларды нактылы жағдайда қолдана білу   мәселелерін
үйретеді.
       Жекелеген есептердің мазмүны, түрлері әр түрлі болғанымен, жалпы есеп шығарудың белгілі
бір реті бар.
Казіргі уақытта қалыптасқан әдістеме есеп шығаруда мынадай реттілікті ұстау тиімділігін
көрсетеді.

  Есептің шартымен   танысу.  Бұл   мәселеге ерекше көңіл бөлінуі қажет. Оқушы есепте
қарастырылып   отырған   физикалық   құбылыстар   мағнасын   толық   ұғынып,   қойылған
сұрақтарды нақты түсінуі қажет. Есептің берілу шартына байланысты әр сөзге зор мән беріп,
есептің   шығарылуына   байланысты   берілген   ақпаратты   толық   көлемде   ала   білуі   керек.
Есептің   сөзбен   берілуінде   еш   артық   шама   берілмейтіні   түсінікті.   Сондықтан   анық   және
жасырын түрде беріліп тұрған еш шама ескерусіз қалмауы қажет.
 Есептің   мазмұнын   талқылау.  Есептің   шартын   да   берілген   шамаларды   карастырғанда
олардың   физиканың   қай   бөліміне   жататынын   тауып,   кұбылыстардың   арасындағы
байланыстарды, әркайсысының заңдылығьн анықтау керек те, формулалар жазылуы тиіс.
Күрделі оқиғаларды жеке құбылыстарға жіктеп қарапайым түрге келтіру керек. Барлық
жағдайда координаталар системасын ыңғайлы етіп алып, берілген шамалардын бағыттарын,
кеңістіктегі   орнын   анықтау   керек   т.с.с.   Мүмкіндігі   болса,   окиғаның   суретін   салу,   оның
графигін сызу — есепті талдау үшін, заңдылықтарын ашу үшін өте қажет.
 Есепті   жалпы   түрде   шығару.  Есептіц   сұрауына   жауап   берудің   жолдарын   іздестіріп,
проблеманы анықтайтын теңдеуді корытып шығару керек. Ол үшін сұрақка жауап беретін
формуладан бастап,  құбылысқа  қатысы  бар  басқа  да  тәуелділіктерді  пайдалана  отырып,
қорытынды формуланы шығарып алу және мүмкіндігінше бұл теңдеуді аналитикалық талдау
және математикалық түрлендірулер жолымен шығарып алып, содан кейін ғана сан мәндерін
орындарына қойған жөн. Барлық жағдайда бір ғана корытынды формула шығару міндетті
емес,   кейде   есепті   бөлшектепте   шығару   ыңғайлы   болуы   мүмкін.   Эксперименттік   есепті
шығару үшін, әуелі тапсырма бойынша тәжірибелер жүргізіп, кажетті шамаларды алу керек.
Содан   кейін   осы   шамаларды   бірбірімен   салыстыру   нәтижесінде,   графиктік   тәуелділікті
көрсету арқылы, белгілі заңдылыктарымен салыстыра отырып, қорытынды шығару керек.
Осындай   корытындылаудан   жалпы   заңдылыктар   шығуы   мүмкін.   Оқушылар   үшін   мүндай
шешу жолы өте пайдалы.
 Қажетті шама анықталатын соңғы формула дұрыстығын СИ жүйесі бірлігі бойынша
тексеру.
 Есептеу.  Есепте   берілген   шамалардың   барлығын   СИ   өлшемдеріне   келтіру   қажет.   Сан
мәндері өте үлкен не өте кіші болса, дәреже түрінде жазып, есептеу керек. Барлық жағдайда
да   жуықтап   есептеуде   шамалардың   дәлдігін   үмытпау   қажет.   Мүмкіндігі   болса,
арифметикалык есептеулерді калькуляторлармен жүргізген дұрыс, бірақ бұл оқушылардың
өздері есептей білуді толык меңгергеннен кейін ғана қолданылуы міндетті.
 Есептің   жауабын   тексеру.  Біріншіден,   есептің   жауабы   шын   өмірдегі   мәндерден   көп
алшақтамауы тиіс. Мысалы, адам жылдамдығы  50 м/с болуы мүмкін емес т.с.с. Пайдаланылған әдебиеттер.
1.
 Н.И.Гольдфарб. Сборник вопросов и задач по физике. Изд4. М, ВШ1975. 368стр /38
2. И.Ш.Слободецкий,В.А.Орлов.   Всесоюзные   олимпиады   по   физике.   М,   Просв1982.
256стр /31.
3. В.И.Лукашик. Физическая олимпиада в 78классах. М, Просв. 1976. 144стр.
4. Л.А.Горлова. Олимпиады по физике. 9 11классы. М, «Вако», 2007. 160стр.
5. Физикоматематические олимпиады.  А.В.Савин  и др.Издво ЗНАНИЕ. Москва
1977. 160 стр.
6. О.Ф.Кабардин.В.А.Орлов.  Международные  физич  олимпиады   школьников.   М.
Наука. 1985. 160стр.
7. Понимаете ливы физику? Задачи Капицы. Изд Знание. М, 1968. 95стр.
8. А.Г.Чертов и др. Задачник по физике. Изд3е, М, Высш шк, 1973. 512стр.
9. Г.А.Бендриков  идр.  Задачи   по  физике  для   поступ  в  вузы.  Изд3.  М,  Наука1976.
384стр.
10. П.Линч.А.Николайдес.   Задачи   по   физической   электронике.   Изд   МИР,   М1975.
264стр.
11. В.А.Балаш. Задачи по физике и методы их решения. Изд3е,исправл. М, Просв, 1974.
430стр.
12. С.Е.Каменецкий.В.П.Орехов. Методика решения задач  по физике в сш. Изд2. М,
Просв1974. 384стр.
13. Ф.М.Очагов. Решение задач по механикее. М,Просв1965. 244стр.
14. Л.М.Коган. Учись решать задачи по физике. М,Высш шк1993. 368стр.
15. Фейнм лекции по физике. Задачи и упражн. с ответами и решениями.М, издво
МИР1969.624стр.
16. Н.И.Гольдфарб. Сборник вопросов и задач по физике. Изд4. М, ВШ1975. 368стр.
17. Х.Кухлинг. Справочник по физике. Перевод с немецк. М, издво МИР1982. 520стр.
18. Механика.Для   шк   и   кл   с   углубл   изуч.  физики.  Балашов   и   др.Под.ред
Мякишева.М,«Просв» 1995. 480стр. Ескертулер үщін Ескертулер үщін Мазмұны
1.         Түсінік хат                                                                                5
2. Физика курсы бойынша күрделі олимпиадалық есептер шығарудың
элективті курсы сабақтарының бағдарламасы.                                                    7
3. Қосымша 1.  Семей қалалық олимпиада есептерін талдау.                                      9
4. Қосымша 2: 2010 жылғы ПРЕЗИДЕНТТІК ОЛИМПИАДАНЫҢ
аймақтық кезең тапсырмаларын талдау.                                                            18
5. Қосымша   3:  ФИЗИКА ЕСЕПТЕРІН ШЫҒАРУДЫҢ ЖАЛПЫ  ӘДІСТЕМЕСІ.                  22
6.         Пайдаланылған әдебиеттер                                                                              24

file_name: олимпиадаа есептерин шыгару жолдары.docx

description: Ескертулер үщін

description: Ескертулер үщін

intro:
Физика пәні бойынша
күрделі олимпиадалық есептер шығарудың
элективті курсы сабақтарының
бағдарламасы.

10- сынып  (Аптасына 2c, жалпы 68сағат)
Пәндік олимпиада өткізудің және берілетін есептердің ерешеліктері туралы. Физика есептерін шешудің жалпы заңдылықтары. (2c)
Физика есептерін шешу дәлдігі. Абсолют және салыстырмалы қателіктер. Жуықтап есептеу заңдылықтары. ХБЖ-сі, оның негізгі жеті бірлігі. Туынды және қосымша бірліктер. Соңғы теңдеулерді бірліктер жүйесі арқылы тексеру. Е.ш.
Механика. Кинематика негіздері. (10c)
      Кинематиканың негізгі ұғымдары және оның негізгі екі теңдеуі. Есептер шығару.
      Н- биіктіктен горизонталь бағытта және көкжиекке бұрыш жасай  лақтырылған дене қозғалыстары. Есептер шығару.
      Траекторияның қисықтық радиусы. Нүктенің шеңбер бойымен қозғалысы. Нормаль, тангенциаль және толық үдеулер. Есептер шығару.
Динамика негіздері. (12c)
      Ілгерлемелі қозғалыс динамикасы. Ньютон заңдары. Есеп шығару.
      Айналмалы қозғалыс энергиясы. Айналмалы қозғалыс үшін Ньютонның 2-заңы. Есеп шығару. Айналм. қозғалыс үшін импульстік түрдегі Ньютонның 2-заңы. Импульс моментінің сақталу заңы. Е.ш
      Бүкіл әлемдік тартылыс заңы. Гравитациялық өрістегі дененің потенциалдық энергиясы. Есеп шығару. Күш импульсі. Дене импульсі және оның сақталу заңы. Есеп шығару. Реактивті қозғалыс. Жасанды серіктер қозғалысы. 1,2 және 3-ші космостық жылдамдықтар. Есеп шығару.
      Энергия. Энергияның айналу және сақталу заңы. Абсолют серпімсіз және серпімді соқтығысулар. Е.ш.
      Кеплер заңдары, оның математикалық негіздемесі. Есеп шығару.
Тербеліс және толқындар. (6c)
      Тербелмелі қозғалыс, оны сипаттайтын негізгі шамалар. Механикалық тербелістегі энергия түрленуі. Есеп шығару. Математикалық және серіппелі маятник тербелістері теңдеулері. Есеп шығару.
      Толқындық қозғалыс. Толқын түрлері, қасиеттері. Дыбыс, оның сипаттамалары. Дыбыс шағылуы, жаңғырық. Е.ш.
Молекула- кинетикалық теория (МКТ). (14)
      Атом және молекула туралы негізгі түсініктер. Молекулалар өлшемі, саны және массасы. Авогадро саны және зат мөлшері, оның өлшем бірлігі. Есеп шығару.
      МКТ-ның негізгі теңдеуі, оның әртүрлі формадағы берілулері және оған есеп шығару. Температура, оны өлшеудің түрлі шкалалары арасындағы байланыс. Абсолют температура мен жеке молекуланың орташа кинетикалық энергиясы арасындағы арасындағы байланыс. Е.ш. Абсолют температура мен газ қысымы арасындағы байланыс және оған есеп шығару. Идеал газ күйі теңдеуі. Газ заңдары- изопроцестер. Есептер шығару.
Термодинамика. (8c)
      Термодинамиканың 1-ші заңы- жылу процестері үшін энергияның айналу және сақталу заңы. Оны изопроцестерге қолдану және оған есептер шығару. (2) Термодинамиканың 2-ші заңы. Есептер шығару.
      Жылу двигателдері, оның ПӘК-і және оған есептер шығару.
Экспериментальдық тур есептерін шешу. (8c)

11- сынып (Аптасына 2c, жалпы 68сағат)
Электр құбылыстары. Электростатика. (8c)
      Электр заряды, оның сақталу заңы. Электростатиканың негізгі заңы- Кулон заңы. Есептер шығару. Электр өрісі, оның кернеулік векторы. Өрістің күш сызықтары. Есеп шығару.
     Гаусс теоремасы. Электр өрісі күштерінің жұмысы. Электр өрісінің потенциалы. Кернеулік пен потенциалдар айырмасы арасындағы байланыс. Есеп шығару.
     Электр сиымдылық. Жазық конденсатор сиымдылығы. Электр өрісінің энергиясы. Есеп шығару.
Тұрақты ток заңдары. (10c)
      Ток күші. Өткізгіштің электрлік кедергісі. Меншікті кедергі. Тізбек бөлігі үшін Ом заңы. Есептер шығару.
      Ток көзі, оның электр қозғаушы күші (ЭҚК). Толық тізбек үшін Ом заңы. Есептер шығару.
      Өткізгіштерді тізбектей және параллель жалғау. Кирхгоф ережелері. Есептер шығару.
      Ток қуаты және жұмысы. Джоуль-Ленц заңы. Тұрақты ток тізбегі үшін ПӘК-і.  Есептер шығару.
Магнит өрісі. Электромагниттік құбылыстар. (6c)
     Магнит өрісі, оның индукция векторы. Магнит өрісінің индукция сызықтары. Магнит ағыны. Есептер шығару.
      Ампер және Лоренц күштері. Сол қол ережесі. Есептер шығару.
      Электромагниттік индукция заңы. Өздік индукция құбылысы. Индуктивтік. Магнит ағыны мен мен индуктивтік арасындағы байланыс. Магнит өрісінің энергиясы. Есептер шығару.
Түрлі ортадағы электр тогы. (10c)
        Металдардағы электр тогы. Классикалық электрондық теория. Есептер шығару.
        Сұйықтардағы электр тогы. (Фарадей) Электролиз заңдары. Есептер шығару.
        Жартылай өткізгіштердегі электр тогы. р және n-типті жартылай өткізгіштер. Жартылай өтк. диод және триод.. Е.ш.
       Вакуумдағы электр тогы. Электрондық лампалар- диод және триод. Электрондық- сәулелік түтікше. Есептер шығару.
       Газдардағы электр тогы. Есептер шығару.
Эйнштейннің арнаулы салыстырмалылық теориясы. (АСТ). (4)
      Вакуумдағы жарық жылдамдығы инварианттылығы. Салыстырмалылық принципі. АСТ-сындағы кеңістік және уақыт. Жылдамдықтарды қосудың релятивистік заңы. Релятивистік динамика. Масса мен энергияның байланыстылық заңы. Е.ш.
Геометриялық оптика заңдары. Кванттық Физика. Жарықтың кванттық теориясы.(12)
      Геометриялық оптика заңдары. Е.ш.  Ультракүлгін катастрофа. Планк гипотезасы. Фотон, оның сипаттамалары. Фотоэффект құбылысы және теориясы. Комптон эффектісі. Е.ш.
Атомдық және ядролық физика. Корпускулалық- толқындық дуализм.(10)
       Атомның Резерфорд ұсынған моделі. Бор бойынша сутегі атомының моделі және оның теориясы. Е.ш.
      Сызықтық спектрлер тегі. Спектрлік анализ. Бор қайшылықтары. Де Бройль гипотезасы. Электрон дифракциясы. Е.ш.
 Табиғаттағы корпускулалық-толқындық дуализм. Кванттық механика түсінігі. Анықталмағандықтар қатынасы.
Радиаоктивтік ыдырау заңы.Ядроның байланыс энергиясы.
Экспериментальдық тур есептерін шешу. (8c)

Қосымша 1.  Семей қалалық олимпиада есептерін талдау
        Физика пәнінен мектеп ішілік, қалалық т.с.с олимпиадаларға қатысу кез-келген оқушы үшін аса үлкен жетістік десек еш артық емес. Тіпті барлық есептерді емін-еркін шығара алмаған күннің өзінде; физиканың түрлі бөлімдерін байланыстырып жатқан, үш астрономиялық сағатқа берілген күрделі олимпиадалық есептер - оқушыға ойсалары, келешегіне із қалтырары анық. Осыған байланысты әртүрлі деңгейдегі пәндік олимпиада өткізілген соң, оқушыларға толық анализ жасап, есептерді шешіп көрсету өте дұрыс болмақ. Бұл ретте оқушылардың назары жіберілген «орынсыз» қателерге және оны келешекте болдырмау жайына аударылуы керек. Осы мақсатта 2008- 2009 оқу жылындағы қалалық олимпиада есептеріне байланысты төмендегі материалды ұсынамын.

8 сынып, теориялық сайыс
1.	Эскалатор метросы, онымен төмен түсіп келе жатқан адамды  1 мин. уақыт ішінде түсіреді. Егер адам екі есе тез жүретін болса, онда ол 45 с. ішінде түседі. Эскалаторда тұрған адам қанша уақытта түседі? (5 ұпай)
2.	Қимасы 6 см2 су ағыны қабырға нормалына 60° бұрыш жасай соқтығысып, одан серпімді түрде серпіледі (жылдамдық шығынынсыз). Су ағынының жылдамдығы 12 м/с болатын болса, қабырғаға әсер ететін күшті анықтаңыз. (5 ұпай)
3.	Температурасы 15°С, массасы 250 г суы бар калориметрге 20 г дымқыл қар тасталады. Сол кезде калориметрдегі температура 5°С төмендейді. Қардағы судың қандай мөлшері болған? Калориметрдің жылу сыйымдылығын ескермеңіз. (5 ұпай)
4.       Тұрақты тоқ тізбегіндегі резисторлардың кедергісі R1,  R2 , R3 және  R4 , ал бірінші кедергіде бөлінетін қуат Р1 (1-сурет ). Қалған әрбір резисторда бөлінетін қуат қандай? (5 ұпай).

               			R2

                        R1     	                          R3

                                                   R4

1-	сурет

9 сынып, теориялық сайыс
1.    Трактордың артқы екі дөңгелегінің ара қашықтығы 2 м. Осы ара қашықтықтың ортасындағы нүкте трактор бұрылған кезде радиусы 9.0 м болатын доғамен қозғалды. Бұл кезде ішкі дөңгелек 8,4 айналым жасаған болса, сыртқы дөңгелек қанша айналым
2.	   Түзу сызықты бірқалыпты U1 жылдамдықпен жүгіріп бара жатқан түлкіні,  абсолют шамасы тұрақты және бағыты барлық уақытта түлкіге бағытталған U2 жылдамдықпен қозғалатын ит қуады (2-сурет). Жылдамдықтардың U1және U2 векторлары өзара перпендикуляр бағытталған мезетте, түлкі мен иттің арақашықтығы L болады. Осы мезетте иттің үдеуі қандай мәнге тең болады? (5 ұпай)

                                                        U1

                                       L

                                                       U2

2 - сурет
3.	Ішінде қалайы бар ыдыс электр тоғымен қыздырылады. Бірлік уақытта бөлінетін жылу мөлшері тұрақты. Қалайының температурасы 10 минутта 20°С-дан 70°С-ға дейін көтеріледі. Бұдан 83 минут өткенде қалайы толығымен балқиды. Қалайының меншікті жылу сыйымдылығын бу керек. Қалайының меншікті балқу жылуы 58,5 кДж/кг, ал оның балқу температурасы 232°С. Жылу шығынын және ыдыстың жылу сыйымдылығын ескеріп қажеті жоқ. (5 ұпай).
4.         Тұрақты тоқ тізбегіндегі резисторлардың кедергісі R1,R2, R3  және  R4 , ал бірінші кедергіде бөлінетін қуат Р1  (1-сурет). Қалған әрбір резисторда бөлінетін қуат қандай?
(5 ұпай)

           			   R2

                      R1   		                        R3

                                                   R4

1-	сурет

10 сынып, теориялық сайыс
1.    Тұрақты жылдамдықпен қозғалатын тасымалдаушының, ұзын горизонтальды лентасына қосымша жүк қойып, оған жерге қатысты лента қозғалысына қарсы бағытталған Vo=5 м/с жылдамдық береді. Уақыттың Δt = 4 аралығы өткеннен кейін, жүк пен лента жылдамдықтары теңеседі. Жүк пен лента арасындағы үйкеліс коэффициенті µ= 0,2. Осы есеп шарты бойынша келесі шамаларды анықтаңыз:
•  тасымалдаушы лентасының V жылдамдығын;
•  лентаға қатысты жүктің жүрген жолын;
•  жерге қатысты жүктің жүрген жолын. (5 ұпай)
2.       Түзу сызықты бірқалыпты U1 жылдамдықпен жүгіріп бара жатқан түлкіні,  абсолют шамасы тұрақты және бағыты барлық уақытта түлкіге бағытталған U2 жылдамдықпен қозғалатын ит қуады (1 сурет). Жылдамдықтардың U1 және U2 векторлары өзара перпендикуляр бағытталған мезетте, түлкі мен иттің арақашықтығы L болады. Осы мезетте иттің үдеуі қандай мәнге тең болады? (5 ұпай)

U1

                                      L

 U2

1-	сурет

3.     Көлемі 120 м3 бөлменің температурасы 15°С-тан 25°С-қа артқанда оның ішінен қанша молекула шығып кетеді? Атмосфера қысымы 750 мм сын баг. (5 ұпай)
4.  Электромагниттік контурдың тербеліс жиілігі 30 кГц. Контурдың жазық конденсаторының жапсарларының ара қашықтығын 1,44 есе арттырса, оның жиілігі қандай болады? (5 ұпай)

11 сынып, теориялық сайыс
1.       Түзу сызықты бірқалыпты U1 жылдамдықпен жүгіріп бара жатқан түлкіні,   абсолют шамасы тұрақты және бағыты барлық уақытта түлкіге бағытталған U2 жылдамдықпен қозғалатын ит қуады (2-сурет). Жылдамдықтардың U1 және U2 векторлары өзара перпендикуляр бағытталған мезетте, түлкі мен иттің арақашықтығы L болады. Осы мезетте иттің үдеуі қандай мәнге тең болады? (5 ұпай)

           U1

                                       L

          U2

2-сурет

2.       Сыйымдылығы С1 белгісіз, 80 В-қа кернеуге дейін зарядталған конденсаторды сыйымдылығы 60 мкФ және 16В-қа дейін зарядталған конденсатормен параллель қосады. Оларды қосқаннан кейінгі кернеу 20В болса, С1 сыйымдылығы қандай болғаны. Конденсаторлар астарларында: а) біртекті зарядтар, б) әртекті зарядтар болатындай етіп қосылады. (5 ұпай)
3.      Ұзындығы 1 м өткізгіш 5 м/с жылдамдықпен біртекті магнит өрісінің индукция сызықтарына перпендикуляр бағытта қозғалып барады. Егер өткізгіштің ұштарында 0,02 В кернеу пайда болса, магнит индукциясының шамасы қандай болғаны? (5 ұпай)
4.	Айнымалы конденсатордың сыйымдылығы 56 дан 667 пФ-ға дейін өзгереді. Тербелмелі контурды толқын ұзындығы 40-тан 2600 м-ге дейінгі аралықтағы радиостанцияға бейімдеу үшін қандай өздік индукция шығырларын таңдап алу қажет?  (5 ұпай)

Есептердің шығарылу жолдары.

8-сынып, №1 есеп
                  Берілгені: t1= 1мин = 60с  / U1= Uэск + Uа ;  t2=45с   / U2= Uэск + 2Uа ;  U3 = Uэск .
                  Т/к: t3 - ?
                  Талдау: Есептің шығарылу идеясы - қозғалыс түзу сызықты бірқалыпты деп алып, үш жағдай үшін қозғалыс теңдеулерін жазуға және ары қарай белгісіз шамалардан құтылып, ізделініп отырған шаманы табуға негізделген. Үш жағдайда да жол L және бірдей болғандықтан:
                   Uэск + Uа =  , мұны екіге көбейтсек:  2Uэск + 2Uа =   (1), Uэск + 2Uа =  (2)
            және: Uэск =  (3) Егер (1) –ден (2) –ні алсақ: Uэск =  (4)  (4)-пен (3) –ті теңестірсек:
                                           (5) – соңғы қажетті формуланы аламыз.
                  Сан мәндерін қойсақ, есеп жауабы:  t3 = 90с = 1,5 минут
                  №2 есеп.
                  Берілгені:  S=6.10-4 м2  ;  α =60o ;  U=12м/с.
                  Т/к: F - ?
                  Талдау:  Есептің шығарылу идеясы – су ағыны бұрыш жасай серпімді соғылғанда қабырға алатын импульс екі еселенген су импульсінің қабырға нормаліне проекциясына тең екендігіне және қабырғаға әсер ететін күш импульсі су импульсінің өзгерісіне тең екендігіне негізделген.
                  Онда:  FΔt = 2mUx  (1)     Ux=U cos α    FΔt = 2mUcos α  (2)
                  m = ρ V = ρ S L = ρ S U Δt  (3)      (3) -ті  (2) -ге қойсақ:
                  F = 2 ρSU2cos α   (4) – соңғы қажетті формуланы аламыз.
                  Сан мәндерін қойсақ, есеп жауабы:  F = 86,4 Н
                  №3 есеп.
                  Берілгені:  t1=15oC ; m1=0,25кг;  m2=2.10-2 кг ; t2=0oC ;  Δt=5oC,онда:  t3=10oC ;
                                     c=4,2.103 Дж/кг.оС ;  λ = 330.103  Дж/кг.
                   Т/к:  Δmсу-?
                   Талдау:  Есептің шығарылу идеясы - жылу балансы теңдеуін қолдануға негізделген. Дәлірек айтсақ, су салқындағанда бөлінетін жылу дымқыл қар құрамындағы қарды еріту мен ондағы жалпы су жылығанда алынатын жылу мөлшерлерінің қосындысына тең болады.
                  Q1 + Q2 = 0 (1)  және мұндағы:    Q2 = Q2/ + Q2//  (2)
                    Q1 -  су беретін
                    Q2/ - дымқыл қар құрамындағы қарды еріту үшін
                    Q2// - 0оС-тағы m2 суды жылыту үшін берілетін жылу мөлшерлері және
    Q1= cm1 (t3-t1) (3) ,    Q2/ = (m2 - Δmсу)  λ  (4) ,   Q2// = cm2(t3 – t2)   (5)
(2), (3), (4) және  (5) - ті   (1) – ге қойсақ:
 cm1 (t3-t1) + (m2 - Δmсу)  λ + cm2(t3 – t2)   = 0,    Δmсу=     (6) – соңғы қажетті формуланы аламыз. Онда сан мәндерін қойсақ, есеп жауабы:  Δmсу ≈ 0,007кг = 7 г

№4 есеп.
                   Берілгені:  R1; R2; R3; R4; P1- белгілі.
                   Т/к:     P2;    P3;   P4  -   ?
                    Талдау:   Есептің шығарылу идеясы - өткізгіштерді тізбектей және параллель жалғау заңдылықтарына негізделген.
                     R1 және  R2 үшін  I1,2 ортақ және:  I1,2=    (1), онда  P2 =    Онда    (1) –ді ескерсек:  P2  =    R2    (3)
                      Және    , яғни:     (4)  ,   бұдан:
                                        (5)        Ал:    (6)   және   (7)  екені белгілі, онда  (5)-ті  (6) және (7)-ге қойсақ, сонымен қатар  (1) –ді ескерсек:
      және
        Яғни, есеп жауаптары: (3), (8) және (9) теңдеулер.
 9-сынып, №1есеп.
                  Берілгені: L=2м;  R¬L/2 =9м; онда: R1 =8м; R2 =10м; N1 =8,4айн.
                  T/k: N2 =?
                   Талдау: Есептің шығарылу идеясы – трактордың сәйкес дөңгелегі R-радиусты α-рад бұрышқа бұрылғандағы - αR-жүрген жолы дөңгелектің N айналыс жасағандағы жолына тең болу жағдайы болып табылады.
                         Яғни, трактор α– рад бұрышқа бұрылды десек және екі дөңгелек радиустары r бірдей.
             Онда ішкі дөңгелек үшін:
                                                        α  R1 = N1 2П r (1)
            Сыртқы дөңгелек үшін:    α  R2 = N2 2П r (2)
             (2)-ні  (1)-ге бөлсек:
                                                      , бұдан:  N2 = N1  (3)
              Сан мәндерін қойсақ:  N2 =10,5айн. Есеп жауабы: N2 =10,5айн.
                    №2есеп.
                   Берілгені:   U¬¬¬¬1=Uтүлкі-тұрақты; U2=Uит-шамасы тұрақты, бағыты түлкіге бағытталып,
                                       өзгереді; U2 перпендикуляр U1 болғанда қашықтық  L.
                    Т/к: а2=?
                    Талдау: Есептің шығарылу идеясы - ит үдеуі ретінде   - бұрыштық үдеу анықталады, себебі нормаль үдеу ретінде анықтауға R=L қашықтық тұрақты емес.
                   Бұрыштық үдеу:  =   (1),
                   мұндағы:  - бұрыштық жылдамдық және  =   (2),   ал уақыт:   t =  (3)
                   (2), (3) → (1), онда   =   (4).     Есеп жауабы:    =
                    Тексеру: [ε] =

                     №3есеп:
                     Берілгені:  τ1=10мин; t1 =20°C;  t2 =70°C; τ2=83мин; t3 =232°C; λ=58,5 • 103  , қалайы.
                   Т/к:  с - ?
                    Талдау: Есептің шығарылу идеясы - екі жағдайда алынатын жылу мөлшерлері қыздырғыш қуатына және уақытқа тура пропорционал анықталатынына негізделген.
                                     Q¬1=cm(t2 – t1),  (1)   және екінші жағынан:   Q¬1=P τ1 (2). Сол сияқты
                                     Q2= Q2/ + Q2// = cm(t3 – t2)  +  mλ  (3)  және екінші жағынан:    Q¬2=P τ2 (4)
                             (2) → (1) :    cm(t2 – t1) = P τ1  (5)
                             (4) → (3) :    cm(t3 – t2) + mλ = P τ2  (6)
                      (5)-ті (6) – ға мүшелеп бөлсек: c =   (7) – соңғы қажетті формула.
                      Сан мәндерін қойсақ:  с ≈ 230           Яғни,  есеп жауабы:  с ≈ 230
                     №4есеп.   8- сыныптың №4 есебі.

10 сынып, №1 есеп.
                   Берілгені: U1=Uлента  - тұрақты ; U2=Uжүк  = 5м/с ; t = 4c өткенде  U2 → U1 ; μ = 0,2
                   Т/к: 1) U1- ?   2) Sжүк/жер - ?  3) Sжүк/лента - ?
                   Талдау: Есептің шығарылу идеясы – есеп қозғалыс салыстырмалылығына берілгендіктен, қозғалысы қарастырылатын дене үшін санақ жүйелерін дұрыс таңдап ала білуге және динамика заңдарын [(1)-теңдеу] тиімді пайдалана білуге негізделген.
                    Жүктің алғашқы қозғалыс бағытын оң бағыт деп алсақ, оның лентаға қатысты үдеуі үйкеліс күші әсерінен туындайтындықтан:
                     a = - μ g    (1), және     (2)      (3)
             Ал   Sжүк/жер  - жерге қатысты орташа жылдамдық бойынша анықталады, яғни:

                        Sжүк/жер=     (4)

    Ал,  Sжүк/лента  -  ны анықтау үшін жүк қозғалысын лентаға қатысты жүйеде қарастырсақ және лента тыныштықта деп алсақ, жүктің лентаға қатысты алғашқы жылдамдығы:
                                           (5)  - бойынша анықталар еді және лентаға қатысты соңғы жылдамдығы ноль, онда:

                    Sжүк/лента = =     (6)

(1)	– ден:  а = - 2 м/с2  ;  онда  (3), (4), (5)  және (6) – бойынша сан мәндерін қойсақ:

       U1 = - 3 м/с,    Sжүк/жер= 4м , (5) - тен   м/с  болғандықтан:  Sжүк/лента = 16 м.
             Яғни, есеп жауаптары:   U1 = - 3 м/с  ;   Sжүк/жер= 4м  ;  Sжүк/лента = 16 м.

              №2 есеп.  (9-сыныптың №2 есебі)
              №3 есеп.
              Берілгені:  V=120 ; t1=15 °C ; T1=288°K ; t2=25 °C ; T2=298°K ;                                   p=750мм.рт.ст=9,98•104Па;     μ = 29•10-3
               Т/к: ΔN - ?
               Талдау:  Есептің шығарылу идеясы – процесс изобаралық және шығып кеткен ауа молекулалары санын немесе ауа массасын идеал газ күйі теңдеуін - берілген бөлме көлемі үшін екі рет жазып анықтауға негізделген. Егер mo – жеке молекула массасы, Δm -шығып кеткен ауа массасы десек:
                            ΔN =   (1)    Мұндағы: m1  және  m2  Т1  және  Т2   температуралардағы бөлме ішіндегі ауа массалары. Онда, V-көлемде екі жағдай үшін тұрақты болғандықтан:
  (2)   (3)   Бұдан, шығып кеткен ауа массасы:    (4)
           (4)-ті  (1)-ге қойсақ:       (5) – соңғы қажетті формуланы аламыз.
Сан мәндерін қойсақ:
                                        ΔN ≈ 1026молекула.  Есеп жауабы: ΔN ≈ 1026молекула.

                      №4 есеп.
                      Берілгені: ν1= 30кГц ; d2 =1,44d1 ;  L1 =  L2 =  L
                      Т/к: ν2 = ?
                      Талдау:      (1)        (2)

                        (3) → (2)      (4) қажетті
                              соңғы формуланы аламыз.
                            Сан мәнін қойсақ:   ν2 = 36кГц.    Яғни, есеп жауабы:   ν2 = 36кГц.

11сынып.  №1 есеп.  (9-сыныптың №2 есебі)
                    №2 есеп.
                    Берілгені: C1-белгісіз ; U1=80В ; C2=60.10-6 Ф; U2=16В  ; U3= Uж =20В  ; a) біртекті ;   б)  әртекті астарлар.
                    Т/к:  a)  C1 - ?   б)  C2  -  ?
                    Талдау:  Есептің шығарылу идеясы – электр зарядының сақталу заңын және конденсаторларды параллель қосу теңдеуін пайдалануға негізделген. Электр зарядының сақталу заңын жалпы түрде жазсақ:     qж = q3 = q1Олимпиада есептерын шыгару тасылдеры

title: Решения олимпиадных задач по физике 9 класс


extracted_text:
Фамилия          ___________
Имя                  ___________
Отчество         ___________
Место для фотографии УЧЕБНАЯ
АКТИВНОСТЬ:
Полу
чил
в 1
четверти
Плани
рую
полу
чить
в 1
четверти
Полу
чил во 2
четвер
ти
Плани
рую
полу
чить
во 2
четверти
Плани
рую
полу
чить
в 3  четвер
ти
Получил
в 3
четверти
Планирую
получить
в 4
четверти
Получил
в 4
четверти
Планирую
получить
в конце
года
Окончил
год
№ Предмет
1
2
Русский язык
Литература
3 Математика
4
5
6
7
8
История
География
Иностранный
язык
Скорочтение
ИЗО
9 Музыка
10 Физкультура
11 Технология Средний балл:

Четверть
1
2
3
4
    Год
Средний
балл
Построй график среднего балла и посмотри на
динамику своих успехов.
5
4,5
4
3,5
1 четверть                 2четверть     3четверть       4 чет.        год «Спидометр успехов»
Оцени свои успехи по предметам за четверть. «Спидометр»
электронный –   1 – минимальное значение, 10 – максимальное
значение. Заштрихуй столько делений, сколько соответствует твоей
самооценке успеха. Заполняй таблицу в конце каждой четверти
вместе  с классным руководителем.
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
                          четверть:
Предмет
Нравится
Понимаю
Узнаю
новое
Работаю на
уроках
Количество
баллов
Русский язык
Литература
Математика
История
География
Иностранный
язык
Скорочтение
Технология
ИЗО
Музыка
Физкультура ИТОГО:
Подсчитай общее количество баллов за каждый триместр, сложи их, и
полученный результат подели на три. Это будет твой результат за год.
УСПЕВАЕМОСТЬ УЧАЩЕГОСЯ:
Русский
язык
Математика Английский
язык
Техника
чтения
Предмет
(баллы и
оценка)
Вводный
контроль
1 четверть
2 четверть
3 четверть
4 четверть
Год
(переводные
экзамены)
Хочу все знать!

В первом полугодии хочу узнать:
___________________________________________
___________________________________________
___________________________________________
___________________________________________
Во втором полугодии хочу узнать:
__________________________________________________________________
____________________ ___________________________________________
___________________________________________

                                             К концу учебного года хочу узнать:
                                        ______________________________________
                                        ______________________________________
     Творческая
 активность:
Дата Название
олимпиады
Уровень
олимпиады
Занятое
место
Количество
баллов
Подпись
учителя

Занятое
место
Количество
баллов
Подпись
учителя
Дата Название
конкурса
Уровень
конкурса Победитель  – школьный уровень – 2 балла
Призер – школьный уровень – 1 балл
Победитель – районный уровень – 5 баллов
Призер – районный уровень – 4 балла
Победитель – областной уровень – 8 баллов
Призер – областной уровень – 7 баллов
Победитель – Федеральный уровень – 10 баллов
Призер – Федеральный уровень – 9 баллов
   Участие в школьных и
внешкольных мероприятиях:

Дата
Уровень
мероприятия
Название
мероприятия
   Место
Рейтинг
участия
Баллы Рейтинг участия:
О – организатор – 3 балла
АУ – активный участник – 2 балла
У – участник – 1 балл
  Копилка моих
полезных дел:
  Дела/оценка
1четверть 2четверть 3четверть 4четверть
Дежурство по
школе
 Дежурство по
классу
Выполнение
поручения

Помощь
одноклассникам Разовые
поручения
Летняя трудовая
практика
Кружки и секции, в
которых я занимаюсь:
Кружок
Дат
а
Результат
Секция
Дата Результат Баллы определяются исходя из участия в соревнованиях, концертах,
выставках. Максимальный балл – 5.
(уровень участия: школьный, районный, областной, Российский,
международный)
МОИ ЭКСКУРСИИ
И  ПОЕЗДКИ:
Наклей фотографии, сделанные тобой в этом учебном году
во время  экскурсий, познавательных поездок, которые тебе
запомнились, рядом напиши о том, что тебе особенно
понравилось.
     Лето
1четверть
2 четверть 3четверть 4четверть Кол
во
баллов
Поездки Театр
Выставки
Экскурсии
Музеи
Каждое познавательное мероприятие оценивается в 2 балла.
МОИ
ПРОЕКТЫ:

Расскажи о своих проектах, которые сделаны в этом
году.
Название проекта  ______________________________
Краткое содержание проекта
______________________________________________
______________________________________________
______________________________________________ Сколько времени заняла работа над проектом
______________________________________________
Кто помогал сделать  проект
______________________________________________
Какие информационные источники были
использованы___________________________________
______________________________________________
_____________________________________________
Какой результат (продукт) получился в итоге
______________________________________________
Где был проект представлен______________________
Похвальный отзыв учителя о проекте:
______________________________________________
______________________________________________
______________________________________________
______________________________________________
______________________________________________
______________________________________________
Оцени свою работу над проектом:
 Этот проект был сделан самостоятельно (да – 2
балла; не совсем – 1 балл;  нет – 0 баллов)
 Мне удалось выполнить все задуманное (да – 2
балла; не совсем 1 балл)  Проект был придуман мною лично (да – 2 балла; не
совсем –1 балл)
 Мы делали этот проект вместе с другими ребятами
(учителем) – 2 балла
 На защите проекта все получилось (да 2 балла; не
совсем – 1 балл)
 Мне понравилось делать проект (да, нет)
Подсчитай общее количество баллов, которое ты
получил за данный проект.

Для души:
Дата рождения      ____________________________

Знак зодиака          ____________________________
Тип темперамента ____________________________ Увлечение (хобби)
______________________________________________
______________________________________________
Мои друзья  ___________________________________
 ______________________________________________
Любимый цвет _________________________________
Любимый фильм _______________________________
Любимая книга  ________________________________
Любимый артист (певец) ________________________
Любимая музыка _______________________________
Домашнее животное ____________________________
Тип памяти
______________________________________________
______________________________________________
Уровень внимания
______________________________________________
______________________________________________
Черты характера:
Мои
Мои
От каких
Какие хорошие положительные
черты характера
отрицательные
черты
характера
вредных
привычек и
качеств хочу
избавиться
качества хочу
развивать в
себе

            Приложение:
Дипломы
Сертификаты
Удостоверения Свидетельства
Грамоты
Творческие работы
Исследовательские
работы
Рисунки
Фотографии САМОАНАЛИЗ
                   (по итогам года):
1.Что получилось
___________________________________
___________________________________
2. Над чем предстоит поработать в
дальнейшем
___________________________________
___________________________________
3. Самое яркое событие в этом учебном
году
___________________________________
___________________________________
4. Что планирую в следующем году ___________________________________
___________________________________
___________________________________
СТРУКТУРА ПОРТФОЛИО:
1. Мой  портрет
2. Учебная активность
3. Творческая активность
4. Рекомендации, самоотчеты, отзывы
5. Для души
6. Приложение  Памятка 1. СЕКРЕТЫ УСПЕХА НА УРОКЕ
 Не выкрикивай с места, поднимай руку.
• Не разговаривай с соседом по парте.
• Не надейся списать, рассчитывай на себя.
• Подготавливай свой ответ.
• Соблюдай правила этикета.
• Сиди ровно, повернувшись к своему рабочему
месту.
• Выключай мобильный телефон.
• «Перерабатывай» информацию.
• Подготовь все необходимое для урока до звонка,
положи на парту.
• Не отвлекайся; сосредоточившись на задании, ты
больше поймешь.
Готовясь к ответу на уроке:
• Припомни содержание материала.
• Подумай или запиши план ответа.
• Выдели самое главное в теме, при ответе
сконцентрируй на этом внимание.
• Каждое положение обязательно доказывай,
приводи примеры, но коротко и ясно.
• Обязательно делай обобщения и выводы из
сказанного. • При необходимости пользуйся таблицами,
схемами, пособиями, моделями.
Памятка 3. КАК УЧИТЬ СТИХОТВОРЕНИЯ
• Желательно учить стихотворение заранее, в
течение нескольких дней.
• Прочитай стихотворение. Какие чувства оно у
тебя пробудило? Постарайся представить то, о
чем пишет автор.
• Прочитай стихотворение еще 2–3 раза и
воспроизведи его по памяти целиком (можно
заглядывать в книгу).
• Обрати внимание на те места, которые хуже
запоминаются. Можешь обозначить их ключевыми
словами или схематичными рисунками на листке
бумаги, который будет у тебя перед глазами.
• Если стихотворение трудное, учи его по строкам:
первую, затем первую и вторую; первую, вторую и
третью и т. д.
• Отложи книгу. Повтори стихотворение вечером,
хорошо отдохнув после выполнения домашней
работы.
• Каждый день выразительно рассказывай
стихотворение 1–2 раза комунибудь из друзей
или родителям. • Повтори стихотворение утром перед выходом в
школу в тот день, когда будешь рассказывать его в
классе.
Памятка «Как  писать  сочинение  на  литературную
тему»
 Приступать к работе над сочинением по литературному
произведению можно только после его внимательного
(лучше неоднократного) прочтения.
• Выбор темы сочинения зависит от твоих симпатий,
вкусов, отношения к героям произведения.
• План сочинения должен включать в себя 3 пункта:
вступление, основную часть и заключение.
• Во вступлении ты можешь обосновать выбор темы,
обозначить проблемы (в форме вопросов или
утверждений), которые тебе предстоит раскрыть в
основной части сочинения. В заключении необходимо
сделать выводы, ответить на те вопросы, которые ты
сформулировал во вступлении.
• Если ты решил выбрать эпиграф к своему сочинению,
помни, что эпиграф – это краткое изречение, взятое из
литературных источников, отражающее ведущую мысль,
характер темы.
• Чтобы подтвердить свои мысли, используй краткие,
точные и дословные выдержки из текста – цитаты. • Об особенностях сочинений разных жанров (сочинение
размышление, эссе, анализ поэтического
произведения и т. д.) расскажет учитель. Не стесняйся
задавать ему вопросы!
Твоя письменная речь (как и устная) должна быть связной,
а это значит, что каждое следующее предложение должно
продолжать мысль, изложенную в предыдущем
Памятка 4. «КАК РАБОТАТЬ НАД РЕФЕРАТОМ»
1. Выбери  тему
2. Поставь  цель  своей  работы  над  выбранной  темой
3. Составь  план  работы  ,в  котором  отрази  все  задачи
достижения  намеченной  цели.
4. Собери  необходимую  информацию  по  каждой  задаче.
5. Переработай  информацию, выбирая  из  нее все  самое
важное.
6. Систематизируй  информацию согласно  плану.
7. Объедини  всю  информацию  в  единый  текст.
8. Сделай  вывод  ,оформи  его  в  заключительной  части
своего  реферата.
9. Проверь  работу.
10.
Оформи  работу  письменно

file_name: шаблон  портфолио 5  класса.doc

intro: Шаблон  портфолио  ученика  5  класса создан  мною  на  основе 3-х  образцов  шаблона портфолио ,представленных  на  различных  сайтах.  В  конечном  продукте  разумно  сочетаются  все  необходимые  разделы,  учитывающие  учебные и   творческие   достижения  обучающегося. В  папку  могут  быть  добавлены  также фотографии,  рисунки,  индивидуальные  проекты.Шаблон  портфолио  ученика  5  класса

title: Шаблон  портфолио  ученика


extracted_text:
История праздника 23 февраля День защитника Отечества
История праздника 23 февраля День защитника Отечества Сейчас 23 февраля
мы отмечаем День защитника Отечества, а раньше он назывался День
Советской армии и Военноморского флота. Вот, пожалуй, и все, что
большинство из нас знает относительно истории этого праздника. А, между
тем, история эта совсем неоднозначна, и до сих пор по поводу возникновения
даты 23 февраля ведутся споры между историками. В сегодняшней статье я
постараюсь кратко рассказать вам историю возникновения праздника,
который мы отмечаем 23 февраля и осветить спорные моменты.
История праздника 23 февраля День защитника Отечества
Истоки праздника следует искать в 1918 году, поскольку именно в этот год
были подписаны декреты о создании Рабочекрестьянской Красной армии
(РККА) и Рабочекрестьянского Красного флота (РККФ).  Шла первая
мировая война, и молодому Советскому государству нужна была армия для
защиты. Однако ни один из этих декретов не был подписан 23 февраля. РККА
была создана 28 января, а РККФ 11 февраля.
Рабочекрестьянская Красная армия
Считалось, что именно 23 февраля Красная Армия одержала крупную победу
над немецкими войсками под Псковом и Нарвой. Однако многие историки
ставили под сомнение этот факт и считали его придуманным мифом. Дело в
том, что нет никаких документальных подтверждений этого факта. Нет даже
какихлибо упоминаний о скольконибудь значимых победах в газетах тех
дней. И даже через год после этих событий (казалось бы, в годовщину
праздника) газеты ничего об этом не писали. Подобные упоминания начали
появляться лишь гораздо позднее. В 1922 году был подписан Указ о
торжественном праздновании 23 февраля четвертой годовщины рождения
Красной Армии. А в предыдущие годы праздник почемуто не отмечался.
1923 5 лет Красной армии
Юон К.Ф. 1923 Парад Красной армии
В 1923 году широко и торжественно в масштабах всей страны отмечался 5
летний юбилей Красной Армии. И с тех пор уже ежегодно 23 февраля
отмечался большой всенародный праздник. Получается, что несмотря на то,
что сама Красная Армия была создана в 1918 г., и праздник берет свое начало
именно оттуда, понастоящему известным праздником он начал становиться
лишь спустя 4 года. Начиная с 1946 года праздник стал называться День
Советской Армии и ВоенноМорского Флота. В 1995 году Государственная
Дума России принимает федеральный закон "О днях воинской славы России".
Согласно этому закону 23 февраля значится как "День победы Красной Армии над кайзеровскими войсками Германии в 1918 г.  День защитника
Отечества".
Но уже в 2002 году Государственная дума принимает постановление о
переименовании 23 февраля просто в День защитника Отечества, и с тех пор
он становится нерабочим днем (официальным выходным). Таким образом, из
описания праздника была убрана связь с победами Красной Армии над
кайзеровскими войсками 23 февраля 1918 г., как недостоверный факт.
Такова вкратце история праздника 23 февраля. А вот почему мы отмечаем его
именно 23 февраля? Почему День защитника Отечества отмечается 23
февраля
Так почему же День защитника Отечества отмечается именно 23 февраля?
Откуда взялась эта дата? Ведь на самом деле она не является ни днем
рождения РККА, ни днем рождения РККФ.
Сразу скажу, что точного ответа на этот вопрос нет. А версий существует
несколько.
Версия первая.
Эту версию я уже озвучила выше. Долгое время она была официальной
версией. Это победа под Псковом и Нарвой над кайзеровскими войсками 23
февраля 1918 г. Однако этот факт не нашел подтверждения.
Версия вторая.
Изначально годовщину создания Красной Армии хотели отмечать именно в
дату ее создания 28 января. Однако изза бюрократических проволочек к этой
дате не успели, и решено было в этом 1919 году совместить День Красной
Армии с Днем Красного Подарка (сбор материальных средств для Красной
Армии), который в предыдущем году отмечался 17 февраля. Однако в тот
1919 год дата 17 февраля пришлась на понедельник, и решено было эти 2
праздника перенести на следующее воскресенье, которое и было 23 февраля.
Якобы с тех пор День Красной Армии и стал отмечаться 23 февраля.
Версия третья.
Есть и еще одна интересная версия, связанная с переходом календаря на
новый стиль. 8 марта был праздничным днем для всех интернационалистов. До
революции (по старому стилю) этот праздник у нас отмечался 23 февраля. А
после перехода на новый стиль привычка отмечать чтото 23 февраля
осталась. Искали какието близкие даты, вспомнили о дне создания Красной
Армии, вот и нашлось оправдание для 23 февраля (сразу вспомнилось 7 и 4
ноября). Так мы и получили 2 праздника, известные в народе как мужской и
женский день. Вот я и рассказала вам кратко историю 23 февраля  Дня защитника
Отечества  с разными версиями происхождения этого праздника,
касающимися даты празднования.
Как бы там ни было, 23 февраля  День защитника Отечества  любимый
всенародно празднуемый день, в который мы поздравляем всех мужчин,
поскольку все они наши защитники!
В последнее время праздник все больше теряет свою политическую и военную
окраску, превращаясь просто в день Мужчин. В этот день мы благодарим
наших мужчин за их силу, мужественность, любовь, заботу, поддержку, опору,
просто за то, что они рядом и нас берегут.
Поздравьте и вы всех мужчин, которые с вами рядом, независимо от их
возраста.
А вам в помощь мое оригинальное поздравление  бесплатная музыкальная
открытка с Днем защитника Отечества! Открытка веселая, немного с юмором,
поэтому неизменно должна поднять настроение!  А в открытке еще и не менее
интересные подарки, не забудьте их посмотреть!

file_name: 23 февраль.docx

intro:
23 февраля день защитника отечества
История праздника 23 февраля День защитника Отечества

История праздника 23 февраля День защитника Отечества Сейчас 23 февраля мы отмечаем День защитника Отечества, а раньше он назывался День Советской армии и Военно-морского флота. Вот, пожалуй, и все, что большинство из нас знает относительно истории этого праздника. А, между тем, история эта совсем неоднозначна, и до сих пор по поводу возникновения даты 23 февраля ведутся споры между историками. В сегодняшней статье я постараюсь кратко рассказать вам историю возникновения праздника, который мы отмечаем 23 февраля и осветить спорные моменты.
История праздника 23 февраля День защитника Отечества
Истоки праздника следует искать в 1918 году, поскольку именно в этот год были подписаны декреты о создании Рабоче-крестьянской Красной армии (РККА) и Рабоче-крестьянского Красного флота (РККФ).  Шла первая мировая война, и молодому Советскому государству нужна была армия для защиты. Однако ни один из этих декретов не был подписан 23 февраля. РККА была создана 28 января, а РККФ 11 февраля.23 февраля день защитника отечества

title: 23 февраля день защитника отечества


extracted_text:
Т е м а :  ВЫЧИТАНИЕ ИЗ ЧИСЛА 10
Педагогическая цель: создать условия для закрепления приёма вычитания на основе связи между
суммой   и   слагаемыми;   развития   навыков   счёта,   умения   измерять   и   сравнивать   длину   отрезков;
решения задач изученных видов.
С ц е н а р и й   у р о к а
I. Каллиграфическая минутка.
1 0   10 10 10 Слагаемое, слагаемое, сумма в табл Повторение состава числа 10. Веселые задачи.
Подвести
к теме

5
0
0
9
Заполните таблицу.
3
4

Отгадайте загадки.
Шла лисица Вдоль тропинки
И несла грибы в корзинке:
Пять опят И пять лисичек
Для лисят и для лисичек.
Пошла курица гулять,
Собрала своих цыплят.
Семь бежали впереди,
* * *
Ниночка рисует дом,
Окон очень много в нем.
Тут их шесть, четыре там.
Посчитай все окна сам. (6+4=10 (ок.).)
Три остались позади.
* * *
Вот восемь зайчат
По дорожке идут.
За ними вдогонку
Двое бегут.
Так   сколько   ж
всего По дорожке
лесной   Торопится
в школу Зайчишек
зимой? (8+2=10 (з.).)
Изучение нового материала.
1. Вычитание из числа 10, основанное на связи между суммРабота над задачами. Номер 1
Учащиеся читают задачу 2 (с. 34 учебника).
Является ли прочитанный вами текст задачей? (Да.) Докажите.
Прочитайте условие. О чём в задаче спрашивается?
Каким действием будете решать задачу? (Сложением.)
Почему? (Потому что в соседнем доме на 3 этажа больше.)
Запишите решение. (5 + 3 = 8 (эт.).) Дайте ответ на вопрос задачи.
II.

Учащиеся   решают  с а м о с т о я т е л ь н о   (с   последующей   взаимопроверкой)   задачу   1   (с.   20
тетради).
III.
Развитие навыков счёта (задания 1,2, 3, с. 20 тетради).
Задание   3   выполняют  с а м о с т о я т е л ь н о ,   проверка   с   использованием   сигнальных   карточек.
Задание 4 выполняют в парах с последующей ф р о н т а л ь н о й  проверкой.
IV.
Итог урока.
В о п р о с ы :   Чему   научил   вас   урок?   Какую   работу   хотелось   бы   выполнить   ещё?   Что   бы   вы
изменили в уроке? Дз с.34 номер4
1 2

file_name: М 2.doc

intro: Этапы урока были соблюдены, создала условия для закрепления приёма вычитания на основе связи между суммой и слагаемыми, развивала навыки счёта, умения измерять и сравнивать длину отрезков, решали задачи изученных видов, работали по учебнику и в рабочей тетради, устный счет и минутку чистописания провела.

title: ВЫЧИТАНИЕ ИЗ ЧИСЛА 10