extracted_text:
Адамзат тарихы дамуының ең
алғашқы кезеңі?
 Тас дәуірі
Алғашқы адамдардың бастапқы
кезеңдегі топтасу жүйесі.?
Тобыр
Алғашқы адамдардың тобырдан
кейінгі топтасу жүйесі?
Рулық
Алғашқы адамдардың рулық
қауымнан кейінгі қалыптасу
жүйесі?
Тайпа
Қоғамда алғашқы ірі еңбек
болінісін туғызған жағдай?
 Мал шаруашылығының дамуы
Ғалымдардың ең ежелгі адамға
қойған атауы?
 Епті адам
Ең ежелгі “епті адамның”
мөлшерімен өмір сүрген мерзімі?
1 млн. 750 маң жыл бұрын.
Ең ежелгі адамның еңбек құралы
Үшкір тас
Ежелгі “тік жүретін адам” өкілі
Синантроп
Жер бетінде бұдан 10035 мың
жыл өмір сүрген жандар
Неандерталь
Мөлшерімен 4035 мың жыл
бұрын қалыптасқан жандар атауы
Саналы адам
Ежелгі адамдардың алғащқы
кәсібі
Терімшілік
Ежелгі тас ғасыры қамтитын
кезең
б.з.д 2 млн 500 мың – 12 мың
жыл.
Мезолиттің қамтитын кезеңі
б.з.б 125 мың жыл
Неолиттің қамтитын кезеңі –
б.з.б 53 мың жыл.
Қазақстан аумағында ең ежелгі
адамдардың өмір сүрген аймағы
Оңтүстік Қазақстан.
Қазақстан аумағында өмір сүрген
алғашқы адамдардың
замандастары
Питекантроптар.
Ежелгі адамдардың тұнғыш
баспаналары
Үңгірлер
Алғашкы адамдардың еңбек
құралдарының атаулары
Чоппер, чоплинг
Алғашқы қауымдағы адамдардың
негізінен аулаған андары
Мамонттар мен бизондар
Полеолит дәуіріне жататын еңбек
қүралдары табылған өңір?
Жамбыл обылысы
Жамбыл өңірінен табылған
полеолит дәуірінің бес мыңдай
еңбек құралдары бұлар
Қашау мен үшкір заттар
Тас өңдеу биік деңгейге
көтерілген кезен
 Неолит
Ертедегі адамдардың маймылдар
мен жануарлардан басты
айырмашылығы
 Еңбек құралдарын жасай білу
Жер бетінің күрт суый бастауы
басталды –
100 мың жыл бұрын
Ғалымдардың есептеуінше
мұздықтардың ери бастаған
уақыты
13 мың жылдай бұрын
Тас дәуірі адамдардың ине
жасаған заты
Сүйек
Ежелгі адамдардың жіп орнына
пайдаланған заттары
Жануарлардың сіңірлері
Адамдардың дән үккішті ойлап
тапқан кезеңі
Неолитте
Ерте тас ғасыры тұрақтарының
ең көне ескерткіштерінің
табылған жері
Шақпақата, Арыстанды
 Екі жағынан да өңделген
қарапайым шапқыш тас құрал
атауы
Бифас
Бір қабат өңделген тас құралдың
жүзін ұсақ кертік ойықтар жасау
арқылы өткірлеу әдісі    Ретушь
әдісі
Жамбыл облысындағы 5 мыңға
жуық тас құралдар табылған
тұрақтар
Бөріқазан,Шабақты
1938ж  Өзбекстаннан
неандертальдық баланың сүйегі
табылған үңгір
Тесіктас
“ Саналы адам” сүйегі табылған
үңгір
Кроманьон
Орталық Қазақстан жеріндегі
жүзі түзу , кейде қайқы тас
пышақ қырғыштар табылған
тұрақ
Семіз бұғы
Орталық  Қазақстан жеріндегі
кейінгі палеолитке жататын 300
ге таяу тас құрал шыққан ең
көрнекті көне мекен
 Батпақ
Тас дәуірінде ру ішіндегі барлық
мәселелерді шешкен
Жалпы жиналыста
Мезолиттің хронологиялық
шеңбері   б.з.д 125 мың
жылдықтар.
Қазақстан жеріндегі тас
дәуірінің ескерткіштері аз
табылған кезеңіне жататын
Мезолит
Мезолит заманының үлкен
жаңалығы болып саналатын ұсақ
жаңқа тастардан жасалған
құралдар атауы
Микролит
Мезолит заманынын басты
жаңалығының бірі
Садақ пен жебенің жасалуы
Мезолит кезеңіндегі адамдардың
негізгі кәсібінің бірі
Аңшылық
Қазақстан аумағындағы белгілі
мезолиттік тұрақтар саны
20дан астам
Қабырғалары терең көмілген ,
көлемі 4060 шаршы метр
болатын мезолиттік баспана
табылған өзен аңғары  Есіл
Орта тас ғасырындағы балалар
тобынан ересектер тобына өту
ғұрпы  Бағыштау(иницияция)
Егіншіліктің пайда болу мерзімі
10 мың жыл бұрын
Алғашқы қауымдық егіншілікке
алып келген жағдай
Терімшіліктің дамуы
Алғашқы егіншілердің егін
оратын қарапайым құрал атауы
Тас орақ
Ежелгі егіншілердің егін егу
құралы
Тесе
Малды қолға үйрете бастау
қалыптасқан кезең
Мезолит
Алғашқы егіншілік қалыптаса
бастаған дәуір
Мезолит
Жаңа тас ғасыры қамтитын
кезең
б.з.д. 5 – 3 мың жылдықтар
Неолит дәуірінің Шығыс
Қазақстан жеріндегі тұрағы
Усть Нарым
Неолит дәуірінің Сотүстік
Қазақстан жеріндегі тұрағы
Пеньки
Қазақстан жерінде кездесетін
неолит тұрақтарының ең көнесі
б.з.д. 5 мың жылдыққа тән
Неолит дәуірінің Орталық
Қазақстан жеріндегі тұрағы
Зеленая Балка
Неолиттік саздан жасалған қыш
ыдыс атауы   Көзе
Неолиттік 150ге жуық тұрақ ,
кене кен шығару, жерлеу
орындары табылған өңір
Жезқазған өңірі
Табиғиклиматтық ортаның
бүгінгі күнге ұқасас
қалыптасқан кезеңі
Неолит
Қазақстан аумағынан табылған
неолиттік тұрақтар саны
500ден астам
Неолиттік Сексеіл тұрағы
орналасқан аймақ
Қызылорда облысы
Неолит дәуірінің ең ү
лкен жаңалығының бірі
Қыш құмыра жасау
«Қыш кұмыралар заманы» деп
аталатын дәуір
Неолит.
Мыстас ғасыры (энеолит)
дәуірі шамамен
б.з.д 30002800 жылдар
Адамзат баласының металдан
жасалған құралдарды игере
бастаған дәуір    Энеолит.
Ең бірінші қолданылған металл
Мыс.
Тас пен мыстан жасалған еңбек
құралы қатар қолданылған
кезең
Энеолит
Шаруашылықтағы ең алғашқы
ірі қоғамдық еңбек бөлінісі
Егіншілік пен мал
шаруашылығы болып
бөлінуі.
Солтүстік Қазақстандағы
энеолит кезеңінін ерекше
ескерткіші
 Ботай
 Солтүстік Қазақстан жеріндегі
158 тұрғын үй табылған
энеолиттік тұрақ
Ботай
Жылқы сүйектері өте көп
табылған неолиттік тұрақ
Ботай
Энеолиттік ескерткіштер
табылған Маңғыстау жеріндегі
елді мекен
Шебір
Еңбек бөлінісі пайда боған
дәуір
Энеолит
Ежелгі адаидардың өз
білімдерін суретті хат арқылы
хабарлауы
Пиктография
Адамдардың шығу тегін
жануарлармен
байланыстырудың ғылыми
атауы
Тотемизм
Ежелгі адамдардың жерлеу
ғұрпында өлген адам  үстіне
қызыл минерал бояу себу
сенімінің ғылыми атауы
Анимизм
Ежелгі жандардың табиғаттың
тылсым әрекеттеріне сиынып,
құлшылық ету әрекеті
Магиялық әрекет
«Тотемизм» дегеніміз
Шығу тегін жануарлармен
байланыстыру
Археологтардың тапқан сүйек
пен мүйізден жасалған
мүсіндерінде ең көп
кездесетін бейнелер
Әйелдер бейнесі
Алғашқы адамдардың
табиғатқа тәуелділігінен
туған
Құдайға сыйыну
Қола дәуірінің хронологиялық
уақыты   б.з.б. 2800 жыл
б.з.б. 900 жыл
Тұрмыста тұңғыш
пайдаланылған металл
Мыс
Қола дәуіріндегі қоланың
алыну қосындысы
Мыс пен қалайы
Қола дәуірінде Жезқазған
өңірінен 1 млн тоннадай кен
өндерелгенін айтқан белгілі
ғалым
Сатпаев
Қола дәуірінде 1100 тонна
қалайы  шығарылған кен орны
Нарын , Қалба.
Қола дәуірінде кенді қорыту
үшін салынған күрделі
құрылыстар       Қазандықтар
Тастан және мыстан жасалған
еңбек құралдарын ығыстырған
кезең
Қола дәуірі
Қола дәуіріндегі ыдыс
жасаудың ең бір өрістеген
түрі
Көзе құмыралар
Еуразия даласындағы қола
дәуірінің мәдениеті
Андронов
Қола дәуірінің ең алғашқы
ескерткіштері табылған жер
Андронов
Солтүстік және батыс
Қазақстандағы зерттелген
Андрон мәдениетінің
қоныстар саны
80нен аса
Қола дәуіріне жататын
Солтүстік Қазақстандағы
қоныстар
Петровка, Боголюбов
Қола дәуіріне тән 30 қоныс,
150 оба зерттелген аймақ.
Орталық Қазақстан
Андроновтықтардың бет
бейнесін сипаттаған ғалым
Алексеев
Андроновтықтардағы
егіншіліктің дамығандығының
айқын дәлелі
Еңбек құралдары
Мал бағудың көшпелі түріне
көшу қалыптаса бастаған
дәуір Қола
Теселі егіншілік ең алғаш дамыған
кезең
Қола дәуірі
Жерленген Андроновтықтардың
басы қаратылған  тұс
 Батыс, Оңтүстік
Андроновтықтардың тасқа
салынған суреттері табылған
жерлер
Таңбалы, Жасыбай, Хантау
Андроновтықтардың сүт өнімдері
мен етті сақтау тәсілі    Жер,
еден  астындағы шұңқырда
Орталық Қазақстан жеріндегі
қола дәуірінің ең соңғы кезең
мәдениеті
БеғазыДәндібай
БеғазыДәндібай мәдениетінің
хронологиялық ауқымы
 б.з.б. 128 ғасырлар
Тебінді жайылымға байланысты
саны артқан мал
Жылқы, қой
Қазақстан жеріндегі қола дәуірін
жоспарлы зерттеу басталған жыл
1946
Қазақстан жеріндегі қола дәуірін
түбегейлі зерттеуді бастаған
ғалым
Марғұлан
Қола дәуірі қоныстарының
көбінесе орналасқан жері
Өзендердің жағасында
Көкшетау жеріндегі қола шалғы
табылған қоныс
Шағалалы
Қола дәуірі қауымы ішінде
әлеуметтік теңсіздікті тудырған
Малмүлік теңсіздігінің шығуы
Мүлік теңсіздігінің қалыптаса
бастаған дәуірі
Қола дәуірі
Қола дәуірі кезіндегі жоғары дін
басылары
Абыздар
Қола дәуірі абыздарының негізгі
міндеттері
Салт дәстүрлердің орындалуын
қадағалау
Андроновтықтардың мойынға
таққан тұмаршалары
Жыртқыш аңдардың азу тісі
Жеке меншік қалыптасқан дәуір
Қолада
Темір дәуірінің қамтитын
аралығы
 б.з.д. 8 ғасыр б.з.дың 6
ғасыры.
Темір дәуірі кезеңі 2ге бөлінеді.
Ерте темір дәуірі кезеңі аралығы
б.з.б. 83 ғасырлар.
Кейінгі темір дәуір кезеңі
аралығы
 б.з.б. 3 – б.з. 6 ғасыр.
Ерте темір дәуірінде мал басының
көбеюіне байланысты
қалыптасқан
Көшпелі мал шаруашылығы
Табиғаттың дайын өнімін
пайдаланған аңшытерімшілерден
көшпелілердің айырмашылығы
Өнім өндірді.
Малды қыста жаюға байл
анысты қалыптасқан жайылым
Тебінді
Жылқыны қолға үйретуге
байланысты ойлап табылған
жаңалық
Үзеңгімен ауыздықты ойлап
табу
Көшпелілердің жазда мал жаю
орындары
Жайлау
Көшпелердің жылы қоралары
бар тұрақтары
Қыстау
Біздің заманымызға жеткен
ежелгі мерекенің бірі
 Наурыз мейрамы
Таза көшпелі тұрмыс
қалыптасқан аймақтар
Батыс және Орталық
Қазақстан
Жартылай көшпелі мал
шаруашылығы дамыған аймақтар
Алтай, Жетісу таулы
аймақтарында
Темір дәуірінде отырықшылық
шарушылық дамыған өңірлер
Сырдария, Шу, Келес өзендері
аңғарлары
Киіз үй қабырғасы атауы
Кереге
Көшпелілердің баспаналарында
пеш орналасқан аумақ
Ортасында
Көпелілер баспаналарындағы
киелі санаған орын
Ошақ маңы
Киіз үйдің ағаш қаңқасын
құрайтын бөлік3бөлік.
Сақтар туралы мәлімет беретін
жазба мәтіндері сақталған елдер
 Грек, парсы авторларының
шығармалары
Қазақстан жеріндегі сақ
тайпалары туралы жазған
Парсылар
Сақтар туралы дерек қалдырған
грек авторы     Герадот
Парсы жазбаларындағы «сақ»
сөзінің мағынасы
Құдіретті еркектер     ПҚ
Иран жазбаларындағы «сақ»
сөзінің мағынасы
 Жүйрік атты турлар   ИЖ
Ежелгі грек авторларының
сақтарды атауы
Азиялық скифтер       ГА
Ежелгі грек авторы Герадоттың
сақтарды атауы      Массагет
Сақ жауынгерлерінің ежелгі
үндіиран тіліндегі атауы –
«Арбада тұрғандар»
Грек деректеріндегі
көшпелілердің тағы да бір атауы
Дайлар
Сақтар туралы «дұшпанғақатал,
досқа адал» деп баяндайтын
грек авторлары
Сақ әйелдері туралы «ержүрек
келеді, соғыс қауіпті төнгенде
ерлеріне көмектеседі» деп
баяндайтын грек авторы
Ктесий
Парсы жазбаларында Жетісу,
Тяньшань, Сырдарияның орта
ағысында тұрған сақтар  (шошақ
бөрік киетін сақтар)
Сақтиграхауда
Парсы жазбаларындағы
Әмудария мен сырдарияның
ортаңғы ағысы(теңіздің арғы
жағындағы сақтар)
Сақпарадарайа
Сақпарадарайаларының
оңтүстігінде, мургаб өзен
аңғарында қоныстанған сақтар
атауы  (хаома сусынын
дайындайтын сақтар)
Сақхаумаваргалар
Тиграхауда сақтарының
қоныстанған аумағы
Оңтүстік Қазақстан
Дай, аргиппей, исседон
сақтарының қоныстанған
өңірлері
Орал тауының оңтүстігі
Мүлік теңсіздігі түпкілікті
орнаған дәуір
Темір
Әскеридемократияның пайда
бола бастаған кезі
Темір дәуірі
Сақ қоғамындағы тайпалар мен
рулар арасындағы даулы
мәселерді шешуі
 Тайпа көсемі
Сақ қоғамындағы адамдар тобы
–   жауынгерлер, абыздар,
малшылар мен егіншілер
Сақ қоғамындағы абыздардың
танымал белгісі –
 тостаған мен ерекше бас
киімі
Сақ қоғамындағы
«сегізаяқтылар» деп аталғандар
малшылар мен егіншілер
Сақ жауынгерлерінің киім түсі
қызыл
Сақ қоғамындағы абыздардың,
малшылар мен егіншілердің
киім түсі
сары, көк
Бізге жазба деректерден белгілі
сақ патшасы
Томирис
Сақтарды «Әлемдегі ең әділ, ең
шыншыл халық» деп
есептегендер
гректер
Сақтар туралы олар «Садақпен,
қылышпен және қола
балталармен қаруланған, сауыт
киген» деп жазған –   Страбон
Сақтар туралы «киімі мен өмір
сүру дағдысы скифтерге ұқсас»
деп жазған –
Герадот
Герадот жазбаларындағы
сақтардың қыс кезіндегі мекені
Ағаш үйлер
Сақтардың негізгі
шаруашылығы
мал шаруашылығы
Сақтар өмірінде аз өсірлетін
мал түрі
ірі қара
Қызылорда облысы жеріндегі
б.з.б. IV б.з.дың  XIII
ғасырларына жататын ежелгі
қалашық
ШырықРабат
Ертедегі темірді өндірудің
қарапайым тәсілі
Пеш көрікпен
Сақтар туралы  «Құдай деп
олар күнді есептейді және оған
жылқыны құрбандықққа
шалады» деп жазған – Страбон
Сақ жеріне Кир бастаған парсы
әскерлерінің басып кірген
уақыты –  б.з.б. 530ж.
Томирис туралы «Әйел болса
да қорыққан» деп жазған –
Рим тарихшысы Помпей
Трог
Сақ жерінде Кирдің
өлтірілгенін жазған
Герадот
Дарий бастаған парсы
әскерелері жорығының мерзімі
б.з.б. 519ж.
Сақ малшысы «Шырақ»
туралы суреттейтін герк
тарихшысы
Полиэн
Сақ патшайымы Томиристің
өмір сүрген мерзімі –
б.з.б. 570520жж.
Сақтардың парсы патшасы
Кирге қарсы күресін
басқарған Томирис
Сақтардың парсы әскері
құрамында Марафон
шайқасына қатысқан уақыты –
б.з.б. 490ж.
Б.з.б. IV ғасырда сақ жеріне
қауіп төндірген –
Македонский
Грекмакедон
басқыншыларына қарсы
күресті басқарған
сақ жауынгері Спитамен
А.Македонскийдің
Сырдариядан өтіп сақтарға
қалай щабуыл жасағаны
туралы жазған
Арриан
Сақтардың А.Македонскийға
қарсы ерлік күресі туралы
жазған
Арриан
Томирис пен Кир шайқасы
туралы жазған
 Рим тарихшысы Помпей
Торг
Қызылордадан 300 шақырым
жерде орналасқан сақ
қаласының орны
ШірікРабат
ШірікРабат қаласының күзет
мұнаралары бар орталығы –
Цитадел
Қыш күйдіретін пеш, қол
диірмен тастары, тары
қалдықтары табылған сақ
қаласы –
БәбішМолда
Б.з.б. VII ғасырдан бастап
далалы аймақтарда пайда
болған өнер –
аңдық стиль
Сақтарға Ираннан «Өмір
ағашы» дейтін аңдық
стильдегі бейне –
арыстан бейнесі
Аңдық стиль пайда болған
ғасыр –
б.з.б. VIIғ.
Іле өзенінің оң жағалауындағы
сақ қорымы –   Бесшатыр
Бесшатыр қорымындағы
обалар жиынтығы –
71 оба
Бесшатыр обасының мерзімі
б.з.б. VIV ғғ.
Алматының шығысындағы
белгілі сақ обасы
Есік обасы
Есік обасынан табылған
бұйымдар саны –
 4мыңнан астам
Есік обасынан табылған 26
таңбадан тұратын жазуы бар
зат
күміс табақша
Антропололтардың
анықтауынша Есік
обасындағы жерленген
адамның жас шамасы –
 1718 жас
«Аң стилі» дәстүрімен сақтар
жорықтар кезінде танысқан ел алдынғы Азия мен Иран
Сақтардың бөренелерді бірбіріне
тығыз орналастырп жасаған
табыты
 Соркофаг
Сақтар обасындағы сағанаға жер
астымен келетін арнайы жол
Дромос
Сақ дәуірінің негізгі кездесетін
археологиялық ескеткіштері
 обалар
Жетісудағы сақтар обаларының
түрі
3ке бөлінеді
Үйсін мәдениеті деп аталатын
ескерткіштердің негізгі
шоғырланған өңірі
Жетісу
Жетісу өңіріндегі үйсін
мәдениетінің хронологиялық
шеңбері
 б.з.д. III ғ.б.з. IV ғ.
Үйсін тайпаларының мекендеген
жері
Жетісу
Үйсін атауының қытай
жазбаларында кездесе бастауы
б.з.б. II ғ.
Үйсіндер туралы «ат жақты,
аққұбаша, сары шашты» деп
жазған –   Қытай жазбалары
Үйсіндер астанасы ретінде
аталатын қала
Қызыл аңғар
(Чигучен н\се Чигу)
Үйсіндердің щығу тегі туралы
мәлімет қалдырған тарихшы
СымаЦянь
Үйсіндер қарымқатынас жасаған
ел
Қытай
Үйсіндердің солтүстікбатыстағы
көршісі
Қаңлы
Жазба деректердегі үйсін
халқының саны
 630мың
әскері 180 мыңнан астам
Үйсіндер басшысының атауы
Гуньмо
Үйсін гуньмосына бағынған тайпа
көсемдері атауы
 Бек
Үйсін қоғамындағы қатардағы
адамдардың мөрлері
балшықтан жасалды
Үйсін қоғамында дәулетті
адамдардың киімі көбінесе тігілді
жібектен
Үйсіндерде мүлік теңсіздігі
болғандығын дәлелдейтін
жерлеу орындары
Жазба деректердегі үйсін
гуньмосының қытай ханшайыма
үйлену уақыты
б.з.б. 107ж.
Үйсіндерде егіншіліктің
болғандығын дәлелдейтін дерек
кездескен қоныс
Ақтас қыстауы
Үйсіндердің тұрақты үйлері
орналасқан жер
тау бөктерлерінде
Үйсіндерде әулеттің зираты
орналасқан жер
қонысқа жақын жерлерде
Үйсіндердің сұйық тағамға
арналған негізгі ыдыстары
былғарыдан жасалды
Үйсіндерде жақсы дамыған кәсіп
тері өңдеу
Үйсіндерде саз балшықтан ыдыс
жасаумен айналысқан
әйелдер
Үйсіндердің зергерлік
бұйымдары табылған қорым
Ақтас
Үйсіндерде жерленген адамның
басы қаратылған тұс
батысқа
Ертедегі үйсіндердің
құрбандықтары арналды
Жаратушы күшке
Үйсіндердің қыш заттары мен
ыдыстарындағы салынған сурет
Күннің суреті
Қаңлы мемлекетінің өмір сүру
хронологиялық шеңбері
б.з.б IIIII ғ. б.з V ғасыр
Қаңлылар туралы “Вэсаканың ер
жүрек ұлдары... Канха
қамалының алдында құрбандық
берді” деп жазылған кітап.
“Авеста”
Қаңлылардың өмірі мен
тұрмысын сипаттап жазған
тарихшы
Цыма Цянь
Қаңлылар туралы негізгі дерек
көздері.
Қытай деректері
Қаңлы мемлекетінің пайда
болған уақыты, шекарасы
туралы айтылатын маңызды
тарихи дерек.
 “Цянь хоньшу”
Қаңлылардың археологиялық
мәдениеттері.
Қауыншы, Жетіасар, Отырар
Қаратау
Б.з.б 4636 жылдары
қаңлылардың Қытайға қарсы
көмек көрсеткен елі
Ғұндар
Қытай деректері бойынша
ежелгі қаңлылар саны.
 600 мың
әскері 120 мыңнан астам
Ежелгі қаңлылардың негізгі
атамекені
Сырдың орта ағысы
Қаңлылардың солтүстігіндегі
көршілері
Сармат, Алан
Қаңлы мемлекетінің
оңтүстігіндегі көршісі
 Үйсін
Қаңлылардың экономикалық
мәдени, саяси байланыс жасаған
елдері
Қытай, Қушан, Рим
Қаңлы билеушісінің титулы
Хан
Қаңлы елінің астанасы
Битянь
Қаңлы елі ішінде бөлінген иелік
саны  5
Қаңлы елі ішінде әр иелікті
басқарғандар
Кіші хандар
Қаңлылардың Қауыншы
мәдениетінің таралу аймағы
Ташкент төңірегі
Қаңлылардың Жетіасар
мәдениетінің таралу аймағы
Қуандария, Жаңадария
анғарлары
ОтырарҚаратау мәдениетінің
тарлуу аймағы
Сырдария, Шу, Келес өзен
аңғары
Арыстың сол жағалауындағы
қаңлы қаласының орны
КөкМардан
Қаңлылардың ПұшықМардан
қаласы мыңындағы зерттелген
қоныс
Көктобе
Шыршық өзенінің оң
жағындағы қаңлы қаласы.
Зах
Қаңлылардың дәнді және бау
бақша дақылдары өсірілген
аймақ
Сырдария аңғары
Қаңлылардың шаруашылықтың
қосымша түрі.
 Аң аулау
Қаңлылардың металл
өңдірісінің орталығы болған
аймақ.
ШашИлах
Қаңлыларда металл өңдеудің
ірі орталығы болған ежелгі
қала.     Құлата
Шыршық өзенінің оң жақ
жағалауындағы Зах каналы,
бұл...
қаңлылардікі
Қаңлылар жерінен табылған
теңгелер саны.
1300дей
Қытай теңгелері табылған
Отырар алқабындағы қаңлы
қорымы.
 Мардан
Қаңлылардың Мардан
қорымынан табылған теңгелер.
Қытайдікі
 Қаңлылардың 16 гектар жерді
алып жатқан қала жұрты.
Алтынасар
Қаңлыларға жататын өлген
адамды киімімен жерлеу
аймағы     Қауыншы
мәдениеті
Қытай деректерінде “ғұн”
атауының пайда болған кезі.
Б.з.б ІІІ ғасыр
Қытай деректеріндегі ғұн
басшысының атауы.
Шаньюй
Ғұндар туралы дерек беретін
деректер.
Қытай деректері
Ғұндар кезенің қамтитын
аралық
Б.з.б ІV ғ – б.з ІІІ ғ.
Ғұн державасының негізін
қалаған.
Мөде
Шығыстанушы Л.Н Гумилевтің
мәлімдеуінше ғұн
державасының пайда болған
мерзімі.
 Б.з.б 209 ж.
Енисей жағалаулары мен
Алтайды мекендеген ежелгі
тайпа.
Ғұндар
Ғұндар мемлекетінің әскери
жүйесі  құрылымы...
3 қанатқа бөлінген
Ғұн шаньюйінің жақын
туыстары иеленген лауазым.
Түменбасы
Ғұн мемлекетінің ру саны.     24
Ғұн мемлекетіндегі тұменбасы
әскерінің құрамы.
10 мың жауынгер
Ғұндарда ақсақалдар кеңесі
жылына
3 рет шақырылды
Ғұндар мен Қытай елі
арасындағы соғыс қимылдары
созылған уақыт
 300 жылдан астам
Ғұн мемлекетінің саяси
күшейген кезі.
Б.з.б ІІ ғ – б.з.б І ғ аралығы.
Ғұн мемлекетінің оңтүстік
және солтүстік болып
бөлінген мерзімі.
Б.з.б 55 жыл
Ғұндардың шығыстан батысқа
қарай жылжуы басталған
мерзім.
 Б.з.б ІІ ғ.
Халықтврдың ұлы қоныс
аударуын бастаған халық..
Ғұндар
Рим империясына қауіп
туғызған ғұн басшысы.
Атилла немесе Еділ
Еділ жауынгерлерінің
Галлиядағы Каталаун
даласындағы болған шайқас
жылы
451 жыл
Еділ қайтыс болған жыл.
453 жыл
Еділ жайлы құнды дерек
қалдырған адам
 Прийск
Еділдің шамамен өмір сүрген
жылдары.
 400453 жылдар
Атилла операсын жазған
италяндық композитор.
Джузеппе Верди
Еділ атымен аталған өзен.
Еділ немесе Волга
Ғұндар жөнінде маңызды
дерек қалдырған адам.
Марцеллин
Ғұндар жақсы шыныққан,
отты да қажет етпейлі деп
жазған... Марцеллин
Ғұн әскерлерінің негізгі түрі.
Атты әскер
Ғұндар өсірген малдар түрі.
Барлық малдар түрі
Ғұндардың астық сақтайтын
ұралары табылған жерлер.
Үй іші
Ғұндардың негізгі баспанасы
Киіз үй
Ғұндардың ру көсемдері.
Ақсақалдар
Ғұндардағы билік беру жүйесі
Мұрагерлік
Ғұндарда опасыздық
жасағандарға берілген жаза
түрі
Өлім жазасы
Ғұндардың негізгі өмір салты.
Көшпелі
Ғұн әміршісінің сарайы
туралы сипаттап жазған адам.
Прийск
Ғұндар бұйымының бетіне
түрлітүсті заттарды
жабыстыру стилі.
Полихромдық стиль
Ғұндарда бұйым бетіне алтын
тұйіршіктерді дәнекерлеу
әдісі.
Зерлеу
Ғұндарда бұйымдарды
безендіру үшін қолданылған
негізгі бейне.
Жабайы аңдар
Ғұндардың жүннен киім
тоқып кигендігін көрсететін
негізгі дәлел. Ұршық бастары
Көне дәуір авторларының
еңбектерінде сармат атауының
кездесетін мерзімі. Б.з.б ІІІ ғ
Елімізде сарматтар қоныстанған
аймақ
 Батыс Қазақстан
Сармат тайпаларының өмір сүрген
мерзімі.
Б.з.б VІІІ ғб.з V ғасыр
АралКаспий аралығы, одан
оңтүстікке қарай өмір сүрген
сармат тайпасы.
Дах
Каспий жағалауында өмір сүрген
сармат тайпасы.          Гиркани
Сармат дәуіріндегі Каспий
тенізінің атауы.
Гиркан
Батыс Қазақстанда кездесетін
ескерткіштер...
сарматтардікі
Б.з.б 248247 жылдары Парфияны
басып алған сармат тайпасы.
Дайлар
Арманидтер әулеті билігінің
негізін салған сармат тайпасы
Дайлар
Савроматтар жайлы деректер
қалдырған Рим тарихшысы
Диодор
Үстіртте зерттелген сармат
ескерткіштері
 Бәйте, Терең
Сарматтардың әскеридемократия
заманында қауымының ішкі,
сыртқы мәселелерін шешетін.
Орталық кеңес
Сарматтардың қоғамдық басқару
құрылымы
Әскери демократия
Сарматтарда шыныдан жасалған
ыдыстарды   Шығыс елдерден
алғызды
Сарматтардың торсық, саба
сияқты ыдыстары жасалынған
материал    Балшық
Сарматтарда көп өсірілген мал
түрі    Жылқы, қой.
Сарматтар өміріндегі қосымша
кәсіп
Аңшылық
Сарматтардың Бесоба қорымына
жерленген
Абыз әйелдер
Сарматтардың абыз әйелдер
жерленген қорымы
Бесоба
Савромат обаларының ішкі
құрылымы көбінесе
Ағаштан жасалған
Савромат қабірінің пішіні.
Әр пішінді
Савромат ескерткіштерінің
зерттелген қорымы
Сынтас
Үш савромат жауынгері
жерленген қорым.
Сынтас
Савроматтардың Сынтас
ескерткіштерінен табылған
Сүйек қасықтар
Соңғы сармат кезеңінің Атырау
облысы Жылыой ауданынан
табылған ескерткіші
Аралтөбе
Атырау жеріндегі сарматтардың
Аралтөбе ескерткіші табылған
аудан
Жылыой
Көсемнің қаружарағы, абыз
асатаяғы табылған сармат
ескерткіші
Аралтөбе
Сарматтар өмірінде әлеуметтік
теңсіздік болғандығын
дәлелдейтін.
Археологиялық ескерткіштер
Сарматтардың өздері жасамай,
шығыс елдерінен алғызған
заттары
 Шыны ыдыстар
Қазақтың даласын Шығыстан
батысқа қарай бөліп жатқан
аласа таулар желісі
Сарыарқа
Сарыарқаның Шығысынан
қоршаған тау сілемдері
Тарбағатай
Ежелгі заманда Сарыарқаның
орталығын мекендегендер
Исседондар
Ежелгі заманда Сарыарқаның
шығысында тұрған
Аримаспылар
Көшпелілердегі күзгі жайылым
Күзеу
Орталық Қазақстандағы ерте
темір дәуірінің ескерткіштері
«Мұртты қорғандар»
Сарыарқаның ерте темір дәуірі
ескерткіштері
Тасмола мәдениеті
Ерте темір дәуірі ескерткіші
Тасмола мәдениетінің  табылған
ауданы
Екібастұз
Тасмола мәдениетін қалдырған
тайпалар
Исседон
«Мұртты» обалардың бөліну
түрі    4ке
«Мұртты обалар» көп тараған
аймақ
Орталық Қазақстан
Орталық Қазақстандағы
Тасмола мәдениетінің ерекшелігі
Адам мен жылқы қатар
жерленген
Геродот жазбасындағы
савроматтардың «биік
таулардың бауырында» тұрған
көршілері.     Аргиппейлер
Аргиппейлердің шығысқа қарай
орналасқан көршілері
Исседондар
«Ақ жалды жүйрік аттардың
иелері» деп аталған тайпа
Аргиппей
Солтүстік Қазақстан
тұрғындарының көшпелі өмір
салтына ауысқан уақыты
б.з.д, І мың жылдықтың басы
Ерте темір дәуіріне жататын
Есілдің оң жағындағы зерттелген
бекініс
қалашық. Ақтау
Ерте темір дәуіріне жататын
қоныс
Қарлыға
Ерте Темір дәуірінің Ақтау
бекініс қалашығы орналасқан
жер
Есілдің оң жағалауы
Ерте Темір дәуірінің  қонысы
Бөркі
Ерте Темір дәуірінің қонысы
Кеңөткел
Солтүстік Қазақстан жеріндегі
алғашқы сақ заманына жататын
зерттелген  обалар
Бірлік, Алыпқаш
Шығыс Қазақстан аумағын
ертеде мекендеген
Аримаспылар
Зайсан ауданы жерінде патша
қорғандарының ең көп
шығарылған жері
Шілікті ескерткіштері
13 қола жебе табылған қорған
Шілікті
Қазақстан аумағындағы ең көне
б.з.б. VIII ғ. жататын патша
жерлеу орны ескерткіштері
Шілікті
Шығыс Қазақстанның ерте
темір дәуірінің б.з.б. VIV ғ.
аралығын қамтитын кезеңі
Берел кезеңі
Берел қорымдарының
орналасқан жері
Катоқарағай ауданы
Жайпақ түпті қыш ыдыстар тән
мәдениет
Берел мәдениеті
19981999 жылдары Берел
кезеңінің №11 обасын ашқан
археолог
З.Самашев
Бұзылмай сақталған 13 жирен
ат табылған темір дәуірінің
қорғаны
Берел
Берел қорымынан табылған
обалар саны
40тан астам
Жетісудағы үйсін мәдениетіне
ұқсас ескерткіштер табылған
өңір
Тарбағатай теріскейі
Сақтар туралы «олардың бәрі
ақкөл және уәдеге берік» деп
жазған
Стробон
б.з.б. VIIVI ғасырда  шыққан
өнер
Аң стилі
Көшпелілердің әскери қару
жарақтарының ерекшелігін
жазған А.Македонскийдің
тарихшысы.
Аррион
Сақ жауынгерлерінің темір
қару жарағы мен сауыт
сайманы табылған жер
ШірікРабат
Сақтар құрамына кірген
тайпалар
Аримасны, аргиппей, исседон
Аттар өз иесін жорыққа апара
жатқандай, әскери
дайындықпен көмілген қорған
Үлкен Берел
Ерте темір дәуірінде арнаулы
рулық зираттар орналасқан жер
Қыстау маңы
Темір дәуірінде кең тараған
салтдәстүр
Аттарын бірге көму
Ежелгі тайпалар сыйынды
Көк тәңірге
Адамның сыртқы пішінін
зерттейтін ғылым
Антропология
Қола дәуірінде Қазақстан
аумағын мекендеген тайпалар
Андроновтықтар
Қостанай жеріндегі Алексеев
қорымынан табылған адамның
бет пішінін жасаған антрополог
М.Герасимов
Қазақстан жеріндегі сақтарда
моңғолоидтық белгілер басым
өңір
Солтүстік және Шығыс
Қазақстан
Жетісу жеріндегі ежелге
үйсіндердің мүсіндік бейнесін
жасаған
Герасимов

                      ***
Біздің жерімізде ерте орта
ғасырларда ірге тіккен
алғашқы феодалдық
мемлекеттердің бірі
Түрік қағанаты
Түрік қағанатының алғашқы
қағаны
Бумын
Қандай оқиғадан кейін Бумын
Түрік қағанатының билеушісі
болды –
Жужонды жеңген соң
«Теле» сөзінің мағынасы –
Түрік
Түріктердің шаруашылығы –
көшпелі және жартылай
көшпелі мал
шаруашылығы.
«Түрік» этнонимі бірінші рет
деректерде қашан кездесті –
542ж.
Бумын елді қай кезеңде
басқарды –
Түрік кезеңінде.
Түрік қағанатының екіге
бөлінген уақыты –
603ж.
Батыс Түрік қағанатының
астанасы –
Суяб.
«Оноқ бұдын» деп аталған
мемлекет –
Батыс Түрік қағанаты.
Батыс Түрік қағанатына енген
нушибилер мен дулулар.
Батыстағы елдерді жаулап
алуды ойлаған Батыс түрік
қағаны –
Тон.
Батыс Түрік қағанатының
билеушісі Тон қаған –
Орта Азиядағы басқару
жүйесін қайта құрды.
Батыс Түрік қағанатының
жазғы ордасы –
Мыңбұлақ .
Салық жинауға жергілікті
адамдарды бекітіп, оларға
«селиф» деген атақ берген
қаған –
Тон.
Батыс Түрік қағанатында
ябғу, шад, елтебер атағы
кімдерге берілген –
Қаған руынан
шыққандарға.
Батыс Түрік қағанатында
«қара бұдындар» деп кімдерді
атаған қарапайым халықты
Батыс Түрік қағанатында сот
істерін атқарушылар –
бұйрықтар мен тархандар.
«Тат» сөзінің мағынасы –
Құл.
Түркеш қағанатының мерзімі
704756жж.
Түркеш қағанатының алғашқы
қағаны –
Үшлік.
Түркеш қағанаты бөлінген
аймақ саны –
20
Арабтар «сүзеген» деп атаған
қаған – Сұлу
Түркештердің күшейген кезі –
Сұлу кезінде.
751ж. Қытайлар мен арабтар
арасында шайқас өткен жер –
Атлах.
Атлах шайқасынан кейін –
Қытайлар Жетісудан
біржолата кетті.
Түркештердің Күнгет қаласы қай
жерде орналасқан
Іле.
Қарлұқ қағанаты:
756940 ж.ж.
VIIғ. басындағы Қытайдың
«Танышу» хроникасында
көрсетілген қарлұқтардың
құрамындағы тайпалар – Бұлақ,
Жікіл, Ташлық.
Араб тарихшысы әлМарвазидің
айтуынша, қарлұқтар құрамында
–
тоғыз тайпа болған.
Алтай тауынан Балқаш көліне
дейінгі аралықты мекендеген
қарлұқтар.
IX ғасырдың басында қарлұқтар
жеңілген ел – Ұйғыр
қағанатынан
Ұйғыр қағантын жеңген –
қырғыздар
Қарлұқ жерінде 25 қаланың
болғандығын жазған ғұлама –
«Худуд әлалам» Жүсіп
Баласағұни.
Оғыз мемлекетінің өмір сүрген
уақыты –
IХғ. аяғы  XIғ. басы.
Оғыз мемлекетінің астанасы
Янгикент
Оғыздар құрамындағы тайпа саны
–
24.
Жабғудың «инал» атты мұрагерін
тәрбиелеуші – Атабектер
Оғыздардағы әскербасы –
сюбашы
965ж. оғыздар хазарларға қарсы
әскери одақ құрды – Русьпен
Оғыз мемлекетінің күшеюіне үлес
қосқан
Шахмәлік.
Шахмәліктің Хорезмді жаулап
алған жылы
1041ж.
Жабғудың кеңесшілерін қалай
атаған
Күлеркіндер
Оғыздарды әлсіреткен
қыпшақтар
Оғыздардың күз айларында
Ұлытау баурайында көшіп
жүргенін айтқан ғұлама – әл
Бируни
Түркістан аймағындағы
оғыздардың елтірі беретін
қойларды өсіретнінін жазған ибн
Хаукәл
Қимақтар құрамында болған ең
ірі және күшті тайпа –
Қыпшақтар
Х ғасырда Қимақтарда тараған
дін
Ислам
VII ғасырлардың басында
Қимақтар мекендеген аймақ –
Монғолияның солтүстік
батысы.
Қимақтардың орталығы –
Имақия
Қимақтардың екінші астанасы
орналасқан көл
Алакөл
Х ғасырдың 2ші жартысында
қимақтардың жеріне шабуыл
жасаған мемлекет –
Қарахан
Сайрам қаласының қытай
жылнамаларындағы атауы –
Испиджаб
VIIX ғасырларда Қазақстанда
қалалық мәдениет дамыған өңір
– Оңтүстік Қазақстан
Киіз үй туралы деректер
кездесетін елдер
Араб, Қытай.
«Соғдылардың Түркістан мен
Жетісуға қоныс аударуы саудаға
байланысты» деп айтқан
зерттеуші
Бартольд
Түркештер қажетті киімдердің
барлығын
өздері тікті.
Қала тұрғындарының арасында
қыш құмыра жасау өнерінің
жақсы даму себебі
Қала тұрғындары бір жерде
тұрақты өмір сүрді
Ұлы Жібек жолының маңызы –
халықаралық саудаға әсер
етті.
VIIVIII ғасырларда басталып
бітпей қалған ғимарат
Ақыртас н\се Тасақыр
Қазақстан мен Қарақалпақстан
шекарасы арасында орналасқан
ғимарат
Білеулі ғимараты
VIIX ғасырларда салынған
Мырзашөл сардобосының
жобасы
Киіз үйге ұқсас
VII ғасырдың аяғы  VIII
ғасырдың басында салынған
Будда дінінің ғибадатханасы
табылған орта ғасырлық қала –
Ақбешім(Оңтүстік Қазақстан).
БабаАта қаласының орнынан
табылған қолданған ғибадатхана
осы діннің архитектуралық
құрылысы
Ислам
Қағаз, қаламды қолданған орта
ғасырлық тайпа
Қимақтар
Көне түрік тіліндегі
жәдігерлердің саны
 200
Түрік жазба әдеби
ескерткіштерінің ішіндегі ең
көрнектісі
«Күлтегін», «Тоныкөк».
VIIIX ғасырларға жататын
әдеби шығармалар
 «Қорқыт ата», «Оғызнама».
«Қорқыт ата», «Оғызнама»
шығармалары қағазға түсе
бастады
IX ғасырдан бастап.
Қорқыт атаның туған жері –
Қазақстан(Қызылорда).
Қорқыт ата кітабы
12жырдан тұрады.
«Оғызнаманы» XVII ғасырда
толық жазып қалдырған –
Әбілғазы хан
Қарахан мемлекеті өмір сүрді –
9421212жж.
Қарахан мемлекетінің негізін
салушы
Сатұқ Боғра хан
Қарахан мемлекетін құруда
басты рөл атқарған тайпа –
қарлұқ
Жер иеленушілер аталды –
ихтадар
960 жылы ислам дінін
мемлекеттік дін деп
жариялаған Қарахан
мемлекеті
Батыс хандықтың орталығы –
Самарқан
Қарахан мемлектетін Хорезм
шахы Мұхамед құлатқан жыл –
1212ж.
Қарахандардың жылқы малына
ерекше көңіл бөлгендігін
айтқан Ж. Баласағұн
Қарахан дәуірінің
ескерткіштері Айша бибі,
Бабаджа қатын кесенелері
Наймандардың негізгі
мекендеген жерлері –
Монғолияның орта және
батыс аудандары.
VIIғ. Орхон өзені мен Алтай
тауының аралығында өмір
сүрген
найман
Найман монғолша – сегіз
Найман мемлекетінің астанасы
Балықты қай өзеннің бойында
орналасқан
Орхон
Керейіт мемлекетінің орталығы
Битөбе
Керей мемлекетінің шарықтау
кезеңі
Маркус, Құршақсыз ханның
кезі.
«Монғол жеріндегі IXXIIIғ.
өмір сүрген керейлер күшті
дамыған ел» деп айтқан
тарихшы
Рашид адДни.
Найман мен Керейлердің
мемлекеттік билік жүйесінде
жақсы дамыған –
 Ісқағаздарын жүргізу.
Керейлердің батыс жағындағы
көршісі –
наймандар
Керейлерде малдың басты түрі
– Жылқы мен қой.
Қарақытай мемлекетін құрған
орталықазиялық тайпа –
Қидандар.
11251212жж. Жетісуда өмір
сүрген тайпа –
 Қарақытайлар.
Қарақытайлар мекендеген жер
– Солтүстік Қытай.
Хғ. қидандар бөлінген
мемлекет Ляо мемлекеті.
Қарақытайлардың мемлекет
басшысы
гурхан
Ялюй Дашы 1143 жылы қаза
болған соң билікті қолына
алған Әйелі
Ходжент жанында Қарахан
әскеріне соққы берген жылы –
1137ж.
1208 жылы Қарақытайларды
Шығыста жеңген
 Наймандар
Б. з IV ғасырдың жазба
деректеріндегі қидан тілі –
Монғол
Қарақытай мемлекетінде
билікке келген әйел адамға
қойылатын талап –
Хан тұқымы болу
«Қыпшақтар даласы» атанған
аймақ –
Алтайдан Еділге дейін.
Қыпшақ тайпаларының
ішіндегі ең беделдісі –
бөрілер
XIIғ. бастап қыпшақтар Арал
маңына билік жүргізгенде
олардың құрамында
юолғандар қаңлылар,
қарлұқтар.
Қыпшақтар орыс деретерінде
– «половшылар».
«Қаңлылар қыпшақша
сөйлейді екен» дегенді айтқан
саяхатшы –
Плано Карпини.
Қыпшақ хандығының сол
қанатының орталығы –
Сығанақ.
Қыпшақ тіліндегі «яланкуг» –
құл.
Жібек жолына «Ұлы» сөзінің
қосылуы –
Шығыс пен Батысты
байланыстырды.
Қытай жазба деректеріндегі
б.з.б. IIIғда Қытай
өкіметімен қарымқатынаста
болған ел – Үйсін мемлекеті.
Жібек жолының басы
басталған жер –
Хуанхэ өзенінің аңғары
Қытай елінен батыс елдеріне
жібек таси бастаған уақыт –
б.з.б. Iғ. ортасы.
Жібек сатуда Қытай
мемлекетімен бәсекеге түскен
ел –
Соғды
Жібек жолының Жапонияда
жібек сататын орындар
болуының дәлелі –
ғибадатханада соғды
тіліндегі қолжазбаның
сақталуы
Византия шеберлерінің
қолынан шыққан күміс
құмыралар табылған қала –
Талғар
Жібек жолында валюта
ретінде Жібек жүрді
Жібек жолының халықаралық
қарымқатынас жағынан
жандана бастаған кезі
б.з.д  II ғң ортасы
Сауда жолына байланысты
568 жыл дипломатиялық
келісімжасасқан елдер
Түрік Византия
Ұлы Жібек жолының
Шығысқа шығатын басты
қақпасы   Жетісу
Буддизм дінінің тараған
аймағы
Оңтүстік Қазақстан
Жібек жолының солтүстік
шығыс бағытымен
моңғолияға,Мөңке ханға
барып қайтқан
Рубрук
XXII ғда 37 қала орналасты
ОңтүстікҚазақстан
Орта ғасырда қалалардың
топтаса орналасқан жері
Оңтүстік Қазақстан.
Қалалық отырықшылық мәд
тің тағы бір қанат жайған жері
Оңтүстік Батыс жетісу
Қалалық мәдтің дамыған
уақыты
XXII ғасыр Орта ғасырдағы көпестер қаласы
Тараз
 XXII ғда қалалардағы құрылыс
салудағы жаңалық    мешіттердің
пайда болуы
Тараз қаласының маңындағы
Айша бибі кесенесісалынған
уақыт
XXII ғасыр
Орта ғасырлардағы ірі діни
құрылыстар
Мешіт
Қала тұрғындарының арасында әр
түрлі діни нанымсенімдердің
болғандығы анық байқалады
Жетісуда
Ислам діні Орта Азия мен
Қазақстанға ене бастады
Арабтардың жаулап алуынан
Арабтардың «дін үшін соғыс»
ұранымен көрші елдердіжаулап
ала бастауы  633ж.
Кутейба ибн муслимнің Шашты
басып алған жылы   714ж.
Арабтардың Орта Азияның
бірқатар аймақтары мен
Қазақстанның оңтүстігіне басып
кірген уақыты
737748ж.
Қарахан мемлекетінің билеушісі
Мұса Боғра Исламды мемк дін
етіп жариялады –
 960ж.
X ғасырда ислам дінін мемк дін
етіп жариялады   Қарахан мем
ті.
Қазақ жеріндеғылым мен білім
салаларың дамуына ықпал етті
Ислам діні.
Оңтүстік Қазақстан ислам діні
кең түрде дами бастады     X
ғасырда
X ғасырдан бастап әдебиғылыми
шығармалар жазған тіл
араб тілі
Махмұт Қашғаридің үш кітаптан
тұратын белгілі еңбегі
«Түрік тілдерінің сөздігі».
(«Диуани лұғмат аттүрік»).
Түрік тайпалары сөздерінің
жиынтығы болып табылатын
еңбек
 ».
 «  Түрік тілдерінің сөздігі
(«   Диуани лұғмат аттүрік
 »).
Махмұт Қашғари«Түрік
тілдерінің сөздігі».(«Диуани
лұғмат аттүрік») еңбегін жазудан
бұрын түгелге жуық аралап
шықты
түріктердің елі мен жерін.
Н.А.Басқақовтың айтуынша
Махмұт Қашғари«Түрік
тілдерінің сөздігі»еңбегін жазуда
аталған саладағы зерттеушілердің
көшбасшысы болған
түрік тілдерінсалыстыра
зерттеу.
«Араша , тәжікше кітаптар көп ,ал
бұл біздің еліміздегітұңғыш
даналық жинақ» деп айтылған
Жүсіп Баласағұнның еңбегі
Құтадығу білік
Жүсіп Баласғұни дүниеге келді
Шу бойы
(Баласғұн қаласы ).
Терракато ол
оюланған кірпіш.
Ірі және кіші қалалардың көп
шоғырланған жері
Сырдария,Шу,Талас бойы.
Ежелгі түрік Әліпбиінің әріп саны
  25.

«Жастығыма бейнет
бер,Қартайғанда дәулет бер»
деп айтқан
Жүсіп Баласағұнның
«Құтадғу білікте».
Жүсіп Баласағұннға «Құтадығу
білік» еңбегі үшін Арсылан
ханның берген лауазымы –
Ұлы хас хаджип
VIIIXI түрік жазуын ығыстырды
Ислам дінінің Ықпалы және
араб жазуы
Ахмет Иүгнекидің «Ақиқат
сыйы» еңбегі жазылған тіл
түрік
Поэзиядағы сопылық ілімнің
насихатшысы
Қожа Ахмет Яссауи
Қожа Ахмет Яссауидің
Бұқарада білім алған ұстазы
Юсуф Хамадани
Яссауидің ұстазы
Арыстан баб.
XI ғда түркі тілдес
халықтардың алғашқы
ақсүйектер әдебиетінің
ескерткіші
«Құтадығу білік».
XXI ғда Жетісу жерінде
салынған мешіт
Боран мұнарасы.
Бабаджақатын кесенесі
салынған уақыт
XXI ғ.
Отқа табыну қасиеті
байланыстырылды
Ұмай анамен.
Ислам дінін уағыздаушы ел
ішінде хакім ата атанған
Сүеймен Бақырғани.
ӘлФараби Отырар қаласында
білім алған тіл
қыпшақ тілі.
Түрік қағанаты мен Византия
мемлекеті қай елге қарсы одақ
құрған
 Иранға.
XIXIIғ жататын «қоржын үй»
табылған қала
Құйрықтөбе.
1217ж Хорезм шахы Мұхамед
Текеш қай қалада теңге
соқтырды  Отырар
Боран мұнарасы қай ғасырдаға
жатады
XXI ғ.
Бабаджақатын менАйшйбибі
кесенелері жақын орналасқан
қала
Тараз.
XIXIIғға жататын Шығыс
моншасы табылған қала
Отырар
Қазір мұражайға айналдырылған
Шығыс моншасы –
Түркістанда
960ж Ислам дінін мемтік дін
ретінде жариялаған қарахан
билеушісі –
Сатұқ Боғра хан
Xғ Оңтүстік Қазақстан мен
Жетісудың қалаларында
мешіттердің көптеп салына
бастағанын жазған –
ӘлМокдиси
ӘлФараби шығармаларын қай
тілде жазған –
Араб
ӘлФараби дүниеге келген қала
Отырар
«Диуани лұғмат аттүрік»
кітабының авторы
Махмұт Қашғари
Қарахан мемгі даңқы шықан
ақын –
А.Иугнеки Ақиқат сыйы.
Ахмет Яссауидің шәкірті
С.Бақырғани.
Монғол империясы:Керей
хандығы мен монғол
тайпаларының арасындағы
қарымқатынас қай еңбекте
айтылады
“Монғолдың құпия
шежіресі”.
Монғол мемлекеті құрылды
XIII ғасырдың басы(1206).
Шыңғыс ханның заңдар жинағы
“Жасақ”.
Монғол империясының негізін
қалаған
Шыңғыс. (Астанасы
Қарақорым).
Шыңғыс әскерінің қытайды
басып алған уақыты
12111215.
Шыңғыс әскерінің Жетісуға
басып кірген жылы
1217 жыл.
Жебе Ноян бастаған монғол
әскері Жетісу халқын өзіне
тарту үшін
діни қысым жасамау ұранын
басшылыққа алады.
Шыңғыс ханның өзін қорғайтын
жасауыл қалай аталған
“Кешіктен”
12071207жылы Енисей
қырғыздарын басып алған
Шыңғысхан баласы Жошы.
Шыңғысхан 1217 жылы
Күшіліктің Жетісудағы
иеліктерін басып алуға
аттандырды
Жебе Ноянды.
“Отырар апаты”1218жыл.
Шыңғыс ханның 150 мың қолы
Ертістен Сырдарияға аттанған
жыл
1219жыл.
Жошыға қараған жерлер
Ертістен бастап Еуропаға
дейін.
Шыңғыс ханға 15 күндей
берілмеген қала
Ашынас.
Сыр бойындағы қалалардың
ьолығымен монғолдардың
иелігіне өткен уақыты
12191220жыл.
Шағатай ұлысына қараған жер
Оңтүстік және оңтүстік
шығыс Қазақстан
Шыңғысханның өлген жылы
1227 жыл.
Европаға жорықты бастаған
монғол ханы –
Батый.
Ұлы хан атағын алған Үгедей
тұрған қала
Қарақорын.
Алтын Орданың негізін қалаған
хан
Батый .(Орталығы Сарай
Бату).
Батыйдың билік қылған
жылдары
(12271225).
Алтын Ордада исламды
мемлекеттік дін   деп
жариялаған хан
Өзбек.
Алтын Ордада уәзір билік
жүргізген сала
азаматтық істер.
Алтын Орда тағында билігін
нығайту үшін Тоқтамыстың
Иәскеуді өртеген жылы –
1382.
Уәзірлер билік жүргізген
қандай сала
азаматтық іс.
Орда Ежен билік құрған мем
т   Ақ Орда.
XIIIғасыр мен XVғасыр
басында Шығыс Дешті
қыпшақта өмір сүрген
мемлекет  Ақ Орда.
Ақ Орданың астанасы
Сығанақ.
Ақ Орданың аумағын
қамтыған жерлер
Орда Ежен мен Шайбан
аудандарының жері.
Ақ Орда Алтын Ордадан
біржола бөліне бастайды –
XIV ғасырдың ІІ жартысы
Ақ Орданың күш қуатын
нығайтқан хан
Ұрыс хан.
1379 жылы Тоқтамыстың
ТемірМәлікті жеңіп билікті
қолына алған қаласы
Сығанақ.
(Тоқтамыс күшейе
бастайды).
Тоқтамыс Мамй Ордасын
басып алған жыл   1380.
Ақ Орда мемлекетін
әлсіреткен Темір
шапқыншылығы
Сыр бойындағы қалаларды
қайтаруға әрекет жасаған Ақ
Орда ханы –
Барақ (Ақ Орданың соңғы
ханы).
Орда өмір сүруін тоқтатты
XV ғасырдың басында.
Ақ орданың орнына келген
хандық
  Әбілқайыр хандығы
Моғолстанның өмір сүрген
уақыты
XIVғасырдың ортасы –XVI
ғ. басы.
Моғолстан мемлекетін құруда
белді рөл атқарған Дулат
ақсүйегі
Әмір Полатша.
Моғолстанның негізін қалаған
хан –
Тоғылық Темір(1348).
Моғолстанның орталығы
Алмалық.
Мұхамед Қайдардың
айтуынша Моғолстанда бір
күнде ислам дінін қабылдаған
адам
160 мың.
Әмір Темір мен шиясқожа
арасындағы «батпақ шайқасы»
болған жыл
1365жыл.
Моғолсьанда ЕсенБұға хан
билік құрған жылдар
14331462.
Моғолстан мемлекеті ыдырай
бастады
АбдарРашидтің кезінде.
13361405 жылдары өмір
сүрген тұлға
Әмір Темір. Әмір Темір 1370 ж. Басып алды
Мәуренахырды.
Әмір Темірдің әскері Терек
өзенінің жағасында Тоқтамыстың
әскерін жеңді   1395ж.
Әмір Темір 1405ж. Қайтыс болған
қала
Отырар.
ӘмірТемір шапқыншылығының
зардабы –    Қазақ жерінің
экономикасы мен мәдениетінің
 дамуына зардабын тигізді.
Әмір Темір 13711372жж. қай
аймаққа әскер аттандырды –
Моғолстанға
13711390жж. дейін Моғолстанға
Ақсақ Темірдің жорығы –
10 рет.
Ноғай Ордасының алып жатқан
жері –
Еділ мен Жайық аралығы.
Сарайшық қаласының ірге тасы
қаланды –
Х ғасырда.
Дон, Еділ казактарының Жайық
бойына шапқыншылық жасау
салдарынан Сарайшық қаласы
біржолата қирады – 1580ж.
Ноғай Ордасының екінші атауы –
Маңғыт елі.
Едігенің Ноғай Ордасында билік
құрған жылдары – 13961411жж.
Ноғай Ордасының ыдырай
бастаған уақыты –
XVIғ. басы.
Батыс Сібір хандығының астанасы
–
ҚызылТура қаласы.
Ноғайлар мен қазақтарды «екі
туысқан орда» деп атаған ғалым –
Ш. Уәлиханов.
Шайбан Әбілқайырдың хан болып
сайланған уақыты – 1428ж.
«Өзбек ұлысы», «Өзбек хандығы»,
«Шайбани ұлысы» деген
терминдер –  Әбілқайыр
хандығына тән.
Әбілқайыр хандығы негізгі үш
халықтан – шайбанилерден,
қарақалпақтардан, қазақтардан
тұрған.
Олардың ішіндегі ең көбі және
ержүрегі қазақтар деп айтты –
тарихшы Рузбихан.
ОрдаБазарға дейінгі Әбілқайыр
хандығының астанасы –
Тура қаласы.
Әбілқайыр ханның Сығанақ
түбінде ойраттардан жеңілген
уақыты –
14561457жж.
Шайбан Әбілқайыр қайтыс болған
жері –
 Аққыстау.
Ноғай Ордасының орталығы
Сарайшық.
Ноғай Ордасының негізін қалаған
тұлға –
Едіге.
Ноғай Ордасының құрылуына
себеп болған –
Алтын Орданың әлсіреуі.
XV ғасырда  Әбілқайыр хандығы
орналасқан аймақ – Шығыс
Дешті Қыпшақ.
Әбілқайыр хандық құрған жылы –
1428 жыл.
92 рутайпадан құралған хандық –
Әбілқайыр.
14561457 жж. Әілқайырдың
ойраттардан жеңілген қаласы
Сығанақ.
 Шыңғысханның балаларына
бөліп берген жерлерінің атауы –
«Інжу».
Мал өсірушілерден жиналатын
салық –
 Құшыр.
XIVXV ғда Қазақстанда
шаруашылықтың басты саласы –
мал шаруашылығы.
Сақ, сармат, үйсін тайпаларының
келбеттері андроновтықтарға
ұқсас болғандығын айтқан
антрополог – О. Смағұлов.
Белгілі бір тарихи  аймақта
құрылған хандықтың
тұрғындары
этносаяси қауымдастық
Қазақ халқының этникалық
жағынан қалыптасуында басты
рөл атқарған
Ақ Орда тайпалары
Монғол хандығында үйсіндер
атауы уақытша қолданылмай,
оның орнына аталды
Дулаттар
Үйсіндер өрбіген ежелгі қазақ
халқының этносаяси
қауымдастық аймағының бірі –
Жетісу
«Қазақ» деген этносаяси
қауымдастықтан болғандығы
көрсетіледі
XIV ғ. аяғыXV ғ. Iші
жартысында
XIV ғ. аяғыXV ғ. Iші
жартысында «қазақ» деген
этносаяси қауымдастықтың
болғандығын айтады
Рузбихан
Қазақтың халық болып
құрылуын жеделдеткен  екі
этникалық топ қыпшақ
тайплар одағы, үйсін тайпалар
одағы
Қыпшақ тайпалар одағы мен
үйсін тайплар одағының бірігуі
нәтижесінде құрылды
 Қазақ халқы
XII ғасырға дейін «Қазақ»
атауының мағынасы
«Еркін адамдар»
«Қазақ» атауы  IXX ғасырларда
әлеуметтік мағынада
қолданылды Шығыс Дешті
Қыпшақ
XIXII ғасырларда «қазақ» атты
этникалық топ болды
Шығыс Дешті Қыпшақта
«Қазақ» сөзіне «еркін», «кезбе»
деген түсініктеме берілген
«Арабқыпшақ» сөздігінде
«Қазақ» сөзі  XIII ғасырдағы
хорасан түркімендері арасында
кездесетіні жайында айтқан
тарихшы
 Б. Е. Көмеков
«Қазақ»(«еркін адамдар») сөзі
этникалық мағынаға ие бола
бастады –
XIV ғасырдан бастап
Жәнібек пен Керей сұлтандар
әбілқайыр хандығынан қазақ
аталып жүрген тайпалармен
бөлініп көшкенде оларға алғаш
рет тағылған ат
 «Өзбекқазақ»
Қазақ халқының құрылуына
байланысты «қазақ» атауы
біржолата этникалық сипатқа
ие болды –
XV ғң IIші жартысында
Қазақ халқының, қазақ
жүздерінің пайда болуы
жайында айтылатын
аңыздардың бірі Алаша хан
Қазақ халқының ұраны –
«Алаш»
Кейбір шежірелерде қазақ
атауының орнына қолданылады
– «Алаш»
Қазақ халқының құрамына
енген рутайпалар өздерінің ен
таңбаларын салған жартас
ТаңбалыНұра
Таластартыс болған жағдайда
үш жүз өкілдері келіп,
мәселелерін шешті –
ТаңбалыНұрада
Қазақ жүздерінің құрылу
себебі, олар(қазақтар) көшіп
қонып жүрген жерлерінде өз
құқықтарын қорғау үшін –
Одақтар құрған
Ол Одақ – «қазақ жүздері» деп
айтқан ғалым –
Ш. Уәлиханов
XIVXV ғасырларда
Қазақстанда материалдық
игіліктер негізделді –
мал басына алынатын
шикізатқа
XIII ғасырда қыпшақтардың
сүттен қалай май  алатынын,
қымызды қалай жасайтынын
жазды
Еуропа саяхатшылары
XIVXV ғда Қазақстанда
мекендеген рутайпалардың
әдеби туындылары – ауызша
таратылды.
Оның ғылыми атауы –
Фольклор
Ғарыштың пайда болуы немесе
Күн мен айдың және
жұлдыздардың қайдан
шыққаны туралы аңыз
«Күннің баяны»,
«Темірқазық пен
Жетіқарақшы».
XIVXV ғдан бері келе жатқан
тәрбиелік мәні зор ертегі –
«Жоямерген», «Жерден
шыққан желім».
Қыпшақтар мен қияттардың
қызылбастар мен қалмақтарға
қарсы соғысын суреттейтін
жыр «Қобыланды жыры».
XIIIXV ғасырларда дамыған
ауызша поэзияның белгілі
өкілдері
Асан қайғы, Кетбұға.
XIVXV ғасғы жазба әдебиет
туындысы
«Оғызнама».
XIVXV ғасырларда қыпшақ
тілінде жазылған туынды –
«Оғызнама»
XIVXV ғда жазылған өзбек
ақыны Хорезмидің туындысы –
«Мұхабатнама».
XIVXV ғдағы еңбектердің
ішіндегі халықаралық
қатынастары сөздік ретінде
пайдаланылғаны
«Кодекс Куманикус»
Орта ғасырдан бізге жеткен
аспаптық музыка туындылары
күйлер
«Ескендір»
Алтын Орда дәуірінен бері
келе жатқан күйлер –
«Жошы ханның жортуы»,
«Сағыныш».
XIX ғасырға дейін  ислам
дінінің қазақ даласында
таралуы жайында жазған
«Ислам діні» мақаласының
авторы –
Ш. Уәлиханов.
«Шыңғыснама» кітабының
авторы
Өтеміс қажы.
«Дешті уәләяты Берке ханға
бағынған кезде дінсіздердің
көп бөлігін ол ислам дініне
кіргізді» деп жазды
Өтеміс қажы
(«Шыңғыснама»)
XIV ғасырда исламның
таралуына қатты көңіл бөлінді
– Өзбек хан мен Моғолстан
ханы ТоғылықТемір билігі
кезінде
Мұсылман дініне кіріп,
басына шалма тақпағандарға
қатаң жаза қолданған хан –
ТоғылықТемір
Қазақстанның байырғы
тұрғындары аспан әлемін
түсінді
«Көк тәңір»
Қуаңшылық жылдары қасиетті
бұлақ басына ақ құйып,
тәңірге сиынып, көктен
жаңбыр сұрау ырым
«Тасаттық»
Тілкөз тимес үшін
балалардың мойнына тағылған
зат – «Бойтұмар»
Киелі аңқұстың тісі, тырнағы,
қауырсыны түрінде болып
келген баланың мойнына
тағылып келген зат –
«Бойтұмар»
Қарахан мемлекетінің кезінде
салынған сәулет өнерінің
ескерткіштері –
Айшабибі, Бабаджа қатын
кесенелері
XIVXV ғасырларда салынған
ірі архитектуралық құрылыс –
Дәуітбек кесенесі
Отырар қаласының Батыс
жағында 3 км жерде
орналасқан кесене –
Арыстан баб кесенесі
Ел аузындағы аңыз бойынша
Арыстан баб өмір сүрді –
VIIVIII ғда
Арыстан баб кесенесінің
құлап қалған күмбезін XIV ғ
да қайта салғызған
Әмір Темір
XIVXV ғасырлар аралығында
Әмір Темірдің бұйрығымен
салынған сәулет өнерінің
тамаша үлгісі
Қожа Ахмет Яссауи кесенесі
Қожа Ахмет Яссауи кесенесін
салдырған
Әмір Темір
Қожа Ахмет Яссауи кесенесі
орналасқан қала
Түркістан
Әмір Темір Қожа Ахмет
Яссауи кесенесін салуға
бұйрық берген жыл
1397ж. Қожа Ахмет Яссауи кесенесінде
залдың ортасында тұрған тайқазан
жасалды – 1399ж.
Төменарық кентінің солтүстік
батысында 8 км жерде орналасқан
кесене – Көкксесене
XIVXV ғасырлар аралығында
сәулет өнерінің басты
ерекшеліктері
Алаша хан кесенесі, Жошы хан
кесенесі
Күмбездің қабырға сыртын
әсемдеу ісінде қазақтың дәстүрлі
оюөрнегі кең қолданылған
Алаша хан күмбезі
XV ғ. II жартысында салынған,
жартылай сақталған ескерткіш
Рабиға сұлтан Бегімнің кесенесі
 Қазақстан аумағында XIIIXIV
ғ.ғ. халық ауыз әдебиеті мен
әдебиеті дамыған тіл – Қыпшақ
тілінде
«Хұсрау мен Шырын»
шығармасының авторы –
Кутб
Көккесене қай жерде орналасқан
Сығанақта
XIVXV ғасырлар аралығында
Алаша хан кесенесі салынған өзен
Қаракеңгір
Қазак хандығының құрылған
уақыты.
14651466 ж.
ХV ғң соңына карай қазақ
хандығына енген калалар.
Созак,Сығанақ.
Қазақ хандығының негізін
қалағандар
 Керей, Жәнібек.
Керей мен Жәнібекті қарсы алған
Моғолстан ханы Есен бұға
Қазақ хандығының құрылуы
жәйінда айтқан тарихшы
Мұхаммед Хайдар Дулати
Қазақ хандығының құрылу
қарсаңында наймандар
мекендеген өңір
Ұлытаудан Есілге дейінгі
жерлер
ХV ғда қалыптасқан саяси
тарихи жағдайлар ықпал етті
қазақ ханының ұлттық мемт
болып құрылуына
Қазақ халқының саяси
бытыраңқылығын жойып мемт
етіп міндеті тиді    Керей мен
Жәнібек сұлтандардың үлесіне
Қазак хандығының құрылуына
алғы шарттардың бірі
Әбілқайыр хандығы мен
Моғолстанның ішкісыртқы
жағдайындағы оқиғалар
ХV ғң басьнда Ақ Орда мемті
ыдырап оның кұрылды
Әбілкайыр хандығы
Қазақ хандығының бастапқы
кезде алып жаткан жері
Шу мен Талас өзендерінің
аумағы
Қазақ хандығының кұрылуы мен
нығаюны мына жағдайларды
тоқтатты
ішкі феодалдық таластартыс
Қазақ Хандығының құрылу
кезіндегі халықтың өмірінде
маңызды мәселеге айналды
Сырдария бойындағы
қалалармен қатынас жасау
ХV ғасырдың екінші жарғы қазақ
хандығының негізгі карсыласы
 Шайбани хан
Қазақ хандығы үшін маңызды
болған, Шайбани ұрпақтарымен
таластартыстың негізі
 Сыр бойындағы калалар
ХV ғң аяғында Қазақ
хандығының күшқуатын, саяси
беделін нығайтып әлемге
танытты
Сыр бойындағы қалалар
ХV ғң бас кезін   қазақ
хандығының тағына отырған
Жәнібек ханның ұлы
Қасым
Бұрындык ханның билік құрған
жылдары
14801511 ж.
Сығанақтан кейінгі қазақ
хандығының астанасы
Түркістан қаласы.
Қасым ханның билігі жүрген жоқ
Қырғыздарда
ХV ғасда Қазақ хандығының эк
лық жағынан күшеюіне жол
бермеуге ұмтылды
Мұхаммед Шайбани
Түркістан халқы қазақ
саудагерлерімен ешкандай сауда
келісімдерін жасамайтын
болсын, олармен осы жерлердің
тұрғындары арасында карым
қатынас болмасын" , деп
жарлық шығарған –
Мұхаммед Шайбани
Шайбани ханның казақ жеріне
шабуыл жасаған жылдары
1503,1505,1506 жылдар
1510 жылы Шайбани хан Иран
шахымен болған шайқаста қаза
тапкан
Шайбан
Моғолстан ханы Есен бұға
кайтыс болған
1462 жыл.
Керей мен Жәнібек хандарға
косылған адам саны
200 мың.
ХV ғасырдың 70 жылдарында
қазақ хандарының басып алған
жерлері
Сырдария мен Қаратау өңірі.
1511 жылы қазақ хандығының
билігін қолына алған хан
Қасым
Қазақ хандығының жер көлемін
кеңейте түсуге бар күшін
жұмсаған хан
Қасым
1510 жылы Мухаммед ІІІайбани
Қасым ханнан қай жерде жеңілді
Сығанак түбінде
Қасым хан тұсында қазақ
хандығының саясиәкімшілік
және сауда экономикалық
орталығы болған
қала Сығанақ
Қасым ханның қол астындағы
халықтың саны
1милл.
15381580 ж. қазақ хандығын
басқарған хан
Хақназар
ХVІ ғң ортасында Жайық пен
Еділ бойындағы шайқастан кейін
Қазақ хандығы қосып алды
Ноғай Ордасын
Моғол ханы АбдрРашид Жетісу
мен Ыстықкөл маңындағы
жерлерді басып алу ниетімен
Қазақ хандығына қарсы соғыс
бастады
ХVІ ғасң 5060 жылдары
ХVІ ғң аяғында Жетісу
казақтарының жағдайының
ауырлай түсуінің себебі
Ойраттардың тонаушылык
жорықтарының жиілеуі
ХVІ  ғң орта шенінде
қазақтарға карсы Сібір ханы
мен Моғолстан билеушілерінің
шапқыншылық жорықтарының
жиілеуі себебіне Хақназар хан
ІІІайбан әулетімен қатынас
орнатуға ұмтылды
Баба сұлтанның адамдары
Хақназар ханды өлтірді.
Хақназар қайтыс болғаннан
кейін хан тағына сексенге
келген Шығай отырды
Шығай хан қайтыс болды
1582 ж.
Монғол ханына қарсы
соғыстарда Хакназардың
айырылып қалған жерлері
Жетісудың біраз жері
Батыс елдері алғаш қазақ
мемлекеті туралы кай ханның
тұсында білді
Қасым
1570 жылдардың аяғында
Хақназар билігінде болған жер
Жетісудың батысы.Абдаллах
ханның қазақ ханына сыйға
берген жері
Түркістан аймағы
Абдаллах хан Самарқан
өлкесіндегі Африкенб
уәлоятын сыйға тартқан хан
Тәуекел
Тәуекел билік құрған жылдар
15821598 ж.ж.
15971598.ж.Тәуекел хан
Абдаллахқа қарсы соғысқа дер
кезінде кай  жерде Абдаллах
әскерін талкандады –
Ташкент қаласының түбінде
1583 жылы Тәуекел хан
Абдаллах хандығына шабыл
жасап басып алған калалар
Сауран,Түркістан,Отырар,
Сайрам
Қазақ Хандығының беделін
және күшкуатын арттырып,
Тәуекелдің беделін көтергсн
жеңіс –
Ташкент түбіндегі Абдаллах
әскерін жеңуі
Абдаллах өлген соң Тәуекел
хан Мәуараннахырға басып
кірген жыл
 1598 ж.
Есім хан билік кұрған жылдар
15981628 ж.ж.
ХVII ғң басындағы (Есім хан
кезіндегі) Қазақ хандығындағы
билік жүйесінде
Екі хан билік құрды
ХVІІ ғң басында өзін тәуелсіз
хан етіп жариялап, Ташкент
қаласын астана етті
Тұрсын хан 1613 ж.
Есім хан қазақ хандығының
әскери күш қуатын арттыру
үшін көңіл бөлді
Сұлтандар мен төрелерге
еркіндік берді
Қазақбұхар соғысы болған
жыл   16031624 ж.ж.
Бірінші қазақбұхар соғысы
болған жер
Айғыржар
Бірінші қазақбұхар соғысы
өткен жыл
1603 ж.
ХVІІ ғғы Тұрсын ханның
сенімді тірегі
саны көп, айбынды қатаған
руы
Тұрсынның өзін хан
жариялауымен катар тағы  бір
антты бұзуы
ақша шығаруы
Тұрсын ханның бүлігі тарихта
аталды
"Қатаған қырғыны"
Есім хан қалмақтарды
талқандаған жыл
1627 жыл
Қазақ хандығының кұрылымы
    "Жеті саты"
Қазақ хандығында ата
аймақты баскаратын адам –
Аксақал
Қазак хандығында он немесе
бес аймақтан кұрылған   ру
"Ханталапай" сөзі
Ханды сайлағанда малын
бөлісіп алу
Ханың жасагы
 Төлеңгіттер
Хандарды кімдерден сайлаған
Ақсүйектерден
Қазақ хандығындағы ұлыстың
билеушісі
Сұлтан
Ұлыс неден құралған
Арыстан
Орта жүздің құрамындағы
тайпалар
Арғын, найман ,уақ, керей,
қыпшақ.
Дешті Қыпшақ үшін сауда
аймағы ған кала
Сығанақ.
Иасы қай ғасырдан бастап
Түркістан атанды
XIVғ.
(ХVII ғ. екінші жартысында
казак хандығының aстанасы
көшірілген қала
Түркістан
Тәуекел ханның тұсында берік
камал, ірі сауда орталығына
айналған кала
Сауран
Есім ханның баласы
Жәңгірдің билік кұрған
жылдары       16281652 ж.ж.
1643.ж.жоңғарларға карсы
ерлікпен шайкаскан хан
Жәңгір
Орбұлақ шайкасында жоңғар
әскерлерінің ту сыртынан
шабуыл жасаған батыр
Жалаңгөс
Жәңгір қайтыс болғаннан
кейін билік кұрған хан
ТӘуке
Хандықтың ішкі өмірі мен
сыртқы саяси өмірінің аса
маңызды мәселелерін шешетін
адам
Билер
Жеті жарғы бойынша заң
шығару құкығы және барлық
қазақ коғамындағы
мүшелеріне бұйрық беруге
міндетті
 Хан
Қазақтың ханын сайлауға
барлык рудың
атақты сыйлы шонжарлары
катысты
Маусымдық жайылымның
қысқы қонысы
жайлау Маусымды жайылымның көктемгі
қонысы
көктеу
ХVІХVП ғда қазақтар
шаруашылығының таза малмен
айналыскан түрі
көшпелі
Отырар каласының VШ ғасырдың
басындағы атауы. –   Тарбанд
ХVІІ ғң II жартысындағы қазақ
мемде ұлы  ханның билігін
әлсіретіп,ішкісыртқы саясатта
беделін түсірген    кіші
хандардың дара билік жүргізуі
Жоңғарларға карсы күрестегі
ерлігі үшін халықтың Жәңгірге
берген атауы –
Салқам Жәңгір
Жәңгір ханның санаулы
сарбаздары Жоңғардың 50 мың
эскерімен шайқасқан жер
Орбұлак
ХVІІ ғң 70ші жылдары әскерлері
басып алған калалар саны –
Тоғыз кала (16801715).
Тәуке ханның кезіндегі Қазақ
хандығының астанасы
Түркістан
Тәуке ханның үш жүздің басын
косқан жиналысын (құрылтайын)
шақырып отырған жер –
Күлтөбе
Тәуке ханның заңдар жинағы
"Жеті жарғы"
Жеті жарғыны жасауға қатыскан
билер –
Ұлы жүзден Төле би, Орта
жүзден Қазбек би, Кіші жүзден
Әйтеке би
Тәуке ханның кезіндегі билердің
міндеті  сот билігі, атқарушы
билік.'Жеті жарғы" бойынша хан –
бас қолбасшы болды
1710 жылы қазақ жүздерінің
өкілдерінің Қаракұм маңында бас
косып талқылаған мәселесі
жау шабуылына тойтару
ХVII ғасң ортасында Жоңғар
мемлң күшқуатының біршама
артуына себеп болған қоңтайшы –
Батыр
Аягөз маңында қазақтар мен
жоңғарлар арасында үш күнге
созылған күрес болған жыл 1718
ж.
Бұланты шайқасынан кейін қазақ
жүздерінің өкілдері жауға қарсы
күресті күшейту жөнінде
шешім қабылдаған жер.
Қарақұм
Ордабасы тауына жиналған қазақ
жүздерінің өкілдері барлық
жасақтың бас қолбасшысы етіп
сайлаған адам
Әбілқайыр
Белгілі тарихшы Қадырғали
Жалайри “Жылнамалар
жинағында”
 Көшімді таратады
Шайбани ұрпағынан Көшім
Сібірдің ханы болған кезден
бастап Батыс Сібірдің жергілікті
халқына тарата бастаған дін
 Ислам діні
1694 жылы І Петрмен елші
Аталықов арқылы сауда
байланысын жасаған
Тәуке хан
І Петр шығыспен сауда қатынасын
өрістету үшін Қазақстанның
маңызы
“Кілт және Қақпа” деп санады
“Жеті Жарғы” бойынша
құрылтайға кімдерді
қатыстырмады?
 Қарусыз келгендерді
Жоңғарлардың қазақ жеріне
шабуыл уақытша бәсеңдеткен
жағдай
Тәуке ханның қырғыз,
қарақалпақтармен одақтас
болуы
Жоңғарлардың 1680 жылғы
шабуылынан аман қалған қала
Түркістан
1710 жылы жоңғарларға қарсы
күресу үшін үш жүз өкілдерінің
бас қосқан жері – Қарақұм
 1635,1643,1652 жылдары
қазақтарға қарсы жорықты
басқарған қонтайшы
Батыр
 1718 жылы жоңғарқазақ
шайқасы болған жер
Аягөз
 17241725 жылдары жоңғарлар
басып алған қала – Түркістан,
Ташкент
 “Ақтабан шұбырынды, Алқакөл
сұлама” аталған жыл 1723 жыл
 Сарысу өзенінің бойында
жоңғарлармен шайқас болған
жер
Бұланты
 1728 жылы қазақ жүздері
өкілдерінің жоңғарларға қарсы
күресу үшін бас қосқан жері
Қарақұм

Сібір елін монғолдар жаулап
алғаннан кейін Жошы ұлысына
кіргенін жазған шежіреші –
Рашид адДин
Искер қай хандықтың астанасы?
Батыс Сібір хандығының
1854 жылы ұрыста Ермакты
жеңген батыр
Сәтбек
 Сібір ханы Көшім біржола
жеңіліске ұшыраған жыл –
1598 жыл
Ресейдің саудасын дамытуда
Қазақстанды “кілт және қақпа”
деп атаған –
патша І Петр
 Т.Чебуков бастаған орыс
елшілігінің Қазақстанға келген
жылы
1573 жыл
1594 жылы Мәскеуге Тәуекел
ханның елшілігін басқарып
келген адам –
ҚұлМұхаммед
1595 жылы Тәуекел ханға келген
орыс елшілігін басқарған –
В.Степанов
1640 жылы салынған бекініс –
Гурьев
“Кодекс куманикус” қай тілдегі
шығарма? –
 қыпшақ
 ХV, ХVІІ ғасырларда Алтын
Орда, Ақ Орда дәуірінде ресми
әдеби тіл ретінде қолданылды –
қыпшақ тілі
 “Жамиғат тауарих” жинағының
авторы –
Қ.Жалайри
 ХҮ ғасырда жазылған “Тарихи
рашиди” еңбегінің авторы –
Мұхаммед Хайдар Дулати
 694 жылы Тәуке хан І Петр
мен елші Аттилов арқылы
қандай келісім жасады? –
сауда байланысын күшейту
 1490 жылы Азов қаласында
дүниеге келген жырау –
Доспамбет
 Есім ханның Кіші жүздегі ел
басқарушы, биі болған жырау –
Жиенбет
 Эпостық жыр –
“Ер Сайын”
 Лироэпостық жыр –
“Айман–Шолпан”
 Қазақ халқының өмірінде
музыканың айрықша орын
алатынын жазған сяхатшы –
Якуб
 Қ.Жалайридің еңбегі –
“Шежірелер жинағы”
 Қ.Жалайри “Жылнамалар
жинағы” атты еңбегін орыстың
қай патшасына тарту етті? –
Б.Годуновқа
 ХVІХVІІ ғасырларда қазақ
монғол қарымқатынастарының
тарихы баяндалған “Тарих”
атты еңбектің авторы –
Шах–Махмұд Шорас
 ХVІ ғасырдың 40жылдары
жазылған “Тарихи
Абулхайрхани” еңбегінің
авторы–
Усман Кухистани.
Қазақ жерінің Ресей
құрамынакіруінің
алғышарттары
1718 жылы салынған бекініс
Семей
Өскемен бекінісі салынды –
1720 жыл
1710 жылы қазақ жүздерінің
белгілі өкілдері
Қарақұм маңында бас қосты.
Қазақ жасақтары
1710 жылы жүздерге жатуы
бойынша ұйымдасқан
Қарақұмда жоңғарларға
қарсы төтеп беру мәселелері
талқыланды
1718 жылы Қабанбай,
Жауғашар батырлардың
басшылығмен жоңғарларды
жеңген жер – Аягөз өзені бойы
Тәукенің мирасқоры –
Қайып.
1722 жылы жоңғарлардың бар
күшін қазақ жеріне жұмсауға
мүмкіндік алуы –
Канси өлген соң Цин
империясымен қарым
қатынасын ретке келтіруі
Жоңғарлардың қазақ жеріне
басып кіруі –
1723 жыл
 Сол заманнан
“Елімай” әні қалды
1723 жылдан жетекші хан
болып танылды
Әбілқайыр
 1723 ж. жоңғарлардың
ығысқан Орта жүз рулары
ойысқан өңір – Самарқан
 1925 жылы Жоңғарлар
Ташкент пен Түркістанды
басып алды
 Жоңғарлардың мақсаты –
қазақ жерін өзіне қарату
 Сарысу өзенінің бойында
Бұланты деген жерде
қазақтар жоңғарларға
соққы берді. Осы жер
“Қалмаққырылған” деп
аталды
 Қалмақ қырылған шайқасы
нәтижесінде
Қазақстанның Солтүстік
Батысы азат етілді
 “Қалмаққырылған”
шайқасынан кейін қазақ
жасақтары жиналған
Қазақстанның оңтүстігіндегі
тау Ордабасы
 Қазақ жасақтарының
Ордабасына жиналу себебі –
Жетісуды азат ету
 Аңырақай түбінде
Әбілқайыр бастаған үш жүз
батырлары жоңғарларға
соққы берді
Аңырақай шайқасынан кейін
жоңғарларды толық қуып
тастауға кедергі келтірген –
Шыңғыс ұрпақтарының тақ
үшін таласы
 Аңырақай шайқасы өткен жер
– Балқаш көлінің оңтүстігі
 Жоңғарлармен соғыста көзге
түскен
 Қанжығалы Бөгенбай
Кіші жүздің Ресей
құрамына кіруі
17141720 жылдары Ертіс
өзенінің жоғарғы жағына
тұрғызылған бекіністер
Жәміш, Омбы, Колбасинск,
Железинск
Әбілхайыр ханның өмір
сүрген жылдары –
16801748 ж.ж.
Әбілхайырдың ең басты
мақсаты –
Ресеймен байланыс
орнатып, бар күшті
ойраттарға қарсы
жұмылдыру (өзінің
қарсыластарын әлсіретуге
тырысты)
Қазақ елшілігін бастап барған
– С.Құндағұлұлы,
Қ.Қоштайұлы
Әбілхайырдың елшілігін Анна
Иоанновна қабылдаған уақыт
– 1731 жыл, 19ақпан
Әбілхайырдың және 29
старшынның Ресейге ант
берген уақыты –
1731 жыл, 10 қазан
Ант қабылдаған –
Тевкелев
Ор бекінісі
1735 жылы салынды
Орыс үкіметінің Башқұрт
көтерілісін басуда Кіші жүз
жасақтарын пайдаланған
жылы17351737 жылдар
 Патша үкіметі қазақтарды
қысып ұстауға тырысу себебі
– 1740 жылғы Екінші
Башқұрт көтерілісі
 1738 жылы Орынборда қазақ
сұлтандарының съезін
шақырған Орынбор комиссия
басшысы
Татишев
 1740 жылы кіші жүз
Сырдария қазақтарының
жағдайының қиындай түсуі Парсы әмірінің Хиуаны
талқандауы
 Әбілхайырдың Ресеймен
байланысын одан әрі нығайтуға
мүдделі болуының себебі
Парсы әмірінің шабуылы
 1748 жылы Әбілхайыр
Барақ сұлтанның қолынан қаза
тапты
 Орынбор қай жылы салынды
1743 жылы салынды
 ҚалданСереннің Орта жүз бен
Кіші жүзге ұйымдастырған
“Ақтабаннан” кем емес
шапқыншылығы –
17411742 жылдар
 Ресей сенаты қазақтарды және
шекаралық өңірдегі бекіністерді
қорғау жөніндегі арнайы жарлық
қабылдады – 1742 жылы, 20
мамыр
 1747 жылы Хиуа тағына
сайланған –
Қайып ХVІІІ ғасырдың орта
кезіндегі Қазақстанның саяси
және экономикалық жағдайы
Кіші жүздің ОңтүстікШығысына
Батыр сұлтанның билігі
орнады
1747 жылы Е.Петровнаның
шешімі: Алтай таукен
кәсіпорындары –
патша отбасының меншігі
Башқұртстанда патша үкіметінің
отарлау саясатына қарсы азаттық
күресі –
1755 жылы
Қазақстанға қашқан Башқұрт
саны
50 000
1756 жылы қыркүйектегі патша
шешімі –
Жайық жағасына қазақтардың
мал жаюына шек қойылды
ХVІІІ ғасырдың 4050 жылдары
салынған Өскемен бекінісінен
Кузнецк шебіне дейін созылған
әскери шеп – Колыван шебі
17451759 жылдары Орынборға
жеткізілген мал басының құны –
1 млн сом
1766 жылы Бұхар саудагерлерінің
өтінішімен Әбілмәмбет ІІ
Екатеринаға хат жолдап,
Түркістан арқылы өтетін
керуендерді қай бекіністерде шек
қоймай қабылдауға рұқсат алды
– Семей, Жәміш
 ХVІІІ ғасырдың ІІ жартысында
қазақорыс сауда орталықтары –
Семей, Өскемен, Бұқтырма
 Қазақорыс сауда
байланыстарының кеңейген кезі –
ХVІІІ ғасырдың 60жылдары
 Кіші жүз ханы Нұралы мен Батыр
сұлтан арасындағы кикілжіңді
пайдаланған патша үкіметінің
казактарға алып берген өңірі –
Каспий теңізі мен Жайық
өңіріндегі жерлер
 ХVІІІ ғасырдың екінші
жартысында көшіріліп әкелінген –
Дон казактары
 Бұқтырма бекінісі
1761 жылы салынды
 Ертістің оң жағасына
қазақтардың мал жаюына рұқсат
етілген уақыт –
1799 жылы, Павел патша
Абылай хандығы (17111781)
(ӘбілмансұрСабалақ)
Абылайдың атасы билік құрған
қала –
Түркістан
Он үш жасында Абылай келіп
қосылған Орта жүз ханы
Әбілмәмбет
Әбілмәмбет пен Абылайдың
Орскіге келіп, Ресей билігін
мойындаған жыл –
1740 жыл
Абылайдың жоңғар тұтқынында
болған жыл – 1741 жыл
Абылайдан пана сұраған жоңғар
билеушісі –
Әмірсана
Цин әскерінің Қазақстанға басып
кіру себебі – Абылайдың
Әмірсананы ұстап беруден бас
тартуы
Қазақ елінің дербестігін сақтау
мақсатында Абылай Қытай
билігін мойындады–17571760
жылдары
Жоңғария жаулап алынды – 1755
жылы
Дербес ел ретінде тарих
сахнасынан жойылды –
1758 жылы
 Ду Дэ Чжо Хой бастаған Қытай
әскерлері басып кірген жыл –
1757 жылы
 Екатерина ІІге жолдаған
хаттарының бірінде үй тұрғызу
үшін ұста және астық жіберуді
сұраған жылы – 1761 жыл
 Әбілмәмбеттің мұрагері (1771)
–
Әбілпайыз
Абылай 1771 жылы хан болып
сайланды
 ІІ Екатерина Абылайды Орта
жүз ханы етіп бекіту туралы
грамотаға қол қойды –
1778 жылы, 24мамыр
 “Жеті жарғы” заңдарында хан
билігіне қойылған шектеулерді
Абылай – мойындамады
 Абылайдың қыстақтары
орналасты –
Ертіс өңірінде
 Абылай хан жерленді –
Түркістанда
 Абылайдың мирасқоры – Уәли
сұлтан
 Абылайға жыр арнаған –
 Бұхар жырау
 Абылай қолдаған шаруашылық
– жер шаруашылығы
Қазақтардың Пугачев
басқарған 17731775 жылғы
шаруалар соғысына қатысуы
Көтеріліске қатысқан
 Кіші және Орта жүз
шаруалары
Көтеріліске қатысуға себеп
болған –
жер мәселесі
 Патша үкіметі Жайық бойында
қазақтарға мал жаюға тыйым
салды –
1742 жылы
Пугачевқа Нұралының сыйлық
тапсырған өкілі, Усиха өзені
маңында жолыққан –
Зәбір молда
Қазақтар
Жайық бекінісін алуға
қатысты
Кулагин бекінісін алуда
басты күш қазақтардан
құралған топ болды
Қазақтар 1773 жылы қазанда
Пресногорьковск бекінісі
маңында топтасты
 Орынборды қоршауға
қатысқан қазақтар саны –
 200ге жуық
Пугачевқа көмек жіберген
сұлтан Сұлтан Досалы
 Пугачев үндеуімен танысқан
соң, соғысты қолдауға шешім
қабылдаған би
Дәуітбай
 Пугачев көтерілісі кезінде
Сібір шебіне орналасқан
тұрақты әскер саны –
3500
Нұралының қазақтардың
шаруалар соғысына қатысуын
маған бағынбай кетуінде деп
түсіндірді
 Пугачев көтерілісіне  қатысқан
Байбақты руының батыры –
Сырым Датұлы
 Пугачев көтерілісінің басты
орталықтарын талқандаған –
Суворов Сырым Датұлы
басқарған 17831797
жылдардағы Кіші жүз
қазақтарының көтерілісі
Орал казактарымен алғашқы
қақтығысы –
1783 жылы күзде
1785 жылы Сахарная бекінісін
алуда
сұлтан айшуақ Назаровтың
қолына түсті
Кіші жүз старшындарының
Нұралыны хандықтан тайдыру
жөнінде шешім қабылдаған
съезі 1785 жылғы 20ға жуық
ру өкілдері
1791 жылы Нұралының өліміне
байланысты Кіші жүз ханы
болып сайланған
Ералы
Көтерілістің жандануына
түрткі болған
17961797 жылғы қысқы жұт
Көтеріліс кезінде
Есім хан өлтірілді
Игельстром ұсынысы бойынша
патша үкіметі кәрі
Айшуақты хан етіп бекітті
(1797 жылы)
1797 жылғы наурыздың 17де
Сырым тобы хан сарайына
шабуыл жасады
Патша үкіметінің Кіші жүзде
хандық кеңесті құру себебі –
Сырымды өзіне
жақындатуға тырысты
 Сырым Датұлы
1797 жылы Хиуаға өтіп кетіп,
1802 жылы қайтыс юолды
 Датұлы көтерілісінің тарихи
маңызы – Патша үкіметі
Жайықтың оң жағына өтуге,
мал жаюға рұқсат етті –
1801 жылы, 11 наурыз
Мәдениет
“Орынбор тарихы” аттты еңбек
жазған –
П.Рычков
Қазақстан туралы еңбегі үшін
ресей ҒАның бірінші
корреспондент мүшесі болған
тарихшы –
П.Рычков
Жоңғар тұтқынынан
Абылайды босатуға қатысқан
зерттеуші – К.Миллер
 ХVІІІ ғасырда халық ауыз
әдебиетінің көрнекті
өкілдерінің бірі –
Ақтамберді жырау
Соңғы шығармалары Абылай
кезіндегі қазақ қоғамының
ішкі өмірі туралы мәлімет
беретін – Үмбетай жырау
ХVІІІ ғасырда қазақ
әдебиетінің алдыңғы
қатардағы өкілдерінің бірі –
Бұқар жырау
ХVІІІ ғасырда қазақ
поэзиясының жарқын
өкілдерінің бірі –
Жанақ ақын
 Жанақ шығармашылығының
ең басты жетістігі, сақталған
поэма “Қозы Көрпеш – Баян
сұлу”
ХІХ ғасырдың бірінші
жартысында қалыптасты–
жергілікті өнеркәсіп пен
кәсіпшіліктің салалары
 ХІХ ғасырда Қазақстан
жерінде І жәрмеңке ашылған
өңір –
Ішкі Орда
Қазақстанда хандық
биліктің жойылуы
Ресей үкіметі 1803 жылы
көпестерге өздерін қорғап
жүретін қарулы отрядтар
ұстап жүруіне рұқсат берді
1815 жылы патша үкіметі
Уәлиге қосарлап екінші
хан Бөкейді тағайындады
1822 жылы “Сібір
қазақтарының жарғысын
дайындаған” – Сперанский
Жарғының мақсаты –
сот, саяси жағынан
басқаруды өзгерту
“Сібір қазақтарының” облысы
Батыс Сібір генерал
губернаторлығына кірді
Орта жүз әкімшілік жағынан
3 бөлінді
Болыс 1012 ауылдан
құралды
Аға сұлтандарды тек
сұлтандар ғана сайлап, оларға
ресейлік майор шені
10 жылдан кейін дворяндық
атақ берілді
Аға сұлтандар
3 жылға сайланды
 Мұрагерлікпен берілген
билік – болыстық
 Ресейдегі 12ші класқа
жататын шенеуніктерге
теңелген – болыстық
сұлтандар
 Қылмыстық істер
округтік приказда қаралды
 Шет елдермен келіссөз
жүргізу құқығына ие болған –
шекаралық басқарма
төрағасы
 Кіші жүзде хандық билік
1824 жылы жойылды
 “Орынбор қазақтарын
басқару жөніндегі жарғыны”
дайындаған –
Эссен
 Кіші жүздің соңғы ханы –
Шерғазы Хандық билік Бөкей ордасында
1845 жылға дейін сақталды.
 Қазң 1812 жы соғысқа
қатысуы
...Орынбор губерниясында
 40 кавалериялық полк
құрылды.
Ресей мемлекетіне қауіп төніп
келе жатқандығы туралы үндеу
қабылданды
1812 жылы 6 шілде.
Орынбор губерниясының соғыс
басталғандығы туралы хабары
жетті –
1812 жылы қазан, қараша
айларында.
Ел достығы рухын көтеруге ат
салысқан
Байсақал Тілекұлы.
Тұз өндіруші қазақтар орыс әскері
пайдасына
22 000 сом ақша жинады (1 млн.
пұт).
“Қасиетті Анна” орденіне ие
болған –
Сағит Хамитұлы.
Күміс медальмен марапатталған –
Майлыбайұлы.
Көгілдір ленталы медальмен
марапатталған –
 Қ. Зындағұлұлы.
Георгий орденінің толық кавалері
болған –
Н. Жанжігітұлы.
Лейпциг, Глогау қалаларына
шабуыл жасауға қатысқан –
Жанжігітұлы, Байбатырұлы.
Қазақтар Башқұрт полкі
құрамында шайқасты.
Кутузовтың қолынан награда
алған Якоб Вельяков.
Халық арасында әрі батыр, әрі
ақын ретінде танылған –
Ә. Байбатырұлы.
1837 жылы Александр патша
қабылдауында болған
Н. Жанжігітұлы.
Қазақтар Отан соғысына
ерікті түрде қатысты.
 1837 – 1847 жж. К. Қасымұлы
басқарған көтеріліс. 10жыл.
Қоқан билеушісінің Саржанды
өлтірген жылы –
1836жыл.
XIXғ. 2030ж. Сыр бойына бекініс
тұрғызған –
Хиуа хандығы.
Кенесары көтерілісінің басты
мақсаты –
отарлауды тоқтату.
Қасымұлы көтерілісі –
бүкіл Қазақстанды қамтыды.
Кенесары көзқарасына ықпал
еткен адам –
әкесі Қасым.
Кенесарының алғашқы қарсылығы
–
 1837ж(Ақтау бекінісіне).
Кенесары әскерінің Ақмола
бекінісіне шабуылы –
1838ж. мамыр.
Кенесары көтерілісіне қатысқан
аймақтар – Құсмұрын,
Көкшетау, Қарқаралы.
Кенесары көтерілісіне қатысқан
би –
Жоламан Тіленшіұлы.
1841ж. Кенесары қоршаған Қоқан
бекіністері –
 Созақ, Жаңақорған,
Ақмешіт.1841ж.
Кенесары Ташкентке аттанды,
алайда жорықтың тоқтау себебі
–   с
арбаздар арасында жұқпалы
ауырудың таралуы.
Кенесарының хандық билікті
қолға алған жылы –
1841ж.
Кенесары билер сотын жойып,
оның орнына
хандық сотты кіргізді.
Кенесары құрған хандық
кеңестің Әбілқайыр хан кезіндегі
ақсақалдар кеңесінен ерекшелігі
–
 билік хан қолында болды.
Опасыздық үшін беретін жаза
өлім.
1843ж. Кенесары көтерілісін
жаншуға жіберілген
 Лебедев отряды.
Лебедевтің жазаға тартылу
себебі
дәрменсіздік көрсеткені үшін
Кенесары қолдаған шаруашылық
егіншілік
1844ж шілдеде Кенесарыға
қарсы ұрыста мерт болған
сұлтандар саны
44(Ахмет Жантөреұлының
отряды).
1845ж. Кенесарының аулына
келген елшілік
Долгов, Герн елшілігі.
Патша үкіметі мен Кенесары
арасындағы келіссөздердің
тоқтап қалу себебі –
жазалаушылардың
бассыздығының, Кенесары
талаптарының орындалмауы.
Кенесары Сарарқадан бет алды
Ұлы жүзге.
Кенсарының өзіне ермеген белді
тұлғалардың ауылын ойрандауы
Жетісудағы белді рулардың
Ресейден көмек сұрауына
себепші болды.
Кенесарыны оның Қоқан
бектеріне қарсы күресін
қолдаған батырлар – Тайшыбек,
Саурық, Сұрыншы.
 Қырғыз манаптары Кнесарының
Қоқан хандығына қарсы
ұсынысын жауапсыз
қалдырды.
Кенесары көтерілісі кезіндегі
патша
 I Николай.
Кенесары 1847ж. қырғыз жеріне
басып кіріп, Бішкекке жақын
Майтөбе деген жерде жеңіліс
тапты.
18361838 жж.
 Ішкі (Бөкей) ордасындағы
шаруалар көтерілісі.
Кіші жүз территориясы –
850 мың шақырым.
Бөкей ордасы
Жайық пен Еділ аралығында.
Император I Павелдің
жарлығымен
Кіші жүз қазақтарының  осы
жерде көшіпқонуы
заңдастырылған уақыт –
1801ж.
Патша үкіметінің Кіші жүз
руларының күресін біршама
бәсеңдеткен – Жайық, Еділ
арасында қоныстануға
рұқсат беруі.
Жас құс деген жерде хан
сарайы салынды.
1827ж. ұйымдастырылған 12
биден құралған Орда
әкімшілігінің басты құрамды
бөлігі – хандық кеңес.
Көтеріліске себеп болған
Жәңгір ханның өз қайын атасы
Қарауылқожа Бабажанұлын
Каспий теңізі өңірінде көшіп
жүрген қазақ руларына
билеуші етіп тағайындауы
түрткі болды.
Исатайдың  Орынбор генерал
губернаторының көрсетуі
бойынша жала жабылып, сотқа
тартылған жылы – 1823ж.
Ішкі Ордадағы көтеріліс
бөлінді – үш кезеңге.
1837ж. 15қазанда Теректіқұм
деген жерде ауылы
талқандалған Жәңгірдің
сыбайласы –Балқы
Құдайбергенұлы.
1837ж. қазанда ханның
резиденциясын қоршаған
көтерілісшілер саны – екі мың.
700 жүз казак әскері, 400
жүзден астам хан
жасақтарынан құрылған
жазалаушылар Исатай қолына
қарсы тұрды – 1837ж. қараша.
Исатай көтерілісін басуды
тездеткен жағдай – Кенесары
көтерілісінің Кіші жүз жерін
шарпуы.
Исатайды ұстап берген адамға
– 1000 сом тігілді.
Көтерілісшілер Гекке мен
Жәңгірдің біріккен әскерімен
Тастөбе деген жерде кездесті.
Исатай Ақбұлақ деген жердегі
ақырғы шайқаста қайтыс болды
– 1838ж.
Исатай көтерілісі бойынша сот
жазалау ісін басқарған – Гекке.
Исатай көтерілісінен кейін Ішкі
Ордадағы 1842ж. шаруалар
көтерілісін басқарған –Аббас
Қошайұлы, Лаубай
Мантайұлы.
М. Өтемісұлы өлтірілді –
1846ж.
XIX ғ. 50жылдары қазақ
шаруаларының патша
үкіметінің отарлау саясатына
қарсы күресі –Ж.
Нұрмағамбетұлы.
1843ж. Жанқожа құлатқан
бекініс – Хиуа бекінісі.
1756ж. Жанқожа батыр Жаңа
қаланы көтеріліс тірегіне
айналдырды.
Райым(Қазалы) бекінісі
салынды – 1847ж.
Жанқожа көтерілісі жаншылды
– 1860ж.
XIX ғ. 50жылдары Арал
бойындағы көтерілістің
жетекшісі – Есет Көтібарұлы.
Орынбор әкімшілігі Есетті
ұстауды жүктеді – Арыстан
Жантөринге.
1855ж. шілдеде Есет тобы
қырып салған – Жантөрин
тобын.
Есеттің Орынборға барып
лажсыз патша билігін
мойындаған уақыты – 1858ж.
1820ж. Хиуа ханы Мұхамед
Рақым 2000ға жуық қазақ
ауылын шауып кетті.
Қазақ  шаруаларының Қоқан
хандығына қарсы Тетек төре
бастаған көтерілісі 1821ж.
болды(10 мың).
Балаларды Орта Азия
базарларында құлдыққа
сатты.
Қоқан езгісіне қарсы қазақ
қырғыз шаруаларының
Әулиеата маңындағы
көтерілісі 1858ж. болды.
1858ж. Қоқан ханы Хұдияр
қазақ феодалдарын қабылдап
– Ішінара жеңілдіктерге
келісім берді.
1858ж. Қоқан езгісіне қарсы
күрестің тарихи маңызы –
Қоқан езгісінен құтулуға
себепші болды.
                   Қазақстанның
қытаймен саяси
экономикалық
байланыстары.
18051806 жж. Ресей үкіметі
осы елмен қатынасты ретке
келтіруге ұмтылды –
Қытаймен.
XIX ғасырдың басында
Шыңжан мен Қазақстанда
сауда байланыстарының ірі
орталықтары –
Семей,Перопавл.
18051806ж. Ресей үкіметінің
Пекинге жіберген елшілігі
Ургадан қайтып оралуға
мәжбүр болды – Қытай.
XIX ғ. 1ші жартысында
Қаз.Қытай көпестерінің жиі
сауда жасайтын
орталықтарының бірі –
Бұқтырма.
XIX ғ. басынан Петропавл,
Семей арқылы Қытайға
баратын саудагерлерді қорғау
жүктелді – Қарулы
казактарға.
Ресей үкіметінің Шыңжан
базар жәрмеңкелерінде негізгі
сатылатын тауарлары
өнеркәсіптік дайын
бұйымдар.
Үлкен Тибетке дейін жетіп,
Кашимирде болып, Ресейде
кең таралып кеткен Кашимир
шәлісін жеткізген грузин
көпесі – Семен Мадатов.
Ресей мен қытайдың сауда
байланыстарына кедергі
жасаған –мемлекет аралық
келісімдердің болмауы.
Қаз. Шекаралық бекіністері
арқылы өтетін ҚытайРесей
сауда керуендеріне баж
салығы көбейтілді  XIX ғ. 30
жылдары.
1811ж. Ресей үкіметі
тілмәшінің Бұқтырмаға
келудегі мақсаты –
Қытаймен саудадағы
Бұқтырманың мүмкіндігін
анықтау.
XIX ғ. бірінші ширегінде
Ресей үкіметінің Тибет пен
Қазақстан арқылы байланыс
жасауына үлкен үлес қосқан
Сібір шекарасының бастығы –
Глазенап. Ұлы жүздің Ресейге қосылуы.
Қоқан мен Хиуаның 3040
жылдардағы саяси ниеті
Қазақстанның Оңтүстігі мен
қырғыз жерінің Ресей иелігіне
өтуін қаламады.
XIX ғ. 2030 жылдары Азия
комитеті құрылды.
1817ж. Сұлтан Сүйік
Абылайұлының қарамағындағы
Жалайыр руының 66 мың адамы
Ресей құрамына алынды.
XIX ғ. Орта жүз бен Ұлы жүз
аумағы жапсарында салынған
Ресей әскери бекіністері – Ақтау,
Алатау, Қапал.
Ұлы жүздің оңтүстік аймақтарын
билігінде ұстаған – Қоқан
хандығы.
1853ж. Ресейдің қоластына
қараған бекініс – Ақмешіт.
1825ж. Ресей билігін мойындаған
Жетісудағы – Үйсін болысының
қазақтары.
1847ж. салынған бекініс – Қапал.
Ұлы жүз қазақтарын басқару
туралы Ресейлік пристав
тағайындалған жыл – 1848.
Қаскелең өзені бойындағы Қоқан
хандығының тірегі – Таушүбек
бекінісі.
Таушүбек бекінісінің патша
үкіметіне қан төгіссіз берілген
жылы – 1851ж.шілде.
1853ж. Талғар өзенінің Ілеге құяр
жерінен Іле бекінісін тұрғызған –
Перемышельский отряды.
1854ж. көктемінде
Перемышельский отряды Верный
бекінісінің іргетасын көтерді.
Ұлы жүз приставы
резиденциясының Қапалдан
Верныйға орын ауыстырған жылы
– 1855ж.
Сыра зауыты – 1858ж. салынды.
XIX ғ. 60ж. бекіністе Ш.
Уәлиханов тұрды.
1859ж. Ұлы жүзде тұрғызылған
бекініс – Қастек бекінісі.
1860ж. қазанда Алатау округінің
билеушісі Калпаковскийдің
Қоқан әскеріне соққы берген жері
– Ұзынағаш(3 күндік соғыс).
Жетісудің Қоқан озбырлығынан
құтылуына ықпал еткен
Ұзынағаш түбіндегі жеңіс.
1860ж. Ресей әскеріне қарсы
қоқандықтармен бірге шайқасқан
– Кенесарыұлы Сыздық сұлтан.
XIX ғ. 50ж. аяғы, 60ж басында
Орта Азия үшін талас болды –
Ресей мен Англия арасында.
1864ж. Түркістан бекінісін
алғанда орыс әскерін басқарған
полковник – Черняев.
1865ж. орыс әскерлері басып
алған қала – Ташкент.
Бұхар хандығы Түркістан
генералгубернаторлығының
құрамына 1866ж. кірді.
Қазақстанның Ресейге қосылуы
150жылға созылды.
 XIX ғ. бірінші жартысындағы
Қазақстан мәдениеті.
Қазақтар араб тілінде оқыды.
XIX ғ. білімін жалғастыру үшін
ауқатты атааналар балаларын
жіберді – Бұқара, Ташкентке.
Азиялық училище 1789жылы
ашылды.
1813ж. Орынборда  ашылған
әскери училищелер Ресейлік
билеу әкімшілігі үшін
шиновниктер даярлаумен
айналысты.
1831ж. қыркүйекте орысша білім
беретін училище ашылды –
Семейде.
1836ж. жанында қазақтар үшін
интернаты бар училище
Өскеменде ұйымдастырылды.
Неплюев кадет корпусы –
1844ж. Орынборда құрылды.
“Бөкей мен Мәулен” повесінің
авторы – Даль.
Пушкиннің Жайық жағасына
келуі  Пугачев көтерілісіне
байланысты(1833).
Пушкиннің Орынбор жерінде
болғанда жазған еңбегі –
«Пугачев бүлігінің тарихы».
Пушкин «Қозы Көрпеш Баян
сұлу» поэмасын қағазға
түсірді.
Каспий теңізін зерттеген –
Корелин.
19ғ. 1ші жар. Қазн туралы
құнды еңбек жазған – Левшин.
  XIX ғасырдың 1ші
жартысындағы қазақ әдебиеті.
Махамбет Өтемісұлы 1804
1846жж.
Махамбетті Жәңгір хан ұлы
Зұлқарнайынмен қосып оқуға
жіберді – Орынборға (1824
1829).
Махамбеттің түрмеде отырған
жылы – 1829ж.
Махамбеттің Бөкей ордасы
билеушілеріне ашық білдірген
өлеңі – Баймағамбет сұлтанға
арналған өлеңі.
Суырып салма өнерді
жетілдірген – Шернияз.
Алматы облысы Жамбыл
ауданына қарасты Қарақыстақ
деген жерде дүниеге келген –
Сүйінбай Аронұлы (18221895).
Ірі эпик ақын, жастай екі көзінен
бірдей айырылған – Шөже
Қаржаубайұлы.
«Қозы КөрпешБаяе Сұлу»
жырының ең көркем нұсқасы –
Шөженің айтуымен таралған.
Ш.Уәлиханов суырыпсалма
өнерін жоғары бағалаған –
Шөже.
 Қазақстандағы 186768жжғы
реформа
1865ж. Патша үкіметі ХІХ ғң
60жылдары Қазақстанның
басқару жүйесін өзгерту үшін –
  Бутков басқарған комиссия
құрылды.
Комиссия қазақ даласын 2
облысқа бөлуді ұсынды.
1868жға дейін Қазақстанда 2
генералгубернаторлық болды
(Батыс, Шығыс).
1865ж. Қазақ өлкесін басқару
ісін өзгертуді дайындау ішкі
істер министрлігі кеңесінің
мүшесі Гирс басқарған «Дала
комиссиясына» жүктелді.
1865ж. 5 маусымда ІІ Александр
патша өмірі бойынша
дайындалған   өлкені зерттеп
білу.
Қазақстанды билеуді халықтың
өзінөзі басқару негіздерінде
қайта құруды талап еткен –
Ш. Уәлиханов.
ІІ Александр патша
«Сырдария мен Жетісу
облыстарын басқару туралы
ережені» – 1867ж. шілдеде
бекітті.
«Торғай, Орал, Ақмола, Семей
облыстарын басқару туралы
уақытша ережені»  1868ж.
қазанда бекітті.
Орынбор мен Торғай облысы
Орынбор генерал
губернаторлығына бағынды.
Жетісу, Сырдария облыстары
Түркістан генерал
губернаторлығына бағынды.
Ақмола, Семей облыстары
Батыс генерал
губернаторлығына бағынды.
1872ж. Бөкей хандығының
жері Астрахань губерниясына
кірді.
Маңғыстау приставтығы
Закаспий облысына енгізілді.
186768 жғы реформаның бір
түйінді жері – әскери және
азаматтық биліктің
генерал губернатор қолына
шоғырлануы болды.
Түркістан генерал
губернаторлығына Қытай мен
Иран сияқты елдермен
дипломатиялық
келіссөзжүргізуге рұқсат
берілді.
Облыс басында әскери
губернатор отырды.
Облыстық басқарма 3 бөлімнен
тұрды – шаруашылық, сот
және жарлықты іске асыру
Облыстар уездерге бөлінді.
Ауылдарға енген шаңырақтар
саны – 100200.
Уез бастықтарын генерал
губернатор тағайындады.
Салықтан босатылған –
Шыңғыс тұқымдары.
Отырықшы елді мекендерінде
полициялық және басқару
билігі ақсақалдар қолына
берілген облыс – Сырдария.
Губернатор бекіткен
Қазақстандағы отаршылдық
сот жүйесінің төменгі буыны –
билер мен қазылар соты;
оларды бекітті әскери
губернатор.
186768жж. реформа бойынша
әкімшілік басқару – 5ке
бөлінді.
Капиталистік құбылыстар ене
бастады – ІХғ.соңы.
   ХІХғ.ң 6070
жылдарындағы қазақ
халқының азаттық күресі
 Қазақ даласы бойынша бәріне
міндетті «Шаңырақ салығы»
енгізілді: 13 сомға дейін.
Орал мен Торғай облысындағы
көтеріліс (186768ж.):
уақытша ережемен
байланысты еді.
Көтеріліс басшылары –
жеңілдіктерінен айырылған
ру басшылары еді.
1869ж. Фон Штемпель
басқарған топқа көтерісшілер
Жамансай көлі маңында
шабуыл жасады.
1869ж. наурызмаусым
айларында шаруалар өз
феодалдарына қарсы 41
шабуыл жасады.
Көтерілісшілер саны – 3мың.
Маңғыстаудағы көтерілісті
басу үшін әскери құрама
әкелінді – Кавказдан.
1870ж. Маңғыстау
көтерілісшілерінің басшылары
– Досан Тәжіұлы, Иса
Тіленбайұлы.
«Бұларды келістіріп жазалау
керек» деген – әскери
министр Милютин.
Адай елі 2жылдың
ішінде160мың сом салық
төлеуге тиіс еді.
1870ж. Маңғыстау көтерілісі
кезінде қазақ шаруаларының
рухын көтерген – Рукин
отрядының талқандалуы.
Көлұлы басқарған 3000ға
жуық шаңырақ 1870ж.
желтоқсан айында Хиуа
хандығына өтіп кетті.
Көтерілістің жеңілуінің бір
себебі – рулық
патриархалдық
құбылыстардың сақталып
қалуы.
Маңғыстау көтерілісінің
ерекшелігі – жалдамалы
жұмысшылардың қатысуы.
Адайлықтар соғыс шығыны
ретінде 90000 қой өткізуге
міндеттенді.
1870ж. көтеріліс орталығы
Маңғыстау.
  Қазақстанда капиталистік
қатынастардың дами
бастауы
Қазақстанға қоныс аудару
ХІХғң 60жылдар
ортасында басталды.
Шымкент, Әулиеата, Ташкент
уездерінде 18841892ж.
аралығында құрылған
  қоныстар саны – 37.
1868ж. «Жетісуда
шаруаларды қоныстандыру
туралы» уақытша ереже
қабылдағанКолпаковский.
186880жж қоныс
аударушылардың көп келген
аймағы – Жетісу.
Жан басына 30 десятина жер
берілді.
Ауылдық пролетариаттың әлі
қалыптасып үлгермеген
тобына жататын – қазақ
жатақтары.
Бөкей ордасында тұңғыш
жәрмеңке 1832ж. ашылды.
ХІХғ.жәрмеңкенің басты
дамыған өңірі – Ақмола
облысы.
Қарқаралы уезіндегі
жәрмеңке 1848ж. Қоянды
деген жерде ашылды.
1883ж. жаңа ережеге сай
шаруалар салықтан 3 жылға
босатылды.
1893ж. 15 десятина жер
бұрын қоныстанған
шаруаларға берілді.
Мемлекеттік банктің
бөлімшелері ашылған қалалар
– Петропавл, Семей, Орал,
Омбы, Верный. ХІХғ. соңында халық көп
қоныстанаған қалалар – Орал,
Верный.
   Қазақстанның Шыңжаңмен
өзара байланыстары
1851жға дейін Ресейдің Цин
империясымен сауда
экономикалық  байланысы –
Кияхта қаласы арқылы жүзеге
асырылды.
Ресей 1851ж. Қытай мен Құлжа
келісіміне қол қойды.
1855ж. Шыңжаң мен Қазақстан
сауда байланысын уақытша
тоқтатақан – Шәуешектегі орыс
көпестерінің сауда орындарын
жергілікті тұрғындарының
өртеуі.
18
1864ж. Қащғарияда құрылған –
Жетішар мұсылман мемлекеті.
1881ж. Петербург келісіміне қол
қойып, бұл келісім Ресей мен
Қытайдың Қазақстан арқылы
сауда байланыстарына кең жол
ашты.
1882ж. Англияда су кемесін
сатып алған Верный көпесі –
Юлдашев.
Іле су жолы – 1883ж. Ашылды,
соңғы нүктесі – Сүйдін бекінісі.
ХІХғң екінші жартысындағы
орысқытай қарым
қатынастарындағы белді оқиға –
Іле су жолының ашылуы.
Жетісу өлкесіндегі ірі жәрмеңке –
Қарқара.
Қазақ жері арқылы Ресейдің
Шыңжаңмен тауар айналымының
дамуы  Англия тарапынан
бәсекелестікті өршітті.
1890ж. маусымда Шыңжаңмен
сауда ұйымдастыру үшін:
Түркістан округімен қатар
Семей сауда округі құрылды.
1894ж. тамызда Сібір темір
жолы іске қосылды.
1845ж. Торғай бекінісі салынды.
  ХІХғ. аяғындағы
Қазақстанның әлеуметтіксаяси
дамуы
1886ж.маусымда «Түркістан
өлкесін басқару және онда жер
салық өзгерістерін енгізу»
туралы ереже бекітілді.
1886жылғы ережеге сай Түркістан
өлкесінде 3 облыс құрылды –
Сырдария, Ферғана, Самарқан.
1891ж.наурызда қабылданған
ережеге сай Дала генерал
губернаторлығы құрылды,
орталығы – Омбы.
1891ж.ережеге сай Жетісу, Орал
облыстық әскери губернаторы
осы өңірлердегі казак әскерінің
үкімет тағайындаған атаманы
болып есептелді.
Ақмола, Семей, Жетісу, Орал,
Торғай облыстарын басқару
туралы ереже – 1891ж.бекітілді.
1891ж.ережеге сай мұсылман ісін
жүргізетін төменгі сот буыны –
халық соттары.
18861891жж. «ережеге» сай
уездік, облыстық тұрғындарға
қатысты мәселелерді шешетін сот
жиыны – соттардың төтенше
съезі.
Кен орындарында балалар еңбегі
кеңінен пайдалана бастаған уақыт
– ХІХғң 90жылдары.
16жасқа дейінгі жас
өспірімдердің жұмысшылар
арсындағы үлесі – 14%.
Жұмысшылардың Қазақстан
жағдайындағы таптық
қарсылықтарының бірі – өндіріс
орнын тастап кетуі.
ХІХғ.соңынан өндіріс орнын өз
еркімен тастап кеткендерге
қолданылған жаза – 3 айға дейін
абақтыға қамау.
ХІХғ. ІІжартысында өндіріс
орындарындағы қазақтардың
үлесі – 6070%.
1888ж. Өскемен уезіндегі кен
өндірісіндегі қазақ
жұмысшылары ереуілінің
нәтижесі – жалақыларын
арттырды.
1893ж. алтын өндіріс орнындағы
әйелдердің үлесі – 17,8%.
Жұмысшы қозғалыстарының
саяси әлсіздігінің себебі –
өндіріс орындарының
ұсақтығы, жұмысшылар
санының аздығы.
Ұйғырлар мен дүнгендердің
Жетісуға қоныс аударуы
Ұйғырлар мен дүнгендердің
қоныс аударуы азаттық күресіне
байланысты.
Ұйғыр, дүнгендер Жетісу
өлкесіне қоныс аударуы – 45000
ұйғыр, 5000 дүнген.
Ұйғырлар есебінен
ұйымдастырылған болыс саны –
6 ұйғыр болысы.
Әрбір дүнгенге берілген жер
көлемі – орта есеппен  3
десятина.
Ұйғыр халқының музыкасы, әні
мен биі жөнінде айтқан ғалым –
Ш.Уәлиханов.
Ұйғыр халық ауыз әдебиетінің
ескерткіші  «Он екі мұқам».
   Орыс демократиялық
мәдениеті және Ш.Уәлиханов
ХІХғ. ІІжартысында Алтай,
Жетісу, Орта Азияға саяхат
жасап, зерттеу жүргізген –
СеменовТяньШаньский.
Мейердің «Орынбор
ведомствосының қырғыз даласы»
еңбегі – Кіші жүз тарихын
сипаттауға арналған.
Іле, Жетісуды зерттеп, халық
ауыз әдебиеті үлгілерін зерттеп
жариялаған – Шығыс
зерттеушісі академик Радлов.
Шевченконың қазақ жерінде
айдауда болған уақыты – 1847
57жж., оның қазақ, украин
халықтарын салыстыра
жырлаған өлеңі  «Менің
ойларым».
Қазақстан тарихы зерттеуді
ғылыми жолға қоюда орыс
географиялық қоғамының
Орынбордағы, Омбыдағы,
Семейдегі бөлімшелері
1845ж.ашылды.
Ш.Уәлихановтың шын есімі –
МұхамедҚанапия. (1835
65жж.) .
Шоқан Құсмұрын бекінісінде
туған.
Шоқанның санасезімінің ерте
оянуына әсер еткен – әжесі
Айғаным.
1847ж.12жасар Шоқан
Омбыдағы Сібір кадет
корпусына оқуға түсіп 18
жасында бітірді.
Ол географ СеменовТянь
Шаньскиймен бірге болып,
1856ж. Құлжаға барып
қайтады.
Шоқанның досы, ғалым,
географ    СеменовТянь
Шаньский.
Қырғыздың «Манас» жырын
зерттеген.
Оны әлемге әйгілі еткен – 1858
59ж. Қашғар саяхаты.
Шоқанның досы орыс
жазушысы – Достоевский.
1864ж. Шоқан генерал
Черняевтің әскери
экспедициясы құрамында
Әулиеата бекінісін алудағы
әскери қимылдарға қатысады.
1864ж. Шоқан Верныйда
болды.
«Русский инвалит» газетінің
51санында Қытайдағы
дүнгендер көтірілісі туралы
ақырғы еңбегі 1865ж.
жарияланды.
Шоқан 1865ж. сәуірде Алтын
Емелде қайтыс болды.

Қазақстандағы халық ағарту
ісі
 Түркістан статистикалық
комитеті қашан құрылды?
1868 ж.
Семей стстистикалық комитеті
қашан құрылды?   1878 ж.
Өлкені зерттеуді жолға қоюда
ерекше орын алған облыстық
статистикалық комитеттер
қашан құрылды?   ХІХ ғң 80
жылдарында.
Семей облыстық
статистикалық комитетінің
мүшесі болған – Абай.
Алғашқы қоғамдық кітапхана
қашан және қайда ашылды?
1883 ж, Семейде.
Тұңғыш қазақ мұғалімдік
мектебі қайда, қашан ашылды?
1883 ж, Орск қаласында.
ХІХ ғ. Теңізде жүзу ісін
үйрететін мектеп ашылған қала
– Атырау.
Исламдық мектептерге шек
қоюға бағытталған Орынбор
губернаторы Крыжановскийдің
«Ресейдің шығыс бөлігіндегі
мұсылмандықпен күресу
шаралары» қашан бекітілді?
1867 ж.
Жетісу облыстарын басқару
туралы ережеге сай ағарту
ісінің дамуына қазақтарға өз
еріктерімен қаржы жинау
құқы берілді.
Сырдария, Жетісу обл. Оқу
орындарының қызметін
бақылаған кім? Түркістан
генералгубернаторы.
Ақмола, Семей
облыстарындағы оқу орындары
Батыс Сібір округіне
бағындырылды.
Ресей империясы мұсылман
мектептерінің алдағы дамуы
туралы мәселе алғаш рет
үкімет шешімінде қашан
бекітілді?          1870 ж.
«Ереже» бойынша
медреселердің оқу жылы
мамырда басталып,
тамызда аяқталған.
Петропавл қалалық
мұсылмандар кітапханасы
думаның қаржыландыруымен
қашанға дейін жұмыс істеді
1910 ж дейін.
1888 ж. деректер бойынша
Түркістан өлкесіндегі
медреселер саны қанша?   106
медресе.
1896 ж. Торғай обл. Ресейдің
оқу орындарында білім алған
қазақ студенттерінің саны —
50ге жуық.
Петербург университетінің
заң факультетін бітірген,
Семей облысынан шыққан
алғашқы кәсіпқой қазақ
заңгері – Жақып Ақбаев.
Алтынсарин және Абай.
Көрнекті ағартушы, жаңашыл
педагог — Ы. Алтынсарин
(18411889).
Ыбырайды тәрбиелеген кім?
Атасы Балғожа би.
1879 ж. Ыбырай Алтынсарин
Торғай облысы
мектептерінің инспекторы.
Ы. Алтынсарин қай қалада
тұңғыш қыздар мектеп
интернатын ұйымдастырды?
Ырғыз қаласында.
Ы. Алтынсаринның орыс
алфавиті негізінде
құрастырылған басты еңбегі
— «Қырғыздарды орыс
тіліне үйретуге негізгі
басшылық», егіншілікті
уағыздайтын әңгімесі —
«Қыпшақ Сейітқұл».
Қазақ жазба әдебиетінің
негізін салушы — Абай
Құнанбайұлы (18451904).
Абай Семейдегі Ахмет Риза
медресесінде оқыды.
Неге медресені бітіре алмады?
Құнанбай ел билеу ісіне
тартқысы келді.
Абайдың ұлы Әбдірақыман
ортеллерри училишесін
бітірді.
Өнер және музыка
мәдениеті.
«Лепсі алқабын қоршаған
таулар» атты картинасымен
қазақ жерінің сұлулығын
көрсеткен кім? Верещагин.
1868 ж. Париждегі
дүниежүзілік көрмеде ұлттық
киімдер болды.
Қазақ музыка аспаптары 1872
ж. Мәскеуде көрмеде
көрсетілді.
Жергілікті ұста, шеберлер
дайындаған бұйымдар
Петропавл, Көкшетаудағы
көрмелерде көрсетілді.
Сақина, сырға, білезік
жасағандар — зергерлер.
Күйші, аспапты музыканың
классигі, Бөкей ордасының
Жиделі деген жерінде дүниеге
келген — Құрманғазы.
Құрманғазының алғашқы
ұстазы — Ханбазар.
Құрманғазының «Кішкентай»
күйі кімге арналған?
Исатайға.
Құрманғазының еркіндікті
аңсаған, халықтың жеңілмес кейпін көз алдыңа әкелетін
шығармасы — «Сары Арқа».
Құрманғазының би күйі —
«Қызыл қайың», «Балбырауын»
Домбыра өнеріндегі лирикалық
бағыттың негізін салған күйші —
Дәулеткерей Шығайұлы (1820
1887).
Дәулеткерейдің көзқарасын
қалыптастыруға ықпал еткен
оқиға? 183638 ж Бөкей
хандығындағы көтеріліс.
 Шертпе күйдің негізін қалаушы
— Тәттімбет Қазанғапұлы
(Бестөре).
Қобызшы Ықыластың патша
шенеуніктері мен байларды
кекейтін күйі — «Жарым
патша».
Алтынсаринның «Кел, балалар,
оқылық» өлеңіне ән шығарған —
Жаяу Мұса Байжанұлы.
1860 ж. Жаяу Мұса Шорманның
балаларының жаласымен
Тобылға жер аударылды.
Біржанның ызакекке толы, сол
заманның өкілдерін түйреуге
бағытталған өлеңі — Жанбота.
Біржанның әншілікақындық
өнерінің дами түсуіне әсер еткен
— Абаймен кездесуі.
«Маңмаңкер», «Сырымбет»,
«Балқадиша» әндерінің авторы —
Ақан сері (18431913).
Ресей азаттық қозғалысының
өкілдері Қазақстанда.
Польшадан жер аударылған
Густав Зелинскийдің поэмасы —
«Қырғыз» («Қазақ»).
Польша азаттық күресінің 60 ж.
Қазақстанда болған өкілдері
ішінен ерекше көзге түскені —
Гросс.
Польша азаттық күресінің Семей
жерінде болған белгілі өкілі —
Гросс.
ХІХ ғ. соңында Ресейден саяси
жер аударылғандардың біршама
шоғырланған өңірі — Шығыс
және Орталық Қазақстан.
Польшадан жер аударылғандар
Сібірге жіберілді.
Адам Беловский Семей обл.
Өскемен уезінің геологиялық
картасын жасаумен шұғылданды.
Тарбағатай таулары мен Қалба
жотасын зерттеген — Михаэлис.
ХХ ғң басындағы өлкедегі
жағдай.
ОрынборТашкент шойын жолы
1906 ж. қаңтарда пайдалануға
берілді.
ХХ ғ. басында Қазақстада
негізінен дамыған өндіріс саласы
— кен өндірісі.
19051907 ж. ревлюция ірі
өнеркәсіп орны — Успен кеніші.
Отарлық ұлт аудандарының
«Сілкініп оянуына» негіз болған
1905 ж. «Қанды жексенбі».
1905 ж. мамырда Қарқаралыда
болған үкіметке қарсылық
жиынына қатысқан — М.
Дулатов.
Қазан айында жарияланған патша
манифестінің жұртты алдау
екендігін «Алаш» сияқты
ұлттық партиялар әшкереледі.
1905 ж. қарашада Семей обл.
Губернаторы Галкиннің әскери
күш шақыруына себеп болған
оқиға – поштателеграф
қызметкерлерінің ереуілі.
1905 ж. желтоқсанында
құрылған — «Орысқырғыз
одағы».
1905 ж. қарашада Жаркент
горнизоны солдаттарының
қарсылығы болдвы.
1906 ж. қаңтарда өлкедегі
қарсылықтарды басуға тапсырма
берген министр кім? Дурнов.
Думаға Ақмола облысынан —
Қошығұлұлы, Жетісудан —
Тынышпайұлы, Семейден —
Нұрекенұлы сайланды.
Семей облысынан мемлекеттік
думаға сайланған, кейіннен
сайлаушылар мүддесінен
ауытқып кеткен тұлға —
Н.Коншин.
1906 ж. қараша мен 1910 ж.
Столыпин үкіметі қабылдаған
аграрлық саясат неге
бағытталды? Революцияны
тұншықтыруға.
190612 ж. аралығында
қазақтардан 17 млн десятина
жер тартып алынды.
ХХ ғ. басында құрылған
қоныстану қоры немен
айналысты? Қазақтардың
жерін тартып алумен.
Столыпин жүргізген реформа —
аграрлық реформа.
ХХ ғғы Жетісудағы
кулактардың үлесі — 25 пайыз.
Столыпиннің аграрлық
саясатынан кейін Ақмола
облысындағы қазақтар саны —
36,6 пайыз.
1911 ж. мамыр айында ереуілге
шыққан «Атбасар мыскендері»
өндірісі.
1912 ж. қазан айында жалпы
ресейлік саяси қозғалыстың
құрамдас бөлігі болған
Байқоңыр көмір өндірісіндегі
ереуіл.
1914 ж. қазақтардан жиналатын
шаңырақ салығының мөлшері —
600 мың.
Бірінші дүниежүзілік соғыс
кезіндегі өндіріс орындарындағы
жұмыс мерзімінің ұзақтығы —
1214 сағат.
Бірінші дүниежүзілік соғыс
жылдары Семей, Ақмола
облыстарынан майданға
тартылған жұмысшылардың
үлесі — 50 пайыз.
Бірінші дүниежүзілік соғыс
кезіндегі 1214 жас
аралығындағы жеткіншектерге
күніне еңбегі үшін 20 тиын
төленді.
ХХ ғң басындағы қазақ
мәдениеті.
А. Байтұрсынұлының 1911 ж.
Орынборда басылған өлеңдер,
аударма, мысалдар жинағы —
«Маса».
191317 ж. «Қазақ» газетінің
редакторы — А.
Байтұрсынұлы.
М. Дулатовтың 1915 ж. шыққан
туындысы — «Терме».
Абай шәкірттерінің ішінен ең мл
мұра қалдырған — Шәкәрім.
Шәкәрімнің кітабы —
«Мұсылмандық шарты».
Ағарту ісін насихаттаған
журнал — «Айқап».
Халық арасында батырлар
жырын насихаттап, шеберлік
сапасына көтерген кім? Н.
Байғанин.
ХХ ғ. басында қазақ бұлбұлы
атанған — Майра
Шамсуддинова.
Абайдың жинағы ресми түрде
баспадан 1909 ж. шықты.
Естайдың әні — «Майда
қоңыр».
«Гәккуді» шығарған кім? Үкілі
Ыбырай.
ХХ ғ. басындағы халық
мәдениетіндегі жанжақты
дамыған сала — Музыка
мәдениеті.
    Қазақстандағы халық
ағарту ісі
«Қазақ» газетінде басылған
«Тағы соғыс» мақаласының
авторы: Ә. Бөкейханов.
190712жж. Қазақстанға
қоныстандырылған адам саны –
2млн 400мың.
1917жға қарай қазақтардан
тартып алынған жер көлемі –
45млннан астам.
1913ж. «Қазақ ұлтының өмір
сүруінің өзі проблемаға
айналды» деп жазған –
А.Байтұрсынов.
«1899 жылдан кейін қазақтар
мен орыстар арасындағы
жанжалдар өмірінің сипатты
белгісіне айналды» деп жазған
– Т.Рысқұлов.
191418жж. Ресей үшін
Қазақстанның шикізат көзі
ретіндегі байланысы күшейді: І
Дүниежүзілік соғысқа
байланысты.
1916ж. ұлтазаттық
көтерілістің басты себебі:19
43жас аралығындағы
адамдарды қара жұмысқа
алу (25 маусым).
Түркістан мен Дала өлкесінен
алу көзделді – 500мың адам.
1916ж. 23 тамызда үстемтап
өкілдерін жұмыстан босату
туралы жарлық шығарған –
Куропаткин.
 1916ж. қозғалыстың ірі
орталығы – Жетісу.
1916ж.тамызда көтерілісшілер
басып алған жәрмеңке
Қарқара.
1916ж. Торғай уезінде хан етіп
сайланған – Ә.Жанбосынов.
Ырғыз, Торғай уездерінде хан
етіп сайланған адам саны – 9.
Көтеріліс сардарбегі – А.
Иманов.
Торғайды 15мың жауынгермен
қоршаған – Иманов.
Имановтың серігі, мерген –
Кейкі батыр.
Торғай көтірілісінің ерекшелігі
– бір орталыққа
бағындырылып,
басқарылудың тәртіпке
келтірілуімен.
Көтерілістің сипаты –
отаршылдыққа қарсы.
1916ж.жазалау нәтижесінде
қазақтар саны кеміді – жарты
млнға жуық.
1916ж. Жетісудан Қытайға
ауып кетуге мәжбүр болған –
238мың (екі жүз отыз сегіз
мың).
«Тыңдаңыздар, қан
төкпеңіздер» деп жазғандар:
Байтұрсынов, Бөкейханов,
Дулатов.
Жетісуда орыс шаруаларының
ішінен Қарқар ошағын
ұйымдастырушылардың бірі –
Е.Курев
Верный уезі Жайымтал
болысының ханы болып
сайланған – Б. Әшекеев.
Боралдайда дарға асып
өлтірілген – Әшекеев.
Қарқарадағы көтеріліс
жетекшілерінің бірі – Ж.
Мәмбетов.
1916ж. Түркістан өлкесінің
генералгубернаторы болып
сайланған – Куропаткин.
Жергілікті казактардан
жазалаушы отряд құрған –
Фольбаум.
1916ж.оқиғалар қарсаңында
енгізілген жаңа салық түрі –
соғыс салығы.
1917ж.27 ақпандағы
революцияның сипаты –
буржуазиялық
демократиялық (монархия
құлатылды).
Уақытша үкіметтің Ресей
жерінде ұлттық келісім
орнатуға бағытталған
шешімінің бірі –
1917ж.20наурыздағы
азаматтардың дін
ұстануына, ұлтқа
жататындығына
байланысты құқықтарын
шектеуді жою туралы
шешім.
1917ж. «Қара жұмысшылар
одағы» құрылған қала –
Верный.
«Солдаттардың орыс
мұсылман ұйымы»
Сергиопольде.
«Жас арбакештер одағы»
құрылған қала –
Петропавлда.
«Қазақ жастарының
революцияшыл одағы»
Әулиеата мен Меркеде.
«Жас қазақ» ұйымы –
Ақмолада.
Кадеттер ұйымының Семейде
шығарған газеті  «Свободная
речь».
Түркістан автономиясының
орталығы – Қоқан (Шоқай)
(ислам).
Ххғ.басында ұлттық сананы
оятушы, кадет партиясыеың
мүшесі болған – Ә.
Бөкейханов.
Түркістан федералистер
партиясы құрылды – 1917ж.
Қоқон қаласында
федералистер партиясы
құрылды – 1917ж.
IV съезді ашқан – М. Шоқай.
1917ж.30қарашада
мұсылмандар манифесі өткен
қала – Қоқан.
1917ж. 2126желтоқсанда
жалпы қазақ съезі өткен қала
– Орынбор. Алашорда төрағасы – Ә.
Бөкейханов.(«Қазақ» газетінде
жарияланды, 10 бөлімнен
тұрды).
Кеңестер билігі алғаш орнаған
қала – Перовск (Қазан).
Жетісу облысындағы Кеңес
өкіметі жеңді – 1918ж.наурыз.
1917ж. Кеңес үкіметіне қарсы
біріккен күштер – Ақ
гвардияшылар мен Алашорда.
1918жсәуірде Ташкентте
құрылған Түрк.АКСРң құрамына
кірген облыстар: Жетісу,
Сырдария.
1917ж.басталған ҚазАКСРн құру
жөніндегі жұмыстың уақытша
тоқтап қалу себебі – Азамат
соғысының басталуы.
191718жж.қазақ, орыс, ұйғыр
еңбекшілері арасындағы
қатынастарды жақсартуға үлес
қосқан – Розыбакиев.
Кеңес үкіметінің кедейлерге
қайтарып берген жер көлемі –
3,5млн десятина.
Оралда, Петропавлда кеңес
өкіметі орнады – 1918ж.қаңтар.
Семейде кеңес өкіметі орнады –
1918ж.қаңтар.
Орынборда кеңестердің Торғай
облыстық І съезі қызыл армия
бөлімдерін құру туралы шешім –
1918ж.наурызсәуір.
Ақмола уездік съезінің Алашорда
автономиясының теріске
шығарған қаулысы –
1918ж.наурыз.
Азамат соғысы – 191820жж.
Азамат соғысы – ол мемлекет
ішінде билік үшін соғыс (Ақтар
vs Қызылдар).
Азамат соғысында
ақгвардияшылармен бір топта
болған – Алашорда.
 Ақгвардияшыларға көмек
ретінде Иран мен Каспий өңіріне
енген әскер – Ағылшын әскері.
1918ж.маусымда атаман Дутов
басып алған қала – Орынбор.
1920ж.қарай Қазақ әскери
Комиссариаты құрған әскери
бөлімшелер саны – 37.
Азамат соғысы жылдары Кеңарал
болысында партизан жұмысын
ұйымдастырушы – Ө.Ыбыраев.
Колчак әскерін талқандау
жүктелген Шығыс майданның
Оңтүстік тобының қолбасшысы –
Фрунзе.
1920ж.наурызда Семей обл.сол
нің ақгвардияшылардан азат
етілуі нәтижесінде жойылған
майдан – Жетісу майданы.
192021жж.өлкедегі еңбек
армиясы қатарында болған
адамдар саны – 6мыңға жуық.
Қарағандыда көмір өндіру
қысқарды – 5 есеге (8млн).
Қазақ өлкесін басқару жөніндегі
комитет құрылды – 1919ж.
10шілде (Пестковский).
Қазревком органы болған
баспасөз – «Ұшқын» газеті.
«Алашорда» үкіметі таратылды –
1920ж.9наурыз.
ҚазАКСРі жарияланды –
Орынборда (астанасы).
ҚазАКСРн құру туралы декрет
шықты – 1920ж.20тамыз.
ҚазАКСР Орталық Атқару
Комитетінің алғашқы төрағасы –
С. Мендешев.
Байтұрсынов пен Сералин
Қазақстанға қосу қажет деп
дәлелдеген аймақ – Қостанай.
Қазақ жерлерін біріктіруде
Қазақстан мүддесін жақтаған –
Ленин.
Азамат соғысы жылдары
мемлекетке 6млн пұт астық
тапсырған уезд – Қостанай.
1926ж. Қазақстандағы қазақ
халқының үлес салмағы – 61,3%.
1926ж. ҚазАКСРң халық саны –
5млн 230мың.
1924ж. ҚазАКСРң астанасы
көшірілген қала – Қызылорда.
1921ж. Қазақстан
комсомолының І съезі өткен қала
– Орынбор (Ғ. Мұратбаев).
Әйелдер қозғалысының көрнекті
қайраткерлері – Оразбаева,
Құлжанова.
«Қырғыз(қазақ) тілінде іс
жүргізуді енгізу туралы» декрет
– 1923ж.
1922ж. Батыс Қазақстанда
ашаршылыққа ұшырағандар
мөлшері – 82 пайыз.
1921ж. «Нақты ет салығы
туралы» декрет блйынша
жартылай көшпелі қазақ
шаруалары – ет салығынан
босатылды.
1921ж. Құрылған  «Қосшы
одағы», 1930ждан кейін
«Кедей одағы».
Ақшалай салық енгізілді –
1924ж.
Салық негізінен көп салынған –
кулактар мен байларға.
192533жж.елді басқарған –
Голощекин.
Қазақстанды индустрияландыру
басталды – табиғи
байлықтарды зерттеуден.
ОралЕмбі мұнайлы ауданын
зерттеген академик Губкин
«Бұл кен орны  мұнайға аса
бай» деген.
Түрксібте еңбек еткен адамдар
саны – 100мың.
Түрксіб пайдалануға берілді –
1931ж. (1933ж.).
«Қазақстан отар болып келді,
солай болып қалды» деп айтқан
– Сәдуақасов.
Голощекин ұсынған идея  «Кіші
Қазан».
Түрксіб жалғастырды – Орта
Азия мен Сібірді.
Орталық Қазақстанда шикізат
байлықтарын зерттеген
геологтар тобының жетекшісі
Курнаков.
   “Кеңес Одағының тұтас
металогенді аймағы болып
табылады”.
1939жылы қалаларда тұрған
қазақтар саны – 375 мың адам.
Индустрияландыру жылдарында
Қазақстанда негізінен қарқынды
жүргізілген – шикізат көздері.
Индустрияландыруды жүзеге
асыруда қолданған әдіс
әміршіләкімшіл жүйеде
басқару.
Түрксіб темір жолында
жұмысшыдан,
“Қазақкөлікқұрылыс” тресінің
басшысына дейін көтерілген –
Қазыбеков.
Қатардағы жұмысшыдан,
Түрксіб темір жолының
бастығына дейін көтерілген –
Омаров.
Түрксіб темір жолы түйісті –
Айнабұлақта(1931).
“Аса ірі бай шаруаларды
тәркілеу туралы” декрет – 1928
жылы.
Колхоз құрылысының негізгі
формасы – ауыл
шаруашылығы артелі.
МТСтер құрылды – 1929ж.
150 шақырым жерден жинап
әкеліп қала үлгісіндегі поселка
жасаған аудан – Шу.
1933 жылы наурызда Сталинге
ашық хат жазған – Рысқұлов.
Бесеудің хаты жазылды –
Голощекинге.
19311933ж. аштықтан
қырылған адам саны  2,1 млн.
(40 пайыз).
Қазақтан басқа халықтың
шығыны – 0,4млн.
Бандитбасмашылардың
көтерілісі деп бағаланған
көтеріліс – Батпаққара.
Көтерілісшілер басып алған
аудан орталығы – Созақ.
Иран, Ауғаныстанға көшіп
кеткендер – Маңғыстау мен
Ойылдан.
Ұжымдастыру алдындағы мал
саны – 40,5млн.
1933 жылы қалғаны – 4,5млн.
19311933ж. Шұбартау
ауданында барлық малдың етке
өткізілгені – 80 пайыз.
1928 жылы Қазақстан
шаруашылығының 2 пайызы
ұжымдастырылса, 1931 жылы
ұжымдастырылды – 65
пайызы.
Ұжымдастыру барысында
компартия Қазақстанның ауыл
шаруашылығы туралы қаулы
қабылдады – 1932 жылы.
1938 жылы Қиыр Шығыстан
көшіріліп әкелінген –
корейлер(100 мыңнан астам)
Алматы, Қызылорда, 57
ұжымшар құрылды.
Ұжымдастыру жылдарындағы
толқулар мен көтерілістер саны
– 372.
Қарақұм көтерілісін,
Орынбордан келіп басқан – 8
дивизия.
Торғайлық асыра сілтеушілер
“Асыра сілтеу болмасын, аша
тұяқ қалмасын” деп млнға
жуық малдан қалғаны – 98мың.
Ұжымдастыру жылдарында тыс
жерге көшіп кеткен адамдар
саны – 1 млннан аса.
Ауыл шаруашылығын
ұжымдастыру бағыты
жарияланды – 1927 жылы.
XVсъезде.
Орталық комитет ҚазАКСРде
ұжымдастыруды негізінен
аяқтауды белгіледі – 1932
жылдың көктемінде.
Лаңкестік жаппай сипат алды –
19371938 жылдары.
1931 жылы Қарағанды облысы,
Осакаров ауданында пайда
болған обсервациялар саны –
25 қоныс.
101 мың қазақтар ГУЛАГ
азабынан өтіп, оның
атылғандары – 27 мыңнан
астам.
1930 жылы атылған жазушы –
Ж.Аймауытов.
Қазақстан “Қызыл астанасы”
салушылардың сатқындығы
деп айыпталғандар – Будасси,
Голдгор, Тынышпаев.
Тіл білімінің негізін салушы
айыпталған – Байтұрсынов.
КСРО конституциясы
қабылданды – 1936 жылы.
ҚазКСР конституциясы
қабылданды – 1937 жылы.
1938 жылы маусымда  Қазақ
КСР Жоғары кеңесіне
сайланған – 300 депутат.
300 депутаттың қазағы – 152.
1937 жылы желтоқсанда
КСРО Жоғары кеңесіне рес
дан сайланған – 44 депутат.
Жазалаудың құрбаны болған,
қазақтың тарихи білімінің
негізін салушы –
Асфендияров.
АЛЖИРде әйелі мен қызы
азап шеккен мемлекет
қайраткері –Т. Рысқұлов.
Сауатсыздықты жою қоғамы
ұйымдастырылды – 1924
жылы.
Ресның ХККі “ҚазАКСРде
бірыңғай еңбек мектептерінің
жарғысын” қабылдады – 1926
жылы.
1931 жылы 1550 жасқа
дейінгілерге енгізілген –
жалпыға бірдей міндетті
оқу.
Қазақстанда тұңғыш жоғары
оқу орны ашылды – 1928
жылы Абай атындағы.
Киров атындағы Қазақстан
мемлекеттік университеті
ашылды – 1934 жылы.
1930 жылдары өзге ресдың
оқу орындарында оқыған
қазақстандық жастар – 20
мыңдай.
Отан соғысы қарсаңында
Қазақстандағы жоғары оқу
орындар саны – 20.
КСРО ғылым академиясының
Қазақстандағы базасы
құрылды – 1932 жылы.
Тараз  қаласы орнында қазба
жұмысын жүргізген – Массон.
Қызылордада ұлттық қазақ
театры ашылды – 1926 жылы
қаңтарда, режиссер –
Шанин(“Еңлік  Кебек”).
Театрға қазақ академиялық
драма театры атағы берілді –
1937 жылы.
Алматыда ұйғыр музыкалық
драма театры ашылды – 1933
жылы.
Қазақ мемлекеттік музыка
театры ашылды – 1934 жылы.
Құрманғазы атындағы Қазақ
мемлекеттік оркестірін
құрған – А.Жұбанов(1934
жылы).
Жамбыл атындағы Қазақ
мемлекеттік филормониясы
ашылды – 1936 жылы. Қазақ кино өнері бастау алған
жылдар – 1930 жылдар.
Бірінші дыбысты фильм
“Амангелді” түсірілді – 1938
жылы.
“Қазақ халқының 1000 әні” және
“Қазақ халқының 500 әні мен
күйі” жинақтарын жариялаған –
Затаевич.
Затаевичке Қазақстанның халық
әртісі атағы берілді – 1932 жылы.
1936 жылы КСРО халық әртісі
атағын алған – Байсеиітова.
Талантты суретші  Ә. Қастеев.
1930 жылдары орнаған жүйе –
социалистік.
1940 жылдары Қазақ кәсіпшілер –
1 млндан астам еңбекшілерді
біріктірді.
Қ. Сәтпаевқа Жезқазған мыс кен
орындарына сіңірген еңбегі үшін
мемлекеттік сыйлық берілді –
1942 жылы.
Отан соғысы басталды – 1941
жылы.
Ж.Жабаев “Ленинградтық
өренім” өлеңін жазды – 1941
жылы.
Германияның қауырт соғыс
жоспары аталды – Барбаросса.
Мәскеу түбінде генералмайор
Панфилов қолбасшылық еткен
дивизия – 316шы атқыштар
дивизиясы.
“Ресей кеңбайтақ, бірақ
шегінерге жер жоқ” – Клочков.
Мәскеу үшін шайқаста 316шы
атқыштар дивизиясы
марапатталды – Қызыл ту
орденімен.
Бородино селосында ерекше ерлік
көрсеткен – Тоқтаров.
М. Ғабдуллин, Т.Тоқтаров Кеңес
Одағының батыры атағын алды –
Мәскеу үшін шайқаста.
Б. Момышұлы – батальон.
Ленинград үшін шайқаста жаудың
қорғаныс ұясының аузын
кеудесімен жауып, қаза тапқан –
С. Баймағамбетов.
Каспий өңіріне соғыс жағдайы
енгізілді – 1942 жылы.
Қазақстанға жақын майдан –
Сталинград.
“Павлов үйі” үшін соғыста ерлік
көрсеткен – Мырзаев.
Минометші – Сыпатаев.
18 жасар ең жас қазақстандық
Кеңес Одағының батыры атанған
– Елеусізов.
2 мәрте Кеңес Одағының батыры
ұшқыш – Т.Бигелдинов.
Жеке өзі жаудың 37 ұшағын атып
түсірген, екі мәрте батыр атағын
алған – С. Луганский.
Қарағандының өкілі, ұшқыш – Н.
Әбдіров.
Батыр, мерген қыз  Әлия.
Пулеметші – Мәншүк.
Мәншүк шайқасқан бригада –
100қазақ ұлттық атқыштар
бригадасы.
Қазақстан комсомолы
қамқорлыққа алған трактор
заводы – Сталинград.
Еділ бойынан көшіріліп
әкелінгендер – немістер.
Рейхстагқа жеңіс туын тіккен
қазақстандық – Қошқарбаев.
Соғыс жылдарындағы
қазақстандық партизандар саны
– 3,5 мың адам(Қ.Қайсенов).
Шетелдегі қарсыласу
қозғалыстарына қатысқан
қазақтар – Егоров, Құсайынов.
Берлин операциясы басталған
уақыт – 1945 жыл 16 сәуір.
Берлинді алды – 2 мамыр.
С.Нұрмағамбетовқа Кеңес
Одағының батыры атағы берілді
– Берлин үшін шайқаста.
Соғыс жылдары Кеңес
Одағының батыры атағын алған
қазақстандықтар саны – 500ге
жуық.
Отан соғысы аяқталды – 1945
жылы.
1998 жылы Назарбаевтің
өкімімен, Халық Қаһарманы
атағы берілген – Бейсекбаев.
Қазақ ғылым академиясы
ашылды – 1946 жылы
маусым(Қ. Сәтбаев).
“XIX ғ. 2040 жылдары
Қазақстан” туралы жазған –
Бекмаханов.
1947 жылы 21 қаңтарда тыйым
салынды – XIX ғ. рухани
мұрасын зерттеуге.
19401950 жылдары қуғын
сүргінге ұшыраған ғалымдар –
Ысмайылов, Сүлейменов,
Кеңесбаев.
1943 жылы ҚазКСР тарихының
авторларының бірі
Бекмаханов
1954 ж. орнынан босатылған
Шаяхметов
Шаяхметовтың орнына
сайланған          Пономренко
Биология, медицина, геология
ғалымдарына тағылған айып
космополит
1950 ж. қазақ жастары оқыған
көрші ел  Қытай
Минералды шикізаттар кен
орындарының картасын
жасағандары үшін Қ.Сәтбаев бір
топ ғалымдарға         Лениндік
сыйлық берілді
ҚазКСР ҒАның философия
және құқық институты құрылған
жыл    1958 ж.
Тіл білімі, әдебиет және өнер
институттары ашылды  1961 ж.
Қаз КСР тарихының II
томдығыжарияланды   195759
ж.
М. Әуезов «Абай» романының 2
кітабын жазып бітірді    1947 ж.
М. Әуезовке Лениндік сыйлық
берілді     1959 ж.
1950 жылдардағы Ғ.
Мүсреповтың романы   «Оянған
өлке»
Ғ. Мұстафиннің шығармалары
«Шығанақ», «Қарағанды»,
«Миллионер»
«Тың игерушілер» очеркінің
авторы   И. Шухов
Сталин өлімінен кейін, ХХ
съезден кейін ақталғандар
Сейфуллин, Майлин,
Жансүгіров, Асфендияров,
Жандосов, Исаев, Мендешов
1952 ж. КСРО мемлекеттік
сыйлығына ұсынылған драма
Абай
Карточка жүйесі жойылды, ақша
реформасы жүргізілді    1947 ж.
Соғыстан кейінгі жылдарда
мектептерге көмек көрсету,
қор жасау үшін
ұйымдастырылған
жексенбіліктер
Соғыстан кейінгі жылдарда
малшы балалары үшін салынған
       мектепинтернаттар
Жалпыға бірдей 7 жылдық
білім беру ісі қайтадан қолға
алынған жыл   1949 ж.
1947 ж. екінші сайланған
ҚазКСР Жоғары Кеңесінің
құрамы   300 депутат
Үшінші сайланғанның құрамы
400 депутат
1955 ж. төртінші сайланғанның
құрамы   450 депутат
1950 ж. республикадағы
коммунистердің саны   58 920
1960 ж. республикадағы
коммунистердің саны   345 115
Ж. Шаяхметов Қазақстан
КП(б) Орталық Комитетінің I
ші хатшысы болып сайланды
1949 ж.
Қазақстан кәсіподақтарының
республикалық I
конференциясы өтті    1948 ж.
19541956 ж. одақтық
органдардың қарауынан
республиканың қарауына  144
кәсіпорын өтті
Сталин қайтыс болды   1953 ж.
1943 ж. жарық көрген «Қазақ
КСР тарихы» атты еңбектің
авторларының бірі   Е.
Бекмаханов
25 жылға сотталып, 1954 жылы
ақталып шыққан   Бекмаханов
Өскемен қорғасынмырыш
комбинаты алғашқы өнімін
берді    1947 ж.
Тың игеру жүргізілген
облыстар    Павлодар,
Ақмола, Көкшетау,
Қостанай, Солтүстік
Қазақстан, Торғай
Тың және тыңайған жерлерді
игеру туралы шешім
қабылданды   1954 ж.
Тың игеру кезінде келген адам
саны        2 млн.
483 шақырым Мойынты – Шу
темір жолы салынды     1950 ж.
1965 ж. республикада халық
шаруашылығында жұмыс
істеген дипломды маманның
саны     0,5 млн.
ҚазКСР ҒА КСР Одағындағы
ірі ғылыми орталықтардың
біріне айналды      19601970
жж.
Катализаторларды
электрохимиялық әдістермен
зерттеу мәселесін көтерген
академик      Сокольский
Республикадағы
гидрогеология, гидрофизика
саласында еңбек еткен
академик       Ахметсафин
Генетика мен микробиологияда
табыстарға жеткен, Лениндік
сыйлық алған академик
Айтхожин
Тоқырау жылдары қазақтар
негізінен меңгерген ғылым
салалары ауыл
шаруашылығы,
медициналықгуманитарлық
Қазақтардың үлесі аз болған
ғылым саласы
жаратылыстану
Тоқырау жылдарында қатты
зардап шеккен ғылым
қоғамдық ғылымдар
Бұрмаланған ғылым саласы
Қазақстан тарихы
Міндетті жалпы орта білім
беру енгізілді     1970 ж.
Еңбек ері атағына ие болған
жазушы      Ғ. Мүсірепов
«Қан мен тер» авторы
Нұрпейісов
Ә. Әлімжановтың ӘлФараби
туралы романы
«Ұстаздың оралуы» (Неру
атындағы халықаралық
сыйлыққа ие болған)
1961 ж. О. Сүлейменовтың
шығармасы   «Адамға табын,
жер енді»
1970 ж. есімі әлемге әйгілі
болған әнші     Ә. Дінішев
Тоқырау жылдарында өнімді
еңбек еткен сазгер   Е.
Рахмадиев
Этнографиялық оркестр
құрған   Н. Тілендиев
«Қыз Жібек» фильмінің
режиссеры    С. Қожықов
196070 жылдары
республикада пайда болған
баспалар    «Қайнар»,
«Жалын», «Өнер»
12 томдық «Қазақ Совет
энциклопедиясын» шығару
аяқталды     1978 ж.
1978 ж. республикадағы
кітапханалар саны    19
мыңнан астам
«Жас тұлпар» ұлттық
демократиялық бейресми
ұйым құрылды    1960 ж. (М.
Әуезов)
1960 ж. Қаз КП ОК Бірінші
хатшысы болып сайланған   Д.
Қонаев
О. Сүлейменовтың «АЗиЯ»
кітабы жарық көрді     1975 ж.
Целиноград оқиғасы болды
1979 ж.
Неміс автономиясын құру
жөніндегі комитетке
басшылық еткен   А. Коркин
Неміс автономиясына кейбір
аудандары берілмек болған
облыстар  Павлодар,
Қарағанды, Көкшетау,
Целиноград
Жамбыл электр станциясы
салынды   1960 ж.
Қапшағай электрстанциясы
салынды    1972 ж.
Семей облысы Шұбартау
аудандық комсомол ұйымы
жастарды қой
шаруашылығына шақырды
1971 ж.
1980 ж. ортасындағы
республикадағы жоғары оқу
орындарының саны    55
Орта арнаулы оқу
орындарының саны    246
Қаз КСРнің соңғы
конституциясы    1978 ж.
Тоқырау жылдары деп аталған
кезең    1960 ж. ортасы –
1980 ж. ортасы КСРОның соңғы конституциясы
қабылданды      1977 ж.
19641986 жж. ҚазОКны
басқарған      Д. Қонаев
«Жас тұлпар» ұлттық
демократиялық бейресми
ұйымының басшысына көмекші
болған тұлғалар
Қадыржанов, Тайжанов (800
студент)
1970 жылдары «Жас тұлпар»
ұйымының ықпалымен құрылған
ансамбль      «Досмұқасан»
(«Гүлдер», «Айгүл»)
 1975 ж. О. Сүлейменовтың
«АЗиЯ» кітабында талданған
«Игорь жасағы туралы жыр»
Жеке адамның ырқымен кету
волюнтаристік
1965 ж. КОКПның қыркүйек
пленумында өнеркәсіпті басқару
жүйесі өзгертілді
министрліктер құру
1970 жылғы жоспарлаудың жаңа
жүйесіне көшкен республика
кәсіпорындарының үлесі        80
пайыз
1967 ж. республикада жаңаша
жұмыс істей бастаған
кәсіпорындар    193 (10 пайыз)
1984 ж. Қазақстанда өндірілген
көмір    125,5 млн. т.
1965 ж. алғашқы мұнайын берген
кен орны       Өзен
1970 жылдарға қарай түсті
металлургияның ірі орталығы
Шығыс Қазақстан
1960 ж. Өскеменде салынған
өнеркәсіп орны     титанмагний
комбинаты
1960 ж. екінші жартысында
салынған химия металлургия
зауыты     Ертіс химия
металлургия зауыты
1960 ж. Павлодардағы машина
жасау зауытының негізінде
салынған      Павлодар трактор
зауыты
Қазақстанның нағыз экологиялық
апат аймағына айналған кезі  1950
жылдардан бастап
Батыс Қазақстан жеріндегі
ядролық полигон    Капустин яр
Семей полигонындағы алғашқы
сынақ     1949 ж.
194963 жылдарға дейін ауада
өткізілген жарылыстар саны    113
Кеңес еліндегі ядролық
сынақтардың Семей жерінде
өткізілгені   70 пайыз
Семей полигонының зардабын
шеккен облыстар     Семей,
Қарағанды, Павлодар, Өскемен
1965 ж. республикадағы
кеңшарлардың саны    1521
ХХ ғасырдың 70ші жылдарында
шаруашылықты жүргізудің
қалыптасқан жүйесін өзгертуге
тырысқан Алматы облысындағы
кеңшар директоры     Худенко
1975 ж. Қазақстандағы қой саны
34,6 млн.
1980 жылдардың ортасына қарай
жергілікті халықтың үлесі басым
болған обылысорталықтары –
Қызылорда, Атырау.
КСРОда қайта құру мен қоғамды
демократияландыру үрдісіндегі
қадам жасалды – 1987 жылы.
Қырық жылдан астам Қазақстан
өкіметінің, республика партия
ұйымының басшылығында
болған – Д. Қонаев.
КСРОның әлеуметтік
экономикалық дамуын
жеделдету бағыты қабылданды –
1985 жылдың сәуір айы.
1986 жылы желтоқсанның 16
күні Қазақстан КП Орталық
Комитетінің пленумы
Республика партия ұйымының
басшысы етіп сайлады – Г.
Колбинді.
Қазақ КСР Жоғары Кеңесі
Төралқасының Алматыдағы 1986
жылғы желтоқсанда болған
оқиғаларды тексеру
комиссиясының төрағасы –
М.Шаханов.
“Жасақшы Савицкийді өлтірді”
деп айып тағылған, жас
демократ, жалынды ақын –  Қ.
Рысқұлбеков.
Желтоқсан оқиғаларына
қатысқаны үшін ұсталып, жаза
тартқан адамдардың саны –
8500ге жуық.
Желтоқсан оқиғаларына
қатысушыларға қарсы
коммунистік әкімшіліктің
ұйғаруымен жасалған құпия
жедел жоспар  “Бұрқасын86”.
Желтоқсан оқиғаларына
қатысқан жастарға тағылған
айдар  “Ұлтшылдық”.
“Қазақ КСРіндегі Тілдер
туралы Қазақ КСРнің Заңы”
қабылданды – 1989 жылдың
қыркүйегінде.
Алматыдағы Желтоқсан оқиғасы
кезінде дені студент және
жұмысшы жастар жиналған
алаңның қазіргі атауы –
Республика алаңы.
Желтоқсан оқиғасына
қатысқаны үшін өлім жазасына
кесілген жігерлі жас, жалынды
ақын – Қ. Рысқұлбеков.
1989 жылдың маусымында
Қазақстан КП Орталық
Комитетінің бірінші хатшысы
болып сайланды – Н. Назарбаев.
1988 жылы Қазақстан
Компартиясы Орталық
Комитетінің қаулысымен
ақталған көрнекті ақын,
философ – Ш. Құдайбердиев.
1988 жылы Қазақстан
Компартиясы Орталық
Комитетінің қаулысымен
ақталған жазушы әрі ғалым –
Ж.Аймауытов.
1988 жылы Қазақстан
Компартиясы Орталық
Комитетінің қаулысымен
ақталған атақты ақын, белгілі
саясатшы, педагог –
М.Жұмабаев.
1988 жылы Қазақстан
Компартиясы Орталық
Комитетінің қаулысымен
ақталған тіл, әдебиет, ғылым,
журналистика салаларында мол
мұра қалдырған –
А.Байтұрсынов.
Кеңес Одағы Ауғанстандағы
басқыншы әскерін алып кетуді
аяқтады – 1989 жылы.
1989 жылдың 28 ақпанында бой
көтерген антиядролық,
экологиялық қозғалыс
“НевадаСемей”.
“НевадаСемей” антиядролық,
экологиялық қозғалысының
жетекшісі – О. Сүлейменов.
1990 жылдың соңына таман
Қазақстандағы саясаттанған
қоғамдық бірлестіктердің саны
– Жүзден астам.
1989 жылдың шілдесінде
жұмысшылардың баскөтеруі
өткен қала – Қарағанды.
1989 жылдың маусымында
халық бұқарасының ірі бас
көтеруі өткен қала –
Жаңаөзен.
1988 жылы республикадан
сыртқа шығарылған өнімнің
бағасы – 6,7 млрд.сом.
1988 жылы Қазақстанға
сырттан әкелінген өнімнің
бағасы – 13,8 млрд.сом.
1990 жылдары Қазақстанның
сыртқа шығарған өнімінің негізі
– Шикізат және жартылай
дайын өнім.
1980 жылдардың соңына қарай
Қазақстанның сыртқа шығарған
өніміндегі шикізаттар мен
жартылай дайын өнімдерінің
үлесі – 97%.
Қазақстанның Сауд
Арабиясымен біріккен “әл
БаракабанкҚазақстан” банкі
құрылды – 1990 жылдың
қарашасында.
1991 жылдың қарашасында
құрылған Қазақстанның Сауд
Арабиясымен біріккен банкі
“әлБаракабанказақстан”.
1990 жылы Қазақстан мен
Қытай арасындағы ашылған әуе
қатынасы – АлматыҮрімші.
1990 жылы Қазақстан мен
Қытай арасындағы ашылған
автобус қатынасы –Жаркент
Инин.
1990 жылы Қазақстан байланыс
орнатқан Оңтүстік Корея
республикасының
корпорациясы  “Самсунг”.
1990 жылы қарашада құрылған
тұңғыш “әлБаракаБанк
Қазақстан” банкін құруға
қатысқан ел  Сауд Арабиясы.
1991 жылдың бірінші
жартысында Қазақстанда ресми
тіркелген, шетелдермен
біріккен кәсіпорындардың саны
– 35.
1991 жылдың бірінші
жартысында Қазақстанда ресми
тіркелген, біріккен
кәсіпорындар ашқан елдің саны
– 24.
1990 жылдары Қазақстан
шетелдер капиталын әкелу
үшін сырттан тартылған
инвесторды пайда салығынан
босатты – 5 жылға дейін.
1980 жылдардың соңына қарай
экономикалық даму бағытын
нарықтық қатынастарға
негіздеп қайта құру үшін
Қазақстан үкіметі қабылдаған
заң  “Қазақ КСРіндегі еркін
экономикалық аймақ
туралы”.
1980 жылдардың соңына қарай
экономикалық даму бағытын
нарықтық қатынастарға
негіздеп қайта құру үшін
Қазақстанда құрылған банк –
Сыртқы экономикалық банк.
1990 жылдың маусымынан
1991 жылдың маусымына
дейін бір жылдың ішінде
ашылған республика бойынша
қазақ тілінде тәлім беретін
мектептің саны – 155.
Алғаш рет балама
кандидаттардың дауысқа түсу
құбылысы көрініс берген,
Қазақстанның Жоғары және
жергілікті кеңестеріне сайлау
өтті – 1989 жылдың күзінде.
1990 жылдың жазында
құрылған азаматтық қозғалыс
 “Азат”.
“Азат” азаматтық қозғалысын
ұйымдастырушылардың
көкейкесті арманы –
Қазақстанның егеменді ел
болуы.
1989 жылдың шілдесінде
Қарағандыдағы кеншілер
ереуілін тыныштандыру үшін
шұғыл ұшып келген
Қазақстанның басшысы –
Н.Назарбаев.
Жаңаөзен қаласында халық
бұқарасының ірі бас көтеруі
болды – 1989 жылдың
маусымында.
Желтоқсан оқиғаларына
қатысқаны үшін  жоғары оқу
орындарынан шығарылды –
246 студент.
Кеңес қоғамының дағдарысқа
ұшырауы себептерін талдауға
талпыныс жасалды – КСРО
халық депутаттарының I
съезінде.
Жаңадан сайланған КСРО
халық депутаттарының I съезі
өтті – 1989 жылы маусымда.
Балтық бойындағы ұлттық
демократиялық қозғалыстар
тарапынан жаңа одақтық шарт
жасау туралы мәселе қойыла
бастады – 1988 жылдан
бастап.
Семей полигоны жабылды –
1990 жылы.
Алғашқы ғарышкер
Т.Әубәкіровтың туған жері –
Қарағанды облысы.
Шәкәрім, Мағжан ақталды –
1998 жылы.
1990 жылы кеңестік жүйеге
ауыр соққы болып тиген оқиға
– Ресей Федерациясының өз
тәуелсіздігін жариялауы.
1990 жылы 25 қазанда болған
оқиға  “Қазақстанның
мемлекеттік егемендігі
туралы Декларация”
қабылданды.
25 қазан – Республика күні.
16 желтоқсан – Тәуелсіздік
күні.
Жоғары Кеңестің ұйғаруымен
ҚазақКСРі Президентінің
қызметі тағайындалды – 1991
жылы сәуірде Н.Назарбаев).
Н.Назарбаев КОКП Орталық
Комитеті Саяси Бюросы
құрамынан шығатыны жөнінде
мәлімдеді – 1991 жылы тамызда.
1991 жылы қыркүйектің 7
сінде болған Қазақстан
Компартиясының төтенше
съезі қабылдаған шешім –
Қазақстан Компартиясын
тарату. Қазақстан Компартиясы
таратылғаннан кейін, оның орнына
құрылған жаңа ұйымның атауы
“Социалистік партия”.
КСРО өмір сүрген жылдар –
19221991 жылдар.
1991 жылы желтоқсанның 8күні
үш славян мемлекеттерінің
басшылары бас қосқан қала –
Минск.
1991 жылы желтоқсанның 8күні
үш славян мемлекеттерінің
басшылары өзара келісіп, күшін
жойғанын жариялаған шарт –
КСРОны құру туралы(ТМД
ны құру туралы шешім
қабылданды).
ТМД құрылды – Алматыда
21желтоқсанда.
Тұңғыш рет Қазақ КСРнің
президентіне сайлау өтті –
1991жылдың 1желтоқсанында.
1991 жылы желтоқсанның 13күні
Орта Азия республикалары мен
Қазақстанның басшылары бас
қосқан қала – Ашхабат.
Қазақстан Республикасы атауы
қабылданды – 1991 жылы 10
желтоқсанда Н.Назарбаев.
1960 жылы еңбек жолын
жұмысшы болып бастаған қала –
Теміртау.
Н.Назарбаевтың 19841990
жылдары аралығында атқарған
қызметі – Қазақ КСР
Министрлер Кеңесінің
төрағасы
Н. Назарбаевтың 1990 жылдың
сәуірінен бастап атқарған
қызметі Қазақ КСРнің
Президенті
1991 жылы Қазақстанда өрекпіген
саяси ахуалдың қалыптасуына
жел берген дисседент жазушы
А.Солженицынның мақаласы.
«Біз Ресейді қалай көркейтеміз»
1991 жыл 16 желтоқсан –
Қазақстан Республикасының
мемлекеттік тәуелсіздігі
жарияланды
1991 жыл 21 желтоқсан –
Тәуелсіз Мемлекеттер
Достастығын құру үрдісі
аяқталды
1992 жыл 2 наурыз – Қазақстан
Біріккен Ұлттар Ұйымына
мүше болып қабылданды.
1991 жыл 13 желтоқсан – Орта
Азия республикалары мен
Қазақстан басшыларының
Ашхабадтағы кездесуі болды.
Қазақ халқының Қазақстан
тәуелсіздік алғанға дейін екі
жарым ғасырдан астам уақыт
бойы патша отаршылдары мен
большевиктік шовинистік
аппаратқа қарсы болған
көтерілістерінің саны.    400ге
жуық
1991 жылы желтоқсандағы
Алматы кездесуінде басшылары
ядролық қаруға байланысты
біріккен шаралар туралы
келісімге қол қойған
мемлекеттер.        Қазақстан,
Ресей, Украина, Беларусь.
1991 жылы желтоқсандағы
Алматы кездесуінде бұрынғы
Кеңес Одағын ойға түсірмес үшін
жаңа шартта «одақ» деген сөз
алмастырылды.
«Достастық» сөзімен
Тәуелсіз Қазақстанның Туы мен
Елтаңбасының жаңа үлгілері
қабылданды.   1992 жылдың
маусымында
Тәуелсіз Қазақстанның
Әнұранының жаңа мәтіні
қабылданды.        1992 жылдың
желтоқсанында
Тәуелсіз Қазақстанның
Конституциясы қабылданды.
1993 жылдың 28 қаңтарында
1993 жылдың 28 қаңтарында
қабылданған Конституциядағы
қазақ тілінің мәртебесі.
Мемлекеттік тіл.
Қазақстанда жергілікті кеңестер
өзінөзі тарата бастады.   1993
жылдың күзінде
1993 жылдың 13 желтоқсанында
Жоғарғы Кеңестің таратылғанын
ресми түрде жариялаған –
С.Әбділдин
1993 жылдың соңына қарай
Қазақстанда ресми тіркелген
саяси партиялардың саны – 3.
1993 жылдың соңына қарай
Қазақстандағы қоғамдық саяси
бірлестіктердің саны – 300ден
астам.
Н.Назарбаевтың өкілеттілік
мерзімін 2000 жылдың 1
желтоқсанына дейін ұзартуға
байланысты референдум өткен
жыл – 1995.
1995 жылы 31 желтоқсанда
өткізілген референдум –
Қазақстан Республикасының
Конституциясын қабылдау
жайында.
Қазақстанда баға босатылды –
1992 жылдың 6 қаңтарында.
1992 жылы Қазақстанда
астықтан рекордты өнім
жиналды   –   33 млн тонна.
Теңге енгізілді – 1993 жылы 15
қараша
«Жалпы ұлттық татулық және
саяси қуғынсүргін құрбандарын
еске алу жылы»  1997ж.
1995 жылдың 26 сәуіріндегі
референдумға қатысушыларға
қойылған сұрақ.   «Сіз 1991
жылы 1 желтоқсанда бүкіл
халық сайлаған Президент
Н.Назарбаевтың өкілеттік
мерзімін 2000 жылдың 1
желтоқсанына дейін ұзартуға
келісесіз бе?»
Қазақстан Республикасының
Жаңа Конституциясы
қабылданды – 1995 жылдың 30
тамызында.
Тәуелсіз Қазақстанның тұңғыш
Қорғаныс Министрі –
С.Нұрмағамбетов (1997 жыл, 7
мамыр).
1995 жылғы Конституция
бойынша Қазақстанның
Парламентіндегі тұрақты жұмыс
істейтін екі палата – Сенат пен
Мәжіліс.
Сенат пен Мәжілістен тұратын
жаңа Парламент тұрақты жұмыс
істей бастады –
1996 жылдың 30 қаңтарынан.
Қазақстандық студенттер
шетелдердің оқу орындарында
білімін жетілдіруге мүмкіндік
алған бағдарлама  «Болашақ».
Шанхай ынтымақтастық ұйымы
басшылары 1998 жылы бас
қосқан қала – Алматы.
Алғашында «Шанхай бестігі»
(кейіннен Шанхай
ынтымақтастық ұйымы аталды)
басшыларының алғашқы
кездесуі өтті – 1998 жылы 6
сәуірде.
1991 жылдың аяғына дейінгі екі
аптаның ішінде Қазақстанның
тәуелсіздігін таныған
мемлекеттер саны – 18.
Қазақстанда жекешелендірудің
ІІ кезеңі басталды – 1994
жылдың көктемінде.
«Тарихи ақтаңдақтарды»
әйгілеп, бұқаралық сананы
көтеру мақсатында Республика
Президентінің жарлығымен
1998 жыл: «Халықтар
тұтастығы мен ұлттық тарих
жылы» деп аталды.
«Тарихи ақтаңдақтарды»
әйгілеп, бұқаралық сананы
көтеру мақсатында Республика
Президентінің жарлығымен
1999 жыл жарияланды
«Ұрпақтар бірлігі мен
сабақтастығы жылы».
1998 жылдан бастап Шоқан
Уәлиханов атындағы тарих
және этнология институты
шығара бастаған жаңа журнал:
«Қазақстан», «Қазақ елі».
ХХ ғасырдың соңында
ЮНЕСКОның шешімімен 150
жылдық мерейтойы тойланған
қазақтың ұлы ақыны – Абай
Құнанбаев.
1997 жылы ЮНЕСКО
деңгейінде 100 жылдық
мерейтойы өткізілген жазушы –
М.Әуезов.
1999 жылы ЮНЕСКОның
шешімімен 100 жылдық
мерейтойы тойланған ғұлама
ғалым – Қ.Сәтбаев.
Адам бойындағы ізгі
қасиеттердің көмескіленуі
мәселесін көтерген
М.Шахановтың кітабы
«Өркениеттің адасуы».
Халық жазушысы
О.Сүлейменовтың дүние жүзі
тілдерінің даму заңдылықтарын
саралаған еңбегі  «Жазу тілі».
Қаракерей Қабанбай туралы
жазылған Қ.Жұмаділовтің
диалогиясы  «Дарабоз».
ХХ ғасырдың басындағы
Республикадағы мектептердің
саны – 8 мыңнан астам.
Дүние жүзі қазақтарының
тұңғыш құрылтайы өтті – 1992
жылдың қыркүйек, қазан
айларында.
Дүние жүзі қазақтарының
тұңғыш құрылтайында сөз
сөйлеген Түркиядан келген
қадірменді қария, «Алаш»
сыйлығының иегері – Халифа
Алтай.
Президент Н.Назарбаевтың
болашақ ұрпақ алдындағы
жауапкершілік сезіміміздің
көрінісі деп бағалаған
стратегиясы  «Қазақстан
2030».
«Қазақстан2030» даму
стратегиясының қоғамның
ұзақ мерзімді жеті басым
мақсаттарының біріншісі –
ұлттық қауіпсіздік.
Астана Ақмолаға көшірілді –
1997 жылы.
Астананың салтанатты
жағдайда тұсаукесері өтті –
1998 жылғы маусымда.
1998 жылғы Парламент
шешімімен Конституцияға
енгізілген өзгеріс бойынша
Президенттің өкілдік мерзімі
– 5 жылдан 7 жылға
ұзартылды.
1989 жылғы халық санағы
бойынша Қазақстанда
тұратын республика
тұрғындарының саны – 16 млн
199,2 мың адам.
1999 жылғы халық санағы
бойынша Қазақстанда
тұратын республика
тұрғындарының саны – 14 млн
952,7 мың адам.
«ХХ ғасырдың Гомері»
атанған ақын – Жамбыл
Жабаев.
1999 жылы жарық көрген
Н.Назарбаевтың еңбегі
«Тарих толқынында».
2005 жылы 5 томы жарық
көрген Ұлттық энциклопедия
 «Қазақстан».
1992 жылы шет елдерде тұрып
жатқан қазақ  диаспорасының
саны – 3 млн 200 мың.
Астана қаласының 1998 жылға
дейінгі атауы – Ақмола.
1999 жылғы халық санағы
бойынша республика
тұрғындарының арасындағы
қазақ халқының үлесі –
53,4%.
2004 жылы қыркүйекте
Парламент Мәжілісінің
кезекті сайлауы алдында
саяси партиялар туралы жаңа
заң бойынша ресми тіркелген
партиялар саны – 12.
Ел астанасы Ақмолаға
көшетіндігі туралы
Республика Президентінің
жарлығы жарық көрді – 1995
жылы.
2001 жылы үкімет құрамы мен
басқа да билік
құрылымындағы жас
олигархтар ұйымдастырған
қоғамдық қозғалыс
«Қазақстанның
демократиялық таңдауы».
1992 жылы 30 қыркүйекте
дүние жүзі қазақтарының
құрылтайының ресми
ашылуында Қазақстан
Республикасының Президенті
Н.Назарбаевтың жасаған
баяндамасы  «Құшағымыз
бауырларға ашық».
Дүниежүзі қазақтар
қауымдастығының төрағасы –
Н.Назарбаев.
«Қазақстан Республикасының
2015 жылға дейінгі білім
беруді дамыту
тұжырымдамасы» қабылданды
– 2004 жылы.

file_name: Тест по истории Казахстана.doc

intro: Қазақстан тарихынан жинақталған тест жұмысы 11 сынып оқушыларын ұлттық біріңғай тестілеуге дайындау барысында қолдануға қажетті дүние. Бұл тест жұмыстарын әр түрлі сайттардан жинақтап алып сабақта және дайындық жұмыстарында қолданамын. Осы тәрізді ашық және жабық тесттер тағы басқа түрлерін қолдануға әбден болады.

история

group: Дисциплины

title: Тест по истории Казахстана