extracted_text:
Sana:
Fan: Milliy istiqlol g`oyasi va ma`naviyat asoslari
Sinf: __5 ABV
__
Mavzu: Muqaddas
Vatan
Darsning maqsadi: O’quvchilarga Prezident Islom Karimov ona yurtimizni
qanday ta'riflashini, Abdulla
Avloniy vatan haqida nima deganligi, Vatan deganda nimani tushunishi, Kichik vatan deganda nimani tushunishi,
Mahalla so'zi qanday
ma'noni anglatishi, Mustaqillik
yillarida mahalla qanday boshqaruv idorasiga aylanganligi,Yurtimizda qaysi yilga «Obod mahalla уili» deb nom berilishini,Ona Vatan degan ulug'
tushuncha odamzod uchun nimaning timsolidan boshlananishini,Qishloq deganda ko'z oldimizda nimalar namoyon
bo'lishi,Yurtimizda 2009-yil qanday nom bilan atalganligini ,Toshkent shahri
qachon «Islom madaniyati poytaxti» deb e'lon qilinganligini,Toshkentning 2200 yillik to'yi qaysi yili
nishonlanishini,Yurtimizdagi tarixiy sanalari bayram qilingan qaysi
qadimiy shaharlarni bilishi,Ko'hna
shaharlarimizni nima uchun “Qadimiy va hamisha navqiron”deb ta'riflashi,«Vatan» so'ziga ma'nodosh qanday so'zlarni
bilishi,Vatan haqida qanday she'r
yoki hikoyalarni  tushuntirish.
1.
Ta`limiy:
Bolalarga Vatan tuyg’usi  fani  haqida ma`lumot berish va darsni tushuntirish
vaqtida  ularga mavzuni ta’limiy  ravishda yoritib berish:  O’quvchilarga  biz
nima uchun  istiqlolni  buyuk ne’mat sifatida  qadrlashimizni,  Prezidentimiz
Islom Karimovning  eng ulug’ maqsadimiz, eng ulug’ g’oyamiz haqida  aytgan
fikrini sharxlashi, Yurt tinchligi , Vatan ravnaqi va Xalq farovonligi kabi
ezgu  maqsadlarni  amalga oshirish uchun  avvalo nima qilish  kerakligi, Ulug’
maqsadlarga  intilib yashagan odam nima uchun adashmasligi, Tabiatda ,
jamiyatda  bo’shliq bo’lmagani kabi , insonning  qalbi va ongida  ham bo’shliq
bo’lmasligini tushuntirish.
2.
Tarbiyaviy: Bilimli,
sog’lom, barkamol insonni voyaga yetkazish. O’z yurtiga sadoqatli, mard va
fidoyi, komil insonlarni tarbiyalsh, yaxshi va yomonning farqiga borishga,
hayotda to’g’ri yo’l tanlash, xalqimiz va Vatanimizga halol xizmat qilish,
bunyodkor g’oyalarning hayotbaxsh kuchini to’g’ri anglab, vayronkor g’oyalarga
vaqtida zarba berishga o’rgatish . Guruh bilan  “ bir yoqadan bosh chiqarib”
ishlashga, “ hamma bir kishi uchun, bir kishi hamma uchun”, “ birlashgan o’zar,
birlashmagan to’zar “ maqolining hayotdagi isbotini ko’rsatish bilan
o’quvchilarni birlashib, maslahatlashib, bir-birini fikrini hurmatlashga
o’rgatish;
3.
 Rivojlantiruvchi: O’quvchilarga  darsni tushuntirish vaqtida  o’quvchilarni
qiziqtirish uchun  ularni guruhlarga bo’lib, guruhlar bilan ishlash , test
savollari, boshqotirmalar orqali  dars rivojlantiriladi. O`quvchilarning
to`g`ri fikrlashini rivojlantirish.
DTS talablari: Bolalarga Vatan
tuyg’usi  fani  haqida ma`lumot berish.O’quvchilar dars davomida o’rganishi
kerak bo’lgan  bilim, ko’nikma, va malakalar
Bilim:
O’quvchilar   Prezident
Islom Karimov ona yurtimizni qanday ta'riflashini, Abdulla Avloniy vatan haqida nima deganligi,Vatan deganda nimani tushunishi,Kichik
vatan deganda nimani tushunishi,Mahalla so'zi qanday ma'noni anglatishi,Mustaqillik yillarida mahalla qanday boshqaruv
idorasiga aylanganligi,Yurtimizda
qaysi yilga «Obod mahalla уili» deb nom berilishini,Ona
Vatan degan ulug' tushuncha odamzod uchun nimaning timsolidan boshlananishini,Qishloq deganda ko'z oldimizda nimalar namoyon
bo'lishi,Yurtimizda 2009-yil qanday nom bilan atalganligini ,Toshkent shahri
qachon «Islom madaniyati poytaxti» deb e'lon qilinganligini,Toshkentning 2200 yillik to'yi qaysi yili
nishonlanishini,Yurtimizdagi tarixiy sanalari bayram qilingan qaysi
qadimiy shaharlarni bilishi,Ko'hna
shaharlarimizni nima uchun “Qadimiy va hamisha navqiron”deb ta'riflashi,«Vatan» so'ziga ma'nodosh qanday so'zlarni
bilishi,Vatan haqida qanday she'r
yoki hikoyalarni  bilishi
Ko’nikma:   O’quvchilar  Vatan , mahalla , shahar
haqida  tushuncha hosil  qilish
Malaka:    O’quvchilar  darslik  matni bo’yicha   mustaqil
ishlashi,, darslik  va  hujjatlar  asosida   ayrim  hodislarga    tavsif
berish  , ularni  baholash  va  munosabat  bildirish
Dars turi: Amaliy, og`zaki
Dars jihozi: 1. 5  sinf “Vatan tuyg’usi ” darsligi
                     2.Yuksak ma’naviyat
– yengilmas kuch
                     3. Mavzuga oid
rasmlar, boshqotirma va test savollari
                     4. Doska , bo’r,
daftar , ruchka
Dars jarayonining mazmuni :
1. Vatan
tushunchasi
2. Vatan
tuyg’usi  gain  nimani o’rgatadi
3. O’zbekiston
vatanim  manim
Dars  jarayoni
1.Tashkiliy
qism                                                              4 minut
2.O’tilgan mavzuni takrorlash( mustahkamlash)            12 minut
3.Yangi mavzuni tushuntirish
10 minut
4.Yangi mavzuni mustahkamlash                                   14
minut
5.O’quvchilarni
baholash                                                3 minut
6. Uyga
vazifa                                                                 2 minut
Darsning borishi:
I. Tashkiliy qism.
a) salomlashish.
b) davomatni aniqlash.
II. Yangi mavzuning bayoni MUQADDAS   VATAN
Aziz o'quvchi, biz Vatan so'zini ko'p
eshitamiz. Lekin uni ta'riflash, barcha
xususiyat va alomatlarini to'liq bayon etishgaqiynalamiz. Chunki Vatan - g'oyat ulug'
tushuncha. Uning ma'no-mazmuni,
qadri va ahamiyatini ba'zan so'z bilan ham ifoda etib bo'lmaydi. Ona yurtni buyuk muhabbat bilan
sevgan, butun hayotini uning mustaqilligi, yuksak
taraqqiyoti uchun baxshida etgan insonlargina
Vatanni bor ko'rk-u tarovati, qudrati va jozibasi bilan ta'riflab bera oladi. Mamlakatimiz Prezidenti
Islom Karimov ana shunday ulkan mehrbilan
go'zal diyorimizni quyidagicha ta'riflaydi: - Albatta, jahon - keng, dunyoda mamlakat ko'p, lekin bu olamda betakror ona yurtimiz, O'zbekistonimiz yakka-yu
yagona. Bu go'zal yurt, bu muqaddas
zamin faqat bizga atalgan. Mana shu ulug' tuyg'u bar birimizning dilimizga jo bo'Iishi, hayotimiz mazmuniga aylanishini istardim».
«Vatan» arabcha so'z
bo'lib, tug'ilgan makon degan ma'noni bildiradi. Bu haqda ma'rifatparvar bobomiz Abdulla Avloniy
shundaydegan:«Har bir kishining tug'ilib o'sgan shahar va
mamlakatini shulkishining vatani deyilur. Har kim tug'ilgan, o'sgan yerini
jonidanortiq suyar. Hatto bu vatan
hissi, tuyg'usi hayvonlarda ham bor.Agar
bir hayvon о 'z vatanidan — uyuridan ayrilsa, о 'z yeridagikabi rohat-rohat yashamas, maishati talx2 bo
'lub, har vaqt dilining
bir go 'shasida о 'z vatanining muhabbati turar».Yana bir ajdodimiz, shoir va ma'rifatparvar Sidqiy XondayliqiyVatanni ta'rif etib, quyidagi she'riy satrlami yozgan:
Vatan nadir? Tuqqan yerim, turg'on yerim,
O'sib-unib, o'ynab-kulib yurg'on yerim...
Jonim - Vatan, tanim - Vatan, ko'zim -
Vatan,
Esdan chiqar oni ko'rgoch, ko'rgon yerim1.
Vatan so'zining
ma'nosi bugungi kunda juda kengayib ketgan.Hozirgi vaqtda vatan deganda faqat tug'ilgan
makonni emas, awaloo'zimiz yashayotgan mamlakatni
tushunamiz. Inson tug'ilgan, voyaga yetgan
xonadon, mahalla, qishloq va shahar esa Vatanichidagi kichik vatandir.Buni
bilib oling. Mahalla arabcha so'z bo'lib, joy
degan ma'noni anglatadi.Mahalla
odamlarning birikib, jamoa bo'lib yashash zaruratidankelib chiqqan. Ajdodlarimiz mahallaga uyushib, yaxshi-yomon kunlarda hayotiy muammolarni birgalikda hal
qilganlar. Birgalikda, ko'plashib
bajariladigan ishlar esa hashar deyilgan. Bu an'analar bugungi kunda yanada rivojlanib borayotganidan
xabardorsiz, albatta. Mahalla ana
shunday an'analarni asrab kelayotgani uchun Prezidentimiz uni milliy qadriyatlar maskani deb ataydi va quyidagilarni ta'kidlaydi: «O'zaro mehr-oqibat, ahillik va
totuvlik, ehtiyojmand,yordamga
muhtoj kimsalar holidan xabar olish, yetim-yesirlarning boshini silash, to'y-tomosha, hashar va
ma'rakalarni ko'pchilik bilan bamaslahat o'tkazish, yaxshi kunda ham, yomon
kunda ham birga bo'lish kabi xalqimizga
xos urf-odat va an'analar awalambor mahalla muhitida shakllangan va
rivojlangan»2.Sobiq mustabid
tuzum davrida barcha milliy qadriyatlarimiz qatori mahalla ham ta'qibga uchrab, uning faoliyati
cheklab qo'yilgan edi. Mustaqillik tufayli mahallaga e'tibor kuchaydi. Unga
fuqarolarning o"zini o'zi boshqarish idorasi maqomi berilib, huquq va
vakolatlari qonun yo'H bilan
mustahkamlab qo'yildi. Mahallalar odamlarni birlashtirib, hamjihat qiladigan, ularning o'rtasida mehr-oqibat rishtalarini mustahkamlaydigan, hayotiy
masalalarni hal etishda ularga amaliy
yordam va maslahat beradigan, milliy qadriyatlarimizni asrabavaylaydigan boshqaruv idorasiga aylandi.
Mamlakatimizda 2003-yil «Obod mahalla yili» deb e'lon qilindi.Buni bilib oling. Qishloq o'zbekcha so'z bo'lib, qishlaydigan
joy degan
ma'noni bildiradi. Qadimda
ota-bobolarimiz bahor kelishi bilan ekin-tikin, bog'rog'larga qarash uchun dalalarga chiqib ketgan.
Tog'li joylarda esa mollarni boqish
uchun qir-adir va yaylovlarga yo'l olganlar. Kuz kelib,hosil yig'ib olingach yoki tog'larga qor
tushgach, ular yana qishloqqa qaytib
kelganlar. Qishni jamoa bo'lib uylarda o'tkazganlar. Bundayodatlar hozirgi vaqtda ham bor. Dehqonlar,
cho'pon-cho'liqlar yozmavsumi
boshlanishi bilan ish boshiga, ya'ni dalalarga, qir-adirlargachiqib
ketadi.Mamlakatimiz Prezidenti Islom
Karimov qishloqning insoniyat tarixi
va taraqqiyotida tutgan beqiyos o'rni hamda ahamiyatini nazarda tutib, «Ona Vatan degan ulug' va muqaddas
tushuncha odamzod uchun go'yoki qishloq
timsolidan boshlanadi», - deydi.Haqiqatan
ham, agarda tarixga nazar tashlaydigan bo'lsak, dunyodagi eng yirik shaharlar ham dastlab kichkina
qishloq bo'lgani, zamonlar o'tishi
bilan rivojlanib, katta shaharga, ba'zan hatto qudratli davlatga aylanib
ketganini ko'ramiz. Qadimda Yevropa qit'asidagi ulkan imperiyaga asos bo'lgan Rim shahrining taqdiri bunga misol bo'la oladi.Bugungi kunda
xalqimiz iste'mol qiladigan noz-ne'matlaming asosiy qismi qisMoqlarimizda yetishtiriladi. O'zbekiston tabiatining eng go'zal manzaralari - serviqor tog'lar,
yam-yashil qiradirlar, bepoyon
dalalar, zilol suvli buloqlar, soylar, rang-barang hayvonot dunyosini qishloqlarimizda ko'rish mumkin.
Ayniqsa, sodda va beg'ubor,
qadoqqo'lli mehnatkash insonlar, ular asrlar davomida asrab kelayotgan milliy urf-odat hamda an'analar
qishloqlarimizga alohida fayz-u
tarovat bag'ishlaydi. Shuning uchun ham yurtimizda qishloqlar rivojiga
katta ahamiyat berilmoqda. Prezidentimiz  tashabbusi
bilan 2009-yil mamlakatimizda «Qishloq taraqqiyoti va farovonligi yili» deb e'lon qilindi. Shu munosabat
bilan davlat dasturi qabul qilinib,
«Qishloq taraqqiy topsa, yurtimiz obod, hayotimiz yanada farovon bo'ladi» degan shior asosida ulkan
ishlar amalga oshirildi. Buni bilib oling. Shahar so'zi
dastlab obod joy, mamlakat, o'lka, aholi tig'iz yashaydigan makon degan ma'nolami anglatgan. Qadimda yurtimiz hududida dastlab qal'a shaharlar paydo bo'lgan. O'zaro
birikish jarayoni natijasida ular bir-biri bilan qo'shilib, yirik davlatlarni hosil qilgan. Birgina shahardan
iborat bo'lgan sha-har-davlatlar
bugungi kunda ham uchrab turadi. Masalan, Yevropadagi Vatikan shahar-davlati bunga misol bo'la oladi. Lekin aksariyat
davlatlar ko'plab hududlar, shahar va qishloqlarni o'z ichiga oladi.Shahar so'zi o'zbekcha kent, arabcha qal'a,
madina so'zlari bilan ma'nodosh bo'lib keladi.Yurtimizda qadimiy va zamonaviy shaharlar ko'p. Ularning har biri bizning g'urur-iffixorimizdir.

IV darsni
mustahkamlash.                   Savol va topshiriqlar:
1. Prezident Islom Karimov ona yurtimizni qanday
ta'riflaydi?
2. Abdulla Avloniy vatan haqida nima degan?
3.
Vatan deganda
nimani tushunasiz? Kichik vatan deganda-chi?
4.
Mahalla so'zi
qanday ma'noni anglatadi?
5.
Mustaqillik
yillarida mahalla qanday boshqaruv idorasiga aylandi?
6.
Yurtimizda qaysi
yilga «Obod mahalla уШ» deb nom berildi?
7.
Ona Vatan degan ulug' tushuncha odamzod uchun
nimaning timsolidan boshlanadi?
8.
Qishloq deganda
ko'z oldimizda nimalar namoyon bo'ladi?
9.
Yurtimizda
2009-yil qanday nom bilan atalgan edi?
10.
Toshkent shahri qachon «Islom madaniyati
poytaxti» deb e'lon qilindi?
11.
Toshkentning 2200
yillik to'yi qaysi yili nishonlandi?
12.
Yurtimizdagi tarixiy sanalari bayram qilingan
qaysi qadimiy shaharlarni bilasiz?
13.
Ko'hna
shaharlarimizni nima uchun «Qadimiy va hamisha navqiron» deb ta'riflaymiz?
14.
«Vatan» so'ziga ma'nodosh
qanday so'zlarni bilasiz?
15.Vatan haqida qanday she'r yoki
hikoyani bilasiz? Ularning ma'nosi haqida gapirib
bering.
V. Baholash  Faol  qatnashgan  faol  qatnashgan  o’quvchilar  baholanadi.
VI. Uyga vazifa berish.     O`tilgan mavzuni konspektlab, o`qib kelish.

Sana:.
Fan: Milliy istiqlol g`oyasi va ma`naviyat asoslari
Sinf: __5 ABV
__
Mavzu: Muqaddas
Vatan
Darsning  maqsadi:  O’quvchilarga  Prezident Islom Karimov ona yurtimizni
qanday ta'riflashini, Abdulla Avloniy vatan haqida nima
deganligi,Vatan deganda
nimani tushunishi,Kichik vatan deganda nimani tushunishi,Mahalla so'zi qanday ma'noni
anglatishi,Mustaqillik
yillarida mahalla qanday boshqaruv idorasiga aylanganligi,Yurtimizda qaysi yilga «Obod mahalla уili» deb nom berilishini,Ona Vatan degan ulug'
tushuncha odamzod uchun nimaning timsolidan boshlananishini,Qishloq deganda ko'z oldimizda nimalar namoyon
bo'lishi,Yurtimizda 2009-yil qanday nom bilan atalganligini ,Toshkent shahri
qachon «Islom madaniyati poytaxti» deb e'lon qilinganligini,Toshkentning 2200 yillik to'yi qaysi yili
nishonlanishini,Yurtimizdagi tarixiy sanalari bayram qilingan qaysi
qadimiy shaharlarni bilishi,Ko'hna
shaharlarimizni nima uchun “Qadimiy va hamisha navqiron”deb ta'riflashi,«Vatan» so'ziga ma'nodosh qanday so'zlarni
bilishi,Vatan haqida qanday she'r
yoki hikoyalarni  tushuntirish.

Ta`limiy: Bolalarga Vatan
     tuyg’usi  fani  haqida ma`lumot berish va darsni tushuntirish vaqtida
     ularga mavzuni ta’limiy  ravishda yoritib berish:  O’quvchilarga  biz nima
     uchun  istiqlolni  buyuk ne’mat sifatida  qadrlashimizni,  Prezidentimiz
     Islom Karimovning  eng ulug’ maqsadimiz, eng ulug’ g’oyamiz haqida  aytgan
     fikrini sharxlashi, Yurt tinchligi , Vatan ravnaqi va Xalq farovonligi
     kabi ezgu  maqsadlarni  amalga oshirish uchun  avvalo nima qilish
     kerakligi, Ulug’ maqsadlarga  intilib yashagan odam nima uchun
     adashmasligi, Tabiatda , jamiyatda  bo’shliq bo’lmagani kabi , insonning
     qalbi va ongida  ham bo’shliq  bo’lmasligini tushuntirish.
Tarbiyaviy: Bilimli, sog’lom,
     barkamol insonni voyaga yetkazish. O’z yurtiga sadoqatli, mard va fidoyi,
     komil insonlarni tarbiyalsh, yaxshi va yomonning farqiga borishga, hayotda
     to’g’ri yo’l tanlash, xalqimiz va Vatanimizga halol xizmat qilish,
     bunyodkor g’oyalarning hayotbaxsh kuchini to’g’ri anglab, vayronkor
     g’oyalarga vaqtida zarba berishga o’rgatish . Guruh bilan  “ bir yoqadan
     bosh chiqarib” ishlashga, “ hamma bir kishi uchun, bir kishi hamma uchun”,
     “ birlashgan o’zar, birlashmagan to’zar “ maqolining hayotdagi isbotini
     ko’rsatish bilan o’quvchilarni birlashib, maslahatlashib, bir-birini
     fikrini hurmatlashga o’rgatish;
 Rivojlantiruvchi: O’quvchilarga  darsni tushuntirish vaqtida  o’quvchilarni
     qiziqtirish uchun  ularni guruhlarga bo’lib, guruhlar bilan ishlash , test
     savollari, boshqotirmalar orqali  dars rivojlantiriladi. O`quvchilarning
     to`g`ri fikrlashini rivojlantirish.

DTS talablari: Bolalarga Vatan
tuyg’usi  fani  haqida ma`lumot berish.O’quvchilar dars davomida o’rganishi
kerak bo’lgan  bilim, ko’nikma, va malakalar
Bilim:
O’quvchilar   Prezident
Islom Karimov ona yurtimizni qanday ta'riflashini, Abdulla Avloniy vatan haqida nima deganligi,Vatan deganda nimani tushunishi,Kichik
vatan deganda nimani tushunishi,Mahalla so'zi qanday ma'noni anglatishi,Mustaqillik yillarida mahalla qanday boshqaruv
idorasiga aylanganligi,Yurtimizda
qaysi yilga «Obod mahalla уili» deb nom berilishini,Ona
Vatan degan ulug' tushuncha odamzod uchun nimaning timsolidan boshlananishini,Qishloq deganda ko'z oldimizda nimalar namoyon
bo'lishi,Yurtimizda 2009-yil qanday nom bilan atalganligini ,Toshkent shahri
qachon «Islom madaniyati poytaxti» deb e'lon qilinganligini,Toshkentning 2200 yillik to'yi qaysi yili
nishonlanishini,Yurtimizdagi tarixiy sanalari bayram qilingan qaysi
qadimiy shaharlarni bilishi,Ko'hna
shaharlarimizni nima uchun “Qadimiy va hamisha navqiron”deb ta'riflashi,«Vatan» so'ziga ma'nodosh qanday so'zlarni
bilishi,Vatan haqida qanday she'r
yoki hikoyalarni  bilishi
Ko’nikma:   O’quvchilar  Vatan , mahalla , shahar
haqida  tushuncha hosil  qilish
Malaka:    O’quvchilar  darslik  matni bo’yicha   mustaqil
ishlashi,, darslik  va  hujjatlar  asosida   ayrim  hodislarga    tavsif
berish  , ularni  baholash  va  munosabat  bildirish
Dars turi: Amaliy, og`zaki
Dars jihozi: 1. 5  sinf “Vatan tuyg’usi ” darsligi
                     2.Yuksak ma’naviyat
– yengilmas kuch
                     3. Mavzuga oid
rasmlar, boshqotirma va test savollari
                     4. Doska , bo’r,
daftar , ruchka
Dars jarayonining mazmuni :
1. Vatan
tushunchasi
2. Vatan
tuyg’usi  gain  nimani o’rgatadi
3. O’zbekiston
vatanim  manim
Dars  jarayoni
1.Tashkiliy
qism                                                              4 minut
2.O’tilgan mavzuni takrorlash( mustahkamlash)            12 minut
3.Yangi mavzuni tushuntirish
10 minut
4.Yangi mavzuni mustahkamlash                                   14
minut
5.O’quvchilarni
baholash                                                3 minut
6. Uyga
vazifa                                                                 2 minut
Darsning borishi:
I. Tashkiliy qism.
a) salomlashish.
b) davomatni aniqlash.
II. Yangi mavzuning bayoni MUQADDAS
VATAN
Aziz o'quvchi, biz Vatan so'zini ko'p
eshitamiz. Lekin uni ta'riflash, barcha
xususiyat va alomatlarini to'liq bayon etishgaqiynalamiz. Chunki Vatan — g'oyat ulug' tushuncha. Uning ma'no-
mazmuni, qadri va ahamiyatini ba'zan
so'z bilan ham ifoda etib bo'lmaydi.
Ona yurtni buyuk muhabbat bilan sevgan, butun hayotini uning
mustaqilligi, yuksak taraqqiyoti uchun baxshida etgan
insonlargina Vatanni bor ko'rk-u tarovati,
qudrati va jozibasi bilan ta'riflab
bera oladi. Mamlakatimiz Prezidenti Islom Karimov ana shunday ulkan
mehrbilango'zaldiyorimizniquyidagichata'riflaydi:- Albatta, jahon — keng, dunyoda mamlakat ko'p, lekin bu olamda betakror ona yurtimiz, O'zbekistonimiz yakka-yu
yagona. Bu go'zal yurt, bu muqaddas
zamin faqat bizga atalgan. Mana shu ulug' tuyg'u bar birimizning dilimizga jo bo'Iishi, hayotimiz mazmuniga aylanishini istardim»1.«Vatan» arabcha so'z bo'lib, tug'ilgan makon degan
ma'noni bildiradi. Bu haqda ma'rifatparvar
bobomiz Abdulla Avloniy shundaydegan:«Har bir kishining tug'ilib o'sgan shahar va mamlakatini shulkishining
vatani deyilur. Har kim tug'ilgan, o'sgan yerini jonidanortiq suyar. Hatto bu vatan hissi, tuyg'usi
hayvonlarda ham bor.Agar bir hayvon о 'z vatanidan — uyuridan ayrilsa, о 'z
yeridagikabi rohat-rohat yashamas, maishati talx2 bo 'lub, har vaqt
dilining bir go
'shasida о 'z vatanining muhabbati turar».Yana bir ajdodimiz, shoir va ma'rifatparvar Sidqiy XondayliqiyVatanni ta'rif etib, quyidagi she'riy satrlami yozgan:
Vatan nadir? Tuqqan
yerim, turg'on yerim,
O'sib-unib, o'ynab-kulib yurg'on yerim...
Jonim — Vatan, tanim — Vatan, ko'zim —
Vatan,
Esdan chiqar oni ko'rgoch, ko'rgon yerim1.
Vatan so'zining
ma'nosi bugungi kunda juda kengayib ketgan.Hozirgi vaqtda vatan deganda faqat tug'ilgan
makonni emas, awaloo'zimiz yashayotgan mamlakatni
tushunamiz. Inson tug'ilgan,
voyaga yetgan xonadon, mahalla, qishloq va
shahar esa Vatanichidagi kichik vatandir.Buni bilib oling. Mahalla
arabcha so'z bo'lib, joy degan ma'noni anglatadi.Mahalla odamlarning birikib, jamoa bo'lib yashash zaruratidankelib chiqqan. Ajdodlarimiz mahallaga uyushib,
yaxshi-yomon kunlarda hayotiy
muammolarni birgalikda hal qilganlar. Birgalikda, ko'plashib bajariladigan ishlar esa hashar
deyilgan. Bu an'analar bugungi kunda
yanada rivojlanib borayotganidan xabardorsiz, albatta. Mahalla ana shunday an'analarni asrab kelayotgani
uchun Prezidentimiz uni milliy
qadriyatlar maskani deb ataydi va quyidagilarni ta'kidlaydi: «O'zaro mehr-oqibat, ahillik va totuvlik, ehtiyojmand,yordamga muhtoj kimsalar holidan xabar olish,
yetim-yesirlarning boshini silash,
to'y-tomosha, hashar va ma'rakalarni ko'pchilik bilan bamaslahat o'tkazish,
yaxshi kunda ham, yomon kunda ham birga bo'lish kabi xalqimizga xos urf-odat va an'analar awalambor mahalla muhitida
shakllangan va rivojlangan»2.Sobiq
mustabid tuzum davrida barcha milliy qadriyatlarimiz qatori mahalla ham ta'qibga uchrab, uning faoliyati
cheklab qo'yilgan edi. Mustaqillik tufayli mahallaga e'tibor kuchaydi. Unga
fuqarolarning o"zini o'zi boshqarish idorasi maqomi berilib, huquq va
vakolatlari qonun yo'H bilan
mustahkamlab qo'yildi. Mahallalar odamlarni birlashtirib, hamjihat qiladigan, ularning o'rtasida mehr-oqibat rishtalarini mustahkamlaydigan, hayotiy
masalalarni hal etishda ularga amaliy
yordam va maslahat beradigan, milliy qadriyatlarimizni asrabavaylaydigan boshqaruv idorasiga aylandi.
Mamlakatimizda 2003-yil
•Obod mahalla yili» deb e'lon qilindi.Buni bilib oling. Qishloq
o'zbekcha so'z bo'lib, qishlaydigan  joy degan ma'noni
bildiradi.Qadimda ota-bobolarimiz bahor
kelishi bilan ekin-tikin, bog'rog'larga
qarash uchun dalalarga chiqib ketgan. Tog'li joylarda esa mollarni boqish uchun qir-adir va yaylovlarga yo'l
olganlar. Kuz kelib,hosil yig'ib olingach
yoki tog'larga qor tushgach, ular yana qishloqqa qaytib kelganlar. Qishni jamoa bo'lib uylarda o'tkazganlar. Bundayodatlar hozirgi vaqtda ham bor. Dehqonlar,
cho'pon-cho'liqlar yozmavsumi
boshlanishi bilan ish boshiga, ya'ni dalalarga, qir-adirlargachiqib
ketadi.Mamlakatimiz Prezidenti Islom
Karimov qishloqning insoniyat tarixi
va taraqqiyotida tutgan beqiyos o'rni hamda ahamiyatini nazarda tutib, «Ona Vatan degan ulug' va muqaddas
tushuncha odamzod uchun go'yoki qishloq
timsolidan boshlanadi»1, — deydi.Haqiqatan ham, agarda tarixga nazar tashlaydigan bo'lsak, dunyodagi eng yirik shaharlar ham dastlab kichkina
qishloq bo'lgani,
zamonlar o'tishi bilan rivojlanib,
katta shaharga, ba'zan hatto qudratli davlatga aylanib ketganini ko'ramiz.
Qadimda Yevropa qit'asidagi ulkan imperiyaga asos bo'lgan Rim
shahrining taqdiri bunga
misol bo'la oladi.Bugungi
kunda xalqimiz iste'mol qiladigan noz-ne'matlaming asosiy qismi qisMoqlarimizda yetishtiriladi.
O'zbekiston tabiatining eng go'zal
manzaralari — serviqor tog'lar, yam-yashil qir-adirlar, bepoyon dalalar, zilol suvli buloqlar, soylar,
rang-barang hayvonot dunyosini
qishloqlarimizda ko'rish mumkin. Ayniqsa, sodda va beg'ubor, qadoqqo'lli mehnatkash insonlar, ular
asrlar davomida asrab kelayotgan
milliy urf-odat hamda an'analar qishloqlarimizga
alohida fayz-u tarovat bag'ishlaydi.
Shuning uchun ham yurtimizda qishloqlar rivojiga katta ahamiyat
berilmoqda. Prezidentimiz  tashabbusi bilan
2009-yil mamlakatimizda «Qishloq taraqqiyoti va
farovonligi yili» deb e'lon qilindi.
Shu munosabat bilan davlat dasturi qabul
qilinib, «Qishloq taraqqiy topsa, yurtimiz obod, hayotimiz yanada farovon bo'ladi» degan shior asosida ulkan
ishlar amalga
oshirildi. Buni bilib oling. Shahar so'zi dastlab
obod joy, mamlakat, o'lka, aholi tig'iz yashaydigan makon degan ma'nolami anglatgan. Qadimda yurtimiz hududida dastlab qal'a shaharlar paydo bo'lgan.
O'zaro birikish jarayoni natijasida ular bir-biri bilan qo'shilib, yirik davlatlarni hosil qilgan. Birgina shahardan
iborat bo'lgan sha-har-davlatlar
bugungi kunda ham uchrab turadi. Masalan, Yevropa-
dagi Vatikan shahar-davlati bunga
misol bo'la oladi. Lekin aksariyat davlatlar ko'plab hududlar, shahar va
qishloqlarni o'z ichiga oladi.Shahar so'zi
o'zbekcha kent, arabcha qal'a, madina so'zlari bilan
ma'nodosh bo'lib keladi.Yurtimizda
qadimiy va zamonaviy shaharlar ko'p. Ularning har
biri bizning g'umr-iffixorimizdir.
IV darsni
mustahkamlash.                   Savol va topshiriqlar:
1. Prezident Islom Karimov ona yurtimizni qanday
ta'riflaydi?
2. Abdulla Avloniy vatan haqida nima degan?
3Vatan deganda nimani tushunasiz?
Kichik vatan deganda-chi?
4Mahalla so'zi qanday ma'noni
anglatadi?
5Mustaqillik yillarida mahalla qanday
boshqaruv idorasiga aylandi?
6Yurtimizda qaysi yilga «Obod mahalla уШ» deb nom berildi?
7Ona Vatan degan ulug' tushuncha odamzod uchun nimaning
timsolidan boshlanadi?
8Qishloq deganda ko'z oldimizda
nimalar namoyon bo'ladi?
9Yurtimizda 2009-yil qanday nom bilan
atalgan edi?
10Toshkent shahri qachon «Islom
madaniyati poytaxti» deb e'lon
qilindi?
11Toshkentning 2200 yillik to'yi qaysi
yili nishonlandi?
12Yurtimizdagi tarixiy sanalari bayram qilingan qaysi qadimiy
shaharlarni bilasiz?
13Ko'hna shaharlarimizni nima uchun
«Qadimiy va hamisha navqiron»
deb ta'riflaymiz?
14«Vatan» so'ziga ma'nodosh qanday
so'zlarni bilasiz?
15.Vatan haqida qanday she'r yoki
hikoyani bilasiz? Ularning ma'nosi
haqida gapirib bering.
V. Baholash  Faol  qatnashgan  faol  qatnashgan  o’quvchilar  baholanadi.
VI. Uyga vazifa berish.     O`tilgan mavzuni konspektlab, o`qib kelish.
Sana:.
Fan: Milliy istiqlol g`oyasi va ma`naviyat asoslari
Sinf: __5 ABV
__
Mavzu: Vatanni
anglash
Darsning  maqsadi:  O’quvchilarga  Siz «vatan» deganda nimani tushunishini, Butun
Yer yuzi - vatan, degan fikrga munosabatingiz  q anday?Ona Vatanimiz bilan bog'liq holda shakllangan qanday qadriyatlarni bilishini,Insonning vatani uning tashqi ko'rinishi va
fe'1-atvoriga ta'sir etadimi?
Vatanparvar ajdodlarimizdan kimlarni
bilasiz?Xalqimizning
Ikkinchi jahon urushi yillarida turli millat vakillarigako'rsatgan insonparvarlik fazilatlari
haqida    tushuntirish.
1Ta`limiy:
Bolalarga Vatan tuyg’usi  fani  haqida ma`lumot berish va darsni tushuntirish
vaqtida  ularga mavzuni ta’limiy  ravishda yoritib berish:  O’quvchilarga  biz
nima uchun  istiqlolni  buyuk ne’mat sifatida  qadrlashimizni,  Prezidentimiz
Islom Karimovning  eng ulug’ maqsadimiz, eng ulug’ g’oyamiz haqida  aytgan
fikrini sharxlashi, Yurt tinchligi , Vatan ravnaqi va Xalq farovonligi kabi
ezgu  maqsadlarni  amalga oshirish uchun  avvalo nima qilish  kerakligi, Ulug’
maqsadlarga  intilib yashagan odam nima uchun adashmasligi, Tabiatda ,
jamiyatda  bo’shliq bo’lmagani kabi , insonning  qalbi va ongida  ham bo’shliq
bo’lmasligini tushuntirish.
2Tarbiyaviy: Bilimli, sog’lom, barkamol insonni voyaga yetkazish. O’z yurtiga
sadoqatli, mard va fidoyi, komil insonlarni tarbiyalsh, yaxshi va yomonning
farqiga borishga, hayotda to’g’ri yo’l tanlash, xalqimiz va Vatanimizga halol
xizmat qilish, bunyodkor g’oyalarning hayotbaxsh kuchini to’g’ri anglab,
vayronkor g’oyalarga vaqtida zarba berishga o’rgatish . Guruh bilan  “ bir
yoqadan bosh chiqarib” ishlashga, “ hamma bir kishi uchun, bir kishi hamma
uchun”, “ birlashgan o’zar, birlashmagan to’zar “ maqolining hayotdagi isbotini
ko’rsatish bilan o’quvchilarni birlashib, maslahatlashib, bir-birini fikrini
hurmatlashga o’rgatish;
3 Rivojlantiruvchi: O’quvchilarga  darsni tushuntirish vaqtida  o’quvchilarni
qiziqtirish uchun  ularni guruhlarga bo’lib, guruhlar bilan ishlash , test
savollari, boshqotirmalar orqali  dars rivojlantiriladi. O`quvchilarning
to`g`ri fikrlashini rivojlantirish.
DTS talablari: Bolalarga Vatan
tuyg’usi  fani  haqida ma`lumot berish.O’quvchilar dars davomida o’rganishi
kerak bo’lgan  bilim, ko’nikma, va malakalar
Bilim: O’quvchilar «vatan» deganda nimani tushunishini, Butun Yer
yuzi - vatan, degan fikrga munosabatingiz  q anday?Ona Vatanimiz bilan bog'liq holda shakllangan qanday qadriyatlarni bilishini,Insonning vatani uning tashqi ko'rinishi va
fe'1-atvoriga ta'sir etadimi?
Vatanparvar ajdodlarimizdan kimlarni
bilasiz?Xalqimizning
Ikkinchi jahon urushi yillarida turli millat vakillarigako'rsatgan insonparvarlik fazilatlari
haqida     bilishi
Ko’nikma:   O’quvchilar  Vatan , mahalla , shahar ,
Vatanni anglashi  haqida  tushuncha hosil  qilish
Malaka:    O’quvchilar  darslik  matni bo’yicha   mustaqil
ishlashi,, darslik  va  hujjatlar  asosida   ayrim  hodislarga    tavsif
berish  , ularni  baholash  va  munosabat  bildirish
Dars turi: Amaliy, og`zaki
Dars jihozi: 1. 5  sinf “Vatan tuyg’usi ” darsligi
                     2.Yuksak ma’naviyat
– yengilmas kuch
                     3. Mavzuga oid
rasmlar, boshqotirma va test savollari
                     4. Doska , bo’r,
daftar , ruchka
Dars jarayonining mazmuni :
1. Vatan  tushunchasi

2. Vatanni
anglash
3.
O’zbekiston  vatanim  manim
Dars  jarayoni
1.Tashkiliy
qism                                                              4 minut
2.O’tilgan mavzuni takrorlash( mustahkamlash)            12 minut
3.Yangi mavzuni tushuntirish
10 minut
4.Yangi mavzuni mustahkamlash                                   14
minut
5.O’quvchilarni
baholash                                                3 minut
6. Uyga vazifa                                                                 2
minut
Darsning borishi:
I. Tashkiliy qism.
a) salomlashish.
b) davomatni aniqlash.
II .O’tilgan  mavzuni  takrorlash
1. Prezident Islom Karimov ona yurtimizni qanday
ta'riflaydi?
2. Abdulla Avloniy vatan haqida nima degan?
3Vatan deganda nimani tushunasiz?
Kichik vatan deganda-chi?
4Mahalla so'zi qanday ma'noni
anglatadi?
5Mustaqillik yillarida mahalla qanday
boshqaruv idorasiga aylandi?
6Yurtimizda qaysi yilga «Obod mahalla уШ» deb nom berildi?
7Ona Vatan degan ulug' tushuncha odamzod uchun nimaning
timsolidan boshlanadi?
8Qishloq deganda ko'z oldimizda
nimalar namoyon bo'ladi?
9Yurtimizda 2009-yil qanday nom bilan
atalgan edi?
10Toshkent shahri qachon «Islom
madaniyati poytaxti» deb e'lon
qilindi?
III.
Yangi mavzuning bayoni
Aziz o'quvchi,
Vatanni anglash uchun uni chin yurakdan sevib ardoqlab
yashash kerak.Vatan tushunchasi aniq joy
bilan bog'liq bo'lgani uchun uning hududida
o'ziga xos qadriyatlar, betakror ma'naviyat egasi bo'lgan xalq shakllanadi. Vatan shu xalqning mehnati,
yaratuvchilik salohi-
yati tufayli rivojlanadi. Vatanning
aniq bir hudud bilan bog'liq ekanini tan
olmaydigan, biz uchun butun yer yuzi — vatan, degan falsafa bilan yashaydigan odamlar ham bor. Ilm-fanda
kosmopolitlar deb ataladigan bunday
zotlar aslida vatansizlik g'oyasini targ'ib etadi.Bunday qarashlar zararhdir. Chunki inson o'zi
tug'ilib, unib-o'sgan joyga mehr
qo'ymasa, uni haqiqiy vatan deb bilib, asrab-avaylamasa, gullatib-yashnatmasa, avlodlariga meros qihb
qoldirmasa, men
uchun hamma yer vatan, degan tushuncha bilan yashaydigan bo'lsa, hayotda rivojlanish ham, doimiy qadriyat va
an'analar ham bo'lmaydi.Ilm-fanda
yana bir tushuncha - o'troq hayot degan ibora bor. U Vatan tushunchasi bilan
bevosita bog'Uq. Chunki o'troq hayot bir joyda ildiz otib, doimiy muqim, ya'ni boshqa yerga ko'chmay yashashni bildiradi. Tabiiy shart-sharoiti qanday
bo'lishidan qat'i nazar, o'z tug'ilib
o'sgan zaminiga butun qalbi va vujudi bilan bog'langan inson
yoki xalqgina o'troq hayot kechira oladi. Buni tarix necha bor isbotlagan. Aniq bir joyda qo'nim topib, o'troq  hayot kechirgan xalqlar dunyo madaniyati rivojiga
katta hissa qo'shgan.Bizning xalqimiz
azaldan ana shunday o'troq hayot kechirib kelgan qadimiy xalqlardandir. Yurtimiz zaminida bundan uch ming yillar oldin
«Avesto» kabi buyuk kitoblar yaratilgani, Samarqand, Buxoro, Xiva,Shahrisabz, Termiz, Qarshi, Marg'ilon, Toshkent
kabi shaharlarirniz o'rnida madaniy
hayot an'analari shakllana boshlaganidan dalolat beradigan ko'plab ko'hna ashyolar topilayotgani buni
tasdiqlab kelmoqda.Vatandagi har qarich yer,har bir hududning o'ziga xos xosiyati,
fayz-u tarovati bor. Masalan,
yurtimizning hamma joyida ham anor
o'sadi. Lekin hechyerning anori Quva
yoki Shahrisabz anoriga teng
kelmaydi.Yurtimizning hamma joyida
ham anjir o'sadi, ammo ularning
ichida Samarqand anjirining mazasi
beqiyosdir. Buyuk ajdodimiz
Zahiriddin Muhammad
Bobur Movarounnahr viloyatlaridagi qovunlar haqida gapirib,Buxoro qovuni haqida alohidato'xtaladi: «Buxoroda har jins qovundin ko'p bo'lur va yaxshibo'lur».Xalqimiz
bunday xosiyatli joylar va ne'matlarni «duo ketgan» deb ta'riflaydi.
Masalan,«Farg'onaning yeriga duo ketgan», «Parkentning uzumiga duo ketgan», «Kattaqo'rg'onning mayiziga duo ketgan»
tarzida. Bunda mazkur ne'matlar
yetiladigan joylar Yaratganning irodasi bilan mana shunday betakror qilib yaratilganiga urg'u
beriladi.
Samarqandning  noni
Aytishlaricha,
bir zamonlar Bag'dod podsholaridan biri Samarqandning noniga havas qilib, o'z poytaxtida
ham shunday mazali non
yoptirmoqchi bo'libdi. Shu maqsadda Samarqanddan eng mashhur nowoyni chaqiribdi. «Bag'dod
zaminida ham Samarqanddagidek
shirin non yopish uchun nima zarur bo'lsa,barchasini muhayyo qilinglar», debdi podsho o'z vazirlariga. Samarqandlik usta o'z shahridan tuproq
olib kelib, loy qorib, tandiryasash lozimligini aytibdi. Uning aytgani ado etilibdi. UstaSamarqanddan o'tin olib kelishlari
zarurligini bildiribdi. Bu istak
ham bajarilibdi. Samarqand
suvi va unidan olib kelinib, xamirqorilibdi. Xullas, hamma narsa taxt qilinibdi. Bularning barchasidanI podshoni xabardor qilibdilar. Podsho
nowoyni huzuriga chorlab,
«Xo'sh, kerakli
narsalarning hammasi tayyormi, bo'lmasa, ishniboshla!» debdi. Shunda nowoy uzr so'rab,
«Hazratim, hali hammanarsa
taxt bo'lgani yo'q», debdi. Podshoning jahli chiqib, «Senga
yana nima kerak, hamma
narsa taxt-ku?» debdi.Nowoy awal-boshdanoq podshoning istagini amalga oshirib bo'lmasligini yaxshi bilar ekan. Ammo
bu haqiqatni unga ochiqaytib
bo'lmasligini ham tushunar ekan. «Bu ishning imkoni yo'q»,desa, uning boshi tanidan judo
qilinishi hech gap emas edi.Shuning
uchun podshoning o'zi bu ishning imkonsiz ekanigaishonch hosil qilsin, degan
niyatda nowoy oxirgi shartni aytib,shunday debdi: «Hazratim, endi yana Samarqandning havosi
bilan Samarqandning quyoshi
bo'lsa, bas, boshqa hech narsakerak emas. Ana shundan keyin non yopishni boshlasam bo'ladi».Shunday deb, nowoy ham jazodan, ham imkonsiz ishni
amalga oshirish azobidan qutulib qolibdi.Odamzod qadim-qadim zamonlardan buyon
turli millat va elatlarga, davlat va
xalqlarga bo'Unib yashab keladi. Bunday xilmaxillik orqali har bir xalq o'z milliy an'analarini saqlab, ota-bobolarining rasm-rusum va qadriyatlarini davom
ettiradi. Bu rasm-rusumva qadriyatlar har bir xalq yoki millat makon tutgan joy
bilan bog'liqholda shakllanadi.
Ya'ni, ular aynan o'troq hayot mahsuli, qadrdono'lkaga mehr qo'yib yashash natijasidir. Masalan, daryo va dengizbo'ylarida yashagan xalqlarning urf-odat va
an'analari cho'l va sahrohududlarida
yashaydigan xalqlarniJcidan mutlaqo farq qiladi. Chunkiinson qayerda yashasa, uning tabiati, fe'1-atvori
o'sha joyning tabiiyshart-sharoiti, iqlimi, hatto tuproq va suvining
xususiyatlariga moslashib qoladi. Unda ana shu shart-sharoitga xos ko'nikmalar
paydo
bo'Iadi. Bu ko'nikmalar yillar,
asrlar o'tishi bilan odat, an'ana varasm-rusumga
aylanadi. Shu tariqa inson yashagan joy, ya'ni vatangaxos xususiyatlar uning farzandlari vujudiga
singib ketadi.
Prezident Islom Karimov
«Yuksak ma'naviyat — yengilmas kuch»kitobida bu haqda alohida to'xtalib, quyidagilarni ta'kidlaydi: «Masalan,Sharq olamida, jumladan, o'zimizning
O'rta Osiyo sharoitida jamoabo'Jib yashash tuyg'usi g'oyat muhim ahamiyat kasb etadi vaodamlarni bir-biriga
yaqinlashtirishga, bir-birini qo'Hab-quwatlabhayot kechirishga zamin tug'diradi. Shu ma'noda,
xalqimizningturmush
va tafakkur tarziga nazar tashlaydigan bo'lsak, boshqalargahech o'xshamaydigan, ming yillar
davomida shakllangan, nafaqato'zaro muomala, balki hayotimizning uzviy bir qismi sifatida namoyonbo'Iadigan bir qator o'ziga xos xususiyatlarni
ko'ramiz.Misol
uchun, tilimizdagi mehr-oqibat, mehr-muhabbat, mehr-shafqat, qadr-qimmat degan, bir-birini
chuqur ma'no-mazmun bilanboyitadigan va to'ldiradigan iboralarni olaylik. Qanchalik g'alatituyulmasin, bu iboralarni boshqa
tillarga aynan tarjima qilishning
o'zi mushkul bir muammo»1.Vatanning o'ziga xos xususiyatlari hatto
insonning yuz tuzilishi,
chehrasida ham aks etib turadi.
Masalan, o'zbekni yapondan, arabniturkdan,
lotin amerikalikni yevropalikdan yuzi va ko'ziga qarabfarqlash mumkin. Qisqasi, Vatan barcha
xususiyatlari bilan o'zfarzandlarining
rahi va vujudiga singib ketadi. Shuning uchun hamo'z yurtini chin dildan sevgan insonlar «Vatan — mening jon-ujahonim» deya xitob qiladi. Vatan bunday
insonlarning o'zligi, or-nomusi, sha'n-u sharafi ramziga aylanadi
IV darsni mustahkamlash.
Savol va topshiriqlar:
    1. Siz «vatan» deganda nimani
tushunasiz?
   2. Butun Yer yuzi - vatan, degan fikrga munosabatingiz qanday?
3.
Ona Vatanimiz bilan
bog'liq holda shakllangan qanday qadriyatlarni
bilasiz?
4.
Insonning vatani
uning tashqi ko'rinishi va fe'1-atvoriga ta'sir etadimi?
5.
Vatanparvar
ajdodlarimizdan kimlarni bilasiz?
6.
Xalqimizning Ikkinchi jahon urushi yillarida turli millat vakillariga
ko'rsatgan insonparvarlik fazilatlari haqida gapirib bering.
V. Baholash  Faol  qatnashgan  faol  qatnashgan  o’quvchilar  baholanadi.
VI. Uyga vazifa berish.     O`tilgan mavzuni konspektlab, o`qib kelish. «Mening Vatanim» mavzusida referat yozishga
urinib ko'ring.

Sana:.
Fan: Milliy istiqlol g`oyasi va ma`naviyat asoslari
Sinf: __5 ABV
__
Mavzu: Vatanni
anglash
Darsning  maqsadi:  O’quvchilarga  Siz «vatan» deganda nimani tushunishini, Butun
Yer yuzi - vatan, degan fikrga munosabatingiz  q anday?Ona Vatanimiz bilan bog'liq holda shakllangan qanday qadriyatlarni bilishini,Insonning vatani uning tashqi ko'rinishi va
fe'1-atvoriga ta'sir etadimi?
Vatanparvar ajdodlarimizdan kimlarni
bilasiz?Xalqimizning
Ikkinchi jahon urushi yillarida turli millat vakillarigako'rsatgan insonparvarlik fazilatlari
haqida    tushuntirish.
1Ta`limiy:
Bolalarga Vatan tuyg’usi  fani  haqida ma`lumot berish va darsni tushuntirish
vaqtida  ularga mavzuni ta’limiy  ravishda yoritib berish:  O’quvchilarga  biz
nima uchun  istiqlolni  buyuk ne’mat sifatida  qadrlashimizni,  Prezidentimiz
Islom Karimovning  eng ulug’ maqsadimiz, eng ulug’ g’oyamiz haqida  aytgan
fikrini sharxlashi, Yurt tinchligi , Vatan ravnaqi va Xalq farovonligi kabi
ezgu  maqsadlarni  amalga oshirish uchun  avvalo nima qilish  kerakligi, Ulug’
maqsadlarga  intilib yashagan odam nima uchun adashmasligi, Tabiatda ,
jamiyatda  bo’shliq bo’lmagani kabi , insonning  qalbi va ongida  ham bo’shliq
bo’lmasligini tushuntirish.
2Tarbiyaviy: Bilimli, sog’lom, barkamol insonni voyaga yetkazish. O’z yurtiga
sadoqatli, mard va fidoyi, komil insonlarni tarbiyalsh, yaxshi va yomonning
farqiga borishga, hayotda to’g’ri yo’l tanlash, xalqimiz va Vatanimizga halol
xizmat qilish, bunyodkor g’oyalarning hayotbaxsh kuchini to’g’ri anglab,
vayronkor g’oyalarga vaqtida zarba berishga o’rgatish . Guruh bilan  “ bir
yoqadan bosh chiqarib” ishlashga, “ hamma bir kishi uchun, bir kishi hamma
uchun”, “ birlashgan o’zar, birlashmagan to’zar “ maqolining hayotdagi isbotini
ko’rsatish bilan o’quvchilarni birlashib, maslahatlashib, bir-birini fikrini
hurmatlashga o’rgatish;
3 Rivojlantiruvchi: O’quvchilarga  darsni tushuntirish vaqtida  o’quvchilarni
qiziqtirish uchun  ularni guruhlarga bo’lib, guruhlar bilan ishlash , test
savollari, boshqotirmalar orqali  dars rivojlantiriladi. O`quvchilarning
to`g`ri fikrlashini rivojlantirish.
DTS talablari: Bolalarga Vatan
tuyg’usi  fani  haqida ma`lumot berish.O’quvchilar dars davomida o’rganishi
kerak bo’lgan  bilim, ko’nikma, va malakalar
Bilim: O’quvchilar «vatan» deganda nimani tushunishini, Butun Yer yuzi
- vatan, degan fikrga munosabatingiz  q anday?Ona
Vatanimiz bilan bog'liq holda shakllangan qanday qadriyatlarni bilishini,Insonning vatani uning tashqi ko'rinishi va
fe'1-atvoriga ta'sir etadimi?
Vatanparvar ajdodlarimizdan kimlarni
bilasiz?Xalqimizning
Ikkinchi jahon urushi yillarida turli millat vakillarigako'rsatgan insonparvarlik fazilatlari
haqida     bilishi
Ko’nikma:   O’quvchilar  Vatan , mahalla , shahar ,
Vatanni anglashi  haqida  tushuncha hosil  qilish
Malaka:    O’quvchilar  darslik  matni bo’yicha   mustaqil
ishlashi,, darslik  va  hujjatlar  asosida   ayrim  hodislarga    tavsif
berish  , ularni  baholash  va  munosabat  bildirish
Dars turi: Amaliy, og`zaki
Dars jihozi: 1. 5  sinf “Vatan tuyg’usi ” darsligi
                     2.Yuksak ma’naviyat
– yengilmas kuch
                     3. Mavzuga oid
rasmlar, boshqotirma va test savollari
                     4. Doska , bo’r,
daftar , ruchka
Dars jarayonining mazmuni :
1. Vatan
tushunchasi
2. Vatanni
anglash
3.
O’zbekiston  vatanim  manim
Dars  jarayoni
1.Tashkiliy
qism                                                              4 minut
2.O’tilgan mavzuni takrorlash( mustahkamlash)            12 minut
3.Yangi mavzuni tushuntirish
10 minut
4.Yangi mavzuni mustahkamlash                                   14
minut
5.O’quvchilarni
baholash                                                3 minut
6. Uyga
vazifa                                                                 2 minut
Darsning borishi:
I. Tashkiliy qism.
a) salomlashish.
b) davomatni aniqlash.
II .O’tilgan  mavzuni  takrorlash
1. Prezident Islom Karimov ona yurtimizni qanday
ta'riflaydi?
2. Abdulla Avloniy vatan haqida nima degan?
3Vatan deganda nimani tushunasiz?
Kichik vatan deganda-chi?
4Mahalla so'zi qanday ma'noni
anglatadi?
5Mustaqillik yillarida mahalla qanday
boshqaruv idorasiga aylandi?
6Yurtimizda qaysi yilga «Obod mahalla уШ» deb nom berildi?
7Ona Vatan degan ulug' tushuncha odamzod uchun nimaning
timsolidan boshlanadi?
8Qishloq deganda ko'z oldimizda
nimalar namoyon bo'ladi?
9Yurtimizda 2009-yil qanday nom bilan
atalgan edi?
10Toshkent shahri qachon «Islom
madaniyati poytaxti» deb e'lon
qilindi?
III.
Yangi mavzuning bayoni
Aziz o'quvchi,
Vatanni anglash uchun uni chin yurakdan sevib ardoqlab
yashash kerak.Vatan tushunchasi aniq joy
bilan bog'liq bo'lgani uchun uning hududida
o'ziga xos qadriyatlar, betakror ma'naviyat egasi bo'lgan xalq shakllanadi. Vatan shu xalqning mehnati,
yaratuvchilik salohi-
yati tufayli rivojlanadi. Vatanning
aniq bir hudud bilan bog'liq ekanini tan
olmaydigan, biz uchun butun yer yuzi — vatan, degan falsafa bilan yashaydigan odamlar ham bor. Ilm-fanda
kosmopolitlar deb ataladigan bunday
zotlar aslida vatansizlik g'oyasini targ'ib etadi.Bunday qarashlar zararhdir. Chunki inson o'zi
tug'ilib, unib-o'sgan joyga mehr
qo'ymasa, uni haqiqiy vatan deb bilib, asrab-avaylamasa, gullatib-yashnatmasa, avlodlariga meros qihb
qoldirmasa, men
uchun hamma yer vatan, degan tushuncha bilan yashaydigan bo'lsa, hayotda rivojlanish ham, doimiy qadriyat va
an'analar ham bo'lmaydi.Ilm-fanda
yana bir tushuncha - o'troq hayot degan ibora bor. U Vatan tushunchasi bilan
bevosita bog'Uq. Chunki o'troq hayot bir joyda ildiz otib, doimiy muqim, ya'ni boshqa yerga ko'chmay yashashni bildiradi. Tabiiy shart-sharoiti qanday
bo'lishidan qat'i nazar, o'z tug'ilib
o'sgan zaminiga butun qalbi va vujudi bilan bog'langan inson
yoki xalqgina o'troq hayot kechira oladi. Buni tarix necha bor isbotlagan. Aniq bir joyda qo'nim topib, o'troq  hayot kechirgan xalqlar dunyo madaniyati rivojiga
katta hissa qo'shgan.Bizning xalqimiz
azaldan ana shunday o'troq hayot kechirib kelgan qadimiy xalqlardandir. Yurtimiz zaminida bundan uch ming yillar oldin
«Avesto» kabi buyuk kitoblar yaratilgani, Samarqand, Buxoro, Xiva,Shahrisabz, Termiz, Qarshi, Marg'ilon, Toshkent
kabi shaharlarirniz o'rnida madaniy
hayot an'analari shakllana boshlaganidan dalolat beradigan ko'plab ko'hna ashyolar topilayotgani buni
tasdiqlab kelmoqda.Vatandagi har qarich yer,har bir hududning o'ziga xos xosiyati,
fayz-u tarovati bor. Masalan,
yurtimizning hamma joyida ham anor
o'sadi. Lekin hechyerning anori Quva
yoki Shahrisabz anoriga teng
kelmaydi.Yurtimizning hamma joyida
ham anjir o'sadi, ammo ularning
ichida Samarqand anjirining mazasi
beqiyosdir. Buyuk ajdodimiz
Zahiriddin Muhammad
Bobur Movarounnahr viloyatlaridagi qovunlar haqida gapirib,Buxoro qovuni haqida alohidato'xtaladi: «Buxoroda har jins qovundin ko'p bo'lur va yaxshibo'lur».Xalqimiz
bunday xosiyatli joylar va ne'matlarni «duo ketgan» deb ta'riflaydi.
Masalan,«Farg'onaning yeriga duo ketgan», «Parkentning uzumiga duo ketgan», «Kattaqo'rg'onning mayiziga duo ketgan»
tarzida. Bunda mazkur ne'matlar
yetiladigan joylar Yaratganning irodasi bilan mana shunday betakror qilib yaratilganiga urg'u
beriladi.
Samarqandning  noni
Aytishlaricha,
bir zamonlar Bag'dod podsholaridan biri Samarqandning noniga havas qilib, o'z poytaxtida
ham shunday mazali non
yoptirmoqchi bo'libdi. Shu maqsadda Samarqanddan eng mashhur nowoyni chaqiribdi. «Bag'dod
zaminida ham Samarqanddagidek
shirin non yopish uchun nima zarur bo'lsa,barchasini muhayyo qilinglar», debdi podsho o'z vazirlariga. Samarqandlik usta o'z shahridan tuproq
olib kelib, loy qorib, tandiryasash lozimligini aytibdi. Uning aytgani ado etilibdi. UstaSamarqanddan o'tin olib kelishlari
zarurligini bildiribdi. Bu istak
ham bajarilibdi. Samarqand
suvi va unidan olib kelinib, xamirqorilibdi. Xullas, hamma narsa taxt qilinibdi. Bularning barchasidanI podshoni xabardor qilibdilar. Podsho
nowoyni huzuriga chorlab,
«Xo'sh, kerakli
narsalarning hammasi tayyormi, bo'lmasa, ishniboshla!» debdi. Shunda nowoy uzr so'rab,
«Hazratim, hali hammanarsa
taxt bo'lgani yo'q», debdi. Podshoning jahli chiqib, «Senga
yana nima kerak, hamma
narsa taxt-ku?» debdi.Nowoy awal-boshdanoq podshoning istagini amalga oshirib bo'lmasligini yaxshi bilar ekan. Ammo
bu haqiqatni unga ochiqaytib
bo'lmasligini ham tushunar ekan. «Bu ishning imkoni yo'q»,desa, uning boshi tanidan judo
qilinishi hech gap emas edi.Shuning
uchun podshoning o'zi bu ishning imkonsiz ekanigaishonch hosil qilsin, degan
niyatda nowoy oxirgi shartni aytib,shunday debdi: «Hazratim, endi yana Samarqandning havosi
bilan Samarqandning
quyoshi bo'lsa, bas, boshqa hech narsakerak emas. Ana shundan keyin non yopishni boshlasam bo'ladi».Shunday deb, nowoy ham jazodan, ham imkonsiz ishni
amalga oshirish azobidan qutulib qolibdi.Odamzod qadim-qadim zamonlardan buyon
turli millat va elatlarga, davlat va
xalqlarga bo'Unib yashab keladi. Bunday xilmaxillik orqali har bir xalq o'z milliy an'analarini saqlab, ota-bobolarining rasm-rusum va qadriyatlarini davom
ettiradi. Bu rasm-rusumva qadriyatlar har bir xalq yoki millat makon tutgan joy
bilan bog'liqholda shakllanadi.
Ya'ni, ular aynan o'troq hayot mahsuli, qadrdono'lkaga mehr qo'yib yashash natijasidir. Masalan, daryo va dengizbo'ylarida yashagan xalqlarning urf-odat va
an'analari cho'l va sahrohududlarida
yashaydigan xalqlarniJcidan mutlaqo farq qiladi. Chunkiinson qayerda yashasa, uning tabiati, fe'1-atvori o'sha
joyning tabiiyshart-sharoiti, iqlimi, hatto tuproq va suvining xususiyatlariga
moslashib qoladi. Unda ana shu shart-sharoitga xos ko'nikmalar paydo
bo'Iadi. Bu ko'nikmalar yillar,
asrlar o'tishi bilan odat, an'ana varasm-rusumga
aylanadi. Shu tariqa inson yashagan joy, ya'ni vatangaxos xususiyatlar uning farzandlari vujudiga
singib ketadi.
Prezident Islom Karimov
«Yuksak ma'naviyat — yengilmas kuch»kitobida bu haqda alohida to'xtalib, quyidagilarni ta'kidlaydi: «Masalan,Sharq olamida, jumladan, o'zimizning
O'rta Osiyo sharoitida jamoabo'Jib yashash tuyg'usi g'oyat muhim ahamiyat kasb etadi vaodamlarni bir-biriga
yaqinlashtirishga, bir-birini qo'Hab-quwatlabhayot kechirishga zamin tug'diradi. Shu ma'noda,
xalqimizningturmush
va tafakkur tarziga nazar tashlaydigan bo'lsak, boshqalargahech o'xshamaydigan, ming yillar
davomida shakllangan, nafaqato'zaro muomala, balki hayotimizning uzviy bir qismi sifatida namoyonbo'Iadigan bir qator o'ziga xos
xususiyatlarni ko'ramiz.Misol uchun, tilimizdagi mehr-oqibat, mehr-muhabbat, mehr-shafqat, qadr-qimmat degan, bir-birini
chuqur ma'no-mazmun bilanboyitadigan va to'ldiradigan iboralarni olaylik. Qanchalik g'alatituyulmasin, bu iboralarni boshqa
tillarga aynan tarjima qilishning
o'zi mushkul bir muammo»1.Vatanning o'ziga xos xususiyatlari hatto
insonning yuz tuzilishi,
chehrasida ham aks etib turadi.
Masalan, o'zbekni yapondan, arabniturkdan,
lotin amerikalikni yevropalikdan yuzi va ko'ziga qarabfarqlash mumkin. Qisqasi, Vatan barcha
xususiyatlari bilan o'zfarzandlarining
rahi va vujudiga singib ketadi. Shuning uchun hamo'z yurtini chin dildan sevgan insonlar «Vatan — mening jon-ujahonim» deya xitob qiladi. Vatan bunday
insonlarning o'zligi, or-nomusi, sha'n-u sharafi ramziga aylanadi
IV darsni mustahkamlash.                   Savol va topshiriqlar:
    1. Siz «vatan» deganda nimani
tushunasiz?
   2. Butun Yer yuzi - vatan, degan fikrga munosabatingiz qanday?
7.
Ona Vatanimiz bilan
bog'liq holda shakllangan qanday qadriyatlarni
bilasiz?
8.
Insonning vatani
uning tashqi ko'rinishi va fe'1-atvoriga ta'sir etadimi?
9.
Vatanparvar
ajdodlarimizdan kimlarni bilasiz?
10.
Xalqimizning Ikkinchi jahon urushi yillarida turli millat vakillariga
ko'rsatgan insonparvarlik fazilatlari haqida gapirib bering.
V. Baholash  Faol  qatnashgan  faol  qatnashgan  o’quvchilar  baholanadi.
VI. Uyga vazifa berish.     O`tilgan mavzuni konspektlab, o`qib kelish. «Mening Vatanim» mavzusida referat yozishga
urinib ko'ring.

Sana:.
Fan: Milliy istiqlol g`oyasi va ma`naviyat asoslari
Sinf: __5 ABV
__
Mavzu: Vatan  tuyg’usi

Darsning  maqsadi:  O’quvchilarga   . Biz milliy davlatchiligimiz tarixini bilishda qanday manbalarga tayanishi,Yurtimiz hududida qadimda
qanday davlatlar bo'lganligi,O'tgan
asrlarda milliy davlatchiligimiz asoslari nima uchun susayganligi,Bugungi mustaqil O'zbekiston qanday davlat
qatoriga  kirishi,Huquqiy demokratik
davlatning asosiy xususiyatlari haqida nimalarni bilishi,Demokratiya deganda nimani tushunishi,Fuqarolik jamiyati deganda nimani tushunishi, O'zbekiston Prezidenti, Yurtboshimiz Islom Karimovning
mustaqil O'zbekiston davlatini barpo etish va rivojlantirish borasidagi buyuk xizmatlari
haqida Kadrlar tayyorlash milliy dasturi
qachon va kimning tashabbusi
bilan qabul qilinishi,Maktab
ta'limini rivojlantirish umummilliy davlat dasturi-chi?Mamlakatimizda necha yillik umumiy majburiy
ta'lim joriy ctilganini   tushuntirish.
1Ta`limiy:
Bolalarga Vatan tuyg’usi  fani  haqida ma`lumot berish va darsni tushuntirish
vaqtida  ularga mavzuni ta’limiy  ravishda yoritib berish:  O’quvchilarga  biz
nima uchun  istiqlolni  buyuk ne’mat sifatida  qadrlashimizni,  Prezidentimiz
Islom Karimovning  eng ulug’ maqsadimiz, eng ulug’ g’oyamiz haqida  aytgan
fikrini sharxlashi, Yurt tinchligi , Vatan ravnaqi va Xalq farovonligi kabi
ezgu  maqsadlarni  amalga oshirish uchun  avvalo nima qilish  kerakligi, Ulug’
maqsadlarga  intilib yashagan odam nima uchun adashmasligi, Tabiatda ,
jamiyatda  bo’shliq bo’lmagani kabi , insonning  qalbi va ongida  ham bo’shliq
bo’lmasligini tushuntirish.
2Tarbiyaviy: Bilimli, sog’lom, barkamol insonni voyaga yetkazish. O’z yurtiga
sadoqatli, mard va fidoyi, komil insonlarni tarbiyalsh, yaxshi va yomonning
farqiga borishga, hayotda to’g’ri yo’l tanlash, xalqimiz va Vatanimizga halol
xizmat qilish, bunyodkor g’oyalarning hayotbaxsh kuchini to’g’ri anglab,
vayronkor g’oyalarga vaqtida zarba berishga o’rgatish . Guruh bilan  “ bir
yoqadan bosh chiqarib” ishlashga, “ hamma bir kishi uchun, bir kishi hamma
uchun”, “ birlashgan o’zar, birlashmagan to’zar “ maqolining hayotdagi isbotini
ko’rsatish bilan o’quvchilarni birlashib, maslahatlashib, bir-birini fikrini
hurmatlashga o’rgatish;
3 Rivojlantiruvchi: O’quvchilarga  darsni tushuntirish vaqtida  o’quvchilarni
qiziqtirish uchun  ularni guruhlarga bo’lib, guruhlar bilan ishlash , test
savollari, boshqotirmalar orqali  dars rivojlantiriladi. O`quvchilarning
to`g`ri fikrlashini rivojlantirish.
DTS talablari: Bolalarga Vatan
tuyg’usi  fani  haqida ma`lumot berish.O’quvchilar dars davomida o’rganishi
kerak bo’lgan  bilim, ko’nikma, va malakalar
Bilim: O’quvchilar «vatan» deganda nimani tushunishini, Butun Yer
yuzi - vatan, degan fikrga munosabatingiz  q anday?Ona Vatanimiz bilan bog'liq holda shakllangan qanday qadriyatlarni bilishini,Insonning vatani uning tashqi ko'rinishi va
fe'1-atvoriga ta'sir etadimi?Vatanparvar
ajdodlarimizdan kimlarni bilasiz?Xalqimizning
Ikkinchi jahon urushi yillarida turli millat vakillarigako'rsatgan insonparvarlik fazilatlari haqida     bilishi
Ko’nikma:   O’quvchilar  Vatan , mahalla , shahar ,
Vatanni anglashi  haqida  tushuncha hosil  qilish
Malaka:    O’quvchilar  darslik  matni bo’yicha   mustaqil
ishlashi,, darslik  va  hujjatlar  asosida   ayrim  hodislarga    tavsif
berish  , ularni  baholash  va  munosabat  bildirish
Dars turi: Amaliy, og`zaki
Dars jihozi: 1. 5  sinf “Vatan tuyg’usi ” darsligi
                     2.Yuksak ma’naviyat
– yengilmas kuch
                     3. Mavzuga oid
rasmlar, boshqotirma va test savollari
                     4. Doska , bo’r,
daftar , ruchka
Dars jarayonining mazmuni :
1. Vatan
tushunchasi
2. Vatanni
anglash
3. Vatan
tuyg’usi
Dars  jarayoni
1.Tashkiliy
qism                                                              4 minut
2.O’tilgan mavzuni takrorlash( mustahkamlash)            12 minut
3.Yangi mavzuni tushuntirish                                         10
minut
4.Yangi mavzuni mustahkamlash                                   14
minut
5.O’quvchilarni
baholash                                                3 minut
6. Uyga vazifa                                                                 2
minut
Darsning borishi:
I. Tashkiliy qism.
a) salomlashish.
b) davomatni aniqlash.
II .O’tilgan  mavzuni  takrorlash
 1. Siz «vatan» deganda nimani
tushunasiz?
2. Butun Yer yuzi - vatan, degan fikrga munosabatingiz qanday?
3Ona Vatanimiz bilan bog'liq holda
shakllangan qanday qadriyatlarni
bilasiz?
4Insonning vatani uning tashqi
ko'rinishi va fe'1-atvoriga ta'sir etadimi?
5Vatanparvar ajdodlarimizdan kimlarni
bilasiz?
6Xalqimizning Ikkinchi jahon urushi yillarida
turli millat vakillariga
ko'rsatgan insonparvarlik
fazilatlari haqida gapirib bering.
III. Yangi mavzuning bayoni Aziz oq'uvchi, sizga ma'lumki, dunyodagi tirik mavjudotning barchasi sezish qobiliyatiga ega, ular tashqi ta'sirlardan, ya'ni issiq va sovuqdan, yorug'lik va qorong'ilikdan ta'sirlanadi.
Lekin rang-barang va go'zal, yuksalib, kamol topib boradigan his-tuyg'ular bilan yashash faqat insonga xos.Borliqdagi narsalarning hammasi odamda qandaydir his-tuyg'u uyg'otadi, uning sezgilariga ta'sir qiladi. His-tuyg'u esa narsalarning mohiyatini sezish va bilishga yordam beradi. Ya'ni, yaxshi va yoqimli
narsalar go'zal
his-tuyg'ularni uyg'otsa, yomon va xunuk narsalarsalbiy
his-tuyg'ularni uyg'otadi.Sog'lom fikrli
insonlarning doimiy ravishda kamolotga intilibyashashining boisi ham ularning his-tuyg'ularining yaxshi, mukammal va ibratli narsalardan muttasil ta'sirlanishi
bilan bog'liq. Umuman,inson zoti ta'sirlanuvchandir. Bularni bilib oling. Insonning ichki, ruhiy sezgilari histuyg'u
deyiladi.His-tuyg'u ikki mustaqil so'zdan
(his va tuyg'u so'zlaridan)iborat
bo'lib, tuyish, sezish natijasida hosil bo'ladigan ruhiyholatni bildiradi.:
,Inson quvonganida ruhi bir shaklda namoyon
bo'lsa, qayg'ugatushganida butunlay boshqacha shaklda namoyon bo'ladi. Ya'ni,
ruho'zgaruvchan. Chunki u dunyoni
o'zida yaqqol aks ettirib turadi. Dunyo esa doimiy harakatda.Awalgi suhbatimizda aytilganidek, inson aniq bir
makonda yashaydi.Binobarin, uning
qalbi ta'sirlanadigan narsa-hodisalar ham ma'lum bur joyda yuz bergani uchun ular o'sha joy bilan bog'liq holda xotirada muhrlanib qoladi. Oddiy qilib
aytganda, o'sha joy o'zining tabiiy ta'sirlari vositasida insonning moddiy ehtiyojlarini qondiribgina qolmasdan, uning qalbini, ichki
dunyosini ham shakllantiradi.Buni bilib oling. Qalb arabcha so'z
bo'lib, ko'ngil, yurak,
dil ma'nolarida ishlatiladi.Ingliz
yozuvchisi Kiplingning «Maugli» asarida yosh bolaning o'rmondagi hayvonlar muhitiga moslashib,
his-tuyg'ulari o'zgarib ketgani haqida hikoya qilinadi. To'qay va chakalakzorlar muhiti bolaning hismyg'ularini o'ziga moslaydi.Demak,
har qanday makon insonda awalo muayyan tuyg'ularniuyg'otadi. Keyin ularni o'ziga, o'zining betakror
xususiyatlariga moslab larbiyalaydi.
Shuning uchun ham odamning his-tuyg'ulari, xotiralari,ma'naviy tarbiyasi, awalo, u tug'ilgan, voyaga
yetgan Vatan bilan bog'liq. Shu bois,
Vatan tuyg'usi insonga bir umr hamroh, hamnafas bo'ladi. Vatanning nomi aytilishi bilan uning bag'rida o'tgan yiHarimizesimizga tushadi, qalbimizda go'zal
manzaralar,his-tuyg'ularuyg'onadi.Masalan,
  Toshkent shahrining Ko'kcha dahasida o'sib-ulg'ayganlar bu nomni eshitishi bilan hayajonlanib ketadi.
Yoki Samarqand shahrining Registon
yoxud Buxoroning Labi hovuz maydoni atrofida voyaga yetganlar bu nomlami eshitishi bilan noyob
me'moriy obidalarimizni ko'z oldiga
keltirib, o'z bolaligini eslaydi, o'sha yillarni qo'msaydi.Vatan ramzlarini ko'rganda, yurtimizning betakror
tabiatini tomosha qilganda, uning
moddiy va ma'naviy boyliklaridan bahramand bolganda, olis ellarda vatandoshlarimiz bilan ko'rishganda, ularning sport, madaniyat, san'at va boshqa sohalarda
erishgan yutuq larini eshitganda beixtiyor quvonamiz.Bularni bilib oling. Ramz so'zi belgi, ishora, dalolat degani •
ma'nolarni bildiradi.Davlat ramzi deb, qonun
bilan tasdiqlangan, mamlakatningmustaqilligi,
davlatchilik tarixi, xalqining xohish-irodasi va ko'hnaqadriyatlari mujassami bo'lgan rasmiy belgi -
ramzga aytiladi.davlatchilik
idoralari yo'q edi. Faqat 1991-yil 31-avgustda Prezidentimiz Islom Karimov rahbarligida o'z
mustaqilligimizga erishganimizdan so'ng
biz milliy davlatchiligimiz asoslarini qayta tiklashga kirishdik. O'zbekiston shundan keyin torn
ma'nodagi mustaqil davlatbo'ldi. U
1992-yil 2-mart kuni jahondagi davlatlarning xalqaro uyushmasi — Birlashgan Millatlar Tashkilotiga
qabulqilindi.Bu-gungi kunda mamlakatimiz dunyo hamjamiyatining teng huquqli a'zosidir. Bu mamlakatiniizning jahon miqyosidagi
muhim masalalarni hal qilishda
to'laqonli ishtirok etisnini bildiradi.Buni bilib oling. Dunyo
hamjamiyati deganda, umumbashariy g'oyalar atrofida uyushgan holda,
umumiy maqsadlar yo'lida o'zaro kelishib
harakat qilayotgan mamlakatlar va xalqaro
tashkilotlar, jahondagi barcha taraqqiyparvar kuchlar tushuniladi.O'zbekiston — dunyoviy davlat. Dunyoviy davlat deganda, umumxalq xohish-irodasi bilan qabul qilingan
Konstitutsiya va uning asosidagi qonunlarga tayangan holda rivojlanadigan
davlat tushuniladi.Bizning
mamlakatimiz rasman «O'zbekiston Respublikasi»,«O'zbekiston» degan nomlar bilan ataladi. Demak, rasmiy hujjatlarda davlatimizning nomi «O'zbekiston Respublikasi»,
«O'zbekiston»
tarzida yoziladi va aytiladi.Buni
yodda tuting. «O'zbekiston —
suveren demokratik respublika.
Davlatning «O'zbekiston  Respublikasi» va «O'zbekiston» degan nomlari
bir ma'noni anglatadi»1.Rasmiy
bo'lmagan hollarda esa uni «bizning davlatimiz», «O'zbekiston davlati», «mamlakatimiz», «Vatanimiz»,
«yurtimiz» degan so'zlar bilan ham ifoda etishimiz mumkin.O'zbekistonning davlat tuzumi, ya'ni davlat
boshqaruvi VI jaryat qurmshining
mohiyati, amal qilish usuli mamlakalning iino
qonuni hisoblangan
Konstitutsiyamizda belgilab qo'yilgan. Sliiiniuchun davlat tuzumi haqida gap ketganda
konstitutsion tuziim, y»1
Konstitutsiyaga asoslangan
tuzum degan ibora ham ishlaliladi.Mamlakatimiz
bugungi kunda huquqiy demokratik davlal qua,yo'lidan bormoqda. Huquqiy demokratik davlatda jamiyat hayolidu barcha munosabatlar qonunga asoslanadi. Xalq o'z
xohish-irodilil erkin namoyon etib,
davlatni boshqarishda faol qatnashish imkonlyi tiga ega bo'ladi.
Demokratiya so'zining o'zi ham yunoncha, yn'I grekcha
«demos» — xalq, «kratos» — hokimiyat degan ikki so'zda iborat bo'lib, xalq hokimiyati degan ma'noni
bildiradi. Demokraiiv insonning,
xalqning, davlatning qonunlarda aks etgan xohish-irodasi intilishlaridir.Huquqiy demokratik davlatda mamlakat hayotiga oid iniilini masalalar
xalq bilan, uning akillari bo'lgan deputatlar bilan hatlashilgan holda hal etiladi. Ya'ni, bunday
davlatda fuqarolaminjhuquq va
erkinliklari hamda xalq xohish-irodasi birinchi o'rinda linadi,Siz
uyda, maktabda, mahallada «ertaga majlis bo'ladi», «indinga sessiynboshlanadi» degan gaplarni eshitgan bo'lsangiz
kerak. Bu majlis vasessiyalarda
odamlar orasidan maxsus saylangan vakillar, dcpiilail.nishtirok etib,
turli masalalarni muhokama qilishda qatnashadi. (Maio'zlarini vakil
qilib yuborgan odamlar nomidan gapirib, ulaminjnomidan ish ko'radi, ularning
orzu-intilishlari, muammolarinio'ylagan
holda qarorlar qabul qiladi. Shu tariqa o'sha majlisda <>'/vakilini yuborgan odamlarning ham
xohish-istaklari inobatga olinadi.Bu
— demokratiyaning bir ko'rinishi, aniqroq aytganda, vakillikdemokratiyasidir.Odamlar davlat ishlarida bevosita ishtirok etishi
ham mumkin,
Masalan, ular saylovlar paytida hech kimni vakil qilmasdan, shavsan o'zlari borib ovoz beradi. Bu ham
demokratiyaning bir ko'rinishi,boshqacha
aytganda, hokimiyat boshqaruviga hech qanday vakillaisi/
ishtirok etish, to'g'ridan to'g'ri,
vositasiz demokratiyadir.Huquqiy
demokratik davlatning asosiy tamoyillaridan yana birihokimiyatning konstitutsiyaviy asosda uchta
mustaqil tarmoqqa qonun chiqaradigan,
ijro etadigan va sud hokimiyatiga bo'linishidir.Bu hokimiyat tarmoqlarining har bin faqat qonun asosida faoliyat yuritadi.
IV darsni mustahkamlash.                   Savol va topshiriqlar:
    1. Biz milliy davlatchiligimiz tarixini bilishda qanday
manbalarga tayanamiz?
2.
Yurtimiz hududida
qadimda qanday davlatlar bo'lgan?
3.
O'tgan asrlarda
milliy davlatchiligimiz asoslari nima uchun susaydl?
4.
Bugungi mustaqil
O'zbekiston qanday davlat?
5.
Huquqiy demokratik
davlatning asosiy xususiyatlari haqida nima
larni bilasiz?
6.
Demokratiya deganda
nimani tushunasiz?
7.
Fuqarolik jamiyati
deganda nimani tushunasiz?
 O'zbekiston Prezidenti, Yurtboshimiz
Islom Karimovning mustaqil
O'zbekiston davlatini barpo etish va rivojlantirish borasidagi buyuk
xizmatlari haqida gapirib bering.
9.  Kadrlar tayyorlash milliy dasturi qachon va
kimning tashabbusi
bilan qabul qilindi?
10.
Maktab ta'limini
rivojlantirish umummilliy davlat dasturi-chi?
11.
Mamlakatimizda
necha yillik umumiy majburiy ta'lim joriy ctilgau?

V. Baholash  Faol  qatnashgan  faol  qatnashgan  o’quvchilar  baholanadi.
VI. Uyga vazifa berish.     O`tilgan mavzuni konspektlab, o`qib kelish.

Sana:.
Fan: Milliy istiqlol g`oyasi va ma`naviyat asoslari
Sinf: __5 ABV
__
Mavzu: Oila –Vatan
timsoli
Darsning  maqsadi:  O’quvchilarga  O’quvchilarga     Odamning ilk his-tuyg'ulari dastlab qayerda uyg'onishini,Onangiz qanday alia aytganini eslashini,Ona to'g'risidagi taassurotlar bilan
vatan to'g'risidagi taassurotlarda qanday o'xshashlik
borligi,Abdulla Oripovning «Ona degan nom»
she'rini qanday tushunganligini,Oilada
otaning o'rni qanday ekanligini, «Ota
rozi - Xudo rozi» degan hikmatli iboraning ma'nosini qanday tushunishini,Ota kasbini egallash yigit kishi uchun shartligini,
Qanday tarixiy sulolalarni bilishi,Tarbiya haqida ,Nima uchun oilani jamiyat negizi deyishimiz,«El-yurt tayanchi» haykali qaysi shaharda
ekanligini       tushuntirish.
1Ta`limiy:
Bolalarga Vatan tuyg’usi  fani  haqida ma`lumot berish va darsni tushuntirish
vaqtida  ularga mavzuni ta’limiy  ravishda yoritib berish:  O’quvchilarga  biz
nima uchun  istiqlolni  buyuk ne’mat sifatida  qadrlashimizni,  Prezidentimiz
Islom Karimovning  eng ulug’ maqsadimiz, eng ulug’ g’oyamiz haqida  aytgan
fikrini sharxlashi, Yurt tinchligi , Vatan ravnaqi va Xalq farovonligi kabi
ezgu  maqsadlarni  amalga oshirish uchun  avvalo nima qilish  kerakligi, Ulug’
maqsadlarga  intilib yashagan odam nima uchun adashmasligi, Tabiatda ,
jamiyatda  bo’shliq bo’lmagani kabi , insonning  qalbi va ongida  ham bo’shliq
bo’lmasligini tushuntirish.
2Tarbiyaviy: Bilimli, sog’lom, barkamol insonni voyaga yetkazish. O’z yurtiga
sadoqatli, mard va fidoyi, komil insonlarni tarbiyalsh, yaxshi va yomonning
farqiga borishga, hayotda to’g’ri yo’l tanlash, xalqimiz va Vatanimizga halol
xizmat qilish, bunyodkor g’oyalarning hayotbaxsh kuchini to’g’ri anglab,
vayronkor g’oyalarga vaqtida zarba berishga o’rgatish . Guruh bilan  “ bir
yoqadan bosh chiqarib” ishlashga, “ hamma bir kishi uchun, bir kishi hamma
uchun”, “ birlashgan o’zar, birlashmagan to’zar “ maqolining hayotdagi isbotini
ko’rsatish bilan o’quvchilarni birlashib, maslahatlashib, bir-birini fikrini
hurmatlashga o’rgatish;
3 Rivojlantiruvchi: O’quvchilarga  darsni tushuntirish vaqtida  o’quvchilarni
qiziqtirish uchun  ularni guruhlarga bo’lib, guruhlar bilan ishlash , test
savollari, boshqotirmalar orqali  dars rivojlantiriladi. O`quvchilarning
to`g`ri fikrlashini rivojlantirish.
DTS talablari: Bolalarga Vatan
tuyg’usi  fani  haqida ma`lumot berish.O’quvchilar dars davomida o’rganishi
kerak bo’lgan  bilim, ko’nikma, va malakalar
Bilim: O’quvchilar «vatan» deganda nimani tushunishini, Butun Yer
yuzi - vatan, degan fikrga munosabatingiz  q anday?Ona Vatanimiz bilan bog'liq holda shakllangan qanday qadriyatlarni bilishini,Insonning vatani uning tashqi ko'rinishi va
fe'1-atvoriga ta'sir etadimi?Vatanparvar
ajdodlarimizdan kimlarni bilasiz?Xalqimizning
Ikkinchi jahon urushi yillarida turli millat vakillarigako'rsatgan insonparvarlik fazilatlari haqida     bilishi
Ko’nikma:   O’quvchilar  Vatan , mahalla , shahar ,
Vatanni anglashi  haqida  tushuncha hosil  qilish
Malaka:    O’quvchilar  darslik  matni bo’yicha   mustaqil
ishlashi,, darslik  va  hujjatlar  asosida   ayrim  hodislarga    tavsif
berish  , ularni  baholash  va  munosabat  bildirish
Dars turi: Amaliy, og`zaki
Dars jihozi: 1. 5  sinf “Vatan tuyg’usi ” darsligi
                     2.Yuksak ma’naviyat
– yengilmas kuch
                     3. Mavzuga oid
rasmlar, boshqotirma va test savollari
                     4. Doska , bo’r,
daftar , ruchka
Dars jarayonining mazmuni :
1. Vatan
tushunchasi
2. Vatanni
anglash
3. Vatan
tuyg’usi
Dars  jarayoni
1.Tashkiliy
qism                                                              4 minut
2.O’tilgan mavzuni takrorlash( mustahkamlash)            12 minut
3.Yangi mavzuni tushuntirish
10 minut
4.Yangi mavzuni mustahkamlash                                   14
minut
5.O’quvchilarni
baholash                                                3 minut
6. Uyga vazifa                                                                 2
minut
Darsning borishi:
I. Tashkiliy qism.
a) salomlashish.
b) davomatni aniqlash.
II .O’tilgan  mavzuni  takrorlash
 1. Biz milliy davlatchiligimiz
tarixini bilishda qanday manbalarga tayanamiz?
2Yurtimiz hududida qadimda qanday
davlatlar bo'lgan?
3O'tgan asrlarda milliy
davlatchiligimiz asoslari nima uchun susaydl?
4Bugungi mustaqil O'zbekiston qanday
davlat?
5Huquqiy demokratik davlatning asosiy
xususiyatlari haqida nima
larni bilasiz?
6Demokratiya deganda nimani tushunasiz?
7Fuqarolik jamiyati deganda nimani
tushunasiz?
8 O'zbekiston Prezidenti, Yurtboshimiz
Islom Karimovning mustaqil
O'zbekiston davlatini barpo etish va rivojlantirish borasidagi buyuk
xizmatlari haqida gapirib bering.
9.Kadrlar tayyorlash milliy dasturi qachon va
kimning tashabbusi
bilan qabul qilindi?
10Maktab ta'limini rivojlantirish
umummilliy davlat dasturi-chi?
11Mamlakatimizda necha yillik umumiy
majburiy ta'lim joriy ctilgau?

III. Yangi mavzuning bayoni
Aziz o'quvchi,
agar bizdan «Qani, Vatanning rasmini chizib bering», desalar, awalo nimaning tasvirini
qog'ozga tushirgan bo'lar edingiz?
Bunday vazifani bajarish uchun dastawal o'zimiz bilgan
narsalarning barchasini
bir-bir ko'z o'ngimizdan o'tkazamiz. Lekin ular ichida biz uchun eng aziz manzara o'zimiz
tug'ilib-o'sgan uy,qadrdon
xonadonimiz bo'lib ko'rinadi. Chunki insondagi Vatan
tuyg'usi oiladan, ona bag'ridan boshlanadi.Esingizdami, awalgi darsimizda insonning
tuyg'ulari aniq bir makonda
shakllanishi haqida gapirgan edik. Insonni voyaga yetkazadigan, unga eng go'zal tuyg'ularni singdiradigan,
undagi barcha zararbilim va ko'nikmalami shakllantiradigan ana shunday
makonlardan
bill oiladir.Bularni bilib oling. Oila arabcha so'z bo'lib, nikoh va qarindoshlik asosida
birgalikda yashashni bildiradi.Nikoh
oilaning huquqiy asosidir.Qarindoshlik
— nasl-asab,qonardoshlikjihatidano'zaroyaqinlikni bildiradigan mezon.Prezident Islom Karimov oilaga shunday ta'rif
bergan:«Bu yorug' dunyoda hayot bor
ekan, oila bor. Oila borekan,
farzand deb atalmish bebaho ne'mat bor. Farzand borekan, odamzot hamisba ezgu orzu va intilishlar
bilan yashay-
di»1.Rivoyat
qilishlaricha, yer yuzidagi birinchi oila Odam Ato vaMomo Havo tomonidan barpo etilgan ekan. Dunyodagi
odamlar,xalqlar va millatlar mana shu
oiladan tarqalibdi. Shuning uchun
insoniyatni bir ota-ona farzandlari
deymiz, ularni do'st va birodarbo'lib yashashga chaqiramiz.

Rivoyat
Imom
Buxoriyning onasi
Rivoyat qilishlaricha, Ismoil o'g'li Muhammad Buxoriy
ko'zi go'daklik paytida bir baxtsiz tasodif tufayli ojiz bo'lib qolgan ekan. Onasi bolamning ko'ziga shifo ber,
deya kechasiyu kunduzi Ollohga iltijo etib duo qilar ekan. Kunlardanbirida onaning tushiga payg'ambarirniz Ibrohim
alayhissalomkirib chiqibdi va unga: «Qilgan duolaring qabul bo'ldi,o'g'ling
endi shifo topadi» debdi. Shundan so'ng yosh Muhammadning ko'zi ochilibdi. U
o'z hayotini payg'ambarirnizMuhammad alayhissalom hadislarini to'plashga
bag'ishlashga qaror qilibdi va buyuk hadisshunos bo'lib yetishibdi.«
ONA DEGAN NOM
Deydilar, qahrli bahodirlar ham
Janglarda jon berar chog'i mardona,
Behad azoblarga chidab, so'nggi dam,
Bitta so'z demishlar shivirlab: Ona.
Ulug' bir donishmand olamni
sharhlab,
Axiyri tanibdi tuqqan elini.
Zabon baxsh etganga ehtirom saqlab,
Ona deb atabdi ilk bor tilini.
Dunyo shoirlari Vatan sha'niga
Sifat axtarmishlar qator va qator,
Nihoyat, kelmishlar bitta ma'niga:
Ona Vatan deya bitmishlar ash'or.
Bisyor bo'lsa agar bol ham beqadr,
Takror aytilganda rangsizdir kalom.
Bu yorug' olamda vatan bittadir,
Bittadir dunyoda ona degan nom
Oilaning yana bir ustuni
otadir. Ota — oila boshlig'i, xonadonniboshqarib
turadigan, uyda, ro'zg'orda adolat timsoli bo'lib, bar-chaga ibrat va namuna ko'rsatadigan zotdir. Qadimda biror-bir farzand
yaxshi yoki yomon xulqi bilan jamoatchilik e'tiborini tortsa,darhol undan «otang kim, kimning bolasisan?» deb
so'raganlar.Chunki otaning kimligiga
qarab, farzandning fazilatlarini aniqlash
mumkin bo'lgan.
IV darsni mustahkamlash.                   Savol va topshiriqlar:
    1. Odamning ilk his-tuyg'ulari dastlab
qayerda uyg'onadi?
2.
Onangiz qanday alia
aytganini eslaysizmi?
3.
Ona to'g'risidagi
taassurotlar bilan vatan to'g'risidagi taassurot-
larda qanday o'xshashlik bor?
4.
Abdulla Oripovning
«Ona degan nom» she'rini qanday tushun-  .
dingiz?
5.
Oilada otaning
o'rni qanday?
6.
«Ota rozi - Xudo
rozi» degan hikmatli iboraning ma'nosini qanday
tushunasiz?
7.
Ota kasbini
egallash yigit kishi uchun shartmi?
8.
Qanday tarixiy
sulolalarni bilasiz?
Tarbiya haqida gapirib bering
10.
Nima uchun oilani jamiyat negizi deymiz?
11.
«El-yurt tayanchi»
haykali qaysi shaharda?
12.
Mamlakatimizda
qaysi yili «Oila уШ» deb e'lon qilindi?

V. Baholash  Faol  qatnashgan  faol  qatnashgan  o’quvchilar  baholanadi.
VI. Uyga vazifa berish.     O`tilgan mavzuni konspektlab, o`qib kelish.

Sana:.
Fan: Milliy istiqlol g`oyasi va ma`naviyat asoslari
Sinf: __5 ABV
__
Mavzu: Oila –Vatan
timsoli
Darsning  maqsadi:  O’quvchilarga     Odamning
ilk his-tuyg'ulari dastlab qayerda uyg'onishini,Onangiz qanday alia aytganini eslashini,Ona to'g'risidagi taassurotlar bilan
vatan to'g'risidagi taassurotlarda qanday o'xshashlik
borligi,Abdulla Oripovning «Ona degan nom»
she'rini qanday tushunganligini,Oilada
otaning o'rni qanday ekanligini, «Ota
rozi - Xudo rozi» degan hikmatli iboraning ma'nosini qanday tushunishini,Ota kasbini egallash yigit kishi uchun shartligini,
Qanday tarixiy sulolalarni bilishi,Tarbiya haqida ,Nima uchun oilani jamiyat negizi deyishimiz,«El-yurt tayanchi» haykali qaysi shaharda
ekanligini     tushuntirish.
1Ta`limiy:
Bolalarga Vatan tuyg’usi  fani  haqida ma`lumot berish va darsni tushuntirish
vaqtida  ularga mavzuni ta’limiy  ravishda yoritib berish:  O’quvchilarga  biz
nima uchun  istiqlolni  buyuk ne’mat sifatida  qadrlashimizni,  Prezidentimiz
Islom Karimovning  eng ulug’ maqsadimiz, eng ulug’ g’oyamiz haqida  aytgan
fikrini sharxlashi, Yurt tinchligi , Vatan ravnaqi va Xalq farovonligi kabi
ezgu  maqsadlarni  amalga oshirish uchun  avvalo nima qilish  kerakligi, Ulug’
maqsadlarga  intilib yashagan odam nima uchun adashmasligi, Tabiatda ,
jamiyatda  bo’shliq bo’lmagani kabi , insonning  qalbi va ongida  ham bo’shliq
bo’lmasligini tushuntirish.
2Tarbiyaviy: Bilimli, sog’lom, barkamol insonni voyaga yetkazish. O’z yurtiga
sadoqatli, mard va fidoyi, komil insonlarni tarbiyalsh, yaxshi va yomonning
farqiga borishga, hayotda to’g’ri yo’l tanlash, xalqimiz va Vatanimizga halol
xizmat qilish, bunyodkor g’oyalarning hayotbaxsh kuchini to’g’ri anglab,
vayronkor g’oyalarga vaqtida zarba berishga o’rgatish . Guruh bilan  “ bir
yoqadan bosh chiqarib” ishlashga, “ hamma bir kishi uchun, bir kishi hamma
uchun”, “ birlashgan o’zar, birlashmagan to’zar “ maqolining hayotdagi isbotini
ko’rsatish bilan o’quvchilarni birlashib, maslahatlashib, bir-birini fikrini
hurmatlashga o’rgatish;
3 Rivojlantiruvchi: O’quvchilarga  darsni tushuntirish vaqtida  o’quvchilarni
qiziqtirish uchun  ularni guruhlarga bo’lib, guruhlar bilan ishlash , test
savollari, boshqotirmalar orqali  dars rivojlantiriladi. O`quvchilarning
to`g`ri fikrlashini rivojlantirish.
DTS talablari: Bolalarga Vatan
tuyg’usi  fani  haqida ma`lumot berish.O’quvchilar dars davomida o’rganishi
kerak bo’lgan  bilim, ko’nikma, va malakalar
Bilim: O’quvchilar «vatan» deganda nimani tushunishini, Butun Yer
yuzi - vatan, degan fikrga munosabatingiz  q anday?Ona Vatanimiz bilan bog'liq holda shakllangan qanday qadriyatlarni bilishini,Insonning vatani uning tashqi ko'rinishi va
fe'1-atvoriga ta'sir etadimi?Vatanparvar
ajdodlarimizdan kimlarni bilasiz?Xalqimizning
Ikkinchi jahon urushi yillarida turli millat vakillarigako'rsatgan insonparvarlik fazilatlari haqida     bilishi
Ko’nikma:   O’quvchilar  Vatan , mahalla , shahar ,
Vatanni anglashi  haqida  tushuncha hosil  qilish
Malaka:    O’quvchilar  darslik  matni bo’yicha   mustaqil
ishlashi,, darslik  va  hujjatlar  asosida   ayrim  hodislarga    tavsif
berish  , ularni  baholash  va  munosabat  bildirish
Dars turi: Amaliy, og`zaki
Dars jihozi: 1. 5  sinf “Vatan tuyg’usi ” darsligi
                     2.Yuksak ma’naviyat
– yengilmas kuch
                     3. Mavzuga oid
rasmlar, boshqotirma va test savollari
                     4. Doska , bo’r,
daftar , ruchka
Dars jarayonining mazmuni :
1. Vatan
tushunchasi
2. Vatanni
anglash
3. Vatan
tuyg’usi
Dars  jarayoni
1.Tashkiliy qism                                                              4
minut
2.O’tilgan mavzuni takrorlash( mustahkamlash)            12 minut
3.Yangi mavzuni tushuntirish
10 minut
4.Yangi mavzuni mustahkamlash                                   14 minut
5.O’quvchilarni
baholash                                                3 minut
6. Uyga
vazifa                                                                 2 minut
Darsning borishi:
I. Tashkiliy qism.
a) salomlashish.
b) davomatni aniqlash.
II .O’tilgan  mavzuni  takrorlash
 1. Biz milliy davlatchiligimiz
tarixini bilishda qanday manbalarga tayanamiz?
2Yurtimiz hududida qadimda qanday
davlatlar bo'lgan?
3O'tgan asrlarda milliy
davlatchiligimiz asoslari nima uchun susaydl?
4Bugungi mustaqil O'zbekiston qanday
davlat?
5Huquqiy demokratik davlatning asosiy
xususiyatlari haqida nima
larni bilasiz?
6Demokratiya deganda nimani tushunasiz?
7Fuqarolik jamiyati deganda nimani
tushunasiz?
8 O'zbekiston Prezidenti, Yurtboshimiz
Islom Karimovning mustaqil
O'zbekiston davlatini barpo etish va rivojlantirish borasidagi buyuk
xizmatlari haqida gapirib bering.
9.Kadrlar tayyorlash milliy dasturi qachon va
kimning tashabbusi
bilan qabul qilindi?
10Maktab ta'limini rivojlantirish
umummilliy davlat dasturi-chi?
11Mamlakatimizda necha yillik umumiy
majburiy ta'lim joriy ctilgau?

III. Yangi mavzuning bayoni
Aziz o'quvchi,
agar bizdan «Qani, Vatanning rasmini chizib bering», desalar, awalo nimaning tasvirini
qog'ozga tushirgan bo'lar edingiz?
Bunday vazifani bajarish uchun dastawal o'zimiz bilgan
narsalarning barchasini
bir-bir ko'z o'ngimizdan o'tkazamiz. Lekin ular ichida biz uchun eng aziz manzara o'zimiz
tug'ilib-o'sgan uy,qadrdon
xonadonimiz bo'lib ko'rinadi. Chunki insondagi Vatan
tuyg'usi oiladan, ona bag'ridan boshlanadi.Esingizdami, awalgi darsimizda insonning
tuyg'ulari aniq bir makonda
shakllanishi haqida gapirgan edik. Insonni voyaga yetkazadigan, unga eng go'zal tuyg'ularni singdiradigan,
undagi barcha zararbilim va ko'nikmalami shakllantiradigan ana shunday makonlardan
bill oiladir.Bularni bilib oling. Oila arabcha so'z bo'lib, nikoh va qarindoshlik asosida
birgalikda yashashni bildiradi.Nikoh
oilaning huquqiy asosidir.Qarindoshlik
— nasl-asab,qonardoshlikjihatidano'zaroyaqinlikni bildiradigan mezon.Prezident Islom Karimov oilaga shunday ta'rif
bergan:«Bu yorug' dunyoda hayot bor
ekan, oila bor. Oila borekan,
farzand deb atalmish bebaho ne'mat bor. Farzand borekan, odamzot hamisba ezgu orzu va intilishlar
bilan yashay-
di»1.Rivoyat
qilishlaricha, yer yuzidagi birinchi oila Odam Ato vaMomo Havo tomonidan barpo etilgan ekan. Dunyodagi
odamlar,xalqlar va millatlar mana shu
oiladan tarqalibdi. Shuning uchun
insoniyatni bir ota-ona farzandlari
deymiz, ularni do'st va birodarbo'lib yashashga chaqiramiz.

Rivoyat
Imom Buxoriyning
onasi
Rivoyat qilishlaricha, Ismoil o'g'li Muhammad Buxoriy
ko'zi go'daklik paytida bir baxtsiz tasodif tufayli ojiz bo'lib qolgan ekan. Onasi bolamning ko'ziga shifo ber,
deya kechasiyu kunduzi Ollohga iltijo etib duo qilar ekan. Kunlardanbirida onaning tushiga payg'ambarirniz Ibrohim
alayhissalomkirib chiqibdi va unga: «Qilgan duolaring qabul
bo'ldi,o'g'ling endi shifo topadi» debdi. Shundan so'ng yosh Muhammadning ko'zi
ochilibdi. U o'z hayotini payg'ambarirnizMuhammad alayhissalom hadislarini
to'plashga bag'ishlashga qaror qilibdi va buyuk hadisshunos bo'lib yetishibdi.«
ONA DEGAN NOM
Deydilar, qahrli bahodirlar ham
Janglarda jon berar chog'i mardona,
Behad azoblarga chidab, so'nggi dam,
Bitta so'z demishlar shivirlab: Ona.
Ulug' bir donishmand olamni
sharhlab,
Axiyri tanibdi tuqqan elini.
Zabon baxsh etganga ehtirom saqlab,
Ona deb atabdi ilk bor tilini.
Dunyo shoirlari Vatan sha'niga
Sifat axtarmishlar qator va qator,
Nihoyat, kelmishlar bitta ma'niga:
Ona Vatan deya bitmishlar ash'or.
Bisyor bo'lsa agar bol ham beqadr,
Takror aytilganda rangsizdir kalom.
Bu yorug' olamda vatan bittadir,
Bittadir dunyoda ona degan nom
Oilaning yana bir ustuni
otadir. Ota — oila boshlig'i, xonadonniboshqarib
turadigan, uyda, ro'zg'orda adolat timsoli bo'lib, bar-chaga ibrat va namuna ko'rsatadigan zotdir. Qadimda biror-bir farzand
yaxshi yoki yomon xulqi bilan jamoatchilik e'tiborini tortsa,darhol undan «otang kim, kimning bolasisan?» deb
so'raganlar.Chunki otaning kimligiga
qarab, farzandning fazilatlarini aniqlash
mumkin bo'lgan.
IV darsni mustahkamlash.                   Savol va topshiriqlar:
 1. Odamning ilk his-tuyg'ulari dastlab
qayerda uyg'onadi?
2Onangiz qanday alia aytganini
eslaysizmi?
3Ona to'g'risidagi taassurotlar bilan
vatan to'g'risidagi taassurot-
larda qanday o'xshashlik bor?
4Abdulla Oripovning «Ona degan nom»
she'rini qanday tushun-  .
dingiz?
5Oilada otaning o'rni qanday?
6«Ota rozi - Xudo rozi» degan hikmatli
iboraning ma'nosini qanday
tushunasiz?
7Ota kasbini egallash yigit kishi
uchun shartmi?
8Qanday tarixiy sulolalarni bilasiz?
Tarbiya haqida gapirib bering
9Nima uchun oilani jamiyat negizi
deymiz?
10«El-yurt tayanchi» haykali qaysi
shaharda?
11Mamlakatimizda qaysi yili «Oila уШ» deb e'lon qilindi?

V. Baholash  Faol  qatnashgan  faol  qatnashgan  o’quvchilar  baholanadi.
VI. Uyga vazifa berish.     O`tilgan mavzuni konspektlab, o`qib kelish.

Sana:.
Fan: Milliy istiqlol g`oyasi va ma`naviyat asoslari
Sinf: __5 ABV
__
Mavzu: Vatanga
muhabbat
Darsning  maqsadi:  O’quvchilarga   Vatanga  muhabbat  tushunchasini,  Oddiy cho'pon Shiroqqa shu qadar
katta kuch va jasorat bergan
narsa nima ekanligi, Shiroqqa o'xshagan yana qanday
qahramonlarni bilishini,Alpomishning qahramonligi haqida ,«Vatanga qasamyod» haykali qayerda
joylashganligini,Askar
yigit nima uchun qasamyod qabul qilishini, NajmiddinKubrobobomizningjasoratihaqidanimalarnibilishini,Vatanni sevmaslik, uning taqdiri uchun
beparvolik qanday oqibat-
larga olib kelishini     tushuntirish.
1Ta`limiy:
Bolalarga Vatan tuyg’usi  fani  haqida ma`lumot berish va darsni tushuntirish
vaqtida  ularga mavzuni ta’limiy  ravishda yoritib berish:  O’quvchilarga  biz
nima uchun  istiqlolni  buyuk ne’mat sifatida  qadrlashimizni,  Prezidentimiz
Islom Karimovning  eng ulug’ maqsadimiz, eng ulug’ g’oyamiz haqida  aytgan
fikrini sharxlashi, Yurt tinchligi , Vatan ravnaqi va Xalq farovonligi kabi
ezgu  maqsadlarni  amalga oshirish uchun  avvalo nima qilish  kerakligi, Ulug’
maqsadlarga  intilib yashagan odam nima uchun adashmasligi, Tabiatda ,
jamiyatda  bo’shliq bo’lmagani kabi , insonning  qalbi va ongida  ham bo’shliq
bo’lmasligini tushuntirish.
2Tarbiyaviy: Bilimli, sog’lom, barkamol insonni voyaga yetkazish. O’z yurtiga
sadoqatli, mard va fidoyi, komil insonlarni tarbiyalsh, yaxshi va yomonning
farqiga borishga, hayotda to’g’ri yo’l tanlash, xalqimiz va Vatanimizga halol
xizmat qilish, bunyodkor g’oyalarning hayotbaxsh kuchini to’g’ri anglab,
vayronkor g’oyalarga vaqtida zarba berishga o’rgatish . Guruh bilan  “ bir
yoqadan bosh chiqarib” ishlashga, “ hamma bir kishi uchun, bir kishi hamma
uchun”, “ birlashgan o’zar, birlashmagan to’zar “ maqolining hayotdagi isbotini
ko’rsatish bilan o’quvchilarni birlashib, maslahatlashib, bir-birini fikrini
hurmatlashga o’rgatish;
3 Rivojlantiruvchi: O’quvchilarga  darsni tushuntirish vaqtida  o’quvchilarni
qiziqtirish uchun  ularni guruhlarga bo’lib, guruhlar bilan ishlash , test
savollari, boshqotirmalar orqali  dars rivojlantiriladi. O`quvchilarning to`g`ri
fikrlashini rivojlantirish.
DTS talablari: Bolalarga Vatan
tuyg’usi  fani  haqida ma`lumot berish.O’quvchilar dars davomida o’rganishi
kerak bo’lgan  bilim, ko’nikma, va malakalar
Bilim: :  O’quvchilar   Vatanga  muhabbat  tushunchasini,  Oddiy cho'pon
Shiroqqa shu qadar katta kuch va jasorat bergan narsa nima ekanligi, Shiroqqa o'xshagan yana qanday qahramonlarni
bilishini,Alpomishning qahramonligi haqida ,«Vatanga qasamyod» haykali qayerda
joylashganligini,Askar
yigit nima uchun qasamyod qabul qilishini, NajmiddinKubrobobomizningjasoratihaqidanimalarnibilishini,Vatanni sevmaslik, uning taqdiri
uchun beparvolik qanday oqibat-
larga olib kelishini    bilishi
Ko’nikma:   O’quvchilar  Vatan , mahalla , shahar ,
Vatanni anglashi  haqida  tushuncha hosil  qilish
Malaka:    O’quvchilar  darslik  matni bo’yicha   mustaqil
ishlashi,, darslik  va  hujjatlar  asosida   ayrim  hodislarga    tavsif
berish  , ularni  baholash  va  munosabat  bildirish
Dars turi: Amaliy, og`zaki
Dars jihozi: 1. 5  sinf “Vatan tuyg’usi ” darsligi
                     2.Yuksak ma’naviyat
– yengilmas kuch
                     3. Mavzuga oid
rasmlar, boshqotirma va test savollari
                     4. Doska , bo’r,
daftar , ruchka
Dars jarayonining mazmuni :
1. Vatan
tushunchasi
2. Vatanni
anglash
3. Vatan ga
muhabbat
Dars  jarayoni
1.Tashkiliy
qism                                                              4 minut
2.O’tilgan mavzuni takrorlash( mustahkamlash)            12 minut
3.Yangi mavzuni tushuntirish                                         10
minut
4.Yangi mavzuni mustahkamlash                                   14
minut
5.O’quvchilarni
baholash                                                3 minut
6. Uyga
vazifa                                                                 2 minut
Darsning borishi:
I. Tashkiliy qism.
a) salomlashish.
b) davomatni aniqlash.
II .O’tilgan  mavzuni  takrorlash
 1. Biz milliy davlatchiligimiz
tarixini bilishda qanday manbalarga tayanamiz?
2Yurtimiz hududida qadimda qanday
davlatlar bo'lgan?
3O'tgan asrlarda milliy
davlatchiligimiz asoslari nima uchun susaydl?
4Bugungi mustaqil O'zbekiston qanday
davlat?
5Huquqiy demokratik davlatning asosiy
xususiyatlari haqida nima larni bilasiz?
6Demokratiya deganda nimani tushunasiz?
7Fuqarolik jamiyati deganda nimani
tushunasiz?
8 O'zbekiston Prezidenti, Yurtboshimiz
Islom Karimovning mustaqil
O'zbekiston davlatini barpo etish va rivojlantirish borasidagi buyuk xizmatlari haqida gapirib bering.
9.Kadrlar tayyorlash milliy dasturi qachon va
kimning tashabbusi bilan qabul qilindi?
10Maktab ta'limini rivojlantirish
umummilliy davlat dasturi-chi?
11Mamlakatimizda necha yillik umumiy
majburiy ta'lim joriy ctilgau?

III. Yangi mavzuning bayoni
Aziz
o'quvcbi, bu hayotda har qaysi insonning ezgu orzu-umidlari bo'ladi. Ayniqsa, siz kabi ozod va obod
Vatanda o'sib-ulg'ayayotgan,qalbi
рок his-tuyg'ular bilan to'lgan yoshlarning orzulari
bir olam.
Ana shu orzulaming eng
ulug'i - ota-onaga, el-yurtga beminnatxizmat qilish, ulaming oldidagi farzandlik burchini sidqidildan adoetishdir. Bu orzuga erishish uchun
inson bolalikdan boshlab o'z oldiga
aniq maqsad qo'yib, zamr
bilim, ko'nikma va hunarlarni egallashi,ham jismoniy, ham ma'naviy jihatdan sog'lom va
baquwat bo'lishilozim.
Chunki buyuk orzular buyuk intilish va harakat, katta kuch-
quwatni talab etadi. Ana
shu g'oyat og'ir va murakkab yo'lda Vatangamuhabbat
hissi barchamizga madad bo'ladi.Vatanga
muhabbat — eng ulug' tuyg'u. Shuning uchun hamPrezidentimiz Islom Karimov bu tuyg'uning inson hayotidagi o'rnihaqida alohida fikr yuritib, «Tarix haqiqati
shuni ko'rsatadiki, tomiridamilliy
g'urur, Vatan ishqi jo'sh urgan odamgina buyuk ishlarga qodirboiadi»1,
deb ta'kidlaydi.
Haqiqatan ham, agarda
tarixga nazar tashlaydigan bo'lsak, ona yurtgamehr-muhabbat oddiy insonlarga ham ulkan
kuch-qudrat, azm-ushijoafbaxsh
etib, ularni tengsiz jasoratlarga undaganiga guvoh bo'la-
miz. Masalan, siz yaxshi
biladigan Shiroq haqidagi rivoyatni esga olaylik.Shiroq — oddiy cho'pon. Uning harbiy
qurol-yarog'i ham, askari ham yo'q. Faqat qalbida o'z vataniga cheksiz muhabbati bor, xolos. Ana shu
buyuk tuyg'u uni tish-tirnog'igacha
qurollanib, mo'ri malaxdek yopirilib kelayotgan sonsiz-sanoqsiz yovga qarshi yakka-yu yolg'iz kurashga
chiqishga chorlaydi. Shiroq o'zining dushman qo'lida o'lishini oldindan biladi. Lekin bu, yuqorida
aytilganidek, eng ulug' maqsad — Vatan ozodligi, lining himoyasi yo'lidagi sharafli o'lim
ekanini u yaxshi anglaydi va aynan shu bois bu yo'lni
tanlaydi.Shiroq o'z joni evaziga
qancha-qancha yurtdoshlarini o'limdan, yovgaqui bo'lishdan, shahar-qisbJoqlarni esa vayronagarchilik, talon-torojdansaqlab qoladi. Yana bir muhim tomoni — u o'z
qahramonligi orqalihech qachon zulm
va bosqinchilik bilan butun bir xalqni yengib bo'lmasligini, uning mard farzandlari bunga aslo yo'l
qo'ymasligini isbotlaydi.Shiroqqa
o'xshagan qo'rqmas va botir o'g'lonlar dunyodagi barchaxalqlarda hamma zamonlarda ham bo'lgan. Chunki har
qanday xalqning tinch va osuda
hayoti, baxt-u saodati uning mard va bahodir
farzandlariga bog'liq.Shu nuqtayi
nazardan qaraganda, dunyoga mashhur «Hollivud»kinokompaniyasi tomonidan suratga olingan «Gladiator» filmidagiiste'dodli aktyor Rassel Krou tomonidan ijro
etilgan general Maksimus obrazi ham
Vatan ozodligi yo'lida fidoiy bo'lib yashashningyorqin namunasidir. Butun hayotini ona yurti sha'n-u sharafini рокsaqlash uchun baxsh etgan bu o'ktam va jasur inson o'zining mohirsarkardalik qobiliyati, mardlik
fazilatlari bilan tashqi dushmanlarnitor-mor etishda tengsiz qahramonlik ko'rsatadi. Ayni vaqtda ichkidushmanlarning fitnasini fosh etish
uchun achchiq sinov va mashaqqatlarga, xo'rlik va zo'ravonliklarga chidaydi. Dushmanlar uni uyjoyidan, oilasidan, do'st-u yorlaridan
judo etadi. Generalning o'ziesa
qullikka tushib qoladi. Lekin shunday ayanchli ahvolda ham
umidsizlikka tushmaydi, o'zi haqida emas, vatani haqida, uni jaholatva adolatsizlik domidan xalos etish
xususida o'ylaydi. Va shu yo'ldamunosib o'lim topadi.Lekinuningo'limixalqningadolatga,uningbaribir tantana qilishiga bo'lgan
ishonchini mustahamlab, kelgusiavlodlar uchun haqiqiy qahramonlik timsoliga aylanadi.Jahondagi har bir ota-ona, har bir xalq katta umidlar bilanfarzand
o'stirar ekan, ularning awalo mard ba botir, o'z uyi vayurtini himoya etishga qodir insonlar bo'lib voyaga yetishini istaydi.Dunyo xalqlarining ertaklari, qo'shiq va
dostonlariga, onalar tomonidan aytiladigan allalariga e'tibor beradigan
bo'lsak, ularda mardlikva qahramonlik
asosiy mavzu ekaniga ishonch hosil qilamiz. Masalan, hindlarning «Mahobxorat» va «Ramayana»
kabi qadimiy dostonlari,yunonlaming Prometey, Antey, Gerakl va Odissey singari
afsonaviyqahramonlari,
azaldan biz bilan yonma-yon yashab kelgan Sharqxalqlarining barchasi uchun umumiy bo'lgan Rustami
doston, Sunrob, Siyovush,
Jamshid, Bahrom, Farhod kabi alp pahlavonlartimsolida
mardlik va botirlik ulug'langan.Onalarimizning
allalarida qadim-qadim zamonlardan boshlab o'g'ilbolalar «arslonim»,
«palilavonim», «Alpomishim» degan so'zlar bilane'zozlangan. «Uch-og'ayni botirlar», «Semurg' va Bunyod», «ТоЫгva Zuhra» kabi rtaklarimizda, «Alpomish», «Go'ro'g'li», «Kuntug'-mish» singari dostonlarimizda mardlik
va ezgulik eng yuksak insoniyfazilat sifatida kuylanadi. Bularning barchasi xalqimiz uchun o'zfarzandlarini hech narsadan
qo'rqmaydigan, ota-onasi, oilasi, el-yurtining sha'n-u sharafi, obro'-e'tiborini saqlash yo'lida hammanarsaga qodir insonlar qilib
tarbiyalash eng buyuk, eng muqaddasorzu bo'lib kelganidan dalolat beradi. Shu ruhda tarbiya topgan To'maris, Alp Erto'ng'a (Afrosiyob),
Spitamen, Jaloliddin Manguberdi,
Amir Temur kabi ko'plab
ajdodlarimiz xalqimiz o'z yeri, o'z Vatanini munosib himoya qilishga qodir ekanini tarixda necha bor isbotlabbergani, hech shubhasiz, shunday ulug'
zotlarhing, ular boshlab
bergan, asrlardan asrlarga
bezavol olib o'tgan shonli an'analarningdavomchilari bo'lgan biz — avlodlar uchun ibrat
namunasi bo'libxizmat qiladi.Prezidentimiz Islom Karimov el-yurtimizning boy merosi, jumladan,
«Alpomish» dostonining yosh avlod tarbiyasidagi beqiyosahamiyatini ta'kidlab, quyidagi fikrlarni
bildirgani bejiz emas, albatta:«Xalqimizning
yengilmas bahodiri — Alpomish timsolida biz Vatani-
mizni yomon ko'zlardan,
balo-qazolardan asrashga qodir, kerakboisa,
bu yoida jonini ham fido qilishga tayyor azamat o'g'lonlarimiz— bugungi alpomishlarning ma'naviy
qiyofasini ko'ramiz»1.Bu
so'zlarni o'qir ekanmiz, mustaqllikka erishganimizdan so'ngmamlakatimizda sog'lom va barkamol avlodni voyaga
yetkazish eng
Rivoyat
Bir parcha
yer
Qadim zamonda bir yurtga
yov bostirib kirmoqchi bo'lib,bahona izlay boshlabdi. Lekin bu yurtning podshosi juda donishmand, oqil va tinchliksevar ekan. U
dushmanning niyatini tu-shunibdi va behuda qon to'kilishiga
yo'l qo'ymaslik uchun yovning
lashkarboshisiga o'zining uchqur arg'umog'ini, ya'ni zotdor otini beribdi. Ammo dushman bu
bilan kifoyalanmabdi. Uyana urush boshlaymiz, deya dag'dag'a qilishdan
to'xtamabdi.Shunda podshoning lashkarboshilari yig'ilib, «Shohim, o'zingiz ayting, biz qachongacha bunday
xo'rlikka chidab, jim qarab tura-
veramiz, buyuring, bizlar
jangga kiraylik, yurtimizni, sha'n-U g'ururimizni himoya qilaylik», debdi. Podsho yana bosiqlik bilan,«Yo'q, bekorga qon to'kilmasin», deb
javob beribdi va urushning
oldini olish uchun yov lashkarboshisiga o'zining tilla qilichini in'om etibdi.
Biroq makkor yov bu bilan ham kifoyalanmabdi.
IV darsni mustahkamlash.                   Savol va topshiriqlar:
   1. Vatanga
muhabbat qanday tuyg'u?
•     2. Oddiy cho'pon
Shiroqqa shu qadar katta kuch va jasorat bergan
narsa nima?
3.
Shiroqqa o'xshagan
yana qanday qahramonlarni bilasiz?
4.
Alpomishning
qahramonligi haqida nimalarni bilasiz?
5.
«Vatanga qasamyod»
haykali qayerda joylashgan?
6.
Askar yigit nima
uchun qasamyod qabul qiladi?
7.
NajmiddinKubrobobomizningjasoratihaqidanimalarnibilasiz?
8.
Vatanni sevmaslik,
uning taqdiri uchun beparvolik qanday oqibat-
larga olib kelishi mumkin?
V. Baholash  Faol  qatnashgan  faol  qatnashgan  o’quvchilar  baholanadi.
VI. Uyga vazifa berish.     O`tilgan mavzuni konspektlab, o`qib kelish. «Mening Vatanim» mavzusida referat yozishga
urinib ko'ring.

Sana:.
Fan: Milliy istiqlol g`oyasi va ma`naviyat asoslari
Sinf: __5 ABV
__
Mavzu: O’zbekiston
deya  atalur
Darsning  maqsadi:  O’quvchilarga               «Mintaqa»
degan so'zning ma'nosini tushuntirib bera olishi,O'zbekiston qaysi mintaqada joylashganligini,O'zbekiston qaysi mamlakatlar bilan chegaradosh
ekanligi, O'zbekiston deganda ko'z oldimizga awalo nimalar kelishini, Vatanimizning moddiy va ma'naviy boyliklari
haqida nimalarni bilishi,Shoirlarimiz
yurtimiz go'zalligini qanday kuylaganligini, O'zbekiston haqidagi she'rlar va fikrlarni tushuntirish.
1Ta`limiy:
Bolalarga Vatan tuyg’usi  fani  haqida ma`lumot berish va darsni tushuntirish
vaqtida  ularga mavzuni ta’limiy  ravishda yoritib berish:  O’quvchilarga  biz
nima uchun  istiqlolni  buyuk ne’mat sifatida  qadrlashimizni,  Prezidentimiz
Islom Karimovning  eng ulug’ maqsadimiz, eng ulug’ g’oyamiz haqida  aytgan
fikrini sharxlashi, Yurt tinchligi , Vatan ravnaqi va Xalq farovonligi kabi
ezgu  maqsadlarni  amalga oshirish uchun  avvalo nima qilish  kerakligi, Ulug’
maqsadlarga  intilib yashagan odam nima uchun adashmasligi, Tabiatda ,
jamiyatda  bo’shliq bo’lmagani kabi , insonning  qalbi va ongida  ham bo’shliq
bo’lmasligini tushuntirish.
2Tarbiyaviy: Bilimli, sog’lom, barkamol insonni voyaga yetkazish. O’z yurtiga
sadoqatli, mard va fidoyi, komil insonlarni tarbiyalsh, yaxshi va yomonning
farqiga borishga, hayotda to’g’ri yo’l tanlash, xalqimiz va Vatanimizga halol
xizmat qilish, bunyodkor g’oyalarning hayotbaxsh kuchini to’g’ri anglab,
vayronkor g’oyalarga vaqtida zarba berishga o’rgatish . Guruh bilan  “ bir
yoqadan bosh chiqarib” ishlashga, “ hamma bir kishi uchun, bir kishi hamma
uchun”, “ birlashgan o’zar, birlashmagan to’zar “ maqolining hayotdagi isbotini
ko’rsatish bilan o’quvchilarni birlashib, maslahatlashib, bir-birini fikrini
hurmatlashga o’rgatish;
3 Rivojlantiruvchi: O’quvchilarga  darsni tushuntirish vaqtida  o’quvchilarni
qiziqtirish uchun  ularni guruhlarga bo’lib, guruhlar bilan ishlash , test
savollari, boshqotirmalar orqali  dars rivojlantiriladi. O`quvchilarning
to`g`ri fikrlashini rivojlantirish.
DTS talablari: Bolalarga Vatan
tuyg’usi  fani  haqida ma`lumot berish.O’quvchilar dars davomida o’rganishi
kerak bo’lgan  bilim, ko’nikma, va malakalar
Bilim: O’quvchilar               «Mintaqa»
degan so'zning ma'nosini tushuntirib bera olishi,O'zbekiston qaysi mintaqada joylashganligini,O'zbekiston qaysi mamlakatlar bilan chegaradosh
ekanligi, O'zbekiston deganda ko'z oldimizga awalo nimalar kelishini, Vatanimizning moddiy va ma'naviy boyliklari
haqida nimalarni bilishi,Shoirlarimiz
yurtimiz go'zalligini qanday kuylaganligini, O'zbekiston haqidagi she'rlar va fikrlarni bilishi.
Ko’nikma:   O’quvchilar  Vatan , mahalla , shahar ,
Vatanni anglashi  haqida  tushuncha hosil  qilish
Malaka:    O’quvchilar  darslik  matni bo’yicha   mustaqil
ishlashi,, darslik  va  hujjatlar  asosida   ayrim  hodislarga    tavsif
berish  , ularni  baholash  va  munosabat  bildirish
Dars turi: Amaliy, og`zaki
Dars jihozi: 1. 5  sinf “Vatan tuyg’usi ” darsligi
                     2.Yuksak ma’naviyat
– yengilmas kuch
                     3. Mavzuga oid
rasmlar, boshqotirma va test savollari
                     4. Doska , bo’r,
daftar , ruchka
Dars jarayonining mazmuni :
1. O’zbekiston
Vatanim  manim
2. Vatanni
anglash
3. Vatan
tuyg’usi
Dars  jarayoni
1.Tashkiliy
qism                                                              4 minut
2.O’tilgan mavzuni takrorlash( mustahkamlash)            12 minut
3.Yangi mavzuni tushuntirish
10 minut
4.Yangi mavzuni mustahkamlash                                   14
minut
5.O’quvchilarni baholash
3 minut
6. Uyga
vazifa                                                                 2 minut
Darsning borishi:
I. Tashkiliy qism.
a) salomlashish.
b) davomatni aniqlash.
II .O’tilgan  mavzuni  takrorlash

III. Yangi mavzuning bayoni
Aziz
o'quvchi, keling, endi ona diyorimiz — O'zbekiston haqida suhbat quraylik. Bu o'ta maroqli
suhbat-sayohatdir. Chunki Vatangasayohat odamning o'z tarixi, o'zligiga sayohat kabi juda qiziqarlidir.O'zbekiston dunyodagi eng qadimiy va
betakror o'lkalardan biridir.Uni umrida bir bor ko'rish orzusida yurganlar qancha. Biz esa bu betakror zamin bag'rida yashaymiz,
uning musaflfo havosidan, zilol
suvidan, beqiyos
ne'matlaridan bahramand bo'lamiz. Bunday baxt hammaga
ham nasib etmaydi.
O'zbekistonimizning qaysi
mintaqada joylashganini bilasizmi? Mintaqa arabcha so'z bo'Ub, yo'nalish,
chegara, hudud degan ma'nolarni
anglatadi. Bu so'zni keng va tor ma'nolarda ishlatish mumkin.
U keng ma'noda bir necha
mamlakatni qamrab oladigan hududni anglatadi. Masalan, Markaziy Osiyo mintaqasi deganda so'zning keng ma'nosi tushuniladi. Chunki Markaziy
Osiyo hududi bir qancha dav-
latlarni o'z ichiga
oladi. Tor ma'noda esa bu so'z ma'lum bir mamlakat ichidagi bir necha viloyatlarni anglatadi.
Masalan, «Mamlakatimizning
janubiy mintaqalaridabahorgiish^arboshlabyuborildi»degan mazmundagi gaplarni
televizor va rSciiodan ko'p eshitgan bo'lsangiz kerak. Qani, ayting-chi, mamlakatimizning janubiy mintaqalari deganda qaysi viloyatlarni tushunamiz?Kimdir bizdan Vatanimiz haqida so'rab qolgudek
bo'lsa, dastlab mana bu ma'lumotlarni tilga oUshimiz zarur.O'zbekiston Markaziy Osiyoning o'rta va shimoliy
qismida joylashgan mamlakat. U
shimoli-sharqda Qirg'iziston,shimolvashimoU-g'arbdaQozog'istonbilan,janubi-g'arbdaTurkmaniston,janubi-sharqda Tojikiston bilan, janubda qisman
Afg'oniston biIan chegaradosh. Umumiy
maydoni 447 ming 400 kvadrat kilometr.
Maydonining beshdan to'rt qismi tekislik, oz qismi tog',adir, tog' yonbag'irlaridan iborat. O'zbekiston
hududidan Markaziy Osiyoning eng
katta daryolari — Amudaryo va Sirdaryo oqibo'tadi. Mamlakatiinizning sharqiy va janubi-sharqiy qismida Tiyon-shon,
Oloy, Turkiston, Zarafshon va Hisor tog'lari bor. Bu tog'lar orasida Farg'ona, Zarafshon, Kitob — Shahrisabz, Surxon
— Sherobod, Chirchiq — Ohangaron kabi
katta vodiylar joylashgan. Aholining
asosiy qismi ana shu vodiylarda yashaydi.Siz yurtimiz tasviri tushirilgan
xaritaga diqqat bilan qarab ko'rganmisiz?
Keling, unga birgalikda nazar tashlaylik. Mana, unda har bir viloyat alohida ajralib turibdi. Har bir
mintaqa va viloyat o'zining betakror tabiati, odamlari, shahar va qishloqlariga
ega. Prezident Islom Karimovning «Vatanimizdagi
har bir viloyat, tuman, har qaysi shahar-qishloq — barchasining o'ziga xos qiyofasi, fayz-u tarovati bor»1 degan so'zlari ana shu haqiqatni nazarda tutib
aytilgan.Chindan ham, bizning
diyorimiz shunchalar rang-barang, shunchalar
betakrorki, O'zbekiston deganda, ko'z o'ngimizda Farg'onavodiysining so'lim
shahar va qishloqlari, Samarqand, Buxoro va Xivaning ko'hna. me'moriy obidalari, Qoraqalpog'iston zaminidagi qadimiy qal'a-qo'rg'onlar, Ustyurt kengliklari,
Toshkentning go'zal va azim
qiyofasi, Qashqadaryoning bepoyon qirlari, Surxon tog'lari, har bir mintaqa va viloyat xalqining o'ziga xos
fe'1-atvori va udumlari namoyon bo'ladi. O'zbekistonni bir ko'rgan odam, hech shubhasiz, uni sevib qoladi. Yurtimizga ming-minglab sayyohlar tashrif buyuradi
va ularning ar-
chasi bu tarovatli, serquypsh zamin
ularni o'ziga maftun etgani haqida to'lqinlanib, hayajonlanib
so'zlashadi. Hassos shoirimiz Hamid Olimjon
«O'zbekiston» she'rida o'lkamizning
beqiyos go'zalhgini, uning tabiatini shunday tasvirlab bergan:
Chiroylidir —
go'yo yosh kelin,
Ikki daryo yuvar kokilin.
Qorli tog'lar turar boshida,
Gul vodiylar yashnar qoshida.
Chor atrofga yoyganda gilam,
Aslo yo'qdir bundayin ko'klam.
Tog'lardagi qip-qizil lola
Bo'lib go'yo yoqut piyola
Buloqlardan uzatadi suv,
El ko'zidan qochadi uyqu...
Siz «O'zbekiston — boy
mamlakat», «O'zbekiston — ulkan imkoniyatlar mamlakati», «O'zbekiston — kelajagi buyuk davlat» degan ta'riflarni ko'p eshitgansiz. Bu
so'zlar bejiz aytilmagan. O'zbekiston,
haqiqatan ham, har
tomonlama boy, obod va turli noz-u ne'matlargakon
o'lka.Awalgi suhbatlarimizdan yaxshi
bilasizki, har qanday mamlakatning milliy boyligi ikki xil bo'ladi. Birinchisi
— moddiy boyliklar,
ikkinchisi — ma'naviy boyliklar.
Moddiy boyliklar o'z navbatida yana ikki
xilga — yer osti va yer usti boyliklariga bo'linadi. Yer osti boyliklariga zamin qa'rida yotgan turli foydali qazilmalar
kiradi. Yer usti boyliklariga esa
inshootlar, korxonalar, tog'lar va o'rmonlar, daryolar,yaylovlar, shahar va qishloqlar kabi moddiy
qadriyatlar kiradi.  Bularni
bilib oling. O'zbekistonda
foydali qazilmalar va mineral
xomashyo zaxiralari juda serob. U oltin zaxirasi bo'yicha dunyoda to'rtinchi, uni qazib olish bo'yicha esa
yettinchi o'rinda turadi. Shuningdek,
mamlakatimiz uran zaxiralarining miqdori
bo'yicha ham yetakchi o'rinni egallaydi. Bu yerda neft va gaz resurslari ham ko'p. Yurtimizda, shuningdek,
mis, ku-
mush, litiy, fosfor, kaliy kabi
mineral qazilmalarning ham boy
zaxirasi mavjud. Bundan tashqari, Vatanimiz hududi ko'mir zaxiralariga ham boy. Mamlakatimizda 20 ta
marmar koni, 15 ta granit va
qimmatbaho toshlar koni aniqlangan.Ulardagi toshlar rang-barang va
noyobdir
IV darsni mustahkamlash.
Savol va topshiriqlar:
   1.«Mintaqa» degan so'zning ma'nosini tushuntirib
bera olasizmi?
•     2.        O'zbekiston qaysi mintaqada joylashgan?
3.
O'zbekiston qaysi
mamlakatlar bilan chegaradosh?
4.
O'zbekiston
deganda ko'z oldimizga awalo nimalar keladi?
5.
Vatanimizning
moddiy va ma'naviy boyliklari haqida nimalarni bilasiz?
6.
Shoirlarimiz
yurtimiz go'zalligini qanday kuylagan?
7.
O'zbekiston
haqidagi she'rlar va fikrlarni daftaringizga yozib qo'ying.

V. Baholash  Faol  qatnashgan  faol  qatnashgan  o’quvchilar  baholanadi.
VI. Uyga vazifa berish.     O`tilgan mavzuni konspektlab, o`qib kelish.

Sana:.
Fan: Milliy istiqlol g`oyasi va ma`naviyat asoslari
Sinf: __5 ABV
__
Mavzu: O’zbekiston
deya  atalur
Darsning  maqsadi:  O’quvchilarga               «Mintaqa»
degan so'zning ma'nosini tushuntirib bera olishi,O'zbekiston qaysi mintaqada joylashganligini,O'zbekiston qaysi mamlakatlar bilan chegaradosh
ekanligi, O'zbekiston deganda ko'z oldimizga awalo nimalar kelishini, Vatanimizning moddiy va ma'naviy boyliklari
haqida nimalarni bilishi,Shoirlarimiz
yurtimiz go'zalligini qanday kuylaganligini, O'zbekiston haqidagi she'rlar va fikrlarni tushuntirish.
1Ta`limiy:
Bolalarga Vatan tuyg’usi  fani  haqida ma`lumot berish va darsni tushuntirish
vaqtida  ularga mavzuni ta’limiy  ravishda yoritib berish:  O’quvchilarga  biz
nima uchun  istiqlolni  buyuk ne’mat sifatida  qadrlashimizni,  Prezidentimiz
Islom Karimovning  eng ulug’ maqsadimiz, eng ulug’ g’oyamiz haqida  aytgan
fikrini sharxlashi, Yurt tinchligi , Vatan ravnaqi va Xalq farovonligi kabi
ezgu  maqsadlarni  amalga oshirish uchun  avvalo nima qilish  kerakligi, Ulug’
maqsadlarga  intilib yashagan odam nima uchun adashmasligi, Tabiatda , jamiyatda
bo’shliq bo’lmagani kabi , insonning  qalbi va ongida  ham bo’shliq
bo’lmasligini tushuntirish.
2Tarbiyaviy: Bilimli, sog’lom, barkamol insonni voyaga yetkazish. O’z yurtiga
sadoqatli, mard va fidoyi, komil insonlarni tarbiyalsh, yaxshi va yomonning farqiga
borishga, hayotda to’g’ri yo’l tanlash, xalqimiz va Vatanimizga halol xizmat
qilish, bunyodkor g’oyalarning hayotbaxsh kuchini to’g’ri anglab, vayronkor
g’oyalarga vaqtida zarba berishga o’rgatish . Guruh bilan  “ bir yoqadan bosh
chiqarib” ishlashga, “ hamma bir kishi uchun, bir kishi hamma uchun”, “
birlashgan o’zar, birlashmagan to’zar “ maqolining hayotdagi isbotini
ko’rsatish bilan o’quvchilarni birlashib, maslahatlashib, bir-birini fikrini
hurmatlashga o’rgatish;
3 Rivojlantiruvchi: O’quvchilarga  darsni tushuntirish vaqtida  o’quvchilarni
qiziqtirish uchun  ularni guruhlarga bo’lib, guruhlar bilan ishlash , test
savollari, boshqotirmalar orqali  dars rivojlantiriladi. O`quvchilarning
to`g`ri fikrlashini rivojlantirish.
DTS talablari: Bolalarga Vatan
tuyg’usi  fani  haqida ma`lumot berish.O’quvchilar dars davomida o’rganishi
kerak bo’lgan  bilim, ko’nikma, va malakalar
Bilim: O’quvchilar               «Mintaqa»
degan so'zning ma'nosini tushuntirib bera olishi,O'zbekiston qaysi mintaqada joylashganligini,O'zbekiston qaysi mamlakatlar bilan chegaradosh
ekanligi, O'zbekiston deganda ko'z oldimizga awalo nimalar kelishini, Vatanimizning moddiy va ma'naviy boyliklari
haqida nimalarni bilishi,Shoirlarimiz
yurtimiz go'zalligini qanday kuylaganligini, O'zbekiston haqidagi she'rlar va fikrlarni bilishi.
Ko’nikma:   O’quvchilar  Vatan , mahalla , shahar ,
Vatanni anglashi  haqida  tushuncha hosil  qilish
Malaka:    O’quvchilar  darslik  matni bo’yicha
mustaqil ishlashi,, darslik  va  hujjatlar  asosida   ayrim  hodislarga
tavsif  berish  , ularni  baholash  va  munosabat  bildirish
Dars turi: Amaliy, og`zaki
Dars jihozi: 1. 5  sinf “Vatan tuyg’usi ” darsligi
                     2.Yuksak ma’naviyat
– yengilmas kuch
                     3. Mavzuga oid
rasmlar, boshqotirma va test savollari
                     4. Doska , bo’r,
daftar , ruchka
Dars jarayonining mazmuni :
1. O’zbekiston
Vatanim  manim
2. Vatanni
anglash
3. Vatan
tuyg’usi
Dars  jarayoni
1.Tashkiliy qism                                                              4
minut
2.O’tilgan mavzuni takrorlash( mustahkamlash)            12 minut
3.Yangi mavzuni tushuntirish
10 minut
4.Yangi mavzuni mustahkamlash                                   14
minut
5.O’quvchilarni
baholash                                                3 minut
6. Uyga
vazifa                                                                 2 minut
Darsning borishi:
I. Tashkiliy qism.
a) salomlashish.
b) davomatni aniqlash.
II .O’tilgan  mavzuni  takrorlash

III. Yangi mavzuning bayoni
Aziz
o'quvchi, keling, endi ona diyorimiz — O'zbekiston haqida suhbat quraylik. Bu o'ta maroqli
suhbat-sayohatdir. Chunki Vatangasayohat odamning o'z tarixi, o'zligiga sayohat kabi juda qiziqarlidir.O'zbekiston dunyodagi eng qadimiy va
betakror o'lkalardan biridir.Uni umrida bir bor ko'rish orzusida yurganlar qancha. Biz esa bu betakror zamin bag'rida yashaymiz,
uning musaflfo havosidan, zilol
suvidan, beqiyos
ne'matlaridan bahramand bo'lamiz. Bunday baxt hammaga
ham nasib etmaydi.
O'zbekistonimizning qaysi
mintaqada joylashganini bilasizmi? Mintaqa arabcha so'z bo'Ub, yo'nalish,
chegara, hudud degan ma'nolarni
anglatadi. Bu so'zni keng va tor ma'nolarda ishlatish mumkin.
U keng ma'noda bir necha
mamlakatni qamrab oladigan hududni anglatadi. Masalan, Markaziy Osiyo mintaqasi deganda so'zning keng ma'nosi tushuniladi. Chunki Markaziy
Osiyo hududi bir qancha dav-
latlarni o'z ichiga
oladi. Tor ma'noda esa bu so'z ma'lum bir mamlakat ichidagi bir necha viloyatlarni anglatadi.
Masalan, «Mamlakatimizning
janubiy mintaqalaridabahorgiish^arboshlabyuborildi»degan mazmundagi gaplarni
televizor va rSciiodan ko'p eshitgan bo'lsangiz kerak. Qani, ayting-chi, mamlakatimizning janubiy mintaqalari deganda qaysi viloyatlarni tushunamiz?Kimdir bizdan Vatanimiz haqida so'rab qolgudek
bo'lsa, dastlab mana bu ma'lumotlarni tilga oUshimiz zarur.O'zbekiston Markaziy Osiyoning o'rta va shimoliy
qismida joylashgan mamlakat. U
shimoli-sharqda Qirg'iziston,shimolvashimoU-g'arbdaQozog'istonbilan,janubi-g'arbdaTurkmaniston,janubi-sharqda Tojikiston bilan, janubda qisman
Afg'oniston biIan chegaradosh. Umumiy
maydoni 447 ming 400 kvadrat kilometr.
Maydonining beshdan to'rt qismi tekislik, oz qismi tog',adir, tog' yonbag'irlaridan iborat. O'zbekiston
hududidan Markaziy Osiyoning eng
katta daryolari — Amudaryo va Sirdaryo oqibo'tadi. Mamlakatiinizning sharqiy va janubi-sharqiy qismida Tiyon-shon,
Oloy, Turkiston, Zarafshon va Hisor tog'lari bor. Bu tog'lar orasida Farg'ona, Zarafshon, Kitob — Shahrisabz, Surxon
— Sherobod, Chirchiq — Ohangaron kabi
katta vodiylar joylashgan. Aholining
asosiy qismi ana shu vodiylarda yashaydi.Siz yurtimiz tasviri tushirilgan
xaritaga diqqat bilan qarab ko'rganmisiz?
Keling, unga birgalikda nazar tashlaylik. Mana, unda har bir viloyat alohida ajralib turibdi. Har bir
mintaqa va viloyat o'zining betakror tabiati, odamlari, shahar va qishloqlariga
ega. Prezident Islom Karimovning «Vatanimizdagi
har bir viloyat, tuman, har qaysi shahar-qishloq — barchasining o'ziga xos qiyofasi, fayz-u tarovati bor»1 degan so'zlari ana shu haqiqatni nazarda tutib
aytilgan.Chindan ham, bizning
diyorimiz shunchalar rang-barang, shunchalar
betakrorki, O'zbekiston deganda, ko'z o'ngimizda Farg'onavodiysining so'lim
shahar va qishloqlari, Samarqand, Buxoro va Xivaning ko'hna. me'moriy obidalari, Qoraqalpog'iston zaminidagi qadimiy qal'a-qo'rg'onlar, Ustyurt kengliklari,
Toshkentning go'zal va azim
qiyofasi, Qashqadaryoning bepoyon qirlari, Surxon tog'lari, har bir mintaqa va viloyat xalqining o'ziga xos
fe'1-atvori va udumlari namoyon bo'ladi. O'zbekistonni bir ko'rgan odam, hech shubhasiz, uni sevib qoladi. Yurtimizga ming-minglab sayyohlar tashrif buyuradi
va ularning ar-
chasi bu tarovatli, serquypsh zamin
ularni o'ziga maftun etgani haqida to'lqinlanib, hayajonlanib
so'zlashadi. Hassos shoirimiz Hamid Olimjon
«O'zbekiston» she'rida o'lkamizning
beqiyos go'zalhgini, uning tabiatini shunday tasvirlab bergan:
Chiroylidir —
go'yo yosh kelin,
Ikki daryo yuvar kokilin.
Qorli tog'lar turar boshida,
Gul vodiylar yashnar qoshida.
Chor atrofga yoyganda gilam,
Aslo yo'qdir bundayin ko'klam.
Tog'lardagi qip-qizil lola
Bo'lib go'yo yoqut piyola
Buloqlardan uzatadi suv,
El ko'zidan qochadi uyqu...
Siz «O'zbekiston — boy
mamlakat», «O'zbekiston — ulkan imkoniyatlar mamlakati», «O'zbekiston — kelajagi buyuk davlat» degan ta'riflarni ko'p eshitgansiz. Bu
so'zlar bejiz aytilmagan. O'zbekiston,
haqiqatan ham, har
tomonlama boy, obod va turli noz-u ne'matlargakon
o'lka.Awalgi suhbatlarimizdan yaxshi
bilasizki, har qanday mamlakatning milliy boyligi ikki xil bo'ladi. Birinchisi
— moddiy boyliklar,
ikkinchisi — ma'naviy boyliklar.
Moddiy boyliklar o'z navbatida yana ikki
xilga — yer osti va yer usti boyliklariga bo'linadi. Yer osti boyliklariga zamin qa'rida yotgan turli foydali qazilmalar
kiradi. Yer usti boyliklariga esa
inshootlar, korxonalar, tog'lar va o'rmonlar, daryolar,yaylovlar, shahar va qishloqlar kabi moddiy
qadriyatlar kiradi.  Bularni
bilib oling. O'zbekistonda
foydali qazilmalar va mineral
xomashyo zaxiralari juda serob. U oltin zaxirasi bo'yicha dunyoda to'rtinchi, uni qazib olish bo'yicha esa
yettinchi o'rinda turadi. Shuningdek,
mamlakatimiz uran zaxiralarining miqdori
bo'yicha ham yetakchi o'rinni egallaydi. Bu yerda neft va gaz resurslari ham ko'p. Yurtimizda, shuningdek,
mis, ku-
mush, litiy, fosfor, kaliy kabi
mineral qazilmalarning ham boy
zaxirasi mavjud. Bundan tashqari, Vatanimiz hududi ko'mir zaxiralariga ham boy. Mamlakatimizda 20 ta
marmar koni, 15 ta granit va
qimmatbaho toshlar koni aniqlangan.Ulardagi toshlar rang-barang va
noyobdir
IV darsni mustahkamlash.
Savol va topshiriqlar:
   1.«Mintaqa» degan so'zning ma'nosini tushuntirib
bera olasizmi?
•     2.        O'zbekiston qaysi mintaqada joylashgan?
8.
O'zbekiston qaysi
mamlakatlar bilan chegaradosh?
9.
O'zbekiston
deganda ko'z oldimizga awalo nimalar keladi?
10.
Vatanimizning
moddiy va ma'naviy boyliklari haqida nimalarni bilasiz?
11.
Shoirlarimiz
yurtimiz go'zalligini qanday kuylagan?
12.
O'zbekiston
haqidagi she'rlar va fikrlarni daftaringizga yozib qo'ying.

V. Baholash  Faol  qatnashgan  faol  qatnashgan  o’quvchilar  baholanadi.
VI. Uyga vazifa berish.     O`tilgan mavzuni konspektlab, o`qib kelish.

Sana:.
Fan: Milliy istiqlol g`oyasi va ma`naviyat asoslari
Sinf: __5 ABV
__
Mavzu: O’zbekiston
xalqi
Darsning  maqsadi:  O’quvchilarga    Inson degan sharafli
nomga munosib bo'lish uchun qanday fazilatlarga ega bo'lish kerakligini,Alisher Navoiyning odamiylik haqidagi she'riy
satrlarini yoddan aytib, ma'nosini tushuntirib bera olishi,Insoniyatning umumiy ildizlari haqida nimalarni
bilishi,Dunyodagi xalqlar va
millatlar bir-biridan qanday farq qilishini,Sahroda yakka daraxt yoki buta o'sishi umkinmi?Dunyodagi xalqlar va millatlar o'zaro aloqa
qilmasdan rivojlana  oladimi?Xalq va
millat so'zlarining ma'nosini tushuntirib bera olasizmi?«O'zbek xalqi» va «O'zbekiston xalqi» degan
tushunchalar haqida O'zbek xalqi milliy tarkibiga ko'ra qanday xalq ekanligini,O'zbekiston xalqining milliy tarkibi haqida,Xalqning xohish-irodasi deganda nimani tushunishinji,O'zbekiston xalqi haqidagi she'rlar va fikrlarni  tushuntirish.
1Ta`limiy:
Bolalarga Vatan tuyg’usi  fani  haqida ma`lumot berish va darsni tushuntirish
vaqtida  ularga mavzuni ta’limiy  ravishda yoritib berish:  O’quvchilarga  biz
nima uchun  istiqlolni  buyuk ne’mat sifatida  qadrlashimizni,  Prezidentimiz
Islom Karimovning  eng ulug’ maqsadimiz, eng ulug’ g’oyamiz haqida  aytgan
fikrini sharxlashi, Yurt tinchligi , Vatan ravnaqi va Xalq farovonligi kabi
ezgu  maqsadlarni  amalga oshirish uchun  avvalo nima qilish  kerakligi, Ulug’
maqsadlarga  intilib yashagan odam nima uchun adashmasligi, Tabiatda ,
jamiyatda  bo’shliq bo’lmagani kabi , insonning  qalbi va ongida  ham bo’shliq
bo’lmasligini tushuntirish.
2Tarbiyaviy: Bilimli, sog’lom, barkamol insonni voyaga yetkazish. O’z yurtiga
sadoqatli, mard va fidoyi, komil insonlarni tarbiyalsh, yaxshi va yomonning
farqiga borishga, hayotda to’g’ri yo’l tanlash, xalqimiz va Vatanimizga halol
xizmat qilish, bunyodkor g’oyalarning hayotbaxsh kuchini to’g’ri anglab,
vayronkor g’oyalarga vaqtida zarba berishga o’rgatish . Guruh bilan  “ bir
yoqadan bosh chiqarib” ishlashga, “ hamma bir kishi uchun, bir kishi hamma
uchun”, “ birlashgan o’zar, birlashmagan to’zar “ maqolining hayotdagi isbotini
ko’rsatish bilan o’quvchilarni birlashib, maslahatlashib, bir-birini fikrini
hurmatlashga o’rgatish;
3 Rivojlantiruvchi: O’quvchilarga  darsni tushuntirish vaqtida  o’quvchilarni
qiziqtirish uchun  ularni guruhlarga bo’lib, guruhlar bilan ishlash , test savollari,
boshqotirmalar orqali  dars rivojlantiriladi. O`quvchilarning to`g`ri
fikrlashini rivojlantirish.
DTS talablari: Bolalarga Vatan
tuyg’usi  fani  haqida ma`lumot berish.O’quvchilar dars davomida o’rganishi
kerak bo’lgan  bilim, ko’nikma, va malakalar
Bilim: O’quvchilar     Inson degan
sharafli nomga munosib bo'lish uchun qanday fazilatlarga ega bo'lish
kerakligini,Alisher Navoiyning odamiylik
haqidagi she'riy satrlarini yoddan aytib, ma'nosini tushuntirib bera
olishi,Insoniyatning umumiy ildizlari haqida
nimalarni bilishi,Dunyodagi xalqlar
va millatlar bir-biridan qanday farq qilishini,Sahroda yakka daraxt yoki buta o'sishi umkinmi?Dunyodagi xalqlar va millatlar o'zaro aloqa
qilmasdan rivojlana  oladimi?Xalq va
millat so'zlarining ma'nosini tushuntirib bera olasizmi?«O'zbek xalqi» va «O'zbekiston xalqi» degan
tushunchalar haqida O'zbek xalqi milliy tarkibiga ko'ra qanday xalq ekanligini,O'zbekiston xalqining milliy tarkibi haqida,Xalqning xohish-irodasi deganda nimani
tushunishinji,O'zbekiston xalqi haqidagi
she'rlar va fikrlarni    bilishi.
Ko’nikma:   O’quvchilar  Vatan , mahalla , shahar ,
Vatanni anglashi  haqida  tushuncha hosil  qilish
Malaka:    O’quvchilar  darslik  matni bo’yicha
mustaqil ishlashi,, darslik  va  hujjatlar  asosida   ayrim  hodislarga
tavsif  berish  , ularni  baholash  va  munosabat  bildirish
Dars turi: Amaliy, og`zaki
Dars jihozi: 1. 5  sinf “Vatan tuyg’usi ” darsligi
                     2.Yuksak ma’naviyat
– yengilmas kuch
                     3. Mavzuga oid
rasmlar, boshqotirma va test savollari
                     4. Doska , bo’r,
daftar , ruchka
Dars jarayonining mazmuni :
1. O’zbekiston
Vatanim  manim
2. Vatanni
anglash
3. Vatan
tuyg’usi
Dars  jarayoni
1.Tashkiliy qism                                                              4
minut
2.O’tilgan mavzuni takrorlash( mustahkamlash)            12 minut
3.Yangi mavzuni tushuntirish
10 minut
4.Yangi mavzuni mustahkamlash                                   14
minut
5.O’quvchilarni
baholash                                                3 minut
6. Uyga
vazifa                                                                 2 minut
Darsning borishi:
I. Tashkiliy qism.
a) salomlashish.
b) davomatni aniqlash.
II .O’tilgan  mavzuni  takrorlash
1.«Mintaqa» degan so'zning
ma'nosini tushuntirib bera olasizmi?
•     2.        O'zbekiston qaysi mintaqada joylashgan?
3O'zbekiston qaysi mamlakatlar bilan
chegaradosh?
4O'zbekiston deganda ko'z oldimizga
awalo nimalar keladi?
5Vatanimizning moddiy va ma'naviy
boyliklari haqida nimalarni bilasiz?
6Shoirlarimiz yurtimiz go'zalligini
qanday kuylagan?
7O'zbekiston haqidagi she'rlar va
fikrlarni daftaringizga yozib qo'ying.
III. Yangi mavzuning bayoni
Aziz o'quvchi, bu dunyoda har qanday joy ham
odamlar bilan fayzli va tarovatlidir. Tasawur qilib ko'ring, maktabdan borga
ningizda uyda hech kim bo'lmasa, qanday zerikarli tuyuladi. Ota onangiz yoki
aka-ukalaringiz kelishi bilan uyingiz ham yashnah ketgandek bo'ladi. Xuddi shu
kabi, yurtimizni aziz va mo'tabar etib turgan eng katta boylik mana shu muborak
zaminimizda yashnb, uni obod qilib kelayotgan insonlardir. Prezidentimiz Islom
Karimov bejiz «Bu muqaddas Vatanda azizdir inson» deb, barchamizni shu yurtning
egasi bo'lgan insonlarni qadrlab yashashga da'vat etmagan. Chunki ana shu
insonlarning barchasi birgalikda O'zbekiston xalqi degan ulkan oilani tashkil
etadi. Biz ana shu xalqqa mansubmiz,
ya'ni uning farzandlarimiz.Buni yodda tuting. «O'zbekiston
xalqini, millatidan qat'I nazar,
O'zbekiston Respublikasining fuqarolari tashkil etadi»1'.Shuni
bilingizki, fuqaro va inson so'zlari ma'nosiga ko'ra bir-biiidan farq qiladi.
Fuqaro deganda, biror-bir mamlakat hududida doimiy yashaydigan, davlat va
jamiyat hayotining barcha sohalarida to'liq
ishtirok etish huquqiga ega bo'lgan insonlarni tushunishimiz kcrak.Inson
deganda esa, qaysi davlat ruqarosi bo'lishidan qat'i nazar,insoniyat avlodiga
mansub bo'lgan hamma odamlarni tushunami/.Ya'ni, «inson» tushunchasi «fuqaro»
tushunchasiga qaraganda kengroq ma'no anglatadi. Buni yaxshi tushunib olish
uchun mana bun day qiyoslash o'rinli
bo'ladi: O'zbekiston fuqarolarining barchasi insonlardir. Lekin dunyodagi insonlarning barchasi O'zbekiston fu-
qarolari emas.Bu jahonda inson degan
nomga munosib bo'lib yashash eng ulug' sharaf
hisoblanadi. Buning uchun awalo ota-onaga, el-yurtga mehr va sadoqat bilan xizmat qilish, hayotdagi
sinovlar, mashaqqatlardan cho'chimasdan
doimo ezgulikka intilib yashash lozim bo'ladi. Lekin, afsuski, amalda hamma ham bunga qodir bo'lolmaydi.
Mustahkam iroda,qat'iy intilish,
bilim va tajriba, aql-zakovatning yetishmasUgi tufayU ba'zi kimsalar yaxshilik yo'lidan og'ib, yomonlik
dunyosiga kirib ketadi.Shuning uchun
ham ularni inson emas, kimsalar deb ataymiz.Bu haqda Alisher Navoiy bobomiz ajoyib satrlarni yozgan:
Odamiy ersang, demagil odamiy —
Onikim, yo'q xalq
g'amidin g'ami.
Ya'ni, agarda sen odam
farzandi bo'lsang, xalq g'amidan g'am chekmaydigan — bu haqda o'ylamaydigan odamni inson demagil, deb ta'kidlamoqda bobomiz. Demak, odam
bo'lish uchun xalqqa yaqin bo'lish, uning dardi bilan
nafas olish kerak.Bizning yurtimizda xizmat
taqozosi bilan yoki boshqa hayotiy zarurat tufayli xorijiy davlatlardan
kelib yashayotgan insonlar ko'p,
Televizordan turli mamlakatlarning
elchilari, xalqaro tashkilol v;ivakolatxonalar
xodimlari, tadbirkor va ishbilarmonlarning, jurnalist laming yurtirniz haqidagi fikrlarini ko'p
eslutganmiz. Bu insonlar  o'lkamizda
anchadan buyon yashab kelayotgani uchun u haqda o'z taassurotlarini bildira oladi. Ammo ular
diyorimizda doimiy yashash,Konstitutsiyamizda
belgilab qo'yilgan fuqarolik imkoniyatlaridan xuddJbizlardek foydalanish huquqiga ega emas. Chunki
ular boshqa dav-
latlarning fuqarolaridir.Demak,
O'zbekiston xalqiga mansubligimiz tufayli biz o'z davla
timiz fuqarosi bo'lishdek baxtga musharrafmiz.I       Buni bilib oting. «Xalq» arabcha so'z bo'lib, yaratilgan degan ma'noni anglatadi.
Ya'ni, xalq — yaratilgan kishilar jamoasi,
odamlarni bildiradi. Xalq so'zi o'rnida ba'zan millat, el, ulus, elat,
aholi, xaloyiq kabi so'zlar ham
ishlatilishini bilsangiz kerak. Masalan, odam la гko'pincha xalqimiz deyish o'rniga elimiz yoki n^athmz deb gapiradi.Xalq so'zi ayniqsa ko'proq millat so'zi
bilan yonma-yon ishlatiladi.Chunki
xalq biror-bir millat asosida shakllanishi mumkin.■       Buni bilib oling. Millat deb, til, din, makon, tarix, turmush•  tarzi va ma'naviyat birligiga ega
bo'lgan etnik guruhga aytiladi.Odamlar yuksak ma'naviyatga, aql-idrokka
erishsagina ulardagivatan
tuyg'usi, umumiy manfaat tuyg'usi boshqa hissiyotlarclanustunlik qihb, turli millat vakillari
yagona xalq bo'lib birlashishimumkin. Demak, millat va xalqning shakllanishida ham vatan tuyg'usiasosiy omil bo'lib xizmat qiladi.Biz
o'z xalqimizni yaxshi bilish uchun odamzod qanday yaralgauiva ko'payganini bilishimiz zarur. Dinimizning
muqaddas kilobibo'lmish Qur'oni
karimda butun odamzod o'zaro qon-qardosh ckani lyliladi: «Ey, insonlar!
Darhaqiqat Biz sizlarni bir erkak (Odam) va)ir ayol (Hawo)dan yaratdik hamda bir-birlaringiz bilan tamsMshingizichiin sizlarni (turli-tuman) xalqlar va qabila
(elatlar) qilib qo'ydik»1.Vla'rifatparvar
bobomiz Abdurauf Fitrat ana shu fikrga asoslanib,ihunday degan: «Hech shubha yo'qki, odamlar har xil din va maz-liabdan, har xil qabila va millatdan bo'lsalar
ham, bir otaning vayagona jinsning
farzandi. Boshqacha qilib aytganda, bir-birlariningaka-ukalaridir. Shunday ekan, ular bir-birlariga
muhabbatli va shaf-qatli bo'lishlari
shart, ya'ni o'zaro umumiy birodarlikni yuzaga kellirishlari kerak».Insoniyat ana shunday
qon-qarindosh bo'lgani uchun uningo'tmishi
va buguni, kelajagida mushtarak, ya'ni o'zaro bog'liq jihatlarко'p. Odamlar bir-biri bilan og'a-ini bo'lgani kabi, xalqlar va millatlar hain o'zaro yaqindir. Bundan tashqari,
ularni ko'pgina hayotiymanfaatlar ham
birlashtirib turadi. Siz dasht yoki cho'lning o'rtasidabittagina yantoq yoki yolg'iz buta o'sib
turganini hech ko'rganmisiz?Aksincha,
ularning to'p bo'lib o'sganini ko'rgan bo'lishingiz mumkin. Chunki ular yakka-yakka o'sadigan bo'lsa,
cho'lning shamoli va jazirama
issig'iga dosh berolmaydi. To'p bo'Ub o'sganda esa, shamolgaham, issiqqa ham
bardosh bera oladi. Odamlar ham shunga o'xshaydi.Ular yakka-yolg'iz
holda, alohida ajralib yasholmaydi. Xalqlar vamillatlar
ham shunday — o'zlaricha rivojlana olmaydi.
IV darsni mustahkamlash.
Savol va topshiriqlar:
1Inson degan sharafli nomga munosib bo'lish uchun qanday
fazilatlarga ega bo'lish kerak?
2.
Alisher Navoiyning
odamiylik haqidagi she'riy satrlarini yoddan
aytib, ma'nosini tushuntirib bera olasizmi?
3.
Insoniyatning
umumiy ildizlari haqida nimalarni bilasiz?
4.
Dunyodagi xalqlar
va millatlar bir-biridan qanday farq qiladi?
5.
Sahroda yakka
daraxt yoki buta o'sishi mumkinmi?
6.
Dunyodagi xalqlar
va millatlar o'zaro aloqa qilmasdan rivojlana
oladimi?
7.
Xalq va millat
so'zlarining ma'nosini tushuntirib bera olasizmi?
8.
«O'zbek xalqi» va
«O'zbekiston xalqi» degan tushunchalar haqida
gapirib bering.
9.
O'zbek xalqi milliy
tarkibiga ko'ra qanday xalq?

10.
O'zbekiston
xalqining milliy tarkibi haqida gapirib bering.
11.
Xalqning
xohish-irodasi deganda nimani tushunasiz?
12.
O'zbekiston xalqi
haqidagi she'rlar va fikrlarni daftaringizga yozib
qo'ying.

V. Baholash  Faol  qatnashgan  faol  qatnashgan  o’quvchilar  baholanadi.
VI. Uyga vazifa berish.     O`tilgan mavzuni konspektlab, o`qib kelish.

Sana:.
Fan: Milliy istiqlol g`oyasi va ma`naviyat asoslari
Sinf: __5 ABV
__
Mavzu: O’zbekiston
xalqi
Darsning  maqsadi:  O’quvchilarga    Inson degan sharafli
nomga munosib bo'lish uchun qanday fazilatlarga ega bo'lish kerakligini,Alisher Navoiyning odamiylik haqidagi she'riy
satrlarini yoddan aytib, ma'nosini tushuntirib bera olishi,Insoniyatning umumiy ildizlari haqida nimalarni
bilishi,Dunyodagi xalqlar va
millatlar bir-biridan qanday farq qilishini,Sahroda yakka daraxt yoki buta o'sishi umkinmi?Dunyodagi xalqlar va millatlar o'zaro aloqa
qilmasdan rivojlana  oladimi?Xalq va
millat so'zlarining ma'nosini tushuntirib bera olasizmi?«O'zbek xalqi» va «O'zbekiston xalqi» degan
tushunchalar haqida O'zbek xalqi milliy tarkibiga ko'ra qanday xalq ekanligini,O'zbekiston xalqining milliy tarkibi haqida,Xalqning xohish-irodasi deganda nimani tushunishinji,O'zbekiston xalqi haqidagi she'rlar va fikrlarni  tushuntirish.
1Ta`limiy:
Bolalarga Vatan tuyg’usi  fani  haqida ma`lumot berish va darsni tushuntirish
vaqtida  ularga mavzuni ta’limiy  ravishda yoritib berish:  O’quvchilarga  biz
nima uchun  istiqlolni  buyuk ne’mat sifatida  qadrlashimizni,  Prezidentimiz
Islom Karimovning  eng ulug’ maqsadimiz, eng ulug’ g’oyamiz haqida  aytgan
fikrini sharxlashi, Yurt tinchligi , Vatan ravnaqi va Xalq farovonligi kabi
ezgu  maqsadlarni  amalga oshirish uchun  avvalo nima qilish  kerakligi, Ulug’
maqsadlarga  intilib yashagan odam nima uchun adashmasligi, Tabiatda ,
jamiyatda  bo’shliq bo’lmagani kabi , insonning  qalbi va ongida  ham bo’shliq
bo’lmasligini tushuntirish.
2Tarbiyaviy: Bilimli, sog’lom, barkamol insonni voyaga yetkazish. O’z yurtiga
sadoqatli, mard va fidoyi, komil insonlarni tarbiyalsh, yaxshi va yomonning
farqiga borishga, hayotda to’g’ri yo’l tanlash, xalqimiz va Vatanimizga halol
xizmat qilish, bunyodkor g’oyalarning hayotbaxsh kuchini to’g’ri anglab,
vayronkor g’oyalarga vaqtida zarba berishga o’rgatish . Guruh bilan  “ bir
yoqadan bosh chiqarib” ishlashga, “ hamma bir kishi uchun, bir kishi hamma
uchun”, “ birlashgan o’zar, birlashmagan to’zar “ maqolining hayotdagi isbotini
ko’rsatish bilan o’quvchilarni birlashib, maslahatlashib, bir-birini fikrini
hurmatlashga o’rgatish;
3 Rivojlantiruvchi: O’quvchilarga  darsni tushuntirish vaqtida  o’quvchilarni
qiziqtirish uchun  ularni guruhlarga bo’lib, guruhlar bilan ishlash , test
savollari, boshqotirmalar orqali  dars rivojlantiriladi. O`quvchilarning
to`g`ri fikrlashini rivojlantirish.
DTS talablari: Bolalarga Vatan
tuyg’usi  fani  haqida ma`lumot berish.O’quvchilar dars davomida o’rganishi
kerak bo’lgan  bilim, ko’nikma, va malakalar
Bilim: O’quvchilar     Inson degan
sharafli nomga munosib bo'lish uchun qanday fazilatlarga ega bo'lish
kerakligini,Alisher Navoiyning odamiylik
haqidagi she'riy satrlarini yoddan aytib, ma'nosini tushuntirib bera
olishi,Insoniyatning umumiy ildizlari haqida
nimalarni bilishi,Dunyodagi xalqlar
va millatlar bir-biridan qanday farq qilishini,Sahroda yakka daraxt yoki buta o'sishi umkinmi?Dunyodagi xalqlar va millatlar o'zaro aloqa
qilmasdan rivojlana  oladimi?Xalq va
millat so'zlarining ma'nosini tushuntirib bera olasizmi?«O'zbek xalqi» va «O'zbekiston xalqi» degan
tushunchalar haqida O'zbek xalqi milliy tarkibiga ko'ra qanday xalq ekanligini,O'zbekiston xalqining milliy tarkibi haqida,Xalqning xohish-irodasi deganda nimani
tushunishinji,O'zbekiston xalqi
haqidagi she'rlar va fikrlarni    bilishi.
Ko’nikma:   O’quvchilar  Vatan , mahalla , shahar ,
Vatanni anglashi  haqida  tushuncha hosil  qilish
Malaka:    O’quvchilar  darslik  matni bo’yicha
mustaqil ishlashi,, darslik  va  hujjatlar  asosida   ayrim  hodislarga
tavsif  berish  , ularni  baholash  va  munosabat  bildirish
Dars turi: Amaliy, og`zaki
Dars jihozi: 1. 5  sinf “Vatan tuyg’usi ” darsligi
                     2.Yuksak ma’naviyat
– yengilmas kuch
                     3. Mavzuga oid
rasmlar, boshqotirma va test savollari
                     4. Doska , bo’r,
daftar , ruchka
Dars jarayonining mazmuni :
1. O’zbekiston
Vatanim  manim
2. Vatanni
anglash
3. Vatan
tuyg’usi
Dars  jarayoni
1.Tashkiliy
qism                                                              4 minut
2.O’tilgan mavzuni takrorlash( mustahkamlash)            12 minut
3.Yangi mavzuni tushuntirish
10 minut
4.Yangi mavzuni mustahkamlash                                   14
minut
5.O’quvchilarni baholash                                                3
minut
6. Uyga
vazifa                                                                 2 minut
Darsning borishi:
I. Tashkiliy qism.
a) salomlashish.
b) davomatni aniqlash.
II .O’tilgan  mavzuni  takrorlash
1.«Mintaqa» degan so'zning
ma'nosini tushuntirib bera olasizmi?
•     2.        O'zbekiston qaysi mintaqada joylashgan?
3O'zbekiston qaysi mamlakatlar bilan
chegaradosh?
4O'zbekiston deganda ko'z oldimizga
awalo nimalar keladi?
5Vatanimizning moddiy va ma'naviy boyliklari
haqida nimalarni bilasiz?
6Shoirlarimiz yurtimiz go'zalligini
qanday kuylagan?
7O'zbekiston haqidagi she'rlar va
fikrlarni daftaringizga yozib qo'ying.
III. Yangi mavzuning bayoni
Aziz o'quvchi, bu dunyoda har qanday joy ham
odamlar bilan fayzli va tarovatlidir. Tasawur qilib ko'ring, maktabdan borga
ningizda uyda hech kim bo'lmasa, qanday zerikarli tuyuladi. Ota onangiz yoki
aka-ukalaringiz kelishi bilan uyingiz ham yashnah ketgandek bo'ladi. Xuddi shu
kabi, yurtimizni aziz va mo'tabar etib turgan eng katta boylik mana shu muborak
zaminimizda yashnb, uni obod qilib kelayotgan insonlardir. Prezidentimiz Islom
Karimov bejiz «Bu muqaddas Vatanda azizdir inson» deb, barchamizni shu yurtning
egasi bo'lgan insonlarni qadrlab yashashga da'vat etmagan. Chunki ana shu
insonlarning barchasi birgalikda O'zbekiston xalqi degan ulkan oilani tashkil
etadi. Biz ana shu xalqqa mansubmiz,
ya'ni uning farzandlarimiz.Buni yodda tuting. «O'zbekiston
xalqini, millatidan qat'I nazar,
O'zbekiston Respublikasining fuqarolari tashkil etadi»1'.Shuni
bilingizki, fuqaro va inson so'zlari ma'nosiga ko'ra bir-biiidan farq qiladi.
Fuqaro deganda, biror-bir mamlakat hududida doimiy yashaydigan, davlat va
jamiyat hayotining barcha sohalarida to'liq
ishtirok etish huquqiga ega bo'lgan insonlarni tushunishimiz kcrak.Inson
deganda esa, qaysi davlat ruqarosi bo'lishidan qat'i nazar,insoniyat avlodiga
mansub bo'lgan hamma odamlarni tushunami/.Ya'ni, «inson» tushunchasi «fuqaro»
tushunchasiga qaraganda kengroq ma'no anglatadi. Buni yaxshi tushunib olish
uchun mana bun day qiyoslash o'rinli
bo'ladi: O'zbekiston fuqarolarining barchasi insonlardir. Lekin dunyodagi insonlarning barchasi O'zbekiston fu-
qarolari emas.Bu jahonda inson degan
nomga munosib bo'lib yashash eng ulug' sharaf
hisoblanadi. Buning uchun awalo ota-onaga, el-yurtga mehr va sadoqat bilan xizmat qilish, hayotdagi
sinovlar, mashaqqatlardan cho'chimasdan
doimo ezgulikka intilib yashash lozim bo'ladi. Lekin, afsuski, amalda hamma ham bunga qodir bo'lolmaydi.
Mustahkam iroda,qat'iy intilish,
bilim va tajriba, aql-zakovatning yetishmasUgi tufayU ba'zi kimsalar yaxshilik yo'lidan og'ib, yomonlik
dunyosiga kirib ketadi.Shuning uchun
ham ularni inson emas, kimsalar deb ataymiz.Bu haqda Alisher Navoiy bobomiz ajoyib satrlarni yozgan:
Odamiy ersang, demagil odamiy —
Onikim, yo'q xalq
g'amidin g'ami.
Ya'ni, agarda sen odam
farzandi bo'lsang, xalq g'amidan g'am chekmaydigan — bu haqda o'ylamaydigan odamni inson demagil, deb ta'kidlamoqda bobomiz. Demak, odam
bo'lish uchun xalqqa yaqin bo'lish, uning dardi bilan
nafas olish kerak.Bizning yurtimizda xizmat
taqozosi bilan yoki boshqa hayotiy zarurat tufayli xorijiy davlatlardan
kelib yashayotgan insonlar ko'p,
Televizordan turli mamlakatlarning
elchilari, xalqaro tashkilol v;ivakolatxonalar
xodimlari, tadbirkor va ishbilarmonlarning, jurnalist laming yurtirniz haqidagi fikrlarini ko'p
eslutganmiz. Bu insonlar  o'lkamizda
anchadan buyon yashab kelayotgani uchun u haqda o'z taassurotlarini bildira oladi. Ammo ular
diyorimizda doimiy yashash,Konstitutsiyamizda
belgilab qo'yilgan fuqarolik imkoniyatlaridan xuddJbizlardek foydalanish huquqiga ega emas. Chunki
ular boshqa dav-
latlarning fuqarolaridir.Demak,
O'zbekiston xalqiga mansubligimiz tufayli biz o'z davla
timiz fuqarosi bo'lishdek baxtga musharrafmiz.I       Buni bilib oting. «Xalq» arabcha so'z bo'lib, yaratilgan degan ma'noni anglatadi.
Ya'ni, xalq — yaratilgan kishilar jamoasi,
odamlarni bildiradi. Xalq so'zi o'rnida ba'zan millat, el, ulus, elat,
aholi, xaloyiq kabi so'zlar ham
ishlatilishini bilsangiz kerak. Masalan, odam la гko'pincha xalqimiz deyish o'rniga elimiz yoki n^athmz deb gapiradi.Xalq so'zi ayniqsa ko'proq millat so'zi
bilan yonma-yon ishlatiladi.Chunki
xalq biror-bir millat asosida shakllanishi mumkin.■       Buni bilib oling. Millat deb, til, din, makon, tarix, turmush•  tarzi va ma'naviyat birligiga ega
bo'lgan etnik guruhga aytiladi.Odamlar yuksak ma'naviyatga, aql-idrokka
erishsagina ulardagivatan
tuyg'usi, umumiy manfaat tuyg'usi boshqa hissiyotlarclanustunlik qihb, turli millat vakillari
yagona xalq bo'lib birlashishimumkin. Demak, millat va xalqning shakllanishida ham vatan tuyg'usiasosiy omil bo'lib xizmat qiladi.Biz
o'z xalqimizni yaxshi bilish uchun odamzod qanday yaralgauiva ko'payganini bilishimiz zarur. Dinimizning
muqaddas kilobibo'lmish Qur'oni
karimda butun odamzod o'zaro qon-qardosh ckani lyliladi: «Ey, insonlar!
Darhaqiqat Biz sizlarni bir erkak (Odam) va)ir ayol (Hawo)dan yaratdik hamda bir-birlaringiz bilan tamsMshingizichiin sizlarni (turli-tuman) xalqlar va qabila
(elatlar) qilib qo'ydik»1.Vla'rifatparvar
bobomiz Abdurauf Fitrat ana shu fikrga asoslanib,ihunday degan: «Hech shubha yo'qki, odamlar har xil din va maz-liabdan, har xil qabila va millatdan bo'lsalar
ham, bir otaning vayagona jinsning
farzandi. Boshqacha qilib aytganda, bir-birlariningaka-ukalaridir. Shunday ekan, ular bir-birlariga
muhabbatli va shaf-qatli bo'lishlari
shart, ya'ni o'zaro umumiy birodarlikni yuzaga kellirishlari kerak».Insoniyat ana shunday
qon-qarindosh bo'lgani uchun uningo'tmishi
va buguni, kelajagida mushtarak, ya'ni o'zaro bog'liq jihatlarко'p. Odamlar bir-biri bilan og'a-ini bo'lgani kabi, xalqlar va millatlar hain o'zaro yaqindir. Bundan tashqari,
ularni ko'pgina hayotiymanfaatlar ham
birlashtirib turadi. Siz dasht yoki cho'lning o'rtasidabittagina yantoq yoki yolg'iz buta o'sib
turganini hech ko'rganmisiz?Aksincha,
ularning to'p bo'lib o'sganini ko'rgan bo'lishingiz mumkin. Chunki ular yakka-yakka o'sadigan bo'lsa,
cho'lning shamoli va jazirama
issig'iga dosh berolmaydi. To'p bo'Ub o'sganda esa, shamolgaham, issiqqa ham
bardosh bera oladi. Odamlar ham shunga o'xshaydi.Ular yakka-yolg'iz
holda, alohida ajralib yasholmaydi. Xalqlar vamillatlar
ham shunday — o'zlaricha rivojlana olmaydi.
IV darsni mustahkamlash.
Savol va topshiriqlar:
1Inson degan sharafli nomga munosib bo'lish uchun qanday fazilatlarga
ega bo'lish kerak?
2Alisher Navoiyning odamiylik haqidagi
she'riy satrlarini yoddan
aytib, ma'nosini tushuntirib bera olasizmi?
3Insoniyatning umumiy ildizlari haqida
nimalarni bilasiz?
4Dunyodagi xalqlar va millatlar bir-biridan
qanday farq qiladi?
5Sahroda yakka daraxt yoki buta o'sishi
mumkinmi?
6Dunyodagi xalqlar va millatlar o'zaro
aloqa qilmasdan rivojlana
oladimi?
7Xalq va millat so'zlarining ma'nosini
tushuntirib bera olasizmi?
8«O'zbek xalqi» va «O'zbekiston xalqi»
degan tushunchalar haqida
gapirib bering.
9O'zbek xalqi milliy tarkibiga ko'ra
qanday xalq?

10O'zbekiston xalqining milliy tarkibi
haqida gapirib bering.
11Xalqning xohish-irodasi deganda
nimani tushunasiz?
12O'zbekiston xalqi haqidagi she'rlar
va fikrlarni daftaringizga yozib
qo'ying.

V. Baholash  Faol  qatnashgan  faol  qatnashgan  o’quvchilar  baholanadi.
VI. Uyga vazifa berish.     O`tilgan mavzuni konspektlab, o`qib kelish.

Sana:.
Fan: Milliy istiqlol g`oyasi va ma`naviyat asoslari
Sinf: __5 ABV
__
Mavzu: O’zbekiston
davlati va  Prezidenti
Darsning  maqsadi:  O’quvchilarga    Biz milliy davlatchiligimiz tarixini bilishda qanday manbalarga tayanishini,Yurtimiz hududida qadimda
qanday davlatlar bo'lganligini,O'tgan
asrlarda milliy davlatchiligimiz asoslari nima uchun susayganli,Bugungi mustaqil O'zbekiston qanday davlat
ekanligini,Huquqiy demokratik
davlatning asosiy xususiyatlari haqida ,Demokratiya deganda nimani tushunishini,Fuqarolik jamiyati degan tushunchani ,O'zbekiston Prezidenti, Yurtboshimiz Islom Karimovning mustaqil
O'zbekiston davlatini barpo etish va rivojlantirish borasidagi buyuk xizmatlari
haqida ,Kadrlar tayyorlash milliy dasturi
qachon va kimning tashabbusi
bilan qabul qilinganligini,Maktab
ta'limini rivojlantirish umummilliy davlat dasturi-chi?Mamlakatimizda necha yillik umumiy majburiy
ta'lim joriy ctilganligini tushuntirish .
1Ta`limiy:
Bolalarga Vatan tuyg’usi  fani  haqida ma`lumot berish va darsni tushuntirish
vaqtida  ularga mavzuni ta’limiy  ravishda yoritib berish:  O’quvchilarga  biz
nima uchun  istiqlolni  buyuk ne’mat sifatida  qadrlashimizni,  Prezidentimiz
Islom Karimovning  eng ulug’ maqsadimiz, eng ulug’ g’oyamiz haqida  aytgan
fikrini sharxlashi, Yurt tinchligi , Vatan ravnaqi va Xalq farovonligi kabi
ezgu  maqsadlarni  amalga oshirish uchun  avvalo nima qilish  kerakligi, Ulug’
maqsadlarga  intilib yashagan odam nima uchun adashmasligi, Tabiatda ,
jamiyatda  bo’shliq bo’lmagani kabi , insonning  qalbi va ongida  ham bo’shliq
bo’lmasligini tushuntirish.
2Tarbiyaviy: Bilimli, sog’lom, barkamol insonni voyaga yetkazish. O’z yurtiga
sadoqatli, mard va fidoyi, komil insonlarni tarbiyalsh, yaxshi va yomonning
farqiga borishga, hayotda to’g’ri yo’l tanlash, xalqimiz va Vatanimizga halol
xizmat qilish, bunyodkor g’oyalarning hayotbaxsh kuchini to’g’ri anglab,
vayronkor g’oyalarga vaqtida zarba berishga o’rgatish . Guruh bilan  “ bir
yoqadan bosh chiqarib” ishlashga, “ hamma bir kishi uchun, bir kishi hamma
uchun”, “ birlashgan o’zar, birlashmagan to’zar “ maqolining hayotdagi isbotini
ko’rsatish bilan o’quvchilarni birlashib, maslahatlashib, bir-birini fikrini
hurmatlashga o’rgatish;
3 Rivojlantiruvchi: O’quvchilarga  darsni tushuntirish vaqtida  o’quvchilarni
qiziqtirish uchun  ularni guruhlarga bo’lib, guruhlar bilan ishlash , test
savollari, boshqotirmalar orqali  dars rivojlantiriladi. O`quvchilarning
to`g`ri fikrlashini rivojlantirish.
DTS talablari: Bolalarga Vatan
tuyg’usi  fani  haqida ma`lumot berish.O’quvchilar dars davomida o’rganishi
kerak bo’lgan  bilim, ko’nikma, va malakalar
Bilim: O’quvchilar     Biz milliy davlatchiligimiz tarixini bilishda qanday manbalarga tayanishini,Yurtimiz hududida
qadimda qanday davlatlar bo'lganligini,O'tgan
asrlarda milliy davlatchiligimiz asoslari nima uchun susayganli,Bugungi mustaqil O'zbekiston qanday davlat
ekanligini,Huquqiy demokratik
davlatning asosiy xususiyatlari haqida ,Demokratiya deganda nimani tushunishini,Fuqarolik jamiyati degan tushunchani ,O'zbekiston Prezidenti, Yurtboshimiz Islom Karimovning mustaqil
O'zbekiston davlatini barpo etish va rivojlantirish borasidagi buyuk xizmatlari
haqida ,Kadrlar tayyorlash milliy dasturi
qachon va kimning tashabbusi
bilan qabul qilinganligini,Maktab
ta'limini rivojlantirish umummilliy davlat dasturi-chi?Mamlakatimizda necha yillik umumiy majburiy
ta'lim joriy ctilganligini       bilishi.
Ko’nikma:   O’quvchilar  Vatan , mahalla , shahar ,
Vatanni anglashi  haqida  tushuncha hosil  qilish
Malaka:    O’quvchilar  darslik  matni bo’yicha
mustaqil ishlashi,, darslik  va  hujjatlar  asosida   ayrim  hodislarga
tavsif  berish  , ularni  baholash  va  munosabat  bildirish
Dars turi: Amaliy, og`zaki
Dars jihozi: 1. 5  sinf “Vatan tuyg’usi ” darsligi
                     2.Yuksak ma’naviyat
– yengilmas kuch
                     3. Mavzuga oid  rasmlar,
boshqotirma va test savollari
                     4. Doska , bo’r,
daftar , ruchka
Dars jarayonining mazmuni :
1. O’zbekiston
Vatanim  manim
2. Vatanni
anglash
3. O’zbekiston
davlati va  Prezidenti
Dars  jarayoni
1.Tashkiliy qism                                                              4
minut
2.O’tilgan mavzuni takrorlash( mustahkamlash)            12 minut
3.Yangi mavzuni tushuntirish
10 minut
4.Yangi mavzuni mustahkamlash                                   14
minut
5.O’quvchilarni
baholash                                                3 minut
6. Uyga
vazifa                                                                 2 minut
Darsning borishi:
I. Tashkiliy qism.
a) salomlashish.
b) davomatni aniqlash.
II .O’tilgan  mavzuni  takrorlash
1Inson degan sharafli nomga munosib bo'lish uchun qanday fazilatlarga
ega bo'lish kerak?
2Alisher Navoiyning odamiylik haqidagi
she'riy satrlarini yoddan
aytib, ma'nosini tushuntirib bera olasizmi?
3Insoniyatning umumiy ildizlari haqida
nimalarni bilasiz?
4Dunyodagi xalqlar va millatlar
bir-biridan qanday farq qiladi?
5Sahroda yakka daraxt yoki buta o'sishi
mumkinmi?
6Dunyodagi xalqlar va millatlar o'zaro
aloqa qilmasdan rivojlana oladimi?
7Xalq va millat so'zlarining ma'nosini
tushuntirib bera olasizmi?
8«O'zbek xalqi» va «O'zbekiston xalqi»
degan tushunchalar haqida gapirib bering.
9O'zbek xalqi milliy tarkibiga ko'ra
qanday xalq?
III.
Yangi mavzuning bayoni
O'zbekistonning
Prezidenti Islom Karimov ekanini siz yaxshi bilasiz. Mamlakatimizning mustaqillikka erishishi va
dunyo hamjamiyaiиI.iii munosib o'rin egallashi, milliy davlatchiligimizning tiklanishi,1 O’zbekistonning Konstitutsiyasi, o'ziga xos taraqqiyot yo'lining ishlab • lntilislii, hayotimizning barcha sohalaridagi islohotlar
yo'lining tG g'ri belgilanib,
ularning muvafFaqiyatli amalga oshirilishi — barcha-barchasida Prezident Islom Karimovning Vatanimiz oldidagltarixiy xizmatlari beqiyos ekani haqida ham ko'p
eshitgansiz. Yurlboshimiz sobiq
sovet davlati hali dunyoning yarmiga hukmron bo'lib lurgan paytdayoq O'zbekistonda tub islohotlarni
boslilab yuborgan cdi. Bu uning mard
va jasoratli rahbar, o'z yurtiga fidoyi inson ek.inini ko'rsatadi. Ayniqsa, Islom Karimovning sobiq
ittifoq respublikalari rahbarlari
orasida birinchi bo'lib yurtimizda prezidentlik boshqarnvini joriy etgani va bu vazifaga saylangani
ana shunday qat'iyalnamunasi edi.Siz
sovet davrida amalga oshirilgan har xil tazyiq va zo'ravonliklarni ko'rmay o'sgan baxtli avlodga mansubiz.
Ayniqsa, o'tgan asrninr.30- va
50-yillarida xalqimizning eng ilg'or namoyandalari mustalmlsovet davlati tomonidan soxta ayblar bilan
ommaviy ravishda qamal-di,
Rossiyaning eng sovuq mintaqasi bo'lmish kimsasiz Sibir o'rmonlariga surgun qilindi, qanchadan qanchasi esa
sudsiz-so'roqsi/,otib tashlandi. Bu mash'um voqealar 30- va 50-yillar qatag'onl.insifatida sobiq SSSR tarixining eng qonli va
ayanchli sahifalarini tashkil etadi.Bu
davrda yurtimizning milliy boyliklari ayovsiz talandi. Bolshoviklar o'lkamizdagi mavjud yer osti, yer usti
boyliklariga qanoalqilmay, oltin va
boylik vasvasasida hatto buyuk ajdodlarimizning qabrlarini ochib, ularning rahini bezovta qilishdan
ham qaytmadi. Ul;nIkkinchi jahon
urushi arafasida sohibqiron Amir Temur va temuriylar qabrlarini ochib ko'rdi. Amir Temur bobomizning umr yp'ldoshlbo'lmish Bibixonim maqbarasini ochib, u yerdagi
tilla buyumlarni,hatto malika
momomizning bitta uzugini barmog'i bilan qo'shib ko« Jsib olgani ham
tarixdan ma'lum.Bunday nohaqliklar sovet
hokirniyatining so'nggi yillarigacha gohoshkora, goh yashirin tarzda davom etib keldi. O'tgan asrning 80-yillarida «o'zbeklar ishi» degan soxta ayblovlar
bilan qanchadanqancha begunoh odamlar
qamaUb ketgani ham ana shunday zo'ravonlik
siyosatining natijasi edi. Sobiq markazdan kelgan Gdlyau,Ivanov degan qonxo'r tergovchilar boshqargan
zo'ravon kimsalnrhech bir
dalil-hujjatsiz oddiy odamlarning uyiga bostirib kirib, ular fling moli bormi, qimmatbaho buyumlari bormi —
barchasini torlihItlgnn. Hatto ayollar, qizlarning
taqinchoqlarigacha taiagan. Bu bilanliiini
kifoyalanmay, kechasi borib, oila
boshliqlarini hibsga olgan. So'ngiilnmi
azoblab, o'zlari soxtalashtirgan hujjatlarga qo'l qo'yishga ninj-
hiii (|ilgan. O'sha yillari
yurtimizdagi rning-minglab oilalar nuin.iihuiulay fojialarga duchor etildi. Sobiq
markazdagi ommaviy axboroln lliilari
esa bo'hton va tuhmat tarqatib, xalqimizning nomini bu-
lllii dunyoga yomonotliq qilishga
urindi. Bu aslida 30- va 50-yillarclaiminlga oshirilgan atag'oMarning
davomi edi.Islom Karimov yurtimizga rahbar
bo'lib saylanishi bilan ana shuniliiy nohaq qamalgan, javobgarlikka tortilgan
yurtdoshlarimizni ozocl (lull,
xalqimizning sha'nini himoya qilish, umuman, Vatanimiz tuppug'ltln bunday noma'qul ishlarga butunlay chek
qo'yish, tarixiy adolitiui liklash uchun qattiq kurash olib bordi. Buning
natijasida beguiinli jnbrlanganlar ozodlikka chiqdi, bola-chaqasining bag'riga
qaykli.Ihuiulan so'ng, sobiq
markazdan kehb hech kim bizning ishimizga II il.isholmaydigan, boshimizga bo'hton yog'dirolmaydigan bo'ldi. Xali|lmi/ning muborak
nomi oqlandi. Yurtdoshlarimiz yana «Men —H/hckman!» deya mag'rur bosh
ko'tarib, o'zligini namoyon etish Imkoniga
ega bo'ldi.Mamlakatimiz poytaxtida
mustamlakachilik davrida qurbon bo'lgan Uliloilljirimiz xotirasiga «Shahidlar xiyoboni» yodgorlik majmuasi,
uning «Qatag'on qurbonlari xotirasi»
muzeyi barpo etilgan.
Mliiulfin tashqari, har yili
31-avgust yurtimizda Qatag'on qurbonlarini \<>,l dish kuni sifatida nishonlanadi. Bularning
barchasi Vatanimiz niu,i,H|illigi
yo'lida halok bo'lgan aziz zotlarning
xotirasi, ularning in..lil.i|>;m ishlari
biz uchun naqadar muqaddas ekanidan, mustaqillik 11 qanchalik og'ir va mashaqqatli kechganidan dalolat berib turadi.Prezident
Islom Karimovning milliy qadriyatlarimizni tiklash i" ы id.igi xizmatlari ham beqiyos.
Ymtboshimizning tashabbusi bilanIfllmiz, dinimiz, milliy g'ururimiz, Navro'z, Ramazon hayiti, Qurhttn hayiti kabi milliy
bayramlarimiz qayta tiklandi. Yurtdoshlari-inl/ hiij va umra safarlariga erkin borib keladigan bo'ldi. Ugari nomilinn,
asarlari ham, tarixiy ishlari ham bizdan sir tutilgan ne-nebuyuk ajdodlarimiz yana o'zimizga qaytdi. Ularning
qadamjolari oboclctildi. Toshkentdagi Temuriylar tarixi davlat muzeyi,
Hazrati Imom.Samarqanddagi Imom Buxoriy, Imom Moturidiy, Xoja Ahror
Valiy,Buxorodagi Bahouddin Naqshband, Abdulxoliq G'ijduvoniy, Farg'onadagi
Ahmad Farg'oniy, Marg'ilondagi Burhoniddin Marg'lnoniy, Urganchdagi Jaloliddin
Manguberdi, Termizdagi Alpomisli* yodgorlik majmualari kabi ko'plab maskanlar
mustaqillik sharolalibilan barpo etildi, qaytadan obod qilindi. Awalgi
suhbatlarimiztlnaytilganidek, ko'hna shaharlarimizning tarixiy sanalari xalqaro
miqyosda keng nishonlanib, u yerlardagi tarixiy obidalar, osori
atiq;il;uyangitdan ta'mhiandi.Bugungi kunda
mamlakatimiz barcha sohalarda katta yutuqlarglJcrishib, iqtisodiy qudratimiz, xalqimiz
farovonUgi oshib bormoqdijShahar
va qisMoqlarimiznirig chiroyiga chiroy qo'shilmoqda. Bularnintibarchasi Prezidentimiz rahbarligida amalga
oshirilayotgan islohotlurnatijasidir.Ayniqsa,
1997-yili Yurtboshimng tashabbusi bilan tayyorlanib qabul
qilingan Kadrlar tayyorlash milliy
dasturi mamlakatimizda 12 yillik umumiy majburiy ta'limni, ikki
bosqichli oUy ta'lim tkimini joriy etishda muhim ahamiyatga ega bo'ldi. Uning
uzviy davomi bo'lgan,
2004-yil qabul qilingan Maktab ta'limini rivojlantirish umumrnilliv davlat dasturi esa ona diyorimizda sog'lom va
barkamol avlodni voyaga yetkazish borasida yangi ulkan
imkoniyatlar ochmoqda.Prezidentimizning
milliy davlatchШgimizni tiklash, xalqimiz hayotining
barcha sohalarini isloh etish yo'lidagi xizmatlari benihoya ulkaUbo'lib, ularning barchasini birma-bir sanab o'tishning imkoni yo'ffl
albatta. Shuning uchun Prezident Islom Karimovning nomi
mustac|ildavlatchiligimiz timsoliga aylanib ketgan
IV darsni mustahkamlash.
Savol va topshiriqlar:
1.Biz milliy davlatchiligimiz tarixini
bilishda qanday manbalarga tayanamiz?
2Yurtimiz hududida qadimda qanday
davlatlar bo'lgan?
3O'tgan asrlarda milliy davlatchiligimiz
asoslari nima uchun susaydl?
4Bugungi mustaqil O'zbekiston qanday
davlat?
5Huquqiydemokratikdavlatningasosiyxususiyatlarihaqidanimalarni bilasiz?
6Demokratiya deganda
nimani tushunasiz?
7Fuqarolik jamiyati deganda nimani
tushunasiz?
8 O'zbekiston Prezidenti, Yurtboshimiz
Islom Karimovning mustaqil O'zbekiston davlatini barpo etish va rivojlantirish
borasidagi buyuk xizmatlari haqida gapirib bering.
9.Kadrlar tayyorlash milliy dasturi qachon va
kimning tashabbusi bilan qabul qilindi?
10Maktab ta'limini rivojlantirish
umummilliy davlat dasturi-chi?
11Mamlakatimizda necha yillik umumiy
majburiy ta'lim joriy ctilgau?

V. Baholash  Faol  qatnashgan  faol  qatnashgan  o’quvchilar  baholanadi.
VI. Uyga vazifa berish.     O`tilgan mavzuni konspektlab, o`qib kelish.

Sana:.
Fan: Milliy istiqlol g`oyasi va ma`naviyat asoslari
Sinf: __5 ABV
__
Mavzu: O’zbekiston
davlati va  Prezidenti
Darsning  maqsadi:  O’quvchilarga    Biz milliy davlatchiligimiz tarixini bilishda qanday manbalarga tayanishini,Yurtimiz hududida qadimda
qanday davlatlar bo'lganligini,O'tgan
asrlarda milliy davlatchiligimiz asoslari nima uchun susayganli,Bugungi mustaqil O'zbekiston qanday davlat
ekanligini,Huquqiy demokratik
davlatning asosiy xususiyatlari haqida ,Demokratiya deganda nimani tushunishini,Fuqarolik jamiyati degan tushunchani ,O'zbekiston Prezidenti, Yurtboshimiz Islom Karimovning mustaqil
O'zbekiston davlatini barpo etish va rivojlantirish borasidagi buyuk xizmatlari
haqida ,Kadrlar tayyorlash milliy dasturi
qachon va kimning tashabbusi
bilan qabul qilinganligini,Maktab
ta'limini rivojlantirish umummilliy davlat dasturi-chi?Mamlakatimizda necha yillik umumiy majburiy
ta'lim joriy ctilganligini tushuntirish .
1Ta`limiy:
Bolalarga Vatan tuyg’usi  fani  haqida ma`lumot berish va darsni tushuntirish
vaqtida  ularga mavzuni ta’limiy  ravishda yoritib berish:  O’quvchilarga  biz
nima uchun  istiqlolni  buyuk ne’mat sifatida  qadrlashimizni,  Prezidentimiz
Islom Karimovning  eng ulug’ maqsadimiz, eng ulug’ g’oyamiz haqida  aytgan
fikrini sharxlashi, Yurt tinchligi , Vatan ravnaqi va Xalq farovonligi kabi
ezgu  maqsadlarni  amalga oshirish uchun  avvalo nima qilish  kerakligi, Ulug’
maqsadlarga  intilib yashagan odam nima uchun adashmasligi, Tabiatda ,
jamiyatda  bo’shliq bo’lmagani kabi , insonning  qalbi va ongida  ham bo’shliq
bo’lmasligini tushuntirish.
2Tarbiyaviy: Bilimli, sog’lom, barkamol insonni voyaga yetkazish. O’z yurtiga
sadoqatli, mard va fidoyi, komil insonlarni tarbiyalsh, yaxshi va yomonning
farqiga borishga, hayotda to’g’ri yo’l tanlash, xalqimiz va Vatanimizga halol
xizmat qilish, bunyodkor g’oyalarning hayotbaxsh kuchini to’g’ri anglab,
vayronkor g’oyalarga vaqtida zarba berishga o’rgatish . Guruh bilan  “ bir
yoqadan bosh chiqarib” ishlashga, “ hamma bir kishi uchun, bir kishi hamma
uchun”, “ birlashgan o’zar, birlashmagan to’zar “ maqolining hayotdagi isbotini
ko’rsatish bilan o’quvchilarni birlashib, maslahatlashib, bir-birini fikrini
hurmatlashga o’rgatish;
3 Rivojlantiruvchi: O’quvchilarga  darsni tushuntirish vaqtida  o’quvchilarni
qiziqtirish uchun  ularni guruhlarga bo’lib, guruhlar bilan ishlash , test
savollari, boshqotirmalar orqali  dars rivojlantiriladi. O`quvchilarning
to`g`ri fikrlashini rivojlantirish.
DTS talablari: Bolalarga Vatan
tuyg’usi  fani  haqida ma`lumot berish.O’quvchilar dars davomida o’rganishi
kerak bo’lgan  bilim, ko’nikma, va malakalar
Bilim: O’quvchilar     Biz milliy davlatchiligimiz tarixini bilishda qanday manbalarga tayanishini,Yurtimiz hududida
qadimda qanday davlatlar bo'lganligini,O'tgan
asrlarda milliy davlatchiligimiz asoslari nima uchun susayganli,Bugungi mustaqil O'zbekiston qanday davlat
ekanligini,Huquqiy demokratik
davlatning asosiy xususiyatlari haqida ,Demokratiya deganda nimani tushunishini,Fuqarolik jamiyati degan tushunchani ,O'zbekiston Prezidenti, Yurtboshimiz Islom Karimovning mustaqil
O'zbekiston davlatini barpo etish va rivojlantirish borasidagi buyuk xizmatlari
haqida ,Kadrlar tayyorlash milliy dasturi
qachon va kimning tashabbusi
bilan qabul qilinganligini,Maktab ta'limini
rivojlantirish umummilliy davlat dasturi-chi?Mamlakatimizda necha yillik umumiy majburiy ta'lim joriy ctilganligini       bilishi.
Ko’nikma:   O’quvchilar  Vatan , mahalla , shahar ,
Vatanni anglashi  haqida  tushuncha hosil  qilish
Malaka:    O’quvchilar  darslik  matni bo’yicha
mustaqil ishlashi,, darslik  va  hujjatlar  asosida   ayrim  hodislarga
tavsif  berish  , ularni  baholash  va  munosabat  bildirish
Dars turi: Amaliy, og`zaki
Dars jihozi: 1. 5  sinf “Vatan tuyg’usi ” darsligi
                     2.Yuksak ma’naviyat
– yengilmas kuch
                     3. Mavzuga oid
rasmlar, boshqotirma va test savollari
                     4. Doska , bo’r,
daftar , ruchka
Dars jarayonining mazmuni :
1. O’zbekiston
Vatanim  manim
2. Vatanni
anglash
3. O’zbekiston
davlati va  Prezidenti
Dars  jarayoni
1.Tashkiliy
qism                                                              4 minut
2.O’tilgan mavzuni takrorlash( mustahkamlash)            12 minut
3.Yangi mavzuni tushuntirish                                         10
minut
4.Yangi mavzuni mustahkamlash                                   14
minut
5.O’quvchilarni
baholash                                                3 minut
6. Uyga
vazifa                                                                 2 minut
Darsning borishi:
I. Tashkiliy qism.
a) salomlashish.
b) davomatni aniqlash.
II .O’tilgan  mavzuni  takrorlash
1Inson degan sharafli nomga munosib bo'lish uchun qanday fazilatlarga
ega bo'lish kerak?
2Alisher Navoiyning odamiylik haqidagi
she'riy satrlarini yoddan
aytib, ma'nosini tushuntirib bera olasizmi?
3Insoniyatning umumiy ildizlari haqida
nimalarni bilasiz?
4Dunyodagi xalqlar va millatlar
bir-biridan qanday farq qiladi?
5Sahroda yakka daraxt yoki buta o'sishi
mumkinmi?
6Dunyodagi xalqlar va millatlar o'zaro
aloqa qilmasdan rivojlana oladimi?
7Xalq va millat so'zlarining ma'nosini
tushuntirib bera olasizmi?
8«O'zbek xalqi» va «O'zbekiston xalqi»
degan tushunchalar haqida gapirib bering.
9O'zbek xalqi milliy tarkibiga ko'ra
qanday xalq?
III.
Yangi mavzuning bayoni
O'zbekistonning
Prezidenti Islom Karimov ekanini siz yaxshi bilasiz. Mamlakatimizning mustaqillikka erishishi va
dunyo hamjamiyaiиI.iii munosib o'rin egallashi, milliy davlatchiligimizning tiklanishi,1 O’zbekistonning Konstitutsiyasi, o'ziga xos taraqqiyot yo'lining ishlab • lntilislii, hayotimizning barcha sohalaridagi islohotlar
yo'lining tG g'ri belgilanib,
ularning muvafFaqiyatli amalga oshirilishi — barcha-barchasida Prezident Islom Karimovning Vatanimiz oldidagltarixiy xizmatlari beqiyos ekani haqida ham ko'p
eshitgansiz. Yurlboshimiz sobiq
sovet davlati hali dunyoning yarmiga hukmron bo'lib lurgan paytdayoq O'zbekistonda tub islohotlarni
boslilab yuborgan cdi. Bu uning mard
va jasoratli rahbar, o'z yurtiga fidoyi inson ek.inini ko'rsatadi. Ayniqsa, Islom Karimovning sobiq
ittifoq respublikalari rahbarlari
orasida birinchi bo'lib yurtimizda prezidentlik boshqarnvini joriy etgani va bu vazifaga saylangani
ana shunday qat'iyalnamunasi edi.Siz
sovet davrida amalga oshirilgan har xil tazyiq va zo'ravonliklarni ko'rmay o'sgan baxtli avlodga mansubiz.
Ayniqsa, o'tgan asrninr.30- va
50-yillarida xalqimizning eng ilg'or namoyandalari mustalmlsovet davlati tomonidan soxta ayblar bilan
ommaviy ravishda qamal-di,
Rossiyaning eng sovuq mintaqasi bo'lmish kimsasiz Sibir o'rmonlariga surgun qilindi, qanchadan qanchasi esa
sudsiz-so'roqsi/,otib tashlandi. Bu mash'um voqealar 30- va 50-yillar qatag'onl.insifatida sobiq SSSR tarixining eng qonli va
ayanchli sahifalarini tashkil etadi.Bu
davrda yurtimizning milliy boyliklari ayovsiz talandi. Bolshoviklar o'lkamizdagi mavjud yer osti, yer usti
boyliklariga qanoalqilmay, oltin va
boylik vasvasasida hatto buyuk ajdodlarimizning qabrlarini ochib, ularning rahini bezovta qilishdan
ham qaytmadi. Ul;nIkkinchi jahon
urushi arafasida sohibqiron Amir Temur va temuriylar qabrlarini ochib ko'rdi. Amir Temur bobomizning umr yp'ldoshlbo'lmish Bibixonim maqbarasini ochib, u yerdagi
tilla buyumlarni,hatto malika
momomizning bitta uzugini barmog'i bilan qo'shib ko« Jsib olgani ham
tarixdan ma'lum.Bunday nohaqliklar sovet
hokirniyatining so'nggi yillarigacha gohoshkora, goh yashirin tarzda davom etib keldi. O'tgan asrning 80-yillarida «o'zbeklar ishi» degan soxta ayblovlar
bilan qanchadanqancha begunoh odamlar
qamaUb ketgani ham ana shunday zo'ravonlik
siyosatining natijasi edi. Sobiq markazdan kelgan Gdlyau,Ivanov degan qonxo'r tergovchilar boshqargan
zo'ravon kimsalnrhech bir
dalil-hujjatsiz oddiy odamlarning uyiga bostirib kirib, ular fling moli bormi, qimmatbaho buyumlari bormi —
barchasini torlihItlgnn. Hatto ayollar, qizlarning
taqinchoqlarigacha taiagan. Bu bilanliiini
kifoyalanmay, kechasi borib, oila
boshliqlarini hibsga olgan. So'ngiilnmi
azoblab, o'zlari soxtalashtirgan hujjatlarga qo'l qo'yishga ninj-
hiii (|ilgan. O'sha yillari
yurtimizdagi rning-minglab oilalar nuin.iihuiulay fojialarga duchor etildi. Sobiq
markazdagi ommaviy axboroln lliilari
esa bo'hton va tuhmat tarqatib, xalqimizning nomini bu-
lllii dunyoga yomonotliq qilishga
urindi. Bu aslida 30- va 50-yillarclaiminlga oshirilgan atag'oMarning
davomi edi.Islom Karimov yurtimizga rahbar
bo'lib saylanishi bilan ana shuniliiy nohaq qamalgan, javobgarlikka tortilgan
yurtdoshlarimizni ozocl (lull,
xalqimizning sha'nini himoya qilish, umuman, Vatanimiz tuppug'ltln bunday noma'qul ishlarga butunlay chek
qo'yish, tarixiy adolitiui liklash uchun qattiq kurash olib bordi. Buning
natijasida beguiinli jnbrlanganlar ozodlikka chiqdi, bola-chaqasining bag'riga
qaykli.Ihuiulan so'ng, sobiq
markazdan kehb hech kim bizning ishimizga II il.isholmaydigan, boshimizga bo'hton yog'dirolmaydigan bo'ldi. Xali|lmi/ning muborak
nomi oqlandi. Yurtdoshlarimiz yana «Men —H/hckman!» deya mag'rur bosh
ko'tarib, o'zligini namoyon etish Imkoniga
ega bo'ldi.Mamlakatimiz poytaxtida
mustamlakachilik davrida qurbon bo'lgan Uliloilljirimiz xotirasiga «Shahidlar xiyoboni» yodgorlik majmuasi,
uning «Qatag'on qurbonlari xotirasi»
muzeyi barpo etilgan.
Mliiulfin tashqari, har yili
31-avgust yurtimizda Qatag'on qurbonlarini \<>,l dish kuni sifatida nishonlanadi. Bularning
barchasi Vatanimiz niu,i,H|illigi
yo'lida halok bo'lgan aziz zotlarning
xotirasi, ularning in..lil.i|>;m ishlari
biz uchun naqadar muqaddas ekanidan, mustaqillik 11 qanchalik og'ir va mashaqqatli kechganidan dalolat berib turadi.Prezident
Islom Karimovning milliy qadriyatlarimizni tiklash i" ы id.igi xizmatlari ham beqiyos.
Ymtboshimizning tashabbusi bilanIfllmiz, dinimiz, milliy g'ururimiz, Navro'z, Ramazon hayiti, Qurhttn hayiti kabi milliy
bayramlarimiz qayta tiklandi. Yurtdoshlari-inl/ hiij va umra safarlariga erkin borib keladigan bo'ldi. Ugari nomilinn,
asarlari ham, tarixiy ishlari ham bizdan sir tutilgan ne-nebuyuk ajdodlarimiz yana o'zimizga qaytdi. Ularning
qadamjolari oboclctildi. Toshkentdagi Temuriylar tarixi davlat muzeyi,
Hazrati Imom.Samarqanddagi Imom Buxoriy, Imom Moturidiy, Xoja Ahror
Valiy,Buxorodagi Bahouddin Naqshband, Abdulxoliq G'ijduvoniy, Farg'onadagi
Ahmad Farg'oniy, Marg'ilondagi Burhoniddin Marg'lnoniy, Urganchdagi Jaloliddin
Manguberdi, Termizdagi Alpomisli* yodgorlik majmualari kabi ko'plab maskanlar
mustaqillik sharolalibilan barpo etildi, qaytadan obod qilindi. Awalgi
suhbatlarimiztlnaytilganidek, ko'hna shaharlarimizning tarixiy sanalari xalqaro
miqyosda keng nishonlanib, u yerlardagi tarixiy obidalar, osori
atiq;il;uyangitdan ta'mhiandi.Bugungi kunda
mamlakatimiz barcha sohalarda katta yutuqlarglJcrishib, iqtisodiy qudratimiz, xalqimiz
farovonUgi oshib bormoqdijShahar
va qisMoqlarimiznirig chiroyiga chiroy qo'shilmoqda. Bularnintibarchasi Prezidentimiz rahbarligida amalga
oshirilayotgan islohotlurnatijasidir.Ayniqsa,
1997-yili Yurtboshimng tashabbusi bilan tayyorlanib qabul
qilingan Kadrlar tayyorlash milliy
dasturi mamlakatimizda 12 yillik umumiy majburiy ta'limni, ikki
bosqichli oUy ta'lim tkimini joriy etishda muhim ahamiyatga ega bo'ldi. Uning
uzviy davomi bo'lgan,
2004-yil qabul qilingan Maktab ta'limini rivojlantirish umumrnilliv davlat dasturi esa ona diyorimizda sog'lom va
barkamol avlodni voyaga yetkazish borasida yangi ulkan
imkoniyatlar ochmoqda.Prezidentimizning
milliy davlatchШgimizni tiklash, xalqimiz hayotining
barcha sohalarini isloh etish yo'lidagi xizmatlari benihoya ulkaUbo'lib, ularning barchasini birma-bir sanab o'tishning imkoni yo'ffl
albatta. Shuning uchun Prezident Islom Karimovning nomi
mustac|ildavlatchiligimiz timsoliga aylanib ketgan
IV darsni mustahkamlash.
Savol va topshiriqlar:
1.Biz milliy davlatchiligimiz tarixini
bilishda qanday manbalarga tayanamiz?
2Yurtimiz hududida qadimda qanday
davlatlar bo'lgan?
3O'tgan asrlarda milliy davlatchiligimiz
asoslari nima uchun susaydl?
4Bugungi mustaqil O'zbekiston qanday
davlat?
5Huquqiydemokratikdavlatningasosiyxususiyatlarihaqidanimalarni bilasiz?
6Demokratiya deganda
nimani tushunasiz?
7Fuqarolik jamiyati deganda nimani
tushunasiz?
8 O'zbekiston Prezidenti, Yurtboshimiz
Islom Karimovning mustaqil O'zbekiston davlatini barpo etish va rivojlantirish
borasidagi buyuk xizmatlari haqida gapirib bering.
9.Kadrlar tayyorlash milliy dasturi qachon va
kimning tashabbusi bilan qabul qilindi?
10Maktab ta'limini rivojlantirish
umummilliy davlat dasturi-chi?
11Mamlakatimizda necha yillik umumiy
majburiy ta'lim joriy ctilgau?

V. Baholash  Faol  qatnashgan  faol  qatnashgan  o’quvchilar  baholanadi.
VI. Uyga vazifa berish.     O`tilgan mavzuni konspektlab, o`qib kelish.

Sana:.
Fan: Milliy istiqlol g`oyasi va ma`naviyat asoslari
Sinf: __5 ABV
__
Mavzu: Mustaqillik - buavvalohuquqdir
Darsning  maqsadi:  O’quvchilarga    Qanday davlatni mustaqil deyish mumkinligini,  O'zbekiston qachon mustaqillikka erishganligini,Istiqlol deganda nimani tushunishini, Ota-bobolarimiz mustaqillik uchun
qanday kurash olib borganligini, Jadid bobolarimizning istiqlol haqidagi fikrlaridan misollar keltira
olishini ,Suverenitet
so'zining ma'nosini ,Yurtimizda
90-yillar arafasida mustaqillik uchun bo'lgan kurashlar
haqida , Ozodlikka qanday erishilishni, «Mustaqillik - bu awalo huquqdir» degani, Mustaqillik xalqimizga qanday huquq va
imkoniyatlar berganligini, Bizning
Vatan oldidagi farzandlik burchimiz nimalardan iboratligini, Mustaqillik
haqidagi biron-bir she'r yoki qo'shiqni tushuntirish
.
1Ta`limiy:
Bolalarga Vatan tuyg’usi  fani  haqida ma`lumot berish va darsni tushuntirish
vaqtida  ularga mavzuni ta’limiy  ravishda yoritib berish:  O’quvchilarga  biz
nima uchun  istiqlolni  buyuk ne’mat sifatida  qadrlashimizni,  Prezidentimiz
Islom Karimovning  eng ulug’ maqsadimiz, eng ulug’ g’oyamiz haqida  aytgan
fikrini sharxlashi, Yurt tinchligi , Vatan ravnaqi va Xalq farovonligi kabi
ezgu  maqsadlarni  amalga oshirish uchun  avvalo nima qilish  kerakligi, Ulug’
maqsadlarga  intilib yashagan odam nima uchun adashmasligi, Tabiatda ,
jamiyatda  bo’shliq bo’lmagani kabi , insonning  qalbi va ongida  ham bo’shliq
bo’lmasligini tushuntirish.
2Tarbiyaviy: Bilimli, sog’lom, barkamol insonni voyaga yetkazish. O’z yurtiga
sadoqatli, mard va fidoyi, komil insonlarni tarbiyalsh, yaxshi va yomonning
farqiga borishga, hayotda to’g’ri yo’l tanlash, xalqimiz va Vatanimizga halol
xizmat qilish, bunyodkor g’oyalarning hayotbaxsh kuchini to’g’ri anglab, vayronkor
g’oyalarga vaqtida zarba berishga o’rgatish . Guruh bilan  “ bir yoqadan bosh
chiqarib” ishlashga, “ hamma bir kishi uchun, bir kishi hamma uchun”, “
birlashgan o’zar, birlashmagan to’zar “ maqolining hayotdagi isbotini
ko’rsatish bilan o’quvchilarni birlashib, maslahatlashib, bir-birini fikrini
hurmatlashga o’rgatish;
3 Rivojlantiruvchi: O’quvchilarga  darsni tushuntirish vaqtida  o’quvchilarni
qiziqtirish uchun  ularni guruhlarga bo’lib, guruhlar bilan ishlash , test
savollari, boshqotirmalar orqali  dars rivojlantiriladi. O`quvchilarning
to`g`ri fikrlashini rivojlantirish.
DTS talablari: Bolalarga Vatan
tuyg’usi  fani  haqida ma`lumot berish.O’quvchilar dars davomida o’rganishi
kerak bo’lgan  bilim, ko’nikma, va malakalar
Bilim: O’quvchilar     Qanday davlatni mustaqil deyish mumkinligini,  O'zbekiston qachon mustaqillikka erishganligini,Istiqlol deganda nimani tushunishini,
Ota-bobolarimiz
mustaqillik uchun qanday kurash olib borganligini, Jadid bobolarimizning istiqlol haqidagi
fikrlaridan misollar keltira  olishini ,Suverenitet so'zining ma'nosini ,Yurtimizda 90-yillar arafasida
mustaqillik uchun bo'lgan kurashlar haqida , Ozodlikka
qanday erishilishni, «Mustaqillik -
bu awalo huquqdir» degani, Mustaqillik
xalqimizga qanday huquq va imkoniyatlar berganligini, Bizning Vatan oldidagi farzandlik burchimiz
nimalardan iboratligini, Mustaqillik haqidagi biron-bir she'r yoki
qo'shiqni bilishi.
Ko’nikma:   O’quvchilar  Vatan , mahalla , shahar ,
Vatanni anglashi  haqida  tushuncha hosil  qilish
Malaka:    O’quvchilar  darslik  matni bo’yicha
mustaqil ishlashi,, darslik  va  hujjatlar  asosida   ayrim  hodislarga
tavsif  berish  , ularni  baholash  va  munosabat  bildirish
Dars turi: Amaliy, og`zaki
Dars jihozi: 1. 5  sinf “Vatan tuyg’usi ” darsligi
                     2.Yuksak ma’naviyat
– yengilmas kuch
                     3. Mavzuga oid
rasmlar, boshqotirma va test savollari
                     4. Doska , bo’r,
daftar , ruchka
Dars jarayonining mazmuni :
1. O’zbekiston
Vatanim  manim
2. Mustaqillik - buavvalohuquqdir
3. O’zbekiston
davlati va  Prezidenti
Dars  jarayoni
1.Tashkiliy
qism                                                              4 minut
2.O’tilgan mavzuni takrorlash( mustahkamlash)            12 minut
3.Yangi mavzuni tushuntirish                                         10
minut
4.Yangi mavzuni mustahkamlash                                   14
minut
5.O’quvchilarni
baholash                                                3 minut
6. Uyga vazifa                                                                 2
minut
Darsning borishi:
I. Tashkiliy qism.
a) salomlashish.
b) davomatni aniqlash.
II .O’tilgan  mavzuni  takrorlash
1.Biz milliy davlatchiligimiz tarixini
bilishda qanday manbalarga tayanamiz?
2Yurtimiz hududida qadimda qanday davlatlar
bo'lgan?
3O'tgan asrlarda milliy
davlatchiligimiz asoslari nima uchun susaydl?
4Bugungi mustaqil O'zbekiston qanday
davlat?
5Huquqiydemokratikdavlatningasosiyxususiyatlarihaqidanimalarni bilasiz?
6Demokratiya deganda
nimani tushunasiz?
7Fuqarolik jamiyati deganda nimani
tushunasiz?
8 O'zbekiston Prezidenti, Yurtboshimiz
Islom Karimovning mustaqil O'zbekiston davlatini barpo etish va rivojlantirish
borasidagi buyuk xizmatlari haqida gapirib bering.
9.Kadrlar tayyorlash milliy dasturi qachon va kimning
tashabbusi bilan qabul qilindi?
10Maktab ta'limini rivojlantirish
umummilliy davlat dasturi-chi?
11Mamlakatimizda necha yillik umumiy
majburiy ta'lim joriy ctilgau?

III. Yangi mavzuning bayoni
Aziz
o'quvchi, mamlakat rivoji uning ozodligi va mustaqilligi bilan bog'liq. Vatan ozod va mustaqil
bo'lsa, kuch-qudrati tobora ortlb boradi, uning bag'rida yashash haqiqiy baxt-u saodatga aylamidi,
Shuning uchun ona yurt
haqida gapirganda istiqlol mavzusini chetlub o'tib
bo'lmaydi. Bularni bilib oling. Istiqlol so'zi mustaqillik degan ma'noni •
bildiradi. Mustaqillik so'zi birovga qaram
bo'lmagan, o'z ixtiyori bilan harakat qilishga qodir, ozod va erkin inson,
xalq, davlat faoliyatining mohiyatini
ifoda etadi. O'z taqdirini o'zi
belgilaydigan, chetdagi kuchlarning ko'rsatntasi bilan emas, balki o'z xalqining xohish-irodasi asosida ichki va tasliqi
siyosat yuritadigan, hududi, chegaralari, moddiy va ma'naviy boylik-
lari, fiiqarolari hayotining
daxlsizligini saqlay oladigan davlatgini mustaqil bo'la oladi. Davlat tushunchasining o'zi mustaqillikka yaqin
ma'no anglatadi, Chunki mustaqil
bo'lgan xalqgina o'z davlatini Ьафо etib, uni rivojlantira oladi. O'zbekiston
1991-yil 31-avgust kuni istiqlolga erishib, dunyodagi mustaqil davlatlar qatoridan joy oldi. Shunga qadar
u SSSR deb atalgan imperiya
tarkibida sobiq markazga qaram bo'lgan o'n beshte respublikaning biri hisoblanar edi. SSSR
zo'ravonlik bilan, erkin va
ozod xalqlarni majburlash asosida tuzilgan davlat edi. U juda kalln hududni egallagani, dunyodagi ko'plab xalqlarni
o'z tazyiqi ostidn tutib turgani uchun imperiya deb atalar edi. Buni bilib oling. Imperiya lotincha so'z bo'lib, mutlaq, ya'ni l licklanmagan hokimiyatga ega bo'lgan, o'z
tasarru/ida ko'plftb iii.'imfakat va
xalqlarni majburan tutqunlikda saqlab turadigU yirik tajovuzkor davlatdir. Imperiyani odatda imperator bosli qargan. Lekin sobiq SSSR mafkuraviy zo'ravonlik
asosiga i|inilgani hamda uning davlat
ramzlarida qizil rang asosiy o'nii lnlgani
uchun u kommunistik imperiya yoki qizil imperiyadel»vini! ilgan. flljqlol so'zi, mustaqillikdan tashqari, erkinlik,
ozodlik, huniyil fciibi .so'zlar bilan ham ma'nodoshdir. Kliqlol va mustaqillik so'zlariga ma'nodosh
bo'lgan so'zlardan \,in,I ini snverenitetdir.
U ko'pincha mustaqillik va istiqlol so'zlari o'iiikIi jihliililndi. Buni bilib oling. Suveremtet fransuz tilidan olingan so’z bo'lib, oliy hokimiyat degan ma'noni anglatadi.
Shuning ucliiin   ti ko'proq
hokimiyatning mustaqilligini ifoda etadi.Davlat suvereniteti, suveren respublika, xalq suvereniteti kabi llturalar qo'llanganda, awalo, hokimiyatga egalik
nuqtayi nazaridan rtllMltiqillik
ifoda etiladi. Shuning uchun suverenitet so'zi ko'proq davlal liki valqning mustaqilligini ta'kidlash uchun
ishlatiladi.Poytaxtimiz Toshkent
shahridagi «Qatag'on qurbonlari» muzeyida iiiiciiiiilakachilik yillarida
xalqimiz qanchalik katta qurbonlar bergani, и/odlik yo'li naqadar og'ir va murakkab bo'lgani haqida ko'plab  laiixiy
huyatlar mavjud.Si/ kitoblarda o'qigansiz, kmofilmlarda ko'p ko'rgansiz,
kniasli i'Mil qo'lga qurol olib jang qihshdan iborat emas. Kurash aqlni I ii'.iiisli, bilim va tajriba bilan dushmanni lol qoldirish,
uning ustidan  ii ii i|iichish degani hamdir.Iti/ning mard bobolarirniz mustamlakachilarga qarshi faqat qur
bilan emas, balki ma'rifat vositasida
ham kurash olib bordi. Buni bilib oling. Suverenitet fransuz tilidan
olingan so’z bo'lib, oliy hokimiyat
degan ma'noni anglatadi. Shuning uchun  ko'proq
hokimiyatning mustaqilligini ifoda etadi.Davlat suvereniteti, suveren respublika, xalq suvereniteti kabi llturalar qo'llanganda, awalo, hokimiyatga egalik
nuqtayi nazaridan Mustaqqillik ifoda
etiladi. Shuning uchun suverenitet so'zi ko'proq davlat liki valqning mustaqilligini ta'kidlash uchun
ishlatiladi.Poytaxtimiz Toshkent
shahridagi «Qatag'on qurbonlari» muzeyidaiiiiciiiiilakachilik yillarida
xalqimiz qanchalik katta qurbonlar bergani,ozodlik yo'li naqadar og'ir va murakkab bo'lgani haqida ko'plab
laiixiy huyatlar mavjud.Siz  kitoblarda
o'qigansiz, kmofilmlarda ko'p ko'rgansiz, kniasli i'Mil qo'lga qurol olib jang
qihshdan iborat emas. Kurash aqlni I ii'.iiisli, bilim va tajriba bilan dushmanni lol qoldirish, uning ustidan ii
ii i|iichish degani hamdir.Iti/ning mard
bobolarirniz mustamlakachilarga qarshi faqat qurbilan emas, balki ma'rifat vositasida ham kurash olib bordi. Bin«Jadid» arabcha so'z bo'lib, yangi degan ma'noni
anglatadi. Ma'rifatparvar bobolarimiz
maktablarni isloh etish, ya'ni ta'lim tiziminyangicha asoslarda tashkil etish,teatr,kutubxona,muzeylarochish,gazeta va jurnanar chop etish orqali XX asr
boshidagi xalqimiz hayoimiyangilamoqchi
bo'lganlar. Shuning uchun ular jadidlar deb nom olganJadidlarning asosiy maqsadi odamlarni bilimli va
ma'rifatli qilish orqullyurt
ozodligiga erishishdan iborat bo'lgan. Ma'rifatli bobomiz Abclnll.i Avloniyning
mana bu so'zlari bu fikrni yaqqol tasdiqlaydi:«Tarbiya
bizlar uchun yo hayot — yo mamot, yo najot — yo halokat, yo saodat — yo
falokat masalasidir»1. Inn 11 qachon o'z-o'zidan kelmaydi. U
xalqning qahramonlik la/ilalhiii, millatning irodasi amalda namoyon
bo'lgandagina haqiqalgaI i.uiadi. Yana
bir ma'rifatparvar bobomiz Munawar qori Abdurashidsniiov bu haqda
shunday degan:«Btun dunyodagi hurriyatchilar orasida bir so'z bor:
hurriyalberilmas, olinur. Hech narsa ila olib bo'lmas, faqat qon va qurI Mm ilagina olib bo'lur. Hazrat Odam Atodan shu
vaqtgacha hechbu davlat va mamlakatda hurriyatning berilgani, qon va
qurbon, berilgani
tarixlarda ko'rilmaydur»1.

IV darsni mustahkamlash.
Savol va topshiriqlar:
. 1            Qanday davlatni mustaqil
deyish mumkin?
•     2.      O'zbekiston qachon mustaqillikka erishdi?
3.
Istiqlol deganda
nimani tushunasiz?
4.
Ota-bobolarimiz
mustaqillik uchun qanday kurash olib borgan?
5.
Jadid
bobolarimizning istiqlol haqidagi fikrlaridan misollar keltln
olasizmi?
6.
Suverenitet
so'zining ma'nosini tushuntirib bering.
7.
Yurtimizda
90-yillar arafasida mustaqillik uchun bo'lgan kurash-
lar haqida gapirib bering.
8.  Ozodlikka qanday erishiladi?
9.   «Mustaqillik - bu awalo huquqdir» deganda nimani
tushunasiz?
10.
Mustaqillik
xalqimizga qanday huquq va imkoniyatlar bertli?
11.
Bizning Vatan
oldidagi farzandlik burchimiz nimalardan iboral?
12.
Mustaqillik haqidagi biron-bir she'r yoki
qo'shiqni aytib bcra
olasizmi?
13.
Istiqlol haqidagi
she'rlar va ushbu mavzudan o'zingizga rnn'qul
bo'lgan fikrlarni daftaringizga yozib qo'ying.

V. Baholash  Faol  qatnashgan  faol  qatnashgan  o’quvchilar  baholanadi.
VI. Uyga vazifa berish.     O`tilgan mavzuni konspektlab, o`qib kelish.

Sana:.
Fan: Milliy istiqlol g`oyasi va ma`naviyat asoslari
Sinf: __5 ABV
__
Mavzu: Mustaqillik - buavvalohuquqdir
Darsning  maqsadi:  O’quvchilarga    Qanday davlatni mustaqil deyish mumkinligini,  O'zbekiston qachon mustaqillikka erishganligini,Istiqlol deganda nimani tushunishini, Ota-bobolarimiz mustaqillik uchun
qanday kurash olib borganligini, Jadid bobolarimizning istiqlol haqidagi fikrlaridan misollar keltira
olishini ,Suverenitet
so'zining ma'nosini ,Yurtimizda
90-yillar arafasida mustaqillik uchun bo'lgan kurashlar
haqida , Ozodlikka qanday erishilishni, «Mustaqillik - bu awalo huquqdir» degani, Mustaqillik xalqimizga qanday huquq va
imkoniyatlar berganligini, Bizning
Vatan oldidagi farzandlik burchimiz nimalardan iboratligini, Mustaqillik
haqidagi biron-bir she'r yoki qo'shiqni tushuntirish
.
1Ta`limiy:
Bolalarga Vatan tuyg’usi  fani  haqida ma`lumot berish va darsni tushuntirish
vaqtida  ularga mavzuni ta’limiy  ravishda yoritib berish:  O’quvchilarga  biz
nima uchun  istiqlolni  buyuk ne’mat sifatida  qadrlashimizni,  Prezidentimiz
Islom Karimovning  eng ulug’ maqsadimiz, eng ulug’ g’oyamiz haqida  aytgan
fikrini sharxlashi, Yurt tinchligi , Vatan ravnaqi va Xalq farovonligi kabi
ezgu  maqsadlarni  amalga oshirish uchun  avvalo nima qilish  kerakligi, Ulug’
maqsadlarga  intilib yashagan odam nima uchun adashmasligi, Tabiatda ,
jamiyatda  bo’shliq bo’lmagani kabi , insonning  qalbi va ongida  ham bo’shliq
bo’lmasligini tushuntirish.
2Tarbiyaviy: Bilimli, sog’lom, barkamol insonni voyaga yetkazish. O’z yurtiga
sadoqatli, mard va fidoyi, komil insonlarni tarbiyalsh, yaxshi va yomonning
farqiga borishga, hayotda to’g’ri yo’l tanlash, xalqimiz va Vatanimizga halol
xizmat qilish, bunyodkor g’oyalarning hayotbaxsh kuchini to’g’ri anglab,
vayronkor g’oyalarga vaqtida zarba berishga o’rgatish . Guruh bilan  “ bir
yoqadan bosh chiqarib” ishlashga, “ hamma bir kishi uchun, bir kishi hamma
uchun”, “ birlashgan o’zar, birlashmagan to’zar “ maqolining hayotdagi isbotini
ko’rsatish bilan o’quvchilarni birlashib, maslahatlashib, bir-birini fikrini
hurmatlashga o’rgatish;
3 Rivojlantiruvchi: O’quvchilarga  darsni tushuntirish vaqtida  o’quvchilarni
qiziqtirish uchun  ularni guruhlarga bo’lib, guruhlar bilan ishlash , test
savollari, boshqotirmalar orqali  dars rivojlantiriladi. O`quvchilarning
to`g`ri fikrlashini rivojlantirish.
DTS talablari: Bolalarga Vatan
tuyg’usi  fani  haqida ma`lumot berish.O’quvchilar dars davomida o’rganishi
kerak bo’lgan  bilim, ko’nikma, va malakalar
Bilim: O’quvchilar     Qanday davlatni mustaqil deyish mumkinligini,  O'zbekiston qachon mustaqillikka erishganligini,Istiqlol deganda nimani tushunishini,
Ota-bobolarimiz
mustaqillik uchun qanday kurash olib borganligini, Jadid bobolarimizning istiqlol haqidagi
fikrlaridan misollar keltira  olishini ,Suverenitet so'zining ma'nosini ,Yurtimizda 90-yillar arafasida mustaqillik
uchun bo'lgan kurashlar haqida , Ozodlikka
qanday erishilishni, «Mustaqillik -
bu awalo huquqdir» degani, Mustaqillik
xalqimizga qanday huquq va imkoniyatlar berganligini, Bizning Vatan oldidagi farzandlik burchimiz
nimalardan iboratligini, Mustaqillik haqidagi biron-bir she'r yoki
qo'shiqni bilishi.
Ko’nikma:   O’quvchilar  Vatan , mahalla , shahar ,
Vatanni anglashi  haqida  tushuncha hosil  qilish
Malaka:    O’quvchilar  darslik  matni bo’yicha
mustaqil ishlashi,, darslik  va  hujjatlar  asosida   ayrim  hodislarga
tavsif  berish  , ularni  baholash  va  munosabat  bildirish
Dars turi: Amaliy, og`zaki
Dars jihozi: 1. 5  sinf “Vatan tuyg’usi ” darsligi
                     2.Yuksak ma’naviyat
– yengilmas kuch
                     3. Mavzuga oid
rasmlar, boshqotirma va test savollari
                     4. Doska , bo’r,
daftar , ruchka
Dars jarayonining mazmuni :
1. O’zbekiston
Vatanim  manim
2. Mustaqillik - buavvalohuquqdir
3. O’zbekiston
davlati va  Prezidenti
Dars  jarayoni
1.Tashkiliy qism
4 minut
2.O’tilgan mavzuni takrorlash( mustahkamlash)            12 minut
3.Yangi mavzuni tushuntirish
10 minut
4.Yangi mavzuni mustahkamlash                                   14
minut
5.O’quvchilarni
baholash                                                3 minut
6. Uyga
vazifa                                                                 2 minut
Darsning borishi:
I. Tashkiliy qism.
a) salomlashish.
b) davomatni aniqlash.
II .O’tilgan  mavzuni  takrorlash
1.Biz milliy davlatchiligimiz tarixini
bilishda qanday manbalarga tayanamiz?
2Yurtimiz hududida qadimda qanday
davlatlar bo'lgan?
3O'tgan asrlarda milliy
davlatchiligimiz asoslari nima uchun susaydl?
4Bugungi mustaqil O'zbekiston qanday
davlat?
5Huquqiydemokratikdavlatningasosiyxususiyatlarihaqidanimalarni bilasiz?
6Demokratiya deganda
nimani tushunasiz?
7Fuqarolik jamiyati deganda nimani
tushunasiz?
8 O'zbekiston Prezidenti, Yurtboshimiz
Islom Karimovning mustaqil O'zbekiston davlatini barpo etish va rivojlantirish
borasidagi buyuk xizmatlari haqida gapirib bering.
9.Kadrlar tayyorlash milliy dasturi qachon va
kimning tashabbusi bilan qabul qilindi?
10Maktab ta'limini rivojlantirish
umummilliy davlat dasturi-chi?
11Mamlakatimizda necha yillik umumiy
majburiy ta'lim joriy ctilgau?

III. Yangi mavzuning bayoni
Aziz
o'quvchi, mamlakat rivoji uning ozodligi va mustaqilligi bilan bog'liq. Vatan ozod va mustaqil
bo'lsa, kuch-qudrati tobora ortlb boradi, uning bag'rida yashash haqiqiy baxt-u saodatga aylamidi,
Shuning uchun ona yurt
haqida gapirganda istiqlol mavzusini chetlub o'tib
bo'lmaydi. Bularni bilib oling. Istiqlol so'zi mustaqillik degan ma'noni •
bildiradi. Mustaqillik so'zi birovga qaram
bo'lmagan, o'z ixtiyori bilan harakat qilishga qodir, ozod va erkin inson,
xalq, davlat faoliyatining mohiyatini
ifoda etadi. O'z taqdirini o'zi
belgilaydigan, chetdagi kuchlarning ko'rsatntasi bilan emas, balki o'z xalqining xohish-irodasi asosida ichki va tasliqi
siyosat yuritadigan, hududi, chegaralari, moddiy va ma'naviy boylik-
lari, fiiqarolari hayotining
daxlsizligini saqlay oladigan davlatgini mustaqil bo'la oladi. Davlat tushunchasining o'zi mustaqillikka yaqin
ma'no anglatadi, Chunki mustaqil
bo'lgan xalqgina o'z davlatini Ьафо etib, uni rivojlantira oladi. O'zbekiston
1991-yil 31-avgust kuni istiqlolga erishib, dunyodagi mustaqil davlatlar qatoridan joy oldi. Shunga
qadar u SSSR deb atalgan
imperiya tarkibida sobiq markazga qaram bo'lgan o'n beshte respublikaning biri hisoblanar edi. SSSR
zo'ravonlik bilan, erkin va
ozod xalqlarni majburlash asosida tuzilgan davlat edi. U juda kalln hududni egallagani, dunyodagi ko'plab xalqlarni
o'z tazyiqi ostidn tutib turgani uchun imperiya deb atalar edi. Buni bilib oling. Imperiya lotincha so'z bo'lib, mutlaq, ya'ni l licklanmagan hokimiyatga ega bo'lgan, o'z
tasarru/ida ko'plftb iii.'imfakat va
xalqlarni majburan tutqunlikda saqlab turadigU yirik tajovuzkor davlatdir. Imperiyani odatda imperator bosli qargan. Lekin sobiq SSSR mafkuraviy zo'ravonlik
asosiga i|inilgani hamda uning davlat
ramzlarida qizil rang asosiy o'nii lnlgani
uchun u kommunistik imperiya yoki qizil imperiyadel»vini! ilgan. flljqlol so'zi, mustaqillikdan tashqari, erkinlik,
ozodlik, huniyil fciibi .so'zlar bilan ham ma'nodoshdir. Kliqlol va mustaqillik so'zlariga ma'nodosh
bo'lgan so'zlardan \,in,I ini snverenitetdir.
U ko'pincha mustaqillik va istiqlol so'zlari o'iiikIi jihliililndi. Buni bilib oling. Suveremtet fransuz tilidan olingan so’z bo'lib, oliy hokimiyat degan ma'noni anglatadi.
Shuning ucliiin   ti ko'proq
hokimiyatning mustaqilligini ifoda etadi.Davlat suvereniteti, suveren respublika, xalq suvereniteti kabi llturalar qo'llanganda, awalo, hokimiyatga egalik
nuqtayi nazaridan rtllMltiqillik ifoda
etiladi. Shuning uchun suverenitet so'zi ko'proq davlal liki valqning mustaqilligini ta'kidlash uchun
ishlatiladi.Poytaxtimiz Toshkent
shahridagi «Qatag'on qurbonlari» muzeyida iiiiciiiiilakachilik yillarida
xalqimiz qanchalik katta qurbonlar bergani, и/odlik yo'li naqadar og'ir va murakkab bo'lgani haqida ko'plab  laiixiy
huyatlar mavjud.Si/ kitoblarda o'qigansiz, kmofilmlarda ko'p ko'rgansiz,
kniasli i'Mil qo'lga qurol olib jang qihshdan iborat emas. Kurash aqlni I ii'.iiisli, bilim va tajriba bilan dushmanni lol qoldirish,
uning ustidan  ii ii i|iichish degani hamdir.Iti/ning mard bobolarirniz mustamlakachilarga qarshi faqat qur
bilan emas, balki ma'rifat vositasida
ham kurash olib bordi. Buni bilib oling. Suverenitet fransuz tilidan
olingan so’z bo'lib, oliy hokimiyat
degan ma'noni anglatadi. Shuning uchun  ko'proq
hokimiyatning mustaqilligini ifoda etadi.Davlat suvereniteti, suveren respublika, xalq suvereniteti kabi llturalar qo'llanganda, awalo, hokimiyatga egalik
nuqtayi nazaridan Mustaqqillik ifoda
etiladi. Shuning uchun suverenitet so'zi ko'proq davlat liki valqning mustaqilligini ta'kidlash uchun
ishlatiladi.Poytaxtimiz Toshkent
shahridagi «Qatag'on qurbonlari» muzeyidaiiiiciiiiilakachilik yillarida
xalqimiz qanchalik katta qurbonlar bergani,ozodlik yo'li naqadar og'ir va murakkab bo'lgani haqida ko'plab
laiixiy huyatlar mavjud.Siz
kitoblarda o'qigansiz, kmofilmlarda ko'p ko'rgansiz, kniasli i'Mil qo'lga qurol
olib jang qihshdan iborat emas. Kurash aqlni I
ii'.iiisli, bilim va tajriba bilan dushmanni lol qoldirish,
uning ustidan ii ii i|iichish degani hamdir.Iti/ning mard bobolarirniz mustamlakachilarga qarshi faqat qurbilan emas, balki ma'rifat vositasida ham kurash
olib bordi. Bin«Jadid» arabcha so'z
bo'lib, yangi degan ma'noni anglatadi. Ma'rifatparvar bobolarimiz maktablarni isloh etish, ya'ni ta'lim tiziminyangicha asoslarda tashkil
etish,teatr,kutubxona,muzeylarochish,gazeta
va jurnanar chop etish orqali XX asr boshidagi xalqimiz hayoimiyangilamoqchi bo'lganlar. Shuning uchun ular
jadidlar deb nom olganJadidlarning
asosiy maqsadi odamlarni bilimli va ma'rifatli qilish orqullyurt ozodligiga erishishdan iborat bo'lgan.
Ma'rifatli bobomiz Abclnll.i Avloniyning mana bu so'zlari bu fikrni
yaqqol tasdiqlaydi:«Tarbiya bizlar uchun yo
hayot — yo mamot, yo najot — yo halokat, yo saodat — yo falokat
masalasidir»1. Inn 11 qachon o'z-o'zidan kelmaydi. U xalqning
qahramonlik la/ilalhiii, millatning irodasi amalda namoyon bo'lgandagina
haqiqalgaI i.uiadi. Yana bir ma'rifatparvar
bobomiz Munawar qori Abdurashidsniiov bu haqda shunday degan:«Btun
dunyodagi hurriyatchilar orasida bir so'z bor: hurriyalberilmas, olinur. Hech
narsa ila olib bo'lmas, faqat qon va qurI
Mm ilagina olib bo'lur. Hazrat Odam Atodan shu vaqtgacha hechbu davlat
va mamlakatda hurriyatning berilgani, qon va qurbon, berilgani tarixlarda ko'rilmaydur»1.

IV darsni mustahkamlash.
Savol va topshiriqlar:
1            Qanday davlatni mustaqil
deyish mumkin?
2.      O'zbekiston qachon
mustaqillikka erishdi?
3Istiqlol deganda nimani tushunasiz?
4Ota-bobolarimiz mustaqillik uchun
qanday kurash olib borgan?
5Jadid bobolarimizning istiqlol
haqidagi fikrlaridan misollar keltln
olasizmi?
6Suverenitet so'zining ma'nosini
tushuntirib bering.
7Yurtimizda 90-yillar arafasida
mustaqillik uchun bo'lgan kurash-
lar haqida gapirib bering.
8.  Ozodlikka qanday erishiladi?
9.   «Mustaqillik - bu awalo huquqdir» deganda nimani
tushunasiz?
10Mustaqillik xalqimizga qanday huquq
va imkoniyatlar bertli?
11Bizning Vatan oldidagi farzandlik
burchimiz nimalardan iboral?
12Mustaqillik haqidagi biron-bir she'r yoki qo'shiqni aytib bcra olasizmi?
13Istiqlol haqidagi she'rlar va ushbu
mavzudan o'zingizga rnn'qul
bo'lgan fikrlarni daftaringizga yozib qo'ying.

V. Baholash  Faol  qatnashgan  faol  qatnashgan  o’quvchilar  baholanadi.
VI. Uyga vazifa berish.     O`tilgan mavzuni konspektlab, o`qib kelish.

Sana:.
Fan: Milliy istiqlol g`oyasi va ma`naviyat asoslari
Sinf: __5 ABV
__
Mavzu: Vatanimiz  timsollari
Darsning  maqsadi:  O’quvchilarga     Siz timsol deganda
nimani tushunishi,  Vatanning rasmiy
timsollari haqida ,O'zbekistonning
davlat ramzlari qaysilar ekanligini, O'zbekiston
Respublikasi Davlat bayrog'ida nimalar aks etganligini ,Davlatimiz gerbini tasvirlab bera olishini, O'zbekiston Respublikasi Davlat madhiyasini Vatanning norasmiy timsollari,  Oqsaroy obidasi qaysi shaharda, Uning oldida
kimning haykali borligini ,2010-yili
Buxoroda qanday yodgorlik majmuasi barpo  etilganligini, Buxoroning qadimiy timsoli deganda qaysi obida
ko'z oldiga kelishi, Buxoroning
zamonaviy timsoli deganda,Xalqimizning ezgu orzu-intilishlari timsoli
bo'lgan qanday
zamonaviy obidalarni,tushuntirish .
1Ta`limiy:
Bolalarga Vatan tuyg’usi  fani  haqida ma`lumot berish va darsni tushuntirish
vaqtida  ularga mavzuni ta’limiy  ravishda yoritib berish:  O’quvchilarga  biz
nima uchun  istiqlolni  buyuk ne’mat sifatida  qadrlashimizni,  Prezidentimiz
Islom Karimovning  eng ulug’ maqsadimiz, eng ulug’ g’oyamiz haqida  aytgan
fikrini sharxlashi, Yurt tinchligi , Vatan ravnaqi va Xalq farovonligi kabi
ezgu  maqsadlarni  amalga oshirish uchun  avvalo nima qilish  kerakligi, Ulug’
maqsadlarga  intilib yashagan odam nima uchun adashmasligi, Tabiatda ,
jamiyatda  bo’shliq bo’lmagani kabi , insonning  qalbi va ongida  ham bo’shliq
bo’lmasligini tushuntirish.
2Tarbiyaviy: Bilimli, sog’lom, barkamol insonni voyaga yetkazish. O’z yurtiga
sadoqatli, mard va fidoyi, komil insonlarni tarbiyalsh, yaxshi va yomonning
farqiga borishga, hayotda to’g’ri yo’l tanlash, xalqimiz va Vatanimizga halol
xizmat qilish, bunyodkor g’oyalarning hayotbaxsh kuchini to’g’ri anglab,
vayronkor g’oyalarga vaqtida zarba berishga o’rgatish . Guruh bilan  “ bir
yoqadan bosh chiqarib” ishlashga, “ hamma bir kishi uchun, bir kishi hamma
uchun”, “ birlashgan o’zar, birlashmagan to’zar “ maqolining hayotdagi isbotini
ko’rsatish bilan o’quvchilarni birlashib, maslahatlashib, bir-birini fikrini
hurmatlashga o’rgatish;
3 Rivojlantiruvchi: O’quvchilarga  darsni tushuntirish vaqtida  o’quvchilarni
qiziqtirish uchun  ularni guruhlarga bo’lib, guruhlar bilan ishlash , test
savollari, boshqotirmalar orqali  dars rivojlantiriladi. O`quvchilarning
to`g`ri fikrlashini rivojlantirish.
DTS talablari: Bolalarga Vatan
tuyg’usi  fani  haqida ma`lumot berish.O’quvchilar dars davomida o’rganishi kerak
bo’lgan  bilim, ko’nikma, va malakalar
Bilim: O’quvchilar     Siz timsol
deganda nimani tushunishi,  Vatanning
rasmiy timsollari haqida ,O'zbekistonning
davlat ramzlari qaysilar ekanligini, O'zbekiston
Respublikasi Davlat bayrog'ida nimalar aks etganligini ,Davlatimiz gerbini tasvirlab bera olishini, O'zbekiston Respublikasi Davlat madhiyasini Vatanning norasmiy timsollari,  Oqsaroy obidasi qaysi shaharda, Uning oldida
kimning haykali borligini ,2010-yili
Buxoroda qanday yodgorlik majmuasi barpo  etilganligini, Buxoroning qadimiy timsoli deganda qaysi obida
ko'z oldiga kelishi, Buxoroning
zamonaviy timsoli deganda,Xalqimizning ezgu orzu-intilishlari timsoli
bo'lgan qanday
zamonaviy obidalarni,bilishi.
Ko’nikma:   O’quvchilar  Vatan , mahalla , shahar ,
Vatanni anglashi  haqida  tushuncha hosil  qilish
Malaka:    O’quvchilar  darslik  matni bo’yicha
mustaqil ishlashi,, darslik  va  hujjatlar  asosida   ayrim  hodislarga
tavsif  berish  , ularni  baholash  va  munosabat  bildirish
Dars turi: Amaliy, og`zaki
Dars jihozi: 1. 5  sinf “Vatan tuyg’usi ” darsligi
                     2.Yuksak ma’naviyat
– yengilmas kuch
                     3. Mavzuga oid
rasmlar, boshqotirma va test savollari
                     4. Doska , bo’r,
daftar , ruchka
Dars jarayonining mazmuni :
1. O’zbekiston
Respublikasi  Davlat  bayrog’I
2. O’zbekiston  Respublikasi  Davlat
gerbi
3. O’zbekiston
Respublikasi  Davlat  madhiyasi
Dars  jarayoni
1.Tashkiliy
qism                                                              4 minut
2.O’tilgan mavzuni takrorlash( mustahkamlash)            12 minut
3.Yangi mavzuni tushuntirish
10 minut
4.Yangi mavzuni mustahkamlash                                   14
minut
5.O’quvchilarni baholash                                                3
minut
6. Uyga
vazifa                                                                 2 minut
Darsning borishi:
I. Tashkiliy qism.
a) salomlashish.
b) davomatni aniqlash.
II .O’tilgan  mavzuni  takrorlash
1            Qanday davlatni mustaqil
deyish mumkin?
2.      O'zbekiston qachon
mustaqillikka erishdi?
3Istiqlol deganda nimani tushunasiz?
4Ota-bobolarimiz mustaqillik uchun
qanday kurash olib borgan?
5Jadid bobolarimizning istiqlol
haqidagi fikrlaridan misollar keltln
olasizmi?
6Suverenitet so'zining ma'nosini
tushuntirib bering.
7Yurtimizda 90-yillar arafasida
mustaqillik uchun bo'lgan kurash-
lar haqida gapirib bering.
8.  Ozodlikka qanday erishiladi?
9.   «Mustaqillik - bu awalo huquqdir» deganda nimani
tushunasiz?
10Mustaqillik xalqimizga qanday huquq
va imkoniyatlar bertli?
11Bizning Vatan oldidagi farzandlik
burchimiz nimalardan iboral?
12Mustaqillik haqidagi biron-bir she'r yoki qo'shiqni aytib bcra olasizmi?
13Istiqlol
haqidagi she'rlar va ushbu mavzudan o'zingizga rnn'qul
bo'lgan fikrlarni daftaringizga yozib qo'ying
III. Yangi mavzuning bayoni
Aziz
o'quvchi, insonlar dunyodagi narsa-hodisalarni, ular xususiyat va belgilarini aniq ifodalash, yaxlit holda tasawur uchun turli timsollardan foydalanadi. Timsollar shakli,  ma'nu»mazmuniga ko'ra bir-biridan farq qiladi. Qadim
zamonlarda odamliifxudolarni o'zlaricha tasawur etib, har xil
haykalchalar, but vanamlar yasagan. Ularda
xudolar goh odam, goh farishta shaklulutasvirlangan.
Ayniqsa, badiiy adabiyotda timsollar juda ko'p. Mm\Ian, biz o'qigan she'r, hikoya yoki ertaklarda
onaning mehri quyoshgnchiroyli qizlar
oyga, mard yigitlar arslonga, ularning uchqui  In!porlari shamolga yoki chaqmoqqa o'xshatilganini
bilamiz. BulanniiHbarchasi badiiy timsollar deyiladi.Buni yodda
tuting. Timsol biror-bir narsaning misli,o'xshashi, ramziy ifodasidir.Dunyodagi hamma narsaning ma'no-mazmunini o'zida
mujasmif!etadigan timsoli bor.
Jumladan, Vatanning ham timsollari ko'p. Valitilning timsollari rasmiy va
norasmiy, tarixiy yoki zamonaviy bo" I lullmumkin. Manilakatimizning davlat ramzlari — bayrog'imiz, gerhiniljva
madhiyamiz, shuningdek, respublika Prezidenti, parlamenli, Ittlkumati, Konstitutsiyasi, davlat tili, poytaxti
kabi davlatchilik belgllurrasmiy
timsollar hisoblanadi. Chunki ularning har biri Vatanning muhim xususiyati — ozodligi va mustaqilligi,
davlat suveremiiiiii
ifoda etadi.Buni bilib oling. Rasmiy timsoUarning ma'no-mazmuni, nui-qomi mamlakat Konstitutsiyasi va tegishli
qonunlarda belgilub qo'yiladi. Ular
Vatanimizning sha'ni va g'ururi, ozodligi vamustaqilligi ramzi sifatida qonun bilan himoya qilinadi. Ularnibilish va
hurmat qilish, ko'z qorachig'idek asrash har biroVbekistonlikning fuqarolik burchi hisoblanadi.Rasmiy timsollar Vatanning mustaqil davlatchilik
an'analari hitit11 hog'liq. Vatan
timsollari xalqni birlashtirib, uni yagona maqsadMil safarbar etib yashashga, har qanday sharoitda ham o'z yurliiiiiinliiallari uchun kurashishga da'vat
etadi.

I

Buni
yodda tuting. «Davlatimiz
ramzlari — bayroq, gerb,madhiya
O'zbekiston xalqlarining shon-sharafi, g'ururi, tarixiy xolirasi va intilishlarini o'zida
mujassamlashtiradi. Mana shu ramzlarni e'zozlash — o'zining qadr-qimmatini, o'z mamlakaliga va shaxsan o'ziga bo'lgan
ishonchni mustahkamlash demakdir.
O'z mamlakati bilan faxrlanadigan inson juda ko'phi rsalarga qodirdir»1п'/hckiston Respublikasining davlat bayrog'i 1991-yil 18-noyabrIhiiiI < )liy Kengashning navbatdan tashqari o'tkazilgan
yettinchi sesi kin qabul qilingan.
Bayroqdagi moviy rang tiriklik, hayot ifodasiIgiiii mangu osmon va obihayot
ramzidir. Oq rang tinchlik ramzi,•i iniii/ning
oliyjanob va ezgu intilishlari mujassamidir. Yashil rangi lnbiatning yangilanish ramzi. qadim-qadimdan
navqironlik,null I va shod-u
xurramlik timsoli hisoblangan. Bayroqdagi qizil chiziqil(|imiz vujudidagi
kuch-g'ayrat va qudrat belgisi. U mustaqillikllilngi kurashlarni ham anglatadi. Yarim oy tasviri
xalqimizningiltini dini an'analariga sodiqligi bilan bog'liq bo'hb, u
yangi hayot,11 iniistaqillikni ifoda etadi. Bayroqdagi o'n ikki yulduz
falakdagiH'M ikki burjni bildiradi.O'/.bckiston
Respublikasining davlat gerbi 1992-yil 2-iyulda qabul IlliijJiin. (Jerbning chap tomonida bug'doy boshoqlari, o'ng tomoil»ln i-.a ochilib turgan g'o'za shoxlari bayrog'imiz
tasviri tushirilgan tasma bilan
o'ralgan. Gerbning o'rtasida uzoqdagi tog'lar va daryo
larga tutash vodiy uzra quyosh zarrin
nurlarini sochib turibdi. Gerbuliig yuqori
qismida sharqda musamman deb ataladigan sakkiz qirrali yuklii/tasvirlangan. Musammanning ichida yarim oy va
yulduz aks ctgan
Gerbning old qismida, markazda
qanotlarini yoygan Humo qushlturibdi.
Gerbning pastki qismida O'zbekiston Respublikasi bayrog'liilifoda etadigan tasma o'rtasiga «O'zbekiston» deb
yozib qo'yilgan.Vatanimizning davlat
ramzlaridan yana bin — O'zbekiston madhiyasidir.
Uning matnini O'zbekiston Qahramoni Abdulla Oripov yozgan, musiqasini esa kompozitor Mutavakkil
Burhonov yarnlк.hiDavlatimiz madhiyasida Vatanimizning
betakror go'zalligi, xalqimining
oliyjanob fazilatlari, mustaqilligimizning abadiyligi, yorug' kclljagimiz madh etiladi.O'zbekiston
fuqarosi bo'lgan har bir inson davlatimiz madhiyiisiiiiyoddan bilishi va uning ma'nosini chuqur tushunib,
kuylay olishlkerak. Bu qalbimizga
g'urur, vujudimizga kuch-g'ayrat baxsh ctadl,bizning Vatanimizga bo'lgan mehrimiz va sadoqatimizni, uning shon иshuhratini ulug'lab, unga munosib farzand bo'lib yashashga tayyuiekanimizni ifoda etadi. U
shaharning zamonaviy timsoliga aylandi.Vatan
timsollari ona yurtning bebaho ne'matlari, tengsiz boyliklnisaxovatli zamini, fidoyi va mard
insonlarini doimo yodda tutib, ониdiyor mehiini hamisha
qalbda asrab yashashga da'vat etadi. Hi/ I mitimsollarning
har biriga qaraganda, xuddi tomchida quyosh aksi nitmoyon bo'lgandek,
Vatanimizning go'zal va maftunkor qiyofnslnlko'ramiz.E'tibor berganmisiz, askar o'g'lonlar o'z yigitlik burchini
bajarislijtitkirishish oldidan
davlatimiz bayrog'ini o'pib, Vatanga sadoqat bllaixizmat qilish haqida qasamyod
etadi. Sportchilarimiz yirik musobiiqalar arafasida maydondan Vatanimiz
bayrog'ini ko'tarib o'tadi, ulnrning
sha'niga davlatimiz madhiyasi yangraydi. Vatan timsollari insongulkan
kuch-qudrat, g'urur va iftixor baxsh etgani uchun g'oyi
mas'uliyatli va sharafli ishlar oldidan ana shunday marosimlar
blkeltiriladi.Vatan timsollari yoshlarni mard va vatanparvar, el-u yurt
ishl|sadoqatli qilib tarbiyalashda ma'rifiy vosita bo'lib xizmat qiladi,
IV darsni mustahkamlash.                   Savol
va topshiriqlar:
1. Siz timsol deganda nimani tushunasiz?
■     2. Vatanning rasmiy timsollari
haqida gapirib bera olasizmi?     ^^
3.
O'zbekistonning
davlat ramzlari qaysilar?
4.
O'zbekiston
Respublikasi Davlat bayrog'ida nimalar aks etgan?
5.
Davlatimiz gerbini
tasvirlab bera olasizmi?
6.
O'zbekiston
Respublikasi Davlat madhiyasini kuylab bering.
7.
Vatanning norasmiy
timsollariga misollar keltiring.
8. Oqsaroy obidasi qaysi shaharda?
Uning oldida kimning haykali bor?
9.   2010-yili Buxoroda qanday yodgorlik majmuasi Ьафо etildi?
10.
Buxoroning qadimiy
timsoli deganda qaysi obida ko'z oldimi/g»
keladi? Buxoroning
zamonaviy timsoli deganda-chi?
11.
Xalqimizning ezgu orzu-intilishlari timsoli bo'lgan qanday
zamonaviy obidalarni hilasiz?
12.
Ushbu mavzudan o'zingizga ma'qul bo'lgan fikrlarni daftaringizga
yozib qo'ying.

V. Baholash  Faol  qatnashgan  faol  qatnashgan  o’quvchilar  baholanadi.
VI. Uyga vazifa berish.     O`tilgan mavzuni konspektlab, o`qib kelish.

Sana:.
Fan: Milliy istiqlol g`oyasi va ma`naviyat asoslari
Sinf: __5 ABV
__
Mavzu: Vatanimiz  timsollari
Darsning  maqsadi:  O’quvchilarga     Siz timsol deganda
nimani tushunishi,  Vatanning rasmiy
timsollari haqida ,O'zbekistonning
davlat ramzlari qaysilar ekanligini, O'zbekiston
Respublikasi Davlat bayrog'ida nimalar aks etganligini ,Davlatimiz gerbini tasvirlab bera olishini, O'zbekiston Respublikasi Davlat madhiyasini Vatanning norasmiy timsollari,  Oqsaroy obidasi qaysi shaharda, Uning oldida
kimning haykali borligini ,2010-yili
Buxoroda qanday yodgorlik majmuasi barpo  etilganligini, Buxoroning qadimiy timsoli deganda qaysi obida
ko'z oldiga kelishi, Buxoroning
zamonaviy timsoli deganda,Xalqimizning ezgu orzu-intilishlari timsoli
bo'lgan qanday
zamonaviy obidalarni,tushuntirish .
1Ta`limiy:
Bolalarga Vatan tuyg’usi  fani  haqida ma`lumot berish va darsni tushuntirish
vaqtida  ularga mavzuni ta’limiy  ravishda yoritib berish:  O’quvchilarga  biz
nima uchun  istiqlolni  buyuk ne’mat sifatida  qadrlashimizni,  Prezidentimiz
Islom Karimovning  eng ulug’ maqsadimiz, eng ulug’ g’oyamiz haqida  aytgan
fikrini sharxlashi, Yurt tinchligi , Vatan ravnaqi va Xalq farovonligi kabi
ezgu  maqsadlarni  amalga oshirish uchun  avvalo nima qilish  kerakligi, Ulug’
maqsadlarga  intilib yashagan odam nima uchun adashmasligi, Tabiatda ,
jamiyatda  bo’shliq bo’lmagani kabi , insonning  qalbi va ongida  ham bo’shliq
bo’lmasligini tushuntirish.
2Tarbiyaviy: Bilimli, sog’lom, barkamol insonni voyaga yetkazish. O’z yurtiga
sadoqatli, mard va fidoyi, komil insonlarni tarbiyalsh, yaxshi va yomonning
farqiga borishga, hayotda to’g’ri yo’l tanlash, xalqimiz va Vatanimizga halol
xizmat qilish, bunyodkor g’oyalarning hayotbaxsh kuchini to’g’ri anglab,
vayronkor g’oyalarga vaqtida zarba berishga o’rgatish . Guruh bilan  “ bir
yoqadan bosh chiqarib” ishlashga, “ hamma bir kishi uchun, bir kishi hamma
uchun”, “ birlashgan o’zar, birlashmagan to’zar “ maqolining hayotdagi isbotini
ko’rsatish bilan o’quvchilarni birlashib, maslahatlashib, bir-birini fikrini
hurmatlashga o’rgatish;
3 Rivojlantiruvchi: O’quvchilarga  darsni tushuntirish vaqtida  o’quvchilarni  qiziqtirish
uchun  ularni guruhlarga bo’lib, guruhlar bilan ishlash , test savollari,
boshqotirmalar orqali  dars rivojlantiriladi. O`quvchilarning to`g`ri
fikrlashini rivojlantirish.
DTS talablari: Bolalarga Vatan
tuyg’usi  fani  haqida ma`lumot berish.O’quvchilar dars davomida o’rganishi
kerak bo’lgan  bilim, ko’nikma, va malakalar
Bilim: O’quvchilar     Siz timsol
deganda nimani tushunishi,  Vatanning
rasmiy timsollari haqida ,O'zbekistonning
davlat ramzlari qaysilar ekanligini, O'zbekiston
Respublikasi Davlat bayrog'ida nimalar aks etganligini ,Davlatimiz gerbini tasvirlab bera olishini, O'zbekiston Respublikasi Davlat madhiyasini Vatanning norasmiy timsollari,  Oqsaroy obidasi qaysi shaharda, Uning oldida
kimning haykali borligini ,2010-yili
Buxoroda qanday yodgorlik majmuasi barpo  etilganligini, Buxoroning qadimiy timsoli deganda qaysi obida
ko'z oldiga kelishi, Buxoroning
zamonaviy timsoli deganda,Xalqimizning ezgu orzu-intilishlari timsoli
bo'lgan qanday
zamonaviy obidalarni,bilishi.
Ko’nikma:   O’quvchilar  Vatan , mahalla , shahar ,
Vatanni anglashi  haqida  tushuncha hosil  qilish
Malaka:    O’quvchilar  darslik  matni bo’yicha
mustaqil ishlashi,, darslik  va  hujjatlar  asosida   ayrim  hodislarga
tavsif  berish  , ularni  baholash  va  munosabat  bildirish
Dars turi: Amaliy, og`zaki
Dars jihozi: 1. 5  sinf “Vatan tuyg’usi ” darsligi
                     2.Yuksak ma’naviyat
– yengilmas kuch
                     3. Mavzuga oid
rasmlar, boshqotirma va test savollari
                     4. Doska , bo’r,
daftar , ruchka
Dars jarayonining mazmuni :
1. O’zbekiston
Respublikasi  Davlat  bayrog’I
2. O’zbekiston  Respublikasi  Davlat
gerbi
3. O’zbekiston
Respublikasi  Davlat  madhiyasi
Dars  jarayoni
1.Tashkiliy qism                                                              4
minut
2.O’tilgan mavzuni takrorlash( mustahkamlash)            12 minut
3.Yangi mavzuni tushuntirish
10 minut
4.Yangi mavzuni mustahkamlash                                   14
minut
5.O’quvchilarni
baholash                                                3 minut
6. Uyga
vazifa                                                                 2 minut
Darsning borishi:
I. Tashkiliy qism.
a) salomlashish.
b) davomatni aniqlash.
II .O’tilgan  mavzuni  takrorlash
1            Qanday davlatni mustaqil
deyish mumkin?
2.      O'zbekiston qachon
mustaqillikka erishdi?
3Istiqlol deganda nimani tushunasiz?
4Ota-bobolarimiz mustaqillik uchun
qanday kurash olib borgan?
5Jadid bobolarimizning istiqlol
haqidagi fikrlaridan misollar keltln
olasizmi?
6Suverenitet so'zining ma'nosini
tushuntirib bering.
7Yurtimizda 90-yillar arafasida
mustaqillik uchun bo'lgan kurash-
lar haqida gapirib bering.
8.  Ozodlikka qanday erishiladi?
9.   «Mustaqillik - bu awalo huquqdir» deganda nimani
tushunasiz?
10Mustaqillik xalqimizga qanday huquq
va imkoniyatlar bertli?
11Bizning Vatan oldidagi farzandlik
burchimiz nimalardan iboral?
12Mustaqillik haqidagi biron-bir she'r yoki qo'shiqni aytib bcra olasizmi?
13Istiqlol
haqidagi she'rlar va ushbu mavzudan o'zingizga rnn'qul
bo'lgan fikrlarni daftaringizga yozib qo'ying
III. Yangi mavzuning bayoni
Aziz
o'quvchi, insonlar dunyodagi narsa-hodisalarni, ular xususiyat va belgilarini aniq ifodalash, yaxlit holda tasawur uchun turli timsollardan foydalanadi. Timsollar shakli,  ma'nu»mazmuniga ko'ra bir-biridan farq qiladi. Qadim
zamonlarda odamliifxudolarni o'zlaricha tasawur etib, har xil
haykalchalar, but vanamlar yasagan. Ularda
xudolar goh odam, goh farishta shaklulutasvirlangan.
Ayniqsa, badiiy adabiyotda timsollar juda ko'p. Mm\Ian, biz o'qigan she'r, hikoya yoki ertaklarda
onaning mehri quyoshgnchiroyli qizlar
oyga, mard yigitlar arslonga, ularning uchqui  In!porlari shamolga yoki chaqmoqqa o'xshatilganini
bilamiz. BulanniiHbarchasi badiiy timsollar deyiladi.Buni yodda
tuting. Timsol biror-bir narsaning misli,o'xshashi, ramziy ifodasidir.Dunyodagi hamma narsaning ma'no-mazmunini o'zida
mujasmif!etadigan timsoli bor.
Jumladan, Vatanning ham timsollari ko'p. Valitilning timsollari rasmiy va
norasmiy, tarixiy yoki zamonaviy bo" I lullmumkin. Manilakatimizning davlat ramzlari — bayrog'imiz, gerhiniljva
madhiyamiz, shuningdek, respublika Prezidenti, parlamenli, Ittlkumati, Konstitutsiyasi, davlat tili, poytaxti
kabi davlatchilik belgllurrasmiy
timsollar hisoblanadi. Chunki ularning har biri Vatanning muhim xususiyati — ozodligi va mustaqilligi,
davlat suveremiiiiii
ifoda etadi.Buni bilib oling. Rasmiy timsoUarning ma'no-mazmuni, nui-qomi mamlakat Konstitutsiyasi va tegishli
qonunlarda belgilub qo'yiladi. Ular
Vatanimizning sha'ni va g'ururi, ozodligi vamustaqilligi ramzi sifatida qonun bilan himoya qilinadi. Ularnibilish va
hurmat qilish, ko'z qorachig'idek asrash har biroVbekistonlikning fuqarolik burchi hisoblanadi.Rasmiy timsollar Vatanning mustaqil davlatchilik
an'analari hitit11 hog'liq. Vatan
timsollari xalqni birlashtirib, uni yagona maqsadMil safarbar etib yashashga, har qanday sharoitda ham o'z yurliiiiiinliiallari uchun kurashishga da'vat
etadi.

I

Buni
yodda tuting. «Davlatimiz
ramzlari — bayroq, gerb,madhiya
O'zbekiston xalqlarining shon-sharafi, g'ururi, tarixiy xolirasi va intilishlarini o'zida
mujassamlashtiradi. Mana shu ramzlarni e'zozlash — o'zining qadr-qimmatini, o'z mamlakaliga va shaxsan o'ziga bo'lgan
ishonchni mustahkamlash demakdir.
O'z mamlakati bilan faxrlanadigan inson juda ko'phi rsalarga qodirdir»1п'/hckiston Respublikasining davlat bayrog'i 1991-yil 18-noyabr Oliy  Kengashning navbatdan tashqari
o'tkazilgan yettinchi sesi
kin qabul qilingan. Bayroqdagi moviy rang tiriklik, hayot ifodasiIgiiii mangu osmon va obihayot ramzidir. Oq rang tinchlik
ramzi,•i iniii/ning
oliyjanob va ezgu intilishlari mujassamidir. Yashil rangi lnbiatning yangilanish ramzi. qadim-qadimdan
navqironlik,null I va shod-u
xurramlik timsoli hisoblangan. Bayroqdagi qizil chiziqil(|imiz vujudidagi
kuch-g'ayrat va qudrat belgisi. U mustaqillikllilngi kurashlarni ham anglatadi. Yarim oy tasviri
xalqimizningiltini dini an'analariga sodiqligi bilan bog'liq bo'hb, u
yangi hayot,11 iniistaqillikni ifoda etadi. Bayroqdagi o'n ikki yulduz
falakdagiH'M ikki burjni bildiradi.O'/.bckiston
Respublikasining davlat gerbi 1992-yil 2-iyulda qabul IlliijJiin. (Jerbning chap tomonida bug'doy boshoqlari, o'ng tomoil»ln i-.a ochilib turgan g'o'za shoxlari bayrog'imiz
tasviri tushirilgan tasma bilan
o'ralgan. Gerbning o'rtasida uzoqdagi tog'lar va daryo
larga tutash vodiy uzra quyosh zarrin
nurlarini sochib turibdi. Gerbuliig yuqori
qismida sharqda musamman deb ataladigan sakkiz qirrali yuklii/tasvirlangan. Musammanning ichida yarim oy va
yulduz aks ctgan
Gerbning old qismida, markazda
qanotlarini yoygan Humo qushlturibdi.
Gerbning pastki qismida O'zbekiston Respublikasi bayrog'liilifoda etadigan tasma o'rtasiga «O'zbekiston» deb
yozib qo'yilgan.Vatanimizning davlat
ramzlaridan yana bin — O'zbekiston madhiyasidir.
Uning matnini O'zbekiston Qahramoni Abdulla Oripov yozgan, musiqasini esa kompozitor Mutavakkil
Burhonov yarnlк.hiDavlatimiz madhiyasida Vatanimizning
betakror go'zalligi, xalqimining
oliyjanob fazilatlari, mustaqilligimizning abadiyligi, yorug' kclljagimiz madh etiladi.O'zbekiston
fuqarosi bo'lgan har bir inson davlatimiz madhiyiisiiiiyoddan bilishi va uning ma'nosini chuqur tushunib,
kuylay olishlkerak. Bu qalbimizga
g'urur, vujudimizga kuch-g'ayrat baxsh ctadl,bizning Vatanimizga bo'lgan mehrimiz va sadoqatimizni, uning shon иshuhratini ulug'lab, unga munosib farzand bo'lib yashashga tayyuiekanimizni ifoda etadi. U
shaharning zamonaviy timsoliga aylandi.Vatan
timsollari ona yurtning bebaho ne'matlari, tengsiz boyliklnisaxovatli zamini, fidoyi va mard
insonlarini doimo yodda tutib, ониdiyor mehiini hamisha
qalbda asrab yashashga da'vat etadi. Hi/ I mitimsollarning
har biriga qaraganda, xuddi tomchida quyosh aksi nitmoyon bo'lgandek,
Vatanimizning go'zal va maftunkor qiyofnslnlko'ramiz.E'tibor berganmisiz, askar o'g'lonlar o'z yigitlik burchini
bajarislijtitkirishish oldidan
davlatimiz bayrog'ini o'pib, Vatanga sadoqat bllaixizmat qilish haqida qasamyod
etadi. Sportchilarimiz yirik musobiiqalar arafasida maydondan Vatanimiz
bayrog'ini ko'tarib o'tadi, ulnrning
sha'niga davlatimiz madhiyasi yangraydi. Vatan timsollari insongulkan
kuch-qudrat, g'urur va iftixor baxsh etgani uchun g'oyi
mas'uliyatli va sharafli ishlar oldidan ana shunday marosimlar
blkeltiriladi.Vatan timsollari yoshlarni mard va vatanparvar, el-u yurt
ishl|sadoqatli qilib tarbiyalashda ma'rifiy vosita bo'lib xizmat qiladi,
IV darsni mustahkamlash.                   Savol
va topshiriqlar:
1. Siz timsol deganda nimani tushunasiz?
■     2. Vatanning rasmiy timsollari
haqida gapirib bera olasizmi?     ^^
8.
O'zbekistonning
davlat ramzlari qaysilar?
9.
O'zbekiston
Respublikasi Davlat bayrog'ida nimalar aks etgan?
10.
Davlatimiz gerbini
tasvirlab bera olasizmi?
11.
O'zbekiston
Respublikasi Davlat madhiyasini kuylab bering.
12.
Vatanning norasmiy
timsollariga misollar keltiring.
8. Oqsaroy obidasi qaysi shaharda?
Uning oldida kimning haykali bor?
9.   2010-yili Buxoroda qanday yodgorlik majmuasi Ьафо etildi?
13.
Buxoroning qadimiy
timsoli deganda qaysi obida ko'z oldimi/g»
keladi? Buxoroning
zamonaviy timsoli deganda-chi?
14.
Xalqimizning ezgu orzu-intilishlari timsoli bo'lgan qanday
zamonaviy obidalarni hilasiz?
15.
Ushbu mavzudan o'zingizga ma'qul bo'lgan fikrlarni daftaringizga
yozib qo'ying.

V. Baholash  Faol  qatnashgan  faol  qatnashgan  o’quvchilar  baholanadi.
VI. Uyga vazifa berish.     O`tilgan mavzuni konspektlab, o`qib kelish.

file_name: ватан туй 5 синф конп.doc

alt: Sana : Fan : Milliy isti q lol g` oyasi va ma`naviyat asoslari

alt: Abdulla Avloniy shunday degan: «Har bir kishining tug'ilib o'sgan shahar va mamlakatini shulkishining vatani deyilur

alt: Sana :. Fan : Milliy isti q lol g` oyasi va ma`naviyat asoslari

alt: Toshkentning 2200 yillik to'yi qaysi yili nishonlandi? 12Yurtimizdagi tarixiy sanalari bayram qilingan qaysi qadimiy shaharlarni bilasiz? 13Ko'hna shaharlarimizni nima uchun «Qadimiy va hamisha navqiron» deb…

alt: Masalan, o'zbekni yapondan, arabni turkdan, lotin amerikalikni yevropalikdan yuzi va ko'ziga qarab farqlash mumkin

alt: O’quvchilarni baholash 3 minut 6

alt: Iadi. Bu ko'nikmalar yillar, asrlar o'tishi bilan odat, an'ana va rasm-rusumga aylanadi

alt: Rivojlantiruvchi : O’quvchilarga darsni tushuntirish vaqtida o’quvchilarni qiziqtirish uchun ularni guruhlarga bo’lib, guruhlar bilan ishlash , test savollari, boshqotirmalar orqali dars rivojlantiriladi

alt: Rivoyat Imom Buxoriyning onasi

alt: Sherobod, Chirchiq — Ohangaron kabi katta vodiylar joy lashgan

alt: Tor ma'noda esa bu so'z ma'lum bir mam lakat ichidagi bir necha viloyatlarni anglatadi

alt: II .O’tilgan mavzuni takrorlash 1

alt: Dunyodagi xalqlar va millatlar bir-biridan qanday farq qiladi? 3

alt: Tashkiliy qism 4 minut 2

alt: IV darsni mustahkamlash.

alt: Dars turi : Amaliy, o g` zaki

alt: Temuriylar tarixi davlat muzeyi,

alt: DTS talablari : Bolalarga Vatan tuyg’usi fani haqida ma`lumot berish

alt: Tarbiyaviy : Bilimli, sog’lom, barkamol insonni voyaga yetkazish

alt: Ta`limiy : Bolalarga Vatan tuyg’usi fani haqida ma`lumot berish va darsni tushuntirish vaqtida ularga mavzuni ta’limiy ravishda yoritib berish:

alt: Mavzu : Vatanimiz timsollari

alt: Bizning Vatan oldidagi farzandlik burchimiz nimalardan iboral? 12Mustaqillik haqidagi biron-bir she'r yoki qo'shiqni aytib bcra olasizmi? 13Istiqlol haqidagi she'rlar va ushbu mavzudan o'zingizga rnn'qul bo'lgan…

title: ватан