extracted_text:
Промежуточная итоговая аттестация по
физической культуре в 6 классе

1

Динамометром
  измеряется:
а)      быстрота
б)     силы кисти
в)     рост
г)      вес

2

Бег
  на длинные дистанции способствует развитию:
а)      силы
б)     быстроты реакции
в)     выносливости
г)      гибкости

3

Какая
  нормальная  частота пульса в спокойном состоянии взрослого человека, который
  не занимается спортивными тренировками?
а)      150-170 уд/мин
б)     90-150 уд/мин
в)     170-200 уд/мин
г)      60-90 уд/мин

4

Какие
  физические качества развивает гимнастика?
а)      выносливость
б)      усидчивость
в)     силу, ловкость
г)      стройность

5

Выберите
  рисунок, на котором изображен мяч для игры в баскетбол?

6

Как
  называется  индивидуальное развитие организма от начала существования до
  конца жизни?
а)      онтогенез
б)     фитогенез
в)     гетерогенез
г)      генезис

7

Вращение
  тела с последовательным касанием опоры и переворотом через голову  называется
  …
а)      кувырок
б)     прыжок
в)     акробатика
г)      переворот

8

Процесс
  закаливания организма необходимо начинать на начальных стадиях с закаливания…
а)      водой
б)     солнцем
в)     воздухом
г)      холодом

9

Самбо
  – это …
а)      самооборона
б)     бои без правил
в)     китайский бокс
г)      разновидность
  спорта, основанная на болевых, удушающих приемах

10

Обувь
  для бега называется …
а)       бутсы
б)      шиповки
в)      сникерсы
г)       чешки

11

Спортивный
  скоростной стиль плавания на груди, при котором обе руки одновременно
  выбрасываются над водой для гребка:
а)       треджен
б)      баттерфляй
в)      Брасс
г)      кроль на спине

12

Слово
  «волейбол»  с английского слова переводится:
а)       бегающий мяч
б)      летающий мяч
в)      забивающий мяч
г)       прыгающий мяч

13

В
  какой игре на площадку выходят две команды по 5 игроков?
а)       теннис
б)      баскетбол
в)      футбол
г)       регби

14

В
  ситуации, когда пострадавший получил ушиб части тела о твёрдую поверхность,
  первоочередной задачей оказания доврачебной медицинской помощи является:
а)       обработка ушиба
  антисептиком
б)      наложение жгута
в)      охлаждение
  места ушиба
г)       фиксация
  поврежденного места шиной

15

Какой
  вид спорта изображен на рисунке?

а)       аэробика
б)      гимнастика
в)      самбо
г)       гандбол

16

Способ
  жизнедеятельности, направленный на сохранение и улучшение здоровья людей?
а)       здоровый образ
  жизни
б)      активный досуг
в)      крепкий сон
г)       усиленное
  питание

17

В
  какой спортивной игре необходимо забивать мяч в ворота?
а)       самбо
б)      футбол
в)      регби
г)       волейбол

18

Результат
  физической подготовки к определенному роду деятельности - это…
а)       спортивное
  развитие
б)      умение точно и
  качественно выполнять физические упражнения
в)      подготовка в
  мастера спорта
г)       физическая
  подготовленность

19

Бег
  на длинные дистанции по местности с естественными преградами называется:
а)       барьерный
б)      спринт
в)      кросс
г)       марафон

20

Гиподинамия
  – это …
а)       недостаток
  витаминов в человеческом организме
б)      избыток питания
в)      спад
  двигательной деятельности
г)       пониженное
  артериальное давление

21

Какой
  частью тела во время игры «футбол» игроки не могут останавливать мяч?
а)       коленом
б)      рукой
в)      туловищем
г)       Головой

22

Олимпийский
  комитет был сформирован в…
а)       Риме
б)      Париже
в)      Брюсселе
г)       Афинах

23

О
  каком виде спорта идет речь? Противоборство двух команд, которые, передавая
  шайбу клюшками, стремятся забросить её наибольшее количество раз в ворота
  соперника и не пропустить в свои. Побеждает команда, забросившая наибольшее
  количество шайб в ворота соперника
а)       регби
б)      гандбол
в)      хоккей
г)       футбол

24

Основа
  опорно-двигательной системы человека – это …
а)       скелет
б)      кровеносная
  система
в)      мышцы и кости
г)       головной мозг и
  внутренние органы

25

С
  помощью какого прибора можно контролировать вес своего тела?
а)       динамометра
б)      весов
в)      силомер
г)       динамометр

26

Что
  не влияет на гибкость?
а)       эластичность
  связок
б)      температура
  тела
в)      анатомические
  особенности строения суставов
г)       рост

27

В
  переводе с греческого языка термин «гимнастика» обозначает…
а)       гибкость
б)      упражняю
в)      ловкость
г)       преодолеваю
  препятствия

28

Какая
  спортивная игра изображена на картинке?

а)       теннис
б)      хоккей
в)      бейсбол
г)       баскетбол

29

Как
  называется разновидность упражнений с сочетанием силы и быстроты?
а)       скоростно-силовые
б)      общеразвивающие
в)      групповые
г)       силовые

30

Интеллектуальную
  деятельность необходимо прерывать физкультурными разминками спустя каждые …
  минут.
а)       30-40
б)      25-30
в)      40-45
г)       15-20

Ключ

1б

2в

3г

4в

5в

6а

7а

8в

9а

10б

11б

12б

13б

14в

15б

16а

17б

18г

19в

20в

21б

22б

23в

24в

25б

26г

27б

28г

29а

30в

file_name: Итоговая аттестация. 6 класс.doc

alt: Способ жизнедеятельности, направленный на сохранение и улучшение здоровья людей ? а) здоровый образ жизни б) активный досуг в) крепкий сон г) усиленное питание 17

title: Методические материалы для итоговой аттестации по физической культуре в 6 классе


extracted_text:
ԷԼԵԿՏՐՈՆԱՅԻՆ ՁԵՌՆԱՐԿ
/ԴԱՍԱՎԱՆԴՄԱՆ
ՄԵԹՈԴԱԲԱՆՈՒԹՅՈՒՆ/

ԹԵՄԱ
ԵՍ ՄԻՆԱՍՆ ԵՄ

-2019-

ԲՈՎԱՆԴԱԿՈՒԹՅՈՒՆ

ԴԱՍԻ
ՆՊԱՏԱԿԸ /էջ․ 3/
ԱՌԱՋԻՆ
ՓՈՒԼ /էջ․ 4-29/ ԿԵՆՍԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆԸ
/էջ. 4-5/
ՄԻՆԱՍԸ՝
ՀԱԿԱՊԵՏԱԿԱՆ ԳՈՐԾԻՉ
/էջ. 5-6/
«ԽԱՉՎԱԾԸ
ԴՈՒՔ ԵՔ…»
/էջ. 7/
ՄԱՀՎԱՆ ՇԱՐԺԱՌԻԹԸ ԵՎ ԴՐԴԱՊԱՏՃԱՌՆԵՐԸ /էջ․ 7-8/ ՈՒՄ ԷՐ ԽԱՆԳԱՐՈՒՄ ՄԻՆԱՍԸ /էջ․ 9/
ՀԵՏՄԱՀՈՒ ՑՈՒՑԱՀԱՆԴԵՍՆԵՐ ԵՎ ՄՐՑԱՆԱԿՆԵՐ /էջ․ 10/ ՄԵԾԵՐԸ ՄԻՆԱՍԻ ՄԱՍԻՆ /էջ․ 10-12/
ՄԻՆԱՍԻՆ
/էջ․ 13/ ՍՏԵՂԾԱԳՈՐԾՈՒԹՅՈՒՆԸ /էջ․ 14-15/ ԳԵՂԱՆԿԱՐ
/էջ․ 15-21/
ԳԾԱՆԿԱՐ
/էջ․ 22-24/
ԲԵՄԱԿԱՆ ՁԵՎԱՎՈՐՈՒՄ /էջ․ 25-27/ ՈՐՄՆԱՆԿԱՐ
/էջ․ 28-29/

ԵՐԿՐՈՐԴ
ՓՈՒԼ /էջ․
30-33/ ԵՐՐՈՐԴ ՓՈՒԼ
/էջ․ 34/ ԵԶՐԱԿԱՑՈՒԹՅՈՒՆ /էջ․ 35-36/ ԳՐԱԿԱՆՈՒԹՅԱՆ
ՑԱՆԿ /էջ․
37/

 ԴԱՍԻ
ՆՊԱՏԱԿԸ

·
Կոլեկտիվ աշխատանքի միջոցով /նկարչի կյանքի և
գործունեության մասին անհրաժեշտ
նյութերի ձեռքերում
և նյութի մատուցում,
տեղեկույթի թարգմանություն,նկարների
արտանկարում, էլեկտրոնային
ձեռնարկի ստեղծում/,
դասի վարումը դարձնել
արդյունավետ, դասապրոցեսը՝
հետաքրքիր, նյութը հասանելի և՛ աշակետներին, և՛ մանկավարժական
համակազմին:

·
Սովորողի,սովորողի
ծնողի,մանակավարժական
համակազմի մոտ
արժեքային
համակարգի ձևավորում,
հայրենասիրության
դաստիարակում,
արվեստի,գրականության
նշանավոր գործիչների
գործունեության
հետ ծանոթացում,
ուսուցիչների
մասնագիտական
կարողությունների
և հմտությունների կատարելագործում:

·
Սովորողին տալ հնարավորություն գործնականորեն ծանոթանալ արվեստի
տարբեր ուղղությունների,
նրանց ներկայացուցիչների
մտածելակերպի,
սկզբունքների
հետ։ Սովորեցնել
ճանաչել հայտնի
արվեստագետների
հայտնի ստեղծագործությունները, կարողանալ տարբերակել դրանք։ Ստեղծել
հնարավորություն
  ազատ երևակայությամբ
համարձակ ստեղծագործելու։

 ԱՌԱՋԻՆ
ՓՈՒԼ

Ուսուցիչը ներկայացնում է
նկարչի կյանքն ու ստեղծագործությունը։ Դասի ավարտին կատարում է
թեթևակի հարցում։

ԿԵՆՍԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆԸ
Մինաս Ավետիսյանը ծնվել է
1928 թվականին Ջաջուռ գյուղում (այժմ` ՀՀ Շիրակի մարզում):

Մինասի հայրը՝ Կարապետը, մշեցի դարբին է, Մինասի մայրը՝ Սոֆոն՝ կարսեցի քահանայի
դուստր:

<<Ծնողներիս վեճերը իմ ծննդյան ժամկետների մասին շատ հակասական
էին,
և այսպես`մի գեղեցիկ
օր մշեցի Կարապետ
Մարտիրոսի Ավետիսյանը
հաստատեց,
որ ես ծնվել եմ
1928 թ․ օգոստսոսի
20-ին, մայրս`Սոֆիկ
Պետրոսի Դիրբինյանը, հառաչանքի անօգնական հնչյուններ արձակեց` - Ախր օգոստոսին
գարին չեն հնձում , չէ՞ որ նա ծնվեց այն օրը, երբ գերանդին գնաց գարու մեջ...>>,- պատմում
էր Մինասը:

Պատերազմի
տարիներին պատանի
Մինասը պատահականորեն
հանդիպում է նկարիչ Հակոբ Անանիկյանի հետ, ինչը բախտորոշ է
լինում նրա համար։

Գեղագիտական
կրթությունը նկարիչը
ստացել է Փանոս
Թերլեմեզյանի
անվան գեղարվեստի ուսումնարանում, այնուհետև ուսանել է
Երևանի պետական գեղարվեստաթատերական ինստիտուտում, ապա տեղափոխվել է
Լենինգրադի Ռեպինի անվան Գեղարվեստի ակադեմիա, որն ավարտել է
1960 թվականին։

·
1947-52 թ․ ուսանում է
և ավարտում Փանոս Թերլեմեզյանի անվան գեղարվեստի
ուսումնարանը (ԵԳՈՒ)։
·
1952թ․ ընդունվում է
Երևանի գեղարվեստաթատերական ինստիտուտ։
·
1953-60թ․թ․ տեղափոխվում և
սովորում է
Լենինգրադի Ի. Ռեպինի անվան Գեղանկարչության,
քանդակագործության
և ճարտարապետության
ինստիտուտում Ա.Զայցևի և
Լ.Խուդյակովի արվեստանոցում։ Դիպլոմային
աշխատանքի ղեկավարը եղել է
Բորիս
Յոհանսոնը։
·
1960թ․ վերադառնում
է Երևան։
·
1962 թ․մասնակցում
է «Հինգի ցուցահանդեսին»
(Լավինիա Բաժբեուկ-
Մելիքյան,Ալեքսանդր
Գրիգորյան, Արփենիկ
Ղափանցյան և Հենրիկ
Սիրավյան)։ Դառնում է
ՍՍՀՄ նկարիչների միության անդամ։ Մինասի
արվեստը, նկարները սկզբում սուր քննադատության են հանդիպում:
Հիասթափված և
թևաթափ նկարչին կրկին ուժ և
ստեղծագործելու առիթ է տալիս
Մեծ վարպետի՝ Մարտիրոս
Սարյանի այցելությունը
Մինասի արվեստանոց և
նկարներով հիանալը: Սարյանն ասում էր. <<ՈՒ՞ր  էիր, Մինա՛ս, 50 տարի, ես հիմա
շատ հանգիստ եմ, քանզի մենակ չեմ>>:

Մինասը շարունակում
է ոգևորությամբ
ստեղծագործել:

·
1968թ․ առաջին անգամ նկարահանվեց կինոյում. Միքայել
Վարդանովի« Հայկական հողի գույնը» ֆիլմում
·
1968թ․ արժանանում
է ՀՍՍՀ վաստակավոր
նկարչի կոչման։
·
1970թ․ Մոսկվայի «Սովետսկի խուդոժնիկ» հրատարակչությունը լույս է ընծայում Հենրիկ Իգիթյանի «Մինաս Ավետիսյան» մենագրությունը։

ՄԻՆԱՍԸ՝
ՀԱԿԱՊԵՏԱԿԱՆ  ԳՈՐԾԻՉ
Մինասի
արվեստը գաղափարական
սահմաններ չէր
ճանաչում, Մինասի
արվեստը ազատ էր,
ինչը գրգռում էր
միջակությանը:
Նրա արվեստանոցը
դարձել էր իր ժամանակի
ՎԵՐՆԱՏՈՒՆԸ, ուր
հավաքվում և քննարկումներ
էին անում ժամանակի
տաղանդավոր արվեստագետները:
Միջակությունն
այդ հանգամանքը
չէր հանդուրժում:

Սկսվում
են սպառնալիքները….Նույնիսկ
մի անգամ արվեստանոցում
ստեղծագործելիս մեխերով կրակում են նրա վրա: Մի առիթով նկարիչն ասում է.
<<ԵՍ ՉԵՄ
ՎԱԽԵՆՈՒՄ ՄԵՌՆԵԼՈՒՑ,
ԵՍ ՎԱԽԵՆՈՒՄ ԵՄ
ՇՈՒՏ ՄԵՌՆԵԼՈՒՑ>>:

Սարսափելին առջևում էր. 1972թ․ Հունվարի 1-ի լույս 2-ի գիշերը հրդեհ է բռնկվում նկարչի արվեստանոցում, և
այրվում են այնտեղ հավաքված բոլոր գործերը, այդ թվում նաև Փարիզում կազմակերպվելիք անհատական ցուցահանդեսի համար հավաքած աշխատանքները (Մոտ 300 ստեղծագործություն, որից 120–ը՝ գեղանկար), անձնական արխիվը (նամակներ և
այլն)։
Մինասը առաջին անգամ լաց է
լինում և արտաբերում հետևյալ միտքը. << Երանի ես էլ Սևակի նման մեռնեի,
բայց գործերս մնային>>:
Մարտիրոս Սարյանը
նրան հորդորում
է չվհատվել,
քանզի կրակը թե՛ Թուրքիայում
և թե՛ Խորհրդային
Միությունում
միշտ հետապնդել
է  հայ նկարիչներին:

1964թ. Մինասը ամուսնանում է
 նկարչուհի Գայանե Մամաջանյանի հետ։ 1966թ. ծնվում է  առաջնեկը՝ Արմանը, 1969 թ.՝  կրտսեր որդին՝ Նարեկ Ավետիսյանը, ով նույնպես նկարիչ է։ 1975թ.Մինասը վախճանվում
է ավտովթարից:

«ԽԱՉՎԱԾԸ
ԴՈՒՔ ԵՔ…»
«…Նկարչի տանը ցուցադրված էր «Խաչելություն» կտավը: Շատերն էին խմբվում նկարի առաջ, դատողություններ անում, դժգոհում կամ հիանում:
Մինասը
մտահոգ կանգնած
էր անկյունում:
Այնքան հաջող դերասան
չէր, որ կարողանար թաքցնել մտահոգությունը,- հիշում է
արվեստաբան Ռուբեն Զարյանը:
Չհամբերելով` հայտնեց մտահոգության պատճառը: Պարզվում է
`հիսունն անց մի կին երկար նայել է
«Խաչելություն » կտավին, հետո մոտեցել է
նկարչին . «Նկարիչը
դու՞ք եք»,   և
հետո . «Զուր եմ հարցնում, միանգամից  ճանաչեցի,  որ խաչվածը դուք եք: Իզուր
եք նկարել, երկար
չեք ապրի և կմեռնեք
ոչ ձեր մահով. չպետք
է նկարեիք»: Մինասը չի հասցրել որևէ բան ասել, կինը շրջվել ու գնացել է
:
Ներքին  մի տագնապալի ցնցում  ունեցա,- շարունակում է
հուշագիրը,- բայց չգիտեմ,
թե  որքան հաջող, ծիծաղեցի կնոջ վրա էլ, իր վրա էլ, իբր` չէի կարծում, թե Մինասը այդպես շուտ կենթարկվի նախապաշարման: Սկզբում կարծես համաձայնեց, բայց երևում էր `միտքը անսպասելի հայտնված  ու  անհետացած խորհրդավոր կնոջ  հետ էր:
Թեև աշխատեցի
Մինասի վրա ազդել,
խաղաղեցնել, բայց
ազդված էի ինքս,-
մտաբերում է
Ռուբեն Զարյանը:- Ու դրանից հետո ինչքան հանդիպել եմ իրեն` նկատել եմ դատապարտվածության  ինչ-որ դրոշմ  նրա  դեմքին. գլուխը թեքած դեպի ցած, աչքերը`
թախծոտ,
վշտահար»:
  …1975
թ. փետրվարն
 էր: Աղետի բոթը տարածվեց
 քաղաքում: Գիշերը հիվանդանոց
են տեղափոխել վրաերթի ենթարկված Մինասին: Փողոցում մի  մեքենա մայթ է բարձրացել և
հարվածել տուն  շտապող նկարչին: Թեև  գիտեին,  որ վիճակն  անհույս
է, մարդիկ, այնուամենայնիվ , լավատես էին:
      Տարբեր հիվանդանոցների բժիշկների կոնսիլիում էին հրավիրել, բայց նրանք վարանում էին անմիջապես որևէ բան ձեռնարկել: Նույնիսկ զանգահարել էին Մոսկվա`հրավիրելու հայտնի բժիշկ Ռախմանին: Ժամանակակիցների վկայությամբ բժշկի
գալուն միջնորդել
էր կոմպոզիտոր
Արամ Խաչատրյանը:
Բժիշկների հիշողությունից էլ  չի  ջնջվել Մինասի աղերսալից  աչքերը և շշնջոցը.<<Փրկե՛ք ինձ, ես Մինասն եմ>>:
Ճակատագրի
հեգնա՞նք էր, թե՞
զուգադիպություն.
այդ օրերին վաճառքի
հանվեց նրա գործերի շքեղ գիրքը: Մարդիկ զարմանքով տեսան, որ ալբոմի վերջին
նկարը
կոչվում է «Հրաժեշտ»։

ՄԱՀՎԱՆ
ՇԱՐԺԱՌԻԹԸ ԵՎ ԴՐԴԱՊԱՏՃԱՌՆԵՐԸ

Հայ  նկարիչը 1975թ. փետրվարի 16-ին  Երևանում  ենթարկվել է  ավտովթարի
 ոմն տաքսու
վարորդ Ժորա Հովսեփյանի կողմից:
Վրաերթի ութերորդ օրը ՝
փետրվարի 23-ին , կնքել է իր մահկանացուն։ Մինաս Ավետիսյանի մահվան հանգամանքները մինչ օրս մնում են չպարզված։

20  տարի անց ՝1992թ. ՝ Անկախության  հռչակումից  հետո, ՆԳՆ Վանո Սիրադեղյանի
նախաձեռնությանմբ վերսկսվեց
 մահվան
 գործի
 քննությունը և
պարզվեց, որ նկարչին վրաերթի ենթարկած վարորդը ամենևին
 էլ   չի տառապել  էպիլեպսիա  հիվանդությամբ:
Նա  հիվանդ է
 եղել քաղցկեղով և
վարոդական վկայական է
ստացել վրաերթից  5 ամիս
առաջ:
Մինասի
Գործի մեջ  պակասել են, կամ ավելացվել
 ու  կեղծվել
են շատ  մարդկանց,
ինչպես նաև վկաների ցուցմունքները:
Հիվանդանոցում
Ա.Խաչատրյանի կողմից
հրավիրված ռուս
բժիշկ Ռախմանը
ճգնաժամային իրավիճակից հանել է
Մինասին և ութերորդ օրը մեկնել Ռուսաստան,
սակայն Ար.Խաչատրյանին տեղեկացրել է
 իր մտահոգության մասին՝ ասելով,
որ չի վստահում
Մինասին բուժող
 բժշկին:
                Մտահոգությունը
տեղին էր. Մինասին
սպանեցին. Նա մահացավ
<<թոքերի
այտուցից>>:
Այսինքն՝ ՎԵՐԱԴԱՍԸ
գործն այնուամենայնիվ
հասցրեց ԱՎԱՐՏԻՆ…

ՈՒՄ  ԷՐ
 ԽԱՆԳԱՐՈՒՄ           ՄԻՆԱՍԸ

Մի առիթով նկարիչն ասել է.«ԼԵՆԻՆԸ ԱՊՈԼՈՆԸ ՉԷ,  ՈՐ ԵՍ  ԻՐԵՆ
ՆԿԱՐԵՄ»: Մինասի՝
ժամանակի գաղափարախոսությանը
չենթարկվող տեսակը
ենթակա էր մեկուսացման:
Պարզաբանենք.
1972թ. ՊԱԿԻ հույժ գաղտնի
որոշմամբ «ԼՃԱՑՄԱՆ» տարիներին
ստորագրվեց մի
փաստաթուղթ «Գրականության
և արվեստի բնագավառում
գաղափարախոսությունը
ուժեղացնելու
մասին», համաձայն
որի՝ պետք է «վերամշակվեին» այն տեղաբնակները,
ովքեր հարգանք
էին վայելում շրջապատում
և չէին ենթարկվում
ՎԵՐԵՎԻ սահմանած
կանոններին: Նրանց
հարկավոր էր մեկուսացնել՝
ՊԱՏԱՀԱՐՆԵՐԻ ՄԻՋՈՑՈՎ:
<<Մարդաորսի>> արդյունքում              ԽՍՀՄ տարածքում( 9-ը՝ Ուկրաինայում,
7-ը՝ Բելոռուսիայում,
4 –ը Վրաստանում)
ԱՅԼԱԽՈՀՆԵՐԸ ոչնչացվեցին, Հայսատանում՝ ՊԱՐՈՒՅՐ ՍԵՎԱԿ, ՄԻՆԱՍ ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ և
ուրիշներ: Մինասից հետո նրա ընկերներից
շատերը
տարօրինակ հանգամանքներում
երիտասարդ տարիքում
մահանում են՝ Հակոբ
Ջաղախյան/գազով
թունավորում/,Վարոս
Շահմուրադյան/Սատանի
կամուրջից ընկնում
է/,Հակոբ Անանիկյան/խնջույքի ժամանակ հանկածամահ է
լինում/:
Հայրենի  Ջաջուռում  2005-ից վերաբացվել է
 Մինասի տուն-թանգարանը, որը փլվել էր 1988 թվականի
ավերիչ երկրաշարժի
հետևանքով։ Մինչև
2008 թվականը թանգարանում
ցուցադրվում էին
բացառապես կրկնօրինակներ։
2008-ին թանգարանում բացվեց նկարչի բնօրինակների մշտական
 ցուցադրությունը՝ շուրջ  30  կտավ՝ ամենամեծաքանակը Հայաստանում։
Մինասի
նկարները ցուցադրվում
են նաև Հայաստանի
Ազգային Պատկերասրահում,
Երևանի Ժամանակակից
արվեստի թանգարանում,
Մոսկվայի Արևելքի
երկրների արվեստի
թանգարանում, Ռուսասատանի
այլ պատկերասրահներում, Հայաստանի, Լիբանանի, Սիրիայի, Ֆրանսիայի, ԱՄՆ–ի և
այլ երկրների
մասնավոր հավաքածուներում։

Իբրև
նկարիչ, գիտեմ
և վստահ եմ, որ ամեն
մի նկարիչ, կանգնելով
Մինասի նկարների առջև, այնտեղ տեսնում է
իր չարածի, իր չկարողացածի, իր երազածի իրագործումը։ Մինասը մեր նկարչության բարձրացող աշտարակն էր, հեռուներից
տեսանելի
ու հեռաստաններ բացող։
Հակոբ Հակոբյան

ՀԵՏՄԱՀՈՒ
ՑՈՒՑԱՀԱՆԴԵՍՆԵՐ
ԵՎ                                                              ՄՐՑԱՆԱԿՆԵՐ

1975թ․ Արժանանում
է ՀԽՍՀ Պետական
մրցանակի։
1976թ․ Գդանսկի (Լեհաստան) Օպերա Բալտիսկի թատրոնում բեմադրվում է
Արամ Խաչատրյանի
«Գայանե»(նկարչական
ձևավորումը Մինասի) բալետը։
1973թ․ Ընտրվում  է  Հայաստանի նկարիչների միության  նախագահության անդամ։
 1977թ․ Երևանում
բացվում է Մինաս
Ավետիսյանի արվեստանոց-թանգարանը։

1980թ․ Ետմահու շնորհվում է
Մարտիրոս Սարյանի անվան մրցանակ։
1982թ․ Ջաջուռում հուլիսի 21-ին  բացվում է
Մինաս
Ավետիսյանի տուն- թանգարանը։
1986թ․ Երևանում
բացվում է Մինաս
Ավետիսյանի հուշատախտակը։
1987թ․ Մոսկվայի «Սովետսկի խուդոժնիկ» հրատարակչությունը հրատարակում
 է ընծայում
Մինաս Ավետիսյանի գրաֆիկական աշխատանքների պատկերագիրքը։
1988թ․ Երկրաշարժից
քանդվում է Ջաջուռի տուն-թանգարանը։
1989թ․«Հայֆիլմ» կինոստուդիայում
  նկարահանվում է
 նկարչին նվիրված «Մինաս. Ռեքվիեմ» ֆիլմը (ռեժիսոր՝ Միքայել Վարդանով)։
1990թ․ Ջաջուռի
 տուն-թանգարանում  գտնվող աշխատանքները տեղափոխվում
 են Հայաստանի
ազգային պատկերասրահ։

ՄԵԾԵՐԸ
ՄԻՆԱՍԻ ՄԱՍԻՆ

Մինաս, ես քեզնից մեծ եմ հիսուն տարով։ Ափսոս, ինձ  քիչ  ժամանակ է
մնացել։ Ո՞ւր էիր, մի քիչ շուտ գայիր։ Չմոռանաս, արվեստը պայքար է
սիրում։ Հիմա
ես արդեն
մենակ չեմ։ Դու էլ մենակ չես։
Ուրեմն, շարունակիր
 խիզախել։ Ես հավատում եմ քո այդ
լավ ձեռքին։
Մարտիրոս
Սարյան
Մինասի խառնվածքը ուժեղ է,
վառ... Լինելով սիմֆոնիկ  շնչի արվեստագետ, նա թատրոն
ներխուժեց լայն
ու խորը մտքերով։
Նա թատերական նկարչության
մեջ փոխադրեց
իր հզոր
սիմֆոնիզմը։
Արամ
Խաչատրյան
Նա անսպառ էր իր գործի և
իր անհատի պատվախնդրությամբ: Նա իրենից կռանել էր մի մարդ, ում ստեղծած ոչ կատարելությունները նույնպես արժեք էին, ում ստեղծագործելն
արդեն արժեք էր:
Հրանտ Մաթևոսյան

Աշխարհի մեջ անոր պես նկարիչ  քիչ  կա, եթե ըսեմ չկա, հավատացեք: Ի՜նչ զորավոր
է, հայկական է,
հին ու բոլորովին նոր: Զարմանալի է…
Վիլյամ
Սարոյան
Մինասն
իր բեմական ձևավորումներում
և,առաջին հերթին,որմնանկարներում, ըստ իս, ակնհայտորեն
ցույց տվեց Հայաստանն
իր պատմության
ողջ համայնապատկերով,կենսակերպով
և հարատևելու մեծ
կամքով,ինչը հիացմունքի
է արժանի միայն
իսկ այն պատճառով,որ
երբեք չի իջնում
կեղծ ազգագրականության
աստիճանի,ավելին, հավատարիմ
է մնում նկարչի
մեկընդմիշտ սահմանած
գեղարվեստական
սկզբունքներին:
Վիլհեմ
Շլինք
...Իմ սրտին մոտ է
Մինասի վառվռուն ու զորեղ խառնվածքը:Իբրև սիմվոլիկ
ներշնչմամբ
արվեստագետ`նա
տառացիորեն թատերական
աշխարհ ներխուժեց
իր խորն ու ինքնատիպ հղացումներով:Նա  բեմական նկարչություն  ներբերեց իր հզոր սիմֆոնիզմը:Մինասի
արվեստում միահյուսված
են ազգայինն ու
արդիականը ամենալայն իմաստով:
Անսպառ
հարուստ է նրա
երևակայությունը:Ինձ`վճիտ
ու հագեցած գույներին
կրքոտ սիրահարված
կոմպոզիտորիս,վերին
աստիճանի հոգեհարազատ
է « Գայանե» բալետի նոր, իմ երաժշտությանը
հանահունչ նկարչական
ձևավորումը:
Ար․ Խաչատրյան

«Նարեկացու
ընթերցումը» գծանկարը արտահայտում
է սերը միջնադարի
մեծ բանաստեղծի
մեծ
«պարգև»հանդեպ:
Տիրամայր հիշեցնող
գեղջկուհու «ուկնդիրը» Մինասն է:
      «Մատյան  ողբերգության»
գլուխգործոցի
 հավատամք
 պատգամող   մթնոլորտը
խորհրդածության
է մղում նաև դիտողին:
Շ․ Խաչատրյան
Մինասը շատ ինքնատիպ ու տաղանդավոր նկարիչ է: Իրեն
գույներուն մեջ հզոր բան մը կա, արտակարգ ուժ մը, որ շատ ժամանակակից է
և շատ հայկական: Մինասի
նկարներուն մեջ ուժեղ կերպով Հայաստանը կզգամ:
Գառզու
Մինասը նկարչական աշխարհում
 երևույթ  է,  նրա  նկարները զրնգուն
 հնչեղություն
կունենան
Փարիզի նման նկարչության
արվեստի կենտրոնում՝
արվեստների մայրաքաղաքում:
Երվանդ Քոչար

ՄԻՆԱՍԻՆ
Քնած ես իմ մեջ,
ես  չգիտեի:
Երբ  որ արթնության դռնից ներս մտա, Տնակը
դատարկ գտա ներկերի:
Դու տանտեր էիր, ես էի հյուրը,
Տաքացավ
հոգիս ջերմությամբ
լույսիդ,
Դու վրձնում էիր դրախտի դուռը…
 Ինչ կասես կարմիր գույնին իմ արյան, Քոնը թափվել է
խաչյալիդ խաչին,
Երակ է
կտրել կիրքն հասած նռան: Խավարում բոցը լեզու է
բուրյան,
Ծխում
են դատարկ շրջանակները,
Ապրումներին  խորթ  օրերիդ  վառման:
Երբ էիր եղել դու ինձ այսքան մոտ,
 Սիրուս մասին էլ ես նոր իմացա,
Գնո՞ւմ
ես արդեն, հավերժի ճամփորդ…

Մեծ նկարիչ
Մինաս Ավետիսյանի
ժառանգությունը
պահպանելը, լուսաբանելը և
դրանով հպարտանալը սերունդների խնդիրն է: Ուրեմն ի
գործ....
Ժողովուրդը
պետք է ազատ լինի
իր ընտրությունը
կատարելու համար
:
Երբ Հայ
ժողովուրդը միասնաբար
է , չկա ոչինչ ավելի
ուժեղ, քան Հայ
ժողովուրդը։

ՍՏԵՂԾԱԳՈՐԾՈՒԹՅՈՒՆԸ

Մինասի
նախապատմությունը
բոլոր իսկական
արվեստագետների
նախապատմությունների նման երկար է
ու տառապալից, որովհետև այն  դժվարին
ճանապարհորդություն
 էր  դեպի  ճանաչումն ու արվեստի նոր հաղթանակ։ Նա եկավ հաստատելու մարդու իր տեսակի արդար  գոյության
 իրավունքն  այս աշխարհի վրա, նրան
փրկելու հոգևոր ասպատակումներից։
<<Կարևոր չէ,  թե  որտեղ ես աշխարհ եկել՝ Լոնդոնու՞մ, թե՞ խուլ  գյուղում: Կարևոր
է, որ  քո հայրենիքն է, որ դու տեսել ես՝  առաջին անգամ աչքերդ բացելով: Հետո դու կճանաչես ամբողջ աշխարհը, բայց այն, ինչ տեսել ես մանուկ հասակում, կմնա քո ամբողջ կյանքում: Ամեն անգամ, երբ գնում եմ գյուղ, ես փնտրում եմ նախկին գյուղը, որ տեսել եմ առաջին անգամ: Ես փոքր
էի, ցանկապատերն ինձ թվում  էին  բա՜րձր-բա՜րձր:
Իսկ այժմ ես այդ ցանկապատերից բարձր եմ, բայց
ես հուզվում եմ նրանց մոտենալով:
Եթե քո մեջ նման հուզմունք չկա, չի լինի
նաև արվեստ>>, - այս համոզմունքն է
ունեցել Մինասը:
Մինասը,
համեմատաբար ուշ
սկսելով զբաղվել
գեղանկարչությամբ,
միանգամից ուշադրություն
է գրավում իր անսովոր
մտածողությամբ։
Լենինգրադում
 ուսման
 տարիներին նա աչքի
է  ընկնում իր տաղանդով։ Մի
անգամ իր նման
համարձակ ու տաղանդավոր
ընկերների հետ
ցուցահանդես են
կազմակերպում
Նևայի պողոտայում՝ բաց
երկնքի տակ։ Այդ
տարիներին դա շատ
հանդուգն
քայլ էր։ 7 ուսանողներին
էլ հեռացնում են
ակադեմիայից։
Բայց հետո Հ․Օրբելու միջնորդությամբ,  ով շատ էր սիրում Մինասին, միայն նրան վերականգնում
են։ Մի անգամ էլ
գունանկարային
<<ոչ ընդունելի>>
աշխատանքների
պատճառով պատրաստվում են նրան
հեռացնել ակադեմիայից։ Մինասին փրկում է   իր ղեկավարի՝
հայտնի
նկարիչ Բ․Իոհանսոնի խոսքը՝<<Խնդրելու եմ չդիպչեք նրան, թող ինձ մոտ մնա իմ Մատիսը>>։
ՈՒսման
ավարտից հետո մի
որոշ ժամանակ Մինասը
մնում է Լենինգրադի
մերձակայքում գտնվող մի փոքրիկ գյուղում և
ստեղծագործում։ Հյուսիսի ցուրտ իրականության մեջ նկարում էր հարավի արևի լույսով ողողված գունեղ նկարներ։ ԵՎ բնականաբար նա չէր կարող հայրենիքից  հեռու ապրել և վերադառնում
է  Հայաստան։

Եկավ Հայաստան, որ այս աշխարհում ստեղծեր իր ուրիշ աշխարհը։ Այդ տարիներին
/1961թ․/ հայկական երկնակամարում շողում էր մի   անուն՝ Մարտիրոս Սարյան։ ԵՎ ահա   մի երտասարդ   պետք   է    համարձակություն    ունենար նրա     կողքին    ներկայացնելու իր աշխատանքները։
Ինչպես կյանքում, այնպես էլ արվեստում անկեղծ էր, ազնիվ։ Նրա ազնվության
մասին է վկայում մի դեպք։ Երբ սովորում էր Երևանի գեղարվեստաթատերական
ինստիտուտում, դասախոսներից մեկը լավ չի արտահայտվում Մ.
Սարյանի մասին։Մինասը
բարկացած՝ աթոռով հարվածում է
նրան ու հետո հեռացվում է
ինստիտուտից։ Ռեկտոր
Արա Սարգսյանի օգնությամբ հայտնվում է
Լենինգրադում։ Սարյանը նրա համար եղել է հոգևոր
ուսուցիչ, ոգեշնչող։
Մանուկ օրերին
կարդալով Հ․ Թումանյանի
հեքիաթների ժողովածուն՝      Սարյանի նկարազարդմամբ, ոգեշնչվել էր   ու  զարմացել անկեղծ գույներով
ու հզոր գծանկարով, որոնք նրա համար դարձան բարձր արվեստի չափանիշ։
Անդրադարձել
է նկարչության
բոլոր ոլորտներին՝
գեղանկարչություն,
գծանկար, որմնանկարչություն,
բեմանկարչություն
և այլն։

ԳԵՂԱՆԿԱՐ

Գույնը նրա
տարերքն էր։
Նրա ներկապնակում
գերակշռում են
կարմիրը, կապույտը,
նարնջագույնը,
դեղինը․․․ Ամենաարտահայտիչը
հենց ինքն է բնութագրում
իր գույները.
«Պատերազմի
 տարիներին
 երեխաների հետ  նստում    էինք   քարե    ցանկապատերին և սպասում դաշտից տուն վերադարձող ծնողներին։ Կեսօրի կիզիչ  արևից քարերը
տաքանում էին։
Լենինգրադում ես երազի պես էի հիշում այդ տաքությունը։ Դրա պատճառով
էլ ես և՛ մեր տունը,
և՛ գյուղը, և՛ սարերը
պատկերացնում
էի տաք։ Մանկության օրերին գյուղում ստացած տպավորություններից են բխում նկարչի ամենավառ
 ու  գունեղ կոմպոզիցիոն
 կտավները.
 «Լավաշ   են  թխում»,

«Խնոցի»,
«Մենք այստեղ ենք
ապրել», «Հանգիստ»
և այլն։ Հայկական
բնավորության
նկարիչը իր գեղանկարներում
արտահայտել է Հայաստանի
մասին պոեմներ։

Առանձնակի
հետաքրքրություն
է ներկայացնում
ջաջուռյան պատկերաշարը։
«Ջաջուռը,  Հայաստանն ինձ համար բարություն են, կամք, և
ես նրանց հետ վարվում
եմ այնպես, ինչպես
իմ խղճի հետ կվարվեի։
Առօրյա ճղճիմություններից
մաքրելով՝ ես նրանց տեղափոխում եմ կտավների վրա և
ուզում եմ, որ նրանք շողշողան, փայլեն,
հուրհրան։
Ես ուզում եմ, որ
Հայաստանի տխրությունը
հուրհրա, որ շողշողա
խնոցի հարող կնոջ տանիքը, որ գյուղական տան բակում մեզարին փռած ցորենի հատիկները
ճառագայթեն
խաղաղության կապույտ
ստվերներում, որովհետև
նրանք պարզ հատիկներ չեն, այլ ապրելու հույս  և  հույսի  հետ  ապրելու անհրաժեշտություն։ Բոլոր այն մարդիկ, որ պիտի
ապրեն իմ կտավներում, ես ուզում եմ, որ այսպես նայեն խնոցուն,
մեզարին,
ցորենի հավիտենությանը։
Այն հողը, այն քարը, որից սնվում եմ ես, արյուն ունի իր մեջ, արյուն-քրտինք ունի և բախտի կողմից երբեք չշփոթած համատարած խիղճ է, կարեկցանք։ Նա նաև մի ուրիշ զարմանալի հատկություն  ունի՝ տարվա  որ եղանակին էլ, որ վերցնես ձեռքդ մեջը արև կա։ Քարի մեջ արյուն կա, երբ   նետում են քեզ վրա, արյուն- քրտինք կա, երբ քարից հաց ես քամում և
համատարած խիղճ ու կարեկցանք, որ իր քար տեղովը իրենից հաց քամելու հնարավորություն է
տալիս։ Ջաջուռը ամբողջ քարաստան է։ Ջաջուռում շատ սիրելի մարդիկ կան, որոնց ես այգեստաններ նվիրել չեմ կարող։ Նրանք պիտի ապրեն այդ քարերի մեջ և
կորչեն այդ քարերի հետ, այդ քարերի տակ։ Նկարելով ես կարող եմ նրանց նվիրել մի փոքրիկ հեքիաթ, որի մեջ նրանք կապրեն այնքան, քանի դեռ չի քայքայվել նյութը։ Իսկ արվեստի նյութը երբեք չի քայքայվում։ Չէ որ, երբ քեզ նկարում
են անգամ մեռած, դրանով դու կանխում ես քո ապագա մահը»։

<<Ջաջուռ>> բնանկարը սինթեզն է
այն առավել արժեքավորի, որ նկարիչը ձեռք է բերել
բնությունը պատկերող
իր բազմաթիվ կտավներում։
Ասում են՝ եթե Մինասը
նկարած
լիներ
միայն այս բնանկարը, ապա բավական էր, որ նա դասվեր մեծերի շարքը։
Այս
նկարը թույլ չտրվեց
ներկայացնելու
Խորհրդային Հայաստանի
40-ամյակաին նվիրված ցուցահանդեսում։
Ջաջուռյան շարքին են պատկանում <<Ջաջուռում>>,

<<Կարմիր
առավոտ>>, <<Շեմին>>,
<<Մենք այստեղ
ենք ապրել >> և այլ
նկարներ։ Մինասի շնորհիվ աշխարհին
 հայտնի
 դարձավ  հայկական լեռնային այս փոքրիկ գյուղը։

Բնանկարներում մարդիկ հանդես են գալիս իբրև
բնության մի մասնիկ՝ իրենց մեջ կրելով նույն ուժը,
ինչ սարերն ու խրճիթները։ «Սարերում»
կտավում հզոր, սև մարդկային
ուրվագիծը թագավորում
է լեռնային խորհրդավոր
բնապատկերում
և միասնական դարձնում      ողջ կոմպոզիցիան։ « Ծնողները»
կտավում  արևից  այրված մերկ սարերի միջավայրում կանգնած են երկու աշխատավոր մարդ՝ իրարից  տարբեր  ու իրար լրացնող։
Տղամարդը կոպիտ,
ամուր գյուղացի
է՝ մեծ ու ամուր
ձեռքերով։ Կինը
կանգնած է լուռ, մտախոհ, համբերատար, աստվածամոր դեմքով, երկնային կնոջ ողջ գեղեցկությամբ։

Շատ
տարբեր են նրա
ստեղծած դիմանկարները։
Մարդկանց պատկերել
է սիմվոլիզմի հասնող
հնչողությամբ։
Այստեղ նա մենակ
է մնում իր ներքին
անհանգստությունների
հետ։ Սա միակ ժանրն
է, երբ նա ուզի, թե
չուզի պետք է հաշվետու լինի ինքն իրեն։ Ինքնադիմանկարներում նա նայում  է  դիտորդին  խիստ ու իմաստուն
հայացքով, կարծես
գնահատական տալով
անցյալում մնացած
ստեղծագործություններին։
Պատասխանը միշտ
նույնն է՝ նվիրվել
է աշխատանքին անմնացորդ
և անցած ճանապարհին
եղել է ազնիվ։
 60-ական
թվականների ստեղծագործություններից
են «Ինքնադիմանկար»,
«Աղջիկը Հռոմից»,
«Ադայի դիմանկարը», «Արմենակը այգում », «Կոստան     Զարյանի դիմանկարը»
 և      այլ կտավներ։

1960 թվականին անհատական ցուցահանդեսից հետո նրա արվեստի մասին կարծիքները հակասական էին։ Որոշ    արվեստաբաններ թերահավատորեն   էին    նայում
Մինասի
աշխատանքներին, մյուսները
 գիտեին, որ կա նկարիչ ով ունի  իր ձայնը, իր ներկապնակը,
իր թեման, իր  խոսքը։
60-ականներից    հետո նկարչի ներկապնակը կրում   է   հետաքրքիր և
   նշանակալի փոփոխություն։ Գույները հանդես են գալիս կիսատոներով՝ կապույտից՝
բաց

երկնագույն,
լազուրից՝ սև, բաց
դեղինից՝ կարմիր,
բոլոր կարմիր տոները տեղերըը զիջոմ են  մոխրագույնին
և շագանակագույնին՝
ստեղծելով        գունային   հետքեր և հարթություններ։
Այս ժամանակաշրջանի
գործերից են՝
«Կանայք
ծառերի մեջ», «Ծնողների
հիշողության ճանապարհը», «Փշով
ինքնադիմանկարը»։ Այս
նկարում ինքն իր
հարազատ      բնությամբ    շրջապատված, կարծես կանչ  է
նետում
բնությանը իր հպարտ,
ուղղամիտ և որոշումով
լցված կերպարով։
1968 թվականին
Երևանում գործող
Արվեստի աշխատողների
տանը առաջին անգամ
ծանոթացավ Վանա լճափի ծնունդ և
ԱՄՆ-ում մեծ անուն հանած Արշիլ Գորկու՝ Ոստանիկ Ադոյանի կյանքին  ու
«վերացական
գերզգացմունքայնության» լեզվաոճը
հիմնած
արվեստին, որը
տակավին անհայտ
էր հայրենիքում։
Մինասը, ուղղակի
ցնցված, հղացավ
<<Հրաժեշտ
Աղթամարին>> նկարը,
որի կենտրոնում
մայրը կարմրած
ձեռքերով գրկել
է Աստծո պարգևած որդուն՝ դառն ապրած ու կյանքը ողբալի ավարտած Ոստանիկ-
Մանուկին։
1968թ․ նկարիչների
տանը բացում է
ցուցահանդես, որտեղ
ներկայացնում
է վաղ և ամենաբեղուն
շրջանի աշխատանքները։
Ցուցահանդեսը
ապացուցեց, որ
հայ արվեստում կա
ազգային աշխարհաճանաչմամբ
և ժամանակակից
ոգով հզոր տաղանդ։
Այս ցուցադրությունից հետո նոր էտապ է
սկսվում։ Մինասը անդրադառնում է
բարդ պրոցեսների
գեղարվեստական
ձևերին՝ դրանով
հարստացնելով
արտահայտման լեզուն։ Խոշոր վրձնահարվածներին, մաքուր խիտ ներկերին գալիս են փոխարինելու
մանրակրկիտ մշակված ֆոնը և
հարուստ ֆակտուրան։ Ի
հայտ են գալիս կուբիզմի
սկզբունքներ։ Այս շրջանը կարելի է
կոչել անալիտիկ որոնումների շրջան, որի
արդյունքում ստեղծվել
են «Վարպետ Գևորգի դիմանկարը», «Ճրագով կինը», «Խաղ շախմատ» և այլն։

1971թ․ հրդեհը
խորը ցնցում էր
Մինասի համար, մեծ
 ողբերգություն,  նկարիչը
պատրաստվում էր
Փարիզում կայանալիք
անհատական ցուցահանդեսին։ Արվեստանոցում հավաքել էր իր լավագույն գործերը․․․ ՈՒ հայտնվեց
մոխրի առջև։

Ամեն ինչ
պետք էր նորից
սկսել։

Փոխվեց,   խիստ   փոխվեց   բնավորությունը։ Դարձավ մտախոհ,  զուսպ։  Հոգնած     տեսք
ուներ:
Կոտրվել էր։ Դա արտահայտվեց և
՛արտաքինում,
և՛
նկարներում։

Առաջին
նկարը <<Ինքնադիմանկարն>>
էր /1972թ․/։ Նկարում՝ նստած, հենված ձեռքին՝
նայում է իր սև
 նկարակալին։ Հետագա նկարներում էլ գերակշռում
է սևը:

Մինասը  ազգային   գեղանկարչություն   բերեց   ոչ   միայն   ինտենսիվ, թարմ  գունային
տեսողություն,
այլ ստեղծեց յուրահատուկ,
խորը, ժամանակակից
հայկական բնաշխարհի
կերպար,
դաժան լեռնային
երկրի կերպար։
Գույնը ամենասկզբունքային
դերն է խաղում նրա
արվեստում։ Նա
գույները կտավի
վրա դասակարգում
էր ներդաշնակորեն։

ԳԾԱՆԿԱՐ

Մինաս-գծանկարչի բացահայտումը
տեղի ունեցավ
1975թ․՝ նրա՝
հետմահու
ցուցահանդեսի ժամանակ, երբ  պարզ դարձավ, որ նրա  գծանկարները
սերտորեն կապված  են նրա   նկարչության հետ և
կարևոր է
 նրա կերպարվեստի
համակողմանի
գնահատականի համար։
Առաջին շրջանի աշխատանքները գրեթե չեն պահպանվել.  նկարիչը չէր պահում, ոչնչացնում էր։ Մի քանիսն ուղղակի պահպանվել են ընկերների մոտ։ Իր գծանկարչական աշխատանքները Մինասը ստեղծում
էր  տանը՝ ուշ    երեկոյան  կամ գիշերը: Հաճախ
շատ
գծանկարներ  հետո
դառնում էին գեղանկարներ։
Գծանկարչական
գործերը արված
են մատիտով, գրիչով,
ֆլոմաստերով, ածուխով,
սանգինայով, պաստելներով, գուաշով։ Այս նյութերով նա արտահայտել է
գույնի բարդ
միաձուլումը,
որը հնարավորություն է
տալիս
տեսնել գունային հարուստ աշխարհը և
     զգալ նրա հաղորդած
էքսպրեսիան։ Նկարչի
կոլորիտային շնորհը
արտահայտվել է
տոնային հարստությամբ,
նրա սև ու սպիտակ
թերթերի գեղանկարով
և գունային գծանկարի
աներևակայելի գեղեցկությամբ։ Նկարներում չկա արտաքին արտիստիզմ։ Նրանք այլ կերպ են գրավում։ Դա    կարծես նկարչի մտքի ու զգացողությունների կվինտէսսենցիա է։ Գծանկարներում
զգացվում է տրամադրության
նուրբ փոփոխություն,
մտքերի հոսք, լսվում են հիշողությունների թարթող հնչյունները ։
<<Նարեկացու ընթերցումը>>

գծանկարը արտահայտում  է  սերը  միջնադարի մեծ բանաստեղծի մեծ <<պարգևի>>
հանդեպ։ Տիրամայր
հիշեցնող գեղջկուհու
<<ՈՒնկնդիրը>>
Մինասն է։ <<Մատյան
ողբերգության>>
գլուխգործոցի
հավատամք պատգամող
մթնոլորտը խորհրդածության
է մղում նաև դիտողին։ Այս աշխատանքները ուղիղ ճանապարհ են բացում դեպի դիտողի
հոգին։ Գծանկարներում
արտահայտված են խոհերը երջանկության,
վշտի և ուրախության մասին, ապագայի և
    անցյալի մասին։ Մեր առջև բացվում է
հոգևոր աշխարհի խորությունը՝ բարդ ու պոետիկ, որտեղ էլ արտացոլվում  են
 նկարչի հոգեկան
 ուժն
ու վեհությունը։
Գծանկարներում
մեծ թիվ են կազմում
դիմանկարները։
Հիանալի
գործ է <<Ինքնադիմանկարը
որդիների հետ>>
կտավը, ուր հայրը
և տղաները միասին
կազմում են մեկ
ընդհանուր հոգևոր
միասնություն՝
արտահայտված և՛ հուզականորեն,  և՛ կոմպոզիցիոն։  Կտավը
 ստեղծված
է գեղանկարչական  անորսալի
 նրբություններով,
կոնտրաստային
լուսաստվերներով։
Լույսը սահում
է մտերմիկ մարդկանց
դեմքերով՝ ավելի
ուժեղացնելով նրանց   հոգևոր կապվածությունը։ Գայանեի
 պատմելով՝ նկարը արված  է ամանորի
գիշերը, շատ արագ։
Հոգևոր ընդհանրության
և մարդկային գեղեցիկ
հարաբերությունների, մարդկային փոխադարձ վստահության շնչով են լցված <<Գայանեի
դիմանկարը>> և
<<Երկուսով>> նկարները։
Կան շատ ճեպանկարներ, որոնցում
 երևում է  կնոջ՝ Գայանեի կերպարը, որտեղ արտացոլվել
 է  հայ կնոջ   յուրահատուկ   գեղեցկության գծերը։
Գայանեի կերպարը
պոետիկորեն վերածվում
է կանացիության
հավերժական կերպարի։ «Մտորում»
 նկարում
 Գայանեն օժտված է  ներքին
ուժով, ազնվականությամբ
և մաքրությամբ։
«Կժով աղջիկը» նկարում
Գայանեն ներկայացված
է թեթև տխրությամբ,
նրբությամբ և երազկոտությամբ։
Հետաքրքիր է, որ
Մինասի կանացի
կերպարները մինչև
նրան  հանդիպելը
կրում էին իրենց
մեջ Գայանեին բնորոշ
հատուկ երգեցիկ
մտածկոտություն։
Նկարչի գծանկարը
թույլ է տալիս
ավելի խորը գնահատել
նրա արվեստի բանաստեղծականությունը,
դրամատիզմը և նաև
այն միջավայրի
պատկերը, որտեղ
ստեղծագործում
էր նա։ Բարձր բազկաթոռները,
հին լուսավառը,
արվեստանոցի բազրիքը
սահուն մտնում
են կոմպոզիցիայի
մեջ և ռոմանտիկ
հուզական նոտա
հաղորդում իր կտավների մարդկանց
 հոգևոր կյանքին։
 «Հիշողություն    պատերազմի
մասին» կտավում
նկարիչը պատկերել
է իր ծնողներին՝
լցված հիշողությունների
վշտով, նրանք նստած
են նավթավառի լույսով
թույլ լուսավորված
սեղանի առջև։ Մոր
թույլ ձեռքը կիսով չափ փակել է  որդու լուսանկարը։ Սահուն շտրիխներով կատարված
մոր ֆիգուրից անցում է
արել   հոր  սուր և  ծակող կերպարին։  Առանձնակի վերաբերմունք
ես տեսնում   նաև
ճարտարապետական
դետալների նկատմամբ։
Բացի ֆիգուրներից
հուզականորեն կերտվածված նաև այդ
դետալները, որոնք թրթռում
են հուզական
.....ծանրությամբ։
Այդպիսի աշխատանքներ
են <<Աղբյուրի
մոտ>>, <<Գյուղական
մոտիվ>> նկարները, որոնք արված են  ստվերների թավշյա
խորությամբ
հեղեղված նուրբ
տոներով (իտալական մատիտ) ։ Եվ այս ամենը
նորից նկարին տալիս
է յուրահատուկ կոլորիտ։

Նկարիչն իր գծանկարները ստորագրում էր միայն   այն   ժամանակ, երբ  գտնում  էր, որ նրանք
արժեն դրան։
Գծանկարչական
աշխատանքներից
են՝ «Իմ մայրը», «Պատշգամբում»,
«Տեսիլ»,  «Զրույց»,  «Նարեկացու
ընթերցում», «Ինքնադիմանկար»,
«Սարյանի դիմանկարը», «Աղբյուրի մոտ», «Գայանեն հայելու առաջ»,
«Ծնողներ», «Վիշտ», «Սպասում» և այլն։

ԲԵՄԱԿԱՆ
ՁԵՎԱՎՈՐՈՒՄ

1962թ․ Մինասը անսպասելիորեն  անդրադառնում  է  թատերական նկարչությանը։
Դա երևի թե պայմանավորված էր  նրանով, որ  60- ականներին նոր շունչ էր   ստացել
թատերական
արվեստը ոչ միայն
Մոսկվայում, Լենինգրադում,
այլ նաև Երևանում։
1962թ-ին  Երևանի       օպերային  թատրոնի գլխավոր        բալետմայստեր նշանակված Եվգենի
Չանգան սկսեց փնտրել
ու գունապաշտ նկարչին
գտնելով՝ անմիջապես
ոգևորված՝ հրավիրեց
համագործակցելու։
ԵՎ արագ ծնվեցին
ձևավորումներ՝
այնքան ինքնօրինակ ու սքանչելի, որ կարծես Մինասը վաղուց արդեն  այդ ասպարեզի
փորձառու վարպետն էր։ Երաժշտության  ոգուց  բխած բեմական <<պատկերները>>
լուսագունային
շլացուցիչ թարմություն
ավետեցին։ Նույնպիսի
ոգեշնչմամբ Մինասը
ձևավորեց 12 ներկայացում  և հաճախ ինքն էլ անձամբ   ուղղակի բեմում նկարում էր պաստառները՝ մինչև գունային ամփոփվածության  ու կատարելության հասնելը։
Բեմի տարածքը Մինասը տեսնում էր իբրև
մի հսկա կտավ, ուր տեղափոխում էր իր հնչուն գունաշխարհը։ Նա խորապես գիտակցում էր, թե ինչ նորություն է
բերում թատրոն և
հատկապես ուրախանում էր, որ ժողովուրդը պետք է
համատեղ դիտեր իր պատկերները։
Բացառիկ  էր  Ալ․ Սպենդիարյանի «Ալմաստ»  օպերայի ձևավորումը։  Սարյանական
ձևավորումից պահպանվել
էին միայն զգեստները։
Որպես նոր բեմադրության
նկարիչ՝ Սարյանի
առաջարկությամբ
նշանակվում է Մինասը։
ԵՎ վարպետի վստահությունը
լիովին արդարացվում
է։ Ի դեպ, <<Ալմաստի>>
ձևավորումը Մինասը կատարում
է նաև Նովոսիբիրսկի օպերային թատրոնում։

Մինասի
բեմանկարչության
գագաթը դարձավ
Ա․Խաչատրյանի
«Գայանեն»։ Մեր
բալետային թատրոնը   հեքիաթային գույների    նման  շքահանդես չէր տեսել։ Հիացած
հանդիսատեսը ոտքի էր ելնում, ծափահարում, և
այդ ոգևորությունը, ինչպես պատմում
է նկարչի
գործընկերը՝ Հ․Հակոբյանը,
կրկնությունը
դարձավ Փարիզում
Գառզուի ստեղծած բալետային ձևավորման ցնցող տպավորության։

Մինասի  «Գայանեն», երբ   արդեն   ինքը  չկար, նկարիչ Ռոբերտ Էլիբեկյանի
օգնությամբ փայլեց     նաև Մոսկվայում, Սոֆիայում, Գդանսկում...
Օպերայից
 բացի, Մինասը հրավիրվել էր  նաև Գ. Սունդուկյանի անվան թատրոն, Լենինական,«Հայֆիլմ»
կինոստուդիա։
Ցավոք, այդտեղ
իրականացրած ձևավորումների
լուսանկարները
մեզ չեն հասել։
... Իմ սրտին  մոտ է
 Մինասի վառվռուն  ու  զորեղ խառնվածքը։ Իբրև սիմվոլիկ
ներշնչմամբ  ապրող  արվեստագետ՝
 նա տառացիորեն թատերական աշխարհ
ներխուժեց իր խորն  ու ինքնատիպ հղացումներով։ Նա   բեմական նկարչություն
ներբերեց իր սիմֆոնիզմը։ Մինասի արվեստում միահյուսված են ազգայինն  ու արդիականը
 ամենալայն իմաստով։
Անսպառ
 հարուստ  է   նրա երևակայությունը։   Ինձ՝ վճիտ ու հագեցած գույներին
կրքոտ սիրահարված կոմպոզիտորիս, վերին աստիճանի հոգեհարազատ է
«Գայանե» բալետի
նոր, իմ երաժշտությանը
համահունչ նկարչական
ձևավորումը։
Ա. Խաչատրյան

Երաժշտական
 և   դրամատիկ   թատրոնը
 հիանալի
 բեմ  դարձավ՝ արտահայտելու նոր գեղարվեստական
մտածողություն։
Բեմը նոր հնարավորություններ
բացեց նկարչի առջև։
Այստեղ կտավի կոլորիտային
կազմակերպումը
անհրաժեշտ էր համապատասխանեցնել
բեմական տարածության
գույների և ծավալների
հաջորդականությանը։

Թատրոնը
լայնացնում է ծավալներն
ու սահմանները։
Դեկորատորը իր
գեղարվեստական
սկզբունքները
բերում է բեմ, որտեղ
թատերական գործողություն է,
շարժում և երաժշտություն, պար և
բեմական խոսք։ Եվ  այստեղ
Մինասը կարողացավ ասել նոր խոսք։  Նրա դեկորացիաները
 մնում  են հայկական  ( և
ոչ միայն հայկական) բեմական արվեստի գլուխգործոցներ։

·
1962 թ.
Երեք բալետ-նովել՝
«Տիկնիկների աշխարհում»,
«Իսպանուհին. Բոլերո», «Նեգրական թաղամաս»
·
Ս. Պրոկոֆևի
«Մոխրոտիկը»
·
1963թ. «Երեք բալետ-պոեմ»
·
1964թ. Ալ. Սպենդիարյանի
«Երեք արմավենի»,
Ա. Բաբաջանյանի
«Հերոսական բալլադ»,
Էդ. Հովհաննիսյանի «Երկնագույն
նոկտյուրն»
·
1966թ.Գր.
Հախինյանի «Երեք –բալետ-բալլադ» («Լոռեցի Սաքո»,
«Ախթամար»,
«ՈՒռենի»)
·
1966թ. Ավ. Տերտերյանի
«Հրե օղակ» և
«Արա գեղեցիկ»

ՈՐՄՆԱՆԿԱՐ

Որմնանկարչությունը
նորահայտ երևույթ
էր արդի հայկական
կերպարվեստում։
Մինասի ստեղծագործության
 այդ ճյուղը արագ  ծաղկեց  իր կյանքի վերջին
 չորս  տարում։
Մինասը
իր որմնանկարները
ստեղծել է 1970-1974 թվականներին։
Նրա ամենաքնարական այդ գործերում
( ավելի
 քան չորս  հարյուր  քառակուսի մետր կազմող
թվով քսան
 որմնանկար) հնչում են իր ամենախաղաղ ու երջանիկ օրերի ղողանջները։
Պատկերացրեք՝ քաղաքի աղմուկից հեռու, գյուղական ակումբների ու գործարանային
ճաշարանների լռության
մեջ նա աշխատում
էր առանց նկատելի
ճիգի, զգացումները
գույներին ու գծերին էին հաղորդվում անվրդով, խաղաղ և
գլխավորը՝ երբեք չէին այլափոխվում։
Մինչդեռ արվեստանոցում
աշխատելիս, ինչ-ինչ
հանդիպումներից
խռովված, լարված,
անհանգիստ հոգեվիճակներում
ավարտի հասցված
կտավները երբեմն ենթարկում էր իրեն
ոչ միշտ բավարարող փոփոխության։
Մինասի
նախնական էսքիզներով
հաստատված որմնանկարները
մայր ժողովրդի
անցյալ ու ներկա կյանքի՝ իրեն սրտամոտ կենսուրախ ու ցավահույզ էջեր դրոշմող
մտահղացումներ են։ Աղբյուրի
 նման  բխող  թեմաները իրականանում էին պատկերման
ձևերի
ու բովանդակության
միաձույլ ներդաշնակմամբ։
Դրանց գունագծային
մթնոլորտը հագեցված
է այնպիսի ջերմությամբ,
որ թվում է՝ ոչ
թե նկար ես նայում,
այլ երգ ես ունկնդրում,
կոմիտասյան երգ:
Երևանում, Գյումրիում, Վահրամաբերդ
գյուղում
ստեղծել է թվով
20 որմնանկարներ։1988 թվականին Սպիտակի
երկրաշարժի պատճառով
որմնանկարները կրում են մասնակի կորուստներ։     Փլուզվում
 կամ  վթարային
 են դառնում այն շենքերը, որտեղ գտնվում են որմնանկարները։
Որոշ
որմնանկարներ
երկրաշարժից փրկված
շենքերի պատերից
հանվել են արտասահմանյան
մասնագետների
մասնակցությամբ
և տեղափոխվել Գյումրիի
 թատրոն, Մինասի
ջաջուռյան թանգարան,
Երևանի վարչապետարանի
շենք և <<Զվարթնոց>>
օդանավակայանի
մուտքասրահ...

·
«Ջուլհակուհիներ»
(1970) որմնանկարը այժմ
գտնվում է Երևանի
Զվարթնոց միջազգային
 օդանավակայանում: Նկարը վնասվել էր   Գյումրիում՝   Սպիտակի երկրաշարժի
ժամանակ,
հետագայում տեղափոխվել
և վերականգնվել
է  Զվարթնոց օդանավակայանում:
·
Երկրաշարժից անմիջապես հետո կործանումից փրկվում է
«Անալիտիկ սարք» գործարանի
 ճաշարանում
 արված «Աղբյուրի
 մոտ»  որմնանկարը, որը Բուլղարիայից
հրավիրված մասնագետները
հաջողությամբ
տեղափոխում են
Գյումրի քաղաքի
թատրոնի շենք։
·
Ազատան
գյուղի մշակույթի
տան <<Լեռներում>>
որմնանկարը  լավագույնս
պահպանված է։
·
«Հայաստան» որմնանկարը
գտնվում է Վահրամաբերդ
գյուղի նախկին մշակույթի տան առաջին հարկում։ Շենքից պահպանվել է
միայն այն պատը, որտեղ գտնվում է որմնանկարը։

·
«Էլեկտրասարք» գործարանում
գտնվում են Մինասի
4 որմնանկարները
(«Թորոս
Ռոսլինի ծնունդը», «Երկանք», «Գորգ
են գործում», «Խաչքարի
մոտ»)։ Գործարանի շենքը տուժել է
երկրաշարժից։
·
Գյումրու
նախկին Գալվանոմետրերի
գործարանի հիմնական
մասնաշենքում
են գտնվում
են Մինասի ևս 3 որմնանկարներ,
այդ թվում «Հայաստանի լեռներում» որմնանկարը:
·
Գյումրու նախկին «Ստրոմմաշինա» (ներկայիս «Քարհատ մեքենա») գործարանի ճաշարանի շենքում են գտնվում երկու որմնանկարներ:
·
Բացառությամբ
«Աղբյուրի
մոտ»
և «Լեռներում» որմնանկարների,
մնացած որմնանկարները
գտնվում են աղետալի
վիճակում և ոչնչացման
եզրին են։ 2009 թվականին «Թորոս
Ռոսլինի ծնունդը» որմնանկարը
իտալացի մասնագետների
կողմից հաջողությամբ տեղափոխվում է
Ջաջուռ գյուղի Մինասի թանգարանը։
·
2010 թվականի
հունիսից  Գյումրիի էլեկտրատեխնիկական
գործարանի ճաշարանից կրկին իտալացի
մասնագետների
օգնությամբ սկսվում են «Խաչքարի մոտ» և «Հանդիպում» որմնանկարների տեղափոխումը և ռեստավրացիան: Նոյեմբերին այդ որմնանկարները տեղափոխվում են
 ՀՀ   կառավարության շենք։

 ԵՐԿՐՈՐԴ
ՓՈՒԼ

Դասի
սկզբում ակտիվ
հարցումներով
վերհիշում են նկարչի
կյանքն ու ստեղծագործությունները։
Հետո ուսուցիչը
ներկայացնում
է նկարչի ամենահայտնի
նկարներից, և երեխաները
փորձում են արտանկարել։

Այս  փուլը կարող է ունենալ լրացուցիչ  դասաժամ, որի ժամանակ երեխաները կաշխատեն
տարբեր նյութերով և
կստեղծեն
ավելի շատ նկարներ։

 ԵՐՐՈՐԴ  ՓՈՒԼ

Այս  փուլում  երեխաներին  տրվում  է  ազատ ստեղծագործելու հնարավորություն՝
փորձելով վերարտադրել արդեն    ծանոթ նկարչի ոճը, գույները, մտածողությունը,
հույզերը։ Այս  փուլը ևս  իր շարունակությունը կարող  է   ունենալ    լրացուցիչ
դասաժամերին:

 ԵԶՐԱԿԱՑՈՒԹՅՈՒՆ

Երեխան
նկարում է, որովհետև
չի կարող չնկարել, և սա
է մանկան ստեղծագործելու ամենամեծ
առանձնահատկությունը։
Այստեղ նա  հավասարվում
է մեծանուն  նկարիչներին։ Այս ճանապարհին երեխաայի
համար  շատ կարևոր է
  մեծանուն
նկարիչների հետ ծանոթացումը։ Պարբերաբար անդրադարձը նրանց
լրացուցիչ   դասաժամերին
կազդի  երեխայի հոգու վրա  այնպես,
որ   նրա մեջ  կամա
թե     ակամա  կառաջացնա
գեղեցիկի հանդեպ նուրբ
զգացողություն և   իրեն
շրջապատող   ցանկացած առարկայի մեջ նա  կկարողանա  տեսնել գեղեցիկը, անկրկնելին,
կկարողանա համարձակ երևակայել և
 երևակայածը
 բերել արվեստ։
Այսպիսի  դասաժամերը  առիթ են  զարգացնելու    ուսուցչի  գիտելիքներն
ու  բարձրացնել
նաև  ուսուցման որակը,
համընթաց քայլել
ժամանակակից աշխարհի
առաջընթացի հետ,
իսկ աշակերտին՝
ստանալու լիարժեք
տեղեկություն
տվյալ արվեստագետի
մասին, հնարավորություն
է տալիս նրան վերլուծություն
անել, դասեր քաղել,
նպատակին հասնելու ուղիներ սովորել, լավ ու ճշմարիտ մարդ մեծանալ։
Այս դասերը իրենց մեջ ներառում են ժամանակակից դասավանդման մեթոդներից ՝ ակտիվ
ուսուցումը, որն
էլ կիրառվում է
մի քանի փուլերով։
Սկզբում նյութը ներկայացնում
է ուսուցիչը։ Դասի
վերջում կատարում
հարցում։ Ակնկալվում
է աշակերտի՝ իր
լրացումներով,
տեսակետներով,
վերլուծություններով հարստացրած
պատասխանը:
 Արդեն
երկրորդ, երրորդ
ժամերին աշակերտը
ակտիվ մասնակցություն է
ցուցաբերում և՛ պրակտիկ, և՛ ճանաչողական առումով, որը
զարգացնում է աշակերտի
մտածողությունը,
ճանաչողությունը,
հիշողությունը։
Արվեստագետին
դիտողական     և  լսողական միջոցներով ծանոթանալուց   հետո   անցնում
է
կատարվում պրակտիկային։
Աշակերտը նկարում
է նկարչի մի քանի
հայտնի նկարներ,
այս անգամ իր միջով
անցկացնելով նրա
մտածողությունը,
գույները, սկզբունքները և
այլն։ Երբ այս ամենը ինչ -որ   չափով դառնում է
նաև իրենը, գալիս է հաջորդ
փուլը, որտեղ արդեն
աշակերտը ազատորեն
ստեղծագործում
է՝ կիրառելով
ստացած
 նոր գիտելիքներն ու տպավորությունները։ Այս ամենին հաջորդում  են  լրացուցիչ
դասաժամերը, որոնք  առաջարկում է
     ուսուցիչը, կամ շատ հաճախ ինչպես որ լինում է՝ աշակերտները։ Լրացուցիչ   դասաժամերը իրենց    հետ    բերում  են  մի  ուրիշ ազատություն,
որին
սիրահաիվում է
աշակերտը։ Այս
ամենին հաջորդում
է ցուցադրությունը
դպրոցում, կամ այլ տեղ, որն էլ լցնում է
աշակերտի սիրտը բերկրանքով, հաղթանակով,
երախտագիտությամբ։
Այս
ամենից հետո մենք
ունենում ենք ավելի
զարգացած աշակերտ,
որովհետև ուսուցմանը հետևում  է զարգացումը, իսկ   մարդը   զարգանում  է  գործունեության  մեջ։
Թեմայի
մատուցման մեջ
օգտագործվում
են ոչ ավանդական
ուսուցման ձևեր,
որոնցից     են   իլյուստրատիվ մեթոդները ( ֆիլմեր, սլայդներ, ցուցադրություններ և
այլն), խմբային
աշխատանքը (երբ
մի խումբ աշակերտներ
ստեղծում են կա՛մ կտավ,
կա՛մ նկարչին բնորոշող պաստառ/։
Այս ամենի
արդյունքում կունենանք՝
․ Որակյալ ուսուցման խթանում:
․ ՈՒսուցչի
վարպետության
բարձրացում:

․ Աշակերտի
ճանաչողական ակտիվության
բարձրացում:
․ Աշակերտի
ինքնագործունեության
խթանում:
․ Աշակերտի
ազգային արժանապատվության
գիտակցում:
․ Ստեղծագործական
մտածելակերպի
զարգացում:
․ Գեղագիտական
բարձր չափանիշների
ձևավորում:
․ Աշակերտի
անհատական, յուրահատուկ
հնարավորությունների
բացահայտում:
․ Դիտողականության,
հիշողության, մտածողության
զարգացում:
              ․ Դասավանդվող
առարկայի վարկանիշի
բարձրացում
Այսօր     համակարգիչը   տալիս  է  լայն հնարավորություն
 խորը և
բազմակողմանիորեն
ուսումնասիրել
նյութը, հարստացնել
գիտելիքները նոր
ու հետաքրքիր տեղեկություններով։ Նախկինում
 այս ամենին ձգտող ուսուցիչը
 կարող էր իր իմացությունը
հարստացնել գրականությամբ՝ գրադարաններում,
 որը շատ  երկար և
աշխատատար գործընթաց
էր։ Մեր օրերում օգնում է
տեղեկատվական
տեխնոլոգիաները։ Նրա միջոցով
ուսուցիչն
ու աշակերտը կարող
են մասնակցել բազմաթիվ
միջոցառումների,
դասախոսությունների,
 ֆորումների, ցուցահանդեսների, մրցույթների։ Եվ,  ի վերջո, այս ամենը կարող են կազմակերպել նաև իրենք։
Մանկավարժական
վարպետությունը
գալիս է ոչ միանգամից,
այլ ամենօրյա քրտնաջան աշխատանքի պրոցեսում։ ՈՒսուցիչը
 պետք  է
 անընդհատ  աշխատի իր վրա, տիրապետի
նոր մեթոդների,
սովորի առաջավոր
փորձը։ Այդ ժամանակ
մանկավարժությունը դառնում է
արվեստ, հեշտ
ու սիրելի։ Ճիշտ է
նշել Դենի Դիդրոն, որ եթե ինչ - որ երկիր կարողանա  իր քաղաքացուն սովորեցնել նկարել այնպես, ինչպես գրել ու կարդալ
է սովրեցնում, ապա այդ երկիրը աշխահում կգրավի առաջին տեղը իր տեխնիկայի,
գիտության և մշակույթի
զարգացածությամբ։
Այս գաղափարը  կրող
մանկավարժը երկրին կտա  ապագա հզոր սերունդ։

 ԳՐԱԿԱՆՈՒԹՅԱՆ
ՑԱՆԿ

Ս. ԿԱՊԼԱՆՈՎԱ
— «ՄԻՆԱՍ ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ.ԳՐԱՖԻԿԱ»
/ՄՈՍԿՎԱ, ՍՈՎԵՏՍԿԻ
ԽՈՒԴՈԺՆԻԿ, 1987թ․/
Շ . ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ
— « ՄԻՆԱՍ ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ»
/«ՃԱՆԱՉԻՐ
ԵՎ ՍԻՐԻՐ», ԵՐԵՎԱՆ
2012թ․/
ՖԻԼՄ՝
« ՄԻՆԱՍԻ
              ԱՌԵՂԾՎԱԾԸ»
/ՄԱՍ 1,2,3 / https://www.youtube.com/watch?v=2qe8Aabj788
ՖԻԼՄ՝
«ԻՄ ԽԻՂՃՆ ԻՄ ՆԿԱՐՆԵՐՆ
ԵՆ»
/ՌԵԺ. Է. ԼԱԶԱՐՅԱՆ,
2012թ/ https://www.youtube.com/watch?v=PCe62gv0jrw
ՖԻԼՄ՝
«ԺԱՄԱՆԱԿԻ ՎԿԱՆ»
https://www.youtube.com/watch?v=lBo4P-iImNk
ՖԻԼՄ՝
« ՆԿԱՐԻՉԸ»
/ՌԵԺ. ԱՐ. ՆԱԽՇՔԱՐՅԱՆ
2015թ/․ https://www.youtube.com/watch?v=yVOeqsaAdV4
«ՄԻՆԱՍԸ
  ՆԿԱՐՉԱԿԱՆ ԱՇԽԱՐՀՈՒՄ
ԵՐԵՎՈՒՅԹ Է»
/«ՄՇԱԿՈՒՅԹ».
ՀՈԴՎԱԾ/ https://www.panorama.am/am/news/2015/07/20/m- avetisyan/9785
«ԳՈՒՅՆԵՐ
ԿԵՐՏՈՂԸ»
/«ՄՇԱԿՈՒՅԹ», ՀՈԴՎԱԾ/
«ՍԻՄՖՈՆԻԿ
 ՇՆՉԱՌՈՒԹՅԱՄԲ
 ՆԿԱՐԻՉԸ»
/« ՏՈՂԵՐԻՑ
ԴՈՒՐՍ», ՀՈԴՎԱԾ/
https://vstrokax.net/kultura/minas-avetisyan- hudozhnik/
«ՄԻՆԱՍ
ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ ՈՐՄՆԱՆԿԱՐՆԵՐԸ»
/ՇԱՀԵՆ
ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ ՀԵՌՈՒՍՏԱՀԱՂՈՐԴՈՒՄ/
https://www.facebook.com/MinasAvetisyan1928/

Скачано
с www.znanio.ru

file_name: Մինաս-Ավետիսյան-Էլ-ձեռնարկ-2-converted.docx

alt: ԷԼԵԿՏՐՈՆԱՅԻՆ ՁԵՌՆԱՐԿ /Դ Ա ՍԱՎԱՆԴՄԱՆ ՄԵԹՈԴԱԲԱՆՈՒԹՅՈՒՆ/ ԹԵՄԱ ԵՍ ՄԻՆԱՍՆ ԵՄ -2019-

alt: ԲՈՎԱՆԴԱԿՈՒԹՅՈՒՆ ԴԱՍԻ ՆՊԱՏԱԿԸ /էջ ․ 3/ ԱՌԱՋԻՆ ՓՈՒԼ /էջ ․ 4-29/ ԿԵՆՍԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆԸ /էջ . 4-5/ ՄԻՆԱՍԸ՝ ՀԱԿԱՊԵՏԱԿԱՆ ԳՈՐԾԻՉ /էջ . 5-6/ «ԽԱՉՎԱԾԸ ԴՈՒՔ ԵՔ…» /էջ…

alt: ԴԱՍԻ ՆՊԱՏԱԿԸ · Կոլեկտիվ աշխատանքի միջոցով /նկարչի կյանքի և գործունեության մասին անհրաժեշտ նյութերի ձեռքերում և նյութի մատուցում, տեղեկույթի թարգմանություն,նկարների արտանկարում, էլեկտրոնային ձեռնարկի ստեղծում/, դասի վարումը…

alt: ԱՌԱՋԻՆ ՓՈՒԼ Ուսուցիչը ներկայացնում է նկարչի կյանքն ու ստեղծագործությունը։ Դասի ավարտին կատարում է թեթևակի հարցում։ ԿԵՆՍԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆԸ Մինաս Ավետիսյանը ծնվել է 1928 թվականին Ջաջուռ գյուղում (այժմ`…

alt: · Դառնում է ՍՍՀՄ նկարիչների միության անդամ։ Մինասի արվեստը, նկարները սկզբում սուր քննադատության են հանդիպում: Հիասթափված և թևաթափ նկարչին կրկին ուժ և ստեղծագործելու առիթ է…

alt: Սարսափելին առջևում էր. 1972թ ․ Հունվարի 1-ի լույս 2-ի գիշերը հրդեհ է բռնկվում նկարչի արվեստանոցում, և այրվում են այնտեղ հավաքված բոլոր գործերը, այդ թվում նաև…

alt: «ԽԱՉՎԱԾԸ ԴՈՒՔ ԵՔ…» « …Նկարչի տանը ցուցադրված էր «Խաչելություն» կտավը: Շատերն էին խմբվում նկարի առաջ, դատողություններ անում, դժգոհում կամ հիանում: Մինասը մտահոգ կանգնած էր անկյունում:…

alt: 20 տարի անց ՝1992թ. ՝ Անկախության հռչակումից հետո, ՆԳՆ Վանո Սիրադեղյանի նախաձեռնությանմբ վերսկսվեց մահվան գործի քննությունը և պարզվեց, որ նկարչին վրաերթի ենթարկած վարորդը ամենևին էլ…

alt: ՈՒՄ ԷՐ ԽԱՆԳԱՐՈՒՄ ՄԻՆԱՍԸ Մի առիթով նկարիչն ասել է.«ԼԵՆԻՆԸ ԱՊՈԼՈՆԸ ՉԷ, ՈՐ ԵՍ ԻՐԵՆ ՆԿԱՐԵՄ»: Մինասի՝ ժամանակի գաղափարախոսությանը չենթարկվող տեսակը ենթակա էր մեկուսացման: Պարզաբանենք. 1972թ.…

alt: ՀԵՏՄԱՀՈՒ ՑՈՒՑԱՀԱՆԴԵՍՆԵՐ ԵՎ ՄՐՑԱՆԱԿՆԵՐ 1975թ ․ Արժանանում է ՀԽՍՀ Պետական մրցանակի։ 1976թ ․ Գդանսկի (Լեհաստան) Օպերա Բալտիսկի թատրոնում բեմադրվում է Արամ Խաչատրյանի «Գայանե» (նկարչական ձևավորումը…

alt: Աշխարհի մեջ անոր պես նկարիչ քիչ կա, եթե ըսեմ չկա, հավատացեք: Ի՜նչ զորավոր է, հայկական է, հին ու բոլորովին նոր: Զարմանալի է… Վիլյամ Սարոյան Մինասն…

alt: « Նարեկացու ընթերցումը » գծանկարը արտահայտում է սերը միջնադարի մեծ բանաստեղծի մեծ « պարգև » հանդեպ: Տիրամայր հիշեցնող գեղջկուհու « ուկնդիր ը» Մինասն է: «…

alt: ՄԻՆԱՍԻՆ Քնած ես իմ մեջ, ես չգիտեի: Երբ որ արթնության դռնից ներս մտա, Տնակը դատարկ գտա ներկերի: Դու տանտեր էիր, ես էի հյուրը, Տաքացավ հոգիս…

alt: ՍՏԵՂԾԱԳՈՐԾՈՒԹՅՈՒՆԸ Մինասի նախապատմությունը բոլոր իսկական արվեստագետների նախապատմությունների նման երկար է ու տառապալից, որովհետև այն դժվարին ճանապարհորդություն էր դեպի ճանաչումն ու արվեստի նոր հաղթանակ։ Նա եկավ…

alt: որմնանկարչություն, բեմանկարչություն և այլն ։ ԳԵՂԱՆԿԱՐ Գույնը նրա տարերքն էր։ Նրա ներկապնակում գերակշռում են կարմիրը, կապույտը, նարնջագույնը, դեղինը ․․․ Ամենաարտահայտիչը հենց ինքն է բնութագրում իր…

alt: Առանձնակի հետաքրքրություն է ներկայացնում ջաջուռյան պատկերաշարը։ « Ջաջուռը, Հայաստանն ինձ համար բարություն են, կամք , և ես նրանց հետ վարվում եմ այնպես, ինչպես իմ խղճի…

alt: <<Ջաջուռ>> բնանկարը սինթեզն է այն առավել արժեքավորի, որ նկարիչը ձեռք է բերել բնությունը պատկերող իր բազմաթիվ կտավներում։ Ասում են ՝ եթե Մինասը նկարած լիներ միայն…

alt: Շատ տարբեր են նրա ստեղծած դիմանկարները։ Մարդկանց պատկերել է սիմվոլիզմի հասնող հնչողությամբ։ Այստեղ նա մենակ է մնում իր ներքին անհանգստությունների հետ։ Սա միակ ժանրն է,…

alt: 1960 թվականին անհատական ցուցահանդեսից հետո նրա արվեստի մասին կարծիքները հակասական էին։ Որոշ արվեստաբաններ թերահավատորեն էին նայում Մինասի աշխատանքներին, մյուսները գիտեին, որ կա նկարիչ ով ուն…

alt: երկնագույն, լազուրից ՝ սև, բաց դեղինից ՝ կարմիր, բոլոր կարմիր տոները տեղ երը ը զիջոմ են մոխրագույնին և շագանակագույնին ՝ ստեղծելով գունային հետքեր և հարթություններ։…

alt: 1971թ ․ հրդեհը խորը ցնցում էր Մինասի համար , մեծ ողբերգություն , նկարիչը պատրաստվում էր Փարիզում կայանալիք անհատական ցուցահանդեսին։ Արվեստանոցում հավաքել էր իր լավագույն գործերը…

alt: ԳԾԱՆԿԱՐ Մինաս -գ ծանկար չ ի բացահայտումը տեղի ունեցավ 1975թ ․ ՝ նրա ՝ հետմահու ցուցահանդեսի ժամանակ , երբ պարզ դարձավ, որ նրա գծանկարները սերտորեն…

alt: գիշերը, շատ արագ։ Հոգևոր ընդհանրության և մարդկային գեղեցիկ հարաբերությունների, մարդկային փոխադարձ վստահության շնչով են լցված <<Գայանեի դիմանկարը>> և <<Երկուսով>> նկարները։ Կան շատ ճեպանկարներ, որոնցում երևում…

alt: Նկարիչն իր գծանկարները ստորագրում էր միայն այն ժամանակ, երբ գտնում էր, որ նրանք արժեն դրան։ Գծանկարչական աշխատանքներից են՝ « Իմ մայրը » , « Պատշգամբում…

alt: ԲԵՄԱԿԱՆ ՁԵՎԱՎՈՐՈՒՄ 1962թ ․ Մինասը անսպասելիորեն անդրադառնում է թատերական նկարչությանը։ Դա երևի թե պայմանավորված էր նրանով, որ 60- ականներին նոր շունչ էր ստացել թատերական արվեստը…

alt: Մինասի բեմանկարչության գագաթը դարձավ Ա ․ Խաչատրյանի «Գայանեն»։ Մեր բալետային թատրոնը հեքիաթային գույների նման շքահանդես չէր տեսել։ Հիացած հանդիսատեսը ոտքի էր ելնում, ծափահարում, և այդ…

alt: «Գայանե» բալետի նոր, իմ երաժշտությանը համահունչ նկարչական ձևավորումը։ Ա. Խաչատրյան Երաժշտական և դրամատիկ թատրոնը հիանալի բեմ դարձավ՝ արտահայտելու նոր գեղարվեստական մտածողություն։ Բեմը նոր հնարավորություններ բացեց…

alt: ՈՐՄՆԱՆԿԱՐ Որմնանկարչությունը նորահայտ երևույթ էր արդի հայկական կերպարվեստում։ Մինասի ստեղծագործության այդ ճյուղը արագ ծաղկեց իր կյանքի վերջին չորս տարում։ Մինասը իր որմնանկարները ստեղծել է 1970-1974…

alt: · « Էլեկտրասարք » գործարանում գտնվում են Մինասի 4 որմնանկարները ( « Թորոս Ռոսլինի ծնունդը » , « Երկանք » , « Գորգ են գործու…

alt: ԵՐԿՐՈՐԴ ՓՈՒԼ Դասի սկզբում ակտիվ հարցումներով վերհիշում են նկարչի կյանքն ու ստեղծագործությունները։ Հետո ուսուցիչը ներկայացնում է նկարչի ամենահայտնի նկարներից , և երեխաները փորձում են արտանկարել։

alt: Այս փուլը կարող է ունենալ լրացուցիչ դասաժամ, որի ժամանակ երեխաները կ աշխատե ն տարբեր նյութերով և կ ստեղծեն ավելի շատ նկարներ։

alt: ԵՐՐՈՐԴ ՓՈՒԼ Այս փուլում երեխաներին տրվում է ազատ ստեղծագործելու հնարավորություն՝ փորձելով վերարտադրել արդեն ծանոթ նկարչի ոճը, գույները, մտածողությունը, հույզերը։ Այս փուլը ևս իր շարունակությունը կարող…

alt: ԵԶՐԱԿԱՑՈՒԹՅՈՒՆ Երեխան նկարում է, որովհետև չի կարող չնկարել , և սա է մա ն կան ստեղծագործ ելու ամենամեծ առանձնահատկությունը։ Այստեղ նա հավասար վում է մեծանուն…

alt: ․ Աշակերտի ճանաչողական ակտիվության բարձրացում: ․ Աշակերտի ինքնագործունեության խթանում: ․ Աշակերտի ազգային արժանապատվության գիտակցում: ․ Ստեղծագործական մտածելակերպի զարգացում: ․ Գեղագիտական բարձր չափանիշների ձևավորում: ․ Աշակերտի…

title: Մինաս Ավետիսյան


extracted_text:
Муниципальное
автономное общеобразовательное учреждение
«Школа №7 для
обучающихся с ограниченными возможностями здоровья»
г. Березники
Пермского края

РАССМОТРЕНО
  И СОГЛАСОВАНО
педагогическим
  советом
протокол
  № 1 от 30.08.2021г

УТВЕРЖДАЮ:
Директор МАОУ
  «Школа №7»
___________ О.Н. Никитина
Приказ № 375
  от «01»  09.2021г.

Рабочая программа
по учебному предмету
«изобразительная деятельность»
6 «д» класс (2 вариант АООП)

Составитель:

Перминова
Марина Рафкатовна
учитель
изобразительного искусства
высшей
квалификационной категории

Березники, 2021 г.

СОДЕРЖАНИЕ

1.     Пояснительная
записка.
2.     Характеристика
предмета «изобразительная деятельность» в 6 «д» классе с учетом особенностей
его освоения обучающимися.
3.     Описание
предмета «изобразительная деятельность»  в 6 «д» классе в учебном плане.
4.     Личностные
и предметные результаты освоения предмета «изобразительная деятельность» в 6
«д» классе.
5.     Содержание
предмета «изобразительная деятельность » в 6 «д» классе.
6.     Тематическое
планирование по предмету «изобразительная деятельность» в 6 «д» классе с
определением основных видов учебной деятельности обучающихся.
7.     Материально-техническое
обеспечение образовательного процесса по предмету «изобразительная деятельность
» в 6 «д»  классе.

1.
 ПОЯСНИТЕЛЬНАЯ ЗАПИСКА

Рабочая
программа по предмету «Изобразительная деятельность» составлена в соответствии
с Федеральным законом от 29 декабря 2012 года No 273-ФЗ «Об образовании в
Российской Федерации», приказом Министерства образования и науки Российской
Федерации от 19 декабря 2014 года No 1599 «Об утверждении федерального государственного
образовательного стандарта образования обучающихся с умственной отсталостью
(интеллектуальными нарушениями); примерной адаптированной основной
общеобразовательной программой образования обучающихся с умственной
отсталостью(интеллектуальными нарушениями), одобренной решением федерального
учебно-методического объединения по общему образованию (протокол от 22 декабря
2015 г. No 4/15).
Целью
реализации программы по изобразительной деятельности является
развитие необходимых жизненных компетенций, позволяющих достичь максимально
возможного уровня социализации обучающихся с ТМНР.
Основная цель
изучения предмета «изобразительная деятельность» заключается в
развитии личности обучающегося с ТМНР в процессе приобщения его к
изобразительной деятельности и обучения умению видеть красивое в жизни и
искусстве; формировании элементарных знаний об изобразительном искусстве, общих
и специальных умений и навыков изобразительной деятельности (в рисовании,
лепке, аппликации), развитии зрительного восприятия формы, величины,
конструкции, цвета предмета, его положения в пространстве, а также адекватного
отображения его в рисунке, аппликации, лепке; развитие умения пользоваться
полученными практическими навыками в повседневной жизни.

Основные задачи изучения
предмета:
·
Воспитание
интереса к изобразительной  деятельности.
·
Воспитание
в детях понимания красоты окружающего мира, художественного вкуса.
·
Развитие
эмоционального восприятия произведений искусства.
·
Обучение
изобразительным техникам и приёмам с использованием различных материалов,
инструментов и приспособлений, в том числе экспериментирование и работа в
нетрадиционных техниках.
·
Обучение
разным видам изобразительной деятельности (рисованию, аппликации, лепке).
·
Формирование
умения создавать простейшие художественные образы по образцу, по памяти.
·
Воспитание
у учащихся умения согласованно и продуктивно работать в группах, выполняя
определенный этап работы для получения результата общей изобразительной
деятельности («коллективное рисование», «коллективная аппликация»).

2.
ХАРАКТЕРИСТИКА ПРЕДМЕТА «РИСОВАНИЕ» В 6 «д» КЛАССЕ
С УЧЕТОМ ОСОБЕННОСТЕЙ  ЕГО ОСВОЕНИЯ  ОБУЧАЮЩИМИСЯ

        Изучение изобразительного
искусства в 6 классе представляет собой второй этап художественно-эстетического
развития личности обучающихся с ТМНР и  является важным неотъемлемым звеном в
системе непрерывного образования.
    Для детей с тяжелыми
множественными нарушениями характерно сочетание нарушений опорно-двигательного
аппарата различной степени тяжести с нарушениями интеллектуального развития,
сенсорными нарушениями, расстройствами аутистического спектра и
эмоционально-волевой сферы, выраженными в различной степени и сочетающимися в
разных вариантах. У некоторых обучающихся выявляются соматические заболевания,
которые значительно осложняют развитие и обучение. ТМНР представляет собой не
сумму различных ограничений, а сложное переплетение между всеми нарушениями,
составляющими ее структуру. Выявляется значительная неоднородность этой группы
детей по количеству, характеру, выраженности различных первичных и последующих
нарушений в развитии, специфики их сочетания. Уровень психофизического развития
обучающихся с тяжелыми множественными нарушениями невозможно соотнести с
какими-либо возрастными параметрами. Тяжелые органические нарушения, которые чаще
всего являются причиной сочетанных нарушений, обусловливающих выраженные
нарушения интеллекта, сенсорных функций, движения, поведения, коммуникации, в
значительной мере препятствуют развитию самостоятельной жизнедеятельности
ребенка в семье и обществе сверстников.
     В связи с выраженными
нарушениями и искажениями процессов познавательной деятельности, прежде всего:
восприятия, мышления, внимания, памяти непродуктивными оказываются подходы,
требующие от обучающегося абстрактного мышления, процессов анализа и синтеза. В
связи с этим возникают серьезные трудности в усвоении «академического»
компонента программы по изобразительной деятельности.
     Интеллектуальное развитие
обучающихся 6 «д» различно. Степень умственной отсталости колеблется от
умеренной до глубокой. Развитие обучающихся данной группы благоприятствует
формированию представлений, умений и навыков, значимых для обучения
изобразительному искусству. Так, у большинства из них проявляется интерес к
общению и взаимодействию, что позволяет предположить возможность обучения таких
детей пользоваться вербальными средствами коммуникации  при обучении   изобразительному
искусству.
     В процессе изобразительной деятельности  дети с ТМНР испытывают
серьёзные трудности. В определении цвета, формы, величины и пространственного
расположения предметов, в овладении практическими, графическими и
измерительными навыками выполнения конкретных действий, ориентировке на рабочей
поверхности и на листе бумаги. Кроме того, недостатки зрительного, тактильного,
слухового восприятия, способствуют формированию нечётких, недифференцированных
образов-представлений и отрицательно влияют на развитие мыслительных операций
(анализ, синтез, сравнение, обобщение и т.д.). Детям трудно увидеть и
воспринять образец. Некоторые из них с трудом различают детали предмета и не
могут выделить части из целого или мелкие детали.
Для данной категории детей характерными
являются:
– трудности в развитии умения целостно,
детально и последовательно воспринимать содержание картины, композиции,
включающей большое количество деталей;
– трудности в узнавании предметов,
изображенных в различных модальностях (контур, силуэт, модель);
– нечёткие пространственные
представления и низкий уровень сформированности умения ориентироваться в
пространстве;
– длительное и проблемное развитие
зрительно-моторной координации и мелкой моторики, что в свою очередь затрудняет
работу с карандашом и кистью.
     Многообразие используемых в
изобразительной деятельности материалов и техник позволяет включать в этот вид
деятельности обучающихся с ТМНР. Работа осуществляется на основе
предметнопрактической деятельности, позволяющей учащимся  с ТМНР познать
объект, используя все анализаторы (слуховые, зрительные, тактильные,
двигательные). Независимо от возраста, обучение проводится в игровой форме,
наиболее доступной для обучающихся данной категории.
     Предмет «Изобразительная
деятельность» призван вызывать у обучающегося с ТМНР положительную
эмоциональную реакцию, поддерживать и стимулировать его творческие устремления,
развивать самостоятельность в выполнении доступных операций. Предмет формирует
ощущение полезности деятельности, это делает жизнь учащегося интереснее и ярче,
способствует его самореализации, формирует чувство собственного достоинства.
При планировании и осуществлении работы по данному учебному предмету следует
учитывать зону ближайшего развития учащегося, степень и виды его нарушений
(интеллектуальных, двигательных, сенсорных), индивидуальные особенности,
потребности, социальный контекст его жизни.

3.
ОПИСАНИЕ
МЕСТА ПРЕДМЕТА
 «ИЗОБРАЗИТЕЛЬНАЯ ДЕЯТЕЛЬНОСТЬ » В  6 «д» КЛАССЕ
 В УЧЕБНОМ ПЛАНЕ
Учебный
предмет «Изобразительная деятельность» вместе с предметом «Музыка» составляют
предметную область «Искусство». Учебные предметы предметной области
«Искусство», наряду с другими предметами основных образовательных областей
составляют обязательную часть учебного плана АООП образования обучающихся с
ТМНР  6 класса (вариант 2).
Изучение
предмета «изобразительная деятельность»  в 6 «д» классе предусмотрено в учебное
время.
Согласно
учебному плану образования обучающихся с ТМНР при 5-дневной учебной неделе на
предмет «Изобразительная деятельность»  в 6 «д» классе отведено 3 часа в
неделю, что составляет 99 часов за учебный год.

4.
ЛИЧНОСТНЫЕ И ПРЕДМЕТНЫЕ РЕЗУЛЬТАТЫ
ОСВОЕНИЯ  ПРЕДМЕТА «ИЗОБРАЗИТЕЛЬНАЯ
ЕЯТЕЛЬНОСТЬ» В 6 «д» КЛАССЕ
Программа
обеспечивает достижение определенных личностных и предметных результатов.
Личностные
резуьтаты:
«Уверенность в
себе»
- осознает, что
может, а что ему пока не удается;
«Чувства, желания,
взгляды»
- понимает
эмоциональные состояния других людей;
- понимает язык
эмоций (позы, мимика, жесты и т.д.);
- проявляет
собственные чувства;
«Социальные
навыки»
- умеет
устанавливать и поддерживать контакты;
- умеет
кооперироваться и сотрудничать;
- избегает
конфликтных ситуаций;
- пользуется
речевыми и жестовыми формами взаимодействия для установления контактов,
разрешения конфликтов;- охотно участвует в совместной деятельности (сюжетно-ролевых
играх, инсценировках, в создании совместных панно, рисунков, аппликаций,
конструкций);
Мотивационно –
личностный блок
- испытывает
потребность в новых знаниях
- стремится
помогать окружающим
Биологический
уровень
- сообщает о
дискомфорте, вызванном внешними факторами (температурный режим, освещение и.
т.д.)
- сообщает об
изменениях в организме (заболевание, ограниченность некоторых функций и т.д.)
Развитие мотивов
учебной деятельности:
- проявляет
мотивацию благополучия (желает заслужить одобрение, получить хорошие отметки).
Предметные результаты.
Минимальный уровень:
 - рисовать простым карандашом
волнистые, ломаные, прямые линии в разных направлениях (вертикальное,
горизонтальное, наклонные); При выраженных двигательных нарушениях возможна
помощь учителя;
 - рисовать предметы простой формы (с
помощью опорных точек, по шаблону или от руки (возможна помощь учителя);
-понимать принцип чередования
элементов в узоре (по форме и цвету);
- различать и знать названия цветов;
--узнавать в иллюстрациях
персонажей народных сказок, проявлять эмоционально-эстетическое отношение к
ним.
Достаточный уровень:
-свободно, без напряжения проводить
от руки линии в нужных направлениях, не поворачивая при этом лист бумаги;
 -ориентироваться на плоскости листа
бумаги и в готовой геометрической форме в соответствии с инструкцией учителя;
 -использовать данные учителем
ориентиры (опорные точки) и в соответствии с ними размещать изображение на
листе бумаги;
-закрашивать рисунок цветными
карандашами, соблюдая контуры изображения, направления штрихов и равномерный
характер нажима на карандаш;
-рисовать от руки предметы округлой,
прямоугольной и треугольной формы;
-понимать принцип построения или
чередования элементов в узоре (по форме и цвету);
-различать и знать названия цветов;
-узнавать в иллюстрациях персонажей
народных сказок, проявлять эмоционально-эстетическое отношение к ним.
Настоящая
рабочая программа учитывает особенности класса. Учащиеся будут осваивать
материал каждый на своем уровне и в своем темпе.
На
протяжении всего обучения проводится целенаправленная работа по формированию
базовых учебных действий, которые формируют у школьников осознанное отношение к
обучению и содействуют становлению ученика как субъекта осознанной активной
учебной деятельности на доступном для него уровне
Личностные
учебные действия:
1.
активно включаться в учебную деятельность;
2.
соблюдать правила безопасного поведения на уроке.
Коммуникативные
учебные действия:
1.
 слушать
собеседника, вступать в диалог;
2.
высказывать
свое мнение.
Регулятивные
учебные действия:
1.
осознанно
действовать на основе разных видов инструкций;
2.
 осуществлять
самоконтроль своей деятельности на уроке.
Познавательные
учебные действия:
1.
полученные знания применять на учебных занятиях;
2.
использовать
в жизни  навыки, приобретенные на учебных занятиях.
5. СОДЕРЖАНИЕ ПРЕДМЕТА
«ИЗОБРАЗИТЕЛЬНАЯ ДЕЯТЕЛЬНОСТЬ »
В 6 «д»  КЛАССЕ
     Программа предмета
«Изобразительная деятельность» включает три раздела: «Рисование», «Аппликация»
«Лепка». В процессе обучения детей с ТМНР, урок должен иметь отличную от
классической, форму: независимо от решаемых в его процессе задач он должен быть
комплексным, т. е. включать несколько видов деятельности. Это особенно важно на
первых этапах обучения ребенка, когда он не в состоянии сосредоточить внимание
в течение всего урока на одном виде деятельности. Кроме того, такое построение
работы позволит формировать у учащихся понимание того, что предмет может быть
изображен с помощью разных средств, в плоскости и объеме, и, несмотря на
различия, это будет один и тот же предмет. Учитель продумывает содержание,
объем и степень сложности каждого урока в соответствии с возможностями всех
учащихся. В процессе проведения урока создаются условия, которые дают
возможность каждому школьнику работать в своем темпе. Индивидуальный подход
должен органично сочетаться с фронтальной работой. Успешность обучения детей с
ТМНР, зависит от разнообразия методов и приемов, применяемых учителем. Их выбор
зависит от содержания урока, особенностей психофизического развития детей,
уровня овладения ими изобразительной деятельностью. Содержание предмета
«Изобразительная деятельность» положено в основу тематического планирования по
основным разделам обучения. Тематическое планирование составляется педагогом
ежегодно с учетом индивидуальных психофизических возможностей обучающихся.
Распределение часов по основным разделам и темам осуществляется исходя из задач
обучения на каждом конкретном этапе.
Рисование.
Работа с красками. Знакомство с материалами и инструментами, используемыми для
рисования: краски (акварельные, гуашевые, акриловые и пр.), пальчиковые краски.
Освоение и соблюдение последовательности действий при работе с красками.
Освоение приемов рисования кистью (валиком). Приёмы работы кистью. Рисование
основных элементов (проведение произвольных мазков (длинные - короткие, толстые
- тонкие); рисование точек; линий. Выполнение работы в контуре. Ориентировка на
листе бумаги. Выбор цвета для рисования. Использование цвета в процессе
изобразительной деятельности (применение основных цветов; получение разных
цветов путем смешивания красок. Приемы и техники рисования карандашом, мелками,
фломастерами. Рисование без задания (чиркание, каракули). Рисование точек,
линий, геометрических фигур. Соединение точек. Закрашивание поверхности листа,
поверхности внутри и снаружи трафарета. Обводка трафарета по внутреннему и
внешнему контуру. Закрашивание внутри контура, заполнение контура точками,
штриховкой. Штриховка. Рисование контура предмета по контурным линиям.
Дорисовывание части предмета. Рисование доступным образом с использованием
нетрадиционных техник: монотипии, «по-сырому», рисования с солью, рисования
шариками, гратаж, «под батик», рисование (оставление следа, штамповка)
листьями, овощами и пр.
Лепка.
Знакомство с пластичными материалами инструментами и приспособлениями,
узнавание (различение). Разминание пластилина (теста, глины) доступным
способом. Раскатывание теста (глины) скалкой. Размазывание пластилина без
задания по различной поверхности, по шаблону (внутри контура). Отрывание,
откручивание, отщипывание, отрезание кусочка материала от целого куска.
Катание, сгибание, закручивание, переплетение колбаски на доске, в руках.
Катание шарика на доске, в руках. Расплющивание материала на доске, в руках.
Получение формы (фигуры) путем выдавливания формочкой. Вырезание заданной формы
по шаблону. Проделывание отверстия в детали. Скручивание колбаски (лепешки,
полоски). Защипывание, соединение краев детали. Лепка предмета из одной
(нескольких) частей. Выполнение тиснения. Дополнение изделия мелкими деталями,
декором. Лепка нескольких предметов, объединённых сюжетом.
Аппликация.
Знакомство, узнавание (различение) разных видов бумаги, природных и бросовых
материалов, инструментов и приспособлений, используемых для изготовления
аппликации. Комкание, сминание, отрывание, разрывание, сгибание, складывание,
приглаживание, скатывание, разворачивание, сворачивание, перелистывание листа
бумаги, картона, салфетки, фольги, прочих материалов. Намазывание всей (части)
поверхности клеем. Выполнение доступных операций с материалами при выполнении
аппликационных работ различных видов. Сборка изображения объекта из нескольких
деталей. Конструирование объекта из бумаги: заготовка отдельных деталей,
соединение деталей между собой. Соблюдение последовательности действий при
изготовлении предметной аппликации.

7.
МАТЕРИАЛЬНО-ТЕХНИЧЕСКОЕ ОБЕСПЕЧЕНИЕ ПРЕДМЕТА
«ИЗОБРАЗИТЕЛЬНАЯ ДЕЯТЕЛЬНОСТЬ» В 6 «д» классе.

      Материально-техническое
оснащение учебного предмета «Изобразительная деятельность» предусматривает:
наборы инструментов для занятий изобразительной деятельностью, включающие
кисти, валики, штампы, баночки-непроливайки для воды, ножницы
(специализированные (адаптированные), для фигурного вырезания, для левой руки и
др.), шило, коврики, фигурные перфораторы, стеки, индивидуальные доски, пластиковые
подложки и т.д.; натуральные объекты, изображения (пиктограммы, картинки,
фотографии) готовых изделий и операций по их изготовлению; репродукции картин;
изделия из глины; альбомы с демонстрационными материалами, составленными в
соответствии с содержанием учебной программы; рабочие альбомы (тетради) с
материалом для раскрашивания, вырезания, наклеивания, рисования; видеофильмы,
презентации, аудиозаписи; оборудование: мольберты, планшеты, музыкальный центр,
компьютер, проекционное оборудование; стеллажи для наглядных пособий, изделий,
для хранения бумаги и работ учащихся и др.; магнитная и ковролиновая доски;
расходные материалы: клей, бумага (цветная, папиросная, цветной ватман и др.),
картон (белый, цветной, различной плотности), карандаши (простые, цветные),
мелки (пастель, восковые и др.), фломастеры, маркеры, краски (акварель, гуашь,
акриловые, пальчиковые краски), бумага разных размеров для рисования;
пластичные материалы (пластилин, соленое тесто, пластичная масса, глина, пат) и
пр

file_name: Рабочая программа по предмету ИЗО для детей с ТМНР.docx

alt: СОДЕРЖАНИЕ 1. Пояснительная записка

alt: ПОЯСНИТЕЛЬНАЯ ЗАПИСКА

alt: Регулятивные учебные действия: 1

alt: МАТЕРИАЛЬНО-ТЕХНИЧЕСКОЕ ОБЕСПЕЧЕНИЕ

intro: Рабочая программа по предмету "изобразительное искусство" разработана для обучающихся  с  ТМНР (2 вариант АООП).

изобразительное искусство

group: Дисциплины

title: Рабочая программа по предмету "изобразительная деятельность" для обучающихся с ТМНР. 6 класс.


extracted_text:
Биология 7 класс - Методическое пособие - 2017 год
Прорастание семян - Строение и жизнедеятельность цветковых
растений
Цели
•
Расширить представление о семенах на основе изучения условий их прорастания.
•
Сформировать представление о зависимости прорастания семян от условий
окружающей среды.
•
Углубить знания о семенах на основе изучения их значения для самих растений,
живой природы и хозяйственной деятельности людей.
•
Закрепить умение выполнять лабораторную работу.
Средства обучения: таблицы и схемы с
изображением опытов, доказывающих необходимость определенных условий для
прорастания семян; сухие и проросшие семена; оборудование для практической
работы “Изучение условий, необходимых для прорастания семян”.
Опорные точки
•
Процесс прорастания семян — начальный этап роста и развития любого цветкового
растения.
•
Влага и кислород — самые необходимые факторы для прорастания семян.
•
Температура — важное условие для развития зародыша в прорастающих семенах.
•
Правила посева семян.
•
Особенности прорастания семян разных растений.
Методические рекомендации
I. Изучение нового материала
1.
Беседа о состоянии покоя, в котором находятся сухие зрелые семена разных
растений.
2.
Рассказ о начале прорастания семян при поступлении в них воды и о необходимости
кислорода для их дыхания.
3.
Работа школьников с текстом учебника (ч. 1, с. 199) с целью изучения
температурных условий, необходимых для прорастания семян.
4.
Рассказ о правилах посева семян различных растений и о надземном и подземном
прорастании семян.
5.
Обобщающая беседа, подтвержденная результатами опыта, о зависимости прорастания
семян от наличия воды, кислорода и определенного количества тепла.
II. Вопросы и задания для закрепления изученного материала
1.
Как долго могут находиться в состоянии покоя сухие семена? Почему они не
прорастают?
2.
Что начинает происходить с питательными веществами семян при поступлении воды?
3.
Почему затруднено прорастание семян в очень влажной, сырой почве?
4.
Перечислите правила посева с учетом особенностей почвы и климата, размера
семян.
5.
Используя рисунки 178 и 179, опишите особенности надземного и подземного
прорастания семян.
III. Домашнее задание
1.
Изучите § 37.
2.
Ответьте на вопросы и выполните задания на с. 202.
По желанию!
Выполните
практическую работу 23 на с. 229 — 230.

file_name: Урок 37. Прорастание семян.docx

title: Биология 7 класс. Методическое пособие. Прорастание семян


extracted_text:
Мастер-класс в формате «Квест-игры» для
родителей и детей младшего возраста «Вместе весело играть!»
Сроки
проведения: 21.05.2024г. в 17.00ч.
Форма
проведения: Квест-игра.
Участники:
педагоги, музыкальный руководитель, инструктор физической культуры, родители и
дети.
Цель:
вовлечение
родителей в совместную деятельность с детьми в рамках реализации Федеральной
образовательной программы.
Задачи:
-
Образовательные: расширить знания родителей о методах,
играх и методами использования в домашних условиях.
-
Развивающие: развивать навыки общения и взаимодействия
ребенка и родителя.
- Воспитательные: создавать
условия для развития и реализации личностного потенциала ребенка, его готовности
к  творческому самовыражению и саморазвитию, самовоспитанию.
Интеграция
образовательных областей:
социально-коммуникативное
развитие, познавательное развитие, речевое развитие, художественно-эстетическое
развитие, физическое развитие.
Предварительная
работа:
1.     Информирование
родителей о предстоящем мастер-классе (лист регистрации).
2.     Издательская
деятельность (выпуск информационных буклетов).
3.     Изготовление
наглядной информации (маршрутные листы с передвижением команд, схемы построек, алгоритмы
рисования нетрадиционных техник).
Оборудование общее для квеста:
-ленты на руку родителям синие, красные, зеленые,
-синий квадрат, красный круг, зеленый треугольник(с
глазками и улыбками на доске, на обратной стороне фигур карта)
- на станции  таблички по тем же цветам синий квадрат,
красный круг, зеленый треугольник
- фишки отметки (наклейки) о прохождении каждой
станции

ХОД КВЕСТА:
Квест начинается в группе, где воспитатель
делит родителей вместе с детьми на три группы. Поэтому, как только приходит
один из родителей мы его приветствуем и привязываем ему на руку ленточку
(красного, синего или зеленого цвета), следим за тем, чтобы ленты чередовались.
Воспитатель:
Добрый день уважаемые родители и дети! Каждый день Вы приводите своих малышей в
детский сад, оставляете их на целый день, и наверно каждому из Вас хотелось бы
знать, а чем же мой ребёнок занимается в детском саду, интересно ему там или
нет, комфортно или нет, как он проводит всё то время, когда вас нет рядом.
Сегодня вы сможете получить ответы на все ваши вопросы, но для этого вам
придётся пройти весь путь, который ваши дети проходят ежедневно, находясь под
нашим присмотром.
И так сегодня мы с Вами отправимся в путешествие.
Ребята посмотрите на нашей доске появились необычные геометрические фигуры они
ищут себе друзей для того, чтобы отправится в путешествие по саду. А теперь
дети внимательно посмотрите, что есть у ваших родителей такого же цвета как у
фигуры на доске.
Правильно, ленточки, привязанные на руку.  Давайте
теперь синий квадрат найдет себе друзей с синими лентами, красный круг найдет
друзей с красными лентами, зеленый треугольник найдет друзей с зелеными
лентами.
(когда команды образовались педагог снимает цвет и
отдает его участникам команды по цвету)
Ну вот теперь вы готовы отправится в путешествие. Переворачивайте
свою фигуру, на ней Вы увидите маршрут и станции, на которых Вы будете
останавливаться.
В добрый путь.
Родители вместе с
детьми разделившись на команды с помощью педагога двигаются по своему маршруту,
педагоги работающие на станциях после каждой станции направляют родителей
вместе с детьми по маршруту.

Ход квест-игры:
1 станция
Мастер
класс для родителей «Радуга и дождик».
Интеграция
изо и музыкальной деятельности
Автор: Садилова
Т.О. Глущенко О.П.
Актуальность:
Одно из любимейших занятий дошкольников –
рисование  и музыкальная деятельность .  Рисование, как и музыка помогает детям
выразить свои чувства, мысли, желание, тревоги. Занятия данными видами
деятельности в детском саду закладывают основу художественно эстетического развития
дошкольников. Главной  задачей данного мастер класса является  - создание
условий, при которых родители смогут ознакомиться с новыми интересными  методами
рисования , и ввести данные способы в рисовании с детьми, а так же  создавать в
семье благоприятные условия для совместной творческой деятельности взрослых и
детей, а так же развития у малышей проявление творчества в детской игре.
Цель: формирование родительского сознания в вопросах
проведения совместных игр и творческой деятельности родителей с детьми дома, их
значения и возможностей для развития ребёнка раннего возраста.
Задачи:
1. познакомить родителей с методикой
нетрадиционного рисования
2. вызвать заинтересованность родителей к
совместному творчеству с  ребенком;
3. обогатить опыт новыми художественными
впечатлениями для создания в семье благоприятных условий для художественной
деятельности и экспериментирования с творческим и подручным материалом;
4. развивать творческий интерес у детей во время
рисования при помощи простого сказочного сюжета.

Оборудование:
- музыкальное оборудование,  пальчиковая
музыкальная игра «Дождик», произведение С.Прокофьева «Дождик и радуга» .
- художественные материалы: Лист А3 с голубым
фоном, шаблон нарисованной радуги и клей карандаш, гуашь (желтая, красная,
синяя, зеленая ) цветов, кисти №6 , баночка для воды, готовые штампы из:
картофеля морковки, поролоновый тычок, ватные палочки, вилки, салфетки влажные
и бумажные весь набор по количеству участников.

Ход
мастер-класса
В зале играет музыка из
списка прослушивания для младшего возраста.  В зале приготовлены столы и листы
с нестандартным оборудованием для рисования. Дети с родителями заходят в зал и
присаживаются на стулья.
Воспитатель: здравствуйте дети и уважаемые взрослые.  Вы
любите сказки? Сегодня мы будем рассказывать вам сказку,  а вы ребята вместе с
родителями будете её рисовать.  Согласны? (ответы !)
Музыкальный
руководитель: Это очень
хорошо, но прежде чем мы с вами начнём рисовать сказку нужно размять наши
пальчики.
Музыкальная
пальчиковая игра "Дождик"! (ТРЭК 2)
Воспитатель: Ребята, а после летнего  теплого дождика, что
появляется в небе? (ответы детей )
Воспитатель: Правильно радуга.
Музыкальный
руководитель: Ребята, а
давайте вспомним на музыкальных занятиях мы с Вами слушали музыкальное
произведение Сергея Прокофьева «Дождик и радуга». Давайте мы сейчас его
послушаем вместе с Вашими родителями
Прослушивание
«Дождик и радуга» Муз. С. Прокофьева (ТРЭК 3 )
Воспитатель: ребята, а сейчас вместе с родителями давайте рисовать
сказку. Подойдите пожалуйста за стол выберете себе лист для рисования.  И
слушайте внимательно. Ольга Петровна начнет рассказывать сказку, а мы с Вами
будем её рисовать каждый на своем листе бумаги.
Музыкальный
руководитель: Итак сейчас
мы начнем слушать музыку с начала и рисовать, Вы внимательно смотрите за
Татьяной Олеговной и берите те инструменты и материалы для рисования, которые
она будет показывать, которые Вам необходимы.
Однажды на лесной
лужайке, налетела тучка (воспитатель показывает как можно нарисовать тучку с
помощью среза картофеля дети и родители повторяют) и пошел дождик (воспитатель
показывает на мольберте как ватной палочкой или тычка с губкой  можно
нарисовать дождик, дети вместе с родителями повторяют).
Через какое то время
дождик стал затихать и  из за тучки выглянуло солнышко (воспитатель с помощью
штампа и ватных палочек рисует солнышко)
И появилась красивая
яркая радуга (родители вместе с детьми вклеивают шаблон радуги)
На полянке стала расти
красивая зеленая травка (воспитатель показывает, как нарисовать травку с
помощью вилки и зеленой гуаши родители вместе с детьми повторяют)
И распустились сказочные
цветы (воспитатель рисует цветы с помощью штампов губок, вилки, родители вместе
с детьми повторяют)
Воспитатель: какая
прекрасная сказочная полянка у нас получилась, теперь давайте положим ваши
рисунки на подоконник , что бы они подсохли и Вы забрали их домой, а дома
вместе с родителями заселили на эту полянку насекомых и некоторых животных  и
завтра принесли в детский сад и показали другим ребятам.
Музыкальный
руководитель: А Вы вместе с
мамой станцуем танец волшебных цветочков.
Танец с
цветочками погремушками (ТРЭК №4)
Воспитатель: Какие Вы
молодцы! Сегодня мы использовали только некоторые нетрадиционные техники
рисования и методику рисования под музыку.  Теперь вы видите, как это
интересно! Вы все отлично прошли этот этап, и на ваш маршрутный лист клейм
наклейку.
После танца команда получает волшебную наклейку на свою карту о
прохождении данного этапа и двигается на следующий.

2 станция:
Мастер класс
для родителей и детей « STEAMка малышам»
Авторы: Свариян М.В., Тюлькина А.Ф.
Оборудование:
- на доске иллюстрация парка развлечений
- «Lego Education»,6 кирпичиков, деревянный конструктор,
Полесье .
-образцы схемы, алгоритмы
Цель: познакомить родителей с успешным
 освоением детей младшего возраста STEM-подходов к образованию на основе
использования конструктора «Lego Education» и других наборов.
Воспитатель1: Дорогие гости, посмотрите
мы попали с вами в необычный кабинет. Здесь расположена STEAM  лаборатория ( в которой существует несколько модулей)  и
сегодня мы с Вами познакомимся  с одним из них . Попробуем в рамках этого
направления поиграть вместе с нашими детьми.
Воспитатель2: Ребята закрываем глазки  сейчас
произойдет волшебство (в этот момент на доске появляется иллюстрация парка
развлечений на тумбе контейнер с мелкими игрушками). Открывайте посмотрите что
это парк развлечений, давайте с вами назовем что есть в парке развлечений
(ответы детей и родителей), посмотрите там в волшебной коробке кто то плачет,
дак это же наши друзья игрушки ,
Воспитатель1: Ой они кажется хотят что
то нам сообщить. (педагог подносит к уху игрушку). Наши друзья сообщают
нам, что на полянке развлечений у них в лесу налетел сильный ветер и переломал
все качели карусели.
Воспитатель2: Давайте поможем нашим
друзьям и посмотрим парк развлечений
Технологическая карта:
Ход занятия

Длительность

Цель/задача

Описание деятельности

1. Соединяй

 2 мин

Введение в тему занятия,
  установления контакта с родителями и детьми. Работа по схемах, образцам.

За период знакомства с
  различными видами конструктора, родители и  дети осваивают навыки построения
  устойчивых и симметричных моделей по схемам и замыслу.

2. Строй

 8 мин

Продолжать формировать у детей навык
  сборки деталей простыми приемами конструирования.

Конструирование качели и карусели,
  горки, деревьев, качели (родители и дет и выполняют работу по замыслу,
  опираясь на собственный опыт).

3. Обсуждай

3 мин

Развитие умения оценивать полученные
  результаты.

Родители и дети освоили навыки сборки
  деталей по образцу, по замыслу. Обсуждение готовых моделей.

4. Продолжай

2 мин

Развитие игровой деятельности.
Учиться дополнить постройку новыми
  деталями

Сформировались умения планировать свою
  работу и осуществлять замысел.

Воспитатель1: Какие Вы молодцы! Сегодня
мы с Вами помогли нашим друзьям построить парк развлечений и познакомились с
новым направлением в конструировании STEAMка. Теперь
уважаемые взрослые  вы видите как это интересно! Вы все отлично прошли этот
этап, и на ваш маршрутный лист клейм наклейку.
После танца
команда получает волшебную наклейку на свою карту о прохождении данного этапа и
двигается на следующий

3станция:
Мастер-класс для
родителей и детей младшей группы  «Движение + математика и
не только»
Автор: Коровина Ольга Александровна (инструктор
физической культуры).
Дорогие наши родители, сейчас вы познакомились с некоторыми приемами,
которые можно использовать и во время прогулки, и на даче, и дома . Почаще
проводите время со своими малышами. Играйте с ними, занимайтесь физкультурой и
не только, доставляя удовольствие себе и детям! А сейчас я Вам вручаю наклейку
о прохождении нашей станции до новых встреч!
После танца
команда получает волшебную наклейку на свою карту о прохождении данного этапа и
двигается на следующий
Воспитатель: Вот и закончилось наше путешествие, Вы большие
молодцы, сегодня Вы уважаемые родители поучаствовали вместе с детьми на
некоторых занятиях, и теперь Вы точно знаете чем можно занять Ваших малышей
дома на больничном, каникулах или в выходные.
Сейчас мы предлагаем Вам
угоститься чаем и задать интересующие Вас вопросы.

Скачано с www.znanio.ru

alt: Ход квест-игры: 1 станция

alt: Мастер класс для родителей и детей «