extracted_text:
Құрастырған

А.Т.Боранбаева

Балалардың
ұсақ қол моторикасын ойын арқылы дамыту
әдіс
құрал

Көкшетау 2016

ӘОЖ
373.24
КБЖ74.100.58
Б
76

Б76
Балалардың ұсақ қол моторикасын ойын арқылы
дамыту: әдіс құрал/А.Т.Боранбаева–Көкшетау 2016ж.–56
бет.
ISBN978-601-231-999-6

Бұл
әдістемелік нұсқаулық мектеп жасына дейінгі
кезеңдегі балалардың ойын арқылы ұсақ қол
моторикасын дамытуға арналған құрал.
Нұсқаулық ҚР мемлекеттік жалпыға міндетті
стандартына негізделген. Балабақша балаларына арналған
ұсақ қол моторикасын дамытуға арналған
жаттығулар мен педагогтың  іс – тәжірибелері жинақталған.
Әдістемелік нұсқаулық мектепке дейінгі білім беру
мекемелерінің тәрбиешілеріне арналады.

ӘОЖ  373.24
КБЖ74.100.58

ISBN978-601-231-999-6

©Боранбаева А.Т., 2016
Түсінік хат
Ұсақ моториканы дамыту жұмыстарын ерте
сәбилік шақтан бастаған дұрыс.Омыраудағы
баланың өзіне саусақтағы бас миымен байланысқан
активті нүктелеріне әсер ете отырып массаж жасау керек.Баланың саусақтарының
қимылы немесе ұсақ моториканың жақсы жетіліп
дамуы, ол мидың және тілдің жетілуімен тікелей
байланысты.Ұсақ  және жалпы моториканы дамыта отырып,
біз баланы мұқияттылыққа тәрбиелейміз.
Саусақ ойыны арқылы баланың сөйлеуге
деген талпынысы, қабілеті дамып, ынтасы артады. Сөйлеу тілі
мүшелері әрекетінің қозғауларының дамуы
қол саусақтарының нәзік қимылдарының
дамуымен тығыз байланыста болғандықтан, бала
қолының ептілігін толық жетілдіру, түзету-тәрбие
жұмысын жүйелі жүргізуді қалайды.
Саусақ ойынын балабақшада және үй
жағдайында әсерлі, көңілді түрде
ұйымдастыруға болады. Баланың тілі негізінен мектепке дейінгі
кезеңде қалыптасады. Бұл
кезеңде ағзаның барлық бөліктері және
жүйелері қарқынды дамып, баланың дене және ой
дамуына қажетті қозғалыстағы таным іскерлігі
қалыптасады. Мектепке дейінгі кезеңде қолдың
ұсақ моторикасы мен қимыл-қозғалыстарын дамыту
жұмыстары маңызды болып табылады.
Тақпақты саусақтар жаттығулары
ырғаққа ілесіп қимылдауына және баланың
сөйлеу ырғағының қалыптасуына көмектеседі.
Сондықтан баланы ерте жастан бастап шынықтырған жөн.
Саусақ ойындары сөйлеу лексикасының, сөздердің
өзара байланысының (диалогты дұрыс жүргізуге,
түсінік айтуға,т.б.) шыңдалуына себепші.
Әдістемелік құралда берілген материалдарды жапсыру,
құрастыру, мүсіндеу, құрастыру сабақтарында
қолдануға болады.
Балалардың
ұсақ қол моторикасын ойын арқылы дамыту

«Адамды жалпы тіршіліктің әмірші еткен
интеллектуалды артықшылықтар емес,
ол қол - осы органмен барлық органды меңгереміз»
Джордано Бруно

Ерте және мектепке дейінгі кіші
жаста қарапайым жаттығуларды жасауда өлеңмен,
тақпақпен ұйқастырылған жаттығуларды
пайдалану ұсынылады. Сонымен қатар өзіне -өзі қызмет
ету дағдысын қалыптастыру: қасық пен қарындаш
ұстау, түйме тиегін өзі салып, өзі ағыту, бауын
байлау, т.б. Өмірінің бастапқы кезеңінде баланың
ұсақ қол моторикасы қалай дамып
жатқандығын, жеке интеллектуалды қабілетін
байқауға болады. Қасықты, қарындашты ұстау
алмайтын, түймесін түймелей алмайтын және бәтеңке
бауын байлай алмайтын балалардың қолының кіші моторикасы
нашар дамыған болып есептеледі. Олар шашылған конструкторларды
жинау, пазаламен жұмыс жасау, есептегіш таяқша және
мозаикамен ойнау өте қиын. Олар басқа балалармен ойнаудан бас
тартады, осы қызметтегі жұмыс жасағанда үлгермейді.
Мұндай балалар элементарлы қызметтің өзінде
өздерін нашар сезінеді және бұл жағдай баланың
эмоциясын мен өзін – өзі бағалауға кері әсерін
тигізеді.
Әрине, мектепке дейінге жасында бала
тілінің дамуы, өзіне –өзі қызмет көрсету
және жазуға дайындық дағдысын қалыптастыруда
ұсақ қол моторикасын дамыту және үйлестіру
жұмыстарын жүргізудің маңызы өте зор. Бала
өз саусақтарын қаншалықты басқара алса,
оның одан әрі дамуы да соған тікелей байланысты.
Ұсақ қол моторикамен қоса балалардың есте
сақтау қабілеті мен назары, сондай –ақ, сөздік
қоры да дами түседі.
Осыларды ескере отырып, өз жұмысымның мақсатын
анықтадым: мектеп жасына дейінгі балаларды түрлі қызметтер
арқылы ұсақ қол моториканы дамыту және қол
қызметін үйлестіру.
Өз
жұмысыма төмендегідей міндеттер қойдым:
- қол және көз, қолдың ептілігі, ритмикасы
қозғалысын үйлестіру және нақтылығын
жақсарту;
-
саусақтар мен қол буынының ұсақ қол
моторикасын жақсарту;
-жалпы
қозғалыстық белсенділікті арттыру;
-
сөйлеу функциясын тұрақты етуге көмектесу;
-
қиялын, логикалық ойлауын, еркін назарын, көру және
есту қабылдауларын, шығармашылық белсенділіктерін дамыту;
-
өз құрбылары және үлкендермен қарым –
қатынаста эмоционалды – қолайлы жағдай жасау;
Көздеген нәтижеге қол жеткізу үшін келесідей
жұмыс түрлерін тұрақты түрде пайдаландым:
-
тәлімгердің балалармен бірлескен қызметі;
-
балалармен жекелей жұмыстар;
-
балалардың өздерінің еркін өзіндік қызметтері.
Ұсақ қол
моторикасын дамыту және қозғалысын үйлестіру
мақсатында түрлі қабылдаулар мен әдіс – тәсілдер
қолдандым:
• саусақтық ойын тренингісі
• қол мойнына массаж
• саусақ гимнастикасы, сергіту сәттері
• саусақ ойынды тақпақтар мен жаңылтпаштар
• саусақтық театр
• ермексаз және тұздалған ұннан, табиғи
материалдардан жапсыру жұмыстарын мүсіндеу (тұқым,
жарма, ұлу қабыршықтары және т.б.)
• сызудың дәстүрлі емес техникасы: қылқалам,
саусақ, тіс щеткасы және май шам және т.б..
• құрылыс жасау: қағаздан, ЛЕГО конструкторымен
• бастырмалардың түлері
• графикалық моториканы дамыту
• трафаретпен сурет салу
• түр сызықпен түрлеу
• суретті аяқтау (симметрия принципі бойынша)
• лабиринттер
• дидактикалық ойындар
• М. Монтессори әдісі
• Кіші заттармен ойнау
• пазл, мозаика қолдану
Ұсақ қол моторикасы
термині саусақтар қозғалысы және қолдың
буындарын үйлестіру дегенді білдіреді. Ұсақ моториканы
дамытудың маңыздылығы неде? Адамның бас миында
саусақ қимылына және сөйлеуге жауап беретін орталықтар
өте жақын орналасқан. Ұсақ моторикаға
әсер ете және оны белсендіре отырып, көрші орналасқан
сөйлеуге жауап беретін орталықты да дамыта аламыз. Педагогтар мен
балалар психологының мақсаты- ата – аналарға ұсақ
моториканы дамыту ойындарының маңыздылығын
ұғындыру. Баланы қызықтыруда және жаңа
хабарларды игеруіне көмектесуде үйретуді ойынмен алмастыру,
алға қойған мақсатына жетуді, тапсырманы орындауда
қиындыққа кездессе мойымауына үйрете отырып, аз
мөлшердегі жетістіктерін де бағалап, мадақтап қоюды да
ұмытпауы керек. Ұсақ моториканың қимылдары мен
қолдың икемдігі бас миының құрылымының даму
деңгейін көрсетеді. Осыдан келіп қол қимылдарын
басқара білу туады. Сондықтан ешқашан да баланы
мәжбүрлеуге болмайды.
Кішкентай ғана сәбидің
қалайтыны қозғалу, қозғалыс- әлемді
танудың мүмкіндігі. Яғни, бала қозғалысы
дәл және нақты болса, оның әлемді ақылмен
тануы да терең бола түспек. Қолдан
ұсақ-түйек заттарды жасау - балалардың ең
жақсы көретін шығармашылық жұмыстары.
Мұндай жұмыс балалардың қиялдарын, ойлары мен
бармақтарының ұсақ моторикасын дамытады.
Ұсақ қол моториканы дамыту әдістемесі мұндай
жағдайда өте тиімді. Жасжарымдағы баламен саусақ
ойындарын бастауға болады.
Бас миы мен ұсақ қол
моторикасының өзара байланысы бас миының қабығы
әрқайсысы бір денеге жауапты бірнеше бөліктен тұрады.
Бас миының қабығында қозғалыстық сипатты
анықтайтын бөлік бар. Бас миы қабығының
үштен бір бөлігі қол мойнының
қозғалыстық қабілетімен байланысты және
мидың сөйлеу зонасы бір – біріне өте жақын
орналасқан. Сондықтан егер баланың саусағы нашар
дамыған болса, ол баланың сөйлеу қабілетіне әсер
етеді. Осыған байланысты ғалымдар қол мойнының буынын
артикуляциялық аппарат сияқты «сөйлеу органы» деп те атайды.
Бала тілін дамыту үшін сөйлеу органы ғана емес сондай
–ақ, ұсақ қол моторикасын да дамыту қажет.
Сухомлинский айтқандай:
«Қабілет бастауы мен балалар дарыны – саусақ ұштарында. Содан
шығармашылық ойдың бастаулары пайда болады. Бала
қолының қозғалысында еңбек құралына
деген сенімділік пен тапқырлық орын алса, қиындық
туындайды, ол үшін бала ойының шығармашылық
анықтық қабілетінің өзара әрекеттестігі
қажет. Балада қаншалықты шығармашылық
қабілет болса, бала соншалықты ақылды келеді».
Көптеген жаңашыл зерттеушілер ұсақ моториканы
дамытуға байланысты саусақ моторикасын дамытуға саусақ
ойындарын, саусақ ойындарын сипаттауды, сергіту сәттерін, ойын
–ертегілер пайдалануды ұсынады Т. А. Ткаченко сергіту сәтіне
жаттығу енгізу бас миының сөйлеу зонасының
қимылын белсендіреді, ол баланың сөйлеу тілін түзетуге
мүмкіндік береді деп тұжырым жасаған. В. В. Цвынтарный
ұсақ қол моторикасын дамытуға есептеу таяқшалар
мен сіріңкемен жұмыстар жасатудың әсері мол деген
көзқарас білдіреді.
Жеке жұмыс тәжірибесін
сипаттау
Жұмысқа кіріспес бұрын қалай жұмыс жасау керек,
қандай материалдар қолданамын деген мақсатта нақты жоспар
құрдым. Жұмысымның негізіне ойындар енгіздім.
Қозғалысты ойын - балалар үшін дүниені танудың
бір тәсілі. Балалар ойынының қозғалысы
қаншалықты анық болса, бала дүниемен соншалықты
терең таныса алады. Алдымен мектепке дейінгі ортаңғы топ
балаларының (4-5 жасар) саусақтары мен қол ептілігін
анықтайтын диагностика жасадым. Диагностика жасау барысында
балаларға үш түрлі жаттығу ұсындым:

- доппен ойнау (допты лақтыру және оны ұстап қолмен
алу, ұстаған допты бір қолмен еденге ұрып алып
жүру, жоғары лақтырып, оны қағып алу)
- қарындашпен ойнау (затты
айналдырып сызу және оны сызыққа тастау)
- саусақпен жеке қимыл жасау.
Өзіме мынадай міндеттер
қойдым: саусақ қозғалысын жақсарту, өзіне
–өзі қызмет көрсету дағдысын қалыптастыру бойынша
жаттығулар жасату, баланың жалпы қозғалыстық белсенділігін
арттыру. Қойылған міндеттерді орындау үшін
жұмыстың түрлі нысандарын пайдаландым. Тәлімгер мен
балалардың бірлескен қызметіне баланың логикасын және
басқа да қабілеттерін дамытатын жаттығуларды
қатаң және жүйелі түрде жүзеге асыратын
мақсат қойдым.
Балалардың әлеуметтік
дағдысын, қызметтің түрлі нысандарын меңгеруді
дамыту бойынша жеке жұмысты ұйымдастыруға да міндет
қойдым. Балаларды жеке тұлға ретінде құрметтейтін
бала мен үлкендер қарым – қатынасын негізге алған
микроклимат жасалды.
Балалардың еркін өзіндік қызметі баланың жеке
қабілеті мен мүддесіне сай таңдалған жаттығулар
баланың өз бетімен дамуына септігін тигізді. Жұмысымның
негізгі әдісіне саусақ ойыны әдісін қолдандым.
Бірлескен және жеке жұмыста саусақ жаттығуын массаж
(саусақтың басынан қол буынына дейін сипау) және
жаттығу (әр саусақты жеке –жеке бүгу және
бүктеу) түрінде жүзеге асырдым. Массаж - пассивті
гимнастиканың бір түрі болып табылады. Массаж - бұлшық
ет жүйесінің тонусын, бұлшық ет икемділігі мен
әрекет жасау қабілетін арттыруға көмектеседі. Сондай
–ақ, балаларға табиғи материалдармен массаж жасау
ұсынылды (шырша бүршігі, жаңғақ, доптар т.б.
Осындай жаттығу нәтижесінде баланың
қызығушылығы артты, саусақ гимнастикасы
тақпақ оқумен жалғастырылды. Тақпақты
тыңдаған балалар саусақ қозғалысының
көмегімен тыңдалған тақпақтар мен мазмұнын
және бейнелер арқылы сахналады. Сюжетті материал ретінде
тақпақтар пайдаландым. Жаттығуға ұласқан
тақпақ – сезім ритмін қалыптастыратын және жетілдіретін
негіз болып табылады, қолайлы эмоционалды жағдай пайда болады,
соның арқасында бала ойынмен айналысады, орындайтын
қозғалысты қызғушылықпен орындайды, ал бұл
саусақ қозғалысын жақсартады. Тақпақты
бейнелеу, тыңдау және түсіну дағдысын дамытады.
Ұсақ қол саусақтарын дамытуға арналған картотека
құрастырдым: «Саусақтық жаттығулар», «Жолшықпен
жүру», «Физминуткалар». Бірлескен және өзіндік әрекет
кезінде саусақ театр қозғалыстарын қолдандым. Ол
балаға бір мезетте сценарист, режиссер-постановщик болуға
мүмкіндік береді. Театрландырылған қойылым
шығармашылық потеницалды ғана емес сөйлеуді және
оған саусақ белсенділігін дамытуға көмектеседі. Саусақ
театрының тағы бір жағымды жағы – бала ойын нысанында
кеңістік және санау түсінігіне үйренеді. Саусақ
театрына арнап ертегілер кейіпкерлері бойынша қуыршақтар
әзірледім: «Қоян мен түлкі», «Бауырсақ» және т.б.

Жапсыру ісімен айналысу қол
мойнының буыны және ұсақ әрі жалпы қол
моторикасын дамытуда маңызы зор. Жапсыру ісімен айналысу баланың
сенсорлы және кеңістікті сезіну, қабылдауын дамытуға
қажетті. Өз жұмысымда жапсыру ісімен айналысуда ермексаз,
тұздалған ұн, тұқымнан және ұлу
қабыршығынан жасалған оюларды жиі қолданамын. Бұл
еңбекті көп қажет ететін, қызықты жұмыс
болғандықтан баланың назарын, көз бен
қолдың өзара қозғалыс үйлесімділігін, анықтылығын
және келісілген сенсомоториканы дамытады. Қағаздан
бұйымдар жасау - қол мойын буынының кіші бұлшық
етін дамытуға әсер етеді. Мұндай жұмыстар баланы
қызықтырады, қиялдарының дамуына, сындарлы ойлауына
септігін тигізеді. Қағазбен жұмыстың бірі ретінде
жыртылған қағаздар қолданылды. Қағазды
ұсақтап жырту саусақ күші мен ұсақ
қимылын басқару дағдысын дамыту жаттығу болып та
есептеледі.
Сондай –ақ, балаларды ойындар мен
инсценировкада қолданған қағаздан
ұсақ–түйектерді жасауға үйреттім.
Бірлескен қызметке сурет
салудың көптеген дәстүрлі емес түрлерін
пайдаландым: тампондау, қылқалам, май шам, тіс щеткасы көмегімен
қолдан жасалған мөр және т.б. Сурет салу кезінде
балалардың жалпы елестері, шығармашылығы дами түседі,
ақиқатқа деген эмоционалды қатынастары
тереңдейді, графикалық дағдылары қалыптасады.
Басты назар суреттерді бояуға
бөлінді. Бұған
бояу альбомы мен дайындамалар қолданылды. Бояу қозғалыс
үйлесімін дағдыландыруда ұсақ қол моторикасын
дамыту мен нығайтуды қамтамасыз ететін түр
сызықтарының бірнеше түрлерін қамтыды. Қол
қозғалысының анықтылығы мен сенімділігін дамыту
бойынша нақты бағытта параллель сызықтар жүргізетін
ойындарды да қолдандым.
Баланың графикалық
дағдысын дамытуда неше түрлі қызықты әдіс –
тәсілдер жеткілікті: нүктелер бойынша суретті бір – біріне
қосу. Элементарлы математикалық түсінікті қалыптастыру
бойынша бірлескен қызметте жазықтық үлгілеу әдісі
(жазық геометриялық фигуралардан шекті мөлшерде
жасалған суреттер), есептеуіш таяқшамен жаттығулар
әдістерін қолдандым. Қызметтің осы түрлері
балалардың байқағыштық, зерделілік, ойлау және
қиялдау, ұғыну қабілеттері дамиды. Мұнда
өзім ойлап таптым, өзім шындығын айттым деген бала
шығармашылығын дамытатын мүмкіндіктер ұсынылды.
Балаларды құрастыру ойыны
өте қызықтырады.(ЛЕГО базасындағы конструкторлар).
Балалар көптеген және түрлі құрылыстар
тұрғызды. Конструктордың ұсақ детальдарымен
жұмыс жасау барысында қол саусағының кіші
бұлшық еттері, қиялдау, шығармашылық белсенділік
қабілеттері дамиды. Балаларға пазл құрастыру,
қармақ бауына моншақтар тізбектеу өте ұнады.
Сондай - ақ, ұсақ заттарды (түймелер,
бұршақтар, фасольдар, талшын және т.б.) қолдандым.
Мысалы: заттарды іріктеу, осы заттарға массаж жасау, сипау арқылы
затты анықтау, сипау арқылы заттарды санау. Баланың
ұсақ қол моторикасын дамытуға байланысты
дидактикалық ойындар ойластырдым: «Санайық» ойыны (бау арқылы
заттар санының қатыстылығы мен саны), «Сиқырлы
моншақ» ойыны (түрлі нысандағы жазық геометриялық
фигуралар көлемін тізбектеу, баудың түсі;
заңдылықты сақтай отырып, жазық бойынша фигураны
орналастыру).
Өткізілген жаттығулар мен
ойындарды жұмыстың түрлерімен ұластырдым. Әрине,
жұмыс жасау барысында әр баланың жеке ерекшелігі мен
психофизиологиялық дамуын ерекше ескердім. Жыл аяғында
ұсақ қол мен буын моторикасын дамытудың қорытынды
диагностикасын жасап отырдым. Ұсақ қол моторикасын дамыту
бойынша жасалған жүйелі, кешенді жұмыстың нәтижесі
оң әсер еткенін көрсетті. Ата – аналармен жұмыс жасау
жұмыстағы ең маңызды бағыттың бірі. Ата –
аналармен жұмыстың бастапқы кезеңдегі негізгі міндеті –
ата – ананың балалар қызметіне белсенді араласуын
қалыптастыру. «Саусақтық гимнастика», «Жазудың бірінші
қадамы» тақырыптарда көрнекілік – папка әзірледім.
Педагогтар мен ата – аналарға балабақшада және үйде
баланың ұсақ қол моторикасын дамытудағы
көкейкесті мәселесін көрсететін консультация өткізілді.

Қорытынды:Осылайша, жұмыс нәтижесі тиімді болуы үшін саусақтың
нәзік қозғалысын қалыптасыру бойынша түрлі –
әдіс –тәсілдер мен қабылдаулар міндетті түрде пайдаланылуы
қажет. Жұмысымның нәтижесі ретінде түрлі
жұмыстар атқару барысында балалар
қызығушылығының артқанын байқадым.
Көрнекті ғалым - Мария Монтессори: «Жұмыс жасамас бұрын
баланы үйретудің амалын
табу, қайталама жатығулар арқылы қозғалыстар
дайындау қажет деп айтқан. Бала затты алғанда жаман
қылық жасағанын байқаса, өзін жеке қателік
жасадым деген сезімге бой алдырады, сонымен қоса баланың
алғашқы әсері немесе ойы – өте анық және
күшті» екенін естен шығармау керек деп жазған болатын. Міне,
сондықтан да шығармашылық процесстен, өзі жасаған
істен, әр жұмысты немесе әр қимылды жоғары
қызығушылықпен жасауға үйретемін. Бұдан
әрі де түрлі қызметке деген қызығушылықты
қалыптастыратын ұсақ қол және жалпы моториканы
дамытуға септігін тигізетін жаңа әдістемелік
қабылдаулар іздеcтіру жұмысын жалғастырамын.
Ұсақ моториканы дамыту
жұмыстарын ерте сәбилік шақтан бастаған дұрыс.
Омыраудағы баланың өзіне саусақтағы бас миымен
байланысқан активті нүктелеріне әсер ете отырып массаж жасау
керек. Ерте жаста және мектепке дейінгі кіші жаста қарапайым
жаттығуларды жасауда өлеңмен, тақпақпен
ұйқастырылған жаттығуларды пайдалану ұсынылады.
Сонымен қатар өзіне -өзі қызмет ету дағдысын
қалыптастыру: тиегін өзі салып, өзі ағыту, бауын
байлау, т.б. Ал ересек топтағы балалар үшін ұсақ
моториканы дамыту және қолдың икемділігін арттыруға
арналған жаттығулар мектепке дайындықтың яғни,
жазу, сызуға үйренудің маңыздысы болып саналады.
            Ұсақ
моториканы дамытудың маңыздылығы неде? Адамның бас
миында саусақ қимылына және сөйлеуге жауап беретін
орталықтар өте жақын орналасқан. Ұсақ
моторикаға әсер ете  және оны белсендіре отырып, көрші
орналасқан сөйлеуге жауап беретін орталықты да дамыта аламыз.

            Педагогтар
мен балалар психологының мақсаты- ата – аналарға
ұсақ моториканы дамыту ойындарының маңыздылығын
ұғындыру. Баланы қызықтыруда және жаңа
хабарларды игеруіне көмектесуде үйретуді ойынмен алмастыру,
алға қойған мақсатына жетуін, тапсырманы орындауда
қиындыққа кездессе мойымауына үйрете отырып, аз
мөлшердегі жетістіктерін де бағалап, мадақтап қоюды да
ұмытпауы керек.
            Ұсақ
моториканың қимылдары мен қолдың икемдігі бас
миының құрылымының даму деңгейін көрсетеді.
Осыдан келіп қол қимылдарын басқара білу туады.
Сондықтан ешқашан да баланы мәжбүрлеуге болмайды.
Қазіргі кезде баулы
ойыншықтардың көбейгенін немен түсіндіруге болады.
Қазіргі ата – аналарда мұндай ойыншықтар болған
жоқ қой, сонда олар осындай қалыпты деңгейге
қалай жетті? Бір түсінбейтін нәрсе, осының бәрі
не үшін керек?
Қазіргі кездің балаларында
жалпы моторлық артта қалушық байқалады екен.  Ойлап
көріңізші, тіпті қазіргі балабақшадағы
балалардың ешбірінде баулы аяқ киім кездеспейді. Бау байлауды
үйрету ата- анаға да, тәрбиеші ге де қиындық
туғызатын болса керек. Осыдан 20 жыл бұрын ата- аналарға,
олармен қоса олардың балаларына  көп нәрсені
қолмен жасауға тура келді: кір жуу, тоқу, тігу т.б. Ал
қазіргі кезде осының бәрін жасайтын машина.
Жалпы моториканың дамуының
аздығын, соның ішінде қол қимылының аздық
себебін зерттей келе қазіргі заманғы барлық баланың
жазуға дайын еместігі немесе тілінің дамуында бір ақау бар
екендігі анықталды. Осыдан келе мынадай қорытынды
шығаруға болады: егер тілінің дамуында ақау болса, онда
бұл ұсақ моториканың мәселесі.
Тіпті баланың сөйлеу тілі
қалыпты болған жағдайда бұл қолын басқаруы
қалыпты деген сөз емес. Егер 4 - 5 жастағы балада бау байлау
қиындық келтірсе, ал, ермексаздан тек шар мен ұзынша
жабыстырылса, және 6 жаста тиек тігу- орындалмас және қауіпті
іс болса, онда сіздің балаңыз кінәлі емес.
Өкінішке орай  көп ата- ана
қолдың икемі мен ұсақ моториканың даму
деңгейінің төмендігін тек мектепке барарда  ғана
байқайды. Бұл балаға өте ауыр жүк. Жаңа
хабарларды қабылдаумен қатар, икемге келмейтін саусақтарымен
қарандашпен жазып үйренуі керек.
Кішкентай ғана сәбидің
қалайтыны қозғалу, қозғалыс- әлемді
танудың мүмкіндігі. Яғни, бала қозғалысының
дәл және нақты болса, оның әлемді ақылмен
тануы да терең бола түспек.
            Егер
сіз бірінші сынып оқушысында жазуда қиындық болмасын
десеңіз немесе 3 жастағы баланың тілінің дамуында
ақау болмасын десеңіз дамыту ойын – жаттығуларын бала
туылған соң екі айдан кейін бастаңыз. Ұсақ моториканы
дамыту әдістемесі мұндай жағдайда өте тиімді.
Омыраудағы баланың саусақтарын уқалауға болады,
жас жарымдағы баламен  саусақ ойындарын бастауға болады.
Мысалы, баланың бас бармағын жаймен сипап отырып, оған былай
деңіз: «Саусақ –бала сен қайда болдың?» Содан соң
бас бармақты балан үйрекпен түйістіре отырып, « мына
саусақпан орманға бардым», ортан түйрекпен түйістіре
отырып, «мына саусақпен щи пісірдім»,
            Осылайша
жалғастырып басқа саусақтармен де «мына саусақпен
ботқа жеп, мына саусақпен ән салдым» деп аяқтайсыз.
Балаларға бұл жаттығу қатты ұнайды, уақытты
да көп алмайды, ал пайдасы оның өте көп, себебі
ұсақ моториканы дамытып жатырмыз ғой.
Бір
жастан асқан балалар үшін – саусақ бассейні әдістемесі
өте пайдалы. Бір ыдысқа 1 кг бұршақты немесе фасольді
төгеміз де ішіне баланы қызықтыратын бір ойыншықты
көміп қоямыз. Сондан соң оны тауып беруін өтінеміз.
Бұл қызықтыру жаттығуы кезінде баладан алыстап
кетпеңіз. Себебі ұсақ нәрселерді аузына салып алу
қаупі бар.

Пассивті  жаттығу – ұсақ моториканы  дамытудың
алғашқы сатысы. Саусақ жаттығуларын ең
төменгі деңгейден бастаған дұрыс.
Содан кейін ғана активті
саусақ жаттығуларына көшу ұсынылады. Оныңдеңгейі
баланың ұсақ моторикасының даму деңгейіне
қарай таңдалады. Қол саусақтарына арналған
пассивті жаттығулар жасау кезінде балаға қолайсыз
жағдай туғызбауын және тітіркендірмеуін
қадағалаған жөн. Жаттығулардың
мақсатты пайдаланылуы мынадай әдістерді ұсынады: сипау,
жаймен уқалау және діріл. Массажды әрекеттер саусақ
ұшынан басталып төменгі буынға қарай жалғасады.
Массаж жасау кезінде жай лирикалық әуен қоюға да
болады. 9 айдан жоғары сәбилерге арналған ойын-
жаттығулар.
Көңілді
қуыршақтар.
Қазіргі кезде ағаштан
жасалған көңілді қуыршақтар жай ойыншық
емес, жәдігер зат болып пайдаланылатын болды.  Ал ойыншықтың
бұл түрі бала саусағын басқаруы мен ойлауын шыңдайтын
таптырмас ойыншық.
Алдымен екі жартыны құрастыру
арқылы бір қуыршақты пайдаланыңыз. Содан соң
ойынды күрделендіре түсіңіз: екі қуыршақ,
үш қуыршақ. Балаға аздап қиындық келтірсе
асықпаңыз. Баланың жетістікке өзі жетуіне
мүмкіндік беріңіз.
Пирамидалар.
            Дүкеннен
пирамида ойыншығын сатып аларда дөңгелектерінің
әр түрлі болғанын қадағалаңыз.
Дөңгелек диаметрі бірінен соң бірі үлкейе түсуі
керек. Мұндай ойыншық  балаға саусақ қимылын
ғана емес, логикалық ойлануына да жол ашады. Балаға
пирамиданы жинауды ұсынасыз. Алдымен бірге жинап, содан соң
өз бетімен жинауға кіріседі.
Жиек
бойымен жүргізіп шық.
            Бұл
ойынға мақпал қағазға жабыстырылған
үй, машина, гүл, кесе сияқты суретті карточкалар
пайдаланылады. Ересек адам бала саусағын мақпалға тигізе
отырып суретте не бейнеленгенін сұрайды. Осы сурет бойымен
моншақтарды немесе бұршақтарды жүргізіп шық деген
тапсырма беріледі. Жабыстырып шығу арқылы ойын жалғасады.
Ойынға пайдаланылатын барлық
заттар бала өміріне қауіп төндірмеуі керек.
Адамның  он екі
мүшесінің тіршілікте атқарар міндеті зор. Соның ішінде
екі қолға бес – бестен біткен он саусақты күнделікті
қажетті жұмыстарды атқаруға пайдаланытынымыз белгілі.
Сонымен қатар ертеден бізге жеткен «Қуырмаш» ойынынан саусақ
атауларын бала тәрбиелеуге, оның тілін жетілдіруге, ойын
ұштауға әдемі пайдаланғанын білеміз.
Қуыр,
қуыр, қуырмаш,
Тауықтарға
тары шаш.
Балапанға
бидай шаш,
Балаларға
тәтті шаш  .
-
дей келіп, жұмылған әр саусақты жеке-жеке ашарда:
Сен
түйеңе бар,
Сен
жылқыға бар.
Сен сиырға
бар,
Сен
қойыңа бар,
Сен үйде
отырып
Шешеңе
көмектес.
-
деп әр саусаққа тапсырма беріледі. Одан соң әр
саусақтың басынан ұстай тұрып «қарның ашса:
мына жерде нан бар, мына жерде май бар» деп әртүрлі астың
атай келіп, қолтыққа жеткенде «қуырмаш»»,
«қуырмаш» деп қытықтайды.

Көтеріңкі көңіл – күй сыйлайтын бұл ойын
балаға саусақтардың атын, адамға нәр берер
түрлі астың атауын да үйретеді. Сондай – ақ төрт
түлік малды таныстырып, оны бағып еңбектенгенде ғана
тамақтануға болатынын ескертіп, еңбекпен тапқан
тамақ тәтті болатынын уағыздайды.
Халық
өзінің өмір тәжірибесінде тіршілікте қалай
қолдануына қарай саусақтарға ат қойған.
1-ші саусақ- «Басбармақ», 2-ші саусақ – «Балаң
үйрек», 3-ші саусақ –«Ортан терек», 4-ші саусақ- «Шылдыр
шүмек», 5-ші саусақ – «Кішкентай бөбек».

Математика әлемі
Ұйымдастырылған оқу-іс
әрекетінің картасы
Білім беру саласы:Таным,қатынас
Бөлімдері:
Қарапайым математика,тіл дамыту.
Тақырыбы:«Математика
әлемі»
Мақсаты:
Балалардың сан,санау ұғымын кеңейту,ойлау
қабілетін дамыту.Геометриялық пішіндері туралы білімдерін,тілін
дамыту.Білімге деген құштарлығын
арттыру.Салыстыру,санау,топтау дағдыларын,ойын дамыту,санамақ айту
арқылы сөздік қорын молайту.Логикалық есептерді
шешкізу.
Көрнекіліктер:
1-10 дейін цифрлар,геометриялық пішіндер.

Іс-әрекет кезеңдері

Тәрбиешінің іс-әрекеті

Балалардың іс-әрекеті

Мотивациялық-
қызығушылық

Ұйымдастыру
  кезеңі:
Арайлап
  таң атты,
Алтын
  шуақ таратты.
Қайырлы
  таң,Алтын күн,
Қайырлы
  таң,Көк аспан.
Қайырлы
  таң,Жер Ана,
Қайырлы
  таң,достарым!

Балалар қимылмен орындайды.

Ұйымдастыру-
Іздестіру

Рефлексивті-
түзетушілік

-Балалар,бүгін
  ауа-райы қандай?
-Олай
  болса,осындай ашық,жылы,тамаша ауа-райында саяхатқа
  барғыларың келе ме?
-Онда,біз
  бүгін қызықты математика еліне саяхатқа
  шығамыз.
-Балалар,қызықты
  математика еліне саяхат жасауға қандай көлікке отырамыз?
Автобустың
  жүргізушісі бір себептермен келе алмай
  қалыпты.Сондықтан,өз ортамыздан,сайлап алған
  жөн!Ол үшін,санамақ айтуымыз керек.
Мансұр,санамақ
  санай қойшы!
-Балалар,біздің
  көлігіміз неге тоқтап қалды?Бағдаршамның
  қызыл көзі жанып тұр.Бағдаршамның көлемі
  қандай?Мен сендерге бағдаршам туралы өлең оқып
  берейін.
«Бағдаршам»
Менің
  атым «бағдаршам»-
Мекен-жайым
  тұрақты.
Жақсы
  білем міндетімді
Мүдірмеймін
  ешқашан
Келесі
  аялдама, «Қызықты математика елі».
-Балалар,мұнда
  әдемі,зәулім үй тұр.Бұл үйде біреу бар
  сияқты.Қане,бәріміз бірге көзімізді екі
  алақанмен жауып, онға дейін санайық.
(Зәулім
  үйден Математика ханшайымы шығады)
Математика
  ханшайымы:
-Сәлеметсіңдер
  ме,балалар!
-Математика
  еліне қош келдіңіздер!
-Мен,математика
  ханшайымымын!
-Мен
  сендердің алғыр,тапқыр,шапшаңдық
тарынды
  тексеремін.Өйткені,менің сиқырлы таяқшам бар.Ол
  үшін менің бірнеше тапсырма,ойындарым бар.Соларды
  орындайсыңдар ма?
«Доп
  лақтыру» ойыны.
-Неше
  жыл мезгілі бар?
-Қазір
  жылдың қай мезгілі?
-Бір
  жыл мезгілінде неше ай бар?
-Бір
  айда неше апта бар?
-Бір
  аптада неше күн бар?
-Бүгін
  аптаның қай күні?
1-тапсырма.
«Өз
  орныңды тап»
Шарты:алғашқы
  ондықтағы сандар қатарын оның атауын,белгісін,орнын
  қайталап,есте сақтау.
2-тапсырма.
«Көрпешені
  жама»
Шарты:логикалық
  ойлау қабілетін дамыту.Геометриялық пішіндер мен көрпешені
  жамау.
3-тапсырма.
«Қанша
  артық,кем?»
Мақсаты:5
  көлемінде  көжек пен сәбізді салыстыру дағдыларын
  жетілдіру.
4-тапсырма.
«Жаттығуға
  тұрайық»
Шарты:кеңістікте
  өзара орналасу орнын анықтау.Ойын-тілін дамыту.
5-тапсырма.
«Сипаттамасы
  бойынша тап»
Шарты:баланың
  тілін,ойын,танымдық қабілетін
  дамыту.Ұзын-қысқа,биік-аласа,жалпақ-жіңішке,кең-тар
  ұғымдарын салыстыру.
6-тапсырма.
Монтессори
  ойын-жаттығуы.«Шыршаны безендір»
Шарты:
  шыршаны бүршіктермен безендіре отырып,ұсақ қол
  моторикасын дамыту.
Математика
  ханшайымы:
-Балалар,сендер
  тапсырманы өте жақсы орындадыңдар!Сендер нағыз
  алғыр,өнерлі балалар екенсіңдер!Мен сендерге мына
  медальдарды ұсынғым келіп отыр.Және осындай сыйлығым
  бар!Топқа барып жейсіңдер!Балалар,келесі кездескенше!Сау
  болыңдар!
Тәрбиеші:
-Балалар,енді
  біздің топқа оралатын уақытымыз келді.Автобусқа
  отырып,әндетіп,тобымызға кетейік.

Жылы,ашық,тамаша!
-Иә,барайық!

-Автобусқа отырайық!

Алма
  кетті домалап,
Көше
  бойын жағалып.
Кім
  алманы табады,
Сол
  жүргізуші болады!

Өйткені
  бағдаршамның қызыл түсі жанды!

-Сәлеметсіз бе!

-Төрт жыл мезгілі бар!

-Қазір көктем
  мезгілі!
-Үш ай бар.
-Төрт апта бар.
-Бір аптада жеті күн бар.
-Бүгін аптаның
  сейсенбі күні.

Жүректен-жүрекке:
Қол ұстасып
  тұрайық,
Шеңберді біз
  құрайық.
Көріскенше күн
  жақсы,
Сау саламат болайық!
Ән.
«Біз көңілді баламыз»

Күтілетін
нәтиже:Логикалық
есептерді шеше білу,сан,санау ұғымын кеңейту.
Қандай
түсініктерді игерді:Шапшаңдық,зәулім,ханшайы,т.б.
Меңгерген
дағдылары  мен іскерліктері:Шапшаңдық,адамгершілік
«Математика әлемі»

Ойыншықтар
әлеміне саяхат
Ұйымдастырылған оқу-іс
әрекетінің картасы
Білім
беру саласы:
Таным
Бөлімдері:
Айналамен таныстыру
Тақырыбы: «Ойыншықтар
әлеміне саяхат»(Қайталау сабағы)
Мақсаты:
Балалардың ойыншықтар туралы алған білімдеріне
қорытынды жүргізе отырып,өткенді
қайталау.Заттардың қасиеті,мақсаты арналуы және атқаратын
қызметі туралы балалардың ұғымын бекіту.Түр
және топтық түсініктерін бекіту.Үлкендердің
еңбегін құрметтеуге тәрбиелеу.
Көрнекілік:
Топтың ойыншықтары.

Іс-әрекет
  кезеңдері

Тәрбиешінің іс-
  әрекеті

Балалардың іс-әрекеті

Мотивациялық
қозғаушылық

Шаттық
  шеңбер.
Әлемде
  нұр тыныштық,
Әрбір
  бейбіт күн ыстық.
Қайырлы
  таң бақшамыз,
Қайырлы
  күн достарым!
Сәлем
  бердік туған елім,
Тал
  бесігім,туған жерім.
Сәлем
  бердік бәріңізге
Өскен
  ортам елімізге

Барлық
  іс-әрекеттерімен шаттық шеңберін орындау.

Ұйымдастыру-
Ізденушілік

Балалар
  шаттық шеңбер орындаған соң,есік
  қағылып,топқа ренжіген қоян кіреді.
-Балалар,қараңдаршы,бізге
  қонаққа не келді?
-Сәлеметсің
  бе,қоян!Неге көңіл-күйің жоқ?
Қоян:
-Сәлеметсіңдер
  ме,балалар!Мен орманнан келдім,менің достарым да жоқ,ойнайтын
  ойыншықтарым да жоқ.Сондықтан,мен ренжулімін!
Тәрбиеші:
-Қоян
  сен ренжіме,біз балалармен бірге,ойыншықтар әлеміне саяхат
  жасаймыз!Бізбен бірге жүр,саған ойыншықтар
  таңдап,сыйлаймыз!
-Бізде
  мынандай сиқырлы арба бар,осы арбаға бәріміз жайғасып,көзімізді
  жұмып отырайық.
-Балалар,қараңдаршы,қандай
  тамаша ойыншықтар әлеміне келдік!Ойыншықтар
  әлемінің жұмыс тәртібі ілініп
  тұр.Қане,балалар,есімізге алайықшы,бір аптада неше
  күн бар?
-Мансұр,атап
  өтші.
-Амир,бүгін
  аптаның қай күні?
-Бірінші
  сөреде қандай ойыншықтар тұр?
-Осы
  ойыншықтарды бір сөзбен қалай атаймыз?
-Мына
  машина не тасиды?
-Мына
  машина қандай?
-Ал
  мынау не?
-Поезд
  қандай жолмен жүреді?
-Осы
  ойыншықтар неден жасалған?

-Қоян

-Аптада
  жеті күн бар.

-Дүйсенбі-жексенбі.
-Бүгін-бейсенбі.
-Машина,ұшақ,поезд....

-Көліктер
  деп атаймыз!

-Жүк
  тасиды.
-Жеңіл
  машина
-Бұл-поезд!
-Поезд-темір
  жолмен жүреді.
-Пластмасадан
  жасалған.

Екінші
  сөреде жануарлар.
Үшіншіде-құстар.
Төртіншіде-ыдыстар.
Бесіншіде-жеміс-көкөністер.
Алтыншыда-доптар.
Жетіншіде-қуыршақтар.
Сегізіншіде-жұмсақ
  ойыншықтар.
-Кел,қоян,бәріміз
  бір-бір жұмсақ  ойыншық алып, «Биле,биле,қояным»
  деген би билейік!
-Қоян,көңіл-күйің
  көтерілді ме?
Осы
  «Ойыншықтар әлемінен» өзіңе ұнаған
  ойыншықты таңдап ал.

Барлық
  сұрақтарға толық жауап беру.

Рефлексивтік-
түзетушілік

-Ал,енді,бәріміз
  шеңберге тұрайық!
Ал
  балалар,тұрайық,
Шеңберді
  біз құрайық.
Көрісенше
  күн жақсы,
Сау-саламат
  болайық!
Сиқырлы
  арбаға отырып,топқа оралу!
Қоштасу.

Шеңберге
  тұру,дауыстап айту,қоштасу!

Күтілетін нәтиже:
Нені
біледі:
Заттардың қасиеті,мақсаты арналуы және атқаратын
қызметі туралы біледі.
Қандай
түсініктерді игерді: Жұмыс тәртібі,сиқырлы
арба,т.б.

Ойыншықтар әлеміне саяхат

Көктемдегі
ормандағы туған күн
Ұйымдастырылған
оқу іс-әрекетінің картасы
Білім беру
саласы:
Таным,қатынас,әлеуметтік орта
Бөлімдері:
Қарапайым математика,тіл дамыту,айналамен танысу
Тақырыбы:«Көктемдегі
ормандағы туған күн»
Мақсаты: Мария
Монтессоридің ойын жаттығуларын қолдана отырып
балалардың ұсақ қол моторикасын дамыту.
Моншақтарды сымға таға білуге,үлгі бойынша түстер
таңдау,мүмкіндіктерін арттыру.
Сөздік
жұмыс:
Ойлау қабілеттерін арттыру.Әдемілікке,әдептілікке
тәрбиелеу.
Көрнекілік:Алма,қысқыштар,түрлі-түсті
макарондар,жаңғақ,шыбықтар

Іс-әрекет
  кезеңдері

Тәрбиешінің
  іс- әрекеті

Балалардың
  іс-әрекеті

Мотивациялық
қозғаушылық

Шаттық
  шеңбері:
Әлемде
  нұр тыныштық,
Әр
  бір бейбіт күн ыстық.
Қайырлы
  таң,бақшамыз,
Қайырлы
  күн,достарым!
Сәлем
  бердік,туған елім,
Тал
  бесігім,туған жерім.
Сәлем
  бердік бәріңізге,
Өскен
  ортам,елімізге!

Барлық
  іс-әрекеттермен шаттық шеңберді орындау

Ұйымдастыру-
Ізденушілік

Рефлесифті-
түзетушілік

Балалар,біздің топқа
  мынандай жеделхат келді.Мен сендерге оқып берейін!
«Қымбатты Бауырсақ
  тобының бүлдіршіндері,мен сендерді туған күнімді
  бірге тойлауға шақырамын.Бірақ,қу түлкі
  менің  туған күніме шақырылғандардың
  тізімінде болмағанын естіп,сендерге неше түрлі кедергі
  жасады!Абай болыңдар!Менің мекен-жайым:Көктемгі орман,Аюжанның
  үйіне шақырамын!
-Балалар,Машеньканың
  туған күніне барамыз ба?Түлкінің жасаған
  кедергілерінен біз қорықпаймыз!
-Міне,балалар,біз көктемгі
  орманға келдік!Жан-жақтарыңа
  қараңдаршы,көктемгі орман қандай тамаша!Ауасы
  қандай таза!Қысқы оман мен көктемгі орманның
  айырмашылығы бар ма?Қандай?

-Мінеки,түлкінің
  бізге жасаған 1-ші тапсырмасы.Мен сендерге оқып берейін!
«Бауырсақ
  тобының бүлдіршіндері,мына себеттегі алмаларды тура және
  кері санаңдар.Түсін,пішінін,дәмін, және өсетін
  жерін айтып беріңдер!»
-Мына
  себетте не жатыр?
-Бұл
  жеміс па,әлде көкөніс пе?
-Алмалар
  қайда өседі?
-Түстері
  қандай?
-Тағы
  қандай түсті болады?
-Пішіні
  қандай?
-Дәмі
  қандай?
-Ал
  енді,тура және кері санайық!

-Міне
  балалар,екінші тапсырмаға да келдік.Оқимын!
«Балалар,Мына
  фасольді түсіне қарай екіге бөліңдер!»
-Мында
  фасольдар араласып келген,маған түстерін айтып беріңдерші?!
Қанеки,ақ
  түсті фасольді бір ыдысқа,ал қара түсті фасольді
  екінші ыдысқа бөлейік!

-Міне
  тағы да тапсырма жатыр!
«Мына
  жаңғақтардан және ермексаздан үйректер құрастырыңдар!»
Алмат,айтшы,жаңғақ
  қандай ағашта өседі?
Енді,ермексазды
  алып,екі алақанның ортасына салып,уқалап,таяқша
  жасаймыз,таяқшаны алып,жаңғаққа жапсырамыз
  да,екінші шетін үш саусақпен майыстырамыз!Ол үйректің
  тұмсығы болады!Және қара түсті ермексаздың
  шетінен кішкене үзіп,екі саусақтың ортасына
  салып,домалатамыз,бұл үйректің көзі болады!Содан
  соң екі қанатын жасап,жапсырамыз!
-Қараңдаршы,біздің
  үйректердің көңіл-күйлері жоқ екен!Біз
  оларға «Үйректер» биін билеп берейік.Өзіміз де бір дем
  алайық!
Би:
  «Билеп тұрған үйректер»

-Сендер
  естідіңдер ме біреу жылап жатқан сияқты?!Мынау не?!
-Айтыңдаршы,бұл
  жануар ма,әлде...
-Тағы
  қандай жәндіктерді білесіңдер?
-Құмырсқа
  құлағыма бірдене деп сыбырлап жатыр.
Ол
  маған қатты жел соққада илеуінің
  бұзылғаны туралы айтты!Ол бізден көмек сұрап
  тұр!Балалар,біз құмырсқаға көмектесеміз
  бе?
Барлығымыз
  мына шашылып жатқан таяқшалардан
  құмырсқаға илеуін жасап берейік!
Құмырсқа
  сендерге рақмет айттып қуанып жатыр.Құмырсқамен
  қоштасып,саяхатымызды ары қарай жалғастырайық!
Құмырсқамен
  қоштасу!

Түлкінің
  келесі тапырмасы: «Мына қысқыштарды күннің
  көзіне тағыңдар!»
-Мынау
  не?
-Күннің
  көзі қашан шығады?
-Күннің
  түсі қандай,және пішіні қандай?
-Мына
  қысқыштарды алып күн көзіне тағайық!
-Қараңдаршы,біздің
  күннің көңіл-күйі көтерілеп,сендерге
  жымыйып тұр!Күннің көзін біз аспанға
  жіберейік.Ол бүкіл жерге шуағын шашып,барлығын
  қуантсын!

Түлкінің
  келесі тапсырмасы: «Мына жаңғақтарды шыршаға
  іліңдер.
-Мансұр,мынау
  қандай ағаш?
-Тағы
  қандай ағаштарды білесіңдер?

-Ал
  енді,барлығымыз мына жатқан
жаңғақтарды
  шыршаға ілеміз.

-Қараңдар,балалар,мында
  тағы бір тапсырма жатыр: «Мына түрлі-түсті макарондарды
  сымға іліңдер»
-Ал,қанеки
  балалар,мына түрлі-түсті макарондарды біз сымға тізейік!
-Балалар,қараңдаршы
  біз қандай тамаша моншақ жасадық!Мына моншақтарды біз

Машенькаға
  туған күніне сыйлаймыз!

-Балалар,қараңдаршы
  біз Аюжанның үйіне де жеттік!
Мен
  есекті қағайын.Тук-тук-тук!

Аю:
-Бұл
  кім екен?
-Сендер
  қай бақшадан келдіңдер?

Аю
  мен Машеньканың балалармен танысуы.
Аю:
-Сәлеметсіңдер
  ме?!Мен Аюжанмын.
Машенька:
-Ал
  мен Машенькамын!Менің туған күніме қош
  келдіңдер!
Аю:
-Біз
  сендерді күтіп отырмыз!

-Машенька,біз
  бос келген жоқпыз.Біз сенің туған күніңе
  сыйлық әкелдік!

Сыйлықтарды
  сыйлау.

-Ал,Аюжан
  мынау саған!
Біз
  тағы сендерге ән,өлең,және би сыйлаймыз!
Ән:
  «Туған күн»
Би:
  «Көңілді би»

Аю:
-Рахмет,балалар,көңіл-күйлерімізді
  көтердіңдер.Жақсы ән айтып,билейді екенсіңдер!
Машенька:
-Рахмет
  сендерге!Енді жазда бізге қонаққа
  келіңдер!Саңырауқұлақ тереміз!

Машенька:
-Жоқ,білмеймін.

Машенька:
-Қандай
  ақылдысыңдар сендер,балалар!
Аю:
-Келіңдер,балалар,дастарқанға
  жайғасыңдар!
-Жоқ,Аюжан
  мен Машенька,түскі уақыт та келді.Бізге бақшамызға
  тобымызға оралуымыз керек!Айтыңдаршы,қысқа жол бар ма
  екен?
Аю:
-Әрине
  бар,мен сендерге жол көрсетейін!
-Көріскенше
  күн жақсы болсын,сау болыңдар!
Қоштасу!

-Иә,барамыз!
Біз
  түлкіден қорықпаймыз.

-Иә,бар!
-Қысқы
  орман ақ қар жамылған,ауасы суық,ал көктемгі
  орман ағаштар бүршік жарып,құстардың
  әндері естіледі.

-Алмалар!
-Жеміс!
-Ағашта!
-Қызыл!
-Сары,жасыл!
-Дөңгелек!
-Қышқыл,тәтті!
-1-10...10-1

-Мында
  екі түстер бар...Олар-ақ және қара!

Қарағайда,
шыршада
  өседі!

Музыка әуенімен балалар «Билеп
  тұрған үйректер» биін орындайды.

-Бұл
  құмырсқа!
-Бұл-жәндік!
Ара,маса,қоңыз,көбелек,
өрмекші,сона..

Иә,көмектесеміз!

Барлығы
  ұжымдап құмырсқаның илеуін жасап береді!

Сау
  бол,құмырсқа!

-Бұл
  күннің көзі!
-Таңертен
  шығады.
-Бар,ол
  ай!
-Түсі
  сары,пішіні дөңгелек!
Балалар қысқыштарды
  алып,күн көзіне тағады!

-Шырша
-Аққайын,терек,қарағай,емен.
Балалар жаңғақтарды
  шыршаға іледі.

Балалар макарондарды сымға тізеді.

-Біз «Бауырсақ» тобының
  бүлдіршіндеріміз.
-№7 «Айша» мектеп-бақшасынан
  келдік.
Амандасу,танысу.

Алмат:
Қонжық-аю
  баласы,
Әрекетін
  қарашы,
Бал
  деген де есеп пе?
Салды
  қолды-кеспекке.
Әділет:
Аю
  отыр партада,
Екі
  қолы қалтада,
А
  деді,Б деді,
Р-ға
  тілі келмеді.

Айзада:
-Машенька,сен
  саңырауқұлақтарың түрлерін білесің
  бе?

Мансұр:
-Саңырауқұлақтың
  екі түрі болады.Олар:болымды және болымсыз!
Алмат:
-Болымдылар
ға
  жатады:түлкіжем,ақ
  саңырауқұлақ,қозықұйрық.Ал
  жеуге жарамсыз олар:улы саңырауқұлақ,және
  шыбынжұт.

Балалардың Аюжан мен Машенькамен
  қоштасуы!

Күтілетін
нәтиже:
Нені біледі:
Санау,түстерді ажырату,жыл
мезгілдерін,ағаш,саңырауқұлақ,жәндіктердің
түрлерін.
Қандай
түсініктерді игерді:
Илеу,жаңғақ,құмырсқа,шыбынжұт.
Меңгерген
дағдылары мен іскерліктері:  Өлең,би.

Көктемгі ормандағы
туған күн

Ғажайып
мектеп
Ұйымдастырылған оқу-іс
әрекетінің картасы
Білім
беру саласы:Таным,қатынас,шығармашылық.
Бөлімдері:Математика,сауат
ашу,сурет.
Тақырыбы:«Ғажайып
мектеп»ЖРО.
Мақсаты: Балалардың
жыл бойы өткенсан және санау,геометриялықпішіндер,жыл,ай,апта
күндері,дыбыс,әріп туралы білімдерін бекіту.Логикалық ойлау
қабілеттерін жетілдіру.Математика сабағына деген
қызығушылықтарын арттыру,шапшандыққа,тапқырлыққа,әсемдікке
тәрбиелеу.
Сабақтың
әдіс-тәсілдері: Сұрақ-жауап,қимыл қозғалыстар.

Іс-әрекет кезеңдері

Тәрбиешінің іс-әрекеті

Балалардың іс-әрекеті

Мотивациялық-
Ынталандырушылық

Ұйымдастыру
  кезеңі:
Шаттық
  шеңбер:
Жарқырап
  күн ашылды,
Жерге
  шуақ шашылды,
Біз
  нәзік қыздармыз,
Біз
  ержүрек ұлдармыз.
Көк
  аспанда күн күлсін,
Бірге
  күлсін бүлдіршін.
Қыз
  қолында гүл жүрсін,
Ұл
  қлында ту жүрсін.
Қайырлы
  таң,досатрым,
Қайырлы
  күн қонақтар!

Қайталау.Шаттық
  шеңберін орындау.

Ұйымдастыру-
Іздестіру

-Балалар,қызықты
  ойын ойнағыларың келе ме?Онда, «Ғажайып мектеп»ойынын
  ойнаймыз.Мен сендердің мұғалімдерің  болам,ал сендер
  менің кішкентай,ақылды достарым боласыңдар.Бүгін
  бізде үш сабақ болады.Математика,сауат ашу және сурет.
(Қоңырау
  соғылады)
-Балалар,мен
  сендерге сұрақ қойып,мына допты беремін,ал сендер жауап
  беріп мына допты маған қайтарасыңдар.
1.Бір
  жылда неше мезгіл бар?

2.Бір
  жылда неше ай бар?

3.Қазір
  қандай жыл мезгілі?

4.Айларын
  ата.

5.Бір
  айда неше апта бар?

6.Бір
  аптада неше күн бар?

Апта
  деген ағайдың жеті ұлы бар:
1.Бірінші-
2.Екінші-
3.Үшінші-
4.Төртінші-
5.Бесінші-
6.Алтыншы-
7.Жетінші-
Жұмыс
  күндері болып қандай күндер саналады?
Демалыс
  күндері ше?
Тәулік
  бөліктерін атаңдар
Ал
  енді,назарымызды тақтаға аударайық.
Не
  көріп тұрмыз?
Бұл
  жай гүл емес,бұл сиқырлы гүл.Әр
  жапырқшада тапсырма жазылған.
1.Қызыл:Үстел
  үстінде жатқан конверттерде цифрлар бар.Сол цифрлардан сан
  қатарын құру(қазақ,орсы,ағылшын тілінде
  санау).
2.Сары:Көршілерін
  ата.
3.Көк:Геометриялық
  пішіндерден тақтаға үй
  құрастыр.Геометриялық денелерден үй
  құрастыру.
Төрт
  бұрышты қолданып,
Үш
  бұрышты қолданып,
Үй
  жасаймыз көріңіз,
Жаңа-қоныс,жаңа-үйге,
Қуанышпен
  кіріңіз!
4.Қызыл-сары:1-10;10-20
  саты бойынша жүру. (Қандай цифр тығылды)
5.Жасыл:Есеп
  шығару:
    +
  =
+=
+=
(Қоңырау
  соғылады)
Кел,балалар,бойымызды
  сергіп,билеп алайық!
Кел,балалар,бойымыз
  сергіп,бір демалып алайық.
Енді
  тағы бір ойын ойнайық.
Екінші
  сабақ-сауат ашу.
-Қазақ
  алфавитінде неше әріп бар?
-Нешеге
  бөлінеді?
-Қанша
  д/ы,қанша д/з дыбыс бар?
Мен
  сендерге өлең жолдарын оқимын,бірақ кебір
  сөздердің дыбыстары жоғаып қалыпты,қандай дыбыс
  жоғалғанын айтып және сол әріпті
  көрсетесіңдер.
1.Алма
  кетті домалап,
Көше
  бойын (ж)ағалап.
2.Аю
  оты(р) партада,
Екі
  (қ)олы қалтада.
2.Көк
  аспанда күн күлсін,
Бірге
  күлсін (б)үлдіршін.
4.Біз
  әдепті баламыз,
Жайнай
  берсін (д)аламыз.
5.Күндей
  болып күлеміз
(Г)үлдей
  болып өсеміз.
6.Құстай
  болып ұшамыз,
(К)өбелектей
  қонамыз.
Осы
  жоғалған дыбыстар қандай?
Жақсы,рахмет
  балалар!
(Қоңырау
  соғылады)
Сергіту
  сәті.
Балалар,қазір
  қандай жыл мезгілі?
Көктемде
  қандай өзгерістер байқалады?
Жақсы,рахмет,онда
  біз әдемі гүлді суреттейік.
(Әдіс-тәсілдерді
  көрсету)

Балалар жайғасып үстел
  басына отырады.

Бір
  жылда төрт мезгіл бар.
Бір
  жылда 12 ай бар;
Қазір
  көктем мезгілі;
Наурыз,сәуір,мамыр;
Бір
  айда 4 апта бар;
Бір
  жұмада 7 күн бар.

Дүйсенбі;
Сейсенбі;
Сәрсенбі;
Бейсенбі;
Жұма;
Сенбі;
Жексенбі.
Дүйсенбі,сейсенбі,сәрсенбі,бейсенбі,жұма.
Сенбі,жексенбі.
Таң,түс,бесін,кеш,түн.

Гүл!

Балалардың
  жауабы.

3

4

5

Балалардың
  биі.

-42
-Екіге
  бөлінеді.
-25
  д/ы,15д/з,2 белгі.

-«Ж»

-«Қ»,
  «Р»

-«Б»

-«Д»

-«Г»

-«К»

Дауыссыз!

-Көктем
-Қар ериді,күн
  жылынады,құстр ұшып келеді,ағаштар бүршік
  жарады,гүлдер гүлдейді.

Рефлексивті-
түзетушілік

-Балалар,сендерге
  ғажайып мектеп ұнады ма?Несімен ұнады?
Менің
  сендерге сыйлығым бар.Көп рахмет!

-Өте ұнады.

Күтілетін
нәтиже:
Нені біледі:Сан
және санау,геометриялық пішіндер,жыл,ай,апта
күндері,дыбыс,әріп туралы.
Қандай
түсініктерді игерді: Ғажайып, көршілер .
Меңгерген
дағдылары мен іскерліктері:Шапшандық,тапқырлық,әсемдік.

Ғажайып мектеп
Сиқырлы
электр тоғы
Ұйымдастырылған оқу-іс
әрекетінің картасы
Білім беру саласы:Таным
Бөлімдері:Айналамен
таныстыру
Тақырыбы:«Сиқырлы
электр тоғы»
Мақсаты:Балалардың
электр тоғы туралы білімдерін кеңейту. Қауіпсіздік ережелерін
сақтауға үйрету. Ізденушілік-танымдық қызметке
қызығушылықтарын дамыту. Ұжыммен бірге жұмыс
істеуге тәрбиелеу.

Іс-әрекет кезеңдері

Тәрбиешінің
  іс-әрекеті

Балалардың іс-әрекеті

Мотивациялық-
Қозғаушылық

Шеңбер
  болып тұрайық,
Алақанды
  ашайық.
Күннің
  нұрын салайық,
Таза
  ауаны жұтайық,
Жүрекке
  жылу салайық.
Мейірімділік
  шоғын алайық,
Жиналған
  жылы шуақты,
Қонақтарға
  шашайық.

Алақанымен үрлеу
  әдісімен бір-біріне үрлеу арқылы жылы лебіз білдіру

Ұйымдастыру-
Ізденушілік

-Балалар,бүгін
  бізде жай сабақ емес,өте қызықты сабақ
  болады.Бүгін сабақта біз электр тоғы туралы
  әңгімелесеміз.Қалай ойлайсыңдар,мына сағат неге
  жүрмей тұр?
-Дұрыс
  айтасыңдар,бұл сағатта батарейкасы жоқ.Қазір
  сағатқа біз батарейка саламыз(+;+/-;-).
-Қараңдаршы,сағат
  істеп кетті.Неге?Қалай ойлайсыңдар?Бұл батарейкада
  қандай сиқырлы күш бар екен?Біз батарейканы
  сағатқа салғанда,электр тоғы кетті,сондықтан
  сағат жүріп кетті.
Балалар,айтыңдаршы,біздің
  топта электр тоғы бар ма?

Балалардың жауаптары.

-Тоқ сымдары,жарық
  сөндіргіш ,электр көзі.

Рефлексивті-
түзетушілік

-Электр
  тоғы деген не?Қайда тұрады?Неге ұқсайды?
Ойын.
  «Тоқ сымдармен жүгіреді»
Тоқ
  сымдармен жүгіреді,
Бәрін
  іске келтіреді.
Теледидар,ноутбуктар,
Шаңсорғыш
  пен радиолар,
Телефон
  бар,фен де бар,
Күнделікті
  жарық бар,
Болмай
  қалса тоқ егер,
Не
  істейді адамдар?
Электроқұралдар
  туралы жұмбақтар жасыру.
Слайдтағы
  суреттер бойынша жұмыс.
Ойын.
  «Сыңарын тап».
Қауіпсіздік
  ержелері бойынша әңгімелесу.
Электр
  құралдар туралы өлеңдер.
1.Анашым
  қатаң айтқан,
Тоққа
  барма,балақан!
Ол
  жерде электр тоқ,
Соғып
  қалар,қауіп көп.
2.Музыка
  қатты ойнаған,
Баласы
  тұр дауыстап,
Жарықты
  сен көп жақпа,
Ата-анаңды
  сен ойла.
Жаға
  берсең жарықты,
Алмайды
  саған ойыншықты.
Табиғаттағы
  электр тоғы туралы әңгіме.
Сергіту
  сәті.
Зертхана
Зертханалық
  жұмыстары
1.
  «Көбелектер»
2.
  «Тарақтар»
3.
  «Пенопалст»
4.
  «Шарлар»
Сабақты
  қорытындылау.
Балаларды
  сертификат пен мадақтау.

Электр тоғы сымда
  тұрады.Моншақтарға ұқсайды.
Шеңберге тұрып,тоқ
  туралы өлең шумағын айтады.

Зертханалық жұмысқа
  белсеңе қатысу

Видеоға қарап,сергіту
  сәтін орындау.

Күтілетін нәтиже:
Нені
біледі:Электр тоқтың пайдасы туралы
біледі;
Қандай
түсініктерді игерді:Электр тоқ туралы
мағдұмат алды;
Меңгерген
дағдылары меніскерліктері: тәжірибе жасау
дағдыларын меңгерді.

Қорытынды

Егер бала қандай да бір саусақ ойынын жетік меңгерсе, онда ол
міндетті түрде бір көрініске не өлеңге жаңа бір
сахналау ойлап табуға тырысады. Бір жастан екі жасқа дейінгі
балалар бір қолмен ойналатын саусақ ойындарын жақсы
қабылдайды.  Үш жастағы балалар екі қолмен ойналатын
саусақ ойындарын игере алады. Мысалы, бір қол үйшік те,
екінші қол үйге жүгіріп келе жатқан мысық болуы
мүмкін. 4 - 5 жастағы балалар белгілі бір көріністі
саусақ арқылы сахналай алады.

Өз тәжірибемде тәрбишілерге  саусақ ойындарын сергіту
жаттығуларына, ертеңгілік жаттығуларға, барлық
ұйымдастырылған оқу іс - әрекеттері үстінде
үнемі пайдалануды ұсындым. Нәтижесінде балалардың тілі,
қимыл, қозғалысы мен икемділігі айтарлықтай дамыды.

Жазуға
бейімделмеген, жалпы моториканың және саусақтың
қозғалуы жетіспеуі мектептің төменгі сыныптарынан
бастап, оқуға деген негативтік әсерін тигізуі мүмкін.
Ұсақ
моторикасы баланың дамуына, оқуына өте маңызды. Мектепке
дейінгі мекемеде, жазу емес, жазуға дайындықтың маңызы
зор.
Қол
моторикасының жоғары деңгейі баланың мектепке деген
психологикалық дайындығын, ақыл кіргенін түсіндіреді.
Қол моторикасын арттыруға арналған ойындар мен
жаттығулар баланың тілінің дамуына да әсерін тигізеді.
Бала
саусақтарымен әр түрлі жаттығулар орындап, үлкен
жетістіктерге жетеді және баланы сурет салуға үйретеді, ары
қарай жазуға да көмектеседі. Егер баланың
саусақтары шапшаң жұмыс жасап, иілгіш болса жазуы да
әдемі болады.
Тіл
дамыту жұмысы қол арқылы жүру тиіс. Сонда ғана –
неғұрлым үлкен жаттығу болады. Балаға тапсырмалар
қызықты болу керек.
Баланың
қол еңбегін арттыру үшін не істеу керек?
-
Қолмен ермексазды жұмсарту;
-
Әр саусақпен тасты, маймақты, шарикті айналдыру;
-       Алақандарымызды
жұмып ойын ойнау (таңертең тұрдық – ашылу, кешке
ұйқтадық - жабылдық)
-
Жұмсақ жұдырық жасау, тез ашу, үлкендер
саусақтарын өткізу, қатты аша алмайсың
-
Екі қолдың саусақтарымен «Жүру» үстелмен, алдымен
ақырын, біреу ұрлану, содан кейін тез жүгіріп келуі.
Жаттығу алдымен оң қолмен, содан кейін сол қолмен
-
Жеке бір саусақты көрсету, содан соң екеуін ары қарай
үш, төрт, бес
-
Жеке бір саусақты көрсету – үлкенін
-
Барлық қолдың саусақтарымен үстелді соғу
-
Ауада саусақпен былғау
-
Қолдың басымен фонарик жасау
-
Қол соғу: ақырын, қатты, әр түрлі
әрекетте
-
Барлық саусақты бірге жинау (саусақтар жиналды - қашты)
-
Жуан жіпке түймелер, шарлар, мойыншақтар кигізу.
-
Түрлі түсті жіңішке сымды катушкаға орап,
өзінің саусағына арнап (сақина немесе спираль
шығады)
-
Қалың арқан, жіп ұштарын байлау
-
Түймелерді, ілгіш, замок, қақпақтарды жабу,
механикалық ойыншықтарды кілтпен жүргізу
-
Болттар мен гайкаларды бұрау
-
Конструктор ойыны
-
Ауада сурет салу
-
Құммен, сумен ойнау
-
Қолмен поролон шарларын, губканы жұмсарту
-
Тігу, шимен тоқу
-
Сурет салу, бояу, штрихтау
-
Қайшымен қию

Әр
түрлі материалдармен сурет салу (қаламмен, қарындашпен,
бормен, түрлі-түсті бояу, гуашьпен, көмірмен,
түрлі-түсті борлар және т.б.)
Саусақ
ойындарының нәтижесінде:

•  Баланың сөйлеу тілі жетіледі;
• - Қимыл қозғалысы артады;
• - Икемділігі артады;
• - Логикалық ойлауы дамиды;
• - Танымдық деңгейі артады;

Мазмұны:
1.
Түсінік хат________________________3
бет
2.    Балалардың
ұсақ қол моторикасын ойын арқылы дамыту             ___________________4
бет
3.    Математика
әлемі ________________ 20
бет
4.
Ойыншықтар әлеміне саяхат_______
 26
бет
5.
Көктемдегі ормандағы
туған күн____ 30 бет
6.
Ғажайып мектеп__________________
41 бет
7.
Сиқырлы электр тоғы______________47
бет
Қорытынды
______________________51
бет

Пайдаланған әдебиеттер:
·
Бардышева Т.Ю.
Сәлем,саусақ.Саусақ ойындары.
·
Большакова С.Е. Ұсақ қол
моторикасын қалыптастыру:Ойындар мен жаттығулар.
·
Пименова Е.П. Саусақ ойындары.2007
·
Тимофеева Е.Ю.,Чернова Е.И.Саусақ
қадамы.Ұсақ қол моторикасын дамытуға
арналған жаттығулар.2007.
·
Цвынтарный В.В. Саусақпен ойнаймыз
және сөйлеуді дамытамыз,1996.

Скачано с
www.znanio.ru

file_name: Ойын усак моторика.docx

alt: А.Т.Боранбаева

alt: ЛЕГО конструкторымен • бастырмалардың түлері • графикалық моториканы дамыту • трафаретпен сурет салу • түр сызықпен түрлеу • суретті аяқтау (симметрия принципі бойынша) • лабиринттер…

alt: Жабыстырып шығу арқылы ойын жалғасады

alt: Рефлексивті- түзетушілік-Балалар,бүгін ауа-райы қандай? -Олай болса,осындай ашық,жылы,тамаша ауа-райында саяхатқа барғыларың келе ме? -Онда,біз бүгін қызықты математика еліне саяхатқа шығамыз

alt: Ойын-тілін дамыту. 5-тапсырма

alt: Мансұр,атап өтші. -Амир,бүгін аптаның қай күні? -Бірінші сөреде қандай ойыншықтар тұр? -Осы ойыншықтарды бір сөзбен қалай атаймыз? -Мына машина не тасиды? -Мына машина қандай? -Ал…

alt: Ойыншықтар әлеміне саяхат

alt: Тәрбиешінің іс- әрекетіБалалардың іс-әрекеті

alt: Машенька: -Жоқ,білмеймін.

alt: Рефлесифті- түзетушілік

alt: Білім беру саласы: Таным,қатынас,шығармашылық

alt: Апта деген ағайдың жеті ұлы бар: 1

alt: Нені біледі: Сан және санау,геометриялық пішіндер,жыл,ай,апта күндері,дыбыс,әріп туралы

alt: Рефлексивті- түзетушілік - Электр тоғы деген не?Қайда тұрады?Неге ұқсайды?

alt: Рефлексивті- түзетушілік -

title: Ойын усак моторика


extracted_text:
МЕТОДИЧЕСКИЕ
УКАЗАНИЯ ПО ВЫПОЛНЕНИЮ ПРАКТИЧЕСКОЙ РАБОТЫ ПО МАТЕМАТИКЕ В СПО

Разработал преподаватель: Игнатьева Елена Сергеевна

Тема:
Решение задач по теме:
«Обратные тригонометрические функции».

Цель работы:
- применить  умения использования
определений обратных тригонометрических функций для решения задач по теме.

Оборудование:
1. Рабочая тетрадь в клетку
2. Раздаточные материалы: карточки-задания, инструкционные
карты – 20 штук.
3. Калькулятор простой.
4. Ручка.

Задание:
I Вариант
II Вариант
1. Вычислите
a) arcsin1 – arctg
0;                                                        a) arcos 0 – arctg 1;
б) arcos  +
arctg;
                              б) ;
в) ctg .
в) .

2. Сравните числа

                      .
3. Определите, имеет
ли смысл выражение
arcsin(x-1)
при x=;
arcos(x+1) при x= ;
x=0,9; x= sin .
x= cos.
Ответ объясните.

Порядок выполнения:
1.
Внимательно прочитать тему и цель практической работы.
2.
Изучить учебный материал по теме.
3.
Ответить на вопросы.
4.
Выполнить задания.
5.
Подготовить отчет.

Пояснения к работе (учебный
материал):
Обратные тригонометрические функции:
arcsin a, arcos a, arctg a, arcctg a.
1. Арксинусом числа а Є [-1; 1] называется такое число
α Є , синус
которого равен a :
arcsin a = , если
sin α = a и .
Например, , так как  и ;
, так как  .
2. Арккосинусом числа a Є [-1 ; 1]
называется такое число α Є [0;π],
косинус которого равен α :
arcos a=α , если cosα=a и 0
Например , arccos и 0;
arcos (-так как   и 0
3. Арктангенсом числа a Є R
называется такое число α Є тангенс которого равен а: , arctg a = α, если tgα
= a и  .
Например, arctg 1 =  , так как  ;
arctg ()=, так как .

4.Арккотангенсом числа а Є R
называется такое число α Є (0 ; π), котангенс которого равен а :
arcctg a = α, если ctgα = a, 0 < α <π.
Например, arcctg, так как ctg ;
arcctg( -1 ) = , так как ctg .

При выполнении практической
работы рассмотрите следующие примеры:
Пример 1:
Сравнить числа:

>

>

>
Пример 2:
Определить, имеет ли смысл выражение.
arcsin (x-1)
при x =
- 1x
-11
0 ,  Є  [ 0 ;  2 ]
Ответ: при x= выражение arcsin (x-1) не имеет смысла.

Вопросы для закрепления
теоретического материала к практическому занятию:
1. Сформулируйте определение арксинуса числа а.
2. Сформулируйте определение арккосинуса числа а.
3. Сформулируйте определение арктангенса числа а.
4. Сформулируйте определение арккотангенса числа а.
5. Допишите формулы :
arccos(-a)=
arcsin(-a)=
arctg(-a)=
arcctg(-a)=

Содержание
отчета:
Название практической работы.
Учебная цель.
Решение заданий практической работы.
Ответы на вопросы для закрепления теоретического материала.

Литература:
1.    Алимов Ш.А. и
др. Алгебра и начала математического анализа: Учебник 10—11 классы. — М.И.,
2016.
2.    Атанасян Л.С.,
Бутузов В. Ф., Кадомцев С.Б. и др. Математика: алгебра и начала математического
анализа. Геометрия. Геометрия (базовый и углубленный уровни). 10—11 классы. —
М., 2016.
3.
Башмаков М.И. Математика: алгебра и начала математического
анализа, геометрия: учебник для студентов профессиональных образовательных
организаций, осваивающих профессии и специальности СПО. – М.,2017
4.
Башмаков М.И. Математика: алгебра и начала математического
анализа, геометрия: Сборник задач профильной направленности: учеб. пособие для
студентов профессиональных образовательных организаций, осваивающих профессии и
специальности СПО. – М.,2017
5.    Башмаков М.И.
Математика: алгебра и начала математического анализа, геометрия: Задачник:
учеб. пособие для студентов профессиональных образовательных организаций,
осваивающих профессии и специальности СПО. – М.,2017
6.    Башмаков М.И.
Математика: алгебра и начала математического анализа, геометрия: Электронный
учеб.- метод. комплекс для студентов профессиональных образовательных
организаций, осваивающих профессии и специальности СПО. – М.,2017
7.    Башмаков М.И.
Математика: Учебник. — М., 2016.

file_name: Практическая работа по математике №23.docx

alt: МЕТОДИЧЕСКИЕ УКАЗАНИЯ ПО ВЫПОЛНЕНИЮ

alt: Например, , так как и ; , так как

математика

group: Дисциплины

title: МЕТОДИЧЕСКИЕ УКАЗАНИЯ ПО ВЫПОЛНЕНИЮ ПРАКТИЧЕСКОЙ РАБОТЫ ПО МАТЕМАТИКЕ  -  Тема: Решение задач по теме: «Обратные тригонометрические функции».


extracted_text:
Пояснительная записка
Рабочая программа по РСВ и
ФП для 2 классов слабослышащих на 2014-2015 учебный год разработана на основе адаптированной основной образовательной программы
ОГБОУ «Смоленская специальная (коррекционная) общеобразовательная
школа I и II видов», утвержденной приказом директора от 28 августа 2014
года № 236, и в соответствии с ФГОС НООи Программ специальных (коррекционных) образовательных учреждений II вида. Москва,
«Просвещение» 2003.
Предлагаемый курс направлен на решение следующих задач:
Задачами работы над
слухом являются: развитие
у слабослышащих школьников речевого слуха; создание слухо- зрительной основы для восприятия ими устной речи.
Задачи обучения слабослышащих произношению включают в себя:
1 .Формирование и развитие внятной,
членораздельной речи, приближающейся к естественному звучанию.
2.      Овладение элементами ритмико-интонационной структуры
речи.
3.      Обеспечение максимальной реализации произносительных возможностей учащихся на всех уроках
и занятиях. Решаемые задачи
позволяют достичь целей коррекционно – развивающего обучения:
•
Развить коммуникативные умения
•
Адаптировать учащихся
в среде слышащих
•
Развивать слуховое
восприятие как источник
накопления словарного запаса,
что расширит возможности речевого общения
•
Совершенствовать произносительную сторону речи

Преподавание курса связано с
преподаванием других курсов государственного образовательного стандарта: развития речи (русский язык и литературное чтение).
Курс предусматривает изучение
следующих разделов:
1)
формирование произношения;
2)
развитие слухового восприятия.
2. Особенности курса:
Обучение проводится по нескольким направлениям:
1.
Уточнение значений
имеющихся у учащихся
слов и дальнейшее обогащение словарного запаса
2.     Совершенствование лексико
– грамматических средств
языка и адекватное                                                                          использование их в различных
ситуациях коммуникативной деятельности
3.
Совершенствование умений
построения различных видов синтаксических конструкций
4.
Развитие навыков
построения связного высказывания:
-
установление логической последовательности, связности;
-      отбор языковых
средств для построения высказывания в тех или иных целях общения
(доказательство, рассуждение)
5.
Развитие коммуникативных умений и навыков
(инициативные формы речи)
6.     Формирование контрольно – оценочных
действий
7.
Совершенствование фонетико-фонематической стороны
речи.
3.   Место учебного курса
в учебном плане:

Предмет «РСВ и ФП» входит в коррекционно-развивающую область
учебного плана. Общий объем часов по
учебному плану, отводимых на изучение
«РСВ и ФП» составляет 102 часа в год из
расчета 3 часа в неделю (6 зан-й по 20 мин.).
4.     Содержание коррекционно - развивающей программы
Изучение курса во 2 классе
заканчивается контрольной проверкой изученных тем по РСВ и проверкой состояния слуха и произношения на начало и конец
года.
Контроль осуществляется за динамикой развития слухового восприятия, произношения и внятностью
речи -2 раза в год,
контрольная проверка слов и фраз у слабослышащих — каждую четверть.
Реализация рабочей
программы осуществляется с использованием учебно-методического комплекса (смотри учебную программу).
Большое  значение  придается  выработке  у   учащихся  слуховых                  дифференцировок      при               использовании электроакустической аппаратуры.
В обучении применяются специальные компьютерные программы.
5.
Планируемые результаты

Предметные результаты

Метапредметные результаты

личностные

регулятивные

познавательные

коммуникативные

-
  наличие стойкой условной
  двигательной реакции при восприятии на слух
  речевых стимулов;
-
  различение и опознавание
  слухозрительно и на слух слов при выборе из двух, трех,
четырех, пяти;
-слухозрительное восприятие фраз из двух-трех слов, нелбходимых в учебной деятельности и при устной
коммуникации в ежедневно повторяющихся социально- бытовых
ситуациях (поручения, вопросы, сообщения);

1.Организовывать  свое р а б о ч е е м е с т о п о д руководством учителя.
2 . О п р е д е л я т ь ц е л ь выполнения заданий на уроке,
во внеурочной

1 . О р и
е н т и р
о в ат ь с я в учебнике: определять умения, которые будут сформированы на основе изучения данного раздела.
2.Отвечать  на   простые

1.Участвовать в диалоге на уроке и в жизненных ситуациях.
2 . О т в е ч а т ь н а вопросы учителя,

1 . Ц е н и т ь                       и принимать следующие базовые ценности: «добро»,
«терпение»,
«родина»,

-
  г р а м о т н о е о ф о р м л е н и е в ы с к а з ы в а н и й , воспроизведение  речевого  материала  внятно  и э
м о ц и о н а л ь н о , р е а
л и зуя п р о
и з н о с и т е л ь н ы е возможности,
  использование в процессе коммуникации естественных невербальных средств;
-
  различение и опознавание на слух
  фраз из двух-трех слов, а также слов,
словосочетаний;
-
  слухозрительное восприятие коротких
текстов диалогического и
  монологического характера (из двух- трех предложений); опознавание на слух основного речевого материала (отдельных слов,
словосочетаний, предложений) из данных текстов, предъявленных вразбивку,
  ответы на вопросы по тексту и выполнение заданий

деятельности, в жизненных с и т у а ц и я х                             п о д руководством учителя.
3 . О п р е д е л я т ь п л а н выполнения заданий
   на у р о к а х , в н е у р о ч н о й деятельности,
  жизненных с и т у а ц и я х                             п
  о д руководством учителя.
4.Использовать в своей деятельности простейшие п р и б о р ы : л и н е й к у , треугольник и т.д.

вопросы учителя, находить нужную информацию в учебнике.
3.
Сравнивать предметы, объекты: находить общее и
различие.
4.Группировать предметы, о б ъ е к т ы н а о с н о в е существенных признаков. 5.Подробно пересказывать п р о ч и т а н н о е и л и
прослушанное; определять тему.

т о в а р и щ е й п о классу.
3.Соблюдать простейшие нормы речевого этикета: здороваться, прощаться, благодарить.
4 . С л у ш а т ь и понимать речь других.

«природа», «семья».
2.Уважать к
   своей с е м ь е ,                  к   с в о и м родственникам, любовь
к родителям.
3 . О с в о и т ь    р о л и ученика; формирование интереса
( м о т и в а ц и и )                             к учению.
4.Оценивать жизненные ситуаций и поступки героев
художественных
т е кс т о в с т оч к и
зрения общечеловеческих норм.

6.
Материально-техническое обеспечение.
Книгопечатная продукция.
1.
Пфафенродт А. Н., Кочанова
М.Е. Произношение - учебное пособие
для 1 класса специальных(коррекционных) образовательных учреждений II вида(2
отделение), Москва «Просвещение» 2001.
2.
Власова Т.М., Пфафенродт А.Н. Фонетическая ритмика: Пособие для учителя. — М.: Гуманит.
изд. центр «ВЛА- ДОС»,
1996.
3.     Королевская  Т.К.  Развитие   слухового  восприятия  слабослышащих                       детей в               специальных(коррекционных)

учреждениях II вида; пособие
для учителя в 2-х частях:
ч.2 - — М.: Гуманит.
изд. центр «ВЛА-ДОС», 2004 г.
4.
Кузьмичева Е.П., Федосова И.Ф. развитие слухового восприятия глухих учащихся
1 класса: Пособие
для учителя. – М.: Просвещение, 1996 г.
5.     Багрова И. Г. Развитие
речевого слуха слабослышащих школьников, Москва, 1993. 5.«Работа над темпом
речи, интонацией, орфоэпией» Е. К. Щербакова, «Академия развития» 2001.
Печатные пособия.
1.
Фланелеграф, наборное
полотно, набор картин.
2.
Индивидуальные кассы букв и слогов для каждого ученика,
схемы предложений, звуковые
и слоговые схемы слов.
3.
Стандартная таблица
прописных и заглавных
букв, прикрепленная над доской.
4.  Наглядный материал,
используемый при обследовании устной и письменной речи учащихся, размещенный в отдельном ящике или конвертах, расположенный по лексическим темам и фонетическим группам.
5.
Наглядно-иллюстративный материал
по развитию речи, систематизированный по темам.
6.  Учебные пособия
в виде карточек-символов (например, с графическим изображением звуков, слов, предложений), карточек с индивидуальными заданиями, альбомов для работы над звукопроизношением.
7.
Различные речевые
игры, лото.
8.  Наборы цветных
шариковых ручек (синего,
зеленого и красного
цветов) для каждого
ребенка. Подставки для карандашей и ручек.
9.
Методическая и учебная литература.
Технические средства
обучения.
1.
Классная магнитная
доска.

2.
Настенная доска с приспособлением для крепления картинок.
3.
Аудиоцентр.
4.
Компьютер.

Календарно-тематическое планирование занятий по РСВ и ФП

дата

неделя

тема(раздел)

Кол-во зан-ий

Планируемые результаты

Виды деятельности учащихся

Возможные направления исследова- тельской деятельнос- ти

Формы контроля

план

факт

предметные

метапредмет-ные

личностные

I четверть ( 9 учебных недель; 54 занятия)

1-я неделя (сентябрь)

Диагностика состояния произношения гласных ([а,
о, у, э, и, ы], я, е, ю, е) Педагогическое обследование слуха (без использования ЗУА)

2

Выработка условной двигательной реакции на звук.

Освоение начальных
  форм познавательной и личностной рефлексии.

Формирование мотивации к учебной деятельности

Называние картинок;
  чтение слогов, слов,
фраз с исследуемыми звуками; УДР* при СВ* речевых
стимулов; восприятие на слух различных по фонетическому составу групп
слов.

Диагностика состояния произношения взрывных глухих
  и звонких согласных звуков [п-п,, т-т,, к-к,, б-б,, д- д,, г-г,]. Педагогическое обследование состояния резервов развития слухового восприятия речи (с помощью ЗУА)

2

Формирование умения вслушиваться
  в речь взрослого

Освоение начальных
  форм познавательной и личностной рефлексии.

Формирование мотивации к учебной деятельности

Называние картинок;
  чтение слогов, слов, фраз с исследуемыми звуками; восприятие слов
на слух (списки
Неймана)

Диагностика состояния произношения смычно- проходных согласных [м-м,, н-
н,, л-л,], вибрантов [р-р,] и аффрикат [ц, ч]. Диагностика восприятия фраз разными сенсорными
  способами (слухозрительно, зрительно)

2

Формирование умения вслушиваться
  в речь взрослого

Освоение начальных
  форм познавательной и личностной рефлексии.

Формирование мотивации к учебной деятельности

Называние картинок;
  чтение слогов, слов,
фраз с исследуемыми звуками; слухозрительное
  и зрительное восприятие фраз.

2-я неделя (сентябрь)

Диагностика состояния произношения фрикативных глухих
  и звонких согласных [ф-ф,,
  х-х,, с-с,, ш, в-в,, з-з,, ж]. Диагностика восприятия фраз на слух.

2

Формирование умения вслушиваться
  в речь взрослого

Овладение способностью принимать и сохранять цели и задач
  учебной деятельности; поиска
средств ее осуществления

Овладение начальными навыками адаптации
  к обучению

Называние картинок;
  чтение слогов, слов, фраз с исследуемыми звуками; восприятие фраз
на слух.

Педагогическое обследование произносительной стороны самостоятельной
  связной речи и слухозрительного восприятия текста (с помощью
ЗУА)

2

Формирование умения смотреть на лицо
  и губы говорящего

Овладение способностью принимать и сохранять цели и задач
  учебной деятельности; поиска
средств ее осуществления

Овладение начальными навыками адаптации
  к обучению

Рассказ по серии картинок; слухозрительное восприятие текста по фразам.

Аналитическая проверка произношения

2

Формирование умения смотреть на лицо и губы говорящего, вслушиваться в речь

Овладение способностью принимать и сохранять цели и задач
  учебной деятельности; поиска
средств ее осуществления

Овладение начальными навыками адаптации
  к обучению

Восприятие и воспроизведение орфоэпических норм и элементов интонации

3-я неделя (сентябрь)

Вызывание звука [п]. Выработка УДР на стук барабана и на речевой
сигнал низкочастотных звуков.

2

Обучение подражанию

Освоение способов
решения проблем

Формирование целостного, социально ориентированног о взгляда
на мир.

Фонетическая ритмика;
  собирание пуговиц.

Авт. [п] в позиции прямого слога. Выработка УДР на дудку
и гармошку и на речевой сигнал
  среднечастотных звуков.

2

Обучение восприятию
  на слух речевых и неречевых сигналов

Определять цель учебной деятельности с помощью учитекля и самостоятельно.

Формирование уважительного отношения к учителю

Дактилирование; собирание рыбок.

Авт. [п] в позиции между гласными. Выработка УДР на шарманку и на речевой
сигнал высокочастотных звуков.

2

Обучение восприятию
  на слух речевых и неречевых сигналов

Составлять план выполнения задач.

Принятие и освоение социальной роли обучающегося

Сопряженное проговаривание; собирание пирамидки

4-я неделя (сентябрь)

Авт. [п] в обратных слогах. Различение звукоподражаний при
выборе из 2-3

2

Различение и опознавание слухозрительн о и на слух звукоподражан ий.

Формирование умения планировать, контролировать и оценивать учебные
действия.

Развитие мотивов учебной деятельности

Сопряженное проговаривание. Игра «Чудесный мешочек»

Авт. [п] в стечениях с согласными. Опознавание 2-3
звукоподражаний. Различение звукоподражаний при выборе из
3-4.

2

Различение и опознавание слухозрительн о и на слух звукоподражан ий.

Определять наиболее эффективные способы достижения результата

Формирование личностного смысла
учения

Сопряженно- отраженное проговаривание. Игра «Волшебный ящик»

Дифф. [п-п,]. Опознавание 3-4 звукоподражаний.
  Различение звукоподражаний
  при выборе из 4-5.

2

Различение и опознавание слухозрительн о и на слух звукоподражан ий.

Формирование умения понимать причины успеха/неуспеха учебной
деятельности.

Развитие самостоятельност и

Сопряженно- отраженное проговаривание. Игра «Что у меня?»

5-я неделя (сентябрь — октябрь)

Подготовка к развитию грудобрюшного типа дыхания
(упр.1).Опознавание 4-5 звукоподражаний. Различение лепетных слов при выборе из 2-3.

2

Различение и опознавание слухозрительн о и на слух звукоподражан ий и лепетных слов.

Освоение начальных
  форм познавательной и личностной рефлексии.

Развитие личностной ответственности за свои поступки

Игра «Вдох-выдох» с игрушкой. (лежа).
Игра «Покажи картинку»

Подготовка к развитию грудобрюшного типа дыхания
(упр.2).Опознавание 2-3 лепетных
  слов. Различение лепетных слов при
  выборе из 3-4.

2

Различение и опознавание слухозрительн о и на слух лепетных слов.

Овладение логическими действиями сравнения

Формирование эстетических потребностей, ценностей и чувств

Игра «Вдох-выдох» с ладонью. (лежа).
Игра «Что у тебя?»

Подготовка к развитию грудобрюшного типа дыхания
(упр.3).Опознавание 3-4 лепетных
  слов. Различение лепетных слов при
  выборе из 4-5.

2

Различение и опознавание слухозрительн о и на слух лепетных слов.

Овладение логическими действиями анализа

Развитие этических чувств.

Игра «Вдох-выдох» с ладонью. (сидя).
Игра «Что у меня?»

6-я неделя (октябрь)

Подготовка к развитию грудобрюшного типа дыхания
(упр.4).Опознавание 4-5 лепетных
  слов. Различение полных слов при
  выборе из 2- 3.

2

Различение и опознавание слухозрительн о и на слух лепетных и полных слов.

Овладение логическими действиями синтеза

Развитие доброжелательно сти

Игра «Вдох-выдох» с ладонью. (стоя).
Игра «Узнай картинку»

Вызывание звука [а]. Опознавание 2-3 полных
слов. Различение полных
  слов при выборе из 3-4.

2

Различение и опознавание слухозрительн о и на слух полных слов.

Овладение логическими действиями обобщения

Развитие эмоционально- нравственной отзывчивости

Фонетическая ритмика. Игра
«У кого?»

Изолированное произнесение [а]. Опознавание 3-4 полных
слов. Различение полных
слов при выборе
из 4-5.

2

Различение и опознавание слухозрительн о и на слух полных слов.

Овладение логическими действиями классификации

Развитие понимания других людей

Сопряженно- отраженное
  пение [а]. Игра «Поставь на место»

7-я неделя (октябрь)

Произнесение [а], изменяя длительность, громкость и высоту
  голоса. Опознавание 4- 5 полных
  слов. Различение простых фраз при
  выборе из 2- 3.

2

Различение и опознавание слухозрительн о и на слух полных
  слов и коротких фраз.

Овладение логическими действиями установления аналогий

Развитие сопереживания чувствам
  других людей

Сопряженно- отраженное
  пение [а]. Игра «Что пропало?»

Авт. [а] в прямых слогах. Опознавание 2-3 простых фраз.
Различение простых фраз при выборе из 3-4.

2

Различение и опознавание слухозрительн о и на слух коротких фраз.

Овладение логическими действиями причинно- следственных связей

Развитие навыков сотрудничества со взрослыми и сверстниками

Сопряженно- отраженное проговаривание. Игра «Закрытое лото»

Произнесение прямых слогов со звуком [а], изменяя длительность,
  громкость и высоту голоса.
  Опознавание 3- 4 простых фраз.
  Различение простых фраз при выборе
  из 4- 5.

2

Различение и опознавание слухозрительн о и на слух коротких фраз.

Овладение логическими действиями построения рассуждений

Развитие умения не
  создавать конфликтов

Сопряженно- отраженное
  пение. Игра «Составь картинку»

8-я неделя (октябрь)

Произнесение повторяющихся сллогосочетаний со звуком [а],
изменяя громкость, слитность и
  темп речи. Опознавание 4-5 простых
  фраз. Различение 2-3 речевых единиц.

2

Различение и опознавание слухозрительн о и на слух различных речевых единиц из разных тем.

Овладение логическими действиями отнесения к известным понятиям

Развитие умения
находить выходы
из спорных ситуаций

Сопряженно- отраженное
  пение. Игра «Лабиринт»

Авт. [а] в составе слова. Опознавание 2-3 речевых
единиц.
  Различение 3-4 речевых единиц.

2

Различение и опознавание слухозрительн о и на слух различных речевых единиц из разных тем.

Готовность слушать собеседника и вести диалог.

Формирование установки
  на безопасный и здоровый
  образ жизни

Называние картинок. Игра
«Составь слово»

Авт. [а] в составе фразы. Опознавание 3-4 речевых
единиц.
  Различение 4-5 речевых единиц.

2

Различение и опознавание слухозрительн о и на слух различных речевых единиц из разных тем.

Готовность признавать возможность существования различных точек зрения и права каждого
  иметь свою

Наличие мотивации к творческому труду

Составление коротких предложений. Игра
«Составь цветок»

Работа над голосом
(упр.1). Опознавание 4-5 речевых
единиц.
  Различение 5-6 речевых единиц.

2

Различение и опознавание слухозрительн о и на слух различных речевых единиц из разных тем.

Излагать свое мнение

Наличие мотивации к работе на результат

Произнесение на одном выдохе [м]. Игра «Построй дом»

9-я неделя (октябрь)

Работа над голосом
(упр.2).Опознавание 5-6 речевых единиц. Различение 6- 7 речевых
  единиц.

2

Различение и опознавание слухозрительн о и на слух различных речевых единиц из разных тем.

Аргументировать свою точку
зрения

Наличие мотивации
  к бережному отношению к материальным ценностям

Произнесение на одном
выдохе [ма]. Игра «Кто первый доплывет?»

Контрольная проверка слухового восприятия речевых единиц.

2

Повторение и закрепление слухового словаря

Аргументировать оценку событий

Наличие мотивации
  к бережному отношению к духовным ценностям

Произнесение на одном
выдохе [ма, мо,
му, мэ, мы].

Устный опрос

II четверть (7 учебных недель;
42 занятия)

1-неделя (ноябрь)

Вызывание звука [м]. Различение речевого материала по теме «Семья»

2

Грамотное оформление высказываний

Определение общей
  цели и путей ее достижения

Формирование основ российской гражданской идентичности

Фонетическая ритмика; Игра
«Покажи и назови»

Протяжное произнесение [м]. Опознавание речевого материала по теме «Семья».

2

Воспроизведен ие
  речевого материала внятно и эмоционально

Адекватно оценивать собственное поведение

Формирование чувства гордости за свою Родину

Сопряженно- отраженное
  пение звука; Игра «Чудо-
ящик»

Авт. [м] в позиции обратного слога. Распознавание речевого материала по теме
«Семья».

2

Реализация произноситель ных
возможностей

Готовность к сотрудничеству

Формирование чувства гордости за российский народ

Игра «Чего не стало»; подкладывание табличек

Авт. [м] между гласными. Текст «Семья».

2

Использование в процессе устной коммуникации естественных невербальных средств

Овладение начальными сведениями о сущности и особенностях объектов

Формирование чувства гордости за историю России

Игра «Фотограф»; работа с текстом

2-я неделя (ноябрь)

Авт. [м] в позиции прямого слога. Вопросы к тексту
«Семья».

2

Различение и опознавание слухозрительн о и на слух различных речевых единиц

Овладение начальными сведениями о сущности и особенностях процессов и явлений действительности

Осознание своей
этнической принадлежности

Игра «Живой- неживой»; ответы на вопросы по тексту

Авт. [м] в стечениях с согласными. Задания к тексту
«Семья».

2

Грамотное оформление высказываний

Овладение базовыми предметными понятиями

Осознание своей
национальной принадлежности

Игра «Один-много»; Упр. «Дополни предложение»

3-я неделя (ноябрь)

Авт. [м] в разных позициях. Различение речевого материала по теме «В классе».

2

Воспроизведен ие
  речевого материала внятно и эмоционально

Овладение базовыми межпредметными понятиями

Формирование ценностей многонациональн ого российского общества

Конструирование из счетных
  палочек; Игра «Угадай»

Дифф. [м-п]. Опознавание речевого материала по теме «В классе».

2

Реализация произноситель ных
возможностей

Умение работать в материальной среде

Становление гуманистических ценностных ориентаций

Работа с учебником; выполнение поручений

Различение ритмических структур. Распознавание речевого материала по теме «В классе».

2

Использование в процессе устной коммуникации естественных невербальных средств

Умение работать в информационной среде

Становление демократических ценностных ориентаций

Игра «Подними карточку»; отработка нового по звучанию материала

Воспроизведение ритмических структур. Текст «В классе»

2

Различение и опознавание слухозрительн о и на слух различных речевых единиц

Использование знаково- символических средств

Формирование целостного взгляда на мир

Практические действия; драматизация

4-я неделя
(декабрь)

Формирование ритмической организации высказывания на
материале односложных слов без стечения согласных.
Вопросы к тексту
«В классе».

2

Грамотное оформление высказываний

Использование схем решения учебных задач

Формирование социально ориентированног о взгляда на мир

Игра «Подними карточку»; Ответы на вопросы

Формирование ритмической организации высказывания на
материале односложных слов со стечением согласных.
Задания к тексту
«В классе».

2

Воспроизведен ие
  речевого материала внятно и эмоционально

Использование схем
  решения практических задач

Формирование уважительного отношения к истории других народов

Практические упражнения

5-я неделя (декабрь)

Вызывание [т]. Различение речевого материала по теме
«Новый год».

2

Реализация произноситель ных
возможностей

Активное использование речевых средств

Формирование уважительного отношения к культуре других народов

Фонетическая ритмика; Игра
«Скоро Новый год»

Авт. [т] в позиции прямого слога. Опознавание речевого материала по теме «Новый год».

2

Использование в процессе устной коммуникации естественных невербальных средств

Активное использование информационных технологий

Формирование мотивации к учебной деятельности

Игра «Болото»; Игра «Подарки»

Авт. [т] в позиции между гласными. Распознавание речевого материала по теме
«Новый год».

2

Различение и опознавание слухозрительн о и на слух различных речевых единиц

Активное использование коммуникационны х технологий

Формирование мотивации к учебной деятельности

Игра «Разрезные
картинка»; дактилирование

Авт. [т] в позиции обратного слога. Текст «Новый
год».

2

Грамотное оформление высказываний

Использование различных способов поиска информации

Формирование мотивации к учебной деятельности

Игра «Один-много»; драматизация

Авт. [т] в стечениях с согласными. Вопросы к тексту
«Новый год».

2

Воспроизведен ие
  речевого материала внятно и эмоционально

Использование различных способов сбора информации

Овладение начальными навыками адаптации
  к обучению

Игра «Назови ласково»; ответы на вопросы

6-я неделя
(декабрь)

Орфоэпия. Произношение ударных гласных (упр. 1-6).
Задания к тексту
«Новый год».

2

Реализация произноситель ных
возможностей

Использование различных способов обработки информации

Овладение начальными навыками адаптации
  к обучению

Практические упражнения

7-я неделя (декабрь)

Контрольная проверка слов
и фраз.

2

Использование в процессе устной коммуникации естественных невербальных средств

Использование различных способов анализа информации

Овладение начальными навыками адаптации
  к обучению

Слуховое восприятие речевого материала пройденных тем

Устный опрос

Проверка динамики развития произношения.

2

Различение и опознавание слухозрительн о и на слух различных речевых единиц

Использование различных способов организации информации

Формирование целостного, социально ориентированног о взгляда
на мир.

Называние картинок, чтение.

Устный опрос

Проверка динамики развития слухового восприятия.

2

Грамотное оформление высказываний

Использование различных способов
  передачи информации

Формирование уважительного отношения к учителю

Слуховое восприятие списков слов Неймана

Устный опрос

III четверть (10 учебных недель;
60 занятий)

Вызывание звука [о]. Различение речевого материала по теме «Зима»

2

Воспроизведен ие
  речевого материала внятно и эмоционально

Использование различных способов интерпретации информации

Принятие и освоение социальной роли обучающегося

Фонетическая ритмика; Игра
«Покажи и назови»

Изолированное произнесение [о]. Опознавание речевого
материала по теме
«Зима»

2

Реализация произноситель ных
возможностей

Соблюдать нормы информационной избирательности

Развитие мотивов учебной деятельности

Сопряженно- отраженное
  пение звука; Игра «Чудо-
ящик»

1-я неделя
(январь)

Произнесение [о], изменяя длительность, громкость и высоту голоса.
Распознавание речевого материала по теме
«Зима»

2

Использование в процессе устной коммуникации естественных невербальных средств

Соблюдать нормы информационной этики

Формирование личностного смысла
учения

Игра «Чего не стало»; подкладывание табличек

2-я неделя (январь)

Авт. [о] в прямых слогах. Текст
«Зима»

2

Различение и опознавание слухозрительн о и на слух различных речевых единиц

Соблюдать нормы информационного этикета

Развитие самостоятельност и

Игра «Фотограф»; работа с текстом

Произнесение прямых слогов со звуком [о], изменяя длительность,
  громкость и высоту голоса. Вопросы
  к тексту «Зима»

2

Грамотное оформление высказываний

Овладение навыками смыслового
  чтения текста.

Развитие личностной ответственности за свои поступки

Игра «Живой- неживой»; ответы на вопросы по тексту

Произнесение повторяющихся сллогосочетаний со звуком
[о], изменяя громкость,
  слитность и темп речи. Задания к тексту
«Зима»

2

Воспроизведен ие
  речевого материала внятно и эмоционально

Осознанно строить
речевое высказывание

Формирование эстетических потребностей, ценностей и чувств

Игра «Один-много»; Упр. «Дополни предложение»

Авт. [о] в составе слова. Различение речевого материала по теме «Игрушки»

2

Реализация произноситель ных
возможностей

Составлять тексты в устной
форме

Развитие этических чувств.

Конструирование из счетных
  палочек; Игра «Угадай»

Авт. [о] в составе фразы. Опознавание речевого материала по теме «Игрушки»

2

Использование в процессе устной коммуникации естественных невербальных средств

Составлять тексты в
  письменной форме

Развитие доброжелательно сти

Работа с учебником; выполнение поручений

3-я неделя
(январь)

Дифф. [а-о]. Распознавание речевого материала по теме
«Игрушки».

2

Различение и опознавание слухозрительн о и на слух различных речевых единиц

Освоение начальных
  форм познавательной и личностной рефлексии.

Развитие эмоционально- нравственной отзывчивости

Работа с учебником; выполнение поручений

4-я неделя (февраль)

Развитие грудобрюшного типа
дыхания (I комплекс, упр. 1). Текст «Игрушки».

2

Грамотное оформление высказываний

Освоение начальных
  форм познавательной и личностной рефлексии.

Развитие понимания других людей

Выполнение пары
«быстрых вдохов»; драматизация.

Развитие грудобрюшного типа
дыхания (I комплекс, упр. 2). Вопросы к тексту «Игрушки».

2

Воспроизведен ие
  речевого материала внятно и эмоционально

Освоение начальных
  форм познавательной и личностной рефлексии.

Развитие сопереживания чувствам
  других людей

Выполнение пары
«быстрых вдохов»
по условному сигналу; ответы
на вопросы

Развитие грудобрюшного типа
дыхания (I комплекс, упр. 3). Задания к тексту «Игрушки».

2

Реализация произноситель ных
возможностей

Овладение способностью принимать и сохранять цели и задач
  учебной деятельности; поиска
средств ее осуществления

Развитие навыков сотрудничества со взрослыми и сверстниками

Выполнение пары
«быстрых
  вдохов» при повороте головы вправо- влево; практические упражнения.

Развитие грудобрюшного типа
дыхания (I комплекс, упр.
4).Различение
  речевого материала по теме «Части
тела и лица».

2

Использование в процессе устной коммуникации естественных невербальных средств

Овладение способностью принимать и сохранять цели и задач
  учебной деятельности; поиска
средств ее осуществления

Развитие умения не
  создавать конфликтов

Выполнение пары
«быстрых вдохов» при поднесении ладони
  то к правому, то к левому
уху; Игра
«Собери Пиннокио»

5-я неделя (февраль)

Развитие грудобрюшного типа
дыхания (I комплекс, упр.
5).Опознавание
  речевого материала по теме «Части
тела и лица».

2

Различение и опознавание слухозрительн о и на слух различных речевых единиц

Овладение способностью принимать и сохранять цели и задач
  учебной деятельности; поиска
средств ее осуществления

Развитие умения
находить выходы
из спорных ситуаций

Выполнение пары
«быстрых вдохов» при поднятии подбородка; Игра
«У меня и у куклы».

Развитие грудобрюшного типа
дыхания (I комплекс, упр. 6). Распознавание
  речевого материала по теме «Части тенла
и лица».

2

Грамотное оформление высказываний

Освоение способов
решения проблем

Формирование установки
  на безопасный и здоровый
  образ жизни

Выполнение пары
«быстрых
  вдохов» при наклоне головы то к правому, то к левому
плечу; Игра
«Узнай часть
тела и лица»

6-я неделя (февраль)

Вызывание [в]. Различение речевого материала по теме
«Математика»

2

Воспроизведен ие
  речевого материала внятно и эмоционально

Определять цель учебной деятельности с помощью учитекля и самостоятельно.

Наличие мотивации к творческому труду

Фонетическая ритмика; Игра
«Покажи и назови»

Протяжное произнесение [в]. Опознавание речевого материала по теме
«Математика».

2

Реализация произноситель ных
возможностей

Составлять план выполнения задач.

Наличие мотивации к работе на результат

Сопряженно- отраженное
  пение звука; Игра «Чудо-
ящик»

Авт. [в] в позиции обратного слога. Распознавание речевого материала по теме
«Математика».

2

Использование в процессе устной коммуникации естественных невербальных средств

Формирование умения планировать, контролировать и оценивать учебные
действия.

Наличие мотивации
  к бережному отношению к материальным ценностям

Игра «Чего не стало»; подкладывание табличек

Авт. [в] между гласными. Текст
«На уроке
математики».

2

Различение и опознавание слухозрительн о и на слух различных речевых единиц

Определять наиболее эффективные способы достижения результата

Наличие мотивации
  к бережному отношению к духовным ценностям

Игра «Фотограф»; работа с текстом

7-я неделя (март)

Авт. [в] в позиции прямого слога. Вопросы к тексту «На
уроке математики».

2

Грамотное оформление высказываний

Формирование умения понимать причины успеха/неуспеха учебной
деятельности.

Принятие и освоение социальной роли обучающегося

Игра «Живой- неживой»; ответы на вопросы по тексту

Авт. [в] в стечениях с согласными. Задания к тексту
«На уроке математики».

2

Воспроизведен ие
  речевого материала внятно и эмоционально

Освоение начальных
  форм познавательной и личностной рефлексии.

Развитие мотивов учебной деятельности

Игра «Один-много»; Упр. «Дополни предложение»

8-я неделя (март)

Авт. [в] в разных позициях. Различение речевого материала по теме «Весна».

2

Реализация произноситель ных
возможностей

Овладение логическими действиями сравнения

Формирование личностного смысла
учения

Конструирование из счетных
  палочек; Игра «Угадай»

Работа над голосом (упр.3). Опознавание речевого материала по теме «Весна».

2

Использование в процессе устной коммуникации естественных невербальных средств

Овладение логическими действиями анализа

Развитие самостоятельност и

На одном выдохе вывести
  сочетание звука [м] с гласными [а, о, у, э, ы]; Игра
«Что у меня»

Работа над голосом (упр.4). Распознавание речевого материала по теме «Весна».

2

Различение и опознавание слухозрительн о и на слух различных речевых единиц

Овладение логическими действиями синтеза

Развитие личностной ответственности за свои поступки

Посыл звука в маску; выполнение поручений

Работа над голосом
(упр.5). Текст «Весна».

2

Грамотное оформление высказываний

Овладение логическими действиями обобщения

Формирование эстетических потребностей, ценностей и чувств

Произнесение на одном
  выдохе звуков [ж], [з], [н,]; работа с текстом

9-я неделя (март)

Работа над голосом
(упр.6). Вопросы к тексту «Весна».

2

Воспроизведен ие
  речевого материала внятно и эмоционально

Овладение логическими действиями классификации

Развитие этических чувств.

Произнесение [у] высоким, средним, низким голосом; практические упражнения;

Работа над речевым дыханием (упр. 1-3).
Задания к тексту
«Весна».

2

10-я неделя (март)

Работа над речевым дыханием (упр.4-6).
  Весенние загадки

2

Работа над речевым дыханием (упр.7-10). Весенние приметы.

2

Контрольная проверка слов
и фраз.

2

Реализация произноситель ных
возможностей

Овладение логическими действиями установления аналогий

Развитие доброжелательно сти

Слуховое восприятие речевого материала пройденных тем

IV четверть ( 8 учебных
недель; 48 занятий)

1-я неделя (март-апрель)

Вызывание звука [у]. Различение речевого материала по теме «Столовая».

2

Использование в процессе устной коммуникации естественных невербальных средств

Овладение логическими действиями причинно- следственных связей

Развитие эмоционально- нравственной отзывчивости

Фонетическая ритмика; Игра
«Покажи и назови»

Изолированное произнесение [у]. Опознавание речевого материала по теме «Столовая».

2

Различение и опознавание слухозрительн о и на слух различных речевых единиц

Овладение логическими действиями построения рассуждений

Развитие понимания других людей

Сопряженно- отраженное
  пение звука; Игра «Чудо-
ящик»

Произнесение [у], изменяя длительность, громкость и высоту голоса.
Распознавание речевого материала по теме
«Столовая».

2

Грамотное оформление высказываний

Овладение логическими действиями отнесения к известным понятиям

Развитие сопереживания чувствам
  других людей

Игра «Чего не стало»; подкладывание табличек

2-я неделя (апрель)

Авт. [у] в прямых слогах. Текст
«В столовой».

2

Воспроизведен ие
  речевого материала внятно и эмоционально

Готовность слушать собеседника и вести диалог.

Развитие навыков сотрудничества со взрослыми и сверстниками

Игра «Фотограф»; работа с текстом

Произнесение прямых слогов со звуком [у], изменяя длительность,
  громкость и высоту голоса. Вопросы
  к тексту «В столовой»

2

Реализация произноситель ных
возможностей

Готовность признавать возможность существования различных точек зрения и права каждого
  иметь свою

Развитие умения не
  создавать конфликтов

Игра «Живой- неживой»; ответы на вопросы по тексту

Произнесение повторяющихся сллогосочетаний со звуком
[у], изменяя громкость,
  слитность и темп речи. Задания к тексту
«В столовой».

2

Использование в процессе устной коммуникации естественных невербальных средств

Излагать свое мнение

Развитие умения
находить выходы
из спорных ситуаций

Игра «Один-много»; Упр. «Дополни предложение»

Авт. [у] в составе слова. Различение речевого материала по теме «Одежда».

2

Различение и опознавание слухозрительн о и на слух различных речевых единиц

Аргументировать свою точку
зрения

Формирование установки
  на безопасный и здоровый
  образ жизни

Конструирование из счетных
  палочек; Игра «Угадай»

Авт. [у] в составе фразы. Опознавание речевого материала по теме «Одежда».

2

Грамотное оформление высказываний

Аргументировать оценку событий

Наличие мотивации к творческому труду

Работа с учебником; выполнение поручений

3-я неделя
(апрель)

Дифф. [а-у]. Распознавание речевого материала по теме
«Одежда».

2

Воспроизведен ие
  речевого материала внятно и эмоционально

Определение общей
  цели и путей ее достижения

Наличие мотивации к работе на результат

Работа с учебником; выполнение поручений

4-я неделя (апрель)

Дифф. [о-у]. Текст
«Собираемся на прогулку».

2

Реализация произноситель ных
возможностей

Адекватно оценивать собственное поведение

Наличие мотивации
  к бережному отношению к материальным ценностям

Практические упражнения

Дифф. [а-у-о]. Вопросы к тексту «Собираемся на прогулку».

2

Использование в процессе устной коммуникации естественных невербальных средств

Готовность к сотрудничеству

Наличие мотивации
  к бережному отношению к духовным ценностям

Практические упражнения

Формирование ритмической организации высказывания на
материале двусложных слов без
  стечениия согласных, с первым ударным
слогом.
Задания к тексту «Собираемся на прогулку».

2

Различение и опознавание слухозрительн о и на слух различных речевых единиц

Овладение начальными сведениями о сущности и особенностях объектов

Принятие и освоение социальной роли обучающегося

Практические действия

Формирование ритмической организации высказывания на
материале двусложных слов без
  стечениия согласных, с последним
  ударным слогом. Различение речевого материала по теме
  «Домашние животные».

2

Грамотное оформление высказываний

Овладение начальными сведениями о сущности и особенностях процессов и явлений действительности

Развитие мотивов учебной деятельности

Игра «подними карточку»; игра
«Узнай
  по описанию»

5-я неделя (апрель-май)

Формирование ритмической организации высказывания на
материале двусложных слов
со стечениим согласных, с первым
ударным слогом.
Опознавание
  речевого материала по теме «Домашние животные».

2

Воспроизведен ие
  речевого материала внятно и эмоционально

Овладение базовыми предметными понятиями

Формирование личностного смысла
учения

Ответы на вопросы

Формирование ритмической организации высказывания на
материале двусложных слов
со стечениием согласных, с последним ударным слогом.
Распознавание
  речевого материала по теме «Домашние животные».

2

Реализация произноситель ных
возможностей

Овладение базовыми межпредметными понятиями

Развитие самостоятельност и

Выполнение поручений

6-я неделя (май)

Вызывание [с]. Текст
«В деревне».

2

Использование в процессе устной коммуникации естественных невербальных средств

Умение работать в материальной среде

Развитие личностной ответственности за свои поступки

Фонетическая ритмика; работа
с текстом

Протяжное произнесение [с]. Вопросы к тексту
«В деревне».

2

Различение и опознавание слухозрительн о и на слух различных речевых единиц

Умение работать в информационной среде

Формирование эстетических потребностей, ценностей и чувств

Сопряженно- отраженное
  пение звука; ответы на вопросы

Авт. [с] в позиции обратного слога. Задания к тексту «В
деревне».

2

Грамотное оформление высказываний

Использование знаково- символических средств

Развитие этических чувств.

Игра «Назови ласково»; практические упражнения

Авт. [с] между гласными. Различение речевого материала по теме «Дикие
животные».

2

Воспроизведен ие
  речевого материала внятно и эмоционально

Использование схем решения учебных задач

Развитие доброжелательно сти

Называние картинок,
  чтение слов и предложений

7-я неделя (май)

Авт. [с] в позиции прямого слога. Опознавание речевого материала по теме «Дикие животные».

2

Реализация произноситель ных
возможностей

Использование схем
  решения практических задач

Наличие мотивации к работе на результат

Работа с учебником

Авт. [с] в стечениях с согласными. Распознавание речевого материала по теме
«Дикие животные».

2

Использование в процессе устной коммуникации естественных невербальных средств

Активное использование речевых средств

Наличие мотивации
  к бережному отношению к материальным ценностям

Игра «Чудесный мешочек»

8-я неделя (май)

Авт. [в] в разных позициях. Контрольная проверка слов
и фраз.

2

Различение и опознавание слухозрительн о и на слух различных речевых единиц

Активное использование информационных технологий

Наличие мотивации
  к бережному отношению к духовным ценностям

Слуховое восприятие речевого материала пройденных тем

Устный опрос

Проверка динамики развития произношения.

2

Грамотное оформление высказываний

Активное использование коммуникационны х технологий

Принятие и освоение социальной роли обучающегося

Называние картинок, чтение.

Устный опрос

Проверка динамики развития слухового восприяти.

2

Воспроизведен ие
  речевого материала внятно и эмоционально

Использование различных способов поиска информации

Развитие мотивов учебной деятельности

Слуховое восприятие списков слов Неймана

Устный опрос

file_name: 2-сл.всп.класс.docx

alt: О п р е д е л я т ь п л а н выполнения заданий на у р о к а х , в…

alt: Диагностика состояния произношения фрикативных глухих и звонких согласных [ф-ф , , х-х , , с-с , , ш, в-в , , з-з , , ж]

alt: Авт. [п] в обратных слогах.

alt: Авт. [м] в позиции прямого слога

alt: Авт. [в] в позиции прямого слога

alt: Работа над голосом (упр.6)

alt: Авт. [с] в позиции прямого слога

title: Календарно-тематическое планирование занятий по РСВ и ФП (2-ой вс. сл.сл. класс)