extracted_text:
7 сынып
Қазақстан тарихы
1-нұсқа

1.Біздің
жерімізде ерте орта ғасырларда ірге тіккен алғашқы
феодалдық мемлекеттердің бірі
А)
Түркеш қағанаты
В)
Түрік қағанаты
С)  Батыс
Түрік қағанаты
D)
Шығыс түрік қағанаты
Е)
Қарлұқ қағанаты

2.Қандай
оқиғадан кейін Бумын Түрік қағанатының
билеушісі болды.
А)
Жужандарды жеңген соң
В)
Ұйғыр қағанатын жеңген соң
С)  Енисей
қырғыздарын жеңген соң
D)
Арабтарды жеңген соң
Е)
Эфтолиттерді жеңген соң

3.“Теле
сөзінің мағынасы.
А) Ұйғыр
В)
Қарлұқ
С) Түрік
D) Оғыз
Е) Қимақ

4.Түріктердің
шаруашылығы
А) Көшпелі
және жартылай көшпелі мал шаруашылығы
В) Аңшылық
С) Балық аулау
D) Егіншілік
Е) Ешқандай
шаруашылықпен айналыспады

5.“Түрік”
этнонимі бірінші рет деректерде қашан кездесті
А) 542 ж.
В) 545 ж.
С) 546 ж.
D) 547 ж.
Е) 548 ж.

6.Бумын елді қай
кезеңде басқарды.
А) Монғол
В) Түрік
С) Қазақ
D) Батыс түрік
Е)
Қарлұқ

7.Түрік қағанатының екіге
бөлінген уақыты.
А) 603ж
В) 604ж
С) 605ж
D) 606ж
Е) 607ж

8.Батыс Түрік
қағанатының жазғы ордасы.
А) Суяб
В) Сығанақ
С) Мыңбұлақ
D) Күнгіт
Е) Испиджаб

9.Салық
жинауға жергілікті адамдарды бекітіп,олаға “селиф”деген атақ
берген
қаған
А) Шигу
В) Қапаған
С) Тон
D) Тордуш
Е) Ешбир

10.Батыс Түрік
қағанатында яғбу,шад,елтебер атағы кімдерге берілген
А)
Қағанатты басқарушыға
В)
Қаған руынан шыққандарға
С) Қарапайым
халыққа
D) Салық
жинаушыларға
Е) Сот ісін
басқарушыларға

11.Батыс Түрік
қағанатында “Қара бұдындар”деп кімдерді атаған
А)
Ақсүйектерді
В) Әскерді
С) Қарапайым
халықты
D) Саудагерлерді
Е)
Қолөнершілерді

12.Батыс Түрік
қағанатында сот істерін атқарушылар
А) Беклербектер
В)
Бұйрықтар мен тархандар
С) Уәзірлер
D) ”Селифтер”
Е)
Басқақтар

13.“Тат”сөзінің
мағынасы
А) Бай
В) Бек
С)
Бұйрықтар
D) Құл
Е) Салық
жинаушылар

14.Батыс Түрік
қағанатында “Қара бұдындар”деп кімдерді атаған
А)
Ақсүйектерді
В) Әскерді
С) Қарапайым
халықты
D) Саудагерлерді
Е)
Қолөнершілерді

15.Түркеш
қағанатының мерзімі
А) 704-756 жылдар.
В) 703-705 жылдар.
С) 704-706 жылдар.
D) 706-756 жылдар.
Е) 707-708 жылдар.

16.Түркеш
қағанаты бөлінген аймақ саны
А) 10
В) 20
С) 30
D) 40
Е) 45

17.Арабтар
“Сүзеген” деп атаған қаған
А) Сұлу
В) Білге
С) Бумын
D) Тон
Е) Мұқан

18.Атлах
шайқасынан кейін
А) Арабтар Жетісудан
кетті
В) Қытайлар
Жетісуды басып алды
С) Қытайлар
Жетісудан біржолата кетті
D) Арабтар Жетісуды
басып алды
Е) Қытайлар
жеңді

19.756жылы
Түркеш қағандығын құлатып,билікті өз
қолына алған тайпа
А) Қимақ
В)
Қарлұқ
С) Қарахан
D) Қыпшақ
Е) Оғыз

20.Түркештердің
Күнгет қаласы қай жерде орналасқан
А) Іле
В) Талас
С) Шу
D) Есіл
Е) Ертіс

21.Түркеш мемлекетінің
негізін қалаған қаған
А) Сұлу
В) Құтшар
С) Күлишор
D) Жыпыр
Е) Үшілік

22.Соғдылардың
Түркістан мен Жетісуға қоныс аударуы саудаға байланысты
деп айтқан зерттеуші
А)  Бартольд
В)  Әл-Марвизи
С)  Рубрук
D)  Сюань Цзянь
Е)  Менондр Протектор

23.IХ
ғасырдың басында қарлұқтар жеңілген ел
А)
Ұйғыр қағанатынан
В)  Енисей
қырғыздарынан
С)  Арабтардан
D)
Қарахандардан
Е)
Қимақтардан

24.Оғыз
мемлекетінің өмір сүрген уақыты
А)  VIII – Х ғ.
В) IХ ғ. аяғы – ХI ғ. басы
С)  ХI-ХП
ғ.
D)  ХП-ХI ғ.
Е)  ХП-ХШ ғ.

25.Жабғудың
“Инал” атты мұрагерін тәрбиелеуші
А) Ябғу
В) Сюбашы
С) Атабектер
D) Селифтер
Е) Шад

26.965ж.
оғыздар хазарларға қарсы әскери одақ
құрды
А) Иранмен
В) Киев Русімен
С) Қытаймен
D) Арабтармен
Е) Парсылармен

27.Оғыз
мемлекетінің күшеюіне үлес қосқан
А) Әли
В) Шахмәлік
С) Тоныкөк
D) Бұмын
Е) Мұқан

28.Жабғудың
кеңесшілерін қалай атаған
А)
Күл-еркіндер
В) Он оқ
бұдын
С) Беклербектер
D) Тархан
Е)
Басқақтар

29.Оғыздардағы
тайпалар саны
А) 20
В) 24
С) 30
D) 34
Е) 40

30.Оғыздардың
күз айларында Ұлытау баурайында көшіп жүргенін
айтқан ғұлама
А) Әл-Бируни
В) Әл-Морвази
С) В.В.Бортольд
D)
М.Қашғари
Е) Ибн Хаукәл

2-нұсқа

1.Түркістан
аймағындағы оғыздардың елтірі беретін қойларды
өсіретінін жазған
А) Әл-Бируни
В) Әл-Морвази
С) Ибн-Хаукәл
D)
М.Қашғари
Е) В.В.Бортольд

2.Әл-Идриси
“ондағы шеберлер темірден ғажайып әдемі бұйымдар
жасайды”-деп қай тайпалар туралы жазған
А) Түріктер мен
Оғыздар
В) Оғыздар
мен Қимақтар
С)
Қимақтар мен Қарлұқтар
D)
Қимақтар мен Қыпшақтар
Е)
Қарлұқтар мен Оғыздар

3.Қимақтар
құрамында болған ең ірі және күшті тайпа
А)
Қыпшақтар
В)
Қарлұқтар
С) Оғыздар
D) Наймандар
Е) Керейлер

4.Х ғасырда
Қимақтарда тараған дін
А) Христиан
В) Ислам
С) Манихей
D) Зороастра
Е) Будда

5.VII ғасырлардың
басында Қимақтар мекендеген аймақ
А) Жетісу
В) Ертістің бойы
С)
Монғолияның солтүстік батысы
D)
Қытайдың солтүстігі
Е) Шығыс
Қазақстан өңірі

6.Қимақтардың
екінші астанасы орналасқан көлдің жағасы
А) Ертіс
В) Есіл
С) Шу
D) Алакөл
Е) Балқаш

7.Х ғасырдың
2-ші жартысында қимақтардың жеріне шабуыл жасаған
мемлекет
А) Қарахан
В)
Қарлұқ
С) Оғыз
D) Қыпшақ
Е) Найман

8.Будда
ғимараттарының орны табылған жер
А)
Сығанақ,Испиджап
В)
Тараз,Түркістан
С) Отырар,Тараз
D)
Ақбешім,Суяб
Е)
Түркістан,Сығанақ

9.Х ғасырда
Қимақтарда тараған дін
А)  христиан
В)  ислам
С)  манихей
D)  зороастра
Е)  будда

10.Қарахан
мемлекетінің негізін Сатұқ Боғра хан
қалаған жыл
А) 941ж
В) 942ж
С) 955ж
D) 456ж
Е) 457ж

11.Қарахандарды 1089 ж. басып алды:
А) Арбтар
В)
Қытайлар
С) Селжұқтар
D)
Түріктер
Е)
Эфтaлиттер

12.Қарахан
мемлекетін Хорезм шахы Мұхамед құлатқан жыл
А)
1212ж
В) 1214ж
С) 1221ж
D) 1213ж
Е) 1215ж

13.Қарахандардың жылқы малына
ерекше көңіл бөлетінін айтқан ғұлама
А)
М.Қашғари
В)
Ж.Баласағұн
С) Әл-Морвази
D) Ахмет Яссауи
Е) Әл-Бируни

14.Қарақытай мемлекетін құрған
орталық-азиялық тайпа
А)
Қидандар
В)
Жалайырлар
С)
Керейлер
D)
Наймандар
Е)
Қоңыраттар

15.Елюй Дашы 1143 жылы
қаза болған соң билікті қолына алған
А) Ағасы
В) Баласы
С) Әйелі
D) Інісі
Е) Атасы

16.1208жылы
Қарақытайларды Шығыста жеңген
А) Ойраттар
В) Наймандар
С) Жалайырлар
D) Оғыздар
Е)
Қарлұқтар

17.Найман мен
Керейлердің мемлекеттік билік жүйесінде жақсы дамыған
А)Сот ісін
жүргізу
В)Іс-қағаздарын
жүргізу
С)Әскер ісі
D)Сауда
Е)Тайпаларды
басқару

18.1137 ж. Ходжент
жанында Қарахан әскерлеріне ойсырата соққы
берген мемлекет:
А)Қарақытай
В)Қыпшақ
С)Найман
D)Керей
Е)Монғол

19.Найман, керей
жалайырлардың негізгі мекендеген жерлері
А)
Монғолияның орта және Батыс аудандары
В)
Қытайдың солтүстігі
С) Орталық
Қазақстан
D) Шығыс
Қазақстан
Е) Батыс
Қазақстан

20.Найман
мемлекетінің астанасы Балықты қай өзеннің бойында
орналасқан
А) Ертіс
В) Шу
С) Іле
D) Алакөл
Е) Орхон

21.Керейіт
мемлекетінің орталығы
А) Сығанақ
В) Суяб
С) Битөбе
D) Тараз
Е) Балықты

22.“Монғол
жеріндегі IX-XIII.ғ.өмір сүрген керейлер күшті
дамыған ел”-деп айтқан тарихшы
А)
М.Қашғари
В) Рашид ад-Дин
С) В.В.Бортольд
D) Әл-Идриси
Е) Әл-Морвази

23.Керейіттерде
малдың басты түрі
А) Түйе
В) Жылқы мен
қой
С) Ірі қара
D) Қой мен ешкі
Е) Сиыр мен қой

24.“Қыпшақтар
даласы”атанған аймақ:
А) Жетісу
В)
Қазақстанның оңтүстігі
С) Алтайдан Еділге
дейін
D)
Оңтүстік Сібір
Е) Орталық
Қазақстан

25.“Қаңлылар
қыпшақша сөйлейді екен”-дегенді айтқан саяхатшы
А) Г.Рубрук
В) Плано Карпини
С) Әл-Морвази
D) Петохья
Е) Әл-Омари

26.Жібек сауда жолына «Ұлы» сөзінің қосылу
себебі:
А) Шығыс пен Батысты байланыстырды
В) Оңтүстік пен Солтүстік байланыстырды
С) Оңтүстік пен Шығысты байланыстырды
D) Батыс пен Орта Азияны  байланыстырды
E) Солтүстік пен Батыс елдерді байланыстырды.

27.Б.з.б. ІІ-І ғасырларда Қытай елімен сауда байланысын
жасаған:
А) Қарлұқ қағанаты
В) Қарахандықтар мемлекеті
С) Үйсін мемлекеті
D) Соғды елі
E) Оғыз мемлекеті

28.Жібек жолының басы басталатын аймақ:
А) Қытай жеріндегі Хуанхэ өзені
В) Янцзы өзені аймағы
С) Қытайдың батыс аймағы
D) Қытайдың Орталық аймағы
E) Қытайдың Солтүстік аймағы

29.Қытай елінен алғаш рет жібек артқан  керуендер
Батысқа қарай жолға шыққан ғасыр:
А) б.з.б ІV ғасырдың басы
В) б.з.б ІІІ ғасырдың аяғы
С) б.з.б. V ғасырдың басы
D) б.з.б. І ғасырдың ортасы
E) б.з.б. VІ ғасырдың басы

30.Жібек сауда жолы арқылы ерте кезден көп елге
тараған  қазіргі кезге дейін базарда сатылатын көкөніс
түрі:
А) қытай немесе болгар бұрышы
В) қызанақ
С) пияз
D) сәбіз
E) орамжапырақ

3-нұсқа

1.Жібек өндіруді дамытып, Қытаймен бәсекеге
түскен ел:
А) Византия
В) Соғды
С) Үндістан
D) Иран
E) Жапония

2.Соғды тілінде жазылған қол жазба Жібек жолы
арқылы жеткізіліп, осы уақытқа дейін  сақтаулы
тұрған ел:
А) Қытай
В) Византия
С) Жапония
D) Үндістан
E) Орта Азия

3.Византия шеберлерінің жасаған күміс
құмыралар табылған қала:
А) Отырар
В) Испиджаб
С)Түркістан
D) Тараз
E) Талғар

4.Жібек жолының халықаралық қарым-қатынас
жағынан дами бастаған кезеңі:
А) б.з.б. ІІ ғ.басы
В) б.з.б. ІІ ғасыр
С) б.з.б. ІІ ғ.ортасы
D) б.з.б. ІІ ғасырдың соңы
E) б.з.б. ІІІ ғасыр

5.Қытай императоры У-Дидің 138ж. Жібек жолы арқылы
Батыс  елдеріне жіберген елшілігі қайтып оралды:
А) 13 жылдан кейін
В) 15 жылдан кейін
С) 10 жылдан кейін
D) 18 жылдан кейін
E) 5 жылдан кейін

6.Алғашқы кезде сауда жолында елшіліктер   арасында
ақша, құнды сыйлық орнына жүрген аса бағалы
тауар:
А) жібек
В) бағалы аң терісі
С) алтын
D) күміс
E) гауһар тастар

7.Қазақстанның
Оңтүстік-Шығысындағы Шығысқа шығатын керуен
жолының негізгі қақпасы:
А) Тараз
В) Шелек
С) Құлан
D) Сүмбе
E) Жетісу

8.Жібек жолының Қазақстандағы
Солтүстік–шығыс тармағы арқылы Монғолияға
Мөңке хандығына барып қайтқан  елші:
А) Рубрук
В)Сюань-Цзянь
С) Клоусон
D) Диц
E) Томсон

9.XVIII ғ. Басында Жібек жолындағы сауданың
бәсеңдеп, қалалардың әлеуметтік
экономикалық жағынан  күйреуіне алып келген
оқиға:
А) Сауданың төмендеуі
В)Тауарлардың жетіспеушілігі
С) Монғол шапқыншылығы
D) Салықтың көбеюі
E) Тонаушылықтың күшеюі

10.Ұлы Жібек жолы қатынасының әлсірей бастауына
әсер еткен басты оқиға:
А) Монғол шапқыншылығы
В) Жібектің жетіспеушілігі
С)ХVІІ ғасырдан бастап теңіз
жолдарының ашылуы
D) әлеуметтік-экономикалық
байланыстың нашарлай бастауы
E) тауардың жетіспеушілгі

11.Қытай императоры жібектен жасалған әшекейлі
киімдерді сыйлық ретінде жіберді:
А) Иран шахына
В)Орыс патшасына
С) Түрік қағанына
D) Византия императорына
E) Сирия  билеушісіне

12.XI-XII.ғ.
жататын “қоржын үй”табылған қала
А) Сығанақ

В) Ақбешім
С)
Құйрықтөбе
D) Тараз
Е) Отырар

13.X.ғасырға
жататын шыны ыдыстар табылған қала
А) Сығанақ
В) Суяб
С) Испиджап
D) Иасы
Е)
Құйрықтөбе

14.1217-1218жж. Хорезм
шахы Мұхамед Текеш қай қалада теңге соқтырды
А) Отырар
В) Тараз
С) Суяб
D) Иасы
Е) Шаш

15.Терракота
кеңінен қолданылған ғасырлар
А) VIII-IX.ғ
B) IX-X.ғ
C) X-XI.ғ
D) XI-XII.ғ
E)XIII-XV.ғ

16.Боран
мұнарасы қай ғасырға жатады
А) VIII-IX.ғ
B) IX-X.ғ
C) X-XI.ғ
D) XII-XIII.ғ
E)XIV-XV.ғ

17.Бабаджа-қатын мен Айша-бибі кесенелері жақын
орналасқан қала
А)
Тараз
В)
Сығанақ
С) Отырар
D)
Алмалық
Е)
Испиджап

18.XI-XIIғасырларға жататын
Шығыс моншасы табылған қала
А) Тараз
В) Сығанақ
С) Иасы
D) Отырар
Е) Суяб

19.Қазір
мұражайға айналдырылған Шығыс моншасы
А) Таразда
В) Отырарда
С)
Түркістанда
D)
Сығанақта
Е) Суябта

20.Х-Х1
ғасырларда әйнек жасау кәсібі дамыған қала
А)  Отырар,
Сығанақ
В)  Отырар, Тараз
С)  Тараз, Испиджаб
D)  Испиджаб,
Сығанақ
Е)  Суяб, Испиджаб

21.Х-ХП
ғасырларда Қазақстандағы қыш
құмырашыларының жетістігі
А)  фарфор
В)  фаянс
С)  шыны
(әйнек)
D)  қыш ыдыстар
Е)  керамика

22.Орта
ғасырдағы діни сәулет құрылысы
А)  шеберханалар
В)  сарайлар
С)  моншалар
D)  мешіттер
Е)  махаллалар

23.Х-Х1 ғасырлар
аралығында Боран мұнарасы салынды:
А)  Жетісуда
В)  Арал бойында
С)  Балқаш
бойында
D)  Самарқанда
Е)  Бұхарада

24.Бабаджа қатын
кесенесінің салынған мерзімі
А)  Х-Х1
ғғ.
В)  Х-ХП
ғғ.
С)  Х-ХШ
ғғ.
D)  ХШ-XIV ғғ.
Е)  XIV-XV
ғғ.

25.Х-ХП
ғасырларда Қазақстан аумағында көлемі
жағынан ірі қалалар
А)  Испиджаб,
Отырар
В)  Бурух, Хурлуг
С)  Баладж, Берукет
D)  Тараз, Баласағұн
Е)  Құлан,
Қойлық

26.X-XII
ғасырларда ірі және кіші қалалардың Сырдария, Шу, Талас
өзендерін жағалай орналасуы қай саланың дамығанын
көрсетті
А)
қолөнердің
В)  сауданың
С)
егіншіліктің
D)  мал
шаруашылығының
Е)  діннің

27.Х-ХП
ғасырларда Таразға жақын жерде салынған кесене
А)  Айша Бибі
В)  Яссауи
С)  Сырлытам
D)  Түгіскен
Е)  Алашахан

28.Отырар, Тараз,
Түркістаннан табылған шыны ыдыстар жатады:
А)  1Х
ғасырға
В)  Х
ғасырға
С)  Х1
ғасырға
D)  ХП
ғасырға
Е)  ХШ
ғасырға

29.Х-Х1 ғасырлар
аралығында Жетісуда салынған мұнара
А)
Бабаджа-қатын
В)  Боран
С)  Айша бибі
D)  Сауран
Е)  Алашхан

30.Мұсылман
дінінің енуіне байланысты пайда болған ғимарат:
А)  су
құбыры
В)  ыстық
өткізетін каналдар
С)  мешіт
D)  ташнау
Е)  монша

4-нұсқа

1.XI
ғасырларда сәулет өнерінде – терракота:
А) Күйдірілген
балшық
В) Гипс
С) Әйнек
плиткалар
D)
Өрнектелген кірпіш
Е) Саз балшық

2.X-XII.ғ
Бабаджа-қатын және Айша бибі кесенелері
А) Отырарда
В)
Сығанақта
С) Таразда
D) Алмалықта
Е) Испиджабта

3.VI-IX
ғасырларда түріктердің қалалық мәдениеті
дамыған аймақ
А)  Батыс
Қазақстан
В)
Оңтүстік Қазақстан
С)  Шығыс
Қазақстан
D)  Орталық
Қазақстан
Е)  Батыс,
Шығыс Қазақстан

4.Оңтүстік
Қазақстанда маңызды сауда орталығы болған
“көпестер” қаласы атанған қала
А)  Тараз
В)  Суяб
С)  Испиджаб
D)  Алмалық
Е)
Сығанақ

5.Орталық
Қазақстанда орналасқан Алаша хан мен Жошы кесенелері
қай ғасырдың сәулет өнерінің ескерткіші
А)  XVI-XVII ғ.
В)  XIII-XIV ғ.
С)  XIV-XVғ.
D)  XV-XVI ғ.
Е)  XVII-XVIII ғ.

6.Адамдардың шығу тегін белгілі бір аңмен
байланыстыратын наным-сенім:
А) зооморфтық үлгі
В) зороастралық фарн
С) зекет
D) тотемизм
Е) анимизм

7. «Дін үшін соғыс» ұранымен араб қолбасшысы
Насыр ибн Сейяр Қазақстанның Оңтүстігін басып
алды:
А) 633-648 ж.ж.
В) 709-714 ж.ж.
С) 727-738 ж.ж.
D) 747-758 ж.ж.
Е) 737-748 ж.ж.

8.Орта Азия мен Қазақстанға ислам діні кеңінен
тарай бастады:
А) Арабтардың  келуімен
В) Қарлұқтардың келуімен
С) Қытай әскерлерінің келуімен
D) Отқа табынуға байланысты
Е) Оғыздардың келуімен

9.Ғылыми зерттеулерге қарағанда,
Қазақстанда, ертедегі діни наным дәстүрлері кең
тараған аймақ:
А) Батыс
В) Жетісу
С) Шығыс
D) Солтүстік
Е) Сібір

10.Арабтардың «дін үшін соғыс» деген ұранмен
көрші елдерді жаулап ала бастаған уақыты:
А) 520 ж.
В) 620 ж.
С) 633 ж.
D) 533 ж.
Е) 733 ж.

11.714 жылы Шашты басып алған араб қолбасшысы:
А) Күтейба ибн Муслим
В) Насыр ибн Сейяр
С) Хаукәл
D) Фадлан
Е) Масуди

12.Х ғасырда ислам дінін алғаш рет мемлекеттік дін деп
жариялаған мемлекет:
А) Қарлұқ
В) Қыпшақ
С) Қарахан
D) Оғыз
Е) Түргеш

13.Оңтүстік Қазақстан мен Жетісудың Х
ғасырдағы қалаларында мешіттердің көптеп салына
бастағандығын жазған араб ғалымы:
А) Хаукәл
В) Масуди
С) Әл - Макдиси
D) Әл- Марвази
Е) Идриси

14.Қазақ жерінде ғылым білім салаларының дамуына
ықпал еткен дін:
А) Христиан
В) Будда
С) Зороастризм
D) Ислам
Е) Ламаизм

15.Оңтүстік Қазақстанда ислам діні кең
түрде дами бастаған уақыт:
А) VII ғ.
В) VIII ғ.
С) IX ғ.
D) X ғ.
Е) XI ғ.

16.Х ғасырдан бастап Қазақстанда әдеби
және ғылыми шығармалар жазылған тіл:
А) қазақ
В) араб
С) парсы
D) түрік
Е) қыпшақ

17.Түрік тілдес тайпалардың бір-біріне
жақындығын зерттеген белгілі ғұлама:
А) Әл-Фараби
В) Әл-Бируни
С) М. Қашғари
D) Ж. Баласағұни
Е) А. Йасауи

18.М. Қашғари қалдырған үш кітаптан
тұратын мәңгі өшпес мұра:
А) «Түрік тілдерінің сөздігі»
В) «Құт негізі - білік»
С) «Ақиқат сыйы»
D) «Даналық кітабы»
Е) «Оғызнама»

19.Ж. Баласағұни «Құтадғу білік»
еңбегін Сүлеймен Арслан ханға сыйға тартқаны
үшін алған лауазым атағы:
А) Әмір
В) Мырза
С) Бек
D) Ұлы хас - хажип
Е) Ғалым

20. «Арабша, тәжікше кітаптар көп. Ал бұл-біздің
тіліміздегі тұңғыш даналық жинақ» деп өз
тілін қорсынып, жат елдің тілінде сөйлеу, шығарма жазу
сияқты әрекеттерге қарсы болған ғұлама:
А) Әл-Фараби
В) Әл-Бируни
С) М. Қашғари
D) Ж. Баласағұни
Е) А. Йасауи

21. «Жастығымда бейнет бер, Қартайғанда дәулет
бер» деген қазақ мақал-мәтелі қай
ғұламаның еңбегінде кездеседі:
А) Ж. Баласағұни
В) М. Қашғари
С) А. Иүгінеки
D) А. Йасауи
Е) Әл-Фараби

22.Жазба әдебиеттің көрнекті өкілі,
Қарахан мемлекетінің кезінде даңқы шыққан
ақын:
А) А. Йасауи
В) А. Иүгінеки
С) Рашид ад-Дин
D)Әбілғазы
Е) С.Бақырғани

23.Халықты инабатты болуға, адал өмір сүріп,
арамдықтан аулақ болуға шақырған Қарахан
халқына түсінікті түрік тілінде жазылған дастан:
А) «Ақиқат сыйы»
В) «Қорқыт ата»
С) «Оғызнама»
D) «Құтадғу білік»
Е) «Диуан-и хикмет»

24.VIII-IX ғасырда түрік жазуының өмірде
қолданылу аясының тарылу себебі:
А) Ислам дінінің таралуына байланысты араб
жазуының түрік билеушілері арасында тез қабылдануы
В) Соғды жазуы кең тарады
С) Араб билеушілерінің тыйым салуы
D) Орыс әліпбиі кең тарады
Е) Парсы жазуы кең тарады

25.Көне түрік жазуының қалыптасқан
уақыты:
А) б.з.б. І мың жылдығы
В) б.з.б. ІІ мың жылдығы
С) б.з. І мың жылдығы
D) б.з.ІІ мың жылдығы
Е) көне түрік жазуы болған жоқ

26.Көне түрік тілінде жазылған жәдігерлер саны:
А) 100 астам
В) 200 астам
С) 300
D) 400
Е) 500

27. «Қорқыт ата» кітабы мен «Оғызнама»
дастанының қағазға түсе бастаған
уақыты:
А) VIIIғ.
В) ІХ ғ.
С) Х  ғ.
D) ХІ ғ.
Е) ХІІғ.

28. «Қорқыт ата» кітабы неше жырдың қосындысынан
тұрады:
А) 10
В) 11
С) 12
D) 13
Е) 14

29.Қорқыт атаның туған жері:
А) Қазақстан
В) Өзбекстан
С) Иран
D) Шаш
Е) Египет

30.Түрік жазба әдебиетінің көне ескерткіштері:
А) «Күлтегін», «Тоныкөк»
В) «Ақиқат сыйы»
С) «Даналық кітабы»
D) «Жүсіп-Зылиқа»
Е) «Құт негізі-білік»

5-нұсқа

1.Түріктер
отбасына шапағатын тигізеді деп табынған:
А)  Отқа
В)  Көк
бөріге
С)  Ұмай
анаға
Д)
Табиғатқа
Е)  Суға

2.Жазба деректердегі
мағлұматтарда олардың қамыс қаламмен  және
IX-X ғасырларда ежелгі түрік жазуымен жазғанын
көрсетеді:
А)
Қимақтар
В)
Қарлұқтар
С)  Наймандар
Д)  Керейлер
Е)  Қарахандар

3.Жетісу
қазақтарының да Ұмай анаға табынатынын
жазған ғалым:
А)
Ж.Баласағұни
В)
Ш.Уәлиханов
С)
М.Қашғари
Д)  Әл-Бируни
Е)  К.Байпақов

4.Дүние
жүзіне Аристотель сынды ғұлама ғалым ретінде
танылған:
А)  Әл-Бируни
В)  Әл-Марвази
С)  Әл-Фараби
Д)
М.Қашғари
Е)
Ж.Баласағұни

5.Әл-Фараби
шығармаларын қай тілде жазған
А) Араб
В) Парсы
С) Иран
D) Түрік
Е) Қыпшақ

6.Әл-Фараби дүниеге келген қала
А)
Түркістан
В)
Отырар
С) Тараз
D)
Ақбешім
Е)
Сығанақ

7.“Диуани лұғат
ат-түрік”кітабының авторы
А) Әл-Фараби
В) Әл-Бируни
С)
Ж.Баласағұн
D)
М.Қашғари
Е) А.Яссауи

8.Шу
өзенінің бойында дүниеге келген ғұлама
А) А.Яссауи
В)
Ж.Баласағұн
С)
М.Қашғари
D) Әл-Фараби
Е) Әл-Бируни

9.Қарахан
мемлекетіндегі даңқы шықан ақын
А) А.Игункеи
В)
С.Бақырғани
Ж.Баласағұн
D) А.Яссауи
Е) Арыстан баб

10.Ахмет
Игунекидің кітабы:
А)
”Құдатғу Білік”
В)
Ақиқат сыйы”
С) ”Даналық
кітабы”
D)
Жүсіп-Зылиқа”
Е) Диуани
лұғат ат-түрік”

11.Ахмет
Яссауидің шәкірті
А)
С.Бақырғани
В) Әли
ақын
С) Әл-Бируни
D)
М.Қашғари
Е) Арыстан баба

12.“Жүсіп-Зылиқа”атты
поэманың авторы
А) А.Яссауи
В)
Ж.Баласағұн
С)
С.Бақырғани
D) А.Игунеки
Е) Әли
ақын

13.Орта
ғасырлық Қазақстанда буддизм таралған аймақ
А)  Солтүстік
В)  Шығыс
С)
Оңтүстік Қазақстан
D)  Батыс
Е)  Орталық

14.Әбу Насыр
Әл-Фараби Отырар қаласында қай тілде білім алған
А)  араб
В)
қыпшақ
С)  иран
D)  қытай
Е)  парсы

15.Х1 ғасырда
түркі тілдес халықтардың алғашқы
ақсүйектер әдебиетінің ескерткіші:
А)  “Диуани-хикмет”
В)
“Құтадғу білік”
С)  “Диуани
лұғат-ат-түрік”
D)  “Халиғат-ат
тауарих”
Е)
“Әбілхайырхани”

16.Белгілі орта
ғасырлық ақын және исламды таратушы Яссауидың
ұстазы
А)  Арыстан баб
В)  Хаким ата
С)  Әбу
Бәкір
D)  Сүлеймен
Бақырғани
Е)
Қашғари

17.ХШ
ғасырдың басында Оңтүстік Қазақстанда
мұсылман дінінің кең етек жая бастауына байланысты
жарық көрген “Жүсіп-Зылиқа” атты поэманың авторы
А)  Әбу
Бәкір
В)  Әбу Бируни
С)  Әли
D)  Ахмет
Жүгенеки
Е)  Ахмет Яссауи

18.Қараханидтер
дәуірінің жаңа қалыптаса бастаған
әдебиетінің өкілдерінің бірі, көрнекті
ақыны
А)  Ахмет
Иүгнеки
В)  Жүсіп
Баласағұн
С)  Ахмет Яссауи
D)  Әли
Е)  Юсуф Хамадани

19.Яссауидің
Бұқар қаласында діни білім алуына көмектескен
ғұлама
А)  Жүсіп
Баласағұнның
В)  Әли
ақынның
С)  Жүсіп
Хамаданидың
D)  Арыстан
бабаның
Е)
М.Қашқаридың

20.Ислам дінін
уағыздаушы, орта ғасырлық белгілі ақын, ел ішінде Хакім
ата атанған:
А)  Сүлеймен
Бақырғаниды
В)  Ахмет Яссауиді
С)  Жүсіп
Хамаданиді
D)  Арыстан баба
Е)
Ж.Баласағұни

21.Түркі тілдес
халықтардың тұрмыс-тіршілігі, әдет-ғұрпы
және тілі туралы жазған орта ғасырлық энциклопедист
ғалым
А)  Әл-Фараби
В)  Махмұд
Қашғари
С)  Жүсіп
Баласағұн
D)  Әл-Омари
Е)  Петахья

22.Орта
ғасырлық ақын Ахмет Иүгнекидің түрік
тілінде жазған кітабы
А)
“Ғылымның пайда болуы”
В)  “Даналық
кітабы”
С)
“Ақиқат сыйы”
D)  Оғызнама
Е)
Монғолдардың құпия шежіресі

23.Сопылық
ілімнің насихатшысы, ақын:
А)  Хакім ата
В)  Ахмет Яссауи
С)  Әбу Бакр
D)  Сүлеймен
Бақырғани
Е)  А.Иүгнеки

24.Орта
ғасырлық отқа табыну қасиетін байланыстырады:
А)
Тәңірмен
В)  Ұмаймен
С)  Жер сумен
D)  Жұлдызмен
Е)  Аспан
әлемімен

25.Белгілі
ғалым, “Әлемнің екінші ұстазы” Әл Фараби
өмір сүрді:
А)  870-950 жылдары
В)  870-960 жылдары
С)  870-970 жылдары
D)  970-1010 жылдары
Е)  1011-1025 жылдары

26.Х1
ғасырға дейін түрік тілді халықтардың
қоғамдық ой-санасында орын алған ғылыми
еңбек
А)  «Диуани хикмет»
В)
«Құтадғу білік»
С)  «Диуан-и
лұғат-ат түрік»
D)
«Хұсрау-Шырын»
Е)
«Әбілхайырхани»

27.А.Яссауидің
“Диуан-и хикмет” жинағы
А)  түрік
тілдерін зерттеген
В)
этнографиялық зерттеу
С)
адалдыққа, имандылыққа, даналыққа
шақырады
D)  араб тілін
зерттеген
Е)  білімді
дәріптеген

28.Ортағасырлық
ғалым Махмұд Қашғаридың өмір сүрген
жылдары
А)  870-950 ж.
В)  1030-1090 ж.
С)  1021-1075 ж.
D)  1075-1095 ж.
Е)  1095-2007 ж.

29.Х1
ғасырдағы түркі әдебиетінің жазу тілінің
үлгілері көрініс тапты:
А)
«Құтадғу білікте»
В)  «Диуан-и
хикметте»
С)  «Диуани лұғат-ат
түрікте»
D)
«Хұсырау-Шырында»
Е)
«Оғызнамада»

30.Орта
ғасырлық ақын, исламның сопылық
бағытының негізін салушы, насихаттаушы
А)  А.Иүгнеки
В)  А.Яссауи
С)
Бақырғани
D)  Әли
Е)
Баласағұни

6-нұсқа

1. «Түрік тілдері
сөздігінің» авторы:
А)  Әбу
Бәкір
В)  Махмұд
Қашғари
С)  Жүсіп
Хамадани
D)  Жүсіп
Баласағұни
Е)  А.Яссауи

2.Ежелгі түрік
әліпбиіндегі әріп саны
А)  30
В)  35
С)  40
D)  25
Е)  45

3.Атақты
қобызшы Қорқыт ата күмбезі орналасқан аймақ
А)
Қызылорда
В)  Алматы
С)  Тараз
D)  Шымкент
Е)  Түркістан

4.“Оғызнаманы”
XVII ғасырда толық жазып қалдырған ғұлама
А)  А.Яссауи
В)
Ж.Баласағұни
С)
Әбілғазы хан
D)  Әли
ақын
Е)  Кутб

5.IХ-Х ғ.
өмір сүрген данышпан, Шығыстың атақты
ғалымы:
А)  Әл-Фараби
В)  Гардизи
С)  Әл-Бируни
D)  А.Яссауи
Е)  Ибн Батута

6.Ахмет Яссауи
кесенесі кімнің бұйрығымен салынды?
А)
Әбілқайыр ханның
В)  Әмір
Темірдің
С)
Шыңғысханның
D)
Тәукенің
Е)  Абылай             ханның

7.Керей хандығы мен монғол тайпаларының
арасындағы қарым-қатынас
 қай
еңбекте айтылды
А)
”Оғызнама”
В)
”Шыңғыснама”
С)
”Монғолдың құпия шежіресі”
D)
Монғол тарихы
Е) ”Батый”

8.Монғол империясының негізін
қалаған
А) Батый хан.
В) Жошы хан.
С)
Шыңғыс хан.
D) Торы хан.
Е) Берке.

9.Шыңғыс
ханның өзін қорғайтын жасауыл қалай аталған
А) ”Батыр”
В) ”Кешіктен”
С) ”Жасақ”
D) ”Уәзір”
Е) ”Түмен”

10.1207-1208 ж. Енисей
қырғыздарын басып алған Шыңғысхан баласы
А) Батый
В) Жошы
С) Үгедей
D) Төле
Е) Шағатай

11.1211-1215ж.Шыңғысхан
Қытайға жорығында қолға түсірді:
А) Соғыс техникасын.
В) Сауданы.
С)
Ұсталықты.
D) Қала салуды.
Е) Соғысу
тәсілін.

12.Шыңғысхан
1217 жылы Күшіліктің Жетісудағы иеліктерін басып алуға
аттандырды:
А)  Жошыны
В)  Жебе ноянды
С)  Шағатайды
D)  Үгедейді
Е)  Батыйды

13.“Отырар апаты” –
деген:
А)  1218 ж.
Шыңғысхан жіберген саудагерлердің өлтірілуі
В)  1218 ж.
Шыңғысханның Отырарға шабуылы
С)
Қытайдың Отырарға шабуылы
D)  Арабтардың
Отырарға басып кіруі
Е)  Жошының
Отырарды басып алуы

14.1219 жылы
Шағатай мен Үгедей қоршауға алған қала:
А)  Иасы
В)  Испиджаб
С)
Сығанақ
D)  Отырар
Е)
Баласағұн

15.Шыңғысхан
әскеріне 15 күндей берілмеген қала:
А)  Бұхар
В)
Сығанақ
С)  Хорезм
D)  Үзкент
Е)  Ашнас

16.Сыр бойындағы
қалалардың толығымен монғолдардың иелігіне
өткен уақыты
А)  1219-1220 ж.
В)  1220-1222 ж.
С)  1223-1224 ж.
D)  1225-1226 ж.
Е)  1227-1228 ж.

17.Шағатай
ұлысына қараған жер
А)  Ертістен
төменгі Еділге дейін
В)  Жетісудың
Солтүстік шығыс бөлігі
С)
Оңтүстік және Оңтүстік-Шығыс
Қазақстан
D)  Солтүстік
батысқа қарай
Е)  Еділден
балқашқа дейін

18.Шыңғысхан
қайтыс болды:
А)  1225 ж.
В)  1226 ж.
С)  1227 ж.
D)  1228 ж.
Е)  1229 ж.

19.Ұлы хан
атағын алған Үгедей тұрған қала
А)  Алмалық
В)  Улан-Батор
С)
Қарақорым
D)  Сарай Берке
Е)  Сарайшық

20.Шыњѓысхан
јскери феодалдыќ Моңғол мемлекетін ќұрды:
А) ХІІІ
ѓасырдыњ Басында.
В)
XІІ
ѓасырда.
С)
XYІІІ
ѓасырда.
D)
X ѓасырда.
Е)
ІХ ѓасырда.

21.Шыњѓыс
хан тұсындаѓы Моңғол империясынын астанасы:
А)
Ќараќорым.
В)
Самарќанд.
С)
Баласағұн.
D)
Отырар.
Е)
Янгикент.

22.Шыңғ ыс хан
Жетісудағы түркі халќын өзіне тарту үшін:
А) Діни ќысым
жасамау ўранын басшылыќќа алды.
В)
Салыќты кемітті.
С)
Сот жүйесін жетілдірді.
D)
Отырар опатын  ұйымдастырды.
Е)
Хандарын мараппатады.

23.Алтын
Орданыњ астанасы:
А)
Сарай-Бату.
В)
Самарќанд.
С)
Баласағұн.
D)
Отырар.
Е)
Янгикент.

24.Шыњғысхан
ќұрған монғол мемлекетінің басты заңы:
А)
Ќасќа жол.
В)
Жеті жарѓы.
С)
Ескі жол.
D)
Жасаќ.
Е)
Дұрыс жауабы жоќ.

25.Шыњғ
ысхан Енисей ќырғыздары мен Сібір орман халыќтарын бағындырды:
А)
1207-1208 жылдары.
В)
1207-1209 жылдары.
С)
1211-1215 жылдары.
D)
1219-1224 жылдары.
Е)
1206-1209 жылдары.

26.Шыњғысхан
1217 жылы Күшліктін  Жетісудағы иеліктерін басып алуғ а кімді
аттандырды?
А)
Жошыны.
В)
Жебе ноянды.
С)
Үгедейді.
D)
Шағатайды.
Е)
Төлені.

27.Сыр
бойындағы ќалалар монғолдарды иелігіне көшті:
А)
1219-1220 жылдар
В)
1218-1219 жылдар
С)
1219-1224 жылдар
D)
1218-1224 жылдар
Е)
Дұрыс жауабы жоќ.

28.Шыњғысхан
жаулап алған жерлерін балаларына бөліп берген, ұ лы
Жошыға тиісті ұлыс ќай жерлерді ќамтыды?
А)
Жетісу.
В)
Ертіс ґзенінен батысы Еуропаєа дейін.
С)
Алтай,Тарбағ атай,Ертістін жоғарғы ағысы.
D)
Монғолия.
Е)
Мјуераннахр.

29.Алтын
Орданы  негізін ќалаушы:
А)
Жошы.
В)
Батый.
С)
Шыңғысхан.
D)
Берке хан.
Е)
Шағ атай.

30.Монғол
хандығ ы ќұрылды:
А)
1155 жылы.
В)
1205 жылы.
С)
1206 жылы.
D) 1207
жылы
Е)
1227 жылы

7-нұсқа

1.Отырар
апаты болєан жыл:
А)
1218 жылы.
В)
1219 жылы.
С)
1216 жылы.
D)
1211 жылы.
Е)
Дұрыс жауабы жоќ

2.Ақ Орданың Алтын Ордадан
біржола бөліне бастаған уақыты:
А)XIII ғ – ң II ширегі
В) XIII
ғ- дан
С) XV ғ– ң II ширегі
D) XIV ғ– ң II ширегі
Е) XIV ғ–
ң I ширегі

3.Орда Ежен билік құрған
мемлекет:
А) Алтын Орда
В) Ақ Орда
С) Моғолстан
D) Әбілқайыр хандығы
Е) Ноғай Ордасы

4.Ақ Орданың аумағы Жошының осы
балаларының  иелігін қамтыды:
А) Орда Ежен мен Шайбани ханның
В) Үгедей мен Шағатай
С) Мөнке мен Төле
D) Ерзен мен Мұбәрак
Е) Мүбәрак
пен Өзбек

5.Моғолстан мемлекетінің негізін қалаған бірінші
хан:
А) Ұрұс хан
В) Уәйіс хан
С) Тоғылық Темір хан
D) Есен -  бұға
Е) Ілияс - Қожа

6.Моғолстан мемлекетінің құрылуына басты
рөл атқарған әмір, дулат тайпасының
ақсүйегі:
А) Темір
В) Поладшы
С) Дува
D) Жүніс
Е) Қызыр -
Қожа

7.Әмір Темірдің Тоқтамысты пайдаланудағы
түпкі мақсаты:
А) Тоқтамысқа көмектескісі келді
В) Тоқтамыс арқылы Ақ Орданың аздаған
жерін өзіне алу
С) Ақ Орданы да, Алтын Орданы да басып алу
D) Сығанақты басып алу
Е) Сырдария
бойындағы қалаларды алу

8.Тоқтамыстың Мамай ордасын басып алу уақыты:
А) 1378 ж.
В) 1379 ж.
С) 1380 ж.
D) 1381 ж.
Е) 1382 ж.

9.Ақ Орда билеушісі болған Барақтың
мақсаты:
А) Темірдің ұрпағы Ұлықбектің
қол астына өту
В) Алтын Орда мемлекетін қайта құру
С) Сырдария бойындағы қалаларды
қайтару
D) Мауараннахрды өзіне қарату
Е) Ақ Орданы
әлсірету

10.Ақ Орда мемлекетінің өмір сүруін тоқтатты:
А) XIV ғ.
В) XV ғ. басы
С) XVI ғ. басы
D) XV ғ. аяғы
Е) XIV ғ. басы

11.Мұхаммед Хайдардың жазуы бойынша Моғолстанда
Тоғылық – Темір тұсында бір күнде қанша мың
адам ислам дінін қабылдаған:
А) 120 мың
В) 130 мың
С) 150 мың
D) 160 мың
Е) 170 мың

12.Ноғай Ордасының екінші аты:
А) Ұлыс
В) Өзбек елі
С) Маңғыт елі
D) Қазақ елі
Е) Қырғыз
елі

13.Моғолстанда дулат әмірлерінің қолдауымен Есен
– бұғаның хан тағында отырған уақыты:
А) 1371-1372 жж
В) 1433-1462 жж
С) 1380-1390 жж
D) 1425-1428 жж
Е) 1430-1460 жж

14.Моғолстан хандығы қай ханның тұсында
ыдырай бастады:
А) Жүніс
В) Есен-бұға
С) Тоғылық Темір
D) Уәйіс хан
Е) Абд ар-Рашид хан

15.Әмір Темірдің Алтын Орданы басып алмас бұрын
Ақ Орданы әлсіретуді көздеген мақсатына табылған
себеп:
А) Ұрұс хан мен Әмір Темір арасындағы
шайқас
В) Түй – Қожаның ұлы
Тоқтамыстың Темірге қашып баруы
С) Әмір Темір мен Тоқтамыс арасындағы ұрыс
D) Ұрұс хан мен Тоқтамыс арасындағы ауыз бірлік
Е) Әмір Темір
мен Ұрұс хан арасындағы келісім

16.Әмір Темір мен Тоқтамыс арасындағы
Құндызша деген жерде болған шайқас уақыты:
А) 1380 ж
В) 1390 ж
С) 1381 ж
D) 1391 ж
Е) 1393 ж

17.Әмір Темір мен Тоқтамыс арасындағы Терек
өзенінің жағасындағы шешуші шайқас уақыты:
А) 1381 ж
В) 1391 ж
С) 1385 ж
D) 1395 ж
Е) 1390 ж

18.Әмір Темір жорықтарының Қазақ жеріне
тигізген әсері:
А) Мәдениет дамыды
В) Ел арасында тыныштық оранды
С) Экономикасының, мәдениетінің
дамуына адам айтқысыз зардабын тигізді
D) Шаруашылық дамыды
Е) Ешқандай
әсері болмады

19.Ноғай Ордасының орталығы Сарайшық
қаласының іргесі қаланған уақыт:
А) XIII ғ.
В) X ғ.
С) XV ғ.
D) XIV ғ.
Е) XII ғ.

20.1580 ж. Сарайшық қаласының біржола қирау
себебі:
А) Дон, Еділ қазақтарының Жайық
бойына шапқыншылық жасау салдарынан
В) Әмір Темір шабуылынан
С) Түркия мен Ресей соғысы
D) Ел ішіндегі саяси тұрақсыздық
Е) Монғол
шапқыншылығы

21.Ноғай Ордасында Едігенің билік құрған
уақыты:
А) 1390-1400 жж
В) 1395-1405 жж
С) 1394-1420 жж
D) 1396-1411 жж
Е) 1397-1420 жж

22.Ноғай Ордасының ыдырай бастау уақыты:
А) XIII ғ.
В) XIV ғ.
С) XV ғ.
D) XVI ғ.
Е) XVII ғ.

23.Қазақ ханы Жәнібек тұсында достық
қатынаста өмір  сүрген ноғайлар мен
қазақтарды «Екі туысқан Орда» деп атаған ғалым:
А) Ш. Уәлиханов
В) Л. Гумилев
С) Жувейни
D) Қашғари
Е) М.Дулати

24.Орыс патшасы ІІІ Иванмен өзара сауда қарым – қатынасын
орнатқан хан:
А) Едіге
В) Тайбұға
С) Ұрұс
D) Ибақ
Е)
Махмұд-Қожа

25. «Өзбек ұлысы», «Өзбек хандығы», «Шайбани
ұлысы» сияқты атаулар осы хандыққа тән:
А) Моғол хандығы
В) Әбілқайыр хандығы
С) Ақ Орда
D) Алтын Орда
Е) Батыс Сібір

26.Батыс Сібір хандығының астанасы:
А) Тува
В) Тобыл
С) Қызыл-Тура
D) Сары-Тура
Е) Астрахань

27.Әбілқайыр хандығын әлсіреткен
Сығанақ түбіндегі ойраттармен болған соғыс
уақыты:
А) 1436-1437 жж
В) 1446-1447 жж
С) 1456-1457 жж
D) 1466-1467 жж
Е) 1476-1477 жж

28.Әбілқайыр қайтыс болған жер:
А) Алматы маңындағы Аққыстауда
В) Ферғана маңындағы Жетікентте
С) Түркістанда
D) Отырарда
Е)
Сығанақта

29.Әбілқайыр хандығы негізгі үш халықта
тұғандығын және олардың ішіндегі ең
көбі және ержүректері қазақтар болғанын айтқан
тарихшы:
А) Марвази
В) Рузбихан
С) Гардизи
D) Қ.Жалайыри
Е)
М.Қашғари

30.Әбілқайыр билік құрған уақыт:
А) 1438-1478 жж
В) 1448-1488 жж
С) 1418-1458 жж
D) 1458-1498 жж
Е) 1428-1468 жж

8-нұсқа

1.Европаға
жорықты бастаған монғол ханы
А)
Шыңғысхан
В)  Жошы
С)
Шағатай
D)
Үгедей
Е)
Батый

2.Алтын Орданың
негізін қалаған хан
А)  Шыңғыс
В)  Берке
С)  Өзбек
D)  Мөнке
Е)  Батый

3.Алтын Ордада исламды
мемлекеттік дін – деп жариялаған хан
А)  Батый
В)  Берке
С)  Өзбек
D)  Тохты
Е)  Мөңке

4.Алтын Орда
тағында билігін нығайту үшін Тоқтамыстың
Мәскеуді өртеген жылы
А)  1380 ж.
В)  1382 ж.
С)  1383 ж.
D)  1385 ж.
Е)  1386 ж.

5.Алтын Ордада
әскери билік кімнің қолында болған:
А)
уәзірлердің
В)
басқақтардың
С)  бектердің
D)  даругтердің
Е)
беклербектің

6.Алтын Ордада
уәзірлер билік жүргізген сала:
А)  әскери іс
В)  салық
С)  елшілік
D)  кеңесші
Е)  азаматтық
іс

7.ХШ ғасыр мен
ХV ғасыр басында Шығыс Дешті қыпшақта өмір
сүрген мемлекет
А)  Алтын Орда
В)  Ақ Орда
С)  Моғолстан
D)  Ноғай Ордасы
Е)  Әбілхайыр
хандығы

8.Ақ
Орданың астанасы
А)  Суяб
В)
Сығанақ
С)  Үзгент
D)  Шаш
Е)  Яксарт

9.Ақ
Орданың күш-қуатын нығайтқан хан
А)  Ерзен
В)
Мүбәрәк
С)  Ұрыс хан
D)  Тоқтамыс
Е)  Барақ

10.1379 ж.
Тоқтамыстың Темір-Мәлікті жеңіп билікті қолына
алған қаласы
А)  Суяб
В)  Шаш
С)  Ашнас
D)  Жент
Е)
Сығанақ

11.Ақ
Орданың орнына келген мемлекет:
А)
Әбілқайыр хандығы.
В)  Моғолстан.
С)  Ноғай
Ордасы.
D)  Қазақ
хандығы.
Е)  Алтын Орда.

12.Моғолстанның
өмір сүрген уақыты
А)  ХП-ХШ ғ.
В)  ХШ-ХIV ғасырдың басы
С)  XIV ғасырдың ортасы – XVI ғ. басы
D)  XVI ғ. ортасы-XVII ғ. басы
Е)  XVII ғ.
аяғы-XVIII ғ. басы

13.Моғолстанның
негізін қалаған хан
А)
Тоғылық Темір
В)  Әмір Поладшы
С)
Моңлай-Сүбе
D)  Улияс-Қожа
Е)
Қызыр-Қожа

14.Моғолстанның
орталығы
А)  Суяб
В)
Сығанақ
С)  Шаш
D)  Алмалық
Е)  Тараз

15.Әмір Темір
мен Ілияс-қожа арасындағы “Батпақ шайқасы” болған
жыл:
А)  1359 ж.
көктем
В)  1360 ж. күз
С)  1365 ж. жаз
D)  1370 ж. күз
Е)  1375 ж. жаз

16.1336-1405 жылдары
өмір сүрген билеуші:
А)
Шыңғысхан
В)  Жошы
С)  Әмір
Темір
D)
Қызыр-Қожа
Е)  Шер-Мұхаммед

17.Әмір Темір
1371-1372 ж. әскерін аттандырды:
А)  Ақ
Ордаға
В)
Моғолстанға
С)  Ноғай
Ордасына
D)
Әбілқайыр хандығына

18.1371-1390 ж. дейін
Моғолстанға Ақсақ Темірдің жорығы
А)  5 рет
В)  10 рет
С)  11 рет
D)  20 рет
Е)  25 рет

19.Ноғай
Ордасының орталығы
А)  Алмалық
В)
Сығанақ
С)  Сарайшық
D)  Жент
Е)  Баршыкент

20.Ноғай
Ордасының негізін қалаған тұлға
А)  Едіге
В)  Нұраддин
С)
Тайбұға
D)
Әбілқайыр
Е)  Махмұд-Қожа

21.Ноғай
Ордасының құрылуына себеп болды:
А)  Шағатай
ұлысының ыдырауы
В)  Алтын
Орданың әлсіреуі
С)  Сібір
хандығының әлсіреуі
D)  Ақ
Орданың ыдырауы
Е)
Әбілқайыр хандығының әлсіреуі

22.XV ғасырда
Әбілқайыр хандығы орналасқан аймақ
А)  Батыс Дешті
Қыпшақ
В)  Шығыс
Дешті Қыпшақ
С)  Шағатай
ұлысының жері
D)  Үгедей
ұлысының жері
Е)  Ноғай
Ордасының жері

23.Әбілқайыр
хан болып сайланды:
А)  1380 ж.
В)  1420 ж.
С)  1425 ж.
D)  1428 ж.
Е)  1430 ж.

24.92 ру-тайпадан
құралған ханды
А)  Ақ Орда
В)  Моғолстан
С)
Әбілқайыр
D)  Ноғай
Е)  Батыс Сібір

25.1456-1457 жылдары
Әбілқайырдың ойраттардан жеңілген қаласы
А)  Суяб
В)  Шаш
С)  Испиджаб
D)
Сығанақ
Е)  Жент

26.Шыңғысханның
балаларына бөліп берген жерлерінің атауы
А)  “Інжу”
В)
“Вақфтық”
С)  “Иқта”
D)  Сойырғал
Е)  Ұшыр

27.Мал
өсірушілерден жиналатын салық
А)  Харадж
В)  Баж
С)
Құшыр
D)  Иқта
Е)  Зекет

28.1227-1255 жылдары
Алтын Орданы билеген:
А)  Батый хан
В)  Берке хан
С)  Тохты хан
D)  Мөңке
хан
Е)  Өзбек хан
{Правильный ответ}=А

29.Сақ, сармат, үйсін тайпаларының келбеттері
андроновтықтарға ұқсас екендігін айтқан
антрополог ғалым:
А) О. Смағұлов
В) К. Ақышев
С) К.В. Сальников
D) Ж. Таймағанбетов
Е) Ә.Марғұлан

30.Монғолоидтық белгілер
тереңдей түсті:
А) VII-VIII ғғ.
В) VII-IX ғғ.
С) VI-IX
ғғ.
D) VIII-IX ғғ.
Е) IX-X ғғ.

9-нұсқа

1.Қазақтың халық болып
қалыптасуының барысын бұзды:
А) Жоңғар шапқыншылығы
В) Қазақ – Қытай байланысы
С) Арабтардың шабуылы
D) Ойраттардың шапқыншылығы
Е) Моңғол
шапқыншылығы

2. Қазақ жеріндегі халық болып қалыптасу
үрдесі неше жылға кешеуілдеді:
А) 150-200 жылға
В) 150-300 жылға
С) 200-300 жылға
D) 150-250 жылға
Е) 250-350 жылға

3.Этносаяси қауымдастық дегеніміз:
А) шаруашылық
В) тарих ғылымы
С) белгілі бір тарихи аймақта
құрылған хандықтың тұрғындары
D) қазақ халқы
Е) Моңғол мемлекеті

4.Қазақ халқының этникалық жағынан
қалыптасуында басты рөл атқарған:
А) Ақ Орда тайпалары
В) Моңғолдар
С) Ұлы Жібек жолы
D) Әбілқайыр хандығы
Е) Қарақалпақтар

5.Моғол хандығында этносаяси құрамында
үйсіндердің орынына уақытша аталған тайпалар:
А) қыпшақтар
В) маңғыттар
С) дулаттар
D) керейлер
Е) наймандар

6.Үйсіндер өрбіген ежелгі қазақ
халқының этносаяси қауымдастық аймағы :
А) Алтын Орда
В) Ноғай Ордасы
С) Жетісу жері
D) Әбілқайыр хандығы
Е) Шығыс Түркістан

7.XIV ғ. аяғы мен  XV ғ. I-ші жартысында
қазақ деген этносаяси қауымдастықтың
болғанын кім жазған:
А) Марвази
В) Қашғари
С) Масуди
D) Рашид ад - Дин
Е) Рузбихан

8.Өзбек ұлысында XV ғ. ер жүректері
қазақтар екенін жазған тарихшы
А)
В.В.Бартольд
В)  Рубрук
С)
Рузбихан
D)
Б.Е.Көмеков
Е)
Сына-Цянь

9.ХІІІ ғасырға дейін «қазақ»
атауының қолданып келген мағынасы:
А) Еркін адамдар
В) Жауынгерлер
С) Көшпелілер
D) Бақташылар
Е) Егіншілер

10.Қазақ халқының құрамына енген
ру-тайпалар өздерінің ен-таңбаларын салған жартас:
А) Жетісу
В) Таңбалы Нұра
С) Алтын Орда
D) Арыстан баб кесенесі
Е) Ноғай Ордасы

11.«Алаш» сөзін жиі кездестіретін қазақ
халқының аңызы:
А) «Жошы ханның жортуылы»
В) «Қорқыт ата»
С) «Алаша хан»
D) «Оғызнама»
Е) «Ақсақ құлан»

12. «Қазақ халқының жүзге бөлінуі,
қазақ мемлекеті құрылғаннан кейінгі кезде
өз жерін қорғау қажеттілігінен туған»-деп
жазған қазақтың тұңғыш ағартушы
ғалымы:
А) М.Дулатов
В) Ш.Құдайбердиев
С) А.Құнанбаев
D) Ш.Уәлиханов
Е) Б.Көмеков

13.Қазақ халқының құрылымына
байланысты «қазақ» атауы біржола этникалық сипатқа ие
болған уақыт:
А) XIV ғасырдың ІІ жартысында
В) XIV ғасырда
С) XV ғасырда
D) XV ғасырдың І жартысында
Е) XV ғасырдың ІІ жартысы

14.Қазақтың халық болып құрылуына
әсер еткен біріккен этникалық топ:
А) қыпшақтар тайпалар одағы
және үйсін тайпалар одағы
В) сарматтар тайпалар одағы және үйсіндер тайпалар
одағы
С) дулаттар тайпалар одағы және қыпшақтар
тайпалар одағы
D) қаңлылар тайпалар одағы және дулаттар
тайпалар одағы
Е) үйсіндер тайпалар одағы және қаңлылар
тайпалар одағы

15.Жәнібек, Керей хандарымен бірігіп көшкен
ру-тайпалардың алғашқы атауы:
А) қазақ-қырғыз
В) өзбек-қазақтар
С) қырғыздар
D) қыпшақтар
Е) еркін кезбелер

16.Ежелгі Сібір тайпалары тілдерінде «қазақ»
сөзінің мағынасы:
А) зор, күшті, көшпелі
В) еркін, азат, алып
С) мықты, берік, алып
D) көшпелі, алып, еркін
Е) күшті, еркін, мықты

17. «Қазақ» сөзі этникалық мағынаға
ие бола бастаған ғасыр:
А) XVII ғасыр
В) XVI ғасыр
С) XVIII ғасыр
D) XIV ғасыр
Е) XV ғасыр

18.Қазақ халқының, жүздерінің пайда
болуы туралы айтылған аңыз:
А) Алаша хан
В) Қорқыт ата
С) Алпамыс жыры
D) Оғызнама
Е) Алаш жыры

19.Қазақ мемлекеті құрылғаннан кейінгі
кезде қазақ халқының жүзге бөліну себебі:
А) Топтасып өмір сүру үшін
В) Басқару тиімділігінен
С) Өз жерін қорғау үшін
D) Өз ішіндегі келіспеушіліктерден
Е) Ымырластықтың болмауынан

20. «Қазақ жүздерінің құрылу себебі,
олар (қазақтар) көшіп-қонып жүрген жерлерінде
өз құқықтарын қорғау үшін
одақтар құрған. Ол одақ – қазақ
жүздері»-деп жазған ағартушы ғалым:
А) А.Құнанбаев
В) Ш.Құдайбердиев
С) М.Дулатов
D) Ш.Уәлиханов
Е) М.Жұмабаев

21.Қазақ жеріндегі ру-тайпалардың XV
ғасырдың басындағы басқа хандықтарға ауа
көшуінің басты мақсаттары:
А) Малдың қамы үшін
В) Билікке, таласқа тойтарыс беру үшін
С) Хандықты тарату үшін
D) Басқа елде би болу үшін
Е) Ру-тайпалармен бірігу, тыныштықта өмір
сүру үшін

22.XV ғасырда қыпшақ, қаңлы, арғын,
қоңырат, дулат т.б. қазақ рулары мен тайпаларының
өкілдері өмір сүрген жер:
А) Түркістан аймағы
В) Тараз аймағы
С) Отырар аймағы
D) Ақмешіт аймағы
Е) Сайрам аймағы

23.Орталық, Солтүстік, Оңтүстік
Қазақстан қыпшақ тайпалар одағы мен
Оңтүстік-шығыс Қазақстан үйсіндер
одағының бірігу нәтижесінде құрылған
халық:
А) Өзбек
В) Қазақ
С) Өзбек-қазақ
D) Татар
Е) Түрік

24.Сырдарияның орта бойындағы оғыздар мен
қыпшақтардың арасындағы өзара байланыс
басталған ғасыр:
А) ХІІ ғасыр
В) ХІ ғасыр
С) Х ғасыр
D) ІХ ғасыр
Е) ХІІІ ғасыр

25.XIII ғасырдың басында жасалған
мәмлүктік Египет мемлекетінің сөздігінің атауы:
А) Өзбек-қазақ
В) Араб сөздігі
С) Өзбек-қыпшақ
D) Араб-қыпшақ
Е) Араб-өзбек

26. ««Қазақ» сөзі хорасан түркімендері арасында
этникалық сипатта қолданылған тәрізді»-деп жазған
тарихшы:
А) М.Қозыбаев
В) Рузбихан
С) Ә.Марғұлан
D) К.Ақышев
Е) Б.Е.Көмеков

27.XIII ғасырдың басында жасалған
мәмлүктік Египет мемлекетінің «араб-қыпшақ»
сөздігінде «қазақ» сөзіне берілген түсіндірме:
А) Еркін, кезбе
В) Мықты, берік
С) Алып, күшті
D) Еркін, берік
Е) Мықты, күшті

28.IX-X ғасырлар аралығында алғаш рет айтылған
қазақ халқының ұраны:
А) Аттан
В) Алаш
С) Аруақ
D) Абылай
Е) Тәңір

29.Алғашқы кезде «қазақ» атауының орнына
қолданылған сөз:
А) Қыпшақ
В) Өзбек
С) Алаш
D) Үйсін
Е) Түрік

30.ІХ-Х ғасырларды «қазақ» атауы әлеуметтік
мағынада қолданылған жер:
А) Жетісуда
В) Түркістанда
С) Египетте
D) Шығыс Дешті Қыпшақта
Е) Алтын Ордада

10-нұсқа

1.Өзбек ұлысында (XV ғ.) үш халықтың
болғандығы, оның ішінде ең көбі ержүректері
екені жайлы хабар айтқан:
А) В.Рубрук
В) Ш.Уәлиханов
С) М.Дулатов
D) Б.Е.Көмеков
Е) Рузбихан

2.“Алаш” сөзі
шамамен қай ғасырларда алғаш рет айтылды
А)  VII-VIIIғ.
В)  VIII-IХ ғ.
С)  1Х-Х ғ.
D)  Х-Х1 ғ.
Е)  Х1-ХП ғ.

3.Қазақ жүздерінің құрылу
себебін жазған ғалым
А)
А.Құнанбаев
В)
Ы.Алтынсарин
С)
Ш.Уәлиханов
D)  С.Торайғыров
Е)  Левшин

4.Қазақ халқының, жүздерінің пайда
болуы туралы айтылған аңыз:
А) Алаша хан
В) Қорқыт ата
С) Алпамыс жыры
D) Оғызнама
Е) Алаш жыры

5.XIV-XV ғасырларда Қазақстанда мекендеген
ру-тайпалардың ауызша таралған әдебиет туындыларының
ғылыми атауы:
А) Фольклор
В) Музыка
С) Философия
D) Этнология
Е) Этнография

6.XIV-XV ғасырларда қыпшақтар мен
қияттардың қызылбастар мен қалмақтарға
қарсы соғысын суреттейтін жыр:
А) Ер Тарғын
В) Қобыланды батыр
С) Ер Қосай
D) Орақ-Мамай
Е) Ер Төстік

7.Қуаңшылдық жылдары
жасалған ырым:
А) Көкке табыну
В) Пұтқа жалбарыну
С) Тасаттық
D) Аруақтарға сиыну
Е) Жаратушыға жалбарану

8.Қазақстанның
байырғы тұрғындардың түсінігіндегі аспан
әлемінің мағынасы:
А) Жаратушы
В) Пір
С) Аруақ
D) Көк тәңірі
Е) Тәңірге сиыну

9.Тіл-көз тиюге байланысты сақталып қалған
нанымның атауы:
А) Тасаттық
В) Аруақтарға сиыну
С) Моншақ ілу
D) Көзтимес
Е) Бойтұмар

10.Қасиетті бұлақ басына ақ құйып
көктен жаңбыр сұрау ырымының атауы:
А) Тасаттық
В) Аруақтарға сиыну
С) Жаратушыға жалбарану
D) Пұтқа жалбарыну
Е) Көкке табыну

11.XIV ғасырда мұсылман дініне
кіріп, басына шалма тақпағандарға қатаң жаза
қолданған хан:
А) Тәуке хан
В) Тоғылық-Темір
С) Хақназар хан
D) Әбілқайыр хан
Е) Қасым хан

12.XIV-XV ғасырларда халықаралық
қарым-қатынастарда сөздік ретінде пайдаланған
еңбектің аты:
А) «Оғызнама»
В) «Хұсрау мен Шырын»
С) «Кодекс куманикус»
D) «Жүсіп – Зылиха»
Е) «Мухаббатнама»

13.XIV-XV
ғасырларда қыпшақтар арасынан шыққан
Кутбтың әдеби шығармасы:
А) «Қамбар батыр»
В) «Ескендір»
С) «Мухаббатнама»
D) «Хұсрау мен Шырын»
Е) «Жүсіп – Зылиха»

14.Алтын Орда ыдыраған кезде пайда болған тарихи
батырлық жыр:
А) «Қамбар батыр»
В) «Ескендір»
С) «Керқұла атты Кендебай»
D) «Ер Төстік»
Е) «Ер Тарғын»

15.Сүйіспеншілік, әділеттілік тақырыбында жазған
Дурбектің поэмасы:
А) «Жүсіп – Зылиха»
В) «Орақ – Мамай»
С) «Хұсрау мен Шырын»
D) «Мухаббатнама»
Е) «Оғызнама»

16.Алтын Орда дәуірінен бері келе жатқан
күй-аңыз:
А) «Қамбар батыр»
В) «Сағыныш»
С) «Ескендір»
D) «Ер Тарғын»
Е) «Ер Қосай»

17.XIV-XV ғасырлардың аралығында белгілі болған
өзбек ақыны Хорезмидің әдеби шығармасының
аты:
А) «Хұсрау мен Шырын»
В) «Жүсіп – Зылиха»
С) «Мухаббатнама»
D) «Ел айрылған»
Е) «Оғызнама»

18.XIV-XV ғасырлардан бізге жеткен аспаптық музыка
туындыларының бірі:
А) Ер Тарғын
В) Орақ - Мамай
С) Ер Қосай
D) Шора батыр
Е) Құламерген

19.XIV ғасырда исламның таралуына қатты
көңіл бөлген хандар:
А) Тәуке хан, Хақназар хан
В) Есім хан, Қасым хан
С) Әбілқайыр хан
D) Тәуекел хан
Е) Өзбек хан, Тоғылық-Темір

20.Ислам діні Қазақстанда VIII ғасырда тарай
бастағанымен, халықтың жүрек түкпіріне ХІХ
ғасырдың аяғына дейін толық жете қоймағаны
жөнінде өз пікірін жазған қазақтың
тұңғыш ғалымы:
А) Ш.Уәлиханов
В) А.Құнанбаев
С) Ш.Құдайбердиев
D) М.Дулатов
Е) Ж.Аймауытов

21.XIII-XV ғасырлардан аттары бізге аңыз болып жеткен ауызша
поэзия өкілдердің бірі:
А) Бұхар Жырау
В) Асан қайғы
С) Үмбетей Жырау
D) Біржан сал
Е) Доспамбет Жырау

22.XIV-XV ғасырлардан әлі күнге дейін тәрбиелік
мәні зор батырлық, өнегелік мазмұндағы
ертегілердің бірі:
А) Қобыланды батыр
В) Ер Тарғын
С) Жоямерген
D) Ақсақ құлан
Е) Жошы ханның жортуы

23.Алтын Орда ыдыраған кезде пайда болған тарихи
батырлық жыр:
А) Қобыланды батыр
В) Құламерген
С) Қамбар батыр
D) Орақ - Мамай
Е) Шора батыр

24.XIV-XV ғасырлардан бізге жеткен аспаптық музыка
туындыларының бірі:
А) «Ер Тарғын»
В) «Орақ – Мамай»
С) «Ер Қосай»
D) «Құламерген»
Е) «Ескендір»

25.Алтын Орда дәуірінен бері келе жатқан
күй-аңыздың аты:
А) «Жошы ханның жортуы»
В) «Ер Тарғын»
С) «Қобыланды батыр»
D) «Ер Қосай»
Е) «Орақ – Мамай»

26.XIV-XV ғасырлардан әлі күнге дейін тәрбиелік
мәні зор батырлық, өнегелік мазмұндағы
ертегілердің бірі:
А) «Темірқазық пен Жетіқарақшы»
В) «Жерден шыққан Желім батыр»
С) «Күннің баяны»
D) «Ескендір»
Е) «Ақсақ құлан»

27.XIII-XV ғасырлардан аттары бізге аңыз болып жеткен ауызша
поэзия өкілдердің бірі:
А) Үмбетей жырау
В) Ақтамберді
С) Кетбұға
D) Жиембет
Е) Доспамбет жырау

28.XIV-XV ғасырларда материалдық игіліктер негізделген
шикізат көзі:
А) Сауда
В) Қолөнер
С) Жер өңдеу кәсібі
D) Мал басынан алынды
Е) Егіншілік

29.ХІІІ ғасырда қыпшақтардың сүттен
қалай май алатынын, құртты, қымызды қалай
жасайтындарын таңдана жазғандар:
А) Кезбелер
В) Еуропа саяхатшылары
С) Көшпенділер
D) Жыраулар
Е) Ақындар

30.Шөлдеп келе жатқанда қыпшақтар сиыр
сүтінен жасалған қышқыл сусын бергенін, оны айран деп
атайтындарын жазған:
А) Хорезми
В) Ш.Уәлиханов
С) В.Рубрук
D) Дурбек
Е) Кутб

11-нұсқа

1.XIV-XV ғасырларда жаздыгүні бастарына ыстық
өткізбейтін ақ киізден жасалған:
А) Тымақ киген
В) Бөрік киген
С) Сәукеле киген
D) Айыр қалпақтар киген
Е) Құлақшын киген

2.Ғарыш пен жердің, күн мен айдың,
жұлдыздардың қайдан шыққандығы туралы
жазылған аңыз:
А) «Жоямерген»
В) «Жерден шыққан Желім батыр»
С) «Ел айырылған»
D) «Ақсақ құлан»
Е) «Күннің баяны»

3.Х-ХІІ ғасырларда Қарахан мемлекеті кезінде өркендей
бастаған сәулет өнерінің тамаша туындысы:
А) Айша бибі кесенесі
В) Қожа Ахмет Иассауи кесенесі
С) Дәуітбек кесенесі
D) Тектұрмас кесенесі
Е) Көккесене

4.XIV-XV ғасырлардағы сәулет өнерінің
тамаша үлгісін көрсеткен кесене:
А) Боран мұнарасы
В) Дәуітбек кесенесі
С) Айша бибі
D) Бабаджа-Хатын кесенесі
Е) Қарахан

5.Көне Отырар қаласының батыс жағында 3 км жерде
орналасқан кесене:
А) Алаша хан кесенесі
В) Қожа Ахмет Иассауи кесенесі
С) Арыстан баб кесенесі
D) Көккесене
Е) Рабиға Сұлтан Бегімнің кесенесі

6.Ел аузындағы аңыз бойынша Арыстан баб өмір
сүрген уақыт:
А) VI-VII ғасырларда
В) VII ғасырда
С) VI ғасырда
D) VII-VIII ғасырларда
Е) VIII-IX ғасырларда

7.Құлап қалған Арыстан баб күмбезін XIV
ғасырда қайта салғызған:
А) Ахмет Иассауи
В) Жошы хан
С) Жәңгір хан
D) Рабиға Сұлтан Бегім
Е) Әмір Темір

8.Арыстан баб кесенесі:
А) 2 бөлмелі
В) 3 бөлмелі
С) 4 бөлмелі
D) 6 бөлмелі
Е) 1 бөлмелі

9.Әмір Темірдің бұйрығымен салынған
сәулет өнерінің ғажайып туындысы:
А) Алаша хан кесенесі
В) Қожа Ахмет Иассауи кесенесі
С) Көккесене
D) Арыстан баб кесенесі
Е) Айша бибі кесенесі

10.Қожа Ахмет Иассауи кесенесі орналасқан қала:
А) Тараз
В) Отырар
С) Түркістан
D) Ақмешіт
Е) Алматы

11.Қожа Ахмет Иассауи кесенесін салуға Әмір Темір
бұйрық берген жыл:
А) 1400 ж
В) 1396 ж
С) 1398 ж
D) 1397 ж
Е) 1399 ж

12.Қожа Ахмет Иассауи кесенесінде залдың ортасында
тұрған үлкен тайқазан жасалған жыл:
А) 1396 ж
В) 1397 ж
С) 1401 ж
D) 1398 ж
Е) 1399 ж

13.Қожа Ахмет Иассауи кесенесіндегі ең негізгі бөлме:
А) Кітапхана
В) Үлкен ақ сарай
С) Кіші ақ сарай
D) Асхана
Е) Дәріхана

14.Қожа Ахмет Иассауи кесенесінің биіктігі:
А) 18,5 м
В) 20,5 м
С) 15,5 м
D) 21,5 м
Е) 37,5 м

15.Сығанақ қаласының маңында
орналасқан бір күмбезді кесене:
А) Алаша хан кесенесі
В) Рабиға Сұлтан Бегім кесенесі
С) Айша бибі кесенесі
D) Көккесене
Е) Арыстан баб кесенесі

16.XIV-XV ғасырларда далалық сәулет
өнерінің үлгісінде жасалған ескерткіш:
А) Көккесене
В) Айша бибі кесенесі
С) Ақыртас ғимараты
D) Білеулі ғимараты
Е) Алаша хан кесенесі

17.Қабырғаларының сырты Алаша хан күмбезі
секілді қыштан, кілем өрнегі үлгісіне ұқсатып
қаланған кесене:
А) Көккесене
В) Аяққамыр күмбезі
С) Мырзарабат сардобасы
D) Бабаджа-қатын кесенесі
Е) Боран мұнарасы

18.Қабырға сыртын әсемдеу ісінде
қазақтың дәстүрлі ою-өрнегі (таңдай, жүрекше)
кең қолданылған кесене:
А) Дың ескерткіштері
В) Алаша хан кесенесі
С) Білеулі ғимараты
D) Бабаджа-қатын кесенесі
Е) Ақыртас ғимараты

19.XV ғасырдың ІІ жартысында салынып жартылай
сақталған ескерткіш:
А) Алаша хан кесенесі
В) Арыстан баб кесенесі
С) Рабиға Сұлтан Бегім кесенесі
D) Аяққамыр күмбезі
Е) Білеулі ғимараты

20.Рабиға Сұлтан Бегімнің басына қойылған
құлпы тасы табылған жер:
А) Алаша хан кесенесінің ішінен
В) Ақыртас ғимаратынан
С) Боран мұнарасынан
D) Білеулі ғимаратынан
Е) Ахмет Иассауи күмбезінің ішінен

21.Ұлытау ауданындағы Қаракеңгір
өзенінің жағасында салынған кесене:
А) Рабиға Сұлтан Бегімнің кесенесі
В) Алаша хан кесенесі
С) Арыстан баб кесенесі
D) Қожа Ахмет Иассауи кесенесі
Е) Көккесене

22.Ислам дінінің көрнекті өкілі, әрі уағыздаушы,
әрі ақын:
А) Әмір Темір
В) Арыстан баб
С) Хорезми
D) Жүсіп Баласағұн
Е) Қожа Ахмет Иассауи

23.X-XII ғасырларда Тараз қаласының
маңындағы сәулет өнерінің тамаша туындысы:
А) Бабаджа-қатын кесенесі
В) Арыстан баб кесенесі
С) Қожа Ахмет Иассауи кесенесі
D) Дәуітбек кесенесі
Е) Тектұрмас кесенесі

24.Қолданбалы өнердің ғажайып үлгілері
қолданылған ғимараттар:
А) Боран мұнарасы
В) Ақыртас ғимараты
С) Түркістан моншасы
D) Қожа Ахмет Иассауи кесенесі
Е) Рабиға Сұлтан Бегім кесенесі

25.Сәулет өнерінің орта ғасырда биік
деңгейде болғандығының дәлелі:
А) Құрылыс материалдарының сапалы
болуы
В) Мамандардың білікті болуы
С) Көрші елдерден құрылысшылардың келуі
D) Мәдениет мұраларының әр түрлілігі
Е) Арнайы мамандардың даярлануы

26.XIV-XV ғасырларда сәулет өнерінде
қалыптасқан жаңа үлгілер:
А) Бөлмелерді тізбектеп салу
В) Ғимаратты күмбез шатырмен жабу
С) Су құбырларын қабырға ішімен жүргізу
D) Ғимараттарды безендіру
Е) Қолданбалы өнерді пайдалану

27.XIV-XV ғасырларда қыпшақ тілінде жазылған
туынды:
А) «Жошы ханның жортуы»
В) «Ер Тарғын»
С) «Оғызнама»
D) «Мухаббатнама»
Е) «Жүсіп – Зылиха»

28.Киелі аң-құстың тісін, тырнағын
тіл-көз тимеуге қарсы жасаған ырымның атауы:
А) Су моншақ
В) Көз тимес
С) Тілтұмар
D) Бойтұмар
Е) Тұмар

29.XIV-XV ғасырларда Қазақстандағы
хандықтар шаруашылығының басым түрі:
А) Егіншілік
В) Аңшылық
С) Зергерлік
D) Қолөнер
Е) Мал шаруашылығы

30.ХІІІ ғасырдың соңындағы жазба деректерге
қарағанда, пайдаланылған киіз үйдің
түрлері:
А) Арба үстіне тігілген, жылжымалы
В) Он екі қанатты
С) Алты қанатты
D) Күрке
Е) Шатыр

12-нұсқа
1.Ғарыш пен жердің, күн мен айдың,
жұлдыздардың қайдан шыққандығы туралы
жазылған аңыз:
А) «Жерден шыққан Желім батыр»
В) «Темірқазық пен Жетіқарақшы»
С) «Жоямерген»
D) «Кодекс куманикус»
Е) «Құламерген»

2. «Шыңғыснаманың» авторы:
А) Бұхар Жырау
В) Әмір Темір
С) Өтеміс қажы
D) Сыпыра Жырау
Е) Жиембет

3. «Дешті уалаяты Берке ханға бағынған кезде
дінсіздердің көп бөлігін ол ислам дініне кіргізді»-деп
жазған Өтеміс қажының кітабының аты:
А) «Оғызнама»
В) «Мухаббатнама»
С) «Кодекс куманикус»
D) «Шыңғыснама»
Е) «Ислам діні»

4.Қазақстанда ислам діні VIII ғасырда
тарағанымен ХІХ ғасырдың аяғына дейін
тұрғындардың жүрек түкпіріне жете
қоймағаны жөніндегі пікірін жазған
Ш.Уәлихановтың мақаласының аты:
А) «Шыңғыснама»
В) «Оғызнама»
С) «Ел айырылған»
D) «Сағыныш»
Е) «Ислам діні»

5.Қыпшақтардың
“айран” деп аталатын сусыны туралы жазған ғұлама
А)  В.Рубрук
В)  В.В.Бартольд
С)  М.Протектор
D)  М.Қашғари
Е)  Әл-Бируни

6.XIV-XV ғ. жататын эпостық жыр
А) «Баян
батыр»
В)
«Қозы Көрпеш-Баян сұлу»
С)
«Қобыланды батыр»
D)
«Ертөстік»
Е)
«Қодан тайшы»

7.Қазақстан аумағында XIII-XIV
ғ.ғ. халық ауыз әдебиетімен қатар жазбаша
әдебиет дамыды:
А)
Қыпшақ тілінде
В)  Ұйғыр
тілінде
С)  Ноғай
тілінде
D)  Өзбек
тілінде
Е)  Қазақ
тілінде

8.“Хұсрау мен
Шырын” шығармасының авторы
А)  Дүрбек
В)  Кутб
С)  Хорезм
D)
Ж.Баласағұни
Е)  Әли
ақын

9.XIV-XV
ғасырлар аралығында Алаша хан кесенесі салынған өзен
А)  Талас
В)  Шу
С)
Қаракеңгір
D)  Есіл
Е)  Ертіс

10.Қазақ хандығының
құрылуы қарсаңында наймандар мекендеді:
A) Түркістан мен Қаратау аралығында
B) Іле, Шу, Талас өзендері бойында
C) Ұлытаудан Есілге дейін жерлерде
D) Жетісуда
E) Ертістен батысқа қарай, Орталық Қазақстанда

11.XV
ғасырда қалыптасқан саяси-тарихи жағдайлар
қазақ халқының ... әсер етті.
A)
Ұлттық мемлкет болып құрылуына
B)
Сыртқы саясатының дамуына
C)
Күшейуіне
D)
Әлсіреуіне
E)
Бірігуінің аяқталуына

12.Қазақ
хандығының құрылуының алғы
шарттарының бірі, мына мемлекеттердегі саяси оқиғаларға
байланысты:
A)
Әбілхайыр хандығы мен Моғолстан хандығы
B)
Ақ Орда мемлекеті
C)
Ноғай ордасы
D)
Сібір хандығы
E)
Көшім хандығы

13.Ақ Орда ыдырап, орнына Әбілхайыр хандығы
құрылды:
A) XIV
ғ. ортасы
B) XV ғ. басы
C) XV
ғ. ортасы
D) XV
ғ. аяғы
E) XVI ғ. басы

14.Қазақ
хандығының негізін қалаған хандар:
A)
Әбілхайыр мен Әбілмәмбет
B)
Жәнібек пен Жолбарыс
C)
Керей мен Жәнібек
D)
Есім мен Тұрсын
E)Қасым
мен Тұрсын

15.Керей
мен Жәнібек сұлтандарды құшақ жая қарсы алған:
A)
Есенбұға хан
B)
Есім хан
C)
Әбілхайыр хан
D)
Орыс хан
E)
Мұстафа хан

16.
«Қазақ сұлтандары хижраның 870 жылдары (1465-1466)
билей бастады»
деген
мәлімет келтірілген тарихи шығарма:
A)
Мұхаммед Хайдар Дулати «Та’рих-и-Рашиди»
B)
Оғызнама
C)
Кодекс куманикус
D)
Шежірелер жинағы
E)
Тарих-и-Абулхаир-хани

17.Қазақ
хандығының алғашқы территориясы:
A)
Іле өзені
B)
Жайық өзені
C)
Шу мен Талас өзендері маңы
D)
Дешті Қыпшақ жері
E)
Сарыарқа

18.Керей
мен Жәнібек хандардың маңына көшіп келген
халықтың саны:
A)
350 мың
B)370
мың
C)
400 мың
D)
200 мың
E)
150 мың

19.Қазақ
хандығы үшін саяси-эканомикалық және
әскери-стратегиялық жағынан маңызы зор болған
қалалар :
A)
Сыр бойындағы
B)
Жетісу аймағындағы
C)
Шу өзені бойындағы
D)
Іле аймағындағы
E)
Талас өзені бойындағы

20.XV
ғасырдың аяғындағы Қазақ
хандығының негізгі қарсыласы:
A)
Көшім
B)
Шайбани хан
C)
Жүніс хан
D)
Әмір Темір
E)
Уайс хан

21.Қазақ
хандығының құрылуы мен нығаюы мына жағдайды
тоқтатты:
A)
Қақтығыстарды
B)
Тайпалардың қоныс аударуын
C)
Ішкі феодалдық қырқыстар мен талас тартыстарды
D)
Хандардың озбырлығын
E)
Билік үшін талас тартысты

22.Қазақ хандығының
құрылған уақыты
А)
1458-1460 ж.
В)
1465-1466 ж.
С)
1466-1467 ж.
D)
1468-1469 ж.
Е)
1470-1471 ж.

23.XV ғ-ң соңына қарай
Қазақ хандығына енген қалалар
А)  Созақ,
Сығанақ
В)  Яссы, Үзгент
С)  Отырар,
Аркөк
D)  Шаш, Ашнас
Е)  Суяб, Бозкент

24.Қазақ
хандығының құрылуы жайында айтқан тарихшы
А)  Әл-Морвизи
В)
Ж.Баласағұни
С)  Әл-Фараби
D)  Мұхаммед
Хайдар Дулати
Е)  А.Яссауи

25.Моғолстан
ханы Есен-бұға қайтыс болған жыл
А)  1450 ж.
В)  1552 ж.
С)  1555 ж.
D)  1462 ж.
Е)  1465 ж.

26.XV ғ. 50-70
жж. Керей мен Жәнібек хандарға қосылған адам саны
А)  200 мың
В)  250 мың
С)  300 мың
D)  350 мың
Е)  400 мың

27.XV
ғасырдың 70 жылдарында қазақ хандарының басып
алған жерлері
А)  Сырдария мен
Қаратау өңірі
В)  Сібір
хандығының жерін
С)  Қазан
хандығын
D)  Астрахан жерін
Е)  Моғолстанды

28.XVI ғасырдың бас кезінде Қазақ
хандығын билеген Жәнібек ханның ұлы:
A) Бұрындық хан
B) Қасым хан
C) Хақназар хан
D) Есім хан
E) Тақыр хан

29.Бұрындық
хан билеген жылдар:
A)
1479-1510 жж.
B)
1480-1505 жж.
C)
1480-1511 жж.
D)
1482-1511 жж.
E)
1483-1512 жж.

30.Қасым
хан тұсындағы бастапқы астана Сығанақ
қаласы болды, одан кейін көшірілді:
A)
Түркістан қаласына
B)
Суяб қаласына
C)
Ташкент қаласына
D)
Сауран қаласына
E)
Сайрам қаласына

13-нұсқа
1.Қасым
ханның билігі жүрген жоқ:
A)
Қырғыздарға
B)
Көшпелі өзбектерге
C)
Үйсіндерге
D)
Дулаттарға
E)
Наймандарға

2.XVI
ғасырдың бас кезінде Қазақ хандығының Сыр
бойына билік жүргізуіне бөгет жасаған хан:
A)
Саид хан
B)
Әбілхайыр хан
C)
Мұхаммед Шайбани
D)
Әмір Темір
E)
Ұбайдаллах

3.
«Түркістан халқы қазақ саудагерлерімен ешқандай
сауда келісімдерін жасамайтын болсын, олармен осы жерлердің
тұрғындары арасында қарым-қатынас болмасын» деп
жарлық шығарған хан:
A)
Мұхаммед Шайбани хан
B)
Қасым хан
C)
Жаныш сұлтан
D)
Хақназар хан
E)
Орыс хан

4.Шайбани
ханның қазақ даласына жорық жасаған жылдары:
A)
1501,1503,1505 жылдар
B)
1503,1505,1506 жылдар
C)
1509,1510,1511 жылдар
D)
1510,1511,1512 жылдар
E)
1514,1516,1517 жылдар

5.Шайбани
хан ұрпақтарының  арасындағы хандық билікке
өзара таластың басталуына әсер етті:
A)
Шайбанидың әлсіздігі
B)
Шайбанидың қаза болуы
C)
Қазақ хандарының күшейуі
D)
Феодалдық қырқыстар
E)
Ішкі талас-тартыстар

6.XVI
ғасырдың I жартысындағы Қазақ хандығы
тәуелсіз, дербес мемлекет есебінде белгілі болды:
A)
Ресейге
B)
Орта Азияға
C)
Орта Азия мен Шығыс Еуропаға
D)
Шығыс Еуропаға
E)
Иран шахына

7.Хақназар
хан билеген жылдар:
A)
1480-1511
B)
1523-1532
C)
1524-1537
D)
1532-1538
E)
1538-1580

8.XVI
ғасырдың II жартысында Қазақ хандығының
күш-қуатын беделін арттырған, жерін кеңейтуге себеп
болған тарихи оқиға:
A)
Мәскеуге қосылуды жақтаған Ноғай ұлыстарын
талқандап, өзіне қосып алуы
B)
Моғол ханын талқандауы
C)
Ішкі талас тартыстардың тоқтатылуы
D)
Өзбек хандығын талқандауы
E)
Халықтың әлеуметтік жағдайын жақсартуға
қадам жасауы

9.Моғолстан
ханы Жетісу мен Ыстық көлдің маңындағы жерлерді
басып алу үшін Қазақ хандығына қарсы үлкен
соғыс бастаған кезең:
A)
XVI ғасырдың I жартысы
B)
XVI ғасырдың 30 жылдары
C)
XVI ғасырдың 50-60 жылдары
D)
XVI ғасырдың 70 жылдары
E)
XVII ғасырдың басы
{Правильный
ответ}=C

10.XVI
ғасырдың II жартысында Жетісу қазақтарының
жағдайын ауырлатқан оқиға:
A)
Ойраттардың тонаушылық жорықтары
B)
Моғол хандарының жиі шабуылы
C)
Хақназар ханның қатыгездігі
D)
Салықтардың көбеюі
E)
Шұрайлы жерлерінен айырылуы

11.Хақназар
ханның сыртқы саясаттағы бағытын өзгертуге
әсер етті:
A)
Шайбани ұрпақтарының жиі шабуыл жасауы
B)
Сібір ханы мен Моғолстан билеушілерінің шапқыншылық
жорықтары
C)
Бұхар ханының наразылығы
D)
Ташкент билеушісі Баба сұлтанның екі жүзді саясаты
E)
Өзбек ханы Абдаллахтың күшейуі

12.Баба
сұтанның астыртын  жіберген адамдарды Хақназар ханды,
оның туыстарын өлтірген жыл:
A)
1578
B)
1579
C)
1580
D)
1582
E)
1589

13.Хақназар хан өлгеннен кейін хан тағына
отырған Жәнібек ханның немере інісі сексенге келген:
A) Шығай хан
B) Тәуекел хан
C) Есім хан
D) Тұрсын хан
E) Тәуке хан

14.Баба
сұлтанға қарсы жорықта Шығай хан қайтыс
болған жыл:
A)
1581
B)
1582
C)
1583
D)
1584
E)
1585

15.1583
жылы «Ант беріскен шартты » бұзып, Тәуекел хан Өзбек ханнан
қайтарып алған қалалар:
A)
Сауран, Түркістан, Отырар, Сайрам
B)
Суяб, Ташкент, Түркістан, Отырар
C)
Қойлық, Үзгент, Сығанақ
D)
Суяб, Сығанақ, Ташкент
E)
Отырар, Сайрам; Сауран

16.Тәуекел
хан Мәуреннахрға баса көктеп кірген жыл:
A)
1588
B)
1590
C)
1596
D)
1598
E)
1599

17.1598
жылғы шайқаста екі жақтың билеушісі де қаза
болып, екі хандық хансыз қалды, бұл хандықтар:
A)
Моғолстан мен Өзбек хандығы
B)
Қазақ хандығы мен Өзбек хандығы
C)
Ташкент билеушісі мен Қазақ хандығы
D)
Шайбани хандығы мен Моғол хандығы
E)
Қазақ хандығы мен Бұхар  хандығы

18.Тәуекел
ханның беделін және күш-қуатын арттырған
жеңіс:
A)
Сыр бойы қалаларын қайтарып алуы
B)
Ташкент қаласының түбіндегі Абдаллах ханды талқандауы
C)
Баба сұлтанды жеңуі
D)
Түркістан қаласының түбіндегі жеңіс
E)
Жетісу жерін қайтарып алуы

19.Қазақ
хандығы мен Өзбек хандығы арасындағы ұзақ
жылдар жүргізілген соғыстың нәтижесі:
A)
Қазақ хандығының жеңілуі
B)
Сыр бойындағы қалалардан айырылуы
C)
Қазақ хандығының жеңіске жетіп, Ташкентті
қосып алуы
D)
Сауран, Түркістан, Отрар, Сайрам қалаларын қайтарып алуы
E)
Қазақ хандығы экономикалық жағынан әлсіреді

20.Есім
ханның билік құрған жылдары:
A)
1511-1518
B)
1523-1532
C)
1532-1537
D)
1598-1628
E)
1580-1582

21.XVIІ
ғасырдың басында Қазақ хандығында бір мезгілде
билік құрған екі хан:
A)
Есім, Тұрсын
B)
Тәуекел, Шығай
C)
Тәуке; Тұрсын
D)
Жәңгір, Тәуке
E)
Хақназар, Тәуекел

22.Есім
ханның басты мақсаты:
A)
Қазақ хандығының әскери күш-қуатын
арттыру
B)
Хандықты бір орталыққа бағындырған мемлекет етіп
құру
C)
Билер кеңесін құру
D)
Сыртқы саясатын нығайту
E)
Өзбек хандығын талқандау

23.1603
жылы бірінші қазақ-бұхар шайқасы болған жер:
A)
Айғыржар
B)
Самарқан
C)
Ташкент
D)
Жаркент
E)
Аспара

24.Қазақ-бұхар
соғысында Есім хан қолданған ұтымды соғыс
тәсілі:
A)
Шабуыл жасау
B)
Қорғанысты шайқас
C)
Партизандық әдіс
D)
Барлау әдісі
E)
Окоптық тәсіл

25.Тұрсын
сұлтан өзін хан, Ташкент қаласының билеушісі деп
жариялаған жыл:
A)
1612
B)
1613
C)
1615
D)
1617
E)
1618

26.Тұрсын
ханның сенімді тірегі:
A)
Саны көп қатаған руы
B)
Сансыз көп әскер
C)
Ақсүйектер
D)
Жақын туыстары
E)
Батырлары

27.Тұрсын
хан тәуелсіздіктің белгісі ретінде шығарды:
A)
Жарлық
B)
Ақша
C)
Кітап
D)
Жинақ
E)
Заңдар

28.Есім
ханның қалмақтарды талқандаған уақыты:
A)
1625
B)
1626
C)
1627
D)
1629
E)
1630

29.Тұрсын
ханның бүлігі:
A)
«Қатаған қырғыны»
B)
«Қалмақ қырғыны»
C)
«Найман қырғыны»
D)
Хан бүлігі
E)
Қырғыз бүлігі

30.Қазақ
хандығының құрылымы сатыдан ... тұрады:
A)
төрт
B)
бес
C)
алты
D)
жеті
E)
сегіз

14-
нұсқа
1.XVI-XVII
ғғ. Қазақ хандығында ата- аймақты
басқарды:
A)
Ақсақал
B)
Рубасы
C)
Би
D)
Ауылбасы
E)
Сұлтан

2.Қазақ
хандығында он немесе он бес аймақтан құралған:
A)
ауыл
B)
ру
C)
арыс
D)
ұлыс
E)
жүз

3.Қазақ
хандығындағы ұлыстың билеушісі:
A)
рубасы
B)
би
C)
сұлтан
D)
ақсақал
E)
ауылбасы

4.Орта
жүзге жататын рулар:
A)
табын, тама қаракесек, төртқара
B)
жалайыр, албан, суан, дулат
C)
арғын, найман, уақ, керей, қыпшақ
D)
қоңырат,керей, албан, ысты
E)
жалайыр, шапырашты, қыпшақ

5.Хан
сайлаудың басты шарты:
A)
малының көп болуы
B)
ақсүйек тұқымынан шығуы
C)
бидің тұқымынан шығуы
D)
Шыңғыстың ұрпағы болуы
E)
феодалдар тобынан шығуы

6.Сайланған
ханның мал-мүлкін бөліп алу дәстүрі:
A)
«Ханталас»
B)
«Ханталапай»
C)
«Бөліп алу»
D)
«Ханталау»
E)
«Бөліске салу»

7.Бейбітшілік
жағдайда ханның рұқсатынсыз жол берілмейді:
A)
Көшіп-қонуға
B)
Соғысты бастауға
C)
Салықты көбейтуге
D)
Егінді жинауға
E)
Жайылымды белгілеуге

8.Қазақтың
ханын сайлауға барлық рудан қатысты:
A)
Шаруалар.
B)
Дінбасылар.
C)
Атақты, сыйлы шонжарлары
D)
Егіншілер
E)
Ауыл басылары

9.Қазақ
хандығы таптық негізгі екі топ. Олар:
А)
Феодалдар мен қарапайым халық
B)
Егіншілер мен кедейлер
C)
Шаруалар мен қарапайым адамдар
D)
Кедейлер мен егіншілер
E)
Егіншілер мен шаруалар

10.Көктеу
дегеніміз:
A)
жазғы жайылым
B)
қыстағы жайылым
C)
көктемдегі жайылым
D)
күздегі жайылым
E)
маусымдық жайылым

11.Қыста
көшіп-қонған қазақ ауылдары үшін ең
қауіптісі:
A)
жұт
B)
аштық
C)
қатты боран
D)
қатты дауыл
E)
қатты аяз

12.Таза
малмен айналысатын шаруашылық:
A)
Жартылай көшпелі
B)
Отырықшы
C)
Аралас
D)
Егіншілік
E)
Көшпелі

13.XVI-XVII
ғғ. түйе мен қой-ешкілер үшін қыстық
жайылымға таңдалған жер:
A)
Қызылқұм шөлі
B)
Қаратау жотасы
C)
Сыр бойы
D)
Іле аймағы
E)
Жетісу аймағы

14.Қозы
көш дегеніміз:
A)
Тоқтыларды өзеннен өткізу
B)
Жас төлдерді аман сақтау үшін күніне 8-10 шақырым
көшіп отыру
C)
Көш кезінде қозылардың жүнін қырқу
D)
Қозылар үшін күніне 10-20 шақырым көшіп отыру
E)
Малдың жаппай төлденуі

15.Қозылардың
жүнін қырқатын мезгіл:
A)
«Қозы күзем»
B)
«Тоқты күзем»
C)
«Қой күзем»
D)
«Тоғыту»
E)
«Қозы көш»

16.Көшпелі
қазақтар суық басталысымен  көшті:
A)
Таулы аймаққа
B)
Жайлауға
C)
Күздеуге
D)
Ауылға
E)
Көктеуге

17.Малы
жоқ көшіп қонуға көлігі жоқ, егіншілікпен
айналысатын кедей:
A)
жатақ
B)
егінші
C)
малшы
D)
жұмысшы
E)
қараша

18.XVII
ғасырдың II жартысындағы қазақ
хандығының астанасы:
A)
Сығанақ
B)
Суяб
C)
Түркістан
D)
Алмалық
E)
Сауран

19.Хақназар
хан билеген жылдар:
A)
1480-1511
B)
1523-1532
C)
1524-1537
D)
1532-1538
E)
1538-1580

20.XVII
ғасырда қазақ хандығының ішкі-сыртқы
саясаттағы беделінің әлсіреуіне себеп болған:
A)
Ақсүйектердің арасындағы ынтымақ, ауыз
бірліктің болмауы
B)
Бай-шонжарлардың арасындағы билік үшін тартыстар
C)
Кіші хандардың дара билікке ұмтылуы
D)
Ойраттар шабуылының жиілеуі
E)
Руаралық қырқыстар

21.1628-1652
жылдары хан тағына отырған Есім ханның баласы:
A)
Тәуке
B)
Шығай
C)
Тәуекел
D)
Жәңгір
E)
Тұрсын

22.Ғажайып
ерліктері үшін Жәңгір ханға халықтың берген
атауы:
A)
Еңсегей ер Жәңгір
B)
Салқам Жәңгір
C)
Батыр Жәңгір
D)
Алып Жәңгір
E)
Зор денелі батыр

23.Жәңгір
хан 600 жауынгерімен жоңғардың 50 мың  жауынгеріне
қарсы тұрған шайқас:
A)
Аңырақай
B)
Аягөз
C)
Қалмақ қырылған
D)
Орбұлақ
E)
Бұланты

24.Орбұлақ
шайқасы болған жыл:
A)
1628
B)
1630
C)
1640
D)
1642
E)
1643

25.ХҮІІ
ғасырдың 70 жылдары жоңғар әскерлерінің
Жетісу мен Оңтүстік Қазақстанға басып кіріп,
қосып алған қалалардың саны:
A)
тоғыз
B)
он
C)
он екі
D)
он бес
E)
он төрт

26.Тәуке
ханның билік құрған жылдары:
А) 1628-1655
B)
1628-1652
C)
1680-1715
D)
1682-1718
E)
1682-1719

27.Тәуке
ханның тұсындағы астана:
A)
Сығанақ
B)
Түркістан
C)
Сайрам
D)
Сауран
E)
Суяб

28.Тәуке
хан үш жүздің басын қосып құрылтай
өткізілген жер:
A)
Қостөбе
B)
Мәртөбе
C)
Күлтөбе
D)
Бестөбе
E)
Жертөбе

29.Тәуке
ханның заңдар жинағы:
A)
«Жеті жарғы»
B)
Заңдар жинағы
C)
Далалық заңдары
D)
«Жылнамалар жинағы»
E)
Хан жарлығы

30.
«Жеті жарғы» заңдар жинағын жасауға
қатысқан билер:
A)
Қазыбек, Әйтеке, Майқы би
B)
Төле би, Балқы би
C)
Төле би, Қазыбек би, Әйтеке би
D)
Әйтеке би, Балқы би, Бала би
E)
Қазыбек би, Әйтеке би, Балқы би

15-нұсқа

1.
«Жеті жарғы» бойынша құрылтай кеңесіне жіберілмей,
дауыс беру құқығынан айырылды:
A)
Қарумен келген адам
B)
Найза асынған адам
C)
Қанжар асынған адам
D)
Қарусыз келген адам
E)
Қылышсыз келген адам

2.
«Жеті жарғы» бойынша хан:
A)
Барлық ру бірлестігінің басшысы, хандықтың басшысы, бас
қолбасшысы
B)
Сот міндетін атқарушы, салық жинаушы
C)
Ру арасындағы тартысты шешуші
D)
Аймақтың басшысы
E)
Ру бірлестігін басқарушы

3.Тәуке
ханның сыртқы саясаттағы мақсаты:
A)
Жерлерін кеңейту
B)
Өзбек хандығымен одақ құру
C)
Иран шахымен қарым-қатынас орнату
D)
Көрші мемлекеттермен одақ құру және бейбіт
қатынас орнату
E)
Жоңғарларды талқандау

4.1680
жылы жоңғар шапқыншылығы кезінде аман
қалған қала:
A)
Сайрам
B)
Түркістан
C)
Отырар
D)
Сығанақ
E)
Тараз

5.1710
жылы қазақ жерінің Қарақұм маңында
бас қосу себебі:
A)
Үш жүздің басын біріктіру
B)
Хан сайлау
C)
Жоңғарларға қарсы тойтарыс беру
D)
Руаралық тартыстарды шешу
E)
Заңдар жинағын шығару

6.Тәуке
хан тұсында билердің  атқарған рөлі:
A)
Сұлтандар арасындағы дауды шешті
B)
Сот билігін, атқарушы өкімет билігін атқарды
C)
Руаралық тартыстарды  тоқтатты
D)
Сұлтандардың билігін шешті
E)
Жер туралы дауларды шешті

7.XVII
ғасырдың ортасында жоңғар мемлекетінің
күш-қуатын біршама арттырған қонтайшы:
A)
Қалдан-Серен
B)
Болат
C)
Батыр
D)
Цеван-Рабтан
E)
Әмірсана

8.Аягөз маңындағы қазақ
жасақтарының жоңғарлардан жеңіліске
ұшыраған жыл
A) 1716
B) 1718
C) 1725
D) 1729
E) 1730

9.1728
жылы қазақ жасақтарының жоңғар
әскерлеріне күйрете соққы берген жер:
A)
Аягөз маңы
B)
Сарысу өзені
C)
Бұланты өзені
D)
Балқаш көлі
E)
Жетісу аймағы

10.Ордабасы
тауына жиналған қазақ жүздерінің шешімі бойынша
жоңғарларға қарсы күресте қазақ
жасақтарының бас қолбасшысы болып сайланған хан:
A)
Абылай
B)
Тәуке
C)
Әбілқайыр
D)
Тәуекел
E)
Сәмеке

11.Балқаш көлінің маңында
Аңырақай жерінде жоңғарларға күйрете
соққы берген жыл:
A) 1726
B) 1727
C) 1728
D) 1729
E) 1730

12.Сібір
атауы түркі тілдес тайпалармен ұзақ жылдар бойы
қарым-қатынаста болған осы этникалық тобының
атауынан шықты:
A)
«Савромат»
B)
« Қыпшақ»
C)
«Қаңлы»
D)
«Монғол»
E)
«Сыпыра»

13.Көшім
Қадырғали Жалаиридің «Жылнамалар» жинағындағы
дерек бойынша осы әулеттің ұрпағы:
A)
Әмір Темір
B)
Шайбани
C)
Төле
D)
Батый
E)
Шағатай

14.Көшім
хан Батыс Сібірдің жергілікті халқына тарата бастаған дін:
A)
Христиан
B)
Будда
C)
Ислам
D)
Несториан
E)
Иудаизм

15.Патша
өкіметінің Сібір ханы Көшімді талқандап, жаулап
алған жыл:
A)
1582
B)
1583
C)
1584
D)
1590
E)
1598

16.1694
жылы I Петрмен елші Аталықов арқылы сауда байланысын дамытуға
келісім жасаған хан:
A)
Қасым
B)
Хақназар
C)
Тәуекел
D)
Тәуке
E)
Есім

17.Ресейдің
Шығыспен сауда қатынасын өрістету үшін
Қазақстан «Кілт және қақпа» ролін атқарады
деген патша:
A)
IV Иван
B)
I Павел
C) II
Екатерина
D) I Петр
E)
II Петр

18.В.
Степанов бастаған орыс елшілерінің Қазақ
хандығына келген жыл:
A)
1573
B)
1593
C)
1594
D)
1595
E)
1598

file_name: тест 7-сынып Қазақстан тарихы.docx

alt: С) Қарапайым халықты D) Саудагерлерді

alt: Е) Менондр Протектор 23

alt: В) Суяб С) Битөбе D) Тараз

alt: В) Отырарда С) Түркістанда

alt: D) ташнау Е) монша 4-нұсқа 1

alt: D) тотемизм Е) анимизм 7

alt: А) Қазақстан В) Өзбекстан С)

alt: Фараби шығармаларын қай тілде жазған

alt: В) Хаким ата С) Әбу Бәкір

alt: D) Шымкент Е) Түркістан 4

alt: D) Отырар Е) Баласағұн 15

alt: Шыњғысхан 1217 жылы Күшліктін

alt: С) Маңғыт елі D) Қазақ елі

alt: Е) М.Дулати 24.Орыс патшасы ІІІ

alt: Европаға жорықты бастаған монғол ханы

alt: С) Ноғай Ордасы. D) Қазақ хандығы

alt: А) Еркін адамдар В) Жауынгерлер

alt: Е) Жаратушыға жалбарану 8

alt: А) Хорезми В) Ш.Уәлиханов С)

alt: А) VI - VII ғасырларда В)

alt: А) «Шыңғыснама» В) «Оғызнама»

alt: C) Әбілхайыр хан D) Орыс хан

alt: B) Әбілхайыр хан C) Мұхаммед

alt: Таза малмен айналысатын шаруашылық:

title: Оқушыларға арналған тест сұрақтар (жауаптарымен)


extracted_text:
Урок
русского языка по развитию речи в 6 классе
Тема:
Подготовка к сочинению-описанию  по натюрморту В.П. Стожарова  «Хлеб, соль,
братина».

Цель для учителя: создать условия для подготовки к сочинению-описанию.
Цель для учащихся: научиться отбирать материал для написания сочинения.
Задачи:
Личностные УУД:
- создавать
устный рассказ по картине  и письменный текст–описания натюрморта с опорой на
зрительные образы;
- подбирать
выразительные средства, адекватные представленной ситуации;
- редактировать
собственный текст, опираясь на правила орфографии и пунктуации;
- развивать эмоциональную
сферу учащихся через восприятие прекрасного;
-воспитывать любовь к
культурным ценностям;
-создавать внутреннюю
мотивацию к учению.
Познавательные УУД:
- способствовать развитию
устной и письменной речи учащихся, их  творческих способностей;
- формировать умение строить
речевое высказывание;
- формировать умение
составлять план текста описания.
Метапредметные УУД:
- овладевать различными
приёмами отбора и систематизации материала в соответствии с поставленной целью;
- умение
извлекать информацию, представленную в разных формах (репродукция картины);
- преобразовывать
информацию (из репродукции, слов в связное высказывание);
- формирование информационной
компетенции работы с текстом.
Коммуникативные УУД:
-формировать навыки работы в
коллективе, умение слушать товарищей, принимать коллективное решение.
Регулятивные УУД:
- учить постановке  цели
работы;
- учиться самостоятельно
работать с материалом, планировать свою работу, корректировать и оценивать.

Тип урока: урок развития речи
Оборудование: компьютер,   проектор, экран, презентация,
аудиозапись, таблицы.

Технология:
Технология проблемного
обучения.

№ п/п

Этап урока

Цель

Деятельность
  учителя

Деятельность
  учащихся

Результат

I

Организационный момент
 Введение в тему
  урока.

включение
  учащихся в деятельность на личностно-значимом уровне

Включение в деловой ритм.

Просмотр фрагмента мультипликационного фильма «Натюрморт»

Подготовка класса к работе.

Л: самоопределение;
Р:  целеполагание;
К: планирование учебного сотрудничества

II

Сообщение темы и
  цели урока

Создание мотивации к учебной деятельности

повторение
  изученного материала, необходимого для «открытия нового знания»

1. Самостоятельное
  выделение и формулирование познавательной цели
- .Как вы думаете, о ком и
  чём сегодня на уроке мы будем говорить?
2. Словарная работа
- Что такое
  «натюрморт»?
Натюрморт — это изображение неодушевлённых
  предметов в изобразительном искусстве. С франц. яз. буквально -
  мёртвая природа.
3. Составление предложений:
Я хочу..
Мне надо научиться…
Сегодня на уроке я могу..
4. Беседа о музеях

Самостоятельное выделение и
  формулирование познавательной цели
  Знакомятся с этимологией слова «натюрморт».
Составление предложений:
Я хочу..
Мне надо научиться…
Сегодня на уроке я
  могу..
Составление плана.

Л: формирование
  познавательного интереса
К:
  умение оформлять свои мысли в устной форме;       умение слушать и
  понимать речь других

III

Актуализация знаний и фиксация затруднений в
  деятельности

выявление
  затруднений в индивидуальной деятельности каждого учащегося

1. Информация о русском художнике  Стожаров Владимир Фёдорович - известный
  художник, выпускник института имени В.И. Сурикова Все его
  творчество было посвящено одной теме - российской деревне, родной земле. С
  1950-х годов Стожаров много ездил по стране,   собирал материал для своих
  работ. Из поездок по России и из-за рубежа он привозил огромное количество
  этюдов, которые потом воплощались в картины. Такие музеи, как Третьяковка,
  Русский музей и еще более 90 музеев страны,
  среди которых Башкирский Государственный музей им. Нестерова в Уфе имеют постоянные экспозиции работ Стожарова.
 Особое место в творчестве
  Владимира Федоровича занимает натюрморт. Стожаровские хлеба, братины,
  самовары, крынки, кувшины с квасом, прялки хранят тепло человеческих рук.
2. Просмотр работ
  Стожарова. Беседа.

Учащиеся внимательно
  слушают, знакомятся с творчеством художника.

Отвечают на вопросы
  учителя.

Формулируют выводы
  наблюдений.

Смотрят презентацию.

К: планирование учебного сотрудничества с учителем и
  сверстниками;
П: логические – анализ объектов с целью выделения
  признаков

IV

Проблемное объяснение
  нового знания

обеспечение
  восприятия, осмысления и первичного закрепления учащимися

1. Беседа по содержанию картины:
- Вглядитесь в картину,
  какие чувства охватывают вас?
- Какое настроение создает
  увиденное?
- Почему художник назвал
  картину именно так?
– Предложите свои варианты
  названия.
- Как вы думаете, натюрморт, который вы видите, тёплый
  или холодный?
- Почему он тёплый?
- Какие преимущественно
  цвета использует автор? ( Золотистые, коричневатые, жёлтые, красные.)
- Что ещё создаёт ощущение
  тепла?
 - Изображённые на Картине
  предметы новые или старые? (Предметы на Картине старые.)
- Верно, предметы на
  картине старые, они прожили долгую жизнь вместе с людьми, которые живут  этом
  доме. На натюрморте людей нет, но как вы думаете, ощущается ли их
  присутствие?( Да)
- Почему мы чувствуем, что
  люди где-то рядом? ( Приподнят край занавески, хлеб на столе разрезан…)
- Эти детали натюрморта
  говорят нам о том, что люди присутствуют в доме. А это значит, что предметы,
  которые мы видим, согреты руками людей, теплом их сердец.
- Рассмотрим  натюрморт,
  опишем то, что мы видим, и попробуем услышать то, что вещи и предметы расскажут
  о себе и о своих хозяевах.

Учащиеся рассматривают
  картину.
Отвечают на вопросы
  учителя.
Предлагают свои варианты
  названия картины.

Р: целеполагание; коммуникативные: постановка
  вопросов;
П: самостоятельное выделение- формул-ние
  познавательной цели;
Л:
формулирование проблемы

V

Детальный
  анализ и сбор языкового материала.

Собирание
  материала к сочинению

проговаривание и закрепление нового знания

 Работа со словарем сочинения-описания:
- Что автор изобразил на картине? Рассмотрите
  репродукцию и перечислите изображенные предметы.
- Запишем слова, добавив
  прилагательное, характеризующее его.
 - Для работы нам понадобится таблица:
Наблюдаем
  Описываем     Рассказываем
В таблице мы поместим
  материал к сочинению, отметим, что наблюдаем, какими словами описываем, что
  рассказываем о предметах, изображённых на натюрморте ( таблица заполняется на
  доске и в заготовках для учеников.)
-
  На картинах всегда присутствует фон – основной цвет, тон. Что служит фоном
  натюрморта?      (Фоном натюрморта служит стена деревенской избы.)
-
  Что представляет собой эта стена? ( Простые брёвна, потемневшие от времени.)
-
  Вы знаете, что люди раньше сами строили свои дома. Стена этого дома тоже
  сделана руками  людей. Время наложило сой отпечаток,  и вы заметили
  изменившийся цвет стены, трещины на ней. Но потеряла ли она свою крепость и
  добротность? ( Не, стена по-прежнему крепкая и добротная.)
-
  Наверное, весь дом такой: крепкий, добротно сделанный, на века.
- Итак, что мы сейчас
  рассмотрели?(Рассмотрели, каков фон натюрморта – стена дома.)
- С помощью каких слов мы
  её описали? ( Бревенчатая, потрескавшаяся, старая.)
- О чём рассказала нам эта
  стена? (Дом строился на века и делался добросовестным, прочным, крепким.)
- Запишите эти слова в
  таблицу для сбора рабочих материалов.
- Почти все предметы
  художник изобразил расположенными на столе. Какой стол выбрал В.Ф. Стожаров?
  ( Стол тоже старый, деревянный.)
- Какие детали указывают на
  то, что стол прослужил долгое время? ( Краска на столе местами стёрлась и
  облупилась.)
- Что мы видим на столе?(
  На столе предметы, обычные для деревни: хлеб, полотенце, солонка, кружка.)
- Что мы видим над столом?(
  Разноцветную ситцевую занавеску, закрывающую полочку.)
- Какой предмет мы видим
  рядом со столом? ( Рядом со столом, на гвоздике, висит  смотанный моточек
  бечёвки.)
- Какой, по вашему мнению,
  самый важный предмет из тех, которые лежат на столе?( Это , конечно, хлеб.)

Подбирают слова, чтобы
  описать увиденное. Добавляют
  прилагательное.
Учащиеся записывают словосочетания  в тетрадь
Учащиеся озвучивают записанные фразы.
 Работа с таблицей

Р: контроль, оценка, коррекция;
П: общеучебные - умение структурировать
  знания, выбор наиболее эффективных способов решения задач,

  Проявление интереса к
  самостоятельной исследовательской деятельности; к работе в группах

VI

Физкультминутка

VII

Самостоятельная
  работа в группах (по карточкам,
  таблице)

Сплочение,
  обучение работе в группах
 выявить
  пробелы первичного осмысления изученного материала, неверные представления учащихся; провести коррекцию

Описание по группам
  (Хлеб, соль, братина, рушник).
Заполнение таблицы

наблюдаем

описываем

рассказываем

Фон натюрморта- стена дома

Бревенчатая,
    потрескавшаяся, старая

Дом строился на века,
    прочный, добротный…

Караваи хлеба

Целая и разрезанная,
    поджаристая и румяная корочка, ароматный мякиш…

Хлеб – всему голова,
    вложен труд многих людей, трудились от зари до зари..

Соль и солонка

Белая крупная соль,
    солонка выточена из дерева, форма уточки, видим голову, шейку, уточку…

Соль – дорогой продукт,
    варили и пекли без соли, выносили дорогим гостям, добавляли в еду только за
    столом…

Братина

Старинная русская посуда,
    разливали напитки, деревянная ложка- ковш, форма уточки, по-особенному
    красива…

Любили красоту природы,
    могли создавать красивые предметы своими руками…

Рушник

Нарядное полотенце,
    красная и чёрная вышивка, по краям кружево…

Рассказал об умелой
    хозяйке, рушники вышивали, кружево пели, передавали по наследству..

Работа со словарями

 Составление таблицы
Вспоминают
  последовательность  описания картины
Работают по карточкам, в группах

Р: контроль, коррекция, выделение и осознание того,
  что уже усвоено и что еще подлежит усвоению, осознание качества и уровня
  усвоения;
Л: самоопределение
Р: умение
   давать самооценку.
Л: адекватная
  самооценка
Р: осознание
  качества и уровня усвоения.

VIII

Коллективное составление плана
  сочинения

План

В.Ф. Стожаров – мастер
       изображения «говорящих» предметов.
Композиция натюрморта:

а)
  фон натюрморта;
б)
  караваи хлеба;
в)
  соль и солонка;
г)
  братина;
д)
  рушник;
е)
  другие предметы.
      3. Уроки красоты и
  памяти.

IX

Итог
  урока (рефлексия деятельности)

 самооценка
  результатов деятельности своей и всего класса

– Сегодня я узнал…
– Было интересно…
– Было трудно…
– Я выполнял задания…
– Я понял, что…

Осуществляют
самооценку.
Расставляют себе баллы.

К: умение с достаточной полнотой и точностью выражать
  свои мысли;
П: рефлексия

X

Домашнее
  задание

 Написать сочинение «Говорящие предметы»

Приложение:

Группа №1
- Опишите хлеб.
- Почему художник изобразил хлеб не только целым, но и
разрезанным на кусочки?
- Вспомните пословицы о хлебе, что они говорят о важности
хлеба?
- Что должен был сделать крестьянин для того, чтобы на столе
был хлеб?
- Какие словосочетания помогли вам описать хлеб?
Группа №2
- Обратите внимание на солонку, опишите её.
- Чем автора картины привлекла обыкновенная соль?
- Вспомните, какие пословицы и поговорки сложил русский
народ о соли?
- В чём ценность соли?

Группа №3

- Как вы понимаете значение слова рушник?
- Рассмотрите внимательно изображение рушника, какие цвета
использует художник?
- Для чего предназначался рушник?
- Если бы рушник умел говорить, что бы он рассказал нам о
своей хозяйке?

Группа №4
- Найдите значение слова БРАТИНА в словаре.
- Рассмотрите картину,
опишите этот предмет.
- Как вы думаете, почему ушло
из языка это слово?
- Как называются такие слова
с точки зрения употребления?

Наблюдаю

Описываю

Рассказываю

Фон натюрморта- стена дома

Караваи хлеба

Соль и солонка

Братина

Рушник

Наблюдаю

Описываю

Рассказываю

Фон натюрморта- стена дома

Караваи хлеба

Соль и солонка

Братина

Рушник

file_name: сочинение на основе картины Стожарова натюрморт.doc

alt: Приложение: Группа №1 - О пишите хлеб

alt: Наблюдаю Описываю Рассказываю

intro: Данная презентация создана к имеющемуся конспекту Галлиулиной Регины Хакимьяновны https://profhelp.net/3654603/ , поможет организовать процесс работы с материалом нагляднее

изобразительное искусство

group: Дисциплины

tags: как писать сочинение по картине

title: Презентация к уроку развития речи по картине Стожарова "Хлеб,соль и братина"


extracted_text:
Конспект
НОД по ИЗО  (аппликация)в средней группе на тему: «Красавица-Весна».
Подготовила
Москалева Л.В. ,воспитатель МБДОУ д/с № 21, г.Ноочеркасск,2021г.
Цель.
Формировать умение  детей работать в нетрадиционной технике аппликации.

Задачи.

Образовательные.
·
Формировать представления детей о ранней весне.
·
 Расширять знания о характерных признаках весны.
·
 Закрепить умение передавать свое отношение к природе,
через аппликацию.

Развивающие.
·
Развивать  мелкую  моторку.
·
Развивать художественно-образное воображение.
·
 Развивать сенсомоторику – согласованность в работе глаза и
руки, совершенствование координации движений, гибкости, точности в выполнении
действий;
·
Развивать слуховое внимание.

Воспитательные:.
·
Воспитывать бережное отношение к природе.

Материал.
·
Лист картона белого цвета
·
цветная бумага,
·
 клей,
·
 кисточка,
·
цветные карандаши,
·
 шаблоны.

Словарная
работа.
·
Формировать умение согласовывать  существительные с
прилагательными по родам.

Активный
словарь:
·
листочки,
·
 трава,
·
 весна,
·
разноцветная.

Предварительная
работа:
·
Рассматривание сюжетных картин про весну;
·
Беседы;
·
Наблюдения на прогулке;
·
Разучивание стихов про весну.

Оборудование.
·
Проектор.
·
 Слайды.
·
 Запись  музыки.
·
Образец.
·
Цветная бумага.
·
Клей.
·
 Влажные салфетки.
·
 Клеёнка.

Ход НОД

1.   Орг. Момент

2.
Воспитатель:
- Какое сейчас время года? (Весна)
Послушайте стихотворение.
К нам
весна шагает быстрыми шагами
И сугробы тают под ее ногами
Черные проталины на полях видны
Видно очень теплые ноги у весны.
И. Токмакова.
Воспитатель: Сейчас
начало весны, давайте, перечислим приметы весны.
Дети
называют (световой день стал длиннее, солнце стала чаще светить, природа
просыпается, на вербе почки набухают, снег таит, становится рыхлым, таит лед на
реках и озерах, слышна песня большой синицы, .земля оттаивает, просыпаются
насекомые.
Воспитатель: А какие
месяцы отводятся для весны?
Дети
перечисляют месяцы.
Воспитатель: А,
сейчас ,мы поиграем в игру, которая так и называется «Март, апрель, май» (как вариант, воспитатель
называет месяцы не попорядку)
Март — руки вперед, шевелим пальчиками.
Апрель — руки вверх, шевелим пальчиками.
Май — руки в стороны, шевелим пальчиками.

Воспитатель:
- Ребята ,а теперь, посмотрите на иллюстрации, которые я вам
принесла.
Дети
рассматривают иллюстрации.
Воспитатель:
-Ребята, а я тоже для вас  приготовила картину с весенним
пейзажем (воспитатель
наклоняет свою картину и все детали падают). Что же теперь делать?
Дети
предлагают свои варианты выхода из положения.
Воспитатель: ребята,
а может вы, сами хотите сделать свою картину?
Дети
отвечают.
Воспитатель: для
начала мы с в вами вспомним как мы можем это сделать.
Показываю,
как правильно делать обрывную аппликацию.

Воспитатель:
-Молодцы, ребята,  все вы все  хорошо знаете, можно приступить к
работе, но перед  работой мы отдохнем   с вами.
физминутка
«Подснежники
просыпаются».
Дети
садятся на корточки и закрывают глаза.
Вот
подснежники проснулись,
Улыбнулись,
потянулись.
Раз –
росой они умылись.
Два –
изящно покружились.
Три –
нагнулись и присели.
И на
солнце поглядели.
(Выполняют движения по
тексту)
Основная часть (практическая работа).
Алгоритм выполнения аппликации :
-возьмите нужный цвет бумаги и нарвите ее на мелкие
кусочки (воспитатель
демонстрирует пример)
-откройте клей (вспомнить правила работы с клеем)
-
намазать изделие клеем и приклеить на фон.
- Так как мы будем работать, даже можно сказать творить руками,
то давайте подготовим наши руки.
Саморефлаксия.
Выставка работ.
- Музыка
остановилась, прошу вас закончить работу.
-
Возьмите свои работы и покажите друг другу, соседу.
- Какие красивые работы у вас получились! –Каким видом
творчества мы сегодня занимались? Чему научились? (ответы детей)

file_name: Конспект НОД по И37.docx

alt: Предварительная работа : ·

alt: К нам весна шагает быстрыми шагами

alt: Воспитатель : для начала мы с в вами вспомним как мы можем это сделать

title: Конспект НОД по ИЗО (аппликация) в средней группе на тему: "Весна идет".


extracted_text:
Йоза
11.12.14г      12.12.14г
Урокан
ц1е: йозанан доккха
а, жима а элп Шш.
1алашонаш:
1.Предметни:
·
Йозанан доккха а,
жима а элп Шш довзар, Элп Шш ша цхьаъ, кхечу дешнашца яздан 1амор, «Цхьаъ»,
«Дуккха» дешнех кхетор,х1умнаш  цхьаллин дукхаллин терахьехь ала 1амор.
2.Метопредметни:
·
Регулитивни: шеен делхан 1алашо билгаллъяккхар,
цуьнан плпн х1оттор, планаца болх д1абахьа хаар.
·
Познавательни: цхьаллин терахьан х1уманаш
дукхаллин терахье яха хаар,хиллачу дешнашках хийцаделларг къастор, и башхо дукхаллин
терахьан башхо хилар хаар.
·
Коммуникативни: белхан 1алашонех планах  талам бар,
хьехархочух, накъостех дагаваларца кхочушбан хаар.
3.Личностни:Машар дешан маь1на хууш, машаран
т1алам бан, цуьнан дикалла хууш дешархой кхиор.
Урок
д1аяхьар.
1.Дешаре
шовкъ кхоллар.
Винчу денца.
Ширванан
вина де ду.Цунна хьеший  баьхкина.Элп ш шеен ц1арна  юкъахь дерш.Муьлш
баьхкина.(Шаа1ман, Шовхал,Шовда,Шайман,)Цара деана  совг1аташ ша-тайпана элп
Шш  шайца дерш.Х1ун еана  цара?(Шура, киш-миш,маше, семсаш)
-Адам,
муьлха дешнаш карий хьуна?(Шура)
-Мичахь ду
элп Шш?
2.1алашо
йовзар.
-лерина
хьовса книги т1е.Х1ун 1амор б вай?
·
Йозанан элп Шш
девзар ду  и д1аяздан 1емар ду.
·
Дешнаш ,
дешдакъош яздийр ду.
-Х1ара х1ун  ю?(Дитт)
-Маса?(Цхьаъ)
-Х1ра х1ун  ю (Дитташ)
-Маса ?(Дуккха)
-Х1ун 1емар ду?(Цхьаъ х1уманех дуккха ала 1емар ду)
-Х1ара х1ун ю?(Кроссворд йийр ю)
3.Керла тема кхин д1а а хьехар.
·
Йозанан элп
Шш  довзийтар.
-Г1езо
лаг дахдина чухьодуш х1ун до? («Ш-ш-ш»)
-Текхарго яппарш   муха йо? («Шш-шш-шш»)
-Д1аязлур дуй вайна иза?Х1унда?(Ца хаьа элп ш яздан)
-Гайтал зорбанан элп Шш?
-Х1ара йозанан доккха элп Ш ду, х1ара йозанан жима элп ш ду.
-Х1ун хии вайна?(Девзи элп Шш)
-Кхин д1а х1ун дийр дув ай?(Элп Шш д1аяздийр ду)
·
Элп Шш д1аяздар.
-Хьехархочо гойту элп Шш муха яздан деза.Цул т1ехьа бераша
яздо х1аваэхь, тетрадаш т1ехь.
Ш Ш Ш Ш Ш Ш Ш Ш Ш
Ш
 ш ш ш ш ш ш ш ш
ш ш ш
Шш Шш Шш Шш Шш Шш
Шш
-Х1ун див
ай?(Элп Шш яздан 1еми)
-Кхин д1а
х1ун дийр дув ай?(Дешдакъош яздийр дув ай?
·
Дешдакъош
язар.(Диктант)
Ша шо шу ши     ш
е
Ош аш уш  иш еш
-Х1ун 1еми
вайна?(Дешдакъош яздан 1еми)
-Кхин д1а
х1ун дийр ду  вай?(Дешнаш яздар)
·
Дешнаш
яздар. Цхьаъ- дуккха».
-Х1ара х1ун
ю ?(Дитт)
-Дитт- цхьаъ
ду я дуккха ду?(Цхьаъ)
-Д1аяздо
вай  дитт.
-Х1орш х1ун
ю ?(Дитташ)
-Цхьаъ ду я
дуккха ду?(Дуккха)
-Яздо
вай?(Дитташ)
Дитт-дитташ.
Шовда-шовданаш.
Кор-кораш.
Ведар-ведарш.
-Х1ун хийца
дилла шолг1ачу  б1ог1амалгерчу дешнийн?(-аш,-ш т1екхетта)
-аш, -ш
т1екхетча  х1ун хийцаделла?
-Алал.дара
….(цхьаъ) …(Дитт),хили….(Дуккха)….
5.Сада1аран
миноташ.
Шура
Бераш: Поллнна шура елла

Реза яц шурина Полла.
Полла: Езац суна шун шура

Лойша даа худар.
Бераш: Оцу шурин меттана

Худар дели Поллина.
Полла: Дезац суна деккъа худар,

Аш ца елча
цуьнца  шура.
Бераш: Хударх тоха кхин ашура

Хьалха йиллиПоллина.

 Поллас худар
дии, дии,

Цу т1е  шура мели, мели.

Х1инца иза йиъна ели.
Полла: Беркат шорта хуьлда!
Бераш: Цо массарна эли.
6.Кхоллараллин болх.
·
Суьртах
лаьцна къамел дар.(аг1о 67)

-Х1ара х1ун ю?(Кхокха)
-Стенгахь  беха кхокха?(Адамашна уллохь)
-Муха олхазар ду кхокха?(Эсала, машаре)
-Х1унда биллина и Машар байтана ?(Иза машаре олхазар ду)
-Х1ун ю машар?(Т1ом боцуш долу дахар)
-Х1ун хаьа хьуна т1амах?
-Х1ун хии вайна ?(Машар х1ун ю)
·
Кроссворд.
·
Ребусаш
1.ША 20(жоп:шаткъа).
2.
Ш(жоп:шу) 3.2РА(шира)
45 ШИ " (шича)
-Х1ун див ай?(Кроссворд,  ребусаш)
7.Рефлекси.
-Дагалаца вайн план.
-Х1ун див ай урокехь?
-Х1ун дара шун дан ницкъ ца хаьчнарг?
-Х1ун дара хазделларг?Юха дан лаьарг?

title: Конспект урока по русскому языку.


extracted_text:
Бюджетное
профессиональное образовательное учреждение Омской области
 «Седельниковский
агропромышленный техникум»

Кроссворд
на тему «Ходовая система колесного трактора»

Автор-составитель:
Баранов Владимир Ильич
мастер
производственного обучения
первой
квалификационной категории

Седельниково
село Омская область
2021-
2022 учебный год

Ходовая система колесного трактора
представляет собой тележку, на которой закрепляются все его основные части. Ходовая
система состоит из остова, передней оси, подвески и движителя, в качестве
которого применяются передние и задние колеса. Расстояние между осями передних
и задних колес этой тележки называется базой трактора, а между серединами
передних и задних колес – колеей трактора.
Остов – это несущая часть трактора, к
которой крепятся все его агрегаты и которая воспринимает все действующие на
трактор усилия. Остов по своей конструкции может быть полурамным или рамным.

Для
общего развития обучающихся, для проведения внеклассных мероприятий, викторин,
выполнения внеаудиторной самостоятельной работы.
Кроссворд на тему   «Ходовая система колесного
трактора»

12

13

1

14

15

2

16

17

18

19

3

4

20

21

5

6

7

8

9

10

11

Рис. Ходовая система
  колесного трактора:
а, б – с полурамным
  остовом;
в – с рамным остовом.

Вопросы:
По горизонтали:
1 –  сосуд специального назначения для газов.
2 –  недавно приобретенная, новая вещь.
3 –  деталь ходовой системы колесного трактора под
цифрой 8.
4 –  деталь ходовой системы колесного трактора под
цифрой 9.
5 –  контактный переключатель.
6 –  деталь ходовой системы колесного трактора под
цифрой 1.
7 –  деталь ходовой системы колесного трактора под
цифрой 10.
8 –  деталь ходовой системы колесного трактора под
цифрой 7.
9 –  сплав, содержащий
90 ч. меди и 10 частей цинка, род томпака, употребляется для ложек, вилок.
10 –  деталь ходовой системы колесного трактора под
цифрой 2.
11 –  деталь ходовой системы колесного трактора под
цифрой 11.

По вертикали:
9 –  деталь ходовой системы колесного трактора под
цифрой 5.
12 –  деталь ходовой системы колесного трактора под
цифрой 14.
13 –  город и муниципалитет в Испании, входит в провинцию Астурия. Муниципалитет находится в составе района (комарки) Авилес.
14 –  вещества высокой твердости,
применяемые для обработки поверхностей изделий из металла, стекла, пластмассы.
15 –  инструмент в виде стального бруска с насечкой
для снятия небольшого слоя металла.
16 –  деталь ходовой системы колесного трактора под
цифрой 3.
17 –  деталь ходовой системы колесного трактора под
цифрой 13.
18 –  деталь ходовой системы колесного трактора под
цифрой 6.
19 –  деталь ходовой системы колесного трактора под
цифрой 12.
20 –  деталь ходовой системы колесного трактора под
цифрой 4.
22 –  национальное испанское и валенсийское блюдо из риса, подкрашенного шафраном, с
добавлением оливкового масла.

Ответы на вопросы:
По горизонтали: 1 – баллон, 2 – обновка, 3 – мост, 4 –
полурама, 5 – реле, 6 – колеса, 7 – мост, 8 – колеса, 9 – ореид, 10 – корпус,
11 – полурама.

По вертикали:
9 – ось, 12 – мост, 13 – авилес, 14 – абразив, 15 –
напильник, 16 – брусья. 17 – колеса, 18 – подвеска, 19 – шарнир, 20 – колесо,
21 – паелла.

Источники: Учебники:
Семенов
В.М., Власенко В.И. Трактор. – 3-е изд., переработанное и  дополненное. – М.:
Агропромиздат, 1989. – 352 с.; ил. – (Учебники и учебное пособие для кадров
массовых профессий).  ISBN
5-10-000344-8

Источники: словари:
Ожегов С. И.  Словарь русского языка: Около  57000
слов / под ред. Чл. – корр. АН СССР Н. Ю. Шведовой. – 18 –е изд., стереотип. –
М.: Рус. Яз., 1987. – 797 с.
Электронные ресурсы  (Интернет – ссылки):
Изображение – режим доступа:
https://cs12.pikabu.ru/post_img/2021/06/01/2/og_og_1622508750267951806.jpg
Академик
- ореид  - [Электронный
ресурс]  режим доступа:
https://dic.academic.ru/dic.nsf/brokgauz_efron/75253/%D0%9E%D1%80%D0%B5%D0%B8%D0%B4

Википедия
-  авилес -
[Электронный ресурс]  режим доступа:
https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D1%81

Википедия
-  паелла -
[Электронный ресурс]  режим доступа:
https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D0%B0%D1%8D%D0%BB%D1%8C%D1%8F

Скачано с www.znanio.ru

file_name: Ход. кол. тр-а..docx

alt: Ответы на вопросы: По горизонтали: 1 – баллон, 2 – обновка, 3 – мост, 4 – полурама, 5 – реле, 6 – колеса, 7 –…

alt: Источники: Учебники: Семенов

intro: Представлен кроссворд для студентов, обучающихся по профессиям и специальностям СПО, входящим в состав укрупненных групп «Транспортные средства», «Металлургия, машиностроение и материалообработка».