Når me triller lysknappen eller eldsveinen, blir uråleg plante- og dyreapparat som blei danna for hundrevis av millionar år sidan, konsumert på eit augneblink. Den urålege geologiske fortida driv framtida, men for kor lenge lenger? Det er ironisk at verda vår idag er så håplaus hengt i eit materiale som kom til livet for ti millionar år sidan. Og likevel, det er frigjeringa av denne fossile solenergien ti millionar år seinare som forvandla planeten og endra vår art. Det er denne endringa eg er fascinert av, og det er derfor eg ville gjere denne serien i tre deler om vår avhengighet av olje og olje, og eg vil hjelpa deg å svare på ein grunnleggjande spørsmål. Kvar vart jorda til olje? Det er ein serie som også har vore ein personlig reise. Barndomen og tenåringsårene mine var uvitande om dei fantastiske framgangsmåta i oljevitskap og teknologi, som utvikla seg så raskt at folk kunne utnytte det som finst ved kysten vår. Eg vart fødd i november 1964. Ein stor gasspild hadde vorte oppdaga utanfor kysten av Holland nokre år tidlegare, og geologar fann snart ut at dei same kolvetensbørne steinar hadde gått heilt til den britiske kysten. I desember 1964 var det i botn å finna olje og gass i den britiske delen av Nordsjøen. Brunnen som vart boren den vinteren var tørr. Men året etter, slo Sea Gem-boringsplattformen på jord, eller heller naturgas. Det var ein uheldig start på det som skulle bli ei ingeniørrevolution som endra energifortellet i Storbritannia. Då eg byrja på grunnskulen, hadde merksemda gått mot dei djupare vatnene nordøst for Aberdeen, og dei første oljefeltane hadde vorte funne - Brent og Forties - såkalla "giganter" - felt som konkurrerte med dei i Midtøsten. Som ein 20-åring med gløte øyne og ein buske bakke som studerte geologi, så var temaet mitt alltid i nyhetane. I tidlege 80-tal var Margaret Thatcher i krig mot kol, eller meir rett og slett britanske gruvarbeinar. Thatcher hadde lova at kolforsyninga i Storbritannia aldri meir ville bli lauslaten av National Union of Mineworkers, og eg minner meg då det var som å sjå ein kamp til døden. Det britiske kolverket var ikkje lenger avhengig av kolindustrien eller arbeidarane som gruva det. Lovnaden til Thatcher om å byggja meir olje- og gaskraftverk bidrog til å få slutt på streika og mange av gruvene som hadde matet den umettelege appetitten til kol i Storbritannia i over eit århundre. Og lovnaden til statsministeren vart gjeve i kjensla om at Storbritannia for første gong på tiår hadde energisikkerleik - fordi Storbritannia no tilhøyrde ein svært eksklusiv klubb. Nordhavet produserte så mykje råolje; vi var blitt ein nettoeksportør, og velden som blei generert var overfylt av britiske pengar. Storbritannia var oversvømd av oljepengar. økonomien var booming. Så mykje, at i midten av 80-talet, var dei fleste av studentane eg hadde delt med på geologi-kurset mitt ved universitetet, omgående rekruttert til den økende sektoren for offshore-energistøyt. Eg tok ein annan rute, ettersom eg hadde ein akademisk karriere som no fører til at eg trener studentane til å gjera geo-vitskapsarbeid, og mange av dei går inn i bransjen. Men i alle andre aspekter er eg eit produkt av vår eigen kolsyrealder - tupperware-parter - polyester og nye materiale - gjødsel - eg er kolsyre-mannen. Som me viser i denne serien, er råolje ein drivstoff som har kome til å dominera både vårt daglige liv og den moderne verda. Det har òg vorte brukt som eit mektig våpen i internasjonal politikk. I mesteparten av det 20. århundret, blei global historie og miljøet formet av nasjonalstatar som hadde ei innaksvekkende og aggressiv utanrikspolitikk som var avgjort av uholdbar økonomisk vekst og energiforbruk. Då kolenergiforsyninga vart avgrensa og oljereduserande nasjonar kjempte for å ta kontrollen over olje frå vestlege energiselskaper, blei olje- og gassfeltene i Midtøsten ein fokuspunkt for kupp og militærkonflikt. Gjennom utviklinga av teknikk for boring i djuphav, vart ein gong utilgjengelege og uleglege oljeforekomster plutseleg levedygde. Det var det øyeblikket at Vest-Europa og USA endeleg løyste seg frå sitt 2000-talsk mareritt om energitryggleik. I 2015 skal oljeindustrien i Nordsjøen fylla 50 år. Sanninga er at bakgårda vår no har vorte det som industrin kallar "mognad". Mykje av infrastrukturen der ute har nådd slutten på den funksjonelle levetida si. Mange av oljefeltene er i nedgang. Men medan den tidlege energiguldgruva raskt er ved å bli ein fossile brenselgravar, er Storbritannia no klar til å ta ledelsen i å utvikla nedleggjande teknologi og anlegg for å demontera og kassera dei gamle rørene og plattformane som ein gong gav oss vår energi-gyllene tid. På den tida, då det var snakk om å oppdaga enorme reserver, som Nordhavet, er det forbi, og vi har no noko å gjere oss av med olje som er vanskelegare - og kostlegare - å utvinna enn det som finst i dag. Dette er fordi oppdrettsbrunnar fyller seg med vatn enn olje, og det er vanskelegare å utvinne resten av oljen. For mange i bransjen er Nordhavet ein av dei testbåta - eit utprøvingsland - for å finne nye supersmarte måtar å drena bunnen av tunna i naturen. Med ny teknologi som utvider levetida til konvensjonelle brunnar, og "unkonvensjonelle" alternative brensel som skifergass og olje som blir utvunna i mange deler av verda, ser det ut til at kolsjovnadstiden vil fortsette inn i det 21. århundret. Men problemet vi står overfor er at medan det finst mykje fossilt brensel igjen i jorda, kan me verkeleg klare å brenne det som er att? Det er ganske klart for alle som ser på vitskapen at ein stor del av olje- og gassereserva må bli verande der dei er, om vi skal unngå dei farlege konsekvensane av klimaendringane. Som den siste rapporten til den internasjonale klimapanalen (IPCC) viser, må eit viktig verktøy i vår strategi for å redusere utslippet av karbon inkludere å fange CO2 og andre drivhusgasser og lagring av dei under jorda - Carbon Capture Storage (CCS). Og her kan Nordhavet gjere ei viktig og siste rolle. Utslepp frå koldioxid frå kraftverk i Storbritannia ville bli fanga, og eksisterende rør i Nordsjøen ville bli brukt til å transportera det til avvikne og omkonfigurerte plattformar, der utsleppene ville bli pumpa ned i dei tomme reservoarane som ein gong gav oss naturgas. Nokre fryktar at den lagrade karbondioksidet kan leka ut, og andre pekar på at det kan vera fleire tiår til å gjennomføre dette på industriell måte. Men det faktum at britiske energiselskap er i front i å utvikla CCS-teknologi, tyder at den ekstraordinære historia i Nordsjøen er langt frå ferdig.
Sanninga er at dei fleste ikkje kjennar til verda som ligg under føtene deira, eller kvar mesteparten av energien dei har i dag, kjem frå.