Fiskefiskar er ein av dei største økonomiane i verden. Fiskefiskar er ein av dei største fiskarane i verden. Fiskefiskar er ein av dei største fiskarane i verden. Det meste av fiske i Stillehavet vert selt til andre land gjennom avtale, og vertastaten tek inn ein tilgjengeleg avgift for kvar dag med fiske. sidan Stillehavet byrja å forhandle som ein blokk for fem år sidan, har dei funne seg i ein mykje betre posisjon. Inntekta frå fiskerettane deira har auka frå 100 millionar til 430 millionar i løpet av dei siste fem åra, ifølge Fiskerilsorganet i Stillehavsøyane. Korleis kan desse små statane, som berre er små punkt på eit kart over det store Stillehavet, utøve denne typen makt på marknaden? Så eit land med spredde, små atollar kan ha enorme fiskearealer, sjølv om det ikkje har mykje land. Kiribati sitt areal er berre 810 kvadratkilometer, omtrent like stor som New York City eller om lag halvparten av storstaden London, men det eksklusive økonomiske sone er større enn India (ca 3,5 millionar kvadratkilometer). Samt kontrollerar dei små øystatane så mykje hav at dei har sett i verk ei regel som tvingar kundane sine til å velja mellom vatnet eller det opna havet. Men å kontrollere ressursane nok er ikkje garanti for eit effektivt kartell. Karteller krev ei betydeleg mengd politisk vilje og disiplin. Medlemmar av den mest kjende, OPEC, bryt ofte rekkjene, og det finst nokre bevis for strid her òg. "Vi støytter sjølvsagt på fleire og fleire stader der det vert vanskelegare å operera som ein blokk. I fjor valde Kiribati å gå ut av ein regional avtale på 90 millionar dollar med USA, som kraftigt reduserte talet på dagar dei amerikanske båtar kunne fiska i sine vatner under traktaten. Presidenten i Kiribati, Anote Tong, seier at det er eit praktisk element i dette. I tidlegare år vart dei utan fiskedagar etter traktaten, og måtte kjøpe nokre frå eit land for å gje dei til eit anna land. Men Kiribati kunne òg ha leita etter ein betre avtale. "Det vi seier er at vi vil redusera bidraget vårt med skipedagar til den amerikanske traktaten. Om dei amerikanske båta vil fiska i våre farvann, kan dei kjøpa direkte frå oss", seier han. Uavhengig av om kartellene held seg til hverandre, har nasjonale konkurranse- og forbrukertilsynskreftar ein dim syn på dei, fordi dei vanlegvis hevar prisane. Det finst ikkje nokon tilsynsdokk som kan stoppe samarbeidet mellom regjeringar. Men dei små statane i Stillehavet kan knapt skuldast for rovdyrande handelspraksis, sidan så mykje fiskarrikdom strømmer ut av regionen. Dei virkelige pengane finst ikkje i å selge råvarene, men i å foreta dei. I nokre år vil Kiribati berre halda 5% av rikdommen frå fisken sin, sjølv om gjennomsnittet er nærare 10%. President Anote Tong seier at viss kvar fisk som blir fanga i vanna til landet blir foreta innenlands, ville bruttonasjonalproduktet i landet dobla eller tredoble seg mange gonger. "Alle fisken vert no ført til Bangkok. Tenk deg alle jobba det skaper der, men ikkje her", seier han. "Så målet vårt er, og eg trur det er rettferdig, at vi vil ha bearbeiding. Vi vil ha meir deltaking i industrien. Vi vil ikkje berre vera kjelda til råvarane". Kiribati gjer noko med det. Arbeidarane trekk opp store tonnfiskar og gullfinfiskar under dekket, kastar dei over skuldrane og marsjerer opp ei rekkje trapp før dei blir løfta opp på kaien. Deretter blir dei lasta inn i massive isfiske, og dei vert ført ned til ein prosessfabrikk. Dette anlegget, som er styrt av Kiribati Fish Limited, sysselsetter 200 menneske, og 100 av dei jobbar på båtane. Dette er ikkje noko lite å oppnå i eit land der ledigheten er over 30%. Det same geografiske området som gjev desse statane så store fiskearealer sikrer at dei er mindre enn konkurrentane sine og langt frå marknadane dei serverer. "Det er meir arbeidskostnad og meir kostnad for frakt fordi plasseringa er så langt frå marknaden", seier Riakaina Teiwaki, som er assisterande generaldirektør i firmaet. "Dette gjer produktet dyrare". Fiskedriftsanlegg i Stillehavet har ein ulik rekord. Men Norris frå Fiskedriftforumet for Stillehavet er optimistisk om at det er framtida i dei. Det har vore "ei mengd mislykkade prosjekt i regionen i løpet av dei siste 30 åra", seier han. "Det er berre eit spørsmål om å læra av feilene i det forfedrne og å gjennomføre ein rettvis granskning". Og Kiribati treng pengane desperat.
Då enorme tunfiskflokkar kryssar vestover i Stillehavet over tusentals kilometer, klistrar dei seg i grupper.