Peter Higgs frå Storbritannia og Francois Englert frå Belgia delte prisen. På 1960-talet var dei blant fleire fysikarar som foreslo ei mekanism for å forklare kvifor dei mest grunnleggende byggesteiningane i universet har masse. Mekanismen forutsei ei partikel - Higgs-bosonen - som til slutt vart oppdaga i 2012 ved Large Hadron Collider (LHC) ved Cern i Sveits. "Årets pris handlar om noko lite som gjer all skilnaden", sa Staffan Normark, permanent sekretær for Royal Swedish Academy of Sciences. Prof Higgs er kjend for å skjemma seg unna rampelyset, og han kunne ikkje bli funne for intervju umiddelbart etter kunngjeringa. "Han har gått på ferie utan ein telefon", sa Alan Walker, fysikkkollega ved Edinburgh University, til BBC, og la til at Higgs òg hadde vore sjuk. "Han tek ei pause frå alt dette, og tek seg tid til å slappa av, for han veit at når han kjem tilbake, må han møta ein mediestorm". Men universitetet gav ut ei uttale frå Higgs, 84, som er emeritus professor i teoretisk fysikk: "Eg er overveldet over å få denne prisen og takk til det kongelege svenske akademiet", sa han. "Eg vil òg gratulera alle som har bidratt til oppdaginga av denne nye partikkelen og takk til familien min, venene og kollegaane for støtten. "Eg vonar at denne anerkjenninga av grunnleggjande vitskap vil hjelpa til med å heva bevisstheten om verdien av forsking som er frå den blå himmel". Francois Englert, 80, sa at han var "veldig glad" for å vinna prisen, og tala ved seremonien via telefon. "Først trudde eg eg ikkje hadde [prisen] fordi eg ikkje såg kunngjeringa", sa han til komiteen, etter at nyhetskonferansen deira var forsent med meir enn ei time. Higgs vart fødd i Newcastle upon Tyne, men det var i Edinburgh i 1964 at han hadde den store ideen - ei forklaring på kvifor materia i universet har substans, eller masse. Teorien hans involverte ei manglande partikel i standardmodellen i fysikk, som har vorte kjent som Higgs-bosonen. Tre andre fysikarar - Gerald Guralnik, Tom Kibble og Carl Hagen - gjorde òg viktige bidrag til teorien, og tala ved kunngjeringa av oppdaginga av Higgs-bosonen i 2012. Hagen har lenge argumentert for at namnet på partikkelen skal endra seg, og protesterer mot "rockstjernen" i den statusen Higgs er halde i. Og Higgs har òg uttrykt ubehag for den oppmerksomheten han har motteke, og foretrekker å kalla partikkelen "skalarbosonen". I ei uttale tirsdag sa Kibble, frå Imperial College London, at han var "glad" over at Nobelprisen hadde gått til arbeidet til Higgs og Englert. "Mine to medarbeidar, Gerald Guralnik og Carl Hagen, og eg bidrog til denne oppdagelsen, men vår artikkel var utan tvil den siste av dei tre som vart publisert. "Det er difor ikkje overraskende at den svenske akademien følte seg ute av stand til å inkludera oss, avhengige av ei sjølvinnført regel om at prisen ikkje kan deles mellom meir enn tre menneske. "Eg vil gjerne gratulera to vinnarane av prisen, François Englert og Peter Higgs". Og den kjende fysikaren Professor Stephen Hawking la til lovprisinga: "I tidleg 60-talstal streva teoretikarane med å forstå kvifor partiklar har masse. Peter Higgs og François Englert foreslo ein mekanism kalla symmetry breaking. Denne mekanismen forutsa òg ein massiv partikel, Higgs-bosonen. Oppdaginga i fjor ved CERN av ein partikkel med dei rette eigenskapane bekrefter denne spådommen og er ein triumf for teorien". Det tok nesten ein halv århundre å bevise at teorien var riktig og involverte å skapa den største og mest sofistikerte maskinen menneskeheten nokon gong har bygd. LHC ved CERN ligg i ein sirkulær tunnel 27 km rundt. Den er så stor at den delvis er i Sveits, delvis i Frankrike. Det tok 10 år og tusenvis av vitskapsmenn og ingeniørar å byggja den. Generaldirektøren for Cern, Rolf Heuer, sa at han var "åraust" over at prisen i år var gått til partikelfysikk. "Fyndinga av Higgs-bosonen ved Cern... er høgkvalet i tiår med intellektuell innsats frå mange menneske rundt om i verda", kommenterte han. Nobelprisane - som òg dekker kjemi, medisin, litteratur, fred og økonomi - er verdsett til 8 millionar svenske krona (£775.000; $1.2 millionar). Den offisielle tilskrivinga til Englert og Higgs var: "For den teoretiske oppdaginga av ein mekanisme som bidrar til vår forståing av opprinninga av massa av subatomare partiklar, og som for nylig vart bekreftet gjennom oppdaginga av den forutseiande grunnpartikla, ved Atlas- og CMS-eksperimentene ved Cerns Large Hadron Collider". David Willetts, britiske minister for universitet og vitskap, sa at prisen var "ein utrolig godkjenning av kvaliteten på britiske vitskap". Premierminister David Cameron sa: "Dette strålende framgangen er ein vel fortjent anerkjenning av Peter Higgs sin livstid med dedikert forsking og hans lidenskap for vitskap". Det er òg ein ære for dei ledende britiske universitetene i verda der denne forskinga vart utført. "Det tok nesten 50 år og tusenvis av store menneske å oppdaga Higgs-bosonen etter at professor Higgs hadde foreslått det, og han og alle desse menneska burde vera ekstremt stolte".
To vitskapsmenn har vunne Nobelprisen i fysikk for arbeidet deira med teorien om Higgs-bosonen.