Då det tyrkiske imperiet i regionen oppløyste seg - og blei øydelagd i ørkenstormen i den store krigen - var Storbritannia og Frankrike framleis dei største imperialistmaktene. Blodet til ei tapt generasjon av unge menn og dei rikdomane som var samla over hundreår hadde vorte utgjalde i ein smal strekning av europeisk land på Vestfronten, men i den gamle verda var det ikkje noko å få territorielt bytte. Britannia, som var pålagt av Folkeforbundet å styra Det heilage landet, kunne gå i gang med å oppfylla forpliktinga til jødane i verda å byggja eit nasjonalt heim for dei i Palestina - og kanskje ikkje gjette at sakene rundt lovnaden skulle fortsette å vera ein potent kjelde til vald og strid ein hundre år seinare. Det var eit øyeblikk med katastrofale globale omveltingar og nye nasjonestater vart danna som nye øyar som ein undervannsvulkan kasta opp: Jordan og Irak i det britiske innflytelsessfeltet og Syria og Libanon i det franske. I den tidsalderen av imperier var det ingen som sette i tvil retten til at europearane kunne teikna nye grenser for å dela opp den gamle verda - i det minste hadde ingen av europearane høyrt på det. Sykes-Picot-avtalen er ein hemmeleg avtale som blei inngått i mai 1916, under fyrste verdskrigen, mellom Storbritannia og Frankrike, med samtycke frå Russland, for å bryta opp det osmanske imperiet. Avtalen førte til å dele dei tyrkiske landa Syria, Irak, Libanon og Palestina i ulike franske og britiske område. Avtalen tok namnet sitt frå forhandlarane Sir Mark Sykes i Storbritannia og Georges Picot i Frankrike. Nokre historikarar har påpekta at avtalen var i strid med lovnader som Britane hadde gjeve til den hasjemittiske leiaren Husayn ibn Ali, Sharif i Mekka, som var i ferd med å leia ein arabisk opprør i Hejaz mot dei osmannske herskarane, på grunn av at arabarane til slutt skulle få ein mykje viktigare del av territoriet som dei hadde vunne. Grenslane som ein herskar teikna i første verdskrigen, ristar framleis i Midtøsten. I dei siste åra har dei sjølvsagt byrja å stiga opp att, og strukturane som vart bygd på den siste store endringa, kryssar i vinden. Syria er forbrent i brannane av ein borgerkrig, og det er vanskeleg å sjå korleis det vil dukka opp att som ein enhetleg stat. I den siste tid har det vore ei stor konflikt mellom dei nordmenn og dei nordmenn, og det er ein stor konflikt mellom dei nordmenn og dei nordmenn som har vore i stand til å få ein slik avtale. Men vi fekk ein kjensle av kven som skal forma den nye ordninga i Wien denne uken, då dei største maktene i verda - FN-trygghetsrådet og Tyskland - gjorde ei avtale med Iran. Samtalane var sjølvsagt om å takle kjernefysiske ambisjonar i Iran, og det var det dei gjorde. Men dei var òg ein form for anerkjenning av Iran som ein regional makt, ein kjensle av at ingenting kan løysast i det moderne Midtøsten utan Iranar. Iran er den hovudkrafta som støttar det vaklende syriske regimet til Bashar al-Assad, og det nyttar Hizbollah, den militsen det grunnla og finansierte i nabolandane Libanon, til å bera hovudkvaliteten av kampane. Iran-støttede shiita-militsar kjemper i Irak mot sunni-ekstremistar - ofte for å fylle vakuum etterlatte av væpna styrkane i landet. Iran er den store makta i verda til shiita islam, akkurat som Saudi-Arabia vil sjå seg sjølv som leiaren for dei som følgjer sunni-tradisjonen. Det finst mange små krigar der makthavarane kjem mot kvarandre i det som til tider følges ut som ein nært forestående regional konfesjonell konflikt. USA er en stormakt i Midtøsten, men det er ikkje den makt det var - ikkje minst fordi det ville vore vanskeleg å seia kva det ville vore de foretrukne utfallene i denne konflikttida, utover ein tilsynelatande håplaus søk etter stabilitet. Og dette er forvirrande tider. I Irak kjem dei begge mot dei barbariske ekstremistane i den såkalla Islamske staten. Problemet i Midtøsten er at det er fullt mulig at fienden til fienden min blir fienden min. Dette var ei vekeskifte av endringar. Då USA og Iran såg på kvarandre på tvers av ei avgrunning i verdiar: der iranarane såg seg sjølve som forkjempar for shiitiske samfunn og eksportørar av revolusjon, såg amerikanarar berre på å sponsra terrorisme. Det kan byrja å endra seg no, men vi veit ikkje kor langt eller kor raskt endra seg. Gjennom dei mørke ørkenstormane er det vanskeleg å vite kva slags Midtøsten det vil bli i etterkant av - men det er allereie greitt at ein av dei sterkaste vindane i regionen kjem frå Iran.
Sist ein gamal orden kollapsar i Midtøsten, synte det som om det var sjølvinnlysande kven som skulle byggje ei ny.