Nordhaus hadde òg eit stykke høgteknologisk utstyr med seg - ein Minolta-lysmålingsapparat. Han brann 9 kg tre, følgde med kor lenge det brann og registrerte nøye det dimme, flikkande fyrlyset med målaren sin. Han tynnde lampa og såg oljen brenna ned, og brukte lykmeta for å måle den mjuke, jevne gløden. Bill Nordhaus hadde brent tre timar på 9 kg tre. Men ei eggkopp med olje brann heile dagen, og med ein lysare og kontrollerbarare form. Kvifor gjorde han dette? Han ville forstå den økonomiske tydinga til pærelampen. Men professor Nordhaus ville òg lyse opp eit vanskeleg problem for økonomar: korleis ein kan halda styr på inflasjonen, endringa i kostnaden av varer og tenester. 50 ting som gjorde den moderne økonomien legg fram dei oppfinningane, ideane og innovasjonane som bidrog til å skapa den økonomiske verda. Det vert kringkastt på BBC World Service. Du kan finna meir informasjon om kjelda til programmet og høyrast på nettet eller abonnera på podcasten. For å sjå kvifor dette er vanskeleg, tenk på kostnaden for å reise frå - til dømes - Lisboa i Portugal til Luanda i Angola. Seinare, med dampskip, hadde det teke nokre dagar; så, med fly, nokre timar. Ein økonomisk historikar kunne byrja med å spore prisen på passasjen på skipet, men når eit fly har opna, kva pris ser du på? Kanskje du berre byttar til flybillettpriset når fleire menneske byrjar å fly enn å segla. Men å fly er ein annan tjeneste - raskare, komfortablere. Dersom fleire reisarar er viljuge til å betale dobbelt så mykje for å fly, er det knapt fornuftig for inflasjonsstatistikkar å registrera at kostnaden for reisa plutseleg har doblast. Det var for å stille denne spørsmålet om korleis me måler inflasjon at Bill Nordhaus byrja å leie med treelys, oljelampar og lysmålere. Han ville avdekke kostnaden av ein enkelt kvalitet som menneske har halde dypt på sidan av, ved å bruke den mest moderne teknologien i ulike tidsalder: belysing. Ljuset blir målt i lumen, eller lumen-timar. Tenk deg at du samlar tre og hakkar tre 10 timar om dagen i seks dagar. Dei 60 timane du arbeider med, vil produsera 1000 lumentimar med lys. Det tilsvarer ein moderne lyspelle som skin i berre 54 minuttar, men det du faktisk får er mange timar med svak, flikkande lys i staden. For tusenvis av år sidan kom det betre alternativ - steinar frå Egypt og Kreta og oljelampar frå Babylon. Lyset deira var meir stabilt og meir kontrollert, men det var likevel utryggleg dyrt. I ein dagbok i mai 1743 bemerket presidenten for Harvard University, reverenden Edward Holyoake, at familien hans hadde brukt to dagar på å laga 37 kg talglamper. iPhone 10 -- korleis smartphoneen vart så smart Kva som endra verdshandelen Stålkistein Huga styrken til uelskamen betong Kva som endra butikkhandel No var det heller ikkje steinparfinslys som me brukar i dag, dei rikaste hadde råd til bivakse, men dei fleste -- til og med presidenten ved Harvard -- brukte tals stein, stinkande, røykjande stika av animalsk fett For å gjere dei oppvarmande, involverte dei å varme opp animalsk fett og å dyppa og ta av gonger i smeltet mjøl. Det var eit ømt og tidsrekkande arbeid. I følge forskinga til Nordhaus kunne du brenna eit stearinleg stearinleg stearinleg stearinleg stearinleg stearinleg stearinleg stearinleg stearinleg stearinleg stearinleg stearinleg stearinleg stearinleg stearinleg stearinleg stearinleg stearinleg stearinleg stearinleg stearinleg stearinleg stearinleg stearinleg stearinleg stearinleg stearinleg stearinleg stearinleg stearinleg stearinleg stearinleg stearinleg stearinleg stearinleg stearinleg stearinleg stearinleg stearinleg stearinleg stearinleg stearinleg stearinleg stearinleg stearinleg stearinleg stearinleg stearinleg stearinleg stearinleg stearinleg stearinleg stearinleg stearinleg stearinleg stearinleg stearinleg stearinleg stearinleg stearinleg stearinleg stearinleg stearinleg stearinleg stearinleg stearinleg stearinleg stearinleg stearinleg stearinleg stearinleg stearinleg stearinleg stearinleg stearinleg stearinleg stearinleg stearinleg stearinleg stearinleg stearinleg stearinleg stearinleg stearinleg stearinleg stearinleg stearinleg stearinleg stearinleg stearinleg stearinleg stearinleg stearinleg stearinleg stearinleg stearinleg stearinleg stearinleg stearinleg stearinleg stearinleg stearinleg stearinleg stearinleg stearinleg stearinleg stearin stearinleg stearin stearin stearin stearin stearin stearin stearin stearin stearin stearin stearin stearin stearin stearin stearin stearin stearin stearin stearin stearin stearin stearin stearin stearin stearin stearin stearin stearin stearin stearin stearin stearin stearin stearin stearin stearin stearin stearin stearin stearin stearin stearin stearin stearin stearin stearin stearin stearin stearin stearin stearin stearin stearin stearin stearin stearin stearin stearin stearin stearin stearin stearin stearin stearin stearin stearin stead stead stead stead stead stead stead stead stead stead stead stead stead stead stead stead stead stead stead stead stead stead Den amerikanske grunnleggeren, Ben Franklin, likte det sterke, kvite lyset dei gav ut, og måten dei "kan halde i handa på, sjølv i varmt vær, utan å mjukjast", og han bemerket at dei "varte mykje lenger". Sjølv om dei nye steinar var moro, var dei òg dyre. George Washington rekna ut at det ville kosta han £8 å brenna eit enkelt spermaceti-ljese i fem timar om dagen, eller langt over $1.000 (£820) i dagens pengar. Dei frelste også hvalen frå utrotning. Men dei var ein del av ein dyre gong. Dei dryppa, smelte og sette eld på ting. Og så endra seg noko. Det var lampen. I 1900 gav ein av kolfiberlampene til Thomas Edison 10 dagar med kontinuerleg lys, 100 gonger så lys som ein stein, for pengene ein kan tenkja med 60 timar i vekta. I 1920 kosta det same arbeidsveckan fem månader med kontinuerleg lys frå tungstemblem. I 1990 var det 10 år. Nokre år etter, takket vere at lysar kompakte, vart det fem gonger lengre. Arbeidet som ein gong var det same som 54 minuttar med god lyskvalitet, var no 52 år. Og moderne LED-lys blir stadig billigere. Sløyt ein lyspelle i ein time, og du sparar lysing som forfedrane våre ville ha kostet heile uka å laga. Det ville ha teke Benjamin Franklin sine samtidige heile ettermiddagen. Men nokon i ein veldig industriell økonomi kunne tenna pengar for å kjøpe denne lysingslampen på ein bråkdel av ein sekund. Og sjølvsagt er lysingslampene våre reine, trygge og kontrollerbare - ingen flikker, lukt av grisekrot eller risiko for brann. Lysingslampen har vorte ein ikon for nyskaping. Ho har omdannet samfunnet vårt til eit samfunn der vi kan arbeide, lesa, sy eller leie når vi vil, uansett kor mørkt det er på kvelden. Men prisen på lys for seg sjølv fortel ei fascinerande historie: han har falle med ein faktor på 500.000, langt raskare enn den offisielle inflasjonsstatistikken tyder. Ein ting som ein gong var for kostbar til å bruka, er no for billig til å merke seg. Tim Harford skriv i Financial Times' Undercover Economist-kolonne. 50 ting som gjorde den moderne økonomien blir kringkast på BBC World Service. Du kan finna meir informasjon om kjelda til programmet og høyrast på nettet eller abonnere på podcasten.
På midten av 90-talet, ein økonomis som heitte William Nordhaus, gjorde han ei rekkje eksperiment med lys.