Dette er ein konservativ vurdering frå Unesco (FN-organisasjonen for utdanning, vitskap og kultur). Særlig rapport: Teknologien i forretnings- og teknologisektoren som leier oppvakinga i Ukraina Crowd investing opnar høge finans Ultra HD gjev firmaer eit klårare bilde Oversetting av teknologi snakkar om forretningsdrift Grønne teknologiske oppstarter i Ukraina Blommar Dei har fascinert generasjonar av kunstnarar, forfattarar, antropologar og vitskapsmenn. Mange av dei er den siste hvilestaden for mannskapet og passasjerane sine. Nokre er hundre år gamle, ei tidskapsel frå fjerne livsstilar. Dei er alle vernarar av dei skattane som sank saman med dei - anten dei var i form av kulturarv som er bevarte på ein måte eller kalde, harde pengar. Utgravarar på Tudor-skipet Mary Rose, som sank bortanfor den engelske kysten i 1545, fann 500 par sko blant dei 19 000 gjenstandane som blei hent ut av området, og mange av dei er no på utstilling. SS Gairsoppa, ein dampskip som blei sunken av ein tysk ubåt utanfor den irske kysten i 1941, sank med over 110 tonn sølv om bord. I 2010 vann eit selskap i USA, Odyssey Marine Exploration, ein avtale som var løyst av regjeringa for å hente ut sølv frå ein av dei grunnleggjande jordområda i havet, som låg 4500 meter under havet - ei mile dypere enn Titanic. "Før ti år kunne du ikkje ha gjort det", sa Andrew Craig, prosjektdirektør på Odyssey Marine-skipet Explorer, til BBC. "Det hadde kostet så mykje. Det er berre å få ein ROV (Remotely Operated Vehicle) i arbeidsklasse til 5000m - dei er ikkje bygd fordi det er så lite krav til dei". Det tok 3,5 timar for Explorer sin ROV, eit 6.5-tonnars kjøretøy kalla Zeus, å gjera kvar reise mellom skipet og vrakplassen. Det er vanskeleg å finna den fortalde nåla i høystigningen når ho flyter i liter havvatn, omgjeven av sjøliv, og du ikkje kan bruke fingrane dine til å kjenne på ho. "Du vil vite på 10-15 cm kvar ting er - og du må kunne gå tilbake til dei om og om igjen", seier Craig. I tillegg til sonar-skannarane og magnetometrane på Explorer (som er ein slags metalldetektor i dype hav som òg blir brukt av militæret for å leita etter ubåtar), har Zeus vore utstyrt med eit inertial navigasjonssystem. Dette fangar data frå mange sensorar, ikkje berre for å navigera i ein bane, men òg for å minnast kvar det har vore. Det kostar over 100 000 pund ($157 000; €126 000) og er berre ein av mange sensorar som vart brukt av laget for å veilede ROV. Teknologiske framgangsmåtar som Andrew Craig ønskjer er overraskende kjend med. Den første er betre trådlaus kommunikasjon - ROV-ar må framleis senda data og motta instruksjoner via fiberoptisk kabel, noko som tyder at dei forblir knytte til skipet. Den andre er verkeleg universell - betre batterilevetid. "På den største dykinga vår tilbrakte ROV fem og ein halv dag på bunnen", seier han. "Men vi måtte koma opp då batteriet gjekk på belysning". Det er rett å seia at utforsking av dyphavet er øy-åygande dyr. Kostnaden for å driva eit forskingsskip som Explorer er rundt 35.000 dollar per dag, med personel. Dei kan få fram fem til ti tonn brensel per dag, og det kostar 1.000 dollar per tonn. "Du kan vera ombord i seks månader til eit år for å utføra ei ordentleg utforsking", seier Craig. "Du blir til millionar veldig raskt". Det er ikkje overraskende at det er vanskeleg å få finansiering. Odyssey Marine opererer ved å halda - og selge - ein del av verdifulle fangster, samtidig som han held på ting av kulturell betydning og tilbyr dei for å visa i musear. "Konseptet sikrer at unike kulturelle gjenstandar blir halde på permanent visning i museet, medan handelsvarar som er kjende av tusenvis i musear over heile verda blir vurdert for å selje for å dekke ekspedisjonskostnadene. "Inntektene blir rekvirert tilbake for å betale for den dyre vitskapen: la det vera ingen bein om det, studie av dyphavstrakk er langt den dyraste arenaen i arkeologi", la han til. Då Unesco utarbeidde sin verdsbekjemping av kulturarven under vatnet i 2001, blokkerte han særleg det han kalla "kommersiell utnytting", og oppmuntra til "in situ-bevaring" som "foretrekkjande alternativ" - som tillater fjerning av gjenstand og heving av vrak berre av kulturelle og ikkje økonomiske grunner. Kritikarar av konvensjonen påpeker at ikoniske utgravingsprosjekter som heving av Mary Rose hadde vore umoglege under reglane, og berre 44 av 195 medlemstatane til Unesco har ratifisert den til dags dato. Det er ikkje uvanleg at dykkaramørar og endå strandvandrarar finn seg i besittning av skipsbrot. I Storbritannia er ein regjeringsoffisiell kalla Receiver of Wreck (Mottar av vrak) ansvarleg for å identifisera og freista å spora eigarskap til kunstgjordingar frå havbunnen i britiske farvatn - eller som er kome inn i landet frå andre stader. I 2013 fekk avdelingen meir enn 300 rapporter som skildra meir enn 36.000 funne gjenstandar - og hovudparten kom frå dykkarar som freistar seg, sa Beccy Austin til BBC. Dei mest vanlege gjenstandane som er rapportert er porthole, armaturer og fittingar, navigasjonsutstyr og skipsklokker, seier ho. "Reaksjonane er ulike - nokre er verkeleg interessert, andre ser vraket sitt som ein skuld". Ofte vil dei eigarane vera forsvarsdepartement eller forsikringsselskap. Mange lar berre finnaren ta det funne, sjølv om dei ikkje har noko lovleg rett til å gjera det, til slutt. I begge høve har funnaren rett til ein frelsingsbeløp, som blir forhandla av funnaren og eigaren - ei rettferdig kombinasjon av ein prosentandel av markedsverdet pluss den innsats som er brukt av frelsar. Det kan vera opptil 90 prosent. I 2010 brukte det italienske nasjonale atomfysiske instituttet 120 blyingotar, hent ut frå eit romersk skipbrot, for å gjennomføre ei stor undersøking av nøytrinoer.
Vel under havet, som ligg stille på den kalde, mørke bunnen av havet rundt heile verda, finst det restane av rundt tre millionar skip.