Genpeeks, ein ny-jorksk start-up, vil først fokusere på sæd frå donorar, og vil før graviditeten simulere korleis den genetiske sekvensen til ei kvinnelege klient kan kombinerast med den til ulike mannlege. Donorar som oftere produserer "digitale born" med ein høgare risiko for arvelege lidingar, vil bli filtrert ut, og dei som er bedre genetiske matchingar. Alt skjer på ein datamaskin, men ekspertar har løyst etiske spørsmål. "Vi er berre i gang med å gje potensielle mødre, som nyttar donor-sperma for å bli gravide, ein filtrert katalog over donorar basert på den underliggende genetiske profilen deira", sa Anne Morriss, medgrunnleggjar av Genepeeks, til BBC News. "Vi filtrerer ut donorar som er i samsvar med høy risiko for sjeldne, resessive pediatriske tilstandar". Morriss, ein entreprenør, gav ein presentasjon om selskapet på Consumer Genetics Conference i Boston forrige uke. Sonen hennar vart unnfangen av ein spermadonor som tilfeldigvis hadde det same genet som Morriss for ei arveleg lidelse som heiter MCADD. MCADD (medium-chain acyl-CoA dehydrogenase deficiency) hindrar dei som er ramma av å omskapa fett til sukker. Det kan vera dødeleg om det ikkje blir diagnostisert tidleg. Heldigvis, i Morriss' tilfelle, blei tilstanden oppdaga ved nyfødde screeningstester. "Son min har eit ganske normalt liv", sa Morriss, "men rundt 30% av borna med sjeldne genetiske sjukdomar lever ikkje lenger enn fem år". Genepeeks har formalisert eit samarbeid med ein spermbank - Manhattan Cryobank - og har eit patent på DNA-screeningsteknologien. For seks månader sidan bestemte grunnleggarane av Genepeeks at dei kunne bruka eit system for DNA-analyse som var betre enn det som var planlagt, og Anne Morriss seier at det førte til at kostnaden gjekk ned og at dei vart meir fleksible. For par som ville ha barn, har andre selskap screend ein eller begge partnarane for gener som kan føre til sjukdom om dei blir kombinert med ei liknande variant - den såkalla "bårar-screeningen". Foreldra til Morriss, professor Lee Silver, som er genetikar og bioetikar ved Princeton University i New Jersey, sa til BBC News: "Vi får DNA-sekvensen frå to framtidige foreldre. Vi simulerer reproduksjonsprosessen, og dannar virtuelt sæd og virtuelt egg. Vi set dei saman for å danne eit hypotetisk barnets genom". Då kan vi sjå på det hypotetiske genomet og - med alle verktøyane til moderne genetikk - avgjøre risikoen for at genomet vil resultera i eit barn med sjukdom. Vi leitar direkte etter sjukdom og ikkje etter barnestudd. For kvar par vi skal analysera, gjer vi 10.000 hypotetiske born". Prosessen vert utført for klient og kvar potensiell donor ein etter ein, og skannerar for rundt 600 kjende recessive tilstandar med eit enkelt gen. På denne måten kan dei mest risikofulle paringane filtreres ut. Vi er svært fokuserte på den praktiske nytteverda av å hjelpa framtidige foreldre som vil verna sine framtidige born, og gjev dei høve til å analysera det som for tida blir tilbøyet i bransjen". Men grunnleggarane til selskapet har planar om å utvide screeningen utover recessive lidingar som kjem frå eit enkelt gen til meir komplekse tilstandar der fleire gener spelar ein rolle. I ein video som selskapet har produsert, seier professor Silver: "Mitt håp for framtida er at alle som vil ha ein baby, kan bruka denne teknologien til å redusere risikoen for at barnet deira skal få sykdom". For nokre kan det sjå ut som eit skritt mot designbarn - noko som fram til no er reservert for science fiction-literatur og filmar som Gattaca, som forventa ei framtid med genetiske "haver" og "haver-ikke-haver". Bio-etikarar som blei kontaktte av BBC sa at Genepeeks var eit logisk resultat av den økende etterspurnaden etter meir informasjon når dei tok reproduktive avgjøringar. Men nokre reiste opp potensielle bekymringar om risikokommunikasjon og utvidinga av screening utover sjeldne enkeltgenforstyrringar. Men dei foreslo at det var få, om det var nokon, reguleringsbarrierer. Ein etikar sa til BBC News: "Det største spørsmålet for meg, heilt frå byrjinga, er å forstå usikre. Sjølv folk som har gjort genomikk i årevis, har det ikkje blitt så lett å finne ut nøyaktig kva risiko for ei bestemt genetisk forutseining verkeleg betyr for ei familie. "Gen-miljø-interaksjon kan føre til at folk antingen har sjukdom eller ikkje". Dr. Ewan Birney, tilordnardirektør for European Bioinformatics Institute i Hinxton, Storbritannia, gjentar det: "Det er godt at dei fokuserer på bærarstatus for desse sjeldne mendeliske lidingane der det er potensialet for at det er klårare. "Eg er sikker på at vitskapsmenn verdsetter kompleksiteten. Men når dei overfører kompleksiteten til vanleg menneske, kan dette høyrast absolut meir enn det det verkeleg er". Han la til: "Det eg vil understreke her er kor kompleks dette er. Det er flott at folk tenkjer på å bruka denne teknologien på mange ulike måtar, men vitskapshøva vår er svært stor". Anne Morriss sa at risikokommunikasjon til kundar var "absolutt kritisk for nokon i denne bransjen". "Vi må vera klar over kva me testar for, kva risiko me hjelper til med å redusere; at det ikkje finst nokon garanti for at du ikkje vil føde eit sjukt barn", sa ho. Prof Mildred Cho, tilordnardirektør for Stanford Center for Biomedical Ethics i California, reiste spørsmål om om sæddonoren òg skal få informasjon om genomet sitt frå screeningprosessen. "I motsetnad til hårfarge, yrke eller familiehistorie - det er noko som givaren allereie veit om - det som er annerledes med dette er at det kan skapa informasjon som givaren ikkje allereie har. Det har òg implikasjonar for andre biologiske familiemedlemmar til givaren", sa professor Cho til BBC News.
Ein tjeneste som digitalt vevar DNA-en til fremtidige foreldre for å kartlegge for sjukdomar i tusenvis av "virtuelle born" skal lanseres i USA i desember.