Cardiff Bay blir den største festivalen i Wales, og det er ein av dei største festivalane i Wales. Folkmusikk har spelt ein stor rolle i åpningsceremonia i år, med Cerys Matthews og andre fremste walisiske musikarar som har teke publikum på ein reise gjennom den walisiske musikken og kulturen som spenner over 30.000 år. "Tablaturen i Ap Huw-manuskriptet gjev ei viktig innblick i tidleg, tradisjonell musikk, og musikken hans blir framleis hylla og framført", sa den internasjonalt kjende harpeleikaren Catrin Finch. "Caniad Y Gwyn Bibydd" (The Song of the White Piper) viser at musikken hans kan høyrast samtida, sjølv om han vart skrive for nesten fem hundre år sidan". Denne unike tradisjonen med å syngje eller sjange poesi til harpebegleiding er ein direkte etterkomar av den forma som tidlege barder brukte for å innlydja poesi i lovsang til kongane og prinsane sine. Gwenan Gibard, ein musikar og ein av dei fremste eksponenter av tradisjonen, valde sporet Bum Yn Caru Cainc Y Datgeiniad av ein av dei gamle stilsangarane, Einion Edwards, frå Meirionydd - ein festning for tradisjonen i århundrar. Trippelharpa blei brakt til Storbritannia frå kontinentet i Europa rundt 1630 og blei populær blant harpistar i London, mange av dei var walisiske, og tok med henne til Wales der ho blei populær blant gitse-samfunnet. "Den'sjinkende' lyden av tre strengruder på trippelharpa er verkeleg like tideløs og einestående som det walisiske språket sjølv", sa Robin Huw Bowen, ein heltidsprofesjonell harpist som spesialiserer seg utelukkende på den walisiske trippelharpa. Sangen Pwt Ar Y Bys (Fingering Vamp) viser harpa og den walisiske tradisjonen. I mange delar av Wales var juledag å delta på ein tidlig plygain-tjeneste mellom 3 og 6 am i sognekyrkja. Sängaren Arfon Gwilym vart oppdra i tradisjonen og forklarar meir: "Plygain-tradisjonen overlevde hovudsakleg i Montgomeryshire og tok stad i kyrkjer og kapeller over ein seks vekers periode i jul og nyttår". "Ein kort gudstjeneste blir open og alle i publikum kan ta del, som individ eller som små partar, den vanlegaste parten er tre menneske, som syng i tett harmoni. Synging er alltid uledsjåande og i fortiden var det menn som song i ein enkel folkestil som var einastand. "Hør Ar Gyfer Heddiw'r Bore av Triawd Fronheulog. Welsh-balladane vert framleis framført i sine tradisjonelle former, men nye generasjonar av musikarar tek dei i bruk og framfører songane i meir samtida stilar, og sørger for at dei vert relevante. I dei siste åra har folksangaren SiÃ¢n James vore i fremste rekke i denne rørsla: "Ein ballad som fanga mi fantasi frå ei veldig ung alder var den vakre Yr Eneth gadd ei gwrthod (Den avviste jenta) - ei ballad frå 1800-talet frå Cynwyd-området nær Bala, som fortel om ei ung jente som, då ho finn seg gravid utan ekteskap, blir kasta ut av familien sin heime av faren sin, utestengt av samfunnet og blei att som fattig". "Hva endar med at jenta druknar seg. Ho blir funne med eit notat som er soga av vatn i handa, og be om å bli gravlagd utan gravstein, så eksistensen hennar skulle bli glemd". På grunn av arbeidet til opplyst individ som Lady Llanover på 1800-talet, har mange av dei tradisjonelle dansrulleane i Wales (folkdans og medfølgende dans melodi-type) overlevd. Stephen Rees er ein av dei fremste folkemusikarane og musikologane i Wales: "Dette innspeltet av Pibddawns y Sipsi framført av Nansi Richards, den originale 'Queen of the Welsh Harp' forkynner 'hwyl' eller ånden i den tradisjonelle dansemusikken vår". Under den industrielle revolusjonen strøma migrantarbeidarar frå heile verda til kolfeltet, steinbrudd og dokkar i Wales. Cerys Matthews er ein stor fan og valde Can't Merthyr som ein av favorittane sine. I utgangspunktet var makaronsongar truande å vera ein muntleg tradisjon, men det finst handskrivne opptak i National Library of Wales arkiv frå 1909. Orda til dei vert sagt å ha blitt selt på ein pamflett av ein balladesanger i Merthyr Tydfil rundt midten av 1800-talet. Medan resten av den vestlege verda var engasjert i hippy-rørsla og'summer of love', oppdaga Wales folkemusikk og tradisjonar på nytt, og dette var drivkrava til ei økning i populariteten til keltisk musikk. "Vi skipa Ar Log i 1976, med drømmen om å kunne tjene til å leve av å spela tradisjonell walisisk musikk", sa Dafydd Roberts, ein av grunnleggande medlemmarne av Ar Log. "I tidleg åttiårsalderen reiste Ar Log over Europa og Nord- og Sør-Amerika i om lag ni månader i året med ei mengd tradisjonell walissk folkemusikk til rådighet, frå forgjengelege kjærleikssongar og harpear, til melodiske dansetonar og oppviglande sjøsans". Denne medle av tradisjonelle folklor songar kjem frå Ar Log sitt eige repertoar: Twll yn y to / Cymro o Ble / Pedwar Post y Gwely Dafydd Iwan er ein song-komponist og politisk aktivist og kjempte i løpet av 1960- og 1980-åra for offisiell status for det walisiske språket med Cymdeithas Yr Iaith, den walisiske språkmovementet. "Songar har vore eit naturlig medium for å uttrykke sterke emosjonar og politisk protest i århundrer, og her i Wales finst det ei lang tradisjon for balladar med eit sterkt sosial og politisk tema", sa han. "Peintio'r Byd Yn Wyrdd" (Penta verda grønn) voks ut av vegskiltkampanjen for det walisiske språket. Welsh poet og singer-songwriter Gwyneth Glyn har nyleg arbeidd med eit slikt prosjekt med musikarar frå India og songar Tauseef Akhrar frå Mumbai og inngått indisk fiolin, tabla og Welsh harp. Eit anna nyleg prosjekt med tittelen Mamiaith (Mother Tongue), såg den walisiske folkgruppa 9Bach samarbeida med den australske gruppa Black Arm Band for å utforske det rørdande temaet med tapt språk. Gwyneth valde sporet Cariad Mam (Mother's Love) frå det albumet. I dag luktar musikalske tradisjonar i Wales, ettersom yngre musikarar vender seg til folkemusikk for å få inspirasjon, men held fram med å utvikla den vidare med rike musikalske samarbeid rundt om i verda.
Musikarar og musikkselskap frå heile verda er i Cardiff denne uken. WOMEX, den største musikkmessen i verda, kjem til Storbritannia.