Det særskilde språket og genetiske samlinga til basker i nordlege Spania og sørlege Frankrike har forundra antropologar i tiår. Ein teori foreslår at dei var ein uremisk posen av innfødde jegarar. No tyder ei studie i PNAS-tidsskriftet at dei er avkom frå tidlege bonde som blandet seg med lokale jegarar før dei vart isolerte i årtusend. Baskar har unike skikker og eit språk - Euskera - som ikkje er i slekt med noko anna som vert snakka i Europa, eller i sanning i verda. Mattias Jakobsson frå Uppsala universitet i Sverige analyserte genomane til åtte steinalderskjeller frå El Portal en i Atapuerca i nordlege Spania. Disse individane levde mellom 3.500 og 5.500 år sidan, etter overgangen til jordbruk i sørvestlege Europa. Resultatet viser at desse tidlege iberiske bondear er dei næraste forfedrane til dagens baskar. samanlikningar med andre gamle europeiske bondear viser at jordbruk vart brakt til Iberia av dei same migrantgruppa som førde det inn i sentral- og nord-Europa. Etter at bøndene hadde sett seg ned, blandte dei seg med lokale jakt- og samlarfolk - etterkommarane til folk som levde i Europa under den siste isalderen. Ja, individane i El Portalón hadde meir jakt- og samlarforeldrar enn pionerbønder frå Tyskland, Ungarn og Spania som levde fleire tusen år tidlegare. Etter at den første blandinga mellom bønder og jagarar var sett, vart forfedrane til baskar isolerte frå omliggende grupper - kanskje på grunn av ein kombinasjon av geografi og kultur. "Det er vanskeleg å spekulere, men vi har arbeidd med baskiske historikarar, og det er klart frå den historiske rekorden at dette området var svært vanskeleg å erobre", sa prof Jakobsson til BBC News. Dette tyder at baskarområdet stort sett ikkje var påverka av etterfølgjande migrasjonar som forma genetiske mønstre andre stader i Europa. Ein av desse flytingane skjedde i bronsealderen, då hyrdmenn frå steppane - på den austlege periferi av kontinentet - reiste vestover i masse. Denne migrasjonen spreidde sannsynlegvis indoeuropeiske språk over Europa, og påvirka sentrale og nordlege delar av kontinentet i større grad enn sør. I 711 e.Kr. kryssa ein muslimsk hær frå Nord-Afrika til Iberia, og byrja ei okkupasjon som varte i over 700 år. Endå ein liten mengd av nord-afrikansk og subsaharisk forfedrar kan oppdaast i spanjolane, er det i stor grad fraværande hos baskarane. Tidlegare studiar har vist at folk som er heime til den italienske øya Sardinia, er genetisk mest lik pionerbøndene i sentrale Europa. Sardiniane vart òg isolerte etter den landbrukstransisjonen, men dei mangla den tilleggande jakt-samlar-forfedra som kjennetegner baskar. Paradoksalt nok viser arkeologi at dei første bøndene i Europa kom frå Nærøsten, men folkesetningane som bur i denne regionen i dag liknar ikkje særleg dem genetisk. Dette er fordi genetiske mønster i Tyrkia og Midtøsten vart omforma av migrasjonar frå omliggende område etter den tidlege nykvelden. Andelen av ein som er av jakt- og samlarforeldrar varierer i Europa, og når ein topp på rundt 30% hos estarar og lituanar, men det finst ikkje "reine" innfødde europearar.
DNA frå gamle reistar ser ut til å ha løyst eit puslespill om eit av dei mest gåtefulle folkeslaga i Europa: Baskarane.