Rekonstruksjonen av hendinga for 66 millionar år sidan vart gjort mogleg ved å bora i den resterande skålen og analysera steinane. Dette viser korleis romskampen gjorde at den harde overflaten av planeten sløste fram og tilbake som ein væske. På eit stadium vart eit fjell som var høgare enn Everest kasta opp før det kollapsar tilbake til ei mindre rekkje toppar. "Og alt dette skjer på skala av minuttar, som er ganske forbløffande", sa professor Joanna Morgan frå Imperial College London, Storbritannia, til BBC News. Forskarane rapporterer om rekna si i denne vekes utgåva av Science Magazine. Studiet deira stadfestar ein svært dynamisk, veldig energisk modell for danninga av krater, og vil gå langt for å forklare dei katastrofale miljøendringane som blei føregjeve. Det er sannsynleg at ruska som vart kasta i atmosfæren såg himmelen mørkja og klimaet kjøla seg i månader, kanskje til og med år, og dreiv mange skapningar til utrotning, ikkje berre dinosaurane. Chicxulub-krateret - Ein kollisjon som endra livet på jorda Forskarane sikta på ein spesiell sone i 200 km brei skål kjent som "peak ring", som - om tidlegare idear var riktige - burde ha inneholdt steinar som rørte seg mest i kollisjonen. Dette ville ha vore tætte granitter løfta frå nesten 10 km ned. Og det er nettopp det laget fann. "Når vi kom gjennom kollisjonssmeltingen på toppen, fann vi rosa granitt. Det var så ope for auga - som det du kunne venta å sjå på et kjøkkenbord", minner professor Sean Gulick frå University of Texas i Austin, USA. Men dette var ikkje normale granitter, sjølvsagt. Dei var deformerte og brytne på alle målar - synleg i handa og til og med ned på nivået av individuelle mineralkristaller i steinen. Bevis om enorm stress, om å ha opplevd kolossale trykk. Dette skildrar den steinfulle asteroiden med om lag 15 km bredde som straks slår inn i eit hull på jordoverflaten med ein dybde på 30 km og ein diameter på 80-100 km. Ustabil og under tyngdekraften, byrja sidene av denne depresjonen å kollapsa innover. Samstundes rebounded midten av skålen, løfta stein for ein stund høgare enn Himalaya, før han òg fall ned for å dekke dei innover-rushing sidene av det opphavlege hullet. "Om denne dype rebound-modellen er riktig (det blir kalla den dynamiske kollapsmodellen), så burde toppringgruvene våre ha reist langtast i kollisjonen - først utover kilometer, så opp i lufta med over 10 km, og tilbake nedover og utover med ein annan, til dømes 10 km. Så den totale reisa deira er noko som er 30 km, og dei gjer det på mindre enn 10 minuttar", sa professor Gulick til BBC-programmet Science in Action. Væske i drikken kjem først ut av koebusen, flyttar seg opp og opp, før den til slutt sløppar ned. Då asteroiden treff jorda, oppførte seg steinarne som ein væske. "Disse steinar må ha mista styrken og samholdet sitt, og i ein svært dramatisk grad hadde friktionen minka", sa professor Morgan. "Så, ja, midlertidig, oppfører dei seg som ein væske. Det er den einaste måten du kan laga eit krater som dette". Ein av dei viktige utfallene av forskinga er at den gjev eit nyttig mal til å forstå overflaten til andre planetar. Alle jordlege verdar og til og med månen på jorda er skrapa av kraterer akkurat som Chicxulub. Og å vita korleis steinar kan flytta seg vertikalt og horisontalt i ein innbrot vil hjelpa vitskapsmenn når dei prøver å tolka liknande skorpefunksjonar sett andre stadar i solsystemet. Prosjektet med å bora i Chicxulub-krateren vart gjennomført av European Consortium for Ocean Research Drilling (ECORD) som ein del av International Ocean Discovery Program (IODP).
Vitskapsmenn seier at dei no kan beskrive i detalj korleis asteroiden som utrydde dinosaurane skapte den enorme krateren.