Det katalanske regionale parlamentet har røyst for å starta løsrivingsprocessen, men statsminister Mariano Rajoy har gått til grunnlovsdomstolen for å suspendera resolusjonen. Avskiljing er forbodd under den spanske grunnloven og statsministeren har beskyldt kampanjerar for å freista å "likvide" nasjonen. Men separatistane såg på det som eit avgjørende øyeblikk og erklærte at regionale val i september 2015 ville vera ein de facto folkeavstemming om sjølvstende. Katalanske nasjonalistpartiar vann ein absolutt meistørrelse i den 135-setjande regionale forsamlinga og 9. november pressa gjennom ei resolusjon for å starta prosessen mot sjølvstende. Og Junts pel Si (sammen for ja), ein koalisjon av to store separatistparti som vann dei regionale valane i år, var avhengig av støtte frå det radikale venstresida, CUP, for å få ein meirilyt i det katalanske parlamentet. Og med det at det skal ha val den 20. desember, og ingen som helst av dei som ventar å vinna fulle folkeval, vil det katalanske problemet berre gjera det meir uvisst. Men den katalanske presidenten Artur Mas vil ha andre ting til å fylgje som ei uavhengig stat, som diplomatisk tjeneste, sentralbank og væpne styrkar. Men statsministeren i Spania, Mariano Rajoy, som sitt folkeparti står overfor ein kritisk test i nasjonalvalet i desember, kan påkalla seg artikkel 155 i grunnloven som gjev nasjonalregjeringa rett til å tvinga ein autonome regional myndighet til å oppfylle dei konstitusjonelle forpliktingane sine. Før valet i 2014 tok han saken til grunnlovsdomstolen og valva vart erklært ulovleg. Og no er Rajoy tilbake i retten for å få forslaget til den regionale forsamlinga stilt i avstand. Men det er ein økende etterspurnad i Madrid om at regjeringa skal engasjere seg i den katalanske leiaren. Hitheld framleis er sjølvstendefreden fredeleg og organisert, i sterk kontrast til separatist-volden som plaga det spanske Baskerlandet fram til i det siste. Den raske gjenopprettinga av demokrati i Spania etter at diktatoren Francisco Franco døydde i 1975 førte til avviking for Catalonia, saman med andre regioner i Spania. Barcelona blei ein av dei mest framtredde byane i EU, kjent for sommer-OL 1992, fagmesser og fotball. Men den økonomiske krisen i Spania slo Katalonien hardt, og la den med 19% ledighet (samstundes med 21% på landsbasis). Denne kjensla av urettferdighet driv fram kampanjen for å gje fridom, særleg sidan Mas blei avvist av Rajoy då han krevde større skattemyndig makt i 2012. Katalan blei det same offisielle språket som spansk etter at demokratiet var kome tilbake. Men i dei siste åra har Spania utfordra statusen som det første språket for undervising på skule. Det er vanskeleg å telle kor mykje meir katalanarar bidrar med skatt til Madrid kvart år enn dei får tilbake frå investeringar i tenester som skular og sjukehus på grunn av det komplekse systemet til overføringar av budsjett i Spania. Statistikk frå den spanske regjeringa frå 2011, som vart publisert berre i år, viser at regionen betala 8,5 milliarder euro (£6 milliarder) meir enn han fekk tilbake. I følge den katalanske regjeringa var avviket nær 11,1 milliarder euro - det motsvarar nesten halvparten av budsjettet til Catalonia i år. Samstundes som nokre katalanarar aksepterer at dei får pengar frå skattene sine til å hjelpa dei svekkende sørlege regionane som Andalusia, er det ei oppfatning om at dei sjølve er underfinansierte i den same tida. På den andre sida argumenterer spanske unionistar for at skatteløparane i Madrid-regionen betaler endå meir. Med sitt eige språk, ei opptegna historie på over 1000 år som ein særskilt region, og ein folkesetnad på nesten like stor mengd som Sveits (7,5 millionar), har Catalonia ei sterk krav på nasjonalt styresett. Det er òg ein viktig del av den spanske staten, som har vore innelukka sidan 1500-talet, og som regelmessig blir utsett for undertrykkingskampanjer for å gjera den "more spansk". I følge dei siste statistikkane frå den katalanske regjeringa er nesten ein av fem voksne som bur i Catalonia fødd i ein annan del av Spania, medan andelen var endå høgare under Franco, med 36,7% (til dømes i 1970). Avhengig av kven du spør, er Barcelona i dag hovudstaden i Catalonia - eller den andre byen i Spania. Men det kan vera viktige endringar som kjem til å skje i den nasjonale politikken i landet, og det er ikkje heilt greitt kven som skal vinna. Folkepartiet kan helst halda seg til den lovlege vegen for å halda segesjonistane i stand. Opposisjonssosialistane er mot uavhengighet, men har lagt fram ei grunnlovsreform som ville gje regionen meir makt. Den antikapitalistiske rørsla Podemos støttar retten til ein folkeavstemning i Katalonien. Det sentroreistrige partyt Citizens (Ciudadanos), som er fødd i Katalonien, har vorte den andre kraften i den katalanske politikken, med nesten 18% av stemmene. Det er bemerkelsesverdig at partiet er fast mot uavhengighet og er i økende grad i meningsmålingane nasjonalt. Det er i tillegg eit viktig element i den europeiske økonomien at EU-land er i stand til å gå inn i EU, og at EU-land må gå inn i EU-land som medlem av EU, og at EU-land må gå inn i EU-land som medlem av EU. Den britiske statsministeren David Cameron har advart om at eit uavhengig Catalonia kan ende utanfor EU og at det "må ta seg plass på bakerste rad" om det vil bli medlem igjen.
I den rikaste regionen i Spania, Catalonia, går sjølvstendepartiar for ein historisk plan for ein sjølvstendig stat om 18 månader, og regjeringa i Madrid kjem mot.