Nokre argumenterer for at afrikanarar aldri har hatt så mykje kunstnerisk fridom, med ein utbreding av bøker, malerier og filmar sidan innkomsten av flerpartidemokratiet på 1990-talet, og den enorme framgangen i teknologi som har gjort det mogleg for kvar og ein som har ein smartphone å publisera synspunkter over heile verda. Men kritikarar seier at kunstnarar er framleis under streng sensur, og at ein sudafricansk gallerie vart tvungen til å fjerna eit maleri av president Jacob Zuma under politisk trykk, medan eit drama om homofile rettar i Uganda vart forbodt. Så, kor frie er afrikanske kunstnarar -- i film, litteratur og musikk -- for å fortelje historia si? Her er nokre av erfaringene deira: Eg vart fødd og oppvokst i Uganda, det var det beste stadsetet eg kunne ha vore i. Det var heimen min og alt eg hadde. Eg husker korleis eg kom inn i filmsindustrien i 1999, og alt var godt. Du trong ikkje ha nokon lisensiering for å gjere ein film, og ikkje eit sensoregjeringsorgan for å kunne sjå manuset ditt. Alt du måtte gjera var å ta ein kamera, løy ut på gatene, ta ein titt, låse deg inn i ein redigeringsskåp - og så leggja du ut verkene dine slik at heile verda kunne sjå dei. I dag har eg lært at ikkje alle historier kan forteljas og at ikkje alle filmar kan bli laga. Det er emner som du må tenke på to gonger før du tek deg til eller som, for din eigen tryggleik, er betre å la vera. Her veker du ikkje berre opp med ein film om homofile samfunn, eller ein film om den politiske situasjonen i Uganda, eller ein film som teiknar eit dårleg bilde av landet. Ein dag måtte eg avdekke ein historie inspirert av at det var ein gang så mange kvinner i Uganda som vart fornedra med kjønnsskip av dei. Eg var seriøs, og eg gjorde grundige forskingar, men alle sa at det var farleg å fortsette. Men det er likevel heimen min, Uganda, alt eg er -- eg trur ikkje at nokon er fri for å praktisere kunsten sin, og det inkluderer kunstnarar. Det er ein kostnad for denne fridom. Kunstnarar er ikkje ulik entreprenørar i det at det trengs finansresurser for kapitalutgiftene til "arbeidet" eller manuskriptet. Bare for å kunne hella seg inn i arbeidet er det tid brukt på å skapa eit produkt utan den umiddelbare nytteverda av økonomisk avkastning. I tilfelle av ein forfattar, vert det deretter gjeve til ein forleggar, som bruker endå meir ressurser på å finjustera manuskriptet med ein redaktør, proofreader, type setter, grafikk designer osv. Dette kan ta mykje tid før det blir sett på hylla. sidan verket no blir ein felles investering, er kompromiss uunngåeleg. Så eg trur at kunstnarar er frie til å fortelje historia si om dei har ressursane til å nyta denne fridommen. Det finst ein forutsetjingsfull oppfatning og forventingar til afrikanske filmar. Dei fleste filmprodusentene har ein klar kjensle av kva for afrikanske filmar dei vil ha. I mange tilfelle er ikkje film som skildrar afrikanske folk i eit ukonvensjonelt lys, det som dei vil ha. Dei er nøyde med å sjå Afrika som eit strømmende kontinent som er korrupt og ramt av sjukdomar. Mange by-afrikaanske historier når aldri utover Afrika på grunn av spørsmålet: "Er desse virkelig afrikanske historier?" Det afrikanske filmet er framleis eit særs smalt image og ei særs vanleg oppfatning av det. Eg vil fortelje om afrikanske fantasy- og surrealistiske filmar, men reaksjonen er: "Kvifor? Har de ikkje viktigare spørsmål som må løysast i filmene dykkar?" Hver afrikansk filmskapar har si eiga historie å fortelje, og vi må la dei "fremjemlege for Afrika"-filma sameksistere med dei som snakkar om identitet, kulturell og moralsk urettferdighet, krig, HIV/AIDS, og så vidare. Men ting har endra seg litt, og filmskaparar finn alternative kjelder til finansiering - til dømes private investorar - for å fortelje historiar dei er lidenskaplege for. Er kunstnarar frie til å fortelje historiene sine? Dette er eit medvitande val som kvar artist må gjera. I utviklingsland, der kunstnarar berre er avhengig av praksisen for å leve, er dei likevel tvunge til å kompromissa sine ekte historier med ein eller anna "fabrikert virkelighet" som kan seljast. Dette er endå meir kjend av den vanlege oppfatninga at salg er like suksess, som gjer at me blir grepet av å laga eventyr for salg. I undertrykkende miljøer blir kunstnarar skremmde og lever i frykt for sensur eller konsekvensane av å vera motstandar. I Kenya, som nyleg har gått over frå det stereotype afrikanske diktaturet som trengde på skaparar (for det meste forfattarar) til ein mer liberal regjering, har kunstnarar som arbeidde inspirert av dårleg styresett, som kom frå halvlitterate leiarar, no problemer med å halde fram med å vera relevante. BBC World Service: BBC Africa Debate - Are Artists Free to Tell Their Stories? - kringkastar frå Ouagadougou. Eller deltar på Twitter - med #bbcafricadebate - Facebook eller Google+ Africa Debate Dei har slutta å lage god kunst og byrja å forfelle sivile samfunnsgrupper fordi pengane er gode. Kunstnarar er veldig frie til å fortelje historiene sine. Mange faktorer kan avgjøre om dei gjer det, men i ein situasjon med enorm fattigdom kan svært få motstå freistinga til å få ein håndfull dollar til å fortelje historiene til andre. Kunstnarar må berre tru at historiene sine er gode nok. Filmskaparar, i motsetning til andre kunstnarar som maler og dansarar, treng pengar for å praktisere yrket sitt. Og afrikanske filmskaparar står spesielt ut av ein mangel på pengar, fordi samfunnet vårt er økonomisk sett stygt, og dei har historisk sett sett sett ein svært låg verdi på kunst. Styresmaktene våre har ulike prioriter og forretningsmennene våre ser ikkje økonomisk nytte av å støtte kunsten. Så afrikanske kunstnarar finn det ofte vanskeleg å fortelje historiene sine. Ein måte å løysa dette problemet på, meiner eg, er å samla pengane. Med mange små donasjonar, kan ein artist skaffa seg nok pengar til å gjennomføre ei visjon som han ikkje kunne gjennomføre på ein annan måte. Og slik enda eg med debutfilmen min, Ninah's Dowry. Men mangelen på ein hurtig internettstruktur og begrenset tilgang til kredittkort gjer fortsatt crowdfunding til ein utfordring på kontinentet. Ein annan ikkje-so-offisiell avskrekking for kunstnares fridom er kravet frå nokre regjeringar om at kunstnarar skal senda inn manus for godkjenning før filmtillatingar vert gjeven. Det er forståeleg for mitt kjære Kamerun, til dømes, å vera følsom om militære stadsdele som dukkar opp på skjerma. Dette er eit troverdig nasjonalt sikkerhetsproblem. Men kva skjer om manuset til kunstnaren er kritisk mot regjeringa eller landet hans? Som medlem av eit veldig tradisjonelt samfunn med konservative kulturverdier må eg alltid sjå til at det eg seier eller gjer ikkje er til å fornærma visse følsomheter. Det er ikkje lett når du innser at Festivalen i Ørkenen, medan du ser utover i den moderne verda, er organisert av eit innfødt folk frå eit veldig tradisjonelt miljø. Med okkupasjonen av ein stor del av Mali og forbudet mot kunstnæring som musikk, vart det mykje vanskelegare. Sjølvsagt var det svært risikabelt å uttrykke seg, fordi du utsette deg for ulike straff frå okkupanter - inkludert fengsel. sjølv på internasjonalt nivå kunne det vera vanskeleg å fordøma det som skjedde. I byrjinga av kan du bli kalla ein "fiende av islam" med all den konsekvensen det har for livet ditt. Men dette skremmer oss ikkje, fordi vi er overbeviste om at det vi gjer ikkje er imot islam. I den relativt korte historia har afrikansk film blitt sett på med stor apati og fornedring både i landet og utanlands. Ingen postkoloniale afrikanske statar på kontinentet har prøvd å utvikla ein kulturell eller filmpolitikk som inneber kritiske debatter, både politiske og poetiske, sidan den tidlege presidenten i Senegal, Leopold Senghor, på 1960-talet forsøkte med ideen om "Negritude". Med finansiering som er fløydd saman i ulike regjeringsdepartement og internasjonale utviklingsressursar, er filmskaparar ofte tvinga til å unngå å laga filmar som handlar om omstenda. I staden produserer dei film som verken er kritiske til sosiale problem og nasjonal politikk eller underholdende. Med det sagt har digital historiefortelling gjeve filmskaparar viktige verktøy for å kjempa for fridom til å skapa og distribuere arbeidet sitt. I dei siste 10 åra har unge afrikanarar brakt fantastisk energi til drama ved å omfavne digital teknologi og difor produsera verk som har vorte i stand til å nå publikum på tvers av fleire plattformar og gje filmskaparane fridom til å tenkja seg og fri for den globale hegemonia.
Fespaco, den fremste filmfestivalen i Afrika, vert arrangert i Burkina Faso denne viken, midt i ein debatt om kunstfridom på kontinentet.