Det er absolutt det mest siterbare, og utan tvil det mest avslørende: inne i ei tidlegare løynde verd, som viser at idrett er råt og brutalt og vakkert og komisk, apei mange gonger men aldri heilt match. Living With Lions, fly-on-the-kitbag-historien om den britiske og irske løve-turen i Sør-Afrika i 1997, er 20 år gamal. Det kom både til å definere den episke reisa, og gje henne ein evig ungdom. To tiår seinare, har eit særskilt BBC Radio 5 Live-program kome saman med menn som gjorde det og dei som uvitande blei stjerne. Dette er den innside forteljinga om den ultimate innside forteljinga. Kameramannen og regissøren Duncan Humphries (DH): "Mitt kamerat Fred og eg hadde laga reklamer for moppar og bøtter. Vi leita etter noko moro å gjera, så vi gjekk til puben på middagstid. Klokka 15.30 hadde vi denne blinda ideen: kvifor ikkje gjere ein film om løverne?" Regissør Fred Rees (FR): "Vi gjekk til turnédirektøren Fran Cotton. Han sa: 'Låter som ei god ide, det kostar deg tretti tusen.' "Far min og eg, som heldt på med ei produksjonsselskap, bestemte oss for å ta risikoen, fordi vi fekk beskjed frå Fran og alle andre at når me hadde rettene til filmen, ville BBC eller ITV koma og gje oss pengane til å gjere den. Så me betala £30.000, og gjekk til BBC og ITV, og i staden sa dei alle: 'De er gale, Lions vinner aldri, ingen vil sjå denne filmen, vi vil ikkje gje dykk nokon pengar.' "Vi vart redde. Kva skal vi gjera no? Vi er på kanten av ei klippe. Anten har vi mista alle desse pengane, eller vi må finne ein hel mengd meir til å laga filmen. Så, i stor dumheit eller visdom, lånte vi huset mitt på nytt". Vinger John Bentley (JB): "Disse to kan ha hatt ein samtale med Fran, men [trener] Ian McGeechan og Jim Telfer protesterte faktisk mot nærværet deira. Dei ville ikkje ha sirkus. Dei bestemte seg for å ignorera desse karane. "Første fredag gjekk alle spelarane på ein drink. Dei var der, og eg sa til dei at dei ville gjere det direkte. Og dei trengde ein leikar til å hjelpe dei". DH: "Vi fekk alle ut ut ut i ein komplett treiningskit. Så kvar dag me filmar med dei, brukar me det same utstyret som dei. Det var ikkje det". FR: "Vi levde i ein avgrunnen situasjon. Vi var ikkje journalistar, og vi var ikkje laget. Vi levde midt i mellom. Me vart ignorerte mesteparten av tida, og det var fantastisk for filmen. Du vil ikkje at folk skal vere klar over at du filmar dei". JB: "Hvis det er nokon trøyst, så var det Martin Johnson som ignorerte alle leikarane". Talet hans - sett mot lyden av klatrande studs, nervøs retching og ville formaningar ("Squeeze the arms! Squeeze!") - var Churchill møter Barking gjennom fleire brutt neser ("Kva meir vil du oppnå? Det er der for oss..."). Vi visste nesten aldri at det skjedde. DH: "Før han kalla gutta saman, kasta Jason oss ut. Så Fred og eg hadde ein samansetning, og me tenkte, viss me ikkje kom inn i omklædningsrommet først, hadde me ikkje ein sjanse for å kjempe. Vi måtte inn. "Så vi gjekk til Fran. 'Fran, vi rista hendene i dette. Men vi la ikkje merke til at dei var der". FR: "Det var mykje svik. Vi hadde ein 20-sekundars seksjon med Keith Wood der han kasta 13 F-bombar. "Vi ringte han opp seinare og sa til han. Han sa: 'Ja, det høyrer litt til. Eg må kanskje opna ein supermarked eller noko.' Så vi halverte svikene, og då vi spelte det tilbake til han, sa han: 'Det høyrer ikkje til meg - du kan rett og slett leggja det heile inn igjen.' JB: Fantomen som spytte var Neil Jenkins. Og til tider Keith Wood". Handledet kamera som Bentley bad om blei overført til Rob Wainwright, som han hadde med i laget, og til Doddie Weir, som han hadde med i skotskan. I den turnerande kampen mot Mpumalanga vart kneet til Weir øydelagd av ein brutal stempel på ein rukk. Då han vart fortalt i omkjøpsrommet av lege James Robson at turnen hans var over, var kameraet til Humphries der for å fange reaksjonen hans. Men eg var på veg heim, og det var ei vakker turné. "Rugby var ganske spesiell, men det som gjorde meg mest uroleg var å skilje meg frå dei 35 leikarane. Bentos [John Bentley] var ganske spesiell. Han var den nye venen min. Det var det meste eg klarte av å gjere. Videoen viste alt dette, og min vennskap med han". DH: "Eg var nær nok til å føle at eg var i ferd med å ta meg ut av sorg. Bentos og Rob og Doddie hadde vore så briljante og åpne for oss, og du hadde utvikla ein meir av ein tilhøyrsle til dei. "Vit Doddie - som hadde spelt så godt på den turneen - det var eit øyeblikk då du undra deg om å sløype av kameraet. Men du held deg, og viss nokon seier'sløpt av', så sløpt du av litt saktere. "Når eg slutta å filma, sa eg: 'Doddie, eg er verkeleg lei meg.' Det var ikkje vakkert å filma, men det viste Doddie slik han er". DW: "Eg var ein veldig sjenert gutt. Å treffe John Bentley, som var hovuddirektøren for festivalen, opna verkeleg augene mine". JB: "Dette var ei veldig vanskel dag. Kona mi hadde eit arrangement, og ho skreiv brev og bilete med borna. Dottera mi var seks månader gamal då eg gjekk vekk, og ho forandra seg rett framfor augo mine. "Etter at eg gjekk til Doddie og sa farvel til han, gjekk eg tilbake til rommet mitt og grette. Eg ville ikkje vere der då. Og Doddie var den fineste mannen i verda. Eg elskar deg, Doddie, eg elskar deg verkeleg". DW: "Du er ganske spesiell, Bentos. Du er favoriten min". JB: "Eg elskar deg verkeleg. Dette er ei fantastisk anledning til å fortelje alle at du elskar meg. Etter å ha slått Western Province, drog laget til Cantina Tequila i Cape Town for å ta eit par øl. Og så fleire. Med sjampanje. Og tequila. Og ein masse song - til og med frå Martin Johnson. FR: "Lions heldt seg ikkje tilbake, så vi trudde ikkje dei hadde noko imot å filma det. Vi tok oss av". DH: "Eg gjekk i bilen med Jonno og Geech [Ian McGeechan]. Då var vi ein del av reisa". "Vi hadde ein fantastisk kveld. Det enda litt på måndag. Det er den eigentlege siden av turneringa". Folk lurer på kvifor Wonderwall vart ein så stor song for oss. Me var på baren den kvelden, og det kom så enkelt. Me valde ikkje å spela det. Me spelte det ikkje på omklædningsrommet. Rugby-turneringar handlar berre om å synge, men det kom så enkelt, og me sang det alle. 'Eg trur ikkje at nokon føler det eg gjer, om deg no...'" DH: "Vi skulle ynskt at du hadde valt ein annan song, fordi det kostar oss ei formue i rettar å bruka den". Media-spel på denne enheten er ikkje støtta Forwards-treneren Telfer var ein mann som var besatt på den turnen. "Det finst to typar rugby-spelare, gutar - ærlege og resten"... "Dette er Everest, gutar. For få får sjansen til å komme til toppen av Everest. De har sjansen i dag". "Dei tenkjer ikkje på oss alle. "Vi kalte Jim for 'farfar', men ikkje i ansiktet hans. Han var ein mild, grå hård mann. Og så dukka han opp til trening og dette utrulege monstret opp". FR: "Det er ein av dei magiske tinga vi gjorde, å få fram Jim og Ian som holdt desse fantastiske tale. Dei har inga egokunst". Det handlar ikkje om dei, og at dei føler at dei er i stand til å oppnå noko. Det handlar om spelarane. Orda til Jim og leksjonen hans er berre gull. DH: "Du kunne høyra Jim prøva, og han myrt og mumla, og så sa han perfekt, og du tenkte: 'Kva er det som er kjend?'" JB: "Vi snakkar om banebrytande opptak for publikum. Eg hadde aldri sett desse føredraget. Ingen av framspørtarane hadde høyrt det. Dei var skrudd saman for å sjå det. Ingen av framspørtarane nevnte det. Eg såg det, og eg tenkte: 'Wow!'" Ian McGeechan (IM): "Det er den lykkaste eg nokon gong har sett Jim. Det var han som kom ut av salslistene. Det var fantastisk". JB: "Det var ei magisk filmproduksjon. Du kunne ikkje skrive manuset, det var ikkje pantomime, det var ikkje gjort for kamera". DH: "Eg var berre ein bord borte når eg filma det, men eg trur ikkje dei visste at me var der. Dei var så fokuserte. Eg minner før Everest. "Jim er ute på ein"... Han grumla, han mumla, og gjorde repetisjonane i sinnet sitt. Eg tenkte: 'Ikke skit opp med denne zoomen.'" Tre timar før den andre testen, med Lions 80 minuttar unna ei historisk seier i serien, sette McGeechan spelarane sine ned i teamet. Talet hans ville vera av ein annan tone enn det til Telfer, men effekten var like viktig: "På den plassen er det til tider mellom dykk to, det er berre eit blikk. Ingen ord, berre eit blikk. Det vil seie alt. Og det største av alt, er at du er spesiell". JB: "Eg blir imponert. Det er ein fantastisk tale". FR: "Eg har eit hjerte i meg. Det er noko sært vakkert med den". JB: "Eg satt der og gråt. Eg vart så redd for å løfte handa mi til ansiktet mitt fordi eg gråt. Fordi han snakka om ting utanfor rommet, som familien din. Eg sa: "Eg mangla så mykje på familien min. Eg såg han ikkje på sju veker. Geech skjøna". DH: "Vi hadde to Churchillian-høyttalere. Nokre år seinare hadde me eit for stort opptrinn med tale i bakgrunnsfilmar. Men det var no ein del av meg som filma, som kunne sjå at håret på nakken auka". Fred sette seg ned og redigerte hundrevis av timar med video, ned til under tre timar. DH: "Dreie av dei som dreiv Home Unions vart sjokkert når dei kom inn og såg skiten". "Vi spelte den siste sekvensen. Då Jerry Guscott slo det vinnande drop-golet i den andre testen, sprang Ray Williams og ropa: 'Ja!' Dei var ok med å sverja etter det". JB: "Når vi hadde reisen, kom Fred og Duncan. Dei vart som vener". FR: "Filmen er to timar og femti minuttar lang. Om dei hadde tapt serien, hadde det likevel vore den same filmen. "Vi visste at vi hadde laga noko ganske magisk. Vi gav ut den som VHS, og det vart ganske raskt den mest suksessrike rugbyvideoen som har funne seg. Du veit aldri korleis verda vil reagera, men vi visste at vi hadde noko spesielt". DH: "I 2005 var eg på ein reklamefilm med Jonno og Brian O'Driscoll. "Jonno byrja å le. 'Denne fyren klarte det.' Brian tok meg i handa, rista henne og sa: 'Mange takk.'" JB: "Alt rundt meg sa at han burde ha kalla det 'Living With John Bentley.' " Eg fekk høyra det frå presse representanten for filmreisa når filmen var samanbeinande, og han sa at eg burde sjå før han kom ut. Så eg gjekk ut i hagen og fortalde kona mi kva eg hadde gjort. "Hun vart så sær. 'Du skulle ha spelet rugby! Kva i helvete gjorde du? Kvifor må du sjå den?' "Ein uke seinare, var eg borte og spelte med Newcastle. Eg ringte heim for å vita korleis borna var. Kona mi sa at ein pakke hadde kome til meg. 'Åh, verkeleg?' 'Ja, det er ein video frå reisa di til Sør-Afrika.' 'Åh, Gud...' 'Vel, eg har sett den, John, og det er berre du som er ein idiot. Som alltid.'" IM: "Kona mi seier at når ho er deprimert, er Living With Lions ein av videoane ho la på. På den tida, var det veitskillet.
Det er kanskje den beste sportsdokumentaren som nokon gong har blitt laga i Storbritannia.