Om du nyleg har ete ein handfull kryddige kyllingvingar i Angola eller kanskje polert av ein lemon "yassa poulet" i Senegal, er det stor sjanse for at kyllingane dine har reist ei viss avstand før dei kom til tallerkenen din. Her er ein kikk på grunnen til den enorme økningen og kva som kan gjerast for å hjelpa til med å feta opp fjerkraksindustrien på kontinentet - i fire poeng: 1) Kvifor er det kyllingar og ikkje kyr? Afrika har ein aukande folkesetnad som er spådd å doblast til 2,5 milliardar i 2050, og med det har ein aukande etterspurnad etter kjøt, spesielt av ein sorte. "Høna er det første kjøttsvalet for dei fleste afrikanarar", seier Kevin Lovell, sjef for Sør-Afrika-fjerdekogforeningen. Han seier at den høge kostnaden for okse- og svinekjøtt og dei religiøse avstraga rundt svinekjøtt i deler av Afrika, kan bidra til å forklare kjensla for kylling. "Kjøtproduksjonen har ikkje fått det kravet som er... driven av økningen i folkesetnaden, men òg av fenomenet bybygging", forklarar Calestous Juma, professor i internasjonal utvikling ved Harvard University. 2) Hungrige fuglar Mange afrikanarar vil vera kjend med "road runner" kyllingen, som ofte kan finnast i bakgården som romsar fritt. Disse fuglane pleier å mate seg sjølv og er kjende for å vera tøffe men velsmakende. Som eit middel til å mate familien eller tenna ei liten inntekt pleier desse fåglar med låge inntekter å gjere jobben. Men dei svake jordbrukssystemane i Afrika gjer at føda ofte må importeres til høge kostar, og hindrar dei i å øke produksjonen av korn. Napoleon Oduro er ein ghanaisk fjerkræ- og eggfarmer som har ein oppdrift med 500 fuglar, nokre timar utanfor Accra. Han fortel meg at den importerte føda han er avhengig av, kostar han 25 dollar per sekken på 50 kg. Og med kvar fugl som et rundt 2,5 kg føde per månad, kan kostnava bli for høg. 3) Å avla ein "superkylling" Det er ikkje berre den høge kostnaden for fôr, men det faktum at dei fleste afrikanske kyllingane treng meir av det enn medfjørdene sine på utvikla marknader. afrikanske bønder har ikkje same tilgang til kjøttkyllingar, fuglar som er avleidd og oppdratt særleg for kjøttforbruk. "Mange byråar som arbeider i Afrika prøver å komme med det dei kallar lokalt tilpassa raser, men det er alltid ein halv svar fordi desse fuglane aldri vil omdanne dyrefôr til mat så effektivt som dei moderne, forbetra vestlege rasene", seier Lovell. Prof. Juma reknar dette til mangel på forskingsfasilitetar, som gjer det vanskelegare å støtta avelingsprogram på kontinentet. Han nevner Kenya, der rundt 80% av fjerkraksproduksjonen er basert på mindre produktive tradisjonelle raser, som eit godt døme på problemet. Det er eit initiativ som blir sett i verk i Etiopia, Nigeria og Tanzania, og som er ein del av det Microsoft-grunnleggaren kallar "det store veiten" på kyllingar, som også inkluderer eit lovnad om å gje 100.000 av fuglane til familiar og samfunn i dei fattigaste nasjonane i verda. Høgt tips frå afrikanske kyllingeldrar: "Eg starta for sju år sidan med 400 kjøttbrukar og 300 lag, men eg skjøna at det var dyrare å halde opp med kjøttbrukar. Å halda opp med mat er òg vanskeleg, hønene mine kan konsumera 300 kg mat om dagen! Men frå verksemda mi sende eg trettje borna mine til skule og kjøpte ein bil. Tips: "Viss du vil byrja smått, start med kjøttbrukar, dei er billigere og om seks veker vil du selge. Og viss du held opp med kjøttbrukar og lag, sørg for at dei vert halde åleine". "Å finna ein marknad er ein utfordring, det finst store internasjonale selskap som oversvømmar marknaden med billege kyllingar og kvaler lokale bønder frå å dyrka. Kostnaden for fôr er høg og av og til bryt røvar inn i kroken mine". Tips:"Du kan selge kyllingar i fire veker, men det er betre å venta i seks veker, kjøtet er betre, kyllinga tyngre". "Mine lokale kyllingar blir regelmessig angrepa av ørn og sjukdomar. Å få behandling er ikkje lett. Dåleg regn gjer det vanskeleg å dyrka fôr. Det er til salg, men dyrt. Men frå mitt yrke har eg sendt to gutane mine på høgskulen og to jenter på vidarskolen". Tips: "For å verna ungarane dine for ørne fargar eg dei himmelblå for å skjule dei". "I 2011 byrja eg med 50.000 kyllinger, og gården min har no vokst til eit selskap som sysselsetter ikkje mindre enn 400 menneske. Vi står overfor mange utfordringar - bankane er ikkje interessert i å låna, og med kredittkrisen har kostna for råvarene til fôret vårt nesten dobla seg". Tips: "Ver beredd på å bruke meir på kyllingar frå eit godt rekna haugbruk, sjølv om grannebedet ditt sel kjønnsbilleg kyllingar". 4) Importdilemma Ein av dei største hindringane for bøndene i Afrika er floden av import frå Brasil, Europa og USA. Dei som arbeider i afrikansk fjerkrakssektor, reknar dette til ein fortrinn for hvitt kjøt i vestlege land. "I Europa vil særleg dei fleste eta brystkjøtt, og dei vil betale mykje meir for brystkjøtt i supermarked enn for mørkt kjøt [vingar, bein og bein] og denne skilnaden gjer det mulig for selskapet å få fortjeneste og selge mørkt kjøt for mindre enn det kostar å produsera det", seier Lovell. "Når det kjem til Sør-Afrika, Ghana, Angola eller andre stader i Afrika, skaper det eit problem fordi lokale bøndene ikkje kan konkurrere". I eit forsøk på å styrkja lokal produksjon, har ulike regjeringar i Afrika, inkludert Botswana, Nigeria, Namibia og Swaziland, prøvd å løysa problemet ved å innføre importrestriksjonar. Botswana, med over tre tiår med sterke importrestriksjonar for kylling, produserer no nok kyllingar til å mate folket sitt. Men det har òg den dyraste frosne kylling i regionen, ifølge nyleg forsking, med kritikarar som krev at regjeringa skal opna opp markedet for konkurranse for å få prisane ned. "Kundene vil seia at det vi produserer her i Ghana er dyrt i samanlikna med importert kylling". Men den ghanaiske bonde kritiserer regjeringa for mangel på intervensjon, og seier at den har mislyktast å investere og støtte sektoren hans i mange år. "Vi er ikkje mot import, vi gråter etter ein politikk som gjer den ghanaiske bonda konkurransedyktig".
Med ein auke etter kylling i Afrika, undersøker Kim Chakanetsa frå BBC Africa kvifor kontinentet ikkje produserer nok fuglar til å mate seg.