Han trudde ut oddsegn på alle stadiar av karrieren sin, og fekk umoglege seigar ved valboksen og overmanninga dei politiske motstandarane sine med ei merkeleg blanding av ondskap og svik. Då han forlét som leiar og fyrsteminister i det skotske nasjonalpartiet, etter å ha tapt folkeavstemninga om uavhengighet i Skottland, er det vanskeleg å tru at vi har sett det siste av Alex Salmond. Han har kome tilbake mange gonger før i løpet av den ekstraordinære 20-åra karrieren sin som leiar av den skotske uavhengighetsrørsla. Og sjølv om han kunngjorde avgjerda si for å gje ein ny generasjon ledar, sa han, var det antydningar om at det ikkje var det siste han hadde gjort. Så kva var det ved den eldfulle, kloke, tidlege økonomen, som aldri virte seg å ha forlatt ord - bortsett frå kanskje når han tenkte på å øydeleggja alt han hadde arbeidd for sidan han var student, som gjorde han til ein så effektiv politisk leiar? Ingen har nokon gong tvilast på hans forpliktelse til den nasjonalistiske saken og den utrolege drivkraft og energien han har viet til det i løpet av den lange karrieren. Men kvar kom det frå? De fleste leitar etter ledskap i den beskjepte oppveksten hans. Det er enno "noe av den kjekke, arbeidarklassiske gutten som kom til St Andrews [universitetet] og har vorte fast beslutten å visa kor mykje klørare han var enn alle andre", sa ein tidlegare Salmond-hjelpar til David Torrance i biografien hans i 2010 om SNP-leiaren Against the Odds. Alexander Elliott Anderson Salmond vaks opp på eit rådslandskap i Linlithgow, ein liten by i det sentrale beltet i Skottland, ein tradisjonell festning for Arbeidarpartiet. I eit intervju med The Independent i 2008 minner Salmond seg gjerne om korleis Hogmanay-feier, som fall på fødselsdagen hans, alltid enda i ein politisk debatt i dei små timane. Resultatet, sa han til The Independent, er "ein vakker sving, ein vakker sving, men eg kan ikkje spara eller putta lenger". Hestløp var ein annan tidleg lidenskap. Salmond er glade i å minne seg om den første innsatsen han gjorde, då han var ni år gamal, då han hadde lagt ein halv krone på Arkle, vinnaren av Cheltenham Gold Cup i 1964, og dei krøma seg rundt på svart-hvite TV-apparatet til familien for å sjå på løpet. Salmond skreiv ein spårepskolumn for The Scotsman og held fram med å nyta flutter. Han siterer alltid bestefaren sin, som fylte han med historier om skotsk historie, som ein kjelde til inspirasjon. Familien budde ei kort gong frå Linlithgow-palasset, fødestaden til Mary Queen of Scots, og det var her at den unge Salmond byrja å læra om den blodige fortida til landet sitt. "Den viktigaste personen i livet mitt var bestefar", sa Salmond for nylig til kringkastaren Derek Bateman. "Han var byens rørleggjare i Linlithgow. Og bestefar var ein lokal historikar. Han var ein nasjonal historikar. Han tok meg rundt i Linlithgow. Han viste meg kvar alle dei store tinga hadde skjedd. Eg fekk Braveheart frå kneet til bestefar min". Salmond minner ofte om tida ein Labour-parti-kampanjerar kom til døra. "Det er ok", sa Labour-mannen, då han fekk vita om Tory-tilkjenninga til frøken Salmond. "Solange ho ikkje stemmer for Scottish Nose Pickers". Salmond blei fødd i New York, og i ein ung alder var han medlem av SNP, og i det siste blei han medlem av SNP. Far hans, som var ven med ein SNP-supporter, var så forargjeven av den vanvittige omtale at han skiftte til den nasjonalistiske sida, og den unge sonen hans følgde etter. Han kom inn i studentpolitikk, men vart stadig meir desillusjonert over forpliktinga til fagforbundet til Labour. "Eg hadde ein brennande kvifte med ei kjærleik frå Hackney som støtta på fagforbundet, og ho sa: 'om du har den kjensla - gå og bli med i den forbanna SNP', og det gjorde eg", sa han til The Guardian i 1991. I følge biografien til David Torrance gjekk Salmond og ein ven til den generelle gjengjeldinga til universitetsgrenen til Federation of Student Nationalists dagen etter, og dei var dei to einaste fullt betalte medlemmane av SNP på campus, og dei vart velkjøpte til president og kasserar. Salmond var "veldig seriøs om politikk" på universitetet, seier Brian Taylor, politisk redaktør for BBC Scotland, og samtida til St Andrews, men han var òg "motivert av misgjerning", noko som framleis er synleg i SNP-leiaren i dag, legg han til. Etter å ha forlate St Andrews, var Salmond arbeidsleken i seks månader. Han skal ha tenkt å bli ein minister i Church of Scotland, og prøvde å få ein jobb i journalistikk med BBC, før han gjekk på statsutdanninga og byrja å arbeide som økonom i Department of Agriculture and Fisheries for Scotland, i Edinburgh. Det var her han møtte og forelsket seg i den fremtidige kona si, Moira. Mykje har blitt skrive om å ha 17 år mellom dei - han var 27 og ho var 44 då dei gifta seg - og det faktum at ho har halde seg utanfor rampelyset. Nokre som har sett Salmond, ser ei tyding i det faktum at paret ikkje har born. Gjort det han endå meir fast beslutta om å la noko vareleg att? Salmond er rask til å avvisa slike ord, og like rask til å rose lojaliteten og gracen til Moira. I det einaste media-intervjuet hennar, for nesten 25 år sidan, sa ho: "Eg gifta meg med Alex, ikkje med politikk. Det er livet hans, og eg er glad for å vera i bakgrunnen". Ho avslørte òg at dei likte å spela Scrabble saman i heimen dei delte i landsbyen Strichen i Aberdeenshire, men dei vart av og til ute i lag fordi Salmond heldt på å endra reglane. Ho er, etter alle vitningar, ei populær figur i partiet og blir tenkt av dei som er nærmest Salmond å vera ein nøkkelfaktor i den politiske oppgangen hans. Ho er ofte kreditert for å ha slått av nokre av dei grove kantane av Salmond og gjeve han eit meir modent syn. Ho lærte han til og med å kjøre kort tid etter at dei var gifta. Salmond var ein forplikta sosialist på dette stadiet og byrja å gjera bølger som ein brennande talsmann på SNP-samkomster. Frustrert av livet i det offentlege tjenestet, klarte han å landa ein prestisjefull rolle som økonom i Royal Bank of Scotland, som spesialiserte seg på olje- og energimarkedar. Dette er eit vanlig tema kvar gong Salmond blir spurt om røtene til nasjonalismen hans - trua hans om at Skottland har det som trengs for å gå alene som " eit land som kan halda hovudet oppe". Men SNP på tidleg 1980-tallet var i ein sorgfull tilstand. I det som følgde var at SNP mista ni av dei elleve parlamentarikarane sine og det såg ut til at det kunne gå mot å døy ut som ein politisk kraft. Salmond hadde knytt stjerna sin til "79-gruppen", ein liten gruppe av venstreorienterte opprørarar som var dedikerte til å omdanne Skottland til ein uavhengig sosialistisk republikk. Dei klarte å få opp neven til den tradisjonelle vingen til partiet, som heldt seg under den moderate, sentristiske leiaren Gordon Wilson. I 1982 blei sju medlemmar av gruppen, inkludert Salmond, utvisne frå partiet etter at dei hadde gjort eit for mykje reklame-stunt og gjort omstridde forsøk på å knyta band til dei som støtta til Arbeidarpartiet. Konferansane hennar fekk fram ein særskild blanding av rasande sosialistar i skinnjakker, menn i kiltar med brei sverd som drømte om William Wallace og tidlegare konservative. "Fordi vi ikkje var forankra i ein politisk base, var vi sårbare for å bli kalla alle slags latterlege namn; Tories og Trots på same tid. Han var ein av dei som var i gang med å opprette den nordamerikanske demokratiske partiet, SNP, som hadde som oppgåve å få ein særskild, venstresidend politisk identitet. Det neste året tok han hovudskrifta over heile verda ved å avbryta budsjetttale til den konservative kansleren Nigel Lawson. "Det eg sa, sjølv om dei sløkkte mikrofonen min, var 'Poll tax for the poor, tax cuts for the rich, nothing for the National Health Service - an obscenity!' Det var mitt lille tal", minnt Salmond seg tidlegare i år i eit intervju med Derek Bateman. Han kom fram til eit syn som snart skulle bli svært vanleg for han - ein medieskrum som tigga om ein lydbit til kveldsnyhetane. "Eg gjekk frå å ikkje vere nokon og til å bli kjend", minnt han seg tiår seinare, og likte framleis det øyeblikket. "Det var eit svært kloke gjerning, men det var Alex Salmond", seier Murray Ritchie, tidlegare skotsk politisk redaktør for The Herald. "Han var ein opportunist med stor talent". Det neste målet hans var partileiarskapet, og i 1990 fekk han det, etter ein splittande kamp med den einaste andre partistandalen, Margaret Ewing, som var i topppartiet. I eit tidleg kupp overtala han golfvenn Sean Connery til å starra i ein politisk kringkasting - den økonomiske støtten hans til partiet hadde etter sigt nesten kostet James Bond ridderskap. Han byrja å framheva den økonomiske saken for sjølvstende meir høgt, og skifta oppfatning av partiet som ein gjeng av smale "lite Skottland"-nasjonalistar. Han avslørte nyleg at han er forfølgd av Michael Foot sin forgjengelege nedlegg av David Steel, at han "gikk frå ein liten undring til ein eldre statsmann utan å ha vore i mellom". Han tok beslutningen om å veksa til ein meir statsmannslik person, nokon som kunne leia eit land, ikkje berre ein pressgruppe. Mange av dei tungvektane som kunne ha vore ein trussel mot hans overherredøme i Skottland, som Gordon Brown, Charles Kennedy eller Alistair Darling, valde å laga karrieren sin i London, og etterlét Salmond å dominera. Han heldt fast på forpliktinga til det fullt uavhengige Skottland, men samla styrkane med den skotske ledaren for Arbeiderpartiet, Donald Dewar, og den skotske ledaren for Lib Dem, Jim Wallace, for å kampanje for avviking i den skotske folkeavstemninga i 1997. Dei vart enda meir rasande då det kom melding om at Salmond hadde teke imot ein invitasjon til te med prins Charles. Mannen frå SNP fortalde ideane sine om ein "slimmer monarki" til arvingen til trona. Mens Salmond kanskje trudde han spelte det lange spelet, såg det ut til den vaksande hæren hans av interne kritikarar som om han var i samhold med fiendane til Skottland, og "gradualist" filosofien hans var berre ein høfleg måte å seia at han hadde selt ut. Og det var eit anna problem. Han var ein av dei største politikarane i Skottland, og han var ein av dei største politikarane i den britiske regjeringa. Han var ein av dei største politikarane i Skottland. Han var ein av dei største politikarane i Skottland. "Fritt til '93" hadde ein gong vore slagordet til SNP. No snakka Salmond om 2007. Nokre nasjonalistar trudde at den nyleg pragmatiske leiaren deira hadde vore glad for å nøy seg med mykje mindre. I 2000 kom Salmond i strid med ein av dei mest høge kritikarane hans om finansene til partiet og så - til overrasking for dei fleste observatørar, for dei var SNP Alex Salmond - gjekk han av som leiar. Han sa til mediene at han var "knåkered", og forlét setet sitt i det skotske parlamentet for å konsentrera seg om livet som medlem av Westminster-parlamentet. Han varte i eksil i berre fire år - under den tida John Swinney leidde partiet - før folkleiarane bad han om å koma tilbake. "Eg hadde ikkje venta meg å gjera jobben igjen, uansett kva tid og omstende endra seg", sa han på ein pressekonferanse med Nicola Sturgeon, representanten han hadde valt, ved sida hans. "Eg startar ikkje berre med å kampanje for å bli SNP-leiar", sa han til journalistane. "Eg løyser kandidaten min til å bli førsteminister i Skottland". Den gamle hovudskjermen var framleis der - men det var store tvil om om han nokon gong kunne vinna majoriteten han trengde for å sikre seg ein folkeavstemming i eit skotsk politisk system som var særleg utformet for å hindre einpartistyrde. Om Labour vart sjokkert over å tape til nasjonalistane med ein einaste seter i 2007, og innleier ein minoritetsregjering i SNP i Holyrood med Salmond som statsminister, var det ingenting i samanlikna med det som kom. Med ein 15-punktsforspring i nokre meningsmålingar, var det Labour som skulle tape i 2011 i den skotske valet - og det var nettopp det dei gjorde. Alex Salmond gjorde historie ved å bli førsteminister i ei flertalsherregjering i Skottland, og etter all tiår med frustrasjon, falske startar og kamp, var det no eit folkeavstemning. Det einaste problemet, hevda ekspertane, var at Salmond, som alltid har vore den kloke strategen, ikkje ville ha ein. I det minste ikkje no, med det globale finanssystemet i kollaps og alle vonar om å signera opp til euroen, og bli den neste "keltiske tigeren", som hadde forsvunne i avløpet. Då dei to mennene til slutt sette seg ned for å hamra ut ei avtale om folkeavstemninga, trudde mange Westminster-utdannarar at Cameron hadde overtala Salmond ved å nekta å tillata ein tredje spørsmål på velgesaukestykket. Cameron var trygg på at SNP ikkje kunne vinna i ein rett ja/nei-kamp, og avviste derfor kravet til Salmond om ein tredje "devo max" - meir makt for det skotske parlamentet i staden for full uavhengighet - som skulle leggjast til i velgesaukestykket. "Han [Salmond] kan vel bli tvungen til å halda ein folkeavstemning, sjølv om han veit at han vil tape. Den største politiske trollmannen i nyare tider vil ha gått tom for triks", skreiv kommentator Steve Richards i The Independent. I hendinga kom Salmond langt nærare å vinna folkeavstemninga enn nokon trudde det var mogleg då han vart kunngjort. Salmond kalla folkeavstemninga ein einastegangsmøte for det skotske folket. Han skal snart fylla 60 år og får kanskje ikkje ein annan sjanse til det. Det, tilsløypte han, var ein grunn til at han hadde valt å gå av som SNP-leiar. Men med karakteristisk trakassering sa han at Skotland "kan framstå som den eigentlege vinnaren" og tilsløypte at arven hans var dei titusener av "energiske aktivistar" som hadde vorte trekt inn i politikken gjennom ja-kampanjen, "som eg forutsi vil nekta å gå bøye tilbake i den politiske skyggen". Han kan ha forlate scenen, men han sa til journalistane at han ville "fortsette å bidra" og at dromen om skotsk sjølvstende "aldri skal døy".
Han er mannen som førte ei gjeng politisk ulikhet til grensa av å oppnå drømmen om eit uavhengig Skotland.