Ron Jones frå Newport, som vil markera Holocaust-minnedagen fredag med ein gudstjeneste i katedralen i byen, seier at blant alle dei forferdelege minnene, vil det òg vera nokre som får han til å le. Han vart fanga i 1943 i strid i Midtøsten, og etter ni månader i Italia vart han overført til tvangsarbeidet E715, som er ein del av Auschwitz-komplekset. Der tilbrakte han 12 timar om dagen, seks dagar i uken, og arbeidde med farleg kjemikalie i IG Farben-verksemda, men på søndagar fekk dei lov til å spela fotball. "Eg trur tyskarane trudde at det å la oss spela fotball var ein rask og enkel måte å halda oss stille på", sa han. "Røde Kors ville gje oss matpakker, og då dei høyrde om fotbalen vår, lykta dei å få oss striper for fire lag: England, Wales, Skottland og Irland. Eg var alltid målvakten i Wales. "Det heldt oss sunne, det var litt av normalitet, men det høyrer feil ut å seia at eg har gode minner om å spela fotball, med tanke på kva som skjedde rett over hegnet". Han seier at fotball har spelt ei viktig rolle i å halda fram med å halda seg og mange av hans medfangar oppe, då dei vart tvinga til ein av dei lange marsjene vestover frå krigsleirer i det siste steget av krigen. E715 var liggjande nær Auschwitz III, Monowitz, som hovudsakleg hadde polske motstandskjemper, politiske dissidentar, homofile og nokre fange sovjetiske troppar. Sjølv om dette ikkje offisielt var ein dødsleiar, sa Mr Jones at det ikkje tok lang tid før han skjøna at fangarne i Monowitz ikkje var i tryggleik. "I natt kunne du høyra skudd frå Monowitz", sa han. "Ikke skudd som du hadde når du kjempte, men med vilje, regelmessig kvart sekund; som om dei hadde eit system i gang. "Vi visste ikkje kven dei var eller kvifor dei var drepne, og vi kunne ikkje unngå å vera redde for at vi skulle bli neste". Men då dei britiske krigsforsvarane fekk lov til å spela fotball, blei dei leia til feltet ved Auschwitz II, i Birkenau, der drapet var på ein heilt meir industriell måte. "Den første søndagen vi gjekk på lekplassen, såg vi desse menneska - vel, det var gåande skjelett - som gropa grøver", sa han. "Vi spurde: 'Kven er desse stakkarane?' og dei tyske vaktarane ropa 'jødar', jødar, som om det hadde vore ein dum spurning. "Vi kunne berre leika om sommaren, for alt var dekket av snø om vinteren. "Fantasien fylte stort sett i gapene for deg, men vi skulle halda fram med å spela fotball. "Å skora eit mål, laga ein save eller kringa om ein offside var den einaste måten du kunne stoppe deg sjølv frå å bryte opp". Mr Jones seier at han har brukt mykje tid sidan krigen på å lurja på kor mykje dei tyske vakta hans hadde visst og bryr seg om det som skjedde inne i Birkenau. "Du må minnast at vakta våre ikkje var SS som i Birkenau; dei var rekrutterte squaddies som oss", sa han. "Dusinar av dei kom og vitja fotbalkampene våre og hadde eit skratt med oss, og om du fekk dei på seg sjølve, kunne du vita at dei var vanlege, anstendige gutar. "Men om du spurde dei om Birkenau, vart dei sint og redde. 'Vi trengde ikkje å vita', 'dei visste ikkje', 'det var ingenting', og sjølv om det var, så var det ikkje skuld deira, dei var ikkje SS". "Eg hadde mareritt om Auschwitz i årevis etter krigen, men eg slår til at mine var ingenting i samanlikna med det dei tyske må ha gått gjennom. "No vil nokre seia at dei fortjente det, men det er mest sannsynleg at dei ikkje kunne ha gjort meir for det enn vi kunne". Då den røde arméen nærma seg, 21. januar 1945, brast tyske vakter inn i hytte til Mr Jones midt i natta, og baud han å fara med det han kunne ha med seg. Sovjetane frigjorde Auschwitz den 27. januar 1945, og stadfeste for første gong historiene om massemord under Holocaust, som allierte fram til då hadde avskye som for ekstreme til å vera moglege. Men då russarane kom, var Mr. Jones lenge borte; som ein del av dødsmarsjen vestover, som drap mellom 3000 og 8000 allierte krigsfolk. "Vi var på vegen i 17 veker, og Gud veit kor mange hundre mil vi drog, gjennom Polen, Tjekkoslovakia, Tyskland og Østerrike". "Eg var 13 stone (82 kg) då eg vart fanga, og då eg vart frigjort av amerikanarar i april 1945, veidde dei meg, og eg var sju stone". Mr Jones ser seg som ein av dei heldige. "Eg var svært heldig. Eg kom heim til ei god kone, som hjelpte meg å komme meg over det. Men mange tok aldri heilt tilbake", sa han. "Eg trur eg er den siste no. Det var ein annan av fotballarane som eg fekk julekort frå, men det var ingenting i år. Så, 94 år gamal, trur eg er det på tide å fortelje historia før det er for sent.
Ein 94-åring som overlevde ein krigsfangeleire leir like ved Auschwitz-Birkenau utrota leiren, trur at ein fotball-league som vaktene tillét dei opprette, kan ha hjelpt til med å redde livet hans.