Den overraskande avgjerda til venstrepartiet Syriza-regjeringa om å kalla til den avstemninga gjorde at han ikkje kunne halda løyseplanen med ministrane i euro-sone. Grekarane har svært lite tid til å forberede seg på ein folkeavstemming som kan avgjera framtida deira i euroen. Kva er poenget med folkeavstemninga? Regjeringa seier at vilkårene for EU-IMF-løyseplanen er uakseptabel, men at dei ikkje kan avvisast utan at det greske folket får røysta. Dette er ein så viktig sak for framtida til Hellas at "vi bestemte oss for å venda oss til borgarane, for å forklare vår negative holdning til det [bistingsprogrammet], men å gje dei høve til å velja", sa finansminister Yanis Varoufakis. I eit brev til leiarane i euroområdet, som Financial Times leckte ut, sa statsminister Alexis Tsipras at det å halda ein folkeavstemming "er ein suveren demokratisk rett for det greske folket, som er nødvendig for å sikre eigarskap til det finansielle bistandsprogrammet som til slutt vil bli avtala med institusjonane". Han sa til det greske folket at låntagarane hadde gripe til "utpressing" for å pålegge meir åtstramming. Etter fem år med nedgang i økonomien og nedgang i velferda, føler mange vanlige grekar seg bitter fordi dei har lidd mens den europeiske forretnings-eliten raskt kom seg opp av finanskrisen. Det er meir enn demokrati som står på spel - ein avstemning for å avvisa redningsprogrammet kan utløse ein "Grexit", ein gresk utgang frå euroen. Ein nei-stemning ville formelt ha avskrege euroen frå lånarane, og den greske regjeringa kunne ha vore tvungen til å utgje IOU eller ein "ny drachma" -valuta for å unngå ein bankkollaps. Språket er ganske teknisk, og mange grekar kan streva med å forstå det: "Skal den foreslåtte avtalen, som vart framleidd av Kommisjonen, Den europeiske sentralbanken og Den internasjonale pengefondet i Eurogruppen 25.06.2015 og består av to delar, som utgjer det same forslaget? "Det første dokumentet heiter "Reformer for å fullføra det gjeldende programmet og vidare" og den andre "Første gjeldsbærekraftsanalysen". I tillegg til spørsmålet er det to boksar: "Ikke godkjent/Nei; Godkjørt/Ja". Det er en del usikkerheit kring folkeavstemninga. Politiske motstandarar av Tsipras seier at han ikkje har sagt til den greske offentligheten nøyaktig kva långiarane ville foreslå, og kva han i særdeleshet avviste. Det er ikkje ulege at dei tordige forhandlingane mellom Hellas og långiarane kan setjast opp att dei neste dagane. Og den gjeldande hjelpen går ut på tisdag - den dagen Hellas skal betale tilbake 1,6 milliarder euro til Den internasjonale pengefonden. Hellas er på grensa til å gå i konkurs, og om det skjer, kan hendingane utviklast dramatisk før 5. juli. Kven vil ha ein nei-stemmingsstemme i folkeavstemninga? Syriza, den nasjonalistiske uavhengige grekarpartiet, og den høgre-gulddammen Golden Dawn seier "Nei" til vilkårene for hjelpen. Opposisjonspartiene protesterar mot å halda ein folkeavstemming, og dei som støttar dei, vil sannsynlegvis stemme ja eller avstå. Dei største opposisjonspartiane er Ny demokrati (sentralt-høyre), To Potami (sentralt-høyre) og Pasok (sentralt-venstre). Kva var reaksjonen frå lånarane? Anger. Finansministrane i euro-sone hadde vore i ferd med å gjera siste samtale den 27. juni for å hamra ut ei avtale om reformer. Avtale ville innebera at Grekland skulle sleppa ut den siste utbetalinga av redningslånet på 7,2 milliarder euro som dei desperat treng. Men Tsipras trekte ut delegatane sine frå samtalene kvelden før og kunngjorde folkeavstemninga. I eit uvanleg skritt publiserte Kommisjonen seinare dei detaljerte reforma som ho ville forhandle med Hellas. Men Kommisjonen klagde at "varken denne siste utgåva av dokumentet eller ein skiveform for ein allmenning kunne fullgjøres formelt og førleggjast Eurogruppa på grunn av den ensidige avgjøringa til greske myndighetane om å avstå frå prosessen". "Å spille ut ein demokrati mot 18 andre er ikkje ein holdning som passar den store greske nasjonen", sa han. IMF-sjefen Christine Lagarde sa at ein referendum ville gjere "forslag og arrangementar som ikkje lenger er gyldige". Forslag frå lånarane - nøkkelpunkta Kilde: Dokument frå EU-kommisjonen, 26 juni 15 (pdf) Kvifor kunne ikkje Hellas få ei utlenging av hjelpen? Det er en stor kløft mellom det lånarane vil ha og den greske regjeringa si agenda. Syriza - ein grassrotskoalisjon av venstrester - vann val i januar med lovnad om å ende på åtstramming. Prisen for den massive 240 milliardar-bjartingsutgaven til Hellas, som byrja i 2010, var åtstramming. Men lånarane seier at Hellas må gå med på å utvide omfanget av omsettingsavgiften sin (moms) - for å øke inntektane - og drastisk redusere mengda som har rett til førtidspensjon. Pensjonssystemet er uholdbart, meiner dei. Dette er dei største problemane, men lånarane vil òg ha mykje meir handsaming mot korrupsjon og skatteunndring. Lånarane er ikkje overbeviste om skatteløpet til Syriza. Dei mistenker òg at Syriza ikkje er viljuge til å reformera grunne arbeidspraksis.
Dei greske bankane, som har svært få pengar, skal stenge i ei uke, fram til etter ein viktig folkeavstemming den 5. juli om utløysingsvilkårene.