Tusenvis av andre hadde offisiell gjeststatus og fekk eit litt nærare blikk frå rommet. Ei fantastisk morgonoppstigning for det yngste av NASAs romfly då det byrja sitt siste oppdrag - leveringa av det $ 2 milliard store Alpha Magnetic Spectrometer (AMS) -instrumentet til den internasjonale romstasjonen. Det vil likevel vera ein gruppe britiske ingeniørar som måndags oppstopp var eit bitre-sødt øyeblikk for. Dette er folk som hadde fått avlat teknologien frå AMS året før oppstoppinga. For dei som ikkje kjenner til denne historien, la meg ta ein titt tilbake og sjå på hendingane. Dei har potensielt fascinerande konsekvensar for reise i det fjerne rommet. AMS er eit av dei dyraste vitskapsarbeidane som nokon gong har blitt gjort i rommet - kanskje det dyraste. Det tok ei gruppe på rundt 600 forskarar frå 16 land i alt 17 år å forberede flyget. Det lovar nokre dramatiske nye innblikk i opprinninga og samansetnaden til universet. AMS vil gjera dette ved å studere stormen av høge-energiske partiklar (kosmiske strålar) som blir kasta mot jorda frå dei djupaste delane av universet. Storbritannia involverte seg aldri i AMS på eit programnivå, forhåpentlegvis fordi det var eit romstasjonsprojekt (og Storbritannia engasjerer seg ikkje i menneskelege romfart), men eit britisk selskap blei kontraktert for å byggja den viktige magneten. Scientific Magnetics (tidlegare Space Cryomagnetics) i Culham, Oxfordshire, brukte 12 år på å utvikle denne superkjølde beista, og det var - slik som prosjektleiarane på AMS sa til meg - eit fantastisk verket. Det var utruleg kraftfullt og det sende all magnetfeltet innover, som ein inneslutta ballong. Frå utsidan såg magneten ut som ein inert ølkunny. Dette var verkeleg viktig fordi, viss du plasserer ein slik apparat på ein romferge eller ein romstasjon, og det ikkje har vorte utformet nøye, vil det begynne å samverka med omverdenen - til og med prøve å orientera seg sjølv med magnetfeltet til jorda. Men for å oppsummere, den britiske magneten hadde ein kulmekanisme av supervæske-helium som tyder at det aldri blir til noko som har kort levetid. Og då rommet blei utvidet til 2020, bestemte prosjektleiarane for å fjerne magneten i Storbritannia og byte han ut med ein mindre kraftig, men langt lengre levetid, kinesisk magnet. Den britiske magneten er for tida sitjande på lager ved European Organization for Nuclear Research (Cern) der AMS vart samla og testa, og det er stor interesse for å sjå teknologien bli brukt til andre formål. Det første av desse er astronautbeskyttelse. Ideen om å bruka eit kraftig magnetfelt for å gjera denne jobben er under gransking, og Roberto Battiston, som er nest-direktforskaren på AMS, fortalde: "Vi held fram med å arbeide for å forstå korleis denne teknologien kan brukast til å skjerma astronautar i framtida når dei er under lang eksponering, til dømes på ei månebas eller på ein reise til Mars, fordi dette er langt den mest avanserte superledende magnet-designen som nokon gong har blitt bygd og fullført for eit rommisjon. "Den europeiske romfartsbyråen bad meg om å leggja fram eit forslag til ein gjennomførbarhetsstudie, og [Scientific Magnetics] er ein del av det. "Vi ville designa magneten på ein annan måte enn AMS. AMS var utformad for å ha eit veldig sterkt magnetfelt inne i eit indre bore. Ved å endre spolar og straumer, kan vi designa eit magnetfelt som er avgrensa i ein ytre ring rundt eit indre bore som er magnetfelt-fri. I dette indre modulen vil vera den beboelege delen for astronautane - der dei vil bu. Vi snakkar om noko som har ein diameter på rundt fem til seks meter og ei lengd på ti meter - omgitt av eit magnetfelt som er sterkt nok til å bøye bort kosmiske strålar frå det djupe rommet". Det finst enorme praktisk problem å løysa. Professor Battiston er oppmuntret av forskinga. Han seier at det burde vera mogleg å begrensa stråleeksponering på Mars-flyg på noko liknande det som astronautar opplever i dag under ein seks-månedars opphald på romstasjonen. Den andre store romtilføringa som britisk magnetteknologi kan vera nyttig for er i plasmarokettane som ein dag kan drive alle romfartøy. Sjølv om dei ikkje gir det første store sparket du får frå kjemisk forbrenning, betyr den høge effektiviteten at dei kan gå på å trykke i lengre periodar, og oppnå langt større akselerasjon per kilo brensel som vert forbrent. Forsvararar for plasma-rakettar seier at dei kan dramatisk skjera reisetiden til Mars frå månader til veker. Scientific Magnetics har allereie produsert ein superledende magnet for ein testbedd på Ad Astra i Texas, selskapet som er i forkant av denne framdriftteknologien. Steve Harrison frå Scientific Magnetics sa til meg: "Disse raketane brukar radiofrequens oppvarming for å generere plasma, og magnetane inniheldur plasma på same måte som dei gjer i ein tokumak-fusionsreaktor. Magnetane er konstruerte slik at dei dannar ein slags nozzle bakover; og fordi plasmaet utvider seg og er oversonisk, flyr det ut og gir deg ein drivkraft. For systemet Ad Astra har testet i to år, har me designe og bygd det superledende magnetet". Slike hindrar som magnetskjold hindrar også omgående innføring av framdriftstilføringa, særleg om framdriftsmagnetane inneholder kryogene væsker, men begge konseptene er absolutt verdt å sjå fram til i framtida.
Det er tenkt at ein halv millionar menneske flyr på vegane og strendane utenfor Kennedy Space Center for å sjå den siste lanseringen av Endeavour.