Dette er to av spørsmålene som vert diskutert på ei ny utstilling i National Library of Wales, Aberystwyth. Frå gamle brytonske krigsherrar til mytiske ridderlege kongar med eit hovd overalt frå Wales til Glastonbury eller så langt norde som Skottland - det er vanskeleg å skilja mellom myt, legende og fakta. "Sømen om Arthur er at han var - ja, i sanning, etter nokre 'er' - den du vil at han skal vera", sa ap Huw. "Det finst nokre tidlege bevis som tyder på at det var ein Arthur på 400- eller 500-talet. "Selv om han med all sannsyn var svært langt borte frå dei romantiske skildringane av (forfattarane) Thomas Malory og Alfred, Lord Tennyson". Men kor velsk han kunne ha vore, er ein "mytpunkt", la ap Huw til. Før saksonane dreiv det brytonske folket (keltiske brittane) vest og nord, var det ingen anerkjend enhet av eit uavhengig Wales, og det gjorde det vanskeleg å fastslå nasjonaliteten hans. Utstillinga samlar alle dei avgjørende tekstane som har gjeve oss ei inntrykk av Arthur i over eit årtusen. Ein ung brytonisk helt som heitte Gwawrddur blir skildra som ein som kjempte tapper mot saksonane "slik han ikkje var Arthur". "Det er mogleg å konkludere (av dette) at legenden om Arthur som ein frykteleg krigsherre var allereie godt etablert på 600-talet", la Dr ap Huw til. Men mannen som trekte alle trådar saman og introduserte Arthurs kone Guinevere, sverdet Excalibur og riddarane ved Runde bordet var Geoffrey av Monmouth. Dr ap Huw skildrar forfattaren frå det 12. århundret som "den mest innverkande forfattaren i Wales-historia". "Glem Dylan Thomas, det Geoffrey skreiv hadde ei langt djupare innverknad på verdsforteninga og oppfatninga av Arthur som ein walisisk helt", sa han. "Skriv på latin, spreidde ideane hans seg raskt over heile Europa, og gjennom Chretien De Troyes, vart han fødd inn i dei fransk-normannske ideala om ridderleg kongedøme". Geoffrey hevda at kjelda hans var eit gammalt walisisk manuskript som då var tapt, aldri funne. Les kva du vil, men det som sikkert er sant å seia er at det er i det vesentlege framleis Geoffrey sin versjon av kong Arthur som vi blir undervist i som barn, heilt fram til i dag". Det vert då omtalt til Arthurs slott Camelot og andre karakterar som trollmannen Merlin i den svarte boka Carmarthen frå 1300-talet. Der vert han skildra som "ein krigsveteran som har mist viten i kamp i Skottland, og har utvikla gåva til å kunne snakke med dyr". Men det var ikkje før på 1500-talet at "Arthur-manien" nådde høgda sin etter at William Caxton publiserte Thomas Malorys Le Morte d'Arthur. Medan Geoffrey av Monmouth sette Camelot i den tidlegare romerske festninga Caerleon, nær Newport, forankra Malory det som ein grundig engelsk saga. I 1534 hadde Polydore Vergil i Anglica Historia avdekka mykje av arbeidet til Geoffrey av Monmouth, og kasta tvil om eksistensen av ein historisk Arthur. "Virgil sin forklaring vart ikkje fullt akseptert. John Prise - ein advokat for Thomas Cromwell - publiserte ein motstrid til forsvar for Arthur, men då var den historiografiske interessen i Arthur allereie dreiv. "Dette tyder ikkje at vi hadde gløymt han heilt. Faerie Queene av Edmund Spencer trekkte sterkt på arthurisk tradisjon, og då den blei framstilt dronning Elizabeth I i 1590, var ho så glad at ho gav han ein pensjon på 50 pund i året for livet", sa dr ap Huw. "Men då hadde Arthur vorte ein Britannia- eller Gloriana-type figur for ei nasjon. "Den historiske Arthur var død... men det er nokre som seier at han aldri døydde, og ventar berre på å vakna igjen når landet hans treng han".
Kven var kong Arthur og kor velsk var han?