இந்தியாவில் மதம் என்பதும், ஆன்மிகம் என்பதும் ஞானிகளின் சிந்தனை தொகுப்பிலேயே உருவானதாகும். அந்த சிந்தனையானது ஆழ்ந்து அகன்று சென்று அனுபவமாக வெளிபட்டதனால் பிரபஞ்சத்தின் தோற்றம், ஒழுக்கம் உயிர்களின் பிறப்பு மற்றும் இறப்பு போன்றவைகளை தற்கால விஞ்ஞானிகள் வியக்கும்படி அவர்களால் கொடுக்க முடிந்தது. இந்திய சிந்தனைகள் பெருவாரியாக இரண்டு விதத்திலேயே அமைந்திருப்பதை நாம் காணலாம். ஒன்று நமக்குள் நாம் என்ற உணர்ச்சிக்கு நிலைகலனாக எதோ ஒன்று இருக்கிறது அது எதோ ஒன்று மாற்றம் என்பதை அடையாமல் இருக்கிறது என்பதாகும். மற்றொன்று புறத்திலுள்ள அதாவது நமக்கு வெளியே உள்ள அனைத்தும் மாறிக்கொண்டே இருக்கிறது என்ற அனுபவமாகும். இந்த இரண்டுவித கருத்தில் எது சரி? எது தவறு? என்பதில் தான் இந்திய சிந்தனையின் போக்கு அமைகிறது.