கடினம்தான். ஆனால் கஷ்டப்படாமல் கிடைப்பது எதுவும் நிலைப்பதில்லை. இஷ்டப்பட்டு கஷ்டப்பட்டால் நஷ்டமடையாமல் இருக்கலாம் என்பதே உண்மை. தர்ம வழியில் நடக்கும்போது பல தடைகளும் சங்கடங்களும் வரும் என்பது நிஜம்தான். அதனால்தான் தர்மசங்கடம் என்ற வார்த்தை வழக்கத்தில் இருக்கிறது. அதர்மசங்கடம் என்று சொல்வதில்லை. காரணம் அதர்மமான வழியில், அதாவது எப்படி வேண்டுமானாலும் நடந்து கொள்ளலாம் என்று வாழ்பவர்களுக்கு சங்கடமோ, தடையோ உண்டாவதில்லை. அதேநேரத்தில் தர்மசங்கடத்தை சமாளித்து மீண்டு வருபவருக்கு நிரந்தரமான வெற்றி நிச்சயமாகக் கிடைக்கும். அதர்மமான வழியில் நடப்பவர்களுக்கு சங்கடங்கள் இல்லை என்ற போதிலும் நிரந்தரமான வெற்றி கிடைப்பதில்லை. இதையே இராமாயணமும், மகாபாரதமும் நமக்கு உணர்த்துகின்றன. இன்னொரு அனுபவ பூர்வமான உண்மை யாதெனில் எளிதாகக் கிடைக்கின்ற எதுவும் மனதிற்கு அத்தனை மகிழ்ச்சியைத் தருவதில்லை.