Компьютерлік архитектураны өнер мен ғылымның ортақ нүктесі деп те атайды, өйткені ол ең кішкентай және ең табысты мақсатқа жетуді көздейді, сонымен қатар шығынды да ескереді. Компьютерлік архитектура - компьютерлік бөлшектердің ішкі құрылымы мен олардың арасындағы байланыс байланыстарымен байланысты. 1937 жылы Howard-Aiken MARK-I i, алғашқы автоматты есептеу машинасы, ал 1943 жылы J. P. деген. Эркерт ENIAC (ағылшынша: Electronic Numerical Integrator and Calculator) деген алғашқы функционалдық компьютерді жасады. 1971 жылы Intel компаниясы 4004 деп аталатын төрт битті микропроцессорды, 1972 жылы сегіз битті 8008 процессорын, ал 1974 жылы 8080 процессорын шығарды. 8080 процессоры Intel компаниясының алғашқы жалпы мақсаттағы микропроцессоры болды. Микроөңдеушілердің ең басты артықшылығы - бағдарламалау мүмкіндігі. Себебі, бұл процессор арқылы әртүрлі операцияларды жасауға мүмкіндік береді. (Мысалы, бір күні математикалық процессор арқылы, келесі күні алфавиттік сөздерді өңдеу). 8080 - бұл үй компьютерлерінде де қолданылған алғашқы процессор. 1979 жылы IBM PC Intel® 8088 процессорын қолдана бастады. 8088-ден кейін 80286, 80386, 80486, Pentium, Pentium II, Pentium III, Pentium IV серияларымен қолданылуы жалғасты. Қазіргі микропроцессорлар 8088-ден әлдеқайда жылдам. Бүгінгі компьютерлердің архитектурасының моделі ENIAC-те жұмыс істеген Джон фон Нейманмен дамыған және фон Нейманның моделі компьютер жүйесін логикалық тұрғыдан толық сипаттайды. Компьютерлік жүйе мемура, деректер жолы, кіріс, шығыс және орталық процессордан тұрады деп ойланды. Von Neumann архитектурасы бар компьютерлерде орындалатын қадамдар: бағдарламалық есептеуіш көрсеткен мекен-жайдан команданы келтіріңіз, бағдарламалық есептеуіш 1 көбейтіледі, басқарушы блок енгізілген кодтың командасын шешеді және қайтадан бірінші қадамға оралады. Компьютерлік архитектураны жобалау екі тәсілге бағытталған. Олардың бірі - біз жоғарыда айтып өткен фон Ньюман сәулетшісі, ал екіншісі - Гарвард сәулетшісі. Гарвард архитектурасындағы компьютерлік жүйелерде деректер мен командалар бөлек жадыда сақталады. Командамен бірге, деректер әртүрлі байланыс жолдарын қолдана отырып, тиісті жадынан алынып, процессорға жеткізілуі мүмкін. Келесі команданы командалық жадынан алуға болады, ал келтірілген команда өңделеді және қажетті деректері деректер жадынан алынады. Бұл жылдамдықты арттыратын фактор.
von Neumann моделінде компьютерлік жүйе неден тұрады деп есептелген?
мемура, деректер жолы, кіріс, шығыс және орталық процессордан