Гүлиабани немесе Гүл-и беябани, оның түпнұсқа тілінде айтылған аты, бұл қиялға салынған жәндік, ол жолаушылар мен жолаушыларды жойып, жойып жібереді. Кейіннен Анадолу мәдениеті бойынша, ол ахубабаимен бірге аталып, адам жейтін деп саналатын, үлкен, ұзын сакал және асабалы алып ретінде елестетілді. Кейбір түркі халықтарының дәстүрлі демонологиялық көзқарастары бойынша, ол әрқашан әйел кейпіне кіреді деп сенетін мифологиялық тұлға. 'Гулибани' және 'Алейбани' түрінде де кездеседі. Оның аты "Гулябань" дегенді білдіреді, ол қараңғы уақытта шөл дала мен зираттарда жүгірген адамның көзіне тірідей көрінетін қорқынышты жан. Оның денесі жүнмен қапталған, үлкен, иісі бар, аяқтары керісінше. Ол күндіз қабірге кіреді. Ал түнде жылап шығады. Ол атпен жүруге, ат құйрығын тоқуға, балаларды жақсы көреді. Ойыннан шығарып, оларды күлдіруге тырысады. Ол бір мезгілде шөлдер мен қираған жерлердің иесі болды. Ол жолшыбайларды жолдан тайдырып, құртатын. Этномәдени дәстүрде ол кейде "Аль рухы", "Аль анасы" және "Аль әйел" деп саналады. Бұл пікір олардың ұқсастығынан немесе бір-біріне жақын болуынан туындайды. Памир қырғыздарының мифологиялық мәтіндері мен аңыздарында бұл жынның аты 'Гүл' немесе 'Гүл-и Биябан' түрінде кездеседі. Зерттеушілер бұл тіршілікті арабтардың ежелгі аңыздарына байланыстырады. "Жай жердің рухы" деп аталатын бұл жын-періш, "Қар адам" аңыздарының таралуымен жаңа өмірге ие болды. Бүкіл денесін сары-қызыл түкпен қаптаған бұл адамгершілік сұмдық, кешке таулы беткейлер мен ешкім жоқ шөл далаларда пайда болады. Ол аңшыларға жақындап, адам сияқты сөйлейді. Ол бірдеңе сұрайды, сосын оларға күрес жасауды ұсынады. Егер "Аңшы" жеңсе, "Гүлябани" үндемей кетеді. Бірақ егер ол жеңсе, онда ол ұзақ уақыт ауырады. Немесе шөл және қираған жерде жалғыз жатқан адамның аяғының асты қанға айналады. Содан кейін ол өлгенше қанды ішеді.
Гүлиабанидің денесі қалай жүнмен қапталған?
сары-қызыл