Ибн Хақал, немесе (түпкі аты Әбу'л-Қасым Мұхаммед бин Али ан-Нәсиби) Нүсейбинде туылған 943 - 969 жылдар аралығында саяхаттаған 10. ғасырдың танымал ислам жазушысы, географы және тарихшысы. 977 жылы "Сүрәт әл-Арз" ("Жер бет") атты еңбегін жазды. Оның өмірі туралы кітап аудармасынан аз мәлімет берілген, оның ұстазы Ыбырайым бин Мұхаммед әл-Истахриннің "Әл-массалик әл-мамалик" () кітабында оған көп орын берілмеген. Ибн Хавкал жазушыдан да көп, ол көп саяхаттап, сондай-ақ, саяхат барысында көрген нәрселері мен аумақтары туралы қызығушылық танытты және зерттеді. Ол өмірінің соңғы отызын алыс Азия мен Африка жерлерін аралап өткізді. Оның экватордан 20 градус оңтүстікке қарай Африканың шығыс жағалауында жасаған саяхатта ерекше бір нәрсеге көз жеткізді, ол - көптеген адамдар Гум аймағында өмір сүріп, тәжірибе орнына логикамен жұмыс істейтінін байқады. Оның сипаттамалары сол кездегі саяхатшылар үшін маңызды және өте пайдалы болды. Сура әл-Ардх атты кітабында Иберия түбегіндегі мұсылмандық Андулус, Италия, әсіресе Сицилия және "Римдіктердің елі" туралы егжей-тегжейлі сипатталған. Ибн Хақал Хиджри 7 Рамазан 331 (М.Д., 15 мамыр 943) күні Бағдадтан шығып, алдымен Арабия түбегінің әртүрлі аймақтарын, 947 жылдан 951 жылға дейін (336 - 340) Солтүстік Африка мен Испания мен Ұлы Сахараның оңтүстік бөліктерін, 955 жылы (344) Мысыр, Шығыс Анадолу мен Әзірбайжанды, 961 жылдан 969 жылға дейін (350 - 358) Иран, Хорасан және Батыс Түркістанды, 973 жылы (362) Сицилияны аралады. 951 (340) жылы Әбу Зейд әл-Белхидің шәкірті парсы географы Ибраһим бин Мұхаммед әл-Истахримен танысады. Истахридің өтініші бойынша оның мұғалімі Әбу Зейд әл-Белхидің "Шуверуль-ақулим" атты еңбегіне негізделген "Шурту'1-арз" атты кітабындағы карталар мен мәліметтерді таших етті. Истахридің еңбегін көру оның географиялық кітабына әсер етті. Оның еңбектерінің қайнар көзі осы шығарма болса да, ол Ибн Хурдазбих, Джехәниве Кудам бин Кафердің кітаптарынан да пайдаланған. Бұл шығарма алғаш рет Майкл Ян де Гойе Bibliotheca Geographorum Arabicorum сериясының II бөлімінде жазған. (Лейден 1873) басылып шықты. Кейіннен Йоханнес Гендрик Крамерс де Гоее басылымын түрлі жазбалармен, оның ішінде Топкапи Сарайының мұражайы кітапханасындағы 399 данамен салыстырып, әрі қарай авторлардың шығармадан жасаған хаттарын сын басылымын шығарды. 1233 жылы анонимді үлгісі кітап ретінде жазылған.
Ибн Хабакал өмірінің соңғы 30 жылын қай құрлықтарды аралап өткізді?
Азия мен Африка