Ньютон (1642 - 1727) - тарихтағы ең ұлы ғалымдардың бірі, математика, астрономия және физика салаларындағы табыстары ғажайып болды; классикалық физика онымен биікке жетті. Оның ғылымға қосқан негізгі үлестерін дифференциалдық және интегралдық есептеу, ғаламдық тартылыс заңы және Күн сәулесінің құрылысы деп санауға болады. Өзінің зерттеулерін "Табиғат философиясының математикалық қағидалары" (Principia) және "Оптика" атты еңбектерінде жинақтады. 1665 жылы Ньютон ұзындығы, ауданы, көлемі, температурасы сияқты үнемі өзгеріп отыратын сандардың өзгеру мөлшерінің қалай өзгеріске ұшырайтынын Principia да Ньютон Галилеймен бірге қозғалыс проблемасын қайта қарастырады. Көп жылдар бойы Аристотельдің көзқарасына тәуелді болған бұл мәселені Галилей әрекетсіздік қағидатымен өзгертті, сондықтан денелердің қозғалысын түсіндіру енді проблема емес еді. Алайда, бұл мәселенің аспан механикасына қатысты ауқымы әлі толық түсіндірілмеген. Галилейдің әрекетсіздік проблемасына сәйкес, егер сыртқы әсер болмаса, дене өзінің күйін сақтайды, ал егер қозғалыс болса, онда ол бір бағытта тұрақты жылдамдықпен қозғалады. Сол ереже планеталарға да қатысты. Бірақ планеталар түзу емес, дөңгелек қозғалыста. Сонда бір мәселе туындайды. Неге планеталар Күнді айналып, ал алыстамай жүр? Ньютон бұл сұрақтың жауабын Платоннан бері белгілі болған және Галилей өлшеген гравитациядан табады. Оның пікірінше, Айды Жерді айналдыра айналып жүрген орбитасында ұстап тұрған күш - тасты жерге құлатқан күш. Ньютон бұл құбылысты айдың қозғалысын оқ жолының қозғалысына теңеу арқылы түсіндіреді. Егер жылдам атса, одан әрі, мысалы, А нүктесіне түседі. Егер оны бірінші жерге жететін жылдамдықпен жіберсе, жерге құлап түспейді, өйткені ол жердің тартылыс күшімен теңестіріледі, сондықтан жер табиғи жер серігі сияқты Жердің айналасында айналып жүреді. Осылайша, жасанды жер серігі теориясының негізгі қағидасын алғаш рет түсіндірген Ньютон, тартылыс теориясының математикалық өрнегін беруге тырысады. Кеплер заңдарын ескере отырып, ол гравитациясын F = M.m / r деп формулирует. Кейін Ньютон бұл заңдылықтарды байқап дәлелдеді, яғни бүкіл ғаламды басқаратын бір заңдылық бар екендігін дәлелдеді. Сондықтан бұл заңдылық жалпыға бірдей тартылыс заңы деп аталады. Ньютонның тағы бір үлесі физикадағы теореттік кезеңді жүзеге асыруы болды. Өз заманының ғылымда бақылау мен тәжірибе арқылы белгілі бір заңдылықтарды табумен шектелген. Ньютон осы заңдардың көмегімен теориялық сатыға жетіп, физиканы аксиомалық күйге келтірді, ол физиканы Эуклидтің геометриядағы әрекетіне ұқсас етіп, ғылымның барлық саласында қолданылатын принциптерді қалыптастырды. Оның негізгі қағидалары мыналар: 1. Белсенділік принципі: Егер денеге ешқандай күш әсер етпесе, ол қозғалыс жағдайында қозғалыс бағытын тұрақты жылдамдықпен жалғастырады, ал тыныш жағдайда өзінің жағдайын сақтайды. 2. Қосымша Егер бір денеге күш қолданылса, онда денеде үдеу пайда болады және үдеу күшке пропорционалды (F = m.a). Үшінші. Күш-әрекет принципі: Егер A денесі B денесіне F күшін тигізсе, B денесі де A денесіне F күшін тигізеді, бірақ оған қарсы бағытта, бірақ оған тең күшпен. Ньютонның салмақпен айналысатын тағы бір ғылым саласы - оптика. Ол "Оптика" атты еңбегінде жарық қасиеттері мен түстердің түзілуін егжей-тегжейлі зерттеді және күн сәулесі шын мәнінде көптеген түстердің қоспасынан немесе құрамасынан тұратындығын алғаш рет тәжірибе жүзінде дәлелдеді. Ол қараңғы бөлмеге орналастырған призмаға күн сәулесінің сәулесін жіберіп, оны түстерге бөліп, содан кейін призмадан шыққан жарықты жіңішке жиекті линзамен бір нүктеге жинап, ақ жарық шығарады. Сонымен қатар, Ньютон әр түстің белгілі бір рефракциялық индексін алғаш рет анықтады.
Ньютонның еңбектерін бейнелейтін шығарманың аты қандай?
Principia