1842 жылы 30 желтоқсанда Стамбулда дүниеге келген. Оның әкесі, елдің алғашқы кен инженерлерінің бірі Ыбырайым Әтем мырза, 1877 жылы қарапайымдылыққа дейін көтерілген мемлекет адамы болды. Отбасының алты баласының ішіндегі ең үлкені - Осман Хамид. Ер ағалары Мұстафа Бей Стамбул кеденінің директоры, Исмаил Галип Бей Түркиядағы нумизматикалық ғылымның негізін қалаушылардың бірі, ал Халил Этем Бей мұғалім болды. Осман Хамди 1856 жылы бастауыш мектепте білім алғаннан кейін, Маариф-и Әдлие мектебін бастады. Ол 16 жасында жасаған қара қарындаш суреттерімен айналасындағылардың назарын аударды. Ол өзінің әкесінің жанында болған Венада музейлер мен көрмелерге қызығушылық танытты. Ұлдарының шетелде білім алуын қалаған әкесі оны бірнеше жылдан кейін Парижге заңгерлік оқуға жіберді. Парижде 12 жыл бойы заңгерлік білімін жалғастыра жүріп, сол кездегі әйгілі суретшілер Жан-Леон Жером мен Булангердің мастерханаларында оқушы болып, сурет салуға жақсы білім алды. Ол Парижде болған кезде Осман мемлекеті Шекер Ахмет Паша мен Сүлеймен Сейидті Парижге сурет салуды үйренуге жіберген болатын. Бұл үш адам түрік сурет өнерінің алғашқы буынын құрды. Осман Хамди Бей 1867 жылғы Париж дүниежүзілік көрмесіне өзінің үш туындысын жіберді, олардың қазіргі жері белгісіз: "Цыгандардың қажылығы", "Пуста Зейбек" және "Зейбектің өлімі". Парижде танысып, үйленген Мари есімді әйелімен 10 жыл тұрмыста болды, олардың Фатима және Хайрия есімді екі қызы болды. Отанға оралғаннан кейін мемлекеттік қызметте түрлі лауазымдарда қызмет атқарды. Оның алғашқы қызметі Бағдат провинциясының Сыртқы істер басқармасы болды. Михат Пашаның Бағдадқа губернаторы болғандықтан келген осы қаланың түрлі көріністерін бейнелейтін суреттер жасаған, Бағдадтың тарихы мен археологиясымен қызығушылық танытқан. Сол кезде ол әкім Михат Пашаның көмекшісі, болашақтың әйгілі романы Ахмет Михат Эфендимен танысып, дос болды. Стамбулға оралған кезде, Сарайының протоколдық директорының орынбасары Осман Хамди, бұл кезде Венада өткен Халықаралық көрмеге комиссар ретінде қатысты. Венада жүргенде ол екінші рет Мари есімді басқа француз әйелін кездестірді. Наилдің екінші әйелі Набиелден: Мәлік, Ләйлә, Етем, Назлы деген ұлдар туды. 1875 жылы ол Қадиқойдың бірінші шеримі (қала әкімі) болып тағайындалды және бұл қызметті бір жыл бойы атқарды. Осман-Орыс соғысынан кейін мемлекеттік қызметтен кеткен Осман Хамди Бей 1881 жылы Музе-и Хюмелуанның (Императорлық музей) директоры Антон Детерьердің өліміне байланысты падишахтың жеке бұйрығымен музейге директор болып тағайындалды. 1882 жылдың 1 қаңтарында II. Абдулхамит басқа бір тапсырманы атқарды. Түркияның алғашқы көркемсурет мектебі - Санай-и Нефиза мектебінің директоры болып тағайындалған. Мектеп ғимаратын сәулетші Валлауримен бірге жобалаған. Ғимараттың құрылысы мен академиялық кадрлардың құрылуынан кейін мектеп 1883 жылы 2 наурызда ашылды. Музе-и Хюмаюнның директоры ретінде оның алғашқы жұмысы ескі жәдігерлерді шетелге әкетуге тыйым салатын ереже жасау болды. Ол 1874 жылғы Асар-ы Атика Nizamnamesini 1883 жылы қайта ұйымдастырып, күшіне енгізді. Бұл жаңа тәртіп Ғосман империясының жерінен батыс елдеріне ескі жәдігерлерді ұрлаудан сақтады. Мұражай директоры болған кезінде алғашқы түрік ғылыми қазбаларын бастаған Осман Хамди Бей Немрут тауында, Лагинада (Мұғла, Ятаган) және Сайдада (Ливан) археологиялық қазбаларды жүргізді. Саидада қазба кезінде табылған көне бұйымдардың арасында археологиялық әлемнің шедеврлері саналатын Александрдың қабірі де бар. Аталған шығармалар Стамбулдың археологиялық мұражайында қойылады. Осман Хамди Бей осы қазбалар туралы археолог Соломон Рейнахпен бірге " Une necropole a Sidon (Сайда патшасы қабірі) " атты кітап жазды және оны 1892 жылы Парижде жариялады. Осман Хамди бей өзінің жақын маңына да әртүрлі қазбаларға тапсырма берген. Оның ұлы, сәулетші Этем Бейдің Tralles ежелгі қаласындағы (Гузельхисар, Айдын) қазбаларында Көне грек тәңірі Артемидаға арналған ғибадатхананың фриздерімен көптеген бұйымдар ашылып, Хюмаюн мұражайына әкелінді. Ол ағасы Халил Этем Бейді Аянданың Алабанда және Сидамара ежелгі қалаларындағы қазбаларға басшылыққа тағайындады. Музей қызметкерлері Макриди Бей Ракка, Боғазкой, Алачахойюк, Акалан, Ланжаза, Родос, Ташөз және Нотион жерлерін қазып шығарды. Осман Хамди мырза қазба жұмыстарының нәтижесінде қалған жәдігерлерді көрсетуге арналған жаңа ғимарат іздестіруде. Айдың жарылысынан кейін шығармалар Қытай үйіне көшірілді, бірақ бұл да жеткіліксіз болып көрінді. Ол төңкеріс басшыларын бүгінгі Стамбул археологиялық мұражайының ғимаратын салуға көндірді. Мұражай ғимаратының алғашқы бөлігі 1899 жылы, екінші бөлігі 1903 жылы, үшінші бөлігі 1907 жылы ашылды. Мұражайдың ішінде фотоға түсіру залы, кітапхана, модельдер залы салынды. Музей-и-Хумянь археологияға толы мұражайға айналды. Жинақтағы қару-жарақ пен әскери жабдықтар Ай Ириниде қалдырылды және "Эслиха-и Әскери мұражайы" деп аталды. Бүгінгі Әскери мұражайдың негізі болып табылатын бұл жаңа мұражай 1908 жылы ашылды. Осман Хамди Бейдің Стамбулдан тыс қалаларда құрған өнері қоймалары болашақта құрылатын аймақтық мұражайлардың негізі болды. Өнеркәсіптік Нефиза мектебінің оқушыларының туындыларын мектептің үлкен залында жинап, Көркемсурет мұражайының өзегін құруға кірісті. Осы еңбектері оны қазіргі түрік музейшілігінің негізін қалаушы етті. Осман Хамди мырза мұражайлық және археологиялық зерттеулерді жалғастыра отырып, сурет салуды ешқашан тоқтатқан жоқ. Ол суреттерін әдетте Ескихисар Гебзейдегі үйінде өткізген жаз айларында жасаған. Түрік суретте бірінші рет фигуралы композицияны қолданған суретші. Ол өзінің суреттерінде оқыған, пікірлескен, сағынып жүрген түрік ақылды түрін және сыртқа ашылған әйелдің бейнесін қарастырды. Ол тарихи ғимараттарды декорация ретінде, тарихи заттарды аксессуар ретінде қолданды. 'Келіншек тәрбиешісі' (1906), 'Сылау саудасы' (1908)  Осман Хамдинің ең қызықты және ерекше шығармаларының бірі. Көптеген суреттері Стамбул сурет және мүсін мұражайында, Лондон, Ливерпуль және Бостон мұражайларында қойылған. Суретші 1910 жылы 24 ақпанда Куручешмеде (Истанбул) жағалауында қайтыс болды. Аясофияда өткен жерлеу намазын кейін мұражай орналасқан Чинили кошогына әкелінген оның мәйіті, өсиет бойынша Ескі патша сарайында жерленді. Оның қабірінің басына Министрлер Кеңесінің шешімімен екі аты-жөні белгісіз Селчұқ тасы қойылды. 1987 жылдан бері өнерпаздың Ескіхазардағы сарайы мұражай болып қызмет етеді. == Есіне жасалғандар == Режиссері Умут Хаджифевзиоглуның сценариін Эмре Канер жазған "Күркітпе тәрбиешісі" деректі фильм Мәдениет және туризм министрлігі оның есіне дайындаған "Назлының кітапшасы, Осман Хамди Бейіннің айналасы" веб-сайты Prof. Дәрігер. Эдгем Эльдемнің кураторлық қызметімен айналысатын көрменің және сол атымен аталған кітаптың, Гомер Кітапханасы.
Осман Хамдидің ең қызықты және ерекше шығармалары қандай?
'Келіншек тәрбиешісі' (1906), 'Сылау саудасы' (1908) 