Монархия - билеуші мемлекеттің басшысы болатын басқару формасы. Бұл - патшалықтың басқа бір атауы. Ерекшеленбейтін әдістер қолданылады. Бұл билеуші түркі тілінде патша, император, шах, падишах, ханзада, әмір, қаған, хакан сияқты әртүрлі атауларды алады. Монархияны басқа басқару формаларынан ерекшелейтін басты ерекшелік - бұл мемлекет басшысының өмір бойы билікті өз қолында ұстауы. Патшаның орнын оның ұрпақтарынан біреу алады. Яғни, билік әкесінен баласына ауысады. Ал демократиялық елдерде мемлекет басшысы сайлау арқылы билік етеді. "Монархия" сөзі француз тілінен шыққан. Жазалау және кешіру билігі тек патшаның қолында. Билік - бұл патшаның немесе императордың қол астындағы басқару түрі. Этимологиялық мағынасына қарағанда, монархия - бұл бір адамның басқаруындағы мемлекеттік жүйе. Шын мәнінде, бұл терминнің мағынасы - биліктегі бір отбасы. Бұл басқару формасын сипаттайды, оны ұрпақтан-ұрпаққа жалғастыру деп сипаттауға болады. Монархия ғасырлар бойы әлемдегі ең кең таралған басқару формасы болды. Бұл монархиялар дәстүрлі түрде құдайлық құқыққа негізделген: билік тек қана ханның қолында болатын және ол Құдайдан басқа ешкімге жауап бермейді, өйткені ол билігін Құдайдан алады деп сенген. Шын мәнінде, бұл басқару түрі ешқашан толықтай жүзеге асырылған емес. Тіпті ең тұрақты билеушілер де өздерінің кейбір азаматтарын (бай және күшті абыройы, ықпалды дінбасылары сияқты) күзетуге мәжбүр болды, сонымен қатар, көлік пен байланыс құралдарының баяулығы оларды алыс аймақтардағы өздерінің жерлерін басқалардың қолымен басқаруға мәжбүр етті. Алайда билік патша мен оның кеңесшілерінің қолында болды, ал халық шешім қабылдауға араласа алмады. Көптеген елдерде, әсіресе XVIII ғасырда, әлеуметтік және саяси даму. ХХ ғасырдың соңында патшаның өкілеттігі жазбаша конституциямен анықталып, шектеліп, "Мешрут" деп аталатын жаңа монархияның пайда болуына себеп болды. Бұл монархия, әдетте, парламенттік болып табылады және демократияға өте жақын: патша мемлекеттің нышаны болып қалады, бірақ атқарушы билікті үкіметке қалдырады. Үкімет халық сайлаған халықтық жиналыстың шешімдеріне мойынсұнуға міндетті. Мысалы, Нидерланды, Дания, Ұлыбритания, Испания, Швеция және Бельгияда бүгінгі жағдай осындай.
Монархияда қандай әдістер қолданылады?
Ерекшеленбейтін