Ибн әл-Хайсам ойшыл, математик және экспериментатор болған. Ол өзінің тәжірибелері үшін қолданған мерцци көмегімен бір құрылымды ойлап тапты. "Қараңғы бөлме" математикалық зерттеулер бойынша алғаш рет табылды. Ол "қараңғы бөлме"дегі алғашқы сынағында, терезе шатырындағы кішкентай тесіктің қарама-қарсы жағында, күн тұтылуы кезінде күннің жарты ай пішінін байқады. Ибн әл-Хайсам жарықты атмосфераның шарлық шекарасына шағылысқан от түрі деп сипаттаған. "Күн батудың көріністері туралы кітап" деген еңбегінің қазіргі таңда тек латын аудармасы (Liber crepusculis) бар. Оның бұл тақырыптағы басқа зерттеулері - көкжиек, жарық көмескілігі (хале), шарлық және параболалық айналар. Бұл және күн тұтылу мен көлеңкеге қатысты басқа да кітаптар математикалық сипатта. Ол осы есептеулерді негіздеу үшін металл айналар жасады. Ауа мен су сияқты әртүрлі тығыздықтағы ортадан жарық сәулелері бірінен екіншісіне өту кезінде бұзылуы туралы түсіндірмелерді жасады, осыларға сүйене отырып, атмосфераның қалыңдығын таңқаларлықтай дәлдікпен 15 км есептеп шығарды. деп қорытындылаған. Ол тек қана көлеңкелі айналарда көріністі ұлғайту және күн сәулелерін бір нүктеге шоғырландыру әсерлерін ғана зерттеп қана қоймай, сондай-ақ, мұндай зерттеулерді перфораторсыз және линзалармен де жүргізді. Алдымен, ол бір жағы жазық, екінші жағы сыртқа бұрылатын, оқу жазуларын ұлғайту үшін қолданылатын оқу тасын бейнелейтін линзаны бейнелейді. Су мен ауа сияқты мөлдір орталар арқылы жарық сәулелерінің бұзылуын зерттегенде, суға батырылған дөңгелек түпті шыны ыдыстардан жасалған шар кесінділерімен жүргізген тәжірибелерінің егжей-тегжейлілігі бойынша, ол ұлғайтқыштардың теориялық ашылуына жақындады. Бұл өнертабыс Италияда үш ғасырдан кейін жүзеге асты, ал бұзылу туралы заң 1620 жылы Виллеборд және Ройген Снелл (Снеллиус) (1580-1626) және Рене Декарт (1596-1650) арқылы табылғанға дейін алты ғасырдан астам уақыт өтті. Снелл бұрыштардың тригонометриялық синустық мәндері бар болғандықтан, синус заңы деп аталатын сындыру заңы туралы шамамен 1621 жылы айтқан. 13 ғасырда Роджер Бэкон және ортағасырлық батыс әлемінің оптикамен айналысқан басқа жазушылары мен зерттеушілері, әсіресе Эразм Циолек Вителлио (Witelo) (1225-1290) өздерінің оптикалық зерттеулерінде негізінен Ибн әл-Хейсемнің атақты еңбегіне (лат. Бұл туынды Леонардо да Винчиге (1452-1519) және Йоханнес Кеплерге (1571-1630) де әсер етті.
Ибн Хайсем өзінің тәжірибелері үшін қандай материалды қолданған?
мерцци