Халифа Мемун (б.з.д. 833) Бағдадта құрған Бейтүл Хикмет (түрікше: Ірфан Үйі) аударма қызметін институционалды етті. Бұл кезеңде араб тіліне Платонның маңызды Диалогтары, Аристотельдің саясаттан басқа барлық еңбектері, Плотин мен Проклдің кейбір теологиялық мәтіндері, философияның медицина, астрономия және географиядағы Птолемей, физика мен механикадағы Архимед пен Героның еңбектері, Үнді математикасының классиктері, Сиддханталар, саясат пен моральдық философияға қатысты Пантантрахаттың аңыздары (Келиле мен Димме), Худэйнаме, Айнаме, Кавидан-и-Хиред сияқты көптеген маңызды еңбектер аударылды. Бейт әл-Хикме аудармашыларының көбісі араб тегіне жатпайтын. Мұның себебі арабтардың санскрит, парсы, сирия, пехлевик және грек тілдерін білмеуімен қатар, арабтардың аудармаға деген құштарлығы жоқ, ал шетелдіктердің өздерін дәлелдеу құштарлығы болды. Ең маңызды аудармашылар: Ибн әл-Мукаффа, Хунейн б.Исхақ, Сабит б. Құра, Әбу Бишр Матай b. Жоханның жазбасы b. Әди, Әбу Осман әл-Димаски еді. Мұхаммед Абид әл-Жабири Мемунның кезінде жасалған аударма жұмысының артында саяси мақсат тұрғанын айтады. Бұл Аббасилердің қарсыластарын саяси және әлеуметтік жағынан құлдыратып, идеологиялық шабуылға түскенін көрсетеді. Дәрігер. Хасан Айдын империяның үнемі кеңейіп келе жатқан қажеттіліктерін, Ираннан шыққан аналардан туған Аббаси халифаларының эллиндік және басқа да мәдениеттерге қызығушылығын, уәзірлердің шетелдік тектес Бермеки әулетінен құралуын және мевали ақыл-ойының мәдени мұраларын жоғалтудан сақтау және араб тілінде өмір сүруді қамтамасыз ету ниеттерін ескереді. Тоғызыншы ХV ғасырдың бірінші жартысында Мемунның кезінде Бағдадта құрылған Шеммазия обсерваториясы алғашқы обсерватория болды. Содан кейін Мемун Дамаскіде Қасиюн обсерваториясын құрды. Бұл обсерваторияларда жұмыс істеген ғалымдар арасында Яхья ибн Әбу Мансур, ибн Мұса Харезми және Аббас ибн Саид әл-Джеухри сияқты астрономдарды атап өту керек. Әл-Меммун Птолемейдің Альмагестинасы негізінде Зиклер жасатты. Олардың нәтижелерін эфиоп әл-Хасиб "Зик әл-Мумтахан" деген кітапқа жинақтады. 877 жылы Сириядағы Ракка қаласында Баттони арнайы обсерватория құрды. Батанидің 911 жылы жазған астрономия каталогы "Зик-и Саби" ұзақ уақыт бойы осы салада жазылған ең толық еңбек болды. Оның синус пен тангенс сызықтары кітабының ең түпнұсқасы деп саналады, ол кітабының үшінші тарауында тригонометрияға арналған. Харизми (780-850 жылдары) - алгоритмді ойлап тапқан математик. Мені Мұсаның ағалары (Мұсаның ұлдары) (9-сынып) ғасырдың басында) Ахмет, Мұхаммед және Хасан атты үш ирандық бауырлар сол дәуірдің маңызды астрономдары мен астрологтары болды. Олар Бет-Әл-Хикметте жұмыс істеді және көптеген көне еңбектерді араб тіліне аударды. Олар конус пен эллипс математикасымен жан-жақты айналысты және астрономиялық есептер жасады. Олардың қызықты үлесі - автоматтандыруға қызығушылық танытуы және бұл туралы Kitab al-Hiyal (түрікше қолөнер құралдары кітабы) деп аталатын кітап қалдыруы. Кинди (801-873): философ және грамматикалық ғалым. Ол грек тілінен араб тіліне көптеген аудармаларды жасады. Исламда аристократия деп аталатын ақылшы Мәшшаилик философиясы бағытының негізін қалаушы. Ол Бейт-Әл-Хикметте жұмыс істеді. Ол химия мен астрология негіздерін сынға алды және көптеген ғылыми тақырыптарға үлес қосты. Ол халифа үшін құпия шифрлау техникасын зерттеді, тіпті уақыт, кеңістік, уақыт және салыстырмалылық туралы жазды. Хөнейін бин Исхақ (809-873): Халифа Мемун құрған Бейтүл Хикметтің басына Nasturi христиандарынан шыққан осы ғалымды әкелді. Хөнейін бин Исхак өзінің аудармаларында ежелгі дәуірдегі мәтіндерді көшіріп қана қоймай, түсіндіріп, түзетулер де жасаған. Оның кейбір аудармалары ғасырлар бойы Еуропада қолданылып келді. Аудармаларымен қатар физика мен медицина, әсіресе, "адам көзі" туралы жазды. Көзге қатысты ғылыми жазбалар 17-кітап. ғасырға дейін қолданылған. Аббас Қасым ибн Фирнас (810-887) Филип Хури Хитти өзінің "Араб тарихы" атты еңбегінде былай дейді: "Ибн Фирнас адамзат тарихында алғаш рет ғылыми ұшуға ұмтылған адам. Динавери (820 - 896) Орта ғасырдың ең ірі ботаниктері, 8 томдық Кітап әл-Набаттың (Өсімдіктер кітабы) авторы. Сабит бин Құра (835-901) Баттани (850-922).
Динаверидің 8 томдық Кітабы әл-Набаттың түрікше мағынасы қандай?
Өсімдіктер кітабы