rumaos kawratan pados patuladhan saking para pemimpin lan para pangarsaning praja. Kamangka lumampahing teknologi informasi, rumasuking budaya manca, tatacara panguripan modhern, sarta kemajenganiing jaman ingkang tansaya ngrembaka tansah paring pamgaribawa dhumateng para putra. Menawi kados mekaten kedahipun tiyang sepuh wonten ing dalem, bapak ibu guru wonten ing pawiyatan, saha tokoh mayarakat utawi para pangarsaning praja kedah sareng-sareng paring piwucal dhumateng para generasi mudha lumantar nilai-nilai adiluhung saking basa, sastra, lan budaya Jawi.. 1. Lumampahipun Pendhidhikan Budi Pakarti ing Kulawarga Kulawarga mujudaken panggenan pangguwenthahing para putra ingkang kapisan lan paling utami kangge nancepaken tata krami, budi pekerti, lan kapribaden ingkang sae. Dipunwastani panggenan ingkang kapisan amargi lare punika saderengipun srawung kaliyan tiyang sanes langkung rumiyin sesambetan lan serawungan kaliyan sedaya anggota kulawarga (Purwo, 1990:101-103). Wiwit nalika taksih wonten kandhutan, lair, nalika taksih alit ngantos diwasanipun boten saged uwal saking pasrawungan kaliyan kulawarga. Salajengipun dipunwastani penggenan ingkang utama amargi tatakramining pasrawungan sarta paugeran-paugeran saking lingkungan kulawarga punika saged maringi daya pangaribawa ingkang ageng dhumateng tumindakipun lare wonten ing pagesangan bebrayan agung (Gordon, 1984:6). Upaminipun lare ingkang dipundhidhik lan ageng wonten ing salebetipun kulawarga ingkang harmonis lan demokratis temtunipun badhe dipuntiru lan dipunwarisi dening putra-putrinipun. Kawontenan punika jumbuh kaliyan paribasan kacang mangsa ninggala lanjaran, tegesipun tindak-tandukipun tiyang sepuh badhe dipuntiru dening para putra-putrinipun. Miturut Magnis Suseno (1984:45) lingkungan kulawarga mujudaken panggenan ingkang paling sae kangge ndhapuk kapribaden sarta mucalaken ilmu-ilmu sosial dhumateng para putra. Lumantar pendhidhikan kulawarga lare-lare saged nyinau budi pakartining bangsa ingkang sesambetan kaliyan tatakrami, tata caranipun lenggah, tata caranipun nedha-nginum, tata caranipun ngangge busana, tata caranipun salaman, lan sapanunggilipun. Pamanggih punika ugi dipunsengkuyung dening Hildred Geertz (1985) bilih ing salebetipun bebrayan Jawi sampun tuwuh ngrembaka piwucalan tata krami, tumindak kurmat-kinurmatan ingkang tumuju dhateng tatanan utawi tumindak sosial ingkang sae. Lumantar pendhidhikan budi pakarti wonten ing salebetipun lingkungan kulawarga lare saged ngraosaken lan saged kaperbawan saking kahanan sarta kawontenan ing salebetipun kulawarga. Kahanan kulawarga ingkang sae utawi awon saged merbawani tumindak lan pakartinipun dhateng lare. Panggulawenthahing tiyang sepuh dhateng para putra kedahipun katindakaken kanthi sae. Pendhidhikan punika kedahipun sampun dipunwiwiti nalikanipun lare taksih alit. Ing lingkungan kulawarga tiyang sepuh kedah saged nancepaken pangerten ngengingi samukawis ingkang sae sarta leres dhumateng para putra nalikanipun taksih alit, kadosta ngajaraken tata krami lumantar tradhisi ndongeng, lumantar wontenanipun dolanan kangge lare-lare, ngajaraken kadospundi caranipun gesang kekadangan, sarta kadospundi tatacaranipun gesang wonten ing bebrayan. Ing salebetipun lingkungan kulawarga wonten tata aturan ingkang kedah dipunlampahi utawi kedah dipuntebihi dening sedaya anggota kulawarga. Pramila para putra kedah dipundhidhik kadospundi caranipun saged nindakaken tata aturan ingkang sampun katemtokaken. Kanthi mekaten para putra saged ngulinakaken dhisiplin dhateng dhiri pribadinipun piyambak, ngatur dhiri pribadinipun, saha tumindak adhedhasar pakulinan-pakulinan ingkang sae. Satunggaling tuladha pitutur luhur ing salebetipun Serat Wulangreh, ingkang ngandharaken bilih kulawarga punika mujudaken panggenan kangge: piwucalan pasrawungan, piwucalan