dhisik, yen ana ukara sing ora prayoga, sing gedhe panapuramu. Donga lan pangestuku kanggo anakku. Meteseh, 14 Agustus 2009 Wong tuwamu Priya Sembada Sawise kowaca banjur: a.Balesana layang mau! b.Gatekna ejaan lan basane! c. Amarga layang arep kokirimake marang wong tuwamu mula gunakna unggah- ungguh sing trep! Papan kanggo nggarap. KETRAMPILAN BERSASTRA NYERAT Standar Kompetensi : Saged nyerat, parikan lan wangsalan. Kompetensi Dasar : Nyerat Parikan, wangsalan. Tujuan Pasinaon : Sasampunipun ngawontenaken pasinaon (KBM) dipun angkah para siswa saged: 1. Njlentrehaken pangertosan parikan. 2. Njlentrehaken pangertosan wangsalan 3. Ndamel parikan kanthi dhasar kedadosan padintenan. 4. Ndamel wangsalan kanthi dhasar kedadosan padintenan.PARIKANA. Kang diarani Parikan.Unen-unen mawa paugeran telung prekara, yaiku:1. Kedadeyan saka rong ukara kang dhapukane nganggo purwa kanthi guru swara.2. Saben saukara kedadeyan saka rong gatra.3. Ukara sepisan mung minangka purwaka, dene ngese utawa wose dumunung ing ukara kapindho.Tuladha:Tawon madu, ngisep sekar. (ukara kapisan, 2 gatra)Calon guru, kudu sabar. (ukara kapindho, 2 gatra)B. Gunane Purwaka Ukara sepisan utawa purwaka mung dianggo narik kawigatene wong kang dedya dikandhani utawa dipituturi. Pamrihe supaya sadurunge isine dikandhakake, wong sing nedya dikandhani wis ketarik atine, banjur nggatekake wose kang baku, kang satemene lagi arep diucapake. Marga wis nggatekake luwih dhisik, ngerti tenan maksude ukara isi/wose (ukara kapindho).C. Manut cacahe wanda, parikan kena diperang dadi 3 yaiku: 1. Parikan kedadean saka (4 wanda + 4 wanda) X 2 Tuladha: Iwak bandeng, durung wayu. (4 wanda + 4 wanda) Priya nggantheng, sugih ilmu. (4wanda + 4 wanda)2. Parikan kedadean saka 4 wanda + 8 wanda) X 2 Tuladha: Kembang adas, sumebar tengahing alas. (4 wanda + 8 wanda) Tiwas- tiwas, nglabuhi wong ora waras. (4 wanda + 8 wanda)3. Parikan kedadean saka (8 wanda + 8 wanda) x 2 Tuladha: Enting-enting gula jawa, sabungkus isine lima.(8 wanda + 8 wanda) Wis lumrahe para siswa, wajib seneng nggubah basa. ( 8 wanda + 8 wanda)4. Parikan kang ora nglungguhi paugeran, utawa ora manut paugeran, diarani parikan para utawa parikan padinan. Tuladha: Ngetan, bali ngulon. (2 wanda + 4 wanda) Tiwas edan, nora kelakon. (4 wanda + 5 wanda)5. Carane nggawe Parikan. Sing dikarang luwih dhisik ukara kapindho, yaiku ukara sing isi ”ngese” utawa wose. Ukarane kedadean saka 4 wanda + 4 wanda, utawa 4 wanda + 8 wanda, utawa 8 wanda + 8wanda. Sawise rampung pangarange ukara kapindho, banjur ngarang ukara kapisan, yaiku ukara kang mung kanggo purwaka. Cacahe wanda padha karo ukara kapindho, purwa kanthi guru swara uga padha karo ukara kapindho.6. Isi parikan bisa maneka warna: agama, pendidikan, sindiran, karesnan lan liya liyane. 7. Rerenggane Basa. Parikan kalebu rerenggane basa, jalaran basa kang nganggo parikan iku gawe senenge wong kang maca, utawa wong sing ngrungokake. Guneman mawa parikan njalari rame nengsemake.GLADHENGanepana supaya dadi parikan sing luwes!1. ........................., ............................... Dadi murid, kudu sregep2. ........................., ............................... Ro wong tuwa, kudu hormat.3. ………………., ………………….. Gampang nesu, gelis tuea.4. ………………, …………………. Pamit ngaji, jebul mojok.5. ………….., …………………….. Ajar kenal, karo aku.Gawea parikan kang isine nasehat, nganggo paugeran ing ngisor iki:1. ( 4 wanda + 4 wanda ) x 22. ( 4 wanda + 8 wanda) x 23. (8 wanda + 8 wanda) x 2 Papan Kanggo nggarap1. ……………………………....................., ……………………………………………… ……………………………....................., ………………………………………………2. …………………………………………., ……………………………………………… …………………………………………., ………………………………………………3. ………….………………………………, ...…………………………………………… ………………………………………… , ………………………………………………WANGSALAN1. Kang diarani Wangsalan.Unen-unen saemper cangkriman kanthi mratelakake batangane utawa tebusane sarana sinandi, lire: olehe mratelakake batangane ora melok, ora diceplosane, mung dikandhakake sawanda utawa luwih.Tuladha; Jenang gula, kowe aja lali marang aku iki ta kangmas.Wanda ” li ” ing tembung “ lali “ iku nuduhake manawa wangsalan jenang gula iku batangane “ glali “2. Wangsala lambaWangsala lamba iku wangsalan kang isi batangane mung siji.Unen-unen wangsalan lamba mung saukara, kang kedadean saka rong gatra.Gatra kang ngarep isi wangsalan, gatra sing mburi isi tebusane utawa batangane.Tuladha: Pindhang lulang, kacek apa aku karo kowe. (pindhang lulang = cecek) Balung klapa, ethok-ethok ora nerti. (balung klapa = bathok)3. Wangsalan rangkep (camboran)Wangsalan rangkep iku wangsalan lan isi batangane luwih saka siji.Unen-unen wangsalan rangkep kedadean saka rong ukara, siji-sijine ukara kedadean saka rong gatra. Ukara kapisan isi wangsalan, ukara kapindho isi batangane.Tuladha: Jenang sela, wader kalen sesondheran. (apu, iwak sepat) Apuranta, yen wonten lepat kawula. Pandom wektu, dalan toya aneng wana. (jam, kali) Ora jamane, manungsa lali agam.4. Wangsalan memet.Wangsalan memet iku wangsalan sing carane nggoleki batangane sarana ngonceki maksude tetembungane kaping