PURWAKAWonten madyaning bebrayan kalebet ing bebrayan Jawi, tasih lumampah upacara-upacara adat ingkang sami katidakaken. Wiwit upacara kala wau, mbetahaken paraga ingkang piniji pinangka Panatacara tuwin Pamedharsabda.Panatacara, inggih punika paraga ingkang tinanggenah nata lampahing upacara. Kanthi pangertosan punika, pramila ayahipun panatacara mboten naming mbiwarakaken adicara ingkang badhe lumampah ( Pinangka Pambiwara ), nanging nata sedaya reh ingering adicara. Cekakipun Panatacara punika pinangka pangarsaning upacara. Pramila dipun sebat Master of ceremony = MC ( Inggris ) tegesipun “ Tuan / Penguasa Upacara “.Medharsabda = Sesorah, inggih punika ngandharaken utawi mahyakaken sabda utawi suaraos = kawigatosan dhateng tiyang sanes utawi tiyang ingkang kathah ing pasamuan. Dene Pamerdhasabda inggih punika tiyang ingkang medharsabda / sesorah.Mboten sadhengah tiyang sagede dados Panatacara tuwin Pamedharsabda ingkang sae, jalaran ngendikan wonten sangajenging tiyang kathah punika dipun wastani “ seni “ liripun wonten gayutanipun kaliyan kaedahan lan daya tarik ingkang nengsemaken. Awit saking punika syaratipun dados Panatacara – Pamedharsabda ingkang sae, antawisipun :1. Sarira jangkep ( normal ) kanthi pancadriya ugi jangkep.2. Pantrap ( penampilan ) ingkang nengsemaken ( Simpatik )3. Kagungan swanten ( kemampuan vocal ) ingkang sae4. Nguwaosi basal an sastra5. Kagungan kawruh ( Pengetahuan ) ingkang cekap6. Kagungan kapribadian ingkang sae, subosita jangkep lan sumeh polatanipun.7. Kebak raos pitados dhiri ( Percaya diri )Kejawi sedaya kala wau, BAKAT mujudaken kunci. Bakat mboten saged dipun upadi jalaran paringipun Gusti ingkang murbeng dumadi. Namung bakat sanes Kartu Mati, sanadyan mboten bakat menawi sregep sinau lan gladhen kanthi tegen, katambah syarat ingkang 7 ing nginggil, Insya’ Alloh saged dados Panatacara – Pamedharsabda ingkang sae.Pawiyatan Panatacara tuwin Pamedharsabda ingkang dipun adani dening PERMADANI, lugunipun pinangka wadhah utawi srana kangge ndherekaken sinau sesarengan, sok sintena ingkang kepingin marsudi pinangka Panatacara tuwin pamedharsabda, ingkang pangajab sageda dados paraga ingkang mumpuni, inggih pantes, luwes tur teges. Tembungipun sanes paraga ingkang renggep, ing wicara, satemah dados juru ladining bebrayan ingkang sae.I. PANGERTOSAN RENGGEPING WICARAManut Bausastra, Renggep tegesipun candhak / nyandhak. Dene Wicara tegesipun gunem / tutur / pangandikan. Kula gadhah pemanggih tembung nyandhak ing bab punika saged dipun tegesi nguwaosi utawi ngendhaleni.Pramila Renggeping wicara tegesipun : nguwaosi / ngendhaleni sedaya pakartining tutur, supados wijiling pangandikan saged : tata, tatas, tetes, titis.• Tata ing babagan : basa sastra, tuwin patrap• Tatas ing bab babaran ( sistimatika ) tuwin isining wedharan• Tetes ing bab wijiling pangandikan : rancak, cetha, lan wirama sekeca.• Titis tegesipun trep kaliyan swasana.Wondene swasana ing ngriki, nyakup : wonten upacara punapa, mapan ing pundit, sinten ingkang midhangetaken, kados pundit wekdalipun.Kanthi makaten nembe dipun wastani renggeping wicara, menawi wiwit saking pamilihing tembung saha dhapukaning ukara, runtuting pangandikan,panjang lan cekakipun wedharan tuwin isining wedharan, trep lan jumbuh kaliyan swasana, saha sedaya kala wau kaaturaken kanthi rancak, cetha, susila lan sekeca dipun mirengaken.Cekakipun renggeping wicara punika wijiling pangandikan jumbuh utawi trep kaliyan swasana.Rehning Panatacara, pamedharsabda punika ing salebeting pasamuan dados punjering kawigatosan, kepara ugi mujudaken pasugatan tumprap para tamu, pramila inggih kedah ngdi murih saged renggeping wicara.Kathah perkawis ingkang kedahi dipun cawisaken pinangka sangu, murih saged renggeping wicara. Ing antawisipun, saged kaperang dados 3 perangan inggih punika :a. Gayutan kaliyan jiwaning wedharan, inggih punika pambudidaya murih wedharing pangandikan nggadhahi bobot/jiwa tuwin raos ( = TEKNIK PENJIWAAN )b. Gayut an kaliyan ulah swara, inggih punika pambudidaya murih wijiling pangandikan cetha tuwin membat mentuling swara sekeca dipun mirengaken ( = TEKNIK VOKAL )c. Gayutan kaliyan patrap, inggih punika pambudidaya murih patraping salira punapa dene patraping busana netepi subasita ( = TEKNIK PENAMPILAN )II. JIWANING WEDHARANWonten saweneh Panatacara tuwin Pamedharsabda, ingkang wedharing pangandikanipun karaosaken tanpa jiwa tanpa raos. Pramila inggih lajeng kapireng ampang tanpa bobot. Makaten punika, saged karana naming apalan, utawi mboten pirsa tegesipun tembung-tembung ingkang dipun ucapaken utawi naming adhapur tiru-tiru.Wonten malih Panatacara tuwin Pamedharsabda, ingkang pangandikanipun ngalantur utawi nggladrah, naming kasurung dening raos kepingin ngetingaleken anggenipun baut micara, lajeng mboten ngengeti wekdal, mboten mirsani gorehing para tamu ingkang sampun kedangon lsp. Ingkang makaten punika sanadyan basanipun sae, nanging saged kawastanan mboten trep, temahan mboten renggep.Wijiling pangandikan Panatacara tuwin Pamedharsabda saged wonten jiwa/bobotipun, menawi cekap sangunipun. Jalaran inggih naming kanthi sangu ingkang cekap, badhe teteg ngadhepi beda-bedaning kawontenan, mboten “ Demam panggung “, minder, lsp. Satemah wijiling pangandikan badhe mantep, rancak / teteh, saha katingal anjiwa ( “ Menjiwai “ )dhateng ayahipun.Sangunipun Panatacara tuwin Pamedharsabda, supados wijiling pangandikanipun hanggadhahi jiwa/bobot, atawisipun wonten 5 perkawis :1. Pirsa saestu / nguwaosi dhateng ayahipun.2. Nguwaosi Basal an sastra3. Teteh/Baut Micara4. Lantip ing panggraita saha tanggap ing swasana.5. Kagungan kawruh ingkang cekap, mliginipun ingkang gayutan kaliyan ayahan punapa dene kawruh sanesipun ingkang pinangka payengkuyung. Yen arep weruh trahing aluhur, titiken saka alusing tingkah laku lan budi basane. Titikane wong kang wus putus ing ilmu, yaiku saka