wong bumi padha ngrekasa uripé.Wong cilik ora gelem netepi prajangjiané monopolie, padha laku dagang colongan.Punggawané VOC. nyirep kraman kanthi tindak keras.Nuli wong Moloko dibiyantu ing Sultan Ternate, mulané saya ndadra.Wasana GG. van Diemens tumindak dhéwé, tindaké keras nanging ndalan, temahan kraman bisa mendhak.Ing nalika jamané GG. Reiners (tahun 1650 - 1653) ing Ternate lan Ambon ana kraman manèh kang marga saka pangojok ojoké wong Makasar.Wong bumi padha nggrundel ora trima, awit A. de Vlaming, Gouverneur ing kapulowan Moloko dhawuh mbabadi tanduran bumbu crakèn kang dianggep turah, murih ora ngedhunaké regané dagangan.Yèn wong bumi ora nuruti, prajurit VOC. lelayaran mrana ngrampungi pasulayan kanthi wasésa (hongi).Enggoné nyirep kraman A. de Vlaming kanthi kekerasan, akèh wong kang dipatèni utawa dibuwang .Wasana pulo pulo akèh kang suwung.Wiwit ing wektu iku dikenakaké nandur cengkèh mung wong ing Ambon lan pulo pulo cilik sisih wétan, kang kena nandur pala mung wong ing Bandha.Amarga saka anané planggeran mau wong bumi akèh kang padha kemlaratan.Wasana ora ana sranané kanggo mbangkang manèh.Bareng Moloko wis tentrem, nalika kang jumeneng GG. Maetsuycker VOC. merangi Makasar.Hasanudin, ratu ing Makasar tansah nulungi wong bumi ing Moloko.Manèhé VOC. ora oleh idin ngadegaké loji ana ing karajan Makasar.Enggoné memungsuhan VOC. lan Hasanudin nganti ambal kaping telu.Wekasané ing tahun 1667 Cornelis Speelman didhawuhi nandangi Hasanudin.Aru Palaka ratu ing palaka mbantu Compagnie, jalaran karajané direbut kagamblokaké marang Makasar, rama lan éyangé Aru Palaka kapatènan ing Ratu Makasar.Putusaning perang Hasanudin kapeksa nganggep prajangjiané VOC. tahun 1667.Miturut jenengé papan prajangjian mau diarani prajangjian ing Bonggaya.Bedhahè Makasar iku ing atasé VOC. akèh banget pakolèhé, awit iku dadi dhedhasaring panguwasa ana ing Celebes sarta pamengkuné marang sakabèhing pulo pulo ing Moloko.Minangka ganjaran Aru Palaka didadèkaké ratu ing Boné.Surasané prajangjian ing Bonggaya prakara warna warna, kayata: Makasar lan Goa ngakoni pangayomané VOC. apa déné Florès lan Sumbawa mari dadi jajahané Makasar.Bangsa manca kang kena dedagangan ing Moloko mung VOC. baé. Wong Makasar kudu nglèrèni enggoné lelawanan dedagangan lan Moloko.Sasédané Sultan Agung ing Mataram tansah ana kraman utawa perang, ndadèkaké gempaling karajan.Kang misuwur iya iku kramané Trunajaya, sebabé mangkéné:1. Pangéran Arya Prabu