ing bab sakabèhé.Dhèk samana VOC. perang manèh lan mungsuhé lawas yaiku bangsa Portegis.Ing tahun 1638 jajahané wong Portegis ing Ceylon karebut ing sénapatining VOC. banjur Compagnie diidini ngadegaké bètèng lan nindakaké monopolie dagangan manis jangan.Ora antara suwé bètèng Malaka, kang kalebu sentosa banget, kinepung wakul lan diperangi bala VOC.Nganti suwé wong Portegis panggah. Ing tahun 1641 sénapati Walanda Caerteku dhawuh ngrangsang bètèng, wasana bedhah.Ing ngatasé wong Portegis ilangé kutha Malaka iku kerugian gedhé banget.Sarèhné banjur uga kélangan jajahan ing pasisiré tlatah Coromandel lan Malabar, wong Portegal prasasat tanpa panguwasa ana ing tanah Asia.Nalika bedhami ing tahun 1641 wong Portegis dipeksa nuruti baé.Mungguh ing ngatasé Compagnie, bisa oleh kutha Malaka kauntungan gedhé, awit ndadèkaké wediné para ratu bangsa bumi kabèh. Padagangané Malaka ngalih menyang Betawi.Nalika jamané GG. van Diemen kutha ing Betawi digedhèkaké lan dibecikaké.Jiwané 9.000, wong Walanda 3.000 luwih.Ing sajabané kutha wiwit akèh pasanggrahané para gedhé.Ing sajroning kutha wong laku dagang maju banget.Kacarita karajan Mataram ing wektu iku banjur rukun baé lan Compagnie.Ing tahun 1646 VOC. prajangjian karo Mataram (nalika jumenengé Mangkurat I).Ing saben tahun Compagnie kudu nglakokaké utusan menyang Mataram.Wong Jawa kena dedagangan ing sadhengah panggonan kejaba ing Moloko.VOC. lan Mataram padha déné ora kena ngréwangi mungsuhé.Ing sabakdané