Ing kalodhangan iku Gus Dur mratelakake menawa anggone nganakake Ruwatan Bumi Nusantara kuwi dudu laku klenik utawa gaib-gaiban, nanging bisa ditampa kanthi nalar. Lire upacara ruwatan iku mujudake usaha kanggo ngresiki sesuker kang tumanduk ana anggane bangsa Indonesia lan bumi Nusantara. Yen sesuker iku awujud batiniah, mesthine carane ngresiki iya kudu secara batiniah.