kapercayan. Ing mangsa Lebaran, manungsa bali ing ”fitrahe”, yaiku kaya rikala manungsa lair. Miturut ”antropologi” Islam, manungsa kui lair kanthi suci, saengga, pasa ing sasi Ramadhan dilakoni supaya manungsa isa bali maneh ing kahanan kaya pas lahir, yaiku asale, fitrahe. Lha yen ”momen kultural” sing dimaksud kethok rikala akeh wong jawa, lan uga wong sak Indonesia padha tumplek-bleg mulih ing desane dhewe-dhewe, ana sing ”mudik”, nyembayangake leluure ing sareyan. Ing kene, Islam dudu ”identitas” kang misahake saka sing dudu Islam, nanging dadi dalane urip sesrawungan karo liyan. Lebaran, utawa bakdha banjur dadi dalan ”dialog”, utawa ”festival rakyat” mengeti jiwa kang metu saka bentenging agama. Sing mulih lebaran lan mengeti bakdha kui ya dudu ming wong Islam, nanging wis dadi duweke wong Jawa, wong Sumatra, wong Timor, lan sakpanunggalane. Aku dewe uga ngrasakke bakdha sing kaya ngono kui. Saben bakdha, sedulur-sedulur, embuh apa agamane, padha kumpul ing panggonane simbah lan padha kangen-kangenan. Ing kono, dudu agama maneh sing dipengeti, nanging urip iku dhewe.