Kayu, lan sapanunggalanipun. b) Parikan Tembung parikan wonten gegayutanipun kaliyan tembung pari. Ing basa Melayu dipunsebat pantun. Racikan saha paugeranipun meh sami kaliyan pantun. Parikan ngemu paugeran: (1) parikan sapada kadadosan saking 2 utawi 4 gatra, (2) purwakanthi a- b- a- b, (3) gatra kapisan lan kapindho minangka purwaka/ sampiran, gatra katelu lan kaping papat minangka isining parikan. Tuladha parikan: Parikan ringkes (Karmina)  Manuk glathik dibubuti, Rambut brintik merak ati.  Anak dara jare piyik, Seneng nangga ora becik. Parikan ingkang kadadosan saking kalih gatra  Kembang waru asri megare tan dangu, 64 Ayo nggugu ujar piwulanging guru.  Nyangking ember kiwa tengen, Lungguh jejer tamba kangen. Parikan sekawan gatra  Kutha Sala dalane rame, Sriwedari tengah prenahe, Aku gela amarga kowe, Angger janji arang nyatane. c) Geguritan Geguritan inggih menika iketaning basa ingkang memper syair. Pramila wonten ingkang nyebat syair Jawi gagrag enggal. Tembung geguritan asalipun saking tembung gurita (minangka ewah-ewahanipun tembung gerita). Tembung gerita lingganipun gita, ateges ‗tembang‘ utawi ‗syair‘ (Subalidinata: 1994). Nanging wonten malih ingkang mastani bilih geguritan kadadosan saking tembung lingga gurit (dwipurwa lan panambang –an). Tembung gurit ateges ‗tatahan‘ utawi‘tulisan‘. Suwau, geguritan menika awujud kados syair (Indonesia), liripun larikanipun wonten 4 lan purwakanthinipun a - a - a - a. Tuladhanipun inggih menika: Cohung, cohung, ora gombak ora kuncung, anggepe kaya tumenggung, e…jreg, e…nong, e…jreg, e…gung, sisir gula jenang jagung. 65 Samangke, sedaya wujud puisi Jawi modern saged kasebat geguritan. Menawi katitik saking tuladha ing media massa, geguritan modern samenika sampun bebas sanget. Mila lajeng wonten kemawon geguritan ingkang meh sami kaliyan cerkak. Bedanipun prasasat naming panganggepipun ingkang ngripta, amargi karya sastra menika boten wonten lepatipun. Wewatesipun puisi menika menapa, inggih boten wonten ingkang nemtokaken kedah kados pundi. Nanging ingkang saged dados pancadan inggih menika menawi gancaran langkung nengenaken kisahan utawi narasi, nanging menawi geguritan langkung nengenaken pilihan tembung (diksinipun) ingkang mahyakaken kekajengan kanthi cara ingkang boten langsung (Reffaterre, 1978). Liripun, ing gancaran menika ancasipun supados ingkang maos saged nampi kanthi mangertosi isi utawi makna saben ukara-ukaranipun. Dados struktur basanipun normatif. Dene puisi boten kedah normatif. 3. Drama Ing drama Jawi pinanggih jinising drama radio saha drama kangge panggung utawi pementasan. Menawi katitik saking isinipun, jinising drama Jawi pinanggih drama wayang utawi ringgit, kethoprak, langen mandra wanara, drama modern, lan sapanunggalanipun. 4. Rengga Sastra 66 Kajawi puisi, prosa, saha drama ingkang sampun kaandharan ing nginggil, wonten malih karya sastra Jawi ingkang mirunggan (badhe karembag ing bab rengga sastra menika), antawisipun cangkriman, wangsalan, paribasan, bebasan, saloka, pepindhan, saha panyandra. a. Cangkriman Cangkriman inggih menika unen-unen ingkang rinacik ing tembung ingkang tumata, suraos utawi isinipun ngemu teges ingkang kedah dipunbadhe. Cangkriman ugi dipunsebat badhean, batangan, utawi bedhekan. Ing panggenan tartemtu, kasebat capean. Wujud saha dhapukanipun saged kaperang dados cangkriman (1) ingkang kadadosan saking rerakitaning tembung wancah, (2) ingkang ngemu suraos pepindhan utawi irib-iriban/ memper, saha (3) ingkang suraosipun blenderan utawi teges plesetan. Cangkriman ingkang kadadosan saking rerakitaning tembung wancah utawi dipuncekak. Tuladhanipun: (i) yu