pinangka warana kanggo nggayuh tri-hayu mau.Ngrembakakke Jiwa MerdikaPancen, ing wektu iki kridhaning pendhidhikan Indonesia bisa diarani uwis maju. Prestasi nasional, regional apadene internasional kasil diregem dening para siswa kita. Ora mung saka pawiyatan luhur, nanging para siswa pawiyatan dhasar lan menengah ora kalah. Olimpiade Matematika, Sains, Teknologi Informasi, lan sapanunggalane ora sethithik sing sasab ing tingkat internasional. Nanging menawa dijumbuhake karo lereging pendhidhikan kudu bisa ngrembakakke jiwa merdika, kita mesthi isih kudu sengkut kupiya.Saperangan gedhe lulusan sekolah lan sarjana kepeksa nganggur. Mlebu metu kantor pemerintah lan perusahaan ngempit map isi lamaran gaweyan. Kasunganyatan iki pinangka bukti menawa pendhidhikan durung kasil ndadekke insan mandhiri. Sarjana lan lulusan sekolah tansah golek gaweyan, ora bisa gawe gaweyan. Uripe gumantung marang liyan. Senenge diprentah. Kepara ora gelem obah tanpa diprentah. Sing kelakon nyambut gawe, kridhane ora katon. Tumandang gawe naliko ana mandhore, yen mandhore oncat mandheg tandang gawene.Kahanan kaya mengkono tau diolok-olok dening Ki Hadjar Dewantara. Mengkene pangandikane ”.... eman temen, wong pinter-pinter kok kalah karo cecak. Cecak kae ora sekolah, ora darbe ijazah, nanging dhewekke ngerti carane golek pangan. Wektu bengi cerak lampu, ana lemut ngrubung, ing kono cecak golek pangan”.Insan mandhiri iku yektine watak ksatria sing ora gelem nampa bantuwan menawa bantuwan mau bisa njiret kamardikane. Wong merdika kudu mandhiri. Wong mandhiri kudu makarya. Kanthi makarya wong bakal entuk pametu kanggo ngragadi uripe dhewe lan keluargane. Kudune pendhidhikan ora mung bisa ngasilake wong golek gaweyan, nanging kudu bisa ngasilake wong kang bisa gawe gaweyan.Ki Sugeng Subagya, Pamong TamansiswaCatatan :Artikel