Kukum ingriku kajêngipun: pranatan, ingkang nêdahakên paugêraning tindak-tanduking manungsa sanèsipun. Dados kukum punika ngêwrat pranataning ngagêsang, ingkang cak-cakanipun sagêd mawi pamêksanipun nagari. Kukum kabedakakên dados kalih, kukum kasêrat kalihan kukum botên kasêrat. Kukum pidana (strafrecht) punika tumrap tiyang ing riki sadaya, golongan bangsa punapa kemawon, nama kukum kasêrat. Ananging manawi kukum sipil (privaatrecht), tumrap bangsa Walandi tuwin bangsa ngamanca wetanan, kukum kasêrat; dene yèn tumrap bangsa Indonesia, kukum botên kasêrat.