ngumpul dadi siji, perlu bebarengan nempuh Mataram. Nanging perangé kasoran.Ing tahun 1617 Sultan Agung mbedhah Pasuruwan, ing tahun 1618 Pajang, lan ing tahun 1619 Tuban.Pangepungé kutha Surabaya ing tahun 1622 ora oleh gawé, nanging bareng ing tahun 1623 Madura kena dikalahaké, Sultan Agung ngajati mbedhah Surabaya manèh.Nalika iku Sultan Agung manggih akal, ora adoh saka cawangané kali Brantas, kali Surabaya dibendung.Banyu sethithik kang isih mili menyang Surabaya dibuwangi bathang lan bosokaning tetuwuhan, amrih wong Surabaya padha ketaman ing lelara.Jalaran saka réka iku wong Surabaya kepeksa nungkul, awit alané banyu mau, miturut crita, wongé Surabaya kang kèhe 50 60.000 iku mung kari 1.000.Wasana Tanah Jawa Wétan lan Tanah Jawa Tengah dadi kaerèh ing Mataram.Ing tahun 1625 Kangjeng Sultan banjur ajejuluk Susuhunan.Tepungé VOC. karo Mataram iku molah malih. Ing wiwitané padha becik.Sultan Agung nerusaké prajangjiané kang rama, yaiku: VOC. kena ngedegaké loji ana ing Jepara.Nalika iku Sultan Agung ngandika karo utusaning Compagnie: "Aku sumurup, yèn tumekamu ing kéné ora nedya nelukaké Tanah Jawa".Enggoné Walanda manggon ing Jepara iku mung supaya bisa ngirimaké beras.Nanging ing prakara iku wong Walanda tansah digawé pakéwuh déning Baureksa, bupati ing Kendhal.Malah baureksa lan bupati liyané padha ngréka daya, amrih wong Walanda aja menyang Karta sapatemon karo Sang Prabu.Awit saka iku VOC. lan para bupati padha congkrah.Ing sawijining dina Baureksa nukup wong Walanda, ana sawatara kang dipatèni lan ana pitulas kang dikunjara.Nalika iku Coen dhawuh ngobong Jepara, iya klakon kobong sapérangan (tahun 1618). Ing wektu semono Sultan Agung lagi perang ana ing Bang Wétan lan ora menggalih apa kang klakon ing Jepara.Bareng Coen ing tahun 1619 yasa kutha Betawi, lan Jakarta wis katekem ing tangané bangsa Walanda, sultan Agung muring banget marang VOC.Ora antara lawas dhawuh nglarangi adol beras marang Compagnie, amarga Coen wani wani awèh mriyem marang wong Surabaya.Sanadyan mengkonoa meksa ora dadi perang, awit sapisan Sultan Agung nedya golèk réka bisané wong Walanda ngakoni yèn kebawah Mataram, nganggo sarana kang alus, lan ping pindhoné samangsa dadi perang wong Walanda kuwatir yèn banjur ora bisa oleh beras babar pisan.Nalika Sultan Agung ngajak Walanda bebarengan mbedhah Banten, wong Walanda ora gelem, awit VOC, ora pracaya marang wong Mataram, marga Walanda wis ngrebut layang, kang surasané: "Sultan Agung bakal mbedhah Banten, sawusé iku banjur ngalahaké Betawi".Banten lan Mataram iku tansah memungsuhan, nanging Sultan Agung ora bisa ngalahaké, jalaran nalika iku prauné wong Jawa ora sepiraa kèhé lan mlaku dharat dalané angèl banget.Ing Tanah Jawa Kulon kang teluk marang Mataram mung ing Sumedhang (Priyangan) lan Cirebon.Nalika JP. Coen jumeneng GG. kang kapindhoné ing tahun 1628, ana utusan saka Mataram menyang Compagnie duwè panjaluk mangkéné: Sapisan Panémbahan enggoné arep nempuh Banten mundhut tulung marang Compagnie, kapindhoné JP. Coen didhawuhi utusan menyang Mataram ngaturaké bulu bekti.Panjaluk iku mau loro loroné ora dituruti.Ing sasi Agustus wayah bengi kasteel ing Betawi ditempuh ing bala Mataram saka pelabuhan.Ing dharatan ana baris gedhé kang ngepung kutha Betawi. Mangka cacahing prajurit Compagnie mung 3.800.Nuli JP. Coen tékad tekadan nempuh, prajurit Jawa bubar, malah banjur kepeksa mundur, awit wis ngancik mangsa udan tur nganggo kekurangan pangan.Ing sasi April tahun 1629 ana utusan saka Mataram aran Warga ketemu GG. JP. Coen, jaréné perlu rembugan arep bedhami.JP. Coen wis ngerti yèn Warga iku satemené telik, banjur terus dicekel.Bareng ditakoni, prasaja yèn wong Mataram wis nglakokaké wadyabala manèh lan murih aja nganti kekurangan pangan kaya kang uwis, ing Tegal wis disedhiyani tandhon beras.JP. Coen terus dhawuh ngobongi tandhon beras mau.Wusana bareng prajurit Mataram teka ing wewengkon Betawi enggal baé enggoné kentèkan pangan.Wadyabala Mataram wiwit gawé larèn nganti ketug sacedhaké kutha, JP. Coen nuli dhawuh ngrusak larèn mau.Sarèhné bala Mataram uga ketrajang lelara, wusana kepeksa mundur.Wiwit ing wektu iku karajan Mataram wis ora wani nempuh marang kutha Betawi.Ewa déné Sultan Agung sabisa bisa tansah ngarah gawé kapitunané Compagnie, kayata wong Mataram dilarangi dagang beras menyang Betawi, mangka Compagnie butuh banget.Utusan saka Betawi menyang Karta padha dicekel, sarta direngkuh abdi telukan, malah sawènèh ana kang dipatèni.Bareng sabedhahè kutha Malaka tahun 1641, wong Jawa ora kena dagang beras ana ing kono, dipeksa dagang menyang pelabuhan Betawi.Senadyan Sultan Agung durung karsa rukun, éwa déné kawula Mataram diidini lelawanan dedagangan manèh lan Compagnie ing Betawi.Wasana ing tahun 1646 Sultan Agung séda, wiwit ing wektu iku Mataram banjur rukun baé lan Compagnie.Karsané Sultan Agung arep ngerèhaké Tanah Jawa kabèh iku wis akèh kelakoné, nanging perang mau ndadèkaké karusakan ing Tanah Jawa.Nalika utusané VOC. ing tahun 1613 padha menyang Karta, para utusan padha éram ndeleng kèhing wong ing kutha kutha, kèhing beras pari apa déné kèhing wit witan tuwin tetanduran kang metu kasilé, nanging bareng antara limalas tahun manèh, akèh tanah tanah kang ora kadunungan wong, panggonan panggonan kang katrajang ing prang padha nandang paceklik lan kaambah ing pageblug.Mulané mengkono, marga Sultan Agung iku nggoné arep nggayuh karsané iku nganggo sarana kang nggegirisi, kayata: kabèh kawula kudu mèlu perang, durung nganti perang wong wong mau wis akèh kang tiwas ana ing dalan.Gampang yèn mung arep bisa ngira ngira kèhing prajurit kang dilurugaké, yèn ngélingi pangepungé kutha Betawi kang ping pindhoné.Nalika iku ana prajurit 80.000 lan sing bali menyang Mataram durung ana seprapaté.Nalika nglurug Madura, kèhing prajurit nganti 160.000.Yèn ana wong sabangsa kalah perangé, kerep kelakon wong kabèh mau kapeksa ninggal tanahè.Nalika bedhahè Madura, kutha kutha lan désa désa ing kono mèh kabèh dirusak, para ratuné dipatèni, wongé cilik ana 40.000 kang dipeksa ngalih menyang Gresik lan Jaratan, jalaran ing kutha loro mau, marga saka perang kang uwis uwis mèh ora kadunungan ing wong.Adipati ing Sumedhang kapeksa urun bala akèh banget, nganti ing negarané (Priyangan) mèh entèk wongé.Sakalahè Wirasaba bupatiné kablenegaké ing banyu nganti tumeka ing pati, lan wong cilik diboyongi menyang Banyumas.Sultan Agung iku ora ngajèni nyawaning wong, nalika campuhe wadyabala Mataram ana ing Surabaya iku wong Mataram kang mati 40.000 lan Kangjeng Sultan iya ayem baé, pangandikané: tanah Mataram isih sugih wong.Jalaran kang mangkono mau wong cilik padha ora bisa nggarap sawah, regané beras saya larang lan wongé saya ora kacukupan. wuwuh wuwuh kaambah ing pagering, mulané ing tahun 1618 lan 1626 akèh padésan ing Tanah Jawa kang wongé mung kari 1/3, kang 2/3 padha mati.Wragad perang iku iya ora sethithik, lan sing kudu