minangka garwa.Kutha Banten dadi rame lan pelabuhane gedhe. Ananging kutha urut pasisir ana 750 M, dene ujure marang dharatan +/- 1600 M. Prau prau bisa lumebu ing kutha metu ing kali kang nrajang kutha mau; saiki kaline wis waled, jalaran wedhi. Kutha mau kang sasisih dipageri lan ana gerdhu gerdhune panggonan prajurit jaga tuwin panggonan mriyem.Hasanuddin seda ing tahun 1570, banjur kasarekake ing Sabakingking. Kang gumanti kaprabon Pangeran Yusup.Nalika iku wong Banten yen nandur pari lumrahe ana ing pategalan (ladhang). Sawise dieneni parine banjur ora ditanduri maneh, wong wonge banjur golek panggonan liya digawe ladhang, yen wus panen iya diberakake maneh, enggone nanduri iya kaya kang wis mau. Sing kaya mangkono iku tumraping lemahe mesthi bae ora becik. Bareng Pangeran Yusup jumeneng Sultan, wong wong padha didhawuhi sesawah. Jalaran saka iku wong tani iya kapeksa milih panggonan sing tetep, ora pijer ngolah ngalih, iku njalari anane desa desa.Pangeran Yusup uga dhawuh yasa bendungan lan susukan susukan perlu kanggo ngelebi sawah.Sing mbedhah kutha Pakuan iku iya Pangeran Yusup. Ratu ing Pakuan seda, para luhur ing kono kapeksa mlebu Islam. Saweneh ana sing ngungsi marang pagunungan ing Banten Kidul; wong Beduwi iku turune wong wong sing padha ngungsi mau. Pangeran Yusup lumrahe karan Pangeran Pasareyan (tunggal jeneng karo kang paman ing Cirebon). Ing sasedane Pangeran Yusup, Pangeran Jepara utawa Pangeran Arya anjaluk jumeneng Sultan, nanging ora bisa kelakon, jalaran saka setyane Mangkubumi (Patih) ing Banten marang Pangeran Yusup. Kang gumanti Pangeran Yusup, putra kang sisilih Maulana Mohamad. Nalika iku yuswane lagi 9 tahun, mulane nganggo diembani ing Mangkubumi.Sing marentah kutha Jakarta sebutan Pangeran, dhisike Ratu Bagus Angke lan tumurun marang utra. Kutha mau kinubeng ing pager, ing jerone pager ana mesjide omah gedhe sing didalemi sang Pangeran, alun alun lan pasar. Iku mau kabeh dumunung ing pusering kutha. Dagangane ora pati rame kaya ing Banten. Tanah tanah sakubenge kutha isih kebak buron alas.Cirebon iku uga ngreka daya bisane mardika saka Banten. Sultan Cirebon mbawahake saperangane tanah Priyangan. Watese kang wetan Banyumas, kang kulon Cimanuk (Citarum),. Bareng sepuhe, Pangeran Mohamad ditresnani ing kawula, jalaran saka mursid lan wasis. Sang papatih Jayanagara banget setya marang ratune. Nalika iku Sultan Mohamad diaturi nglurugi Palembang dening Pangeran Mas, wayahe Sunan Prawata, Sandyan patihe malangi, nanging Sultan Mohamad ngrujuki; kalakon ing tahun 1596 Palembang dilurugi. Wadyabala ing Banten wis ngira bakal menang, dumadakan nalika Sultan Mohamad pinuju dhahar, kataman ing mimis, ndadekake sedane. Sedane mau digawe wadi, mung wadyabala diundangi bali marang Banten. Bareng layon arep disarekake, ing kono wong wong lagi ngerti yen Sultan seda, lan ing wektu iku uga Pangeran Abulmafachir dijumenengake Sultan, nanging yuswane lagi sawatara sasi, mulane pamarentahing nagara kacekel ing Mangkubumi, maneh dibantoni ing Nyai Emban Rangkung, kang jalaran saka wicaksanane karan: Ratu Putri Ing Banten. Ing pungkasane abad kang ping 16 Banten iku dadi kutha pedagangan kang rame dhewe ing saTanah Jawa.Wong manca kang ana ing kono: wong Persi, wong Indhu saka Gujarat, wong Turki, Arab, ortegis, Melayu lan wong Keling. Wong wong ngamanca mau lumrahe ngingu batur tukon lan juru basa. Luwih luwih wong Cina, ing Banten akeh banget. Bangsa Cina manggone ana sajabaning temboking kutha, lan omahe apik apik. Panggaotane wong manca padha kulak mrica. Sing nganakake dhuwit timbel (keteng, gobang) ing Banten iya wong wong ngamanca mau. Dhuwit timbel 1.00 pengajine +/- 20 sen. Pangan ing Banten murah banget, dhuwit 20 sen bae tumraping wong ngamanca, wis turah turah. Hawane ing kutha ora becik, jalaran kali Banten ing biyene becik, banjur dadi cethek lan reged. Dalan dalan padha kurugan ing wedhi, omah omahe isih gedheg, mung senthonge pasimpenan wis tembok. Para priyayi padha duwe pakarangan isi wit krambil, sangarepe omah ana pendhapane lan ing pojoking latar sok ana langgare. Kejaba mesjid gedhe lan pamulangan, ing Banten mung ana omah gedhong siji, yaiku omahe Syahbandar. Kajaba para luhur, wong kang ngibadah ing Banten ora akeh. Para luhur padha