Nalika taun 1899, sak kunduré saka Makkah Kyai Hasyim Asy'ari nggawé pondhok pesantrèn ing Désa Tebuireng. Wiwit taun 1900, kyai Hasyim ndadèkaké Pesantrèn Tebu Ireng minangka punjering pengajaran Islam tradhisional. Pesantrèn Tebu Ireng dadi masyhur nalika para santri angkatan sapisan wis lulus lan bisa ngembangaké pesantrèn ing laladan-laladan lan uga bisa dadi masyhur. Ing tanggal 31 Januari 1926, bareng tokoh-tokoh Islam tradhisional, Kyai Hasyim Asy’ari gawé Nahdlatul Ulama, kang artiné kebangkitan ulama. Saya suwé NU saya maju lan saya akèh anggotané, kabèh iku amarga prabawa positif kyai Hasyim lan panjurung saka kanca-kancané. Sanajan nduwé golongan dhéwé kyai Hasyim uga tetep ngormati ilèn-ilèn liyané, malah kepara tansah ngraketaké ukhuwah islamiyah. Kyai Hasyim ora seneng gawé crah. Kanthi alasan kang ora genah, nalika Indonésia ana ing panguasané Jepang kyai Hasyim dicekel karo prajurit Jepang. Amarga pambiyantuné anaké KH. A. Wahid Hasyim, Kyai Hasyim bisa metu saka tahanané bangsa Jepang. Banjur sawisé iku kyai Hasyim diangkat minangka kepala urusan agama, kalungguhan iku ditampa amarga kapeksa. Sanajan wis dadi kepala urusan agama, kyai Hasyim tetep dadi pengasuh pesantrèn Tebu Ireng.