padha ngingu batur tukon akeh. Ing Banten sing nyambut gawe temenan mung para batur tukon, wong cilik liyane meh ora nyambut gawe, mulane padha ora kacukupan. Yen ana wong ora bisa mbayar utange, iku banjur dadi batur tukon saanak bojone. Wong kemalingan ing Banten akeh; maling kang kacekel, kena nuli dipateni. Wong kang dosa pati, kena nebus dosane sarana mbayar dhendha marang Sultane. Yen ana wong lanang mati, Sultan wenang mundhut anak bojone wong mau. Jalaran saka iku akeh wong isih kenomen padha omah omah. Kuwasane Sultan Banten gedhe banget, nanging prakara nagara lumrahe dirembug karo para luhur; pangrembuge wayah bengi ana ing alun alun. Para luhur mau kang kuwasa banget Mangkubumi (patih), laksamana (panggedhene prau lautan) lan senapati.Ing jaman samana kaanane kutha kutha ing Tanah Jawa kurang luwih iya memper karo kutha Banten iku.12 Perangan Kang Kaping PindhoBab 4Wong Portegis lan Sepanyol (tahun 1513)Wiwit jaman Rum mula wong Asia iku wis wiwit lawanan dedagangan lan wong Europa. Dagangan saka Asia Wetan, kayata: Tanah Indhu, Cina, apadene kapulowan Moloko digawa ing kafilah, metu ing Afganistan, Persi, Syrie (Sam), banjur menyang Egypte (Mesir), jujuge ing Alexandrie. Dagangan mau saka kono banjur dikirimake menyang kutha kutha pelabuhan ing sapinggire Sagara Tengah, kayata: Rum, Venetie lan Genua; banjur disebarake ing nagara liya ing Europa. Lakune kafilah saka Hindustan ngrekasa banget, jalaran ana ing dalan kesuwen, mangka kerep diadhang ing begal. Marga saka iku pametune tanah Asia ana ing Europa dadi larang banget, samono uga bumbon saka kapulowan Moloko.Bareng wong Turki melu melu gawe kasusahaning kafilah mau, bangsa bangsa Europa liyane banjur arep mbudi akal bisane oleh dagangan saka tanah Asia dhewe ora nganggo metu dharatan, dadi arep ngambah sagara bae. Nalika abad kang kaping 15 ing tanah Europa wus ana bangsa kang kendel banget lelayaran, yaiku bangsa Portegis.Bangsa iku enggone lelayaran saya suwe saya mangidul, nganti nemu pulo lan tanah pirang pirang enggon, wasana pasisire tanah Afrika kang sisih lor kulon wus kawruhan kabeh. Ing tahun 1486 ana nakoda bangsa Portegis aran Bartholomeus Dias, bisa tekan ing pongole buwana Afrika kang sisih kidul dhewe.Ing Tahun 1498 kelakon ana nakoda Portegis aran Vasco de Gama tekan ing Kalikut kutha ing tanah Indhu.Wong Portegis nuli miwiti lelawanan dedagangan lan wong Indhu, lan nenelukake kutha pelabuhan kang rame rame ing tanah Indhu kono. d’Albuquerque kang wus katetepake jumeneng Prabu anom ing Asia nuli ngumpulake prau perang kanggo merangi