oleh kemayaran uripé; kasangsarané dimayaraké srana dicadhongi beras lan uyah, kejaba iku ora kena dikerigaké gugur gunung, mangkono uga wong kang anggarap kebon kopi.Tumekané jaman Daendels para punggawa bangsa Europa lan Pribumi isih gedhé banget panguwasané, dadi Paréntah agung ora pati Dhamang sumurupé marang ruwet rentenging negara, wasana para panggedhé akèh kang sawenang wenang tindaké; ndadèkaké kasangsaraning kawula cilik.Akalé Daendels arep nyuda panguwasaning para gedhé lan punggawa mau.Gupermèn ing Tanah Jawa pasisir lor disowak, awit Gupermèn iku kegedhén banget panguwasané nganti kena gawé ada dhéwé, dadi pangrehing nagara iya sakarepé dhéwé.Jajahan Gouverneur nuli dipérang dadi 9 Landdrostambt (paresidhènan), kapanggedhéné ing Landdrost (résidhèn).Panyekelé papréntahan para résidhèn mau mung manut dhawuh saka Paréntah luhur.Déné kang nglantaraké dhawuhing Paréntah marang kawula lestari para Bupati dadi rumangsané wong cilik isih kaerèh ing panggedhéné dhéwé.Kaanané owah owahan kang kaya mangkono iku para Bupati lan para panggedhé bangsa Europa wis ora wenang netepaké punggawa andhahané manèh; sanadyan punggawa cilik kang netepaké iya Gouverneur Generaal.Para résidhèn ing Ngayogyakarta lan Surakarta ing mauné kabawah Gouverneur pasisir lor, sawusing rombakan banjur macung kaparéntah marang Paréntah ing Betawi dhéwé.Dadi wiwit ing wektu iku sakèhing punggawa nglumpuk menyang Betawi kabèh dicekel ing Paréntah Agung piyambak.Ada ada mau banjur diarani Centralisatie van Bestuur.Nalika jaman Compagnie ora ana pradata bangsa bumi kang prayoga manut adat lan tata carané bangsa bumi dhéwé.Daendels banjur nganakaké pradatan pradatan vredegericht, Landraad.Kang dadi Lid Vredegericht para pangulu lan para punggawa bangsa Pribumi, nanging mung kena ngadili prakara rèmèh rèmèhan.Kajaba iku sing siji sijining Landrostambt dianani Landgericht, kang dadi lide para punggawa bangsa Pribumi, nanging dipanggedhéni Landdrost akanthi Secretaris bangsa Europa.Aliya saka iku ing Semarang lan Surabaya dianani Landraad; yaiku pradatan kang wenang mutusi prakara sing gedhé gedhé, kayata: rajapati.Wong kang ora nrimakaké putusaning pradata cilik cilik iya kena munggah njaluk adil marang Landraad.Pradatané bangsa Europa lan bangsa manca liyané, ing wektu iku uga dibecikaké, déné kang mutusi prakarané bangsa militair (prajurit) kang perlu perlu yaiku Hooge Milataire Vierschaar ing Betawi.Nalika jamané VOC., ora ana kamardikaning agama, kang diwenangaké mardika mung agama Protestant.Sanadyan wong Katholiek kena dadi punggawané VOC., nanging agama Kristen Katholiek ing Indhiya ora oleh kamardikan; bareng sajumenengé GG. Daendels, sakèhing agama dimardikakaké kabèh.Nalika jaman GG. Daendels, hawa ing Betawi ala banget, jalaran muarané kali Ciliwung waled dadi cethèk, kapepetan wedhi; ing sakiwa tengening kutha banjur akèh rawané, wasana kutha Betawi kerep katrajang ing pageblug.Daendels banjur dhawuh ngurugi jagang jagang lan yasa kalèn kalèn kanggo ngesat kutha anjugrugi baluwarti, supaya sajroning kutha bisa oleh angin saka sagara, malah sakèhing bangsa Europa padha