Manawi kula ngèngêti kawontênanipun bôngsa kilenan, katawis sangêt anggènipun ngaosi sarta ngluhurakên bangsanipun ingkang sami gadhah pamanggih ing satunggiling bab (ondekkingen en uitvindingen), saking anggènipun sami ngluhurakên, ngantos pinèngêtan wontên ing babadipun, malah botên namung samantên, ugi sagêd malêbêt wontên ing babad donya. Makatên punika, mênggah prêlunipun sampun ngantos turun-turunipun utawi têtiyang ingkang gêsang ing wingkingipun ngantos botên mangrêtos sintên ingkang gadhah pamanggih wau. Sampun pintên èwu taun, raos angluhurakên wau tansah pinèngêtan, ngantos kita sadaya ingkang gêsang ing jaman sapunika, taksih sagêd nyumêrêpi têrang dhatêng satunggil-tunggiling sarjana sujana ingkang sami amanggih akal sarta gadhah pamanggih wau. Upaminipun tiyang Assijriers utawi bôngsa Assijrie anggènipun gadhah pamanggih bab jam toya (wateruurwerk) kala taun 600 sadèrèngipun Kangjêng Nabi Isa miyos.