Фекерләшеү:Әрмәнстан тарихы

Мәҡәләнең юйылған өлөшө ошонда, кәрәкле өлөшөн күсереп алғас, юйырға мөмкин.

=== Тарихҡа тиклем осор ===
Әрмәнстандың төньяғында (Лори платоһы), башлыса, вулканлы Джавахет тау һырттарының итәгендә урынлашҡан 20-нән ашыу һуңғы ашель һәйкәлдәре (0,6 млн йыл) табылған. Улар Раздан (Джрабер, Фонтан, Кендарасы) йылғаһы үҙәнендәге материалдарға оҡшағанЛюбин В. П., Беляева Е. В. Традиции и трансфор мации в раннем палеолите Кавказа и Ближнего Востока // Традиции и инновации в истории и культуре, 2015. Шулар араһында өҫкө ҡатламдан йыйылған (Благодарное, Даштадем 3, Норамут һ. б.) урындағы гиалодациттан эшләнгән меңдән ашыу ашель монаяты, 360 ҡул менән эшләнгән рубилоны (ҡырҡҡыс) индереп, күпселекте тәшкил итә. Беренсе тапҡыр урта ашель һәм иртә ашель сәнәғәтен еткеререүсе тағы ла өс стратифицирланған (мәғлүмәте төркөмләнгән) һәйкәлдәр асыҡланған (Мурадово, Карахач и Куртан I). Вулкан көлө ҡатламында һәм түбәнерәк ятҡан пролювиаль (ваҡланған таш) ултырмаларҙа дациттың төрлө төрөнән, шулай уҡ андезиттан, оливинлы долериттан яһалған иртә ашель ҡоралдары булған Карахач (чопперҙар, һөңгөләр, тупаҫ бифастар һ.б.) ҙур ҡыҙыҡһыныу тыуҙыра. Көлдө уран-ҡурғаш методы менән өйрәнеү 1,75—1,94 млн йылдар элек диапозонына һәм таш ҡоралдарҙың йәшенә тап киләДревнейший ашель — в Армении?. Карахачҡа яҡын урынлашҡан Мурад һәйкәленең түбәнге ҡатламдарында оҡшаш иртә ашель ҡоралдары табылған. Мурадтың иң өҫкө өлөшөндә (3-сө ҡатлам) һуңғы ашель материалы, ҡатламдың уртаһында (4—9-сы ҡатламдар) — урта ашель культураһы күҙгә ташлана. Лори платоһының көньяҡ-көнсығышында урынлашҡан Куртан I комплексында иртә һәм урта ашель һәйкәлдәре асыҡланған. Куртан I мәҙәни ҡатламдарына, барлыҡ мәғлүмәттәрҙе (ҡат-ҡат ятҡан көлдөң абсолют йәше, палеомагнит мәғлүмәт, алдараҡ табылған мөгөҙморон тештәренең йәш диапозоны) бергә йыйғандан һуң, 1 млн-ға яҡын йәш. Төньяҡ Әрмәнстанда асылған һәйкәлдәр иртә кешеләрҙең Африка сиктәренә миграциялары эҙен һаҡлай. Карахачтың иртә ашель материалдары йәше буйынса Көнсығыш Африка бик боронғо иртә ашель сәнәғәтенә яҡын тора. (яҡынса 1,5—1,8 млн йыл элек)ОТКРЫТИЕ ДРЕВНЕЙШИХ РАННЕПАЛЕОЛИТИЧЕСКИХ ПАМЯТНИКОВ НА СЕВЕРЕ АРМЯНСКОГО НАГОРЬЯ (АРМЕНИЯ). Иртә палеолитҡа Сатани-Дар ултырағы тап килә. Нор Гехи ултырағы (325 мең йыл элек) вулкан лаваһының бер ҡатламы аҫтында ике төрлө техника — бифасиаль һәм нығыраҡ алға киткән леваллуаз техникалары — булыуы менән билдәлеАтомный реактор людей палеолита. В Армении найдены орудия гоминид, проливающие свет на эволюцию абстрактного мышления.
Боронғо кеше йәшәгән эҙҙәр Әрмән ҡалҡыулығының төрлө райондарында: Арзниҙа, Нурнуста һәм башҡа урындарҙа таш ҡоралдары булған ултыраҡтар, ә Раздан тарлауығында, Лусакертта һ. б. мәмерйә-тораҡтар (Лусакерт I, Ереван IПамятники мустьерской эпохи и остатки неандертальцев на территории СССР) табылды.
Ереван I мәмерйә ултырағында 8—12 йәшлек баланың баш һөйәге, тештәре, 30—40 йәшлек өлкән кешенең өҫкө ҡырҡҡыс теше табылды. Лусакерт I мәмерйә ултырағында өлкән индивидтың аҫҡы яңаҡ һөйәгенең фрагментын таптылар. Табылдыҡтар архаизм ҡунығы булған сапиент формаһына ҡарайБ. Г. Ерицян, А. Ю. Худавердян. Среднепалеолитические пещерные стоянки Ереван I и Лусакерт I (Армения) // Научные ведомости Белгородского государственного университета, № 7 (204), вып. 34 Июнь 2015.
Әрмән ҡалҡыулығында неолит эпохаһы ултыраҡтары эҙе һаҡлана. Үҙәк Ҡаф тауы артында йәшәгән Шулавери — Шомутелин (б. э. т. VI—IV меңйыллыҡ) мәҙәниәте тәүге неолит мәҙәниәте өлгөһө. Башҡа иртә мәҙәниәттәргә Кура — Аракс (б. э. т. IV—II меңйыллыҡ) һәм Триалет (б. э. т. 2200—1500 йылдар) мәҙәниәттәре ҡарай.
2008 йылдың сентябрендә Әрмәнстандың Арени мәмерйәһендә 5500 йыл элек тегелгән иң боронғо аяҡ кейеме табыла. Табылдыҡ энеолит осорона тап килә (б. э. т. 3600—3500 йылдар). Был башы ослайып тамамланған йомшаҡ туфли — чарохи. Ошо аяҡ кейеме Европала һәм Азияла иң боронғо археологик табылдыҡ тип танылды. Белгестәр фекеренсә, ғәмәлдә был аяҡ кейеме әрмән ауылдарында кейелгән аяҡ кейеменән бер нисек тә айырылмай.
Әрмәнстан Республикаһы территорияһында дольмен (ерләү йолаһы, башҡа культ менән бәйле, өҫтәлгә оҡшаш таш), менгир (ҙур оҙонса вертикаль таш), кромлех (ергә ҡаҙап ҡуйылған бер нисә таш бағананан торған ҡоролма, ҡайһылары астрономик күҙәтеүҙәр өсөн төҙөлгән тигән теория йәшәй) кеүек ҡорамалдарҙың һәм циклоп диуарҙарының ҡалдыҡтары табылды. Арагац тауы эргәһендә хәҙерге Ошакан, Парпи, Агтц һәм Сисиан ҡалалары янындағы үҙәндәрҙә мегалитик ҡоролмалар табылды. Кош һәм Агавнатун ҡәлғәләре янындағы иң яҡшы һаҡланғандары сакраль һәм циклоп ҡоролмалары. Аракс йылғаһы ҡушылдыҡтары эргәһендәге ер эшкәртеүселәр йәшәгән неолитик ултыраҡ ҡалдыҡтары, шулай уҡ Сюник өлкәһендәге Сисиан ҡалаһынан йыраҡ түгел урынлашҡан Зорац Карер (), шулай уҡ Караундж булараҡ билдәле булған () мегалитик комплекс ҙур ҡыҙыҡһыныу тыуҙыра. Шенгавит, Лчашен, Неркин һәм Верин Навер, Артик, Карашамбта бик мөһим археологик һәйкәлдәр табылды. Археологик ҡаҙыныу эштәре барышында матди мәҙәниәт һәйкәлдәре: б. э. т. XV—XVI быуаттарҙың туҡыма киҫәге (Артик); б. э. т. XXII—XXI быуаттарҙың идеаль һаҡланған кескәй балтаһы (Карашамб); б. э. т. XV—XIV быуаттарҙың бронза һындары (Лори-Берд); б. э. т. III меңйыллыҡтың арыҫландар һүрәте төшөрөлгән алтын сынаяғы (Ванадзор), б. э. т. III меңйыллыҡтың дүрт тәгәрмәсле яу арбаһы (Лчашен), б. э. т. XIII—XII быуаттарҙың тәлмәрйен һыны. (Лчашен).
=== Һайаса дәүләте (б. э. т. XVI—XIII б.) ===
Һайаса' — б. э. т. XVI—XIII быуаттарҙың хетт ырып яҙылған текстарында күрһәтелгән Һайаса дәүләте Көнбайыш Әрмәнстан территорияһында урынлашҡан булаԻշխանյան Ռ.Ա. «Պատկերազարդ պատմություն Հայոց», Երևան 1989 (әрмән телендә), тәржемәлә Ишханян Р. А. Әрмәнстандың иллюстрацияларҙағы тарихы, Ереван, 1989, 54-се бит.. Шул осорҙа Һайаса ҡайһы берҙә Хетт батшалығы менән тыныслыҡ килешеүе төҙөй, хеттарға яһаҡ түләй, йә ҡайһы берҙә, хәрби конфликттар башлап, дошманын емерткес ҡыйрата. Һайасаның баш ҡалаһы ул ваҡытта Евфрат йылғаһының юғары ағымында хәҙерге Эрдзинжан ҡалаһы янында урынлашҡан Куммаха булһа, һуңғараҡ ул Кемах тип йөрөтөлгән.
Б. э. т. 1405 йылда Марияс батша идара иткән йылдарҙа, хеттар Һайасаға һөжүм иткән һәм Цопк провинцияһын тартып алған. Һуғыш Мариястың вариҫы Каранни дәүерендә лә дауам иткән. Б. э. т. 1397 йыл тирәһендә хеттар Катхалаиа (Каппадокиялағы) яуында Карани ғәскәрен еңәләр. Хеттар, уңышҡа өмөт итеп, тағы Цопкҡа һөжүм итә, әммә кире сигенә. Ани (Камах) ҡәлғәһе янындағы һуғышта ла хеттар еңеүгә өлгәшә алмай. Һуғыш б. э. т. 1380 йылға саҡлы дауам итә. Каранни ғәскәре бер нисә тапҡыр Хетт батшалығына һөжүм итә, емерә. Б. э. т. 1380 йылда Каранни хеттарҙың баш ҡалаһы Хаттусты баҫып ала һәм яндыра. Оҙаҡҡа һуҙылған яуҙар өсөн тулыһынса үс ала , әммә һуғыш тамамланмай. Б. э. т. 1375 йылда хеттар Һайасаның Ҡара диңгеҙ ярына һөжүм итә, тағы еңеләләр. Б. э. т. 1350 йылда Хетт батшалығы тағы Цопкты яулай, әммә б. э. т. 1349 йылда Хуканна был провинцияны кире ҡайтара. Б. э. т. 1345 йылда хеттар тағы Цопкты баҫып алалар, һөҙөмтәлә Тогарма һәм Мелид кенәзлектәре хеттарға күсә, ә Хуканнаға Хетт батшалығы өҫтөнлөгөн ҡабул итергә тура килә. Хәйер, шул уҡ йылды ул Каппадокияға һөжүм итеп, хеттарҙы Митанни территорияһынан сигенергә мәжбүр итә. Б. э. т. 1324 йылда хеттар Дуккум ҡәлғәһен һәм Ерзнка ҡалаһын яулап ала, әммә Анниястың йән аямай ҡаршы тороуынан һуң тыныслыҡ килешеүе төҙөргә мәжбүр булалар. Б. э. т. 1324, 1321, 1320, 1319 йылдарҙа хеттар Хайаса территорияһына бер нисә поход ойоштороп ҡарай, әммә етди уңышҡа өлгәшә алмай. Шул уҡ б. э. т. 1319 йылда Хетт батшалығы Ура нығытмаһын яулап алырға тырыша, ләкин кире ҡағыла. Ананиа ғәскәре, үсләшеп, Аррина менән Амкувойины баҫып ала һәм, шул ерҙәрҙе бөлгөнлөккә төшөрөп, сигенә. Ананиа б. э. т. 1318 йылда ла үҙ идаралығы аҫтындағы Каска кенәзлеге көстәре менән хеттарға һөжүм итә. Б. э. т. 1317 йылда Ура нығытмаһына хеттар сираттағы һөжүм ойоштора һәм етди еңелеүгә дусар ителә. . Киләһе йылда хеттар Канувара эргәһендә еңеләләр. Б. э. т. XIII быуатта, моғайын, Хайаса тарҡала, һәм уның территорияһы хурриттар тарафынан баҫып алына. Был осорҙа Һайаса территорияһы хуррит батшалығы Дайэаниға ҡараған булырға тейеш. Дайэани.
=== Әрмән халҡы формалашыуы (б. э. т. XIII быуат — б. э. VI быуат) ===
Фәндә өҫтөнлөк алған теория буйынса, әрмәндәр б. э. т. XIII—VI быуаттарҙа Әрмән ҡалҡыулығында формалашҡан. Урарту дәүләте барлыҡҡа килмәҫ элек б. э. т. XIII быуатта протоәрмән телен йөрөтөүселәр, бригтар (фригийҙар йәиһә мушкалар) Балҡандан Әрмән ҡалҡыулығына күсенәләр һәм Мелитена өлкәһендә йәшәй башлайҙар. Аҙсылыҡ тәшкил иткән протоәрмән халҡы, үҙ теленең нигеҙен һаҡлап ҡалһа ла, башҡа телдәрҙән үҙләштереүҙәрҙең ҡалын ҡатламын ҡабул итеп, этник яҡтан Әрмән ҡалҡыулығында йәшәгән урарттар, хурриттар и лувийҙар араһында шыйыҡлана. Хәҙерге әрмән халҡы аҙ һанлы һинд-европалыларҙың, протоәрмән телен йөрөтөүселәрҙең, урарттар, хурриттар һәм лувийҙар массивында таралыуы нигеҙендә барлыҡҡа килгән. И. М. Дьяконов буйынса, күп һанлы хурриттар халыҡтың төп массаһын тәшкил иткән һәм физик күсәгилешлектең төп һыҙығын билдәләгән, ә протоәрмәндәр, төрлө тарихи сәбәптәр менән аңлатҡанда, яңы халыҡҡа үҙенең телен тапшырған. Хәҙерге әрмәндәр этногенезының башын ултыраҡ йәшәй башлаған мушкаларҙың лувийҙар һәм хурриттар менән тығыҙ контакттары осорона, б. э. т. II меңйыллығына, ҡайтарып ҡалабыҙ. Этнос барлыҡҡа килеүҙең тамамланыуы б. э. т. VI быуатына ҡарай. Урарттарҙың һуңғылары әрмән халҡы менән б. э. т. IV—II быуаттарына ҡушылып бөтә. Шулай итеп, әрмән этногенезы тураһында һуңғы гипотеза буйынса, улар ҡалҡыулыҡта йәшәгән бөтөн халыҡтарҙың физик һәм мәҙәни компонентын, беренсе сиратта, хәҙерге әрмәндәрҙең төп генетик компонентын тәшкил иткән хурриттарҙың, урарттарҙың һәм лувийҙарҙың вариҫтары И. М. Дьяконов концепцияһы академиктар Т. В. Гамкрелидзе һәм В. В. Иванов (1995), шулай уҡ В. А. Сафронов и Н. А. НиколаеваСафронов В. А., Николаева Н. А. История Древнего Востока в Ветхом Завете. М., 2003.Сафронов В. А. Индоевропейские прародины, Р. Ишханян һ. б. тарафынан тәнҡитләнә. Әрмән этногенезы хаҡындағы И. М. Дьяконовтың хаталы аңлатмаларын тулыһынса кире ҡағып, һау этнонимының килеп сығыуы һәм Һайаса менән Әрмәнстандың тигеҙлеге (тождественность) кеүек фәндә таралған ҡараштарҙы ғалим Вячеслав Иванов хупланыИванов В. «Боронғо әрмән телендә төрлө хронологик ҡатламдарҙы айырыу һәм Вахангу гимны тексының тәү структура (төҙөлөш) проблемаһы», ИФЖ, N 4, Ереван 1983: «Өр-яңы асыштар, һау этнонимының килеп сығыу тарихына һәм әрмән этногенезына ҡағылған бүтән фекрҙәрҙең, бигерәк тә һауа топонимы һәм этнонимының Armi и Azi-ға мөнәсәбәте һығымтылырҙың дөрөҫлөгөн Г. А. Капанцян һ. б. теҙемдәрҙең тулыһынса хаталы булыуын дәлилләй И. М. Дьяконовa»..
Помпония Меланың иң боронғо Рим картаһында Әрмәнстан, б. э. т. I б. I Китап, 13: «[Азияның] эске ерҙәрендә күп төрлө ҡәбиләләр йәшәй: […] Каспий ҡултығы аша — ҡомарҙар, массагеттар, ҡадустар, гиркандар, иберҙәр; […] ә тегендә, беҙҙең диңгеҙҙәргә етәрәк, — матиандар, тибарандар һәм беҙгә нығыраҡ таныштары: медтар, армениҙар, коммагендар, …»
[[Файл:Karte Pomponius Mela.jpg|thumb|200px|left|Помпония Меланың иң боронғо Рим картаһында Әрмәнстан, б. э. т. I быуат. I Китап, 13: «[Азияның] эске ерҙәрендә күп төрлө ҡәбиләләр йәшәй: […] Каспий ҡултығы аша — ҡомарҙар, массагеттар, ҡадустар, гиркандар, иберҙар; […] ә тегендә, беҙҙең диңгеҙҙәргә етәрәк, — матиандар, тибарандар һәм беҙгә нығыраҡ таныш булған халыҡтар: медтар, армениҙар, коммагендар, …»]]
Киреһенсә, фригий теленең фракий һәм әрмән теленә яҡынлығы тел материалы менән раҫланмай.
И. М. Дьяконов концепцияһы академиктар Т. В. Гамкрелидзе һәм В. В. Иванов (1995), шулай уҡ В. А. Сафронов и Н. А. Николаева, Р. Ишханян һ. б. тарафынан тәнҡитләнә. Әрмән этногенезы хаҡындағы И. М. Дьяконовтың хаталы аңлатмаларын тулыһынса кире ҡағып, һау этнонимының килеп сығыуы һәм Һайаса менән Әрмәнстандың тигеҙлеге (тождественность) кеүек фәндә таралған ҡараштарҙы ғалим Вячеслав Иванов хупланы.
Б. э. т. VI быуатта был территория мидийҙар тарафынан яулап алына, ә б. э. т. 550 йылда бында үҙҙәренең мәҙәни традицияларын һәм зороастризм тәғлимәтен таратҡан Ахеменидтар империяһы составына индереләR. ARMENIA and IRAN i. Armina, Achaemenid province // Encyclopædia Iranica. Антик осорҙан бирле әрмәндәр йәшәгән бөтөн территорияны төрлө күршеләре Мелитенаға бәйле исемдәр менән атаған. Мәҫәлән, бор. фар. Armina арам. ˊarmǝn-āiē — дән килеп сыҡҡан — һәм боронғо грек ʾΑρμένιοι, Мелитена менән сиктәш, Тигрҙың юғары ағымында урынлашҡан хурр. Armi- өлкәһенең хурритса атамаһына барып тоташа.ʾΑρμένιοι, атамаһы таралғанға тиклем әрмәндәрҙең боронғо грекса атамаһы Μελιττήνιοι булған, грузинса — სომხეთი (somkheti), хеттарса Zuḫma һәм аккад. Suḫm — Мелитенанан төньяҡтараҡ юғары Евфрат үҙәне атамаһы, ә Әрмәнстандың үҙ атамаһы — грабарса Հայք (hay-kʿ), Мелитенаның урартса атамаһынан килеп сыҡҡан: урартск. Ḫāti.

XX быуаттың 1-се ярты йыллығында ҡайһы бер тикшеренеүселәр «Һайаса» һүҙендә әрмән халҡының үҙатамаһын аңлатҡан һүҙгә тура килгән «һайа» (һауа) тамыры төп өлөш булып тора, ә һүҙ һуңындағы "аса ((a)sa) хетт телендә «ил» тигәнде аңлатҡан суффикс тип раҫлағандар. Был инглиз телендәге «land» һүҙенә оҡшаш (Scotland, Ireland). Был фекерҙе Е. Форер башлап әйткәнE. Forrer «Hajassa-Azzi», Caucasica Leipzig 1931 N 9, немец ғалимы Пауль Кречмер дауам иткән, «Hayasa» һүҙендә «һай, әрмән иле» тигән Кесе Азия суффиксы бар тигән ул. 1933 йылда Вена фәндәр академияһында Кречмерҙың «Әрмәндәрҙең милли исеме Һайк» (нем. «Der nationale Name der Armenier Haik») тигән хеҙмәте донъя күрә. Кречмер "Богазкёс яҙмаларында ҡулланылған Һайаса атамаһы "Әрмәнстан"ды аңлата тигән һығымта яһай. Миҫал итеп Кесе Азия «Turhunt» һәм «Datta» һүҙҙәрен килтерә, әгәр уларға «(a)са» ((a)sa) суффикстарын ҡушһаң, улар топоним (ил) мәғәнәһен ала, тип раҫлай: «Turhuntasa» и «Dattasa». Һуңғараҡ Әрмәнстанда был фекерҙе Николай Адонц, Григорий Капанцян һәм башҡа тарихсылар нигеҙләйԱդոնց Ն. «Հայաստանի պատմությունը», Երևան 1972 թ. (на армянском), в переводе Адонц Н. «История Армении», Ереван 1972, Ավետիսյան Հ.Մ. «Հայկական լեռնաշխարհի և Հյուսիսային Միջագետքի պետական կազմավորումների քաղաքական պատմությունը մ.թ.ա. XVII—IX դդ», Երևան 2002 (на армянском), в переводе Аветисян Г. М. «Политическая история государственных образовании Армянского нагорья и северной Месопотамии в XVII—IX веках до н. э.», Ереван 2002, Թովմասյան Պ.Մ. «Հայկական լեռնաշխարհը և Միջագետքը», Երևան 2006 (на армянском), в переводе Товмасян М. П. «Армянское нагорье и Месопотамия», Ереван 2006, Քոսյան Ա.Վ. «Հայկական լեռնաշխարհի տեղանունները (ըստ խեթական սեպագիր աղբյուրների)», Երևան 2004 (на армянском), в переводе Косян А. В. «Топонимика Армянского нагорья (по хеттским источникам)», Ереван 2004, «Հայոց պատմություն», ՀՍՍՀ ԳԱ Երևան 1968 (на армянском), в переводе «История Армении» изд. АН АССР Ереван 1968 и тд.. Геворк Джаукян, был схеманы үҫтереп, «Harsankila», «Parminaija», «Hiwaswanta» һ. б. һүҙҙәрҙе миҫалға килтереп дәлилләй, ысынлап та улар, топонимға әйләнеп, «Harsanasa», «Parminasa», «Hiwasasa» төҫөн алырға тейеш, тиДжаукян Г. Б. «О соотношении хайасского и армянского языков», ИФЖ 1988, N 1. Шул ыңғай ул былай тип яҙҙы: «Һайасаның төп теле әрмән теле була һәм…әрмән элементы Һайаса дәүләтенең нигеҙен тәшкил иткән»Джаукян Г. Б. «О соотношении хайасского и армянского языков», ИФЖ 1988, N 2, стр. 87-88. Рафаэл Ишханян Ван әрмәндәре һәм илдең ҡайһы бер башҡа райондарының (мәҫәлән, Севан күленең көнбайышындығы әрмәндәрҙең) һөйләшендә хетт телендәге Ḫ, атап әйткәндә, грабар теленең Խ- менән алмаштырыла, был инде хетт телендәге Ḫajasa грабар телендәге Հայք (hay-kʿ)трансформацияһын аңлата. Дьяконов раҫлауынса, Һайаса һәм Әрмәнстан һүҙҙәре араһында бәйләнеш эҙләрлек бер сәбәп тә юҡ, бындай трансформация лингвистик яҡтан да хәл итерлек түгел: хетт телендәге Ḫ- грабар Խ- әйләнергә тейеш була, имеш. Әрмәнстандың үҙендә Европа һәм совет ғалимдары тарафынан раҫланған, «һай» һүҙенә яңғырашы яғынан оҡшағанлыҡтан, б. э. т. II меңйыллыҡта Хетт батшалығына ҡаршы һуғышҡан Һайаса өлкәһендә протоәрмән ҡәбиләләре йәшәгән тигән фараз нығынған. ХХ быуаттың 80-се йылдарында был фараз һинд-европа теле әрмән теленән килеп сыҡҡан тигән гипотезаны ла «туҡландыра» ине. Әммә был фараз донъя фәнни берҙәмлегенең күпселеге тарафынан нигеҙһеҙ, тип кире ҡағылды.
Доминирование миграционно-смешанной гипотезы в мировой науке отражено в энциклопедии Британника, статья «Armenia», раздел «Ancient and premodern Armenia» (электронное издание 2003 года), где миграционная гипотеза указана в качестве единственной. Факт доминирования миграционно-смешанной гипотезы среди среди специалистов также явно отражен в следующих современных монографиях, статьях и учебниках последних лет (в обратном хронологическом порядке):
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
Кроме этого ряд армянских авторов, придерживающихся альтернативных «хайасских» гипотез этногенеза, на страницах своих работ также признают, что таким образом дискутируют с
* «большинством учёных»
* «официально принятой версией»
Самый полный современный вариант миграционно-смешанной гипотезы изложен здесь:
*
* Перевод на английский язык:
* Рецензии: Maurits N. van Loon // Bibliotheca Orientalis 44 (1987) 230—233; Edgar C. Polomé, Annual of Armenian Lingustics 8 (1987) 103—109
* Дополнительные комментарии также изложены в статьях  и
 (әрмән гипотезаһы менән бергәВ качестве наиболее слабых мест теории указывается на некорректные сопоставления праиндоевропейских корней с семитскими, которые являются ключевым основанием для такой локализации, на явную отдаленность армянского языка от реконструированного праиндоевропейского, несмотря на то, что армяне, согласно теории, были единственными немигрирующими индоевропейцами и должны были лучше всех сохранить праиндоевропейский язык, и на полное несоответствие предложенной схемы миграций индоевропейцев имеющимся археологическим данным (см.  и ). Книга, излагающая теорию, после перевода на английский язык получила серию критических рецензий от других индоевропеистов, указывающих на отсутствие фонологической точности и неубедительность выводов (см. ), на наличие внутренних противоречий (см. ) и слабую аргументацию (см. )), ә уның хәҙерге замандағы Әрмәнстанда таралыуын ҡайһы бер ғалимдар, бөтөнләй фәнни түгел, тик идеологик мотивтарҙы күҙ уңында тота, тип таба.

Боронғо Әрмәнстан

Тарихҡа тиклем осор

Һайаса дәүләте (б. э. т. XVI—XIII б.)

=== Ахеминидтар осоронда Әрмәнстан (б. э. т. VI—IV бб.) ===
Әрмәнстан тәү тапҡыр б. э. т. 520 йылда Дарий I-нең Бехустин яҙмаһында телгә алына, етмәһә, яҙманың вавилон фаразлауында ил Урартуның синонимы итеп бирелә. Әрмәндә һәм Әрмәнстан тураһындағы иртә мәғлүмәттәр шулай уҡ б. э. т. V быуатта йәшәгән боронғо грек ғалимдары— Геродот һәм Ксенофонт хеҙмәттәрендә лә бар. Һуңғыһы үҙенең «Анабасис» әҫәрендә гректарҙың б. э. т. 401—400 йылдарҙа Әрмәнстан аша Ҡара диңгеҙгә сигенеүен тасуирлаған. Ксенофонт Әрмәнстан хаҡында «Оронт идара иткән йәйрәп ятҡан бай ил» тигәнКсенофонт, Анабасис, III, V. Әрмәнстандың фарсы батшаһының ҡыҙына өйләнгән Ерванд (Оронт) сатрабынан башҡа ул тағы ла Көнбайыш Әрмәнстан гиппархы ҡайһылыр Тирибаз хаҡында ла телгә алып үтә. Б. э. т. VI быуатта Көнсығыш Әрмәнстан территорияһы (Әрмән ҡалҡыулығы һәм Урартуның элекке территориялары) үҙенең сиктәрен хатта Аракс йылғаһы аръяғына күсереп ҡуйған Мидия тарафынан йотолған. Һуңғараҡ барлыҡҡа килгән риүәйәттәргә ярашлы, башҡа халыҡ менән бер рәттән бында оҙаҡ йылдар дауамында мидий халҡы ла йәшәгән. Әрмәнстанда мидия колонистары "Ашхарацуйц"та телгә алынған Мардаги һәм Мардастан округтарында ла йәшәгән. «Киропедия» әҫәрендә Ксенофонт б. э. т. VI быуатта Мидияға буйһонған, әммә азатлыҡҡа ынтылған Әрмән батшалығы тураһында яҙған. Әрмәнстан батшаһының исеме әйтелмәһә лә, уның улдары атап әйтелгән — Кирҙың иптәше Тигран һәм Эмбастың хәрби башлығы Сабарис; батшалыҡтың күп байлыҡтары һәм хәрби көсө билдәләнгән, боронғо әрмәндәрҙең көнкүрешенә ҡағылған ҡыҙыҡлы ентекләүҙәр килтерелгән. Кир, ул саҡта әле Мидия полководецы, Әрмәнстанды тыныс юл менән буйһондора алған, хатта уларҙың төньяҡ-көнбайыш күршеләре — халдтар (халибтар) менән мөнәсәбәттәрен көйләүгә өлгәшкән булған. Һуңғараҡ Кир, Мидияны ҡыйратып, үҙ батшалығын булдырғанда ла, Тигран етәкселегендәге әрмән ғәскәренә таянған. Ксенофонт яҙған мәғлүмәт күпмелер кимәлдә Мовсес Хоренаци яҙғанға тап килә: Кирҙың, Ерванд батша улы, әрмән батшаһы Тигран менән бер булып, Мидияға ҡаршы торғаны.
Ксенофонт, «Анабасис», б. э. т. V быуат«Анабасис», IV, III:
Был көндө эллиндар Кентрит йылғаһы тигеҙлектәрендә урынлашҡан ауылдарҙа торҙолар. Кентриттың киңлеге яҡынса 2 плетраға тиң, һәм был йылға Әрмәнстан һәм кардухтар иле араһында сик булдыра[…] Әммә таң атыуға улар йылға аръяғында ҡораллы һыбайлыларҙы күрҙе, күрәһең, улар йылғаны кисеп сығыуҙы булдырмаҫ өсөн шунда торалар; шулай уҡ, һыбайлыларҙан өҫтәге ҡалҡыулыҡтарҙа, эллиндарҙың Әрмәнстанға һөжүм итеүен булдырмау маҡсатында, теҙелеп баҫҡан йәйәүле ғәскәрҙе лә күрҙеләр. Былар Оронт һәм Артухтың ялланған армияһы — армендар, мардтар һәм халдейҙар ине.
Нисек кенә булмаһын, б. э. т. 521 йылда (Дарий I-нең Бехустин яҙыуы ошо йылдағы ваҡиғаларҙы сағылдыра) беҙ Әрмәнстанды Ахеменид державаһының сатрапияһы итеп күрәбеҙ, был сатрапия үҙен батша итеп иғлан иткән ялған мидий батша улы өсөн фарсыларға ҡаршы һуғышҡан; бынан сығып, әрмәндәр үҙҙәренең законлы хөкөмдарҙары итеп мидийҙарҙы таныған тигән һығымтаға килеп була. Дарий I, яҙыу авторы, бында Әрмәнстанды беренсе тапҡыр хәҙерге Армина исеме менән телгә ала (    ). Ихтилал биш яу барышында Дарийҙың ике полководецы тарафынан баҫтырыла (шуларҙың береһе, Дадаршиш әрмән булған. Дьяконов фекеренсә, иран исемен йөрөткән полководецтың әрмән булыуы, ә Әрмәнстанда йәшәүсе бер ябай кеше генә түгеллеге, бик икеле). Геродоттан белеүебеҙсә, әрмән ерҙәре ике Ахеменид сатраплығына: 13-сөгә һәм 18-сегә индерелгән булған.
Әрмәнстандағы фарсы хакимлығы ике йөҙйыллыҡ арауығында дауам иткән (б. э. т. 550—330 йй.). Ахеменидтар династияһының һуңғы фарсы батшалары осоронда Әрмәнстан тыныслыҡ һәм имен хозур тормошта, рәхәтлектә йәшәгән. Хакимлыҡ итеүселәр әрмәндәрҙең эске эштәре менән бик аҙ ҡыҙыҡһынған, Әрмәнстанда сауҙагәрлек һәм ауыл хужалығы сәскә атҡан.
=== Боронғо әрмәндәрҙең дине һәм донъяға ҡарашы ===
Б. э. т. IV—II быуаттарҙа әрмән мәжүсилегенең ҡатмарлы системаһы формалаша башлаған. Армавирҙағы данлыҡлы Ҡояш һәм Ай храмдарынан башҡа, әрмәндәрҙең Муштан йыраҡ түгел, Тарон провинцияһында, Артишат эргәһендәге изге урманда бик күп ғибәҙәтхана һәм алтарҙары булғаны билдәле. Унда бер нисә храм урынлашҡан булған, иң танылғаны Анахит алиһәһенә бағышланған ғибәҙәтхана.
Боронғо әрмәндәрҙең хоҙайҙар пантеоны синкретик рәүештә булған. Ерлектәге хоҙайҙарын ситтән, грек мифологияһынан һәм фарсы ышаныуҙарынан, индерелгәндәр менән, Урартуҙың емерелеү дәүеренән һаҡланған культтар менән, ҡушып, дини йолалар атҡарғандар. Йыш ҡына бер хоҙайға ике йәиһә өс ипостась йөрөтөлгән: ошоға асыҡ миҫал булып Арай — Арамазд/Ахурамазд — Зевс тора. Боронғо әрмәндәрҙең йышыраҡ ҡулланылған культтарына, уны Ҡояш (Гелиос)менән дә, Аполлон менән дә, Гермес менән дә тиңләгән, Михрға/Митраға табыныуҙы билдәләргә мөмкин.
Боронғо әрмәндәр төрлө оракулдарға, күрәҙәселеккә һәм хоҙайҙарҙың асылына төшөнөүҙәргә әһәмиәт биргәндәр. Төрлө эйәләргә һәм мифик йәндәргә ышанғандар (вишаптар, дейеүҙәр һ. б.)
Әрмәнстанда христианлыҡ рәсми дин булараҡ ҡабул ителгәс, йолалар рәхимһеҙ эҙәрлекләнгәнлектән, әрмән мәжүсилеге тураһында мәғлүмәт һаҡланмаған тиерлек.
=== Эллинизм осорондағы Әрмәнстан (б. э. т. IV б. — б. э. V б.) ===
==== Тәүге Әрмән дәүләттәре ====
Әрмән дәүләтселеге тарихына яҡынса 2.5 мең йыл тиһәк тә, Әрмән дәүләтселеге башланғысы Урарту һәм Ассирия дәүләттәренең ҡолатылған осоронан да алдараҡ, күпкә тәрәнерәк тарих төпкөлөндә. Уның башланғысы Арме-Шубрия тиһәк тә була (б. э. т. XII б.), сөнки Б. Пиотровский самалағанса, б. э. т. VII и VI бб. ул скиф-әрмән берҙәмлеген кәүҙәләндергән. Б. э. т. VIII—VII бб. Малатьяла урынлашҡан Табал һәм Мелид (Мелитена), хәҙерге заман ғалимдары раҫлағанса, тәүге әрмән дәүләттәренең береһе булып һанала. Һуңғыһы, Мелитена, б. э. т. V б. Әрмәнстан сатрабының баш ҡалаһы, һәм легендар Тигран I-нең б. э. т. VI быуаттағы Әрмәнстан дәүләтенең баш ҡалаһы булғандыр, моғайын. Б. э. т. XII—IX бб., Алзиҙың Муш батшалығын да Әрмән дәүләтселегенең яралғыһы тип ҡарарға була, һәм шул иҫәптән, Әрмән ҡалҡыулығында йәшәгән хуррит, урарт йәки лувий дәүләттәрен дә тәүге дәүләт тип атарға була, сөнки улар әрмән милләтенә тоҡомдары ҡушылған халыҡтар тарафынан төҙөлгән.
Александр Македонский (Искәндәр Зөлҡәрнәй) Ахеменидтарҙың бөтөн фарсы ҡеүәтле дәүләтен (державаһын) буйһондорғанға тиклем Әрмәнстан Фарсы хакимлығы аҫтында булған. Искәндәр үҙе Әрмәнстан еренән бөтөнләй үтмәгән, һәм уның хәрби башлыҡтары ла әрмән территорияһына инмәгән. Бының һөҙөмтәһе булып, Фарсы дәүләте ҡыйратылғас, Әрмәнстандың көньяҡтағы идара итеүселәре генә Искәндәр хакимлығын таныған, уныһы ла формаль ғына булған, ә ысынында инде әрмән ерҙәре бойондороҡһоҙ ҡалған. Македонлыларҙың формаль идаралығы аҫтында Кесе Әрмәнстан ғына ҡалған, әммә ул үлгәндән һуң (б. э. т. 323 йыл) бер йәиһә ике йыл үтеүгә бында — б. э. т. 115 йылда Митридат VI Евпатор уны Понтий батшалығына ҡушҡанға тиклем — ике йөҙ йыл дауамында билдәле булған үҙ аллы Әрмәнстан дәүләте барлыҡҡа килгән.
Башҡа бер әрмән өлкәһе, Софена, Селевкидтар дәүләтенә яһаҡ түләгән, ғәскәр бирергә тейеш булған айырым бер сатрапия булып, Әрмән ҡалҡыулығының көньяҡ-көнбайышында ятҡан, әммә ул урындағы нәҫелдән тапшырылған идарасылар хакимлығы аҫтында булһа ла, эске үҙ аллылыҡ менән файҙаланған һәм ҡайһы бер мәлдәрҙә Селевкидтар идаралығынан бөтөнләй ҡотола ла алған. Аҡсалата әйләнеше һәм урындағы аҡсаһы һуғылған беренсе әрмән өлкәһе Софена була.

Ысын Әрмәнстан, тағы ла бер әрмән өлкәһе, Ван күле эргәһендә Тигр йылғаһының үрге ағымында урынлашҡан, йәғни боронғо Урарту ҡалаһының төп территорияһын биләгән. Софеналағы кеүек, бында ла нәҫелдән нәҫелгә тапшырылған  идарасылар хакимлыҡ иткән, әммә үҙенең йәмғиәт үҫеше буйынса был өлкә Софенанан күпкә артта ҡалған булған, һәм Селевкидтар хакимлығы бында сағыштырмаса көслө булған. Был өлкәнән төньяҡ-көнсығышта, Аракс йылғаһы үҙәнендә, б. э. т. IV быуат һуңында баш ҡалаһы Армавир тип аталған Арарат батшалығы урынлашҡан булған. Баштан башлап Искәндәр хакимлығын таныған Арарат батшалығы, б. э. т. 316 йылда диадохтар менән һуғышҡан дәүерҙән бирле, үҙ аллы булған. Был батшалыҡ селевкид батшаһы Бөйөк Антиох III тарафынан б. э. т. 200 йылда юҡҡа сығарылған.«Көнсығыш тарихы» (Боронғо Көнсығыш). XXIX глава, ЭЛЛИНИЗМ ДӘҮЕРЕНДӘ ҠАФ ТАУЫ АРТЫ ҺӘМ УНЫҢ МЕНӘН СИКТӘШ ИЛДӘР. 1-се бүлек. Б. э. т. IV—III быуаттарҙағы бойондороҡһоҙ дәүләттәре.: The Cambridge History of Iran Volume 3. Chapter 12: Iran, Armenia and Georgia. Страница 512: Кирилл Туманов, «Studies in Christian Caucasian History». «The Orontids of Armenia» бүлеге, 277—354 бб. 282—283 бб. ҡараРичард Ованнисян, «The Armenian People From Ancient to Modern Times» Volume I. 36 б., Ервандидтар династияһы генеалогияһы.Рыжов К. В., «Донъяның бөтөн монархтары: Боронғо Көнсығыш: Белешмә». Мәҡәлә: Әрмәнстандың батшалары.; әммә Антиох римлеләрҙән еңелгәндән һуң, уның тарафынан ҡуйылған урындағы идарасылар (боронғо батша нәҫеленән дә булыуы бик мөмкин) Арташес I һәм Зарех  б. э. т. 190 йылда үҙҙәрен батша тип иғлан итәләр. Һөҙөмтәлә өс әрмән батшалығы барлыҡҡа килгән һәм улар: Бөйөк Әрмәнстан (Евфраттан, Арарат үҙәнен индереп, көнсығышҡа, Арташес хакимлыҡ иткән), Кесе Әрмәнстан (Евфраттан көнбайышҡа, бында Антиохтың туғаны һәм союздашы Митридат хакимлыҡ иткән) һәм Софена (әрмәнсә Цопк, хәҙерге Диярбакыр эргәһендә, бында Зарех хакимлыҡ иткән)СССР тарихы очерктары: СССР территорияһындағы тәүтормош-община ҡоролошо һәм боронғо дәүләттәр / Евгений Михайлович Жуков. — Изд-во Академии наук СССР, 1956. — Т. 2. — С. 422—424.: .
Б. э. т. 163/162 йылдарҙа Энциклопедия Ираника. Мәҡәлә: Commagene, Бөйөк Әрмәнстандан көньяҡ-көнсығышҡа тағы ла бер әрмән батшалығына нигеҙ һалынған, КоммагенаThe Cambridge History of Iran. Volume 3. The Seleucid, Parthian and Sasanid Periods, Part 1. Стр. 535: , унда элекке Әрмәнстан батшалары Ервандидтар династияһының бер тармағы хакимлыҡ иткән. Коммагена батшалығы б. э. 72 йылына тиклем йәшәгән, шунан Рим империяһына ҡушылған Энциклопедия Британника. Мәҡәлә: Commagene.
Б. э. т. III—II быуаттарҙан башлап әрмән халҡының сәйәси һәм мәҙәни тормошо үҙәге яйлап Арарат үҙәненә  күсә барған:
                                                   	                            center|240px
Софена батшаһы Аршам II монетаһы, б. э. т. 230 йыл.	Немрут тауы башындағы әрмән Коммаген батшалығы батшаһы Антиох I ҡәберлеге,(б. э. т. I быуат)	Гарни храмы, б. э. I быуат. Трдат батша яҙыуында: «Гелиос! Бөйөк Трдат, Бөйөк Әрмәнстан (Μεγαλη Αρμενια) батшаһы, хөкөмдар үҙенең батшалыҡ итеүенең ун беренсе йылында батшабикәгә агарак (һәм) был яҡын барғыһыҙ ҡәлғәне төҙөгән…» тигән һүҙҙәр бар	Ахцкта әрмән Аршакидтары мавзолейының емереклектәре, Арагацотн өлкәһе (IV быуат)
Арташесидтар династияһы Бөйөк Әрмәнстанда ике йөҙйыллыҡҡа яҡын батшалыҡ иткән. Арташес I дәүерендә Арташес үҙе б. э. т. 176 йылда, Карфаген полководецы Ганнибал кәңәшен тотоп (ҡыҫҡа ғына осор Әрмәнстанда йәшәгән), Аракс йылғаһы ярына, элекке баш ҡала Армавирҙан йыраҡ түгел, хәҙерге Ереван янында  нигеҙ һалған Арташат (Артаксата) ҡалаһы баш ҡала итеп иғлан ителгән. Арташат б. э. 164 йылына саҡлы Бөйөк Әрмәнстандың баш ҡалаһы булып ҡалған.
Арташесидтар династияһының иң билдәле вәкиле — Бөйөк Тигран II  (б. э. т. 95—55 йй.). Йәш сағында ул әрмәндәрҙе еңгән парфяндарҙа тотҡонлоҡта булған. Батша булып алғас, ул үҙе парфяндарҙы тар-мар иткән, Атропатенаны (хәҙерге Иран Әзербайжаны) яулаған һәм «батшаларҙың батшаһы» тигән титул ҡабул иткән. Шунан һуң Тигран понтий батшаһы Митридат Евпатор менән хәрби һәм туғанлыҡ союзы урынлаштыра, уның ҡыҙы  Клеопатраға өйләнә. Тигран II дәүерендә Әрмәнстан эре державаға әүерелә, сиктәре Кура йылғаһынан Иорданға һәм Урта диңгеҙҙән Каспийғаса йәйелә. Әрмән самодержецы Селевкидтар батшалығын юҡҡа сығара. Баҫып алған ерҙәрендә Тигранакерт тигән яңы баш ҡала төҙөтә, унда күп грек ҡалаларынан көсләп халыҡты күсеп килергә мәжбүр итә. Тигранакерт Арташат менән ярышырлыҡ икенсе баш ҡалаға әйләнә.
Уңыштарының иң бейек нөктәһендә Тигран башта Лукулл, һуңынан Помпей етәкселегендәге римлеләрҙең ғәскәре менән бәрелешә һәм б. э. т. 63 йылда үҙенең бөтөн яулағанын юғалта.
Б. э. т. 55 йылда Тигран үлгәндән һуң Бөйөк Әрмәнстан тәхетенә уның улы, нигеҙҙә нейтраль сәйәсәт алып барған, Артавазд II (б. э. т. 55—34 йй.) ултыра. Б. э. т.  53 йылда Каррыла парфяндар менән һуғышҡанда римлеләрҙең еңелеүенән һуң Артавазд, Софена менән Кесе Әрмәнстанды ҡушып, Әрмәнстандың көнбайыш сиктәрен киңәйтә алған хатта. Б. э. т. 36—34 йй. рим полководецы Марк Антоний, тәүге еңелеүҙәренән һуң, килешеү төҙөү һылтауы менән әрмән батшаһын үҙенең лагерына саҡырған, ә һуңынан әсирлеккә алған һәм язалаған.
Б. э. т. 30 йылында, союздаш Парфия ярҙамы менән булырға тейеш, Артаваздың улы Арташес II (б. э. т. 30—20 йй.) әрмәндәр батшаһы итеп ҡуйыла. Тәхеткә килгәненә күп тә үтмәй, Арташес II ғәскәре Әрмәнстанда тороп ҡалған Антонийҙың рим гарнизондарын ҡырып һала. Арташес II үлгәндән һуң Арташесидтар династияһы етәкләгән әрмән дәүләте бөлгөнлөк юлына баҫҡан. Арташесидтар династияһы тамыры, б. э. т. I быуаты — б. э. I быуаты сиктәрендә Эрато батшабикәһенең үлеме менән, ҡорой, һәм әрмәндәр ҡараштарын үҙҙәренә мәҙәни һәм көнкүреш яҡтан яҡын торған парфяндарға боралар. Шул саҡтан алып Рим менән Парфия араһындағы яҡынса алтмыш йылға һуҙылған Әрмәнстанға баш булыу өсөн көрәше башлана.
=== Аршакидтар. Рим һәм  Парфия араһында ===

Әрмәнстан географияһы. Бөйөк һәм Кесе Әрмәнстан
Страбон, унан һуң Өлкән Плиний һәм Птолемей әрмән ерҙәренең ентекле географик тасуирламаһын бирәләр. Бөйөк Әрмәнстан төньяҡтан Понттан һәм Колхиданан Корон тауҙары менән, Ибериянан һәм Албаниянан — Кура йылғаһы менән, көнсығыштан Мидиянан — Аракс һәм Атропатен тауҙары менән, көньяҡта Ассириянан — Нифат тауҙары менән һәм Месопотамиянан — Тигр йылғаһы менән, көнбайышта Кесе Әрмәнстандан — Евфрат менән сикләнгән. Кесе Әрмәнстан төньяҡта Понттан Скидис һәм Париадр тауҙары менән, көнсығышта Бөйөк Әрмәнстандан — Евфрат менән, көньяҡта Сириянан һәм Киликиянан — Тавр менән, көнбайышта Каппадокиянан Антитавр тау армыттары менән сикләнгән. Сама менән VII быуатта әрмән ғалимы Анания Ширакаци үҙ эсенә Әрмәнстан географияһының ентекле тасуирламаһын һыйҙырған Ашхарацуйц — донъя географик атласын төҙөй.
Бөйөк Әрмәнстан тарихы
Бөйөк Әрмәнстан территорияһында Әрмәнстан дәүләте 428 йылға, сасанид Ираны тарафынан баҫып алынған дәүергә саҡлы, йәшәгән. Урта быуаттарҙа Бөйөк Әрмәнстан территорияһы ғәрәптәр, византиялылар, сельджуктар, монголдар тарафынан яулап алынған. XV быуат башында Әрмәнстан фарсы провинцияһы булған, бер быуат уҙғас, уның көнбайыш өлөшөн төрөк солтаны Сәлим II яулап алған. Рус-фарсы һуғыштары (1813, 1828) һәм рус-төрөк һуғыштары дәүеренән (1878) көнсығыш өлөшө рус державаһы биләмәләренә күскән. Хәҙер тарихи Көнсығыш Әрмәнстан ерҙәренең бер өлөшөндә Әрмәнстан Республикаһы урынлашҡан. Көнбайыш Әрмәнстан Төркиә территорияһында ҡалған.
Кесе Әрмәнстан тарихы
Митридат династияһы Кесе Әрмәнстанда б. э. т.  I быуат һуңында, Митридат Евпатор илде үҙенең батшалығына ҡушҡандан һуң, хакимлыҡ иткән. Уларҙы ҡыйратҡас, Помпей илде үҙенең союзнигы Дейотарға, Галатия тетрархына тапшыра. был батшаның улы үлгәс, римлеләр илде төрлө хөкөмдарҙарға биреп ҡарай һәм аҙаҡтан уны Рим провинцияһына әйләндерәләр. Рим империяһын Көнсығыш империяға бүлгәндә, был ерҙәр Рим провинцияһы булып киткән инде. Һуңғараҡ Ғосман империяһы һәм Төркиә составына  индерелгән.
==== Аршакидтар хакимлығын раҫлау ====
Арташесидтар династияһы ҡолатылғандан аҙаҡ I быуат уртаһына тиклем римлеләр һәм парфяндар ҡуйған кешеләр идара иткән. Парфяндар тарафынан тәхеткә ултыртылған беренсе Аршакид, Вонон, оҙаҡҡа сыҙамай. Уны Рим тарфынан ҡуйылған, аҙаҡ туғанының улы Радамист тарафынан хыянатсыл үлтерелгән (Радамист бабаһының урынына ултырған була) Иберия хөкөмдары Митридат, алмаштыра. Рим тарихсыһы Тацит мәғлүмәте буйынса, уларҙың ҡайһы берҙәре «әрмәндәрҙең йолалары һәм тормош - көнкүреше менән таныш булған»Тацит. Анналы, II, 56. 53 йылда парфян батшаһы Вологез I әрмән тәхетенә үҙенең туғаны Тиридатты ултырта. Был Парфия һәм Рим араһында һуғыш башланыуға сәбәп була. 58 йылда Корбулон етәкселегендәге рим ғәскәрҙәре Әрмәнстанға баҫып инәләр һәм тәүге уңыштары менән файҙаланып, үҙҙәренең идара башлығын ҡуялар. Әммә 62 йылда Рандейҙа хурлыҡлы еңелеүгә дусар ителәләр. Һөҙөмтәлә Неронға Тиридатты Әрмәнстандың бойондороҡһоҙ батшаһы итеп танырға тура килгән; парфяндар яғынан юл ҡуйыу ғына булған (тик престиж өсөн генә) Тиридат дәрәжәһен (сан) Нерон ҡулынан алырға тейеш булған һәм шул маҡсат менән ул Римгә сәфәр ҡылған. Әрмән батшалары «Бөйөк Әрмәнстан батшалары» титулын йөрөтөргә тейеш булған. Рим һәм парфян армиялары Әрмәнстан ерҙәрен ҡалдырып китергә тейеш булған, Әрмән дәүләтенең сиктәре тулыһынса тергеҙелгән. Был ваҡыттан Бөйөк Әрмәнстан Аршакидтар династияһының әрмән тармағы идаралығы аҫтындағы Рим менән Парфия араһындағы буфер дәүләткә әүерелә. Тиридат осорондағы иран йолалары һәм ышаныуҙарының яңырыуы алдағы йөҙйыллыҡта Әрмәнстанда һәм Парфияла асыҡ тойомланған романизация тенденцияһын ҡаҡшатҡан.
Парфия менән һуғыш башлаған Траян 117 йылда Әрмәнстанды рим провинцияһы тип иғлан иткән, ләкин Адриан рим легиондарын Евфрат аръяғына саҡыртып алған. Римлеләрҙең бер походы ла Әрмәнстан дәүләтен юҡ итә алмаған. Аршакидтар ваҡытында, уларҙы Сасанидтар ҡолатҡанлыҡтан, Әрмәнстан һәм Иран араһында дошманлыҡ мөнәсәбәттәре урынлашҡан. Сасанидтар фекеренсә, әрмән Аршакидтары, күрә алмаған династияның эйәрсендәре, һәм улар тамырынан ҡоротолорға тейеш булған. Хосров I Сасанидтар династияһына нигеҙ һалған  Арташир менән оҙайлы һуғыш алып барған. III быуат уртаһында Әрмәнстан яңы барлыҡҡа килгән Сасанидтар батшалығының емерткес һөжүмдәренә дусар ителгән: Шапур I үҙенә Әрмәнстанды, Албанияны һәм Иберияны буйһондора алған. Һуңғыһының улы Ормизд-Ардашир бер аҙ ваҡыт хатта  «Әрмәндәрҙең бөйөк батшаһы» титулын да йөрөткән.

Антик Әрмәнстан (б. э. т. VI быуат — б. э. V быуаты)

Тәүге Әрмән дәүләттәре

Аршакидтар. Рим һәм  Парфия араһында

Аршакидтар хакимлығын раҫлау

Агатангелос, «Әрмәндәрҙе христиан диненә ауҙарыу тарихы», V быуат«История Армении»; «Спасительное обращение страны нашей Армении через святого мужа-мученика», 778:
Һәм батша үҙенең юғары бойороғо менән дөйөм хуплауҙан таяныс алып, ата-бабалар алла тип атаған һынташтарҙы онотторорға, хәтерҙән юйырға, ер йөҙөнән юҡ итергә, тип дәрүиш Григорға йөкмәтте. Һуңғараҡ батша үҙе лә ғәскәре менән Вагаршапат ҡалаһынан Арташатҡа Еразамуйн тигән ерҙә урынлашҡан Анаит алиһәһенең мәжүси ғибәҙәтханаһын емереү ниәтендә шунда йүнәлгән. Юлда иң тәүге булып, төштәр күреп юраусы, Диван Ормиздың сәркәтибе тип аталған жрецтарҙың тәғлимәтен яҙыусы, әүлиәлеккә өйрәтеүсе, Тирға ғибәҙәт ҡылыу храмы осраған. Тәү сиратта, шул ғибәҙәтхананы емергәндәр, яндырғандар, юҡ иткәндәр
287 йылда римлеләр ярҙамы менән тәхеткә Хосров II улы, Бөйөк Тиридат III ултыра. Ошо быуаттың һуңында 298 йылда Нисибис килешеүе буйынса Әрмәнстандың бойондороҡһоҙлоғон Рим һәм Персия (Фарсыстан) таный, шулай уҡ Әрмәнстандың Рим һәм Фарсыстан менән сиктәрен төгәлләргә тырышалар. Тиридат III дәүерендә христиан дине Әрмәнстандың дәүләт һәм берҙән-бер дине сифатында раҫланған. Христианлыҡты ҡабул итеү өсөн төп дәрәжәләге әһәмиәтле эштәр башҡарыусы изге Григорий Мәғрифәтсе Әрмән сиркәүенең беренсе Католикосы вазифаһын башҡарған(302—326). Тәүге осорҙа христиандарҙы эҙәрлекләүҙәргә дусар иткәндәр, әммә Тиридат үҙе христианлыҡты ҡабул иткәс, ул дәүләт диненә әйләнгән     (традиция буйынса был ваҡиға 301 йылда булған тиҙәр, әммә ҡайһы бер хәҙерге тикшеренеүселәр христиан дине 314 йылдан да алда ҡабул ителмәгән, тигән фекер әйтәТер-Нерсесян Сирарпи. Армения. Быт, религия, культура / Пер. c англ. Л. А. Игоревского. — М.: ЗАО Центрполиграф, 2008. — C. 84. — ISBN 978-5-9524-3803-3.), ул нигеҙҙә боронғо иран ышаныуҙарына бәйләнгән традицион милли әрмән динен, ҡан ҡойош менән, ҡыуған һәм дәүләт диненә әүерелгән. Шулай итеп, Әрмәнстан тарихта тәүге христиан дәүләте булған:.
332—338 йылдарҙа Хосров III Котак Әрмәнстан батшаһы булған. Аракс йылғаһының һыу юлы үҙгәреше менән бәйле экологик хәлдәр киҫкенләшеү сәбәпле, батша Двин ҡалаһын төҙөтә һәм халыҡты яңы урынға күсертәМовсес Хоренаци, кн 3, гл. 8.
337 йылда, тыныслыҡ Килешеүе булыуға ҡарамаҫтан, Әрмәнстанға Сасанид Шапур II ғәскәре баҫып инә. Әрмәндәргә ярҙамға рим ғәскәрҙәре килә, һәм улар бергәләп фарсыларҙы ҡыҫырыҡлап сығаралар. Хосровтың улы III Тиран (339—350) батша булып китә. Тиран илдең бойондороҡһоҙлоғон һаҡлау сәйәсәтен алып бара. Мовесаоренаци әйткәнсә, ул атаһы кеүек көн күргән, ҡаһарманлыҡ та, ғәййәрлек тә күрһәтмәгән. Фарсылар менән татыулыҡ мөнәсәбәттәрен һаҡларға тырышҡан. 345 йылда фарсы шахы Шапур II, һөйләшеүҙәр алып барыу һылтауы менән, Тиранды үҙенә саҡыра ла әсирлеккә ала, шунан Иранға алып китеп, күҙен һуҡырайта.  Әммә фарсылар Әрмәнстанға сәйәси йоғонто яһарға бик ынтылһалар ҙа, әрмән монархы тәхете уның улы Аршак II күсә (350—368).
Аршак II, үҙәк хакимиәтте нығытыу һәм нахарарҙар сепаратизмын бөтөнләйгә туҡтатыу теләге менән, ҡәтғи сараларға күскән. Арарат тауының көньяҡ итәгендә ул Аршакаван тип аталған ҡалаға нигеҙ һалған. Бында үҙҙәренең хужаларынан ҡасып киткән крепостнойҙар һәм ҡолдар, шулай уҡ бурыстарын бер ҙә түләй алмағандар йәшеренер урын тапҡандар. Шулай итеп, батша элек нахарарҙар хакимлығы аҫтында йәшәгән кешеләр иҫәбенә үҙенең һалым түләүсе халҡын арттырыуға иҫәп тотҡан. Нахарарҙар быға киҫкен ризаһыҙлыҡ белдергәндәр һәм, ҡасҡындарҙы ҡайтарыу мөмкинлеге биргән законға таянып, батшанан ҡасып киткән хеҙмәтселәрен кире ҡайтарыуҙы талап иткәндәр. Ләкин Аршак яңы ҡала сиктәрендә был законды ҡулланыуҙы тыйған. Шулай булғас, нахарарҙар үҙҙәренең отрядтарына етәкселек итеп Аршакаванға йүнәләләр һәм уны яулап алалар. Егерме мең кеше йәшәгән ҡаланың бөтөн халҡы донъя йөҙөнән юҡ ителә. Аршак фетнәселәргә ҡаршы аяуһыҙ көрәш башлай. Ул нахарарҙар юлбашсыһы Камсаракандарҙан Гирак һәм Аршаруникты тартып алған, Артагерс ҡәлғәһен баҫып алып Камсаракандар ырыуының тамырын ҡорота. Ошонан һуң күп кенә нахарарҙар Иран яҡлауына биреләләр. Фарсыларҙың баҫып алыу ҡурҡынысы һәр йыл һайын үҫә бара. Рим империяһы ла һаман көсһөҙләнгән. Фарсылар аҡрынлап римлеләрҙе Месопотамиянан ҡыҫырыҡлап сығаралар, ә 363 йылда император Иовиан, әрмәндәргә бөтөнләй ярҙам итмәйәсәге хаҡында вәғәҙә биреп, шах Шапур II менән Нисибис килешеүен ҡабул итәләр (Ҡара. Шапур II#Әрмәндәр һәм иверҙар менән һуғыш).
Күпмелер ваҡыт үткәс, Аршактың ҡулы аҫтынан Алдзник нахарарлығы ысҡынған, һуңынан сиктәге өлкәләрҙе биләүселәр баш күтәргән һәм фарсылар яғына сыҡҡан. Шундай күп һанлы хыянаттар булыу сәбәпле, батша ғәскәрендә яугирҙар һаны кәмей. Бола арҡаһында һуғыш хәрәкәтен дауам итеү мөмкин булмай.
360 йылдарҙа Әрмәнстан Фарсыстанға ҡаршы ныҡышмалы көрәш алып барған. 367 йылда Сасанидтар Әрмәнстанға яңынан баҫып ингән. Фарсылар тоталар ҙа Тигранакертты емергәндәр, а һуңынан, Арацани йылғаһын кисеп һәм Евфрат ағымы ыңғайына хәрәкәт итеп, Ани-Камахты баҫып алғандар. Арарат тигеҙлегендәге хәл иткес бәрелештә Васак Мамиконян етәкләгән әрмән ғәскәрҙәре дошманды тар-мар иткәндәр. Һуғыш барышында һынылыш күҙәтелгән, һәм фарсыларҙың илгә үтеп инергә тырышыуы кире ҡағылып торған. Әммә батша һәм нахарарҙар араһындағы низағ, ваҡытлыса туҡтап торған кеүек булһа ла, яңы көс менән тоҡанып киткән. Ил эсендә хәлдәр ҡатмарлашҡанға күрә, Аршак тыныслыҡҡа ынтылған. Шапур әрмән батшаһын һәм Васак Мамиконянды, тыныслыҡ килешеүе төҙөү һылтауы менән, Ктесифонға саҡырып килтергән. Бында икеһен дә мәкерле рәүештә ҡулға алғандар. Васакты язалағандар, ә Аршак II төрмәгә ябылған.
Әрмәнстан батшалығы үтә ҡыйын хәлдә ҡалған: Аршактың улы Пап (353—374) кескәй генә булған, ә батшабикә Парандзем етерлек абруй менән файҙаланмаған, ил идарасыһыҙ тороп ҡалған. Фарсылар, шуның менән файҙаланып, эре әрмән: Арташат, Вагаршапат, Ервандашат, Нахчаван, Заришат, Ван һәм Тигранакерт ҡалаларын тулыһынса емерә, өлкән ирҙәрең барыһын да үлтереп бөтөргәндәр, ә балаларҙы һәм ҡатын-ҡыҙҙарҙы Иранға алып киткәндәр. Тиҫтәләгән мең әрмән һәм еврей көсләп ФарсыстанФавстос Бузанд, История Армении, стр 133; книга 4.. төпкөлөнә күсерелгәндәр (депортацияланғандар).
368 йылда Әрмәнстандың һаҡланып ҡалған һуңғы бастионы булып, батшабикә Парандзем улы, батша вариҫы, Пап менән йәшеренгән урын, Артагерс ҡәлғәһе ҡалған. Пап тиҙҙән римлеләргә ҡасып китә алған, ә батшабикә, үҙенә тоғро нахарарҙары һәм 11 мең яугирҙан торған гарнизоны менән бер йыл буйына, ҡаты аслыҡ һәм сирҙәргә ҡарамай, фарсыларҙың ҡамауына сыҙап торған. 369 йылда дошман Артагерсҡа ла, батша хазиналарына ла хужа булған. Парандземды, башҡа әсирҙәр менән, Иранға килтерәләр. Шах Шапур, уны мәсхәрә итер өсөн, үҙенең баш ҡалаһындағы майҙанда махсус өй һалырға бойора, унда һәр теләгән кешегә ҡолатылған батшабикә менән енси мөнәсәбәткә инергә рөхсәт бирә. Меҫкен ҡатын шулай ғазаплап үлтерелгән. Ә яулап алынған Әрмәнстанда сиркәүҙәрҙе емереү һәм христиандарҙы эҙәрлекләү башлана.
Әммә Әрмән батшалығы бөтөнләй бөлгән кеүек бер мәлдә, Пап ҙур рим ғәскәре менән килгән. Уның эргәһенә патриоттарҙың тарҡау отрядтары берләшә башлаған һәм һуғыш хәрәкәттәре яңынан тоҡана. Бер нисә тапҡыр еүелеү хурлығынан һуң, фарсылар сигенгәндәр. 369 йылда Мушег Мамиконян (фарсылар язалаған Васактың улы) менән батша Арташатҡа инә. 371 йылда Шапур Әрмәнстанға тағы һөжүм иткән. Хәл иткес яу Дзирав тигеҙлегендәге Нпат тауы итәгендә булған. Әрмән армияһы, император Валент ебәргән ҙур рим отряды ярҙамы ла булғас, ҙур батырлыҡ менән һуғышҡан һәм еңеү яулаған. Шапур Папты Әрмәнстан батшаһы тип танырға мәжбүр булған. Йәш булыуына ҡарамаҫтан, ул үҙен һәләтле дәүләт эшмәкәре тип таныта. Әрмән батшаһы батша хакимлығын нығытыуға ынтылған. Батшалыҡ итеү дәүерендә ул Иран менән тыныслыҡ мөнәсәбәттәрен һаҡлай алған һәм шуның менән иленә, ҡыҫҡа ғына булһа ла, бик кәрәкле тынлыҡ, ял биргән.
Паптың бойондороҡһоҙ һәм үҙ аллы сәйәсәте (бигерәк тә уның шах менән йыш аралашыуы) римлеләргә оҡшамай башлаған. 374 йылда рим полководецы Теренций пригласил Папты һый мәжлесенә саҡырған . Бында өҫтәл артында ултырған сағында рим легионерҙарыЭнциклопедия «Все монархи мира». Древний Восток. Цари Армении. әрмән батшаһын сапҡылап үлтергәндәр.
IV быуатта Әрмәнстанда феодал мөнәсәбәттәр формалаша.
387 йылда Әрмәнстан бүленеүгә дусар ителә: бәләкәй, көнбайыш, яғы Римгә, төп өлөшө — Фарсыстанға китә. Әрмәнстандың территориаль сиктәре кинәт ҡыҫҡарған . Әрмәнстандың сик буйындағы ерҙәре Ирандың вассалы: :  хоҡуғын алған Иверияға һәм Албанияға бирелгән (См. также: Римско-персидские войны#Армянский вопрос в 364—387 годах)
Христиан динен нығытыу, Тәүратты (Библияны) һәм ғибәҙәт китаптарын тәржемә итеү, әрмән милли мәктәптәренә нигеҙ һалыу маҡсатында, Месроп Маштоц  405—406 йылдарҙа хәҙерге әрмән алфавитын төҙөй. Был идеяны тормошҡа ашырырға милли берҙәмлек тойғоһо булышлыҡ иткән:"Although the Armenian nobles had thus destroyed their country’s sovereignty, a sense of national unity was furthered by the development of an Armenian alphabet and a national Christian literature; culturally, if not politically, the 5th century was a golden age.".
Әрмәнстандың фарсы өлөшөндә Аршакидтар хакимлығы бер ни тиклем һаҡланған, әммә Йездигерд I дәүеренән Әрмәнстан менән мөнәсәбәттәр насарая. 428 Йәздигердтың улы Варахран V Әрмәнстанды сасанид дәүләтенең провинцияһына әйләндерә һәм, Арташесты ҡолатҡас, Әрмәнстанд Аршакид династияһын ҡорота. Тәҙәрәк фарсылар Әрмәнстанға шаҡтай ҙур ғына автономия биргәндәр. Марзпан, спарапет (баш командующий) һәм азарапет (иҡтисадты етәкләүсе) вазифалары әрмәндәр ҡулында ҡалған. Әрмән католикосы (христиан сиркәүе башлығы) «Бөйөк судья», һалым йыйыусылар ҙа әрмән булған. Месроп Маштоц һәм уның уҡыусылары эшмәкәрлеге менән бәйле, ил мәҙәни үҫеш кисергән. Фарсыларҙың, христиан дине әрмәндәрҙе Римгә яҡынайта, тип тынысһыҙланыуы нигеҙһеҙ булмаған.
438 йылда Йездигерд II фарсы батшаһы булып киткән, империяһының халыҡ-ара хәлен нығытып, ул илдең эске берҙәмлеген тәьмин итеү маҡсаттарын ҡуя. Әрмәндәрҙең ҡайһы бер привилегияларын бөтөрткән һәм зороастризмға күсергә бойорған. Был талаптар Әрмәнстанда ихтилал башланыуға килтергән, баш күтәреүселәр ғәскәре һәм сасанид армияһы араһында һуғыш башлана. Аварайр яуы - һуғыштың хәл иткес  эпизоды, ошо һуғышта баш күтәреүселәрҙең юлбашсыһы Вардан Мамиконян һәләк булған. Фарсыларҙың пирралы еңеүенән Ездигерд II бәхет тойғоһо кисермәгән:  таланған, унан һалым да, яугирҙар ҙа килмәгән. Етмәһә, яңынан күскенселәр тынғыһыҙлай башлаған. Ситуацияны төҙәтеү маҡсатында ул әрмәндәргә христиан дине тотоуҙы рөхсәт иткән, ә кемдәр көслөк менән зороастризмға күсерелгән булған, христианлыҡҡа кире ҡайтырға рөхсәт иткән.
460-сы йылдарҙа Фарсыстандың яңы батшаһы Пероз тағы христиандарҙы эҙәрлекләү сәйәсәтен башлаған. Яңы ихтилал ҡалҡҡан, 484 йылда әрмәндәр һәм фарсылар, Әрмәнстанға тулы дини ирек биргән ярым бойондороҡһоҙ статус һаҡлаған, Нварсак килешеүен төҙөй.

Христианианлаштырыу һәм Сасанидтарға ҡаршы һуғыш. Әрмәнстанды бүлгеләү. Фарсы Әрмәнстаны

Төрлө стратегик сәбәптәр арҡаһында Әрмәнстан Византия империяһы һәм Фарсыстан батшалығы араһындағы ыҙғыш алмаһына әйләнә
. Юстиниан I 535—538 йылдарҙағы идара рреформаһы Әрмәнстандың хәлендә хәтһеҙ сағылыш тапҡан. Уның сиктәрендә, мәҫәлән, әрмән аристократияһын кәметеүгә маҡсатлы йүнәлтелгән бойороҡтар сыҡҡан. 21-се новеллала былай тиелгән: «Әрмәндәр бар нимәләрҙә лә рим законына эйәрергә тейеш». Шулай итеп, Әрмәнстандың хоҡуҡ нормалары дөйөм империяныҡынан айырылырға тейеш түгел, тип һыҙыҡ өҫтөнә алғандар:
Беҙ әрмәндәрҙе, элекке ғәҙелһеҙлектән арындырып, бөтөнләй беҙҙең ҡанундарыбыҙға күсерергә һәм уларға тейешле тигеҙлек бирергә теләйбеҙ.
Әрмәндәр таралышып ултырған бик ҙур ерҙәр дүрт провинцияға: Әрмәнстан Беренсе, Икенсе, Өсөнсө һәм Дүртенсегә бүленгәнН. Адонц. Армения в эпоху Юстиниана. Ереван. ЕГУ. 1971.
591 йылда византия императоры Маврикий (әрмән сығышлы булыуы мөмкин) фарсылар өҫтөнән еңеү яулаған һәм империяға Әрмәнстан территорияһының ҙур ғына ҡалған өлөшөн, уның сиктәрен Ван күленә саҡлы киңәйтеп, кире ҡайтарған. Маврикийҙы тиран Фока ҡолатҡан, ә Фоканы - әрмән Ираклий, полководец Өлкән Ираклийҙың улы. 629 йылда Ираклий Маврикий башлаған баҫҡынсы һуғыштарҙы тамалап ҡуйған. С конца VI быуат аҙағынан Әрмәнстан Византия дәүләтенең вассалына әүерелә.
Сасанидтар династияһы 630-сы йылдарҙа Алғы Азия баҫҡынсылары — ғәрәп хәлифтәре тарафынан ҡыйратыла. 645 йылда Хәлифәттең ғәрәп армиялары Әрмәнстанға һөжүм иткән, илдең күп өлөшө хәлиф хакимлығына күскән. Әрмән кенәзе Теодорос Рштуни ғәрәптәр тарафынан Әрмәнстандың, Грузияның һәм Ҡаф тау Албанияһының юғары идарасыһы итеп тәғәйенләнгән:. VII быуат аҙағында Әрмәнстан фактик үҙ аллылығын юғалтҡан. Регионды баҫып алғас, ғәрәптәр тик идара итеү маҡсатында бөтөн Көньяҡ Ҡаф тауын аль-Арминия тигән ҙур бер провинцияға берләштерә. Наместничество, составында әрмән ерҙәре күп булғанлыҡтан, Арминия, тип аталғанВосток в средние века // История Востока / Под ред. Р. Б. Рыбакова. — М.: «Восточная литература» РАН, 1997:.
Калифтар һәм византия императорҙары һуғыш алып барғанда, Әрмәнстан ҡурҡыныс яфаларға дусар ителгән һәм өлөшлөтө византия, өлөшләтә ғәрәп наместниктары менән идара ителгән. Калифтар хакимлығындағы наместниктар остикандар тип, византия императорҙары ҡулы аҫтында — куропалаттар тип аталғандар. Беренсе куропалат Ашот I Тао-Кларджети тигән кенәзлеккә нигеҙ һалған һәм атаҡлы Багратиондар династияһын башлағанАшот Багратиони. Әрмән куропалаттары Византияның эске сәйәсәтенә һиҙелерлек тәьҫир иткәндәр: миҫал өсөн Тао-Кларджетиҙың идарасыһы Давид III X быуаттың икенсе яртыһында Василий IIИстория Грузии с древности ҡаршы көрәшкән Варда Склир ихтилалын баҫтырған.
Хәлифәт составында әрмәндәр ғәрәп империяһының үҫешенә күп өлөш индергән. Ибн БахтишуМедицина в халифатахМЕДИЦИНА В АРАБОЯЗЫЧНЫХ ХАЛИФАТАХ (VII—X вв.) әрмән табиптар династияһы дан-шөһрәт ҡаҙана. Династияны башлаусы Джибраил ибн Бахтишу в 765 йылда үлергә етешкән Аль-Мансур хәлифтеОснователь династии Джурджус ибн Джибраил ибн Бахтишу терелтә. Уның ейәне, ул да Джибраил исемле, 800 йылдар тирәһендә Бағдадта Харун ар-РәшидИнтересно: Больница в современном смысле этого слова появилась… хәлиф инициативаһы менән төҙөлгән тәүге дауаханаға нигеҙ һалған.
VII—IX быуаттарҙа Әрмәнстанда павликиан һәм тондракийсылар христиан секталары барлыҡҡа килгән һәм таралған. Улар Византия империяһында ла етди тәьҫир итеү көсөнә эйә булған.
=== Әрмәндәр Византияла ===
VIII—IX быуаттар дауамында әрмәндәр ғәрәп иҙеүенә ҡаршы күп тапҡыр баш күтәргәндәр. Һуңғараҡ меңәрләгән әрмән Византияға күсергә мәжбүр булған, сөнки әрмән халҡы унда мөһим роль уйнаған. византийских императорҙарының, полководецтарының, патриархтарының, сауҙагәрҙәр вәкилдәренең, дәүләт хеҙмәтендә эшләгәндәрҙең һәм мәҙәниәт эшмәкәрҙәренең күпселеге сығышы менән этник әрмән булғанБөтөн донъя тарихы. Икенсе император әрмән Вардан Филиппик кеүек үк, Ираклий хатта миафизит булған. Изге императрица Феодораһәм уның улы Михаил III сығышы менән әрмән аристократтары Мамиконяндарҙың нәҫеленән булғанИзге Феодора Византия императрицаһы. Шулай уҡ әрмән сығышлы булғандар башҡа бик күп византия аристократик заттары, араларында Лакапиндар, Куркуастар, Гаврастар, Заутцтар һ.б. Василий I-нән Василий II-гә (867—1025) тиклемге бөтөн Византия императорҙары әрмән йәиһә өлөшләтә әрмән сығышлы булғанPeter Charanis.Studies on the demography of the Byzantine empire: collected studies Variorum Reprints, 1972 p223(360):«Thus, every emperor who sat on the Byzantine throne the accession of Basil I to the death of Basil II (867—1025) was of Armenian or partially Armenian origin. But besides the emperors there were many others among the military and political leaders of Byzantine during this period who were Armenians or of Armenian descent».
Степанос Таронеци,"Дөйөм тарих ", X б. аҙағы—XI быуат башы:
 Вард Бағдадта саҡта һәм Василий батшалығы тыныслыҡҡа ләззәтләнгәндә, Василий үҙенең ҡулы аҫтындағы әрмәндәрҙе, уларҙы булхарҙарға [ҡаршы ҡуйыр өсөн], илде рәтләп төҙөү [мөмкинлеген биреү] ниәте менән, Македонияға күсергән. Бына шуның өсөн ул[әрмәндәрҙе] күбеһен күсергән дә инде. Ихтыярһыҙ пастырҙар һәм севастий митрополиты әрмәндәрҙе дине өсөн ҡыҫырыҡлай башлаған.
Ул саҡта дин һиҙелерлек сәйәси роль уйнаған, һәм, Византия әрмәндәрҙең дини доктринаһы айырымлыҡтары арҡаһында йыш ҡына әрмән дәүләтселегенә зыян килтерерлек саралар үткәргән һәм Әрмәнстандың бойондороҡоҙлоғона янаған. Әммә византия императорҙары совершали походы в Кесе Азияға хәрби походтар ойошторған, ерҙәр яулап алған, әрмәндәрҙе күпләп империяның хәүефһеҙерәк тип һаналған көнбайышына, башлыса Фракияға күсергәндәр, шуның менән әрмәндәрҙе баҫҡынсы мосолман ғәрәптәрҙән,ә һуңғараҡ төрөк-сельджуктарҙан ҡурсалағандар. Аҙаҡ был өлкәләрҙән күренекле императорҙарҙың тотош династиялары сыҡҡанВизантия в VIII веке. Бындай дини айырмалыҡтан ҡасыр өсөн ҡайһы бер, әрмән Бөйөк Фотий I кеүек, константинополь патриархтары, монофизитлыҡ - ул төп дини тәғлимәткә ҡаршы киткән христологик сафсата, тип аңларға кәрәк һәм православиеЯВЛЯЮТСЯ ЛИ АРМЯНЕ ПРАВОСЛАВНЫМИ? ВЗГЛЯД СВЯТИТЕЛЯ ФОТИЯ ВЕЛИКОГО араһында тигеҙлек билдәһе ҡуйып, ялған раҫлауҙарын нигеҙләргә тырышҡандар. Тап патриарх Фотий осоронда (үҙе православ булмаһа ла, православие барлыҡҡа килеүҙә төп роль уйнаған) Византияла Григорий Әрмәнлене ихтирамлау башланғанГригорий Изгелекле (святитель) иҫтәлеген, Әрмәнстан Мәғрифәтсеһен ихтирам итеү. Шул уҡ «фальсификатор» Фотий патриарх Василий шәжәрәһен ябай әрмән крәҫтиән ғаиләһенән әрмән батшаларына Аршакидтарға тиклем төҙөгән Феофанды дауам иттереүсе. батшаларының тормошон һүрәтләү . Шулай уҡ, Византия тәхетенә 867 йылда ултырған Василий I Македониялы, әрмән сығышлы, тип йөрөтөлгән [[Македония династияһы|Македония династияһына] нигеҙ һалғанDana Carleton Munro. A History of the Middle Ages, p. 104. Василий үҙендә әрмәндәрҙең Көнсығыш Рим империяһына көслө тәьҫирлелеген кәүҙәләндергән. Ысынында, Византия империяһы сиктәрендә милли һәм тел айырмалыҡтары булған күп төрлө халыҡ һыйышып йәшәһә лә, тик әрмәндәргә генә үҙ мәҙәниәтен һаҡлауға юл ҡуйылған булған. Әйтергә кәрәк, ошо  династия идара иткән дәүерҙә генә әрмән теле, грек теленән ҡала, икенсе рәсми тел булған. Византия дәүләтенең ҡөҙрәтле һәм алдынғы ил булып киткән дәүерендә  династияның иң сағыу вәкиле булған әрмән Василий II уның тәхетендә ултырғанБратство Креста Господня
V Әрмән династияһы дәүерендә (867—1025) Көнсығыш рим ҡөҙрәтенең күтәрелеүе . Идара иткән ваҡытында ул Әрмән дәүләтселеген бөтөнләй емергән һәм ғәрәптәрҙән Көнбайыш Әрмәнстанды тартып алғанЛитаврин Г. Г. Византийҙар нисек йәшәгән. Ул бик күп әрмәнде Фракияға, Филиппополь (Пловдив) эргәһенә, ә болгарҙарҙы Әрмәнстанға күсерә. Василий үҙенән һуң вариҫтар ҡалдырмай, һәм уның үлеменән һуң күп тә тормай иң данлыҡлы династияның тамыры ҡороған, икенсе әрмән династияһына—Комниндарға нигеҙ һалынған.
=== Әрмән дәүләтен тергеҙеү. Әрмән Багратидтар батшалығы ===
С начала IX века в Аббасидском халифате начались процессы, которые позднее привели к его распаду. Ослабление халифата заставило перейти к более гибкой политике в отношении Армении. Уже в 806 году армянский князь Ашот Мсакер (Мясоед) был назначен халифом правителем Армении. В 862 году князем князей (батрик ал батарика) Армении был признан его внук Ашота Багратуни. Примечательно, что высокий титул для Ашота запросил сам наместник халифа, этнический армянин Али ибн Яхья аль-Армани. Уже в 875 году армянская знать выдвинула Ашота в качестве претендента на армянский трон.

Урта быуат Әрмәнстаны (VI—XV быуаттар)

Әрмәндәр Византияла

https://ba.wikipedia.org/wiki/Фекерләшеү:Әрмәнстан тарихы


Фекерләшеү:Шүкенов Батырхан Камал улы

Ҡаҙаҡса Батырхан Қамалұлы Шүкенов булғас, башҡортса Батырхан Камал улы ШҮкенов булырға тейеш (шУкенов тип түгел). --Milli (әңгәмә) 06:10, 19 апрель 2016 (UTC)
* Килешәм. . --Ryanag (әңгәмә) 09:47, 19 апрель 2016 (UTC)

Фамилияның дөрөҫ яҙылышы

https://ba.wikipedia.org/wiki/Фекерләшеү:Шүкенов Батырхан Камал улы


На фото 19 Героев Советского Союза. Фотография из семейного архива Хасановых. Кто знает, напишите, пожалуйста, имена Героев. --Ардах18 (әңгәмә) 10:21, 9 май 2016 (UTC)

һулдан 5-се - Хәсәнов Сафа Хөзәм улы (15.01.1944).

https://ba.wikipedia.org/wiki/Файл буйынса фекерләшеү:Sleva5-safa-hasanov 1200.jpg


Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Таңһылыу

Яңы категорияларҙы викидатаға теркәп ҡуйығыҙ. Категория теркәлмәгәс «алла — илаһ», «европалыларҙың мифологияһы — европалылар мифология» кеүек дубль категориялар эшләнә. Һеҙ эшләгән категориялар ошонда . --ZUFAr (әңгәмә) 06:11, 28 февраль 2023 (UTC)

Яңы категориялар

You are receiving this message because you participated in the Wikipedia Asian Month 2022 as an organizer or editor.
Dear all,
The Wikipedia Asian Month 2023[1] is coming ! The campaign start within a flexible 30 days from November to December. Following with the changes of the rules made by last year, the wish to have more people get to know Asia and Asian related topic is the same!  Click "Here" to Organize/Join a WAM Event.
1. Propose "Focus Theme" related to Asia !
If you are based somewhere in Asia, or have specific passion on an Asian topic, please propose your "Focus Theme" by October 25th. The WAM international team will select 5 themes. Please propose your focus theme through this link[2].
2. Enhancing existing articles can also count as part of campaign contribution.
Any edits, including creating new articles or adding new content to existing articles, over 3000 bytes in total would be able to get a reward. Last year, due to this change of rules, the Programs & Events Dashboard was suggested. However, according to community survey of 2022, Fountain Tool is still the best platform for tracking edit and points. You don’t need to create any Dashboard. For the tracking of editing existing article, the international team is currently designing a form. Will soon publish to the main page of WAM 2023.
3. More flexible campaign time
The contribution duration would remain 30days, but we extended the overall campaign timeline to 2 months. All organizers can decide when to start their WAM as long as the whole duration is within November 1st to December 31th. It means that you can participate in WAM based on the needs of your local community.
Timetable
* October 1st, 2023 : Publish International Campaign Page of the Year
* October 5th to 25th, 2023 : Call for focus themes of WAM 2023.
* Before 29 October, 2023: Complete Registration [3] of Each language Wikipedia.
* November 1st, UTC 00:00 to December 31th, UTC 00:00, 2023: Running the Campaign. (Find your local campaign for the actual event date.)
* January 1st to March 15th, 2024: Auditing of each language Wikipedia.
* March 30th, 2024: Deadline of reporting statistics and eligible editors to the International Team
* April 1st to May 15th, 2024: The international team distributes Barnstars and Certificates to eligible editors of each event.
For your information, the main page of Wikipedia Asian Month is currently undertaking a reconstruction for archiving purpose. For the 2023 event please bookmarked this page. We hope you will enjoy Wikipedia Asian Month! If you have any inquiry, feel free to contact us by info@asianmonth.wiki [4].
We look forward to your participation.
Cheers!!!
WAM 2023 International Team
[1] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikipedia_Asian_Month_2023
[2] https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfPLz8kvSP_0LlI4vGRHAP2ydJPnLY__1hb9-p8AsRcS2R2NQ/viewform?usp=sf_link
[3] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikipedia_Asian_Month_2023/Join_an_Event
[4] info@asianmonth.wiki

Invite to Join Wikipedia Asian Month 2023

https://ba.wikipedia.org/wiki/Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Таңһылыу


==== Урыны һәм ваҡыты ====
* һарыҡ һатып алырға, тигән тәҡдим булды Ҡатнашыусы:З. ӘЙЛЕнән . --Рөстәм Нурыев (әңгәмә) 10:33, 17 май 2016 (UTC)
*: турбаза кафеһендә ашарбыҙ. --Рөстәм Нурыев (әңгәмә) 14:46, 21 май 2016 (UTC)
* Ирәмәлде күреп ҡайтырға була. Киндерле мәмерйәһенә барырға була. --Саган (әңгәмә) 17:43, 18 май 2016 (UTC)
* Мин дә Ирәмәлде күреп ҡайтыу яғында.--Лилиә (әңгәмә) 18:57, 19 май 2016 (UTC)
*: Ирәмәлде лә күрербеҙ, Киндерлегә лә төшөрбеҙ. Әммә, ... аңлатмам түбәндәрәк. --Рөстәм Нурыев (әңгәмә) 01:27, 20 май 2016 (UTC)
* Ни өсөн Бөрйән районы Шүлгәнташ мәмерейәһе тәҡдим ителә (Мәндәғол ауылындағы «КаповоТур» турбазаһы булыр, тип фаразлана)!? Киләһе йылға халыҡ-ара сара ойоштороп, Урал батыр эпосы, Башҡорт балы, Ҡурай, Башҡорт аты һәм ғөмүмән башҡорт темаларын килгән сит өлкә һәм сит ил викимедиясыларына аңлатып ҡайтарырырға ине. Бының өсөн Бөрйән районынан да уңайлыраҡ урын юҡ. Һәм быйыл шул урынды ҡарап, разведка эшләп ҡайтырға кәрәк. Шуға күрә ҡайҙа барыу тураһында фекерҙәрҙе тарҡатмай, быйылғы йылғы июль айы сараһын ниндәй көндә һәм нисек үткәреү тураһында уйлашайыҡ. --Рөстәм Нурыев (әңгәмә) 01:27, 20 май 2016 (UTC)
*# Көндәре — 15-17 июлде тәҡдим итәм. Сөнки финанс яҡты хәл итеүҙе шунан да алда өлгөрөп булмай. --Рөстәм Нурыев (әңгәмә) 01:27, 20 май 2016 (UTC)
*# Финанс сығымдар өсөн махсус грант яҙа башланым. Грант алыуҙың үҙ тәртибе бар һәм уға ваҡыт кәрәк. Грантҡа юл сығымдары, ашау сығымдарын тулыһынса, ә йәшәү сығымын бер ни тиклем самала һалырға уйлайым. Теләгәндәрҙе ҡунаҡханаға урынлаштырып, теләгәндәр палаткаларҙа ҡунып булыр, Аллаһ бирһә. Тиҙ ала торған грант төрө 2000$ сикләнгән. Тимәк, шул суммаға «һыйыр»ға кәрәк. Шуның өсөн кемдәр машина, кемдәр автобус/такси менән бара, сығымдарығыҙҙы иҫәпләп, бында яҙығыҙ. Шулай уҡ, йоҡлау мәсьәләһе тураһындағы ҡарарығыҙҙы еткерегеҙ. Ашау мәсьәләһен турбаза ашханаһында ойоштороу ыңғай булыр, тип уйлайым. Был сара, «Йәйләүгә сығыу», викимедиясылар өсөн генә түгел, ғәилә ағзалары менән бергә сығайыҡ, тип тәҡдим итәм. Күпме кеше булыуын анығыраҡ белеү өсөн нисә кеше килерен дә яҙығыҙ. Зинһар, фекерҙәрҙегеҙҙә бында яҙығыҙ. Сөнки грант биреү комиссияһына беҙҙең был кәңәшмә күләмен күрһәтергә кәрәк. Аңлауығыҙ өсөн рәхмәт. --Рөстәм Нурыев (әңгәмә) 01:27, 20 май 2016 (UTC)
*"Урал батыр билбауы" туристик маршруты бар бит инде. "Маршрут баш ҡалабыҙ Өфөнән башланасаҡ. Унан Көньяҡ Урал заповеднигынан башланған Ямантауҙа туҡтайбыҙ. Ул шулай уҡ үҙенсәлекле легендалар - дейеүҙәр, аждаһалар менән бәйле урын. Учалы районында - Азия менән Европа сиге, Ахундағы һынташтар, Әүешкүл, "Әүлиә" шишмәһен ҡарап, Иҙел, Урал йылғалары башланған урынға барып етеп була. Унан кире әйләнеп, Әбйәлил районы "Яҡтыгүл" күле аша Башҡортостандың беренсе баш ҡалаһы Темәскә сығабыҙ. Унан һуң Бөрйәнгә, "Шүлгәнташ" мәмерйәһенә, унан Хәйбулла, Йылайыр, Ейәнсура райондары аша сәйәхәт итеп, Күгәрсен районында, "Мораҙым" тарлауығында, Үрге Бикҡужалағы "Башҡорт ауылы"нда ял итеп, "Нөгөш" һыуһаҡлағысы, З. Биишева музейы, Бәндәбикә кәшәнәһе аша Ғафури районы Сәйетбаба ауылына - башҡорт милли мәҙәни үҙәгенә һуғылып, Өфөгә ҡайтырға була"http://kiskeufa.ru/index.php?dn=news&id=2241&to=art. Бәлки, ошо маршрутты ҡыҫҡартып һайларғалыр. Галопом по Европе, тигән кеүек. --З. ӘЙЛЕ (әңгәмә) 04:31, 20 май 2016 (UTC)
*: Был киләһе йыл сараһы булараҡ бик тә ыңғай. Һәм был вариантҡа беҙ июль айы осрашыуы һөҙөмтәһе булараҡ барып етергә тейешбеҙҙер ул. --Рөстәм Нурыев (әңгәмә) 05:33, 20 май 2016 (UTC)
* Тимәк, быйыл туп-тура - Бөрйәнгә, Шүлгәнташҡа! --З. ӘЙЛЕ (әңгәмә) 05:47, 20 май 2016 (UTC)
* Йылҡысыҡҡан күлен индерергә кәрәк маршрутҡа, шунан башҡорт аттары, Аҡбуҙат сыҡҡан. Иҫке Собханғол янында ер аҫтында 5 метрлы гигант йоҡлай. Калинин районы Өфөлә Волчок күле, тамуҡҡа ҡапҡа. АИФ, 2016 йыл, №14, Эрнст Мулдашев мәҡәләһе. --Лилиә (әңгәмә) 07:08, 20 май 2016 (UTC)
* Әссәләмәғләйкүм, барығыҙ ҙа! Бөрйән ерлегендә осрашыуға бик шатмын!Иншалла, ситтә ҡалыу юҡ."Йәш сәйнүк" булараҡ, мин әле сараны күҙ алдыма килтереп бөтә алмайым.Шуға, бәлки, скайп аша һөйләшеү үткәреп алһаҡ, нисек ҡарайһығыҙ?Китапхана проекты буйынса эшләүселәргә Илдар Кинйәбулатов даими рәүештә шулай һөйләшеү үткәреп торҙо. Ошо районда йәшәүсе булараҡ, әҙерлек буйынса  мин нимәләр эшләй алам? Һарыҡ белешә тора алам.Тағын да, өйҙәр белешеп булыр, бәлки.Янғантауҙа Рәшиҙә Ғиззатулинаның "Йәншишмә ҡайҙан башлана?" китабы буйынса семинар тәҡдим ителгәйне.Гүзәл Булат тәҡдиме менән.Шуны мотлаҡ индерер кәрәк программаға.Китап үҙ эсенә ғәйәт ҙур информация туплаған.Тарих өлкәһендә нимә генә белмәйбеҙ.Люксембург, әллә ниндәй африка ҡәбиләһе   т-да ла әллә нәмәләр белеп һөйләп ултырабыҙ. Ә үҙ тарихыбыҙҙа томана наҙанбыҙ.Шүлгән үҙе генә лә легендалар ояһы. Аҡбулатта Бабсаҡ бей ҡорғаны үҙе ҙур тарих.Ә Байназарҙа ошоға бәйле Ҡурыуҙы бауы, бей кисеүе...Күҫәк бей Ҡарағоламбәтте алып киткән тарихҡа  бәйле ер-һыу- шул юл  үҙе бер тарих.Легенданың ике варианты бар.Бөрйән һәм Ҡыпсаҡ варианттары.Шул юлды белгән тарихсыны йәлеп итә алыр инем...һ.б(Көнһылыу)
*: Көнһылыу, Эрнст Мулдашев "Аргументы и факты" гәзитендә (№14): "Иҫке Собханғол ауылы янында ер аҫтында ултырған көйө гигант йоҡлай," - тип яҙған. Шул ерҙе беләһеңме? --Лилиә (әңгәмә) 00:45, 21 май 2016 (UTC)

Урыны һәм ваҡыты

Был биттең исеме есеменә тап килмәй. Викисрашыуҙар ғына түгәл, ә барлыҡ вики-сараларҙы планлаштырыу һәм тормошҡа ашырыу битенә әйләнде. Шуға күрә Википедия:Вики-саралар, тип үҙгәртәйек әле. Был биткә һылтанған башҡа биттәр күп түгел. --Рөстәм Нурыев (әңгәмә) 03:43, 25 май 2016 (UTC)
Күсерелде Википедия:Вики-саралар/Аҡбуҙат турбазаһы.--Саган (әңгәмә) 03:54, 25 май 2016 (UTC)

Исемен алмаштырыу

https://ba.wikipedia.org/wiki/Википедия буйынса фекерләшеү:Викиосрашыу


Фекерләшеү:Былау

город Пилау Калиниградской области 176.65.112.186 00:11, 20 октябрь 2022 (UTC)


Шүлгәнташ янындағы Ғәлиәкбәр ауылына ла барып етһәк яҡшы булыр ине. Унда ерле халыҡ күп легенда белә. Яҙып алып Вики-ға ҡуйыр инек. Тағы ла Шүлгән тауы янында әллә күпме кескәй мәмерйә, тарихи тауҙар бар. "Вики любит землю" ға шәп булыр ине улар тураһында яҙһаҡ. Музейҙа координаталары бар. Уларҙы Мәскәү һәм башҡа яҡтан килеп өйрәнеп йөрөйҙәр, ә беҙ күбебеҙ белмәйбеҙ. Проект сараларына килгәндә, мин, мәҫәлән, нисек итеп Вики-китапханаға әҙәби әҫәрҙе ҡуйырға һәм лицензия хатын ебәрергә өйрәтә алам. Интернет эшләһә инде. --Лилиә Ҡәйепова (әңгәмә) 06:12, 27 май 2016 (UTC)

Лилиә Ҡәйепова, унда дәрес үткәрергә ваҡыт булмаҫ, автобусда ғына өйрәтмәһәгеҙ. Лилиә викикитапханалағы әҫәрҙәрҙе һәр кем үҙенеке итеп баҫтыра ала тигән фекерҙә. Аҡҡашҡа ебәргән хатҡа яуап булманы. Әлегә интернет аша өйрәтергә була.

Легендаларҙы яҙып алырға ла ваҡыт тар, был эште урындағы волентерға ҡушырға була. Берәй баҫмалы баҫылғас вики-китапханаға ҡуйырға булы. --Саган (әңгәмә) 06:46, 27 май 2016 (UTC)
Ярай, Китапхананы өйрәнергә теләүселәр булһа миңә хәбәр итерһегеҙ. Шүлгән тураһында: ниндәй шарттарҙа йәшәү ҡаралған — палаткаламы, әллә йорттарҙамы? Ойоштороу мәсъәләләрен үҙ-ара бүлешеп алырға кәңәш итәм. Мәҫәлән: Экскурсиялар, тамаҡ ялғау, ашау, йәшәү урынын хәстәрләү, юлдағы тәртип, күмәкләп фотоға төшөүҙө ойоштороу (юғиһә Янғантауҙа ҡасан күмәкләп фотоға төшөүҙе белмәгәс, барыһы ла була алманы), кемдәр ВИКИ өсөн фотоға төшөрә, кемдәр — любительский, тағы ла кемдәр ниндәй матбуғат сараһына информашка бирә, уныһын да алдан һорашып, йөкләп ҡуйырға кәңәш итәм. Был сара — поход шарттарында булғас, бүләкләү маҙар ойоштороп тормайыҡ. Уларын Өфөлә осрашҡанда эшләрбеҙ. --Лилиә Ҡәйепова (әңгәмә) 09:25, 28 май 2016 (UTC)
# Шүлгәнташҡа экскурсияны бик күп туроператорҙар тәҡдим итә. Мин үҙем ошо маршрут (Через три заповедника Урала) буйынса йөрөп ҡайттым. Бындай ойошҡан турҙарҙың күпкә отошло икәнен аңланым. Хаҡын 6500 һ тип ҡуйғандар. Мин шул турҙы (йәки башҡа операторҙы) һайлайыҡ тип тәҡдим итәм. Теләгән кешегә сығып палаткаһында ла йоҡларға мөмкин.
Машина менән дә палаткалар менән сығып киткән бар. Был осраҡта кемдер маршрутты бик яҡшы белергә тейеш. Палатка ҡороу/йыйыу, ашарға әҙерләү, посуда йыуыу  төп ваҡытты ала.
Автобус менән түгел, машинала йөрөгөгөҙ килһә, мин Мәжти Ғафири музейы, Башҡортостандың географик үҙәге, Уҡлыҡая, Киндерле мәмерйәһе, хәлегеҙ ҡалһа Сәйетбаба ауылы «Башҡорт тарихи-мәҙәни үҙәге», Усолка тоҙло һыуы маршруты буйынса алып сыға алам. Иртән китәбеҙ, кис әйләнеп ҡайтабыҙ. Ваҡыт бик тығыҙ, термос менән сәй, ашарға үҙебеҙ менән алабыҙ. --Саган (әңгәмә) 04:45, 21 май 2016 (UTC)
*: бындай турҙар ойоштороу тураһында ла кисә һөйләштек. Мотлаҡ барыбыҙға ла түгел, ә бер нисә кеше йылып сығырға була, тип. Тик бер шарт, турҙар маҡсатлы булырға тейеш, йә кешеләр менән осрашыу, йә фотоға төшөрөү, һәм башҡа төрлө вики-һөҙөмтәһе булырға тейеш. Кемдер тур тураһында тәҡдим әйтә, сығымдары күпме булыуын иҫәпләй, бергәләп грант яҙабыҙ һәм хыялды тормошҡа ашырабыҙ. Грантты  исемнә алырға, тип кисә килештек. бр кеше генә отчет эшләр һуңынан. --Рөстәм Нурыев (әңгәмә) 05:31, 21 май 2016 (UTC)
Ни өсөн ойошҡан рәүештә автобус менән бармаҫҡа? Кемдер автобуста йөрөргә яратмаймы? --Саган (әңгәмә) 05:17, 23 май 2016 (UTC)

Була, шулай уйлашабыҙ. Кемгә нисек уңайлы. Мин үҙем машина менән барырмындыр. --Рөстәм Нурыев (әңгәмә) 05:47, 23 май 2016 (UTC) -->
 == Аҡбуҙат турбазаһы яуабы ==
# Заезд на турбазу Акбузат до 17.00 часов. Ужин. Баня. Ночевка на турбазе.
# Завтрак. 09.00 часов. Семинар.Обед. Экскурсия в Капову пещеру. Катание на лошади (возможно будет и верблюд). Ужин. Ночевка на турбазе.
# Завтрак. При выезде экскурсия на озеро Елкысыкан (бытует легенда об озере Елкысыккан-Куль, из которого вышли кони. В этой легенде (по М.В. Лоссиевскому) рассказывается о батыре Бышлаке, который во время охоты в окрестностях Шульгана повстречал удивительного странника. Странник попросил у батыра собаку. Бышлак долго отпирался пока незнакомец не предложил ему за нее табун лошадей. Странник взял собаку и нырнул в озеро, а затем вывел кобылу, наказав сесть на нее верхом и ехать не оглядываясь. Из любопытства Бышлак оглянулся, и тут же половина табуна нырнула обратно в воды озера. Охотник стал богатым человеком, а его потомство с тех пор называется байулинцами. От этого табуна, пошла порода лошадей пегой масти с серой спиной. А озеро получило название Елкысыккан - озеро, откуда вышли кони. По тексту описания это озеро соответствует озеру карстового происхождения вблизи пещеры Шульган-Таш, и которое также называют озером Шульганом).

Стоимость данной программы  4200 руб.  Если не будет верблюда то 3900 руб. Детям до 5 лет бесплатно. С 6 до 11 лет скидка 20 %. С 12 лет и выше цена как на взрослого. + бонус если будет 16+ человек 1 бесплатно, 32 человека 2 бесплатно.
Цена тура тех кто будет проживать в своих палатках – но в остальном по нашей программе с верблюдом цена  2390, без верблюда 2090 руб. Семинар будет проводится в Досуговом центре, если будет 30 человек, если же больше сорока то под навесом возле Досугового центра. Единственное если в Досуговом центре то столы будут у всех, если же под навесом, зависит от численности, то стол будет только у руководителя проводящего семинар. Остальные будут сидеть на скамейке с планшетом (это на чем писать) в руках. По поводу ноутбуков наверное только у руководителя будет подсоединен, остальные ноутбуки зарядят заранее. Так же сообщаю что на территории турбазы связь неустойчивая, соответственно вай фая нет.

По поводу трансфера. Мы можем организовать с Уфы до Акбузата. Но ценник у водителя 1000 руб. в одну сторону….

*А насчет гранта. Успеем получить? --З. ӘЙЛЕ (әңгәмә) 10:01, 23 май 2016 (UTC)
* Бөгөн яҙып бөтөрөргә тырышырмын. Быларҙан яуап көткәйнем. --Рөстәм Нурыев (әңгәмә) 11:32, 23 май 2016 (UTC)
 переезжаем в Башҡорт иле, т.к. в Акбузате нет связи вообще. --Рөстәм Нурыев (әңгәмә) 08:58, 17 июнь 2016 (UTC)

* Әгәр ҙә киләһе семинар октябрь айында Сибайҙа планлаштырылған икән, киләһе сараны ниндәй ваҡыттан һуң ойошторорға мѳмкин була?--Мухамадеева (әңгәмә) 16:34, 17 июль 2016 (UTC)
*: Эльза, Әле үткән форматта ҡышҡы каникул ваҡытында, ғинуар башында эшләргә була. --Рөстәм Нурыев (әңгәмә) 16:49, 17 июль 2016 (UTC)

https://ba.wikipedia.org/wiki/Википедия буйынса фекерләшеү:Вики-саралар/Вики-Йәйләү 2016


Фекерләшеү:Түңгәүер

Башҡортса ораныбыҙ нисек әйтелеүҙе берәү яҙып күрһәтһә яҡшы булыр ине. 109.187.15.154 06:29, 23 июнь 2016 (UTC)
* Был сайтҡа ярашлы — «Ҡуңғырат». --Ryanag (әңгәмә) 06:44, 23 июнь 2016 (UTC)


Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Зөлхизә

* Рәхим ит, Зөлхизә! Төклө аяғың менән! Күптән көттөк Башҡорт Википедияһына килеүегеҙҙе! Һеҙ бик кәрәк.--Айсар (әңгәмә) 16:08, 15 июль 2016 (UTC)

Википедияла Азия айлығы — 2016 ҡатнашыусыһы! Мәҡәләне викмарафонға артабанғы ысул буйынса өҫтәргә кәрәк: Добавление статей производится инструментом «Фонтан» по ссылке. Нажмите «Войти» (Log in) в правом верхнем углу и следуйте инструкции. Рядом с кнопкой «Войти» также находится кнопка, изменяющая язык интерфейса. --Ryanag (әңгәмә) 06:12, 22 ноябрь 2016 (UTC)

Википедияла Азия айлығы — 2016

Азия айлығы тамамланырға күп ҡаманы. Мәҡәләләрҙе фонтанға тейәрәгә кәрәк.--ZUFAr (әңгәмә) 16:42, 24 ноябрь 2016 (UTC)

https://ba.wikipedia.org/wiki/Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Зөлхизә


Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Гөлзаһира

* Рәхим ит, Гөлзаһира! Төклө аяғың менән кил Башҡорт Википедияһына! Күптән көттөк килеүегеҙҙе! Хәҙер матур эштәр көтәбеҙ.--Айсар (әңгәмә) 18:03, 16 июль 2016 (UTC)

Өмөтөгөҙҙе аҡларға тырышырмын)))--Гөлзаһира (әңгәмә) 18:08, 16 июль 2016 (UTC)
* Үәғәләйкүмәссәләм! Бөрйәндәр Сибайҙарҙы тәбрикләй! --Ҡыуандыҡова (әңгәмә) 18:17, 16 июль 2016 (UTC)
**Ваҡыт - алтын! Мин ҡыҙыу эш өҫтөндә!--Гөлзаһира (әңгәмә) 18:33, 16 июль 2016 (UTC)

Ашхабадты мотлаҡ фонтанға тейәп ҡуйығыҙ. --ZUFAr (әңгәмә) 16:55, 24 ноябрь 2016 (UTC)

Гөлзаһира апай, афарин, миҙал менән ҡотлайым! Үрләйһе үрҙәр алда әле. Уңыштар --Ләйсән (әңгәмә) 17:04, 24 ноябрь 2016 (UTC)

Иран һәм Тунис викимарафоны

--З. ӘЙЛЕ (әңгәмә) 04:32, 4 июль 2017 (UTC)

https://ba.wikipedia.org/wiki/Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Гөлзаһира


Фекерләшеү:Яугирлыҡ сәнғәте

Мәҡәләнең исемен үҙгәртеү буйынса фекер алышыу тәғәйенләнгән биткә күсерелде — Википедия:Исемен үҙгәртеүгә#Һуғыш сәнғәте → Яугирлыҡ сәнғәте, фекер алашыуҙы шунда дауам итеү һорала.--Ryanag (әңгәмә) 04:57, 29 июль 2016 (UTC)
*Категориялағы единоборствоны нисек тәржемә итергә? Һүҙлектә бергә-бер алыш тиелгән, "Йәшлек" гәзите бералыш, тип ала.--З. ӘЙЛЕ (әңгәмә) 10:01, 19 август 2016 (UTC)
* С одной стороны Бералыштар звучит красиво, а с другой стороны нужно использовать информацию с авторитетных источников и более распространенную.--Ryanag (әңгәмә) 15:16, 19 август 2016 (UTC)
Вариант перевода                                                     	Словарь
ҡара-ҡаршы көрәш                                                     	Русско-башкирский словарь общественно-политических терминов. (Г.К. Кунафина, Т.Д.Ишкина, 2001)
бергә-бер көрәш (алыш), бер үҙе (яңғыҙ) ҡаршы тороу (көрәшеү, алышыу)	Русско-башкирский словарь (под редакцией З.Г.Ураксина, 2005)
яңғыҙаҡ көрәш                                                        	Русско-башкирский терминологический словарь по физическому воспитанию и спорту (Г.Д.Зайнуллина, 2009)

Исемен үҙгәртеү

https://ba.wikipedia.org/wiki/Фекерләшеү:Яугирлыҡ сәнғәте


Фекерләшеү:Волатильность

Был һүҙҙе үҙебеҙсәрәк яңғыратҡанда волатиллек ҡолаҡҡа ятышлыраҡ булыр ине. Ҡаҙаҡтар ҡубылмалылыҡ тигән, төрөктәр Volatilite (finans) тигән. --Alfiya55 (әңгәмә) 04:59, 20 август 2016 (UTC)
* Инглизсә «үҙгәреү» тигәнде аңлата. Бәлки, «үҙгәреүсәнлек» тип алырға кәрәктер. Финанс өлкәһендә аҡса үҙгәреүе (тирбәлеүе) күрһәткесе. --З. ӘЙЛЕ (әңгәмә) 06:38, 20 август 2016 (UTC)
* З. ӘЙЛЕ менән килешәм. «Үҙгәреүсәнлек» мәғәнә яғынан тура килә бит, әйҙә шулай алайыҡ. Мәҡәләнең преамбулаһында урыҫса һәм инглизса варианттары күрһәтелә бит. Әле торған бөтөнләй тиерлек тәржемәләнмәгән текстҡа иғтибар итеү кәрәкмәй. Шунан: БашВикиға яңы инеп киткән һүҙҙәрҙе бергә туплап, Терминология комиссияһынамы, ҡайҙалыр хәбәр бирергә лә кәрәктер ул. --Айсар (әңгәмә) 07:58, 20 август 2016 (UTC)
*Эйе, үҙгәреү - үтә киң мәғәнәле һүҙ, унда аҡсаға ҡағылышлы бөтә үҙгәрештәр инәлер (деноминация, тимер аҡса урынына ҡағыҙ аҡса сығарыу һ.б.). Ә үҙгәреүсәнлек нәҡ волатильностҡа тап килә кеүек. --Alfiya55 (әңгәмә) 08:56, 20 август 2016 (UTC)

Был һүҙҙе үҙебеҙсәрәк яңғыратҡанда

https://ba.wikipedia.org/wiki/Фекерләшеү:Волатильность


* Төклө аяғың менән, Гөлназ Сафарова! Ижади уңыштар юлдаш булһын! Артабанғы аралашыуҙарға ҡулай булһын өсөн үҙегеҙ тураһында бер ни тиклем мәғлүмәт яҙһағыҙ ине. --Айсар (әңгәмә) 10:56, 5 сентябрь 2016 (UTC)

Беренсе мәҡәлә менән ҡотлайбыҙ! Википедияла ваҡытығыҙҙы файҙалы һәм ҡыҙыҡлы итеп үткәрегеҙ! --ZUFAr (әңгәмә) 16:26, 5 сентябрь 2016 (UTC)
**Бер мәҡәлә менән генә сикләнмәгеҙ, артабан да шулай дауам итегеҙ! --ZUFAr (әңгәмә) 03:16, 27 декабрь 2016 (UTC)

Беренсе мәҡәлә менән!

https://ba.wikipedia.org/wiki/Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Гөлназ Сафарова


Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Jbuket

"Вики-яҙ 2016" конкурсында ҡатнашыусыларға сәләм!  Халыҡ-ара конкурсты ойоштороусылар һорау алыуҙа ҡатнашырға саҡыра. Ул бик ҡыҫҡа. Был беҙгә статистиканы күрһәтә һәм киләһе конкурсты яҡшыраҡ ойошторорға ярҙам итә.  Түбәндәге һылтанмаға күсеп һорау алыу үтегеҙ:https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_eLP1PKZWjSpIi45  Иң изге теләктәр менән, -- Ата  MassMessage 13:28, 10 сентябрь 2016 (UTC)

{{subst:#switch:ba|es=CEE Primavera 2016 Encuesta|#default= CEE Spring 2016 Survey|hu=CEE Tavasz 2016 kérdőív|sq=Anketa e CEE Spring 2016|et=Kesk- ja Ida-Euroopa kevad (CEE Spring) 2016 küsitlus|tr=Orta ve Doğu Avrupa (CEE) Baha…


Фекерләшеү:Өйрә

Өйрә - итһеҙ аш була торғайны. Ништәйбеҙ был мәҡәлә менән? --Рөстәм Нурыев (әңгәмә) 16:42, 28 ғинуар 2017 (UTC)


Фекерләшеү:Ыйыҡ (Әй ҡушылдығы)

Мәҡәләнең исеме Ыйыҡ  ҡына булһа һәйбәт булмаймы? Ул бит урыҫ телендә бөтәһелә Ыҡ йылғаһыла, Эйектә Ик булып бөткәндәр. --Ryanag (әңгәмә) 14:57, 8 октябрь 2016 (UTC)

https://ba.wikipedia.org/wiki/Фекерләшеү:Ыйыҡ (Әй ҡушылдығы)


Фекерләшеү:Атыш мәмерйәһе

Тау тишеге шуныһы менән ҡыҙыҡлы- унда археологик тикшеренеү эштәре алып барыла. Тәңкәле балыҡтар төрөнөң, Saimoniformes, Esociformes, Cypriniformes, Perciformes отрядынан булған  (Бәрҙе, Ҡыҙыл балыҡ, суртан һ. б.) барлығы 200-ҙән артыҡ  балыҡ ҡалдыҡтары табылған.....
Мин ошо вариантта тәржемә итер инем. Былай аңлайышлы.--Кинйә (әңгәмә) 17:11, 28 сентябрь 2016 (UTC)

Археологик табылдыҡтар

https://ba.wikipedia.org/wiki/Фекерләшеү:Атыш мәмерйәһе


статью справедливо удалить, так как автор,создавший её был заблокирован под предлогом создает нерграмотно написанные статьи, "хаталы мэкэлэ".
рассматривая эту статью Turkish airlines была одна существенная правка https://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Turkish_Airlines&type=revision&diff=507154&oldid=506238 - которая не касалась исправлений Ayratayarat.
Почему вы не удаляете статью, написанную неграмотно (под такими вы подразумеваете все статьи, созданные Ayratayarat)? При этом продолжаете использовать вклад автора Ayratayarat далее дорабатывая его статьи и работая себе в плюс?
Прошу удалить все статьи созданные Ayratayarat-где не было существенных правок других участников.
Если вы позволяете блокировать участников под надуманными предлогами (Ayratayarat блокировался на месяц,на три месяца-а потом и бессрочно)-извольте удалять их труд.
Как вы понимете в википедии региструрется активность учатников. В от момент, когда активность участника Ayratayarat была больше вашей-вы попросту его блокировали. Чтобы оставаться первыми....
--Ayratayrat1 (әңгәмә) 15:35, 22 сентябрь 2016 (UTC)

https://ba.wikipedia.org/wiki/Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:91.205.168.134


Фекерләшеү:Хазар ҡағанаты

, Ҡаф тау - это мифические горы из преданий и их местоположение точно неивестно, поэтому лучше использовать термин
Кавказ:
Каф тау (Ҡаф тау) – в современном представление башкир мифическая гора. Неопределенная, неизвестная территория, по мнению башкир, являлась «дурным местом». За ней, на самом краю света, находится обиталище дэвов и прочих чудовищ. Как считает Хисамитдинова Ф.Г. «Кафтау – мифическая гора на границе земли и неба» [Хисамитдинова Ф.Г.,2002:183]. Там живут все мифические персонажи, не только башкирских мифов, но и других народов Урала, Средней Азии и Ближнего Востока [Ефимова Е.С.,2010: 77]. Часто говорят, что Каф тау следует искать на Северном Полюсе, иногда эти горы видят в Кавказе. Горы Каф, по мнению древних людей, охватывали всю землю вокруг, чего не скажешь о Кавказе. Есть и другое предположение, возможно, Каф тау – реально существующая, известная башкирам гора, которая соответствует современной горе Куф в Ираке. В эпосе Урал батыр упоминается в следующим контексте: «Ҡаф тауына типһәм мин, он-талҡандай ыуалыр».Будучи в Феодосии также слышал как крымчане называют небольшую местную гору Кафской или Каф-тау (по имени средневековой крепости Кафа). Ryanag (әңгәмә) 11:28, 18 декабрь 2017 (UTC)

https://ba.wikipedia.org/wiki/Фекерләшеү:Хазар ҡағанаты


Фекерләшеү:Андрон мәҙәниәте

, атамаһы Андроново ауылы буйынса алынған, бәлки Андроново мәҙәниәте тип үҙгәртергә кәрәктер? --Ryanag (әңгәмә) 16:20, 9 ноябрь 2021 (UTC)

https://ba.wikipedia.org/wiki/Фекерләшеү:Андрон мәҙәниәте


Ҡатнашыусы:З. ӘЙЛЕ, тәржемә өсөн афарин!
* Урыҫ телендәге мәҡәлә "не фонтан". Өҙөк-йыртыҡ фекерҙәр бар. Өфө Дан мемориалы исемлектә юҡ, ә Салауат ҡалаһыныҡы бар. Был факт Qweasdqwe менән бәйле, ул сығышы менән Салауаттан. Бик тырыш мөхәррир, әммә күп осраҡта еренә еткермә. Тышҡы һылтанмалар дөрөҫ эшләнмәгән.
* Башҡорт теленә тәржемәһе шуға бәйле.
* Эске һылтанмалар менән байытырға кәрәк. Тышҡыларын эшләп бөтөрөргә.
* Әҙәбит исемлеген башҡорт телендәге китаптар менән байытыу яҡшы булыр ине
* Статуслы мәҡәлә өсөн тағы эшләргә кәрәк.
--Рөстәм Нурыев (әңгәмә) 14:31, 21 октябрь 2016 (UTC)

Фекерҙәрегеҙ менән өлөшләтә килешәм)Ҡалып тора бит, рувикинан тәржемә, тигән, тимәк, тәржемә ителгәндән һуң һәр кем үҙгәреш  индерә, тулыландыра ала. --З. ӘЙЛЕ (әңгәмә) 15:39, 21 октябрь 2016 (UTC)

Рөстәм Нурыев фекере

Добрый день. Нашёл надпись уроженца села Верхнего Манчара Анвара Нуртдинова в здании Рейхстага. Сфотографировал и загрузил на Викисклад. Добавил фото в Русской Википедии. Можно взять оттуда описание.--Soul Train (әңгәмә) 16:18, 6 апрель 2019 (UTC)

Фото из Рейхстага

https://ba.wikipedia.org/wiki/Фекерләшеү:Башҡортостан Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында


Фекерләшеү:Ҡәҙерғолов Илгиз Раян улы

, <ref name="АБИ" /> был иҫкәрмә ике тапҡыр бер төрлө ҡуйылған, шуға хата күрһәтә. Беренсеһе <ref name="АБИ">БЫНДА ИҪКӘРМӘ АҢЛАТМАҺЫ</ref>  булырға тейеш. --Рөстәм Нурыев (әңгәмә) 17:42, 20 ноябрь 2018 (UTC)
* Төҙәттем. Ук ҡуйылғас, иғтибар ителмәгән. --Айсар (әңгәмә) 18:06, 20 ноябрь 2018 (UTC)
**  --Рөстәм Нурыев (әңгәмә) 18:07, 20 ноябрь 2018 (UTC)

* Бында фамилияһы Ҡыҙырғолов, ә бында Ҡәҙерғолов. Ҡайһыһы дөрөҫ? Үҙенән аныҡларға кәрәктер. --Рөстәм Нурыев (әңгәмә) 17:49, 20 ноябрь 2018 (UTC)
** Үҙе әйткәнсә, минеке Ҡәҙерғолов дөрөҫ. Башинформ урыҫсанан калька бирә бит, ә урыҫса документтар үҙ ваҡытында хата тултырылған. Беҙҙә Ҡыҙырғолов тигән фамилия юҡ, ә Ҡәҙерғолов. Башҡортса гәзиттәр һуңғы вариантты ҡуллана, ә ректорҙы ғына тағы ла урыҫса варианттан калька итеп Ҡыҙырғолов тип яҙа. --Айсар (әңгәмә) 18:14, 20 ноябрь 2018 (UTC)
*** --Рөстәм Нурыев (әңгәмә) 18:28, 20 ноябрь 2018 (UTC)

https://ba.wikipedia.org/wiki/Фекерләшеү:Ҡәҙерғолов Илгиз Раян улы


Фекерләшеү:Ҡарлыман мәмерйәһе

, Ҡарлыман түгелме һуң?
Ҡарлыман (Ҡырмыҫҡалы районы), Ҡарлыманбаш.
Borovi4ok (әңгәмә) 11:37, 1 ноябрь 2016 (UTC)
, Дөрөҫө Ҡарлыман булһа, төҙәтеп ебәрегеҙ. Мин был өлкәлә хәбәрҙәр түгелмен.Нисек һөйләштә ҡулланһаҡ, шулай яҙҙым.

Башкортса атамаһы

https://ba.wikipedia.org/wiki/Фекерләшеү:Ҡарлыман мәмерйәһе


Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Селтәр

Төклө аяғың менән. --Рөстәм Нурыев (әңгәмә) 09:44, 7 октябрь 2016 (UTC)

Ҡәҙерле Селтәр, вики-хәрәкәткә ҡушылыуың менән ҡотлайым! --Ләйсән (әңгәмә) 10:56, 7 октябрь 2016 (UTC)

:Вики-түрҙән рәхим ит, Селтәр!--З. ӘЙЛЕ (әңгәмә) 11:01, 7 октябрь 2016 (UTC)
Рәхмәт изге теләктәрегеҙгә! Әле ҡағиҙәләр менән танышам.--Селтәр (әңгәмә) 03:55, 10 октябрь 2016 (UTC)
Миңә аныҡ бурыстар йөкмәтелһә, еңелерәк булыр ине. әле нимәнән  башларға тип уйлап ултырам --Селтәр (әңгәмә) 04:16, 10 октябрь 2016 (UTC)(әңгәмә) 04:12, 10 октябрь 2016 (UTC)--Селтәр (әңгәмә) 04:12, 10 октябрь 2016 (UTC)
* Ҡатнашыусы битенә үҙегеҙ тураһында яҙып, таныштырып китһәгеҙ, шәп булыр ине.--З. ӘЙЛЕ (әңгәмә) 04:37, 10 октябрь 2016 (UTC)
* «аныҡ бурыстар» һеҙҙең һөнәр йүнәлеше, ҡыҙыҡһыныуҙар менән тап килһә — «еңелерәк булыр ине». --Айсар (әңгәмә) 06:31, 10 октябрь 2016 (UTC)
аңлашылды. Йә, ярай, укыйым әлегә--Селтәр (әңгәмә) 06:41, 10 октябрь 2016 (UTC)
* Уҡымай ғына эшләй башлағыҙ, эш барышында төҙәтербеҙ.--ZUFAr (әңгәмә) 06:47, 10 октябрь 2016 (UTC)
Ярай - -Селтәр (әңгәмә) 19:00, 12 октябрь 2016 (UTC)

* Уррррррааа! Ҡотлайым! Уңыштар! --Ләйсән (әңгәмә) 11:17, 2 ноябрь 2016 (UTC)
* Ҡушылам. Миҙалдарҙың күберәк булыуын, улар янына ордендар ҙа килеүен теләйем. --Айсар (әңгәмә) 13:05, 2 ноябрь 2016 (UTC)
Рәхмәт!!!--Селтәр (әңгәмә) 17:34, 2 ноябрь 2016 (UTC)

https://ba.wikipedia.org/wiki/Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Селтәр


* Дөрөҫө - Хәйервара.  Alfiya55 (әңгәмә) 15:31, 5 февраль 2020 (UTC)
** Дөрөҫө шулайҙыр. Хәмит абзый үҙе шылтыратты: «атайым үҙен "Хәербара" тип әйтеп-яҙып йөрөттө, минең паспортта ла "Б" менән яҙылған» тине. Башта ЭП-ға руссаһын «Хаирварович» тип яҙып ебәргәйнеләр, башҡортсаға «Хәирвара» тип төҙәттем, шуны ҡараған да - шылтыратты. --Айсар (әңгәмә) 16:45, 5 февраль 2020 (UTC)
** Ярай, улай булғас.  Alfiya55 (әңгәмә) 16:59, 5 февраль 2020 (UTC)

Хәйербара түгел, Хәйервара

https://ba.wikipedia.org/wiki/Фекерләшеү:Баймырҙин Хәмит Хәйербара улы


Фекерләшеү:Күгәрсендәр

**** Ошонда  таблицалағы һымаҡ итеп төҙәтәм. Һәр бер телдә булырға тейешле мәғәләләрҙә иҫеме дөрөҫ ҡуйылмаған--Кинйә (әңгәмә) 17:15, 12 октябрь 2016 (UTC)
****** Мәҡәләләге таблицала отряд күгәрсендәр тиелгән. Ғаилә - күгәрсен һымаҡтар. Тимәк исемен үҙгәртергә кәрәк.--Кинйә (әңгәмә) 17:19, 12 октябрь 2016 (UTC)
********* Башҡа телдәргә һылтанмалар ҡуймай торам. Аҙаҡ ҡыйын була ул.--Кинйә (әңгәмә) 17:22, 12 октябрь 2016 (UTC)

Исемен нимә тип үҙгәртергә кәрәк, шуны яҙ әле. Әгәр Күгәрсендәр булһа, был мәҡәләнең исемен нисек үҙгәртәбеҙ?--ZUFAr (әңгәмә) 16:31, 16 октябрь 2016 (UTC)
** Ярай, ошо килеш барһын әлегә. Аҙаҡ күсерербеҙ, бәлки. Алмаштырырға ғына кәрәк булыр.--Кинйә (әңгәмә) 02:53, 17 октябрь 2016 (UTC)

Отряд: 	Голубеобразные

Семейство: 	Голубиные

Подсемейство: 	Настоящие голуби

*Отряд: күгәрсен һымаҡтар
ғаилә: күгәрсендәр
ғаилә төрө: ысын күгәрсендәр булмаймы икән?--З. ӘЙЛЕ (әңгәмә) 06:30, 18 октябрь 2016 (UTC)
Отряд: 	Күгәрсендәр

Ғаилә: 	Күгәрсен һымаҡтар

Аҫ ғаилә: Ҡәҙимге күгәрсендәр	Настоящие голуби

Тәржемә кәрәк

Раян, был ни булды. Мин бит ошо турала к-птән  фекер алышыуға ҡуйҙым Күгәрсендәр отряды бар күгәрсендәр ғаиләлеге бар. Таксонда урыҫ теленән тәржемә дөрөҫ ителмәгәндер тинеләр бит.Отрядты күкәрсен һымаҡтар тип ҡуйырға кәрәк. Юйырға түгел.
--Кинйә (әңгәмә) 16:06, 21 октябрь 2016 (UTC)
* Күгәрсен һымаҡтар отряды (:ru:Голубеобразные, БЭ) тураһында айырым мәҡәлә яҙырға кәрәк, сөнки был мәҡәләнең эстәлеге Күгәрсендәр ғаиләһе (:ru:Голубиные) менән бәле. --Ryanag (әңгәмә) 05:57, 22 октябрь 2016 (UTC)

Күгәрсендәр отрядының исемен үҙгәртергә кәрәк инде. Күгәрсен һымаҡтар тип.--Кинйә (әңгәмә) 18:12, 22 октябрь 2016 (UTC)


Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Фирзәрә

* Рәхим итегеҙ! --Ләйсән (әңгәмә) 09:25, 14 октябрь 2016 (UTC)
* Башҡорт Википедияһында ижади уңыштар юлдаш булһын, Фирзәрә! Алға, яңы еңеүҙәргә! --Айсар (әңгәмә) 09:35, 14 октябрь 2016 (UTC)
Рәхмәт, Ләйсән! Теләктәрегеҙ ҡабул булһын, Айсар! Рәхмәт. Фирзәрә (әңгәмә) 15:25, 15 октябрь 2016 (UTC)
* Ҙур рәхмәт! Бындай бүләккә яуап итеп тырышып эшләргә генә ҡала!!!--Фирзәрә (әңгәмә) 15:07, 17 октябрь 2016 (UTC)
* Афарин, эштәрегеҙҙә уңыштар. Бик шәп булған бит  --Ләйсән (әңгәмә) 16:19, 17 октябрь 2016 (UTC)
* Рәхмәт, Ләйсән!  Һеҙгә лә тик уңыштар ғына юлдаш булһын! --Фирзәрә (әңгәмә) 16:35, 17 октябрь 2016 (UTC)
* Ура, беҙҙең сафтар арта! Тәүге аҙымығыҙ ныҡлы һәм ышаныслы булды, Фирзәрә, артабан да шулай дауам итегеҙ! Һәр ваҡыт ярҙам итергә әҙербеҙ. Уңыштар һәм яңы миҙалдар артынан - АЛҒА! --З. ӘЙЛЕ (әңгәмә) 04:19, 18 октябрь 2016 (UTC)
* Рәхмәт, Әйле! Бергә эшләргә яҙһын - бергә булғанда ғына эш бара. Уңыштар Һеҙгә! --Фирзәрә (әңгәмә) 10:25, 18 октябрь 2016 (UTC)

Һаумы, Фирзәрә.
Бына шул методичка һиңә ярҙамға. Уңыштар. --Рөстәм Нурыев (әңгәмә) 16:56, 17 октябрь 2016 (UTC)
* Рәхмәт Һеҙгә! Был методичка артабанғы эшмәкәрлегемдә ярҙам итер тип ышанам. --Фирзәрә (әңгәмә) 17:15, 17 октябрь 2016 (UTC)

https://ba.wikipedia.org/wiki/Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Фирзәрә


Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Сәриә

Рәхмәт!--Сәриә (әңгәмә) 13:00, 20 октябрь 2016 (UTC)
Рәхим ит, Сәриә! --ZUFAr (әңгәмә) 13:02, 20 октябрь 2016 (UTC)
* Ижади уңыштар юлдаш булһын, Сәриә! --Айсар (әңгәмә) 14:01, 20 октябрь 2016 (UTC)

* Афарин, ҡотлайым --Ләйсән (әңгәмә) 17:05, 24 октябрь 2016 (UTC)
* Ләйсән, Зөфәр, Зәйтүнә - барығыҙға ла рәхмәт!--Сәриә (әңгәмә) 09:28, 2 ноябрь 2016 (UTC)

https://ba.wikipedia.org/wiki/Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Сәриә


Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Gajaz

БашВикиға ҡушылыуығыҙ менән! --Ләйсән (әңгәмә) 10:04, 21 октябрь 2016 (UTC)
*Төклө аяғығыҙ менән! Беренсе аҙымды яһанығыҙ, икенсе-өсөнсө һ.б. ныҡлы, ышаныслы булһын! БашВикның башҡа ирекмәндәре менән - АЛҒА! Уңыштар!--З. ӘЙЛЕ (әңгәмә) 10:10, 21 октябрь 2016 (UTC)
* Үҙегеҙ хаҡында мәғлүмәт яҙһағыҙ ине. --Айсар (әңгәмә) 16:23, 21 октябрь 2016 (UTC)

Булған мәҡәлә яҙҙың

*рәхмәт!--Gajaz (әңгәмә) 13:42, 22 октябрь 2016 (UTC)
Ҡотлайым  --Ләйсән (әңгәмә) 17:18, 23 октябрь 2016 (UTC)


Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Сәрүәр

Википедияла ваҡытығыҙҙы файҙалы һәм мауыҡтырғыс итеп үткәрегеҙ! --ZUFAr (әңгәмә) 12:29, 22 октябрь 2016 (UTC)

* Афарин, уңыштар һеҙгә −−Ләйсән (әңгәмә) 17:08, 24 октябрь 2016 (UTC)
** Бер мәҡәлә менән генә сикләнмәгеҙ, артабан да дауаи итегеҙ! --ZUFAr (әңгәмә) 03:12, 27 декабрь 2016 (UTC)

https://ba.wikipedia.org/wiki/Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Сәрүәр


Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Вәлимә

Бөрйәндәргә сәләм! Ҡыйыуыраҡ эшкә тотоноғоҙ! --ZUFAr (әңгәмә) 12:36, 22 октябрь 2016 (UTC)

**Ситтә ҡалмағыҙ, артабан да даум итегеҙ! --ZUFAr (әңгәмә) 03:13, 27 декабрь 2016 (UTC)

https://ba.wikipedia.org/wiki/Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Вәлимә


,  Атаһы — татар, әсәһе - башҡорт, үзе, документтар буйынса — татарТурин 2006: Светлана Ишмуратова «Мучаюсь от бессонницы» — biathlon.com.ua тигәнһегеҙ. Беренсенән, милләте буйынса документҡа рәсми һылтанма юҡ, шул уҡ ваҡытта паспортта хәҙер милләт яҙылмай. Интервьюла кем ни тимәҫ һәм автор нисек яҙмаҫ! Был рәсми документ түгел.
,, фекерегеҙ һорала, мин быны әлегә алып торҙом--Guram52 (әңгәмә) 05:21, 12 март 2021 (UTC).
Беҙҙең шәхестәр тураһындағы мәҡәләләргә ошондай ҡалып ҡуйыу кәрәк түгелме?

Используйте только максимально достоверные источники
Эта статья рассказывает о ныне живущем человеке и потому должна соответствовать правилу о биографиях современников. Строго и тщательно оценивайте авторитетность используемых источников, не ссылайтесь на жёлтую прессу. Если вы имеете отношение к человеку, описываемому в статье, и вам нужна помощь в её изменении, обратитесь на соответствующий форум.
Спорные утверждения об описываемом человеке, не подтверждённые или плохо подтверждённые источниками, должны удаляться незамедлительно из статьи и со страницы обсуждения, особенно если они могут оказаться клеветническими. Если они добавляются неоднократно или вы видите другие проблемы со статьёй, сообщите другим участникам.

Guram52 ханым, сез аның милләтен ничек башкорт дип билгеләдегез иде, үзегез үк күрсәткән чыганактан дөрес булмаган информация күрсәткәнсез, дөресләп яздым, монда кеше сүзе түгел, ә шәхеснең үз сүзләре әйтелгән, Википедия чыганаклар буенча эшли, кеше үзе паспортта татар дип белгеләнгәнен әйтә икән, шулай дип күрсәтү дөрес. Бәлкем совет паспорты турында, бәлкем туу турында таныклыкны әйтәдер Ишморатова, без белмибез, чыганактагыча язабыз. Укучы үзе уйласын.--Ilnur efende (әңгәмә) 09:32, 12 март 2021 (UTC)
*Ilnur efende, мәҡәләлә Лариса Абдуллинаның "Йәшлек" гәзитендә яҙған мәҡәләһенә һылтанма бар. Ул мәҡәләлә татармын тигән һүҙе юҡ. Мәҡәләлә шулай уҡ уның башҡорт милли кейеме кейеп төшкән фотоһы бар. biathlon.com.ua сайтын абруйлы сығанаҡ тип әйтмәҫ инем. Татар журналистарының бер "сир"тҙәре бар - тота ла кешенең милләтен һорап ныҡыша башлай. Ә был, мәҫәлән, Европала бик насар ғәмәл, этиканы боҙоу тип һанала, хатта судҡа ла биреүҙәре ихтимал. biathlon.com.ua сайтындағы мәҡәлә - абруйлы сығанаҡ, документ түгел, шуға күрә мәҡәләлә урын булырға тейеш түгел --Guram52 (әңгәмә) 10:07, 12 март 2021 (UTC)

Көлдерәсез)) Соң чыганаклар буенча языгыз инде, үзегез биргән сылтама бит, башкорт күлмәге кигәне бар дип тә өстәгез)) ua дигәч украина сайты була түгелме соң инде, шуннан чыгып башкорт дигәнсез бит, мин тапкан чыганак түгел. Кешедән алынган рәсми интервью абруйлы чыганак, күрсәтегез төрле фикер--Ilnur efende (әңгәмә) 10:22, 12 март 2021 (UTC)
*Ilnur efende, һеҙҙең әрһеҙлеккә иҫ китә! Һеҙ һылтанманы ла дөрөҫ бирмәгәнһегеҙ - ҡуян һурпаһының һурпаһы - Спорт-экспресс сайтынан сәлдерелгән мәҡәлә], ә "Йәшлек" гәзите - беҙҙең өсөн абруйлы сығанаҡ, сөнки республика баҫмаһы, етмәһә үҙ журналисткабыҙ шәхси осрашып интервью эшләгән--Guram52 (әңгәмә) 10:27, 12 март 2021 (UTC)

Ханым, тикшереп карап була бит кем куйганын мәкаләгә, сез куйгансыз, миңа кушмагыз инде, сез куйган хатаны гына төзәттем:) Икенчедән, Википедия өчен сезнеке безнеке юк, уртак, Башкортстан басмаларының Татарстан яки Удмуртия басмаларыныкыннан бер өстенлеге дә, кимлеге дә юк, бөтенсен языгыз, башкорт күлмәге кия дип язсагыз да дөрес була))--Ilnur efende (әңгәмә)12:12, 12 март 2021 (UTC)
* Ilnur efende Башҡорт күлдәге тип яҙыуҙың кәрәге юҡ - фото мәҡәләлә тора инде. Ата-әсәһе менән төшкән фото ла бар-Мәҡәлә урыҫ мәҡәләһенән үҙлегенән күсереп ҡуйылған, әммә унан алып милләт тикшерә башлауҙы һеҙ башланығыҙ. -Guram52 (әңгәмә) 12:23, 12 март 2021 (UTC)
* Guram52 сезнең белән бәхәсләшеп файда юк икән, сез ясаган биткә сылтамага тагын бер кат кереп карагыз әле, 2016 елның 24 октябрендә үк шул "сир"ле татарзар сайтына сылтама белән милләтен язып куйгансыз. Русча Викида «Имеет татаро-башкирское происхождение» дигәнне «милләте - башкорт» дип тәрҗемә иткәнсез:-)--Ilnur efende (әңгәмә) 12:57, 12 март 2021 (UTC)
* паспортта милләт тураһында мәғлүмәт юҡ. --Ryanag (әңгәмә) 09:35, 15 март 2021 (UTC)
*Ryanag,  бәлкем ул совет паспорты турындадыр, үзеннән сорыйсыз инде))--Ilnur efende (әңгәмә) 16:42, 16 март 2021 (UTC)
** 2006 йылда СССР бөтөүгә 15 йыл була. Шунлыҡтан был текстты дөрөҫлөгөн раҫлау өсөн паспорттың фотокүсермәһен күрһәтергә кәрәк. --Ryanag (әңгәмә) 17:03, 16 март 2021 (UTC)

https://ba.wikipedia.org/wiki/Фекерләшеү:Ишморатова Светлана Ирек ҡыҙы


Һаумыһығыҙ, Менәүерә Бохарбаева! Википедияла ваҡытығыҙҙы файҙалы һәм мауыҡтарғыс итеп үткәрегеҙ! --ZUFAr (әңгәмә) 00:30, 31 октябрь 2016 (UTC)

Төклө аяғығыҙ менән, Менәүәрә Исхаҡовна! --Ләйсән (әңгәмә) 15:10, 4 ноябрь 2016 (UTC)
** Менәүерә Бохарбаева, яңы мәҡәлә башлағыҙ! --ZUFAr (әңгәмә) 03:11, 27 декабрь 2016 (UTC)

[[Кляшторный, Сергей Григорьевич|Кляшторный С. Г.]] — бындай текст ҡалдырма. Был урыҫ Википедияһында ҡуйыла торған эске һылтанма. Кляшторный С. Г. итеп кенә ҡалдыр. Мәҡәләләреңдә ҡыҙыл (Кляшторный С. Г.) булып торған фамилияларҙы ҡарап сыҡ. Уңыштар. --Рөстәм Нурыев (әңгәмә) 15:58, 18 март 2017 (UTC)

Менәүерә Исхаҡовна, тыуған көнөгөҙ менән ихлас күңелдән ҡотлайым! Белемле, итәғәтле википедист ҡына түгел, уңған хужабикә, һөйөклө ҡатын, яратҡан әсәй, ҡартәсәй, ағинәй - бар яҡлап та үрнәк алырлыҡ. Һеҙгә ныҡлы һаулыҡ, оҙон ғүмер, шатлыҡ-ҡыуаныстар, ғаилә именлеге, бәхет теләйем.  --Ләйсән (әңгәмә) 04:48, 26 август 2017 (UTC)
* Бар теләктәргә лә ҡушылам һәм Википедия киңлектәрендә ижади уңыштар теләйем! --Айсар (әңгәмә) 04:50, 26 август 2017 (UTC)
*Таҙалыҡ-һаулыҡ теләйем!--ZUFAr (әңгәмә) 07:12, 26 август 2017 (UTC)

Тыуған көн менән!

https://ba.wikipedia.org/wiki/Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Менәүерә Бохарбаева


Фекерләшеү:Ҡарағалпаҡтар

Ҡарағалпаҡ түгелме?
Ҡарағалпаҡстан, Ҡарағалпаҡ теле. Borovi4ok (әңгәмә) 11:40, 1 ноябрь 2016 (UTC)
Мәҡәләнең исемен үҙгәрттем. Borovi4ok (әңгәмә) 11:52, 1 ноябрь 2016 (UTC)

Башҡортса атамаһы

https://ba.wikipedia.org/wiki/Фекерләшеү:Ҡарағалпаҡтар


Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Мәүлит КӘРИМИ

Рәхим итегеҙ, Мәүлит КӘРИМИ!
Теркәлеп кенә ҡалмағыҙ. Мәҡәләне төҙәтөү өсөн — өҫтә ВИКИ ТЕКСТЫ ҮҘГӘРТЕРГӘ тигәнгә баҫығыҙ.--ZUFAr (әңгәмә) 16:15, 1 ноябрь 2016 (UTC)
* Башвикиға рәхим итегеҙ, Мәүлит ағай! Һеҙҙең тәжрибә менән алға етеҙерәк барырбыҙ тип өмөтләнәбеҙ! -- З. ӘЙЛЕ (әңгәмә)16:49, 1 ноябрь 2016 (UTC)
* Төклө аяғығыҙ менән Башҡорт Википедияһына! Ижади уңыштар юлдаш булһын, Мәүлит КӘРИМИ! --Айсар (әңгәмә) 17:48, 1 ноябрь 2016 (UTC)

https://ba.wikipedia.org/wiki/Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Мәүлит КӘРИМИ


Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Викибабай

Сәләм, Викибабай! Ҡатнашыуығыҙға бик шатбыҙ, артабан да шулай дауам итегеҙ! Тик эште, ҡалыптан түгел, мәҡәләләрҙән башлаһағыҙ ғәҙелерәк булыр ине.--ZUFAr (әңгәмә) 18:10, 6 ноябрь 2016 (UTC)

Тута шаблонов нет, не переведен.--Викибабай (әңгәмә) 18:14, 6 ноябрь 2016 (UTC)

Я там служил)))--Викибабай (әңгәмә) 18:15, 6 ноябрь 2016 (UTC)

https://ba.wikipedia.org/wiki/Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Викибабай


Башҡорт АССР-ының халыҡ артисы тураһында ла мәҡәлә эшләргә кәрәк --Рөстәм Нурыев (әңгәмә) 07:16, 10 ноябрь 2016 (UTC)

Булыр --Ләйсән (әңгәмә) 07:24, 10 ноябрь 2016 (UTC)

Бында Башҡортостан Республикаһы халыҡ артисы исеменә лайыҡ булғандарҙы ғына индерергә кәрәк. 1996 йылға тиклем дә ундай исемдәр бирелгән. БАССР-ҙың халыҡ артистарын бында яҙыу дөрөҫ булмай. --Рөстәм Нурыев (әңгәмә) 18:34, 12 ноябрь 2016 (UTC)

https://ba.wikipedia.org/wiki/Фекерләшеү:Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы


Тарафдаш кем ул? Тарафдар? --Mutagar (әңгәмә) 17:00, 16 апрель 2017 (UTC)
Mutagar. последователь — эйәреүсе, тарафдар, эшен дауам итеүсе, бер ҡарашта тороусы. Русско-башкирский словарь общественно-политических терминов. (Г.К. Кунафина, Т.Д.Ишкина, 2001).--ZUFAr (әңгәмә) 17:10, 16 апрель 2017 (UTC)
Мәҡәләлә "Был идея замандаштар һәм тарафдаштар тарафынан шунда уҡ хупланмаған" тип яҙылған, шуға һораным. Йә тарафташ, йә тарафдар булырға тейеш. --Mutagar (әңгәмә) 17:18, 16 апрель 2017 (UTC)

:Төҙәтегеҙ! --ZUFAr (әңгәмә) 18:07, 16 апрель 2017 (UTC)

https://ba.wikipedia.org/wiki/Фекерләшеү:Европа менән Азия араһындағы сик


Ҡалып буйынса фекерләшеү:Ғәрәп исеме

Кунья, лакаб, нисаб — былар ғәрәп исеменең өлөштәре. Мәҫәлән: Абу-, Ибн- .... Башҡортса нисек яҙырға? --ZUFAr (әңгәмә) 15:11, 18 ноябрь 2016 (UTC)
*Төрки телдәрҙә нисек алынғандарын ҡараштырып алдым. Ғәрәпсә нисек уҡылғанын тыңланым. Ошо сайтта http://ru.forvo.com/languages/ba/words-to-pronounce/  әйтә. (Башҡорт теле һәм әйтелеше лә бар, өҫтәп тә сығырға була). Kunya тигәнен куниә тип әйтә. Лакабты ләҡҡабә ти,ләҡаб тейәйек, нисбаны нисбәтүн ти, беҙҙә нисбә була инде. Тимәк, куниә, ләҡаб, нисбә. --Alfiya55 (әңгәмә) 16:45, 18 ноябрь 2016 (UTC)
** Alfiya55,   --ZUFAr (әңгәмә) 20:34, 18 ноябрь 2016 (UTC)

Тәржемә кәрәк

https://ba.wikipedia.org/wiki/Ҡалып буйынса фекерләшеү:Ғәрәп исеме


Фекерләшеү:Миокард инфаркты

Был мәҡәлә рус телендәге текстан бик сифатлы тәржемәләнгән. Фәнни терминдар ябай халыҡҡа аңлайышлы телдә тасуирланған.

Cифатлы мәҡәләгә кандидат

Иҫ киткес шәп тәржемә!!! Башҡаларға өлгө булырға тейеш. Афарин! Бар тәржемәләр ҙә ошоноң кеүек тулы һәм аныҡ  тәржемә ителергә тейеш тә бит  --Кинйә (әңгәмә) 17:15, 21 ноябрь 2016 (UTC)

https://ba.wikipedia.org/wiki/Фекерләшеү:Миокард инфаркты


* Кәңәштәр бирер инем, бәйләнешкә сыҡһағыҙ ине. 4039624@mail.ru--Айсар (әңгәмә) 16:55, 25 ноябрь 2016 (UTC)
*: Беҙҙең проектҡа ҡушылыуығыҙҙы хуплайбыҙ! Һеҙ башлаған Сәксәй, Сәкрәй урман участкаһы түгелме?--ZUFAr (әңгәмә) 17:15, 25 ноябрь 2016 (UTC)

https://ba.wikipedia.org/wiki/Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Исҡужина Әлиә Әхтәмовна


Википедия буйынса фекерләшеү:Юғары шура

Hi there, I created a logo for you. Please use it as you wish. Kind regards, --Sebastian Wallroth (әңгәмә) 16:01, 23 ноябрь 2016 (UTC)
* Thank you very much, Sebastian Wallroth. Fortunately our arbitration committee does not work. We have few participants. We try not to interfere. --Рөстәм Нурыев (әңгәмә) 16:32, 23 ноябрь 2016 (UTC)

https://ba.wikipedia.org/wiki/Википедия буйынса фекерләшеү:Юғары шура