title: Калифорни
text: Калифорни () — Номгон далайн эрье дагуу, Америкын Нэгэдэһэн Уласай Баруун Эрьедэ оршохо АНУ-ай можо улас юм. Хойто талаараа Орегон, зүүн талаараа Невада, зүүн урда талаараа Аризона можо уластай, урда талаараа Мексикын Баха Калифорни можо уластай тус тус хилэлдэг. Калифорнинь АНУ-ай эгээн олон хүн зонтой можо улас юм. Эгээн томо дүрбэн хотыень дурдабал Лос-Анджелес, Сан-Диего, Сан-Хосе, Сан-Франциско хотонууд болоно. Тус можо уласынь янза бүриин сагай уларил, газарзүйн бүһээрээ болон олон үндэһэтэн яһатанһаа бүридэһэн хүн зоноороо алдартай.
  
  Танисуулга 
  
  Alta California гэһэн газар нютагые XVIII зуунай һүүлээр Испаниин эзэнтэ гүрэн колонизацилһан. 1821 ондо энэ газар нютаг Мексикын бусад хэһэгэй хамта тусгаар тогтониһон бүгэдэ найрамдаха улас болоһон. 1846 ондо Калифорни Мексикэһээ бэе даанги болоод Мексика-Америкын дайнай дараа Мексика Калифорниие АНУ-да үгэһэн ажа һэн. 1850 оной юһэдүгээр һарын 9-ндэ Калифорни АНУ-да албан ёһоор нэгэдэһэн.
  
  Калифорнинь хуурай газарай нютаг дэбисхэрээр АНУ-ай гурбадахи томо можо улас юм. Калифорниин газарзүйн бүһэдэ Номгон далайн эрьеһээ абахуулаад зүүн зүгтэ Сьерра Невада уула, зүүн урда зүгтэ Мохаве сүл, баруун хойто зүгтэ секвойя буюу улаан модог-дугласай жодоон ой модон хүрэтэр ородог. Можо уласай түб хэһэгтэ дэлхэйн эгээн үржэл шимтэй хүдөө ажахын эдэлбэри газар болохо Калифорниин түб хүнды зонхилно.
  
  Калифорниин алтанай халууралай үеэр (1848-1855) маша олон хүн Калифорнида нүүдэллэн ерэжэ, эдэй засаг огсом үдэжэ нэмэгдэһэнээр Калифорни эрэс хубилагдаһан. XX зуунай эхеэр Лос-Анджелес хото зугаа сэнгэлэй һалбариин түб боложо, можо уласай туризмын һалбариин үдэлтэдэ түлхэсэ үгэбэ. Калифорниин хүдөө ажахын һалбари сэсэглэн хүгжэһэнэй зэргэсээ агаар-сансар, газарай тоһон, компьютер, мэдээлэлэй технологиин һалбаринууд маша ехэ хүгжэһэн. Калифорни эдэй засагай хэмжээгээр дэлхэйдэ эхинэй арбанда жагсадаг болон тусдаа улас байһан бол хүн зоноор Кениин арад 35-да жагсаха байһан.
  
  Газарзүйн байра
  
  Зүүлтэ
  
  Ном зохёол
  
  Холбооһон 
  
  АНУ-ай засгийн газар
   Energy Data & Statistics for California
   U.S. Census Bureau
   Economic Research Service, USDA - California State
   USGS real-time, geographic, and other scientific resources of California
  Муж улсын засгийн газар
   State of California Official Web site
   California State Databases - Annotated list of searchable databases produced by California state agencies and compiled by the Government Documents Roundtable of the American Library Association.
   List of official California State Symbols from the California State Library
  Эрчим хүч
   Hydroelectic - from California's government site
  Аялал жуулчлал, чөлөөт цаг
   visitcalifornia.com California's Official Vacation Guide
  Бусад
   Native Tribes, Groups, Language Families and Dialects of California
   Counting California
   California Historical Society cultural sites index
   California Crime Rates 1960 - 2006
   California Law Enforcement Agency Uniform Crime Reports 1980 to 2005
  
  Америкын Нэгэдэһэн Улас