title: Түрын эрьелтэ
text: Түрын эрьелтэ ( [ˌkuː deɪˈtɑː]) —  улас түрэдэ эрхэ мэдэлэй хубилалта юм. Түрын эрьелтэ үндэһэн хуули болон эрхэ зүйн нормодо зүршэжэ, юрэдөө засаглалай түбүүдые хүсөөр эзэмдэжэ, түрын тэригүүн ба бусад хүтэлбэрилэгшэдые зайлуулаад (алалга гү, али тушаалгын аргаар) үргэлжэнэ.
  
  Этимологиин ёһоор, «эрьелтэ» болон хубисхал тон адли байна: ,  — эрьелгэ, эрьюулгэ. Тиибэшье һаа, улас түрын түүхэдэ «хубисхал» гэбэл томо хэмжээнэй, удаан үргэлжэдэг үйлэ ябаса («ямар нэгэ байгаалиин, ниигэмэй гү, али танин мэдэхын үзэгдэлэй дэбжэлтэнь болоһон гүн шанарай хубилалта») аад, «түрын эрьелтэ» гээшэ алибаа хэмжээнэй эрхэ мэдэлэй шэлжэлгын үйлэ хэрэг юм.
  
  Түрын эрьелтын тусхай түрэлнүүд:
   Сэрэгэй эрьелтэ
   Путч
  
  Дэлхэйн шухала түрын эрьелтэ 
   Термидорой түрын эрьелтэ   
   1851 оной 12 һарын 2-ой түрын эрьелтэ
   1920 оной Каппын путч
   1922 оной Италиин фашис түрын эрьелтэ
   1923 оной Пивын путч
   1932 оной Тайландын түрын эрьелтэ
   1943 оной Аргентинын түрын эрьелтэ
   1953 оной Иранай түрын эрьелтэ
   1954 оной Гватемалын түрын эрьелтэ
   1956 оной Аргентинын түрын эрьелтэ
   1957 оной Тайландын түрын эрьелтэ
   1960 оной Түрэгэй түрын эрьелтэ
   1961 оной 5 һарын 16-ай Солонгосой сэрэгэй эрьелтэ
   1962 оной Мьянмагай түрын эрьелтэ
   1963 оной Вьетнамай түрын эрьелтэ
   1963 оной Иракай түрын эрьелтэ
   1964 оной Бразилай түрын эрьелтэ
   1965 оной Индонезиин түрын эрьелтэ
   1967 оной Грециин түрын эрьелтэ
   1968 оной Иракай түрын эрьелтэ
   1971 оной Түрэгэй түрын эрьелтэ
   1973 оной Чилиин түрын эрьелтэ
   1974 оной Португалай түрын эрьелтэ
   1976 оной Аргентинын түрын эрьелтэ
   1979 оной 12 һарын 12-ой Солонгосой түрын эрьелтэ
   1980 оной 5 һарын 17-ой Солонгосой түрын эрьелтэ
   1980 оной Түрэгэй түрын эрьелтэ
   1988 оной Мьянмагай түрын эрьелтэ
   1991 оной Августын путч
   1992 оной Түрэгэй түрын эрьелтэ
   1999 оной Пакистанай түрын эрьелтэ
   2005 оной Непалай түрын эрьелтэ
   2006 оной Тайландын түрын эрьелтэ
   2009 оной Һондурасай түрын эрьелтэ
   2012 оной Малиин түрын эрьелтэ
   2013 оной Урда Суданай түрын эрьелтэ
   2016 оной Түрэгэй түрын эрьелтэ
  
  Зүүлтэ 
   
  
  Улас түрэ
  Түүхэ