title: Унгар
text: Унгар Улас () болбол Карпатын доро газарта байрладаг далайда гаралгагүй түб Европын улас юм. Австри, Словаки, Украина, Румыни, Серби, Хорвати, Словени уласуудтай хиллэнэ. Ниислэл болон эгээн томо хотонь Будапешт. Унгар Улас ЭЗХАХБ, НАТО, Европын Холбооной гэшүүн, Шенгенэй хэлэлсээртэ нэгэдэһэн. Албан ёһоной хэлэниинь Ураал хэлэнэй бүлэгэй унгар хэлэн юм. Тус хэлэн энэдхэг-европо хэлэнэй изагуурта багтадаггүй Европын Холбооной дүрбэн албан ёһоной хэлэнэй нэгэн юм.
  
  Түүхэ 
  
  Унгарнууд манай эринэй VIII-IX дүгээр зуун жэлдэ Альпа, Карпата, Татра шэлэ нюруугай хүнды Панониин ехэ талада нүүдэллэн ошожо һуурижаба. Унгарнуудай ударидагша Арпад Унгар хаанта уласые үндэһэлэн байгуулһан болон тэрэнэй гуша I Иштван 1000 ондо Римһээ эльгээһэн титимые зүүн хаан шэрээндэ һуугаа. Унгар үндэһэтэн IX зуунда бүрин түлэбшэжэ, бэе даанги үндэһэтэн боложо бүрилдэһэн ба 1001 онһоо түрэтэ ёһо тогтоһон гэжэ үзэдэг. Унгарнууд түүхын туршада Римэй эзэнтэ гүрэн, Ехэ Монгол Улас добтолгоон, Осман, Һабсбургын  ноёрхол доро байһан болон хожом XVII-дугаар зуунда Австри-Унгарай эзэнтэ улас болон тогтоһон. Дэлхэйн нэгэдүгээр дайнай һүүлээр Австри-Унгарай эзэнт гүрэн задаржа, 1918 ондо Унгар бэе даанги улас болобо.
  
  Дэлхэйн хоёрдугаар дайнай һүүлдэ Унгар Зүблэлтэ мэдэлдэ абтажа, Унгарта коммунис дэглэм тогтоһон. Унгар Улас 1956 ондо Варшавын хэрээһээ гаража, олон намай тогтолсоотой арадшалал, заха зээлиин эдэй засагай замда шэлжэхэ оролдолго хэһэн болобошье, тэрэниие зүблэлтын оролсоотойгоор сэрэг, зэбсэгэй хүсөөр дараһан түүхэтэй.
  
  1990 оной эхеэр социалис системэ задарһанаар Унгар Уласта арадшалал, шэнэшлэлэй үйлэ ябаса тайбан замаар ябажа, арадшалһан ниигэмэй тогтолсоондо шэлжэһэн. 1999 ондо НАТО-до, 2004 ондо Европын Холбоондо тус тус ороһон ба 2007 оной 12 һарада Шенгенэй хэрээндэ нэгэдэн ороһон юм.
  
  Уласай түрын бодолго 
  Унгар болбол парламентын засаглалтай, арадшалһан улас юм.
  
  Хуули тогтоохо байгуулга 
  
  Уласай Хурал (Országgyűlés) 199 һуудалтай. Уласай Хуралай һуудалай 106-иие намуудһаа нэрэ дэбшүүлэн, тойрогой һунгагшадай һаналаар, 4 жэлэй хугасаатай шууд һунгажа, үлэһэн 93 һуудлые намуудай абаһан һаналай хубяар бүридүүлдэг холимог системэтэй. Уласай Хуралые һунгаха һунгуули 2013 оной 4 һарын 6-нда ябагдаһан.
  
  Уласай Хуралай дарга ноён Кёвер Ласло (ФИДЕС). Уласай Хурал парламентдахи намуудай түлөөлһэн 5 орлогшо даргатай. Уласай Хуралай удаадахи ээлжитэ һунгуули 2018 оной хабар болоно.
  
  Гүйсэдхэхэ засаг 
  Юрэнхылэгшэ Янош Адер (ФИДЕС) 2012 оной 5 һарада һунгагдаһан. Юрэнхылэгшэ 5 жэлэй хугасаатайгаар Уласай Хуралһаа һунгагдадаг.
  
  Юрэнхы сайд Орбан Виктор (ФИДЕС) 2010 оной 5 һарын 29-һөө томилогдон ажаллажа байна. Юрэнхы сайдые Юрэнхылэгшын һанал болгоһоноор Уласай Хурал томилдог. Засагай газарай танхимай гэшүүдые эрхэ баригша нам болон Юрэнхы сайд Юрэнхылэгшэтэй зүбшэлсэһэниие дахажа Уласай Хурал батална.
  
  2014 оной 5 һарын 10-нда шэнэ Засагай газарые эмхилэн байгуулһан. 8 яаман, 11 засагай газарай гэшүүнтэй. Засагай газар Юрэнхы сайдай нэгэ орлогшотой ба Засагай газарай Хэрэг эрхэлхэ газарай даргань Засагай газарай гэшүүн, түрын сайдай эрхэ мэдэл хэрэгжүүлдэг.
  
  Үндэһэн хуули 
  1949, 1972, 1989, 1997 ондо нэмэлтэ хубилалта хэһэн ба мүнөөнэй эрхэ баригшад Шэнэ үндэһэн хуули болбосоруулан 2011 оной 4 һарын 25-нда баталжа, 2012 оной 1 һарын 1-һээ хүсэн түгэлдэр үйлэшэлжэ байгаа.
  
  Шэнэ үндэһэн хуулида 5 удаа хубилалта оруулаад байна.
  
  Хуули эрхэ зүйн системэнь Германи маягай загбартай.
  
  Засаг захиргаанай хуубари
  
  Зүүлтэ 
  
   
  896 ондо байгуулагдаhан
  Түб Европын уласууд
  Европын уласууд
  Унгар хэлээр хэлэлсэдэг уласууд ба газар нютагууд
  Далайда гаралгагүй уласууд
  НАТО-гай гэшүүн уласууд
  Европын Зүблэлэй гэшүүн уласууд
  Европын Холбооной гэшүүн уласууд
  НҮБ-эй гэшүүн уласууд
  Бүгэдэ Найрамдаха Уласууд
  1000 ондо байгуулагдаhан улас ба газар нютаг
  1920 ондо байгуулагдаhан улас ба газар нютаг
  Христосой шажантай уласууд
  Түрэгэй Зүблэлэй ажаглагша уласууд