title: Массачусетс
text: Массачусетсын Хамтын Нүхэрлэл () — Америкын Нэгэдэһэн Уласын Зүүн Хойто хэһэгэй Шинэ Английн бүһэдэ оршохо АНУ-ай нэгэн можо улас. Урда талаараа Род-Айленд, Коннектикут, баруун талаараа Нью-Йорк, хойто талаараа Вермонт, Нью-Гэмпшир можо уласуудтай хилэлдэг. 6.4 сая хүн зоной ехэнхинь Бостоной метрополиин бүһэдэ ажаһуудаг. Энэ харисангы бишыхан можо уласай зүүн хахадынь урбанизацилһан гү, али хахад урбанизацилһан бүһэ бол баруун хахадынь ехэ түлэб хүдөөгэй бүһэ юм. Массачусетсынь Шэнэ Англиин зургаан можо улас дунда эгээн олон хүн зонтой можо улас болоод хүн зоной нягташалаар АНУ-да гурбада, нэгэ хүндэ ногдохо ДНБ-ээр дүрбэдэ ородог.
  
  Танисуулга 
  
  Массачусетс Америкын түүхын туршада шухала үүргэ гүйсэдхэһээр ерэһэн. Плимутынь Хойто Америкэдэхи Англиин хоёрдохи байнгын һуурин болоһон. Массачусетсын олон хотые 1620-1630-аад оной үедэ Англиин колонизаторнар байгуулба. XVIII зуунай үедэ Бостондо үймээн дэгдэһэниинь Америкын хубисхал гарахада хүргэжэ, уламаар АНУ Ехэ Британиһаа тусгаар тогтоноходо хүргэһэн тула «Эрхэ сүлөөгэй үлгы» гэгдэхэ болоһон. XIX зуунда Массачусетс богоолшолгые усадхаһан АНУ-ай анханай можо улас болоо. Тэрэ Массачусетс Америкын эрхэтэнэй дайнай урда архидалтада эсэргүү хүдэлөөн болон богоолшолгодо эсэргүү үйлэ ажаллалгын гол түб боложо байһан. 2004 ондо Массачусетс гомосексуал гэрлэлтые хуули ёһоор зүбшөөрһэн АНУ-ай түрүүшын можо улас болоо. Тус можо уласһаа олон нэрэтэй улас түрэшэд түрэн гараһанай дотор Адамсынхид болон Кеннедиинхиные дурдахада хангалтатай.
  
  Анхандаа хүдөө ажахы болон Европотой хэхэ худалдаанһаа хамааралтай байһан Массачусетс үйлэдбэриин хубисхалай үеэр ажа үйлэдбэриин түб болон хүгжэбэ. XX зуунай эхинэй хахадта бага хүлһэтэй Урдын можо уласууд руу үйлэдбэринүүд нүүн байршаһаниинь эдэй засагые зогсонги байдалда оруулһан. Массачусетсын эдэй засаг Дэлхэйн хоёрдугаар дайнай дараа эрьен һэргэжэ, 1990-ээд оной үедэ сээсглэн хүгжэжэ эхилбэ. Тус можо улас дээдэ болбосорол, анагааха ухаан, үндэр технологёор дэлхэйдэ түрүүлдэг бэлэй.
  
  Газарзүйн байра
  
  Зүүлтэ
  
  Ном зохёол
  
  Тойм ба судалгаа 
   Brown, Richard D. and Jack Tager. Massachusetts: A Concise History (2002)
   Hall, Donald. ed. The Encyclopedia of New England (2005)
   Works Progress Administration. Guide to Massachusetts (1939)
  
  Хоёрдогч сурвалж 
   Abrams, Richard M. Conservatism in a Progressive Era: Massachusetts Politics, 1900-1912 (1964)
   Adams, James Truslow. Revolutionary New England, 1691-1776 (1923)
   Adams, James Truslow. New England in the Republic, 1776-1850 (1926)
   Andrews, Charles M. The Fathers of New England: A Chronicle of the Puritan Commonwealths (1919), short survey
   Conforti, Joseph A. Imagining New England: Explorations of Regional Identity from the Pilgrims to the Mid-Twentieth Century (2001)
   Cumbler, John T. Reasonable Use: The People, the Environment, and the State, New England, 1790-1930 (1930), environmental history
   Fischer, David Hackett. Paul Revere's Ride (1994), 1775 in depth
   Green, James R., William F. Hartford, and Tom Juravich. Commonwealth of Toil: Chapters in the History of Massachusetts Workers and Their Unions (1996)
   Huthmacher, J. Joseph. Massachusetts People and Politics, 1919-1933 (1958)
   Labaree, Benjamin Woods. Colonial Massachusetts: A History (1979)
   Morison, Samuel Eliot. The Maritime History of Massachusetts, 1783-1860 (1921)
   Peirce, Neal R. The New England States: People, Politics, and Power in the Six New England States (1976), 1960-75 era
   Porter, Susan L. Women of the Commonwealth: Work, Family, and Social Change in Nineteenth-Century Massachusetts (1996)
   Sletcher, Michael. New England (2004).
   Starkey, Marion L. The Devil in Massachusetts (1949), Salem witches
   Tager, Jack, and John W. Ifkovic, eds. Massachusetts in the Gilded Age: Selected Essays (1985), ethnic groups
   Zimmerman, Joseph F. The New England Town Meeting: Democracy in Action (1999)
  
  Холбооһон 
  
   The Commonwealth of Massachusetts
   Massachusetts Historical Society
   Energy Profile for Massachusetts- Economic, environmental, and energy data
   USGS real-time, geographic, and other scientific resources of Massachusetts
   Maps of Massachusetts
   1837 descriptions of Massachusetts cities, towns, mountains, lakes, and rivers, from Hayward's New England Gazetteer.
   Massachusetts State Symbols
   Miscellaneous Massachusetts Facts
   Massachusetts State Facts from USDA
   Massachusetts 351 Project
   Massachusetts Constitution and Laws
   Massachusetts Tourism Board
   Maritime History of Massachusetts, a National Park Service Discover Our Shared Heritage Travel Itinerary
   Atlases of Massachusetts. 1871-Walling&Gray, 1891-Walker, 1892-Mass., 1904-Walker. Large Images at Salemdeeds.
   Free images of 300+ Maps of Massachusetts at www.DavidRumsey.com
  
  Америкын Нэгэдэһэн Улас