title: Макс Борн
text: Макс Борн (, 1882 оной 12 һарын 11 – 1970 оной 1 һарын 5) — Германиин физик, математик болон квантын механикын үндэһые табижа, хүгжүүлхэдэ үнэтэй хуби нэмэри оруулһан эрдэмтэн юм. Хатуу бэетын физикэ, оптикын һалбарида оруулһан хуби нэмэри болон 1920, 30-аад оной олон физикын шудалгаанай ажалда зүблэхэ үүргэтэй оролсожо байһанаараа алдартай. Борн 1954 ондо Вальтер Ботегэй хамта физикын Нобелиин шагнал хүртэбэ.
  
  Намтар 
  Германиин эзэнтэ гүрэнэй Бреслау хотодо түрэбэ.
  
  1924 ондо Луи де Бройль  (Бройлиин долгин) гэһэн долгин атомые бүридэдэг маша бага тооһонсорые хинадаг гэжэ онолбо. Эрвин Шрёдингер математик процесс ба физикын үзэл баримталалые систематизировалһан квантын механикын долгиной тэгшэдхэлые (Шрёдингерэй тэгшэдхэл) зарлаба. Борн Шрёдингерэй шэнжэлэлгын һуурида Бройлиин долгин миин лэ юрэдөө али һуури байрада тооһонсорой бии байхын магадлал юм гэжэ дүнгые гаргаба. Квантын механикэдэ томо хуби нэмэри оруулаад, баһал кристаллографи ба оптикодо хуби нэмэри оруулжа, 1954 ондо физикын Нобелиин шагнал хүртэбэ. 
  
  Тэрэнэй зээ басаганиинь Ехэ Британиин ба Австралиин, АНУ-гай дуушан, кинозүжэгшэ, мюзиклын зүүжэгшээр алдартай Оливия Ньютон-Джон.
  
  Зүүлтэ 
   
  
  Германиин эрдэмтэд
  Нобелиин шагналда хүртэгшэд