title: Нельсон Мандела
text: Нельсон Ролилахла Мандела (косаар Nelson Rolihlahla Mandela; 1918.7.18 — 2013.12.5) Урда Африкын бүрин түлөөлэлэй арадшалһан (демократическэ) һунгууляар һунгагдаһан түрүүшын юрэнхылэгшэ. Тэрэ 1994—1999 ондо юрэнхылэгшын албаниие хашаһан. Юрэнхылэгшын һунгагдахаһаан үмэнэ Мандела апартеидтэ эсэргүү эдэбхитэй, Африкын Үндэһэнэй Конгрессын зэбсэгтэ бүлэглэл Умхонто вэ Сизвегиин ударидагша байгаа. Урда Африкын шүүхэһээ тэрэниие апартеидтэ эсэргүү хүдэлөөниие толгойлжо байхадаа хорлон һүйдхэхэ ажаллалга болон бусад гэмтэ хэрэг үйлэдһэн гэжэ яла шиидхэбэ. Шүүхын шиидбэриин дахуу Мандела түрмэ шорондо 27 жэл хоригдоһоной нэлээд ехэ хугасаае Роббен арал дээрэхи шорондо үнгэрүүлһэн юм.
  
  1990 оной 2-р һарын 11-ндэ шоронһоо һуллагдаһанайнгаа һүүлээр Мандела эблэрэл, хэлэлсээе дэмжэжэ, Урда Африкын олон арһатанай арадшалал руу шэлжэхэ шэлжэлтые ударидхада хубита нэмэриеэ оруулаа. Апартеид дэглэмые усадхаһанһаа хойшо олон хүн, тэрэнэй дотор хуушан үрдилдэгшэд Манделые байнга магтаһаар ерэһэн. Мандела 40 гаран жэлэй дотор 100 гаран шагнал абаһанһаан эгээн нэрэ хүндэтэйнь 1993 оной Нобелиин энхэ тайбанай шагнал байгаа. Тэрэ одоо тулгамдаһан асуудалаар үзэл бодолоо элирхылдэг ахамад түрын зүдхэлтэй болоо.
  
  Зүүлтэ 
  
  Урда Африка
  Нобелиин шагналда хүртэгшэд