title: 2021 оной Германиин холбооной һунгуули
text: 2021 оной 9 һарын 26-да Германида 20-р Бундестагай гэшүүдые һунгаха Холбооной һунгуули болобо. Мүн Берлин, Мекленбург-Урда Поммераниин Можын һунгуули ябагдаһан. Анха 2005 ондо томилогдоһон мүнөөнэй канцлер Ангела Меркель дахин һунгагдахагүй байхаар шиидэһэниинь, Холбоото Бүгэдэ Найрамдаха Германи Уласай Канцлер дахи һунгагдахые туйлагүй анханай тохёолдол юм.
  
  Ниитэ һаналай 25.7% һаналаар Германиин Социал-Демократ Нам (SPD) 2005 онһоо хойшо хамагай һайн үрэ дүнгээ гаргажа, 2002 онһоо хойшо анха удаа хамагай томо нам боложээ. 2013 онһоо хойшо SPD-тэй хамтарһан ехэхэн нэгэдэлые ударидажа байһан засаг баригша ХАХ/ХОХ нь хамагай муу үрэ дүнгээ 24.1% тэмдэглэн бэшэжэ, 2017 оной 32.9%-һаа нилээд буураһан юм. 90 Холбоон/Ногоонууд түүхэдэхи хамагай һайн үрэ дүнгээ 14.8%-иар абаһан, тэрэ зуура Сүлөөтэ Арадшалһан Нам (САН) багахан амжалта үзүүлжэ 11.5% дүүргэһэн. Германида зорюулһан Альтернатива (ГзА) 10.3%-иар гурбаһаа табадугаар байра луу унажа 2,3 процентнэ пунктаар буураһан юм. Зүүн 2007 ондо албан ёһоор байгуулагдаһанһаа хойшо хамагай муу дүнтэй байһан ба 5%-иин һунгуулиин босоһые арбанай нэгэһээ үлүү хубиар дабажа шадаагүй юм. Тиибэшье нам гурбан шууд округта илалта байгуулһан тула хуби тааруу представительствотой байха бүрин эрхэтэй байба.
  
  Засагай газарые байгуулахада хэсүү коалиционно хэлсээн хиихэ хэрэгтэй ба САН ба Ногоонуудые хаанай байгуулагша гэжэ үзэжэ байгаа ба гурбан намай нэгэдэл болохо магадлалтай үрэ дүнгые хэлсэгдэжэ байгаа. Засаг баригша томо нэгэдэл үсөөнхиин һуудалтай хэбээр үлдэхэ боломжотой байһаншье ХАХ/ХОХ болон SPD-ай олон тоото түлөөлэгшэд энэ вариантые зайлуулһан юм.
  
  Унги узуур
  
  Урдахи һунгуули ба засагай газарай бүридэлгэ, 2017–2018 
  2017 оной Германиин холбооной һунгуулинь ХАХ/ХОХ ба SPD-ай хоорондо дүрбэн жэл үргэлжэлһэн ехэ нэгэдэлэй дараа болоһон юм. ХАХ/ХОХ нь парламентын хамагай томо бүлгэм хэбээр үлдэбэшье энэ болон SPD хоёулаан ехэхэн хохиролдо ороһон. SPD-ай ударидалга, дүрбэн жэл засаг бариһанай дараа намай хүдэлмэриие хангагдаагүй байгаагые хүлеэн зүбшөөшэ, оппозици болоно гэдэгээ мэдэгдэбэ. Холбооной һунгуулиһаа үмэнэ ХАХ/ХОХ нь ГзА гү, али Зүүнүүдтэй ажаллахагүй гэдэгээ амалһан тула олонхиин засагай газарые үлдэһэн сори ганса һунгалта болбол ХАХ/ХОХ, САН, ба Ногоонуудһаа бүридэһэн Ямайка нэгэдэл байба. Талуудай хоорондохи уридшалһан хэлсээн удаахи зургаан долоон хоногой турша ябагдаһан болобошье САН 11 һарын 20-до хэлсээнһээ гараһан ба талуудай миграци, энергетическэ политикын талаар эблэршэгүй зүршэлгэтэй гэһэн гэршэ бариһан юм. Канцлер Ангела Меркель Юрэнхылэгшэ Франк-Вальтер Штайнмайертай зүблэлдэһэн ба тэрээр дахин һунгуулиһаа зайсаха хиихиин тулада бүхы намуудые дахин хэлэлсэхые уряалжээ.
  
  Тиимэһээ SPD ба тэдэнэй ударидагша Мартин Шульц ХАХ/ХОХ-той өөр нэгэдэлэй засагай газарай талаар хэлсээн хиихэ хүсэлтэй байгаагаа мэдүүлбэ. SPD-ай ударидалга 2017 оной 12 һарын 15-да уридшалһан хэлсээндэ оролсохоор һанал үгэһэн ба 2018 оной 1 һарада болоһон намай съездээр намай түлөөлэгшэдэй олонхинь нэгэдэлэй хэлсээные дэмжэхээр һанал үгэһэн. Эсэсэй хэрээнэй текстые ХАХ/ХОХ болон SPD 2 һарын 7-до зүбшэһэн болобошье SPD-ай намай гэшүүдэй олонхиие зүбшөөһэн байба. SPD-ай 463,723 гэшүүд 2 һарын 20-һоо 3 һарын 2 хүрэтэр хэлсээные баталха гү, али зүбшөөрхэгүйгээр дуугаа үгэжэ, дүнгые 3 һарын 4-дэ зарлаба. Гэшүүдэй 78.39%-нь хүсэнтэй һанал үгэһэн ба үүнэй 66.02%-нь өөр нэгэ ехэ нэгэдэлэй түлөө һаналаа үгэжээ. 3 һарын 14-эй үдэр Меркелиие дүрбэдэхи удаагаа Канцлераар һунгагдахада 364 һаналай эсэргүү, 315 эсэргүү, 9 һаналаа бариһан, 4 хүсэнгүй һанал абаһаниинь олонхиин һанал абахада хэрэгтэй 355 һаналһаа 9 һаналаар үлүү байба. Шэнэ Засагай газарые Меркелиин Дүрбэдэхи засагай газар гэжэ албан ёһоор нэрлэжээ.
  
  Партиин ударидалгын хубилалга ба улас түрын стабильна бэшэ байдал 
  Меркелиин эсэсэй засагай газар хүсэтэй стабильна бэшэ байдалда ороһон. 2018 оной Германиин засагай газарай кризисиинь ХАХ ба ХОХ-ой урда хугасаанай холбоонь хорохо газар бэдэрэгшэдэй политикаһаа боложо хубаагдаха аюулда оробо. Дотоодо Хэрэгэй сайд, ХОХ-ой ударидагша Хорст Зеехофер Европын Холбооной (ЕХ) өөр уласда бүртэгэлтэй хорохо газар бэдэрэгшэ хүнүүдтэ Германиин хилые хаажа, Меркелиин нэрэ хүндые унагаана гэжэ занаба. ЕХ-ой оронуудтай хииһэн саммитай дараа заһагдаһан хубаалгань засагай газарые унагаахые занажа байба. 2018 оной Бавариин можын һунгуулида партинь түүхэдэхи набтар дүн гаргаһанай дараа Зеехоферые 2019 оной 1 һарада болоһон намай конференцида Бавариин шэнэ Министр-Юрэнхылэгшэ Маркус Зёдер ХОХ-ой ударидагшаад солижо, Меркелиин Дүрбэдэхи Засагай газарта Дотоодо Хэрэгэй сайдай тушаалаа хадагалжа үлдэбэ.
  
  Бавариин ХОХ ба Һессендэхи ХАХ-ой һунгуулиин дүн муу байһанай дараа Меркель өөрөө мүн 2018 оной 12 һарада намай конференциин үеэр ХАХ-ой ударидагшын тушаалааһаа гаража, ерэхэ һунгуулида Германиин Канцлерай тушаалааһаа бууха болоно гэжэ мэдэгдэһэн. Намай ударидалгада Меркелиин һунгаһан кандидат, Аннегрет Крамп-Карренбауэр, 2002 ондо Меркелиин үрдилдэгшэ байһан ба 2009 ондо түүнэй шиидхэбэри, ударидалгые шүүмжэлжэ улас түрэһээ гаража байһан Фридрих Мерцые илаһан юм. Крамп-Карренбауэр намай либерал, консерватив фракцуудые нэгэдхэхын түлөө тэмсэжэ байһан ба 2020 оной 2 һарада Тюринги можын ХАХ-ые засагай газарай кризисиие шиидхэхэдэ ударидажа шадаагүй тула, ХАХ-ой канцлерай кандидат болохо һанаанааһаа арсаха бодолтой байгаагаа мэдэгдэжэ намай даргын тушаалааһаа бууба. Шэнэ лидериие һунгаха намай съезд 4-р һарада түсэблэгдэһэн байһан болобошье COVID-19 халдабариһаа боложо нэгэтэ бэшэ хойшолһон юм. Һунгуули 2021 оной 1 һарада болоһон ба Хойто Райн-Вестфалиин мүнөөнэй министр-юрэнхылэгшэ Армин Лашет түлөөлэгшэдэй 52.8%-иин һаналаар илалта байгуулһан. Түүнэй гол тэмсэлдэгшэ Мерц байһан ба 47.2% һанал абаһан. 
  
  Нэгэдэлэй Засагай Газарай нүгөө нам болохо SPD нь мүн ударидалгын тохонижоогүй байдалтай байһан. 1945 онһоо хойшо хамагай муу һунгуулиин дүн гараһанай дараа шэнэ засагай газарай эхэндэ туһа нам 2018 оной 4 һарада Андреа Налесые ударидагшаар һунгаба. Налес 9 һарада болоһон холбооной һунгуулиин дараа партинь оппозици байхаар түсэблэжэ байһаншье SPD парламентын бүлгэмээр һунгагдаһан байба. Тэрээр һанал асуулгада үргэлжэлэн доошоо орожо, намай электорат партиин позициие һайжаруулжа шадаагүй ба түүхэдэ анха удаа зүүн-түбэй 90 Холбоон/Ногоонуудта 2019 оной Европын парламентын һунгуулида зада сохигдоһон юм. Тэрээр 2019 оной 6 һарын 2-до тушаалһаа буужа, SPD-ай ударидалгын һунгуулиие хурдадхаба. Прогрессив кандидатууд Норберт Вальтер-Борьянс, Заския Эскен нар үлүү умереннэ кандидатууд болохо Олаф Шольц, Клара Гейвиц нарые диилэжэ, партиин гэшүүдээр хамтаран ударидагшаар һунгагдаба. Тэдэнэй һунгалгань нэгэдэлэй засагай газарай задаралга, болзорһоо урид һунгуулиин соносхолхо магадлалые дээшэлүүлһэн болобошье Рейтерс агентство засагай газарай уналгаһаа үлүүтэйгээр ХАХ/ХОХ-һоо түсэбэй гаргашые нэмэгдүүлхэ талаар хэлсээндэ хүрэхээр шармайжа байна гэжэ мэдээлһэн. 2020 оной 8 һарада туһа нам партиин ударидалгын һунгуулида Вальтер-Борьянс, Эскен нарада илагдаһаншье Меркелиин Вице-Канцлер Шольцые канцлердэ кандидатаар томилбо.
  
  Ямайк хэлсээн амжалтагүй болоһой дараа Джем Оздемир, Симоне Петер нар Ногоонуудай хамтаран ударидагшадай тушаалааһаа буужа, Анналена Бербок, Роберт Хабек нар 2018 оной 1 һарада тэдэнэй залгамжалагшадаар һунгагдаба. SPD болон холбооной засагай газарта сэдьхэлээ ханаагүй байлгань Ногоонуудай һанал асуулгын тоо 2018 оной турша ургажа байба. Тэдэ 10 һарада Бавари, Һессен можын һунгуулида рекордно дүн абажа, хожомынь олониитын һаналаар SPD-ые дабажа, удаахи гурбан жэлэй хугасаанда ХАХ/ХОХ-ой дараа хоёрдугаарта эзэлһэн. Туһа нам 2019 оной Европын парламентын һунгуули, 2020 оной Һамбургын можын һунгуули, 2021 оной Баден-Вюртембергын можын һунгуулида хамагай һайн өөртөө харуулһан.Тэдэ 2019 оной Европын парламентын һунгуулиин дараа, мүн 2021 оной 4 һарада канцлерай кандидатай дэбжүүлгын дараа хоёр богони хугасаанда нэгэдэхи байранда һанал асуулгаар байһан.
  
  Зүүн нам мүн ударидалгын һэлэлгые тэсэһэн, Катя Киппинг, Бернд Риксиндер нар юһэн жэлэй турша партиин даргаар ажиллаад тушаалһаа бууһан. Тэдэные 2021 оной 2 һарын 27-до дижитал хэлбэрээр зохёон байгуулһан партиин конференци дээр Джанин Висслер,  нар һэлгэбэ. Висслерые намай зүүн жэгүүрэй гэшүүн, үмэниинь Социалист зүүнэй фракцын нэгэдэһэн гэжэ үзэдэг бол Хенниг-Веллсовые умереннэ, намай прагматическа жэгүүрэй нэгэ хэсэг гэжэ үзэдэг. Тэдэ хоёулаа партиинхаа холбооной засагай газарта оролсохые дэмжэдэг, илангаяа Хенниг-Веллсовиинь Зүүн, Ногоонууд, SPD-ай Тюринги можодахи улаан–улаан–ногоон нэгэдэлэй засагай газарта гол үүргэ гүйсэдхэһэн.
  
  Һунгуулиин системэ 
  Германинь пропорциональ холимог түлөөлэгшэдэй системые ашагладаг, пропорциональ түлөөлэгшэдэй системые относительна олонхиин һаналай элементуудтай ниилүүлһэн системэ юм. Бундестаг номинальна 598 гэшүүнтэй ба дүрбэн жэлэй хугасаанда һунгагдадаг; эдэгээр һуудалнуудые Германиин арбан зургаан можын можонуудай һунгагшадай тоондо хуби тааруугаар хубаарилдаг.
  
  Һунгагша бүри хоёр һанал үгэхэ боломжотой: округай һанал (нэгэдэхи һанал), намай жагсаалтын һанал (хоёрдохи һанал). Зүбхэн нэгэдэхи һанал дээри үндэһэлэн, 299 гэшүүд нэгэ мандаттай округта относительна олонхиин һаналаар һунгагдадаг байна. Хоёрдохи һаналые түрүүшээр можонуудта, дараань Бундестагта намуудай пропорциональ һуудалнуудай тоогые гаргахда ашагладаг. Һуудалые Сент-Лагюгай аргаар хубаарилдаг. Хэрбээ партинь хоёрдохи һаналаар үгэжэ буй һуудалһаа можодо бага тойрогой һуудал абаһан һаа, таарамжатай можын жагсаалтаһаа нэмэлтэ һуудал абана. Намууд тодорхой тооной дэмжэһэн гар табилга гэхэ мэтэ тодорхой нүхэсэлдэ можо бүридэ жагсаалта гаргажа болоно. Намууд можын жагсаалта гаргаһан можонуудта хоёрдохи һанал абаха боломжотой. Хэрбээ нам нэгэ можын нэгэ мандаттай округта илалта байгуулһанаар энэ можодахи хоёрдохи һаналайхаа дагуу абаха ёһотой хэмжээһээхээ үлүү һуудал абаһан һаа үлүүдэл һуудалиинь үлүүсэ һуудал гэжэ нэрлэгдэхэ болоно; һаналай отрицательна шэгнүүриһээ зайлахын тулада тэдэгээр һуудалые бусад можонуудта хангаажа түлэлжэ, уласай хэмжээндэ үгэһэн хоёрдохи һаналай дагуу пропорциональ байдалые һэргээдэг.
  
  Һуудалай пропорциональ хубаарилгые абахын тулада партинь уласай хэмжээндэ һунгуулиин босоһо болохо 5%-һаа үлүү олон хоёрдохи һанал абаха ёһотой. Намууд доогуур дээгүүршье абалтагүй гурбан мандаттай округта илалта байгуулһан тохёолдолдо энэ эрилтэ болюулагдадаг. Энэ болюулалтын дүндэ намууд 1957 оной Баруун Германиин холбооной һунгуулида ГН, 1994 оной Германиин холбооной һунгуулида АСН гурбан удаа илаһан. Зүбшөөгдэһэн үндэһэнэй үсөөнхиие түлөөлжэ буй намууд һунгуулиин босоһоһоо сүлөөлэгдэдэг. 2021 оной байдалаар эдэгээр үсөөнхинь Дани, Фриз, Сорб ба Цыган хүнүүд юм.
  
  Намууд ба кандидатууд 
  
  19-р Бундестагай парламентын бүлгэмүүдые доорохи таблицада жагсааба.
  
  Ябажа буй Парламентын Гэшүүд
  
  ГзА 
  
   Аксель Һерке
   Вильһельм фон Готберг
   Һайко Һессенкемпер
   Лотар Майер
   Роман Ройш
   Һайко Вильдберг
  
  Холбоон 
  
   Норберт Бартл
   Манфред Беренс
   Сибилла Беннинг
   Питер Блезер
   Норберт Бракманн
   Мария Флахсбарт
   Һанс-Иоахим Фухтель
   Алоис Гериг
   Эберхард Гингер
   Астрид Гротелюшен
   Марк Хауптманн
   Маттиас Хайдер
   Хериберт Хирте
   Карл Холмайер
   Алоис Карл
   Фолькер Каудер, урдын ХАХ/ХОХ-ой парламентын лидер
   Андреас Лэммель
   Карл А. Ламерс
   Катарина Ландграф
   Николас Лёбель
   Томас де Мезьер, урдын Дотоодын Хэрэгэй Министр
   Ханс-Георг фон дер Марвиц
   Ангела Меркель, мүнөөнэй Канцлер
   Һанс Михельбах
   Элизабет Мотшманн
   Герд Мюллер, мүнөөнэй Эдэй Засагай Суг Ажаллалга ба Хүгжэлтын Министр
   Микаэла Нолл
   Георг Нюсслайн
   Мартин Патцельт
   Иоахим Пфайффер
   Экхардт Реберг
   Лотар Рибсамен
   Анита Шефер
   Клаус-Петер Шульце
   Уве Шуммер
   Патрик Зенсбург
   Франк Штеффель
   Карин Штренц
   Питер Таубер
   Арнольд Ваац
   Киис де Врис
   Питер Вайсс
   Мариан Вендт
   Тобиас Цех
  
  SPD 
  
   Бела Бах
   Лотар Биндинг
   Ингрид Арндт-Брауэр
   Фриц Фельгентро
   Ульрих Фриз
   Дагмар Фрайтаг
   Барбара Хендрикс, урдын Холбооной Оршон Тойрон Байдал, Байгаали Хамгаалга ба Ядрогой Аюулгүй Байдалай Министерствын министр
   Маркус Хелд
   Густав Һерцог
   Томас Юрк
   Арно Кларе
   Daniela Kolbe
   Ralf Kapschack
   Christine Lambrecht, incumbent Minister for Justice and Consumer Protection
   Christian Lange
   Kirsten Lühmann
   Caren Marks
   Christoph Matschie
   Hilde Mattheis
   Markus Paschke
   Florian Pronold
   Sascha Raabe
   Ernst Dieter Rossmann
   Ulla Schmidt, former minister of Federal Ministry of Health
   Ursula Schulte
   Martin Schulz, SPD candidate for Chancellor in the 2017 federal election
   Swen Schulz
   Rainer Spiering
   Sonja Steffen
   Kerstin Tack
   Gabi Weber
   Dagmar Ziegler, incumbent Vice President of the Bundestag
  
  Зүүлтэ
  
  Германидахи 2021 оной 9 һарын событинууд
  Германидахи 2021 оной һунгуулинууд
  Германиин Холбооной һунгуулинууд