title: Marc'h
text: Ar c'hezeg a zo loened bras pevarzroadek implijet a bell zo evit dougen tud pe traoù, pe evit stlejañ kargoù ponner en Europa hag e kornioù all eus ar bed. Ur marc'h a vez graet eus ar par, ur gazeg eus ar barez.
  
  Doare skiantel 
  Equus caballus eo an anv skiantel a vez graet eus ar bronneg unkarnek-se, eus genad al loened-kezeg. 
  
  Doñvaet eo bet a-gozh (d'an nebeutañ abaoe 4 000 bloaz) gant an dud : implijet e vez er gounezerezh, en dougerezh, evit an diduamant, evit krogadoù e sport ar marc'hegerezh, hag evit bezañ debret. En istor, betek an Eil brezel-bed d'an nebeutañ, e servije ar c'hezeg da loened-brezel, hag implijet e vezont c'hoazh e broioù 'zo gant ar polis.
  
  Yezhadur ha liester 
   Kezeg eo liester ordinal ar ger marc'h, met er c'hantvedoù tremen ez eus bet implijet liesterioù all evel merc'h, mirc'hi, mirc'hed, ha mirc'hien evit al loen par, 
   marc'hoù eo al liester evit an traoù
   kezekenned ha kezegenned evit ar parezed. 
  
  Roñse ha jav (chav) a vez implijet un tamm dre holl, met dreist-holl e Bro-Wened hag e Kreiz-Breizh, ha gerioù hollek o ster int.
  
  Gant aneval e vez graet ivez.
  
  Diwar-benn ar marc'h 
   Marc'h-gouennañ pe marc'h sailher a reer eus ur marc'h kalloc'h (pe : anterin) pe ur marc'h-servij, a-wechoù un tarv-marc'h.
   Ur marc'h spazhet a zo ur marc'h spazh pe ur marc'h troc'h.
   Re vihan ar marc'h eo an ebeul hag an ebeulez.
   An eal pe ar bouch eo an ebeulig.
   Ebeuliañ pe ealiñ a ra ar gazeg (a-wechou treiñ, pa dro an ebeul pa vez o tont er-maez).
   Un inkane a zo ul loen-kezeg bihan evit an dimezelled. Gwelout ar ganaouenn an inkane gwenn.
   Pa'z a war-raok ur marc'h dre sevel an daou bav war ar memes kostez ez a d'ar paz inkane.
   Blev ar marc'h a vez graet reun anezho ha moue (pe moueñ) eus ar blev war e gilpenn ha laez e c'houzoug.
   Ur marc'h-limon
   Ur marc'h reizh a zo aes da ren, ur marc'h amjestr a zo diaes da ren.
   Ur marc'h skoemp pe skeudik a vez spontet aes.
   Ur marc'h-tenn a sach war un arar, pe war ur c'harr, a vez sterniet. 
   Ur marc'h-samm a zoug sammoù.
  
  Arouez 
  Arouez an nerzh eo ar marc'h. Se zo kaoz e lavarer:
   ur marc'h-labour: un den a labour kalz
   labourat evel ur marc'h: labourat kalz ha kalet
   kafe marc'h: kafe kreñv
  
  Geriaoueg 
  Un toullad mat a c'herioù deveret zo.
  
  Diwar anv al loen 
   Marc'heg ha marc'heger zo tud a ya war varc'h; 
   Marc'hegezh ur marc'h a zo mont warnañ.
   Marc'hegezh tud a zo ober vil pe droug dezho.
   marc'hegerezh, marc'hegiezh,
   marc'hekaat, marc'hekadenn,
  
  Loened 
   marc'h-mor,
   marc'hvran (Corvus corax).
   marc'h-raden 
   ar marc'h-koad, anv all an ebeul-koad pe ar gazeg-koad
  
  Traoù damhañval ouzh ur marc'h 
  Graet e vez marc'h ivez eus binvioù zo, graet evit dougen traoù a bep seurt:
   Ur marc'h-avel, a vez lakaet war beg tour an ilizoù pe an tier
   Ur marc'h-dor : lakaet e vez nor nor war he marc'hoù. 
   A-wechoù e vez divarc'het an nor.
   Ur marc'h-du, anv roet d'ar stlejerez dre burezh a steje bagonioù war un hent-houarn
   Ur marc'h-houarn zo ur benveg da bourmen warnañ a-c'haoliad, 
   Ur marc'hhouarner eo an den a ya war ur marc'h-houarn, 
   Ar marc'hhouarnerezh eo ar sport.
   Ur marc'h-tan zo ur benveg trouzus da vont da bourmen
   Ar marc'htaner eo an hini a vez ouzh e sturiañ. 
   Ur marc'h-koad zo anv meur a venveg
   Ur marc'h-levr, 
   ur marc'h-karr: benveg lakaet dindan brec'hioù ur c'harr evit ma chomo a-blaen e-pad ma vezer ouzh e gargañ.
   Ur marc'h-livañ zo ur seurt marc'h-koad.
   Ur marc'h-krampouezh zo ur benveg ma veze lakaet ar c'hrampouezh da yenañ, en amzer ma vezent ledanoc'h evit hiziv ha ral al listri bras a-walc'h d'o lakaat.
   Ur marc'h-nerzh, 
   Ur marc'h-plouz,
   Ur marc'h-kañv
  
   Troiennoù 
   Lakaat ur marc’h er stern : sterniañ anezhañ ouzh ur c'harr. 
  
   Bezañ ar marc’h, marc’h Hamon, (o vale) etre daou zen: bezañ gwarizi etreze. 
   Mont war varc’h, war marc’h Hamon, war gein ar marc’h (rous, ruz) ouzh ub: heñvel dra
   Bezañ pennek evel ur marc’h-koad 
   Debriñ evel ur marc’h: evel ur pemoc’h, ur porc’hell, tri borc’hell. 
   Sevel war lost ar marc’h: a-dre ub war ur marc'h.
   Labourat evel ur marc’h: labourat kalet
   Kaout c’hoant da gaout ar marc’h hag an arc’hant (hag arc’hant ar marc’h): kaout c'hoant da gaout pep tra. Arabat klask kaout ar marc’h hag an arc’hant a vez implijet evel krennlavar.
   Koll ar marc’h hag ar c’habestr: koll pep tra.
  
   Lavaroù ha krennlavaroù 
   Biskoazh kemend-all !Pevar lagad d’ar marc’h dall ! Bomm da verkaén ar souezh.
  
   N’eo ket ar c’herc’h ar muiañ gonezet an hini a ra ar muiañ a vad d’ar marc’h.
   Lagad ar mestr a lard ar marc'h Hag a laka ed da gouezhañ en arc'h.
   A bep liv, marc’h mat A bep bro, tud vat.
   Arabat mont primoc’h eget ar marc’h hon doug. Amzer zo! 
   N’eo ket diouzh ar vent e vez prenet ar marc’h.
   Meur a varc’h mat zo marvet o vont adarre.
   « Deomp adarre » en deus lazhet meur a varc’h. A vez lavaret da respont da unan en deus lavaret « Deomp adarre », evit lakaat an dud da adkregiñ gant al labour.
   N’eo ket ar marc’h a c’hounez e gerc’h A zebr anezho bep gwech (pe: war-lerc’h).	
   N’eo ket gwellaat a ra ar marc’h pa vez ret e varc’hegezh re alies.
   Ar marc’h a-raok a vez laret « Yao » dezhañ.
   Ar marc’h a sach a vez hopet warnañ.
   Ar marc'h a reud ouzh ar c'hentroù A ra gaou bras ouzh e gostoù.
   Ne dalv ket ar boan sutal Pa ne fell ket d’ar marc’h staotal''.
  
  Fiziologiezh 
   Persian horse forum
   Persian horse index
  
  Gerioù kar dre ar ster 
   kazeg
   ebeul
   inkane
  
  Equidae
  Kezeg