title: Kristenion Breizh
text: Kristenion Breizh zo ur gevredigezh hag ur vreuriezh kristen eus Breizh. 
  Oberiant e voe adalek 1971, lusket gant Loic Orhand. Ar galleg a oa yezh nemeti an aozadur, er penn-kentañ, betek 1976, hag e vode intelektualed katolik a Wened Izel tomm ouzh an Emsav.
  Adalek 1976 ez eo deuet da vezañ ur vreuriezh a bedenn hag a studi e brezhoneg hepken. Abaoe 1993 ez eo hepken ur vreuriezh a bedenn bemdeziek e brezhoneg.
  
  Taolennadur ar frammoù katolik en Emsav da heul miz Mae 1968
  
  A-benn kompren diazezadur Kristenion Breizh e ranker ober ur brastres eus ar frammoù katolik a oa d'ar poent-hont.
  E-kichen aozadurioù anavezet hogen war o dalaroù ha "politically correct", evel ar Bleun-Brug renet e Penn-Ar-Bed gant ar chaloni Mevelleg, e oa aozadurioù tostoc'h d'ar gostezenn vroadelour, implijet ganto-holl ar skritur peurunvan, met e lodenn vrezhonek departamant Aodoù an Arvor hepken : Job Lec'hvien gant studioù war ar Bibl e Kergrist-Moeloù, Marsel Klerg gant Barr-Heol e Bulien-Lannuon, Maodez Glanndour gant Ar Bedenn evit Ar Vro e Louaneg, Mouezh Sant Erwan gant Yann Talbot ha Skol gant an aotrou Armañs ar C'halvez, a savas ar c'hentañ skolaj brezhonek kristen e Ploueg-ar-Mor. An aotrou Klerg ha Maodez Glanndour a blede kenañ gant kudenn al liderezh e brezhoneg a save dija er bloavezhioù a-raok ar Sened-Meur.
  
  Bez e oa a-hend-all un tuadur kentoc'h a gleiz e-touez katoliked an Emsav. Bodet e oant en-dro d'un disrann eus ar Bleun-Brug e Penn-Ar-Bed : Les Cahiers du Bleun-Brug, enni izili evel Job an Irien, diazezer Minihi Levenez e 1984, Charlez an Dreo, bet e-karg eus ar brezhoneg e Renerezh ar Skolioù Katolik en Eskopti Kemper-ha-Leon, ha Yann-Bêr Thomin, bet Maer Landerne etre 1986 ha 2009, stag o-zri ouzh skritur nebeut implijet ar chaloni Falc'hun. Eskopti Kemper-ha-Leon a embannas e liderezh brezhonek dezhañ e-unan, unan a oa sañset bezañ "poblekoc'h", lusket gant an eskob-skoazeller Visant Fave, ha gant skritur ar chaloni Falc'hun. 
  
  Er Morbihan e oa toc'hor "Bleun-Brug Bro Guéned", a oa e karg an aotrou Joachim Palud. 
  
  Adalek dibenn ar Sened-Meur (1969), hag embannadur ar gwir a oa adalek neuze da lidañ an Oferenn e brezhoneg pergen, e savas birvilh gant ar gatoliked tomm ouzh Breizh, hogen ne voe ket frammet an nerzhioù-se, ha gwelet e voe meur a oberenn savet hep padout nemeur :
   E 1971 e voe ul luskad, berrbad a-walc'h, "Iliz ha Breizh", lusket pergen gant Loic Orhand evit Bro-Wened. Pal ar gevredigezh a oa sikour an emsaverien da sevel oferennoù e pep korn eus Breizh-Izel, ha brudañ an oferennoù-se. Berzh a reas un tammig dre ma chome c'hoazh ur yoc'h a dud, anezho kristenien ha mui pe vui brezhonegerien war ar maez d'ar poent-hont ;
   E-keit-se e oa bet ivez gwalldaolioù an FLB, ha pevar beleg a oa bet toullbac'het zoken. "Beleion Breizh" (kaset en-dro dreist-holl gant an aotrou Bourdellez aluzener Eostenezed Gwareg, ha gant e amezeg Marsel Blanchard kure Kerlenn Pondi), a zastumas 127 sinadur beleien a c'houlenne ma vefe lezet da vont ar pevar beleg, en o zouez Anton ar Barzh, "beleg an FLB". Da heul an darvoud-se e voe savet "Beleion Breizh" gant Marsel Blanchard
   D'ar mareoù-se ivez e veze embannet kaieroù gant ar "Bureau Breton d'études Catholiques" e Langedig, renet gant H. Pungier, a glaske stourm a-enep ur seurt kleizelouriezh en em lede en Iliz katolik e Breizh, hep kemer perzh a-zevri e stourmoù an Emsav.
  
  Etre 1971 ha 1976 
  Lod eus laiked hag eus beleion an aozadurioù-se en en emvodas e-tro 1971 evit diazezañ ar gevredigezh "Kristenion Breizh". Pal ar gevredigezh nevez a oa, da heul Kaieroù Langedig, kas war-raok ur preder kristen e metoù ar vrogarourien gristen, un ezhomm a oa bet broudet, hep mar ebet, gant an darvoudoù a bep seurt a oa c'hoarvezet :
   Ar Sened-Meur Vatikan II en devoa roet digor d'ar yezhoù distad ;
   An Emsav en doa kemeret evel ar gevredigezh dre-vras un tuadur kleizelour, digristen kalz pe nebeut, gant savedigezh an UDB pergen ; 
   Ar gevredigezh e Breizh, da-heul hini Frañs, a oa o tigristenaat buan-tre ; 
   Gwalldaolioù Talbenn Dieubidigezh Breizh ha toullbac'hidigezh ur beleg...).
  
  Kristenion Breizh a embannas kaieroù e galleg, dres evel ma rae araozi ar "Bureau d'études Catholiques".
  
  Etre 1976 ha 1993 
  E 1976, e oa echu dija gant bleuniadur berrbad an Oferennoù brezhonek e Breizh-izel da heul Sened Vatikan II. E-keit-se e oa an tuadur araokour-kleizelour en Iliz a oa o tispac'hañ al liderezh. Ar boblañs a zileze buan-tre ar sakramantoù hag oferenn ar sul. Kalz a veleien a guitae an Iliz, ha kalz nebeutoc'h a c'halvedigezhioù a veze evit mont da veleg pe en urzhioù relijiel eget a-gent, daoust ma koazhe o niver dija a-raok ar Sened-Meur. 
  
  Marsel Blanchard ha Joachim Palud a savas neuze ur gelaouenn anvet "Fidélité Catholique", evit klask herzel ouzh ur seurt "emzistrujidigezh" en o Iliz lec'hel, hini Gwened, a felle dezho talañ outi. Ur berzh bras a-walc'h a rejont, gant ur rummad pennadoù anvet "Tristidigezh vras ar c'hloerdioù" pergen. Personed diwar ar maez e Bro-Wened o-daou, ha mignoned vras a-hend-all, o doa dalc'het-mort d'o soutanennoù, d'ur mare m'o c'huitae an holl en-dro dezho.
  
  Diouzh un tu all, Youenn Olier ha Paol Kalvez, izili eus Emglev An Tiegezhioù a-hend-all, o devoa kuitaet Skol An Emsav goude bezañ bet korbellet en un Emvod-Meur en abeg d'un dizemglev etre "ar re gozh" hag "ar re yaouank", un dizemglev don, bet burutellet er gelaouenn Imbourc'h d'ar poent-hont, etre un tuadur "begennelour-kristen" hag un tuadur "poblelour-kleizelour". Goude bezañ tennet kentel diouzh ar pezh a c'hoarveze e tivizjont tostaat ouzh Maodez Glanndour hag e luskad "Ar Bedenn evit ar Vro". Deuet re gozh endeo e voent kaset gantañ davet Marsel Blanchard ha Kristenion Breizh, a oa aet da "c'hlogorennoù goullo" evel kalz a gevredigezhioù a bep seurt a oa digloret e Breizh hag e Frañs war-lerc'h 1968.
  
  Neuze e voe embannet ur c'haier kentañ e galleg, en nevez-amzer 1976, "Kristenion Breizh" e ditl, ha kinniget evel ur stagadenn d'ar Bleun-Brug Bro-Gwened a oa Joachim Palud ha Marsel Blanchard o klask reiñ buhez en-dro dezhañ.
  
  Adalek 1976 e voe lusket "Kristenion Breizh" gant an  Aotrou Blanchard, Person Kistinid, e gadoriad, ha Paol Kalvez evel sekretour, ha ne voe mui komzet galleg en emvodoù. Adalek ar poent-se ivez e voe kemmet he ment d'ar gelaouenn Imbourc'h gant Youenn Olier hag e teuas da vezañ kelaouenn damgefridiel "Kristenion Breizh", ha goude-se Kannadig Imbourc'h, stag ouzh ar gevredigezh Emglev An Tiegezhioù.
  
  Bep miz ingal etre 1976 ha 1993 e voe aozet dibennoù-sizhun gant Kristenion Breizh, "Devezhioù Studi ha pediñ", dreist-holl e presbitalioù Kistinid ha Plouneour-Menez. D'an hañv e veze aozet "Kamp Kristenion Breizh hag Emglev An Tiegezhioù" e Ti-Parrez Kistinid o vezañ ma ne oa mui a aergelc'h kristen e Kamp Etrekeltiek Ar Vrezhonegerien evel ma oa bet keit ha ma veze sammet ar meradur anezhañ gant Paol Kalvez.
  
  Aozet e voe ingal ivez beajoù d'ar broioù keltiek gant Kristenion Breizh, a zo bet danevellet bep bloaz gant un niverenn arbennik eus Imbourc'h. Ar pal a oa klask sevel un emsav etrekeltiek kristen. Ne voe ket tizhet ar pal-se hogen darempredoù zo bet da skouer etre Kristenion Breizh ha Cylch Catholig Cymru, katoliked kembraegerien, hag etre tud a-hiniennoù en Iwerzhon, Kembre, Kernev-Veur.
  
  E 1991 e voe savet ur gevredigezh-verc'h da Gristenion Breizh, "Breuriezh Sant Ildud", evit skoazellañ, keit ha m'eo bet o chom e Kistinid, Tiegezh Santez Anna, ur gumuniezh vrezhonek kristen bet savet gant lod eus hec'h izili.
  
  Adalek 1993 
  Hiziv an deiz ez eo Kristenion Breizh ur vreuriezh a bedenn bemdeziek e brezhoneg hepken, a implij embannadennoù a bep seurt, diouzh ezhommoù hec'h izili :
   Ar Bedenn evit ar Vro (Unvaniezh Speredel Breizh, 1952);
   Pedenn An Iliz (An Tour-Tan 1977, adembannet e 1988);
   Levrig Ar C'hristen (Embannadurioù Sant Erwan 1989) ;
   Ofis al lennadurioù evit ar bloaz (Imbourc'h, 12 levrenn); 
   Liderezh an Eurioù, Azvent ha Nedeleg, 1200 p. (Breuriezh Sant Ildud, 1989);
   Lodenn ar pedennoù - gant Ofis Ar Bedenn evit ar Vro - eus Stumm dreist-ordinal an Oferenn ha Pedennoù (Emglev An Tiegezhioù, 2010).
  
  Embannadurioù 
   Bibl ar Vugale, embannadur brezhonek ul levrig bet savet gant "Skoazell d'an Iliz en Dienez", troet gant Maoris ar C'hollo, skeudennaouet e liv, bet tennet 5600 skouerenn anezhañ e 1985.
  
  Izili gozh 
  Lod eus izili eus Kristenion Breizh aet da Anaon : 
   Beleion : Maoris ar C'hollo, Gwilhom Dubourg, Youenn Troal ;
   Laiked : Youenn Souffez-Despré, Ivona Martin, Youenn Olier, Paol Kalvez.
  
  Notennoù 
  
  Kevredigezhioù brezhonek
  Kevredigezhioù kristen Breizh
  Iliz katolik