title: Santez-Anna-Wened
text: Ur gumun eus Breizh e kanton an Alre eo Santez-Anna-Wened e departamant ar Mor-Bihan. Brudet eo evit ar birc'hirinded a sachet dek miliadoù a dud bep bloaz evit lidoù en enor da santez Anna, patronez Vreizh hervez ar gatoliked.
  
  Brezhoneg 
  
   Klasoù divyezhek a zo eno abaoe 1994. 
   E distro-skol 2022 e oa 63 skoliad enskrivet er c'hlasoù divyezhek (8 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez).
  
  Istor
  
  kantved 
  
  E-barzh parrez Plunered e oa douaroù ar gumun e penn ar  hag en ur geriandenn anvet Ker-Anna e veve ur c'houer, Iwan Nikolazig. Hemañ ne oa ket eus ar re baour pa oa perc'henn war un nebeud parkoù. E 1623 en deus lavaret bout gwelet ur vaouez o kas bannoù lufrus hag o delc'her ur piled-koar. Hervezañ, d'ar 25vet a viz Gouere 1624 e teu dezhañ ar vaouez evit e lavaret : N'ho peus ket aon, me zo Ann, mamm Mari ! Lavarit d'ho person ez eus bet,er park ar Bossennoù, ur chapel dindan ma anv, an hini gentañ er vro. Nav c'hant pevar warn'ugent ha c'hwec'h miz'zo ha Fell a ra din ma vo adsavet... Ne oe ket kendrec'het ar person betek an deiz e 1625 ma va konduet gant ur piled-koar ur strollad tud betek al lec'h m'eo bet kavet un delwenn gozh Santez Anna graet e prenn. Goude ur prosez e oe kendrec'het eskop Gwened hag e oe savet ur chapel e 1628. Fiziet e oe meradur kef ar pirc'hirinded d'ar Garmezidi a savjont ur manati bras.
  Er bloaz-mañ e embannas Anna a Aostria, rouanez Bro-C'hall e gouestle ganedigezh ur mab da santez Anna, he maeronez. Berzh bras en deus graet ar pirc'hirinded hag e oe savet ur renabl, "al Levr aour" evit enrollañ ar burzhudoù dindan kontroll an Iliz.
  
  kantved
  
  Brezel-bed kentañ 
   Goude ar brezel e voe savet ur monumant ma voe skrivet, a-hervez, anvioù an holl Vretoned, eus ar pemp departamant, lazhet er brezel . N'eus nemet 8 106 anv hepken e gwirionez, gant un nebeud anezhe bet marvet e brezelioù all.
  
  Eil Brezel-bed 
  
   Staliet e voe ul lazaret (ospital) gant al lu alaman er "Maison Sainte-Marie".
   4 ha 5 a viz Eost 1944: d'ar Gwener 4, diouzh an noz, e c'houlenn ur c'homandant "FFI" kodianañ Alamaned al lazaret; ar veleion Joseph Le Barh ha Louis Allanic a ro e lizher d' an Alamaned; tennoù e-pad an noz. Tro 3 eur beure e teu ur steudad-kirri alaman evit dilezel al lazaret; diouzh beure e teu ur steudad-kirri arall evit kastizañ tud ar gêriadenn: 20 anezhe a zo serret hag an daou veleg katolik a zo fuzuilhet ha tri annezad all a zo lazhet gant an Alamaned.
  
  Darvoudoù all 
   Krouet e voe ar gumun d'an 23 a viz C'hwevrer 1950 diwar ul lodenn eus tiriad kumun Plunered.
  
   D'an 20 a viz Gwenholon 1996 e teuas ar Pab Yann-Baol II da Santez-Anna.
  
  Monumantoù ha traoù heverk 
  
   Monumant Kont Chambord (Herri V Bro-C'hall).
   Ur chapel e keriadenn Kêr-Anna.
   Kastell ar C'henven.
   Ti-memor Breizh.
   Mirdi koarelloù.
   Ti Iwan Nikolazig.
  
  Sanktual katolik 
  
   Penn-Iliz katolik Santez-Anna (1862-1866).
   Monumant ar vartoloded.
   Monumant ar soudarded vreizhat marvet e-pad ar Brezel-bed kentañ.
   Savadurioù ar manati kozh gant ur c'hloastr.
   Scala sancta.
   Delwenn Santez Anna ha Mari.
   Feunteun ar burzhudoù.
  
  Beredoù-meur milourel 
  
   Karnel soudarded Lu Breizh (Brezel 1870-1871).
  
   Bered-veur milourel belgiat eus ar Brezel-bed kentañ.
  
   Bered-veur milourel gall eus ar Brezel-bed kentañ.
  
  Douaroniezh
  
  Emdroadur ar boblañs abaoe 1962
  
  Melestradurezh
  
  Post 
  
   Digoret e voe ur burev-dasparzhañ d'ar 1 a viz Genver 1867 ha roet an niverenn "4780" dezhañ.
  
  Tud 
  Iwan Nikolazig
  
  Tud marvet eno
   1930 : Yann Vadezour Olieroù
  
  Gevelliñ
  
  Liammoù diavaez 
  
   Santez-Anna-Wened war lec'hienn Geobreizh
  
  Dave ha notennoù
  
  Kumunioù ar Mor-Bihan
  Kumunioù bet krouet er Mor-Bihan e-pad an XXvet kantved
  Kêrioù pirc'hirinañ