title: Japan
text: {{Infobox bro
  |anv ofisiel              = 日本国Nihon-koku pe Nippon-koku
  |anv klok bzg             = Japan
  |anv boutin bzg           = Japan
  |skeudenn banniel         = Flag_of_Japan.svg|125px Banniel Japan
  |skeudenn skoed-ardamez   = Imperial Seal of Japan.svg|80px Skoed-ardamez Japan
  |doare arouez             = Siell impalaerel
  |skeudenn_kartenn         = Japan-location-cia.png
  |ger-stur broadel         = hini ebet
  |kan broadel              = 君が代 Kimi Ga Yo"Ren E Veurdez an Impalaer"
  |yezhoù ofisiel           = hini ebet, met ar japaneg eo ar yezh vroadel
  |strolladoù etnek         = 
  |kêr-benn                 = 東京 Tōkyō
  |Led-d= |Led-m= |Led-NS= |Hed-d= |Hed-m= |Hed-RK=
  |kêr vrasañ               = (memes hini)
  |doare gouarnamant        = Monarkiezh vonreizhel
  |titl penn ar vro1        = Impalaer
  |anv penn ar vro1         = Naruhito (徳仁)
  |titl penn ar vro2        = Kentañ ministr
  |anv penn ar vro2         = Fumio Kishida (岸田 文雄)
  |titl penn ar vro3        = 
  |anv penn ar vro3         = 
  |titl penn ar vro4        = 
  |anv penn ar vro4         = 
  |titl penn ar vro5        = 
  |anv penn ar vro5         = 
  |gorread                  = 377 975
  |renk_gorread             = 62
  |dregantad doureier       = 0.8
  |istimadur_poblañs        = 
  |istimadur_poblañs_renk   = 10
  |istimadur_poblañs_bloaz  = 
  |niveradeg_poblañs        = 125 360 000
  |niveradeg_poblañs_bloaz  = 2021
  |stankter_ar_boblañs      = 334
  |renk_stankter_ar_boblañs = 
  |PDK_PGP                  = 
  |PDK_PGP_renk             = 
  |PDK_PGP_bloaz            = 
  |PDK_PGP_keidenn          = 
  |PDK_PGP_renk_keidenn     = 
  |doare_riegezh            = 
  |elfenn_war_ar_riegezh    = 
  |darvoud_heverk1          = 
  |deiziad_heverk1          = 
  |darvoud_heverk2          = 
  |deiziad_heverk2          = 
  |darvoud_heverk3          = 
  |deiziad_heverk3          = 
  |darvoud_heverk4          = 
  |deiziad_heverk4          = 
  |FDD                      = 
  |FDD_renk                 = 
  |FDD_bloaz                = 
  |FDD_rummad               = 
  |moneiz                   = Yen (¥, 円)
  |kod moneiz               = JPY
  |gwerzhid-eur             = 
  |utc_offset               = +9
  |gwerzhid-eur_eur_hañv    = 
  |eur_hañv_notenn          = 
  |utc_offset_eur_hañv      = 
  |Kod pellgomz             = 81
  |Kod kenrouedad           = .jp
  |notennoù                 = 
  }}
  
  Un enezeg a-hed aodoù sav-heol Azia a ya d'ober Japan (e japaneg: 日本 Nihon pe Nippon, ent-ofisiel Stad Japan, 日本国 Nippon-koku pe Nihon-koku). Peder enezenn bennañ zo : eus an norzh betek ar su, Hokkaido, Honshu (an hini vrasañ), Shikoku ha Kyushu ha 97 % eus ar vro zo dindane ; 6 852 enez zo en holl e Japan abaoe 1945. Ouzhpenn 300 km eo hed an enezeg en holl ; 600 kilometrad e mervent Kyushu emañ Naha, war Enez Okinawa hag a zo lod eus strollad inizi Ryukyu (pe Ryūkyū rettō e japaneg). En tu-hont da 1 000 kilometrad hed zo da enezeg Nanpo, e su Tōkyō. Dindan Rusia emañ inizi Sac'halin (Karafuto e japaneg) ha Kouril (Chishima retto) a zo muioc'h eget 1 200 kilometrad hed dezho. E norzh ar vro emaint hag alies-kaer e vezont gwelet evel penn-pellañ Japan.
  
  Meneziek eo ar pep brasañ eus an enezennoù, lod zo savet diwar obererezh menezioù-tan. Menez uhelañ Japan da skouer, ar menez Fuji (3 776 m), zo ur menez-tan ; dizoberiant eo abaoe 1707. Dekvet bro bobletañ ar bed eo Japan, gant 126,45 milion annezad evit 377 835 km² (334,7 annezad/km²) hag a zo o chom evit al lodenn vrasañ e kompezennoù strizh an arvor. Tōkyō vras, anezhi kêr-benn Tōkyō ha meur a brefeti tro-dro dezhi, eo an tolpad kerioù brasañ eus ar bed, gant ouzhpenn 30 milion a annezidi.
  
  Diskouezet eo bet gant an arkeologiezh e oa poblet Japan kerkent hag ar paleolitik uhelañ. Meneget eo Japan e skridoù istor Sina adalek ar . Troc'het eo istor Japan e prantadoù ma oa levezonet kalz gant ar bed diavaez heuliet gant prantadoù hir digenvez. Abaoe diazezadenn e vonreizh nevez e 1947 ez eo deuet Japan da vezañ ur vonarkiezh vonreizhel gant un impalaer hag ur parlamant dilennet, an Dael.
  
  An trede brasañ galloud ekonomikel eus ar bed eo Japan hervez ar PDG. Ar pevare ezporzhier brasañ eo ivez hag ar c'hwec'hvet emporzhier brasañ. Ur vro diorroet eo, dezhi ul live buhez uhel, hag an esperañs bevañ hirañ en deus er bed hervez jedadennoù Aozadur ar Broadoù Unanet. Mes arabat eo d'an daolenn vrav-se kuzhat ar c'hudennoù bras a c'hourdrouz dazont ar vro : gouzañv a ra Japan diwar ur feur genel e-mesk ar re izelañ er bed, kalz re izel da erlerc'hiañ ar rummadoù a ya da anaon : e 2017, e oa negativel feur kresk ar boblañ e Japan gant -0.21%, hag istimet e oa ar feur strujusted da 1,41 bugel dre vaouez Emañ poblañs ar vro o tigreskiñ..
  Japan eo ar vro er bed ma pouez ar muiañ an dle foran ivez ; pa dizhe 223,80 % eus ar PDG e 2017<ref> [https://web.archive.org/web/20070613005546/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2186rank.html The World Factbook, CIA (2017)]</ref>.
  
  Istor 
  • Pennad pennañ : Istor Japan
  
  Hervez ar vojenn e voe diazezet Japan er  kent J.-K gant an impalaer Jimmu. Degaset e oa bet reizhiad ar skritur sinaek hag ar voudaegezh e-tro ar  hag ar , loc'het gante ur prantad pouezus ha hir dindan levezon sevenadur Sina er vro. Komanderien arouezel e voe an impalaerien, na bout ma oa peurliesañ gwir c'halloud ar vro gant noblañs galloudek al Lez, rejanted anezhe, pe shōgun-ed anezhe.
  E-tro ar  ec'h aochas e Japan koñversanted deuet eus Europa : eus Portugal, lod all eus an Izelvroioù, eus Bro-Saoz hag eus Spagn, asambles gant misionerien gristen. E-pad al lodenn gentañ eus ar  e tiskredas ar shogunelezh warne e oant ar preveudioù eus un aloubadenn gant an armeadoù europat hag e tihanas an holl zarempredoù gant an diavaez war-bouez reoù strizhik gant marc'hadourien sinaat hag Izelvroat war Enez-Dejima e Nagasaki. Ha dizarempred dre youl e chomas ar vro e-pad 200 vloaz, ken ma pouezas ar Stadoù-Unanet, gant ergerzhadeg ar C'homodor Matthew Perry, war Japan a-benn he digeriñ da vroioù ar c'hornaoueg gant feur-emglev Kanagawa e 1854.
  
  E-korf un nebeud bloavezhioù hepken en em dreuzfurmas kalz kevredigezh ar vro pa oa deuet an darempredoù en-dro gant broioù ar c'hornaoueg. Diskaret e voe ar shogunelezh, ha lakaet e voe an impalaer da ren en-dro. Gant adreizhadennoù an oadvezh Meiji kroget e 1868 e teuas cheñchamantoù a-leizh. Torret e voe ar reizhiad gladdalc'hel, ha kalz lezennoù eus broioù ar c'hornaoueg a voe kemeret, enne ur reizhiad lezenniñ hag a c'houarnamant. Adreizhadennoù all a voe ivez en armerzh, er gevredigezh hag en arme, ar pezh a dreuzfurmas Japan en unan eus riezoù bras ha modern ar bed. Ur youl vras da sevel a greskas er vro gant-se. Tarzhañ a reas brezelioù enep Sina e 1895) hag enep Rusia e 1905) da-heul. E-kerzh ar brezelioù-se e voe gounezet Korea, Taiwan ha tiriadoù all gant Impalaeriezh Japan.
  E penn-kentañ an  e kendalc'has an impalaeriezh da astenn : aloubiñ a reas Mandchouria ha sevel eno ar Stad vargodenn anvet Manchouoko. Un eil brezel a loc'has e Sina e 1937 ha, da echuiñ, an argadenn e Pearl Harbor e 1941 a lakaas ar vro da gemer perzh en Eil Brezel-bed. Trec'het e voe Japan e 1945 da ziwezhañ, goude ma voe taolet div vombezenn atomek gant ar Stadoù-Unanet, unan war Hiroshima hag unan all war Nagasaki. Kodianañ a reas Impalaeriezh Japan ha kevrediñ a reas ar gouarnamant nevez gant an Amerikaned d’an 2 a viz Gwengolo 1945.
  Dindan gward ar Stadoù-Unanet e chomas Japan gwastet betek 1952. Addeuet ar vro d'he ment orin en em lakas an armerzh en e sav en-dro goude 1952, ha berzh gant annezidi an enezennoù betek bremañ.
  
  Politikerezh 
  D'ar 16 a viz Gwengolo 2020 e teuas Yoshihide Suga da vezañ kentañ ministr nevez ar vro.
  
  Melestradur
  
  Prefedelezhioù
  Rannet eo Japan etre 8 rannvro, enno 47 prefedelezh renet gant ur gouarner dilennet hag ur gambr dilennidi.
  
  Kêrioù 
  Setu amañ roll kêrioù Japan hervez o foblañs ; kalzik eus ar c'hêrioù-se a ya d'ober megalopolennoù.
  
  Liammoù diavaez
   National Parks of Japan
  
  Daveoù