title: Bronn (kumun)
text: Bronn a zo ur gumun eus Breizh e Bro Sant-Maloù ha pennlec'h kanton Bronn, e departamant Aodoù-an-Arvor, e Norzh Breizh.
  
  Douaroniezh
  War ar Rosette, Damiette, he Frémeur en em gav Bronn.
  
  Anv
  
  Stummoù skrivet 
   Erwan Vallerie (1995) : "Brohun, 1182; Broon, 1184; Broun, 1199; Broon, 1205; Broon, 1210; Bron, Broum, 1224; Broon, 1252; Brom, 1375; Broon, 1411; Broon, 1420; Bron, 1654; Bron, 1636"
  
  Gerdarzh
  Teir martezeadenn zo, hini ebet o vezañ kadarnaet betek-henn :
  Hervez Arthur Le Moyne de La Borderie (1827-1901) ec'h eo keltiek anv ar gumun, hag e talveze kement ha « tertre, mamelon » evel bronn ha brenn eta,
  Tud all, Dauzat & Rostaing, o deus meneget e c'halle dont eus Broc'han, anv ur roue brezhon eus Kembre,
  Tud all c'hoazh, Bernard Tanguy ha Hervé Abalain, a laka ar ger galianek braconnos, « geuniek », da orin an anv.
  
  M'emañ bourk Bronn war un uhel e oa ar voudenn Gwesklin en un draonienn c'hleb. Mes ar voudenn a oa krouet pell goude ar bourk.
  
  Ardamezioù
  
  Istor
  Bronn e oa ur barrez eus eskopti Sant-Maloù, ha staget ouzh hini Sant-Brieg goude an Dispac'h Gall.
  
  Krenn-amzer
   War dro 1260, dimeziñ a ra Janed, herez Roperzh, aotrou Bronn, da Roperzh Iñ Gwesklin, 
   Mervel a reas, er bloaz 1353, Roperzh II Gwesklin, mab-bihan Roperzh Iñ, ha tad Beltram Gwesklin
   war dro 1355, Beltram Gwesklin, aotrou Bronn, a lak da sevel ur c'hreñvlec'h ur c'hilometr diouzh ar bourg
   feur-emglev 27 Mezheven 1387 ː lezel a ra konestabl Klisson, evit adkavout dieub, aotrouniezh Bronn d'an dug Yann IV. 
  adkemeret eo an aoutrouniezh Bronn gant konestabl Klisson, war lec'h barn ar Roue Charlez V, an 20t Gouere 1388.
  dre lizheroù roet e Gwened an 8 Mae 1420, kontez Montfort, dugez Breizh, a ro urzh da ziskar mogerioù Bronn.
  seiziz a zo lakaet war ar c'hastell, an 27 Mae 1420, itron Klizon mestrez warnañ, ha tapet evit kont an Dug Yann V, gant Charlez Montforzh, aotrou Frinaudour.
  20 Gwengolo 1420, aotret eo bet Charlez Monforzh ha Jakez Dinan war c'hastell ha aotrouniezh Bronn.
  war dro 1423, aotrouniezh Bronn a zo ad-prenet gant Aotrou de Brézé, hag he werzhas da Yann de la Villeblanche.
  13 a viz Du 1455, aotrou Henry la Villeblanche, aotrou Broon, e oa galvet ouzh Breuzoù Meur, renet e Gwened gant an dug Pêr II
  
  kantved
  Goude trec'h ar roue gall Herri IV war ar C'hevre Katolik e voe diskaret kastell Bronn da vat.
  
  Dispac'h Gall
   1790: gant al lezenn eus an 26 a viz C'hwevrer e voe lakaet Bronn da benn ur bann.
   Dekred eus ar 26 a viz Du 1790 war al le ret: embannet e voe bout mennet da nac'h al le ouzh ar Roue, ar vro hag al lezennoù gant ar person, Rathier e anv, Chartier, kure, ha daou veleg, Picouest (beleg-servij) ha Bougault; Rathier, kannad e Breujoù Meur Bro-C'hall hag er Vodadenn vonreizhañ vroadel, en-doa graet al le, met, pa welas ne veze ket degemeret an diferadennoù, ez embannas e oa didalvoud e le.
  
  kantved 
   Dre gemenn an 30t Eost 1839, aotreet eo an diazez Filles de Marie de la Présentation de Broons.
   2 Mezheven 1895 ː sakret eo ar vein diazez iliz Sant-Pêr.
   20 a viz Du 1898 ː sakret eo an Iliz sant-Pêr
  
  kantved 
   17 Eost 1902 ː digoret eo delwenn du Guesclin roet gant Kêr-Dinan, gant Teodor Botrel.
   11 Eost 1935 ː beniget eo tour an iliz Sant-Per
  
  Brezel-bed kentañ 
  113 gwaz a gollas o buhez abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, d.le. 3,99 % ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.
  
  Eil Brezel-bed 
  Mervel a reas naontek den eus ar gumunn abalamour d'ar brezel.
  
  Trevadennoù 
   Brezel Indez-Sina: ur soudard a varvas e 1948.
   Brezel Aljeria: tri soudard a varvas.
  
  Monumantoù ha traoù heverk
  
  Dindan douar Brangolo (Mare ar C'houarn)
  Chapel Itron-Varia en Noes a Leslien (1454)
  Chapel ar Vadalen (1697)
  Maner Milons de la Ville-Morel (porched XVt kantved)
  Maner Noe-Dervel (XVt kantved)
  Kroaz la Normandais (krenn-amzer uhel)
  Kroaz la Ville-Bougault (1587)
  Tossen krenn-amzer Linée, anvet Tossen Pré-Robert (krenn-amzer)
  An delwenn Beltram Gwesklin a zo diskaret gant un darzhadenn.
  Monumant ar re varv.
  
  Bez ar C'hommonwealth e bered ar gumun
  
  Marvet eo e miz Mezheven 1940, e-pad an Eil brezel-bed .
  
  Roll maered ar gumun
  
  Emdroadur ar boblañs 1778-2006
  Mammenn : EBSSA.
  
  Tud
  Beltram Gwesklin, goprsoudard ganet eno e-tro ar bloaz 1320
  Olier V Klison (1336-1407), marc'heg, baron ha brezelour
  Beltram ar Park, kabiten Bronn e 1406
   Bertrand Milon, diplomat ganet e Bronn e kêriadenn La Ville-Morel e 1439, marvet e 1476. Div wech e voe kannad Breizh e Lez Roma, diazezet e voe gantañ Skol-veur Naoned, prokulor meur Breujoù Breizh e voe, prezidant ha barner hollvedel, ha senesal beli Ploermael ha Roazhon.
  Gabriel-Henri-René de Neuville, bet ganet e Bronn an 9 a viz Gouere 1744, alvokad ouzh Breujoù, senechal Yugon, kannad Sant-Brieg ouzh Stadoù ar iañ a viz Ebrel 1789; kuzulier jeneral, 1790, aet da Anaon e Sant-Brieg ar 16 a viz Du 1791.
  Charles Rathier, bet ganet e Bronn an 11 a viz Du 1747; person parrez an Intron-Varia, kannad e Breujoù Meur Bro-C'hall hag er Vodadenn vonreizhañ vroadel. Beleg touer. En em ziskargas nepell goude. Aet da Anaon e Bronn ar 16 a viz Du 1791.
  René-Mathurin Gillet, bet ganet e Bronn an 28 Mezheven 1762; kannad Mor-Bihan ouzh ar Convention (Gwengolo 1792), hag ouzh ar Pemp-Kant (13 Here 1795). 
  Tad Teodor Botrel (1858-1925), ginnidig eus Bronn.
   Louis-Eugène Bagot, mezeg ganet e Bronn e 1862, marvet e 1941, diazezer Ensavadur ar mor e Rosko, kreizenn vorvezegiezh kentañ ar bed.
  
  Ardamezeg
  
  Liammoù diavaez
   Lec'hienn ar gumun
  
  Levrlennadur
   Hervé Abalain : Les noms de lieux bretons. Universels Gisserot. 2000.
   Albert Dauzat & Charles Rostaing : Dictionnaire étymologique des noms de lieux en France. Larousse, 1963; Guénégaud; 1978.  
   Daniel Delattre : Les Côtes d'Armor. Les 372 communes. Éditions Delattre. 2004.
   Embannadurioù Flohic : Le patrimoine des communes des Côtes d'Armor.  1998.
   Jean-Yves Le Moing : Les noms de lieux bretons de Haute Bretagne. Coop-Breizh. 1990.
   Michel Froger & Michel Pressensé : Armorial des communes des Côtes d'Armor et Ille et Vilaine. 2008.
   A. Marteville & P. Varin, warlec'hienn Ogée, 1843. 
   J.-B. Ogée : Dictionnaire historique et géographique de la province de Bretagne; 1780;
   Bernard Tanguy : Dictionnaire des noms de communes, trèves et paroisses des Côtes d'Armor. Chasse-Marée. Ar Men. 1992.
  
  Notennoù ha daveoù
  
  Kumunioù Aodoù-an-Arvor
  Pennlec'hioù bannoù Breizh
  Bezioù-brezel ar C'hommonwealth en Aodoù-an-Arvor