title: Martin Heidegger
text: Martin Heidegger (26 Gwengolo 1889 e Meßkirch - 26 Mae 1976 e Freiburg im Breisgau), a oa ur prederour alaman. Levezonet e oa gant hengoun an anadennoniezh (fenomenologiezh) eus e vestr Edmund Husserl, gant prederouriezh ar vuhez ivez dre skrivagnerien evel Wilhelm Dilthey pe Søren Kierkegaard, ha fellout a rae dezhañ mont dreist ha pelloc'h gant ur voudoniezh nevez. Diskar prederouriezh ar c'huzh-heol ha ganedigezh ur weledigezh nevez eus ar bed e voe pal pennañ Heidegger.
  
  E 1926 e skrivas e gentañ oberenn vras Sein und Zeit ("Boud hag amzer"), hag a daolas skeudenn gentañ ar Fundamentalontologie savet gantañ. Embannet e voe e 1927. 
  
  E kreiz ar bloavezhioù 1930 e krogas ur studi war istor brederouriezh ar c'huzh heol. Graet e voe un dielfennadur burutellerel eus ar skrivagnerien pennañ e keñver ar voudoniezh, an anadennoniezh hag an hermeneutek.
  
  Kalz rendaeloù en deus lakaet e oberenn da sevel. Lod a sell outañ evel unan eus ar brasañ prederourien ar c'hevandir tra ma ne vez gwelet gant lod all en e oberenn ken ur gregaj digomprenus. E zarempredoù gant an ideologiezh nazi o deus talvezet dezhañ kalz tamalloù.
  
  Eurediñ a reas d'an 21 a viz Meurzh 1917 gant Elfride Petri. Tad e oa da zaou vab : Jörg hag Hermann. Brudet eo ivez e zarempred gant Hannah Arendt.
  
  Naziegezh ha heuliadoù 
  
  E 1933, pa oa bet dilennet Hitler e penn Alamagn, Heidegger a oa dilennet Rektor eus skol-veur Freiburg ha goude se e lakaas e anv er strollad nazi. Dont a reas e brezegenn gentañ en e garg nevez, ar Rektoratsrede, da vezañ brudet ken-ha-ken. Ne reas ket berzh en e garg avat, hag e kuitas anezhi e 1934 (daoust ma chomas ezel eus ar strollad nazi betek diwezh ar brezel).
  
  Goude ar brezel e oa bet difennet ouzh Heidegger kelenn en Alamagn dre ziviz Aotrouniezh dalc'herezh gall, met torret e voe an diviz-se e 1951, hag e teuas da vezañ kelenner emeritus gant an holl wirioù stag. Kelenn a reas neuze en un doare ingal eus 1951 betek 1958, ha pa veze pedet d'ober betek 1967.
  
  Levrlennadur
  
  Diwar Bout hag amzer 
   Hubert Dreyfus, Being-in-the-World: A Commentary on Heidegger's Being and Time, Division I
   Theodore Kisiel, The Genesis of Heidegger's Being and Time
   Stephen Mulhall, Heidegger and Being and Time
  
  Skridbuhezioù 
   Victor Farias, Heidegger and Nazism (a disputed and controversial biography; see, for instance, Pierre Joris here)
   Hugo Ott, Martin Heidegger: A Political Life
   Rüdiger Safranski, Martin Heidegger: Between Good and Evil
  
  Politikerezh Naziegezh 
   Pierre Bourdieu, The Political Ontology of Martin Heidegger
   Miguel de Beistegui, Heidegger and the Political: Dystopias
   Jacques Derrida, Of Spirit: Heidegger and the Question
   Dominique Janicaud, The Shadow of That Thought
   Philippe Lacoue-Labarthe, "Transcendence Ends in Politics," in Typography: Mimesis, Philosophy, Politics
   Philippe Lacoue-Labarthe, Heidegger, Art, and Politics: The Fiction of the Political
   Karl Löwith, Martin Heidegger and European Nihilism
   Jean-François Lyotard, Heidegger and "the jews"
   Günther Neske & Emil Kettering (eds.), Martin Heidegger and National Socialism: Questions and Answers
   Hans Sluga, Heidegger's Crisis: Philosophy and Politics in Nazi Germany
   Richard Wolin (ed.), The Heidegger Controversy ISBN 0-262-23166-2.
  
  Levrioù all 
   Robert Bernasconi, Heidegger in Question: The Art of Existing
   Walter A. Brogan, Heidegger and Aristotle: The Twofoldness of Being
   Jacques Derrida, "Ousia and Gramme: Note on a Note from Being and Time," in Margins of Philosophy
   Paul Edwards, Heidegger's Confusions
   Christopher Fynsk, Heidegger: Thought and Historicity
   Philippe Lacoue-Labarthe, Poetry as Experience
   Philippe Lacoue-Labarthe, Heidegger and the Politics of Poetry
   William McNeill, The Glance of the Eye: Heidegger, Aristotle, and the Ends of Theory
   William McNeill, The Time of Life: Heidegger and Ethos
   Jean-Luc Nancy, "The Decision of Existence," in The Birth to Presence
   Herman Philipse, Heidegger's Philosophy of Being: A Critical Interpretation
   Richard Polt, Heidegger: An Introduction
   François Raffoul, Heidegger and the Subject
   François Raffoul and David Pettigrew (ed), Heidegger and Practical Philosophy 
   John Sallis, Echoes: After Heidegger
   John Sallis (ed), Reading Heidegger: Commemorations, including articles by Robert Bernasconi, Jacques Derrida, Rodolphe Gasché, and John Sallis, among others.
   Reiner Schürmann, Heidegger on Being and Acting: From Principles to Anarchy
   Bernard Stiegler, Technics and Time, 1: The Fault of Epimetheus
   Iain Thomson, Heidegger on Ontotheology Technology and the Politics of Education
   Andrzej Warminski, Readings in Interpretation: Hölderlin, Hegel, Heidegger
  
  Degemer e Frañs 
   Jean Beaufret, Dialogue avec Heidegger, 4 levrenn
   Dominique Janicaud, Heidegger en France, 2 levrenn
  
  Prederourien Alamagn
  Prederourien an XXvet kantved