title: Yann-Vadezour Lagadeg
text: Yann-Vadezour Lagadeg, Jean-Baptiste Lagadec e galleg, a zo ganet d'an 3 a viz Ebrel 1932 e Plouneour-Traezh e Bro-Leon ha marvet ar 22 a viz kerzu 2022 e Gwipavaz. Ur skrivagner hag un dastumer danevelloù, kontadennoù, ha kanaouennoù eo e brezhoneg. Poliser eo bet e Pariz.
  
  Buhez
  
  Ganet en un ti-feurm, mab labourerien-douar he bezhiner. Desket en deus brezhoneg gant e vamm pa oa bihan hag e yezh pemdeziek eo bet betek an devezh m'en deus kuitaet ar vro. Kuitaet en deus ar vro peogwir ne oa ket a blas evit div familh en atant. Aet eo da Bariz war ali un amezeg evit dont da vezañ poliser. Chomet eo dek vloaz e Paris gant keuz ha hiraezh d'e vro. Meur a wech en deus soñjet distreiñ d’ar vro, met, ur familh en devoa, ha neuze ne oa ket posupl dezhañ ober forzh petra. E 1968, ez eo distroet Yann-Vadezour Lagadeg d'ar vro evit labourat e komiserdi Brest. Ur strollad tud deuet er Vro-Bagan a oa o tastum dañsoù, kanaouennoù, kontadennoù ha danevelloù evit sevel pezhioù-c’hoari. En em lakaet eo neuze da lenn ha da furchal evit ar strollad. Seul vui e tizoloe traoù, muioc'h a se en deveze c’hoant da vont pelloc’h. Kontañ a rae kontadennoù ha kanaouennoù e Kan ar Bobl, ha roet ez eus bet dezhañ priz Paotr Treoure evit ur gontadenn. Graet en deus Brezel an Aljeri ha fromet eo bet gant se.
  
  C'hoari-pezh en deus graet gant Strollad ar Vro Bagan e-barzh pezhioù evel Ar Mestr ha kalzik a reoù all.
  
  Krouet en deus, e Gwipavaz ar gevredigezh sevenadurel War roudoù ar Gelted. Sikouret en deus reiñ kentelioù noz brezhoneg e-pad meur a vloaz ha c'hoazh ha kentelioù kanañ.goude-se.
  
  Mennozhioù
  
  Skrivet en deus Yann-Vadezour Lagadeg e falc'huneg hag embannet eo bet e skridoù gant Brud Nevez. "Va skridoù a zo poblek, tost d'ar brezhoneg komzet, an hini am eus desket a-vihanik, n'on ket aet da glask pemp troad d'ar maout. ... arabat ober fae kennebeut war brezhoneg ar bobl, yezh an dud vunut o deus degaset ar brezhoneg betek ennomp, hepto ne vefe ket bet a vrezhoneg."
  
  Diwar-benn e harlu e Pariz e lavar evel-hen : "Meur a wech em eus soñjet distreiñ d'ar vro, met pa vezer e-karg eus ur familh ne c'heller ket ober forzh petra, "el lec'h ma vezer staget e ranker peuriñ", hervez ar c'hrennlavar. Hirio pa soñjan er mare-se, e lavaran n'eo ket bet didalvez va harlu. E Pariz eo ez eus deuet emskiant din eus va fersonelezh-Vreizh. An estren eo o deus digoret din va daoulagad ; ur Belj 'C'hwi', emezañ, 'a zo Kelted, tostoc'h oc'h da Gembreiz eget d'ar C'hallaoued'. Souezhet-mik e oan bet, ne anavezen seurt a-zivoud istor ha sevenadur va bro. Mezhek e oan o vezañ ken dizesk."
  
  Oberennoù
  
  Levrioù
  Ar Vastardez a zo ur romant diazezet war un dra wir, istor ur plac'h ganet d'he mamm hep ne vefe dimezet homañ. Brud Nevez, 1993 hag adembannet e 2006 (Emgleo Breiz)
  En izlonk ar gêr vraz a zo un dastumad danevelloù, eñvorennoù, kontadennoù hag ur barzhoneg bennak. Brud nevez. 01/03/1995
  Ar galouper : Pez-c'hoari, savet gant Goulc'han Kervella ha Yann-Vadezour Lagadeg, Emgleo Breiz (1995) ISBN-10: 2900828783
  Keit ha ma vo esperañs a zo ur romant, an darvoudoù a dremen e Brest. Brud Nevez, 1997
  Dalc’h soñj ez out den,danevelloù levezonet gant darvoudoù brezel ur maread anezho. "Merket on bet gant ar brezelioù, Brezel an Aljeri, e-lec'h ma 'm eus bet kemeret perzh, brezel ar Salvador, e-lec'h ma 'z eo bet drouklazhet va merc'h Madeleine hag a oa klañvdiourez eno, d'ar mare ma oa brezel-diabarzh er vro. Ken merket all on bet gant ar ouennelouriezh pa oan poliser." Brest. Emgleo Breiz, 2003 - ISBN 2-911210-33-6
  
  Barzhonegoù
  Glac'har, frealz, esperañs, Nedeleg 1989.
  
  Glac'har Frealz Esperañs
  D'hor merc'h Madalenn
  
  Rannañ 'ra hor c'halon
  Pa sellomp ouzh da boltred
  O soñjal ne welimp mui, er bed-mañ,
  Da vousc'hoarzh ken dous
  Na da selloù karantezus o parañ warnomp.
  Biken mui ne glevimp da vouezh entanet
  O komz diouzh ar justiz hag ar frankiz.
  Betek hon tremenvan e chomo garanet don en hor spered
  Da gomzoù diwezhañ da vare ar c'himiad
  P'edos o vont d'an "El Salvador",
  An daeloù en da zaoulagad ez poa lavaret :
  _"Me a vezo eürus du-hont,
  Ne vern pegen kalet eo va buhez,
  Ma ouezfen e kemerfec'h mat
  An disparti ho pezo da c'houzañv."
  
  Frealzidigezh a gavomp
  O soñjal pegen pinvidik eo bet da vuhez. 
  Berr eo bet met leuniet penn-da-benn,
  Hep an disterañ tachad goullo.
  Breizhadez oas penn-kil-ha-troad,
  Karout a rejout da vro,
  Stourm a rejout eviti pa oa reuz e Plogoñ.
  Met klevet 'c'h eus ur galv all
  O tont eus a bell-vro.
  
  Pobloù gwasket hag hualet
  O c'houlenn sikour.
  A-greiz kalon out aet daveto.
  Klañvdiourez a vicher ec'h en em santes prest
  Da glask o disammañ.
  N'ez poa ket choazet an hent aesañ !
  Gouzañvet 'c'h eus skuizhder, naon hag aon
  Hep, peurliesañ, ti ebet da lojañ.
  Met an esperañs hag ar garantez
  A zalc'he ac'hanout en da sav.
  En dervezh ma 'c'h eus roet da vuhez
  E peus roet da holl beadra.
  Eürus e oas, e skrives war da lizhiri.
  Kement-se a zo a-walc'h evit hor frealziñ.
  Kuitaet 'c'h eus ar bed-mañ,
  Koulskoude emaout ganeomp atav.
  Merzhout a reomp da skeud
  'Vel ur goumoulenn wenn
  O splannañ warnomp
  Hag o kantreal eus aochoù Breizh da venezioù an El Salvador
  E lec'h ma oa da galon.
  
  Pec'hed e vefe deomp tevel amañ
  Da genelied boureviet ha muntret eveldout,
  Koulz hag ar milieroù all a dud
  Marvet hep an disterañ brud,
  Lazhet abalamour m'o deus kredet
  Diskleriañ fraezh ar wirionez.
  Na pebezh torfed !
  Met kaer o devezo an diktatourien
  Diskar gwez karget a vleunioù
  Ne c'hellint morse miret
  Ouzh heol an nevez-amzer
  Da skuilhañ e vannoù.
  
  Klevet a reomp ur vouezh
  O tont eus Betleem o lavarout :
  "Peoc'h war an douar, d'an dud a volontez vat".
  Mab Doue o tont er bed
  En deus lakaet e anv da gentañ
  Da zifenn gwirioù an den.
  
  Anna ha Yann-Vadezour Lagadeg Nedeleg 1989
  
  Kanaouennoù
  Gwerz ar vastardez embannet war Brud Nevez, niverenn 265 a zo istor gwirion ar vaouez-se.
  Plac’h Indez-Sina embannet e Dalc’h soñj ez out den a zo istor ur martolod eus ar vro.
  
  Liammoù
   Son ar Vastardez kanet gant Yann-Vadezour Lagadeg, diwar www.kaouenn.net
  
  Ganedigezhioù 1932
  Skrivagnerien vrezhonek