title: Ñ
text: Ul lizherenn latin ispisial eo Ñ, ñ, deuet diwar al lizherenn n.
  
  E spagnoleg
  Brudet eo an ñ (la eñe) spagnolek dreist-holl abalamour ma vez implijet da skrivañ ar son (LFE) [ɲ], da lâret eo ar son skrivet gn hervez reolennoù reizhskrivadur ar brezhoneg a-vremañ.
  
  Diorroet e oa bet diwar daou n, unan bihan skrivet a-us d'egile, o tiskouez orin latin seurt gerioù e spagnoleg, da skouer annum > año.
  
  Deuet eo da vezañ ivez arouez ar spagnoleg, betek ma oa bet klasket, e 1991, mirout a enporzhiañ urzhiataerezioù e Spagn keit ha ma ne vije ket lakaet al lizherenn-se war o zouchennaouegoù.
  
  Pennadoù zo bet skrivet gant tud a bep seurt da zifenn an ñ (la eñe), evel ar skrivagnerien María Elena Walsh/ ha Gabriel García Márquez (Priz Nobel al Lennegezh).
  
  Yezhoù all
  Dre levezon ar spagnoleg e vez implijet ivez evit skrivañ an hevelep son e meur a yezh komzet e Spagn, pe yezhoù all komzet e broioù bet levezonet gant Spagn, da skouer : 
  ar galizeg, an euskareg, an aragoneg, an asturianeg 
  hag ivez an aymareg (e Bolivia), ar gwaranieg (e Paraguay), ar c'hetchwaeg (e Perou ha broioù tro-dro), ar mapoudoungouneg (e Chile hag Arc'hantina), an tagalogeg (e Filipinez); 
   meur a yezh eus Mec'hiko: kiliwaeg, mixtek, o'odham, otomí, zapotekeg.
  
  E yezhoù all c'hoazh e vez kavet : 
   yezhoù eus Europa : brezhoneg, tatareg, 
  
   yezhoù eus Afrika : bubi (Ginea ar C'heheder), hassanya ha wolofeg (Senegal), mandinka (Gambia, Gina-Bissau), zarma (Niger), hag ar braz eus ar yezhoù nilek-saharaek...
   yezhoù eus Okeania : chamorro (Guam), naurueg (Nauru).
   yezhoù eus Amerika : iñupiaq (Alaska), papiamento (Curaçao)
   yezhoù eus Azia : rohingya (Birmania), tetun (Timor ar Reter), 
   yezhoù eus Aostralia.
  
  E yezhoù romanek all e vez implijet lizherennoù all evit ober diouzh ar son-se, da skouer 
  nh e portugaleg diwar levezon an okitaneg, 
  ny e katalaneg 
  pe gn en italianeg ha galleg.
  
  E brezhoneg
  Implijet e vez al lizherenn-mañ e brezhoneg ivez evit merkañ friadur ar vogalenn a-raok, hep na zeufe kensonenn n ebet war he lerc'h, da skouer: -mañ (LFE: [mã]). Kavet e vez war-lerc'h a, e, i, o, u, eu, da skouer er gerioù klañv, kreñv, fiñv, moñs, kuñv, steuñv.
  
  Istor
  Lavaret e vez a-wechoù e vez kavet e Geriadur ar Gonideg, embannet e 1821. Gwir eo, met 
  ne servije nemet da skrivañ an n glebiet, evel e spagnoleg, e gerioù skrivet "kriñ" ("krign" hiriv) :.
  ne servije ket da skrivañ "amañ", rak ur varrennig ne oa ken a-us d'an n: Gonideg a skrive aman̄ (gant un "n̄", pe "n makronet" mar karer);
  ne servije ket evit dibenn an anv-verb, evel bremañ, dre ma oa diazezet skritur ar Gonideg war yezh Leon, hag a zistag "a" evit "añ" er ger "kanañ".
  Fañch an Uhel avat, a skrive "cana" pe "canan" (pa veze "kana" gant ar Gonideg).
  
  KLT
  E KLT, adal 1908, e servijo da skrivañ : 
  amañ (ama(ñ) e Geriadur Vallée), 
  bremañ (brema(ñ) e Geriadur Vallée),
  gantañ.
  Ne oa ket gwall implijet a-hend-all.
  
  E-barzh embannadur La langue bretonne en 40 leçons e lenner: 
  Le signe n̄, après une voyelle, surtout à la fin des mots, indique que cette voyelle est nasale.Ex. : aman̄ ici...  (p. 2)
  krén̄v, din̄s, bleun̄v, plun̄v (p. 3).
  Er bajenn 86 e skriver an anvioù-verb beza, beva, kreski, debri ....
  Ne gaver ket meneg eus ar ger tilde, hag ar makron eo a zo implijet, marteze peogwir e vanke an dildenn er stal.
  
  Abaoe 1944 
  E KLTG, goude 1941 eta, ne voe ket implijet stank da gentañ.
  
  E 1944, er C'hoariva brezhonek, eo an n makronet ("n̄") a gaver (p. 131: sentin̄, klan̄v), pe "n" hepken (Fransez, p. 131).
  E 1947 e voe implijet a-hed 500 pajennad Yezhadur Bras ar Brezhoneg gant Frañsez Kervella. Koulskoude, el lizherennoù bras, n'eo ket Ñ a gaver, met N, dre abegoù teknikel moarvat.
  
  E falhuneg ne vez ket implijet e dibenn an anv-verb (eva, kana), met evel e KLT en adverboù amañ ha bremañ', e dañsal, eñ, neñv, klañv, evel e-barzh Komzom, lennom ha skrivomp brezoneg.
  Koulskoude, dre ma n'eo ket ofisiel ar brezhoneg, e chome dister an implij anezhañ en anvioù-lec'hioù betek ar panelloù-lec'h kentañ er bloavezhioù 1980. 
  E 2017 e savas reuz Afer Fañch Bernard.
  
  Tud
  Dre m'eo gallek marilh ar boblañs ha ma'z eo berzet an arouezioù na gaver ket e galleg (lezenn ar bloaz II, kelc'hlizher Taubira), ne vez ket skrivet ñ en anvioù-tiegezh brezhonek, nemet en embann brezhonek: an Henañ, ar Skañv.Ral eo an anvioù-badez : Alfoñs, Armañs, Frañsez, Frañseza (hag an adstumm Fañch, gwelout ar pennad Fañch Tildenn), Gwioñvarc'h, Klemañs, Laorañs.
  
  Lec'hanvioù
  Kavet e vez ñ en un nebeud anvioù kumunioù:
  Ar C'hrav-Sant-Laorañs
  Breal-Moñforzh
  Groñvel
  Hañveg
  Koñforzh-Meilar
  Kroeshañveg
  Lanleñv
  Lañveog
  Malañseg
  Moñforzh
  Plañvour
  Pleñver
  Plougoñ
  Roskañvel
  Sant-Gwioñvarc'h
  Sant-Laorañs
  Sant-Laorañs-Graeneg
  Sant-Loheñvel
  Traoñ-an-Oud
  
  E galleg
  
  E galleg a hiriv, n'eus ñ ebet en un doare ofisiel. Er fedoù eo un tammig disheñvel. 
  E galleg kozh e servije an dildenn da verraat al lizherennoù m pe n 
  Implijet eo bet an arouez e galleg.
  Hiriv en kaver e gerioù zo, amprestet digant ar spagnoleg, evel cañon, señor, doña, piraña. E danevell-skrid 1990 diwar-benn ar reizhadennoù e doare-skrivañ ar galleg ez erbeder da chom hep ober gant an ñ.
  
  Brezel ouzh an "ñ"
  Savet eo ar stad c'hall a-enep d'an arouezioù ha ne gaver ket e galleg, ha difennet ober, abalamour da se, gant an anv Fañch war marilh an ti-kêr.
  
   Gwelout ar pennad Fañch Tildenn'' .
  
  Notennoù
  
  Pennadoù kar
  tildenn
  makron
  
  Sistemoù-skritur alfabetek
  Doareoù-skrivañ
  Lizherennegoù