title: XVIIvet kantved
text: |  | 
  
  ../.. |  |  |  kantved |  |  | ../..
  
  Bloavezhioù 1600 | Bloavezhioù 1610 | Bloavezhioù 1620 | Bloavezhioù 1630 | Bloavezhioù 1640
  
  Bloavezhioù 1650 | Bloavezhioù 1660 | Bloavezhioù 1670 | Bloavezhioù 1680 | Bloavezhioù 1690
  
  Kregiñ a ra ar  kantved d'ar  1601 hag echuiñ a ra d'an 31 Kerzu 1700 en deiziadur gregorian.
  
  Darvoudoù 
  En em staliañ a ra ar visionerien gatolik kentañ en Azia.
   Luskad speredel Silhak e Korea (Marevezh Joseon).
   1602: Krouidigezh Kompagnunezh Nederlandat India ar reter. Perzh-bras a gemeras e Oadvezh aour an Izelvroioù.
   1603: Marv Elesbed Iañ a Vro-Saoz; lakaet eo da roue he c’henderv Jakez VI a Vro-Skos. Unanet eo kurunennoù Skos ha Bro-Saoz.
   1603: Mestr eo Tokugawa Ieyasu war Japan; diazezañ a ra Shogunelezh Tokugawa a reno war ar vro betek 1868.
   1603-23: Goude bezañ modernelaet e arme e teu a-benn Abbas I da astenn krog Persia en ur dapout douaroù digant an Otomaned ha Portugal.
   1605: Dizarbennet ur c’havailh e Bro-Saoz.
   1607: Savet trevadenn Jamestown e Norzhamerika gant Kompagnunezh Londrez.
   1608: Kêr Kebek krouet gant Samuel de Champlain e Frañs Nevez (Kanada) hiziv).
   1610: Misionoù Mikael an Noblez, lesanvet ar beleg foll
   1613: Tapet ar galloud gant tiegezh ar Romanoved e Rusia. Fin zo da Amzer ar reuz. Gouarn a raint ar vro betek 1917.
   1615: Grataat a ra an Impalaeriezh Mogol gwirioù kenwerzhañ ledan da Gompagnunezh Breizh-Veur reter India.
   1618-48: Brezel an 30 vloaz a ra e reuz e Kreizeuropa.
   Deroù savidigezh Breujoù Breizh
   1624-42: Kreizennañ a ra ar C'hardinal Richelieu, anezhañ 1 ministr, ar galloud e Frañs.
   1625: Krouet New Amsterdam gant Kompagnunezh nederlandat kornôg India e Norzhamerica.
   1630: Krouet Boston gant Kompagnunezh trevadenn bae Massachusetts e Norzhamerica.
   1636: Savet Skol-veur Harvard e Bro-Saoz.
   1637: Bog an Tulipmania en Izelvroioù.
   1637: Brezel ar Bekoted, ar c'hentañ eus brezelioù indian Amerika
   1638: Peursavet eo Moskeenn ar Shah en Isfahan, Iran, dre youl ar Shah Abbas Iañ Safavid e Persia.
   1639-51: Brezelioù an teir rouantelezh, brezelioù dre Skos, Iwerzhon, ha Bro-Saoz.
   1640: Portugal dizalc’h eus Spagn en-dro. Fin zo d'an Unaniezh iberek.
   1640: Berzet eo ar boureviañ e Bro-Saoz.
   1641: Embannet Sakoku gant ar Shogunelezh Tokugawa- argaset eo an estrañjourien ha den n'hall mui dont tre pe mont er-maez eus Japan.
   1644: Aloubet Sina gant ar Vanchoued, diskaret eo an dierniezh Ming. Ren a raio an dierniezh Qing deuet da-heul betek 1912.
   1648: Lakaat a ra peoc’h Westphalia an termen da Brezel an 30 vloaz. Merkañ a ra dibenn dreistgalloud an Impalaeriezhioù Spagnol ha Roman ha German en Europa.
   1648-53: Ar Fronde, Brezel diabarzh e Frañs.
   1648-67: Gant brezelioù al Liñvadeg Veur emañ Polonia war he genoù.
   1648-69: Da-heul Seziz Candia eo diframmet Kreta a-dre daouarn Republik Venezia gant an Impalaeriezh otoman.
   1652: Krouet Cape Town e Suafrika gant Kompagnunezh nederlandat reter India.
   1652: Deroù ar Brezelioù Saoz-hag-Izelvroat.
   1653: Peursavet eo an Taj Mahal en India. 
   1655-61: Gras da vrezelioù an norzh eo kreñvaet hag unanet Sveden. Dont a ra ar vro da vezañ ur galloud bras.
   Peursavet e Breujoù Breizh
   1660: Fin zo da Commonwealth Bro-Saoz; dont a ra ar vonarkiezh en-dro e-pad an Azsavidigezh Saoz.
   1661: Deroù ren an Impalaer Kangxi e Sina.
   1662: Preizhañ a ra Koxinga Taiwan digant an Nederlandiz ha krouiñ a ra rouantelezh Tungning a bado betek 1683.
   1664: Preizhañ a ra ar bagadoù breizhveuriat kêr New Amsterdam zo adanvet evit dont da vezañ New York.
   1665: Trec’h eo Portugal war impalaeriezh Kongo.
   1666 : Krouet eo porzh an Oriant ha diazezet Kompagnunezh Indez ar reter enni gant Colbert
   1670: Savet eo Kompagnunezh bae Hudson e Kanada.
   1674: Krouet an impalaeriezh Maratha en India gant Shivaji.
   1675: Emsavadeg ar Bonedoù ruz e Breizh; marv Sebastian ar Balp
   1676: Kregiñ a ra Rusia hag an impalaeriezh otoman gant ar Brezelioù Rusian-ha-Turk.
   1680 : 40000 a dud o chom e Naoned hag e-tro 2 vilion e Breizh a-bezh.
   1682-99: Brezel meur Turkia a laka un harz da emled an impalaeriezh otoman en Europa.
   1682: Dont a ra Pêr Veur da vezañ kenrener Rusia (tsar nemetañ e vo adal 1696).
   1682: Ergerzhiñ a ra La Salle glannoù ar stêr Mississippi hag embann a ra gwirioù Frañs war Louisiana.
   1683: Aloubet rouantelezh Tungning gant Sina. Destaget eo Taiwan ouzh Sina.
   1685: Gourc'hemenn Fontainebleau, berzet eo ar brotestantelezh e Frañs.
   1688-89: Goude an Dispac'h glorius e teu Bro-Saoz da vezañ ur vonarkiezh vonreizhel; kregiñ a ra ar Republik izelvroat da vont war an diskar.
   1688-97: Savet an Emglev meur a-benn lakaat un harz da emled Frañs e-pad brezel an nav bloaz.
   1689: Feur-emglev Nerchinsk a embann bevennoù an harzoù etre Rusia ha Sina.
   1692: Prosez sorzerezed Salem e Massachusetts.
   1695: Diazezañ a ra an Tad Maner, reolennoù skrivañ ar brezhoneg rakvodern.
   1700-21: Goude Brezel meur an norzh e teu Rusia da vezañ ar penngalloud e-lec’h Sveden, e biojoù ar Mor Baltel.
  
  Tud dibar 
   Gustav Adolf, Roue Sveden (1594-1632).
   Francis Bacon, prederour ha politikour saoz (1561-1626).
   Sebastian ar Balp, emsaver breton, (? - 1675)
   Sir Thomas Browne, skrivagner, prederour ha skiantour saoz (1605-1682).
  Miguel de Cervantes Saavedra, skrivagner spagnol (1574 - 1616)
   Charlez I a Vro-Saoz (1600 - 1649). 
   Charlez II a Vro-Saoz (1630 - 1685). 
   Ar rouanez Kristina Sveden, Kristenez veur gounezet d'ar gatoligiezh, luskerez an arzoù (1626 - 1689)
   Oliver Kromwell, Lord Protector Bro-Saoz, Skos hag Iwerzhon (1599 - 1658)
   Richard Kromwell, Lord Protector Bro-Saoz, Skos hag Iwerzhon (1626 - 1712). 
   René Descartes, prederour ha jedoniour gall (1596 - 1650)
   John Donne, barzh trenaturel] saoz (1572 - 1631)
   Elesbed Iañ a Vro-Saoz (1533 - 1603).
   Galileo Galilei, prederour war an natur, Italian (1564 - 1642)
   Andreas Gryphius, barzh ha dramaour alaman (1616 - 1664)
   Thomas Hobbes, prederour ha jedoniour saoz (1588 - 1679)
   Christiaan Huygens, jedoniour, fizikour ha steredoniour izelvroat (1629 - 1695)
   Johannes Kepler, steredoniour alaman (1571 - 1630)
   Gottfried Leibniz, prederour ha jedoniour alaman (1646 - 1716)
   John Locke, prederour saoz (1632 - 1704)
   Jakez Iañ a Vro-Saoz (1566 - 1625). 
   Jakez II a Vro-Saoz (1633 - 1701). 
   Leopold I, impalaer Santel Roman ha German (1640 - 1705)
   Loeiz XIV, Roue Frañs, (1638 - 1715)
   Maria II a Vro-Saoz (1662 - 1694). 
   Dubhaltach MacFhirbhisigh († 1671), istorour ha lignezour iwerzhonat.
   Marcello Malpighi, mezeg italian, ijinour an Histologiezh (1628 - 1694)
   Juluan Maner: misioner ha yezhadurour, diazezer skritur ar brezhoneg rakvodern (1606 - 1683)
   John Milton, skrivagner ha barzh saoz (1608 - 1674)
   Musashi Miyamoto, brezelour brudet e Japan, aozer Levr ar pemp gwalenn, ur pleustrad war ar strategiezh hag an arzoù emgannañ. (1584 - 1645)
   Molière (Jean-Baptiste Poquelin), skrivagner c'hoariva ha komedian gall, (e-tro 1622 - e-tro, 1673) 
   Isaac Newton, fizikour ha jedoniour saoz (1642 - 1727)
   Mikael an Noblez, misioner breton (1577 - ?)
   Blaise Pascal, prederour, doueoniour, jedoniour ha fizikour gall (1623 - 1662)
   Samuel Pepys, kargiad hag aozer deizlevrioù saoz (1633 - 1703)
   Henry Purcell, sonaozer saoz (1659 - 1695)
   Samarth Ramdas, sant Indiat (1608 - 1681)
   Cardinal Richelieu, kardinal, dug ha politikour gall (1585 - 1642)
   Rembrandt van Rijn, livour izelvroat (1606 - 1669)
   William Shakespeare, barzh ha skrivagner saoz (1564 - 1616)
   Shivaji Bhonsle, roue indiat, 1 rener Maratha, diazezer an Hindavi Swaraj. (1630-1680)
   Baruch Spinoza, prederour izelvroat (1632 - 1677)
   Seathrún Céitinn, istorour iwerzhonat (e-tro 1569 - e-tro 1644)
   Yann III Sobieski, Roue Polonia (1629 - 1696)
   Albrecht von Wallenstein, jeneral alaman e-kerzh brezel an 30 vloaz, katolik (1583 - 1634)
   Gwilherm III a Vro-Saoz (1650 - 1702).
  
  Ijinadennoù, kavadennoù, degasadennoù 
  
  Roll ijinadennoù ar  kantved
  
  Kemmoù bras zo bet war dachennoù ar brederouriezh hag ar skiantoù. Mare an dispac’h skiantel eo.
  
   1609 : Ijinet al lunedenn astronomek gant Galileo.
   1642 : Ijinet ar mekanik jediñ gant Blaise Pascal.
   1647 : Ijinet an aerbouezer gant Evangelista Torricelli.
   1676 : Muzulioù kentañ tizh ar gouloù, 
  
   Madennoù bank lakaet e talvoud en-dro en Europa.
   Dienn-skorn
   En em ledañ a ra implij an Te hag ar c'hafe dre Europa.
  
  Arzoù 
  
   Arz barok
   Arz klasel
   Kantved aour Spagn
   Lennegezh
   Livourien
   gall
   Charles Le Brun
   Georges de La Tour
   Nicolas Poussin
   nederlandat
   Rembrandt
   Johannes Vermeer
   Savourien
   Louis Le Vau
   Liorzhourien
   André Le Nôtre
   Palezioù ha kestell : 
   Breujoù Breizh
   Kastell Versailhez
   Kastell Vaux-le-Vicomte
   Moskeenn ar Shah Abbas
   Porzh karrez al Louvre
   An Taj Mahal
  
  Sport 
   Ar sport er XVIIvet kantved
  
  17
  XVIIvet kantved