title: Richard Gwyn (merzher)
text: Sant Richard Gwyn (ganet e-tro 1537 hag aet d'an Anaon d'ar 15 a viz Here 1584) a oa ur skolaer kembreat. Brudet eo ivez dre e anv saoznekaet, Richard White. Kondaonet e oa bet da vezañ hanged, drawn and quartered, da lavaret eo krouget, charreet ha didroc'het e gorf, pa oa rebechet dezhañ bezañ treitour d'ar rouantelezh e 1584. Lakaet e voe da sant gant ar pab Paol VI e 1970 e-touez pevar merzher eus Bro-Saoz ha Kembre. Lidet e vez d'ar 17 a viz Here.
  
  Buhez
  
  Yaouankiz 
  Ne ouzer ket kalz a dra war buhez Richard Gwyn a-raok ma voe heskinet gant ar rouantelezh saoz. Ganet e voe e-tro 1537 e Montgomeryshire, e Kembre. D'an oad a 20 vloaz e oa enskrivet e Skol-veur Oxford, ne voe ket echuet gantañ e studioù eno. Goude-se e adkaver anezhañ e Skol-veur Cambridge. Bevañ a rae diwar an aluzen roet dezhñ gant St John's College hag e vestr, an doktor George Bullock, a oa katolik.
  
  E penn kentañ ren Elizabeth Iañ e 1558, Bullock a voe rediet da zilezañ e garg. Echu e oa gant studioù Gwyn e Bro-Saoz goude daou vloaz nemetken. Mont a ra neuze da Skol-veur Douai.
  
  Distro da Gembre 
  Gwyn a zo distroet da Gembre evel kelenner e korn-bro Wrexham. Kenderc'hel a ra e studioù drezhañ e-unan. Dimeziñ a ra gant ur vaouez anvet Catherine; c'hwec'h bugel o deus bet. Tri anezho a chomas bev nemetken. Merzhet e vez gant Eskob Chester e oa chomet feal Gwyn d'ar feiz kozh. Bountañ a ra warnañ evit treiñ anezhañ d'ar feiz anglikan. Adkavet ez eus bet un testenni eus ar mare-se:
  
  An tec'had 
  Gwyn a oa rediet da gemm lies e lojeiz hag e lec'h skoliata evit chom hep bezañ toullbac'het. E 1579 e voe harzet gant vikel Wrexham, ur c'hatolik troet d'ar feiz nevezm. Tec'hout a ra hag e-pad ur bloaz hanter a-raok bezañ harzet ur wech c'hoazh. Lakaet e vez en toull-bac'h e-pad pevar bloaz o vezañ kemmet toull-bac'h alies.
  
  E Mae 1581 Gwyn a zo kaset en iliz Wrexham, enkelc'hiet eo gant 6 den. Staget e vez gant chadennoù ponner d'ur burev. Pa fiñv e ziv c'har e vez trouz spontus gant ar chadennoù kement ha mouezh ar beleg a zo mouget. Kaset e vez er mirlec'h. Ur beleg anglikan a goapa outañ o tisklêriañ e oa gantañ alc'hwezoù an iliz ha n'eo ket da Sant Pêr. Respontet e oa bet dezhañ gant fent
  
  Ar prosez 
  Kondaonet eo d'ar gwashañ doare da vezañ lakaet d'ar marv e 1584, da vezañ hanged, drawn and quartered, ar pezh a voe graet er Beast Market e Wrexham d'ar 15 a viz Here 1584.
  
  Gerioù diwezhañ Gwyn a oa bet e kembraeg, p'en doa disklêriet : "Iesu, trugarha wrthyf" ("Jezuz, ho pezit truez ouzhin").
  Ganedigezhioù 1537
  Marvioù 1584
  Tud Kembre
  Merzherien