title: Lannarstêr
text: Lannarstêr a zo ur gumun eus Breizh e kanton Lannarstêr e departamant ar Mor-Bihan e Breizh. Pennlec'h ha kumun nemeti Kanton Lannarstêr eo.
  
  Ardamezioù
  
  Istor
  
  kantved
   Ar manac'h Gwenael vevas eno, el lec'h anvet Sant-Wenael bremañ,
  
  kantved
  
  1909: krouet ar gumun  
   Tapet e voe ul lodenn eus kumun Kaodan evit krouiñ kumun Lannarstêr d'ar 26 a viz Meurzh.
  
  Brezel-bed kentañ 
   Ur soudard breizhat, bet ganet er gumun moarvat, a voe fuzuilhet d'an 23 a viz Even 1916 e Kalinova (Gres) al lu gall.
  
  Niver an dud eus Lannarstêr marvet abalamour d'ar Brezel-bed kentañ 
  
  d.le. 2,53 % ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.
  
  Eil Brezel-bed
  
  Niver an dud eus Lannarstêr marvet abalamour d'an Eil Brezel-bed
  
  Darvoudoù 
   Lazhet e voe 25 den nann-soudard gant tarzhadenn ha tangwall ar 25 a viz Even 1940 dre ma oa bet entanet stokoù mazout ar Morlu gall d'an 18 a viz Even 1940 evit miret ouzh an Alamaned kemer anezhe.
   Bombezadegoù ar Re Gevredet
   Distrujoù bras a voe e Lannarstêr gant bombezadegoù ar Rouantelezh-Unanet hag an SUA. Lazhet e voe degadoù a dud nann-soudard.
   Du-Kerzu 1940: tost bemnoz e son ar galv-diwall; bombezet eo an arsanailh d'ar 7 ha d'ar 27 a viz Kerzu, daou garr-nij eus ar Royal Air Force a gouezh er gumun e miz Kerzu.
   1941: bombezadegoù en-dro d'an 12 a viz Genver ha d'ar 15 a viz Meurzh; meur a di a zo distrujet ha daou zen nann-soudard lazhet en noz etre an 12 hag an 13 a viz Ebrel; en noz etre ar 7 hag an 8 a viz Mae, tro un eur, e kouezh bombezennoù-entanañ war ar c'hamp indezsinaat e Beg ar Men lec'h ma 'z eo lojet tud o labourat evit an Aozadur Todt: 80 labourer da nebeutañ a zo devet ez-vev, an darn vrasañ anezhe o vout Izelvroiz, Belgiz ha Spagnoled; d'ar 4 a viz Gouere eo troc'het an hent-houarn etre Lannarstêr hag Henbont; en noz war-lerc'h e klask an nijourion tizhout ar pont hent-houarn dreist d'ar Skorf, bombezennoù a gouezh en arsanailh; an arsanailh a zo tizhet c'hoazh d'an 23 a viz Du diouzh an noz, ur micherour spagnol a zo lazhet e kamp an Aozadur Todt el Lann Vras, lazhet un den war e leve ivez.
   1942: bombezadegoù stank d'ar 15 a viz Meurzh en-dro, nebeut a zistrujoù; distrujoù dister d'an 13 a viz Ebrel, klask a ra an nijourion distrujañ Pont ar Boulom dreist d'ar Blavezh.
   Genver-C'hwevrer 1943: d'ar 14 a viz Genver eo roet urzh gant Winston Churchill distrujañ kement tra a c'hell servijout d'al listri-spluj alaman diazezet e Kerroman, d.l.e. bombezañ stank ha didruez An Oriant, Lannarstêr hag ar c'humunioù tro-war-dro; kerkent, d'ar 14 a viz Genver, e krog ar bombezadegoù, padout a reont betek ar 16 a viz C'hwevrer; 51 den nann-soudard a voe lazhet e Lannarstêr.
   Kirri-nij eus ar Royal Air Force (aerlu ar Rouantelezh-Unanet) aet d'ar strad er gumun:
   miz Kerzu 1940: div nijerez a gouezhas e Lannarstêr, ur Beaufort I marilhet L4474 ha kodet MW-E, gant pevar nijour en he bourzh (lazhet e voent holl, douaret int bet e bered ar gumun), d'an 20, hag un Hampden I marilhet X3141 ha kodet VN-? d'an 28, gant pevar nijour en he bourzh ivez; tri anezhe a voe lazhet, douaret e voent e bered ar gumun; 2 000 a dud a zeuas d'o obidoù; an nijour all, ur C'hanadian, a zeuas a-benn da achap, met devet-grevus e oa bet, hag ar vaouez hag en-doa kuzhet anezhañ a rankas e reiñ d'an Alamaned dre hanterourizh ar Groaz-Ruz; 
   miz C'hwevrer 1943: d'ar 7 e kouezhas ur c'harr-nij arall eus ar Royal Air Force, un Halifax marilhet DT701 ha kodet NP-T, mervel a reas e seizh nijour, douaret e voent e Gwidel.
   Savet e voe un diazlec'h listri-spluj d'an Alamaned e Lannarstêr.
   Miz Gwengolo 1942: kemeret e voe 1000 Lur en ti-post gant tri ezel eus ar Rezistañs e dibenn ar miz.
   Miz Eost 1944: c'hwec'h den nann-soudard eus Kervieg e Kaodan (daou baotr 14 vloaz en o mesk) a voe fuzuilhet e Manebos e Lannarstêr gant an Alamaned d'an 9, tamallet oute bout henchet an tankoù SUAat en tachennoù minet; pemp milour alaman a voe barnet da varv abalamour d'an torfed-mañ, fuzuilhet e voent e miz Ebrel 1946 e Koedlogon; tri den nann-soudard, Joseph Le Saëc hag e zaou vab, Joseph hag Yves, eus Kerroc'h en Henbont a voe fuzuilhet tro 3 eur goude merenn d'an 9 e Kamp Sant-Udeg ivez; eizh den nann-soudard eus Lannarstêr a voe fuzuilhet gant an Alamaned d'an 26.
  
   E Sankenn an Oriant edo ar gumun. Dieubet e voe d'an 10 miz Mae 1945.
  Abaoe an Eil brezel-bed
   Abalamour d'ar brezelioù ha d'an emgannoù didrevadenniñ e varvas pemzek den eus ar gumun er Reter-Pellañ (1945-1954) ha seizh en Afrika an Hanternoz (1954-1962).
  
  Darvoudoù-sport a bep seurt
   29 a viz Mezheven 1985 : 1 tennad-hent Tro Bro-C'hall 1985 etre Gwened ha Lannarstêr ; trec'h eo Rudy Matthijs (Belgia).
   15 a viz Gouere 2002 : 9 tennad-hent Tro Bro-C'hall 2002 etre Lannarstêr hag An Oriant (a-benn d'an eur) ; trec'h eo Santiago Botero (Kolombia).
  
  Brezhoneg
  
  Ya d'ar brezhoneg 
   D’an 13 a viz Gouere 2006 e oa bet votet ar garta Ya d'ar brezhoneg gant kuzul-kêr ar gumun.
   D'ar 26 a viz Meurzh 2010 e oa bet roet d'ar gumun al label Ya d'ar brezhoneg live 1.
   D'ar 17 a viz C'hwevrer 2018 e oa bet roet d'ar gumun al leve 2, ha sinet gant ar gumun an engouestl evit al leve 3.
  
  Deskadurezh 
   Klasoù divyezhek a zo eno abaoe 1988. 
   E distro-skol 2022 e oa enskrivet 172 skoliad er c'hlasoù divyezhek (6,5 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez)
  
  Deskadurezh
  
  Deskadurezh-stad 
  
   Skolioù-mamm
   Kentañ-derez
   Skolajoù:
   Skolaj Jean Lurçat
   Skolaj Henri Wallon, un hentad divyezhek ennañ
  
   Lise Jean Macé, un hentad divyezhek ennañ
  
  Monumantoù ha traoù heverk
  
  An tiez-kêr
  
  Bezioù ar C'hommonwealth e bered ar gumun (Ar C'harrbont, e kreiz-kêr) 
  
  Karrnijourion e oant holl. Marvet int e miz Kerzu 1940, e-pad an Eil Brezel Bed: pevar anezhe d'an 20 , an tri arall d'an 28, pa yeas o c'harr-nij d'ar strad
  
  .
  
  Bered ar bigi
  
  Monumant ar re varv
  
  Savadurioù relijiel katolik
  
  Douaroniezh 
  
   E Lannarstêr e kember Stêr ar Genkiz gant ar Blavezh, hag homañ gant ar Skorf.
  
  Armerzh
  
  Labour-douar ha sevel-loened 
  
   Chom a ra atantoù e Reter ar gumun; 12 labourer-douar a oa e Lannarstêr hervez niveradeg an EBSSA e 2007, 18 e oant e 1999.
  
  Traezh-mor 
  
   Diskarget e vez traezh e Lannarstêr gant kobiri sabr.
  
  Sevel-bigi 
  
   Ar sevel-bigi, da gentañ evit Kompagnunezh an Indez, hag evit ar Morlu Gall war-lerc'h, a oa hag a zo chomet a-bouez evit displegañ istor hag armerzh Lannarstêr.
  
  Emdroadur ar boblañs abaoe 1911
  
  Melestradurezh 
  
   An Intron Thérèse Thiéry, maerez Lannarstêr (2004-2020).
  
  |-
  | align=right| 1909-1919 || Jean-Marie Le Halpert ||align="center"| || 
  |-
  | align=right| 1919-1941 || Pierre Rogel ||align="center"| SFIO || 
  |-
  | align=right| 1941-1944 || Eugène Morvan ||align="center"| || Anvet gant Gouarnamant Vichy 
  |-
  | align=right| 1944-1945 || Pierre Rogel ||align="center"| SFIO || 
  |-
  | align=right| 1945-1953 || Robert Boulay ||align="center"| Strollad Komunour Gall || 
  |-
  | align=right| 1953-1996 || Jean Maurice ||align="center"| Strollad Komunour Gall || Kuzulier jeneral Kanton Lannarstêr (1982-1998)
  |-
  | align=right| 1996-2001 || Jean-Pierre Anfré ||align="center"| Strollad Komunour Gall ||
  |-
  | align=right| 2001-2004 || Jean-Claude Perron ||align="center"| Tu-kleiz, distrollad (Association Lanester Nouvelle Citoyenneté: LNC) || Kuzulier jeneral 
  |-
  | align=right| 2004-2020 ||Thérèse Thiéry || align="center"| Tu-kleiz, distrollad (Association Lanester Nouvelle Citoyenneté: LNC) || Kuzulierez jeneral , 1 Besprezidantez Kab an Oriant
  |-
  | align=right| abaoe miz Mae 2020 ||Gilles Carréric || align="center"| Tu-kleiz: LNC, PS, UDB, h.a. || Kuzulierez jeneral , 1 Besprezidantez Kab an Oriant
  
  |}
  
  Post
  
   Ti-post, straed François Mauriac.
   Ti-post, straed Jean Jaurès.
  
  Tud 
   Robert Boulay, maer,
   Roque Carrion, ezel eus ar Rezistañs,
   Gwenael, bet marvet eno e 590, eil abad abati Landevenneg e oa bet, 
   Albert Le Bail ha Jean-Louis Primas, izili eus ar Rezistañs,
   Émile Marcesche, embreger, 
   Jean Maurice, maer adalek 1953 betek 1996,
   Benito Mussolini, dispac'hour italian.
   Roger Penverne, milour er rejimant "Normandie-Niemen".
  
  Tud bet ganet eno 
   Eugène Guégan, ganet d'ar 14 a viz Du 1888 e Kaodan, el lodenn ag ar gumun deuet da vout hini Lannarstêr moarvat, bet fuzuilhet e Kalinova (Gres) gant al lu gall d'an 23 a viz Even 1916, e-pad ar Brezel-bed kentañ.
   Loeiz Herrieu, d'ar 27 a viz Genver 1879.
  
  Gevelliñ
  
  Levrlennadur (e galleg) 
   Léone Beaumes, Lanester au fil de notre histoire, Bretagne Graphique Imprimerie, 1985; 
   André et Lucette Leclère, Images et mémoires de Lanester, Édition à compte d’auteur, Lanester, 1999; 
   Dominique Le Guidec, Un arsenal et des hommes, collection "Libre expression", Éditions Liv'Éditions, Le Faouët, 1995;
   Yann Lukas , Lanester, histoire d’une ville, Éditions Palantines, Quimper, 1999;
   Mairie de Lanester, Lanester, histoire d’une Libération, Atelier d’Impression Lorientais, Lanester, 1995;
   Jean-Noël Retière, Identités ouvrières : histoire sociale d’un fief ouvrier en Bretagne 1909-1990, Éditions L’Harmattan, Paris, 1995.
   Claude Le Colleter, Lanester, rivages d'histoires et de légendes, Éditions Liv' Editions, 2008.
  
  Liammoù diavaez 
    Lec'hienn ofisiel ar gumun
    Jean-Noël Retière, L'acculturation douce, Lanester en Morbihan, 1900-1940, in Terrain, niverenn 11, Mélanges (miz Du 1988).
    Lannarstêr war lec'hienn Geobreizh
  
  Dave ha notennoù 
  
  Kumunioù ar Mor-Bihan
  Kumunioù bet krouet er Mor-Bihan e-pad an XXvet kantved
  Soudarded vreizhat bet fuzuilhet gant al lu gall e-pad ar Brezel-bed kentañ 
  Diazezlec'hioù listri-spluj alaman e Breizh e-pad an Eil Brezel-bed
  Bezioù-brezel ar C'hommonwealth er Mor-Bihan
  Nijerezioù ar C'hommonwealth aet d'ar strad e Breizh e-pad an Eil brezel-bed
  Bombezadegoù ar Re Gevredet e Breizh e-pad an Eil brezel-bed
  Argant tapet e tiez-post ar Mor-Bihan gant tud eus ar Rezistañs
  Sankenn an Oriant