title: Deiziadur hindouek
text: An deiziadur hindouek, implijet abaoe pell-kenañ, zo un deiziadur loarel-ha-heolel. Kentañ devezh ar bloavezh mann eus an deiziadur hindouek a glot gant an 23 a viz Genver 3102 kent J.K. eus an deiziadur gregorian proleptek. Kemmet en deus a-hed an amzer ha diouzh ar broioù : un nebeud Stadoù indian o deus o stumm dezhe o-unan, ouzhpenn deiziadur broadel India ha Pakistan a ra deiziadur desi anezhañ.
  
  Ar pep brasañ eus an deiziadurioù-se a zeu eus ur reizhiad displeget da gentañ er Vedanga Jyotisha eus Lagadha, ur stagadenn diwezhat d'ar Vedaoù, standardizet er Surya Siddhanta ( kantved CE) hag adreizhet kalz gant steredoniourien evel Aryabhata (499 CE), Varahamihira ( CE), ha Bhaskara ( CE). Stank eo an diforc'hioù hag an argemmoù lec'hel. Ar pezh a heul zo ur sell dre vras war reizhiad an deiziadur-se.
  
  Devezhioù 
  En deiziadur hindouek e krog an devezh gant ar sav-heol. Pep devezh en deus pemp perzh disheñvel anvet angas. Emañ :
  
   An tithi (unan eus 30 rann eus ar miz sinodek) oberiant da vare ar sav-heol
   Ar vaasara, vaar (ravi-vaar, som-vaar, etc.) pe devezh ar sizhun
   An nakchatra (unan eus 27 rann eus ekliptik an oabl) m'emañ al loar d'ar sav-heol
   Ar yoga (unan eus 27 rann diazezet war hedred ekliptik an Heol hag al Loar) oberiant da vare ar sav-heol
   Ar karana (rannoù diazezet war tithis) oberiant da vare ar sav-heol.
  panchāngas a vez graet anezhe a-gevret, diwar ar (sañskriteg: pancha = pemp). Un displegadenn eus ar ger-se zo da-heul.
  
  Vaasara 
  Vaasara a vez lavaret evit devezhioù ar sizhun a zo heñvel-kenañ ouzh anvioù an deizioù e sevenadurioù ar c'hornôg:drik panchang 
  
  Ar ger -vaasara a vez berraet alies e vaara pe vaar er yezhoù a ziskenn eus ar sañskriteg. Kalz argemmoù zo en anvioù-se er yezhoù rannvroel, lod oc'h ober gant anvoioù all eus ar c'horfoù-egor meneget dreist-holl.
  
  an Nakchatraoù 
  Rannet eo an ekliptik e 27 nakchatra a glot gant kelc'hiad al Loar dirak ar stered diloc'h, e-pad 27 devezh ha 7¾ eurvezh. Kempouezet eo lodenn ar gevrenn gant un 28vet nakchatra etrelakaet.
  Hañval eo e anavaezed ar Nakchatraoù e mare ar Rig Veda, en eil ha kentañ milved Kent J.K.
  
  Rannet eo an ekliptik e nakchatraoù o vont eus ar c'hornôg d'ar reter, hag o kregiñ en ul lec'h a zo, hervez an hengoun, ur poent war an ekliptik rag-eeun en tu enep d'ar steredenn Spica anvet Chitrā e sañskriteg. (termenadurioù all hag un tamm disheñvel zo.) Anvet eoMeshādi pe "Deroù Aries". Kement-se a oa gwir pa oa ar gedez — el lec'h ma kej an ekliptik gant ar c'heheder — en Aries (Hiziv emañ er Pisces, 28 derez a-raok deroù Aries). Ar c'hemm etre Meshādi hag ar gedez a-vremañ zo anvet ayanāngsha pe kevrenn an ekliptik. Abalamour da gelc'hiad 25 800 vloaz presesiad ar c'hedehezioù e oa ar gedez rag-eeun en tu enep da Spica e 285 CE, war-dro mare ar Surya Siddhanta.
  
  Setu amañ da-heul roll an nakchatraoù gant rannoù an oabl a glot gante, hervvez Basham. Evel boaz ez eus kalz stummoù gant kemmoù bihan. an anvioù er bann a-zehou a ziskouez penaos e klot ar nakchatraoù gant an anvioù stered a-vremañ tamm-pe-damm. Taolit evezh n'eo ket ar nakchatraoù (er c'hennarroud-se) steredennoù hepken met kentoc'h tammoù eus an ekliptik enno ur steredenn pe muioc'h. Abalamour da se e vez meneget estroc'h evit ur steredenn evit pep nakchatra.
  
  Ur 28vet nakchatra etrelakaet ouzhpenn, Abhijit (अभिजित्)(α, ε and ζ Lyrae - Vega - etre Uttarasharha ha Sravana. 
  
  An nakchatra m'emañ al loar da vare sav-heol un devezh lakaet, eo an nakchatra evit an deiz-se.
  
  Anvioù ar mizioù 
  Daouzek miz zo deiziadur loarel hindouek :
  
   Chaitra (चैत्र, चैत)
   Vaishākh (वैशाख, बैसाख)
   Jyaishtha (ज्येष्ठ, जेठ)
   Āshādha (आषाढ, आषाढ़)
   Shrāvana (श्रावण, सावन)
   Bhaadra pe, Bhādrapad (भाद्रपद, भादो)
   Āshwin (आश्विन)
   Kārtik (कार्तिक)
   Agrahayana pe, Mārgashīrsha (मार्गशीर्ष, अगहन)
   Paush (पौष)
   Māgh (माघ)
   Phālgun(फाल्गुन)
  
  Gouzout petore anv e kemer ur miz loarel zo kemplezh. Diazezet eo war ar rāshi (arouezioù ar zodiag) ma tremn an Heol e-doug ur miz loarel, i.e. a-raok al loar nevez a echuoar miz.
  
  Daouzek anv rāshi zo ha daouzek anv miz loarel. Pa dremen an Heol dre ar Mesha rāshi e-pad ur miz loarel, neuze ez eo Chaitra anv ar miz loarel. Pa dremen an Heol e Vrishabha, neuze ez eo Vaishākh anv ar miz loarel. Ha kement zo ...
  
  Pa implijer tremen an Heol dre steredegoù disheñvel eus ar zodiak (Rashi) neuze en em gaver gant mizioù diouzh an Heol, na gemmont ket e-keñver an deiziadur gregorian. Mizioù heolel an deiziadur hindouek, ar c'houlzioù-bloaz hindouek a glot gante hag ar mizioù gregorian zo :
  
  Anvioù ar bloazioù
  
  1. Prabhava
  2. Vibhava
  3. Shukla
  4. Pramoda
  5. Prajāpati
  6. Āngirasa
  7. Shrīmukha
  8. Bhāva
  9. Yuva
  10. Dhātri
  11. Īshvara
  12. Bahudhānya
  13. Pramādhi
  14. Vikrama (2000-2001)
  15. Vrisha (2001-02)
  16. Chitrabhānu (2002-03)
  17. Svabhānu (2003-04)
  18. Tārana (2004-05)
  19. Pārthiva (2005-06)
  20. Vyaya (2006-2007)
  21. Sarvajeeth (2007-08)
  22. Sarvadhāri (2008-09)
  23. Virodhi (2009-10)
  24. Vikrita (2010-11)
  25. Khara (2011-12)
  26. Nandana (2012-13)
  27. Vijaya
  28. Jaya
  29. Manmadha
  30. Durmukhi
  31. Hevilambi
  32. Vilambi
  33. Vikāri
  34. Shārvari
  35. Plava
  36. Shubhakruti
  37. Sobhakruthi
  38. Krodhi
  39. Vishvāvasu
  40. Parābhava
  41. Plavanga
  42. Kīlaka
  43. Saumya
  44. Sādhārana
  45. Virodhikruthi
  46. Paridhāvi
  47. Pramādicha
  48. Ānanda
  49. Rākshasa
  50. Anala
  51. Pingala
  52. Kālayukthi
  53. Siddhārthi
  54. Raudra
  55. Durmathi
  56. Dundubhi
  57. Rudhirodgāri
  58. Raktākshi
  59. Krodhana
  60. Akshaya
  
  Oadvezhioù
  Pevar a zo:
   Krita Yuga or Satya Yuga
   Treta Yuga
   Dvāpara Yuga
   Kali Yuga
  
  Notennoù
  
  Levrlennadur 
   Reingold and Dershowitz, Calendrical Calculations, Millennium Edition, Cambridge University Press, 2004. ISBN 0-521-77752-6
   S. Balachandra Rao, Indian Astronomy: An Introduction, Universities Press, Hyderabad, 2000.
   "Hindu Chronology", Encyclopædia Britannica Eleventh Edition (1911)
   Shriramana Sharma, Deiziadurioù hindou
  
  Liammoù diavaez 
   Hindu Calendar with most festivals from 1583 to 2582 C.E.
   Dizoleiñ an deiziadur hindouek (pdf)
   Keñveriañ ar Surya Siddhanta hag an deiziadur steredoniezh gant Daphne Chia (pdf, 404KB)
   ISKCON An deiziadur hindouek
   Hindu Calendar / Panchang evit ar bed.
   Panchangam evit 1900-2006 107 vloaz.
   Hindu Festival Deiziadur Vrindavan.
   Jederez evit jubennadur Swami Sri Yukteswar eus ar Youga
   An deiziadur nepalek
   First National Prezegenn diwar-benn Panchanga Ganitam, Tirumala, 24-26 a viz Kerzu 2010
   Pennad Patrizia Norelli-Bachelet diwar-benn Panchanga Ganitam kinniget d'ar c'hentañ prezegenn vroadel diwar-benn Panchanga Ganitam, Tirumala, 25 a viz Kerzu 2010
   Hindu Calendar as Real Time Clock as RSS Feed for Tickets
   Universal panchangam for selection of Muhurthas using all ayanamsas like Lahiri, Raman, KP, Vakya, Drik (Thiru Ganitham), Sayana (Western)
  
  Deiziadurioù