title: Bloc'h (taolenn drovezhiek)
text: {| class="infobox" style="text-align:center;"
  |-
  |colspan="20" style="text-align:center" bgcolor=#d8d8d8 | <span style="font-size:1.3em;">Bloc'hoù taolenn drovezhiek an elfennoù</span>
  |-
  |- bgcolor=#ebebeb
  ! Strollad →! 1! 2!
  ! 3! 4! 5! 6! 7! 8! 9! 10! 11! 12! 13! 14! 15! 16! 17! 18|- bgcolor=#d3d3d3
  ! ↓ Trovezh
  |- bgcolor=#d3d3d3
  ! 1|style="background-color:#fd9898;border:1px solid #000;"|1H
  |colspan="17" bgcolor=#fff|
  |style="background-color:#fd9898;border:1px solid #000;"|2He
  |- bgcolor=#d3d3d3
  ! 2|style="background-color:#fd9898;border:1px solid #000;"|3Li
  |style="background-color:#fd9898;border:1px solid #000;"|4Be
  |colspan="11" bgcolor=#fff|
  |style="background-color:#fdff8c;border:1px solid #000;"|5B
  |style="background-color:#fdff8c;border:1px solid #000;"|6C
  |style="background-color:#fdff8c;border:1px solid #000;"|7N
  |style="background-color:#fdff8c;border:1px solid #000;"|8O
  |style="background-color:#fdff8c;border:1px solid #000;"|9F
  |style="background-color:#fdff8c;border:1px solid #000;"|10Ne
  |- bgcolor=#d3d3d3
  ! 3|style="background-color:#fd9898;border:1px solid #000;"|11Na
  |style="background-color:#fd9898;border:1px solid #000;"|12Mg
  |colspan="11" bgcolor=#fff|
  |style="background-color:#fdff8c;border:1px solid #000;"|13Al
  |style="background-color:#fdff8c;border:1px solid #000;"|14Si
  |style="background-color:#fdff8c;border:1px solid #000;"|15P
  |style="background-color:#fdff8c;border:1px solid #000;"|16S
  |style="background-color:#fdff8c;border:1px solid #000;"|17Cl
  |style="background-color:#fdff8c;border:1px solid #000;"|18Ar
  |- bgcolor=#d3d3d3
  ! 4|style="background-color:#fd9898;border:1px solid #000;"|19K
  |style="background-color:#fd9898;border:1px solid #000;"|20Ca
  | style="background-color:#fff;" |
  |style="background-color:#98cafd;border:1px solid #000;"|21Sc
  |style="background-color:#98cafd;border:1px solid #000;"|22Ti
  |style="background-color:#98cafd;border:1px solid #000;"|23V
  |style="background-color:#98cafd;border:1px solid #000;"|24Cr
  |style="background-color:#98cafd;border:1px solid #000;"|25Mn
  |style="background-color:#98cafd;border:1px solid #000;"|26Fe
  |style="background-color:#98cafd;border:1px solid #000;"|27Co
  |style="background-color:#98cafd;border:1px solid #000;"|28Ni
  |style="background-color:#98cafd;border:1px solid #000;"|29Cu
  |style="background-color:#98cafd;border:1px solid #000;"|30Zn
  |style="background-color:#fdff8c;border:1px solid #000;"|31Ga
  |style="background-color:#fdff8c;border:1px solid #000;"|32Ge
  |style="background-color:#fdff8c;border:1px solid #000;"|33As
  |style="background-color:#fdff8c;border:1px solid #000;"|34Se
  |style="background-color:#fdff8c;border:1px solid #000;"|35Br
  |style="background-color:#fdff8c;border:1px solid #000;"|36Kr
  |- bgcolor=#d3d3d3
  ! 5|style="background-color:#fd9898;border:1px solid #000;"|37Rb
  |style="background-color:#fd9898;border:1px solid #000;"|38Sr
  | style="background-color:#fff;" |
  |style="background-color:#98cafd;border:1px solid #000;"|39Y
  |style="background-color:#98cafd;border:1px solid #000;"|40Zr
  |style="background-color:#98cafd;border:1px solid #000;"|41Nb
  |style="background-color:#98cafd;border:1px solid #000;"|42Mo
  |style="background-color:#98cafd;border:1px dashed #000;"|43Tc
  |style="background-color:#98cafd;border:1px solid #000;"|44Ru
  |style="background-color:#98cafd;border:1px solid #000;"|45Rh
  |style="background-color:#98cafd;border:1px solid #000;"|46Pd
  |style="background-color:#98cafd;border:1px solid #000;"|47Ag
  |style="background-color:#98cafd;border:1px solid #000;"|48Cd
  |style="background-color:#fdff8c;border:1px solid #000;"|49In
  |style="background-color:#fdff8c;border:1px solid #000;"|50Sn
  |style="background-color:#fdff8c;border:1px solid #000;"|51Sb
  |style="background-color:#fdff8c;border:1px solid #000;"|52Te
  |style="background-color:#fdff8c;border:1px solid #000;"|53I
  |style="background-color:#fdff8c;border:1px solid #000;"|54Xe
  |- bgcolor=#d3d3d3
  ! 6|style="background-color:#fd9898;border:1px solid #000;"|55Cs
  |style="background-color:#fd9898;border:1px solid #000;"|56Ba
  |style="vertical-align: top; background-color:#9bff99;"|*
  |style="background-color:#98cafd;border:1px solid #000;"|71Lu
  |style="background-color:#98cafd;border:1px solid #000;"|72Hf
  |style="background-color:#98cafd;border:1px solid #000;"|73Ta
  |style="background-color:#98cafd;border:1px solid #000;"|74W
  |style="background-color:#98cafd;border:1px solid #000;"|75Re
  |style="background-color:#98cafd;border:1px solid #000;"|76Os
  |style="background-color:#98cafd;border:1px solid #000;"|77Ir
  |style="background-color:#98cafd;border:1px solid #000;"|78Pt
  |style="background-color:#98cafd;border:1px solid #000;"|79Au
  |style="background-color:#98cafd;border:1px solid #000;"|80Hg
  |style="background-color:#fdff8c;border:1px solid #000;"|81Tl
  |style="background-color:#fdff8c;border:1px solid #000;"|82Pb
  |style="background-color:#fdff8c;border:1px solid #000;"|83Bi
  |style="background-color:#fdff8c;border:1px dashed #000;"|84Po
  |style="background-color:#fdff8c;border:1px dashed #000;"|85At
  |style="background-color:#fdff8c;border:1px dashed #000;"|86Rn
  |- bgcolor=#d3d3d3
  ! 7|style="background-color:#fd9898;border:1px dashed #000;"|87Fr
  |style="background-color:#fd9898;border:1px dashed #000;"|88Ra
  |style="vertical-align: top; background-color:#9bff99;"|**
  |style="background-color:#98cafd;border:1px dotted #000;"|103Lr
  |style="background-color:#98cafd;border:1px dotted #000;"|104Rf
  |style="background-color:#98cafd;border:1px dotted #000;"|105Db
  |style="background-color:#98cafd;border:1px dotted #000;"|106Sg
  |style="background-color:#98cafd;border:1px dotted #000;"|107Bh
  |style="background-color:#98cafd;border:1px dotted #000;"|108Hs
  |style="background-color:#98cafd;border:1px dotted #000;"|109Mt
  |style="background-color:#98cafd;border:1px dotted #000;"|110Ds
  |style="background-color:#98cafd;border:1px dotted #000;"|111Rg
  |style="background-color:#98cafd;border:1px dotted #000;"|112Cn
  |style="background-color:#fdff8c;border:1px dotted #000;"|113Nh
  |style="background-color:#fdff8c;border:1px dotted #000;"|114Fl
  |style="background-color:#fdff8c;border:1px dotted #000;"|115Mc
  |style="background-color:#fdff8c;border:1px dotted #000;"|116Lv
  |style="background-color:#fdff8c;border:1px dotted #000;"|117Ts
  |style="background-color:#fdff8c;border:1px dotted #000;"|118Og
  |-
  |colspan="20"|
  |-
  |colspan="3" style="text-align:right"|*
  |style="background-color:#9bff99;border:1px solid #000;"|57La
  |style="background-color:#9bff99;border:1px solid #000;"|58Ce
  |style="background-color:#9bff99;border:1px solid #000;"|59Pr
  |style="background-color:#9bff99;border:1px solid #000;"|60Nd
  |style="background-color:#9bff99;border:1px dashed #000;"|61Pm
  |style="background-color:#9bff99;border:1px solid #000;"|62Sm
  |style="background-color:#9bff99;border:1px solid #000;"|63Eu
  |style="background-color:#9bff99;border:1px solid #000;"|64Gd
  |style="background-color:#9bff99;border:1px solid #000;"|65Tb
  |style="background-color:#9bff99;border:1px solid #000;"|66Dy
  |style="background-color:#9bff99;border:1px solid #000;"|67Ho
  |style="background-color:#9bff99;border:1px solid #000;"|68Er
  |style="background-color:#9bff99;border:1px solid #000;"|69Tm
  |style="background-color:#9bff99;border:1px solid #000;"|70Yb
  |-
  |colspan="3" style="text-align:right"|**
  |style="background-color:#9bff99;border:1px dashed #000;"|89Ac
  |style="background-color:#9bff99;border:1px solid #000;"|90Th
  |style="background-color:#9bff99;border:1px dashed #000;"|91Pa
  |style="background-color:#9bff99;border:1px solid #000;"|92U
  |style="background-color:#9bff99;border:1px dashed #000;"|93Np
  |style="background-color:#9bff99;border:1px solid #000;"|94Pu
  |style="background-color:#9bff99;border:1px dotted #000;"|95Am
  |style="background-color:#9bff99;border:1px dotted #000;"|96Cm
  |style="background-color:#9bff99;border:1px dotted #000;"|97Bk
  |style="background-color:#9bff99;border:1px dotted #000;"|98Cf
  |style="background-color:#9bff99;border:1px dotted #000;"|99Es
  |style="background-color:#9bff99;border:1px dotted #000;"|100Fm
  |style="background-color:#9bff99;border:1px dotted #000;"|101Md
  |style="background-color:#9bff99;border:1px dotted #000;"|102No
  |-
  | colspan="20" |
  
  |}
  E taolenn drovezhiek an elfennoù, ur bloc'h zo ur bodad elfennoù kimiek ez eo heñvel o gwiskad amsav, eleze an amestez pellañ eus kraoñell an atomenn ma tro an elektronennoù a gemer perzh el liammoù kimiek.
  En atomennoù diazez, ar gwiskadoù amsav o deus an hevelep niver pementadel eilrenk  ("ell") a zeskriv o amestez pellañ (a zo ur gevreizhenn wagenn e gwirionez, n'eo ket un amestez evel hini an Douar tro-dro d'an Heol).
  
  Hervez talvoudegezh  eo an niver brasañ a elektronennoù a zo war un amestez, ha pep talvoudegezh he deus un anv saoznek, evel diskouezhet en daolenn-mañ :
  
  Da heul an daolenn-se ez eo bet anvet bloc'hoù an daolenn drovezhiek ; pevar bloc'h zo neuze, a zo anvet s, p, d ha f.
   Peuznes hepken eo al liamm etre an anvioù-se, a zo diazezet war dasparzh an elektronennoù en atomennoù, hag ar bloc'hoù elfennoù a zo bet renket hervez o ferzhioù kimiek.
  
   Perzhioù dre vras
  Elfennoù eus ar "strollad pennañ" a reer peurliesañ eus elfennoù ar bloc'hoù s ha p ; metaloù ardreuzat a vez graet eus ar bloc'h d, hag er bloc'h f e lakaer hogozik an holl lantanidoù (adalek 57La betek 70Yb hag an aktinidoù (adalek 89Ac betek 102No).
  
  Dizemglev zo avat a-zivout an elfenn-mañ-elfenn ; da skouer, an teir elfenn 30Zn, 48Cd ha 80Hg, a zo er strollad 12 hag er bloc'h d a vez alies lakaet er bloc'h p a zo er "strollad pennañ", abalamour ma vezont tostoc'h dre o aozadur fizikel hag o ferzhioù kimiek ouzh elfennoù ar bloc'h p eget an elfennoù all eus ar bloc'h d.
  A-wechoù e vez sellet ouzh elfennoù ar strollad 3 (er bloc'h d) evel re ar "strollad pennañ" rak damheñvel ouzh elfennoù ar bloc'h s e vezont kavet gant lod skiantourien.
   Merkit n'emañ elfennoù ar bloc'h f e strollad ebet (n'eo ket niverennet o bann, etre ar strolladoù 2 ha 3).
   Dibar eo an elfenn Heliom 2He : er bloc'h s e vez renket dre he ferzhioù fizikel (1 amestez hepken, 2 elektronenn ennañ), hag er strollad 18 gant elfennoù ar bloc'h f dre he ferzhioù kimiek rak leun eo he amestez pellañ, evel an holl c'hazoù nobl
   Bloc'h s 
  Holl elfennoù ar strolladoù 1 ha 2 zo er bloc'h s  dre ma'z eo  talvoudegezh o niver pementadel eilrenk  ; eil elfenn an drovezh 1, an heliom, zo ivez er bloc'h s, evel a zo bet displeget amañ a-us.
  Metaloù eo holl elfennoù all ar bloc'h : metaloù alkaliek (strollad 1) ha prialkaliek (strollad 2). Blot eo an holl vetaloù-se, hag izel eo o zeuzverk (ar wrezverk ma teuzont, ma troont d'ul liñvenn) hag o bervverk (ar wrezverk ma troont d'ur gaz). An darn vuiañ anezho a laka liv en ur flammenn. An holl anezho war-bouez an heliom zo kediekik-kenañ, da lavarout eo e tazgweredont aes gant elfennoù all.
   Bloc'h p 
  Holl elfennoù ar strolladoù 13 betek 18 (war-bouez an Heliom) zo er bloc'h-se dre o niver pementadel eilrenk  : 6 strollad zo er bloc'h abalamour ma c'hall an amestez p derc'hel 6 elektronenn d'ar muiañ ; 1 elekronenn zo en amestez p er strollad 13, 2 elektronenn er strollad 2, hag evel-se betel 6 elektronenn war amestez p elfennoù ar strollad 18.
  Tri doare elfennoù zo er bloc'h p : metaloù, metaloidoù ha nann-metaloù, ha teir stad fizikel : kaledoù, gazoù, hag ul liñvenn (35Br).
   Bloc'h d 
  E kreiz an daolenn drovezhiek emañ ar bloc'h-se (strolladoù 3-12).
  Metaloù eo an holl elfennoù-se ; metaloù ardreuzat eo an holl anezho, daoust ma'z eo re ar strolladoù 4-11 hepken hervez lod skiantourien. Gant an drovezh 4 e krog ar boc'h d. Da ardreuzat e vezont lakaet abalamour ma'z int etre ar metaloù tredanvuiek kreñv (strolladoù 1 ha 2) a ro aes-tre elektronennoù da stummañ ionoù muiel hag ar re dredanvuiek gwan (strolladoù 13-16).
  An darn vuiañ eus an elfennoù-se o deus da nebeutañ 1 elektron oberiant en o gwiskad d ().
   Bloc'h f 
  Petra bennak ma vez diskouezt ar bloc'h f en un doare distag diouzh an elfennoù all e taolenn drovezhiek an elfennoù emañ da vezañ renket etre ar bloc'hoù s ha p, etre ar strolladoù 2 ha 3. Abalamour ma n'emaint en hini ebet eus ar strolladoù 1-18 e vezont diskouezet a-zisrann.
  En trovezhioù 6 (lantanidoù) ha 7 (aktinidoù) emañ elfennoù ar bloc'h f. Metaloù int, a vez lakaet da ardreuzat etre re ar strolladoù 3 ha 4 ; tost da re elfennoù ar strollad 3 eo perzhioù kimiek al lantanidoù, douaroù rouez a reer a-wechoù eus an elfennoù lantanidoù + strollad 3.
  O niver pementadel eilrenk  eo perzh boutin elfennoù ar bloc'h f. Koulskoude, teir elfenn eus ar bloc'h-se n'o deus elektronenn ebet er gwiskad f : 57La, 89Ac ha 90Th ; dre o ferzhioù kimiek kentoc'h eget dre o ferzhioù fizikel int bet renket er bloc'h f'.
  
   Levrlennadur 
    Scerri, E.. The periodic table: A very short introduction''. Oxford: Oxford University Press, 2011
  
  Liammoù diavaez
  
  Notennoù 
  
  Kimiezh
  elfennoù kimiek