title: Völsunga saga
text: Ar Saga Völsungel (pe Saga ar Völsunged) zo ur saga damvojennel, skrivet e norseg e fin an  mes gant un orin koshoc'h bras. Kontiñ a ra orin ha diskar klann ar Völsunged (gant istor Sigurd, Brynhild ha diskar ar Vurgonded). Hi zo unan ag ar sagaioù brudetañ hag ur skouer a veulgan harozel er bed german.
  
  Ar saga a zanevell ar stourm a zo etre hendadoù Sigurd, Sigurd o lazhiñ erouant Fafnir, ha milligadenn ar walenn Andvaranaut.
  
  Kenarroud 
  Diazezet eo ar saga war meurgan an Edda gozh. An roud koshañ ag an c'han-se eo engravadur Ramsund e Sweden a voe graet war-dro 1000 AD.
  
  Orin an danvez zo koshoc'h a-dra-sur ha kontañ a reer darvoudoù tremenet e-pad Mare an divroadegoù, distruj Rouantelezh ar Vurgonded gant an Huned er pempvet kantved. Lod a varzhonegoù an Edda gozh a gonta darvoudoù ar saga. Hogen deiziet eo an dornskrid koshañ (Ny kgl. Saml. 1824 b 4to) eus 1400 ; miret e vez e Lenndi Roueel Danmark. En dornskrid-se eo heuliet ar saga gant istor Ragnars Loðbrók.
  
  Endalc'h 
  Ar saga a c'hall bout rannet e pemp lodenn: ar rummadoù kozh, Sigurd hag e familh advugelañ, Sigurd hag ar C'hjukinged, Gudrun hag ar Vudlinged, hag eured Gudrun diwezhañ.
  
  Ar rummadoù kozh 
  An diviz kentañ a gonta istor hendadoù Sigurd. Krogiñ a ra gant Sigi, un aotrou forbannet eus e vro rak muntr e thrall. Goude meur a zarvoud e stalias e c'halloud war an Huned. Breudeur e wreg a grogas da vout gwarizius ouzh galloud Sigi hag e savjont un arme outañ. Sigi a voe lazhet e-pad an emgann hag e vreudeur-kaer a renas da neuze. Rerir, mab Sigi, a zialas e dad pa lazhas e eontred hag adkemer tron e dad. Un nebeud amzer goude e varv e c'hanas e vab, Volsung. Volsung a greskas hag e timezas gant Hljod, merc'h ur ramz. Volsung ha Hljod o devoa 11 bugel, ar re goshañ eo ar c'hevelled Sigmund ha Signy.
  
  En eured Signy gant Roue Siggeir, Sigmund a zismegañsas e vreur-kaer. An darvoud-se a daolas un heuliadenn a lazhadennoù o krogiñ gant Siggeir hag a zisachas ar Roue Volsung hag e vibien en un antell. Volsung zo bet lazhet hag ar baotred kaset d'un toullbac'h, pep hani a voe debret gant ur vleizez nemet Sigmund a-drugarez d'e c'hoar hag a sikouras Sigmund da vont kuit da guzhat er c'hoadoù. Gant an amzer e c'hanas Signy daou vab. Kas a reas he mibien da Sigmund evit e harpañ da zialiñ ar Volsunged. Hogen c'hwitet e oa bet an amprouennoù kadarnded gant an daou baotr neuze e oa bet lazhet gant Sigmund dre urzh Signy peogwir e vennas ne oant ket gouest evit dial. Signy a lorbas he breur Sigmund da roiñ dezhi ur mab, daet eo a-benn gant Sinfjotli (gwad volungel ennoñ) a yeas da vout ur gour galloudus gant ur pal hepken: dialiñ e dad-kozh hag e eontred. Gant e dad Sigmund e voent trec'h war Siggeir hag e lazhjont anezhañ. Goude-se e tistrojont d'o bro, ha Sigmund a renas e-pad kalz a vloavezhioù.
  
  Goude e zistro, Sigmund a zimezas gant Borghild hag e voe ganet ur mab anvet Helgi. Pa oa daet war an oad e kejas Helgi gant Sigrun, merc'h Roue Hogni, hag e c'hoantaas dimeziñ ganti. Mes respont a reas e oa fiañset gant Roue Hodbrod, neuze e oa bet savet un arme gant Helgi ha Sinfjolti d'aloubiñ rouantelezh Hodbrod. Hodbrod a voe lazhet gant Helgi hag an eured a heulias. Sinfjolti en em gavas e karantez gant ur plac'h eus ar vro hag e lazhas ur gour all e-keit un emgann da c'hounit kalon ar goantenn, newazh an trec'het a oa breur Borghild. Sinfjotli a voe pistriet betek ar marv ganti da neuze. Ha Sigmund a forbannas anezhi e-maez ar rouantelezh.
  
  E fin e vuhez e timezas Sigmund gant Hjordis, merc'h roue Eylimi. An aotroù hag a oa fiañset ganti a voe fuloret bras hag e kroga ur brezel gant ar goulenner, ha gloazet-du e oa bet Sigmund. Goude an emgann e kavas Hjordis he mignon hag eñ a urzhias dezhi miriñ e gleze betek an deiz e vo roet d'e vab pa vo bras ha kreñv. Neuze e oa bet kaset Hjordis gant Alf, mab Hjalprek, Roue Danmark. Mes un nebeud a amzer goude e c'henelas Sigurd, mab Sigmund. Sigurd a vo disavet e lez Hjalprek gant Regin, e ventor.
  
  Sigurd hag e familh-kaer 
  Hjordis a c'henelas Sigurd hag a oa kreñv, kadarn ha brudet tre. Hi a zimezas gant Alf, ha Sigurd a voe kelennet gant Regin, mab Roue Hreidmar. Sigurd a glaska ur marc'h e-barzh ur c'hoad hag e kejas gant Odin hag a roas dezhañ Grani, hil Sleipnir ha gwelloc'h eget forzh peseurt marc'h. Regin a alias Sigurd bosañ Fafnir an erouant da vout pinvidik.
  
  Da neuze e konta Regin un istor da Sigurd: Hreidmar e dad a zo tri mab dezhañ: eñ, Otr, ha Fafnir. Otr a zo ur pesker heñvel d'un dourgi, Fafnir zo bras ha ferv, ha Regin-eñ zo barrek e govel houarn. Un deiz e oa Odin, Loki ha Hœnir o pesketa hag e lazhjont Otr en e stumm loen, e zigroc'henañ hag e zebrañ. Roue Hreidmar a zizolas ar muntr hag e c'houlennas dezho goloañ ar groc'hen gant aour. Loki a laeras aour Andvari ar c'horr ha setu e oa bet paet an daspren. Mes ar c'horr a milligas ar walenn Andvaranaut ("Prof Andvari") o lavaret e lazho en holl a zougfe anezhañ. Diwezhatoc'h e lazhas Fafnir e dad, kuzhas e gorf ha kemeras holl an teñzor. Da neuze en em dreuzformas en un erouant, ha Regin a zeuas da vout gov evit ar roue.
  
  Regin a c'hovelias daou gleze Sigurd, mes pep hini a dorras pa zornatas anezho. Mamm Sigurd a roas dezhañ kleze e dad: Gram ha Regin a adgovelias anezhañ. Sigurd a gemeras ar c'hleze nevez-flamm hag e troc'has an annev gantañ, setu e touas dialiñ e dad o lazhas Fafnir. Da gentañ e yeas da welet an diouganer Gripir ha goulenn a reas peseurt planedenn zo dezhañ. Gripir a respontas dezhañ, ha Sigurd a zistroas da Regin da lavaret e vo ret dezhañ dialiñ e dad a-raok lazhiñ Fafnir. Sigurd a verdeiñ betek rouantelezh Hunding, lazhas ur bern annezidi hag e lakaas an tan war ar stalioù. Un emgann dihegar a c'hoarvezas etre eñ ha Lyngvi ha mibien Hunding, newazh e lazhas Sigurd oll an dud gant Gram.
  
  Sigurd a yeas da diriad Fafnir hag e kleuzias da dagellañ an erouant gant alioù Odin. Daet eo a-benn hag e stokas kalon Fafnir pa oa o kouezhañ. Pa oa Fafnir o vervel e c'houlennas gant Sigurd eus pesort tiegezh eo hag e lazhas e vo Regin hini a lazho anezhañ. Sigurd a zistroas da Regin hag e roas gwad an erouant dezhañ. Sigurd a tañvas gwad kalon an erouant ha diouzhtu e komprennas yezh an evned. Neuze e selaouas ouzh pokerigoù hag a lavarjont en devoa raktreset gant Regin lazhas anezhañ, ha neuze e zlefe debriñ ar galon e-gunan, lazhiñ Regin, kemer an aour, ha mont da gastell Brynhild. Sigurd a gemeras an Tokarn-Spontha Andvaranaut, hag e yeas kuit o marc'hañ Grani.
  
  Sigurd a kerzhas e tiriad ar Franked e lec'h ma gavas ur brezelour o huniñ. Sigurd a lemas an tokarn hag e welas e oa ur plac'h, hag e troc'has e sae-vailhek. Dihuniñ a reas hag e kontas dezhañ e oa gourc'hemennet gant Odin en em zimeziñ-hi, mes nac'hiñ a raio. Brynhild a roas bier dezhañ hag e kanas barzhonegoù a-ziwar ar runoù boemus. Goude un diviz hir e vennjont en em zimeziñ.
  
  Sigurd hag ar Gjukinged 
  Sigurd a marc'has betek lann Heimr. Heimr zo dimezet gant Bekkhild, c'hoar Brynhild. Sigurd e welas Brynhild o wiadiñ ur ballenn aour er c'hastell.
  
  Roue Gjuki a zo dimezet gant Grimhild a zo barrek e huderezh, hag o mibien int Gunnar, Hogni, ha Guttorm. O c'hoar Gudrun a hunvreas e oa ur falc'hun aourek ma voe gwelet gant Brynhild evel he gwaz dazont. Komz a rejont diwar galloud Sigurd hag an diougan a-zivout eñ hag e c'hanedigezh. War lerc'h e devoa Gudrun un hunvre nevez diwar ur c'harv hollgaer, ha Brynhild a soñja e oa Sigurd hag e tivizas dimeziñ gantañ.
  
  Sigurd a zegouezhas dirak Gjuki gant Grani hag e deñzor. Grimhild a roas ur bannac'h dezhañ hag e ankouaas Brynhild. Gunnar hag ar re all a douas breudeuriezh gant Sigurd, hag e timezas gant Gudrun. Gudrun a zebras ul lodenn a galon an erouant, hag e zeuas da vout dougerez Sigmund, mab Sigurd. Newazh e klaskas Grimhild kendrec'hiñ Gunnar dimeziñ gant Brynhild. Sigurd hag an tri breur a yeas da welet Roue Budli da c'houlenn dorn Brynhild. Hi zo en ur sal gourizet gant tan. Sigurd ha Gunnar eskemm o neuzioù, ha Sigurd a c'houlennas dorn Brynhild gant dremm Gunnar. Brynhild a asantas rak he le, hag ur merc'h a vo krouet ganto; anvet Aslaug, ha disavet a vo gant Heimr.
  
  Brynhild ha Gudrun a dabutjont evit gouzout pe husband a za ar gwellañ, ha Gudrun a ziskouezas dezhi ar walenn en doa roet Sigurd. Brynhild a anavezas ar walenn hag e komprenas e oa bet bratellet.
  
  Gunnar a gomzas gant he breur da vennañ ma zlefe bet lazhet Sigur ha gwariñ Brynhild pe get. Mennet a rejont roiñ kig-bleiz ha kig-naer da Guttorm d'e droiñ feulst ha lazhiñ Sigurd e-pad e hun. Sigurd a zihunas hag e taolas e gleze Gram ouzh Guttorm hag droc'has e daou damm. Brynhild a c'hoarzhas pa glevas Gudrun o oueliñ, ha Gudrun a lavaras da Gunnar en devoa graet un droukfazi o lazhiñ Sigurd. Brynhild en em lazhas a-raok diouganniñ dazont Gunnar ha Gudrun. Gunnar a lakaas anezhi war ur c'heuneudeg gant Sigurd, Guttorm, ha mab sigurd tri bloaz dezhañ.
  
  Gudrun hag ar Budlinged 
  An holl a hirvoude marv Sigurd ha mont a reas kuit Gudrun, ha e kouezhas ar galloud dindan Half eus Danmark. Grimhild a gavas Gudrun ha gourc'hemennas dezhi dimeziñ gant Atli a enep he youl. Gwreg Hogni, Kostbera, a gonta he hunvre dezhañ e lec'h ma welas marv Hogni gant Atli, mes ne kredas ket anezhi. Glaumvor, gwreg Gunnar, a welas hag a gontas an hevelep darvoud da Gunnar. Gunnar ha Hogni a yeas da Atli gant Vingi. Vingi reveals he betrayed them, and Gunnar and Hogni kill him with their axe handles.
  
  Atli a touas e tialo Sigurd o lazhiñ e vreudeur-gaer. Gudrun a glaskas paouziñ an emgann, mes a-benn ar fin e tapas ur wisk-houarn hag ur c'hleze hag e stourmas gant he breudeur. Kalz a gampion eus Atli zo bet lazhet. E touesk e arme e chomas bev hepken Gunnar hag Hogni hag int bet bac'het. Kalon Hogni a zo lemet diouzh e gorf ha diskouezet da Gunnar. Gunnar a voe bountet en un toull leuniet gant naeron e-pad ma Gudrun a zigasas un delenn dezhañ hag e sonnas gant e vizied-troad. Holl an naeron a chomas kousket nemet unan a tagas e galon, setu penaos e varvas.
  
  Gudrun ha Atli a aozjont ur gouel kañv. Gudrun a lazhas an daou vab da Atli, hag e roas o c'halonoù da Atli da zebriñ. Niflung, mab Hogn, a fellas dialiñ e dad, neuze e tivisjont eñ ha Gudrun kannañ Atli e-keit ma oa o kousket. Goude e varv e oa bet lakaet an tan war ar c'hoc'hui gant Gudrun.
  
  Eured Gudrun diwezhañ 
  Merc'h Gudrun ha Sigurdr eo Svanhild, ur fulenn anezhi. Gudrun a gerzhe davet ar mor gant ar soñj en em veuziñ, mes e oa tapet gant Roue Jonakr hag a zigasas anezhi en e gastell ha dimezas ganti. Tri mab a voe dezho: Hamdir, Sorli, ha Erp, ha Svanhild a voe disavet ganto.
  
  Roue Jormunrek a hete dimeziñ gant Svanhild, mes Bikki a gendrecʼhas Randver, mab Jormunrek e vefe ur gwaz gwelloc'h eget e dad ha neuze e yejont asambles eñ ha Svanhild. Met diouzh alioù Bikkie tivisas Jomunrek krougiñ Randver hag e kasas Svanhild da vout pilet gant kezeg betek ar marv.
  
  Gudrun kendrec'has he mab dialiñ Svanhild ha lazhiñ Jormunrek. Mibien Gudrun a c'houlennjont gant Erp mard e harpfe lazhiñ Jormunrek, hogen ne oa ket a du ganto hag e achuas lazhet ivez daoust ma oa keuz dezho war lerc'h. Kavout a rejont Jormunrek hag e troc'hjont e zreid hag e zaouarn, mes Erp a fellje troc'hiñ e benn ivez rak e voe galvet an huskarled gant Jormunrek. An huskarled a oa divarrek lazhiñ mibien Gudrun. Neuze e ya war wel Odin evel un den kozh ul lagad hepken dezhoñ hag e alias huskarled Jormunrek lazhiñ an dialerien gant mein, ha daet eo a-benn e giz-se.
  
  Oberennoù liammet 
  Ar barzhoneg germanek Der Nibelungenlied a zo bet skrivet diwezhatoc'h hag eo damhañval e istor daoust ma eo kristenekaet muioc'h eget Saga ar Volsunged.
  
  Levrioù
  
  Troidigezhioù saoznek 
   Morris, William; Magnússon, Eirikr, eds. (1870), Völsunga Saga : The Story of the Volsungs & Niblings with certain songs from the Elder Edda
   Finch, R. G., ed. (1965), The Saga of the Volsungs (PDF), London: Nelson , gant testenn Islandek
   Anderson, George K., ed. (1982), The Saga of the Volsungs 
   Byock, Jesse L., ed. (1990), Saga of the Volsungs, University of California
  
  Sagaoù
  Gwengelouriezh c'herman
  Hengoun an Nibelunged