title: Amalie Adlerberg
text: Amalie Adlerberg pe Amalie Stargard pe Amalie von Lerchenfeld (pe Амалия Максимилиановна Адлерберг e ruseg) (1808-1888 en Tegernsee) a oa un dimezell alaman a ouenn uhel e rouantelezh Bavaria en XIXvet kantved.
  
  He zud
  Merc'h e oa d'ar c'hont Maximilian-Emmanuel Lerchenfeld (1772-1809) ha d'an dugez Therese Mathilde von Mecklenburg-Strelitz (1773-1839), Priñsez Thurn und Taxis. Honnezh a oa moereb da impalaerez Rusia, Charlotte, pe Alexandra Fyodorovna, pried an tsar Nikolaz Iañ Rusia. Therese a oa dimezet da 
  Karl Alexander, 5vet Priñs Thurn ha Taxis (1770–1827), pennhêr Regensburg, kêr ar Reichstag peurbadel (abaoe 1664). Mont a reas ar priñs, he fried, da Bariz, pedet ma oa bet gant Napoleone Buonaparte da zont da studiañ raktresoù politikel nevez gantañ, hag eno e chomas e-pad bloavezhioù. E-keit-se ec'h orgedas Terese ouzh un diplomat bavarian, ar c'hont Maximilian-Emmanuel Lerchenfeld. Ur verc'h he doe, Amalie, ganet e 1808 e kêr [Darmstadt]]. 
  
  Mervel a reas ar c'hont Maximilian en Here 1809. Amalie a voe savet gant kerent da Teresa, an tiegezh von Sternfeld en Darmstadt, hag Amalie von Sternfeld e voe anvet diwar neuze. Diwezhatoc'h e voe kaset da Regensburg, tostoc'h d'ar briñsez Teresa ha neuze e voe anvet Stargard. A-benn ar fin e voe roet bod dezhi en tiegezh Lerchenfeld, hini he zad, ha bevañ a reas en e balez e kêr München pe e kastell Köfering nepell diouzh Regensburg.
  
  Yaouankiz
  
  Darempred gant Fyodor Tyutchev
  En 1822 e kroazas Amalie, 14 vloaz d'ar poent ha koant evel ur vleunienn, gant Fyodor Tyutchev, kargad e-touez an diplomated rus erruet eus Sant Petersburg. 19 vloaz e oa Tyutchev, hag eñ orgediñ ouzh Amalie, ha soñjezonoù romantel e-leizh gante o daou. Tyutchev a skrivas ur varzhoneg Slezy (Люблю, друзья, ласкать очами…), Daeloù, dediet, a greder, da Amalie. Barzhonegoù all gantañ, K N., ha Ia pomniu vremia zolotoe…, a voe awenet gant i ivez.
  
  D'ar 1añ a viz Eost 1823, ha hi 15 vloaz, e voe aotreet gant Ludwig Iañ, Dug-meur Hessen da zougen an anv Lerchenfeld, hep gwir da implij skoed an tiegezh avat ha da vezañ lakaet er wezenn-diegezh, ar priz da baeañ evit an darempred e-maez al lezenn etre he mamm hag he zad.
  
  Da 17 vloaz e timezas da Paul Alexander von Krüdener, mab d'ar varonez rus Beate Barbara Juliane von Krüdener.
  
  Eured kentañ 
  Sachet e voe sell Alexander von Krüdener, pennsekretour ar bagad dimplomated rus war Amalie. Hennezh a oa ur baron kozh a orin balt-alaman, ha dibabet e voe ganti ar baron pinvidik titlet e-lec'h ar paotr yaouank dididl. 
  
  E lizhiri ha dihelloù ar c'hont Maximilian Joseph von Lerchenfeld e kaver anv eus bloavezhioù kentañ Tyutchev evel diplomat en München (1822–26), ha kaoz enne eus e garantez virvidik ouzh Amalie, hag ivez eus an duvell a voe tost da c'hoarvezout etrezañ hag ar baron d'an 19 a viz Genver 1825. D'an 31 a viz Eost 1825 e timezas Amalie, 17 vloaz, d'ar Baron Krüdener en Köfering. 
  
  Kentañ bugel Amalie a voe ganet etre an 20 a viz Mezheven hag an 2 a viz Gouhere 1826, ha badezet Nikolai-Arthur.
  
  Poltred
  Ar roue Ludwig Iañ Bavaria a roas urzh da Joseph Karl Stieler, livour al lez, d'he foltrediñ, e 1828. War ziskouez emañ an oberenn e Poltredaoueg ar gened, e kastell Nymphenburg, ma'z eus dastumet 36 poltred eus itronezed a renk uhel eus kêr München, brudet-bras o c’hened.
  
  Tyutchev ha Krüdener
  An tiegezhioù Tyutchev ha Krüdener a gendalc'he da zaremprediñ kevredigezh an diplomated e München, amezeien e oant, ar re Tytchev o chom e Karolinenplatz 1, ar re Krüdeners war-vetek pemp munut bale, e Briennerstrasse 15. Fyodor Tyutchev a gendalc'has da welout Amelia, nemet en tiegezhioù. Ar priñs Karl, breur d'ar Roue Ludwig Iañ Bavaria, hag ar roue e-unan a oa trellet gant kened Amalie. 
  
  E miz Ebrel 1836 e tedias Fyodor Tyutchev ur varzhoneg all da Amalie ,Ia pomniu vremia zolotoe… (Soñj am eus eus an Amzer Aour...). N'eo ket ur varzhoneg diwar-benn ar garantez met diwar-benn an eñvor eus ar garantez, o emgavioù kent war torgennoù Regensburg.
  
  Amalie hag e lez 
  E miz Ebrel 1836 e voe galvet ar Baron von Krüdener da vont da gemer ur garg uheloc'h da Rusia.
  
  Bloavezhioù diwezhañ e München 
  Goude muntr Aleksandr II en 1881 e teuas ar C'hont hag ar Gontez Adlerberg da gêr München da chom. Ti ebet n'o doa, ha da gentañ e oant o chom e ti Maximilian Lerchenfeld en Amalienstrasse 93. Goude e prenas Adlerberg un tamm douar da sevel ti e kêr Tegernsee en Schwaighofstrasse 2.
  
  Mervel a reas Amalie en Tegernsee d'an 21 a viz Mezheven 1888. Beziet e voe e bered St. Laurentius en Rottach-Egern am Tegernsee. Emañ an iliz war lez al lenn rag-enep da genkiz Amalie, anvet Haus Adlerberg am See.
  Mervel a reas he fried en 1892 ha beziet e voe ganti.
  
  Liammoù diavaez
   a novel by the Russian author Yelena Arsenyeva dedicated to Adlerberg and Tytchev
   Amalie Adlerberg at web portal "Famous Women" (in Russian)
   Web Site of the Crimean Ethnographical Museum (formerly Adlerberg Orphan-Asylum)
   РОССИЙСКИЕ ДИПЛОМАТЫ БАРОНЫ КРЮДЕНЕРЫ – КОЛЛЕГИ Ф.И. ТЮТЧЕВА
   Я помню время золотое...(С. А. Долгополова)
  
   Симферопольский детский приют графини Адлерберг // Крым. – 1893. – 29 окт
   Салгир В. Приют гр. Адлерберг в Симферополе / В. Салгир. – 1903. – 17 янв.
   Салгир В. Детский приют гр. Адлербергов / В. Салгир. – 1902. – 20 авг.
   Маркевич А.И. Симферопольский детский приют имени графини А. М. Адлерберг (к шестидесятилетию существования):Краткий исторический очерк / А. И. Маркевич. – Симферополь, 1915. – 71 с.
  
  Pennadoù kar
  Fyodor Tyutchev
  Nikolay Adlerberg
  
  Noblañsoù alaman
  Noblañsoù Rusia
  Poltredoù ar gened
  Ganedigezhioù 1808
  Marvioù 1888