title: Lanyugon
text: Lanyugon a oa ur gumun eus kanton Plened-Yugon, e departamant Aodoù-an-Arvor, e norzh Breizh. Penn kanton e oa betek 2015.
  
  Bodet e oa gant Doloù d'ar 1 a viz Genver 2016 d'ober ur gumun nevez: Lanyugon-Kumun-Nevez.
  
  Ardamezioù
  
  Istor
  
  Henamzer
  Kouerien a oa o chom eno kerkent hag an . Ar Goriolosited e oant, ur bobl a vrezelourien ha marc'hadourien hag a savas an hent etre Fanum Martis (Kersaout hiziv) ha Darioritum (Gwened). Traoù eus ar c'houlz-se a voe kavet e-pad furchadennoù henoniezh e 1960.
  
  Krenn-amzer
  Krog e voe savidigezh ar c'hastell er  gant Eudes kont Pentevr moarvat. Krouet e voe ar prioldi er . Roet e voe dourioù d'ar menec'h gant Olier Dinan. Disec'het e voe ar geunioù, savet e voe milinoù gant ar gouerien.
  
  E Roazhon, Begerel, Brest ha Lanyugon e veze skoet o moneiz aour hag arc'hant gant Duged Breizh er .
  
  Savet e voe ar « Chaoser vihan » hag hini ar « Chaoser vras » e 1230 war gourc'hemenn Dug Breizh Pêr  evit krouiñ lennoù artifisiel (Lenn Lanyugon hag ar « stank vihan ») tro-dro d'ar c'hastel evit gwareziñ anezhañ, hag evit ar peskvagerezh, ar milinoù hag ar givijerezh. Lenn Lanyugon ha stankell ar Chaoser vras a zo ouzhpenn 800 bloaz eta. Disec'het e voe ar « stank vihan » e 1848.
  
  Taget e voe ar c'hastel gant Beltram Gwesklin evit Charlez V (Bro-C'hall) e-pad Brezel hêrezh dugelezh Breizh.
  
  E 1420 e voe urzhiet gant ar dug Yann V ar Fur distrujañ ar c'hreñvlec'h.
  
  E 1616 e voe urzhiet gant Breujoù Breizh distrujañ da vat kastell Lanyugon. Gant mein eus ar c'hastel e voe savet Hôtel Sevoy gant Charles Lebecs evit ul lodenn da nebeutañ moarvat.
  
  Edo ar chouan Boishardy e Lanyugon d'ar 16 a viz Kerzu 1794.
  
  
  
  Brezel-bed kentañ  
   19 gwaz a gollas o buhez abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, d.le. 3,85 % ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.
  
  Eil Brezel-bed 
  D'an 18 a viz Du 1942 e kouezhas ur c'harr-nij Messerschmitt Bf 109 eus an aerlu alaman e Raleon e Lanyugon.
  
  Mervel a reas seizh den ag ar gumun abalamour d'ar brezel.
  
  Kavet e voe repu gant ar vreudeur Moryoussef, yuzevien anezho, e ti Anne-Marie Orveillon. Homañ voe anvet reizh a-douez ar broadoù gant Israel e 2009.
  
  Trevadennoù 
   Brezel Aljeria: mervel a reas daou vilour.
  
  Kumun nevez 
   1973: staget eo kumunioù Sant-Yunieg (e Bro-Sant-Brieg) ha Leskoed-Lanyugon (e Bro-Sant-Maloù) ouzh Lanyugon evit ober ur gumun hepken, dre atiz ar maer Jean Orveillon. Nac'hañ a ra Doloù kemer perzh. Fernand Hamon a zeu da vezañ ar maer nevez.
  
  Bodet eo bet Doloù gant Lanyugon evit ober Lanyugon-Kumun-Nevez d'ar  a viz Genver 2016.
  
  Monumantoù, danframmoù ha traoù heverk 
   iliz katolik Itron-Varia
   monumant ar re varv
   ar garrbont 257 metr a hirder savet etre 1980 ha 1981
   labourioù war ar chaoser goude ar beuzioù
  Dont a ra ar gumun da vezañ kêr vihan neuziet-kaer e 1976, ha goude kêr c'hlas ha kêrig bokedet.
  
  Douaroniezh 
  Al lenn zo 200 hektar dindani. Div stêr a dremen e Lanyugon : ar Rosette hag an Arguenon. Gwarezet eo ar gêr ouzh ar beuzioù gant daou stankell, hini ar « Chaoser vihan » hag hini ar « Chaoser vras ».
  
  Emdroadur ar boblañs abaoe 1962
  
  Melestradurezh
  
  Sevenadur ha sport
  Krouet e voe « La Jugonnaise » ar c'hlub mell-droad e 1936, al levraoueg e 1959 ha kelc'h keltiek « La Rozargue » e 1971.
  
  Gevelliñ 
   (Baden-Württemberg)
  
  Tud brudet
  
  Tud bet ganet eno
   1345 : Yann Iañ (Châtillon), Kont Pentevr ha Beskont Lemojez
   François Ollivier-Martin, istorour ar c'horn-bro
   Jean Robieux, klasker skiantel
   Joël Leboucher (1943-2011), livour ha kizeller, bet krouet gantañ ar genstrivadeg livañ « Livioù Breizh »
  
  Tud bet marvet eno 
   Émile Poilvé, gourener breizhat ha kampion olimpek e Berlin e 1936 ; 11 a viz Here 1962 (e Leskoed-Lanyugon).
  
  Tud ha loened bet gweladennet ar barrez 
   roue Bro-Saoz e-pad ar Grenn-amzer
   Pêr Iañ dug Breizh
   ar chouan Boishardy
   Maxime Du Camp ha Gustave Flaubert e-pas o beaj e Breizh
   Napoleone III hag an impalaerez Eugenia e miz Eost 1958
   gwelet eo ar bleiz diwezhañ e 1915 gant daou besketer yaouank. Ampoezonet eo gant an annezidi
   douarañ a ra ar nijer Alfred Fronval e prad ar stank vihan e 1922
   savet eo ur garrbont evit an trenoù gant Louis Harel de la Noë
   Maurice Halna du Fretay, eus Sant-Brieg, en doa kuzhet ur c'harr-nij e Lanyugon. Mont a reas da Vro-Saoz gantañ e miz Du 1940 evit mont e-barzh ar Royal Air Force. Mervel a reas e miz Eost 1942 e-pad ur gerc'hadenn war Dieppe.
   Charles De Gaulle e 1960
  
  Liammoù diavaez 
  
    Lec'hienn web ar gumun
    Lanyugon war al lec'hienn Geobreizh
  
  Notennoù ha daveoù 
  
  Kumunioù kozh Aodoù-an-Arvor
  Kumunioù Bro Sant-Brieg
  Kumunioù Bro-Sant-Maloù
  Nijerezioù alaman aet d'ar strad e Breizh e-pad an Eil brezel-bed