title: Reconquista
text: Ar Reconquista eo ar prantad ma voe adaloubet rouantelezhioù muzulman al ledenez iberek gant ar gristenien. Kregiñ a reas e 718 hag echuiñ e 1492 pa voe skarzhet Boabdil gant Fernando II Aragon hag Izabel Iañ Kastilha.
  
  Istor aloubadeg ar vuzulmaned ha stourm ar gristenien (711 - 756) 
  
   711: Donedigezh ar vuzulmaned : Táriq ibn Ziyad trec'h war ar roue vizigot Roderico en emgann Guadalete, ma varvas Rodrigo.
   711: Toledo, kêr-benn Hispania vizigot, aloubet gant an Arabed, hag anvet Tulaytula.
   713: Musa ibn Nusair, gouarnour hanternoz Afrika, a gemer Mérida goude 16 miz seziz.
   713: Abd al-Aziz ibn Musa, mab da Musa ibn Nusair, hag ar Vizigot Teodomiro, a sin feur-emglev Teodomiro.
   716: Muntret eo Musa rag-aon e vefe troet da gristen gant Egilona, intañvez ar roue Roderico, 
   718: Erru ar vuzulmaned er Pireneoù hag e su Frankia; Córdoba a zeu da vezañ kêr-benn Al-Ándalus.
   718: Pelayo, ur Vizigot, a sav Rouantelezh Asturiez, hag a gemer penn stourm ar gristenien; trec'h eo en emgann Al Qama.
   721 : emgann Toloza gounezet gant Eudes, dug Akitania ha Vaskonia.
   722: Pelayo zo trec'h en Emgann Covadonga : deroù ar Reconquista.
   732: Trec'het ar vuzulmaned gant Karl Martel en emgann Poitiers; harzet eo al lanv muzulman en hanternoz d'ar Pireneoù; 
   737: Marv Pelayo; e vab Favila Iañ a ren war e lerc'h.
   737 : Emgann Birra: distrujet an arme vuzulman, o vont da vro-C'hall, gant armeoù karl martel hag ar vizigoted hag echu evel-se d'an aloubidigezh arab e Narbonna ha Lengadok.
   739: Alfonso Iañ Asturiez a gas kuit ar vuzulmaned eus Galiza hag eus hanternoz Portugal.
   750-756: goude roet lamm da Kalifiezh omeya, savet emirelezh dizalc'h Al-Ándalus gant Abderramán Iañ.
  750 : Alfonso Iañ Asturiez, mestr e Galiza.
  
  Emirelezh dizalc'h (756 - 929) 
  
   757: Fruela Iañ Asturiez Roue Asturiez; mestr war Galiza beteek ar río Miño, er mervent.
   778: Emgann Roncevaux : trec'h ar Vaskoned war arme Karl Veur ; marv Roland.
   785: Abderramán Iañ a grog da sevel moskeenn Córdoba, el lec'h ma oa Penniliz San Vicente Mártir.
   785: Kemeret kêr Girona gant ar Franked.
   785-811: Marz Spagn krouet gant Karl Veur er c'hreisteiz d'ar Pireneoù, evit diwall harzoù kreisteiz impalaeriezh ar Franked diouzh alouberein Al-Andalus.
   798: Alfonso II Asturiez a laka Lisboa en arigrap.
   801: Kemeret Pamplona gant ar Franked.
   810 - 820 : Íñigo Arista anvet gant 300 marc'heg da gentañ Roue Pamplona, en Peña de Oroel, Jaca.
   814: Dizoloet bez an Abostol Santiago en Compostela.
   844: Abderraman II a gas kuit ur morlu Vikinged a oa o tont gant ar stêr Guadalquivir hag en devoa lakaet Sevilla en arigrap. Kreñvaat a reas an azadur difenn, koulskoude e teuas ar Vikinged en-dro e kêr Sevilla en 859. 
   860: Prizoniet mab pennhêr roue Pamplona, Fortún Garcés, hag e verc'h Onneca Fortúnez, gant Mohamed Iañ Córdoba.
   862: Eured an danvez emir Abd Allah Iañ Córdoba gant ar briñsez euskarat Onneca.
   865: Trec'h eo an emir Mohamed Iañ Córdoba war un arme kristen en emgann ar Morcuera.
   878: Alfonso III Asturiez a gemer Porto.
   880: Fortún Garcés, anvet da roue Pamplona, zo dieubet e Córdoba war un dro gant e verc'h, a laosk e vugale eno war he lerc'h, ma krogas darempredoù entre tiegezh roueel Navarra ha tiegezh muladí Banu Qasi.
   910: Krouet Kalifiezh fatimí e hanternoz Afrika.
   913: García Iañ a gas kêr-benn Rouantelezh Asturiez eus Oviedo da León
   920: Abderramán III trec'h war armeoù unanet ar rouaned Ordoño II León, Sancho Garcés Iañ Pamplona en emgann Valdejunquera.
   923: Abderramán III a zistruj kêr Pamplona.
   927: Kemeret Melilla gant ar vuzulmaned.
   929: Abderramán III kalif dizalc'h Córdoba, tad Kalifiezh Córdoba.
  
  Kalifiezh Córdoba (929 - 1031) 
   934: Ar rouanez mamm Toda de Pamplona a sin un emglev gant Abderramán III dre an abeg d'al liammoù a wad zo etrezo, ma teu da vout rejantez Pamplona ha ma kas kuit an armeoù muzulman.
   934: Armeoù Córdoba a laka freuz ha reuz en Araba ha Kastilha. 
   939: Trec'h an arme gristen en emgann Simancas.
   950: Darempredoù skoulmet etre ar galifiezh hag an Impalaeriezh santel. 
   961: Marv Abderramán III, kentañ kalif; e vab Alhakén II a ren.
   966: Morlaeron danat a glask kemer Lisboa, ha faezhet int gant ur morlu kaset gant Alhaken II eus Sevilla war c'houlenn e amiral Ibn al Rumahis.
   971 Ar Vikinged a glask adarre mont a-hed ar stêr Guadalquivir betek kêr Sevilla, hag Alhakén II a gas ur morlu hag a serr aber ar stêr hag a zistruj listri an alouberien
   976: Almansor a gemer ar galloud er galifiezh hag a sav diktatouriezh an arme en Al-Ándalus.
   979-989: Almansor a zistruj Coimbra, Zamora hag Astorga.
   985: Almansor a laka freuz a reuz e kêr Barcelona.
   987: Arigrap e kêr Santiago de Compostela ha distrujet an iliz-veur.
   997: Distujet Braga, arigrap e Santiago de Compostela ha distrujet an iliz-veur.
   998: Distrujet eo kêr León .
   999: Alfonso V kurunennet Roue León.
   1002: Marv Almansor.
   1008: Marv Abd al-Malik al-Muzaffar, mab da Almansor ha roue war e lerc'h; fitna, pe Brezel diabarzh en Al-Ándalus.
   1031: Kaset Kalifiezh Córdoba d'an traoñ; savet Rouantelezhioù an Taifa, gouarnet gant uhelidi.
  
  Al-Ándalus o vont a dammoù (1031 - 1130) 
  
   1040-1049: Emsavadeg almoravid en Aglou e kreisteiz Maroko.
   1045 : Ganidigezh Rodrigo Díaz de Vivar, El Cid Campeador.
   1054: Un arme eus Leon ha Kastilha a zo trec'h war arme Navarra en emgann Atapuerca.
   1057: Aet Kalifiezh Córdoba da get, deuet en he lec'h ar Rouantelezhioù Taifa, hag adkrog da vat ar Reconquista. 
   1057- 1058: Fernando Iañ León a gemer Lamego (1057) ha Viseo (1058).
   1063: Sancho Ramírez, roue Aragon, a c'houlenn skoazell digant ar pab Alesant II hag a embann Kroazadeg Barbastro.
   1064 : Kroazadeg Barbastro : Gwilherm VIII Poatev a deu, goude galv ar pab, gant soudarded eus Gall hag Italia ; kemeret eo kêr Barbastro e Mezheven, met adkemeret e vo gant ar vuzulmaned bloaz goude .
   1064: Fernando Iañ León a gemer Coímbra.
   1065: Fernando Iañ León a legad Kontelezh Kastilha, savet da rouantelezh, d'e bennhêr Sancho . 
   1065: Sancho II Kastilha a anv Rodrigo Díaz de Vivar, «El Cid Campeador», da alférez .
   1072: Marv Sancho II Kastilha e cerco Zamora, e vreur Alfonso VI, roue León, a deu da vezañ roue Kastilha ivez.
   1078-1079: Kouezhet Ceuta etre daouarn an almoravided.
   1079: Alfonso VI León a gemer Coria.
   1081: Harluet El Cid eus Kastilha, mont a ra da servij roue taifa Zaragoza.
   1082-1084: Gant arme emir Zaragoza ez a El Cid da faezhañ armeoù taifa Valencia ha taifa Lérida.
   1083: Aloubet Talavera gant Alfonso VI León
   1085: Adkemeret kêr Toledo d'ar 25 a viz Mae gant Alfonso VI León, ha kemeret Madrid hep ket a stourm.
   1086: Dilestradeg an almoravided, Berbered anezho, en Algeciras ; trec'h int war arme Leon ha Kastilha en emgann Sagrajas.
   1086-1091: Kemeret ar galloud en Al-Ándalus gant an almorávided.
   1093: Alfonso VI León a gemer kêrioù Santarem, Lisboa ha Sintra e-kerzh an hañv. 
   1094-1099 : Rodrigo Díaz de Vivar roue Valencia.
   1095: Lisboa zo adkemeret gant ar vuzululmaned.
   {{date|19|novembre|
   1096 : 19 a viz Du : Pedro Iañ Aragon trec'h en emgann Alcoraz, digor dezhañ perzhier kêr Huesca, a deu da vezañ e gêr-benn.
   1097: Rodrigo Díaz de Vivar, El Cid, a zo trec'h war an almorávided en emgann Bairén.
   1097: Faezhet ar gristenien en emgann Consuegra.
   1099: An almorávided a laka seziz war gêr Valencia; marv Rodrigo Díaz de Vivar, «El Cid».
   1102: Jimena Díaz, itron Valencia, a zilez kêr war urzh ar roue, hag a laosk kêr etre daouarn an almorávided.
   1105-1125: Savet an almohaded en Nozhafrika.
   1108: Faezhet arme Alfonso VI gant an almorávided en emgann Uclés; marv an infant Sancho.
   1109: Talavera adkemeret gant ar Vuzulmaned.
   1109: Alcalá la Vieja etre daouarn an almoravided .
   1110 : 24 a viz Genver : Faezhet ar vuzulmaned en emgann Valtierra.
   1110-1113: An almoravided a gemer Coria.
   1113: An almoravided a gemer kastell Oreja.
   1115: Ramon Berenguer III, kont Barcelona, a gemer Mallorca, met n'hall ket kreñvaat galloud kristen war an inizi Balearez.
  
   1118: Bernardo de Sedirac, arc'heskob Toledo, a gemer kastell   Alcalá la Vieja.
   1118: Alfonso Iañ Aragon a gemer Taifa Saraqusta ha kêr Zaragoza gant harp Franked .
   1119 : Tudela, Borja, Tarazona ha Soria zo kemeret diwar-goust ar vuzulmaned.
   1120 : Emgann Cutanda gounezet gant Aragon hag o harperien Franked diwar-goust un arme vuzulman niverus.
   1120-1122: Alfonso Iañ Aragon a adkemer Daroca.
   1125-1127 : Roue Aragon a aoz un droiad vrezel da gêr Granada da skoazellañ Mozarabed ar vro-hont a zo o lakaat seziz war gêr, met ret eo dezhaén leuskel an dachenn ha mont kuit gant 10000 Mozarab.
   1127: Aloubet Portugal gant Rouantelezh León 
   1128: Alfonso Iañ Aragon a gemer Molina de Aragón.
  
  Ar Reconquista o vont kreñvoc'h war-raok (1130 - 1227) 
  
   1133: Alfonso VII León o vrezelekaat en Andalouzia hag o lakaat kêrioù en arigrap e saonenn ar Guadalquivir.
   1137 : Alfonso VII Kastilha a gemer an titl a « Implalaer Spagn ».
   1139: Portugaliz trec'h war an almoravided en emgann Ourique.
   1139: Alfonso VII León a adkemer kastell Oreja.
   1141-1147: An almohaded a ro lamm d'an almorávided en Norzhafrika.
   1142: Alfonso VII León a adkemer Coria.
   1143: Portugal dizalc'h, hervez feur-emglev Zamora.
   1143: Marv Alí ibn Yúsuf, emir almoravid.
   1145: Dilestradeg an almohaded e Ledenez Iberia.
   1147: Kemeret Sevilla gant an almohaded; tec'het an almorávided da Enez Mallorca.
   1147: Kemeret kreñvlec'h Calatrava gant Alfonso VII León 
   1147: Afonso Iañ a gemer Santarém ha Lisboa
   1147: D'ar 17 a viz Here ur c'hengevredad armeoù eus Republik Genova, Katalonia, Republik Pisa, rouantelezhioù Kastilha, León ha Navarra a gemer kêr Almería.
   1150: Alfonso VII León a laka seziz war Córdoba, hogen en aner.
   1151 : feur-emglev Tudilén entre Alfonso VII Kastilha, roue Galiza, León ha Kastilha, ha Raimon Berenguer IV Barcelona evit rannañ an tachennoù da aloubiñ er c'hreisteiz .
   1151: Ar mozárabed ha yuzevien a dec'h da rouantelezhioù kristen an hanternoz.
   1155: Kemeret Granada gant an almohaded.
   1156 : Krouet Urzh Alcántara.
   1157: Adkemeret Almería gant an almohaded; marv Alfonso VII León. 
  1158 : Krouet Urzh Calatrava.
   1161: Kollet Alcántara gant ar gristenien.
   1165: Gerardo Sempavor a gemer kêr Trujillo.
   1166: Alcántara kemeret gant Fernando II León gant skoazell ar c'hont Ermengol VII Urgel.
   1169: En aner e klask Afonso Iañ ha Gerardo Sempavor a gemer kêr Badajoz.
   1170: Sevilla eo kêr-benn an almohaded.
   1170 : krouet eo Urzh Santiago.
   1172: Alcántara etre daouarn ar vuzulmaned en-dro. 
   1172: Marv Muhammad ibn Mardanis, ar Roue Bleiz; Taifa Murcia kemeret gant an almohaded.
   1172: An almohaded mistri Al-Ándalus tost penn-da-benn.
   1173: Arsav-brezel etre Rouantelezh Kastilha ha Rouantelezh Portugal en un tu hag an almohaded en tu all. 
   1177: Alfonso VIII Kastilha a gemer Cuenca.
   1179: Feur-emglev Cazola entre Kastilha hag Aragon.
   1180 : Alfonso VIII Kastilha a gemer Plasencia, en Estremadura.
   1186: Diazezet kêr Plasencia gant Alfonso VIII Kastilha. 
   1189: Alfonso VIII Kastilha a laka seziz war Magacela.
   1189: Sancho Iañ Portugal a gemer Silves gant skoazell kroazadegourien.
   1191: Adkemeret Silves gant an almohaded.
   1195: En emgann Alarcos, an almohaded trec'h war Alfonso VIII Kastilha 
   1196: An almohaded a laka Plasencia en arigrap, hag a gemer Trujillo.
   1203: Kouezhet Mallorca etre daouarn an almohaded.
   1212: D'ar 16 a viz Gouhere, trec'het an almohaded gant emglev an tri roue kristen (re Aragon Kastilha ha Navarra), sikouret gant Gallaoued ha portugaliz, en Emgann Las Navas de Tolosa; stad an almohaded o vont da fall.
   1214: Alfonso IX León a gemer Alcántara d'ar 17 a viz Genver.
  
  Dibenn (1227-1492)
   1227: Brezel diabarzh en impalaeriezh an almohaded.
   1227-1229: Alfonso IX León, gant harp Urzh Alcántara, a gemer Cáceres.
   1228: Badajoz kemeret gant Roue León.
   1229-1232: Jaume Iañ Aragon a gemer Mallorca.
   1229 : Alfonso IX León a gemer Cáceres.
   1229 : Jaume Iañ Aragon a gemer an Inizi Balearez.
   1230 : Alfonso IX León a gemer Badajoz ha Mérida,en Estremadura; marv ar roue.  
  Degouezhout a ra rouantelezh Alfonso etre daouarn e verc'hed Sancha León ha Dulce. Goude emglev an Tercerías, aozet gant e vamm, Teresa Portugal, ha Berenguela Kastilha, ez eas León gant Fernando III Kastilha (1199-1252), ma voe unanet León ha Kastilha dindan Kurunenn Kastilha.
  
   1230: Ibn Hud faezhet gant Alfonso IX León hag Urzh Santiago en emgann Alange.
   1231-1288 : Aragoniz e Minorqua.
   1232: Urzhioù Santiago hag Alcántara a adkemer, da vat, Trujillo d'ar 25 a viz Genver
   1234: Urzhioù Santiago hag Alcántara a adkemer, da vat, Medellín.
   1234: Fernando III Kastilha a adkemer Úbeda d'an 29 a viz Gwengolo.
  
   1235: Fernando III Kastilha a adkemer, da vat, Magacela en C'hwevrer.
   1236: Fernando III Kastilha a adkemer Córdoba d'an 29 a viz Mezheven gant armeoù Kastilha ha León.
   1236-1249: Portugaliz a ziac'hub an Algarve, ha neuze e vo echu ganto o Reconquista.
   1237 : Trec'h eo Aragon en emgann Puig de Cebolla.
   1238 : Aloubet rouantelezh Valencia gant Jaume Iañ Aragon.
   1238: Jaume Iañ Aragon a gemer kêr Valencia d'an 9 viz Here.
   1243 : Fernando III Kastilha impose un protectorat au rouantelezh Murcia.
   1243: Alfonso X, pennhêr Fernando III Kastilha, a zegouezh e Murcia, hep stourm.
   1244: Aloubet kêrioù Mula ha Lorca gant kurunenn Kastilha; ar re-se a oa kêrioù savet enep d'ar gurunenn dre ma n'o doa ket sentet ouzh feur-emglev Alcaraz.
   1245: An infant Alfonso Kastilha, sikouret gant listri deuet eus aod ar Mor kantabrek, a laka seziz hag war gêr Cartagena pa n'he devoa ket pleget da Feur-emglev Alcaraz — e-pad c'hwec'h miz kentañ ar bloaz.
   1246 : Jaén kemeret gant armeoù Fernando III Kastilha, roue Kastilha ha León; rouantelezh nazarí Granada a ra le a wazoniezh da Gastilha.
   1248 : Sevilla kemeret gant Fernando III Kastilha hag armeoù Kastilha ha León.
   1248 : Emsavadeg e Valencia.
   1249 : Afonso III a gemer Faro, hag echu ar Reconquista e Portugal.
   1262: Alfonso X Kastilha a gemer Niebla.
   1264-1266: Emsavadeg mudéjar en Andalouzia hag e Taifa Murcia, protectorado castellano.
   1264-1267: Emsavadeg mudéjar en Valencia.
   1266: Jaume Iañ Aragon a gemer Murcia.
   1275 : Emsavadeg e Valencia.
   1275: Faezhet eo arme Kastilha gant ar Venimerined en Écija.
   1294: C'hwitet gant Sancho IV Kastilha kemer rouantelezh Granada.
   1309: Arme Fernando IV Kastilha a gemer Gibraltar.
   1309-1310: Jaime II Aragon a ra tro wenn pa glask kemer Almería. 
   1330: Alfonso XI Kastilha a gemer Teba.
   1340: En emgann ar Salado tropas castellanas detienen a los benimerines.
   1344: Alfonso XI Kastilha a gemer Algeciras goude ur seziz a 21 miz.
   1492: Gant feur-emglev Granada ez eo lakaet fin d'ar Reconquista.
   1369: Nazaríed Muhammad V a gemer Algecirashag he distruj.
   1385: Portugaliz a harz un aloubadeg spagnol en emgann Aljubarrota.
   1410: Ar gastilhaned a ziframm Antequera digant an Nazaried. 
   1415: Ceuta kemeret gant Portugaliz
   1420: Enez Madeira kemeret gant Portugaliz
   1449: Brezel diabarzh en Portugal.
   1470-1479: Kastilha a gemer an Inizi Kanariez.
   1480 : Inkizision spagnol.
   1489-1492: Aloubidigezh Rouantelezh Granada gant ar Rouaned katolik.
   1492 : D'an 2 a viz Genver : Granada zo kemeret gant ar Rouaned Katolik, ha setu peurechu ar Reconquista.
   1492 : D'an 31 a viz Meurzh : Dekred an Alhambra.
  
  Istor Portugal
  Istor Spagn