title: Penmarc'h
text: Penmarc'h a zo ur gumun eus ar Vro Vigoudenn, e Kerne-Izel, e mervent Breizh. Gwechall e oa anvet Treoultre he bourc'h.
  
  An anv 
   Dont a rafe an anv "penn marc'h" eus stumm an aodoù. N'eo ken nemet ur vartezeadenn avat. Klotañ a ra an anv brezhonek-se gant an anv "Kab Kaval" a zo e gevatal-rik hag a zo a-orin latin. Kab Kaval a ra dave d'ar rannvro istorel a-bezh a zo un tamm bihan brasoc'h eget ar Vro Vigoudenn a-vremañ.
  
  Brezhoneg
  
  Ar Brezoneg er Skol 
   1934-1936: ar c'huzul-kêr a savas a-du gant ar mennad skignet gant al luskad Ar Brezoneg er Skol (ABES) evit kelennadurezh ar brezhoneg er skol.
  
  Ya d'ar Brezhoneg 
  D'an 8 a viz Here 2010 e oa bet votet evit tizhout live 2 ar garta Ya d'ar brezhoneg gant kuzul-kêr ar gumun.
  D'ar 27 a viz Gwengolo 2013 e oa bet roet d'ar gumun al label Ya d'ar brezhoneg a live 2.
  
  Douaroniezh 
  Lec'hiet eo ar gumun e penn su bae Gwaien. Unan eus kumunioù pobletañ ar Vro Vigoudenn eo. Plaen hag izel a-walc'h eo tachennad ar gumun-se. Geunioù aod zo, anvet loc'hoù; darn zo bet disec'het da sevel tiez, e Sant-Wennole dreist-holl.
  
  Peder rann a zo er gumun: 
   Bourc'h Pennmarc'h, anvet Treoultre gwechall ;
   Sant-Wennole, ar porzh-pesketa bras ;
   Keriti, porzh pesketa bihanoc'h;
   Sant-Pêr, porzh bihan.
  
  Reier 
  Ar C'heloù a vez graet eus ar c'herreg a gaver dirak porzh Keriti-Penmarc'h.
  
  Istor
  
  Dispac'h Gall 
   Dekred eus ar 26 a viz Du 1790 war al le ret: e penn-kentañ 1791 e voe graet al le ouzh ar Roue, ar vro hag al lezennoù gant Pochit, person, ha Berrou, kure, hemañ o vout deuet war e c'her, n'oa ket pell.
  
  
  
  Eil brezel-bed
  
  Monumantoù ha traoù heverk 
   Tour-tan Sant-Pêr
  Chapel ar Vadalen
  
  Emdroadur ar boblañs abaoe 1793 
  Emdroadur ar boblañs adalek 1793 betek 2013
  
  Melestradurezh
  
  Tud
  
  Tud ganet eno 
  1843 : Alan-Vari Drezen, skrivagner brezhonek.
  
  Tud bet ganet ha douaret eno 
   François Péron, ur pesketour eus Sant-Wennole, bet fuzuilhet gant an Alamaned e 1941.
  
  Tud bet marvet eno 
   1887 : Yann-Vari Gwilhoù, beleg, bet savet meur a gantik e brezhoneg (Patronez dous ar Folgoad en o zouez) gantañ.
  
  Gevelliñ
  
  Arz
  
  Livourien Penmarc'h 
  Meur a livour zo bet deuet da livañ da Benmarc'h.
  
  Liammoù diavaez 
  
    Penmarc'h war lec'hienn Geobreizh
    Lec'hienn brevez diwar-benn Penmarc'h
  
  Notennoù ha daveoù 
  
  Penmarc'h
  Kumunioù Penn-ar-Bed
  Kumunioù Kerne
  Bro Vigoudenn
  Ar Brezoneg er Skol
  Nijerezioù alaman aet d'ar strad e Breizh e-pad an Eil brezel-bed
  Nijerezioù SUA aet d'ar strad e Breizh e-pad an Eil brezel-bed