title: Martial Ménard
text: Martial Ménard (1951-2016) a oa un embanner, ur yezhoniour hag ur geriadurour brezhonek.
  
  Emsaver 
  Ganet e oa Martial Ménard e 1951 en XIII arondisamant Pariz, en ur familh vreizhat a oa o chom e Choisy-le-Roi.
  
  E penn e studioù e tapas ar CAP keginer. E 1965 e teuas da Vreizh da chom.
  
  Ezel eus TDB eo bet. E 1979 e voe kondaonet da seizh vloaz toull-bac'h gant Lez Surentez ar Stad c'hall evit bezañ kemeret perzh en ur gwalldaol e Ploueg-ar-Mor a-enep eilti ar c'homiser Roger Le Taillanter, patrom SRPJ Roazhon, d'ar 15 a viz Mae 1979.
  
  Deskiñ a reas brezhoneg e Pariz, hag e stajoù brezhonek Kerne-Izel dreist-holl. Pelloc'h ez eas gant ar studi pa oa prizoniad, betek an distaoliadeg divizet gant François Mitterrand e 1981, hag e peurzeskas hor yezh en ur labourat gant kouerien eus Bro-Gerne. Mont a reas diouzhtu da vestr-skol e skol Diwan Kemper, a oa staliet e Ploveilh d'ar mare-se.
  
  Embanner ha kazetenner 
  E 1983 e savas gant tud Diwan ur gevarzhe evit lakaat embann al levrioù brezhonek a rae diouer bras d'ar skolidi vrezhonek, hag e teuas da vezañ rener an ti-embann An Here en deus embannet kalz levrioù evit ar yaouankiz. Gant ouzhpenn 150 levr, un nebeud kazetennoù, bannoù-treset, kasedigoù video hag ur CD-ROM en deus pourchaset skipailh An Here un danvez fonnus d'ar vrezhonegerien yaouank hag ivez d'an dud deuet.
  E 1998 e troas AnHere war-du ar galleg pan embannas Les Mémoires d'un paysan bas-breton gant Jean-Marie Déguignet, a oa bet nac'het gant tier-embann bras eus Pariz. Ur berzh bras ha dic'hortoz a reas al levr-se.
  Freuz-stal a reas An Here en diskar-amzer 2005.
  
  Bet eo ivez rener an embann evit ar gazetenn c'hallek Breizh-Info e Kemper.
  Ar c'hentañ e voe a ziskulias eno krog un ezel eus burev ar Front National, Fernand Le Rachinel war ar voullerezh Les Presses Bretonnes e Sant Brieg, a embanne Révision, ur gazetenn azgwelour. Gounit a reas ar prosez savet outañ gant Rachinel e dalc'h ar 26 a viz Even 1997, e lez-kastiz Sant-Brieg.
  Ur rendael a savas e 2001 etre Martial Ménard ha prezidant Kuzul Rannvro Breizh, Josselin de Rohan pa nac'has hennezh tremen dirak stand Skol-Uhel ar Vro er saloñs Expolangues e Pariz, kuit d'en em gavout gant Martial Ménard, rener Breizh-Info, en doa embannet ur pennad a gave abeg ennañ, hag a zisklêrias « Je n'accepterai jamais que l'on fasse l'apologie du terrorisme ni celle de la collaboration et des collaborateurs. » 
  
  Bet eo Martial Ménard besprezidant Kevredigezh Embannerien Breizh (Association des Editeurs Bretons). Ezel e oa eus Skol-Uhel ar Vro (rann « Yezh ha yezhoniezh »). Savet en deus levrioù diwar-benn ar brezhoneg.
  
  Derc'hel a rae ar rubrik "Skolig ar brezhoneg", war Ouest-France, a glaske reiñ un anaoudegezh diazez eus ar brezhoneg d'al lennerien.
  
  Geriadurour 
  Ur geriadurour hag ur broud evit sevel ul labour geriadurouriezh a-feson eo bet Martial Ménard.
  Dindan paeroniezh Per Denez e vodas ur skipailh kenlabourerien gant Jean-Yves Lagadec hag Iwan Kadored da genlabourerien bennañ evit sevel embann Geriadur brezhoneg An Here, ur geriadur hollvrezhonek, a zeuas er gouloù e 1995 gant 10 000 pennger. Renet e oa al labour-se gant Jean-Yves Lagadec ha Martial Ménard.
  Ren a reas e-unan ar pare a savas Geriadur brezhoneg An Here e 2001, un adembannadur kresket gant 10 000 ger.
  
  E-pad bloavezhioù en devoa dastumet dafar da sevel ur geriadur istorel nevez. Kompren a reas e-kerzh ar bloavezhioù tremenet o sevel embannadur kentañ Geriadur an Here e oa a-bouez kaout skouerioù niverus evit termeniñ ar penngerioù. Geriadur istorel ar brezhonegRoparz Hemon, evitañ da vezañ prizius, ne oa ket a-walc'h. Lennet gant MArtial Ménard eta un niver bras a skridoù klasel evit kavout skouerioù a ziskouez implij ar gerioù brezhonek.
  
  E miz Here 2012 e teuas er-maez Dictionnaire français-breton Martial Ménard, 48 611 pennger ennañ, embannet gant an ti Palantines e Kemper. Un eil embannadur, adwelet, reizhet ha dalif neuze, a voe e 2020 gant An Alarc'h Embannadurioù er C'houerc'had, gant tremen 1 000 ger ouzhpenn.
  
  C'hwec'h miz kent e varv d'an 8 a viz Du 2016 e lakaas Martial Ménard war Internet Devri : le dictionnaire diachronique du breton.
  
  Oberennoù
  
  Geriadurioù
  
  Alc'hwez bras ar baradoz vihan, An Here 1995, studiadenn diwar-benn ar gerioù a denn d'ar revelezh 
  Petit dictionnaire des plus belles injures bretonnes, skeudennoù gant Harry Botter, An Here, 2000 
  Petit dico de la fête en Bretagne, skeudennoù gant Malo Louarn, Coop Breizh, 2008 
  Petit dico érotique du breton, Coop Breizh, 2009, 
  Mon premier dictionnaire breton-français, skeudennaouet gant Christophe Lazé, Coop Breizh, 2011 
  Dictionnaire français-breton, Palantines, 2012,  ; An Alarc'h, 2020 
  Diwar genlabour
  Geriadur brezhoneg, An Here, 1995 
  Geriadur brezhoneg An Here, An Here, 2001
  
  Yezh 
  Expressions populaires bretonnes, skeudennaouet gant Jon Berkeley, Coop Breizh, 1997, 
  Petit guide d'initiation au breton, skeudennaouet gant Yahia Bouaziz, An Here, 1999, 
  Pennadoù Sul – Chroniques bretonnes, Al Lanv, 2021
  
  Troidigezhioù diwar ar galleg 
  Ornementation bretonne – XVIe et XVIIe siècles, Reflets du Passé, 1984 
  Marvailhoù ar bed-holl, skeudennaouet gant Danièle Jego, An Here, 1986 
  Sindbad ar martolod, skeudennaouet gant MArie-Noëlle Bernachin, An Here, 1990
  
  Kempennadur
  Jules Verne : Bag ar frankiz, troet gant Meven Mordiern, skeudennaouet gant Anne Salaün, An Here, 1992
  
  Filmadurezh 
   BAUDU Mikael, Martial Menard : e jardrin ur stourmer, Gwengolo filmoù, 2022, teulfilm 52 vunutenn, e brezhoneg.
  
  Liammoù diavaez
     Devri 
    Annick Le Douget : Kenavo, Martial !
  
  Notennoù ha daveennoù 
  
  Embannerien vrezhonek
  Geriadurourien vrezhonek
  Yezhourien vrezhonek
  Urzh an Erminig
  Ganedigezhioù 1951
  Marvioù 2016
  Martial Ménard
  An Here