title: Rouantelezh-Unanet
text: {| class="infobox" style="font-size:90%;"
  |-
  {{Infobox/Titl|United Kingdom
  
  of Great Britain
  
  and Northern Ireland|abcdef|talbenn map|000}}
  |-
  |colspan="2"|
  
  |-
  | colspan="2" align="center" | Kan broadelGod Save the King
  |-
  | colspan="2" |
  
  |-
  | Kêr-benn || Londrez
  |-
  | Yezh ofisiel || hini ebet
  |-
  | Yezh pennañ || Saozneg
  |-
  | Yezhoù anzavet || Gouezeleg Skos
  
  Iwerzhoneg
  
  Kembraeg
  
  Kerneveureg
  
  Skoteg
  |-
  | colspan="2" |
  
  |-
  | Penn ar Stad|| Charles III
  |-
  | Penn ar gouarnamant || Rishi Sunak
  |-
  | colspan="2" |
  
  |- valign="top"
  | Gorread• En holl
  
  • Douar
  
  • Dour
  |
  
  243 610 km²
  
  241 930km²
  
  1 680 km²
  |-
  | colspan="2" |
  
  |-
  |Poblañs (2021)
  
  • Hollad
  
  •Stankder
  |
  
  66 960 900
  
  275
  |-
  | colspan="2" |
  
  |-
  | Moneiz|| Pound Sterling(£ ; GBP)
  |-
  | Kod pellgomz||44
  |-
  | Kod Internet||.uk
  |}Rouantelezh-Unanet Breizh-Veur ha Norzhiwerzhon, anvet ar Rouantelezh-Unanet peurliesañ, zo ur Stad europat dizalc’h bet krouet e 1801. Ar Stad-se a ya Breizh-Veur (enni Bro-Saoz, Bro-Skos, Kembre ha Norzhiwerzhon d’hec’h ober ; ur gontelezh e Bro-Saoz ez eo Kerne-Veur). An darn vrasañ eus he ziriad zo nepell diouzh aodoù gwalarn Europa ha tro-dro dezhi emañ Mor an Hanternoz, Mor Breizh hag ar Meurvor Atlantel.Notenn' : arabat eo droukkemer ar Rouantelezh-Unanet evit Bro-Saoz, unan eus ar broadoù a ya d’hec’h ober, na gant Breizh-Veur, an enezenn bennañ.
  
   Istor Pennad dre ar munud : Istor ar Rouantelezh-Unanet Roll Rieion ar Rouantelezh-Unanet (abaoe 1603)
   Roll ar C'hentañ Maodierned
  
   Ensavadurioù 
  Daoust d’ar pezh a greder alies he deus ar Rouantelezh-Unanet ur Vonreizh. Hogen n’eo ket-hi e stumm un dastumad berr ha kempoell a velladoù, evel ma voe eskoret diwar skridoù prederourien c’hall an {{XVIIIvet kanved]] (Montesquieu pergen), hag evel m’emañ al lodenn vrasañ eus ar bonreizhoù hiziv an deiz er bed. C’hoarvezout a ra eus lies skridoù embannet a-hed an Istor (Karta Veur e 1215, Disklêriadur ar Gwirioù e 1689 hag all).
  
  Ur rouantelezh parlamantel eo ar Rouantelezh-Unanet : ur roue pe ur rouanez eo Penn ar Stad. Hogen arouezius pe lidel eo e c’halloudoù. An Tevezeg, dezhañ da anv "Kentañ Ministr" (Prime Minister), eo e gwirionez rener ar galloud oberiañ. Emañ e penn ar Gouarnamant, ha bepred e vez anvet d'ar post-se, gant an Unpenn, an den a zo e penn ar strollad politikel aet gantañ an trec’h da vouezhiadeg ziwezhañ da Di ar C’humunioù (House of Commons).
  
  Divgambrek eo an Dael vreizhvreurat : c’hoarvezout a ra eus Ti ar C’humunioù, dilennet d’ar mouezhiañ hollek evit 5 bloaz, ha Ti an Arlozed (House of Lords), a orin brientinek.
  
  Teir reizhiad lezennoù diforc’h zo er Rouantelezh-Unanet : al Lezenn saoz (English Law), a vez lakaet da dalvezout e Bro-Saoz hag e Kembre, al Lezenn norzhiwerzhonat (Northern Ireland Law) evit Norzhiwerzhon, hag al Lezenn skosat, ur reizhiad hiron diazezet war pennaennoù ar c’hommon laws hag ar civil laws, evit Bro-Skos. Gwarantiñ a ra an Akta Unaniezh, bet sinet e 1707, reizhiad al lezennoù distag evit Bro-Skos.
  
  Ti an Arlozed eo al lez uhelañ evit barn ar vuntrerien hag an dorfedourien e Bro-Saoz, Kembre ha Norzhiwerzhon, hag evit barn an dorfedourien hepken e Bro-Skos.
  
  Kemmoù zo bet degaset nevez zo er Vonreizh hag e-se e vo treuzkaset galloudoù Ti an Arlozed da Lez uhelañ ar Rouantelezh-Unanet.
  
   Strolladoù politikel Pennad dre ar munud : Politikerezh ar Rouantelezh-UnanetDaoustrolladek eo reizhiad daelel Breizh-Veur : daou strollad pennañ a zeu lerc’h-ouzh-lerc’h da embreger ar galloud :
   ar Strollad mirour, war an tu dehou ;
   ar Strollad Labour, war an tu kleiz, kevezer kentañ ar Strollad mirour abaoe ar bloavezhioù 1920.
  
  Ouzhpenn an daou strollad-se ez eus c’hoazh — hep kontañ strolladoù arbennik Kernev-Veur, Kembre, Manav, Bro-Skos ha Norzhiwerzhon — strolladoù ha n’eo ket dister o levezon :
   ar Strollad Frankizour-Demokat, war an tu kreiz, hêr d’ar Strollad Frankizour, kevezer kentañ ar Strollad mirour betek ar Brezel-bed kentañ ;
   ar Strollad evit Dizalc’hted ar Rouantelezh-Unanet (UKIP), mennet da stourm a-enep dilez riegezh ar Rouantelezh-Unanet dirak Unaniezh Europa ;
   Strollad Glas Bro-Saoz ha Kembre ;
   ar Strollad Broadel Breizhveurat (BNP), war an tu dehou pellañ.
  
   Lec'hiadur en darempredoù etrebroadel 
  Ezel eo ar Rouantelezh-Unanet eus Kuzul Europa, ar G8, ar G20, ABU, an AFNA, ar C’hommonwealth hag AESD. Ur riez gant ar galloud derc'hanel eo hag ivez ur galloud milourel kreñv p'eo bet gouest da zelc'her penn ouzh Alamagn nazi e 1940-45 ha da gas meur a rejimant da vrezelioù Irak e 1991 ha 2003.
  
  Levezon vras he deus ar Rouantelezh-Unanet, bet an Impalaerezh vreizhveuriat bras-divent gwechall, er bed a-bezh dre ma vez komzet saozneg e meur a vro dreist-holl ha dre m’he deus darempredoù start gant Stadoù-Unanet Amerika.
  
   Adrannoù Pennad dre ar munud : Adrannoù ar Rouantelezh-UnanetPeder rann a ya d’ober ar Rouantelezh-Unanet. Alies e vez graet Home nations ("Broadoù orin") pe "Broioù bonreizhañ" anezho.
  
  Rannet e vez pep broad gant ar gouarnamantoù lec’hel. Envel a ra an unpenn ul Letanant-Lord evit dileuriañ anezhi en takadoù diforc’h dibar a-dreuz ar Rouantelezh. En daolenn amañ dindan emañ deskrivet buan ar peder bro vonreizhañ.
  
   Tiriadoù er bed 
  An Tiriadoù breizhveurat tramor zo anezho tiriadoù dindan aotrouniezh ha reolerezh furmel ar Rouantelez-Unanet, met ned eont ket d’ober ul lodenn eus ar Rouantelezh he-unan.
  
  Manav, beliezh Jerzenez ha beliezh Gwernenez n’int ket lodenn eus ar Rouantelezh-Unanet ; bez’ emaint e dalc’h ar Gurunenn Saoz.
  
   Douaroniezh Pennad dre ar munud : Douaroniezh ar Rouantelezh UnanetAn darn vrasañ eus Bro-Saoz zo evit gwir ur bladenn n’eo ket gwall uhel hag a zo rannet a reter da gornôg gant un takad meneziekoc’h. An Thames (346 km) hag ar stêr Severn (354 km) eo an div stêr bennañ er Rouantelezh. Hirañ stêr ar Rouantelezh eo ar Severn. E-kichenik Dover emañ ar riboul dindan Mor Breizh a liamm Breizh-Veur ouzh Frañs.
  
  N’eus ket a uhelennoù ouzhpenn 1 000 m e Bro-Saoz. Ar Scafell Pike, dezhañ 978 m a uhelder, eo ar beg uhelañ eno ; el Lake District, e Cumbria emañ.
  
  Liesseurt eo douaroniezh Bro-Skos, gant izeldirioù (lowlands) er su hag uheldirioù (highlands) en norzh hag er c’hornôg. Ar menez Beinn Nibheis (1 343 m) eo al lec’h uhelañ koulz e Bro-Skos hag er Rouantelezh-Unanet.
  
  Brec’hioù hir ha don a sank en he douaroù. Tost da 800 enezenn zo e Bro-Skos. An darn vrasañ anezho zo e kornôg hag e norzh ar vro. En o zouez emañ an inizi Gall, Inizi Orc'h hag inizi Sealtainn. Daoust m’eo Dinedin kêr-benn Bro-Skos, ur gêr binvidik an istor hag ar savouriezh anezhi, ez eo Glaschu ar gêr bennañ er vro.
  
  Kembre zo anezhi ur vro a zo stank ar menezioù enni. Yr Wyddfa ( 1085 m) eo ar beg uhelañ anezhi. Caerdydd, ur gêr e su ar vro, zo kêr-benn Kembre abaoe 1955. Emañ an darn vrasañ eus an dud o chom e su Kembre, dreist-holl er c’hêrioù a-seurt gant Abertawe, Casnewydd ha Caerdydd. Wrecsam eo ar gêr vrasañ en norzh.
  
  Norzhiwerwhon zo anezhi ur vro a zo stank an torgennoù enni. Ar c’hêrioù pennañ zo Béal Feirste, Doire hag Ard Mhacha. Ar broviñs-se a ya d’ober ul lodenn eus ar Rouantelezh-Unanet. Loch nEathach (388 km²) eo al lenn vrasañ en inizi breizhveuriat. Al lenn zo war-dro 30 kilometr er mervent da Véal Feirste. Sliabh Dónairt (849 m) eo ar beg uhelañ e Norzhiwerzhon.
  
  Soñjal a reer ez eus war-dro 1 000 enezenn er Rouantelezh-Unanet ; 800 anezho zo e Bro-Skos. Naturel eo an darn vrasañ eus an inizi-se ; lod anezho avat zo bet krouet gant Mab-den war-bouez mein ha koad.
  
  Evit keñveriañ, gorread ar Rouantelezh-Unanet zo ken bras pe dost ha gorreadoù Roumania, Ecuador, Ghana hag Ouganda zoken.
   Kêrioù ar Rouantelezh-Unanet
   Roll al lec’hioù pellañ eus ar Rouantelezh-Unanet
  
   Armerzh Pennad dre ar munud : Armerzh ar Rouantelezh-UnanetDioreet-mat eo an trede gennad, ar c'henwerzh pergen, gant chadennoù gourmarc'hadoù ledet-mat dre ar vro, evel Tesco, Sainsbury's, Asda ha Morrisons.
  
   Poblañsouriezh Pennad dre ar munud : Poblañsouriezh ar Rouantelezh-Unanet Sevenadur Pennad dre ar munud : Sevenadur ar Rouantelez UnanetGwelet ivez : Lennegezh saozN'eus yezh ofisiel ebet er Rouantelezh-Unanet ; ar saozneg eo de facto.
  Ar yezhoù rannvroel anavezet eo :
   ar c’herneveureg, e Kernev-Veur ;
   ar gouezeleg Skos hag ar skoteg, e Bro-Skos ;
   ar c’hembraeg, e Kembre ;
   an iwerzhoneg ha skoteg Ulaid, e Norzhiwerzhon.
  
  En o frankiz emañ ar melestradurioù lec’hel da implijout yezhoù an enbroidi pe yezhoù all dibabet ganto ha diouzh an dud a zo o chom en o fastell-vro.
  
  Ar vro gentañ eo bet oc’h embann timbroù-post e 1840 ; ar Penny Black eo an anv an timbr kentañ.
  
   Media 
  Ar BBC (British Broadcasting Corporation), er Rouantelezh-Unanet, a bled war un dro gant ar BBC Television hag ar BBC Radio. Ristennoù all zo koulskoude, evel ITV ha Channel 4 evit ar skinwel, ha meur a ristenn brevez evit ar skingomz.
  
  Kelaouennoù pennañ ar Rouantelezh-Unanet eo The Times ha The Guardian.
  
   Pellgehenterezh 
  Gant ar Royal Mail e vez diogelet eskemm al lizheroù. British Telecom eo aozadur istorel al liammoù pellgomz ; kompagnunezhioù all zo.
  
   Kehentiñ 
  Fonnus eo reizhiad an hentoù ha gourhentoù, kreizennet e meur a geñver en-dro da Londrez. Abaoe prevesadur British Rail ez eo meret an hentoù-houarn gant meur a embregerezh.
  
  British Airways eo kompagnunezh pennañ an aerlinennoù.
  
   Anvioù kefridiel 
   United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland (saozneg)
  Karta Europa ar yezhoù rannvro pe bihanniver a anavez ar c’hembraeg, ar skoseg, an iwerzhoneg, ar c’herneveureg hag ar skoteg evel yezhoù rannvroel ar Rouantelezh-Unanet hag an anvioù kefridiel a zo roet dezho zo :
   Teyrnas Unedig Prydain Fawr a Gogledd Iwerddon (kembraeg) ;
   An Rìoghachd Aonaichte na Breatainn Mhòr agus Eirinn a Tuath (skoseg) ;
   Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann (iwerzhoneg) ;
   An Rywvaneth Unys a Vreten Veur hag Iwerdhon Glédh (kerneveureg) ;
   Unitit Kinrick o Great Breetain an Northren Ireland'' (skoteg).
  
  Liammoù diavaez 
   
   
    I-uk, Porched kefridiel ar Rouantelezh-Unanet
    Porched melestradurezh Breizh-Veur
    Parlamant ar Rouantelezh-Unanet
    Sifroù ha roadennoù a-zivout ar Rouantelezh-Unanet
  
  Breizh-Veur