title: Adolf Loos
text: Adolf Loos (Brno, 10 a viz Kerzu 1870 - Vienna, 23 a viz Eost 1933) a zo ur savour aostrian, brudet gant e savadurioù eeun-tre a denn d’al luskad modern.
  
  E vuhez 
  
  Goude bezañ bet o veajiñ er Stadoù-Unanet e penn-kentañ ar c’hantved e voe levezonet Loos gant skol Chicago. Pa zistroas da Aostria e savas reuz etrezañ hag izili luskadoù all evel Secession ha Deutscher Werkbund. 
  Ne voe ezel eus luskad ebet, met kentoc’h diaraoger ul luskad nevez krouet gant Otto Wagner, hag en doa lakaet da bal implij fur perzhioù ar savouriezh. Setu perak e stourmas a-enep da dechoù kinklañ Secession.
  Hevrez Loos ez eo faos pen-da-benn ar sturdresadennoù, hag e lakaont ar savadurioù da vezañ vil. Hervezañ e tle ar c’hinkladurioù diwanañ eus an danvez, met ne c’hellont ket bezañ « peget » warnañ.
  E sell war ar savouriezh end eus levezonet red savouriezh an XXvet kantved, dreist-holl e destenn Ornament und Verbrechen (studresadenn ha torfed) bet savet e 1908, hag adembannet gant Le Corbusier en e gelaouenn L'esprit Nouveau. Gwelet eo Loos evel unan eus diaroagerien ar savouriezh vodern.
  
  Adolf Loos a voe gwelet evel un den diavaez e amzer, dreist-holl pa ginnigas e raktres evit plasenn Michaelerplatz (Vienna) : pa lakaas sevel Looshaus, e savas reuz rak re eeun e oa ar savadur (savet e-tal palez an impalaer), ar pezh a lakaas bourc’hizien Vienna da vezañ a-enep-groñs, dre ma oant plijet gant savadurioù kinklet da vat, diwar skouer al luskad anvet Ring Vienna.
  
  E-touez arc ‘henkizoù savet gantañ:
   kenkiz Steiner
   kenkiz Müller e Praha
   kenkiz Moissi
  
  E 1920, e voe anvet rener rann kêraozerezh Vienna. Kinnig a reas meur a raktres kêrioù evit ar vicherourien, en o zouez savadurioù gant derezioù. Kinnig ar reas ivezRaumplan, ur steuñv teir ment anezhañ, ennañ pezhioù a c’haller kemmañ o uhelder diouzh an ezhomm. Er raktres e kemeras ivez e kont an diforc’hioù deiz/noz, lec’h prevez/ foran, implijout a reas derezioù evit lakaat kemend-se e pleust.
  
  Levezonet en deus Richard Neutra, Rudolf Schindler ha dizoloet en deus Oskar Kokoschka.
  
  E oberennoù pennañ 
   Tavarn Mirdi, Vienna, 1889
   Looshaus, Vienna, 1909-1911
   Ti Steiner, Vienna, 1910
   Ti Rufer, Vienna, 1922
   « The Chicago Tribune Column », raktres, Chicago, 1922
   Ti Tristan Tzara, Pariz, 1925-1926
   Kenkiz Moller, Vienna, 1927-1928
   Kenkiz Müller, Praha, 1928-1930
   Ti Moissi (raktres), Venezia, 1923
  
  Skridoù Loos 
   Ornament und Verbrechen
   Die Potemkin'sche Stadt. Verschollene Schriften. 1897 - 1933
   Das Andere, 1903
   Trotzdem
  
  Ganedigezhioù 1870
  Marvioù 1933
  Savourien Aostria
  Luskad modern (savouriezh)