title: Hypatia
text: Hypatia (henc'hresianeg : 'Ὑπατία Hypatia) a oa ur vatematikourez egiptat, gresianegerez, steredoniourez ha prederourez eus kêr Aleksandria, ganet etre 355 ha 370 ha muntret gant kristenien e 415, dispennet he c'horf ha devet.
  
  Diskiblez e oa da Blotinos, hag e penn Skol nevezplatonek Aleksandria e oa. Kenskrivañ a rae gant speredoù uhel he bro, studiañ ar boelloniezh hag ar skiantoù resis, ha bevañ evel ur benedourez.
  
  Buhez 
  Merc'h e oa d'ar matematikour Theon (c. 335 – c. 405), a oa rener Levraoueg Alexandria, ha kenlabourat a reas gant he zad. War-dro ar bloaz 400 e oa brudet he c'helennerezh war ar matematikoù hag ar brederouriezh.
  Ouzhpenn bezañ speredek-kenañ e oa kenedek hag uvel. Kelenn a reas tud uhel, koulz kristenien evel paganed, en o zouez an eskob Synesios Cyrenaica (c. 373 – c. 414) — unan eus he c'henskriverien —, Hesyc'hios Aleksandría hag ar prefed Orestes.
  
  Hervez danevell Sokrates Kergustentin(c. 380 – goude 439) en e Historia Eclesiastica e voe lazhet Hypatia er straed p'edo o tistreiñ d'ar gêr e miz Meurzh 415, gant ur bagad klañvidiourien gristenien fuloret, anvet Parabalani, goude tamallet dezhi gwashaat an tabut a oa etre ar prefed Orestes, hag an eskob Kyrillos Aleksandria. Sachet e voe betek iliz ar Caesareum ma voe lakaet en noazh, lazhet a-daolioù darbodoùh ha didammet ; tammoù he c'horf a voe stlejet a-dreuz kêr betek ul leur-gêr anvet Kinarion ma voent lakaet en tan.
  
  Hêrezh
  
  Lennegezh
    Simó Monllor, Isabel-Clare. Hipaties, la sàvia. In : El conjur, Edicions 62, 2009 
    Trent, Brian. Remembering Hypatia – A Novel of Ancient Egypt. iUniverse, 2005 
    Ziedan, Youssef. Azazeel. Atlantic Books, 2013 
    Abdala, Eliana E.. Morir por Alejandría. Buenos Aires : Grupo Editorial Norma, 2008 
    Calvo Poyato, José. El Sueño de Hipatia. HarperCollins, 2020 
    García, Carmen &al.. Hipatia de Alejandría.Hipatia Editorial, 2008 
    García, Olalla'. 'El jardín de Hipatia. Espasa, 2009 
    Galí, Ramón. Hypatia y la eternidad. Es Ediciones, 2009 
  
  Sinema
  Penntudenn ar film spagnolek Agora, renet gant Alejandro Amenábar, 2009
  
  Lec'hanvadurezh
   Hypatia, krater war al Loar
   Rimae Hypatia'', ur reizhiad garanoù war al Loar, ur 70 km bennak en norzh d'ar c'hrater.
  
  Notennoù 
  
  Prederourezed
  Prederourien Henc'hres
  Matematikourezed
  Marvioù 415