title: Martigny (Valais)
text: Martigny (alamaneg : Martinach) a zo ur gêr eus Suis, e kanton Valais. Hi eo an eil kêr vrasañ er c’hanton, goude Sion, gant  a annezidi e miz Kerzu 2013. Emañ e kroashent meur a hent bras etre Italia, Bro-C'hall ha Suis. Unan anezho a gas da Draoñienn Aosta hag unan all da Chamonix e Savoia, en ur dreuziñ an Alpoù.
  
  Pouezus eo an touristerezh hag al labour-douar en tolead, dreist-holl gounezerezh ar gwiniegi.
  
  Douaroniezh
  War lez ar stêr Dranse emañ Martigny
  
  Anv
  
  Hen impalaeriezh roman 
  
   F(orum) C(laudii) A(ugusti) (CIL XVII 2, 120a & 124, 47)
   Foro Claudienses Vallenses (AE 1897,75 & 198,98)
   Octodurenses (Hist. Nat. III, 135)
   Oktodouron (Ptol. II, 12,3)
   Octoduro (It. Ant. 351,5; Taolenn Peutinger)
  
  Impalaeriezh roman izel 
  
   F(orum) C(laudii) A(ugusti) (CIL XII 5525 = XVII, 2, 121, bloavezhioù 305/306)
   F(orum) C(laudii) Val(lensium) (CIL XII 5520 & 5522 = CIL XVII, 2, 111 & 113)
   F(orum) C(laudii) Vall(ensium) Oct(odurus) (CIL XVII, 2, 119)
   Civitas Vallensium id est Octodoro (Not. Gall.)
   episcopus octodorensis, 381 (Sened Iliz Aquileia, Corpus scriptorum ecclesiasticorum latinorum, 82, 3)
  
  Civitas Octodorensis, 517 (Conc. Gall., II)
  Rufus ... Civitas Octodorinsium episcopus, 541 (ibid.)
  Ecclesia Octorinsium, 549 (ibid)
  
  Krennamzer 
  
  Martiniacum, builh ar pab Aleksandr III eus 18 a viz Meurzh 1163
  
  Gerdarzh 
  
   Forum Claudii ː ur gêr digor = forlac'h, savet da vare an impalaer Klaod Iñ
   Octodur-Dur- ː eizh lec'h tremen (roudourioù ?, pontoù ? odoù ?)
   Martiniacum ː diwar anv ur familh tost ouzh an eskob
  
  Ardamezioù
  "En gul, e leon en argant, o zerc'hel etre e bavioù un horzh en aour"
  
  Ger-ardamez : Le juste sera ferme et sans crainte comme un lion
  
  Istor
  Savet e voe Martigny da vare ar Romaned el lec’h ma oa un oppidum galian anvet Octoduron pe Octodurum, gant pobl ar Veragri. Emgannoù a voe e-kichen Octodurum e 57-56 kent JK, etre Romaned an 12vet lejion renet gant Servius Galba hag ar Veragri hag ar pobloù kevredet ganto, an Nantuates hag ar Seduni. War-dro ar bloavezh 47, dindan ren an impalaer Claudius, e voe savet ur gêr roman, anvet Forum Claudii Augusti da gentañ, un anv hag a yeas buan da Forum Claudii Vallensium. Roudoù eus ur amfiteatr roman a c’haller gwelet c’hoazh. Eus an  eo an anv « Martigny », diwar an anv den Martinus.
  
  Sez eskopti ar Valais betek ar VIvet kantved (pa voe kaset da Sion). Er bloavezh 1033, an eskob Aymon a oa anvet Sedunensis episcopus atque Octodorensis ("Eskob Sion hag Octodurum").
  
  Monumantoù ha traoù heverk 
  
   Maen-bonn roman
   Tour Bâtiaz
   Iliz Itron-Varia ar Maezhioù
   Chapel Bâtiaz
   Maner Ganioz
   Ti Kêr / Maison commune
  
  Tud
  
  Levrlennadur 
  
   Charles Bonnet & Catherine Santschi ː Topographie chrétienne des cités de la Gaule, des origines au milieu du VIIIè siècle. XV. Valais (Civitas Vellensium). De Boccard. 2007
  L. Dupont-Lachenal & Oscar Darbellay : Martigny. de la capitale romaine à la cité moderne. Collection Trésors de mon pays. Editions du Griffon. Neuchatel. 1963
  
  Daveoù ha notennoù 
  Kumunioù Suis
  Kanton Valais