title: Gwidel
text: Gwidel a zo ur gumun eus Breizh, pennlec'h kanton Gwidel e departamant ar Mor-Bihan.
  
  Brezhoneg
  
  Ya d'ar brezhoneg 
   D’ar 27 a viz Meurzh 2007 e oa bet votet ar garta Ya d'ar brezhoneg gant kuzul-kêr ar gumun.
  
  Deskadurezh 
   Skolioù divyezhek a zo eno abaoe 1991. 
   E distro-skol 2022 e oa enskrivet 153 skoliad er c'hlasoù divyezhek (13,9 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez)
  
  Istor
  
  Dispac'h Gall 
   Melestradurezh: krouet e voe kumun Gwidel e 1790. Gant al lezenn eus an 23 a viz Eost 1790 e voe lakaet Gwidel da benn ur c'hanton, hini Gwidel; teir c'humun a oa ennañ: Gwidel (pennlec'h), Kewenn ha Plañvour, e Bann Henbont. Diskaret e voe Kanton Gwidel gant lezenn an 8 pluviôse an IX (28 a viz Genver 1801), dezhi an titl loi portant réduction du nombre de justices de paix. Lakaet e voe kumun Gwidel e Kanton Pont-Skorf e 1801 gant an hevelep lezenn. Lakaet e oa bet en Arondisamant an Oriant krouet e 1800.
   Feulster e 1793: skrapet e voe daou ofisour kumunel, ne voent ket adkavet, drouklazhet e voe ar barnour a beoc'h.
  
  
  
  Brezel-bed kentañ  
   168 gwaz eus ar gumun a gollas o buhez abalamour d'ar brezel, d.l.e. 3,88 % eus he foblañs e 1911.
  
  Eil brezel-bed  
  
   D'ar 21añ a viz Mezheven 1940, er Pemp-Hent, e oa bet eus un emgann etre ar soudarded c'hall hag ur golonenn alaman o tont eus tu Kemper evit mont etrezek an Oriant; ar gêr-mañ a ranke bout difennet diwar urzh ar gouarnamant gall daoust d'an arsav-brezel da zont, dre ma oa ur porzh-brezel; padout a reas teir euriad, tri ofisour gall ha tri soudard eus ar 111vet Rejimant Kanolierezh Trevadennel hag eizh milour (daou is-ofisour ha pevar soudard) alaman o vezañ lazhet.
   Pevar c'harr-nij Typhoon Ib eus aerlu ar Rouantelezh-Unanet (Royal Air Force) a gouezhas e Gwidel e penn-kentañ 1944, unan d'ar 31 a viz Genver, daou d'ar 15 a viz C'hwevrer hag unan d'an 22 a viz C'hwevrer; lazhet e voe an nijourion, tri anezhe a voe beziet e bered ar gumun, ne voe ket kavet korf an hini diwezhañ;
   D'ar 7 a viz Even 1944 e kouezhas ur c'harr-nij (Spitfire LFIX marilhet MJ554 ha kodet AU-?) eus ar Royal Air Force nepell eus Gwidel; mervel a reas e nijour ha douaret e voe e Bayeux War Cemetery;
   D'an 13 a viz Even 1944 e kouezhas un nijerez B-24 eus aerlu SUA (United States Army Air Forces) e Gwidel; lazhet e voe eizh nijour eus he faread, an daou nijour all a voe tapet gant an Alamaned.
   D'ar 27 a viz Gouere 1944 e kouezhas un nijerez (Mosquito NF XIII marilhet MM450 ha kodet DZ-?) eus ar Royal Air Force e Gwidel; an daou nijour a varvas.
   Mervel a reas 46 den abalamour d'ar brezel; 
   E Sankenn an Oriant edo ar gumun; dieubet e voe Gwidel d'an 10 a viz Mae 1945 goude emzaskoridigezh an Alamaned.
  
  Brezelioù didrevadennañ 
   Brezel Indez-Sina: eizh gwaz a varvas;
   Brezel Aljeria: tri gwaz a varvas.
  
  XXIañ kantved
  E miz Here 2018 ez eus bet kaoz eus babigoù Gwidel ganet dizorn pe divrec'h.
  
  Monumantoù ha traoù heverk
  
  Bezioù ar C'hommonwealth e bered Gwidel 
  
  Karrnijourion e oant holl, nemet daou vartolod eus Morlu ar Rouantelezh-Unanet. Marvet int e-pad an Eil Brezel Bed.
  
  Douaroniezh 
  
   War aod ar Meurvor Atlantel ha war lez ar stêr Laeta emañ Gwidel.
  
  Emdroadur ar boblañs abaoe 1793
  
  Melestradurezh
  
  Gevelliñ
  
  Tud
  
  Tud bet marvet eno 
  
   Jean de Polignac, bet maer ar gumun.
   Jean Jaffré, den-a-iliz ha politikour gall, d'an 11 a viz Ebrel 1896.
  
  Liammoù diavaez 
  
   Gwidel war lec'hienn Geobreizh
  
  Dave ha notennoù 
  
  Kumunioù ar Mor-Bihan
  Kumunioù bet krouet er Mor-Bihan e 1790
  Monumantoù brezhonek d'an dud lazhet er brezel
  Bezioù-brezel ar C'hommonwealth er Mor-Bihan
  Nijerezioù SUA aet d'ar strad e Breizh e-pad an Eil brezel-bed
  Nijerezioù ar C'hommonwealth aet d'ar strad e Breizh e-pad an Eil brezel-bed
  Sankenn an Oriant