title: Tristan da Cunha
text: Tristan da Cunha zo un enezeg pell eus pep douar bras, didud war-bouez an enezenn vrasañ anvet heñvel, Tristan da Cunha, e-kreiz Meurvor Atlantel ar Su,  km eus Suafrika ha  km eus Suamerika.
  Edinburgh of the Seven Seas eo ar gêr-benn. 
  Dalc'het eo gant ar Rouantelezh-Unanet, ha mont a ra d'ober un darn eus tiriad tramor Saint Helena, Ascension ha Tristan da Cunha.
  
  An inizi 
  Sede anvioù an inizi:
  Tristan da Cunha
   Inaccessible Island
   Nightingale Islands
   Middle Island
   Stoltenhoff Island
   Gough Island, 395 km er gevred da Enez Tristan da Cunha. 91 km² dezhi.
  
  Didud int holl war-bouez Enez Tristan da Cunha.
  
  Istor 
  Kentañ ma voe spurmantet an inizi a voe e 1506 gant ur moraer portugalat anvet Tristão da Cunha, met ar mor a oa rust ha ne voe ket gallet dilestrañ. An enez vrasañ a voe anvet Ilha de Tristão da Cunha gantañ, a droas da Tristan da Cunha Island e saozneg. 
  
  Ret e voe gortoz 1767 evit gwelout al lestr gall L'Heure du Berger o tostaat. Sontet e voe an dour en-dro d'an inizi, taolet ur sell ouzh an aod a-ziwar al lestr. Evezh a voe taolet ouzh dour ar pezh lamm-dour Big Watron hag ouzh hini ul lenn en norzh, hag embannet e voe an evezhiadennoù gant un douaroniour saoz eus ar Royal Navy e 1781.
  
  An den kentañ a yeas da chom di a oa anvet Jonathan Lambert, a oa eus Salem, Massachusetts, SUA, a zegouezhas e 1810. Disklêriañ a reas e oa-eñ an hini a oa perc'henn an inizi, hag o envel Inizi ar Freskadurezh. Mervel a reas daou vloaz war-lerc'h, e 1812. E 1815 e tisklêrias Breizh-Veur e oa perc'henn d'an inizi, ha staget e voent ouzh melestradurezh Trevadenn ar C'hab, e Suafrika. 
  
  Hervez a veze kontet e voe graet an taol da virout ouzh ar C'hallaoued da implijout an inizi evel repu ma teujent da zieubiñ Napoleone Buonaparte pa oa prizoniad e Saint Helena. Kement-se a viras ivez ouzh Stadoù-Unanet Amerika da implij Tristan da Cunha evel porzh-brezel, evel m'o doa graet da vare Brezel 1812. Trevadenniñ Inaccessible Island o doa klasket ober, en aner avat.
  
  Soudarded saoz a voe diazezet, tud all a deuas da chom. Balumetaerien a gave repu eno war-lerc'h o chaseadegoù. Koulskoude, gant digoradur Kanol Suez e 1869, ha dilez al listri-dre-lien evit al listri-dre-vurezh e kreskas digenvezded an inizi pa ne oant ket ul lec'h-arsav ken evit ar beajoù bras eus Europa da Azia Bellañ.
  
  E 1867, pa deuas eil mab ar rouanez Victoria, ar priñs Alfred, a oa Dug Edinburgh, da ober ur gwel d'an enezenn, e voe badezet ar gêrig en e enor hag anvet Edinburgh of the Seven Seas. Breur yaouankañ Lewis Carroll, Edwin H. Dodgson, a voe misioner anglikan ha skolaer e Tristan da Cunha er bloavezhioù 1880. Un Dug Edinburgh all, hogen pried Elizabeth II en dro-se, a weladennas an inizi e 1957 pa reas e dro ar bed war lestr ar rouanez Britannia. 
  D'an 12 a viz Genver 1938, e voe disklêriet stagidigezh Tristan da Cunha ouzh Saint Helena.
  E-pad an Eil Brezel-bed e voe anvet kentañ merour an enezenn gant ar gouarnamant saoz, ha dont a reas da vout ul lec'h a bouez evit ar Royal Navy. Al lestr Atlantic Isle a veze karget da eveshaat monedone al listri alaman e Meurvor Atlantel ar Su. 
  E 1958 e voe lakaet ur vombezenn atomek da darzhañ nepell diouzh Tristan da Cunha gant morlu SUA e-kerzh o Operation Argus. Ne voe ket kelaouet tud an enez a-raok, na ne voe ket kinniget skoazell yec'hed goude. A-benn ober trouz ha gortoz e voe embannet an enklaskoù yec'hed e miz Mae 2006.
  
  En 1961 e tarzhas menez-tan an enezenn, ma rankas an dud (meur a gant den) tec'hel da Vro-Saoz, goude ma tistroas meur a hini goude, un toullad bloavezhioù war-lerc'h.
  
  Politikerezh 
  Rouanez Breizh-Veur eo aotrouniezh veur an inizi, hag en hec'h anv int melestret gant Gouarnour Santez Helena. P'emañ ar Gouarnour o chom e Santez Helena ez eus ur Merour dindanañ o chom en Tristan da Cunha.
  
  Douaroniezh
  
  Armerzh 
  Saverien chatal eo tud Tristan da Cunha. Perc'henniezh an holl eo an douar. Niver al loened a zo eveshaet evit mirout ouzh ar re binvidikañ da binvidikaat re. N'eo ket aotreet an estrenien da brenañ douar na da zont da chom en inizi
  
  Kevredigezh 
  E Tristan da Cunha ez eus 271 den o chom ha seizh anv-tiegezh hepken: Glass, Green, Hagan, Lavarello (un anv eus Liguria), Repetto (ken ligurek all), Rogers ha Swain. 80 tiegezh zo en holl.
  
  Yezh 
  Ur rannyezh saoznek un tamm souezhus zo bet krouet en Inizi Tristan da Cunha, abalamour d'an digenvez ma'z int. Kavout a reer skouerioù anezhi e levr Bill Bryson, The Mother Tongue.
  
  Pell 
  Diaes eo monet di: pell emañ diouzh Breizh, ha gwall nebeut a listri a ya betek eno.
  
  Poblañs 
  271 a dud a oa o chom en enez e 2015. En Edinburgh of the Seven Seas (lesanvet "The Settlement") emañ an darn vuiañ. Kristenien int: darn zo anglikaned, re all katoliked.
  
  Lennegezh 
   Meneget eo e levr Jules Verne, Les Enfants du Capitaine Grant.
   Gant Hervé Bazin eo bet kontet monet-kuit ha distro annezidi Tristan da Cunha en e levr Les Bienheureux de la Désolation.
  
  Notennoù ha daveoù
  
  Liammoù diavaez 
  
   Lec'hienn ofisiel Tristan da Cunha
   Tristan Times
   Istor
   First postcode for remote UK isle – BBC News
   The Utmost Parts of the Earth, by William F. Taylor
   TristanDaCunha.co.uk
   Lec'hienn diwar-benn Tristan Da Cunha
  
  Inizi ar Meurvor Atlantel
  Tristan da Cunha
  Menezioù-tan
  Saint Helena, Ascension ha Tristan da Cunha