title: Louergad
text: Louergad a zo ur gumun eus Breizh, e Treger, hag e kanton Kallag e departamant Aodoù-an-Arvor.
  
  Douaroniezh 
  Bras-mat eo takad kumun Louergad, eus Sant-Eler en norzh betek Koad an Noz ha Koad an Hae er su. Er reter e kaver Menez Bre, uhelenn vrudet Bro-Dreger hag eno, ivez, emañ mammenn ar Gindi, hag a ra an harz etre Pederneg ha Louergad.
  
  Kumunioù amezek :
  
  Plûned; Bear; Pederneg; Treglañviz; Gurunuhel; Benac'h; Tregrom
  
  Ar Yeodi
  
  Ar Gindi
  
  Anv 
  Stummoù kozh : 
  Louergat, 1160; Loeargal (= Loeargat), 1170; Loargart, c. 1330; Louargat, fin XIVvet, 1461; e brezhoneg Louargad, Louergad
  Loergat, 1304; Loargat, 1330
  
  Lavaret ez eus e oa savet an anv diwar ur sant Ergad, met n'eus bet kavet roud ebet anezhañ er barrez.
  
  Istor 
  Hervez René Couffon, ar plou diazez Plouserf e oa enni : Louergat, Tregrom, Gurunuhel, Sant-Elar, Benac'h, Pont-Melvez.
  
  Dispac'h Gall 
   Emgann Louergad, d'an 30 a viz Eost 1799 etre ar Chouanted hag ar Republikaned.
  
  Brezel 1914-1918, gant 244 den marv (71 e Sant-Eler) abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, d.le. 6,46 % ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.
   Brezel 1939-1945 : 21 den marv (2 e Sant-Eler).
   Brezel Indez-Sina echuet e 1954 : 1 den marv.
   Brezel Aljeria (1954-1962): 3 den marv.
  
  Monumantoù ha traoù heverk
  
  Menez Bre
  302 m a uhelder, war zouar ar barrez evit an hanter.
  
  Peulvan Pergad 
  10,30 m a uhelder ha 12,40 m a dro (?) e rez an douar, unan eus ar re vrasañ en Europa, hirie an eil e bro C'hall hag e Breizh.<re>Fernand Niel : Dolmens et Menhirs. Que sais-je ? n 764. PUF. 1966</ref>
  
  Peulven Krec'h Even (toullet)
  
  Boul Kervikael 
  Meurvaen galian eus Oadvezh an houarn.
  
  Iliz katolik Itron-Varia an Erc'h 
  Tour eus ar ;
  
  Lennet e vez iliz Louergad a zo dindan anv : "Notre Dame des Neiges", deut diouzh "Itron Varia an Erc'h". 
  
  Anilis fabulae ! Komzoù se a zeu diwar ur stumm fall da lenn An Nec'h (cnech) = ar run, an dossenn = da lavarout, ken eeun ha tra, m'emañ Louergad e traoñ ar Menez-Bre.
  
  Chapel ha kalvar Sant-Mikael
  
  Chapel sant Yann ha sant Fieg 
  ()
  
  Chapel sant Paol 
  ()
  
  Chapel sant Jelvestr 
  ()
  
  Mouden Penn ar stang 
  anvet « tumulus an Dosenn », 114 m (?) uhelder. Bet enrollet ar 27 Ebrel 1946
  
  Maner ar C'hleuziou 
  , a c'haller gweladenniñ e-pad an hañv (war c'houlenn)
  
   Menez Hogene, 304 m uhelder : « Lann Suplis », lec'h justis uhel hag izel, eno e veze lakaet an dud d'ar marv (kaset d'ar groug).
   Koad an Hae
  
  Maner Plouserf
  
  Feunteun sant Eler
  
  Monumant ar Re Varv 
  
  ------------------
   E Boezinge (Flandrez Belgia) e voe staliet ur c'halvar () eus Louergad evit enoriñ ar Vretoned marvet eno e-kerzh ar Brezel-bed kentañ.
  
  Emdroadur ar boblañs
  Etre 1968-1990 e oa digresket ar boblañs eus 9%. Abaoe e kresk ar boblañs en-dro.
  Emdroadur poblañs Louergad abaoe 1793
  
  Brezhoneg
  
  Ar Brezoneg er Skol 
   1934-1936: ar c'huzul-kêr a savas a-du gant ar mennad skignet gant al luskad Ar Brezoneg er Skol (ABES) evit kelennadurezh ar brezhoneg er skol.
  
  Ya d'ar brezhoneg
   D’ar 14 a viz Mezheven 2007 e oa bet votet ar garta Ya d'ar brezhoneg gant kuzul-kêr ar gumun.
   D’ar 6 a viz C'hwevrer 2012 e oa bet roet d'ar gumun al label Ya d'ar brezhoneg live 1.
  
  Deskadurezh
   Ur skol divyezhek a zo eno abaoe 1998. 
   E distro-skol 2022 e oa 64 skoliad enskrivet er c'hlasoù divyezhek (27,8 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez).
  
  A bep seurt
  Gouel ar Brezhoneg zo bet graet ur wech e Louergad.
  Loue (leue) Louergad: kunujenn.
  
  Melestradurezh
  
  Tud 
   Familh al Largez (aet da get), aotrouien al Largez, Germorvan, ha Gerdenole e Louergad. E ardamez : "en argant e leon geoted krabanet e gul, e gab e gul" 
   Aotroù markiz Suffren a Sant-Tropez (1753-1821), aotroù Koad an Hay ha Germorvan e Louergad.
  
   Yann-Fañch Ar C'halvez, ganet e Louergad ar 15 C'hwevrer 1799, noter, kannad Aodoù an Hanternoz ouzh Stroll-lezennadur (13 Kerzu 1868 - 4 Gwengolo 1870); kuzulier jeneral, maer Gwengamp. Aet da Anaon e Gwengamp ar 5 Meurzh 1880
  
  Levroniezh 
   René Couffon : Recherche sur les églises primitives. Bulletins et Mémoires. Société d'Émulation des Côtes du Nord. 1945-1946
  
  Liammoù diavaez 
  
   Louergad war lec'hienn Geobreizh
  
  Notennoù ha daveoù 
  
  Kumunioù Aodoù-an-Arvor
  Kumunioù Treger
  Yeodi
  Ar Brezoneg er Skol