title: Leonora Carrington
text: Mary Leonora Carrington OBE (6 Ebrel 1917 – 25 Mae 2011) a oa un arzourez saoz staliet e Mec'hiko, ezel eus luskad ar surrealouriezh. Brudet eo evel kizellerez, livourez ha skrivagnerez.
  E Ciudad de México e tremenas ar braz eus he buhez, ha pa varvas e 2011 e oa unan eus diwezhañ perzhidi luskad surrealour ar bloavezhioù 1930.
  Unan eus diazerezed al luskad Movimiento de liberación de las mujeres (WLM) e Mec'hiko e voe ivez, er bloavezhioù 1970.
  
  Buhez
  
  Yaouankiz
  E parrez Clayton-le-Wood e Choley e kontelezh Lancashire e Bro-Saoz e oa bet ganet Leonora Carrington d'ar 6 a viz Ebrel 1917 ; iwerzhonadez e oa he mamm Marie Humphreys Moorhead, ha saoz e oa he zad Harold Wylde Carrington, a oa e penn labouradegoù gwiadel. Gouarnerezed, heñcherien ha leanezed a reas war he zro, ne voe ket desavet gant he zud.
  Skoliadur
  Da 8 vloaz e voe kaset d'ur skol gatolik a oa e Chelmsford, ma voe argaset abalamour ma nac'he labourat ; eus skol kouent St. Mary en Ascot e voe argaset ivez. Ken rebell e oa ar plac'h ma voe kaset gant he zud da skolaj kastizus Miss Penrose e Firenze, hag argaset alese e voe ivez ; neuze e voe kaset da Baris d'ur skolaj dichek all, a rankas kuitaat ivez goude un nebeud mizioù. Brouezet-bras e voe he zud,  setu ma kasjont o merc'h da lojañ en ur skol strizh-kenañ, e Paris en-dro ; ne voe ket argaset Leonora ar wech-se, rak kemer an tec'h a reas ha distreiñ d'ar gêr.
  
  Taolennoù eus mare an Azginivelezh he doa gwelet e Firenze ha reoù surrealour e Paris ; enep ma yaje da arzourez e savas he zad, met broudet e voe gant he mamm. Kement e pouezas Leonora avat ma voe aotreet da studiañ e School of Art Chelsea er bloavezh-skol 1935-1936.
  Goude he bloavezh studi e Chelsea e c'hallas mont da skol al livour gall kubour Amédée Ozenfant (1886-1966), staliet e 1936 e London. Er bloaz-se e profas Mary Moorhead d'he merc'h 19 vloaz ul levr nevez-embannet diwar-benn ar surrealouriezh, bet aozet gant Herbert Read, Surrealism.
  
  Darempredoù gant Max Ernst
  E Diskouezadeg 1936 e London e welas L. Carrington oberennoù ar surrealour alaman Max Ernst (1891-1976). Bloaz goude e kejas ouzh an arzour e London ; taol-kurun ar garantez a skoas war ar Saozez 20 vloaz hag an Alaman 46 vloaz, ha kerkent ez eas Leonora da vevañ gant an arzour brudet. Ken kounnaret e voe he zad pa glevas keloù ma lakaas ar polis da embann un urzh herzel a-enep an Alaman en askont da bornografiezh.. Ar c'houblad hag arzourien all a gavas repu e Kernev-Veur betek dibenn an hañvezh ; goude-se e tistroas Max Ernst da Baris gant Leonora hag e tilezas e wreg Marie-Berthe Aurenche (abaoe 1927 e oant dimezet, hag e 1942 e tispartijont). E 1938, ar c'houblad a guitaas Paris hag en em stalias e Sant Martin d'Ardecha nepell diouzh Avinhon, en un ti bet prenet gant Leonora a-drugarez d'ur yalc'had digant he mamm. Kenlabourat a reas an daou arzour eno, ouzhpenn da skorañ an eil egile en diorroadur arzel. Meur a arzour surrealour a dremenas dre o zi, Salvador Dalí ha Pablo Picasso en o zouez.
  
  Pa darzhas an Eil Brezel-bed e Bro-C'hall d'an 3 a viz Gwengolo 1939 e voe harzet Max Ernst gant ar pennadurezhioù gall war zigarez ma oa alaman, un étranger hostile neuze hervez ar polis. A-drugarez da emell Paul Éluard ha mignoned all e voe didamallet goude un nebeud sizhunvezhioù. Hogen nebeut goude aloubidigezh Bro-C'hall gant an nazied e voe harzet gant ar Gestapo war zigarez ma oa  dilignezet  e oberennoù ; koulz Max Ernst hag an arzour alaman-ha-gall Hans Bellmer (1902-1975) a voe bac'het met Ernst a zeuas  a-benn da dec'hel da Stadoù-Unanet Amerika gant harp ar vadoberourez Peggy Guggenheim (1898-1979) en ur lezel Leonora Carrington war e lec'h.
  Mantret-bras e voe honnezh, ken ma voe skoet gant un diwaskadenn nervel ; p'edo an nazied o c'hounez tachenn e kinnigas ur vignonez dezhi, Catherine Yarrow, tec'hel ganti da Spagn. Ret e voe d'an arzourez yaouank (23 bloaz), gwerzhañ an ti war an tach hag izelbriz, gant an holl oberennoù a oa e-barzh, d'un ostiz er gêriadenn ha kemer penn an hent hep distro.
  E Madrid e chomas e ti mignoned d'he familh betek ma voe erru ken izel ma voe bac'het en ur bredospital e Santander ma voe  mezeget  gant tredangridoù, Cardiazol® ha Luminal®, evel ma oa ar c'hiz en Europa ar mare-se. C'hwec'h mizvezh-pad e chomas eno ; goude-se e tivizas he zad he c'has dindan gward d'ur sanatoriom e Suafrika via Lisboa.
  Erru e Lisboa he doe Leonora Carrington an dizober eus he ambrouger hag ec'h eas betek kannati Mec'hiko davit Renato Leduc (1897-1986), ur barzh surrealour hag a oa kannad Mec'hiko e Portugal. Hennezh a asantas dimeziñ gant Leonora evit ma vije roet dezhi immuniezh diplomatek pried ur c'hannad ; 24 bloaz e oa Leonora, 20 vloaz yaouankoc'h eget he fried, met disujet diouzh he zad e oa an arzourez yaouank.
  
  Mec'hiko
  
  R. Leduc hag e bried a veajas da New York ma chomjont gant surrealourien a-raok mont da Vec'hiko, ma tizimezjont e 1943. Eno e chomas Leonora Carrington e-pad an nemorant eus he buhez, gant chomadennoù e New York a vare da vare.
  Goude bezañ tremenet un ran eus ar bloavezhioù 1960 e New York e tistroas da Vec'hiko da vevañ ha da labourat. Eno, e 1963, e voe goulennet diganti ur murlivadur awenet gant kontadennoù hengounel ar vro, evit an Instituto Nacional de Antropología e Historia ; El Mundo Mágico de los Mayas eo an anv a voe roet d'an oberenn gant an arzourez.
  
  E 1946 e timezas gant al luc'hskeudenner hungariat Emérico Weisz (1911-2007) ; daou vab o doe : ar skrivagner Gabriel (*1945) hag al livour Pablo (*1947).
  
  D'ar merc'her 25 a viz Mae 2011 e varvas Leonora Carrington diwar skeventfo e Ciudad de México, m'eo beziet er Panteón Inglés.
  
  Oberennoù
  
  Taolennoù brudetañ
  
  Delwennoù brudetañ
  
  Levrioù
  La Maison de la Peur, 1938 (skeudennaout gant Max Ernst)
  Down Below (1944)
  Une chemise de nuit de flanelle, 1951
  El Mundo Mágico de Los Mayas, 1964 (Museo Nacional de Antropología, skeudennaouet gant  L. Carrington)
  The Oval Lady: Six Surreal Stories, 1975 
  The Hearing Trumpet, 1976 
  The Stone Door, 1977 
  The Seventh Horse and Other Tales, 1988 
  The House of Fear: notes from Down below, 1988
  
  Levrlennadur
   CARRINGTON, Leonora (1944). Down Below. New York : New York Review Books Classics, 2017
   Bird, Michael. The St Ives Artists – A Biography of Place and Time. Farnham : Lund Humphries, 2008 
   Robinson, Michael. Surrealism. London : Starfire Publishing, 2006
  
  Liammoù diavaez
  
  Notennoù
  
  Ganedigezhioù 1917
  Marvioù 2011
  Merc'hed Mec'hiko