title: Hans Fallada
text: Hans Fallada a oa anv-pluenn Rudolf Ditzen (Greifswald, 21 a viz Gouere 1893 – Berlin, 5 a viz C'hwevrer 1947), ur skrivagner alaman. Hans Fallada a zibabas da anv-pluenn diwar div gontadenn gant ar vreudeur Grimm : Hans im Glück ("Hans en eurvad") ha Die Gänsemagd ("an dimezell Waz"), ma kontont istor ur marc'h anvet « Fallada ». Unan eus ar skrivagnerien alaman vrudetañ en  eo. En e romantoù e kont buhez tud vunut.
  
  Buhez 
  Rudolf Ditzen a voe ganet d'an 21 a viz Gouere 1893 e Greifswald, en ur familh en hec'h aez. A-hed e yaouankiz e voe start an darempredoù gant e dad, dre ma felle dezhañ e teufe e vab da vezañ barner. Meur a wech e tilojas ar familh : da Verlin e 1899 ha da Leipzig e 1909.
  
  E 1911 e studias e Fürstliches Gymnasium Rudolstadt e Thüringen. E bloaz-se ivez e klaskas en em zistruj gant e vignon Hans Dietrich von Necker. Daoust ma voe gloazet da vat e treuzvevas R. Ditzen met harzet e voe evit bezañ muntret e vignon, hag e-pad ur pennad e voe bac'het en ur bredospital e Jena.
  
  N'en doa diplom ebet pa guitaas al lise, ha meur a vicher (labourer-douar, embanner, kazetenner) a reas a-raok dont a-benn da c'hounit e vara diwar e skridoù.
  Etre 1917 ha 1919 e rankas digontammañ (alkool ha drammoù) ha meur a wech e voe kaset d'an toull-bac'h : 3 miz e 1924, 2 vloaz hanter e 1926 hag 11 devezh e 1933. 
  
  E 1920 e voe embannet Der junge Goedeschal ("Goedeschal yaouank"), hag Anton und Gerda ("Anton ha Gerda") e 1923.
  
  E 1929 e timezas Rudolf Ditzen gant Anna Margarete Issel.
  
  Berzh a reas e 1931 gant Bauern, Bonzen und Bomben ("Kouerien, pennoù-bras ha bombezennoù"), ma kont taolioù-dispac'h peizanted Neumunster (Schleswig-Holstein) da vare enkadenn 1928-29.
  
  E eil romant, Kleiner Mann, was nun ? ("Ha bremañ, paotr bihan ?", 1932), a lakaas anezhañ da vezañ brudet e diavaez Alamagn ; ennañ e kont istor ur c'hontour yaouank, Johannes Pinneberg e anv, tapet gant an enkadenn ekonomikel ha deuet da vezañ dilabour ha paour.
  
  E 1933 e voe tapet ar galloud gant Adolf Hitler ha neuze e tivizas Fallada mont da Garwitz e Mecklemburg-Vorpommern. Kalz eskrivas eno : Wer einmal aus dem Blechnapf frißt ("Neb a zebr en un toupin ") ha Wir hatten mal ein Kind ("Ur bugel hon eus bet ur wech") e 1934, Das Märchen vom Stadtschreiber, der aufs Land flog ("Kontadenn ar sekretour hag a nijas d'ar maezioù") e 1935, Wolf unter Wölfen ("Bleiz e-mesk ar bleizi") e 1937, Der eiserne Gustav ("Gustav houarn") e 1938, Der ungeliebte Mann ("Ar paotr droukkaret") e 1940, hag Ein Mann will hinauf ("Un den a venn sevel") e 1943.
  
  E 1944 e tispartias diouzh Anna Issel hag e reas anaoudegezh gant Ursula Losch. E 1944 ivez e stagas gant skrivañ Der Trinker ("An ever"), embannet e 1950, ma kont e vuhez lonker hag ar fed ma oa tapet gant ar morfin abaoe e yaouankiz.
  E 1945 e timezas gant Ursula Losch, ha kinniget e voe dezhañ gant Johannes R. Becher mont da Verlin ar Reter, ma labouras Fallada evit ar gazetenn Täglichen Rundschau tra ma kendalc'he da skrivañ romantoù.
  
  E 1946 e skrivas Hans Fallada Der Alpdruck ("An hurlink") ha Jeder stirbt für sich allein ("Digenvez e varver"), hag a zo, hervez Primo Levi, "unan eus al levrioù bravañ diwar-benn ar stourm enepnazi en Alamagn."
  
  Oberennoù
  
  Liammoù diavaez 
  
    www.fallada.de
   Neue deutsche Biographie
   Fotografien von Lebensstationen Hans Falladas
   Bericht der Wochenzeitung „Freitag“ vom 2. Juli 2004 zu den Verhältnissen im Neubrandenburger Fallada-Archiv
  Liammoù war lec'hienn Universitätsbibliothek der Freien Universität Berlin
   Hans Fallada war IMDB
   Hans Fallada war lec'hienn Deutsche National Bibliotek
  
  Ganedigezhioù 1893
  Marvioù 1947
  Skrivagnerien Alamagn
  Skrivagnerien alamanek
  Meneger ar skrivagnerien