title: Brezel Genpei
text: Brezel Genpei (japaneg : 源平合戦, Genpei gassen) a reer eus ur brezel diabarzh a voe e Japan a-bezh  e diwezh ar Marevezh Heian adalek 1180 betek 1185 etre ar c'hlannoù Minamoto ha Taira.
  C'hoarvezout a reas a-c'houde un taol-Stad a-berzh ar re Daira e 1179, ma lamjont pep kevezer eus ar gouarnamant kent o forbannañ ; ar re Vinamoto a respontas dre voulc'hañ ar brezel e 1180. E-kichen Heian-kyō (Kyōto hiziv), kêr-benn an impalaeriezh d'ar mare, e voe an emgann kentañ a-douez an 19 a voe er brezel-se.
  Goude ar gad diwezhañ e voe diskaret ar c'hlann Taira, ha Minatomo no Yoritomo ar stalias e Kamakura ar c'hentañ shōgunelezh en Istor Japan er bloaz 1192 ; evel un diktatour e renas war ar vro a-bezh.
  
  Pouezus-kenañ e voe Brezel Genpei en Istor Japan, pa verkas kresk galloud ar renkad vilourel, ar samurai ha diskar galloud trevourel an impalaer.
  
  Anv
  An anv 源平 genpei zo 源 gen, a lenner minamoto e japaneg, ha 平 hei, a zo distaget pei er stummoù kenstrollat, hag a lenner taira. Kement ha "brezel ar re Vinamoto enep ar re Daira" eo genpei neuze.
  Un anv all zo d'ar brezel-se e Japan : 治承寿永の乱 jishō-juei no ran, eus ar Marevezh Jishō (1177-1181) hag ar Marevezh Juei (1182-1184).
  
  Abegoù
  E-pad dekvloazhiadoù e oa bet kevezerezh etre ar c'hlannoù Minamoto ha Taira evit ar galloud el Lez, ha dre-se e Japan a-bezh. Da geñver Emsavadeg Hōgen (div sizhunvezh er bloaz 1156) hag Emsavadeg Heiji (1160) en devoar klasket ar c'hlann Minamoto tapout an tu-kreñv war ar c'hlann Taira, en aner avat.
  Er bloaz 1180, Taira no Kiyomori (1118-1181) a zeuas a-benn da lakaat e vab-bihan yaouankañ (2 vloaz hepken) da vout impalaer Antoku (1178-1185, ren 1180-1185) goude dileze an impalaer Takakura (1161-1181, ren 1168-1180). Gaou a voe graet d'ar priñs Mochihito (1151-1180), trede mab an impalaer Go-Shirakawa (1127-1192, ren 1155-1158) hag e hêr ; evit lemel ar vezhadenn ha gounit an tron e c'halvas Minamoto no Yorimasa (1106-1180]]) ha manatioù boudaek d'an armoù. Ur c'hwitadenn e voe, pa varvas Mochihito ha Yorimasa er gad kentañ.
  
  E miz Mezheven 1180, Taira no Kiyomori a zivizas dilec'hiañ kêr-benn an impalaeriezh eus Heian-kyō da Fukuhara-kyō (ur c'harter eus Kobe hiziv), a oa e gêr-benn dezhañ abaoe ar bloaz 1160 : neuze e c'helle derc'hel e zorn war al Lez.
  
  Dibun
  
  Pa ne ouie ket Taira no Kiyomori piv a oa a-drek an emsavadeg e lakaas herzel ar priñs Mochihito, a gavas repu en azeuldi boudaek Onjō-ji (Mii-dera hiziv, e kêr Ōtsu e prefedelezh Shiga). Pa ne c'helle ket ar venec'h e wareziñ e rankas tec'hel. Hetaet e voe gant soudarded Kiyomori betek azeuldi ar Byōdō-in, a-vaez da gêr Heian-kyō. Eno e c'hoarvezas an emgann kentañ : Mochihito a voe paket ha lazhet tra m'en em lazhas Minamoto no Yorimasa dre seveniñ seppuku.
  Goude marv Yorimasa en em lakaas Minamoto no Yoritomo, penn nevez ar c'hlann, da rener an emsavadeg ; p'edo o foetañ bro davit kevredidi e voe faezhet gant ar re Daira e miz Gwengolo 1180 e-kichen Menez Fuji. Dont a reas a-benn da vont pelloc'h avat, war du ar Biz ma kavas skoazell digant klannoù all evit diarbenn lu ar re Daira. E-keit-se, Kiyomori a beurzevas azeuldi Onjō-ji kent lakaas seziz war gêr Nara ha distruj an hanter anezhi, kement-se evit kaout e zial.
  Er bloz 1181 e voe faezhet nerzhioù Yukiie († 1186) gant ar re Daira, hep nemeur a heuliadoù. E nevezamzer ar bloaz-se end-eeun e varvas Taira no Kiyomori, tra ma krogas Japaniz da c'houzañv un naonegezh a badas betek diwezh 1182. Klask a reas ar c'hlann Taira argadiñ izili eus ar c'hlann Minamoto o devoa savet ul lu e norzh ar vro, hep dont a-benn d'o faezhañ. Ne voe mui kad ebet betek deroù ar bloaz 1183.
  
  D'an 2 a viz Mezheven 1183 e voe faezhet ar c'hlann Taira en Emgann Kurikara ; ker gwazh e voe an drouziwezh m'en em gavas ar re Daira sezizet en Heian-kyō diwehatoc'h, tra m'edo Minamoto no Yoshinaka (1154-1184) o tont eus an Norzh ha Yukiie eus ar Reter. Ret e voe d'ar c'hlann Taira, renet gant Taira no Munemori (1147-1185) abaoe marv e dad Kiyomori, tec'hel kuit war-du ar C'hornôg gant e armead, al Lez, hag an impalaer Antoku (a oa en e 4 bloaz da neuze). Go-Shirakawa, an implaer kozh, a savas a-du gant ar Minamoto no Yoshikana kent gourc'hemenn dezhañ mont gant Yukiie evit distrujañ Munemori hag a lu.
  P'edo oc'h hemolc'hiñ ar re Daira war hent ar C'hornôg e klaskas Yoshinaka kemer ar galloud war ar c'hlann Minamoto dre dagañ Yoritomo e Kamakura. Diouzh e du, ar c'hlann Taira a stalias ul Lez verrbad e Dazaifu, met argaset e voent gant un emsavadeg itriket gant Go-Shirakawa ; dilojañ al Lez a rejont arre, da Yashima war un enezennig a-vaez da Shikoku. Eno e voent argadet d'ar 17 a viz Du gant Yoshinaka, a zeujont a-benn da ziarbenn.
  Minamoto no Yoshinaka a itrikas gant Yukiie evit lakaat seziz war ar gêr-benn hag an impalaer, ha staliañ ul Lez nevez en Norzh zoken mar bije tro. Yukiie avat a zikulias an itrikadenn d'an impalaer, a roas keloù da Yoritomo, penn ar c'hlann Minamoto. Pa verzas Yoshinaka e oa bet trubardet gant Yukiie e kemeras Heian-kyō, hag e deroù ar bloaz 1184 e lakaas tan en zeuldi Hōjūjidono m'edo kloastret an impalaer Go-Shirakawa, a voe bac'het da c'hortoz. Nepell goude ez erruas Minamoto no Yoshitsune (c. 1159-1189) gant e vreur Minamoto no Noriyori (1150-1193) hag un arme vras, a argasas Yoshinaka eus kêr. Goude ur gad d'an 19 a viz C'hwevrer 1184 war ur pont dreist ar stêr Uji tost d Heian-kyō, Minamoto no Yoshinaka a stourmas ur wezh diwezhañ en Awazu daou zevezh goude, ma voe faezhet gant Minamoto no Yoshitsune ; lazhet e voe Yoshinaka p'edo o klask kemer an tec'h.
  
  Pa guitaas re re Vinamoto ar gêr-benn e krogas ar c'hlann Taira da greñvaat o dalc'h war meur a lec'h kostez Mor Diabarzh Seto, a oa e diriad hengounel. An impalaer a ginnigas dezho kodianañ a-benn sizhun en eskemm ouzh un harz-brezel gant ar re Vinamoto — ar pezh a oa un touell, pa oa mennet da gas ar c'hlann Minamoto da argadiñ ar re Daira : gounez amzer e oa, evit klask adkemer ar galooud.
  D'an 20 a viz Meurzh 1184, Yoshitsune ha Noriyori a dagas Ichi-no-Tani, ur c'hreñvlec'h d'ar c'hlann Taira e Suma, er c'hornôg da Gobe war enez Honshū. Faezhet e voe ar re Daira, hag ar re na voent na lazhet na paket a dec'has da Yashima en-dro. Ar c'hlann Minamoto ne oa ket gouest da argadiñ Shikoku, setu e kemerjont o diarbennoù e-pad ar c'hwezh mizvezh war-lerc'h.
  Tost da vloaz goude kad Ichi-no-Tanin d'an 22 a viz Meurzh 1185, e c'hoarvezas Emgann Yashima un emgann war vor a-vaez da Shikoku : klann Minamoto a glaskas treuziñ ar mor, met kalz eus e listri a voe distrujet gant ur gorventenn ; gant pemp lestr hepken, Yoshitsune a dizhas an douar hag a lakaas enaouiñ tantadoù evit lakaat al Lez da grediñ e oa arsailhet. P'edo ar re Daira o c'hortoz un argadenn war vor e kuitajont o c'hreñvlec'h hag e kasjont al Lez hag an impalaer antoku d'ar mor. Trec'h e voe klann Minamoto en emgann a voe da-heul, met ar braz eus al lestraz Taira a zeuas a-benn da dec'hel. Miz diwezhatoc'h, d'ar 25 a viz Ebrel 1185, e voent faezhet adarre en un emgann war vor e Strizh-mor Shimonoseki, etre inizi Honshū ha Kyūshū ; eno e varvas an impalaer yaouank, 6 vloaz hepken, ha kalz eus pennoù bras ar c'hlann Taira.
  
  Heuliadoù
  E miz Kerzu 1185 e voe finvezh beli ar c'hlann Taira war kêr-benn an impalaeriezh. An impalaer Go-Shirakawa a zeroas da Vinamoto Yoritomo ar gwir da zastum telloù ha da envel kargidi en holl rannvroioù. Goude marv an impalaer kozh e 1192 e voe anvet Minatomo no Yoritomo da sei-i tai shōgun (征夷大将軍 "pennjeneral sujer ar varbared").
  Kement-se a voulc'has marevezh Japan c'hladdalc'hel (1185-1600), m'edo an impalaer hag al Lez e-karg eus al lidoù tra m'edo ar galloud gwirion gant ar shōgun.
  
  Gant staliadur ar shōguneezh e Japan e kreskas galloud ar renkad vilourel, ar samurai, hag a nebeut da nebeut e wanaas hini an impalaer : da arouezius e troas, gouestlet d'al lidoù hepken, betek Assavidigezh Meiji e 1868 tost da 700 vloaz diwezhatoc'h — petra bennak ma c'hoarvezas Assavidigezh Kenmu e 1333 ma renas an impalaer betek 1336.
  Minamoto, da livioù broadel Japan.
  A-c'houde Brezel Genpei e voe lakaet ar ruz, liv ar c'hlann Taira, hag ar gwenn, hini ar c'hlann Taira, war banniel Japan.
  
  Levrlennadur
   Sansom, George. A History of Japan to 1334. Stanford : Stanford University Press, 1958 
   Turnbull, Stephen. The Samurai – A Military History. London : Macmillan Publishers, 1977 
   Turnbull, Stephen. The Samurai Sourcebook. London : Cassell Publishing, 2000
  
  Liammoù diavaez
  
  Notennoù
  
  Istor Japan