title: Gwenrann
text: Gwenrann, pe Gwerrann, zo ur gumun eus Breizh el Liger-Atlantel.
  
  Douaroniezh
  
  Anv
  
  Stummoù skrivet 
   Erwan Vallerie ː Uuenran, 857; in plebe Keriac, 861; Uuerrann, 865; Uueran, 876; Uuenrann, Uuenran, XIt; Guarranda, Guerrandiae, 1070; Guarranda, 1095; Guerran, Guerrandia, 1112; Garranda, 1129; Guerrann, 1160; Guerrandia, 1194; Garrandia, Guenrandia, 1252; Guerrande, 1263; Guerrandia, Guenrandia, 1330; Guenrant, 1330; Guerrande, 1343; Guerrand, 1355; Gueriande, 1414; Garande, 1450; Garande, 1451; Guerandia, Guerrandia, 1453; Anguerrande,1479
  
  Gerdarzh 
  Gwenrann a zo ur stumm a orin lennek, diwar an henvrezhoneg Uuenrann, ennañ uuen, hag a dalvez « gwenn », « glan », « sakr », ha rann, hag a dalvez « tachenn ». E-kichen ar stumm Gwenrann e kaver ivez, koulz er yezh komzet hag er yezh skrivet, ar stumm hengounel Gwerrann. En hevelep doare hag en anvioù-lec'h all, evel Perroz (e Perroz-Hamon, Perroz-Gireg pe Sant-Ke-Perroz) ez eo aet ar strollad / -nr- / da / -rr- /. En henvrezhoneg e kaved dija ar stumm emdroet Uueran (Kartuler Redon, IXvet kantved). Ha tostoc'h deomp ez eo testeniekaet, da skouer, Guéran e-barzh geriadur Cillart de Kerampoul, Gwerann dindan pluenn Yeun ar Gow, ha Uereñn e brezhoneg ar vro.
  
  Moarvat e ra berzh ar stumm Gwenrann en abeg ma seblant ober dave d’ar paludoù holen.
  
  Ardamezioù
  
  Istor
  
  Feur-emglev 1365 
  [Kentañ Feur-emglev Gwenrann]], d'an 12 a viz Ebrel 1365 a lakas fin da Brezel Hêrezh Breizh hag a zisplegas lezenn hêrezh dugelezh Breizh.
  
  Feur-emglev 1381 
  Dre Eil Feur-emglev Gwenrann, d'ar 4 a viz Ebrel 1381, a voe daskoret e zugelezh da Yann IV (dug Breizh) gant ober le da Roue Bro-C'hall, ha kas kuit e guzulierien saoz.
  
  Roll ar sinerien
  Perrot Abraham, Jean d'Andigné, Berthelot d'Angoulvent, Guillaume Anseau, Pierre de l'Argentaye, Jean de Barac'h, Jean Le Barbu, Jean Baratier, Robin de la Barre, Geffroy Le Borgne, Yves de Coëtquis, Jean Coué, Alain Ferron, Mérien de Kernevenoy, Jean de la Marche, Alain du Bois, Perrot des Ebles, Acharis d'Iffer, Even de Keranrais, Alain de Quéhéon, Rolland Taillard , Guillaume du Taillis, Olivier d'Yvignac.
  
  Dispac'h Gall 
   Krouet e voe kumun Gwenrann e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe da benn Kanton Gwenrann. Gant al lezenn eus an 26 a viz C'hwevrer 1790 e voe lakaet Gwenrann da benn Bann Gwenrann. E 1800 e voe lakaet en Arondisamant Savenneg.
  
  Krouet e voe kumun An Turball e 1865 diwar ul lodenn eus tiriad kumun Gwenrann.
  
  
  
  Brezel-bed kentañ  
   Mervel a reas 276 gwaz ag ar gumun abalamour d'ar brezel, da lavaret eo 4,4 % eus he foblañs e 1911.
  
  Eil brezel-bed 
   Mervel a reas 25 den ag ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv. 
   D'an 3 a viz Genver 1943 e kouezhas ur c'harr-nij B-17 eus aerlu SUA (United States Army Air Forces) e Gwenrann; pevar nijour a voe lazhet, ar c'hwec'h nijour all eus e baread a voe tapet gant an Alamaned.
  
  Brezhoneg
  
  Ar Brezoneg er Skol 
   1934-1936: ar c'huzul-kêr a savas a-du gant ar mennad skignet gant al luskad Ar Brezoneg er Skol (ABES) evit kelennadurezh ar brezhoneg er skol.
  
  Ya d'ar brezhoneg 
   D'an 18 a viz Here 2010 e oa bet votet live 1 ar garta Ya d'ar brezhoneg gant kuzul-kêr ar gumun.
  
  Deskadurezh 
   Ur skol Diwan a zo eno abaoe 1999. 
   E distro-skol 2022 e oa 28 skoliad enskrivet er skol Diwan (2 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez).
  
  Melestradurezh
  
  Emdroadur ar boblañs abaoe 1962
  
  Tud 
   François Guillemot de Villebois (1681 Gwenrann - 1760 Tartu, Estonia), besamiral rusian.
   Anne François Augustin de La Bourdonnaye (1747 Gwenrann - 1793 Dacs), beskont ha jeneral. 
   Louis de Sol de Grisolles (1761 Gwenrann – 1836 Bourdel), ofisour er verdeadurezh c’hall ha diwezhatoc’h penn chouan.
   Louis François Foucher de Careil (1762 Gwenrann – 1835 Garches), jeneral rannlu e-pad brezelioù Napoleon, letanant ar roue. E anv a c’heller gwelet dindan ar Volz-Enor e Pariz.
   Gustave Clétiez (Gwerrann 1830 - 1896), ograouer, livour ha priour.
   Henri Quilgars, (Gwerrann 1877 – Penc'herieg 1937), arkeologour hag istorour. Skrivet en doa meur a bennad ha meur a levr diwar-benn glad hag istor Bro Gwenrann.
   Gustave Tiffoche (Sant-Nazer 1930 - Gwenrann 2011), priour, kizellour ha livour
   Pascal Bertho, ganet e 1964 e Gwenrann, senarioour ha treser bannoù treset.
   Denys Quistrebert, ganet e 1971 e Gwenrann, aozer bannoù treset.
   Gérard Lanvin, aktour, emañ o chom e Gwenrann.
  
  Ardamezeg ar familhoù
  
  Gevelliñ
  
  Monumantoù ha traoù heverk 
  
  Chapel Itron-Varia Wenn
   Mirdi ar verc'hodenn.
   Ti ar baluderien.
   Terre de sel, mirdi, sal-diskouezadeg ha stal kevelouri ar baluderien.
   Monumant ar re varv e bered Gwenrann, luc’hskeudenn. Dioueliet e voe d’ar  1 a viz Du 1920 .
   Monumant ar re varv e bered Ar Vadalen, luc’hskeudenn.
  Roet eo bet al label Kêrioù ha Broioù Arz hag Istor dezhi.
  
  Festoù
  
  Lennegezh
   Festival al Levr e Breizh: bep bloaz e miz Du adalek 2003
  
  Sonerezh
   Les Celtiques de Guérande (Festoù keltiek Gwenrann): aozet bep bloaz gant ar c'helc'h keltiek « Bro-Gwenrann », e miz Eost, adalek 1990
   La Voix des Orgues (Mouezh an Ograoù): sonadegoù en iliz-chabistr Sant-Albin, d’ar Gwener da noz peurliesañ, e miz Gouere hag e miz Eost, adalek 1955
   Festival Terres Blanches (Festival Douaroù Gwenn): 2005-2012
  
  Festoù all
   La Fête Médiévale de Guérande (Fest krennamzerel Gwenrann): bep bloaz e miz Mae e-pad daou zevezh
   Fête des Métais (Fest ar Verourien): bep bloaz e miz Gouere, da vare Gouel Mari-Vadalen, adalek 1980, e-kichen ar gêriadennig "Ar Vadalen"
  
  Pennad kar 
   An Turball.
  
  Liammoù diavaez 
   Lec'hienn ofisiel an ti-kêr
   Holen Gwenrann
   Mirdi ar verc'hodenn
   Ti ar baluderien
   Terre de sel
   Kelc'h keltiek « Bro-Gwenrann »
  
  Levrlennadur 
   Alain Gallicé, Guérande au Moyen âge : Guérande, Le Croisic, le pays guérandais du milieu du XIVe au milieu du XVIe siècle, Roazhon, Presses universitaires de Rennes, coll. « Histoire », 2003, 411 p. 
   Alain Gallicé, François-Xavier Grelet et Gildas Buron, Guérande : cité médiévale, La Crèche, Geste éditions, 2008, 203 p. 
   Henri Quilgars, Petite histoire du pays et de la ville de Guérande, suivie de Guérande, terre bretonne, Cressé, Éd. des Régionalismes-PyréMonde-Princi Negue, coll. « Monographies des villes et villages de France », 2011 (embannadur kentañ 1922), 126 p.
  
  Notennoù ha daveoù 
  
  Kumunioù Liger-Atlantel
  Kumunioù Bro-Naoned
  Kumunioù bet krouet e Liger-Izelañ e-pad an Dispac'h Gall
  Pennlec'hioù bannoù Breizh
  Ar Brezoneg er Skol
  Nijerezioù SUA aet d'ar strad e Breizh e-pad an Eil brezel-bed