title: Kunujenn
text: Ur gunujenn zo ur gomz drouk graet da ober droug d'un den all pe goap outañ. 
  
  Kentañ skid krennamzerel anavet a ra anv a gunujennoù eo ar Chanson de Roland , ma vez kanet pouilh d'ar Sarazined. E brezhoneg e vez lavaret touiñ Doue evel ur Sarazin.
  
  Gerioù
  
  Kunujañ pe kunujennañ an dud (diwar ur verb kunudiñ) pe kanañ pouilh dezho (diwar ar galleg kozh) a vez lavaret. Pouilhañ n'eo ket gwall anavezet. 
  Insultiñ zo anavezet mat avat, ha kavout a reer ar frazenn-mañ e-barzh levrioù Jules Gros: Me a vez gwelloc'h ganin insultiñ an dud evit mont d'ur pred-eured: muioc'h a blijadur am bez. 
  Huerniñ a gaver ivez er geriadurioù, a c'hallfe bezañ distagadur iferniñ e gwenedeg: c'hoantaat kas tud zo d'an ifern n'eo ket gwall gristen, met el lavaret a ra vad d'an den a-wechoù. 
  Hujaotal, e skridoù Dihunamb hag e Geriadur Vallée.
  Foeltradiñ a zo ivez, d'ober foeltradennoù.
  Laetaat a zo ivez e geriadurioù zo, d'ober laetaerezh. Letadoù a lenner e-barzh Etrezomp e brezhoneg dindan pluenn Job Jaffré.
  Bleiziñ un den a c'haller ober ivez.
  
  Doareoù kunujennoù
  Ur gunujenn n'eo ket mennet da vezañ leun a vadelezh, met d'ober droug, ha pa vez taolet kunujennoù d'an dud n'eo ket bleunioù int, ha da n'eus forzh piv e vez graet, ha diwar-benn n'eus forzh petra, mes kentoc'h diwar-benn an traoù-mañ:
   o bout o chom e ti o mamm: mabig e vamm, leue e vamm
   o boazioù: fri-butun, brammer lous
   o broadelezh: gall brein, laer saoz, Leonad laer
   o buhezegezh : 
   hini ar baotred: tourc'h, gastaouaer
   hini ar merc'hed: gast, gwiz kozh, kroc'hen, vilgen 
   o deskadurezh : azen gornek
   o dilhad: marmouz gwisket, truilhenneg, 
   o divergontiz: tra divergont
   o dizampartiz: 
  mañchard, kleizier (distaget "kleicher"),
   Daouarn yod ! 
   o doug d'ar boeson: 
   lonker brein, lonk-e-sizhun, karg-e-doull, karg-he-zoull, kof gwin, 
   gouzoug frank, gouzoug karn, 
   korzailhenn frank o drougiezh pe fallagriezh: pezh fall, loen fall, loen brein, loen put, gagn lous, tamm gagnboued ar groug, diaoul(ez), hailhon, hailhevod, tamm teil, lorgnez o emzalc'h : gaouiad, laer 
   o faourentez: laoueg, laouegez o filpouzerezh: kazh gleb, gogez, klouarenn, klufenn gozh, kozh klufenn o fizhoni: kraf-naon, tostenn gozh, preñv lous o fouez: ankou krignet, blonegenn o gouenn: beg du, kac'her-kraoñ o leziregezh: 
   loen didalvez, pezh didalvez, lochore bras, lavagnon kozh, ampezer lostoù deñved koll-boued, koll-e-voued, koll-e-vara, kac'h-moudenn o ment: 
   kozh torgos (pe tagos)
   lankon bras, lochore bras penn tev, kof tev o micher: troc'her-buzhug, troc'her-lann, o naetadurezh pe loustoni: 
   louskenn, kalkenn pemoc'h, bouc'h, loen lous, 
   revr gaoc'h, revr lous, loudourenn 
   kouilhourenn, ha dreist-holl gwiz kozh, ar gwashañ tra marteze a c'haller lavarout d'ur plac'h, a zo gerioù a denn ivez d'ar revelezh
   o ziegezh pe o ganedigezh: 
   mab gast, mab gagn, mab ar wreg didalvez (e Loeiz Eunius) 
   tad an ardoù
   o neuz: 
   penn boultouz, penn buoc'h, penn chatal, penn ki-saoz, 
   lagad luch, daoulagad ejen
   fri lous, fri mic'hi, fri minaoued, fri togn, 
   kof yod, kof bier,
   muzelloù kig-sall, 
   mezh-e-welout (ha mezh-he-gwelout), mezh ar vro, mezh an dud
   revr gaoc'h, revr dev, revr kegin troad''' pok
   o noazusted: amprevan, mamm ar c'hwiled (Loeiz Eunius),
   o oad: gast kozh, brammer kozh, gwrac'h dizantet o relijion: revr wenn, ki du o revelezh: liperez-pillig, pich null o rogoni: bern kaoc'h, sac'h kaoc'h, poufer brein,
   sioù o c'horf: 
   mogn vil, 
   kamm kozh, et kammez kozh
   luch brein ha luchez vrein
   tort brein, skouarn gaoc'h, mic'hieg
   o sotoni: anduilhenn, babouzenneg, beulke, buoc'h (kaezh), droch ar pardon, genaoueg, glaourenneg, inosant(ez) (kaezh), kaezhig, 
   leue, leue-dour, 
   penn avelet, penn buoc'h, pen skañv; 
   o zeod: brigouilher, kozh klakenn, Mari glakenn, teod fall.
  
  Penaos pakañ ur gunujenn bravikañ ma c'haller
  N'eus nemet div reolenn a bouez:
  E brezhoneg ne vez ket kunujennet gant anvioù-gwan (lous, fall, brein) implijet o-unan. 
  Ret eo kemer harp war un anv-kadarn: 
   pezh, penn, beg, revr, loen a servij kalz
   anvioù ar c'horf, penn evel-just, met kof, teod, lagad, revr ivez zo ken talvoudus all 
   anvioù loened evel amprevan, azen, buoc'h, chatal, ki, leue, pemoc'h, zo talvoudus ivez. 
  an anvioù a echu gant -er (pe -erez) pe gant -eg (pe -egez) a zo mat-tre ivez: butuner brein, kofeg vil. 
  
  E gwirionez, n'eus forzh peseurt gerioù, pe dost, a c'hall bezañ implijet evel kunujenn ma vezont lavaret gant kred ha gred. Met evel evit deskiñ seniñ gant ar piano, ar gwellañ eo c'hoari alies evit mestroniañ ar benveg a-zoare.
  
  ... ac'hanout!
  War-lerc'h ar gerioù kunujenniñ dibabet mat e c'haller lakaat ac’hanout pe a zo ac’hanout (pe ac’hanoc’h), evel er frazennoù-mañ: 
   Gastaouer a zo ac’hanout! (Minna, Ernest ar Barzhig)
   Pezh divergont zo ac’hanout! (E-tal ar Poull, Yann-Vari Perrot)
   Mil c’hagn an anduilh a zo ac’hanoc’h! (Koñchennoù eus Bro ar Stêr Aon, Yann ar Floc'h).
  Lufr ha lusk a roer d'ar frazenn evel se.
  
  ... ma'z out!
  Un doare all a zo da stummañ ur gunujenn vrav gant lakaat ma'z out! pema'z oc'h! en dibenn, evel pa lavarer: Lonker brein ma'z out! 
  
  Makez tamm ... !
  Un doare all c'hoazh a blij d'an dud en ardremez Montroulez (pe Leoniz pe Tregeriz e vent) gant makez pe makez tamm evel e-barzh: Makez tamm gaouiad brein! Un doare-ober a c'haller erbediñ rak amprouet eo bet ken-ha-ken gant an teodoù distagellet en daou du d'ar stêr ha pep hini en deus kavet e gont gantañ.
  
  Pennadoù kar
   Ad hominem
  
  Liammoù diavaez
   Listenn ar c'hunujennoù e pezhioù   Shakespeare
   Kanañ pouilh e meur a yezh (gant an droidigezh e saozneg) 
  
   Levrlennadur 
   Martial Ménard, Petit dictionnaire des plus belles injures bretonnes, Coop Breizh, 2006
   Alain Cabantous, Histoire du blasphème en Occident, ISBN 2226104682, 
   Arthur Schopenhauer, L'art de l'insulte, ISBN 2020562553,
   Rosier Laurence, Petit traité d'insulte, ISBN 2804024628,
   Thomas Bouchet, L'Insulte (en) politique : Europe et Amérique latine du XIXe siècle à nos jours, ISBN 291555224X,
   Nicolas Ruwet, Grammaire des insultes et autres études, ISBN : 2020060507, 
   Évelyne Larguèche, L'effet injure'', PUF, 1983,
  
  Notennoù
  
  estlammadenn
  kunujennoù