title: Lantanid
text: Lantanid a reer, diouzh erbedadenn an International Union of Pure an Applied Chemistry (IUPAC) eus pep hini eus ar pemzek elfenn gimiek eo o niver atomek etre 57 ha 71 e taolenn drovezhiek an elfennoù, da lavaret eo etre 57La ha 71Lu.
  
  Gerdarzh 
  Eus anv al lantanom e teu hini ar rummad. Gant ar c'himiour svedat Carl Gustav Mosander (1797-1858) e voe goveliet an anv latin arnevez lanthanum e 1839 diwar an henc'hresianeg λανθανειν lantanein,"bezañ diverzhet", abalamour d'an diaes ma oa bet hiniennekaat al lantanom a-douez ar c'heriom oksidet.
  E 1841 e tremenas ar ger e saozneg, ha gallekaet e voe e 1846 (lanthane) kent bezañ brezhonekaet e "lantanom".
  E 1925 e voe dibabet anv ar rummad gant ar maenoniour suis Victor Moritz Goldschmidt (1888-1947).
  
  Perzhioù
  
  Fizikel 
  Metaloù lufrus liv an arc'hant dezho eo al lantanidoù. Govelius int, da lavaret eo e c'haller o fladañ a-daolioù mailh. Orjalennus int ivez : tu zo d'o astenn hep na dorrfent.
  Kaletoc'h-kaletañ eo al lantanidoù a-feur ma kresk o niver atomek.
  Uhel eo ar gwrezverkoù ma c'haller o zeuziñ, hag o lakaat da virviñ war-lerc'h.
  Gwarellek eo al lantanidoù.
  
  Kimiek 
  Dilufrañ a ra al lantanidoù en aer en abeg d'an oksidadur, hag e 150°C pe war-dro e peg an tan enno. 
  An holl anezho a zazgwered gant an dour, gorrek gant dour yen ha prim gant dour zomm.
  An holl anezho a zazgwered gant an halogenoù.
  
  Taolenn ar perzhioù 
  
  Notenn * : etre an diazez [ Xe ] hag ar gwiskad diavaez 6s2 ; da skouer, [Xe] 4f145d1 6s2 eo aozadur elektronek an lantanid diwezhañ, al lutesiom.
  
  Kenderc'hadur 
  Er c'hailhoù bastnasit, monazit ha loparit e kaver lantanidoù, kevret gant skandiom hag itriom. Douaroù rouez a reer eus ar seitek elfenn-se.
  
  Arver 
  
  Evit gouzout hiroc'h, gwelit ar pennad Douar rouez.
  
  Notennoù
  
  Daveennoù 
   American Chemical Society  Liamm oberiant 25 DU 12
   AN NOALLEG Yann-Baol, Geriadur ar Gimiezh, Preder, Plomelin, 2008 ISBN 978-2-901383-69-7 Preder
   AN NOALLEG Yann-Baol, Geriadur ar Fizik, Preder, Plomelin, 2006 ISBN 978-2-901383-64-2
   Annales de chimie et de physique, Gallica / Bibliothèque nationale de France  Liamm oberiant 26 HER 12
   Atomic weights of the elements 2007 (IUPAC Technical Report) Pure an Applied Chemistry  Liamm oberiant 26 HER 12
   Atomic Weights and Isotopic Compositions for All Elements National Institute of Standards and Technology  Liamm oberiant 18 HER 12
   Bureau de Recherche Géologique et Minière (BRGM)  Liamm oberiant 26 HER 12
   CONSIDINE Glenn D., Van Nostrand's Encyclopedia of Chemistry, Wiley-Interscience, 2005 ISBN 978-0-471-61525-5 
   DEPOVERE Paul, La classification périodique des éléments — La merveille fondamentale de l'Univers, De Boeck, Brussels, Belgia, 2002 ISBN 978-2-8041-4107-3 
   EMSLEY John, Nature's Building Blocks — An A-Z Guide to the Elements, Oxford University Press, 2001 ISBN 978-0-19-850341-5 
   Geriadur brezhoneg An Here, Plougastell-Daoulaz, 2001 ISBN 978-2-86843-236-0
   ÉTIENNE Guy, Geriadur ar Stlenneg, Preder, 1996 ISBN 978-2-901383-14-7
   HOLDEN Norman, History of the Origin of the Chemical elements and Their Discoverers, New York, 2001 Brookhaven National Laboratory  Liamm oberiant 26 HER 12
   International Union of Pure and Applied Chemistry (IUPAC)  Liamm oberiant 26 HER 12
   Jefferson Lab  Liamm oberiant 22 KZU 2012
   Joint Institute for Nuclear Research (ОИЯИ e Dubna)  Liamm oberiant 25 DU 2012
   Les propriétés chimiques  Liamm oberiant 07 GEN 13
   LIDE David R., CRC Handbook of Chemistry and Physics - 88th Edition, CRC Press,2007 ISBN 978-0-8493-0488-0 
   Royal Society of Chemistry  Liamm oberiant 03 KZU 2012
   STWERTKA Albert, A Guide to the Elements, Oxford University Press, 1996 ISBN 978-0-19-508083-4 
   Webelements  Liamm oberiant 26 HER 2012
  
  Elfennoù kimiek