title: Jacques Tardi
text: Jacques Tardi (30 a viz Eost 1946, Valence) a zo un tresour hag un aozer bannoù-treset gall. Dimezet eo gant ar ganerez Dominique Grange. Priz meur gouel bannoù-treset Angoulême en deus bet e 1985. Ma’z eo brudet e bed ar bannoù-treset e vez lennet e oberennoù gant tud ha desket dreist-holl.
  
  E vuhez 
  Goude bezañ bet ganet e Valence, en deus bevet gant e dad e Kassel goude an eil brezel-bed. E dad a roas e zilez eus an arme peogwir ne felle ket dezhañ mont da vrezeliñ e Indosina. Degemeret eo bet Tardi e skol arzoù-kaer Lyon da 16 vloaz, ha goude-se e skol vroadel uhel an arzoù-kinklañ e Pariz. E vannoù-treset kentaña zo bet embannet er gelaouenn Pilote e 1969. E albom kentañ, Rumeur sur le Rouergue e ditl (senario gant Pierre Christin) , a zo bet ragembannet er memes kelaouenn e 1971. 
  Sed aze perzhioù pennañ bed Tardi : fabourzioù Pariz, bed an anarkourien, un nebeud euzhviled, ar soudarder hag ar brezel, hag ar vizer : displeg da vat eo ar pezh a grou.
  Anavezet eo evit al labour en deus kaset da benn diwar-benn ar brezel-bed kentañ (C'était la guerre des tranchées), ha dreist-holl diwar-benn ar soudarded a voe fuzuilhet. Dav eo gouzout ivez voe gazet e dad-kozh e-pad ar brezel-se. Labouret en deus war destennoù skrivet gant skrivagnerien liesseurt evel Louis-Ferdinand Céline, Daniel Pennac, Jean Vautrin pe c’hoazh Léo Malet.
  Evit a sell ouzh e zoare da dresañ e c’hall bezañ tost ouzh al linenn sklaer (Hergé) met ral eo kavout harozed en e oberennoù. Nann-harozed a vez kavet kentoc’h : an tudennoù ijinet gantañ a c’houzañv red an darvoudoù, ha peurliesañ ne deunt ket a-benn da dapout ket krog warno.
  
  E oberenn
  
  Bannoù-treset 
   Adieu Brindavoine ha La fleur au fusil (Casterman, 1974)
   Le Démon des glaces (Casterman, 1974)
   La Véritable Histoire du soldat inconnu (Futuropolis, 1974) Klokaet : La véritable histoire du soldat inconnu/La bascule à Charlot (Futuropolis, 2005)
   Mouh Mouh (Peperland, 1979)
   Déprime (Futuropolis, 1981)
   Le Trou d'obus (Imagerie Pellerin, 1984)
   Mine de plomb, Chiures de gommes (Futuropolis, 1985)
   Tardi en banlieue (Casterman, 1990)
   Jeux pour mourir (diwar romant Géo-Charles Véran) (Casterman, 1992)
   C'était la guerre des tranchées (Casterman, 1993)
   Les Aventures extraordinaires d'Adèle Blanc-Sec (Casterman, 1976-1998)
   Adèle et la Bête (1976)
   Le Démon de la tour Eiffel (1976)
   Le Savant fou (1977)
   Momies en folies (1978)
   Le Secret de la salamandre (1981)
   Le Noyé à deux têtes (1985)
   Tous des monstres ! (1994)
   Le Mystère des profondeurs (1998)
   Le labyrinthe infernal (da gentañ er gelaouenn L'Étrangleur adalek miz Gwengolo 2007)
   Nestor Burma, diwar romantoù Léo Malet (Casterman, 1982-2000)
   Brouillard au pont de Tolbiac (Casterman, 1982)
   120, rue de la Gare (Casterman, 1988)
   Une gueule de bois en plomb (Casterman, 1990)
   Casse-pipe à la Nation (Casterman, 1996)
   M'as-tu vu en cadavre ? (Casterman, 2000)
   La nuit de Saint-Germain des près (tresadennoù Moynot, Casterman, 2006)
   Le soleil nait derrière le Louvre (tresadennoù Moynot, Casterman, 2007)
   Carnet (L'Association, 2001)
   Le Cri du peuple, diwar romant Jean Vautrin (Casterman, 2001-2004)
   Les Canons du 18 mars (2001)
   L'Espoir assassiné (2002)
   Les Heures sanglantes (2003)
   Le Testament des ruines (2004)
   Le petit bleu de la côte Ouest diwar romant Jean-Patrick Manchette (Casterman, 2005)
   Le secret de l'étrangleur diwar romant Pierre Siniac (Casterman, 2006)
  
  Tresadennoù 
   Rumeur sur le Rouergue (senario Pierre Christin) (Gallimard, 1976) 
   Polonius (senario Picaret) (Futuropolis, 1977)
   Griffu (senario Jean-Patrick Manchette) (Square, Dargaud, Casterman, 1978)
   Ici Même (senario Jean-Claude Forest) (Casterman, 1979)
   Tueur de cafards (senario Benjamin Legrand) (Casterman, 1984)
   Grange bleue (senario Dominique Grange) (Futuropolis, 1985)
   le Sens de la houppelande (senario Daniel Pennac) (Futuropolis, 1991)
   Un strapontin pour deux (senario Michel Boujut) (Casterman, 1995)
   Presque tout Tardi (senario Olivier Maltret) (Sapristi, 1996)
   Tardi par la fenêtre (senario Michel Boujut) (Christian Desbois, 1996)
   L'Évasion du cheval gris (senario Verrien) (Sapristi, 1996)
   Sodome et Virginie (senario Daniel Prévost) (Denoël, 1996)
   Le Der des Ders (senario Didier Daeninckx) (Casterman, 1997)
   Varlot soldat (senario Didier Daeninckx) (L'Association, 1999)
   Kosovo, traces de guerre, lignes de paix, niverenn ispisial bachi-bouzouk, Even-Gouere 1999, p. 43 (tresadenn gant Tardi)
   La Débauche (senario Daniel Pennac) (Futuropolis, 2000)
  
  Senario 
   Le Voyage d'Alphonse (tresadennoù Antoine Leconte) (Duculot, 2003)
  
  Skeudennaouiñ
  Skeudennoù romantoù :
   Orson Welles, La toison d'or, Futuropolis, 1984
   Céline, Voyage au bout de la nuit, Futuropolis, 1988; 2006
   Céline, Casse-pipe, Futuropolis, 1989; 2007
   Céline, Mort à crédit, Futuropolis, 1991
   Jules Verne, Un Prêtre en 1839, Le Cherche-Midi, 1992
   Jules Verne, San Carlos, Le Cherche-Midi, 1993
  
  Katalogoù :
   L. Albaret, J. Tardi, Guerre et poste. L'extraordinaire quotidien des Français en temps de guerre, katalog diskouezadeg mirdi ar Post, Casterman, 2007
  
  Romantoù 
   Rue des Rebuts, Alain Beaulet, 1990
   Au bonheur des ogres, Daniel Pennac, 1985
  
  Liammoù diavaez 
   Tardi war lec'hienn Casterman 
   Adeleblancsec.org Ul lec'hienn gouestlet da Adele Blanc-Sec (e saozneg)
  
  Ganedigezhioù 1946
  Treserien bannoù-treset Bro-C'hall
  Tud nac'het ganto al Lejion a enor Bro-C'hall