title: Brein-krign
text: Ar brein-krign, pe ar varvenn-gig (gangraena e latin, eus ar ger gregach gagraina (γάγγραινα) a dalv kement ha breinadur an danvez) eo an anvioù a roer d'an droug a laka danvez kig un den da vervel. Mammenn ar c'hleñved a zo ur stankadur gwazienn deuet diwar un emboestadur, ur stroñs, ur bilimadur pe goude bezañ bet diskouezet d'ar yenijenn sklas.
  
  Yezh
  Kentañ meneg eus ar c'hleñved a vefe er XVIvet kantved, e Bro-Saoz, en ur werzenn diwar zorn Shakespeare en drajedienn Coriolan : 
  The service of the foote Being once gangren'd, is not then respected For what it was before.
  
  Orin ar c'hleñved
  
  An orin aliesañ a vez un diskrog hir pe ur red difonnus a-grenn gant gwaziadur ar gwad. Er c'hantvedoù tremenet, ar gloazadennoù brezel pareet fall ha bilimet a oa mammenn d'ar brein-krign ha goude-se da ziskolpañ lodenn klañv ar c'horf met ne oa ket dre ret ur pare diskoulm e-tal ar marv
  
  Hep oksigen, al lien-kig a ya da anaon ha goude-se da vreinañ.
  
  Doareoù brein-krign lies
  
  Breign-krign sec'h 
  Merzhet e vez dre liv al lien-kig o vont etrezek an teñval. Dre vras e vezo du ha sec'h al lien-kig klañv.
  
  Brein-krign gleb 
  Dont a ra adal ur brein-krign sec'h pe ur bilimadur mikrobek.
  Merzhet e vez gant c'hwezadur ha breinadur al lien-kig, ouzhpenn da-se e vez muioc'h-mui dourennek ha brein.
  
  Brein-krign aezhennek 
  Merzhet e vez dre ur bilimadur mikrobek gant kellidoù en o aes en un aergelc'h hep oksigen, (Evel Clostridium perfringens doare A)), hag ur broduerezh gaz el lien-kig klañv.
  
  Doareoù breign-krign ral
  
  Breign-krign Fournier 
  Breign-krign Fournier a zo ral, tagañ a ra organoù engehentiñ hag seier ar baotred dreist-holl.
  
  Brein-krign Buerger 
  Brein-krign Buerger pe kleñved Buerger a zo ur brein-krign ral hag a dap ar baotred yaouank dreist-holl, dre un aergelc'h yec'hed troet da fall gant a butuniñ sot.
  
  Ur c'hleñved marvus 
  Ar brein-krign aezhennek a zo an hini dañjerusañ ha marvusañ. Ma ne vez ket talet ouzh ar bilimadur, an toksinoù a zeio etrezek ar gwad ha goude-se betek an organoù diazez.
  
  Talañ ouzh ar brein-krign 
  A-benn talañ ouzh donedigezh ar brein-krign ez eo ret kaout louzhoù efedus roet alies ha ret eo naetaat lies ar gloazadennoù.
  
  Tud brudet aet da anaon gant ar brein-krign
  Evit kavout ul listenn glok gwelet Tud aet da anaon gant ar brein-krign
  
   Ar sonaozour gall Jean-Baptiste Lully goude bezañ flastret e zroad gant e vazh-lusk, d'an 22 a viz Meurzh 1687.
   Ar roue gall Loeiz XIV gant breign-krign ar gozhni, d'ar 1añ a viz Gwengolo 1715.
   Allan Pinkerton, eus ar Pinkerton National Detective Agency (Brezhoneg: Amsez Igouniañ Broadel Pinkerton), a varvas gant brein-krign an teod.
  
  Levrlennadur 
   Thomas Eugène Éloi Renault, Gangrène traumatique- Mémoire et observations cliniques sur une de ses causes les plus fréquentes dans les animaux doméstiques, embannadur Bechet Je. et Labe, Levraoueg Skol-veur ar medisinerezh, 1840
   Ollivier, Alexandre-François, Traité expérimental du typhus traumatique, gangrène ou pourriture des hôpitaux, contenant des observations nouvelles sur diverses gangrènes, épidémies, contagions, embannadur Pariz Mme Seignot librairie éditeurs, 1822
  
  Liammoù diavaez 
   Thomas Eugène Éloi Renault, Gangrène traumatique- Mémoire et observations cliniques sur une de ses causes les plus fréquentes dans les animaux doméstiques
   Ollivier, Alexandre-François, Traité expérimental du typhus traumatique, gangrène ou pourriture des hôpitaux, contenant des observations nouvelles sur diverses gangrènes, épidémies, contagions,
  
  Notennoù ha daveennoù 
  
  Kleñvedoù
  Brein-krign