title: Plötzensee (toull-bac'h)
text: Toull-bac'h Plötzensee (alamaneg : Strafgefängnis Plötzensee) a oa un toull-bac'h savet detre 1869 ha 1879 e-kichen lenn Plötzensee, e karter Charlottenburg e Berlin. E-pad an Trede Reich (1933-1945) e voe lazhet 2 891 den ennañ. En o zouez izili Rote Kapelle, re Kelc'h Kreisau, enepnazied eus Tchekoslovakia ha tud a all a veze laaket da "enebourien ar Stad" gant lez-varn ar bobl (alamaneg : Volksgerichtshof).
  
  Istor
  Da vare an Impalaeriezh alaman ha Republik Weimar (1890-1932) e voe dibennet 36 den en toull-bac'h. An holl anezho a oa muntrerien. Da vare an Nazied e voe lazhet 2 891 den en toull-bac'h. An hanter anezho a oa Alamaned, bet bac'het ha kondaonet d'ar marv peogwir e oant enepnazi. Bez e voe ivez 677 prizoniad eus Tchekoslovakia, 253 eus Polonia ha 245 eus Bro-C'hall. An dud-se a oa stourmerien enepnazi pe tud bet kaset da Alamagn da labourat dre ret.
  
   D'ar 14 a viz Gwengolo 1952 e voe savet ur monumant da enoriñ an dud bet lazhet (krouget pe dibennet e veze ar brizonidi) e toull-bac'h Plötzensee.
  
  Goude an Eil Brezel-bed ha betek 1987 e voe implijet toull-bac'h Plötzensee da vac'hañ tud yaouank etre 14 hag 20 vloaz. Ur wech kaset an dud yaouank-se d'un toull-bac'h all (Jugendstrafanstalt Berlin e Friedrich-Olbricht-Damm)e teuas da vezañ un toull-bac'h ma oa tu da vac'hañ betek 577 den.
  
  Tud brudet bet lazhet e toull-bac'h Plötzensee
  Abdulla Aliş
  Cato Bontjes van Beek
  Liane Berkowitz
  Robert Bernardis
  Eugen Bolz
  Eva-Maria Buch
  Musa Cälil
  Hans Coppi
  Hilde Coppi
  Alfred Delp
  Benita von Falkenhayn
  Erich Fellgiebel
  Eberhard Finckh
  Jakob Gapp
  Julius Fučík
  Carl Friedrich Goerdeler
  Hans Bernd von Haeften
  Albrecht von Hagen
  Otto ha Elise Hampel
  Georg Hansen
  Arvid Harnack
  Mildred Harnack
  Paul von Hase
  Ulrich von Hassell
  Egbert Hayessen
  Wolf-Heinrich Graf von Helldorf
  Albert Hensel
  Liselotte Herrmann
  Erich Hoepner
  Caesar von Hofacker
  Helmuth Hübener 
  Friedrich Gustav Jaeger
  Otto Kiep
  Johanna Kirchner
  Hans Georg Klamroth
  Friedrich Klausing
  Theodor Korselt
  Alfred Kranzfelder
  Karlrobert Kreiten
  Adam Kuckhoff
  Julius Leber
  Wilhelm Leuschner
  Hans Otfried von Linstow
  Herbert Michaelis
  Helmuth James Graf von Moltke
  Renate von Natzmer
  Vera Obolensky
  Paul Ozgorkow
  Erwin Planck
  Johannes Popitz
  Adolf Reichwein
  Rudolf von Scheliha
  Fritz-Dietlof von der Schulenburg
  Harro Schulze-Boysen
  Libertas Schulze-Boysen
  Elisabeth Schumacher
  Kurt Schumacher
  Ulrich Wilhelm Graf Schwerin von Schwanenfeld
  Robert Stamm
  Berthold Schenk Graf von Stauffenberg
  Helmuth Stieff
  Carl-Heinrich von Stülpnagel
  Maria Terwiel
  Elisabeth von Thadden
  Fritz Thiele
  Adam von Trott zu Solz
  Peter Yorck von Wartenburg
  Erwin von Witzleben
  
  Notennoù
  
  Levrlennadur
  Brigitte Oleschinski: Gedenkstätte Plötzensee. Berlin: Gedenkstätte Dt. Widerstand, 1997 (3. Auflage), ISBN 3926082054
  
  Liammoù diavaez
  
  Levr elektronek diwar-benn toull-bac'h Plötzensee
  Toull-bac'h Plötzensee e lec'hienn Berlin.de 
  Maen-koun Plötzensee
  
  Trede Reich