title: Sant-Brieg
text: Sant-Brieg a zo ur gêr eus Breizh, lec'hiet e departamant Aodoù-an-Arvor, pennlec'h an departamant-se hag ar prefedelezh. Kêr-benn Bro Sant-Brieg eo, e Breizh-Uhel, nepell eus Bro-Oueloù ha Bro-Dreger, e foñs Bae Sant-Brieg. Tennañ a ra he anv eus ar manac'h Brieg, deuet eus Bro-Gembre er . 45 000 annezad a oa enni e 2016, 171 721 en tolead kêr e 2013.
  
  Douaroniezh 
   Ar stêr Goued en em daol e Mor Breizh etre Plerin ha Sant-Brieg.
  
  Anv
  
  Ardamezioù 
  En glazur, e c'hripi en aour, krabanet ha teodet en gul (Ardamezeg d'Hozier, 1698)
  
  Brezhoneg 
  
   Ur skol Diwan zo e Sant-Brieg abaoe 1979.
   E distro-skol 2022 e oa enskrivet er skol Diwan hag er c'hlasoù divyezhek 167 skoliad (4 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez).
  
  Istor 
  Sant Brieg eo a roas e anv da Vro Sant-Brieg. Krouet e voe ar gêr er  gant ar manac'h anvet Brieg, deuet a Vro-Gembre. Ur manati a voe da gentañ, ha tamm-ha-tamm ur gêr a greskas tro-dro d'ar manati-se.
  
  Dispac'h Gall 
   Gant al lezenn eus an 26 a viz C'hwevrer 1790 e voe lakaet Sant-Brieg da benn ur bann.
  
  1862: tizhet eo Sant-Brieg gant an hent-houarn.
  
  
  
  Brezel-bed kentañ  
   685 gwaz a gollas o buhez abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, d.le. 2,86 % ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.
   Ur soudard bet ganet er gumun a voe fuzuilhet gant al lu gall d'ar 1 a viz Here 1915, e Vienne-le-Château (Bro-C'hall).
  
  Repuidi Brezel Spagn 
   Louis Guilloux a reas war-dro degemer repuidi Brezel Spagn e Sant-Brieg hag en Aodoù-an-Hanternoz.
  
  Eil Brezel-bed
   D'an 18 a viz Even 1940 e tegouezh al lu alaman e Sant-Brieg.
   Daou garr-nij Focke-Wulf Fw 190A eus an aerlu alaman a gouezhas e Sant-Brieg, an hini kentañ d'ar 15 a viz Meurzh 1943, an eil d'an 29 a viz Ebrel 1944; an daou nijour a varvas, douaret e voent e Plouzeniel.
   Dieubet e voe Sant-Brieg d'ar 6 a viz Eost 1944 da 22 eur gant an Task Force A eus lu ar Stadoù-Unanet.
   Mervel a reas 247 den eus ar gumun evit Bro-C'hall.
  
  Monumantoù ha traoù heverk 
  
  Tregont monumant istorel zo er gêr. En o zouesk :
   Iliz-veur Sant Stefan, gant relegoù sant Brieg enni,
   Dismantroù tour Soazon, savet e 1395 ha distrujet e 1598,
   Feunteun Sant Brieg, savet er 15vet kantved,
   Tiez kozh e kreiz-kêr.
  
  Sevenadur 
   Mirdi arz hag istor Sant-Brieg
  
  Bezioù ar C'hommonwealth e beredoù ar gumun
  
  Bez ar C'hommonwealth er vered Sant-Mikael
  
  Ur soudard iwerzhonat eus ar Royal Inniskilling Fusiliers e oa. Marvet eo e miz Gwengolo 1914, e-pad ar Brezel-bed kentañ.
  
  Bezioù ar C'hommonwealth er vered Kornôg 
  
  Marvet int e-pad an Eil brezel-bed. Re ar Morlu a varvas pa'z eas an H.M.S. Charybdis d'ar strad d'an 23 a viz Here 1943.
  
  Emdroadur ar boblañs abaoe 1793
  
  Melestradurezh
  
  Tud
  
  Tud bet ganet eno
   1829 : Zénaïde Fleuriot, skrivagnerez c'hallek.
   1830 : Émile Durand, sonaozour.
   1838 : Auguste de Villiers de L'Isle-Adam, skrivagner gallek.
   1846 : Charles Baratoux, embreger ha politiker.
   1852 : Louis Harel de la Noë, ijinour, saver hentoù-houarn e Breizh.
   1852 : Emil Ernod, yezhoniour.
   1890 : Henri Pierre Cren, d'ar 7 a viz Here, soudard en 2vet rujumant war-droad, fuzuilhet d'ar 1 a viz Here 1915 gant al Lu gall, e Vienne-le-Château (Bro-C'hall).
   1899 : Louis Guilloux, skrivagner gallek.
  1909 : Geneviève Prigent, priñsez ar Montenegro, lagadeeunourez, stourmerez evit an endro
   1926 : Raymond Hains, arzour.
   1937 : Marivon Dupureur (Samson hec'h anv-tiegezh), atletourez war ar redadeg damhir.
   1942 : Patrick Le Lay, bet e penn TF1.
   1947 : Patrick Dewaere, c'hoarier sinema.
   1948 : Yannick Pelletier, skrivagner.
   1954 : Soazig Daniellou, produourez
   1959 : Gilles Le Bigot, soner
   1965 : Fabienne Juhel, skrivagnerez c'hallek
   1969 : Jean-Christophe Boullion, rener kirri-tan
   1974 : Yann Elies, merdeer sport.
   1979 : David Le Lay, marc'hhouarner.
   1982 : Julien Féret, melldroader.
   1983 : Yelle, kanerez.
   1986 : Laëtitia Le Corguillé, marc'hhouarnerez.
   1989 : Kévin Théophile-Catherine, melldroader.
  
  Tud bet marvet eno
   1877 : Alexandre Glais-Bizoin, alvokad ha politiker.
   1898 : Charles Baratoux, embreger ha politiker.
   1934 : Loeiz-Vari Biler, beleg ha skrivagner brezhonek.
   1938 : Emil Ernod, yezhoniour.
   1943 : Émile Hamonic, saver kartennoù-post hag emsaver.
   1944 : Loeiz ar C'hlerg, yezhadurour ha skrivagner brezhonek.
   1950 : Octave-Louis Aubert, kazetenner ha skrivagner.
   1965 : Dom Alexis (Mathurin Presse e anv gwir), manac'h kisterkiat, adsaver Abati Boken.
   1967 : Vefa Sant-Pêr, emsaverez.
   1980 : Louis Guilloux, skrivagner gallek.
   1991 : Alan an Diuzet, skrivagner gallek ha brezhonek.
   2008 : Marivon Dupureur (Samson hec'h anv-tiegezh), atletourez war ar redadeg damhir.
   2009 : Gwennole ar Menn, gouizieg brezhonek.
   2011 : Yann Fouere, emsaver breizhat.
   2013 : Heather Dohollau, barzhek c'hallek a-orin eus Kembre.
   2013 : Yann Poilvet, kazetenner.
   2015 : Job Lec'hvien, beleg ha skrivagner brezhonek.
  
  Tud hag o deus bevet e Sant-Brieg
  Vefa de Bellaing, emsaverez ha skrivagnerez.
  Tom Simpson, reder marc'h-houarn.
  
  Ardamezeg ar familhoù
  
  Sport
  
  Marc'hhouarnerezh
  
  Tro Bro-C'hall
   6 a viz Gouere 1938 : 2 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Lille (Norzh) ha Sant-Brieg ; trec'h eo Jean Majerus (Luksembourg).
   7 a viz Gouere 1938 : 3e tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Sant-Brieg ha Naoned ; trec'h eo Gerrit Schulte (Izelvroioù).
   17 a viz Gouere 1947 : 19 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Gwened ha Sant-Brieg (a-benn d'an eur) ; trec'h eo Raymond Impanis (Belgia).
   18 a viz Gouere 1947 : loc'hañ a ra 20 hag eil diwezhañ tennad-hent Tro Bro-C'hall eus Sant-Brieg war-du Caen (Calvados).
   19 a viz Gouere 1950 : 6 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Dinarzh ha Sant-Brieg (a-benn d'an eur) ; trec'h eo Ferdi Kübler (Suis).
   20 a viz Gouere 1950 : loc'hañ a ra 7 tennad-hent Tro Bro-C'hall eus Sant-Brieg war-du Añje (Maine-et-Loire).
   12 a viz Gouere 1954 : 5 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Caen (Calvados) ha Sant-Brieg ; trec'h eo Ferdi Kübler (Suis).
   13 a viz Gouere 1954 : 6 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Sant-Brieg ha Brest ; trec'h eo Dominique Forlini (Bro-C'hall).
   1 a viz Gouere 1958 : 6 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Caen (Calvados) ha Sant-Brieg ; trec'h eo Martin Van Geneugden (Belgia).
   2 a viz Gouere 1958 : 7 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Sant-Brieg ha Brest ; trec'h eo Brian Robinson (Bro-Saoz).
   25 a viz Mezheven 1965 : 4e tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Caen (Calvados) ha Sant-Brieg ; trec'h eo Edgard Sorgeloos (Belgia).
   26 a viz Mezheven 1965 : 5 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Sant-Brieg ha Kastellin ; trec'h eo Cees van Espen (Izelvroioù).
   2 a viz Gouere 1972 : 1 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Añje (Maine-et-Loire) ha Sant-Brieg ; trec'h eo Cyrille Guimard (Breizh).
   3 a viz Gouere 1972 : 2 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Sant-Brieg hag ar Baol-Skoubleg ; trec'h eo Rik van Linden (Belgia).
   3 a viz Gouere 1979 : 6 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Añje (Maine-et-Loire) ha Sant-Brieg ; trec'h eo Jos Jacobs (Belgia).
   1 a viz Gouere 1995 : dalc'het eo rakredadeg Tro Bro-C'hall e Sant-Brieg (a-benn d'an eur) ; trec'h eo Jacky Durand (Bro-C'hall).
   10 a viz Gouere 2004 : 7 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Kastell-Briant ha Sant-Brieg ; trec'h eo Filippo Pozzato (Italia).
   6 a viz Gouere 2008 : 2 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre an Alre ha Sant-Brieg ; trec'h eo Thor Hushovd (Norvegia).
  
  Liammoù etrebroadel 
  Liammoù he deus kêr Sant-Brieg gant kêrioù e meur a vro :
  
  Gevelliñ
  
  Kevelouri
  
  Mignoniezh
  
  Liammoù diavaez 
  
   Lec'hienn ofisiel kêr
   Sant-Brieg war lec'hienn Geobreizh
  
  Levrlennadur
  
  Daveoù ha notennoù
  
  Sant-Brieg
  Kumunioù Aodoù-an-Arvor
  Kumunioù Bro Sant-Brieg
  Pennlec'hioù departamantoù Bro-C'hall
  Pennlec'hioù bannoù Breizh
  Soudarded vreizhat bet fuzuilhet gant al lu gall e-pad ar Brezel-bed kentañ
  Repuidi Brezel Spagn e Breizh
  Bezioù-brezel ar C'hommonwealth en Aodoù-an-Arvor
  Nijerezioù alaman aet d'ar strad e Breizh e-pad an Eil brezel-bed