title: Sant-Ider
text: Sant-Ider ( e galleg) a zo ur gumun eus Breizh e departamant Il-ha-Gwilen.
  
  Douaroniezh 
  War lez ar stêr Yegn emañ Sant-Ider.
  
  Anv 
   Erwan Vallerie ː Ecclesia Sancti Desiderii, 1116; Luca de Sendider, 1208
  
  Ardamezioù 
  En argant plezhek en gul.
  
  Istor
  
  
  
  Brezel-bed kentañ 
   37 gwaz a gollas o buhez abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, d.le. 4,68% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911 ; pevar anezhe a varvas d’an 22 a viz Eost 1914 e Belgia:
   unan en Aiseau, er 136vet Rujumant Troadegiezh e oa ;
   an tri all e Virton, daou anezhe a oa er 124vet Rujumant Troadegiezh , an hini diwezhañ a oa er
  130vet Rujumant Troadegiezh.
  
  Eil brezel-bed 
   Tri den ag ar gumun a varvas abalamour d'ar brezel.
   D'an 8 a viz Even 1944 e voe taolet un nijerez Focke-Wulf 190 A eus an aerlu alaman (Luftwaffe) d'an diaz gant kirri-nij chaseal-bombezañ Mustang eus an United States Army Air Forces e "La Peinière" e Sant-Ider.
  
  Trevadennoù 
   Brezel Indez-Sina: daou soudard a varvas.
  
  Monumantoù ha traoù heverk
  
  Brezel-bed kentañ 
  
   Monumant ar re varv.
  
   Plakenn en iliz katolik.
  
   Bez an tiegezh Roulliaux gant tri breur marvet abalamour d'ar brezel.
  
  savadurioù katolik 
  
   Iliz katolik Sant Ider, 1679.
   Chapel Notre-Dame-de-la-Peinière, 1840.
  
  Emdroadur ar boblañs abaoe 1793
  
  Melestradurezh
  
  Tud
  
  Ardamezeg familhoù
  
  Gevelliñ
  
  Liammoù diavaez 
  
   Lec'hienn web ar gumun
  
  Levrlennadur 
   Erwan Vallerie ː Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus. An Here. 1995
  
  Daveoù ha notennoù 
  
  Kumunioù Il-ha-Gwilen
  Nijerezioù alaman aet d'ar strad e Breizh e-pad an Eil brezel-bed