title: Brezel-bed kentañ
text: Ar Brezel-bed kentañ a zo ur brezel hag a c'hoarvezas en Europa dreist-holl etre 1914 ha 1918. Eno eo e c'hoarvezas an emgannoù brasañ met brezel a voe en holl gevandirioù hag en holl gornioù ar bed, war zouar ha war vor, hag en oabl ivez evit ar wech kentañ.
   
  Brezel-bed a vez laret, rak ar wech kentañ e voe gwelout kemend-all a vroioù o kemer perzh. Koulskoude, a-raok ma strakas an Eil Brezel-bed e veze anvet ar Brezel Bras, ha soñjal a rae d'an dud e vije an hini diwezhañ. E galleg e oa bet savet al lesanv La Der des Ders.
  
  E-pad an hañv 1914 e strakas ar brezel-se da-heul Gwalldaol Sarajevo d'an 28 a viz Mezheven, drouklazh an arc'hdug Franz Ferdinand von Österreich-Este, pennhêr impalaeriezh Aostria-Hungaria, hag e bried, dugez Hohenberg, gant ar broadelour serb, eus Bosnia, Gavrilo Princip.
  
  Bloavezh 1918, ar Galloudoù kreiz a oa krog da gouezhañ; Bulgaria a sine un arsav-brezel d'an 29 a viz Gwengolo, an Ottomaned d'an 31 a viz Here, Aostria-Hungaria d'an 3 a viz Du. E-unan, gant an Dispac'h Alaman o sevel hag ul lu o vont da emsevel, ar C'haiser Wilhelm a zilez an tron d'an 9 a viz Du, hag ar gouarnamant alaman nevez a sin an arsav-brezel d'an 11 a viz Du 1918, oc'h echuiñ ar brezel.  
  D'an 11 a viz Du 1918 e Koadeg Compiègne e voe sinet an arsav-brezel, ha d'an 28 a viz Mezheven 1919 e voe sinet ar peoc'h (Feur-emglev Versailhez).
  
  Lazhet e voe un dek milion bennak a dud.
  
  Breizh hag ar C'hentañ Brezel-bed 
  Drastus e voe ar Brezel bras evit Breizh war meur a zachenn, sokial, denel.
  
  El lennegezh 
  Nebeut oberennoù en brezhoneg a zo bet a-ziwar ar C'hentañ Brezel-bed.
   Dremm an Ankou, gant Abeozen (Fañch Elies). Ur sell peoc'hgarour gant ur breton bet mac'hagnet gant ar gazoù brezel.
   Kammdro en Ankeu, gant Loeiz Herrieu, rentañ kont a-zeiz da-zeiz eus ar brezel dre sell ur soudard re gozh evit bezañ en Talbenn met kaset da gemer perzh er brezel fol memestra.
   Ar en deulin, Ar hentoù ar brezel, gant Yann-Bêr Kalloc'h, sell ur c'hadour breton broadelour.
   Dek devezh e Verdun gant Jules Gros, rentañ-kont brezel.
   Notennoù brezel gant Aogust Bôcher.
   War hent ar ger. Istor tri brizonier breizat e-pad ar brezel bras 1914-1918 skrivet gant unan anê, gant Pêr-Mari Lec'hvien
   Barzhonegoù war an talbenn gant Yann Mari Normand.
  
  Talbennoù 
   Talbenn an Ijzer.
  
  Emgannoù 
   e Belgia e 1914 :
   5-16 a viz Eost : Seziz Liège,
   12 a viz Eost : Emgann Halen,
   21-23 a viz Eost : Emgann Charleroi,
   22 a viz Eost : Emgann Rossignol,
   9-10 a viz Here : Emgann Melle,
   16 a viz Here-10 a viz Du : Emgann Diksmuide.
   e Bro-C'hall :
   Kentañ emgann ar Marne,
   Eil emgann ar Marne, 
   Emgann Lorette,
   Emgann Hartmannswillerkopf,
   Emgann Verdun,
   Emgann ar Somme,
   Emgann Krec'h Vimy,
   Emgann Chemin des Dames
   Argadenn an Nevezhañv,
   Argadenn ar C'hant deiz.
   e lec'hioù arall :
   26-30 a viz Eost 1914 : Emgann Tannenberg,
   25 a viz Ebrel 1915-9 a viz Genver 1916 : Emgann an Dardanelled,
   24 a viz Here-9 a viz Du 1917 : Emgann Caporetto.
  
  Pennadoù kar 
   Roll emgannoù ar Brezel-bed kentañ.
  
  Liammoù diavaez
   http://enenvor.fr/eeo_revue/numero_7/six_mois_en_champagne_ou_le_tres_long_1915_du_47e_regiment_d_infanterie_1er_janvier_25_juin_1916.html
  
  Notennoù ha daveennoù 
  
  Kentañ Brezel-bed