title: Republik Demokratel Alamagn
text: Ar Republik Demokratel Alaman (RDA, en alamaneg: DDR: Deutsche Demokratische Republik), pe Republik Demokratel Alamagn, a oa ur stad european krouet d’ar 7 a viz Here 1949 ha divodet d’an 3 a viz Here 1990, pa voe kendeuzet gant Republik Kevreadel Alamagn (BRD) da vare unvanidigezh Alamagn. Graet e veze anezhi «Alamagn ar Reter» alies.
  
  Douaroniezh 
  Diazezet e voe tiriad DDR war an tachad bet aloubet gant an Arme Ruz goude an eil brezel bed. Da lavaret eo reter Alamagn (harzoù 1937), hep an tachadoù reter da linenn Oder-Neisse, hag a oa bet staget ouzh Polonia hag URSS. Tro-dro da diriad DDR e oa Polonia er reter, Tchekoslovakia er su, Republik Kevreadel Alamagn (BRD) er c’hornôg hag aodoù ar mor Baltek en norzh. E-kreiz tiriad DDR e oa Berlin ar C’hornôg, kelc’hiet gant moger Berlin, 155 km hirder dezhi (43,1 km e diabarzh Berlin). Lec’h uhelañ DDR a oa er menezioù Erzgebirge, war an harzoù gant Tchekoslovakia, e Fichtelberg (1 214 m uhelder).
  
  Harz diabarzh Alamagn 
  Etre DDR hag Alamagn ar C’hornôg (BDR) e oa un harz 1 393 km anezhañ. Unan eus lodennoù evezhietañ ar Rideoz Houarn e oa. An holl ziazezadurioù surentez a dape 344 km² eus tachenn DDR, ha bez' e oa 80 500 km orjal dreinek ha 2 230 000 a vinoù. Evezhiet e oa an harz gant 14 000 soudard ha 600 ki. Gwir o doa ar soudarded da dennañ war kement hini en dije klasket tremen dreist d’an harz.
  
  Istor
  
  Prezidanted DDR 
   11 a viz Here 1949 - 7 a viz Gwengolo 1960 : Wilhelm Pieck
  
  Prezidanted Kuzul Stad DDR 
   
  Pa varvas Wilhelm Pieck e voe paouezet gant post “prezidant DDR”(Präsident der DDR) hag e plas e voe aozet renerezh a-stroll Kuzul-Stad DDR (Staatsrats der DDR) renet gant :
   Etre ar 7 a viz Gwengolo 1960 hag ar 1añ a viz Eost 1973 : Walter Ulbricht
   Etre an 3 a viz Here 1973 hag an 29 a viz Here 1976 : Willi Stoph
   Etre an 29 a viz Here 1976 hag an 23 a viz Here 1989 : Erich Honecker
   Etre ar 24 a viz Here 1989 hag ar 7 a viz Kerzu 1989 : Egon Krenz
   Etre ar 7 a viz Kerzu 1989 hag an 18 a viz Meurzh 1990 : Manfred Gerlach
   Etre 18 a viz Meurzh 1990 hag an 3 a viz Here 1990 (adunvanidigezh Alamagn) : Lothar de Maizière
  
  Prezidanted Kuzul ar Vinistred 
   1949 - 1964 : Otto Grotewohl
   1964 - 1973 : Willi Stoph
   1973 - 1976 : Horst Sindermann
   1976 - 1989 : Willi Stoph
   1989 - 1990 : Hans Modrow
   1990 : Lothar de Maizière
  
  Melestradur tachad DDR 
  
  Etre 1949 ha 1952 e oa rannet tiriad DDR e pemp Land : Brandenburg, Mecklemburg, Saxe, Saxe-Anhalt ha Thuringen. 
  E 1952 e voe divodet ar stad gevreadel, hag ar pemp Land a voe diframmet.
  Neuze e voe rannet an tiriad e en 15 Bezirke (pastell-vro) :
   Pastell-vro Berlin
   Pastell-vro Dresden
   Pastell-vro Karl-Marx-Stadt
   Pastell-vro Leipzig
   Pastell-vro Gera
   Pastell-vro Erfurt
   Pastell-vro Suhl
   Pastell-vro Halle
   Pastell-vro Magdeburg
   Pastell-vro Cottbus
   Pastell-vro Potsdam
   Pastell-vro Frankfort
   Pastell-vro Neubrandenburg
   Pastell-vro Schwerin
   Pastell-vro Rostock
  
  Pa voe unvanet Alamagn (Wiedervereinigung, d’an 3 a viz Here 1990) e voe aozet ar pemp Land en-dro. Kemmet e voe o harzoù war bouez nebeut, ha kemmet ivez un nebeud anvioù anezho : Mecklemburg a zeuas da vezañ Mecklemburg-Vorpommen. Anvet e voent stadoù kevreadel nevez (Neue Bundesländer). Berlin a voe unvanet ivez, hag hiziv an deiz eo ul Land (kêr-stad).
  
  Arme 
  Arme vroadel ar bobl (Nationale Volksarmee - NVA) a voe krouet e 1956, goude Bundeswehr Alamagn ar C’hornôg. E 1983 e oa enni 170 000 den. Ul lodenn eus armeoù Feur-emglev Varsovia e oa.
  
  Arouezioù ha gouel broadel 
   Arouez : ar morzhol, ar c’helc’hier hag ar strobad ed, rak unan eus anvioù DDR a oa "bro ar vicherourien hag al labourerien-douar" (Arbeiter und Bauernstaat). Adalek 1959 e voe lakaet an arouez-se e kreiz banniel Alamagn, hag e teaus da vezañ banniel ofisiel DDR.
   Gouel broadel: Tag der Republik (devezh ar Republik), 7 a viz Here.
   Kan broadel: Auferstanden aus Ruinen.
  
  Moneiz 
   Etre 1949 ha 1964 : Deutsche Mark (disheñvel diouzh Deutsche Mark BDR).
   Etre 1964 ha 1967 : Mark der Deutschen Notenbank.
   Etre 1967 ha 1990 : Mark der DDR, "Ostmark"
   Goude ar 1añ a viz Gouere 1990 (unvaniezh voneiz): Deutsche Mark BDR.
  
  Mirdi 
  E-kichen Alexanderplatz ez eus ur mirdi ennañ peadra da adkavout aergelc’h DDR. Ennañ e c’haller gwelout traoù arouezius eus ar stad-se, hag e c’haller zoken bleniañ unr c’harr Trabant pa weladenner Berlin ar Reter.
  
  Istor Alamagn en XXvet kantved
  Republik Demokratel Alamagn
  Stadoù ar Bed
  Stadoù kozh Europa
  Istor ar gomunouriezh