title: Noal-Pondi
text: Noal-Pondivi, anvet Gwennoal ivez a zo ur gumun eus Breizh e kanton Pondivi e departamant ar Mor-Bihan.
  
  Douaroniezh
  
  Anv 
   Erwan Vallerie ː Nuial, 1082; Noal, 1204; Noyal, 1219; Noal, 1219; Noiaal, 1221; Noial, 1235; Noyal, 1249; Noeal, 1251; Noal, 1255; Noeal, Noyal, 1264; Noial, 1270; Noual, 1274; Noeal, 1278; Noial, 1336; Noeal, 1368; Noualguen, Noial, 1373; Noualguenac, 1371; Noyalguen, 1387; Noyeal, 1433; Noyal Pontivi,1453; Noial Pontevey, 1554.
   Gwennole ar Menn : Noyal-Guen, 1373-1387 ; Sainte-Noyale, 1478.
  Gerdarzh
  "Douar nevez-difraostet", diwar nouio "nevez" ha ialon "frankizenn".
  
  Ardamezioù
  
  Istor
  
  Bonedoù Ruz: un digoll ag 8 800 lur a voe paeet gant ar barrez d'an Aotrou de la Pierre ha da tud all eus Pondivi goude an distrujoù bet graet e kêr e-pad an emsavadeg.
  
  Dispac'h Gall 
   Melestradurezh: krouet e voe ar gumun e 1790; gant al lezenn eus an 23 a viz Eost 1790 e voe lakaet Noal-Pondi da bennlec'h ur c'hanton, hini Noal-Pondi, gant teir c'humun ennañ: Kroeshañveg, Noal-Pondi ha Sant-Goneri; e Bann Pondi e oa. Dilamet e voe kanton Noal-Pondi e 1801 gant lezenn an 8 pluviôse an IX (28 a viz Genver 1801), dezhi an titl loi portant réduction du nombre de justices de paix. Lakaet e voe Noal-Pondi e kanton Pondi bet miret ha brasaet gant ar memes lezenn. Lakaet e oa bet Noal-Pondi en Arondisamant Pondi bet krouet e 1800.
  
  Krouet e voe kumunioù Gweltaz, Kerforn, Sant-Jelan ha Sant-Turiav d'ar 5 a viz Eost 1839 diwar lodennoù eus kumun Noal-Pondi.
  
  Brezel-bed kentañ
   138 gwaz eus ar gumun a gollas o buhez abalamour d'ar brezel, d.l.e. 4,92 % eus he foblañs e 1911. 
  Eil Brezel-bed 
  
   Daou zen eus ar Rezistañs a voe serret e miz Mae 1944 gant an Alamaned; fuzuilhet e voent e gwikadell Porzh-Loeiz goude bout bet boureviet e Logunec'h; adkavet e voe o c'horfoù d'an 23 a viz Mae 1945.
   Mervel a reas 27 den ag ar gumun abalamour d'ar brezel. 
   D'ar 16 a viz Even 1944 e voe tapet 10 000 Lur en ti-post gant tud eus ar Rezistañs.
  Brezelioù didrevadenniñ
   Ur gwaz a varvas e Brezel Indez-Sina hag unan all e Brezel Aljeria.
  
  Monumantoù ha traoù heverk 
   Iliz katolik Santez Nolwenn.
   Monumant ar re varv.
  
  Emdroadur ar boblañs abaoe 1962
  
  Brezhoneg
  
  Ya d'ar brezhoneg 
   D’an 19 a viz Gwengolo 2005 e oa bet votet ar garta Ya d'ar brezhoneg gant kuzul-kêr ar gumun.
  
  Deskadurezh
  Klasoù divyezhek kentañ (skol prevez) zo bet digoret e 2009.
   E distro-skol 2015 e oa 27 skoliad enskrivet er c'hlasoù divyezhek (7,9 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez).
  
  Ar Brezoneg er Skol 
   1934-1936: ar c'huzul-kêr a savas a-du gant ar mennad skignet gant al luskad Ar Brezoneg er Skol (ABES) evit kelennadurezh ar brezhoneg er skol.
  
  Melestradurezh
  
  Tud
  
  Tud bet ganet eno
   Frañsez-Mari Kadig, beleg, dastumer kanaouennoù ha kontadennoù Bro-Gwened, 29 a viz Gwengolo 1864.
  
  Tud bet ganet ha marvet eno 
  Joseph Cadic, maer ar gumun ha kannad ar Mor-Bihan e Kambr an deputeed (5 a viz Gwengolo 1886-7 a viz Mae 1971).
  
  Ardamezeg ar familhoù
  
  Gevelliñ
  
  Liammoù diavaez 
   Noal-Pondi war lec'hienn Geobreizh
  
  Levrlennadur 
   Hervé Abalain : Les noms de lieux bretons. Les Universels Gisserot. 2000
   Erwan Vallerie : Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus. An Here. 1995
  
  Daveoù ha notennoù 
  
  Kumunioù ar Mor-Bihan
  Kumunioù bet krouet er Mor-Bihan e 1790
  Emsavadeg ar Bonedoù ruz
  Ar Brezoneg er Skol
  Tud lakaet d'ar marv gant al lu alaman e Porzh-Loeiz e 1944
  Argant tapet e tiez-post ar Mor-Bihan gant tud eus ar Rezistañs e 1944