title: Alan Turing
text: Alan Mathison Turing (Londrez, 23 viz Mezheven 1912 – Wimslow, Cheshire, 27 a viz Mezheven, 1954) a oa ur matematikour saoz bet lesanvet « tad an urzhiataerezh ». Ur c'hoarier echedoù e voe ivez. 
  
  E-touez an dud kentañ e oa bet o labourat gant urzhiataerioù niverel diazezet war damkanoù jedoniel, ha pouezus-kenañ eo bet al labour kaset da benn gantañ war an dachenn-se.
  
  Gantañ e oa bet ijinet amprouenn Turing, a voe pouezus-tre evit kas war-raok ar preder diwar-benn an naouegezh arzek ; ardivink Turning a ijininas ivez, e 1936. E gwirionez, daoust d'e anv, n'eo ket an "ardivink"-se ur mekanik fetis met kentoc'h un doare eeun-tre ha galloudus-kenañ da zielfennañ ur frazenn ha da c'houzout hag-eñ ez eo gwir pe c'haou, dre implijout ardivinkoù diazezet war ar jedoniezh nemetken. Diouzh an "ardivink"-se e voe deveret algoritmoù.
  
  Da geñver an Eil Brezel-bed e labouras evit gouarnamant ar Rouantelezh-Unanet evel dielfennour kodoù ; implijout a reas urzhiataerioù evit dont a-benn da zirinegañ kemennadoù an Alamaned bet skrivet gant kodoù disheñvel-tre da diskoulmañ gant an doareoù boas bet implijet betek neuze.
  
  Un den gae e oa Alan Turing ; e 1952 e voe kavet o kaout darempredoù reizhel gant ur gwaz all, ha dre ma oa an heñvelrevelezh un torfed e Bro-Saoz d'ar mare-se c'hoazh e voe barnet ha rediet da zibab etre an toull-bac'h hag ar spazhadur kimiek, da lâret eo implijout hormonoù ar maouezed, estrogenoù da skouer, evit izelaat live e lusk reizhel.
  Spazhet e voe neuze, met abalamour d'an hormonoù ne zeue ket a-benn ken da zihodiñ ha krog e oa e zivronn da vrasaat betek re. Goude daou vloaz o c'houzañv efedoù ar spazhadur kimiek en em lazhas Turing gant holenoù kianur (HCN) e 1954.
  
  Pennadoù kar
   Roll kampoù-bac’h an nazied
   Shoah
   Loskaberzh
  
  Ganedigezhioù 1912
  Marvioù 1954
  Tud LGBT
  Heñvelrevelezh
  Matematikourien Bro-Saoz
  Urzhiataerezh
  C'hoarierien echedoù saoz
  Tud bet lazhet pe bac'het abalamour d'o revelezh