title: Henbont
text: Henbont a zo ur gumun hag ur gêr eus Breizh e departamant ar Mor-Bihan. Pennlec'h Kanton Henbont eo.
  
  Douaroniezh 
  
   War lez ar stêr Blavezh emañ Henbont.
  
  Anv
  
  Ardamezioù 
  En glazur e lestr en sabel war ur mor en argant, e ouelioù en argant karget en erminoù, ha spararoueziet en gul.
  
  Brezhoneg
  
  Ar Brezoneg er Skol 
   1934-1936: ar c'huzul-kêr a savas a-du gant ar mennad skignet gant al luskad Ar Brezoneg er Skol (ABES) evit kelennadurezh ar brezhoneg er skol.
  
  Ya d'ar brezhoneg 
  
   D'an 22 a viz Here 2009 e oa bet votet live 2 ar garta Ya d'ar brezhoneg gant Kuzul-kêr ar gumun.
   D'ar 27 a viz Mezheven 2013 e oa bet votet live 3 ar garta Ya d'ar brezhoneg gant Kuzul-kêr ar gumun.
   D'ar 4 viz Here 2013 e oa bet roet label 2 ar garta Ya d'ar brezhoneg da gumun Henbont.
  
  Deskadurezh 
   Ur skol divyezhek a zo eno abaoe 1997.
   E distro-skol 2022 e oa enskrivet 192 skoliad er c'hlasoù divyezhek (10,7% eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez)
  
  Istor
  
  Istor
  
  Henamzer 
   An hentoù roman eus Darioritum (Gwened bremañ) da Lokmaria-Kemper hag eus Vorgium (Karaez bremañ) da v-Blabia (Porzh-Loeiz bremañ) a dreuze ar Blavezh en Henbont. Ur c'hastrum a voe savet gant ar Romaned war lez dehou ar Blavezh da ziwall an hentoù.
  
  Guntiern, manac'h ha sant brezhon, a zeuas a Gemperle betek Lokouiarn.
  
  Brezel hêrezh dugelezh Breizh: lakaet oa bet seziz war Henbont gant arme Charlez Bleaz e 1342, e-lec'h ma oa bet kavet repu gant Janed Flandrez. Un nozvezh, d'ar 6 a viz Even 1342, e penn ur strollad soudarded, ez eas e-maez ar gêr da c'hwezhañ tan e teltennoù an enebourien. O tennañ splet eus an darvoud e teuas-hi a-benn da dizhout An Alre a c'hellas-hi degas 500-600 marc’heg d'he heul betek an Henbont pemp devezh diwezhatoc'h. Da-heul an taol-ouesk-se e voe graet Janed ar Flamm anezhi. Dont a reas bigi ha soudarded saoz gant Wauthier de Masny ha Robert d'Artois da zieubiñ an Henbont e miz Even 1342.
  
  1588: trubuilhoù, drailhet dorioù kouent Karmez ha gloazet ur manac'h da varv d'ar 14 a viz C'hwevrer; ar vosenn oc'h ober he reuz e kêr.
  
  Emsavadeg ar Bonedoù ruz, miz Eost 1675: daou zen a voe barnet da varv gant Prezidial an Henbont, Marc Lemoigne d'ar 17 hag ur skoedour, Christophle du Quellenec d'ar 21 evit bout bet kemeret perzh en emsavadeg.
  
   Mervel a reas ur bern tud en Henbont hag er vro e 1699 gant ar vosenn. Gouestlet e voe gant Henbontiz lakaat d'ober un delwenn argant d'an Intron-Varia evit bout diwallet ouzh ar c'hleñved.
  
  1783: en Henbont e voe krouet ar 6vet Rejimant Husarded. Kaset e voe da Lauterbourg en Elzas. E goronal-perc'henn a oa Armand Louis de Gontaut-Biron, dug Lauzun.
  
  Dispac'h Gall 
   Melestradurezh: krouet e voe kumun Henbont e 1790. Gant al lezenn eus an 23 a viz Eost 1790 e voe lakaet Henbont da benn ur c'hanton, hini Henbont, ha da benn ur bann, Bann Henbont, nav c'hanton ennañ: an Oriant, Bubri, Gwidel, Henbont, Kervignag, Langedig, Ploue, Pont-Skorf ha Porzh-Loeiz. Henbont hag an Oriant a faote dezhe kaout daou sez ar bann, an hini melestradurel hag an hini lezvarnel. Hervez an dekred bet kemeret gant ar Vodadeg Vroadel e miz Eost 1790 e voe krouet al lez-varn a vann en Oriant. Gant Bonreizh Bloaz III (22 a viz Eost 1795) e voe lamet ar bannoù ha bodet e veze kuzulioù-kanton (ne chome tamm emrenerezh ebet gant kumunioù ar c'hanton). Brasaet e voe Kanton Henbont e 1801 gant lezenn an 8 pluviôse an IX (28 a viz Genver 1801), dezhi an titl loi portant réduction du nombre de justices de paix. Lakaet e oa bet en Arondisamant an Oriant krouet e 1800.
  
  1862: erruet an hent-houarn (linenn Landerne Savenneg) en Henbont.
  
  Brezel-bed kentañ: 
   ur c'hamp-bac'h a voe digoret er gumun e 1914 evit derc'hel enbroidi eus ar stadoù o stourm ouzh Bro-C'hall ennañ;
   mervel a reas 342 vilour ag ar gumun, d.l.e. 3,97 % eus he foblañs e 1911.
   Eil Brezel-bed:
   daou frontstalag a oa en Henbont e 1940, an Nn 183 b hag an Nn 182, hemañ a voe treuzkaset da Savenneg d'an 18 a viz Kerzu 1940;
   1941: Camille-Horace Herwegh, maer ar gumun, a zilezas e garg, e eil-maer kentañ, Le Borgne, a voe digefridiet d'an 8 a viz Meurzh;
   digoret e voe ur fouzhlec'h gant an Alamaned e-tal an ti-gar;
   d'ar 6 a viz Eost 1944 e krog emgannoù an dieubidigezh en Henbont; d'ar 7 a viz Eost: tro ugent a dud a zo lazhet ha tro 180 den all a zo gloazet gant ar melloù-dir tennet gant an Alamaned; distrujoù bras a zo e kêr ivez; an emgannoù a bad betek an 11 a viz Eost; un hollad a 39 den nann-soudard, 4 soudard "FFI" ha 150 soudard alaman a zo marvet abaoe an 6 a viz Eost;
   d'an 11 a viz Eost 1944: dek den nann-soudard a voe jahinet ha fuzuilhet gant an Alamaned;
   d'an 22 a viz Eost 1944: seizh soudard eus an 10 kaderv (Rangers) "FFI" a zo lazhet e "Toull-Douar" gant tennoù alaman;
   d'an 23 a viz Mae 1945 e voe kavet korfoù marv daou zen eus ar gumun e-tal gwikadell Porzh-Loeiz. Er Rezistañs e oant; fuzuilhet e oant bet gant al lu alaman.
   Brezelioù didrevadenniñ: mervel a reas eizh milour eus ar gumun e-pad Brezel Indez-Sina ha c'hwec'h arall en Afrika an Hanternoz.
  
  Monumantoù ha traoù heverk 
  
   Mogerioù-kreñv ha tourioù.
   Puñs e kreiz-kêr.
   Penn-iliz Intron-Varia ar Baradoez, 1513-tro 1530; ur chapel e oa da gentañ e parrez SantJili, ar barrez orin; savet e voe da iliz-parrez e 1570; dre ma voe prometet gant Henbontiz lakaat d'ober un delwenn argant d'an Intron-Varia evit bout diwallet ouzh ar vosenn e 1699 e raer ivez Intron-Varia ar Ro (Levr Oferenn Priellec 1927 p. 832) anezhi; e 1913 e voet savet da benniliz.
   Chapel Sant Guntiern, e Lokouiarn.
  
   Ar stal-roñseed stad, bet krouet e 1857.
  
   Kumunioù amezek 
  
   Emdroadur ar boblañs abaoe 1962 
  
   Melestradurezh 
  
   
   
   
   
   
   
   
  
   Post 
  
   An ti-post.
   Tud brudet 
   Loeiz Herrieu, bet o terc'hel tachenn e Sant-Karadeg.
   Yann Moñforzh, dug Breizh, bet ganet (war-dro 1294) ha marvet eno (26 a viz Gwengolo 1345).
   Benito Mussolini, dispac'hour italian.
  Tud bet ganet eno
  Gweltaz ar Fur (1950).
  Tud bet marvet eno
   Guntiern, manac'h e Lokouiarn.
   Herri Kaouisin, embanner, skrivagner, skeudennaouer ha filmaozer, 12 a viz C'hwevrer 2003.
  2009: Frañsez ar C'hemener, beleg, person Bretoned Pariz
  
   Ardamezeg ar familhoù 
  
   Gevelliñ 
  
   Liammoù diavaez 
   Henbont war lec'hienn Geobreizh
   Levrlennadur 
  
   Pol Potier de Courcy : Nobiliaire et armorial de Bretagne''. Adembannadur Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014
  
  Notennoù ha daveoù 
  
  Kumunioù ar Mor-Bihan
  Kumunioù bet krouet er Mor-Bihan e 1790
  Emsavadeg ar Bonedoù ruz
  Pennlec'hioù bannoù Breizh
  Kampoù-bac'h gall ar Brezel-bed kentañ
  Ar Brezoneg er Skol
  Tud lakaet d'ar marv gant al lu alaman e Porzh-Loeiz e 1944
  Sankenn an Oriant