title: Arthur Conan Doyle
text: Sir Arthur Ignatius Conan Doyle (Dinedin 22 a viz Mae 1859 – 7 a viz Gouere 1930) a oa ur skrivagner skosat eus ur familh a orin iwerzhonat. Brudet-kaer eo gant e istorioù diwar-benn an enklasker Sherlock Holmes a vez sellet outo e-giz un nevezadenn a-bouez war dachenn an istorioù dre wall piv. Ur skrivagner puilh eo bet hag e-touez e oberoù e kaver istorioù skiant-faltazi, romantoù istorel, pezhioù-c'hoari hag istorioù karantez, barzhonegoù, ha skridoù nann-faltaziek.
  
  Buhezskrid 
  Sir Arthur Conan Doyle a oa bet ganet d'an 22 a viz Mae 1859 e Dinedin e Bro-Skos. Un tiegezh niverus e oa tiegezh Doyle peogwir e voe ganet nav breur ha c'hoar da Arthur vihan. E dad a oa ur c'hargad bihan hag a oa deuet da vezañ mezvier pa varvas. E vamm a orin iwerzhonat a oa eus lignez ar Blantageneted.
  
  Goude bezañ bet war ar studi kentañ hag eil derez e skolioù katolik e teuas da vezañ difeiz. Etre 1875 ha 1891 e studias ar medisinerezh e skol-veur Dinedin, ha goude se e voe medisin diouzh e vicher e-pad ur pennad amzer, hep ober berzh bras avat. Dre m'en doa nebeud a arvalien e c'hellas en em reiñ d'ar skrivañ. Embann a reas e skridoù kentañ (nann holmesian) e 1879, met e miz Du 1887 an hini eo e teuas Sherlock Holmes war wel evit ar wezh kentañ e-barzh A Studi in Scarlet embannet er Beeton's Christmas annuel. Abred e tilezas ar medisinerezh evit en em ouestlañ d'ar skrivañ nemetken.
  
  Ober a reas war-dro politikerezh ha skrivañ a reas a bep seurt oberoù, en o zouez ur flemmskrid : The war in South Africa : Its Cause and Conduct (Ar brezel e Suafrika, ar pennabeg anezhañ hag e aozadur). E 1902 e voe lakaet da nobl ha setu e teuas da vezañ Sir Arthur Conan Doyle.
  
  Adalek 1918 en em ouestlas d'ar speredouriezh dreist-holl, ha kregiñ a reas gant un droiad prezegennoù en ur skrivañ oberoù liesseurt, en o zouez The New Revelation (An diskuliadur nevez) (1918). Enno e fell dezhañ prouiñ e kendalc'her da vevañ goude ar marv, hag e c'heller mont e darempred gant ar bed all. Gant skeudennoù boudiged Cottingley savet gant div Saozez yaouank e voe tremenet lost al leue dre e c'henoù war-dro 1922.
  
  Daoust ma anavezer Conan Doyle dreist-holl dre ma krouas tudenn Sherlock Holmes eo ret kaout soñj e oa anezhañ ur skrivagner ken puilh ha ma oa liesdanvez e skridoù : danevelloù istorel (e-giz The White Company (Ar gompagnunez Wenn)) ; oberoù skiant-faltazi (e-giz The Lost World (Ar Bed Kollet) hag avanturioù all eus ar C'helenner Challenger) ; romantoù met levrioù diwar-benn ar paranormal ivez a gaver e-touez e oberoù. Roet en deus deomp ouzhpenn hanter-kant levr hag un niver bras-meurbet a zanevelloù.
  
  Mervel a reas Sir Arthur Conan Doyle d'ar 7 a viz Genver 1930, brudet ha pinvidik. Daoust ma roe ar brasañ pouez d'e oberenn istorel ez eo-hi peuzankounac'haet hiziv-an-deiz. Er c'hontrol ez eo brudet e dudenn Sherlock Holmes er bed a-bezh hiziv-an-deiz, o vougañ e grouer, daoust ma kave da hemañ ne oa nemet ul lennegezh d'en em vevañ.
  
  Levrlennadur
  
  Sherlock Holmes 
  
  Avanturioù Sherlock Holmes a zo enno pevar romant ha c'hwec'h danevell hag hanter-kant embannet etre 1887 ha 1927 :
  
  Romantoù 
   A Study in Scarlet (1887)
   The Sign of Four (1890)
   The Hound of the Baskervilles (1902), lakaet e brezhoneg gant Olier Biguet (Ki ar Vaskerviled)
   The Valley of Fear (1915)
  
  Danevelloù
  
  The Adventures of Sherlock Holmes (Avanturioù Sherlock Holmes) (1892) 
   A Scandal in Bohemia (1890)
   The Red-Headed League (1891)
   The Case of Identity (1891)
   The Boscombe Valley Mistery (1891)
   The Five Orange Pips (1891)
   The Man with the Twisted Lip (1891)
   The Adventure of the Blue Carbuncle (1892)
   The Adventure of Speckled Band (1892)
   The Adventure of the Engineer's Thumb (1892)
   The Adventure of the Noble Bachelor (1892)
   The Adventure of the Beryl Coronet (1892)
   The Adventure of the Copper Beeches (1892)
  
  The Memoirs of Sherlock Holmes (Eñvorennoù Sherlock Holmes) (1894) 
   The Adventure of Silver Blaze (1893)
   The Adventure of Carboard Box
   The Adventure of the Yellow Face (1892)
   The Adventure of Stockbroker's Clerk (1893)
   The Adventure of « Gloria-Scott » (1893)
   The Adventure of the Musgrave Ritual (1893)
   The Adventure of Reigate Squire (1892)
   The Adventure of the Crooked Man (1893)
   The Adventure of Resident Patient (1893)
   The Adventure of the Greek Interpreter (1893)
   The Adventure of the Naval Treaty (1893)
   The Adventure of the Final Probleme (1893)
  
  The Return of Sherlock Holmes (Distro Sherlock Holmes)(1904) 
   The Adventure of the Empty House (1903)
   The Adventure of Northwood Builder (1903)
   The Adventure of the Dancing Men (1903)
   The Adventure of Solitary Cyclist (1903)
   The Adventure of the Priory School (1904)
   The Adventure of Black Peter (1904)
   The Adventure of Charles Auguste Milverton (1904)
   The Adventure of the Six Napoleon (1904)
   The Adventure of the Three Students (1904)
   The Adventure of Goldenn Pince-Nez (1904)
   The Adventure of the Missing Three-Quarter (1904)
   The Adventure of teh Abbey Grange (1904)
   The Adventure of the Second Stain (1904)
  
  His Last Bow (E Waregerezh Diwezhañ) (1917) 
   Wisteria Lodge
   The Adventure of the Bruce-Partington Plans
   The Adventure of the Devil's Foot
   The Adventure of the Red Circle
   The Disappearance of Lady Frances Carfax
   The Adventure of Dying Detective
   His Last Bow: The War Service of Sherlock Holmes
  
  The Case-Book of Sherlock Holmes (1927) 
   The Adventure of the Mazarin Stone
   The Probleme of Thor Bridge
   The Adventure of the Creeping Man
   The Adventure of the Sussex Vampire
   The Adventure of the Three Garridebs
   The Adventure of the Blanched Soldier
   The Adventure of the Lion's Mane
   The Adventure of the Retired Colourman
   The Adventure of the Veiled Lodger
   The Adventure of Shoscombe Old Place
  
  Kelenner Challenger 
   The Lost World (Ar Bed Kollet) (1912)
   The Poison Belt (1913)
   The Land of Mists (1926)
   The Disintegration Machine (1927)
   When the World Screamed (1928)
  
  Romantoù istorel 
   The White Company (1891)
   Micah Clarke (1888)
   The Great Shadow (1892)
   The Refugees (embannet e 1893, skrivet e 1892)
   Uncle Bernac (1897)
   Sir Nigel (1906)
  
  Oberoù all 
   J. Habakuk Jephson's Statement (1883), un istor diwar-benn tonkadur ar vag Mary Celeste
   Mystery of Cloomber (1889)
   The Captain of the Polestar, and other tales (1890)
   The Doings Of Raffles Haw (1891)
   Beyond the City (1892)
   Round The Red Lamp (1894)
   The Parasite (1894)
   The Stark Munro Letters (1895)
   Rodney Stone (1896)
   Songs of Action (1898)
   The Tragedy of The Korosko (1898)
   A Duet (1899)
   The Great Boer War (1900)
   The Exploits of Brigadier Gerard (1903), diwar buhez ar jeneral impalaeriezh Gérard
   Through the Magic Door (1907)
   The Crime of the Congo (1909), levr politikel a-enep Kongo Leopol
   The New Revelation (An Diskuliadur Nevez) (1918)
   The Vital Message (1919)
   Tales of Terror & Mystery (1923)
   The History of Spiritualism (1926)
  
  Ganedigezhioù 1859
  Marvioù 1930
  Meneger ar skrivagnerien
  Skrivagnerien Bro-Skos
  Skrivagnerien saoznek