title: Montroulez
text: Montroulez a zo ur gumun etre Leon ha Treger, e departamant Penn-ar-Bed,
  
  Douaroniezh 
  Kumunioù amezek : Plouezoc'h; Garlann; Plouigno; Plougonven; Plourin; Sant-Martin-war-ar-Maez
  
  Anv 
  Ogée : "Cette ville, qui se nommait Julia du temps de César, est une des plus anciennes et des plus célèbres de la province".
   Cambry, Finistère, p 5 : "Ainsi Morlaix, si nous en croyons Conrad, archevêque de Salisbury, écrivain du douzième siècle, fut d'abord nommée Julia ..."
  
  " ainsi Drennalus, disciple de Joseph d'Arimathie, à son retour de l'île de Bretagne, passa par Morlaix, l'an 73 de J.C, en convertit les habitants; ce lieu se nommait alors Saliocan ou Hanterallen."
  
   Albert. Le Grand : Julia;
   Ch. Frochen, Finistère, Léon, p 97 : "Son nom vient probablement du celte Motreleg (rue resserrée)".
   Bernard Tanguy, Communes du Finistère, p 134: " Castrum Mons Relax, 1128; ecclesia S. Martini de Monte Relaxo, 1128; ecclesia Beati Melanii de Monte Relaxo, 1170; Mont Relays, XIIè; (in) Montereleis, 1217; Montrelès, 1296; Montrelez, 1352; Morloys, 1371; Morlais, 1376; Morelaiz, 1385; Mourlaix, 1455; Montrelaes, Montrelaix, Mourlaix, 1464; Montrolaes, Morlaix,1499; breton Montroulez".
  
  "Ce mot ... (Relaix) ... n'est autre que le vieux-français releis, relais " délaissé, abandonné".
  
   Éditions Flohic : "noté Mons-Relaxus en 1128, du français mont et de l'ancien français relais, délaissé, abandonné".
   Daniel Delattre : "Castrum Mons Relaxus au XIIè; Montereleis au XIIè".
  
  Gerdarzh 
  *relax = lec'h ehan war un hent roman (heñvelster insula = enez; stabula = staol)
  
  Ardamezioù 
  En gul, e lestr en aour greet en aour, e ouelioù dispaket en erminoù, war ur mor en glazur
  Ger-stur: S'ils te mordent, mords-les (a-enep ar Saozon)
  
  Istor
  
  Dispac'h Gall
   Gant al lezenn eus an 26 a viz C'hwevrer 1790 e voe lakaet Montroulez da benn ur bann.
   Dekred eus ar 26 a viz Du 1790 war al le ret: e penn-kentañ 1791 e voe nac'het al le ouzh ar Roue, ar vro hag al lezennoù gant Le Noannès, person parrez Sant-Melani, ha Pitot, person, ha Le Moine, kure, eus parrez Sant-Vazhev; daou gure eus Sant-Melani, Le Ffevre ha Lucas, a reas al le.
  
  
  
  Dezougen 
  1865: tizhet eo Montroulez gant an hent-houarn.
  
  Brezel 1870-1871 
   144 gwaz ag ar gumun, d.le. 1,02% ag he foblañs e 1866, a gollas o buhez abalamour d'ar brezel.
  
  
  
  Brezel-bed kentañ 
   604 gwaz ag ar gumun, d.le. 3,96% ag he foblañs e 1911, a gollas o buhez abalamour d'ar brezel.
  
  Eil brezel-bed  
  1943: d'an 29 a viz Genver e voe bombezet Montroulez gant ar Royal Air Force pa glaske distrujañ ar pont-meur hent-houarn, lazhet e voe 39 bugel hag o skolaerez er skol Intron-Varia Lourd, ha 27 den nann-soudard all.
   Gwerz Lazadeg Skolidigou Itron Varia Lourd.
   Nijerezioù ar Re Gevredet aet d'ar strad e Montroulez: d'ar 4 a viz C'hwevrer 1941 e kouezhas ur Blenheim IV marilhet T2283 ha kodet PZ-F eus 55th Squadron ar Royal Air Force (aerlu ar Rouantelezh-Unanet); lazhet e voe he zri nijour, ne voe ket kavet o c'horfoù; d'an 28 a viz Eost 1941 e kouezhas un Hurricane II marilhet BD857 eus 247th Squadron ar Royal Air Force nepell eus Montroulez; tapet e voe he levier gant an Alamaned; d'ar 25 a viz Ebrel 1942 e kouezhas pemp Spitfire Vb eus ar 501st Squadron eus ar Royal Air Force er mor e tu Montroulez; pevar levier a varvas, met ne voe kavet korf ebet; unan all a voe gloazet hepken; d'ar 6 a viz Gwenholon 1944 e kouezhas un nijerez P-47 (486 Bombing Group, 362 FG, 378 FS) eus aerlu SUA (United States Army Air Forces); he leviour a c'hellas adkavout e genvroidi;
   Dieubet e voe Montroulez d'an 8 a viz Eost 1944 gant lu ar Stadoù-Unanet.
  
  Stagidigezh 
   E 1959 e voe staget kumun Plouyann, en norzh da kêr, ouzh Montroulez.
  
  Brezhoneg
  
  Ar Brezoneg er Skol 
  
   1934-1936: ar c'huzul-kêr a savas a-du gant ar mennad skignet gant al luskad Ar Brezoneg er Skol (ABES) evit kelennadurezh ar brezhoneg er skol .
  
  Ya d'ar brezhoneg 
  
   D’ar 27 a viz Mezheven 2008 e oa bet votet ar garta Ya d'ar brezhoneg gant kuzul-kêr ar gumun.
   Al label live 1 a oa bet roet da gumun Montroulez d'ar 6 a viz C'hwevrer 2009.
  
  Deskadurezh 
  
   Ur skol divyezhek a zo eno abaoe 1988.
   Ur skol Diwan a zo e Montroulez ivez.
   E distro-skol 2022 e oa enskrivet er skol Diwan hag er c'hlasoù divyezhek 142 skoliad (10,2 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez).
  
  Buhez foran 
  
   E Montroulez emañ sez embannadurioù Skol Vreizh a embann levrioù brezhonek ha gallek.
  
  Ti-embann 
  Skol Vreizh.
  
  Monumantoù ha traoù heverk 
   Pont-meur an hent-houarn
  
   Kouent kozh ar Jakobined
   Iliz katolik Sant Martin
   Iliz katolik Sant Melani
   Karterioù kozh gant tiez koad, pondalez
   Straedoù-diri
   Savadurioù kozh ar "Manu"
  
  Tud
  
  Tud bet ganet eno 
   1763 : Jean Victor Marie Moreau, jeneral e-pad Brezelioù Napoleone
   1777 : Aleksandr Ledan, mouler ha skrivagner
   1806 : Émile Souvestre, skrivagner gallek
   1834 : Feliks Brignou, skrivagner ha troour brezhonek
   1845 : Tristan Corbière, barzh gallek
   1889 : Francis Gourvil, skrivagner ha kelaouenner
   1904 : Per Roy, emsaver ha skrivagner brezhonek
   1908 : Henri Rol-Tanguy, rezistant komunour
   1914 : Michel Mohrt, skrivagner gallek
   1920 : Roparzh Broudig, skrivagner brezhonek
   1928 : Julien Guiomar, aktour
   1939 : Brigitte Fontaine, kanerez c'hallek
   1944 : Dominique Lavanant, aktourez
   1979 : Clarisse Lavanant, kanerez
  
  Tud bet marvet eno 
   1855 : Aleksandr Ledan, mouler ha skrivagner
   1870 : Yann-Vari ar Skourr, barzh brezhonek
   1873 : Prosper Proux, saver kanaouennoù
   1875 : Tristan Corbière, barzh gallek
   1887 : Adolphe Le Flô, jeneral, ministr gall ar Brezel e 1870
   1927 : Paul Sérusier, livour gall
   1939 : Hollsent ar Garreg, skrivagner brezhonek
   1969 : Yann Gerlann, emsaver
   1970 : François-Tanguy Prigent, kouer ha politikour
   2007 : Alexis Gourvenneg, sindikader al labour-douar
  
  Tud liammet gant kêr
  Jean-Loup Chrétien, sterdead, savet e Montroulez
  
  Ardamezeg ar familhoù
  
  Emdroadur ar boblañs abaoe 1793
  
  Melestradurezh
  
  Skeudennoù
  
  Kêrioù gevellet
  
  Sport
  
  Darvoudoù-sport a bep seurt 
   30 a viz Mezheven 1974 : 3e tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Montroulez ha Sant-Maloù; trec'h eo Patrick Sercu (Belgia).
  
  Liammoù diavaez 
  
   lec'hienn an ti-kêr
    Montroulez war lec'hienn Geobreizh
   Site de la Chambre de Commerce et d'Industrie de Morlaix
   L'Ouest en mémoire (Ina) - 250 vloaz ar fabrik butun e Montroulez 1986
  
  Levrlennadur 
  
   Embannadurioù Flohic : Le Patrimoine des communes du Finistère. 1998
   J.B. Ogée : Dictionnaire historique et géographique de la province de Bretagne, dédié à la Nation bretonne. 1780
   Pol Potier de Courcy : Nobiliaire et armorial de Bretagne. Adembannadur Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014
   Bernard Tanguy : Dictionnaire des noms de communes, trèves et paroisses du Finistère. Chasse-Marée. ArMen. 1990
   Erwan Vallerie : Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus. An Here. 1995
  
  Daveoù ha notennoù 
  
  Montroulez
  Kumunioù Penn-ar-Bed
  Kumunioù Treger
  Kumunioù Bro-Leon
  Pennlec'hioù bannoù Breizh
  Ar Brezoneg er Skol
  Bombezadegoù ar Re Gevredet e Breizh e-pad an Eil brezel-bed
  Nijerezioù ar C'hommonwealth aet d'ar strad e Breizh e-pad an Eil brezel-bed
  Nijerezioù SUA aet d'ar strad e Breizh e-pad an Eil brezel-bed