title: Kleñved ar paludoù
text: Kleñved ar paludoù pe Malaria (diwar an italianeg : mal'aria, « aer fall ») a zo ur pore hag ur c'hleñved-red drastus abalamour da arvevaded. Pakañ a reer ar malaria pa zeu an arvevaded er gwad. Ur poreadur marvel zo graet gante betek lazhañ miliadoù a dud bep bloaz ( 207 million a dud klañv ha 627 000 aet da anaon er bloavezh 2012).
  
  Kaozioù kleñved ar paludoù 
  Protozoaned anvet Plasmodium eo an arvevaded hag a zo kaoz eus ar malaria. Bevedegoù gant ur gellig eo ar protozoaned ; disheñvel int ouzh ar bakteri a zo bihanoc'h hag eeunoc'h.
  
  Meur a spesad Plasmodium a c'hell pakañ un den :
  
   Poread grevus
   Plasmodium falciparum
   Poread krenn
   Plasmodium malariae
   Plasmodium ovale
   Plasmodium semiovale
   Plasmodium vivax
   Spesadoù hag a bore primated all
   Plasmodium knowesli
  
  Istor kleñved ar paludoù 
  E-pad pell e oa bet soñjet e tegouezhe ar c'hleñved abalamour da aer fall ar gwernioù hag an dour ha setu perak e oa bet anvet Malaria (diwar an italianeg : mal'aria, « aer fall »).
  
  D'ar 6 a viz Du 1880 e ospital soudard Constantine (Aljeria C'hall), ur medisin soudard el lu Gall, Alphonse Laveran, en deus dizoloet ar c'hleñved. Bet en deus bet ur priz Nobel korfadurezh pe medisinerezh er bloavezh 1907.
  
  Er bloavezh 1897 Ronald Ross ur medisin Saoz (Priz Nobel e 1902) a brou e teu kleñved ar paludoù pe Malaria dre ar moustik ha n'eo ket dre an aer lous.
  
  Kontammerezh 
  Ar Malaria pe kleñved ar paludoù a vez degaset etrezek Mab-Den dre flemmadennoù ar moustik
  
  Arouezioù ar c'hleñved 
  Pa vez tapet unan bennak gant kleñved ar paludoù e teu war wel arouezioù evel:
   Poan-benn
   Poanioù kigenn
   Richetiñ
   Gwanded 
   Red-kof
   Peusat
   Terzhienn
  
  Liammoù diavaez 
   Kleñved ar paludoù lec'hienn Aozadur Bedel ar Yec'hed
   Malaria war lec'hienn kreizenn studiañ Pasteur
  
  Notennoù ha daveennoù
  
  Pennadoù kar 
   Mezegiezh
   Pore
   Arvevad
  
  Poreoù astennet gant amprevaned
  Arvevaded
  Kleñvedoù