title: Lizher d'ar Filipidi
text: Unan eus ar pevar lizher bet skrivet gant Paol Tars pa oa prizoniad eo al lizher d'ar Filipidi (Fil), a gaver e Testamant Nevez ar Bibl.
  
  Orin al lizher 
  N'eus abeg ebet da soñjal ne vefe ket bet skrivet al lizher-mañ gant an abostol. Lod tud e soñj dezho ne vefe ket un destenn hepken, testennoù disheñvel bet strollet ne lavaront ket, met ur vartezeadenn eo kement-se, tra ken.
  
  Prizoniad e oa Paol Tars pa skrivas e lizher d'ar Filipidi. E-pad pell e voe soñjet e oa e-kerzh e brantad kentañ e toulloù-bac'h Roma, met kalz traoù a laka da soñjal edo en Azia pa skrivas al lizher, e Kaezariea-an-Arvor pe en Efezoz, petra bennak ma n'ouzer ket hag-eñ e voe toull-bac'het er gêr-se. Er bloavezhioù 55-57 pe 56-57.
  
  Pal al lizher 
  Anavezout mat a rae Paol Tras kristenien Filipoz, a oa e-touez e re vuiañ-karet. Chomet e oa er gêr-se eMakedonia e-kerzh e eil beaj er bloaz 50. Adtremenet e oa dre eno en diskaramzer 57, pa oa o vont da Gorintoz hag adarre war an distro da Bask 58.
  
  Danvez al lizher 
  Setu ar pezh a skriv Maodez Glanndour a-zivout al lizher d'ar Filipidi : 
  « N'eo ket unan dogmatek. Koulskoude ar c'hoant en deus Paol da bouezañ war an unvaniezh da virout, war an izelegezh, a zegas didan e bluenn ur meulgan kaer da Vab Doue en em c'hraet den, a zo marteze un destenn endesu amprestet digant liderezh kentañ an Iliz. »
  Skrivañ ar ra André Chouraqui a kaver dodenn al levenez a-hed al lizher, unan eus e zanvezioù fromusañ.
  
  Notennoù ha daveennoù 
  
  Levrioù an Testamant Nevez