title: Gwitalmeze
text: Gwitalmeze () zo ur gumun e Bro-Leon, e departamant Penn-ar-Bed, e gwalarn Breizh. Betek 2015 e oa penn Kanton Gwitalmeze.
  
  Anv 
   Bernard Tanguy ː Plebs Telmedovia, 884 ; Ploedalmezeu, c. 1330, 1467 ; Ploedalmezeau, Guytalmezeau, 1544.
   Erwan Vallerie ː Plebs Telmedovia, 884 ; Ploedalmezeu, c. 1330 ; Ploedalmezen, 1516 ; Guytalmezeau, 1544 ; Ploutalmezauff, 1629 ; Ploudanmezeau, 1630 ; Guytalmeseau, 1636.
  Gerdarzh diasur .
  
  Ardamezioù 
  
  Sturienn
   « Mar kar Doue, da vat ez ay »
   Savet eo diwar euredenn div familh eus ar c'horn-bro, ar familh Du Chatel hag ar familh Kerlec'h ; ger-stur ar familh Du Chatel e oa Mar car doue, tra ma oa Da vat ez ay hini ar re Gerlec'h.
  
  Istor
  
  Orin 
   Gwitalmeze zo ur barrez kozh a oa savet diwar Gwitalmeze, Sant-Pabu ha Lambaol-Gwitalmeze a-vremañ.
   Ar bourk kozh a oa lec'hiet e kêriadenn Gwitalmeze-Gozh hag a oa dindan Eskopti Leon.
  
  Dispac'h Gall
   Dekred ar 26 a viz Du 1790 war al le ret : e penn-kentañ 1791 e voe nac'het al le ouzh ar Roue, ar vro hag al lezennoù gant ar person, Jean Goret e anv, hag an tri c'hure, Joseph Pondaven, François Pelleteur ha Laurent Crenn.
   E-kerzh ar Dispac'h Gall eo bet dibennet maer Gwitalmeze (an Ao. Barbier) e Brest d'ar 17 a viz Ebrel 1793.
  
  Eil brezel-bed : d'an 30 a viz Kerzu 1942 e kouezhas ur c'harr-nij B-17F-10-BO (anvet "Short Snorter", marilhet 41-24449 ha kodet LL-B) eus aerlu ar Stadoù-Unanet (United States Army Air Forces) e Porsal e Gwitalmeze gant dek den en e vourzh ; daou anezhe a voe lazhet, ne voe ket adkavet ar c'horfoù all.
   D'ar 16 a viz Meurzh 1978 ez eo aet al lestr Amoco Cadiz d'ar strad e-tal Porsal, gantañ 232 182 donenn a betrol.
  
  Brezhoneg
  
  Ar Brezoneg er Skol 
   1934-1936 : ar c'huzul-kêr a savas a-du gant ar mennad skignet gant al luskad Ar Brezoneg er Skol (ABES) evit kelennadurezh ar brezhoneg er skol.
  
  Deskadurezh 
   Ur skol Diwan a zo eno abaoe 1977. An hini gentañ e oa eus ar rouedad.
   E distro-skol 2022 e oa enskrivet er skol Diwan hag er c'hlasoù divyezhek 106 skoliad (14,6 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez)
  
  Monumantoù ha traoù heverk 
   Dolmen Guilliguy, e Portsall
   Krugell-vein Enez Karn
   Peulven bolzek Sandrione
   Peulven plasenn ar Gezeg
   Iliz sant Pêr (XVIIIvet-XIXvet)
   Iliz Itron-Varia ar Skapular (1895-1921-1956)
   Chapel sant Elar, e Kerdanou (XIXvet)
   Maner Kereunou (XVvet)
   Maer Lestremeur (XVvet-XIXvet)
   War ar porzh e kaver eor ar vag gwallvrudet Amoco Cadiz, a oa aet d'ar strad d'ar 16 a viz Meurzh 1978 e-tal Porsal.
   E kumun Gwitalmeze emañ Enez Karn.
   Bezioù-brezel ar C'hommonwealth e bered ar gumun
  
  Ar 7 karrnijour a varvas e-pad an Eil Brezel Bed, hini an tirlu a voe kavet er mor e miz Gwengolo 1918, e-pad ar Brezel-bed kentañ.
  
  Emdroadur ar boblañs abaoe 1962
  
  Melestradurezh
  
  Tud 
  Alphonse Arzel (1927-2014), politikour bet maer eus Gwitalmeze etre 1961 ha 2001, ha senedour.
  
  Ardamezeg ar familhoù
  
  Gevelliñ 
   : Cullompton (Devon), 1977.
  
  Liammoù diavaez 
  
     lec’hienn ar gumun
   Gwitalmeze war lec'hienn Geobreizh
  
  Levrlennadur 
   Embannadurioù Flohic : Le Patrimoine des communes du Finistère. 1998
   Pol Potier de Courcy : Nobiliaire et armorial de Bretagne
   Bernard Tanguy : Dictionnaire des noms de communes, trèves et paroisses du Finistère. Chasse-Marée. ArMen. 1990
   Erwan Vallerie : Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus. An Here. 1995
  
  Notennoù ha daveoù 
  
   
  Kumunioù Penn-ar-Bed
  Kumunioù Bro-Leon
  Ar Brezoneg er Skol
  Bezioù-brezel ar C'hommonwealth e Penn-ar-Bed
  Nijerezioù SUA aet d'ar strad e Breizh e-pad an Eil brezel-bed