title: Pondi
text: Pondi zo ur gumun hag ur gêr e departamant ar Mor-Bihan e Breizh.
  
  Ardamezioù
  
  Istor
  
  Hervez ar richenn e oa bet krouet Pondivi gant ar manac'h sant Ivi er .
  
  Emsavadeg ar Bonedoù ruz e 1675
  Trubuilhoù a voe e kêr d'an 21 ha d'an 22 a viz Gouere 1675; taget e voe ti ur bourc'hiz hag evet ar gwin a oa eno. Aloubet e oa bet kêr Bondivi d'an 21 « gant 2000 peizant a lonk pe skuilh 400 muid eus feurm an deverioù » ; dieubet eo bet gant « e vourc'hizien » d'an 21 a viz Even.
  Digolloù a voe paeet gant parrezioù Noal-Pondivi (8 000 lur), Malgeneg (1 500 lur), Stival (500 lur) ha Bizhui-an-Dour (400 lur) d'an aotrou de la Pierre ha da tud all eus Pondivi goude an distrujoù bet graet e kêr e-pad an emsavadeg.
  
  Dispac'h Gall
  Krouet e voe ar gumun e 1790 e departamant ar Mor-Bihan. Gant al lezenn eus an 23 a viz Eost 1790 e voe lakaet Pondivi da bennlec'h ur c'hanton, hini Pondivi, gant kumun Pondivi ennañ hepken, ha da benn ur bann, seizh kanton ennañ : Baod, ar Gemene, Klegereg, Logunec'h, Noal-Pondivi, Pluniav ha hini Pondivi. E 1795 e voe dilamet ar bann. E 1800 e voe lakaet Pondivi da bennlec'h arondisamant Pondivi bet krouet gant al lezenn eus ar 17 a viz C'hwevrer 1800. Brasaet e voe kanton Pondivi dindan anv Kanton Pondivi ivez gant lezenn an 8 pluviôse an IX (28 a viz Genver 1801), dezhi an titl loi portant réduction du nombre de justices de paix.
  
  Napoléonville
  Adalek an 9 a viz Du 1804 betek ar 14 a viz Ebrel 1814 e oa anvet Pondivi "Napoléonville" war urzh an diktatour ha danvez-impalaer Napoleone Buonaparte. Evel La Roche-sur-Yon, Napoléonville e Vendée, e oa bet soñjet gant Napoleon e vefe ur gêr pouezus evit derc'hel kornôg Frañs ha Breizh. C'hoant en devoa da sevel adal ar gêr 3 000 annezad enni « er peoc'h, ur greizenn-genwerzh veur, hag er brezel, ur greizenn vilourel bouezus ».
  
  Napoleon a soñje gantañ e oa Pondivi ur gêr a c'hellje bezañ pouezus-tre ma vije kleuzet kanolioù evit al listri-brezel a c'hellfe treuziñ Breizh pell diouzh re ar Saozon a oa mistri war ar mor : kanol ar Blavezh ha kanol Naoned-Brest.Krouet e oa bet diouzhtu ur c'harter nevez gant ur blasenn-armoù, un isprefeti, ur c'hazarn hag ul lise.
  
  D'an 29 a viz Genver 1806 e voe staget kumun Stival ouzh kumun Pondivi.
  
  1864: tizhet e voe Pondivi gant an hent-houarn.
  
  Krouet e voe kumun Ar Sorn d'ar 1 a viz Meurzh 1869 diwar lodennoù eus tiriadoù kumunioù Bizhui, Gwern, Malgeneg, Pondivi ha Stival.
  
  Brezel 1870-1871 : pevar gwaz eus ar gumun a gollas o buhez abalamour d'ar brezel.
  
  Brezel-bed kentañ
  316 gwaz eus ar gumun a gollas o buhez abalamour d'ar brezel, da lavaret eo 3,35 % eus he foblañs e 1911. 
  Eil Brezel-bed
  
  Tremen 3 000 repuad deuet eus hanternoz Bro-C'hall a oa e Pondivi e miz Even 1940.
  D'an 18 a viz Even 1940 e tegouezhas al lu alaman e Pondivi.
  E miz Here 1940 e voe harzet ar gantreidi er Mor-Bihan ; bac'het e voent e kamp Toulboubou e Pondivi, 18 tiegezh hag eizh den o-unan, da lavaret eo 32 waz, 28 maouez ha 56 bugel ; war urzh an Alamaned e voent kaset gant un tren betek kamp-bac'h Maezon-ar-Stêr e miz Du 1940.
  E miz Gouere 1944 e voe kemeret 150 000 lur en ti-post gant tud eus ar Rezistañs.
  D'ar 4 a viz Eost 1944 e voe dieubet Pondivi.
  D'an 23 a viz Mae 1945 e voe kavet korfoù marv tri den eus ar gumun e-tal gwikadell Porzh-Loeiz. Er Rezistañs e oant ; fuzuilhet e oant bet gant al lu alaman.
  Mervel a reas 96 den ag ar gumun abalamour d'ar brezel. 
  Trevadennoù
   Mervel a reas 16 milour e Brezel Indez-Sina ha pemp arall en Aljeria.
  
  Brezhoneg
  
  Ya d'ar brezhoneg 
  D'ar 4 a viz Eost 2004 e oa bet votet ar garta « Ya d'ar brezhoneg » gant kuzul-kêr ar gumun.
  D'an 21 a viz Kerzu 2007 e oa bet roet d'ar gumun al label « Ya d'ar brezhoneg » live 2.
  
  Deskadurezh 
  Klasoù divyezhek a zo eno abaoe 1984. 
  E distro-skol 2022 e oa 132 skoliad enskrivet er skol Diwan hag er c'hlasoù divyezhek (9,2 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez). https://www.brezhoneg.bzh/98-kelenn.htm
  
  Redadeg 2010
  
  Monumantoù ha traoù heverk 
  
  Kastell ar Gêr nevez
  Iliz katolik Intron Varia ar Joa, ,
  Iliz katolik Sant Meriadeg, e kêriadenn Stival, ,
  Chapel ar Gelenneg,
  Chapel Santez Trefin
  Karterioù kozh gant tiez XVvet-XVIvet-XVIIvet kantvedoù,
  Porzh.
  
  Tud brudet
  
  Tud bet ganet eno
  Ferdinand Le Drogo, marc'hhouarnour breizhat, kampion Bro-C'hall e 1927 ha 1928, 10 a viz Here 1903
  Paul Ihuel (2 a viz Du 1903-22 a viz Here 1974 e Pariz, Bro-C'hall), maer Berne, kuzulier Kanton ar Faoued (1945-1974), kannad ar Mor-Bihan e 1936-1940 hag e 1945-1974, kadoriad kuzul-departamant ar Mor-Bihan, Is-sekretour-stad ha Sekretour-stad al Labour-Douar
  Jef Le Penven, sonaozour breizhat, 3 a viz Du 1919.
   1969 : Yannig Audran, skolaer, soner ha skrivagner brezhonek.
  
  Douaroniezh
  
  Emdroadur ar boblañs abaoe 1793 
  
  Mammennoù : Cassini hag EBSSA.
  
  Melestradurezh
  
  Gevelliñ 
  Tavistock (Devon), 
  Wesseling (Nordrhein-Westfalen), 
  Napoleonville (Louisiana), 
  Ouelessebougou,
  
  Liammoù diavaez 
  
    Lec'hienn ofisiel Ti-Kêr Pondivi
   Pontivy Cité Internationale
   Geobreizh
   27 kevarzhe e Pondi
  
  Daveoù ha notennoù 
  
  Pondi
  Kumunioù ar Mor-Bihan
  Kumunioù Bro Wened
  Kumunioù bet krouet er Mor-Bihan e 1790
  Emsavadeg ar Bonedoù ruz
  Pennlec'hioù bannoù Breizh
  Repuidi-brezel er Mor-Bihan (1939-1945)
  Tud lakaet d'ar marv gant al lu alaman e Porzh-Loeiz e 1944
  Argant tapet e tiez-post ar Mor-Bihan gant tud eus ar Rezistañs e 1944