title: Apofoniezh
text: Er yezhoniezh e vez implijet an termen apofoniezh (saoz.: apophony) war tachennoù ar fonologiezh hag ar vorfologiezh evit komz eus un doare kemmadur kensonennel pe vogalennek evit merkañ perzhioù pe arc'hweloù yezhadurel, da skouer kembraeg corff « korf » > cyrff « korfoù » ha brezhoneg maen > mein.
  
  Peurliesañ e teu an apofoniezh diwar diorroadur ur yezh a-hed an amzer pa deu da vezañ ur perzh morfologel ha/pe kevreadurezhel kemmoù a orin fonologel.
  
  Doareoù apofoniezh
  Meur a zoare aponiezh ez eus hervez ma vez kemmet perzhioù ur vogalenn, ur gesonenn pe c'hoazh un donenn
  
  Kemmañ a ra arc'hwel yezhadurel resis pe degouezh apofoniezh a yezh da yezh.
  
  Apofoniezh vogalennek
  
  Kavet e vez stank apofoniezh vogalennek (anvet « dereziadur vogalennek » pa gomzer eus diorroadur an indez-europeg dre voaz) e yezhoù ar bed, da skouer e dinkeg:
  
  {| border="1" cellpadding="4" style="border-collapse: collapse; background: #f9f9f9; margin: 1em 1em 1em 0; vertical-align: top; border: 1px solid #ccc; line-height: 1.2em; text-align: center;"
  |- style="background: #f2f2f2;"
  ! Unander
  ! Liester
  ! Ster
  ! Kemm vogalennek
  |-
  | 
  | 
  | 'park/parkeier'
  | ()
  |-
  | 
  | 
  | 'framm/frammoù'
  | ()
  |}
  
  Apofoniezh dreistskizhel
  
  Kemmet a c'hell bezañ ivez meur a elfenn dreistskizhel, en o zouez tonennoù, lec'h an taol-mouezh pe an hirder vogalennek, da skouer e vietnameg:
  
  {| border="1" cellpadding="4" style="border-collapse: collapse; background: #f9f9f9; margin: 1em 1em 1em 0; vertical-align: top; border: 1px solid #ccc; line-height: 1.2em;"
  |- style="background: #f2f2f2;"
  ! colspan="2" |  
  ! Kemm tonenn
  |-
  | đây « amañ »
  | đấy « aze »
  | (tonenn ngang > tonenn sắc)
  |-
  | bây giờ « bremañ »
  | bấy giờ « goude »
  | (tonenn ngang > tonenn sắc)
  |-
  | kia « aze »
  | kìa « ahont »
  | (tonenn ngang > tonenn huyền)
  |-
  | cứng « kaled »
  | cửng « dihodiñ »
  | (tonenn sắc > tonenn hỏi)
  |}
  
  En albaneg e c'hell kemmañ hirder ar vogalennoù evit merkañ niver ha/pe jener an anvioù-kadarn, da skouer: 
  
  {| border="1" cellpadding="4" style="border-collapse: collapse; background: #f9f9f9; margin: 1em 1em 1em 0; vertical-align: top; border: 1px solid #ccc; line-height: 1.2em;"
  |-
  |  « maen »
  |  « mein »
  |-
  |  « daou »
  |  « div »
  |}
  
  E saozneg e c'hell kemmañ lec'h an taol-mouezh evit lakaat an diforc'h etre un anv-kadarn hag ur verb, da skouer: 
  
  {| border="1" cellpadding="4" style="border-collapse: collapse; background: #f9f9f9; margin: 1em 1em 1em 0; vertical-align: top; border: 1px solid #ccc; line-height: 1.2em;"
  |- style="background: #f2f2f2;"
  ! Anv
  ! Verb
  |-
  | pérmit « aotre »
  | permít « aotreañ »
  |-
  | récord « enrolladur »
  | recórd « enrollañ »
  |}
  
  A-wezhoù, kentoc'h evit o lakaet da apofoniezh e vez dielfennet seurt kemmoù dreistskizhel evel kengerioù ispisial anvet « dreistgerioù ».
  
  Apofoniezh kensonennel (« kemmadur »)
  
  Implijet e vez an termen « kemmadur » evit komz eus an apofoniezh kensonennel, dreist-holl pa gomzer eus ar yezhoù keltiek. Estreget er yezhoù keltiek e vez kavet apofoniezh kensonennel, stank a-walc'h int e yezhoù ar bed, da skouer e bembaeg ma talvez ar c'hwibanusadur hag ar staonekadur da verkañ verboù kaozus:
  
  {| border="1" cellpadding="5" style="border-collapse: collapse; background: #f9f9f9; margin: 1em 1em 1em 0; vertical-align: top; border: 1px solid #ccc; line-height: 1.3em;"
  |- style="background: #efefef;"
  ! Verb nann-tranzitivel
  ! Verb kaozus
  |-
  | pona "kouezhañ"
  | ponya "lakaat da gouezhañ"
  |-
  | enda "pourmen"
  | ensha "lakaat da bourmen"
  |-
  | kula "kreskiñ"
  | kusha "lakaat da greskiñ"
  |}
  
  Apofoniezh hag elfennoù all
  Alies a-walc'h e c'hoarvez an apofoniezh gant kemmoù all, da skouer kengerioù staget ouzh ur wrizienn pe ur c'helf, da skouer e brezhoneg:
  
  {| border="1" cellpadding="5" style="border-collapse: collapse; background: #f9f9f9; margin: 1em 1em 1em 0; vertical-align: top; border: 1px solid #ccc; line-height: 1.3em;"
  |- style="background: #efefef;"
  ! Unander
  ! Liester
  |-
  | gad
  | gedon
  |-
  | roc'h
  | reier
  |}
  
  Apofoniezh kv. Treuzkemmadur
  A-wezhoù e vez dielfennet ivez evel un doare apofoniezh ar patromoù treuzkemmadur implijet gant yezhoù semitek] evel an arabeg ma kemm vogelennoù implijet gant ar c'helfoù, da skouer:
  
  {| border="1" cellpadding="4" style="border-collapse: collapse; background: #f9f9f9; margin: 1em 1em 1em 0; vertical-align: top; border: 1px solid #ccc; line-height: 1.2em;"
  |- style="background: #f2f2f2;"
  ! Ger
  ! Ster
  ! Patrom kemm
  |-
  | katab
  | "skrivañ"
  | (a - a)
  |-
  | kataba
  | "bez' e skrivas"
  | (a - a - a)
  |-
  | kaatab
  | "kenskrivañ"
  | (aa - a)
  |-
  | kitaab
  | "levr"
  | (i - aa)
  |-
  | kutub
  | "levrioù"
  | (u - u)
  |-
  | kaatib
  | "skrivagner"
  | (aa - i)
  |-
  | kuttaab
  | "skrivagnerion"
  | (u - aa)
  |}
  
  Gwelit ivez:
   Dereziadur kensonennel
   Umlaut
   Ablaut
   Kemmadur
   Yezhoù keltiek
   Taravadur
   Kaletadur
  ortofoniezh
  
  Fonetik ha fonologiezh
  Yezhoniezh istorel
  Yezhoù keltiek