title: Enki Bilal
text: Enki Bilal (7 a viz Here 1951, Belgrad) a zo ur filmaozour, tresour ha senarioer bannoù-treset gall. Bosniak e oa e dad, ha tchek e vamm. E 1960 he deus dilojet e familh da Bariz. Goude bezañ studiet e skol an arzoù-kaer e lakaas embann e istor kentañ, Le Bol maudit e ditl, er gelaouenn Pilote.
  
  E oberenn 
  
  E 1975 e teuas er-maez e albom bannoù-treset kentañ, La Croisière des oubliése ditl, senario gant Pierre Christin. E 1979 e teuas er-maez Les Phalanges de l'Ordre noir, un istor diwar-benn brezel diabarzh Spagn, bepred diwar ur senario gant Pierre Christin. E 1980 e stagas gant un heuliad savet gantañ penn-da-benn (tresadennoù ha senario), hag al lodenn gentañ anezhañ, anvet La Foire aux immortels a voe embannet er gelaouenn Pilote. An eil lodenn, La Femme piège he zitl, a voe embannet e albom e 1986. Ouzhpenn al labour hiniennel-se e kendalc'has da genlabourat gant Pierre Christin. 
  Sevel a rejont meur a albom, enno skeudennoù ha poltredoù livet warno (Los Angeles, L'Étoile oubliée de Laurie Bloom ; Cœurs sanglants). An albomoù-se a voe embannet gant Dargaud hag embannadurioù Autrement.
  E 1982 e tresas Bilal war gwer ul lodenn eus klinkadurioù La Vie est un roman, ur film aozet gant Alain Resnais. Daou vloaz a-raok en doa treset skritell ur film all savet gant Resnais, Mon oncle d'Amérique e ditl.
  E miz Genver 1987 e resevas Bilal Priz Meur saloñs Angouleme (Grand Prix du 14e Festival d'Angoulême).
  
  E 1989 ec'h echuas Enki Bilal e film kentañ, Bunker Palace Hôtel e ditl, ennañ aktourien evel Jean-Louis Trintignant ha Carole Bouquet. Er memes bloavezh e voe embannet Exterminateur 17 gant Les Humanoides Associés. Ragembannet e oa bet er gelaouenn Métal hurlant e 1978.
  E 1990 e voe adembannet gant Les Humanoïdes Associés ar pezh a oa bet embannet gant Dargaud : Mémoires d'outre-espace, La Croisière des oubliés, Le Vaisseau de pierre, Les Phalanges de l'Ordre noir, Partie de chasse, ha Cœurs sanglants et autres faits divers.
  E 1990 e tresas Bilal kinkladurioù ha dilhad ar pezh-c'hoari Romeo ha Julieta, korolladeg gant Angelin Preljocaj.
  E miz Du 1991 e voe aozet Opéra bulle, un diskouezadeg daou viz anezhi aozet er Villette, e Pariz.
  
  E 1990 e tresas kinkladurioù ha dilhad 'O.P.A. Mia, un opera gant Denis Levaillant, krouet e-pad gouel-c'hoariva Avignon.
  E miz Gwengolo 1993 e teuas er-maez lodenn ziwezhañ La trilogie Nikopol, Froid Équateur he zitl. Lakaet e voe da levr gwellañ ar bloavezh gant skipailh ar gazetenn Lire.
  E 1994 e teuas er-maez Bleu sang, ennañ holl dudennoù teir-oberenn Nikopol, embannet gant Christian Desbois Editions. E miz Gwengolo 1996 e teuas er-maez Mémoires d'autres temps, adembannadur kresket ar Bol maudit ha Crux Universalis. E miz C'hwevrer 1997 e teuas er-maez eil film Bilal, Tykho Moone ditl.
  D'an 22 a viz Gwengolo 1998 e voe embannet Le Sommeil du monstre, lodenn gentañ Peder-oberenn an Euzhvil (Tétralogie du Monstre).
  
  E 2003 e voe embannet 32 décembre, eil lodenn Peder-Oberenn an Euzhvil (Tétralogie du Monstre).
  D'an 21 a viz Meurzh 2004 e teuas er-maez trede film Bilal, Immortel, ad vitam e ditl, diazezet war La trilogie Nikopol, hag ennañ ur meskaj skeudennoù aozet gant urzhiataer hag aktourien wir evel Linda Hardy pe Charlotte Rampling ha Yann Collette.
  D'an 3 a viz Mae 2006 e voe embannet Rendez-vous à Paris, trede lodenn Peder-oberenn an Euzhvil (Tétralogie du Monstre).
  D'an 23 a viz Meurzh 2007 e teuas er-maez Quatre ?, lodenn ziwezhañ Peder-oberenn an Euzhvil (Tétralogie du Monstre).
  D'an 19 a viz Du 2007 e teuas er-maez Tétralogie du Monstre | L'intégrale du Monstre, dindan stumm un albom, ha dindan stumm un teir-oberenn ivez (an div lodenn ziwezhañ a voe kenteuzet, diwar c'houlenn Bilal).
  
  Oberenn Enki Bilal
  
  Bannoù-treset 
   L'Appel des étoiles, Minoustchine, 1975
   Légendes d'aujourd'hui, gant Pierre Christin, Dargaud :
  La Croisière des oubliés, 1975
  Le Vaisseau de pierre, 1976
  La Ville qui n'existait pas, 1977
  Les Phalanges de l'Ordre noir, 1979
   Partie de chasse, 1983
   Mémoires d'outre-espace 1978
   Exterminateur 17, gant Jean-Pierre Dionnet (senario), Les Humanoïdes Associés, 1979
   La Trilogie Nikopol, embannet gant Les Humanoïdes Associés :
   La Foire aux immortels, 1980
   La Femme piège, 1986
   Froid Équateur, 1992
  Le Bol maudit, Futuropolis, 1982
  Crux Universalis, Les Humanoïdes Associés, 1982
   Los Angeles - L'Étoile oubliée de Laurie Bloom, gant Pierre Christin (senario), embanandurioù Autrement, 1984
   L'État des stocks :
  L'État des stocks, Futuropolis, 1986
  Milleneufcentquatrevingtdixneuf, Les Humanoïdes Associés, 1999
  Nouvel état des stocks, Casterman, 2006
   Cœurs sanglants et autres faits divers, gant Pierre Christin (senario), Dargaud, 1988
   Mémoires d'autres temps : Histoires courtes 1971-1981, Les Humanoïdes Associés, 1996
   Bleu Sang, Embannadurioù Christian Desbois, 1994
   La Tétralogie du Monstre :
   Le Sommeil du Monstre, Les Humanoïdes Associés, 1998
   32 Décembre, Les Humanoïdes Associés, 2003
   Rendez-vous à Paris, Casterman, 2006
   Quatre ?, Casterman, 2007
  
  Filmoù 
   1989 : Bunker Palace Hôtel
   1996 : Tykho Moon
   2004 : Immortel, ad vitam
  
  Skeudennadurioù 
   Goloioù evit an dastumadeg « 1000 soleils » (embannadurioù Gallimard) : (La Guerre des mondes, Fahrenheit 451,...)
   Golo ha skeudennoù embannadur Folio junior La journée d'un journaliste américain en 2889 gant Jules Verne
   Golo ar bladenn Rainy day, gant Gwendal
   Goloioù levrioù Aventures de Boro, reporter photographe, skrivet gant Dan Franck ha Jean Vautrin, (embannadurioù Fayard)
   Images pour un film, Dargaud, 1983. Kinkladurioù ar film La Vie est un roman, filmaozet gant Alain Resnais
   Hors-jeu, gant Patrick Cauvin (testennoù), Autrement, 1987
   Un Siècle d'amour (illustration), gant Dan Franck (testennoù), embannadurioù Fayard, 1999
   Les Correspondances de Christin - Le Sarcophage, gant Pierre Christin (testennoù), Dargaud, 2002
  
  Levrlennadur 
   Les Cahiers de la bande dessinée niv 53, miz Gouere 1983
   Sapristi niv 29, (Association normande de bande), miz Here 1994
   Jean-Marc Thévenet, Bilal, embannadurioù Seghers, dastumadeg « Les Auteurs par la bande », 1987
  
  Liammoù diavaez 
   Lec'hienn ofisiel Enki Bilal 
    Atersadenn, luc'hskeudennoù ha tammoù filmoù tennet eus ar rummad teulfilmoù CONTACT, holloueziadur ar c'hrouiñ (miz Gwengolo 2007)
  
  Ganedigezhioù 1951
  Treserien bannoù-treset Bro-C'hall
  Filmaozerien Bro-C'hall