title: Einsteiniom
text: Un elfenn gimiek treuzuraniat skinoberiek eo an einsteiniom ; Es eo e arouez kimiek, 99 e niver atomek ha 252,083 e dolz atomek.
  An unnekvet aktinid eo e taolenn drovezhiek an elfennoù kimiek.
  
  Istor 
  D'an 11 a viz Du 1952 e lakaas Stadoù-Unanet Amerika ar c'hentañ bombezenn gwrezderc'hanel da darzhañ war atoll Enewetak en Inizi Marshall. Darbodoù a voe dastumet war un atoll amezek ha kaset da Skol-veur Kalifornia e Berkeley evit ma vijent dielfennet, ar pezh a voe graet gant Gregory Choppin, Stanley Thompson, Albert Ghiorso ha Bernard Harvey. War-dro 200 atom eus un elfenn nevez a gavjont e-kerzh ar mizvezh kentañ, met e 1955 hepken ez embannjont disoc'h o labour.
  Atomoù uraniom o devoa paket trawalc'h a neutronoù evit tremen da galiforniom, ha hemañ en devoa digevanet da reiñ izotop 253 an elfenn 99 :
  
  E 1961 e oa bet dastumet trawalc'h eus an elfenn evit ma c'hallas ar skiantourien sellet outi gant o daoulagad hag he fouezañ : war dro 10 µg.
  
  En enor da Albert Einstein e voe roet an anv einsteinium d'an elfenn 98.
  
  Perzhioù 
  Ur metal blot liv an arc'hant eo an einsteiniom. Tost da hini e amezeg an aktinid 98Cf eo e deuzverk, ha tost da hini e amezeg al lantanid 67Ho eo e deuzverk. Ken kreñv eo e skinoberiegezh m'en em zistruj buan an elfenn en ur vannañ kalz gremm, el laka da lugerniñ.
  
  Kewarellek eo an einsteiniom, da lavaret eo e tro da warell pa vez lakaet en ur gwarellvaez diavaez.
  
  Kimiek 
  Evel an holl aktinidoù e tazgwered 99Es gant an halogenoù. N'eus ket bet tro da studiañ an elfenn pelloc'h, en abeg d'e rouezded ha d'e skinoberiegezh el laka buan da dreiñ da verkeliom-249 goude 20 devezh, ha da galiforniom-249 war-lerc'h :
  
  Izotopoù 
  Naontek izotop eus einsteiniom ha tri izomer derc'hanel zo anavezet, eus 240Es betek 258Es.
  
  Kenderc'hadur 
   Dre skinata aktinidoù skañvoc'h gant neutronoù e kenderc'her einsteiniom ; daou zazgwereder derc'hanel zo evit kevanaozañ elfennoù pounneroc'h eget 96Cm : an eil en Oak Ridge, Tennessee er Stadoù-Unanet, hag egile e Dimitrovgrad e Rusia.
  En Oak Ridge, ~10 g a guriom skinataet a ro ~0,1 g a galiforniom 249Cf, ~0,001 g (1 mg) a verkeliom 249Bk hag a einsteiniom (Es-249, Es-250, Es-251 hag Es-252) kent reiñ ~0,000000000001 g (10−12 g, 1pg) a fermiom.
   Klasket ez eus bet kenderc'hañ einsteiniom dre argerzh Van Arkel-De Boer
  EsF3 + 3 Li → Es + 3 LiF
  met didalvez a-walc'h eo, rak abalamour d'e skinoberiegezh ha d'e deuzverk izel e tro buan Es da vurezh. Efedusoc'h eo kenderc'hañ einsteiniom diwar e stumm oksidet (III) gant lantanom metalek :
  Es2O3 + 2 La → 2 Es + La2O3
  
  Arver 
  Hini ebet, war-bouez an enklaskoù skiantel a-benn kenderc'hañ elfennoù kimiek all.
  
  Notennoù 
  
   Daveennoù 
   AN NOALLEG Yann-Baol, Geriadur ar Gimiezh, Preder, Plomelin, 2008, ISBN 978-2-901383-69-7 Preder
   AN NOALLEG Yann-Baol, Geriadur ar Fizik, Preder, Plomelin, 2006, ISBN 978-2-901383-64-2
   CONSIDINE Glenn D., Van Nostrand's Encyclopedia of Chemistry, Wiley-InterscienPr, 2005, ISBN 978-0-471-61525-5 
   DEPOVERE Paul, La classification périodique des éléments — La merveille fondamentale de l'Univers, De Boeck, Brussels, Belgia, 2002, ISBN 978-2-8041-4107-3 
   EMSLEY John, Nature's Building Blocks — An A-Z Guide to the Elements, Oxford University Press, 2001, ISBN 978-0-19-850341-5 
   Geriadur brezhoneg An Here, Plougastell-Daoulaz, 2001, ISBN 978-2-86843-236-0
   ÉTIENNE Guy, Geriadur ar Stlenneg, Preder, 1996, ISBN 978-2-901383-14-7
   GREENWOOD Norman N., Chemistry of the Elements, Elsevier Science Ltd., 1997, ISBN 978-0-08-037941-8 
   LIDE David R., CRC Handbook of Chemistry and Physics - 88th Edition, CRC Press, 2007, ISBN 978-0-8493-0488-0 
   McGraw-Hill Concise Encyclopedia of Chemistry, McGraw-Hill Professional, 2004, ISBN 978-0-07-143953-4 
   STWERTKA Albert, A Guide to the Elements, Oxford University Press, 1996, ISBN 978-0-19-508083-4 
   The Merck Index - An Encyclopædia of Chemicals, Drugs and Biologicals, Merck Manuals, 2006, ISBN 978-0-911910-00-1 
  
   Liammoù diavaez 
   American Chemical Society  Liamm oberiant 25 DU 12
   Royal Society of Chemistry  Liamm oberiant 03 KZU 2012
   Los Alamos National Laboratory  Liamm oberiant 14 C'HWE 2013
   Webelements  Liamm oberiant 26 HER 2012
   International Union of Pure and Applied Chemistry (IUPAC)  Liamm oberiant 26 HER 12
   National Nuclear Data Center (NNDC)  Liamm (skin)oberiant 13 MEU 2013
   Annales de chimie et de physique, Gallica / Bibliothèque nationale de FranPr  Liamm oberiant 26 HER 12
   Atomic weights of the elements 2007 (IUPAC Technical Report) Pure an Applied Chemistry  Liamm oberiant 26 HER 12
   Atomic Weights and Isotopic Compositions for All Elements National Institute of Standards and Technology  Liamm oberiant 18 HER 12
   Bureau de Recherche Géologique et Minière (BRGM)  Liamm oberiant 26 HER 12
   HOLDEN Norman, History of the Origin of the Chemical elements and Their Discoverers, New York, 2001 Brookhaven National Laboratory  Liamm oberiant 26 HER 12
   Jefferson Lab  Liamm oberiant 22 KZU 2012
   Joint Institute for Nuclear Research (ОИЯИ e Dubna)  Liamm oberiant 25 DU 2012
   Les propriétés chimiques  Liamm oberiant 07 GEN 13
  
  Elfennoù kimiek