title: Fernão de Noronha
text: Fernão de Noronha, anvet ivez Fernando de Noronha, pa oa Fernão de Loronha e wir anv (war-dro 1470 - Lisboa, war-dro 1540), a oa ur moraer portugalat eus ar . E anv en deus roet d'an Inizi Fernando de Noronha.
  
  Ergerzhout a reas douaroù nevez Brazil evit roue Portugal. Roet e voe dezhañ Inizi Fernando de Noronha evel gopr eus e labour evit ar gurunenn.
  
  E vuhez
  Fernão de Loronha a oa ur Yuzev portugalat troet da gristen (cristão-novo). Mab e oa da Martim Afonso de Loronha, ha breur d'ur Martim Afonso de Loronha all, kloareg en Urzh ar C'hrist (Portugal), uhelaet en noblañs o-daou ha pep a ardamez nevez savet dezho.
  
  A-benn 1500 e oa Fernão de Loronha marc'hadour bras e Lisboa, ha kenskriver e oa gant Jakob Fugger, an arc'hantour alaman bras eus Augsburg. E 1504 e skrive ar roue Manuel Iañ Portugal e oa Loronha ur marc'heg eus an tiegezh roueel (cavaleiro da nossa casa). Souezhiñ a c'haller o welout pegen uhel e oa degouezhet pa veze heskinet betek ar pinvidikañ yuzevien e Portugal neuze : her mar ebet en devoa harperien vat. Distummadur e anv zoken, eus Loronha da Noronha a c'hallfe bezañ bet graet a-youl-gaer, da heuliañ kredenn an dud a soñje e c'hallje bezañ bet liammet ouzh an tiegezh Noronha, unan eus an uhelañ tiegezhioù e Portugal neuze, a orin eus Kastilha, goude ma n'eus tamm prouenn ebet e vije darempred ebet etre Loronha ha Noronhas.
  
  Goude ma oa bet dizoloet brazil gant Pedro Álvares Cabral e 1500, e voe kaset moraerien all e 1501 gant ar roue da weladenniñ aod Brazil ha da sevel kartrennoù anezhi. N'ouzer ket piv a oa e penn ar veaj, met Amerigo Vespucci a oa en o zouez, ha skrivañ a reas un danevell eus ar veaj.
  
  Eured 
  Dimeziñ a reas da Violante Rodrigues de Noronha. O mab Diogo de Noronha de Andrade a zimezas da Aldonça de Mendonça, merc'h da João Pestana Pereira, aotrou ar Morgado da Lourinhã, ha d'e bried Violante Pessanha, ha bugale dezho.
  
  Notennoù
  
  Ergerzherien bortugalat
  Moraerien Portugal
  Ganedigezhioù ar bloavezhioù 1470
  Marvioù ar bloavezhioù 1540