title: XIvet kantved
text: |  | 
  
  ../.. |  |  |  kantved |  |  | ../..
  
  Bloavezhioù 1000 | Bloavezhioù 1010 | Bloavezhioù 1020 | Bloavezhioù 1030 | Bloavezhioù 1040
  
  Bloavezhioù 1050 | Bloavezhioù 1060 | Bloavezhioù 1070 | Bloavezhioù 1080 | Bloavezhioù 1090
  
  D'ar  1001 e krog an  kantved hag echuiñ a ra d'an 31 Kerzu 1100.
  
  Krennamzer Uhelañ a vez graet eus ar maread-mañ eus Istor Europa.
  
  Darvoudoù
  
  Amerika
   Krouidigezh vojennel an Impalaeriezh Inka gant Manco Cápac.
  
  Oseania & Meurvor Habask
   Henvarevezh maori e Zeland-Nevez (betek 1350).
   Heñvel-mat eo strolladoù traezoù al lankad kentañ-mañ ouzh re Polinezia greiz, keladurioù maen levnet, higennoù askorn, maen ha kregin, ispilhennoù ha troioù-gouzoug askorn, treantoù ha nadozioù tatouiñ.
   Deroù savidigezh delwennoù kizellet Enez Pask (betek e-tro 1600). Hañvalout a ra niver annezidi an enez (degouezhet e-tro 400) bezañ aet en tu all da 7000 a dud. War goazhañ ez aio o sevenadur gant digresk produerezh ar boued hag ar c'hoad adal 1600. Stlapet e vo an holl delwennoù d'an douar e dibenn an  hag e deroù an . Niverus eo an delwennoù chomet diechu ha damsanket e mengleuzioù bazalt Rano Raraku, ar pezh a seblant lakaat war wel reuzioù trumm.
  
  Reter Afrika
   Evit doare, deroù savidigezh monumentoù kentañ kêr Zimbabwe. O renkoù o dije graet ur boblad saverien deuet eus ar gwalarn e-touez ar vengleuzerien staliet en trowardroioù abaoe ar  pe war-dro.
   Liammañ a ra lec'hiad Zimbabwe peurvanoù an douaroù izel gant re an uhelgompezennoù ma kav repu an tropelloù da vare koulzad ar glaveier pa gouezh gwalenn ar c'helien tse-tse war an douaroù izel.
   Kerkent hag an  kantved e vije bet treizhet al Limpopo gant meuriadoù bantou zo. Goude-se o dije hedet an aod trema ar su.
   Eus an  betek an  e talc'h penn an Aotrounez Dongola, e Nubia, ouzh donedigezh an Islam. Berzh a ra o stourm a-enep da araokadennoù o amezeien vuzulman. Un truaj a baeont da Egipt zo buket he holl nerzhioù a-enep d'ar groazourien e Siria hag e Palestina. Profitañ a ra Nubia gristen evit mirout he dizalc'hiezh.
  
  Kornôg Afrika
   Bog rouantelezh Ghana.
   1076 : kregiñ a ra Impalaeriezh Ghana da vont a-dammoù war-lerc'h preizhadenn ar gêr-benn (Kumbi)
   Sevel a ra ar Vosied Stadoù brientinien a traoñiennoù kreiz hag uhel ar stêr Volta ( ha ). Tost d'ar rouantelezhioù muzulman, ez eo Yatenga ar rouantelezh nemeti n'eo ket ken fall anavezet a-douez ar rouantelezhioù enevuhezour-mañ.
   Derc'hel penn groñs a ra ar Vosied ouzh araokadennoù an Islam hag ouzh o amezeien galloudusoc'h, armet hag aozet gwelloc'h egeto. Alies emañ ganto an intrudu war an argadiñ
   En em staliañ a ra an Douareged e bro an Air.
   En em ledañ a ra Kanem-Bornu suoc'h war-du Nigeria hiziv an deiz
   Krouet eo ar c'hentañ eus ar seizh Stad-keoded gant an Haousaed e Nigeria.
   Dont a ra biojoù an Hodh e Maouritania da vezañ un dezerzh.
  
  Azia
   1001 : Mahmoud Ghazni, rener muzulman Ghazni, a grog da gas argadegoù en hanternoz India; padout a raio betek 1027.
   En em gavout a ra e Tibet misionerien voudaat nevez deuet eus India; en o mesk, Âtîśa, genidik eus rouantelezh Pala e Bengal (1042). Heuliadoù a vo gant an "eil diazezadur"-mañ war stad politikel ha relijiel ar vro. En em staliañ a ra ar c'hladdalc'helezh ha teokratelezh Tibet e-pad ar mare-se. E-kichen an noblañs eo kreñvaet lec'h ar manatioù ken war an dachenn relijiel ha war dachenn traoù ar bed. E manatioù zo e chom bev ar gredenn hengounel a embann e vez adenkorfet al lama pe beleg meur ar gumuniezh en ur bugel pe en ur paotr yaouank war-lerc'h ar marv. Hennezh a zeu da vezañ penn nevez ar manati
   En India, treuztiriadoù bras gant ar Romed, moarvat da-heul an aloubadegoù muzulman. Skeiñ a reont war-du ar c'hornôg en ur dreuziñ Iran ha dre Azia Vihanañ hag Impalaeriezh Bizantion.
  Mont a ra ar roue Anawrahta eus Birmania da birc'hirinañ da Sri Lanka, distreiñ a ra da dreiñ e vro a-du gant ar feiz boudaat Theravada.
  
  Europa
   E-tro 1001 : e vez diazezet gant ar Vikinged, renet gant Leif Eirikson, diazezadurioù bihan e-barzh ha tro-dro da Vinland e Norzhamerika
   1054 : ar Skism Meur a vez rannet abalamour dezhañ an Iliz katolik roman er c'hornôg diouzh an Iliz reizhkredennek er reter. En amzerioù kent e oa bet c'hoarvezet skismoù evel-se a oa bet plaenaet da c'houde met hemañ a bad abaoe ouzhpenn 1000 vloaz. 
   1060 : Aloubadeg Norman Sikilia
   1065 : dizalc'h eo rouantelezh Galiza ha Portugal dindan ren Garcia
   1066 : marv Edouarzh ar C'hofesour; aloubet eo Bro-Saoz gant Normaned Gwilherm an Alouber, ha Bretoned en o mesk, da-heul Emgann Hastings
   1086 : savet eo an Domesday Book 
   1094 : preizhañ a ra El Cid, anezhañ an haroz spagnol meur, kêr Valencia digant ar Vaoured
   1099 : Kroaziadeg Kentañ; preizhet eo Jeruzalem
   Deuet ez eus keloù deomp eus meuriadoù Lituania dre gronikennoù alaman, polonat ha rusian. Meneget int en-dro da Niemen ha d'al lec'h ma vo savet kêr Kaunas diwezhatoc'h.
  
  Armerzh & Kevredigezh 
   En Italia, e krog Firenziz da ziorren an artizanerezh hag ar greanterezh diazezet war ar gloan. Savet eo danvezioù Firenze, tev-mat ha ruz o liv, gant an Arte della Lana (Gild ar gloan) hag enporzhiet gant Pisa dre-holl Europa ar c'hornôg.
  
  Arz & Sevenadur 
   En India e verk savidigezh temploù jaina ar menez Âbû barr ar stil solankî (-.
  
   Enlivadurioù boudaat war follennoù palmez savet etre an  hag an  e Bihâr, Bengal ha Nepal (skol ar reter).
  
  Tud
   Alp Arslan
   Arc'heskob Anno II Köhln
   Sant Anselm, diazezer brudet ar skol gelennadurezh ha krouer an arguzennerezh ontologek
   Avisen (Abu Ali al-Husain Ibn Abdallah) (980-1037), mezeg ha prederour arab, aozer Reolenn ar vezegiezh.
   Sant Brunev, diazezer ar Chartouzed
   Canute 
   Hermann Contractus, steredoniour, jedoniour ha manac'h, bet savet gantañ ar Salve Regina
   Robert Guiscard, diazezer tierniezh norman Italia
   Gwilherm an Alouber, (1027 - 9 Gwengolo 1087), dug Normandi ha roue Bro-Saoz.
   Impalaer Herri III
   Impalaer Herri IV
   Impalaerez Agnes
   Konrad II
   Macbeth
   Pab Gregor VII (Hildebrand)
   Pab Urban II
   Saint Robert, diazezer urzh ar Gisterkiiz
   Steven I Hungaria
  
  Ijinadennoù, kavadennoù, degasadennoù 
  
  Roll ijinadennoù an  kantved
  
   Ijinet ur wikefre vrezel nevez gant Sinaiz : ar fuc'hell
   Kontaden Genji gant Murasaki Shikibu zo unan eus an danevelloù kentañ e japaneg
   Krouet eo ar pik war al lizherenn i.
   E-tro 1098 : kentañ gwerzh gallek anavezet : Kanaouenn Roland
  
  11
  XIvet kantved