title: Kawan
text: Kawan (distaget ) zo ur gumun eus Bro-Dreger e kanton Bear, e departamant Aodoù-an-Arvor, e norzh Breizh.
  
  Douaroniezh 
   Ar stêr Gindi a dreuz Kawan.
  Kumunioù amezeg ː Kaouenneg-Lanvezeeg; Kemperven; Berc'hed; Prad; Plûnet; Tonkedeg
  
  Anv 
   Berard Tanguy ː Ecclesia de Cavan, 1170; Kaguan, 1283; Cavan, c. 1330; fin XIVvet kvd
   Erwan Vallerie ː Kaguan, 1283; Cavarn ?, 1298; Cavan, 1371, 1516; Caven, 1592; Cahoen, 1630
  
  Gerdarzh 
  Distaget e vez ['kawèn] anv ar barrouz gant tud ar vro ha n'eo ket [ka'wann] evel ma vez klevet re alies gant nevez-vrezhonegerien 'zo. Dont a rafe an anv-se eus un adanv da sant c'hGaran, Kadvan, moarvat, hag a zo testeniekaet e Kembre.
  
  Div skol a zo diwar talvoudegezh anv ar Gumun :
   ar re hag a zo stag gant un anv den :
  
  Ne deu ket anv ar gumun-mañ diwar ar ger kaouenn.
  
  - B. Tanguy : diouzh henbrezhoneg Catman. (dislaret er bajenn Kaouenneg)
  
   ar re a zo kentoc'h a du gant : kaouenn, an evn
  
  - Marteville & Varin (1843);
  
  - Jean-Yves Le Moing (2007); pajennoù 24 & 72. gwelout er bajenn kaozeadenn.
  
  - Hervez Froger ha Pressensé, teir gaouenn a zo en ardamezioù (kanus) familh Cavan, XIIIvet kantved
  
  (lodenn war ar stern)
  
  Ardamezioù 
  En aour e deir c'haouenn en sabel, 2, 1.
  
  Istor
  
  Nevezoadvezh ar maen hag ar mare gall-ha-roman 
  Abaoe nevezoadvezh ar maen e tle bezañ tud o vevañ e-lec'h m'emañ ar barrez.
  
  Er mare galian-ha-roman e tremene an hent eus Landreger da g-Karaez hag an hini eus ar Roc'h da Louergad e-kichen ar bourk.
  
  Ar grennamzer 
  E 1030 e oa bet renablet ar barrez er "Pouillé de Tours". D'ar veskontez Royanteline e oa en . Pa varvas ar veskontez e voe roet he douaroù da Zuk Breizh. War-lerc'h e kouezhas Kawan etre daouarn tud Pentevr ha goude re tud Avaogour.
  E kentañ lodenn an  perc'henn aotrouniezh Kawan ha Kaouenneg a oa anvet Aymeri, bev e oa c'hoazh e 1280. Klask a reas e vab, Yann, stourm a-enep Dug Breizh, Yann Iañ, da sikour konted Pentevr. Koll a reas hag e tapas dug Breizh aotrouniezh Kawan digantañ, da reiñ da Yann a Kersaliou.
  Aotrouien Kawan a douge ur skoed "aour e deir c'haouenn sabel".
  Er  e voe reuz e Bro-Dreger etre tiegezh Moñforzh a oa skoazellet gant ar Saozon hag hini Bleaz a oa eus kostezenn ar C'hallaoued. Mervel a reas kalz a Saozon e Kawan setu perak ez eus bet anvet ul lec'h "Bered ar Saozon". Echuiñ a reas al luz pa oant bet skarzhet e 1347.
  Er mare-se e oa Kawan ha Kaouenneg dindan dalc'h Gwengamp. Rannet e oa ar barrez hag e trev e meur a dalc'h lezennel bras.
  
  Ar C'hevre 
  E-kerzh brezelioù ar C'hevre Katolik en emgannas arme Bro-C'hall hag hini dug Mercœur, hag e voe distrujet bro Kawan e fin ar .
  
  An Dispac'h Gall 
  Feulster ha krizder a voe kaset gant an Dispac'h Gall e Kawan. D'an 10 a viz Gwengolo 1792 e oa bet tapet meur a zegad a annezidi eus ar barrez en un emgann etre ar Warded Broadel Lannuon ha 4 000 emsavad eus ar parrezioù tro-war-dro, ha rediet da dennañ warne.
  Ar c'huzul-kêr kentañ da vezañ dilennet a oa e 1790.
  
  
  
  Brezel-bed kentañ  
   77 gwaz a gollas o buhez abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, d.le. 5,27 % ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.
  
  Eil Brezel-bed 
   Kemeret e voe 29 000 Lur en ti-post, gant tri ezel eus ar Rezistañs moarvat, d’an 21 a viz Mae 1944, hag 20 000 Lur d'an 31 a viz Mae gant pevar ezel eus ar Rezistañs moarvat, hervez danevelloù sizhuniek Titouroù Hollek Sant-Brieg.
   Mervel a reas nav den eus ar gumun abalamour d'ar brezel.
  
  Monumantoù ha traoù heverk
  
  Iliz katolik sant C'haran 
  Diavez
  
  Diabarzh
  
  Chapel Barderoù
  
  Maner Koad-Riou
  
  Ti ar Vro (er presbital kozh)
  
  Monumant ar re varv.
  
  Brezhoneg
  
  Ya d'ar brezhoneg
   D’ar 27 a viz Mae 2006 eo bet votet ar garta Ya d'ar brezhoneg gant kuzul-kêr ar gumun ha roet d'ar gumun war un dro al label Ya d'ar brezhoneg live 2.
  
  Deskadurezh
   Klasoù divyezhek zo eno abaoe 1987. 
   E distro-skol 2022 e oa 91 skoliad enskrivet er c'hlasoù divyezhek (48,9 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez)
  
  Emdroadur ar boblañs abaoe 1962
  
  Melestradurezh
  
  An amzer a-vremañ 
  
   Pêr ar Floc'h a voe dilennet maer e 1801. War-lerc'h e vezas heuliet gant Gwilhom Tremel, Gwilhom Razavet, F. Loeiz Droumaget, Yves-Marie Unwaz, Loeiz ar C'hwerv, Jozef Klec'h, Jozef ar Rolant, Jozef Helkin, Ujen an Hegarad, Fañch-Mari Perrot, Pierre-Yvon Tremael ha Pierre-Yves Nikol.
  
  Tud 
  Deuet eo Kawan da vezañ ur seurt "kêr-benn" evit sevenadur ar vro, ha deuet ez eus ur bern sonerien hag arzourien brudet e metoù sonerezh Breizh da vevañ da Gawan. En o zouez emañ: Gweltaz Moal, Hugues Besco, Louis-Jacques Suignard, Ifig Troadeg...
  
  Ardamezeg ar familhoù
  
  Darempredoù etrebroadel
  
  Gevelliñ
  Gevellet eo Kawan gant ur gêr eus Kontelezh An Cabhán (Cavan e saozneg) en Iwerzhon.
  
  Liammoù diavaez 
  
   Lec'hienn ofisiel kumun Kawan
   Kawan war lec'hienn Geobreizh
  
  Levrlennadur 
   Pol Potier de Courcy : Nobiliaire et armorial de Bretagne. Adembannadur Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014
   J. Rigaud : Géographie historique des Côtes du Nord. Ti-moulerezh Guyon, Saint-Brieuc. 1890. Adembannet gant La Tour Gile, 1995.
   Régis de Saint-Jouan : Dictionnaire des communes. Département des Côtes-d'Armor. Eléments d'histoire et d'archéologie. Conseil Général des Côtes d'Armor. Saint-Brieuc. 1990
   Bernard Tanguy : Dictionnaire des noms de communes, trèves et paroisses des Côtes d'Armor. Chasse-Marée. ArMen. 1992
   Erwan Vallerie : Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus. An Here. 1995
  
  Notennoù ha daveoù 
  
  Kumunioù Aodoù-an-Arvor
  Kumunioù Treger
  
  Argant tapet e tiez-post Aodoù-an-Hanternoz gant tud eus ar Rezistañs