title: Sakreadenn
text: Ur sakreadenn pe ul le-douet, pe ur mallozh, zo ur ger, pe un droienn enni meur a c'her, gros peurvuiañ, a vez implijet da reiñ nerzh d'ar pezh a lavarer, da ziskouez fromoù pe santadurioù kreñv, da verkañ an estlamm. Ur rumm arbennik a estlammadelloù eo ar sakreadennoù.
  
  Brudet eo sakreadennoù ar c'habiten Haddock e levrioù Tintin.
  
  Gerioù berzet
  Ar sakreadennoù n'int ket gerioù dister na disliv er c'heriaoueg. Alies e vezont savet diwar gerioù sakr pe berzet, pe e reont anv eus traoù sakr pe berzet. Diskuliañ a reont talvoudoù sakr ur gevredigezh eta, ha kemm a reont hervez ar vro, an amzer, hag an dud. Tennañ a reont peurvuiañ:
  d'ar relijion;
  d'ar c'horf
  d'ar reizh.
  Koulskoude ez eus sakreadennoù a denn da draoù all, rak n'eo ket ar re-se a deu gant ar c'habiten Haddock e levrioù Tintin. Kaoz a vez ivez
  eus tan
  eus kurun ha foeltr
  
  Ar relijion
  Darn eus ar sakreadennoù a denn d'ar relijion hag a zo jarneoù. Pa oa an Iliz en he c'hreñvañ er gevredigezh e oa arabat d'ar gristenien ober anv eus Doue, ha da lavarout gerioù ar relijion n'eus porzh pegoulz na penaos. Kement-se a oa diazezet war an eil eus Gourc'hemennoù Doue hervez ar Bibl: Ne gemeri ket anv Doue en aner. Jarneal pe sakreal a oa un doare da enebiñ ouzh galloud an Iliz. 
  E brezhoneg
  
  Alies e vez distummet gerioù zo ha kuzhet anv Doue da skouer;
   e galleg e gerioù evel jarnidieu/jarnibleu, morbleu, palsambleu, pa veze lakaet bleu e-lec'h dieu 
  e brezhoneg e-barzh nondidie, tripledie.
  Kantadoù a sakreadennoù zo bet savet evel-se, dre zistummañ, meskañ, berraat gerioù sakr.
  
  E Kebek e vezed troet da gomz eus traoù sakr an oferenn (ciboire, tabernacle) un tamm evel e Spagn (hostia) ma plije ivez da lod meskañ kaoc'h ha relijion (Me cago en Dios)
  
  En esperanteg e vez sakreet ivez diwar-benn an holl relijionoù, ha diwar-benn Zamenhof zoken!
  
  Ar c'horf
  Anv a vez a-wechoù eus lodennoù « mezhus » ar c'horf. Ret eo lavarout ne vezont ket dispaket e brezhoneg kement hag e yezhoù all, hag alies ne vez kaoz nemet eus revr. Memes tra evit an traoù kuzh a vez graet gant ar c'horf : ma vez kaoz eus kaoc'h aes a-walc'h ne glever ker anv eus staot na foutr (na sper) e brezhoneg.
  
  A-hervez eo ar rusegerien a vourr gant ar c'haoc'h ha tachenn ar skatologiezh, hon hêrezh digant ar marmouzien meur a « staot » hag a « gac'h  » da ziskouez dismegañs d'ar re all.
  
  Ar reizh
  Reizelezh ha benvegoù reizhel zo c'hoazh un dachenn all, kement a c'herioù hag a sakreadennoù zo en ur bern yezhoù da gomz pe eus ar c'horf pe eus un ober (difennet pe degemeret fall gant an Iliz). Diwar-se e weler eo paour ar brezhoneg e-skoaz yezhoù all.
  
  Sakreadenn ha kunujenn
  A-wechoù e vez kemmesk etre sakreadenn ha kunujenn abalamour d'ar gerioù pe d'an doare ma vezont taolet. Koulskoude n'eo ket troet ar sakreadenn ouzh den ebet, pa'z eo mennet ar gunujenn d'ober droug d'unan all. Etre estlammadenn ha kunujenn emañ ar sakreadenn eta.
  
  Sakreadenn ha le-douet
  Daoust ha sakreal eo komz eus traoù ha n'int ket sakr? Tud zo a ra ar c'hemm etre ar sakreadenn, a ra anv eus traoù sakr, relijion peurvuiañ (Doue, Jezuz), hag ul le-douet ordinal, pa ne reer anv nemet eus traoù pell a-walc'h eus ar relijion (kaoc'h, kurun, chipotolenn, dienn)
  
  Sakreal ha sakreoù
  Pere eo ar verboù a implijer evit sakreal? 
  droukpediñ ha sulbedenniñ
  foeltradiñ, diwar benn ar foeltradennoù, pa reer anv eus tan ha foeltr, pe tanfoeltrañ tud pe traoù, 
  jarneal
  kanañ letanioù an diaoul
  mallozhiñ
  pec'hiñ
  sakreal, salmenniñ
  touiñ-Doue
  
  Pere eo an anvioù all a implijer evit sakreadenn? 
  droukvallozh, droukvennozh
  foeltradenn, kaoz enni eus foeltr
  le-douet (« leuskel ul las leoù-touet ») diwar ar verb touiñ, ha gerioù-kar evel
  touadell
  mallozh
  pater gleiz
  diwar ar ger pedenn eo savet :
  droukpedenn, sulbedenn
  treuzpedenn, ha pedenn-dreuz
  
  Gerioù zo ne vezont implijet nemet evel liester.
   jarneoù (diwar ar verb jarneal), daoust ma kaver jarne dindan pluenn Yeun ar Gov
   leoudouach (diwar leoù-touet)
   sakreoù (diwar ar ger sakr)
  
  Sakreadennoù e brezhoneg
  Amañ e vo kavet ar sakreadennoù anavezetañ e brezhoneg, darn anezho tapet en oberennoù skrivagnerien-bobl. 
  boulc'hurun! anavezet e Kerne
  seizh boulgurun ruz, kavet dindan pluenn Ivon Krog, a implij forzhig leoù-touet en e skridoù
   kant boulc'hurun ruz! a zindan ar memes pluenn
  bouldachou (Ivon Krog)
  c'hwitell gamm! 
  brenn, implijet e-lec'h kaoc'h
  daonet (ha stummoù all: damnet, dampret), implijet e unan a-wechoù
  Me vo daonet! 
  Daonet e vo!
  Daonet e vo m'ereoù!, anavezet e Treger
  Daonet e vo ma ene! (distaget m'ene, m'ine, pe manie ivez e Treger)
  Daonet e vo chipotolenn ma mamm-gozh!
  A-wechoù ivez e vez daonet ar c'hroc'hen, gwelout izeloc'h. 
  an diaoul a vo kaoz anezhañ alies
  Petra an diaoul ha pelec'h an diaoul a zo goulennoù ordinal
  kaoz a vez ivez eus sac'h an diaoul, ha gast an diaoul !
   Doue, implijet en ur bern troiennoù, distummet a-wechoù
   e-barzh Doue! (distaget ['duw] alies e Kerne), Doue, Doue!, ma Doue, en anv Doue, n'eo ket ur sakreadenn
   met e-barzh (mil) mallozh Doue ez eo unan splann!
  ene, implijet gant daonet peurvuiañ gant kroc'hen a-wechoù
  feiz, e-barzh troiennoù a bep seurt, distummet alies (distaget fi), a vez lakaet da estlammadell hep mui alies:
  fidambie (['bi:e])
  feiz d'am Doue, pe fidamdoue avat a vez lakaet da sakreadenn gant lod, pa vez implijet gant ar gonnar 
  fedamdoustek, fidamdoustik, fidamdousik, ha fedamdoulle, n'int nemet estlamadelloù
   gagn!
  friantig, o venegiñ ar par pe ar c'hoant-par d'an nebeutañ, ar pezh a zo ral a-walc'h
  gagnig an ognon! (Ivon Krog)
  gagnoù! (Ivon Krog)
   gast
  gast ar c'hast
  gastidie (['di:e]), anavezet e Leon
  gastoù, klevet e Leon hag e Kerne-Izel, n'eo ket santet gant an dud evel ur sakreadenn
  gurun
  gustrik (Ivon Krog)
  iche, er Vro-Vigoudenn
  jarnidiaoul
  jarnigoù
  Jezuz! anavezet e pep lec'h, n'eo ket anavezet evel ur sakreadenn
   kamm: meur a dra a vez kamm er jarneoù: c'hwitell, diaoul, luc'hedenn
  kaoc'h, 
  kaoc'h kazh 
  kaoc'h kazh manac'h, priziet e Gwened
  kaoc'h ki
  kaoc'h ki du kac'het gant ur c'hi gwenn! 
  kaoc'h marc'h, anavezet er Vro-Vigoudenn
  Touet e vez dre a bep seurt kroc'hen
  Kroc'hen ma c'hazh! Daonet e vo kroc'hen ma c'hazh!
  Daonet e vo ma ene! Daonet e vo kroc'hen ma ene!
  Kroc'hen kurunoù! Daonet e vo kroc'hen kurunoù ma ene!
  Kroc'hen mil m'ereoù!
  Pennad kroc'hen!
  luc'hed kamm! seizh kant luc'hedenn gamm! kant mil luc'hedenn gamm! (Ivon Krog),
  ma revr!
  komz da ma revr, ma beg a zo klañv, anavezet e galleg ivez 
  komzit da ma beg pe laosket ho revr da breg!, klevet e kostez Gourin ha Skaer
  serrit ho peg pe laosket ho revr da breg! adstumm 
  lost ar spanell! (Ivon Krog)
  ma ridell
  ma sac'h
  ma Salver
  mallozh !
   mallozh Doue! mallozh an doue!
  mallozh ruz 
  ma Doue
  minargas! pe m'hen argas!
  troiennoù gant mil
  mil c'hast
  mil gutez
  mil mallozh Doue, mil mallozh ruz
   mil skoulm yod!
  nondidie ([i:e]), pe nondidi, ha troiennoù damheñvel
  nondedistag
  o'u!
  pod an dienn
  puten, e Bro-Leon dreist-holl
  troiennoù gant sac'h
  sac'h an diaoul
  sac'h an dienn
  Salver ar bed
  satordellik
  serpital, lakaet da estlammadell kentoc'h
  tan-foeltr
  toull ma revr
  troiennoù gant tri mil
  tri mil c'hast 
  tri mil c'hast an diaoul
  tri mil mallozh ruz
  tripledie ([i:e])
  
  Berzadennoù all
  Hiziv p'eo degemeret fall ar ouennelouriezh ez eo unan eus ar berzadennoù kevredigezhel a blij da lod terriñ, ha deuet ez eus e galleg sakreadennoù diwar-benn gouenn an dud ha ne oa ket anezho gwechall. Barnet ez eus bet zoken e Bro-C'hall ne oa ket gouennelouriezh ober meneg eus ar ger «race» (gouenn) en ur sakreadenn.
  
  Karg ar sakreadennoù
  Dre vras e vez taolet sakreadennoù da zisammañ an den. Diskouez a ra ur from kreñv, konnar pe levenez, souezh pe treflamm. 
  Neuze n'eo ket ar gerioù nag o ster a vern, ha n'eus forzh pehini a c'hall bezañ disac'het: mar deo eus an degouezh e teu ar sakreadenn n'eus liamm ebet etre an degouezh hag ar ger dibabet.
  
  Gant ar sakreadenn e vez roet muioc'h a bouez hag a nerzh d'ar gomz. Kreñvoc'h eo « Petra an diaoul? » eget Petra, ha « Pelec'h ar c'hast? » eget Pelec'h.
  
  Paotred ha merc'hed
  Brudet eo ar baotred da sakreal muioc'h eget ar merc'hed, e brezhoneg bepred. Er gevredigezh ma veze troet ar merc'hed da vont muioc'h d'an iliz, pe ma vezent savet e skolioù seurezed n'eo ket ur souezh. N'eo ket heñvel an traoù en holl sevenadurioù avat.
  
  Skrivagnerien
  Un toullad mat a sakreadennoù a gaver e kontadennoù Ernest ar Barzhig.
  
  Skridoù
   [...] a-drugarez d'an Dartared, bet gwechall marc'homerien Rusia a-bezh, n'eus yezh ebet, nemet marteze an arabeg, ken pinvidik hag ar rusianeg evit ar pezh a sell ouzh an dismegañsoù hag an hudurañ mallozhioù. Jarl Priel, Amañ hag ahont, Al Liamm, 1957, p. 93.
  
  Pennad kar
  kunujenn
  estlammadell
  
  Levrlennadur 
  Lars-Gurmar Anderson, Bad language, Basil Blackwell, Cambridge,1990, 202 p.
  Carla Casagrande, Les Péchés de la langue: discipline et éthique de la parole dans la culture médiévale, Éditions du Cerf, Pariz, 1991, 349p.
  Gilles Charest, le Livre des sacres et blasphèmes québécois, Montréal, L'Aurore, 1974, 123p.
  Robert ÉDOUARD, Nouveau dictionnaire des injures, Paris, Sand et Tchou, 1983, 415p.
  
  Jean-Claude MILNER, De la syntaxe à l'interpétation: quantité, insultes, exclamations, Paris, Le Seuil, 1978, 408p.
  Pierre PERRET, Jurons, gros mots et autres noms d'oiseaux, Plon, Pariz, 1994, 289 p.
   Jean-Pierre Pichette, Le Guide raisonné des jurons, Quinze, Montréal, 1980, 305 p.
  Diane Vincent, Pressions et impressions sur les sacres au Québec, Office de la langue française, Québec, 1982, 143 p.
  
  Liammoù diavaez
    
    Urban Dictionary: A slang/profanity dictionary with user-submitted definitions.
    L'envers du juron
    Sakreal e galleg
   Diwar-benn an turpiloquio italian
  
  Estlammadenn
  Brezhoneg
  
  de:Schimpfwort
  he:זין (סלנג)
  sv:Skällsord