title: Pipi Gonto
text: Pipi Gonto zo un dastumad danevelloù diwar zorn Dir-na-Dor (Dir-na-Dorr a vije skrivet bremañ), anv pluenn Erwan Charlez Mari ar Moal (1874-1957), aozet en ur skritur tregeriek.
  E gwirionez eo tri levr disheñvel zo bet en anv-se : daou embannet ha moulet e Sant-Brieg, e 1902 ha 1908, hag unan embannet e Kemper ha moulet e Brest e 1925.
  
  Embannadur kentañ 
  E 1902 e voe kentañ embannadur Pipi gonto, gant an ti-moullañ Prudhomme, e Sant-Briek ; in-8 e oa e vent, 225 pajenn a oa ennañ, ha 7 skeudenn gant E. Dudoret.
  
  Ur pennad diwar-benn al levr a oa bet embannet en Annales de Bretagne, gant Georges Dottin.
  
  Doare-skrivañ
   Skrivet e veze an ar son /ã/
   Ne veze ket skrivet ar "z" na vez ket distaget e yezh Treger : bue, blei, neve, met divezan.
  
  Eil embannadur 
  E 1908 e voe embannet ul levr all, anvet Pipi Gonto ivez, gant kontadennoù nevez avat, bepred gant Prudhomme Sant-Brieg ; ment in-8, VIII-184 fajenn. Hini ebet eus ar c'hontadennoù ne oa en embannadur 1902.
  
  Ur c'hentskrid gallek, pemp pajennad anezhañ, zo diwar-benn unvaniñ ar yezh, KLT nevez-flamm e 1908, hag a zispleg lod eus an doareoù leonek a gaver amañ hag ahont e-barzh ar skrid.
  Ur c'hentskrid brezhonek zo goude.
  Ar c'haz du
  Beaj Fanch Ar Minous da Bariz
  Kovizion eur pôtr Yaouank
  Eun nosvez Nedeleg
  Job an ti-all pezig en pemp tolen. pezh c'hoari fentus.
  Kloareg Kersaozon
  
  Geriaoueg
  anvañ (skrivet hanvan), evit envel.
  
  Trede embannadur 
  E 1925 e teuas trede embannadur Pipi Gonto   E Kemper e ti Ad. Le Goaziou, leorier – 7, streat Sant-Fransez  ; in-4 eo ar vent, 240 pajenn zo el levr.
  Arabat eo bout souezhet gant stumm leonek ar ger straet, pa lenner e diwezh trede embannadur Pipi Gonto :  Peurvoullet gant Ti-Moullerez La Presse Libérale du Finistère – 4, streat ar C'hastell, Brest – an 31 a viz Eost 1925.
  
  War ar golo :
  DIR-NA-DOR (E. AR MOAL) — PIPI GONTO – MARVAILHOU – Mouladur neve reizet
  Un erminig gant al lugan  Evit ar yez hag ar Vro 
  E KEMPER - E TI AD. LE GOAZOU, LEORIER - 7, STREAT SANT-FRANSEZ - 1925
  A-raok an talbenn ez eus bruderezh evit  Gwechall-goz e oa..., Marvailhou  G. MILIN (priz : 10 real),  Eur zac'had marvailhou  Yvon CROQ (Eostig Kerinek) (20 real) ha  Bilzig  F. AL LAY (20 real), gant ar meneg "Evit ar frejou-kas dre ar post 15 dre gant ouspenn." 
  Tresadennoù giz keltiek/iwerzhonat zo e penn hag e dibenn pep kontadenn, hogen n'eus meneg ebet eus anv o aozer(ez) neblec'h. Un unarouez bihan zo e korn gevred tresadenn pevare tal ar golo.
   
  Disheñvel eo diouzh an embannadurioù diagent : 6 kontadenn nevez zo en trede embannadur, met lamet ez eus bet div gontadenn hag un tamm pezh a oa e levr 1908.
  
  Div lodenn zo el levr
  el lodenn gentañ e kaver 6 eus 7 kontadenn embannadur 1902,
  en eil lodenn e kaver 3 eus 6 kontadenn embannadur 1908.
  
  Eus an daou levr all e vank 4 c'hontadenn:
  eus al levr kentañ:Pipi ar Bourdou ha Yan an Asanter, moarvat ne oa ket kavet mat a-walc'h.
  eus an eil levrBeaj Fañch Ar Minous da Bariz...Kovizion eur pôtr YaouankJob an ti-allUnvaniñ
  Abalamour d'an unvaniñ degaset gant emglev ar skrivagnerien e 1908 e voe kemmet doare-skrivañ geriennoù zo, en ur virout doareoù tregeriek ("z" ebet e gerioù evel "anaveet, anean, bean, de, gweenn, ive, koueet, neve, ru, trugare", hag all).
  e 1902  
  pajenn 68 : ar mestro, an treopajenn 69 : skwiz êpajenn 106 : lez da votopajenn 107 : treo allpajenn 108 : (karget a) zonezono, parkopajenn 109 : dellido, pividik a vadopajenn 121 : sonjopajenn 196: kildroennoOuzhpenn al liesterioù en o e kaver ivez lod en ou:
  toullou (106); juntou, a-wechou (107); e waziou, sailhou-pik (108)
  
  e 1908
  Daoust ma lavar an oberour klask unvaniñ, e vir alies doareoù tregeriek, ken e kaver an daou zoare aliezik (hag a-wechoù an daou stumm er memes frazenn):
  a-wechoù eo, a-wechoù e : 
   pajenn 21 : n'e ket Itien eo ken  n'e ken gantan, diskarg eo e gonsians, n'e ket mantrus pajenn 68 : n'e ket d'ac'h pajenn 69 : n'e ket gwir, n'e ket sec'hed, pan e toull pajenn 96 : N'e ket se eo se.
   pajenn 112 : vel eo dleet, n'e ket gwira-wechoù o, a-wechoù ou : 
   pajenn 18 : ivinou, stalafou, a galonou, deliou ha boto, serr da c'henopajennoù 68 ha 89 : tudou; pajenn 93 tudoa-wechoù er-meaz (hervez distagadur Leon) a-wechoù er-maez, e-kichen da vezpajenn 18 : er-meaz da distananpajenn 67, 68 : er-meazpajenn 69 : otro (aotrou); d'ac'h (deoc'h) ;
  pajenn 110 : er-maez, 'maezkemmadur d/z a-wechoù, kemmadur ebet a-wechoù all: 
   pajenn 21 : da zen, da derc'helverboù zo a echu gant a, re all gant an: 
  pajenn 21 :flastra, paranpajenn 67 : fazi: 35 vla, e-lec'h 35 pla.
  
  e 1925 
  pajenn 28 : war-zupajenn 29 : ar mestrou, an traou, skuiz eo,pajenn 53 : lez da votou, (karget a) zonezonou, 
  pajenn 54 : parkou, dellidoupajenn 60 : sonjoupajenn 108 :  kildroennoupajenn 232 : 
   emean (skrivet bremañ emezañ),  pakan (pakañ), d'ean (dezhañ), warnan, aman, heman...
   tennou, a-wechou, taoliou
  pajenn 233 :  sur oun
  
  Er 
   Pipi Gonto. Emgleo Breiz. 2001. Adembannadur e falc'huneg, ha n'eo ket er skritur orin. Ret e vefe gwiriañ peseurt kontadennoù zo bet adembannet neuze.
  
  Notennoù ha daveennoù
  
  Levrioù e brezhoneg Treger
  Levrioù 1902
  Levrioù 1908
  Erwan ar Moal