title: 1940
text: Diwar-benn bloavezh 1940 an deiziadur gregorian eo ar bajenn-mañ.
  
  Darvoudoù
  
  Europa 
   13 a viz Meurzh: sinet ar peoc'h etre an URSS ha Finland.
   18 a viz Meurzh: emgav etre Adolf Hitler ha Benito Mussolini en Alpoù da sevel un emglev etrezo a-enep Frañs hag ar Rouantelezh Unanet. 
   9 a viz Ebrel : aloubet eo Danmark ha Norvegia gant Alamagn. Deroù Emgann Norvegia.
   10 a viz Mae : tagañ a ra Alamagn Luksembourg, an Izelvroioù, Belgia ha Bro-C'hall.
   15-17 a viz Even : aloubet eo ar broioù baltek gant an Arme Ruz.
   22 a viz Even : sinet eo ar peoc'h etre Bro-C'hall hag Alamagn.
   7 a viz Gwengolo: sinet eo Emglevioù Craiova etre Bulgaria ha Roumania.
   23 a viz Here: emgav etre Francisco Franco hag Adolf Hitler e Hendaia.
   28 a viz Here : deroù Brezel Italia-Gres.
   20-23 a viz Du : Hungaria ha Roumania a ya gant an Ahel.
  
  Belgia 
   18-28 a viz Mae : aloubadeg ar vro gant Alamagn.
   28 a viz Mae : sinet eo kodianidigezh ar vro gant ar roue Leopold III a Velgia.
  
  Breizh 
   4 a viz Mezheven : niverenn gentañ L'Heure Bretonne.
   17 a viz Mezheven: etre 2 000 ha 4 000 lazhet pa voe bombezet trenioù e Roazhon.
   19 a viz Even: emgann etre martoloded ha soudarded vreizhat hag an Alamaned e Landerne.
   21 a viz Mezheven: emgann etre ar soudarded vreizhat hag ur golonenn alaman, er Pemp-Hent e Gwidel.
   28 a viz Even: Jean-Marie Keranvel eus Plougerne a zo fuzuilhet gant an Alamaned e Brest.
   17 a viz Gwenholon: e Sant-Jakez-al-Lann eo fuzuilhet Marcel Brossier, mekanikour anezhañ, evel tarver ; ar merzher kentañ e Bro-Roazhon an hini eo.
   1 a viz Du: skignet eo an abadenn gentañ e brezhoneg gant Radio Roazon-Breiz dre hantererezh Radio-Pariz.
   2 a viz Du: anvet eo François Ripert da brefed rannvroel Roazhon.
  
  Breizh-Veur 
  
   18 a viz Mezheven: galv an 18 a viz Mezheven gant Charles De Gaulle e Londrez
   noz 24/25 a viz Eost : bombezadeg gentañ war Londrez.
   7 a viz Gwengolo: krog eo ar Blitz gant al Luftwaffe (aerlu alaman) ouzh ar Rouantelezh Unanet.
   12 a viz Here : trec'h eo aerlu Breizh-Veur war al Luftwaffe. Distreiñ a ra Hitler war e vennozh da aloubiñ Breizh-Veur.
  
  Frañs 
  
   26 a viz Mae - 4 a viz Even : Emgann Dukark, trec'het eo ar bagadoù gall ha breizhveurat gant an Alamaned.
   17 a viz Even : anvet eo Philippe Pétain da brezidant ar c'huzul gant Albert Lebrun
   22 a viz Even : sinet eo ar peoc'h etre Bro-C'hall hag Alamagn. Sevel a ra Winston Churchill e vouezh enep an dra-se.
   10 a viz Gouere : votet eo an hollc'halloudoù da Philippe Pétain gant ar Vodadenn vroadel.
   3 a viz Gwengolo: ul lezenn a aotre ar c'henvreuriezhoù da gelenn.
   23 a viz Gwenholon: tailhet eo ar bara da 350 g an deiz.
   30 a viz Here : embann a ra Pétain politikerezh kenlabour Bro-C'hall gant Alamagn.
  
  Italia 
   9 a viz Even : emgav kuzh etre Pierre Laval, Benito Mussolini hag Adolf Hitler.
   10 a viz Even : disklêriañ a ra Italia brezel da Vro-C'hall ha d'ar Rouantelezh-Unanet.
  
  Izelvroioù 
   13 a viz Even : ar rouanez Wilhelmina hag ar gouarnamant a ya en harlu da Londrez.
   16 a viz Even : sinet eo kodianidigezh ar vro gant ar jeneral Henri Winkelman.
  
  Katalonia 
   15 a viz Here : fuzuilhet eo Lluís Companys, prezidant Generalitat Katalonia, e kastell Montjuïc.
  
  Norvegia 
   7 a viz Ebrel : deroù Emgann Norvegia.
   9 a viz Even : mont a ra ar roue Haakon VII hag ar gouarnamant en harlu d'ar Rouantelez-Unanet.
  
  Pologn 
   2 a viz Here : roet eo an urzh da sevel Ghetto Varsovia gant ar gouarnour Ludwig Fischer. Echuet eo d'ar 16 a viz Du.
  
  URSS 
   5 a viz Meurzh : sinet eo urzh lazhadeg Katyn gant izili Politburo Strollad Kumonour an Unvaniezh Soviedel.
  
  Azia
  
  Reter-nesañ
  
  Reter-kreiz 
   22 a viz C'hwevrer : Tenzin Gyatso eo an Dalai Lama nevez.
  
  Iskevandir indezat
  
  Reter-pellañ 
   14 a viz Genver - 16 a viz Gouere : Mitsumasa Yonai zo kentañ ministr.
   22 a viz Gwengolo : ac'huberezh Tonkin gant Japan. Deroù kenlabour Bro-C'hall gant Japan en Indez-Sina.
   27 a viz Gwengolo : Emglev etre Japan, Alamagn hag Italia a-enep ar Rouantelezh-Unanet hag an SUA.
  
  Afrika 
  
   18 a viz Even : lakaat a ra Belgia ar C'hongo belgiat e gourc'hemenn ar Gevredidi.
   25 a viz Even : lakaat a ra Frañs he zrevadennoù afrikan e gourc'hemenn broioù an Ahel.
   3 a viz Gouere : distrujet eo lestraz Frañs gant Breizh-Veur e Mers-el-Kebir. Kalz martoloded vreizhat zo lazhet.
   8 a viz Gouere : taget e Dakar, kêr-benn an impalaeriezh trevadennel gall, gant Breizh-Veur.
   26 a viz Eost : mont a ra gouarnour Tchad Félix Éboué da du ar Frañs dieub. Trevadennoù gall all a raio kement-se war e lerc'h.
    27 a viz Here : envel a ra Charles De Gaulle Brazzaville da gêr-benn "Afrika c'hall".
   21 a viz Kerzu: aet d'ar strad al lestr-spluj gall Narval en donvor da Sfax (Tunizia).
  
  Amerikaoù
  
  Norzhamerika
  
  Mec'hiko 
   20/21 a viz Eost : drouklazhet e Trotski war gourc'hemenn Stalin.
  
  Stadoù-Unanet 
   5 a viz Du: dilennet eo Franklin Delano Roosevelt da Brezidant Stadoù-Unanet Amerika evit an trede gwech.
  
  Suamerika
  
  Okeania
  
  Arzoù ha lizhiri
  
  Livañ
  
  Sonerezh
  
  Lennegezh 
   6 a viz Even: embannet ez eus e Halle (Alamagn) ul levrig, Breiz da Vreiziz ! ("Die Bretagne den Bretonen !") e ditl, gant Willy Krogmann (ezel eus an Deutsche Gesellschaft für keltische Studien).
  
  Sinema
  
   29 a viz C'hwevrer: dont a ra Hattie McDaniel da vezañ aktourez zu kentañ da c'hounit un Oskar evit he roll e Gone with the Wind. 
   5 a viz Gwengolo: eured Jean-Louis Barrault ha Madeleine Renaud.
  
  Skiantoù ha politikerezh 
   29 a viz C'hwevrer : e Berkeley (Kalifornia) eo ez eo roet Priz Nobel ar Fizik 1939 da Ernest Lawrence gant pennkoñsul Sveden San Francisco, abalamour d'an Eil Brezel Bed.
   Dizoloadenn an astat gant an Amerikaned Dale R. Corson, Kenneth Ross MacKenzie hag an Italian Emilio Segrè.
   D'an 8 a viz Even e voe kenderc'het izotop 239 an neptuniom 93Np e Berkeley (Kalifornia), gant Edwin Mattison McMillan (Priz Nobel ar Fizik 1951) ha Philip Hauge Abelson dre skinata uraniom gant neutronoù.
  
  Armerzh
  
  Sport
  
  A bep seurt/diasur
  
  Ganedigezhioù 
  Gwelet ivez : :Rummad:Ganedigezhioù 1940
  
  Marvioù 
   14 Mae : Emma Goldman e Toronto, gwregelourez, stourmerez pouezus an emsav anarkour etrebroadel
  
  Gwelet ivez: :Rummad:Marvioù 1940
  
  Notennoù ha daveoù 
  
  Bloavezhioù
  1940