title: Azeri
text: An azeri, , pe azerbaidjaneg, pe azerieg (azeri : Azərbaycan dili, Азәрбајҹан дили; distagadur (LFE): /azærbajʤan dili/), a zo ur yezh turkek a vez komzet e Kreiz Azia gant tro-dro da 35 milion a dud. An darn vrasañ eus ar gomzerion, ne vevont ket en Azerbaidjan (9.2 milion a gomzerion) e-lec'h m'emañ ar yezh ofisiel, met kentoc'h en Iran. Komzet e vez ivez e Dagestan, Jorjia, norzh Irak ha reter Turkia.
  
  Rannyezhoù 
  Div rannyezh pennañ ez eus:
  
   azeri an norzh (yezh ofisiel Azerbaidjan), komzet en Azerbaidjan ha su Dagestan dreist-holl hag ivez gant ezvroidi en Armenia, Estonia, Jorjia, Kazakstan, Kirgizstan, Rusia, Turkmenistan hag Ouzbekistan;
   azeri ar su komzet en Iran ma vez graet türki eus ar yezh. Komzet e vez ivez e lec'hioù 'zo eus Azerbaidjan, Irak, Siria ha Turkia.
  
  Doare-skrivañ ha distagadur 
  Betek 1929 e veze implijet al lizherenneg arabek evit skrivañ an azeri, implijet c’hoazh en Iran evit skrivañ azeri ar su. Etre 1929 ha 1938 e veze implijet al lizherenneg latin evit azeri an norzh, disheñvel he stumm diouzh al lizhereenneg latin a-vremañ avat. Etre 1938 ha 1991 e oa bet lakaet da ofisiel al lizherenneg kirillek. E 1991 e oa bet lakaet da ofisiel adarre al lizherenneg latin adstummet.
  
  Yezhadur
  
  Perzhioù hollek 
  Evel en holl yezhoù turkek:
  
   Yezh daspegel, reizh-tre he yezhadur
   Jener yezhadurel ebet
   Ger-mell ebet, daoust ha ma c’heller implijour an niverenn bir (‘unan’) evit merkañ an unander amstrizh
   Digemm eo an anv gwan, lakaet dirak an anv, d.s.: çətin dərs ('ur/ar gentel diaes', d.l.e 'diaes kentel') kv. çətin dərslər ('kentelioù diaes')
   Implijet lerc’hennoù, d.s.: Əli ilə ('gant Ali')
  
  Hesonerezh
  
  Hesonerezh vogalennek 
  Daou doare ez eus evel e turkeg hervez pep lostger resis:
  
   V2: diforc’h a-dreñv/a-raok nemetken:
  
   Achuet ar wrizienn gant a, o, u, ı >  a
    d.s.: at (‘marc’h) > atlar (‘kezeg’)
  
   Achuet ar wrizienn gant e, ö, ü, i > ǝ
   d.s.: çǝkic (‘morzhol’) > çǝkiclǝr (‘morzholioù’)
  
   V4: diforc’h a-dreñv/a-raok ha ront/plaen:
  
   Achuet ar wrizienn gant ı, a > ı
   d.s.: qandır (‘gwad eo’)
  
   Achuet ar wrizienn gant i, e, ǝ > i
   d.s.: yenidir (‘nevez eo’)
  
   Achuet ar wrizienn gant u, o > u
   d.s.: dostdur (‘ur/ar mignon eo’)
  
   Achuet ar wrizienn gant ü, ö  > ü
   d.s.: düyüdür (‘riz eo’)
  
  Hesonerezh kensonennel 
  Kemmañ a c’hell kensonennoù ‘zo ivez, dreist-holl ‘k’ e dibenn ul lostger, hervez ar vogalenn a zeu diouzhtu a-raok en ur silabenn serr (achuet gant ur vogalenn) pe dirak ur vogalenn (silabenn digor), da skouer:
  
  (Notenn: Evit an diforc’h etre vogalennoù sklaer ha teñvel s.o. ar rann 'Hesonerezh vogalennek')
  
   Al lostger evit merkañ an amzer-da-zont (gw. pelloc’h) : 
  
   Silabenn serr achuet gant ur vogalenn sklaer: -(y)V2cV2k, d.s.:
   gǝlmǝk (‘dont’) > gǝlǝcǝkdir  (‘mont a raio’)
  
   Silabenn ser achuet gant ur vogalenn deñvel: -(y)V2cV2q, d.s.:  
   oxumaq (‘lenn’) > oxuyacaqsan  (‘lenn a ri’)
  
   Silabenn digor achuet gant ur vogalenn deñvel: -(y)V2cV2ǧ, d.s.  
   yazmaq (‘skrivañ’) > yazacağıq  (‘skrivañ a raimp’)
  
   Silabenn digor achuet gant ur vogalenn sklaer:  -(y)V2cV2y, d.s.:
   gülmǝk (‘c’hoarzhin’) > gülǝcǝyǝm  (‘c’hoarzhin a rin’)
  
  An anv
  
  An troadoù 
  C’hwezh troad ec’h implijer en ouzbekeg:
  
   Nominativel: merk ebet, d.s.: 
   ana (‘mamm, ur vamm, ar vamm’)
   at (‘marc’h, ur marc’h, ar marc’h’)
  
   Genitivel: merket gant al lostger -nV4n, d.s.:
   Evin kapısi (‘dor an ti’)
   Onun atası (‘he zad/e dad’)
  
   Akuzativel: merket gant al lostger -(n)V4, d.s.:
   pǝncǝrǝni (< pǝncǝrǝ, ‘prenestr’)
   çiçǝki (< çiçǝk, ‘bleunienn’)
   günü (< gün, ‘deiz’)
  
   Dativel: merket gant al lostger -a/-ǝ (V2), d.s.:
   evǝ (‘d’an ti/d’un ti’)  
   Ermǝnistana (‘da Armenia’)
  
   Lokativel: merket gant al lostger -dV2, d.s.:
   Bakıda (‘e Bakou’)
   Turkiyyǝdǝ (‘e Turkia’)
  
   ablativel: merket gant al lostger -dV2n, d.s.: 
   Azərbaycandan (‘eus Azerbaidjan’)
   Saat ikidǝ (‘da div eur’)
  
  Al liester 
  
   Implijet al lostger ‘-lV2r’ evit merkañ liester un anv, da skouer:
   gözlǝr (< göz, ‘lagad’)
   ilanlar ( < ilan ‘naer’)
  
  Evel e brezhoneg ec’h implijet an unander da heul un niverenn, da skouer:
   dörd aǧac (‘peder wezenn’)
  
  Ar verb
  
  Anv-verb 
  Al lostger –maq/-mǝk (V2) eo merk an anv-verb, da skouer:
   yatmaq (‘kousk’)
   etmǝk (‘ober’)
  
  Ar raganvioù 
  
  Me Mǝn
  
  Te Sǝn
  
  Eñ/Hi O
  
  Ni Biz
  
  C'hwi Siz 
  
  Int Onlar
  
  Dibennoù personel boas 
  
   - (y)V2m (kentañ gour unander: ‘y’ goude ur vogalenn), d.s.: 
   mǝn müǝllimǝn (< müǝllim, ‘kelenner/ez’)
   mǝn işçiyim (< işçi, ‘labourer/ez’)
   mǝn qardaşam (< qardaş, ‘breur’)
   mǝn satıcıyam (< satıcı, ‘gwerzhour/ez’)
  
   -sV2n (eil gour unander), d.s.:
   sǝn atasan (< ata, ‘tad’)
   sǝn sǝfirsǝn (< sǝfir, ‘kannadour/ez’)
  
   -dV4r (trede gour unander), d.s.:
   o, anadır (< ana, ‘mamm’)
   o, hǝkimdir ( < hakim, ‘mezeg/ez’)
   o, dostdur (< dost, ‘mignon/ez’) 
   o, Türkdür (< Túrk, ‘Turk/ez’)
  
   -(y)V4q (kentañ gour liester: ‘y’ goude ur vogalenn), d.s.:
   qocayıq (< qoca, ‘kozh)
   Ərǝbiq (< Ərǝb, ‘Arab’)
   dostuq (< dost, ‘mignon/ez’)
   ölüyüq (< ölü, ‘marv’)
   körüq (< kör, ‘dall’)
  
   -sV4(nV4)z (eil gour liester: -sV4nV4z dre skrid / -sV4z dre gomz), d.s.:'
   tǝrcümǝçisiniz = tǝrcümǝçisiz (< tǝrcümǝçi, ‘troour/ez’)
   oǧlansı(nı)z (< oǧlan, ‘paotr’)
   oǧulsu(un)z (< oǧul, ‘mab’)
   körsü(nü)z (< kör, ‘dall’)
  
   -dV4rlV2r (trede gour liester), d.s.:
   onlar hazırdırlar (< hazı ‘prest’)
   onlar mühasibdirlǝr (< mühasib, ‘kontour/ez’)
   onlar casusdurlar (< casus, ‘spier/ez)
   onlar güzgüdürlǝr (< güzgü, ‘melezour’)
  
  Amzerioù ar verb
  
  Stumm goulennata 
  
  Peurliesañ e vez merket gant an tonvouezh nemetken kentoc'h evit gant ar rannig-nac'hañ (enger: –mV4-) evel e turkeg, da skouer:
  
   gǝlir (‘mont a ra’) > gelir? pe gǝlirmi? (‘Ha mont a ra?’)
  
  Amzer-vremañ 
  
   Al lostger –(y)V4r eo merk an amzer/-mañ (y goude ur vogalenn), da skouer:
  
   gülmǝk (‘c’hoarzhin’) > gülürǝm (‘c’hoarzhin a ran’)
   oxumaq (‘lenn’) > oxuyursan (‘lenn a rez’)
   gǝlmǝk (‘dont’) > gǝlir (‘mont a ra’)
   yazmaq (‘skrivañ’) > yazırıq (‘skrivañ a reomp’)
   danışmaq (‘komz’) > danışırsınız/danışırsız (‘komz a reoc’h’)
   görmǝk (‘gwelout’) > görürülǝr (‘gwelout a reont’)
  
   Stumm nac’h, merket gant an enger –mV4-, da skouer:
  (Notenn: Ret eo gwrirekaat ar rann-mañ)
  
   gülürǝm (‘c’hoarzhin a ran’) > gülmürǝm (‘ne c’hoarzhan ket’)
   oxuyursan (‘lenn a rez’) > oxumursan(‘ne lennez ket’)
   gǝlir (‘mont a ra’) > gǝlmir (‘n’ a ket’)
   yazırıq (‘skrivañ a reomp’) > yazmırıq (‘ne skrivomp ket’)
   danışırsınız/danışırsız (‘komz a reoc’h’) > danışmırsınız/danışmırsınız  (‘ne gomzit ket’)
   görürülǝr (‘gwelout a reont’) > görmürlǝr (ne welont ket’)
  
  Amzer-dremenet 
  
   Al lostger -dV4 eo merk an amzer-mañ, da skouer:
  (Notenn: Disheñvel eo loden eus an dibennoù personel diouzh ar re voas)
  
   gülmǝk (‘c’hoarzhin’) > güldüm (‘c’hoarzhin a ris’)
   oxumaq (‘lenn’) > oxudun (‘lenn a rejout’)
   gǝlmǝk (‘dont’) > gǝldi (‘mont a reas’)
   yazmaq (‘skrivañ’) > yazdıq  (‘skrivañ a rejomp’)
   danışmaq (‘komz’) > danışdı(nı)z (‘komz a rejoc'h’)
   görmǝk (‘gwelout’) > gördülǝr (‘gwelout a rejont’)
  
  Amzer-da-zont 
  
   Al lostger –(y)V2cV2k/q/y/ǧ + vogalenn) eo merk an amzer-mañ, da skouer:
  (Notenn: s.o. ar rann Hesonerezh kensonennel evit an diforc'h etre an dibennoù -k/q/y/ǧ)
  
   gülmǝk (‘c’hoarzhin’) > gülǝcǝyǝm  (‘c’hoarzhin a rin’)
   oxumaq (‘lenn’) > oxuyacaqsan  (‘lenn a ri’)
   gǝlmǝk (‘dont’) > gǝlǝcǝkdir  (‘mont a raio’)
   yazmaq (‘skrivañ’) > yazacağıq  (‘skrivañ a raimp’)
   danışmaq (‘komz’) > danışacaqs(ın)ız (‘komz a reot’)
   görmǝk (‘gwelout’) > görəcəklər (‘gwelout a raint’)
  
   Stumm nac’h, merket gant an enger –mV4(y)-, da skouer:
  
   gülǝcǝyǝm  (‘c’hoarzhin a rin’) > gülməyǝcǝyǝm 
   oxuyacaqsan  (‘lenn a ri’) > oxumayacaqsan  
   gǝlǝcǝkdir  (‘mont a raio’) > gǝlməyǝcǝkdir  
   yazacağıq  (‘skrivañ a raimp’) > yazmayaacağıq  
   danışacaqs(ın)ız (‘komz a reot’) > danışmayacaqs(ın)ız
   görəcəklər (‘gwelout a raint’) > görməyəcəklər
  
  Un tañva eus ar yezh
  
  Frazennoù talvoudus 
  
  Demat Sabahınız xeyir
  
  Mont a ra? Necǝsiniz?
  
  Noz vat Gecǝniz xeyrǝ qalsın
  
  Mar plij Zǝhmǝt olmasa / Lütfǝn
  
  Kenavo Sağ ol
  
  Ya Bǝli
  
  Nann Yox / Xeyr
  
  Mat eo Oldu
  
  Trugarez Tǝşǝkkür edirǝm / Sağ ol
  
  Petra eo hoc'h anv?Sizin adınız nǝdir?
  
  … eo ma anv Adım…
  
  Goulennoù 
  Piv? Kim?
  
  Petra? Nǝ?
  
  Pelec'h? Hara?
  
  Penaos? Necǝ?
  
  Pegoulz? Nǝ vaxt?
  
  Pegement? Neçǝ?
  Pe(hini)? Hansı?
  
  Devezhioù ar sizhun 
  Dilun Bazar ertəsi
  
  Dimeurzh Çǝrşǝnbǝ axşamı
  
  Dimerc'her Çǝrşǝnbǝ
  
  Diriaou Cümǝ axşamı
  
  Digwener Cümǝ
  
  Disadorn Șǝnbǝ
  
  Disul Bazar
  
  Ar mizioù 
  
  Miz Genver Yanvar 
  
  Miz C'wevrer Fevral
  
  Miz Meurzh Mart
  
  Miz Ebrel Aprel
  
  Miz Mae May
  
  Miz Mezheven İyun
  
  Miz Gouere İyul
  
  Mizt Eost Avqust
  
  Miz Gwengolo Sentyabr
  
  Miz Here Oktyabr
  
  Miz Du Noyabr
  
  Miz Kerzu Dekabr
  
  An niveroù 
  Unan Bir
  
  Daou İki
  
  Tri Üç
  
  Pevar Dörd
  
  Pemp Beş
  
  C'hwec'h Altı
  
  Seizh Yeddi
  
  Eizh Sǝkkiz
  
  Nav Doqquz
  
  Dek On
  
  Unnek On bir
  
  Daouzek On iki
  
  Trizek On üç
  
  Pevarzek On dörd
  
  Pempzek On beş
  
  C'hwezhek On altı
  
  Seitek On yeddi
  
  Tric'hwec'h On sǝkkiz
  
  Naontek On doqquz
  
  Ugent İyirmi
  
  Unan-warn'n-ugent İyirmi bir
  
  Tregont Otuz
  
  Daou-ha-tregont Otuz iki
  
  Daou-ugent Qırx
  
  Tri-ha-daou-ugent Qırx üç
  
  Hanterkant Əlli
  
  Tri-ugent Altmış
  
  Dek-ha-tri-ugent Yetmiş
  
  Pevar-ugent Sǝksǝn / Hǝştad
  
  Dek-ha-pevar-ugent Doxsan
  
  Kant Yüz
  
  Mil Min
  
  Kentañ Birinci
  
  Eil İkinci
  
  Trede Üçüncu
  
  Pevare Dördüncü
  
  Pempvet Beşinci
  
  C'hwec'hvet Altıncı
  
  Seizhvet Yeddinci
  
  Eizhvet Sǝkkizinci
  
  Naovet Doqquzuncu
  
  Dekvet Onuncu
  
  Disklêriadur gwirioù mab-den 
  
  Mellad 1:
  
   Latin
   Bütün insanlar ləyaqət və hüquqlarına görə azad bərabər doğulurlar. Onarın şüuralrı və vicdanları var və bir-birlərinə mübasibətdə qardaşlıq runhunda davranmalıdırlar.
  
   Kirillek
   Бүтүн инсанлар ләјагәт вә һүгугларына ҝөрә азад бәрабәр доғулурлар. Онларын шүурлары вә виҹданлары вар вә бир-бирләринә мүнасибәтдә гардашлыг руһунда давранмалыдырлар.
  
   Arabek
  بوتون اينسانلار حيثييت و حاقلار باخيميندان دنك (برابر) و اركين (آزاد) دوغولارلار. اوس (عقل) و اويات (ويجدان) ييهﺳﻴﺪيرلر و بير بيرلرينه قارشى قارداشليق روحو ايله داوراماليدرلار.
  
  Keñveriadenn gant ar yezhoù turkek all
  
  Gwelet ivez: 
   Yezhoù turkek
  
  Notennoù
  
  Levrlennadur 
    Abdoulla, K. & M. Malherbe (2008) Parlons azerbaïdjanais, Paris: L'Harmattan
    Ardakç, N. (2005) Modern Türk Dilleri Seyahat ve Konuşma Kılavuzu, Istanbul: Geçit
    Awde, N. & Ismailov, F. (1999) Azerbaijani-English / English-Azerbaijani Dictionary & Phrasbook, New York: Hippocrene(kenskritur)
  
  Liammoù diavaez 
    Omniglot Ul lec'hienn dispar diwar-benn an doareoù-skrivañ
   azeri.org
  
  Meneger yezhoù ar bed
  Yezhoù Azerbaidjan
  Yezhoù Rusia
  Yezhoù Iran
  Yezhoù Turkia
  Yezhoù Jorjia
  Yezhoù Irak
  Yezhoù azerbaidjanek