title: Pieter Pauwel Rubens
text: Pieter Pauwel Rubens (distaget [ˈrybə(n)s] e nederlandeg), hag a zo anavezet ivez evel Peter Paul, Pierre Paul, Petrus Paulus, Pedro Paulo, Pietro Paulo, a oa ganet d'an 28 a viz Mezheven 1577, deiz gouel an Ebestel Pêr ha Paol, e Siegen e Westfalia, hag a varvas d'an 30 a viz Mae 1640 en Antwerpen, a oa ul livour flamank barok.
  
  Siegen a oa en Impalaeriezh santel roman ha german, ha 300 km eus Antwerpen. E dad, Jan Rubens (1530-1587), a oa un alvokad protestant mat ar stal gantañ, hag e vamm, Maria Pypelinckx (1537-1608), o devoa kuitaet Antwerpen (en Izelvroioù spagnol) evit tec'hel rak an heskinadur relijiel. E 1589, daou vloaz war-lerc'h marv e dad, e tistroas Rubens hag e vamm da Antwerpen, ma voe badezet hervez al liderezh katolik. 
  
  En Antwerpen e voe lakaet gant e vamm da studiañ al liverezh eus 1589 betek1598 gant livourien veur eus an amzer. Aliet e voe ganto da vont da Italia eus 1600 da 1608 da studiañ arz an Azginivelezh italian. Bet e voe o chom e Genova, Mantova, Venezia ha Roma ma veze oc'h eilivañ oberennoù Raffaello, Caravaggio, ha Tizian dreist-holl, abalamour d'an diroll a livioù gantañ. 
  
  Ouzhpenn flandrezeg e ouie alamaneg, galleg, italianeg, spagnoleg ha latin. 
  
  Eus 1609 da 1626 e voe dimezet da Isabella Brandt, ha 3 bugel o doe : Clara Serena, Albert ha Nikolas. 
  
  Goude e timezas da Hélène Fourment e 1630, ha genel a rejont: Clara Johanna, François, Hélène ha Pierre Paul.
   
  Eus 1609 da 1621 e voe livour ofisiel lez Alberzh hag Isabela, adroueed an Izelvroioù spagnol, hini lez an Infanta Isabella eus 1621 betek 1633, eus lez ar c'hardinal infant Ferdinand eus 1636 betek 1640. 
  
  E 1624 e voe noplaet gant roue Spagn, Fulup IV, hag anvet da varc'heg gant ar roue saoz Charlez Kentañ, d'e drugarekaat eus e labour diplomat evitkas da benn ar feur-emglev etre Spagn ha Saoz.
  
  Roet e voe dezhañ da livañ terest ti ar banvezioù e Palez Whitehall e Bro-Saoz. Met ar brasañ labour roet dezhañ a voe an 60 livadur evit an Torre de la Parada, pavilion-chase ar roue spagnol Fulup IV (Metamorfozoù Ovidius).
  
  Evel kalz livourien veur en deus bet Rubens darbarerien pe skoazellerien e-leizh.
  
  Oberennoù 
   War-dro 1616 : Penn ur bugel (hini Clara Serena, a greder, merc'h henañ an arzour), eoullivadur war lien, lakaet ouzh un daolenn goad, 33 x 26,3 cm ; Vaduz, Liechtensteinische Staatliche Kunstsammlung.
   War-dro 1627-1628 : Ar Werc'hez hag he mabig gant sent war o zro, eoullivadur war goad, 80,2 x 55,5 cm ; Berlin, Staatliche Museen, Gemäldegalerie.
   1629-1630 : Alegorienn war bennozhioù ar peoc'h, eoullivadur war lien, 203,5 x 298 cm ; Londrez, National Gallery.
   1635-1636 : Barnadenn Paris, eoullivadur war lien, 144 x 190cm, Londrez, National Gallery.
   War-dro 1639 : Emboltred, eoullivadur war lien, 109,5 x 85 cm ; Wien, Kunsthistorisches Museum.
   2006-2007 : An diskenn diwar ar groaz, 4,25 x 2,95 m, Lille, Musée des Beaux-Arts.
   War-dro 1617 : Frankiz ar merc'hed</mark>
  
  Livadurioù
  
  Taolennoù relijiel pe awenet gant ar Bibl
  
  Testamant kozh
  
  Testamant nevez
  
  A bep seurt
  
  Poltredoù
  
  Henamzer Hellaz ha Roma
  
  Studiennoù
  
  Eilerien gantañ
  
  Livañ tud 
   Jacob Jordaens
   Antoine Van Dyck
  
  Livañ loened 
   Frans Snyders
   Paul de Vos
  
  Livañ maezioù 
   Jan Bruegel « de Velours »
   Jean Wildens
   Martin Ryckaert
  
  A bep seurt 
   Lambert Jacobsz
   Cornelis de Vos (1584-1651)
   Simon de Vos (1603-1676)
  
  Diskibl all 
   Abraham van Diepenbeck (1599-1675)
  
  Engraverien 
  Rubens a lakaas engravourien a-leizh da voullañ e oberennoù. Anavezet eo ar re-mañ dreist-holl :
   Christoffel Jegher
   Willem Swanenburg 
   Jacob Matham 
   Soutman
   Paul Dupont (Pontius)
   Witdoeck
   Marinas 
   Boetius Adam Bolswert (Bolsward, 1580 - Anvers, 1633)
   Schelte Bolswert(Bolsward, ~1586 - Anvers, 1659)
  
  Levrioù diwar e benn 
   La Gloire de Rubens, de Philippe Muray, Grasset, 1991
  
   Rubens, Correspondance, Paris, 2006
  
   Rubens, de Charles Scribner III, Le Cercle d'art, 1993
  
   Rubens, sa vie, ses œuvres, Max Rooses, Flammarion, non daté début XXème.
  
  Hag ivez
  
  Liammoù diavaez 
   Exposition Rubens 2004
   Vidéo-conférence sur le thème: "La couleur chez Rubens" (intervention de Nadeije Dagen-Laneyrie)
   Petrus Paulus Rubens (Siegens 1577 - Anvers 1640) par Lorenzo Pericolo, Maître de conférence à l'université Rennes II-Haute Bretagne.
    Rubens dans Artcyclopedia
  
  Ganedigezhioù 1577
  Marvioù 1640
  Rubens