title: Se questo è un uomo
text: Se questo è un uomo a zo un danevell hir, savet gant Primo Levi, skrivet etre miz Kerdu 1945 ha miz Genver 1947, diwar-benn e vuhez e kamp-labour Auschwitz III-Monowitz betek e zieubidigezh. Troet eo bet e brezhoneg gant Serj Richard e-giz Hag un den ez eus anezhañ, Mouladurioù Hor Yezh, 2015.
  
  Danvez 
  Karget e oa bet Primo Levi e 1945, hag ur prizoniad all gantañ, da sevel un danevell deknikel diwar-benn mont en-dro kamp-diouennañ Auschwitz evit ar Re Unanet. Al labour-se eo a voe diazez e levr Se questo è un uomo. 
  
  Poan en doe o kavout un embanner italian, nac'het e voe gant Einaudi, embanner meur Torino. A-benn ar fin e teuas al levr er-maez e miz Du 1947, e ti un embanner bihan, moullet 2500 skouerenn anezhañ hep sachañ nemeur a evezh warnañ. 1500 skouerenn a voe gwerzhet, ar peurrest a voe distrujet e liñvadeg Firenze e 1960. 
  
  Pa voe embannet e eil levr La Tregua ("An Dreverz") e 1963, e teuas un tamm brud d’ar skrivagner hag e voe taolet muioc’h a evezh ouzh e Se questo è un uomo, a voe troet neuze e meur a yezh. 
  
  Se questo è un uomo a gont ar vuhez e kampoù-diouennañ ar Yuzevien, evel ma oa bet bevet gant an oberour e-pad an Eil Brezel bed, gant ar stourm a zeiz da zeiz evit chom bev. Diskouez a ra a-hed al levr pegen euzhus e oa ar c’hampoù, ha pegen izel e veze lakaet an dud gant o bourevien. 
  Unan eus ar gwellañ testenioù savet diwar ar Shoah eo al levr. 
  Ur pennad-dilost a zo bet lakaet e 1976 d’al levr, ma klask Primo Levi respont d’ar goulennoù a vez graet outañ dalc’hmat goude e brezegennoù.
  
  Barzhoneg 
  Setu amañ ar varzhoneg a deu war-lerc'h ar rakskrid, e penn kentañ an danevell.
  C’hwi hag a vev dinec'h
  En ho tiez blot,
  C’hwi hag a gav en-dro pa zistroit d'ar gêr da noz
  Boued tomm ha dremmoù karet,
  Sellit pizh hag un den ez eus anezhañ
  A boagn er fank
  Na anavez ket an diskuizh
  A stourm evit ur c'horn bara
  A varv diwar ya pe nann.
  Sellit pizh hag ur vaouez ez eus anezhi,
  Deuet divlev ha dizanv
  Hep nerzh ebet ken da zerc'hel soñj
  Divuhez he daoulagad ha yen he bronn
  Evel ur ranig er goañv.
  Magit preder ez eus bet eus se:
  Deoc'h e c'hourc'hemenn ar c'homzoù-se.
  Engravit anezho en ho kalon.
  Soñjit enno er gêr, en ur vont gant ar straed,
  En ur vont da gousket, en ur sevel;
  Distagit anezho en-dro d'ho pugale.
  Peotramant, ra gouezho ho ti en e boull,
  Ra voc'h brevet gant ar c'hleñved,
  Ra droio ho pugale diwarnoc’h.
  Savet eo bet ar varzhoneg diwar patrom ar Chema Israel, pedenn veur ar Yuzevien a zo da wir un arrouden eus levr an Adlezenn, VI, 4-9 ; ar gwerzennoù 6-7 a gaver amañ ger evit ger pe dost.
  
  Pezh-c'hoari 
   Primo eo anv ar pezh-c'hoari savet ha c'hoariet gant Anthony Sher e Bro-Saoz.
  
  Levrlennadur 
   Ar re a oa chomet en o zao, Louis Grall. Brud Nevez 265/2007.
   Diwar-benn al levr :  À la lettre
  
  Da selaou 
    Se questo è un uomo, abadenn skingomz Radio 3 Rai
  
  Romantoù italianek
  Lennegezh ar Shoah
  Emvuhezskridoù
  Levrioù 1947