title: Adverb
text: Er yezhoniezh e vez implijet an termen adverb (saoz: adverb) evit komz eus ur rummad gerioù yezhadurel hag a dalvez da gemmañ pe da resisaat ster gerioù eus n'eus forzh peseurt rummad yezhadurel all estreget an anvioù ma vez implijet doareerien hag anvioù-gwan, da lâret eo da skouer dreist-holl verboù, anvioù-gwan (en o zouez an niverennoù), pe c'hoazh frazennoù a-bezh.
  
  Respont a ra an adverboù peurliesañ d'ar goulennoù "penaos?" ha "pegoulz?". Graet e vez an arc'hwel adverbel eus an dra-mañ ha gallout a ra bezañ kaset da benn gant adverboù pe c'hoazh gant rannfrazennoù adverb.
  
  E brezhoneg, daoust ha ma c'heller sevel adverboù a-wezhioù dre stagañ ar rakger ez- pe er- ouzh deroù un anv-gwan, ne vez ket graet dre ret atav un diforc'h ken splann all etre stumm morfologel an anvioù-gwan hag hini ar rakverboù ha ma reer e yezhoù all evel ar galleg da skouer, keñveriit:
  
   Anv-gwan
   Brezhoneg
   Un dra vat
   Galleg
   Une bonne chose
   Saozneg
   A good thing
  
   Adverb
   Brezhoneg
    graet mat eo bet
   Galleg
   Il a été bien fait
   Saozneg
   It was well done
  
  Dont a ra an termen adverb diwar an termenoù implijet ez-hengounel evit deskrivañ yezhadur al latin hag implijet war-lerc'h evit deskrivañ fedoù yezhadurel yezhoù all. Meur a arc'hwel disheñvel diouzh re al latin a c'hell kaout an adverboù a yezh da yezh avat hag ur rummad yezhadurel ledan-tre an hini eo e gwirionez. N'heller ket implijout an holl adverboù evit ober dave d'ur frazenn a-bezh ("adverboù frazennek") da skouer. 
  
  E meur a yezh evel ar brezhoneg dre vras, n'eus stumm morfologel arbennik ebet evit merkañ an adverboù hag o diforc'hañ diouzh rummadoù yezhadurel all, evel da skouer an alamaneg gut ("mat") = adverb/anv-gwan. Kemmañ a ra kalz ivez a yezh da yezh an doare da sevel adverboù, da skouer: 
  
   E saozneg e implijer alies al lostger "-ly" ouzh un anv-gwan evit sevel ur rakverb diwarnañ, da skouer happy ("laouen") > happily ("en un doare laouen");
   Er yezhoù romanek e implijer alies al lostger -mente na rank ket bezañ adimplijet e heuliadoù adbverboù renk-ouzh-renk dre ret e yezhoù evel ar spagnoleg, da skouer pobre y triste ("paour ha trist") > "pobre y tristemente" = "pobremente y tristemente" ("en un doare paour ha trist");
   E japaneg e c'heller sevel adverboù dre kemmañ silabenndiwezhañ un anv-gwan い > く pe dre gemmañ ar rannig な > に. N'heller ket sevel adverboù diwar an holl anvioù-gwan atav avat.
   En iwerzhoneg e stager ar verb "mont" (hag a dalvez "betek") ouzh deroù un anv-gwan;
   E gresianeg a-vremañ e saver adverboù peurliesañ dre stagañ al lostgerioù -α pe -ως ouzh gwrizienn un anv-gwan. A-wezhioù e c'hell bezañ disheñvel ster adverb pe adverb hervez al lostger resis implijet evit e sevel, da skouer καλός ("mat" pe "reizh") > καλά ("en un daore mat") ha καλώς ("en un doare reizh");
   E latveg e saver adverboù diwar anvioù-gwan dre lakaat al lostger -i e lec'h an dibennoù gourel ha benel -s hag -a, da skouer labs ("good") > labi ("ervat"; "en un doare mat").
  
  Termenadurezh
  Arveret eo bet an termen rakverb gant ar ster «adverb» ivez. Koulskoude ez eo aet kozh an implij-se ha dilezet eo er geriadurioù hag ar yezhadurioù a-vremañ. E 1947, Frañsez Kervella, hag a venege «rakverb» c'hoazh, a rae gant an termen adverb dija.
  
  Ur ster all en deus kemeret ar ger rakverb bremañ. Evit ar ster nevez-se, sellet ouzh ar pennad: rakverb.
  
  Adverboù brezhonek
  Sed amañ un toullad adverboù ha troiennoù adverbel :
  
  Adverboù-amzeriañ
  Gant an amzer-vremañ: bremañ, hiriv... kammed, morse, 
  Gant an amzer-da-zont: arc'hoazh, a-benn neuze, da-vloaz ..., biken ... 
  Gant an amzer-dremenet: dec'h, dilun, gwechall, kentaou ... biskoazh...
  A verk ar boaz (hag a c'hall bezañ implijet gant ne vern pe amzer-verb) : alies, atav, a-wechoù, bemdez, bemnoz, bepred, dalc'hmat, peurliesañ ...
  
  Adverboù-doareañ
  Darn eus an adverboù-se zo  anvioù-gwan ivez: 
  abred, buan, fall, mat,...
  Anvioù-gwan a gaver e troiennoù adverbel zo:
   a galon vat, a vouezh uhel, a wir galon
  
  Kalz adverboù ha troiennoù adverbel zo savet diwar araogennoù: 
  a : a-benn ar fin, a-daol-trumm, a-greiz-holl,...
  dre: dre chañs, ... 
  e : emberr, e gwirionez, ...
  evel : evel-hen,
  hep: hepdale, hep mar
  ouzh: ouzhpenn, skoaz-ouzh-skoaz,
  rak : rag-eeun, raktal
  war : war-blaen, war-raok
  
  Adverboù-eren
  An adverboù-eren, pe ereadurezh, pe kenereerien, zo adverboù ha ne gemmont ket ster ur verb met hini ul lavarenn a-bezh, pe hini ur frazenn zoken. Evel stagelloù int.
  A-benn ar fin, a dra sur, evel-se, gant-se, goude-se, koulskoude, neuze, ouzh-penn-se, setu perak, etc.
  Avat, eta, ivez, zo, ouzhpenn-se, adverboù diabarzh dre ma n'hallont ket bezañ implijet e deroù ar frazenn evel an adverboù ordinal.
  
  Adverboù-kementad
  An adverboù-kementad a gemm ster un adverb all, un anv-gwan, pe un anv-kadarn: 
  Un adverb: alies, re alies, alies a-walc'h
  Un anv-gwan : mat-tre, gwall vat
  Un anv-kadarn : re a dud, tud e-leizh, trawalc'h a dud.
  
  Sed ur roll eus an adverboù kementad pouezusañ :
  a-leizh (pe e-leizh), a-walc'h, gwall, hanter, hepken, kenañ, meurbet, nemeur, re, tre,
  
  Adverboù-lec'hiañ
  Amañ, aze, ahont, eno... tost, pell ... 
  Darn eus an adverboù zo ivez araogennoù : 
  a-dreñv, da-heul, dirak, e-barzh, e-kichen, er-maez, war-lerc'h, war-raok
  
  Adverboù orin : ac'hann, alese, aleshont...
  Troiennoù adverbel : er pelloù, war vor
  
  Notennoù
  
  Levrlennadur
   Favereau, F. (1997), Geriadur ar brezhoneg a-vremañ, 4vet embannadur, Montroulez: Skol Vreizh.
   Gregor Rostren (1732), Dictionnaire françois-celtique ou françois-breton, Roazhon.
   Gregor Rostren (1738), Grammaire françoise-celtique ou françoise-bretonne, Roazhon.
   Hemon, R. & Étienne, G. (1992), Lavar 08, Kintin: Preder.
   Kervella, F. (1947), Yezhadur bras ar brezhoneg, Skridoù Breizh.
   Ménard, M. (2012), Dictionnaire français-breton'', Vicenza (Italia): Palantines.
  
  Gwelit ivez 
   Raganv
   Verb
   Rakverb
  
  Adverb