title: Anvioù Jeruzalem
text: Dindan meur a anv eo bet anavezet Jeruzalem a-hed an amzer ha kemmañ a ra an doare ma vez graet eus ar gêr-mañ hervez a lec'h da lec'h, a yezh da yezh hag a sevenedur da sevenadur, pe c'hoazh a relijion da relijion hag anavezet e vez dindan 70 anv disheñvel zoken gant ar yuzevion/ezed nemetken.
  
  Anvioù er Bibl 
  Gant ar yuzevien hag ar gristenien ez eus bet implijet anvioù a gaver er Bibl.
  
  Salem 
   Hebraeg ar Bibl שלם š-l-m "leun", "peurachu" hag ivez, ledanoc'h; "e peoc'h"
   Akadieg Urušalim 
   Asirieg Uršalimmu
  (Kevatal eo Ur(u) da Ir ("kêr unan bennak") en hebraeg ha n'eus netra da welet gant ar silabennoù Jeru- en anv Jeruzalem.)
   Gresianeg ar Bibl Σαλήμ Salēm, Σόλυμα Solyma
   Latin ar Bibl: Salem
   Arabeg ساليم Sālīm
   Hebraeg tiberiek שָׁלֵם Šālēm
   Hebraeg unvan שָׁלֵם Šalem
  
  S(h)alem e oa anv ar gêr meneget e Levr kentañ an Testamant Kozh, Geneliezh da vare Abraham ma oa bet renet warni gant ar Melchizedek. Ur stumm diverret diwar Jeruzalem e c'hellfe bezañ.
  
  Jeruzalem 
   Hebraeg ar Bibl ירושלם Yerushalaim, da lavaret eo "Hêrezh Salem" pe "Hêrezh ar peoc'h" sur a-walc'h
   Aramaeg eיְרוּשְׁלֶם Yərûšəlem
   Gresianeg ar Bibl Ιερουσαλήμ Hierousalēm, Ierousalēm, Ιεροσόλυμα Hierosolyma, Ierosolyma
   Sirieg ܐܘܪܫܠܡ Ūrišlem Latin ar Bibl Hierusalem Arabeg اورشليم Ūršalīm, Ūršalaym (Ūrušalīm, Ūrušalaym )
   Armenieg Երուսաղեմ / Erousałem Hebraeg tiberiek יְרוּשָׁלַםִ / יְרוּשָׁלָםִ Yərûšāláim / Yərûšālāim
   Hebraeg unvan יְרוּשָׁלַיִם Yerushalaim
   Hen norseg Jorsala
   Ruseg Иерусалим / Iyerusalim
   Azeri Urşəlim
  
  Jeruzalem eo an anv implijet an aliesañ er Bibl ha dindan ar stumm-mañ e vez anvet peurlisañ gant ar yuvezion. Anv brudetañ kêr an hini eo er C'hornôg a-bezh ivez dre vras. Implijet e vez ar stumm arabek heñvelstumm Ūršalīm gant Gouarnamant Stad Israel hag implijet e vez ivez ar stumm arabek-mañ e kenarroudoù biblek pe istorel resis. Meneget eo bet evit ar wezh kentañ an anv-mañ e lizhiri Amarna hag implijet evit ar wezh kentañ en hebraeg e Khirbet Beit Lei.
  
  E gresianeg e oa bet kredet e teue rann gentañ an anv Hierousalēm eus ar memes orin hag ar ger gresianek hieros ("sakr") hag e hennorseg eo bet lakaet ar silabenn diwezhañ da glotaat gant ar ger -sala ("sal" pe "sal un azeuldi")
   Moriah 
   Hebraeg ar Bibl מוריה m-w-r-y-h "dibabet eo/gant an Aotroù"
   Gresianeg ar Bibl Μώριας Mōrias
   Latin ar Bibl Moria
   Arabeg مريّا Muriyyā or Murayyā (?)
   Hebraeg tiberiek מוֹרִיָּה Môriyyāh
   Hebraeg unvan מוֹרִיָּה Moriyya
  
  E Levr ar C'heneliezh e kaver an anv Moriah oc'h envel Menez an Templ d'ar mare na veve den ebet eno.
   Jebus 
   Hebraeg יְבוּס Yevus "breset"
   Gresianeg ar Bibl Ιεβούς Iebous
   Latin ar Bibl Iebus
   Arabeg يبوس Yabūs
  
  Jebus a oa anv Menez an Templ hag an trowardroioù da vare ar Roue David meneget en Testamant Kozh ha goude bezañ trec'h war Jebus e savas David kêr Jeruzalem eno da gêrbenn Israeliz.
   Sion 
   Hebraeg ar Bibl ציון ṣ-y-w-n "uhelder"
   Gresianeg ar Bibl Σιών Siōn
   Latin ar Bibl Sion
   Sirieg ܨܗܝܘܢ' Ṣehyôn
   Arabeg صهيون Ṣuhyūn
   Hebraeg tiberiek צִיּוֹן Ṣiyyôn
   Hebraeg unvan צִיּוֹן Ẓiyyon
  
  Sion eo anv hengounel menez an Templ hag ar gêr tro-war-dro.
  
  Ariel 
   Hebraeg ar Bibl אריאל ʼ-r-y-ʼ-l "Leon Elohim"
   Gresianeg ar Bibl Αριήλ Ariēl
   Arabeg اريئيل Arīʼīl
   Tiberian Hebrew אֲרִיאֵל ʼĂrîʼēl
   Hebraeg unvan אֲרִיאֵל Ariʼel
  
  Ariel zo un anv barzhoniel evit Jeruzalem, s.o. Izaia 29:1-2, 7. Implijet e vez kentoc'h bremañ an anv-se pa vez anv eus kêr Ariel nepell eus Jeruzalem.
  
  Kêr David 
  Hebraeg עיר דוד Ir David
  
  Diwar anv ar Roue David bet diazezet kêr gantañ.
  
  Adonai-jireh 
  "An Aotroù a wel", hervez ar Vulgate e latin Dominus videt. En hebraeg a orin e kaver ar stumm "a welo" en amzer dazont mui an tetragrammaton e lec'h Adonai ("aotrou"). Abalamour d'ar reolenn hag a denn d'ar fed ma'z eo arabat distagañ anv Doue e vez distaget ez-hengounel an anv-mañ "Adonai-yir'eh" gant ar Yuvezion.
  
  Neveh Tzedek  
  נווה צדק "Glasvezeg ar Reizhder", d.s. e Levr Jeremiaz 31:22.
  
  Ir Ha-Kodesh 
  Hebraeg עיר של המקום הקדוש "Kêr al Lec'h Santel/ar Santelezh".
  
  Ir Ha-Kedoshah 
  Hebraeg העיר הקדושה "Ar Gêr Santel".
  
  Kêr ar Roue Meur 
  Hebraeg קרית מלך רב kiryat melekh rav, d.s. e Salmoù 48:2.
  Gresianek koine πολις μεγαλου βασιλεως polis megalo basileus, d.s. e Mazhev 5:35}}.
  
  Islam
  
  Al-Quds 
   Arabeg القدس al-Quds "An Hini Santel", القدس الشريف al-Quds aš-Šarīf "Al Lec'h Santel".
   Turkeg Kudüs
   Azeri Qüds
   Hebraeg tiberiek הַקֹּדֶשׁ HaKodesh "An Hini Santel"
   Hebraeg unvan הַקֹּדֶשׁ HaKodesh
   Perseg قدس Qods
   Ourdoueg قدس Kuds pe Kuds e Šarīf
   Hindeg कुद्स  Kuds
  
  Hiziv ec'h eo Al-Quds anv implijetañ ar gêr en arabeg hag ivez, dindan stummoù kemmet pe get, an hini implijetañ dre ar bed bet levezonet gant an islam dre vras. Ne oa ket bet implijet a-raok marevezh Buyid-Fatimid avat, ouzhpenn 300 vloaz goude ma oa bet trec'h an Arabed war Jeruzalem evit ar wezh kentañ. Kavout a reer ivez ar stumm hiroc'h al-Quds aš-Šarīf, bet implijet gant an Otomaned dreist-holl.
  
  Bayt al-Maqdis 
   Arabeg بيت المقدس Bayt al-Maqdis, Bayt al-Muqaddas "Ti ar Santelezh"
  
  Implijet e vez nebeutoc'h-nebeutañ en arabeg hiziv ar stummoù Bayt al-Maqdis pe Bayt al-Muqaddas, meneget e Hadith Sahih Muslim 234, 251.
   Perseg بيت مقدس Beit-e Moghaddas
   Ourdoueg بيت مقدس Bait-e Mukaddis
   Turkeg Beit-i Mukaddas
   Hindeg बैत ए मुकद्दस  Bait-e Mukaddas
  
  Masjid al-Aqsa 
   Arabeg المسجد الاقصى al-Masjid al-Aqsa, "Ar Voskeenn Bellañ"
   Persian اﻣﺴﺠﺪ ﺍﻗﺼﻰ Masjid-e Aqsa
   Ourdoueg اﻣﺴﺠﺪ ﺍﻗﺼﻰ Masjid-e Aksa
   Turkeg Aksa Mescidi
   Hindeg मस्जिद ए अक्सा Masjid-e Aksa
  
  Meneget er C'horan Rannbennad 17 (Al-Isra), surat 1.
  
  Al-Balat 
   Arabeg البلاط al-Balāṭ, anv barzhoniel ral. Amprest digant al latin palatium ("palez").
  
  Henroma
  
  Aelia Capitolina 
   Latin Aelia Capitolina "Mons Capitolinus (Tiegezh) Aelius"
   Arabeg إيلياء, ʼĪlyāʼ
   Hebraeg tiberiek אֵילִיָּה קַפִּיטוֹלִינָה ʼÊliyyāh Qappîṭôlînāh
   Hebraeg unvan אֵילִיָּה קַפִּיטוֹלִינָה Eliyya Qappitolina
  
  Aelia Capitolina eo an anv bet roet da Jeruzalem gant ar Romaned goude ma oa bet skarzhet ar yuzevion. Dave a ra an anv eus Aelius hag an azeuldi e enor an doue Yaou bet savet war dismantroù Templ Jeruzalem. Implijet e oa bet ur stumm arabekaet ʼĪlyāʼ a-wezhioùigoù er Grennamzer ha meneget e vez ivez ar stumm-se en ur re Hadith.
  
  Daveennoù 
  
  Jeruzalem