title: Guantanamera
text: Guajira Guantanamera, pe Guantanamera, zo ur ganaouenn eus Kuba, an hini vrudetañ a dra sur. Dont a ra an anv eus Guantánamo, ar gumun eus an enez a zo e dalc'h an Amerikaned. Ur "guantanamera" zo ur plac'h eus Guantánamo. Ur "guajira" zo ur goueriadez, skeudenn an evurusted war ar maez, evel berjelenn ar gwerzioù kozh, met adkemeret eo bet ar ger evit envel un doare kanaouennoù hag ivez un dañs diwar ar maez.
  
  Implijet e vez ar ganaouenn Guantanamera alies evel un arouez broadel abaoe ma'z eo bet brudet e SUA gant Pete Seeger, hag er bed a-bezh goude.
  
  Istor 
  
  Savet eo bet ar ganaouenn gant meur a zen, ha meur a stumm zo bet d'ar ganaouenn.
  An ton a vije bet savet gant José Fernández Díaz (1908-1979), anavezet ivez evel Joseíto Fernández, a gane ar ganaouenn bep sizhun er bloavezhioù 1930 en un abadenn skingomz, gant komzoù a bep seurt, a gemme hervez an darvoudoù pe ar c'heleier.
  
  Met tabut zo bet, hag a zo c'hoazh, diwar-benn pegen gwir eo. 
   Tud zo a lavar e tenn an ton d'un ton-pobl anavezet e Kuba abaoe ar bloavezhioù 1700, hag a vije deuet eus Andalouzia. N'en dije graet Fernández nemet lakaat e anv warnañ.
   Tabut zo ivez diwar-benn perzh ur soner piano, Herminio "El Diablo" García Wilson en dije savet an ton war-dro I929. O seniñ gant mignoned edo, ha d'ur goantenn o tremen en dije taolet ur "piropo" (diskleriadur entanet ur gwaz diwar-benn koantiz ur plac'h e doare ar broioù spagnolek) hag eno e vije diazez krouidigezh ar ganaouenn. Se zo kaoz e kav da lod eo El Diablo an hini eo an oberour. Susitourien García zo aet betek al lez-varn, un toullad bloavezhioù goude, met hervez Lez Uhelañ Kuba, en ur varnadenn graet e 1993, eo Joseíto Fernández an oberour nemetañ.
  
  Istor an doareoù all 
   Hector Angulo, keneil da Fidel Castro, a savas pozioù all e deroù ar bloavezhioù 1940, diwar un darvoud c'hoarvezet e kêr La Habana
   En 1958, e voe azasaet komzoù ar barzh José Martí (Versos sencillos, skrivet en 1895) gant ar sonaozour Julián Orbón ouzh ton Guantanamera. Hervez a skrivas ar barzh kuban Cintio Vitier en e levr "Lo cubano en la poesía": [se 'oa] “... un arnod diankouaus klevout Orbón o kanaén gwerzennoù Martí war fon Guantanamera". 
   En 1961, e voe kanet azadenn Orbón gant ar gitarour Leo Brouwer, mab-bihan da Ernestina Lecuona, c'hoar henañ ar sonaozour meur Ernesto Lecuona, ma krogas ar c'han da vezañ anavezet en enezenn. 
   En 1966, e voe kanet gant meur a zen 
   gant Pete Seeger e festival folk Newport (ma voe anvet Guantanamera ha n'eo ket Guajira Guantanamera ken).
   Er memes bloaz e voe enrollet ha brudet bras gant ar strollad « The Sandpipers », ha kaset d'an 10vet renk e-touez ar pladennoù muiañ gwerzhet e Bro-Saoz hag e SUA
  Enrollet e voe un dore gallek gant Joe Dassin.
   En 1967, 
   gant Gabor Szabo hag al laz "Califonia Dreamers"
   gant Betty Curtis, en italianeg
   En 1973 gant Rolando Ojeda en e albom «Primer festival internacional de la canción popular».
   Enrollet e voe gant Joan Baez e 1974 en he fladenn Gracias a la vida, ma lenner : Guantanamera (J. Marti, adapted by H. Angulo, P. Seeger) Kanet gant Demis Roussos, Los machucambos
   En 1977, Los Lobos war o c'hentañ albom.
   En 1981 gant Julio Iglesias.
   En 1990, gant Ana Maria Velez en albom Phil Manzanera, anvet Southern Cross En 1991, gant Nana Mouskouri en hec'h albom Nuestras canciones En 1997, gant Wyclef Jean a-unan gant Celia Cruz, Jeni Fujita & Lauryn Hill, en albom The Carnival.
  
  En 1999, Compay Segundo, en albom Calle salud, enrollet en ur sonadeg e Madrid 
  En 2000, Compay Segundo, en albom La flores de la vida .
  En 2002, gant Joyeux de Cocotier en hec'h albom zouk Ile en IleEn 2003, Banda Bassotti en e albom Asi es mi vidaEn 2003, Tito Nieves, Albita ha Johnny Pacheco en albom ¡Azúcar!, en enor da Celia Cruz
  En 2013, Zucchero en e album Tropical
  En 2015, Sage the Gemini en e albom Trigga Reloaded
  
   Stumm brudetañ 
  Dont a ra ar c'homzoù brudet eus deroù ur varzhoneg, skrivet gant José Martí, ar barzh kuban meur, dispac'her ha haroz broadel Kuba, embannet el levr Versos Sencillos, en 1895, hag azasaet ouzh ar sonerezh gant Julián Orbón.
  
  En italianeg e kaner un doare troidigezh eus skrid Martí, e galleg eo ur ganaouenn disheñvel rik an danvez anezhi.
  
   An doareoù all 
  Kalz a stummoù all a oa d'ar ganaouenn, aes a-walc'h sevel komzoù nevez war an ton, e gwerzennoù eizhsilabennek, met n'eus nemet an diskan a zo boutin etrezo. N'anavezer ket kalz a stummoù sonenrollet avat. 
   Unan a zo gant Guillermo Portabales, war ur bladenn. 
   Unan all gant La India de Oriente, war ur bladenn.
   Unan zo gant Celia Cruz, en ur sonadeg e Hartford, Connecticut, SUA, ma kane gant ar ganerez borinquena La India.
   Unan zo gant Pio Leyva, en ur sonadeg en Asterdam.
  
   Komzoù José Martí 
  Yo soy un hombre sinceroMe zo un den gwirionDe donde crece la palmaEus al lec'h ma kresk ar palmezY antes de morirme quiero Hag a-raok mervel e karfenechar mis versos del almaTeurel ma gwerzennoù eus ma eneGuantanamera, guajira Guantanamera
  
   
  Mi verso es de un verde claroMa gwerz a zo glas-sklaerY de un carmín encendidoHa livrin flammMi verso es un ciervo heridoMa gwerz zo ur c'harv gloazetQue busca en el monte amparoa glas gwasked er menezGuantanamera, guajira Guantanamera
  
   
  Cultivo una rosa blancaUr rozenn wenn a c'hounezanen julio como en eneroen Gouhere evel en Genverpara el amigo sinceroevit ar mignon gwirionque me da su mano francaa ro e zorn din eeunGuantanamera, guajira Guantanamera
  
   
  Con los pobres de la tierragant re baour an douarquiero yo mi suerte echare fell din heuilh ma flanedennel arroyo de la sierraar wazh er menezme complace más que el mara blij muioc'h din eget ar morGuantanamera, guajira Guantanamera
  
  Kanerien
  An holl ganerien a gan Guantanamera, un dlead broadel d'ar Gubaned, marteze ivez dre ma kred ar ganerien a vicher e vo brudetoc'h a se o fladennoù, rak goulennet e vez atav digante kanañ Guantanamera pa vezont er broioù estren. 
   
  
  B
   Joan Baez
   Buena Vista Social Club
  
  C
  Celia Cruz
   Betty Curtis, en italianeg e 1967
  
  D
  Jo Dassin, en galleg
  Die Toten Hosen, en spagnoleg ha saozneg
  
  F
   José Feliciano
   Joséito Fernandez
   Julie Felix
   Claude François, en galleg
  
  G
   Gilda (kanerez) (On Un Sueño Hecho Realidad)
  
  I
   Julio Iglesias & Demis Roussos
  
  K
   Kingston Trio
  
  L
   Libertad Lamarque
   James Last
   Trini Lopez
   Los Lobos
   Los Paraguayos
   Helmut Lotti
  
  M
   Nana Mousc'houri
  
  P
   Dámaso Pérez Prado 
   Tito Puente
  
  R
   Tino Rossi, e galleg
  
  S
  Pete Seeger, gant The Weavers e 1963, 
  Compay Segundo
   Bernd Stelter („Ein Bier im Keller“)
  
  T
   The Brandos
   The Sandpipers
   Todos Tus Muertos
   Trini Lopez
  
  W
   Nanette Workman
   Robert Wyatt (als „Caimanera“)
   Wyclef Jean
  
  E yezhoù all
  
   E galleg eo bet lakaet gant Jean-Michel Rivat, ha kanet gant meur a ganer
   Joe Dassin 
   Nana Mousc'houri.
   Tino Rossi.
   E 2002 e veze kanet gant Joyeux de Cocotier en un doare zouk en albom Ile en IleEn italianeg 
   gant Betty Curtis
   gant Zucchero.
   E kembraeg, e 1968, Draw Dos Y moroedd, kanet gant Mary ac Edward (Mary Hopkin eo ar ganerez, Edward ne ra nemet gitariñ), enrollet e ti Cambrian.
  E portugaleg : 
   E Brazil : gant al lazoù Tarancón, Raíces de América. 
   En Portugal : gant UHF en 1998, en o albom Rock É! Dançando Na Noite.
   E saozneg, gant ur bern kanerien (kanet er yezh orin hag e saozneg ouzhpenn alies)
   Nana Mousc'houri
  E sinaeg
   Yao Shurong en mandarineg
  
  E brezhoneg
  N'eus ket a zoare brezhonek (evit c'hoazh), met kanet e vez an diskan gant ar gerioù-mañ, savet gant Filip Oillo :Deomp da Landeda, da glask ur banne da evañ.E filmoù
  E-barzh Arrullo de Dios'', e 1966, kanet gant Libertad Lamarque. 
  .
  
  Liammoù 
  - 
  Aspectos de la Guantanamera, gant María Argelia Vizcaíno
   Pennad e Juventud Rebelde (Meurzh 7 a viz Gwengolo 2004), kelaouenn eus Kuba.
   'Guantanamero' hervez Richard Stallman 
   Versos Sencillos, barzhoneg José Martí.
   
   Guantanamera: historia ¿conclusa? por Karina Rodriguez
   Única guantanamera a Guantánamo, por Víctor Hugo Purón Fonseca
   http://laislaylaespina.blogspot.com/2007/12/la-guantanamera-en-la-tierra-del-diablo.html
   https://web.archive.org/web/20160310203512/http://acceso.ku.edu/unidad3/un_paso_mas/guantanamera.shtml
  - 
  Pennad istorel ha kanerien
  
  Kanet
  -Ar ganerien a gan gwerezennoù José Marti 
   Pete Seeger
   Joan Baez
   https://www.youtube.com/watch?v=9Md5Z4I0DG4 Celia Cruz]
   Doare nevesoc'h gant sonerien a bep seurt
   Zucchero o kanañ "Guantanamera" en italianeg
  
  -Komzoù all:
   Guillermo Portabales, komzoù personel, diwar-benn Bro-Golombia 
   Laz dizanv, komzoù personel
   Pio Leyva en Amsterdam o kanañ "Guantanamera", komzoù personel (diwar-benn maouezed an Izelvroioù, un tamm diaes da gompren, abalamour d'ar vouezh damvoug)
   La India de Oriente a gan un istor karantez ha gwad e finca La Guayaba.
   Celia Cruz
  
  Notennoù
  
  Kanaouennoù spagnolek
  Kanaouennoù Kuba