title: Ar Gemene
text: Ar Gemene a zo ur gumun eus Breizh e departamant ar Mor-Bihan. Pennlec'h kanton ar Gemene e oa betek 2015.
  
  Ardamezioù
  
  Istor
  
  Dispac'h Gall 
   Melestradurezh: krouet e voe kumun ar Gemene e 1790; gant al lezenn eus an 23 a viz Eost 1790 e voe lakaet ar Gemene ur c'hanton, hini ar Gemene, gant teir c'humun: Ar Gemene, Lokmac'hloù ha Persken; e Bann Pondi e oa. Miret ha brasaet e voe Kanton ar Gemene e 1801 gant lezenn an 8 pluviôse an IX (28 a viz Genver 1801), dezhi an titl loi portant réduction du nombre de justices de paix. Lakaet e oa bet ar Gemene en Arondisamant Pondi bet krouet e 1800.
  
  Brezel-bed kentañ 
   111 gwaz eus ar gumun a gollas o buhez abalamour d'ar brezel, d.l.e. 5,32 % eus he foblañs e 1911.
  Eil Brezel-bed
   D'an 19 a viz Even 1940 e tegouezhas al lu alaman er Gemene.
   D’an 30 a viz Du 1943 e voe taget an archerdi gant tud eus ar Rezistañs ha kemeret ar pistolennoù gante<ref>Joseph Oliviéro, Christian Perron ha Yannick Perron, Résistances et maquis en centre Bretagne, Embannadurioù Liv'Editions, Ar Faoued, 1997, pajenn 106 </ref>.
   Er skol Santez-Anna'' e voe toullbac'het tud ag ar Rezistañs gant an Alamaned.
  
   Div Yuzevez, ur plac'hig, Liliane Segal hag he mamm, Sala Segal, a voe serret gant an Alamaned d'ar 4 a viz Genver 1944; kuitaet o doa Pariz evit mont d'an Oriant, met dav oa bet dezhe dilojañ eus an Oriant abalamour d'ar bombezadegoù e miz C'hwevrer 1943 evit klask repu e Ploue da gentañ hag er Gemene da c'houde. E penn-kentañ miz C'hwevrer 1944 e chomjont e-pad un nebeud deizioù e kamp Drancy a-raok bout kaset, evel pemp Yuzev arall bet tapet en departamant er memes devezh, da Auschwitz d'an 10 a viz C'hwevrer gant ar steudad niverenn 68; 
   Ti-post, 1944: d'ar 7 a viz Ebrel e voe tapet 153 923,60 Lur en ti-post ha 315 000 Lur e ti an tailhoù gant tud eus ar Rezistañs, ha 280 528,90 Lur en ti-post d'an 23 a viz Mae.
   Ar Gemene a voe dieubet d'ar 4 a viz Eost 1944.
  
   20 den eus ar gumun a voe fuzuilhet, marvet er strouezheg pe er c'hampoù-bac'h; d'an 23 a viz Mae 1945 e voe kavet korfoù marv pevar anezhe e-tal gwikadell Porzh-Loeiz.
   Fuzuilhet e voe ur gwaz ag ar gumun e Kernevez-Zinzeg e Berne, d'ar 16 a viz Gouhere 1944 abalamour d'e berzh er Rezistañs.
   Mervel a reas 32 zen abalamour d'ar brezel.
  Brezel Indez-Sina 
   Ur gwaz a varvas.
  
  Monumantoù ha traoù heverk 
  
   Ti ar Breujoù.
  
   Monumant ar re varv.
  
  Douaroniezh 
   War lez ar stêr Skorf emañ ar Gemene.
  
  Emdroadur ar boblañs abaoe 1962
  
  Melestradurezh
  
  Brezhoneg 
   Ar Brezoneg er Skol, 1934-1936: ar c'huzul-kêr a savas a-du gant ar mennad skignet gant al luskad Ar Brezoneg er Skol (ABES) evit kelennadurezh ar brezhoneg er skol.
   D'ar 16 a viz Kerzu 2014 e oa bet votet ar garta Ya d'ar brezhoneg gant kuzul-kêr ar gumun.
  
  Tud
  
  Tud bet ganet eno
   Pierre Le Bigault, marc'hhouarnour a vicher, e 1959.
   Hubert Graignic, marc'hhouarnour a vicher, e 1957. 
   Joseph Loth, yezhoniour ar brezhoneg hag ar yezhoù keltiek, 27 a viz Kerzu 1847.
  
  Gevelliñ
  
  Liammoù diavaez 
   ar Gemene war lec'hienn Geobreizh
  
  Dave ha notennoù
  
  Kumunioù ar Mor-Bihan
  Kumunioù bet krouet er Mor-Bihan e 1790
  Ar Brezoneg er Skol
  Repuidi-brezel er Mor-Bihan (1939-1945)
  Archerdiez taget e Breizh gant tud eus ar Rezistañs
  Argant tapet e tiez-post ar Mor-Bihan gant tud eus ar Rezistañs e 1944
  Tud lakaet d'ar marv gant al lu alaman e Berne e 1944