title: Emgann Kergidu
text: Diwar-benn an emgann e-unan eo ar pennad-mañ. Ur pennad all zo diwar-benn ar romant brezhonek a gont an emgann-se. Sellit ouzh Emgann Kergidu (romant).
  
  Emgann Kergidu zo un emgann a c'hoarvezas d'ar 24 a viz Meurzh 1793, e Kergidu e-kichen Plougouloum, etre kouerien eus Bro-Leon ha soudarded ar Republik, renet gant ar jeneral Canclaux.
  
  Ha pa oant bet trec'het d'an 19 a viz Meurzh, edo bepred kouerien Gorre-Leon dindan an armoù, e Ploueskad, Plougouloum, Kleder, Sibirill, Rosko, Gwinevez, Gwitevede, Plouvorn, Sant-Nouga ha Trelaouenan ha klask a raent gronnañ Kastell-Paol. Ar jeneral Canclaux, a oa diazezet e Brest, a yeas da Lesneven gant e soudarded, goude bezañ faezhet emsavidi korn-bro Plabenneg.
  
  Klevet o doa ar Republikaned edo an dud disuj o vont da dagañ Kastell-Paol d'ar 24 a viz Meurzh. Neuze e kerzhas soudarded ar Republik, 400 anezho o tont eus Kastell, renet gant Guillier ha Pinchon, ha skoazellet gant soudarded deuet eus Calvados hag eus Montroulez, war Kergidu, a oa ul lec'h tremen a bouez.
  
  Goude ur c'hrogad un eurvezh hanter e oa krog soudarded ar Republik da gilañ ha ne oa ket kalz a dennoù ganto ken. Met sikouret e voent gant ar jeneral Canclaux a erruas war lez kleiz ar stêr, e penn un armead etre 300 ha 1 000 soudard. Neuze e voe kemeret un uhelenn war lez kleiz ar stêr gant soudarded ar Republik hag alese a c'halljont tennañ gant o c'hanolioù war an emsavidi.
  
  War al lez dehou e talc'he mat ar beizanted ouzh ar Republikaned. Goude termal e tivizas Canclaux treuziñ ar pont ha tagañ an emsavidi dre an tu all. Tec'hel a reas ar beizanted kuit, soudarded ar Republik war o lerc'h. Gwelloc'h e kavas ar re-se, eme Guillier, lazhañ an emsavidi eget ober prizonidi. Da beder eur goude kreisteiz e oa echu an emgann.
  
  Hervez ar Republikaned e vije bet lazhet war-dro 400 den e-touez ar beizanted ha gloazet 300 anezho. Hervez enklaskoù nevesañ Albert Laot ne veneger war rolloù tud varv parrezioù Plougouloum ha Trelaouenan, ar c'horn-bro ma oa bet an emgann, nemet c'hwec'h den lazhet, ha div vaouez en o zouez, ha soudard ebet. Kement-se a ya a-du gant an danevell eus an emgann a voe savet gant ar jeneral Canclaux ma lenner ne oa bet lazhet soudard republikan ebet.
  
  Gant Emgann Kergidu e voe lakaet fin da emsavadeg peizanted Bro-Leon.
  
  Kastizoù 
  Kemeret e voe o armoù digant tud ar vro, diskennet e voe kleier an ilizoù ha kondaonet e voe kumunioù ar vro da baeañ telloù-kastiz pounner edan 24 euriad.
  
  Kalz tud a voe harzet ha barnet ha daou anezho, Jean Pedel ha François Guivarc'h eus ar Releg-Kerhuon a voe kondaonet d'ar marv ha dibennet. Kemend-all a c'hoarvezas ivez gant François Barbier, maer Gwitalmeze, ha Jean Prigent, maer Gwitevede : dibennet e voe an hini kentañ e Brest d'ar 17 a viz Ebrel hag an eil e Lesneven d'an 23 a viz Ebrel.
  
  Levrlennadur 
   Archives parlementaires de 1787 à 1860, t. 63, pp. 503-504, el lec'hienn Gallica
   Dupuy, Roger. La Chouannerie. Roazhon : Ouest-France, 1982, p. 15. 
   Dupuy, Roger. La Bretagne sous la Révolution et l’Empire, 1789-1815. Roazhon : Ouest-France Université, 2004, pp. 114-116 
   Élégoët, Louis. Le Léon, Histoire et Géographie contemporaine. Kemper : Éditions Palantines, 2007, pp. 129-130 
   Emgann Kergidu (romant),
   Kristof Jezegoù, Hor Bro e-pad ar Revolusion, Ti-moullañ Ar Bobl, Karaez, 1915, pajennoù 152-158,
   Cadic, François. Histoire populaire de la chouannerie, levrenn I, pp. 363-367. Dinan : Terre de Brume, 2003
  
  Notennoù
  
  Kergidu
  Kergidu
  Emgannoù an XVIIIvet kantved
  Kergidu
  Emgannoù 1793
  1793