title: Skandiom
text: Un elfenn gimiek eo ar skandiom ; Sc eo e arouez kimiek, 21 e niver atomek ha 44,956 e dolz atomek. Ur metal ardreuzat eo ar skandiom.
  
  E 1879 e voe dizoloet dre zielfenniñ mein deuet eus Skandinavia, alese e anv. 
  Ur metal ardreuzat eo ar skandiom, a gaver war an Douar er gwiskadoù metaloù rouez hag uraniom kemmesket. Nebeut a vengleuzioù skandiom zo er bed : Sina, Kazakhstan, Rusia hag Ukraina eo ar broioù kenderc'her pennañ.
  
  Istor 
  Dmitriy Mendeleyev en devoa rakwelet 1869 e vije un elfenn he zolz atomek etre 40 ha 48, a voe dizoloet e 1879 eta gant ar c'himiour svedat Lars Fredik Nilson hag e skipailh. War a hañval ne ouie ket Lars F. Nilson diwar-benn diougan D. Mendeleyev, a voe kelaouet gant ar c'himiour svedat all Per Teodor Cleve.
  
  Perzhioù
  
  Kimiek 
  Ur metal blot neuz an arc'hant dezhañ eo ar skandiom. Da arvelen pe arroz e tro e liv pa vez lezet en aer. Gallout a ra kemmañ liv ha dileizhañ en darn vuiañ eus an trenkennoù. Aes eo da leskiñ. Hidrogen a ro pa vez mesket gant dour.
  
  Izotopoù 
  45Sc (44,956 u) hepken a gaver en natur.
  Trizek izotop zo bet kavet, eus 38Sc betek 47Sc, ar re stabilañ o vezañ 46Sc (83,8 devezh e hanter-vuhez), 47Sc (3,35 devezh) ha 48Sc (43,7 eurvezh).
  
  Arver 
  Kendeuzadoù skandiom-aluminiom a vez implijet er sevel kirri-nij hag egorlistri abalamour ma 'z int kalet ha skañv ; titaniom a vez arveret muioc'h evelato dre ma 'z eo marc'hatmatoc'h.
  Lod bizhier baseball ha marc'hoù-houarn a zo graet gant kendeuzadoù Al-Sc enno. E lod pistolennoù ez eus ivez.
  Kleuzeurioù (lampoù) a ro gouloù par da hini an Heol a reer dre veskañ skandiom gant elfennoù all.
  
  Daveennoù 
    American Chemical Society 
     AN NOALLEG Yann-Baol, Geriadur ar Gimiezh, Preder, Plomelin, 2008  • En-linenn
     AN NOALLEG Yann-Baol, Geriadur ar Fizik, Preder, Plomelin, 2006  • En-linenn
    Annales de chimie et de physique, Gallica / Bibliothèque nationale de France 
    Atomic weights of the elements 2007 (IUPAC Technical Report) Pure an Applied Chemistry
    Atomic Weights and Isotopic Compositions for All Elements National Institute of Standards and Technology
    Bureau de Recherche Géologique et Minière (BRGM)
    CONSIDINE Glenn D., Van Nostrand's Encyclopedia of Chemistry, Wiley-Interscience, 2005 
    DEPOVERE Paul, La classification périodique des éléments — La merveille fondamentale de l'Univers, De Boeck, Brussels, Belgia, 2002 
    EMSLEY John, Nature's Building Blocks — An A-Z Guide to the Elements, Oxford University Press, 2001 
   Geriadur brezhoneg An Here, Plougastell-Daoulaz, 2001 
   ÉTIENNE Guy, Geriadur ar Stlenneg, Preder, 1996 
    HOLDEN Norman, History of the Origin of the Chemical elements and Their Discoverers, New York, 2001 • Brookhaven National Laboratory
    International Union of Pure and Applied Chemistry (IUPAC)
    Joint Institute for Nuclear Research (ОИЯИ e Dubna)
    LIDE David R., CRC Handbook of Chemistry and Physics - 88th Edition, CRC Press,2007 
   National Nuclear Data Center
    Royal Society of Chemistry
    STWERTKA Albert, A Guide to the Elements, Oxford University Press, 1996 
    Webelements
  
  Notennoù 
  
  Elfennoù kimiek