title: Gurmukhī
text: An doare-skrivañ gurmukhi (ਗੁਰਮੁਖੀ pe ਗੁਰਮੁੱਖੀ; RLVK: gurmukhī) a zo un abugida bet diorroet hag unvanet gant Gourou Angad Dev er XVIvet kantved diwar diazez ar skritur charadek (sharada) a-ratozh kaer evit skrivañ  ar panjabeg (ਪੰਜਾਬੀ). Skrivet e c'hell bezañ ar pandjabeg (punjabi) oc'h implijout doareoù-skrivañ all, evel hini an arabeg (skritur chahmukhie) e Pakistan, met deuet eo da vezañ ar gurmukhi skritur sakr ar sikhed a orin panjabat dreist-holl.
  
  Taolenn al lizherenn  
  Er gurmukhi a-vremañ ez eus ur gensonenn ha daou-ugent (vianjan) nav sin evit ar vogalennoù (laga matra) daou sin evit diswel ar friadur(bindi ha tippi) hag ur sin a dalvez da diskwel e vez distaget div wech ur gensonenn (addak).  
  
  Ouzhpenn-se ez eus peder lizherenn gevrennek: tri stumm ispisial evit ar c'hensonennoù rara, haha ha vava hag un hanter-sin all evit yaiyya.
  
  Ouzhpenn-se ez eus c'hwec'h kensonenn krouet dre lakaat ur pik (bindi) ouzh troad (pair) ul lizherenn diazez:
  
  Nevez-krouet eo al lizherenn lulla paireen.
  
  Vogalennoù 
  
  Heñvel eo mont-en-dro abugida ar gurmukhi ouzh hini an devanagari dre ma teu kazi holl doareoù-skrivañ India diwar an hevelep mammenn, da lâret eo ar skritur bramek (brahmi).
  
  Implijet e vez teir lizherenn diazez ispisial evit "dougen" sinoù ar vogalennoù evit ober dioute vogalennoù distag, da lâret eo pa c'hoarvezh ar vogalenn e penn ur silabennn hep kensonenn ebet: ura (ੳ), aira (ਅ) hag iri (ੲ).
  
  Skouerioù gant vogalennoù
  
  Halant 
  
  Implijet e vez an halant (੍) evit treuzskrivañ gerioù o tont eus ar sañskriteg evit diskwel ez eo mut ar vogalenn el lizherenn silabennek diazez, da skouer :
  
  ਕ – Ka
  
  ਕ੍ – K
  
  Sifroù 
  
  Daoust ha ma'z eus sifroù hengounel evit ar gurmukhi e vez implijet aliesoc'h-aliesañ ar sifrou arabek:
  
  0 - ੦
  
  1 - ੧
  
  2 - ੨
  
  3 - ੩
  
  4 - ੪
  
  5 - ੫
  
  6 - ੬
  
  7 - ੭
  
  8 - ੮
  
  9 - ੯
  
  Sinoù all 
  
  Implijet e vez ar bindi (ਂ) hag antippi (ੰ) evit diskwel friadur ur vogalenn.
  
  An arouez addak (ੱ) a dlavez da diskwel e vez distaget div wech ur gensonenn.
  
  Visarg 
  
  Ral a-wech e vez implijet ar visarg(ਃ). Talvezout a c'hell da diskwel ez eo bet diverret ur ger pe c'hoazh evit diswel e vez distaget un h da heul ar vogalenn evel er sañskriteg.
  
  Ek Onkar 
  
  Ek Onkar (ੴ) eo anv un arouez ispisial implijet gant ar sikhed hag a dalv kement hag ‘un doue’.
  
  Gwelet ivez: 
   Devanagari
   Abugida
   Pandjabeg
  
  Liammoù diavaez: 
   "Omniglot". Lec'hienn dispar diwar-benn an doareoù-skrivañ (e saozneg)
  Deskiñ gurmukhi hag ar panjabeg
  
  Gurmukhi