title: Aktivel-stadel
text: Er yezhoniezh e vez implijet an termen aktivel-stadel pe yezh aktivel hepmuiken, anvet ivez a-wezhoù yezhoù nominativel-absolutivel, evit komz eus ur steudadur morfologel-kevreadurezhel pa vez merket e degouezhioù resis arguzenn nemeti ur verb amdranzitivel (S: ar rener) en hevelep doare ha graer yezhadurel (A) ur verb tranzitivel ha merket e degouezhioù resis all en hevelep doare ha renadenn/gouzañver (O/P) ur verb tranzitivel (Sa=A; So=O), da lâret eo e kemm troad ar rener/graer hervez degouezhioù resis a c'hell kemmañ a yezh-da-yezh.
  
  Skouer: ar jorjieg 
  
  Daoust ha ma vez renket peurliesañ e-touez ar yezhoù ergativel, e tenn mont-en-dro ar jorjieg kentoc'h da hini ur yezh aktivel-stadel, da skouer:
  
   Amdranzitivel:
   Mariam-ma imğera
   ("Maria a ganas sang") 
  
   Tranzitivel:
   Mariam-ma c'eril-i dac'era
  ("Maria a skrivas al lizher")
  
   Amdranzitivel:
   Mariam-i iq'o Tbilisši revolutsiamde
   ("Maria a vanas e Tiblisi betek an Dispac'h")
  
  Doareoù 
  Isrannet e vez ar yezhoù aktivel-stadel e doau doare pennañ hervez an degouezhioù resis a dalvez er yezh-mañ'r-yezh evit ober gant an eil doare steudadur (Sa=A) pe egile (So=O):
  
   Yezhoù damsemantikel: sistem implijetañ ma vez renket an holl verboù tranzitivel e daou rummad hervez o merkadur
  
   Yezhoù peursemantikel: sistem semantikel-rik ma tibab an hini a zo o komz e pep degouezh resis penaos e rank bezañ renet ar verb tranzitivel hervez volontez an hini a gas an ober da benn pe a c'houzañv an ober).
  
  Merkadur 
  
  En darn vrasañ eus ar yezhoù aktivel-stadel komzet dre ar bed e vez merket an arguzenn agentivel (arguzenn bennañ = graer an ober) keit ha ma van amverk an arguzenn patientievel (arguzenn bennañ = gouzañver an ober).
  
  Merket e c'hell bezañ an diforc'h gant elfennoù morfologel (troadoù) ha/pe gant elfennoù kevreadurezhel (an doare da urzhiañ ar gerioù)
  
  Er yezhoù implijet gante troadoù e vez merket arguzenn ar verboù tranzitivel gant an troad agentivel pa denn d'un ober kaset da benn a-ratozh gant ur graer yezhadurel diouzh un tu pe gant an troad patientivel pa denn d'un ober kaset da benn hep e bolontez (d.l.e e vez dilefennet evel gouzañver an ober kentoc'h evit graer an hevelep ober) diouzh an tu all.
  
  Yezhoù aktivel-stadel all avat a ra kentoc'h gant elfennoù kevreadurezhel, dre kemmañ urzh ar gerioù ha/pe dre implij adstagennoù, da skouer un arguzenn patientivel a c'hellfe bezañ lakaet dirak ar verb hag un arguzenn agentivel goude ar verb.
  
  Yezhoù aktivel dre ar bed 
  
  Kavet e vez yezhoù aktivel-stadel en Amerika dreist-holl, hag ivez en Azia hag e Siberia, da skouer:
  
   Amerika
   Suamerika:
   Yezhoù toupiek-gwaraniek
   Yezhoù arawakek
   Kreizamerika
   Yezhoù popolokanek
   Norzhamerika
   Yezhoù muskogeek
   Yezhoù kadoek
   Yezhoù irokwoyek
   Azia
   Yezhoù malayek-polinezek
   Tibetek dre gomz
   Yezhoù kartvelek
   Yezhoù bizkaokazek
   Siberia
   Keteg
  
  Levrlennadur 
  
  Blake Barry J. 1994: Survey of Case Marking: Active system, in: Blake B., Case, Cambridge University Press, 125-126
  
  Klimov, Georgij A. 1974: On the Character of Languages of Active Typology, in Linguistics 131: 11-25
  
  Mithun 1991 : Active / agentive case marking and its motivation, in Language 67: 510-546, p.513, 515-516, from Blake 1994 : 126
  
  Liammoù diavaez: 
   Active languages, by Daniel Andréason, Department of Linguistics, Stockholm University
  
  Aostronezek