title: Parmigiano Reggiano
text: Ar Parmigiano Reggiano DOP, a vez anvet parmezan e brezhoneg ivez (diwar an anv gallek parmesan), a zo ur fourmaj hengounel gant laezh saout reggiana, gant un toaz gwasket poazhet, produet dreist-holl e rannvro Emilia-Romagna.
   
  Abaoe 1996 ez eo gwarezet an anvadur Parmigiano Reggiano gant al label europat a-feson DOP (Denominazione di Origine Protetta).
  
  Istor
  Orin ar parmigiano reggiano a zo testeniekaet gant un toullad mammennoù istoriografek hag a ro an tadelezh da abatioù benediktin. E-kerzh ar c'hantvedoù, an hengounioù kreñvaet a zo en em ledet da dachennoù all eget an daou anvadur diazezet war al lec'hanvioù orin Parmigiano (Parma) ha Reggiano (Reggio nell'Emilia).
  
  Tachenn douaroniel
  
  Frammet eo gant tiriad Proviñsoù Parma, Reggio nell'Emilia, Modena hag an tiriadoù lec'hiet e proviñsoù Mantova ha Bologna.
  
  Anvadur "parmezan" 
  E lec'hiadur orin, e deiziad dont war-wel (tro 1200) hag e anvadur a zo divizoù warno. Émile Littré ha Pierre Larousse a laka evel lec'h orin kêr Lodi, lec'hiet e Lombardia. Re all a laka kêr Reggio nell'Emilia  pe c'hoazh Bibbiano, e-kichen Parma, e proviñs Reggio nell'Emilia}}.
  Littré evel Larousse a lavar emañ o tont an anvadur gall "parmesan" eus ar fed ez eo brudet gant Dukez Parma e Pariz; re all a lavar emañ o tont an anv-se en un doare eeun eus anv rannvro Parma.
  Ha dont a ra an anvadur brezhonek "parmezan" eus ar gêr gall "parmesan".
  
  Fardañ
  Fardet eo gant embregerezhioù arbennikaet, ar caseifici, strollet en ur consortium hag a zo lusket gant ar prezidant Giuseppe Alai; 437 a zo o strollañ  magerezh-loened. Ar c'honsortium eo hag a aotre e vefe skritellet an destenn parmigiano reggiano war bord ar fourmaj.
  
  Evit mont a-enep d'ar gwerzhañ fourmajoù faos oc'h implijout an anv parmezan war ar marc'had alaman en deus divizet ar c'honsortium mont dirak lez-varn Unvaniezh Europa. Homañ ziwezhañ he deus kadarnaet e miz C'hwevrer 2008 ne c'heller envel "parmezan" nemet ar Parmigiano Reggia­no, o toujañ d'an anvadur orin; nac'het he deus al Lez kondaoniñ Alamagn dre «n'eus redi ebet evit ur Stad ezel da gemer war-eeun an divizoù ret evit kastizañ, war he ziriad, an tagadennoù d'an anvadurioù o tont eus ur Stad ezel all"
  
  Spisverkoù 
  
  Ur brud bedel a zo gant ar fourmaj mir-mañ.
  
  Prientet eo diwar laezh saout, ur fourmaj toaz gwasket poazhet eo, ront ha plad. Ur pouez keidennek a 32 kg a zo gant ar rodoù.
  
  E doaz a zo goloet gant ur groc'henn rouz hag eoulek. Bruzhunek eo, hag ur blaz frouezh hag ur pistigus dibar. Troc'het e c'hell bezañ gant ur gontell ispisial evit reiñ bruzhunoù.
  
  Ar prantad gwellañ evit debriñ ar fourmaj-mañ a zo etre miz Ebrel ha miz Here goude ur finadur a 12 miz da nebeutañ (ar re goshañ a zo finaet 48 miz), met debret e c'hell bezañ ar bloavezh-pad, evel fourmaj da zebriñ ouzh taol, pe rasklet, hag implijet e vez en un toullad rekipeoù.
  
  Ar Grana Padano a zo tost-tre eus ar "Parmezan" dre ar mod da fardañ anezhañ hag e vlaz.
  
  Gant ar parmezan ez eus ur c'hementad e kalsiom a 1,16 g evit 100 g.
  
  Tennadoù disheñvel ar fardañ
  
  Levrlennadur
   Louis Bourdeau, Histoire de l'alimentation, Alcan, 1894.
   Adolphe Chéruel, Dictionnaire historique des institutions, mœurs et coutumes de la France, 2e partie, Hachette, Pariz, 1855.
   Prosper Montagné, Larousse gastronomique, Larousse, Pariz, 1938.
   Dictionnaire de l'académie des gastronomes, Pariz, Prisma, 1962.
   Christian Plume, Le livre des fromages avec le dictionnaires des fromages du monde, Emb. des deux coqs d'or, Pariz, 1968.
   Robert J. Courtine, Dictionnaire des fromages, Larousse, Pariz, 1972.
   Léone Bérard, Guide des fromages et de leurs à-côtés, Emb. de la Courtille, 1978.
   Glachant, Élizabeth et Paule Meunier, Le guide des fromages de France et d'Europe, Sélection du Reader's Digest, Pariz, 1995.
  
  Mammenn
  Lec'hienn Kengor Europa
  
  Notennoù ha daveoù
  
  Gwelet ivez
  
  Liamm diabarzh
   Race bovine Reggiana
  
  Liammoù diavaez 
    Parmigiano Reggiano non si fabbrica, si fa.
    Diforc'h etre Parmezan ha Grana Padano
    Pennad fonnus eus ar Bibliothèque et musée de la Gourmandise
  
  Keuz Italia