title: Ouigoureg
text: Ur yezh altaek eus is-skourr yezhoù turkek ar reter eo ar ouigoureg (ئۇيغۇرچه uyƣurqə, pe ئۇيغۇر تىلى uyƣur tili; sinaeg: 维吾尔语, pinyin: wéiwú'ěryǔ) komzet gant tro-dro da 7.601.431 a dud en holl e Rannbarzh Emren Uigour Xinjiang e Sina (7.214.431 a dud e 1990), Kazac'hstan (300.000 den e 1993), e Badakshan hag Abi-i-Barik e Afghanistan (893.000 den), e Hövsgöl Aimag e norzh Mongolia (1.000 den e 1982) hag e Turkia (Azia) (50 den e 1981).
  
  Komzet e vez ivez en Aostralia, Alamagn, India, Indonezia, Kirgizstan, Pakistan, Arabia Saoudat, Taiwan, Tadjikistan, Stadoù-Unanet, Ouzbekistan.
  
  Disheñvel-tre eo ar rannyezhoù komzet e Sina, Kazac'hstan, Kirgizstan hag Ouzbekistan.
  
  Unan eus pemp boadelezh ofisiel Sina amn hini eo.
  
  Skrivet e vez gant al lizherenneg arabek Cyrillic script in Kazakhstan; Roman script in Turkey; Arabic script in Afghanistan
  
  Teir rannyezh pennañ ez eus:
  
   uigoureg ar c'hreiz ($)
   hotaneg (hotan)
   lopeg (lop)
  
  Doareoù-skrivañ 
  Adal deroù ar 5vet Kantved e oa bet implijet al lizherenneg sogdek evit skrivañ an ouigoureg, bet kemeret he flas da geñver an 10vet kantved gant al lizherenneg henouigourek diorroet diwarni, daoust ha ma oa bet adimplijet al lizherenneg sogdek adarre etre ar 15vet hag ar 16vet kantevdoù. Ouzhpenn-se, kichen-ha-kichen gant al lizherenneg sogdek e oa bet implijet al lizherenneg hendurkek adalek ar 6vet betek an 9vet kantved.
  
  Kregiñ a reead da implijout al lizherenneg arabek evit ar wezh kentañ en 10vet kantved pa oa bet degaset an Islam d'an Ouigoured, implijet kichen-ha-kichen neuze gant al lizherenneg henouigourek. Implijet e vez hiziv c'hoazh al lizherenneg arabek.
  
  Implijet e oa bet ivez al lizherenneg siriek a-wezhoù etre ar 5vet hag an 19vet kantved.
  
  kemm-digemm e oa istor doare-skrivañ an ouigourek en 20vet kantved da heul ar politikezhioù-yezh bet lakaet e pleustr koulz en Unaniezh Soviedel hag e Sina. Da gentañ e klaskas an Unaniezh soviedel lakaat e plesutr un doare-skrivañ diazezet war al lizherenneg latin, met nebeud amzer da heul e tivisas ober kentoc'h gant al lizherenneg kirillek da diwezh ar bloavezhioù 1920 (anvet Uyghur Siril Yéziqi).
  
  Ur wezh staliet ar gomuniezh e Sina, e oa bet klaset eno ivez lakaat e plesutr un doare-skrivañ diazezet war al lizherenneg kirillek, bet da heul ar c'hudennoù politikel etre Sina hag an unaniezh Soviedel, e kavas gwell Sina ijinañ un doare-skrivañ kemmesk diazezet war ar lizherennek romanekaet ar pinyin mui lizherennoù tennet diwar al lizherenneg kirillek (anvet Yengi Yeziⱪ).
  
  Ne reas ket berzh avat an doare-skrivañ nevez-se ha disteriñ a rejont d'al lizherenneg arabek adarre, adstummet ar wezh-mañ (anvet Uyghur Ereb Yéziqi)
  
  Diorroet e oa bet ul lizherenneg latin nevez (anvet Uyghur Latin Yéziqi) evit ma vefe aesoc'h da skrivañ an ouigoureg oc'h implijout un urzhiater boas da heul pemp emvod-breutaat dalc'het etre 2000 ha 2001.
  
  Hiziv ec'h implijet peder lizherenneg dsiheñvel evit skrivañ an ouigoureg:
  
   arabek Uyghur Ereb Yéziqi (UEY)
   latin Uyghur Latin Yéziqi (ULY)
   kirillek Uyghur Siril Yéziqi (USY)
   kemmeskUyghur Pinyin Yéziqi (UPNY)
  
  Un tañva eus ar yezh
  
  Frazennoù talvoudus 
  Demat Yaxshimusiz?
  
  Mont a ra? Yaxshimusiz?
  
  Noz vat Hosh emise
  
  Mar plij Merhemet
  
  Kenavo Hosh
  
  Ya He'e
  
  Nann Yaq
  
  Mat eo Hop
  
  Trugarez Rehmet sizge
  
  Petra eo hoc'h anv? Ismingiz nime?
  
  … eo ma anv Ismim …
  
  Ar raganvioù 
  Me Men
  
  Te Sen (unander)
  
  Eñ /Hi U
  
  Ni Biz
  
  C'hwi Siz (unander) Siler (liester)
  
  Int Ular
  
  Goulennoù 
  Piv? Kim?
  
  Petra? Neme?
  
  Pelec'h? Nede?
  
  Penaos? Qandaq?
  
  Pegoulz? Qachan?
  
  Pegement? Nechche?
  
  Devezhioù ar sizhun 
  Dilun Döshembe
  
  Dimeurzh Sishembe
  
  Dimerc'her Qarshembe
  
  Diriaou Peyshembe
  
  Digwener Jüme
  
  Disadorn Shembe
  
  Disul Yexshembe
  
  Ar mizioù 
  Miz Genver Yanvar
  
  Miz C'wevrer Fevral
  
  Miz Meurzh Mart
  
  Miz Ebrel Avril
  
  Miz Mae May
  
  Miz Mezheven Iyun
  
  Miz Gouere Iyul
  
  Miz Eost Avghust
  
  Miz Gwengolo Sintebir
  
  Miz Here Oktebir
  
  Miz Du Noyabir
  
  Miz Kerzu Dekabir
  
  An niveroù 
  Unan bir
  
  Daou ikki
  
  Tri üch
  
  Pevar töt
  
  Pemp besh
  
  C'hwec'h alte
  
  Seizh yette
  
  Eizh sekkiz
  
  Nav toqquz
  
  Dek on
  
  Unnek on bir
  
  Daouzek on ikki
  
  Trizek on üch
  
  Pevarzek on töt
  
  Pempzek on besh
  
  C'hwezhek on alte
  
  Seitek on yette
  
  Tric'hwec'h on sekkiz
  
  Naontek on toqquz
  
  Ugent yigrime
  
  Unan-warn'n-ugent yigrime bir
  
  Tregont ottuz
  
  Daou-ha-tregont ottuz ikki
  
  Daou-ugent qiriq
  
  Tri-ha-daou-ugent qiriq üch
  
  Hanterkant ellik
  
  Tri-ugent atmish
  
  Dek-ha-tri-ugent yetmish
  
  Pevar-ugent seksen
  
  Dek-ha-pevar-ugent toqsan
  
  Kant yüz
  
  Mil ming
  
  Kentañ birinchi
  
  Eil ikkinchi
  
  Trede üchinchi
  
  Pevare tötinchi
  
  Pempvet beshinchi
  
  C'hwec'hvet altinchi
  
  Seizhvet yettinchi
  
  Eizhvet sekkizinchi
  
  Naovet toqquzinchi
  
  Dekvet oninchi
  
  Disklêriadur gwirioù mab-den 
  Mellad 1:
  
  Keñveriadenn gant ar yezhoù turkek all
  
  Davennoù
  
  Gwelet ivez: 
   Yezhoù turkek
  
  Levrioù 
    Tömür, H. [Troet: Lee, A.]. 2003. Modern Uyghur Grammar, Istanbul: Yıldız
  
  Liammoù diavaez 
  
   Geriadur ouigoureg-saozneg war-linenn e meur a doare-skrivañ
   Ethnologue
   Lizherennoù evit an urzhiataer
   Kentelioù
   Dornlevr klok
  
  Meneger yezhoù ar bed
  Yezhoù Sina
  Yezhoù Afganistan
  Yezhoù Kazakstan
  Yezhoù Mongolia
  Yezhoù Turkia
  Yezhoù turkek ar reter