title: Ignaz Goldziher
text: Ignaz Goldziher, bet ganet Ignác (Yitzhaq Yehuda) Goldziher (1850-1921), a oa un islamoniour hungariat, kelenner skol-veur, sekretour ar gumuniezh yuzev e Budapest hag ezel eus Akademiezh hungariat ar Skiantoù.
  Unan eus diazezerien ar studioù islamek skiantel en Europa e voe, a-gevret gant an Alaman Theodor Nöldeke (1836-1930) hag an Izelvroad Christiaan Snouck Hurgronje (1857-1936).
  
  Buhez 
  Ganet e voe Ignaz Golziher d'an  e Székesfehérvár, en un tiegezh yuzev deol. Heuliañ a reas red klasel ar studioù yuzev : adalek e bempvet bloaz e studias ar Bibl, hag an Talmud (levr al lezennoù relijiel yuzev) adalek e eizhvet bloaz. D'an oad a 12 vloaz e teskas alamaneg en ur studiañ e skolaj ar Sistersianed kent mont da Vudapest da genderc'hel gant e stummadur el lise protestant.
  Kent tapet e vachelouriezh gantañ ez eas da Skol-veur Budapest a-benn studiañ ar persaneg hag an turkeg ; evit mont donoc'h er yezhoù-se ez eas da Skol-veur Berlin, ma teskas an hebraeg hag an arabeg ivez. Goude-se ez eas da Skol-veur Leipzig, ma tapas un doktorelezh e 1870 d'an oad a 20 vloaz.
  E 1872 e voe fiziet ennañ gant maodiern ar Sevenadur an titl anvet privatdozent en alamaneg, da lavarout eo kelenner dic'hopr er skolioù-meur. E-sell da gaout ur gador-gelenn c'hopret ez eas da Wien ha da Leiden evit studiañ o dastumadoù dornskridoù arabek.
  
  Bloaz goude, e 1873, gant ur yalc'had digant ar Stad, e veajas da Balestina, da Siria ha da Gaero en Egipt. Pa zistroas da Vudapest en nevezamzer 1874 e kavas war gador-gelenn ar studioù semitek ur beleg katolik bet anvet gant an eskopti. E 1876, dre ma oa ret dezhañ kavout ur gopr ez asantas Ignaz Goldziher ar garg a sekretour meur kumuniezh ar yuzevien e Pest, a viras betek 1906 ; nac'h a reas meur a gador-gelenn veur, daoust dezhañ bout gounezet brud er bed a-bezh a-drugarez d'e labourioù.
  E 1883 e kemeras perzh e Kendalc'h ar reteroniourien e Leiden, e 1886 en hini Wien hag e 1889 en hini Stockholm ma voe deroet ar Vedalenn veur dezhañ gant ar roue Oscar II Sveden ha Norvegia.
  
  E 1894, ugent vloaz goude e zistro eus ar Reter-Nesañ hag eñ oadet 44 bloaz dija, e voe deroet dezhañ kador-gelenn ar studioù semitek e Skol-veur Budapest ; ar yuzev kentañ e voe o vout anvet er post uhel-se. Kannad gouarnamant Hungaria hag Akademiezh hungariat ar Skiantoù e voe e meur a gendalc'h etrebroadel.
  Doktor war ar Lizhiri e voe e Skol-veur Cambridge, Bro-Saoz, e 1904 ha Legum Doctor ("kelenner war al lezennoù" e latin) e hini Obar Dheathain e Bro-Skos.
  
  D'an  e varvas e Budapest d'an oad a 71 vloaz.
  
  Oberoù 
  Dre e anaoudegezh eus an arabeg hag ar persaneg, e studioù war an dornskridoù hag e veajoù er Reter-Nesañ — ha petra bennak ma chomas ur yuzev deol a-hed e vuhez — e tommas ouzh spered an islam. En e zeizlevr Tagebuch bet embannet en alamaneg e lenner kement-mañ :
  
  P'edo e Kaero e pedas evel ur muzulman : « E-touez ar miliadoù a zevoded e frotis ma zal ouzh leur ar voskeenn. Biskoazh em buhez ne voen deoloc'h, deoloc'h a-wir-galon, eget en deiz bervidant-se. »
  Soñjezonoù Ignaz Goldziher a-zivout an islam a droas da bimpatrom ur spered nevez er yuzevegezh e dibenn an .
  
  Digempred e voe al lenneg en Europa e amzer, pa savas ur pont etre ar yuzevien hag ar vuzulmaned en ur nac'hañ erlec'hiañ ar feiz katolik ouzh e yuzevegezh en eskemm ouzh ur gador-gelenn en ur skol-veur vrudet.
  
   Labourioù 
  
  Alemanek (diuz)
   Sichat-Jiczchak (שיחת יצחק) – Abhandlung über Ursprung, Eintheilung und Zeit der Gebete, Pest, 1862 • "Pleustrad a-zivout orin, rannadur hag euriadur ar pedennoù"
   Beiträge zur Geschichte der Sprachgelehrsamkeit bei den Arabern, Wien 1871–1873 • "Degasadennoù da istor an deskiñ yezhoù e metoù an Arabed"
   Zur Charakteristik Gelāl Ud-Dīn Us-Sujūtī’s und seiner literarischen Tätigkeit, Wien, 1872-1873 • "A-zivout dezverkoù Gelāl Ud-Dīn Us-Sujūtī hag e oberiantiz lennegezh"
   Beiträge zur Literaturgeschichte der Shi'a und der sunnitischen Polemik, Wien 1874 • "Degasadennoù da istor lennegezh ar rendaeloù chiit ha sunnit"
   Der Mythos bei den Hebräern und seine geschichtliche Entwickelung - Untersuchungen zur Mythologie und Religionswissenschaft, Leipzig, 1876 • "Gwengel Hebreiz hag e ziorroadur istorel - Enklaskoù diwar-benn ar wengelouriezh hag ar studioù relijiel"
   Ueber muhammedanische Polemik gegen Ahl al-kitāb, e Zeitschrift der Deutschen Morgenländischen Gesellschaft (ZDMG, "Kazetenn ar Gevredigezh reterel alaman") 32, 1878 • "Diwar-benn ar rendaeloù enep Ahl al-Kitab"
   Jugend- und Strassenpoesie in Kairo, e ZDMG 33, 1879 • "Barzhoniezh ar yaouankizoù hag ar straedoù e Kaero"
   Le culte des saints chez les Musulmans, e Revue de l'Histoire des Religions (RHR), 1880
   Über jüdische Sitten und Gebräuche aus muhammedanischen Schriften e Monatsschrift für Geschichte und Wissenschaft des Judentums (M. G. W. J.), 1880 • "A-zivout ar c'hustumoù hag ar pleustroù yuzev tennet eus ar skridoù muzulman"
   Le culte des ancêtres et le culte des morts chez les Arabes, e Revue de l'Histoire des Religions (RHR), 1884
   Die Ẓâhiriten. Ihr Lehrsystem und ihre Geschichte – Ein Beitrag zur Geschichte der muhammedanischen Theologie, Leipzig, 1884 • "Ar Zahiried O reizhiad kelenn hag o istor - Un degasadenn da istor an doueoniezh vuzulman" •  The Zahiris - Their Doctrine and Their History, a Contribution to the History of Islamic Theology, Brill, 2007 
   Materialien zur Kenntniss der Almohadenbewegung in Nordafrika, e ZDMG 41, 1887 • "Dafar a-zivout anaoudegezh luskad an Almohaded en Afrika an Norzh"
   Arabische Beiträge zur Volksetymologie, e Zeitschrift für Völkerpsychologie und Sprachwissenschaft, 1888 • "Degasadennoù an arabeg er c'herdarzhadurezh boblel"
   Muhammedanische Studien, 1889-1890 • "Studioù muzulman" •  Muslim Studies, Aldine Transaction, 2006 
   Der Diwān des Ǧarwal b. Aus al-Ḥuṭejʿa, e ZDMG 46, Leipzig, 1892-1893 • "Diwān (Teskad) Ǧarwal ben Aus al-Ḥuṭejʿa"
   Hyperbolische Typen im Arabischen, e ZDMG 7, 1892 • "Gourzaoladoù-skouer en arabeg"
   Über eine rituelle Formel der Muhammedaner, e ZDMG 48, 1894 • "A-zivout ur bomm lidel muzulman"
   Die literarische Thätigkeit des Ṭabarī nach Ibn ʿAsākir, e Wiener Zeitschrift für die Kunde des Morgenlandes (WZKM), 1895 • "Oberiantiz lennegel an Dabaried goude Ibn ʿAsākir"
   Gesetzliche Bestimmungen über Kunja-Namen im Islam, e ZDMG 51, 1897 • "Lezennoù an anvioù kunja en islam"
   Abhandlungen zur arabischen Philologie, Leiden, 1896-1899 • "Pleustradoù lizheregouriezh arabek" • Hildesheim : Olms Verlag, 2001 
   Neue Materialien zur Literatur des Überlieferungswesens bei den Mohammedanern, e ZDMG 50, 1896, • "Dafar nevez a-zivout lennegezh hengounel ar vuzulmaned"
   Mélanges judéo-arabes, e Revue des Études Juives (REJ), 1901-1910
   Die Šuʿūbijja unter den Muhammedanern in Spanien, e ZDMG 53, 1899 • "Ar Šuʿūbijja e metoù ar vuzulmaned e Spagn"
   Zauberelemente im islamischen Gebet, en Orientalische Studien Theodor Nöldeke zum siebzigsten Geburtstag, 1906 • "Elfennoù hud er pediñ islamek"
   Kämpfe um die Stellung des Ḥadīṯ im Islam, e ZDMG 61, 1907 • "Stourm evit savboent an Hadited en islam"
   Buch vom Wesen der Seele, Von einem Unbekannten. Abhandlungen der kön, Kentel IX, Kevredigezh ar Skiantoù, Göttingen, Berlin, 1907 • "Levr natur an ene", disin, Pleustrad ar Rouaned" 
   Zur Geschichte der ḥanbalitischen Bewegungen, e ZDMG 62, 1908 • "A-zivout al luskadoù hanbali"
   Neuplatonische und gnostische Elemente im Hadit, e Zeitschrift für Assyriologie 22, 1908 • "Elfennoù nevezplatonek ha gnostiked en hadith-où "
   Vorlesungen über den Islam, 1910, 1925 • "Prezegennoù a-zivout an islam" (ivez e galleg, hebraeg, hungareg ha saozneg)
   Tod und Andenken des Chalifen Jezīd I, e ZDMG 66, 1912 • "Marv ha koun ar c'halif Jezīd I"
   Die islamische und die jüdische Philosophie des Mittelalters, Leipzig & Berlin, 1909, adembannet ha kresket e 1913 • "Ar brederouriezh islamek ha yuzev er Grennamzer"
   Das muslimische Recht und seine Stellung in der Gegenwart, Budapest, 1916 • "Ar Gwir muzulman hag e zere a-vremañ"
   Aus der Theologie des Fachr ad-Dīn al-Rāzī, e Der Islam 3, 1912 • "Tennet eus doueoniezh Fachr ad-Dīn al-Rāzī"
   Tradition und Dogma : Vortrag, gehalten in der Synagoge zu Stockholm am zweiten Neujahrstage, 3. Oktober 1913, Berlin, 1914 • "Hengoun ha dogm : prezegenn e sinagogenn Stockholm da eil devezh ar bloaz, "
   Streitschrift des Ġazzālī gegen die Bāṭinijja-Sekte, Brill, Leiden 1916 • "Flemmskrid Ġazzālī enep ar sektenn Bāṭinijja"
   Die Gottesliebe in der islamischen Theologie, e Der Islam 9, 1919 • "Argarantez maget evit Doue en doueoniezh islamek"
   Zum islamische Bilderverbot, e ZDMG 74, 1920 • "Ar verz islamek war ar skeudennoù"
   Die Richtungen der islamischen Koranauslegung, lennadennoù Olaus-Petri eSkol-Veur Uppsala, Brill, Leiden, 1920 • "Kemennoù an desteriañ ar C'horan islamek"
   Zwischen den Augen, e Der Islam 11, 1921 • "Etre al lagadoù"
  Hungarek (diuz)
   A nemzetiségi kérdés az araboknál, Budapest, 1873 • "Kudenn ar vroadelezh e metoù an Arabed"
   A spanyolországi arabok helye az iszlám fejlődése történetében összehasonlítva a keleti arabokéval, Budapest, 1876 • "Perzh Arabed Spagn en istor diorroadur an islam keñveriet gant Arabed ar Reter", kinniget d'an  en Akademiezh hungarek ar Skiantoù"
   A nyelvtudomány történetéről az araboknál, e Nyelvtudományi Közlemények ("Kemennoù yezhoniel") 14, 1878 • "A-zivout istor ar yezhoniezh e metoù an Arabed"
   Az iszlám - Tanulmányok a muhammedán vallás története köréből, Budapest, 1881 • "An islam zo - Studiadennoù a-zivout istor ar relijion vuzulman"
   A zsidóság lényege és fejlődése, e Magyar-Zsidó Szemle ("Kelaouenn yuzev-ha-hungariat") 5, 1888 • "Anien hag emdroadur ar yuzevegezh"
   A pogány arabok költészetének hagyománya, Budapest, 1892 • "Barzhoniezh hengounel an Arabed pagan"
   A történetirás az arab irodalomban, Budapest, 1895 • "An Istor ofisiel el lennegezh arabek"
   A buddhismus hatása az iszlámra, Budapest, 1902 - The Influence of Buddhism upon Islam, e Journal of the Royal Asiatic Society, 1904 • "Levezon ar voudaegezh war an islam"
   Az arab irodalom rövid története • "Istor berr al lennegezh arabek" - A Short History of Classical Arabic Literature, Lubrecht & Krame Ltd, 1966 
  
   Levrlennadur 
  Ignaz Goldziher
    Gesammelte Schriften • "Dastumad skridoù", Olms, 1967–1973  (hep ar studiadennoù bet embannet en hungareg)
    Tagebuch • "Deizlev", Brill, 1978 
    Introduction to Islamic Theology and Law, Princeton University Press, 1981 
    Kinship & Marriage in Early Arabia, BiblioLife, 2009 
    Mohammed and Islam, Gorgias, 2009 
    Hebrews Mythology, CSIPP, 2015 
    Le Dogme et la Loi dans l'Islam (raklavar gant {{Louis Massignon), Éditions de l'Éclat, 2005 
    Le Dogme et la Loi de l'Islam - Histoire du Développement Dogmatique et Juridique de aa Religion Musulmane (alamaneg 1910, galleg 1920), Gale, 2013 
  Mammennoù all
    KRAMER, Martin : The Jewish Discovery of Islam, Syracuse University Press, 2006, </ref>
    SCHENKER, Hillel : Islamophobia and Anti-semitism'', Markus Wiener Publishing, 2006
  
  Notennoù 
  
  Tud Hungaria
  Skolveuridi
  Yuzevien
  Ganedigezhioù 1850
  Marvioù 1921