title: Jakez Konan
text: Ur skrivagner brezhonek eo Jakez Konan, ganet e Perroz-Gireg (Bro-Dreger - Aodoù-an-Arvor) d'ar 6 a viz Kerzu 1910 ha marvet d'an 11 a viz Eost 2003 e Perroz ivez. Mab e oa da Ewan Gonan, a zeuas da vezañ maer e Perroz e 1935 ha kar-e-yezh, ha da Varguerite Goubault, eus Pariz. Skrivet en deus kalz war meur a dachenn, er c'helaouennoù peurvuiañ, met un nebeud romantoù pe danevelloù diwar e bluenn a zo bet embannet e stumm levrioù.
  
  Buhez
  Ganet eo e Perroz-Gireg (Bro-Dreger - Aodoù-an-Arvor) e 1910 ha marvet d'an 11 a viz Eost 2003. Mab e oa da Ewan Gonan , bet maer e Perroz (1935-1944) ha da Varguerite Goubault. Savet e voe e penn-kentañ e vuhez e Perroz, met da bevar bloaz ez eas gant e dud da Sannois e-kichen Pariz, hag e vevas eno betek 1918. E dud a oa marc'hadourien had a bep seurt, hag e dad a oa mestr-skol dre ma vanke kement a skolaerien en abeg d'ar brezel oc'h ober e reuz.
  
  D'an oad a eizh vloaz e c'houlennas digant e dud kas anezhañ da Berroz da di e vamm-gozh, Eno eo e peurzeskas ar yezh. Kaset e voe neuze e pañsion da Skolaj Sant-Jozef e Lannuon. Un eñvor fall e viras eus ar c'houlzad-mañ. Evelkent e reas anaoudegezh gant kalzik a dud kar-o-bro er skolaj-mañ, tud evel Maodez Glanndour, Pêr Bourdellez ha kalz a reoù all a oa krog da vezañ dedennet-mat gant ar yezh hag ar vro.
  
  Tapet live ar vachelouriezh gantañ, ez eas da dremen un hanter bloavezh da Vro-Alamagn e 1928 da zeskiñ alamaneg dre un eskemm etre familhoù. An darvoud-mañ a sikouras anezhañ diwezhatoc'h da dreiñ testennoù diwar ar yezh-se.
  
  Goude-se, deuet en-dro d’ar vro, ez eas da labourat en un ti-bank, ar Bank Peron. Eno eo e reas anaoudegezh gant e wreg, ha dimeziñ a reas gant Anna-Vari Glou eus Perroz-Gireg ivez e 1932. Bet o deus pemp a vugale : Ivona, Erwan, Herve, Annaig (1946-1949) ha Gireg.
  
  Diwezhatoc'h e voe gwerzher tiez hag asurañsoù, kelaouenner, sekretour ti-kêr pe c'hoazh sekretour-kontour en un embregerezh eus ar vro.
  
  Deskiñ a reas seniñ gant ar binioù hag e voe unan eus krouerien kelc’h keltiek Perroz en 1935 asambles gant James Bouillé an tisavour, d'ar c'houlz ma oa gwir gelc'hioù a sevenadur vrezhon anezho. Reiñ a rae kentelioù brezhoneg, aozañ pezhioù-c'hoari brezhonek ha kas en-dro ar strollad dañserien. Kemer a rejont perzh e Diskouezadeg Hollvedel Pariz 1937.
  
  Evel an holl, e treuzvevas ar familh e-pad ar brezel. Labourat a reas en Dépêche hag er gelaouenn Bretagne, kelaouenn renet gant Yann Fouéré e Montroulez evel kelaouenner, ar pezh a voe drastus evitañ goude ar brezel da gavout labour. Goude ar brezel e klaskas labour, met siwazh ne veze kinniget dezhañ ken nemet postoù war verr-dermen. Neuze, e-skeud-se, un toullad bloavezhioù goude ar brezel, dre ma oa un enkadenn ekonomikel ha kalz a zilabour, ouzhpenn ma veze lemet e labour digantañ abalamour d'e vennozhioù breizhat, e kuitaas Breizh gant e familh e 1952.
  
  Bevañ a reas gant e familh e Bro-Gebek, Kanada, eus 1952 betek 1976. Eno e laboure evel implijad kontouriezh. Kenderc'hel a rae da studiañ ar yezh,da lenn kalz ha da skrivañ. Krouiñ a reas Kelc'h Keltiek Montréal, a badas un dek vloaz bennak.
  
  Lazhet e voe e wreg Anna-Vari hag e verc'h Ivona gant ur c'harr-tan, hag int o-div o vale war ar riblenn hent, d'an 3 a viz C'hwevrer 1973. Goude tapout e leve-kozhni da 65 bloaz e tistroas da Vreizh e miz Eost 1976..
  
  Da glozañ, e c'heller lavarout ez eo bet feal d'e soñjoù a-hed d'e vuhez. N'eo ket hepken skrivañ brezhoneg en deus bet graet met bevañ e brezhoneg en deus graet ivez.
  
  Oberenn lennegel
  Skrivet en deus kalz war meur a dachenn, er c'helaouennoù peurvuiañ, met un nebeud romantoù pe danevelloù a zo bet embannet gant Al Liamm e stumm ul levr (Lannevern e kañv ha danevelloù all) e 1980.
  Brudet eo Jakez Konan e bed ar brezhoneg dre m’en deus skrivet kalzik a draoù, romantoù, danevelloù, pezhioù-c’hoari... e Gwalarn, Feiz ha Breiz hag Arvor da gentañ ha goude ar brezel en Al Liamm, en Ar Bed Keltiek hag e Barr-Heol. Klasket en deus bepred liammañ yezh ar bobl, – e vrezhoneg zo liv an tregerieg warnañ -, gant ar brezhoneg skrivet ha peurunvan, o prouiñ dre-se nend eus moger ebet etre ar yezh skrivet hag ar peurrest eus ar brezhoneg pa c’hell an eil pinvidikaat egile. Stummet eo e zoare skrivañ gant rikted ha pervezhted ar yezh lennek unvanet ha gant nerzh ha buhez ar yezh pobl, hini Treger, ur rannyezh a anaveze mat-kenañ.
  
  Modern eo ivez spered e skridoù, pa 'z int graet evit an amzer o ren, lod anezhe zo savet evit ar radio, evel e bezhioù-c'hoari da skouer.
  
  Levrlennadur
  Romantoù
   Ur marc'hadour a Vontroulez, Al Liamm. Romant evit ar yaouankizoù hag a dremen en . 
   Kenavo Amerika, Al Liamm. Romant post-atomel na oa ket bet barnet eus ar c'hentañ bepred pa oa deuet er-maez, e gaou evelkent rak plijus eo an dibun anezhañ ha divoas an danvez-se e brezhoneg. 
   Muntr ar gourmarc'had, romant-polis, Al Liamm, 1994 ; An Alarc'h embannadurioù, 2015. 
  Kontadennoù, danevelloù
   Lannevern e kañv ha danevelloù all, Al Liamm
  Troidigezhioù
   Ali Baba, Al Liamm. Ar gontadenn vrudet tennet eus levr kontadennoù "ar 1001 nozvezh". 
   Ar Vilin Du, Mouladurioù Hor Yezh: romant skrivet gant Jurij Brězan. Setu ur romant lec'hiet en un aergelc'h krennamzerel met e gwirionez o kaout da dem pennañ an hollveli, an unveli pe diktatorelezh, pe e vefe komunour pe nazi.
   Pikoù mab e dad, levr Édouard Ollivro, a zo tapet c'hwek ennañ buhez ur skolajiad eus bro Lannuon etre an daou vrezel...
   5 mojenn eus bro ar Sorabed, troidigezh, embannadur diabarzh Skolioù Diwan. Adembannet eo bet dre ar rouedad internet gant Difetis e 2014.
   Ar marc'h glas, gant Jurij Brězan, troidigezh, diembann.
  Danevelloù
   Lannevern e kañv, Gwalarn niverenn 133, C'hwevrer 1941.
   Ar bazhvalan, Arvor, 17 a viz Gouere 1941
   Sant Erwan e-touez e beorienArvor 20 a viz Gouere 1941.
   Tro-noz va Niz, Arvor, 21 a viz Gwengolo 1941.
   Bez' em boa ur c'hamarad, Arvor 19 a viz Here 1941.
   Bouchig, gavr Elived ar C'hwitorell, Arvor, 19 a viz Gouere 1942.
   Ar maen e lenn Rottne, Selma Lagerlöf & *Jakez Konan, 23/6, Al Liamm
   Ali Baba hag an Daou-ugent Laer, *Jakez Konan, 36/11, Al Liamm
   An den-meur, 43/14, Al Liamm
   An diwezh-sizhun, 64/6, Al Liamm
   Noz ar Pellgent, 65/9, Al Liamm
   An hini kozh, 70/329, Al Liamm
   Ar Bioloñsour, Selma Ottilia Loeiza Lagerlof & *Jakez Konan. 71/442, Al Liamm
   Ar c'hi, 74/175, Al Liamm
   Barr-Heol war Hentoù ar Bed-Nevez, 105/254, Al Liamm
   Noblañs, 107/410, Al Liamm
   Ur beurevezh kaer a viz Ebrel, 143/439, Al Liamm
   Kevrin Lord Pennejen, Stephen B. Leacock & *Jakez Konan, 157/124, Al Liamm
   Penaos gounit ur million a zollarded, Stephen Leacock & *Jakez Konan, 157/131, Al Liamm
   O foetañ hent dre Iwerzhon, Gweltaz ar Bozeg & *Jakez Konan, 203/450, Al Liamm
   Skrij ha nij en noz, 211/123, Al Liamm 
   Mendès-Breizh, 218/170, Al Liamm
   Diwallit ouzh al latar, Edwarz Ollivro & *Jakez Konan, 222/20, Al Liamm 
   A,B ha C, an elfenn denel er jedoniezh, Stephen Leacock&*Jakez Konan, 230/206, Al Liamm
   N'emañ ket ar C'hudenneg aze ?, 235/88, Al Liamm
   Ar c'hwiled-derv, 242/173, Al Liamm
   Al lorberez, Pelham Granville Wodehouse &*Jakez Konan, 273/288, Al Liamm
   Souvenir from Paris, 275/441, Al Liamm
   Muntr ar gourmarc'had (1/2), 282/11, Al Liamm 
   Muntr ar gourmarc'had (2/2), 283/108, Al Liamm
   Ur mennad a bouez, 296/205, Al Liamm
  C'hoariva
   Nebeud a dra, pezh-c'hoari diwar marvailh Ivon Krog, Feiz ha Breiz, Gwengolo 1934.
   Marianna, diembann. C'hoariet eo bet ar pezh-c'hoari-mañ e Perroz.
   Marc'had kuzh, Gwalarn niverenn 161
   Un Taol-Strap, 74/202, Al Liamm
  Barzhonegoù
   Barzh nen on..., 78/3, Al Liamm
   Buhez, 78/4, Al Liamm
   Nevez-amzer, 78/4, Al Liamm
   Evnig, allas !..., 126/5, Al Liamm
   Al Lorelei, Heinrich Heine & *Jakez Konan, 250/245, Al Liamm
   Diskar-amzer, 281/388, Al Liamm
   Breudeur, Heinrich Lersch & *Jakez Konan. 284/200, Al Liamm
   O terriñ kleuz, 335/5, Al Liamm
   Ar vagig, 336/3, Al Liamm
   Marv an eostig, 337/7, Al Liamm
   An hent,337/8, Al Liamm
   Kanenn d'al Levenez, Barzhoneg Freidrich Von Schiller & *Jakez Konan, 338/3, Al Liamm
  Studiadennoù
   Notennoù diwar-benn an tregerieg, Gwalarn 136-137, miz Mezheven 1941.
   Rimadelloù bugale gornbro Berroz, Gwalarn 136-137, miz Mezheven 1941.
   Pedennoù iskis klevet er Sklaerder, Gwalarn 136-137, miz Mezheven 1941.
   Kontouriezh, 66/41, Al Liamm
   Hag anaout a rit-hu ar Gorriganed ?, T5/9, Al Liamm
   Selma Lagerlof, 71/437, Al Liamm
   Loeiz Eunius, 71/458, Al Liamm
   Al lavar reizh, 114/29, Al Liamm
   En em gelenn diwar lenn, 117/270, Al Liamm
   A-dreuz lenn : O foeta bro er C’hanada, 209/422, Al Liamm
   Notennoù Yezh, 246/53, Al Liamm
   Roparz Hemon, rener ar gelaouenn Arvor, Studi Yann Glevareg & *Jakez Konan 251, 365 Al Liamm
   Eus Grundtvig da Roparz Hemon, Studi Yann Glevareg & ¤Jakez Konan 252, 42, Al Liamm 
   Geriadur an henvrezhoneg, Studi 	 Jakez Konan 253 	140Al Liamm
   A-dreuz lenn : Notennoù Brezel Studi (Ar Yeoded), Jakez Konan 258 	60Al Liamm 
   Notennoù yezh, 259/143, Al Liamm
   Kistreberzh, Kistrebiarh, Questembert, 265/156, Al Liamm
   Notennoù Yezh, 283/166, Al Liamm
   Sant C'hireg, Hor Yezh niv. 222 (Mezheven 2000)
   Diwar-benn an anvioù-tiegezh, Hor Yezh niv. 223 (Gwengolo 2000)
   Ar bromese fervant, Hor Yezh niv. 225 (Meurzh 2001)
  Pennadoù kelaouennerezh
   Ar Jentilez, gwarezlec'h an evned, Gwalarn, niverenn 138, Eost 1941.
   Traoù dibaot ar bed : Al Lenn-sall Veur, Ar Bed Keltiek, kaset d'an 8 a viz Genver 1965.
   Bremañ
  Kanaouennoù
   Janig Kerlaou, troidigezh diwar ur ganaouenn iwerzhonat-amerikan
   O gwezenn sapr, troidigezh diwar ur ganaouenn alaman
   Lammit ma loutig, ur ganaouenn "western" amerikan evit ar vugale
   Un devezh a viz Mae, troidigezh ur ganaouenn a vro-Devon, Barr-Heol
   Ma zad a oa glas, gwenn ha ruz O Marilou, ur ganaouenn nevez giz "country"
   Al Laer, ur ganaouenn nevez evit ar grennarded war un ton an-dro.
   Kanenn d'al levenez, diwar Freidrich Von Schiller, kan Unvaniezh Europa...
  Kanaouennoù Pobl
   Tro ma C'hanton, dastumad kanaouennoù ha danvez pobl eus bro Berroz e Treger, Jakez Konan hag e vibien Erwan, Herve ha Gireg, Dastum Bro-Dreger, 2004. "Bez’ez eo al levr-mañ istor ur familh entanet ha hini mirourien eñvor ur vroig vihan. Brudet eo tud Konan en kanton Perroz abaoe meur a rummad. A-viskoazh int bet troet gant sevenadur ar bobl, yezh ar vro ha dre se gant ar baotred hag ar merc’hed a oa desket war se, setu m’o deus dastumet e skeud-se, treuzkrivet, adskrivet eñvor ar vro e-pad pemzek vloaz ha tri-ugent... . Ur c’hant kanaouenn bennak a zo bet dastumet el levr-mañ, gwerzioù, sonioù, disputoù, kantikoù, dañsoù hag en tu-hont da se kontadennoù, awidelloù, rimadelloù… gwir vemor Aod ar Vein-Ruz." Strollet ha kinniget gant Gireg Konan (Al Levrig)
  Labourioù all
   Ul lizher'', 210/84, Al Liamm
  En un DVD savet gant Blaz Produktion hag embannet gant TES e 2008 gant brezhonegerien eus Treger-Goueloù e klever Jakez Konan e-touez ur bern tud all.
  
  Notennoù
  
  Ganedigezhioù 1910
  Marvioù 2003
  Meneger ar skrivagnerien
  Skrivagnerien vrezhonek
  Troourien vrezhonek
  Priz Langleiz