title: Matathias
text: Hervez daou levr ar Vakabeed ar Bibl ez eo ar beleg Mathathias tad pemp mab. Unan anezo, Youdas, lesanvet Makabai ("ar morzhol"), a gemeras penn an emsavadeg enep Antioc'hos Epifan.
  
  Fellout a rae d'ar roue-se ha d'e warlerc'hidi hellenaat an holl bobloù a oa dindan o beli, ar Yuzevien en o-zouez.
  
  Ren a reas Antioc'hos etre 175 ha 164 KJK war ur vro ec'hon  adalek stêr an Eufrates betek harzoù Egipt  gant Antioc'heia da gêr-benn.
  
  Kriz-tre e voe an heskinerezh enep ar Yuzevien evit o lakaat da zilezel o c'hredennoù hag o boazioù. Lod a asantas mont a-du gantañ (1M. 1:11-15). Lod all a savas da enebiñ. Kemer a reas Mathathias penn ar re-mañ (1M. 2:27) en em dennas er gouelec'h evit en em brientiñ evit stourm ouzh ar vac'homerien.
  
  Pa varvas Mathathias e kemeras e vab Youdas Makabai e lec'h (1M. 3:1) etre 166 ha 160 KJK.
  
  Daou levr eus an Testamant Kozh, Kentañ Levr ar Vakabeed hag Eil Levr ar Vakabeed a gont istor an emsavadeg hag an emgannoù.
  
  Daveoù
  
  Istor Israel
  Tud eus ar Bibl