title: Herri Iañ (Frankia ar Reter)
text: Herri Iañ Saks, pe Herri Iañ Germania (pe  Heinrich der Finkler, Heinrich der Vogler en alamaneg; Henricius Aucepsen e latin ), ganet e 876 ha marvet e 936 e Memleben e Thüringen, lesanvet an Evnetaer dre ma oa nay gant ar chase gant falc'huned, dug Saks adalek 912, roue Frankia ar Reter adalek 919.
  Tad e oa da Otto Iañ (impalaer santel), kentañ impalaer german, ha tad-kozh da zaou roue eus Bro-C'hall, Loeiz V ha Huon Capet.
  
  Istor
  
  E dud 
  Mab e oa da Otto Iañ, dug Saks (war-dro 851 - 912) ha d'an dugez Hedwige (war-dro 856 - 903), a oa merc'h da varkiz Neustria Herri ha da Ingeltrude, a ziskenne marteze eus Karl Veur 
  
  E dad a voe dug Saks war-lerc'h e vreur Bruno Saks, lazhet en un emgann e miz C'hwevrer 880. Dibabet e oa bet da ren war-lerc'h loeiz ar Bugel, met nac'h a reas ar gurunenn ha goulenn a reas dilenn Konrad Iañ Germania
  
  E vuhez
  
  Adframmañ ar rouantelezh 
  
  Goude marv Loeiz IV ar Bugel († 840), skarzhet diskennidi Karl Veur, e tegouezhas ar rouantelezh etre daouarn Konrad Iañ Germania en 911, ha gant Herri an Evnetaer en 919. E rouantelezh Germania neuze e oa bodet un darn eus douaroù Francia orientalis Karl Veur, ha reuz enne. E Dugelezh Saks, da varv e dad en 912, e rankas Henri en em gannañ ouzh e amezeien er c'hreisteiz, Dugelezh Frankonia. Enebet e oa ouzh Konrad Iañ Frankonia, a varvas e Kerdu 918.
  
  E zimezioù hag e vugale 
  
  Dimeziñ a reas Herri Germania e 906 da Hateburge Alstadt, merc'h d'ar c'hont Erwin Saks, hag ur mab o doe, Thankmar, a voe lazhet d'an 28 a viz Gouhere 938 en emgann Eresburg p'edo o vrezeliñ ouzh e vreur Otto Iañ (impalaer santel). Dispartiañ a reas diouzh e wreg en 909
  
  Addimeziñ a reas Henri er bloaz-se en-eeun e kastell Wallhausen, e-kichen Sangerhausen gant Matilda Ringelheim (Santez Mathilda Reingelheim) (890 - 968), ha pemp bugel o doe:
   Gerberga, (913 - pe 969 pe 984), a zimezas da Gislebert Lotharingia, ha goude da Loeiz IV Tramor, roue Frankia ar C'hornôg. 
   Otto II Saks (912 - 973), a voe an impalaer Otto Veur. 
   Hedwige Saks, (920 - 965), a zimezas da Huon Veur, hag a voe mamm
   da Huon Capet, roue Bro-C'hall, 
   da Otto Bourgogn ha Herri Iañ Bourgogn, a vo duged Bourgogn. 
   Henri Iañ Bavaria, (war-dro 920 - 956), dug Bavaria ha Lotharingia. 
   Brunon, (v. 928 - 965), arc'heskob Köln ha dug Lotharingia.
  
  C'hoarigan 
  Herri zo unan eus harozed Lohengrin, c'hoarigan Richard Wagner (1850).
  
  Levrlennadur 
   Francis Rapp, Le Saint Empire romain germanique, Éditions du Seuil, dastumad « Points Histoire », Lonrai, 2003 .
  
  Notennoù
  
  Pennadoù kar 
   Impalaerezh santel roman ha german
  
   evnetaer
  
  Istor Alamagn en IXvet kantved
  Istor Alamagn en Xvet kantved
  Istor Saks
  Frankia ar Reter
  Ganedigezhioù 876
  Marvioù 936