title: VIvet kantved
text: |  | 
  
  ../.. |
   | 
   |
   kantved | 
   |
   | 
  ../..
  
  Bloavezhioù 500 | Bloavezhioù 510 | Bloavezhioù 520 | Bloavezhioù 530 | Bloavezhioù 540
  Bloavezhioù 550 | Bloavezhioù 560 | Bloavezhioù 570 | Bloavezhioù 580 | Bloavezhioù 590
  
  D'ar  501 e krog ar  kantved hag echuiñ a ra d'an 31 Kerzu 600.
  
  Darvoudoù
  
  Amerika 
  
   Sevenadur Thule kozh en Alaska (500-1100), diorroet gantañ un armerzh azas ma c'hoari ar balumeta ur rol diazez (treantoù, goafioù). Chaseet e vez ivez ar reuniged, ar c'holeoù-mor, ar c'hariboued hag ar jiboez pluñv. Implijet e vez stlejelloù kaset war-bouez chas ha kayakoù. Kinklet eo ar priajoù implijet e kêriadennoù pad enno tiez goañv difuet mat. Ostilhoù war blakennoù mein.
   Trede marevezh ar gantennered (Basketmaker III, 500-700) e mervent ar Stadoù-Unanet. Kavet e vez kêriadennoù enno betek un 50 ti damzouaret bennak staliet war savennoù nepell eus plaenennoù beuzadus ma kresk maiz, koulourdrennoù ha fav.
   A-us da diez ar Basketmaker III e kaver grignolioù stokañ. Degaset ez eus biroù ha gwaregoù da gemer lec'h ar spegoù hag ar bizhier-bannañ.
   Poderezh-pri a zo degaset e kêriadennoù ar Basketmaker III dre ar sevenadur Mogollon amezek (priaj gris, kinklet a-wechoù gant tresoù du hag echuet dre lintrañ).
   Bog Teotihuacán. E Mec'hiko eo Teotihuacán c'hwec'hvet kêr ar bed gant e-tro 200 000 a dud.
  
  Afrika zu 
  
   Degouezhet eo ar Vantoued e Suafrika gant an houarn hag ar chatal doñvaet.
   Kêr gentañ Zimbabwe, a orin bantou evit doare, etre ar  hag an .
   Sevenadurioù araokaet e traoñienn ar Senegal.
   War zisteraat ez a rouantelezh Aksoum (-). Testeniekaet eo al levezon Yuzev enni. Kollet eo ganti he ferc'henniezhioù en Arabia ha, gant emled an Islam, e vo rediet d'en em dreiñ trema ar su.
   Goude diskar Meroe, ez eus savet teir rouantelezh kristen e Nubia hag e Soudan an Nil, harpet gant Bizantiz : rouantelezh Nobatia en norzh (Ballana e gêr-benn ), Makourra e Nubia (Dongola e gêr-benn) hag Alodia (Aloa, kêr-benn Soba, e su ar 6 dourlamm e Soudan. Padout a raint betek ar -. Aduidi ar feiz kristen koptek eo Nubiz evit ar pep brasañ.
   Dongola, kêr-benn Makourra, eo poent loc'h pistenn an Tchad dre an Darfour.
  
  Azia-greiz 
  
   Bodet eo priñselezhioù Tibet dindan aotrouniezh ar roue Gnya-khri anezhañ ur Penn eus traoñienn strujus ar Yarlung, adstêr an Tsangpo (Brahmapoutra). Skoulmet e vo gant e vab darempredoù gant India ha Sina ; d'ar mare-se eo bet krouet kêr Lhassa. E dibenn ar c'hantved e kas Namri Songtsen, roue Tibet, ur politikerezh emledañ dre heg. Taget e vez ar pobloù war an harzoù gant India ha Sina ha karavanennoù hent ar seiz.
   Savidigezh Boudaoù ramzel manati roc'hellek Bâmiyân en Afghanistan, eus 35 ha 53 metr sav (-]]). Alaouret e oa an delwennnoù kinklet gant dilhadoù prizius.
   Krouet Akademiezh Gundeshapur, kentañ akademiezh bed ar reter en Iran gant Khosrau  Persia.
   Troet eo istorioù boudaat Jataka e Perseg dre urzh ar roue zoroastrat Khosrau.
  
  Indez 
  
   Ren a ra an tierniezhioù Châlukya war rann gornôkañ Indez hag an Dekkan betek 1297. Dilechiet eo ar gêr-benn eus Aiholi da Bâdâmi gant an diazezer Pulakeshim  (550-760). Mont a raio e warlerc'hidi betek ar Gudjarat ha bro Andhra hag int ober o renkoù enno.
   Krouiñ a ra Pushyabhuti tierniezh ar Vardhamanaed a ren e Thaneshwar, e-kichen Lahore (Pundjab). Dont a raio a-benn Prabhakara-Vardhana, unan eus e ziskennidi, mab d'ur briñsez Gupta, da astenn e levezon goude bezañ kaset da benn argadegoù a-enep d'an Huned.
  
  Reter-Pellañ 
  
   E Korea e teu ar voudaegezh da vezañ un nerzh galloudus; awenet don eo ganti buhez speredel hag arzel Silla.
   552 : Eus Baekje (Korea) e tremen ar voudaegezh da Japan; mont a raio da greñvaat al luskad darvoudoù emdreiñ ar marevezh Asuka.
   Mont a ra da get rouantelezh Funan (e su Viêt-Nam).
   Freuz ha reuz en Azia abalamour d'ar Vosenn zu.
   Tre ez a ar voudaegezh Zen e Viêt-Nam, adalSina.
  
  Europa ar C'hornôg 
  
   Treuzvevañs ar reizhiad armerzhel roman e Europa ar c'hornôg.
   Sinagogoù e Pariz hag Orleañs. Yuzevien zo e Marselha.
   Bourc'hioù dilezet e Norzh Europa abalamour d'an dourioù-beuz. Kollet o douaroù ganto e tivro ar pobloù german trema ar c'hornôg. En em staliañ a reont e reter Enez Vreizh (Bro-Saoz hiziv) hag, evit darn, e Galia.
   Emsavadeg ar Vrezhoned a-enep an Angled (-) e rouantelezh Strathclyde (su Skos, hanternoz Bro-Saoz), orin mojenn ar roue Arzhur.
   Barzhoniezh en Iwerzhon; treuzskrivet eo danevelloù-meur an hengoun keltiek. E Kembre en em stumm mojenn Arzhur maget m'eo gant dibun an emgannoù dizehan a-enep an Angled. Kaoter ar strujuster, an traezoù marzhus, an harozed hag o zroioù-kaer zo temoù keltiek anezho.
   Kregiñ a ra alouberien ha trevadennerien iwerzhonat, ar Skosed da zivroañ da Galedonia (diwezhatoc'h e teuio da vezañ Bo-Skos)
   Krouet eo manati Glendalough, Wicklow, Iwerzhon gant sant Kevin
   Troet bibl Wulfila evit ar C'hoted. Koshañ diell ar bed germanek e vije.
   Takad Aargau a-vremañ a gouezh etre daouarn ar Franked.
   Kentañ tierniezh danat war enez Sjaelland. Skjördr, kentañ roue tierniezh ar Skjöldungar e Danmark.
   Paotr Grauballe, aberzhet e-tro 500 ha laosket en un daouarc'heg eus Danmark hag adkavet miret en ur stad peurvat pelloc'h.
   Oberiantiz porzh Helgö e Sveden e-pad marevezh Vendel.
   Dizoloet ez eus bet e Helgö (enez el lenn Mälar, e Sveden), traezoù deuet eus Meurvor Indez, deiziataet eus ar  kantved (Bouda arem bihan, kregin).
   Donoc'h ez a hent ar seiz en Europa, ha krog eo ar sidanerezh eno.
  
  Europa ar reter 
  
   Bulgared Kutriguri en em stailh e Roumania a-vremañ.
   Diazezet eo Karantania, kentañ Stad Slovenat ha slav stabil ha dizalc'h.
   Rouesoc'h eo an dornioù labour e maezioù an Impalaeriezh Vizantat (e-tro 500) ha, da c'houde, chagadur. Nebeutoc'h-nebeutañ a sklaved nevez a vez. En arvar emañ an domanioù bras, re an Iliz peurgetket. En em gavout a ra Yann Gouer en ur stad dereat a-walc'h, skoazellet m'eo gant ar Stad a zistegn he c'hrog. N'eo ket ken stag an drevadennerien ouzh o zamm douar ken. E-kreiz ar c'hantved e kroger da skañvaat bec'h an tailhoù. Berzh a ra renkad an "emphyteoted", anezho tud bet laosket un dachenn dezho war meur a rummad pe da viken en eskemm d'ur feurm izel, diwar-goust an Iliz.
   Savet ez eus lec'hioù kreñv difennet gant kaelioù koad ha pri e Polonia (castra).
   Barroù bosenn zu e Kergustentin hag er peurrest eus an Impalaeriezh roman.
  
  Tud dibar 
  
   E Spagn ez eus ganet ur rouantelezh kreñv hag unvan diwar kemmesk etre ar Wizigoted ha tud ar vro. Marevezh strujus. Izidor Sevilha eo gouziekañ den ar mare; lennet ha studiet e vo e oberennoù a-hed ar Grennamzer.
   Pab Gregor Veur (590-604)
   Trec'het an Angled hag ar Saksoned gant ar roue Arzhur
   Justinian, Impalaer bizantat (527-565)
   Belisarius, diwezhañ jeneral roman meur
   Gregor Teurgn (e-tro 538-594?)
   Beowulf, roue (mojennel ?) ar C'hGeated 
   Jordanes, aozer ar Getica.
   Procopius, istorour.
   Abraham Kidunaia
   Austell
  
  Ijinadennoù, kavadennoù, degasadennoù 
   Y Gododdin, skridoù e kembraeg e vije ar c'hosañ meneg eus ar Roue Arzhur
   Krouet gant Dionysius Exiguus reizhiad an Anno Domini awenet gant ganedigezh Jezuz, e 525. War ar reizhiad-mañ emañ diazezet an deiziadur juluan, an gregorian hag ar marevezh kristen.
   Ijinet eo c'hoari ar backgammon (nard) e Persia gant Burzoe
   Degaset eo an echedoù da Bersia eus India ma vint kemmet
   Implijet eo an harnez bruched evit ar c'hezeg er rouantelezh frank
   Deuet eus Sina, mestroniet eo teknologiezh ar seiz gant an impalaeriezh vizantat
  
  VIvet kantved
  06