title: Kourtizanez
text: Ur gourtizanez (eus ar ger gallek courtisane) a veze lavaret e brezhoneg eus ar merc'hed a renk uhel a werzhe o c'horf da dud pinvidik ha galloudus.
  
  Gerdarzh 
  Hervez istor ar ger gallek e oa kaoz eus tud e lez ar roue a oa prest d'e servij. Tud a lez ne oa ken da gentañ. Met tamm ha tamm e voe prest lod merc'hed da servij ar roue betek en e wele. 
  En Italia an Azginivelezh e oa brudet lod merc'hed da vezañ kourtizanezed, da lavarout eo gisti a renk uhel. D'ar mare-se eo e veze kaoz eus Kourtizanez Veur Babilon, a yae dorn-ha-dorn gant an Antekrist. En un engravadur brudet eus 1498 gant Albrecht Dürer e weler anezhi evel ur gourtizanez eus Venezia, bet livet gantañ un nebeud bloavezhioù kent
  
  Er XVIIvet ha XVIIIvet kantved e oa brudet kourtizanezed ar rouaned c'hall Loeiz XIV ha Loeiz XV, hag Antoinette Voisin dreist ar re all, ha re ar roue saoz Charlez II.
  
  E dibenn an XIXvet kantved e oa brudet kourtizanezed evel Caroline Otero ha Liane de Pougy ha serc'hed ar roue saoz Edouarzh VIII, evel Lillie Langtry pe Hortense Schneider.
  
  El lennegezh 
  Amañ ne vez graet kemm ebet etre gast ha kourtizanez:
  Na c’hwi, kourtizanez, gant ho lapous bihan,
  C’hwi a zo ur c’hast fall en servij ar re-mañ
  — Sainte Tryphine et le Roi Arthur, Fañch an Uhel, 1863, p. 110
  
  Kourtizanezed brudet
  
  Betek ar Grennamzer
  
   Aspasia ( 469 kent JK - 409 kent JK), serc'h d'ar politikour Perikles
   Lais Korintos ( Vvet kantved kent JK) 
   Tais (IVvet kantved kent JK)
   Frine (IVvet kantved kent JK)
   Lais Hyccara (lazhet e 340 kent JK )
   Mari Magdala, en Aviel, war-dro ar bloaz 30.
   Diaochan (ganet e 169, serc'h d'ar pennbrezel Dong Zhuo ha d'ar brezelour Lü Bu e-pad amzervezh an Teir Rouantelezh)
   Su Xiaoxiao (Vvet kantved)
   Theodora (VIvet kantved) (war-dro 500–548), pried an Impalaer Justinian Iañ en Impalaeriezh Bizantion.
  
  XVvet kantved
   Agnès Sorel (1421–1450) - pried-kleiz ar roue Charlez VII (Bro-C'hall), kentañ serc'h roueel ofisiel er rouantelezh c'hall
   Jane Shore (1445–1527) - pried-kleiz ar roue Edouarzh IV (Bro-Saoz)
  
  XVIvet kantved 
   Margaret Drummond (serc'h)  (1475–1502) - pried-kleiz ar roue James IV Bro-Skos
   Imperia Cognati, pe Imperia La Divina (1486 -1512), 
   Françoise de Foix (1495–1537) - kentañ pried-kleiz ofisiel ar roue gall Frañsez Iañ 
   Diane de Poitiers (1499–1566) - pried-kleiz ofisiel ar roue gall Herri II 
   Mary Boleyn (1499–1543) - pried-kleiz ar roue Herri VIII ha marteze serc'h d'ar roue gall Frañsez Iañ
   Hwang Jin-i (1550) -
   Anne de Pisseleu d'Heilly (1508–1580) - diwezhañ pried-kleiz ofisiel ar roue gall Frañsez Iañ
   Tullia d'Aragona (c. 1510–1556) - kourtizanez ha barzhez italian 
   Veronica Franco (1546–1591) - kourtizanez eus Venezia, bet serc'h d'ar roue gall Herri III
   Marie Touchet (1549–1638) - serc'h d'ar roue gall Charlez IX
  
  XVIIvet kantved 
  
   Marion Delorme (circa 1613–1650) - serc'h da George Villiers, Dug Buckingham,  Priñs Condé, ha Kardinal Richelieu;
   Ninon de l'Enclos (1615–1705) - serc'h da  Priñs Condé 
   Lucy Walter (1630–1658) - pried-kleiz ar roue Charlez II (Bro-Saoz), roue Bro-Saoz pa oa en harlu
   Barbara Palmer, 1añ Dugez Cleveland (1640–1709) - kentañ serc'h ofisiel e lez ar roue Charlez II (Bro-Saoz), Roue Bro-Saoz
   Françoise-Athénaïs, markizez Montespan (1641–1707) - pried-kleiz ar roue gall Loeiz XIV
   Louise de la Vallière (1644–1710) - pried-kleiz ar roue gall Loeiz XIV 
   Nell Gwyn (1650–1687) - aktourez, serc'h d'ar roue Charlez II (Bro-Saoz), roue Bro-Saoz.
   Fillide Melandroni, poltredet gant Caravaggio.
  
  XVIIIvet kantved 
  
   Claudine Alexandrine Guérin de Tencin (1681–1749)
   Louise Julie, kontez Mailly (1710–1751)
   Marie-Anne de Mailly-Nesle, dugez Châteauroux (1717–1744)
   Madame de Pompadour (1721–1764) - serc'h da Loeiz XV
   Kitty Fisher (marvet e 1767)
   Anne Parsons (1735-1814)
   Marie-Louise O'Murphy (1737–1814) - serc'h da Loeiz XV
   Madame du Barry (1743–1793) - serc'h da Loeiz XV
   Sophia Baddeley (1745–1786), kourtizanez saoz
   Støvlet-Cathrine (1745-1805), serc'h ofisiel Christian VII, roue Danmark, 
   Frances Villiers, kontez Jersey (1753–1821)
   Grace Elliott (1754? – 1823)
   Charlotta Eckerman (1759-1790) - serc'h da Karl XIII, roue Sveden 
   Dorothy Jordan (1761–1816)
   Ida Saint-Elme (1778-1845).
  
  XIXvet kantved 
  
   Harriette Wilson (1786–1846)
   Umrao Jaan (1804–1875) Lucknow, India
   La Païva (1819–1884)
   Lola Montez (1821–1861) - serc'h da Ludwig Iañ Bavaria.
   Marie Duplessis (1824–1847)
   Cora Pearl (1835–1886)
   Virginia Oldoini, kontez Castiglione (1837–1899)
   Catherine Walters (1839–1920)
   Blanche d'Antigny (1840–1874)
   Sarah Bernhardt (1844–1923)
   Lillie Langtry (1853–1929)
   Katharina Schratt (1853–1940), kompagnunez an impalaer Franz Josef
   Daisy Greville, kontez Warwick (1861–1938)
   La Belle Otero (1868–1965)
   Alice Keppel (1869–1947), serc'h diwezhañ Edward VII.
   Liane de Pougy (1869–1950)
   Clara Ward, priñsez Caraman-Chimay (1873–1916)
   "Klondike Kate" Rockwell (1873–1957)
   Mata Hari (1876-1917)
  
  El lennegezh 
  Angellica Bianca, er pezh-c'hoari saoznek The Rover, gant Aphra Behn, e 1677;
   Fanny Hill: or, the Memoirs of a Woman of Pleasure, romant John Cleland; 
   Odette Swann, e romantoù Marcel Proust ;
   Nana, penntudenn romant Emile Zola e 1880;
   Kamala, e Siddhartha (romant), romant Herman Hesse.
  
  E filmoù
   Satine, c'hoariet gant Nicole Kidman, er film Moulin Rouge.
   Veronica Franco, c'hoariet gant Catherine McCormack, er film Dangerous Beauty.
  
  Levrlennadur 
   Richardson J., The Courtesans: The Demi-Monde in 19th-Century France. Cleveland: World Pub. Co., 1967
   Griffin S., The book of the courtesans: a catalogue of their virtues. New York: Broadway Books, 2001
  
  Liammoù diavaez
  
  Merc'hed
  Kourtizanezed