title: Gwrac'h
text: *Ur pennad gwrac'h (disheñvelout) zo, diwar-benn holl sterioù ar ger.
  
  Ur wrac'h zo ur vaouez kozh, kazus, a zo galloudoù hud dezhi peurliesañ. Bannañ miligadennoù ouzh ar re ne gar ket a c'hall ober. Ur seurt strobinellerez (pe sorserez) eo.
  
  Gerdarzh
  
  Ar ger gwrac'h (gwrach e kembraeg, gwragh e kerneveureg) a dalv kement hag ur vaouez kozh, pe divalav, ha desket war ar sorserezh. Dont a ra eus ar ger kent-keltiek *wrakkā hag a c'hallfe dont eus ar ger kent-indezeuropek *wiHrós (ur gour, ur gwaz).
  
  Ar ger sorserez a deu eus an anv latin sortarius, sorser, an den a lavar sortoù, da lavarout eo mallozhioù, eus ar ger latin sors, sortis, a dalv diougan, ha da-heul, planedenn. 
  
  En alamaneg e lavarer Hexe, hag e saozneg Hag. Ar geriennoù-se a zeufe eus ar c'hentgermaneg "**hagatusjon-" hag a dalvfe "spered troc'hus".
  
  E gregach avat e veze lavaret stryx, en latin striga -ae , ha diwar-se stria, strega en italianeg, estrie en galleg.
  
  Sorgin e euskareg.Bruja e spagnoleg a deu eus ar ger galizek bruxa, a deufe eus ur ger iberek  bruixa.
  
  Orin ar gwrac'hed
  Krediñ a reer e oa ar gwrac'hed kentañ maouezed a ouie diouzh an natur hag an dud en-dro dezho. Ma ne ouient ket lenn e ouient diouzh ar plant hag al louzoù, e c'hallent pareañ, hag e tistagent gerioù hud en uraozañ o louzeier.
  
  Diouzh frouezhusted ar vaouez eo dazont ar ouenn. Amiegez e oa ar wrac'h alies, ha brudet da c'houzout kevrinoù ar vuhez hag ar marv, ar yec'hed hag ar c'hleñved.
  
   Galloudoù
  
  Er mojennoù e c'hall ar gwrac'hed nijal, war gein ul loen, ur bouc'h alies (arouez an diaoul) pe ur valaenn.
  
  Bec'h d'ar gwrac'hed
  
  Er Grennamzer e veze graet brezel didruez ouzh ar gwrac'hed gant an Iliz dre ma oant gwelet evel enebourezed ar relijion, ha mignonezed an Diaoul. Kondaonet e vezent da vezañ devet peurvuiañ.
  Ur skouer brudet eo hini Janed Ark, kondaonet dre ma oa gwrac'h.
  
   Deviñ gwrac'hed
  
  Kembre
  E lennegezh-pobl Kembre ez eus kaoz eus gwrac'hed.
  Setu anvioù un nebeud anezho:
   Ceridwen en Hanes Taliesin, 
   Naw Widdon Caerloyw. Gwiddon zo ur ger kozh evit 'gwrac'h'. 
   Gwrachod Llanddona, e Môn
   Gwrach y Rhibyn.
  
  Euskal Herria
  Brudet eo sorgiñak'' ar vro, a en em vode, a lavarer e kevioù Zugaramurdi, e menezioù Nafarroa.
  
  Gwrac'hed brudet
  Janed Ark zo bet barnet ha devet evel gwrac'h.
  
  Skeudennoù
  
  Gwrac'hed kozh
  
  Gwrac'hed yaouank
  
  Pennadoù kar
  Mandragon
  Walpurgis 
  Sheela na Gig
  
  Kredennoù
  Gwrac'hed