title: Euskareg
text: Ur yezh digenvez eo an euskareg, pe euskara pe euskera, pe baskeg, yezh c'henidik Euskal Herria (pe Bro-Vask) etre mervent ar Stad c'hall e departamant gall ar Pireneoù-Atlantel ha biz Spagn, e kumuniezhoù emren Euskadi ha Nafarroa.
  
  Renkadur ar yezh
  
  An euskareg unvan 
  
  N'oa ket bet skouriekaet stumm skrivet a-raok 1968 diwar atiz an Ertzaindia a zo un atebegezh ofisiel ganti (un akademiezh roueel eo). Prientet e voe kinnigadennoù gant ur bodad skrivagnerien ha yezhoniourien a dalc'has abadennoù studi e Baiona (Lapurdi) e 1964-1965. Da geñver an 50vet bloavezh an akademiezh lidet e santual Arantzazu e voe degemeret furmoù unvan a-dreuz liesseurted an euskareg. Ar yezhoniour, politikour ha skrivagner, Txillardegi, en doa kinniget darn vuiañ ar grafoù. Pa veze troet an euskareg skrivet war zu stummoù Lapurdi ha Nafarroa, e yeas muioc'h war zu re Gipuzkoa. An euskareg skouer a vez graet an euskal batua hag e vez implijet ez-ofisiel er Gumuniezh emren, en deskadurezh ha muioc'h mui er mediaoù.
  
  Pelec'h e vez komzet? 
  
  Komzet e vez, e meur a zoare disheñvel, e Kumuniezh Emren Euskadi (Spagn) dreist-holl el lec'h m'he deus ar yezh-se ur statud ispisial hag emañ ar Gouarnamant Damemren (Eusko Jaurlaritza / Gobierno Vasco), ar strollad broadelour EAJ-PNV (Euzko Alderdi Jeltzalea / Partido Nacionalista Vasco) en e benn, o klask lakaat ar yezh da vont war-raok dre lakaat e pleustr ur politikerezh yezh efedus-tre.
  
  Komzet e vez ar yezh ivez e lodenn Norzh Kumuniezh Forel Nafarroa (spagnoleg : Navarra).
  
  A-hend-all e vez komzet ivez el lec'hioù er Pireneoù-Atlantel a denn ez istorel da dachenn yezh an euskareg (ha n'eo ket hini ar gwaskoneg avat).
  
  Statud ofisiel 
  
  Ur statud kenofisiel leun he deus ar yezh euskarek e Kumuniezh Emren Euskadi hag ur statud damofisiel e lec'hioù resis zo eus Kumuniezh Forel Nafarroa.
  
  N'he deus ar yezh-se statud ofisiel ebet el lec'hioù ma reer ganti er Republik c'hall.
  
  Rannyezhoù 
  
  Bez' ez eus c'hwec'h rannyezh pennañ hervez ar proviñsoù istorel:
  
   biskaeg (e Bizkaia, spagn. Vizcaya);
   gipuzkoeg (e Gipuzkoa, spagn. Guipúzcoa);
   uhel-nafarroeg (e Nafarroa, spagn. Navarra);
   izel-nafarroeg (e Nafarroa Beherea, gall. Basse Navarre);
   lapurdieg (e Lapurdi, gall. Labourd);
   zuberoeg (Souletin) (e Zuberoa, gall. Soule).
  
  Yezhadur 
  Perzhioù boutin en deus an euskareg gant ar yezhoù kaokazek kentoc'h evit gant an darn vrasañ eus ar yezhoù-all a vez komzet en Europa.
  
  Disheñvel-tre eo yezhadur an euskareg diouzh yezhoù indezeuropek Europa ar C'hornôg o vezañ ma'z eo ur yezh ergativel-absolutivel ha n'eo ket unan nominativel-akuzativel.
  
  Unan eus an diforc'hioù pennañ all a denn da liesdisplegadur ar verboù : displeget e vez ar verboù-skoazell evit lakaat war-wel niver ha gour ar rener met ivez niver ar renadenn eeun ha hini ar renadenn ameeun. Nor-nori-nork a vez graet eus an doare-mañ da zisplegañ ar verboù en euskareg.
  
  Da skouer :
  
  Martinek egunkariak erosten dizkit
  
  Da lâret eo: Martin a bren kelaouennoù din.
  Rener ur frazenn gant ur verb trazitivel eo Martin ha neuze e vez merket ez-morfologel dre ouzhpennañ al lost-ger -(e)k > Martinek. Ergativel eo an anv kadarn-mañ neuze. 
  
  Renadenn eeun ar frazenn eo "egunkaria". Liester eo ar ger-mañ ivez hervez al lost-ger -ak > eugunkariak. Absolutivel eo an anv-kadarn-mañ neuze.
  
  Ar verb a zo erosten dizkit, ennañ erosten, seurt tro-c'hraus, hag erosi eo anv verb ar verb pennañ, implijet amañ dindan ur stumm ispisial erosten' (un tammig evel o prenañ). Da heul e teu ar verb sikour displeget dizkit hag a c'heller dielfennañ evel-mañ: 
  
   di- merk ur verb daoudranzitivel en amzer vremañ; 
   -zki- merk liester ar renadenn eeun; ha 
   -t merk ar renadenn dieeun.
  
  Geriadur 
  Dre darempredoù gant ur bern yezhoù all a-hed an amzer eo deuet an euskareg da vezañ levezonet gante, dreist-holl war dachenn ar gerioù. Amprestet zo bet ganti evel-se gerioù diwar al latin, ar spagnoleg, ar galleg hag ar gwaskoneg. 
  
  Hervez studierion zo, e teufe an hanter eus an holl c'herioù implijet gant an euskareg eus al latin met diaes-tre eo anavezout ar gwriziennoù latin rak cheñchet kalz eo bet an doare d'o distagañ, da skouer: 
  
   lore ("bleunienn") diwar florem;
   gela ("kambr") diwar cellam.
  
  Gerioù ha frazennoù skouer: 
   Bai = Ya
   Ez = Nann
   Kaixo!, Agur! = Salud! 
   Agur!, Adio! = Kenavo!
   Ikusi arte = Ken 'vi gwelet!
   Eskerrik asko! = Trugarez! 
   Egun on = Demat
   Mesedez = Mar plij
   Barkatu = Digarezit ac'hanon
   Komunak = Privezioù 
   Komuna non dago? = Pelec'h emañ ar privezioù?
   Non dago tren-geltokia? = Pelec'h emañ ar porzh-houarn?
   Ba al da hotelik hemen inguruan? = Pelec'h emañ al leti tostañ?
   Zorionak = Gouelioù mat! (Evit Nedeleg hag ar Sant-Jilvestr)
   Ez dut ulertzen = Ne gomprenan ket
   Ez dakit euskaraz = Ne gomzan ket euskareg
   Ba al dakizu ingelesez? = Ha komz a rez saozneg?
   Zein da zure izena? = Pe anv out?
   Ongi etorri! = Degemer mat!
   Egun on denoi = Demat d'an holl!
   Berdin / Baita zuri ere = Dit-te ivez! (d. s. goude Kaixo pe Egun on)
   Jakina! Noski! = Mat eo!
   Nongoa zara? = Eus belec'h out?
   Non dago...? = E pelec'h emañ...? 
   Badakizu euskaraz? = Ha komz a rez euskareg?
   Bai ote? = Dam ya 'ta?
   Bizi gara! = Bev omp!
   Bagarela! = Ni ivez (respont)
   Topa! = Yec'hed mat!
   Hementxe! = Du-hont/ Du-mañ!
   Geldi! = Paouez 'ta!
   Lasai = Rez ket bil
   Ez dut nahi = N'em eus ket c'hoant
  
  Levrlennadur 
  
   KOSTIOU Jeremi, EhKz, ur media evit ar yaouankiz, e-barzh Ya !, niv. 441, miz Du 2013, p. 3.
  
   KOSTIOU Jeremi, Stourm evit ar vachelouriezh en euskareg penn-da-benn, e-barzh Bremañ, miz Mae 2014, n°391.
  
  Liammoù diavaez 
  
   Ethnologue
   Kreizenn Studioù an Euskareg, Skol-Veur Nevada (SUA)
  
  Troidigezhioù e brezhoneg. Da lenn evit netra war http://www.kembre-breizh.org.uk
  
   Breuddwydion yn y Gogledd / Huñvreioù en hanternoz skornet (Ametzak iparralde izoztuan) gant Bernardo Atxaga troidigezh divyezhek gant Rhisiart Hincks e Breizh-Llydaw tud. 31 rhif 49, Eost 2008
   Dirgelion y Swyddfa / Kevrinoù ar Burev (???) stori fer gan Patxi Zubizarreta troidigezh divyezhek gant Rhisiart Hincks e Breizh-Llydaw tud. 31 rhif 36, Eost 2007
   Dau Asyn / Daou Azen (Bi Asto) stori fer gan Pernando Amezketarra, 2001 troidigezh divyezhek gant Rhisiart Hincks e Breizh-Llydaw tud. 25 rhif 42, Genver 2006
   Esgidiau Rhad / Botou Marc'had Mad (Oenataku Merkeak) stori fer gan Pernando Amezketarra, 2001 troidigezh divyezhek gant Rhisiart Hincks e Breizh-Llydaw tud. 24 rhif 43, Mae 2006
   Y Fendith / Ar Benediste (Aitaren eta ...) stori fer gan Pernando Amezketarra, 2001 troidigezh divyezhek gant Rhisiart Hincks e Breizh-Llydaw tud. 24 rhif 41, Eost 2005
   Skrid divyezhek diwar-benn Patxi Zubizarreta - Llydaweg/Cymraeg. gant Rhisiart Hincks e Breizh-Llydaw tud. 16 rhif 44, Eost 2006
   Pennad diwar-benn ar Wikipedia euskarek : http://basquetribune.com/the-basque-wikipedia-local-knowledge-gone-global-and-back/
  
  Yezhadurioù war-linenn 
   Skol-Veur Euskadi: Yezhadur berr an euskareg
   Taolennoù gant verboù an euskareg
   Yezhadur berr an euskareg gant Larry Trask
   Un nebeud gerioù en euskareg gant Larry Trask
  
  Geriadurioù war-linenn 
   Geriadur euskareg-saozneg-euskareg
   Nola Erran, geriadur galleg-euskareg
  
  Yezhoù Spagn
  Yezhoù Frañs
  Euskareg