title: Landreger
text: Ur gumun e departamant Aodoù-an-Arvor eo Landreger. Kêr-benn istorel Bro-Dreger ha pennlec'h Kanton Landreger eo.
  
  Douaroniezh 
  E kember ar Yeodi hag ar Gindi emañ Landreger. Stêr Landreger a reer eus al lodenn etre ar c'hember ha Mor Breizh.
  Kumunioù stok ouzh Landreger
   Priel, en tu all d'ar Gindi, en hanternoz
   Tredarzeg, en tu all d'ar Yeodi, er reter
   Ar Vinihi, er c'hreistez
  
  Anv 
  Stummoù skrivet
  Bernard Tanguy (1992) : Monasterium S. Tutuali Pabut, ~1050 ;  S. Pabu-Tual', 1086 ;  'Saint Pabu', dibenn an  ; Seintpabu, 1230 ; Lantreguer, 1267 ; Lantriguier, 1296 ; Landreguer, 1330 ; Landriguier, 1376 ; Lantreguier, Treguier, 1394 ; Lantreguer, 1441, 1468 ; Ploelantreguer, 1437, 1486 ; Ploelantreguier, 1543 ; Ploulan-Treguier, 1663.
  Breutadenn diwar orin an anv
   Benjamin Jollivet (1859) : Traoun-Trecor, trefoedadur diwar 'Traoan tri cornu, traon an tri c'horn. Gwelet e vez, a-dal da Landreger, tri spes beg-douar o klotañ gant teir digoridigezh e stumm kornioù, war-zu kêr. Kement e talv anvioù-a-vremañ Lantreguer (lan tre guer) ha Tréguier.
  Bernard Tanguy (1992) ː Vallis Trecor e vefe troidigezh an anv latin Nant Trecor.
   Embanndurioù Flohic (1998) ː tri guer, rak an teir stêr a gember eno : ar Yeodi, ar Gindi hag aber stêr Landreger.
  Hervé Abalain (2000) ː Tricorio, tri pe trivet strollad (ar bobl, an arme).
   Diwar traezh gwir, un touell tennet eus Saint-Yves de Vérité.
   Tostaet e vez ivez an anv "Treger" ouzh Pagus Tricurius, ur vro en-dro da Dintagel e Kernev-Veur.
  
  Ardamezioù 
  {|
  |-
  |
  |
  En glazur e deir flourdilizenn en aour, pep hini treset gant teir zañvoezenn en aour (Guy Le Borgne, 1667 ; cf. Louis Mahé)
  |-
  |
  |
  En glazur e lestr e ouelioù dispak en argant (Pol Potier de Courcy, 1696 ; cf Louis Mahé)
  |-
  |
  |
  En glazur e lestr en argant e ouelioù dispak, mordoant war ur mor kevliv, eilet ouzh kab ouzh dehoù gant ur skoedig en glazur e deir flourdilizenn en aour, 2, 1  ; ouzh kleiz gant ur skoedig en erminig.
  |-
  |
  |
  Ardamezioù livet ouzh lein skalier meur an ti-kêr.
  Eilpennet eo lec'hioù ar skoedoùigoù.
  |}
  
   Istor 
    
   E Landreger e voe embannet e voe ar geriadur Catholicon e 1499. Geriadur latin, gallek ha brezhonek kentañ er bed eo. Peurskrivet e oa bet e 1464 gant Jehan Lagadeuc.
    
  1649 : ur c’hloerdi a voe krouet e Landreger gant Balthazar Grangier, eskob Treger ha chaloni an iliz-veur, Michel Thépault. Etre 1654 ha 1678 e voe savet ar savadurioù.
    
  1790 : Eskopti Treger ac'h eas da get peogwir e tivizas al Lezenn evit lakaat ar gloer da vezañ keodedourien ne vije nemet un eskopti e pep departamant. Bloaz goude e teuas savadurioù ar c'hloerdi da vezañ kazarn ar boliserien hag un toull-bac’h evit ar seurezed o doa nac’het ober an douadenn ha sentiñ ouzh ar Vonreizh, -araok bezañ gwerzhet e 1799 evel madoù broadel. 
  1794 : drastet e voe savadurioù relijiel Landreger ha bez Erwan Helouri gant batailhon Étampes, ur strollad soudarded an Dispac'h Gall.
    
  Brezel-bed kentañ
   96 gwaz a gollas o buhez abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, eleze 3,23 % ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.
  Eil Brezel-bed
   Ul laeradenn a voe en ti-post, gant daou ezel eus ar Rezistañs moarvat, d’an 20 a viz Ebrel 1944, hervez danevell sizhuniek Titouroù Hollek Sant-Brieg.
   Mervel a reas 44 den ag ar gumun abalamour d'ar brezel.
  Trevadennoù
   Brezel Indez-Sina : ur soudard a varvas
   Aljeria : daou vilour a varvas.
  
   Monumantoù ha traoù heverk 
   An iliz-veur 
  
  Diavaez
   Tour an Diaoul
  Tour iliz-veur Sant Tugdual zo palaret meur a wezh. Ne voe ket aes e adsavadur. Adsavadur an tour diwezhañ ne oa echuet nemet e 1785. Adsavet e oa bet gant maen dantelezhet ha pevar sin c'hoari kartoù : pikez, keur, karo ha treflez en enor da Loeiz XVI en doa arc'hantouet anezhañ gant taosoù merzhet dre lotirioù.
  Gwalleurioù an tour-mañ o doa krouet ur vojenn dastumet gant Anatol ar Braz  ; ar veleien, bezivet dre fontadeg retolz, o deus sinet ur pakt gant an diaoul. En eskemm eneoù ar re aet da anaon bep Sul etre oferenn ha gousperoù, e-pad ur bloavezh, e troe kein an diaoul d'e strobinell. Met ar person oc'h oferenniñ en doa gallet touellañ an diaoul o chadennañ gousperoù goude un oferenn.
  
  Diabarzh
  
   Ar c'hloastr 
  
   Delwenn Ernest Renan 
  
   Monumant an Enebadur 
  
  Enskrivadur e brezhoneg yezh Treger ː "EN GWIRIONEZ AN DEN ZE E OA MAB DOUE"
   Chapel ar Paolinezed 
  
   Peulvan Anatol Ar Braz (e Koad ar Barzh, war lez ar Gindi) 
  
   Tud 
   Tud liammet ouzh istor kêr 
   Sant Tual.
   Sant Erwan.
  Jehan Lagadeuc.
   Tud bet ganet eno 
   Steven-Jozef-Mari Cillart a Gernevez, bet ganet e Landreger an 12t Here [:Restr:///C:/Mes sites Web/1021 webmaster/almanach18/1755.htm 1755] ; divroet ; en eus kemeret perzh e dilestradeg c'hwitet ar roueelerien e Kiberen e 1795, evel eil-letanant e du Dresnay. Bet tapet, eo bet kondaonet e Gwened ar 16 thermidor AN III / lun 3t Eost 1795, da heul e vreur.
   Amand-Mazhe-Mari Cillart a Gernevez, skoliad ar vorlu ; bet ganet e Landreger ar 26t Gwengolo 1766 ; divroet ; en eus kemeret perzh e dilestradeg c'hwitet ar roueelerien e Kiberen e 1795, evel eil-letanant e du Dresnay. Bet tapet, eo bet kondaonet e Gwened ar 16 thermidor AN III / lun 3t Eost 1795, da heul e vreur.
   Ernest Renan, skrivagner ha prederour gall, 28 a viz C'hwevrer 1823.
   Henri Pollès, skrivagner gallek, romantour, barzh ha saver arnodskridoù, 13 a viz Gouere 1909.
   Erwan Kervella, treser ha skrivagner, 15 a viz Eost 1949.
   Herve Bihan, daneveller, kelenner brezhoneg e Skol-veur Breizh-Uhel ha rener ar gelaouenn Hor Yezh, 14 a viz Gouere 1956.
   Tud bet marvet eno 
   1794 : Ursule Thierrier, dibennet dre m'he devoa sikouret kuzhat beleien.
   1804 : Jacques Le Brigant, brizhkeltiegour, d'an 3 a viz C'hwevrer.
   1852 : Alain Durand, barzh brezhonek.
   1888 ː Eugène-Ange-Marie Bouché, eskob Sant-Brieg ha Landreger.
   1984 : Paol ar Flemm, sonaozer breton, 31 a viz Gouere.
   Tud beziet eno 
   Anatol ar Braz, skrivagner.
   Ardamezeg ar familhoù 
  
   Emdroadur ar boblañs abaoe 1962 
  
   Brezhoneg 
  Ar Brezoneg er Skol
   1934-1936: ar c'huzul-kêr a savas a-du gant ar mennad skignet gant al luskad Ar Brezoneg er Skol (ABES) evit kelennadurezh ar brezhoneg er skol.
  Deskadurezh
   Ur skol zivyezhek (Itron-Varia) a zo eno abaoe 1997. 
   E distro-skol 2022 e oa 21 skoliad enskrivet er c'hlasoù divyezhek (8,8 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez).
  
  Gevelliñ
   : Mala (1989)
   : Mondoñedo (1997)
  
   Levrlennadur 
   Ogée : Dictionnaire historique et géographique de la province de Bretagne, dédié à la Nation bretonne, 1780
   Louis Mahé : Monsieur Saint Yves. Armand Prud'homm embanner. Sant Brieg. 1949
   A. Marteville & P. Varin : kendalc'herien ha reizherien Ogée. Molliex, Libraire-Editeur, rue royale, Rennes, 1843. Adembannet gant Editions Régionales de l'Ouest. Mayenne. 1993
   Adolphe Guillou : Essai historique sur Tréguier par un Trécorrois'. Moulerezh Francisque Guyon, Sant-Brieg 1913. Adembannet Laffitte Reprints. Marseille. 1979
   Ordnance Survey : Map of Britain in the Dark Ages'. Southampton. 1966
   Pierre Barbier : Le Trégor historique et monumental. Les Presses bretonnes. Saint-Brieuc. 1960
   Bernard TANGUY : Dictionnaire des noms de communes, trèves et paroisses des Côtes-d'Armor. ArMen-Chasse-Marée. 1992. 
   Jean Balcou : Renan de Tréguier''. Christian Pirot Embanner. 1999
  
  Liammoù diavaez
  
   Landreger war lec'hienn Geobreizh
  
  Dave ha notennoù 
  
  Kumunioù Aodoù-an-Arvor
  Kumunioù Treger
  Landreger
  Yeodi
  Ar Brezoneg er Skol
  Argant tapet e tiez-post Aodoù-an-Hanternoz gant tud eus ar Rezistañs