title: An Alre
text: An Alre zo ur gumun e Bro-Gwened, e Breizh, e departamant ar Mor-Bihan.
  
  Douaroniezh
  
  Anv 
  Alrae, 1081 ; Alrae, 1099 ; Auray, 1129 ; Auraio, 1136 ; Auray, 1139 ; Alrae, 1139 ; Alraycum, 1187 ; Alraium, 1208 ; Elrayo, 1233 ; Elraii, 1241 ; Olraium, 1278 ; Elrayo, 1279 ; Auray, 1282 ; Aureio, 1291 ; Elray, Auray, Aurey, 1371 ; Auroy, 1371 ; Tenoualray, 1437 ; Alraii, Alrayo, 1453 ; Alrayo, 1516 ; Aulray, 1561; Auray, Alray, Auroy, 1636.
  
  Ardamezioù
  Kozh
  {|
  |-
  |
  |
  Gwezboellek (neuz all ː talbennanek) etre aour ha glazur.
  Tiegezh An Alre (D'Auray).
  |}
  Bremañ
  
   Istor 
   Ar c'hastell 
   Savet e voe ur voudenn feodel gant ar Vretoned er . Ken abred ha 1082 e vez graet meneg eus « Castrum Alrea » e diellevr Kemperle. Diskaret e voe ar voudenn-se gant an Normaned. E 1201 e voe savet ur c'hastell dezhañ ramparzhioù en he lec'h gant Arzhur 1añ Breizh. Diskaret e voe e 1558 war urzh ar roue gall Herri IV.
  
   E 1364 e voe lakaet fin da vrezel hêrezh Breizh etre an tiegezhioù Moñforzh ha Bleiz gant Emgann an Alre. Lazhet e voe Charlez Bleiz eno ha tapet e voe Beltram Gwesklin da brizoniad. Savet e voe ul leandi gant Yann Moñforzh war lec'h an dachenn emgann.
  
   Trede porzh Breizh e oa an Alre e 1631 war-lerc'h Kemperle hag an Henbont.
  
   D'ar 4 a viz Kerzu 1776, e penn-kentañ Brezel dieubidigezh ar Stadoù Unanet, e tilestras Benjamin Franklin en Alre, deuet ma oa da c'houlenn sikour Frañs gant Loeiz XVI.
  Dispac'h Gall
   D'an 9 Thermidor An III (Lun 27 Gouere 1795) e oa savet en Alre ul lez-varn-vrezel evit barn prizonidi tapet e-kerzh dilestradeg ar roueelourien e Kiberen. An darn vrasañ anezhe a voe kondaonet d'ar marv ha fuzuilhet, an ao. de Sombreuil, o jeneral, da gentañ. Digarget evoe al lez-varn-se d'ar 27 er memes miz (Gwener 14 Eost 1795) gant ar jeneral Lemoine hag a ginnigas kas ar brizonidi da Borzh-Loeiz kent bezañ forbannet.
  Melestradurezh : krouet e voe kumun an Alre e 1790. Gant al lezenn eus an 23 a viz Eost 1790 e voe lakaet an Alre da benn ur c'hanton, hini an Alre, ha da benn ur bann, Bann an Alre, nav c'hanton ennañ : an Alre, Porzh-Lae, Kiberen, Landevant, Lokmaria-Kaer, Mendon, Pleñver, Pleuwigner ha Plunered. Gant Bonreizh Bloaz III (22 a viz Eost 1795) e voe lamet ar bannoù ha bodet e veze kuzulioù-kanton (ne chome tamm emrenerezh ebet gant kumunioù ar c'hanton). Brasaet e voe Kanton an Alre e 1801 gant lezenn an 8 pluviôse an IX (28 a viz Genver 1801), dezhi an titl loi portant réduction du nombre de justices de paix. Lakaet e oa bet en Arondisamant an Oriant krouet e 1800.
  
   Tizhet eo an Alre gant an hent-houarn e 1862.
  
  Brezel-bed kentañ
  226 milour eus an Alre, d.le. 3,17 % ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911, a varvas evit Bro-C'hall, 43 e 1914, 56 e 1915, 50 e 1916, 26 e 1917, 44 e 1918 ha 4 e 1919, goude arsav-brezel an 11 a viz Du 1918.
  Eil Brezel-bed
   Fauchie, kentañ eil-maer ar gumun, a voe digarget d'an 28 a viz Kerzu 1941 evit bout bet savet a-enep d'ar gouarnamant,
   d'ar 27 a viz Gouere 1944 e kouezhas un nijerez (Spitfire Vb marilhet AD470 ha kodet LA-?) eus aerlu ar Rouantelezh-Unanet (Royal Air Force) en Alre ; mervel a reas he nijour ha douaret e voe e Gwidel.
  
   Dezougen 
  
   Emdroadur ar boblañs abaoe 1962 
  
   Monumantoù ha traoù heverk 
  
   Iliz katolik Sant Weltaz, 1636.
   Tiez kozh prenn e kêr uhel.
   Porzh kozh Sant-Sten, porzh eus ar Grennamzer ha kêr gozh gant e-leizh a dier-prenn kozh.
   Pont maen kozh a-us d'al Loc'h.
   Mozoleon Kadoudal e Kerleano e-lec'h ma vez miret relegoù Jorj Kadoudal.
  
   Tud 
  Tud bet ganet eno
   1771 : Jorj Kadoudal, chouan.
   1817 : Joseph-Marie Bourdy, troour brezhonek.
   1857 : Arthur de Salins, jeneral ha penn-skout.
   1914 : Pierre Cogan, marc'hhouarnour.
   1957 : Roland Becker, soner.
  Tud bet marvet eno
   Charlez Bleaz, bet lazhet en Emgann an Alre e 1364.
   Loeiz Herrieu, skrivagner brezhonek, d'an 22 a viz Mae 1953.
   Jean Markale, skrivagner, 1928-2008.
   Pierre Cogan, marc'hhouarnour, 1914-2013.
  Ardamezeg ar familhoù
  
   Brezhoneg 
  Deskadurezh
   Abaoe 1999 ez eus ur skol Diwan en Alre. [
   E distro-skol 2022 e oa 160 skoliad enskrivet e Diwan hag er skolioù divyezhek (10,7 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez)
   Kelenn d'an oadourien
   Ouzhpenn ugent vloaz 'zo e vez graet war-dro ar brezhoneg (kentelioù noz, filajoù,...) gant Kerlenn Sten Kidna.
  Ya d'ar brezhoneg
   D'ar 15 a viz Gwengolo 2015 e oa bet votet ar garta Ya d'ar brezhoneg gant kuzul-kêr ar gumun. Al live 1 oa bet roet d'ar gummun.
  
   Melestradurezh 
  
  En em ouestlet he deus kêr An Alre en ul leviadurezh evit an diorren padus.
  
   Gevelliñ 
  , e Bavaria
  , e Bro-Lemojez
  
  Sport
  6 a viz Gouere 2008 : eil tennad-hent Tro Bro-C'hall etre an Alre ha Sant-Brieg ; trec'h eo Thor Hushovd ().
  
   Levrlennadur 
   Froger Michel & Pressensé Michel ː Armorial des communes du Morbihan. 1999. ISBN 2-908289-10-5
  de la Gournerie Eugène ː Les Débris de Quiberon. Souvenirs du désastre de 1795, suivi de la liste des victimes''. Librairie catholique Libaros. Nantes. 1875. https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k204262x/f1.image
  Pol Potier de Courcy : Nobiliaire et armorial de Bretagne
  
  Liammoù diavaez 
   porzh Sant-Sten
   Lec'hienn ar gumun
   Kerlenn Sten Kidna
  
  Daveoù ha notennoù 
  
  Kumunioù ar Mor-Bihan
  Kumunioù bet krouet er Mor-Bihan e 1790
  Pennlec'hioù bannoù Breizh
  Nijerezioù ar C'hommonwealth aet d'ar strad e Breizh e-pad an Eil brezel-bed