title: Bear
text: Bear () zo ur gumun hag ur penn-kanton e Breizh e Treger, war an hent etre Lannuon ha Gwengamp.
  
  Douaroniezh  
   War lez ar stêr Gindi emañ Bear, ha war an hent bras eus Gwengamp da Lannuon.
   Kumunioù amezek : Plûned; Prad; Koadaskorn; Brelidi; Sant-Laorañs; Pederneg; Louergad.
  
  Anv 
  Begar, 1130, 1146, 1170, 1184-1189, 1202, 1238.
  
  Peurliesañ e soñjer e teu an anv diwar ar saozneg beggar ("klasker-bara").
  
  Bernard Tanguy en deus ur mennozh all : heñvel ouzh ar ger germanek bigard "jardrin kloz e-kichen un ti".
  
  Bégard d'hier à aujourd'hui, p. 26-2 : "Ma'z ez eus ar ger Begar en dielloù diwar an ti-se adalek kreiz an , ne oa deut ar ger Beggar e saozneg nemet e-kerzh an  hag ar , hag e-se ne c'hall ket bet kemeret evit lesanv d'ur c'hlasker-boued bennak e vije bet marteze el lec'h se" (tr. JC Even)
  
  Ardamezioù
  
  Istor 
  Hervez René Couffon, ar plou diazez Plegauguern e oa enni : Bear, Gwenezan, Trezelan, Botlezan, Koadaskorn, Lanneven, Sant-Norvez.
  
  Evit ar pezh a sell talvoudegezh an anv Plegauguern, Couffon o heuliañ R. Largillière, p. 188, a gomz eus ur vreuriezh eus 1750 eus Lomikael-an-Traezh, laret "de Guénoson", hag a vefe adkavet en anv Gwenezan.
  
  Miz Mezheven e penn kentañ Gouere 1487, Yann Koadmen, gouarnour Gwengamp, a dapas aotrouien vreton eus tu Gall en abati Bear hag a lazhas meur a hini anezho.
  
  Dispac'h Gall 
   Krouet e voe ar gumun e 1790. E 1792 e voe bodet e parrez Bear parrezioù bihan a oa tro-dro da abati Itron-Varia Vear, Bodlezan, Trezelan, Sant-Norvez ha Gwenezan. D'ar 26 a viz Mae 1793 e voe bodet an holl gumunioù bihan-se da vont d'ober ur gumun vras ha nevez, Bear.
   3 a viz Du 1791, gwerzet eo an abati evel madoù ar stad d'ur c'henwerzher eus Pariz
  
  21 Here 1809, ar pemp iliz ar barrez zo lakaet en gwerzh gant un dekred eus an impalaeriezh. Gwerzhet int bet d'ar 16 Ebrel 1810
   1868 : savet eo iliz Sant-Riwal Trezelan
   4 Gouere 1880 : benniget eo ar maen kentañ e chapel ar Gwir-Salver
   21 Kerzu 1896 : an tan a ra distruj e-barzh iliz an Itron-Varia
  
  13 Gwengolo 1903 : benniget eo ar maen kentañ en iliz nevez an Itron-Varia
   24 Kerzu 1905 : benniget eo iliz nevez an Itron-Varia
   28 Du 1970 : digoret eo savadurioù nevez an ospital (kemmesk adalek se)
  Brezel-bed kentañ
   241 gwaz a gollas o buhez abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, d.le. 5,04 % ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.
  Eil Brezel-bed
   D'ar 1 a viz Mae 1944 e voe manifestet er vourc’h betek monumant ar re varv gant ur 15 bennak a dud o kanal La Marseillaise.
   Kemeret e voe 7 590 Lur en ti-post, gant pevar ezel eus ar Rezistañs moarvat, d’an 23 a viz Mae 1944 tro 17 eur 15, un eil skipailh pevar den a zeuas un hanter-euriad goude, met gober a reas tro-wenn; 6 995 Lur a voe tapet d'ar 24 a viz Mae gant daou zen ha 32 000 Lur d'an 30 a viz Mae hervez danevelloù sizhuniek Titouroù Hollek Sant-Brieg.
   20 Mezheven 1944 : taget eo Kommandantur Bear gant pemp FTP eus makiz Plouizi (R de St Jouan)
   3 Gouere 1944 : goude ur skarbouklenn etre tud an FTP hag an Alamanted, harzet e vez pemzek tud. (R de St Jouan)
   31 Gouere 1944 : daou ti-feurm, enno Krec'h-Kaer, a zo devet gant an Alamanted (R de St Jouan)
   8 Eost 1944 : tapet eo pemzek Alaman gant tud O.R.A.F ha F.T.P.E (R de St Jouan)
   Mervel a reas 37 den eus ar gumun abalamour d'ar brezel.
  Trevadennoù
   Brezel Aljeria: ur soudard a varvas.
  
  Roll abaded Bear
  
  Monumantoù ha traoù heverk 
  Peulvan Kergezhenneg
  (Enrollet 1887)
  
  Peulven Paskiou
   Abati Bear
  
  Iliz Itron-Varia, Bear
  Iliz santez Tumel, Bodlezan
  , 1702, 1728. Enrollet d'ar 5 Here 1981 ha d'an 19 C'hwevrer 1964.
  
  Iliz santez Jenovefa, Gwenezan
  , ; enrollet d'an 19 C'hwevrer 1964; kalvar (XVI – XVII) enrollet d'an 8 Ebrel 1964.
  
  Iliz sant Rivoal, Trezelan
  
  Chapel sant Meven, Lanneven
  XVI ; enrollet d'an 19 C'hwevrer 1964.
  
  Chapel sant Nikolaz
  Dibenn an XVIII ; kempennet e 1985.
  Maner ar Rechoù 
  Dibenn ar XVI ; e stad fall.
  Maner Koadgourae
  XV ; enrollet d'ar 24 Kerzu 1943.
  Maner ar Roc'h-Huon
  Deroù ar XVII kantved.
  Maner Park-Lann
  1716.
  Maner Trevoureg
  1727.
  Maner Kervolken
  XVII kantved.
  Ti ar Rest
  Savet gant mein eus 1615 o tont diouzh iliz Sant-Norvez.
  Kouldri Maner Kernaudour
  Kroazioù
  Kervolken (XVII) ;  Sant-Nikolaz (XVII), e stad fall ; Run-ar-Groaz (1659) ; Kenkiz (1726) ; Poulloger (1753) ; Gwern-Nevez (1758) ; Rukro(k?), XVII ?
  
  Brezhoneg 
  
  Ya d'ar brezhoneg
   D’ar 26 a viz Here 2004 e oa bet votet ar garta Ya d'ar brezhoneg gant kuzul-kêr ar gumun. 
  Deskadurezh
   Ur skol zivyezhek kentañ (skol bublik) zo bet digoret e 2007. 
   E distro-skol 2022 e oa 131 skoliad enskrivet er c'hlasoù divyezhek (17,1 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez)
  Bugaligoù
   E 2007 atav he deus divizet magouri Bear sinañ karta Divskouarn evit diorren implij ar yezh er vagouri (ar vagouri gentañ en Aodoù-an-Arvor).
   D'an 23 a viz C'hwevrer 2008 eo bet sinet live 1 karta Divskouarn gant "Ti Poupigoù", an ti liesdegemer.
  
  Emdroadur ar boblañs
  
  adalek 1962 betek bremañ
  
  abaoe 1793
  
  Melestradurezh 
  
   
   
   
   
   
   
   
   
   
   
   
   
   
   
   
   
   
   
   
   
   
  
  .
  
  Tud brudet
  
  Tud bet ganet eno
   Adrien Hamon : livour. Bear, 16 Gwengolo 1876 / 15 Meurzh 1963
  Tud bet marvet eno
   Marsel Klerg, beleg katolik ha skrivagner brezhonek, 28 a viz Gouere 1984.
   Goulven Mazéas, stourmer kevredadelour breton hag europat, 9 a viz Genver 1981
  Tud bet beziet enno
   Alan an Du, pried Berta, hêrez kontelezh Breizh
   e vab Konan IV, Dug Breizh
  
  Gevelliñ 
  
   : Llanelwy (1993).
  
  Levrlennadur 
   René Couffon : Recherche sur les églises primitives. Bulletins et Mémoires. Société d'Émulation des Côtes du Nord. 1945-1946
   Hervé Le Goff : Bégard ou le petit Citeaux de l'Armorique. De l'abbaye à la commune(1130-1793)
  Pol Potier de Courcy : Nobiliaire et armorial de Bretagne
   Régis de Saint-Jouan : Dictionnaire des communes du département des Côtes d'Armor. Éléments d'histoire et d'archéologie. Conseil Général des Côtes d'Armor 1990
  
  Liammoù diavaez 
  
   Lec'hienn ofisiel
   Bear war lec'hienn Geobreizh
   Lec'hienn ofisiel Gwallspered
  
  Notennoù ha daveoù 
  
  Kumunioù Aodoù-an-Arvor
  Kumunioù Treger
  Argant tapet e tiez-post Aodoù-an-Hanternoz gant tud eus ar Rezistañs
  Manifestadegoù d'ar 1añ a viz Mae 1944 e Breizh