title: Burgonded
text: Unan eus pobloù german ar reter e oa ar Vurgonded. Soñjal a reer e oant divroet eus douar-bras Skandinavia da enez Bornholm, er Mor Baltel, un enezenn a zeu hec’h anv eus an norseg Burgundarholmr, "Enez ar Vurgonded" ; alese ez ejont goude da zouar-bras Europa.
  
  Ar menegoù kentañ eus ar Vurgonded gant ar Romaned o laka da vezañ unan eus pobladoù german ar reter. Diwar an enklaskoù henoniezh a zo bet graet en enez Bornholm e soñj d’an istorourien e oant aet kuit alese war-dro ar bloaz 300 goude J.K.
  
  Er bloaz 369 e voent galvet gant an impalaer roman Valentinian Iañ da vont d’e sikour en e vrezel enep ur bobl c’herman all, an Alemanned. D’ar c’houlz-se e oa ar Vurgonded o vevañ e traoñienn ar stêr Wisła moarvat.
  
  Vvet kantved
  E deroù ar , pa oa bet tennet soudarded eus harzoù an Impalaeriezh roman evit mont da vrezeliañ a-enep ar Wizigoted, e voe treuzet ar stêr Roen gant tud eus meur a bobl c’herman, Alaned, Vandaled ha Burgonded. En em staliañ a reas ar Vurgonded, da vat, e traoñienn ar Roen, ha sevel eno ur rouantelezh a oa he c’hêr-benn e Worms. Eno o doe da amezeien an Alemanned er c'hreisteiz, ar Franked en naternoz hag an Huned er reter. Implijet e voe ar Vurgonded gant ar galloud roman evit difenn harzoù an Impalaeriezh ha stourm ouzh pobloù german all.
  
  Adalek ar mare-se en em droas pennoù bras ar Vurgonded davet ar gristeniezh katolik, hogen ar bobl a viras he c’hredennoù, paganiezh ha kristeniezh Arius mesket. E 436-437 e rejont o mad eus diskar an Impalaeriezh roman evit sevel enep ar Romaned.
  Dindan ren o roue Gundahar, pe Gundicar, e voe aloubet douaroù nevez ganto war ribl kleiz ar Roen, e Gallia Belgica, a voe lezet ganto gant ar Romaned goude-se. Daoust ma veze sellet outo c’hoazh evel ur bobl gevredet (foederati), e voe torret an emglev etrezo hag ar Romaned p’en em savas ar Vurgonded, gant Gundahar en o fenn, ouzh an Impalaeriezh. Gant Aetius, penn milourel ar Romaned, e voe galvet an Huned da zont war sikour an Impalaeriezh. Faezhet e voe ar Vurgonded en ur brezel ma vije bet lazhet 20 000 anezho hag en o zouez ar roue Gundahar, a zo Gunther e gwerz-veur an Nibelungenlied (1203-1025). Spontet e voe ar Vurgonded ha sujañ a reas lod anezho da roue an Huned, Attila, evit mont da vevañ a-gevret ganto e Pannonia. Ar re all a voe kendeuzet en arme ar Romaned ha lezet e voent d’en em staliañ e Savoia (anvet Sapaudia d’ar mare-hont ha brasoc’h eget Savoia bremañ).
  
  Eno e savjont ur rouantelezh anvet Burgondia, adalek 443, en-dro d’o c’hêr-benn Geneva. Klask a rejont brasaat o rouantelezh, war-du ar c'hreisteiz ha war-zu ar c’hornôg. Skoazell a zegasjont d’an Impalaeriezh roman, a-gevret gant pobloù german all evel ar Wizigoted, en he stourm a-enep Huned Attila. 
  
  Brezeliañ a rejont a-enep ar Franked e deroù ar . E 534 e voe aloubet o bro ganto ha staget ouzh rouantelezh frank bugale Hlodwig Iañ, ar Veroveed. 
  
  An eñvor eus rouantelezh ar Vurgonded a chomas bev e-pad pell avat, hag un emskiant kreñv a roas d’o diskennidi, a-hed meur a gantved, pa oa enebiezh etre rouaned Bro-C’hall ha duged Bourgogn.
  
  Bourgogn bremañ a zalc’h anv ar rouantelezh-hont, daoust m’eo disheñvel o bevennoù.
  
  Gwelet ivez 
   Burgondeg (yezh c'hermanek)
   Burgondia
   Rouantelezh Kentañ ar Vurgonded
  
  Levrlennadur
   Burgunder in: Historisches Lexicon der Schweiz
   Guichard, René, Essai sur l'histoire du peuple burgonde, de Bornholm (Burgundarholm) vers la Bourgogne et les Bourguignons, 1965, embannet gant A. et J. Picard et Cie.
  
  Germaned
  Burgonded
  Istor Europa