title: Redon
text: Redon a zo ur gumun hag ur gêr eus Breizh e departamant Il-ha-Gwilen. Pennlec'h Kanton Redon hag Arondisamant Redon eo.
  
  Douaroniezh
  
  Anv 
  Stummoù skrivet
  
   Erwan Vallerie ː Roton, 832; Rothon, 1089; Rothonum, 1100; Rothenum, 1449; Rothono, 1453; Regidonum, 1108
  
  Gerdarzh
  
  Deveret eo an anv Redon eus ur ger keltiek kozh : roto (ar rod) (daveoù a vank) ha n'en deus netra da welet gant anv Roazhon (pe hini ar Riedones (pobl c'halian tro-dro da Roazhon).
  
  Ardamezioù
  
  Istor
  
  Orin 
   A-drugarez d'ar Gwilen e oa bet kreñv ar c'henwerzh en arvor er Grennamzer. Chom a ra c'hoazh tiez kozh armatourien war ar porzh.
  
  XIVvet kantved 
  
   Er bloaz 1364, diazezet e oa gant Raoulet d'Apremont, bet floc'h e-kerzh Emgann a Tregont, hag e gwreg Julienne Soual, chapeleniezh la Perche.
  
  E 1449 e voe lakaet Redon da benn un eskopti, Eskopti Redon, bet savet e miz Even ha diskaret e miz Kerzu
  
  Dispac'h Gall 
   Gant al lezenn eus an 26 a viz C'hwevrer 1790 e voe lakaet Redon da benn ur bann.
  
  1862: tizhet eo Redon gant an hent-houarn.
  
  
  
  Brezel-bed kentañ  
   209 gwaz a gollas o buhez abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, d.le. 3,12% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.
  
  Eil Brezel-bed 
   D'an 21 a viz Even 1940 e tegouezhas al lu alaman e Redon.
   Dieubet e voe Redon d'ar 5 a viz Eost 1944 gant "Combat Command B" ar 6th Armored Division eus lu SUA.
   Mervel a reas 52 zen eus ar gumun abalamour d'ar brezel.
  
  Brezel Korea 
   Ur soudard a voe lazhet e Munchi e miz Meurzh 1951. Douaret e voe e Redon.
  
  Broioù all 
   TOE: daou vilour a varvas.
  
  Darvoudoù-sport a bep seurt 
   4 a viz Gouere 2011 : 3de tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Olonne-sur-Mer (Vañde) ha Redon ; trec'h eo Tyler Farrar (Stadoù Unanet).
  
  Ger-stur Redon
  "Kear vihan, brud vras" : skrivet eo ar frazenn-mañ e-tal an ti-kêr. E 1908 e oa bet enskrivet war an ti-kêr. Ar stumm leonad ti kear a oa ur choaz aratoz gant ar rannvroelourien a-benn stagañ muioc'h c'hoazh kêr redon ouzh Breizh Izel.
  
  Monumantoù ha traoù heverk
  
  Brezelioù
  
  Bez ar C'hommonwealth e bered ar gumun  
  
  Soudard en Tirlu e oa. Marvet eo d'ar 5 a viz Here 1939 e-pad an Eil brezel-bed.
  .
  
  Monumant ar re varv 
   Monumant ar re varv.
  
  Emdroadur ar boblañs abaoe 1793
  
  Melestradurezh
  
  Brezhoneg 
  Ur roll pouezus zo bet c'hoariet gant kêr Redon en istor ar brezhoneg. Ac'haleno e teu ar pep brasañ eus ar pezh a anavezer eus an henvrezhoneg a-drugarez da diellevr Redon. 
  
  Unan eus an nebeud kêrioù eus Breizh-Uhel ganti ur ger-stur brezhonek eo Redon.
  
  Ya d'ar brezhoneg 
  D'an 10 a viz Here 2008 e oa bet votet ar garta Ya d'ar brezhoneg gant kuzul-kêr ar gumun.
  
  Kelenn d'ar vugale 
  Kerkent ha votet al lezenn Deixonne e 1951 e voe digoret kentelioù brezhonek e lise prevez ar Salver e Redon. E-kerzh ar bloavezhioù 70 e veze kelennet istor ha sevenadurezh Breizh bep sizhun d'an holl liseidi e lise ar Salver. Er bloavezhioù 1978 ha 1979 e oa kentelioù brezhoneg gant Herve Frangeul eno ha, goude-se, gant Brigitte Corne. Herve Frangeul a ginnige ivez kentelioù istor ha yezh e lise publik Beaumont e dibenn ar bloavezhioù 1970. Goude-se e voe Fulup Lanoë a gelennas ar yezh eno e-kreiz ar bloavezhioù 80 kent na voe tro ar c'helenner Jean-Jacques Boisdron e lise Beaumont hag e skolaj publik Bellevue. 
  
  E Redon eo bet o kelenn ivez Pierrick an Danteg, Louis Lijour, Jakez-Erwan Mouton ha Yann Duchet.
  
  E 1988 e oa bet goulennet gant kerent 62 bugel eus Redon ma vefe savet ur skol zivyezhek e kêr met ne voe nemet e 1997 ma voe aotreet digeriñ an hentad divyezhek kentañ. Berzh a reas hepdale. 
  
  E distro-skol 2022 e oa enskrivet 135 skoliad er c'hlasoù divyezhek (12,6 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez)
  
  Un hentenn divyezhek a zo e Skolaj ar C'hleuz Sant Jozeb eus al live c'hwec'hvet betek al live trede. Desket e vez brezhoneg hag istor-douaroniezh dre ar brezhoneg. 24 bugel a zo en hentenniad er bloavezh 2017.
  
  Niver a vugale skoliet e klasoù divyezhek Redon :
  
  Kelenn d'an dud deuet
  
  E 1979 e oa kentelioù brezhoneg e kreizenn sokial Redon gant ar gevredigezh Koun Nominoe hag e 1983 e voe krouet kleub ar vrezhonegerien evit bodañ ar yezherien a felle dezho eskemm e brezhoneg pe deskiñ lenn ha skrivañ. E 1987 e voe krouet ar gevredigezh Gwezenn gant Emile Granville evit kelenn ar yezh. Abaoe ez eus bet kentelioù dizehan e kêr bep bloaz.
  
  Prizioù dazont ar brezhoneg
   E 2009 e oa bet roet da di-kêr Redon eil Priz dazont ar brezhoneg, rummad "Strollegezhioù" gant Ofis ar Brezhoneg.
  
  Buhez sevenadurel
  
   Gouel ar c'histin (foar an Teillouse) e fin miz Here pep bloaz. E-pad foar an "Teillouse" e vez debret kistin krazet, ur meuz dibar eus Redon. Met klañv eo ar gwez kistin e Bro Redon. Digreskiñ a ra ar produiñ kistin abaoe 30 vloaz.
  
   Gouel an Dolgenn aour : gouel tonioù hengounel, kontadennoù ha sonerezh a Vreizh-Uhel. E-pad ar gouel e vez kanet e galleg, gallaoueg ha brezhoneg ivez (kan ha diskan).
  
   Bugale skol an Itron-Varia ha skolajidi ar C'hleuz o deus savet ur bladenn get Erwan Burban e 2006. Titl ar bladenn a zo "A benn dilun". 
  
   E Redon ez eus ur skol sonerezh klasel hag ur skol sonerezh hengounel (gant 500 skoliad e pep hini anezho).
  
  Tud istor Breizh
  
  Nevenoe 
  
  Nevenoe a oa rieg Breizh e 819. Gounezet en deus e 845 un emgann e Baen a-enep d'ar Franked. An Istorour Arthur De La Borderie en doa graet anezhañ : " Tad ar Vro ". E koun Nevenoe e oa bet savet un delwenn war plasenn an iliz e Baen.
  
  Sant Konwoion 
  Savet e oa bet Redon en 832 gant Konwoion. Ar manac'h Konwoion en doa savet ivez un abati hag un iliz etre 842 ha 853. Un delwenn zo bet staliet e-tal skolaj Bellevue, war dosenn Beaumont.
  
  Tud
  
  Tud bet ganet eno 
   1871 : Arthur Bernède, romantour gallek bet krouet meur a dudenn gantañ (Belphégor, Judex ha Mandrin en o zouez)
   1956 : Philippe Chevallier, fentigeller
  
  Tud bet marvet eno 
  2015 : Albert Poulain, konter, kaner, dastumer
  
  Tud liammet gant ar gumun
   Jacques Pâris de Bollardière, skoliad e Skolaj ar Salver adalek 1917 betek 1924
   Hervé Bazin, skoliad er Salver.
   Émile Granville, bet prezidant Komite Gwernioù ha Stêrioù Bro-Redon ha Gwilen, bet prezidant Breizh Adunvan, mouezh-aotreet Strollad Breizh, eilmaer Redon e karg an aferioù sokial hag an diorren padus
  
  Ardamezeg ar familhoù
  
  Liammoù etrebroadel
  
  Gevelliñ
  
  Kevelouri
  
  Liammoù diavaez 
    Redon war al lec'hienn Geobreizh
   Lec'hienn web ar gumun
  
  Levrlennadur  
  
   Contribution à l'enseignement de la langue bretonne dans le Pays de Redon; Unvaniezh ar Gelennerien Brezhoneg; bloavezhioù 1980, hep deiziad.
   Pol Potier de Courcy : Nobiliaire et armorial de Bretagne. Adembannadur Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014
  
  Notennoù ha daveoù 
  
  Eskopti Redon
  Kumunioù Il-ha-Gwilen
  Pennlec'hioù bannoù Breizh
  Bezioù-brezel ar C'hommonwealth en Il-ha-Gwilen