title: Kemmadurioù ar brezhoneg
text: Kemmadurioù deroù-ger a zo e brezhoneg evel e pep hini eus ar yezhoù keltiek.
  
  Kemmadurioù a lavarer eus ar c'hemmoù a c'hoarvez e distagadur lod kensonennoù a zo e deroù ar gerioù brezhonek, da skouer tad, un tad, ma zad, da dad, pe mamm, ur vamm.
  
  Disheñvel eo ar c'hemmadennoù-se diouzh ar re a c'hoarvez e deroù pe e diabarzh gerioù dre abegoù distagadur ha n'eo ket dre abegoù yezhadurel : hent bras a zistager /hẽnn 'prɑ:s/, dek gwenneg a lavarer /de 'kwɛn:ek/. Lod eus ar c'hemmadennoù-se er bomm-mouezh a vez diskouezet er ger skrivet, evel glas /'glɑ:s/ ha glazañ /'glɑ:zã/.
  
  Ar c'hemmadurioù yezhadurel ivez a c'hall bezañ skrivet pe get ; e krennvrezhoneg ne vezent ket skrivet, alese anvioù-lec'h evel Toull ar C'hoad a weler skrivet Toulancoat.
  
  Abegoù ar c'hemmadurioù 
  Daou abeg pennañ zo d'ar c'hemmadurioù brezhonek :
   abegoù yezhoniel
  Bez' e c'hall ur gensonenn kemmañ en abeg da zistagadur an amzer a hiziv hag ivez en abeg da istor fonologiel ar yezh.
   abegoù yezhadurel
  Hervez ar ster a venner reiñ d'al lavarenn hag ivez hervez ar ger a zo dirazi e kemm pennlizherenn ar ger pe get.
  
  Rummadoù kemmadurioù 
  
  Pevar rummad zo anezho : 
  kemmadur dre vlotaat, 
  kemmadur dre galetaat, 
  kemmadur dre c'hwezhadenniñ 
  kemmadur kemmesket.
  
  Ar c'hemmadurioù dre vlotaat
  Goude ur vogalenn doniet hir : 
  ar c'hensonennoù-tarzh kalet (K, T ha P) zo blotaet (G, D ha B) ; 
  ar c'hensonennoù-tarzh mouezhiet (G, Gw, B ha D) a dro da gensonennoù-c'hwezh blot (C'H, W, V ha Z) – kemmadurioù dre c'hwezhañ int e gwirionez ; ar gensonenn-fri M a dro da V.
  
  An holl gensonennoù a vlota en degouezh-se e gwirionez (an hanter-gensonenn Y zoken), met lod kemmadurioù ne vezont ket aroueziet er skritur.
   Aroueziet er skritur, diwar erbedoù an Tad Maner
  
   Mouezhiet hepken
  {| class="wikitable centre" width="60%"
  |-
   | width="15%" align="center" |
  H > mut : hini > da ini
   | width="15%" align="center" |
  C'H > h : c'hoar > da hoar
   | width="15%" align="center" |
  CH > j : chas > da jas 
   | width="15%" align="center" |
  S > z : sae > da zae
  |-
   | width="15%" align="center" |
  N > n : neuz > da neuz'
   | width="15%" align="center" |
  F > v : fri > da vri | width="15%" align="center" |
  L > l : lagad > da lagad 
   | width="15%" align="center" |
  R > r : r(r)an > da ran|-
  |}
  
   Ar c'hemmadurioù dre galetaat 
  Goude ur gensonenn zivouezh (K, T, P, C'H, S ha F) : ar c'hensonennoù-tarzh blot G, D ha B a dro da gensonennoù-tarzh kalet (K, T ha P).
   Aroueziet er skritur
  
   Mouezhiet hepken
  Hini ebet.
  
   Ar c'hemmadurioù dre c'hwezhadenniñ 
  Estreget blotadur G, D ha B a zo bet meneget uheloc'h ez eus kensonennoù-tarzh kalet all (K, T ha P) a dro da gensonennoù-c'hwezh (C'H, Z, F).
   Aroueziet er skritur
  
   Mouezhiet hepken
  Hini ebet.
  
   Ar c'hemmadurioù kemmesket 
  Ar c'hemmadurioù mesket, pe kemmesk, pe kemmesket, zo anezho 
  pevar c'hemmadur dre vlotaat
  ur c'hemmadur dre galetaat.
  C'hoarvezout a reont war-lerc'h e (rannig-verb), ma (stagell-isurzhiañ), ma (stagell-vartezeañ) hag o (araogenn) pa gemm G, Gw, D, B hag M e C'H, W, T, V ha V.
   Aroueziet er skritur
  
   Mouezhiet hepken
  Er yezh komzet, e-lec'h o vont, o vale, e c'haller klevout o c'hont, pe (o) font, hag (o) fale.
  
   Kemmadurioù diglok 
  Lod kemmadurioù ne c'hoarvezont ket en holl gensonnennoù a c'hallje kemmañ. Yezhadurel-rik eo ar c'hemmadurioù a c'hoarvez.
  Pevar degouezh zo dezho :
   goude am/em, raganv ar c'hentañ gour unan, e c'hoarvez K/C'H ha T/Z ha diret eo kemmadur P
  (kavout, ti, paeañ) An dud am c'havo em zi am faeo.
   goude ur, ger-mell amstrizh, ar, ger-mell strizh hag hor, raganv ar c'hentañ gour lies e tro K da C'H hepmuiken
  (kazh, karr, kas) Ur c'hazh zo er c'harr hor c'has da Vrest.
  Notenn : goude ar gerioù-mell ur hag ar ne gemm K nemet e deroù un anv gourel unan pe un anv lies na verk ket gwazed.
   goude ar gerioù-mell amstrizh un/ur hag ar gerioù-mell strizh an/ar e vlota an anvioù benel — D ne gemm ket avat
  
   goude ar gerioù-mell strizh an/ar e vlota an anvioù lies a verk gwazed.
  
   Direizhderioù 
   Bloaz, anv gourel, a vlota goude an niveroù pegementiñ, war-bouez 1, 3, 4, 5, 9 ha 1 000 : 6 vloaz met 9 bloaz.
   Greg ha gar (porzh-houarn) ne gemmont ket goude ar ger-mell — reizh eo gar (ezel eus ar c'horf) koulskoude.
   Mein a c'hall treiñ da vein goude ar ger-mell a-wechoù ha gallout a ra ivez degas kemmadurioù: ar vein-c'hlas, mein gozh.
   Plac'h, anv benel, ne gemm ket goude ar ger-mell, met blotaat a ra an anvioù-gwan war-lerc'h : ur plac'h vrav.
   An anvioù-tud en -où – evel kamaradoù, maerioù, mestroù, priedoù, tadoù, ha testoù – ne gemmont ket dre vlotaat goude ar ger-mell ha ne zegasont kemmadur ebet; tudoù, a zo un adliester, a c'hall degas: tudoù gaezh.
   Pa vezont renet gant ar verb ober e vlota mad ha man : se a ra vad din, na rit ket van.
   Gourel eo tra padal e vlota goude ar ger-mell : un dra, hag e suj an anv-gwan evel ma vije un anv benel : un dra vat — met tri zra gozh.
   Anvioù gourel all 'zo a zegas blotadurioù. En o zouez emañ: aer, amzer, avel, c'hwezh (flaer), re (rumm)... : tri re votoù.
   Alies e c'hoarvez ur blotadur goude anv divoutin ur gwaz : Yann gaezh, Karl Veur.
  
   Skoilhoù ouzh ar c'hemmadurioù 
  Ne c'hall ur c'hemmadur c'hoarvezout nemet etre gerioù a zo liammet dre ar ster ha distaget en ur bomm-mouezh ; kement abeg a zisrann ar gerioù a viro ouzh ar c'hemmadur a c'hoarvezout.
   Ur vaouez vat, hogen ur vaouez mat he c'halon peogwir eo stag mat ouzh kalon ha n'eo mui ouzh maouez.
   Tud Vreizh, hogen tud Breizh ha n'eo ket tud Bro-C'hall peogwir e venner pouezañ war Breizh en eil lavarenn.
   Ur vaouez vrav, hogen ur vaouez brav, kran ha speredek peogwir emañ torr ar bomm-mouezh en eil lavarenn.
  
   Taolenn ar c'hemmadurioù brezhonek 
  
  Pennadoù kar
  Kemmadur (yezhoniezh)
  Wikipedia:Fazioù stankañ
  
   Notennoù 
  
   Daveennoù 
  Yann Desbordes, Petite grammaire du Breton Moderne, Hor Yezh, Lesneven, BZH, 1983, pp. 9-17.
  Frañsez Favereau, Grammaire du breton contemporain, Skol Vreizh, Montroulez, BZH, 1997, pp. 146-164 ISBN 978-2-911447-12-9.
  HARDIE D. W. F., A Handbook of Modern Breton (Armorican), University of Wales Press, Cardiff, CYM, 1948.
  HEMON Roparz, 
   A Historical Morphology and Syntax of Breton, The Dublin Institute for Advanced Studies, Dublin, IRL, 1975, pp. 4-25.
   Yezhadur istorel ar brezhoneg, Hor Yezh, Plañvour, BZH, 2000, pp. 5-24 ISBN 978-2-910699-37-6.
    Yezhadur berr ar brezhoneg, Al Liamm, Brest, BZH, 1979, pp. 27-38.
  JACKSON Kenneth Hurlstone, A Historical Phonology of Breton, The Dublin Institute for Advanced Studies, Dublin, IRL, 1986.
  Frañsez Kervella, Yezhadur bras ar brezhoneg, Al Liamm, Brest, BZH, 1995, pp. 75-102 ISBN 978-2-7368-0044-4.
  Pêr Trepos, Grammaire bretonne'', Ouest France, Roazhon, BZH, 1980, pp.27-55 ISBN 978-2-85882-362-8.
  
  Kemmadurioù