title: Andel
text: Andel a zo ur gumun eus Bro Sant-Brieg e kanton Lambal, e departamant Aodoù-an-Arvor, e Norzh Breizh.
  
  Douaroniezh 
  Kumunioù amezek : Plangonwal, Sant-Araon, Maroue, Koedmaeg, Morieg
  
  Anv 
   J-Y Le Moing (1990) : " Andel, 1157, Bulletin d'information des maires; Andel, 1200; Anciens évêchés de Bretagne & Prieuré St Martin de Lamballe".
   B. Tanguy : Andel, XIIvet
   E. Vallerie : Andel, 1145; Andel, 1405; Andel, 1516
   Embannadurioù Flohic (1998) : " diouzh latin doliacus ou andoliacus, désignant les sites caractérisés par un méandre".
  
  Ardamezioù 
  N'ez eus ket
  
  Istor 
  Kent 1790.
   In Mezheven 1719 : abalamour d'an dienez, daou garrad gwinizh a oa harzet ha kaset dre heg d'ar marc'had Lambal.
  
  kantved 
   1875 : distrujet oa bourk Andel gant un tangwall
  
  kantved
  
  Brezel-bed kentañ  
   36 gwaz a gollas o buhez abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, d.le. 6,09 % ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.
  
  Eil Brezel-bed 
   Pevar den a varvas abalamour d'ar brezel.
  
  Brezel Indez-Sina 
   Mervel a reas ur gwaz e 1946.
  
  Brezhoneg
  
  Ar Brezoneg er Skol 
   1934-1936: ar c'huzul-kêr a savas a-du gant ar mennad skignet gant al luskad Ar Brezoneg er Skol (ABES) evit kelennadurezh ar brezhoneg er skolioù kentañ derez, asambles gant kumunioù all eus bro-Lambal evel Maroue (e Lambal hiziv), Henon ha Pledeliav.
  
  Monumantoù ha traoù heverk 
   Iliz katolik Sant Pêr ha Sant Yann-Vadezour. (1737; 1591)
   Chapel ar Spered Santel (c. 1769)
   Chapel sant Reun ar C'hloz-Nevez (XVIIIvet)
   Maner Lourmel, aet da di-feurm
   Maner la Ville-Corhen (war dro 1600), aet da di-feurm
   Maner la Forrière, gwechal Maison-Basse de la Ville-Corhen; aet da di-feurm
  
  Emdroadur ar boblañs abaoe 1962
  
  Melestradurezh
  
  Tud 
   Jakez-Nikolaz Hingant, ganet er Forges Andel an 10 Gwengolo 1745, rektour Andel kent an Dispac'h, kannad an Iliz ouzh Stadoù Jeneral (1790). Nac'her, e yeas da Jersey. Pa deut ar peoc'h en dro, eo bet person Andel. Aet da Anaon an 3 Gwengolo 1822.
   Bonaventure Le Saulnier du Vauhello, ganet e Sant-Brieg an 9 Ebrel 1751; alvokad ouzh Breujoù Breizh, 1777; prokulor jeneral Aodoù an Hanternoz, 1792; toull-bac'het e-kerzh ar Spont-Bras, 1793-1794; alvokad ar Chouanted hag an Divroidi; aet da Anaon e Lambal an 21 Here 1826.
   Hyppolite Le Saulnier du Vauhello, ganet e Sant-Brieg ar In Meurzh 1796; kabiten lestr; en eus savet skridoù diwar dourlec'hiadurezh. Aet da Anaon e Pariz an 11 Gouere 1858, hag interet e Andel.
   Bonaventure-Marie Le Saulnier de la Cour, ganet e Sant-Brieg ar 5 Ebrel 1821. Kabiten fourgadenn; major jeneral e Brest. Aet da Anaon e Brest ar 14 Ebrel 1880. E gwreg e oa merc'h bezamiral baron Grivel, par Bro-C'hall.
  
  Ardamezeg ar familhoù
  
  Levrioù  
   François Falc'hun : Les noms de lieux celtiques. Première série. Vallées et plaines. Editions armoricaines. Roazhon. 1966 (chap. II : dol, dolen. p. 26 / 35)
   Régis de Saint-Jouan : Dictionnaire des communes du département des Côtes d'Armor. Éléments d'histoire et d'archéologie. Conseil Général des Côtes d'Armor 1990
   Bernard Tanguy : Dictionnaire des noms de communes, trèves et paroisses des Côtes d'Armor. Origine et signification. ArMen - Le Chasse-Marée. 1992
   Erwan Vallerie : Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus. An Here. 1995
  
  Liammoù diavaez 
  Andel war Geobreizh.com
  
  Notennoù ha daveoù 
  
  Kumunioù Aodoù-an-Arvor
  Ar Brezoneg er Skol