title: Etruria
text: Etruria — a veze anvet Tyrrhenia peurliesañ er mammennoù gresianek ha latin — eo anv ar vro ma oa an Etrusked o chom en Henamzer. Ur vro e-kreiz Italia a vremañ eo, en tolead a c'holoe ul lodenn eus Toskana, Latium, Emilia-Romagna hag Ombria a vremañ. 
  
  Er vro-se, en Hanternoz Roma, e veve, etre an  hag ar I kantved a-raok Jezuz-Krist, ur bobl anvet Tuscii pe Etrusked gant ur yezh ha kustumoù disheñvel diouzh re hec'h amezeien. Setu perak e voe kredet gant kalz e oa deuet an dud en ur bagad, o tegas ganto yezh ha kustumoù. Pa seller a dost, koulskoude, e weler n'eus koulz lavaret hini eus ar c'hustumoù-se na gaver e bar tro-war-dro da Etruria. An etruskeg ivez a c'hell bezañ bet unan eus ar yezhoù komzet en Italia a-raok ma teuas al latin ha yezhoù indezeuropek all kar dezhañ. Berr-ha-berr : pobl an Etrusked, evel kalz a bobloù all, a oa marteze en em furmet tamm-ha-tamm, ha n'eus ket ezhomm ijinañ un divroadeg.
  
  An Etrusked a anaveze mat ar mor. O listri a yae dre-holl er Mor Kreizdouar. Marc'hadourien e oant (laeron-vor ivez), ha traoù a bep seurt a gaver en o bezioù, degaset ganto da heul o beajoù. Gwerzhañ a raent metaloù boutin a gavent en o bro. Se oa dreist-holl etre an  hag ar . Diwezhatoc'h e kreskas galloud Bro-C'hres ha Kartada war ar morioù, hag an Etrusked a gollas o finvidigezh hag o nerzh, hag a voe lonket gant ar Romaned goude bezañ bet pell er c'hreisteiz, betek Kampania, ha pell ivez er biz betek traoñienn ar Po ha Mor Adria.
  
  Taolenn keodedoù Etruria en Etruskeg, e Latin, hag en Italianeg 
  
  <div class="references-small">
  {| class="wikitable"
  |-
  ! Etruskeg
  ! Latin
  | Italianeg
  |-
  !colspan=3|Keodedoù an Dodecapoli
  |-
  | Aret-
  | Arrētium
  | Arezzo 
  |-
  | Chaire, Chaisrie, Caisra, Cisra
  | Caere, Agylla 
  | Cerveteri hag e frazione Ceri
  |-
  | Clevsin
  | Clusium, Camars
  | Chiusi
  |-
  | Curtun
  | Cortōna
  | Cortona
  |-
  | Perusna, Persna
  | Perusia
  | Perugia
  |-
  | Pupluna, Fufluna
  | Populōnia
  | Populonia
  |-
  | Tarchuna, Tarchna
  | Tarquinii
  | Tarquinia, Corneto
  |-
  | Vatluna, Vetluna
  | Vetulōnia
  | Vetulonia
  |-
  | Veia
  | Veii 
  | Dilezet
  |-
  | Velathri
  | Volaterrae
  | Volterra
  |-
  | Velch, Velcal, Velcl
  | Vulci
  | Volci
  |-
  | Velzna-
  | Volsinii
  | Bolsena pe Orvieto?
  |-
  !colspan=3|Keodedoù all eus Etruria
  |-
  | Capna
  | Capena
  | Capena
  |-
  |
  | Careiae, Careae
  | Galera, dilezet hiziv
  |-
  | Cusi
  | Cosa
  | Orbetello
  |-
  | Hepa? 
  | Heba (Anv gresianek)
  | Magliano (e Toskana)
  |-
  | Narce?
  | Narce
  | Mazzano Romano
  |-
  | Nepete, Nepet
  | Colonia Nepensis
  | Nepi
  |-
  |
  | Rusellae
  | E-kichen Roselle Terme hiziv
  |-
  | Saena?, Sena
  | Saena
  | Siena
  |-
  | Sveama-, Suana| Suana
  | Sovana
  |-
  | Statna? 
  | Statōnia
  | Poggio Buco
  |-
  | Surina, Surna| Surriīna
  | Viterbo?
  |-
  | Suthri| Sutrium
  | Sutri
  |-
  | Tlamu| Telamōn
  | Talamone
  |-
  | (Tular)| Tuder
  | Todi
  |-
  | Visul, Vipsul'| Faesulae
  | Fiesole
  |}
  </div>
  
   Levrlennadur 
   Bonfante, G., L. Bonfante, The Etruscan Language. An Introduction, Manchester University Press, 2002
   Dennis, George, George Dennis (explorer), The Cities and Cemetaries of Etruria'', 1848, John Murray, London. Gallout a reer pourchas al levr-se war lec'hienn-mañ.
  
  Gwelet ivez
  Rouantelezh Etruria
  
  Notennoù 
  
  Henamzer
  Istor Italia