title: An Uhelgoad
text: An Uhelgoad a zo ur gumun eus Bro-Gerne, e Menez Are, e departamant Penn-ar-Bed, e kornôg Breizh. Penn kanton e oa betek 2015.
  
  Ardamezioù
  
  Istor
  
  Henamzer 
   Ne gaver ket pikol tra a denn d'an Henamzer en Uhelgoad, diwar ziouer a furchadennoù hag a enklaskoù moarvat. Koulskoude, dre ma n'emaer ket pell diouzh an hentoù pouezus a voe savet da vare ar Romaned ez eur techet da grediñ e veze darempredet an dachenn a ya d'ober parrez an Uhelgoad hiziv gant soudarded Roman. Soñjal a reer e oa bet Romaned o chom er c'hamp a vez graet « kamp Artus » anezhañ.
  
  Emsavadeg ar Bonedoù ruz: anavezet eo ar barrez evit fedoù liammet gant dispac'h ar bonedoù ruz e 1675. Un digoll a 800 lur a voe paeet gant ar barrez d'an aotrou Le Moyne de Trevigny goude tagadenn e gastell e Sant-Hern d'an 11 a viz Gouere 1675 e-pad an emsavadeg.
  
  Eil Brezel-bed:
   d'an 20 a viz Even 1940 e tegouezh al lu alaman en Uhelgoad; 
  
   dieubet e voe an Uhelgoad gant lu ar Stadoù-Unanet ha stourmerion ar Rezistañs goude emgannoù ouzh an Alamaned d'ar 5 ha d'ar 6 a viz Eost 1944.
  
  Monumantoù ha traoù heverk
  
  Lec'hioù heverk er c'hoat 
  Un tamm-mat a reier iskis ha brudet a gaver en dro d'an Uhelgoad. En o zouez...
  
  Ar Roc'h 'gren (ar Maen-Dogan) 
  Ar Roc'h 'gren, ur pezh karreg bras-divent, chomet eus ar mare ma veze korvoet greunit er vro, un esperadenn a vaen er c'hoad, zo 137 tonenn a bouez enni! Bras-eston eo he ment: 7 metr hirder, 3 m uhelder ha 2,80m ledander. Diazezet eo war ur c'her moan 90 cm hed a ro an tu dezhi da brañsellat un tamm pa bouezer gant e gein.
  
  War lein ar roc'h e c'haller gwellet toulloù. Klotan a reont gant al lec'hioù ma veze lakaet gennoù houarn; d'ar mare ma veze korvoet ar greunit en Uhelgoat o doa klasket mengleuzierien faoutañ anezhi.
  
  Ar Pont Ruz 
  Dont a ra an anv-gwañ "ruz" eus ar ger galianek "roudos". Soñjal a reer e oa bet savet ar pont-se da vare an Osismied, ur bobl c'halian eus strollad Kelted Arvorig. Vorgium (Karaez) e oa o c'hêr-benn.
  
  Toull Artuz 
  Artuz zo un adstumm eus Arzhur, un aotrou breton, difenner ar pobloù kelt eus Breizh hag eus inizi Breizh-Veur e deroù ar VIvet kantvet. Hervez ar vojenn e kouske Artuz en toull-se gant un nebeud eus e geneiled varc'heien feal. Gwa d'an neb a zihune anezhañ hep abeg, hennezh ne chome ket bev. Rak ne ranked direnkañ ar Roue mojennel-se nemet pa veze e vro en arvar. A-benn ar fin e adstagas gant ar stourm asambles gant e varc'heien evit adsevel Rouantelezh Breizh lakaet en arvar gant ar Saozon.
  
  An Toull Don 
  Erruout a ra ar stêr Arc'hant en Toull Don; en em deuler a ra-hi meur a vetr dindan hon treid. Ruziañ a ra an dour a-wechoù abalamour da liv ar c'hlegerioù.
  
  Poull ar Boudiged 
  Ul lec'h boemus eo.
  
  Menaj ar Werc'hez 
  Menaj ar Werc'hez zo bet krouet gant ur berniad reier bras. Ar mein, krignet gant ar dour-ruilh, o deus kemeret stummioù iskis. Gant un tamm ijin e c'haller gwelet armoù-kegin eus menaj ar Werc'hez: ur pofer, ul loa-gog, ur ribod, ur vegin.
  
  Ar C'habell-touseg
  
  Douaroniezh 
   War lez ar Stêr Arc'hant emañ an Uhelgoad.
  
  Emdroadur ar boblañs abaoe 1793
  
  Melestradurezh
  
  Tud brudet
  
  Tud bet marvet eno
   1919 : Victor Segalen, skrivagner
  
  Liammoù diavaez 
  
   an Uhelgoad war lec'hienn Geobreizh
   Ti an Douristed
   Mengleuzioù kozh Lokmaria hag an Uhelgoad
   Pajenn an Uhelgoad war lec'hienn ar Gumuniezh Kumunioù
   Lec'hienn brevez war an Uhelgoad
  
  Dave ha notennoù
  
  Kumunioù Penn-ar-Bed
  Kumunioù Kerne
  Emsavadeg ar Bonedoù ruz