title: Guy Étienne
text: Guy Étienne zo bet ganet e 1928, e Sant-Kareg (Breizh-Uhel), ha marvet d'ar 6 a viz Genver 2015 e Kastellin. Anavezet eo evit bout krouet ar gelaouenn Emsav hag an ti-embann Preder. Dindan e anv kefridiel, pe dindan meur a anv-bluenn evel Abanna, Gwion Steven pe Gi Étienne, e skrivas meur a bennad, a c'heriadur hag a varzhoneg. Edo e penn embannadur ar gelaouenn skiantel Lavar a zo he fal krouiñ nevezc'herioù hag emsoñjal a-zivout an arver anezho.
  
  Buhez
  
  Ganet e voe e 1928 e Sant-Kareg, e Bro Sant-Brieg. Ur c'habiten a vor a oa e dad, hag e vamm a oa eus tu harzoù Kernev e-kostez Mur ha Sant-Vaeg.
  
  Skoliataet eo bet e Sant-Brieg, c'hoant gantañ da vezañ moraer d'ar c'houlz-hont. Bet eo bet e skolaj Sant-Charlez hag aet da Bariz evit studiañ ar vezegiezh. Kregiñ a reas da studiañ ar brezhoneg d'an oad a ugent vloaz e kostez Pariz, gant Andreo ar Merser e Kêr-Vreiz hag all, hag e-doug stajoù KEAV e-men e reas anaoudegezh gant Abeozen pe Yeun ar Gow.
  
  Neurobredvezeg eo bet eus e vicher : da gentañ e Bro-Berry ma reas anaoudegezh gant e wreg Gizella ha, da heul, evel rener klañvdi prevez Kerfriden - pe Klinikenn ar Stêr-Aon - e Kastellin eus 1957 betek 1995.
  
  Guy Étienne zo tad da c'hwec'h bugel - Gwilhen, Genovefa, Iwan, Brenda, Gurvan hag Uriel - a skoliataas e brezhoneg er gêr, d'ur c'houlz ne oad ket kustumet ken d'en ober.
  
  Aet eo d'an Anaon, d'ar 6 a viz Genver 2015 e Kastellin, d'an oad a 86 vloaz, tapet ma oa gant ur c'hleñved abaoe deroù miz Kerzu 2014. E obidoù a voe e Kastellin d'an 10 a viz Genver 2015. Douaret eo bet d'an 12 a viz Genver e Sant-Kareg.
  
  Obererezh
  
  Oberennoù kentañ
  
  Hervez Abeozen, Guy Étienne en doa skrivet un teskad barzhonegoù e galleg a-raok dont da vout boas d'en ober e brezhoneg.
  
  Da gentañ-holl e skrivas barzhonegoù brezhonek evit ar gelaouenn Al Liamm adalek 1953, evel Eil pedenn evit gorreoù Nedeleg pe Trec'h ar barzh Treiñ a reas un nebeud pennadoù a-ziwar yezhoù arall, ivez.
  
  E 1959, kemer a reas perzh er gelaouenn bolitikel Ar Vro, a-gevret gant Pêr Denez ha Ronan Pennek.
  
  Adalek 1960, kregiñ a reas da skrivañ pennadoù diwar-benn tonkad an Emsav hag ar politikerezh evel Eus an Emsav d'an emframm, Ur gefridi bolitikel : diorren ar yezh resis Eil tezenn vrezhonek ar c'hantved, Lennegezh ha Dispac'h, Ar paradozioù kollet pe Preder e 1970 e-men e weler e oa deuriet gant diorren ar yezh arnevez hag ar c'hrouiñ-gerioù, a zo deuet da vout e dachenn bennañ a labour abaoe ar bloavezhioù dek-ha-tri-ugent.
  
  Prederouriezh
  
  E 1958 e savas ar gelaouenn Preder ma voe kavet e brederiadennoù enni. E bennadoù a oa a-zivout ar yezh hag amzer da zont broadelouriezh Breizh en ur savboent stadel hag arnevez, pell diouzh pezh a rae «ledemsav» anezhañ, da lavarout eo ar vroadelouriezh vreizhat c'hallek klasel (Yann Fouéré, Olier Mordrel...).
  
  E 1962 e savas ur strollad skol dre lizher, Strollad An Deskadurezh Eil Derez (SADED), gant Paol Kalvez, Youenn Olier ha Gwilherm Dubourg a oa he c'hefridi reiñ d'an dud un deskadurezh eil-derez evit stummañ begenn an Emsav a-fet Istor, gramadeg pe skiantoù.
  
  Goude-se, e 1967, e savas ur framm politikel, Emsav Stadel Breizh (ESB), gant ar gelaouenn Emsav, a-gevret gant Paol Kalvez, Youenn Olier, Pêr Denez ha Goulven Pennaod. Er gelaouenn-se e klaske sevel ur brezhoneg a-live gant yezhoù pennañ ar bed. Tamm-ha-tamm e voe kuitaet ESB gant lod eus perzhidi ar gelaouenn n'edont ket a-du gant pennaennoù politikel Guy Étienne. Hennezh a zifenne galvedigezh Breizh da zont da vout ur Stad hervez kealiadurezh ar vroadelourion vreizhat, levezonet ma oa gant ur meni marksouriezh. E Preder eo e weler disoc'hoù an enklaskoù-se.
  
  En deroù e oa Preder, ur rummad kaieroù savet diwar-benn skiantoù an den, ha da c’houde e troas da gelaouenn breder un emsav nevez. Peogwir e kav d'ar skipailh-embann ne oa ket resis a-walc'h na klok a-walc'h ar yezh henvoazel e sav gerioù nevez. Peurliesañ, al labour-geriaouiñ graet gant Guy Étienne zo ul labour hag a grou gerioù adalek gwriziennoù keltiek kavet en henvrezhoneg, er c'hrennvrezhoneg, er c'hembraeg pe er c'herneveureg en ur nac'hañ ober gant gerioù a orin latin pe gerioù etrebroadel.
  
  Skrivet en deus geriadurioù bet ganet adalek an enklaskoù graet e niverennoù Lavar : Geriadur ar bredelfennerezh (1983), Geriadur ar stlenneg (1995), Geriadur ar gorfadurezh (1999), Geriadur ar vezekniezh (2007-bremañ). Peurliesañ e vez kavet teir yezh en e c'heriadurioù : Brezhoneg, Galleg ha Saozneg. Latin koulz hag Alamaneg a vez kavet ivez, a-wezhioù. Lod a skrivas gant e genlabourer Yann-Baol an Noalleg, unan eus atebeion an ti-embann Preder.
  
  Levezonet-bras eo bet ar gevarzhe An Drouizig gant Geriadur ar Stlenneg Guy Étienne. Al levezon-se a gaver e labourioù Martial Ménard evit sevel e c'heriadur divyezhek Dictionnaire français-breton, gant Tugdual Kalvez evit e c'heriadur Geriadur ar brederouriezh pe gant skrivagnerion ar c'helaouennoù lennegel Aber (skrivet en deus Guy Étienne evit ar gelaouenn-se evel ar pennadoù GottFried Benn pe Paul Celan) ha Nidiad.
  
  Ar barzh
  
  Un teskad barzhonegoù en deus embannet ivez : Diazerc’h (Preder, 1976), ha dastumadegoù evel Tri Barzh (Preder, 1978), Maen ar ya / La pierre du Oui (1989), Krennlavarioù nevez an Ifern (Preder, 2005). Peurvuiañ e skriv e varzhonegoù en ur brezhoneg resis ha diaes gant gerioù nevez. E savboent war al lennegezh zo hini un ezel a'r vegenn.
  
  Gant e oberenn Maen ar ya / La pierre du Oui e oa krog da skrivañ barzhonegoù e galleg, dre levezon Paol Keineg a skriv dastumadennoù barzhonegoù liesyezhek.
  
  Oberennoù barzhoniel arall a reas estreget barzhonegoù. Meur a droidigezh en deus savet ivez. Adskrivet ha troet en deus ar romant Mari Vorgan gant Roparz Hemon e galleg. Meur a gounskrid a skrivas en enor Roparz Hemon e stumm barzhonegoù pe bennadoù : Pemp maen evit bez Roparz Hemon (pemp barzhoneg) pe Gouelioù.
  
  Oberennoù
  
  Barzhonegoù
  
   Diazerc'h, Barzhonegoù ha skridoù all / ÉTIENNE Gi-ABANNA. - Preder, 1975. - 61 b.
   Krennlavaroù nevez an ifern : Krennlavarioù an ifern ; - Froud ar vuhez ; - Raksantad ; - Mervel a ranker dre m'o anavezer ; - Araokaat ; - Pempet Marvnad (arroud) ; - Tier a Zanmark ; - An Hipopotam ; - Dic'hoanag ; - Kevreadur ; - Uheladeiladoù ; - A-zerc'h emaon ; - Gwener ar groaz (arroud) ; - Buhez ar Sent ; - Ar picheroù ; - An dinaou ; - Tenebrae ; - Salm / ÉTIENNE Gi-ABANNA ; NAN Liu (treser) ; BLAKE William ; HÖLDERLIN Friedrich ; RILKE Rainer Maria ; NOVOMESKY Laco ; ELIOT T. S. ; BENN Gottfried ; BECHER R. Johannes ; PLATH Sylvia ; LOUP Armande ; MIATLEV Adrian ; CELAN Paul. - Preder, 2005. - 189 f.
   La Pierre du Oui / Maen ar Ya, barzhoniezh, divyezhek galleg-brezhoneg, / ÉTIENNE Gi-ABANNA ; AR BERR Alan-E.- Éditions de la Différence, 1989. - 221 b.
  
  Geriadurioù
  
   Geriadur a gorfadurezh, rann 1, 1960, Preder.
   Geriadur a gorfadurezh, rann 2, 1961, Preder.
   Geriadur a gorfadurezh, rann 3, 1963, Preder.
   Geriadur ar Mediaoù, (Dictionnaire du cinéma et de la vidéo) gant Pascal Le Moal, 2000, Preder.
   Geriadur ar Stlenneg (Dictionnaire de l'informatique en trois langues : français, anglais, breton), 1995, Preder.
   Geriadur ar Bredelfennerezh e peder yezh : Galleg, alamaneg, Saozneg, Brezhoneg ( dictionnaire de Psychanalyse en quatre langues : Français, Allemand, anglais, Breton), Preder, 1983
   Geriadur ar Gorfadurezh (Dictionnaire de l'anatomie conforme à la nomenclature internationale PNA en français, latin et breton), 1999, Preder.
   Geriadur ar Vezekniezh, Rann 1, A - Auscultation, Galleg-Saozneg-Brezhoneg, Preder, 2007. - pp. 1–160.
   Geriadur ar Vezekniezh, Rann 2, Auscultation - Chaîne, Galleg-Saozneg-Brezhoneg, Preder, 2008. - pp. 161–320.
   Geriadur ar Vezekniezh, Rann 3, Chaîne - Déplétion, Galleg-Saozneg-Brezhoneg, Preder, 2009. - pp. 321–480.
   Geriadur ar Vezekniezh, Rann 4, Dépôt - Expressivité, Galleg-Saozneg-Brezhoneg, Preder, 2010. pp. 481–640.
   Geriadur ar Vezekniezh, Rann 5, Exsanguination - Homosexuel, Galleg-Saozneg-Brezhoneg, Preder, 2011. - pp. 641–800.
   Geriadur ar Vezekniezh, Rann 6, Homozygote - Lagophtalmie, Galleg-Saozneg-Brezhoneg, Preder, 2012. - pp. 801–960.
   Geriadur ar Vezekniezh, Rann 7, Lait - Miliaire, Galleg-Saozneg-Brezhoneg, Preder, 2013. - pp. 961–1120.
   Geriadur ar Vezekniezh, Rann 8, Miliaire - Ostéite, Galleg-Saozneg-Brezhoneg, Preder, 2014. - pp. 1121–1280.
   Geriadur ar Vezekniezh, Rann 9, Ostéoarthrite - Polyvalent, Galleg-Saozneg-Brezhoneg, Preder, 2015. - pp. 1281–1440.
   Geriadur ar Vezekniezh, Rann 10, Polyviscéral - Récepteur, Galleg-Saozneg-Brezhoneg, Preder, 2017. - pp. 1441–1600. (gant Yann-Baol an Noalleg)
   Geriadur ar Vezekniezh, Rann 11, Récepteur - Spectrine, Galleg-Saozneg-Brezhoneg, Preder, 2020. - pp. 1601–1760. (gant Yann-Baol an Noalleg)
   Geriadur ar Vezekniezh, Rann 12, Spectographie - Tuberculine, Galleg-Saozneg-Brezhoneg, Preder, 2021. - pp. 1761–1920. (gant Yann-Baol an Noalleg)
   Geriadur ar Vezekniezh, Rann 13, Tuberculisation - Zymotique, Galleg-Saozneg-Brezhoneg, Preder, 2022. - pp. 1921–2050. (gant Yann-Baol an Noalleg)
  
  Studiadennoù
  
   Un Hent hag un dremmwel- Tonkad Harki / Yann Mikael 
  Ar gwez el latar / Joëlle Kermoal ; 
  Ha brav e oa ar skolveur / Joëlle Kermoal ; 
  Ur sizhunvezh dispac'h / Yann Mikael ; 
  Roazhon bepred / Pierrette Kermoal ; 
  Pa save al loar / Pierrette Kermoal ; 
  Ar pezh a chom / Joëlle Kermoal ; 
  Kimiad d'ur c'hi / Yann Mikael. / KERMOAL Joëlle ; KERMOAL Pierrette ; MIKAEL Yann ; ETIENNE Gi-ABANNA (Préface de). - Preder, 1971. - 126 p.
  
  Troidigezhioù
  
   Duyckaerts, Keal an emrenerezh psikologek, Emb. Preder, 1958.
   Buytendijk, Moneadur an anevaled, Emb. Preder, 1958.
   Hemon, La Marie-Morgane, 1981.
  
  Menegoù
  
  Diskan bugel
  
  Eus an emsav d'an emframm
  
  Ereoù diavaez 
   Lec'hienn Preder
  
  Notennoù 
  
  Emsaverien Breizh
  XXIvet kantved
  Meneger ar skrivagnerien
  Skrivagnerien Breizh
  Geriadurourien vrezhonek
  Ganedigezhioù 1928
  Marvioù 2015