title: Malbrough s'en va-t-en guerre
text: Malbrough s'en va-t-en guerre, anavezet ivez evel Mort et convoi de l'invincible Malbrough, zo ur ganaouenn c'hallek eus an , anezhi ur c'hlemmgan fentus diwar-benn obidoù John Churchill, 1añ Dug Marlborough (1650–1722).
  
  Danvez
  Er son c'hallek e konter edo gwreg Marlborough o c'hortoz he fried da zistreiñ eus ar brezel pa glevas keloù eus e varv ; pa voe beziet ar gwaz e oa un eostig o kanañ a-us d'e vez.
  
  Istor
  
  Savet e oa ar son goude Emgann Malplaquet en 1709, a c'hoarvezas e Malplaquet, ur gêriadenn a zo hiziv e kumun c'hall Taisnières-sur-Hon, tostik da gêr Mons, e Belgia. Kontet eo da vezañ gwadusañ emgann Brezel Hêrezh Spagn. Trec'h e voe arme c'hall Villars war an arme saoz. Ur falsvrud a rede diwar-benn marv an dug saoz, en deus roet e anv da kastell Malbrouck / Schloss Meinsberg, en Loren : gwir eo e oa bet gloazet an dug en emgann, d'an 11 a viz Gwengolo 1709, met ne varvas nemet e 1722.
  
  Brudet e voe ar ganaouenn adal 1781, pa voe lakaet gant ar skrivagner gall Beaumarchais er pezh Le Mariage de Figaro. C'hoariet e voe e Versailles evit an danvez-tsar Paol Iañ Rusia ha berzet war urzh ar roue Loeiz XVI.
  
  XIXvet kantved
   E deroù ar XIXvet kantved e veze lâret gant Chateaubriand e teue eus broioù ar Reter.
  
  E 1813, goude Emgann Vitoria, en Euskal Herria, pa drec'has dug Wellington war arme c'hall Giuseppe Buonaparte, e voe implijet an ton gant Ludwig van Beethoven da sevel Wellingtons Sieg oder die Schlacht bei Vittoria, Op. 91, ur pennad 15 munut, da lidañ trec'h ar Saozon.
  E Kerzu 1867 e oa anv un operetta en Pariz. Pep a arvest a oa skrivet gant Georges Bizet, Léo Delibes, Émile Jonas hag Isidore Legouix.
  
  Hervez ar werinoniour aostralian John Meredith e vefe bet ar c'hentañ ton europen desket da henvroiz Aostralia.
  
  Ton
  Krediñ a ra lod e oa koshoc'h an ton eget ar ganaouenn hec'h-unan. Implijet eo ivez evit kanañ
  For He's a Jolly Good Fellow 
  The Bear Went Over the Mountain
  
  Yezhoù all
  Kanet e vez e meur a yezh:
  
  An doare saoznek
  An hini saoznek a voe savet gant ar barzh amerikan Henry Wadsworth Longfellow en XIXvet kantved.
  
  An doare danek
  Un doare danek, Mallebrok, zo bet enrollet gant Lars Lilholt e 1995,
  
  An doare brezhonek
  Lakaet eo bet e brezhoneg gant Roparz Hemon, hag embannet e-barzh Ar Bed Keltiek. Kavout a reer ar c'homzoù bremañ e pevare levrenn "Kanaouennoù", un dastumad kanaouennoù a oa bet lakaet gant Roparz Hemon e brezhoneg diwar ganaouennoù e yezhoù all.
  
  Doareoù all
  Doareoù rusek ha svedek, zo ivez.
  
  Lennegezh
  Meneget eo ar ganaouenn e meur a oberenn :
  Torfed ha Kastiz, gant Fyodor Dostoyevsky, ma klask Katerina Ivanovna Marmeladova ober d'he bugale kanañ an doare rusek dirak an dud, kent dezhi mervel.
  Brezel ha Peoc'h, gant Lev Tolstoy, pa weler ar Priñs Nikolai Bolkonsky o kanañ deroù ar son d'e vab ar Priñs Andrei (pennad XIX).
  
  Levrlennadur
   Malbrough s'en va-t-en guerre, tresadennoù gant Frölich, skrid gant Stahl – 1878 - Pierre-Jules Hetzel, e Gallica :
  
  Notennoù
  
  Kanaouennoù gallek