title: Douar (planedenn)
text: Ur pennad Douar (disheñvelout) zo ivez.
  
  {| class="infobox" cellspacing="2" style="font-size:90%;"
  
  |-
  | bgcolor=black colspan="2" colspan="2" align="center" | 
  |- bgcolor="#fff"
  |An Douar e kreiz miz Even 2016
  |- bgcolor="#6295da"
  | colspan="2" align="center" style="color:#fff;"| Doareennoù kelc'htro
  |-
  | Skin keitat || 149 597 887 km (1 ua)
  |-
  | Treuzkiz || 9,4 ×108 km (6,283 ua) 
  |-
  | Ezkreizennegezh || 0,016 710 22
  |- valign="top"
  | Prantad reveulziañsiderel || 365,25696 devezh
  |-
  | Tizh keitat || 29,783 km/s(107 218,8 km/h)
  |-valign="top"
  | Stouadur || 0°(dre dermenadur)
  |-
  | Adplanedennoù || 1, al Loar
  |- bgcolor="#6295da"
  | colspan="2" align="center" style="color:#fff;"| Doareennoù fizikel
  |-
  | Treuzkiz keheder || 12 756,28 km
  |-
  | Treuzkiz polel || 12 713,55 km
  |- valign="top"
  | Platadurer poloù || 0,003 352 91÷298,242
  |-
  | Gorread || 510 067 420 km²
  |-
  | Ec'honenn || 1,08321 x 1012 km³
  |-
  | Mas || 5,9736 x 1024 kg
  |-
  | Mas ec'honel keitat || 5,515 x 103 kg/m³
  |- valign="top"
  | Gravitadur(led. 45°, uhl. 0)|| –9,78 m/s²
  |- valign="top"
  | Prantad(devezh siderel)|| 0,997 258 devezh(23,934 19 h)
  |- valign="top"
  | Tizher c'heheder || 1 674,38 km/h 
  |-
  | Stouadur an ahel || 23,45°
  |-
  | Albedo keitat || 0,367
  |-
  | Tizh frankizadur || 11,186 km/s
  |- valign="top"
  | Temperadurwar ar gorre ||
  
  |- bgcolor="#6295da"
  | colspan="2" align="center" style="color:#fff;"| Doareennoù an atmosfer|-
  | Gwask atmosfer || 101 325 Pa
  |- valign="top"
  | Kediadur(% ec'honenn) || N2 78,11O2 20,953Ar 0,934H2O 0 — 7CO2 0,01 — 0,1
  |-
  |}
  An Douar (anvet Terra e latin) eo an trede planedenn dostañ d’an Heol e sistem an Heol. Furmet e vije bet ar blanedenn 4.57 miliard a vloavezhioù ’zo.
  
  Stumm ur sferenn a zo dezhi paneve m'eo ar pennahelioù (polioù Norzh ha Su) un tammig plaenoc'h eget ma'z int war ur sferenn wir pe ur voul. Graet e vez alies a-walc'h ar voul-douar eus ar blanedenn koulz evit he deskrivañ hag evit chom hep meskañ an Douar, anezhañ ul lodenn eus pluskenn ar blanedenn hag ar blanedenn hec'h-unan.
  
  Ar blanedenn douarek nemeti eo zo warni kementadoù bras a zour. Tro-war-dro dezhi ez eus un aergelc'h tev-tre graet gant oksigen ha nitrogen, ar re-se an aezhennoù pennañ.
  
   Skeudennadur an Douar 
  P'eo ar blanedenn Douar ur voul vras e komzer eus ar voul-douar'. Anavezet e oa he stumm gant ar skiantour, matematikour ha steredoniour Eratostenes, un Egiptad gresianeger, en deus jedet tro ur c'helc'h Douar gant ur resisted digredus pa weler teknikoù a c'helle implijout.
  
  Kollet eo bet an anaoudegezhioù-se ken e krede Europiz ar Grennamzer e oa plat an Douar, e troe an Heol en-dro dezhañ eus ar Reter d'ar C'hornôg, hag e tremene dindani diouzh an noz. Koulskoude e voe adkavet testennoù Erastotenes, met hemañ en doa bet rediet kinnig martezeadennoù kemplezh evit displegañ kelc'htro al Loar pa ne gave diaes lavaret e oa an Heol oc'h ober tro ar blanedenn hervez e gerzhed seblantus.
  
  E penn ar 17vet kantved e savas un nebeud skiantourien evit prouiñ ne c'helle ket an Heol hag ar stered treiñ en dro d'an Douar avat hag ouzhpenn-se e kerzhe ar stered hag ar planedennoù en egor. Dizoloet e voe mont en-dro koskoriad an Heol gant Kopernik. Disklêriañ a reas e oa an Douar an trede planedenn tostañ d'he steredenn hag e teskrivas ar reizhiad  heolel ma tro ar planedennoù en-dro d'an Heol.
  
  Kadarnaat a reas labourioù Kopernik Galileo Galilei hag e tegasas implij ar matematik er steredoniezh evit jediñ kerzhed ar planedennoù.
  
   Aozadur diabarzh an Douar 
  
   Yezh 
   Dre fent e lavarer an (tamm) douar patatez-mañ, pa gomzer eus ar bed.
  
   Levrlennadur 
   Koskoriad an Heol'', Bruno Mauguin ha Bénédicte Saulier-Le Dréan (Egorenn ar skiantoù), treiñ gant an Ofis ar Brezhoneg, 2006, Éditions Apogée, ISBN 2-84398-249-9, pp. 20-25.
  
  Liammoù diavaez 
    Blueturn — An Douar filmet eus an egor gant al loarell NASA/DSCOVR.
  
  Steredoniezh
  Koskoriad an Heol
  Korfoù-oabl
  Planedennoù
  Douaroniezh
  Skiantoù an Douar
  Douar