title: Kraozon
text: Kraozon (distaget Kraon er vro: ) a zo ur gumun eus Breizh e Kerne ha pennlec'h kanton Kraozon. Ar gumun bennañ eus Gourenez Kraozon a zo anezhi.
  
  Douaroniezh 
  Kelc'hiet eo gant ar mor: en hanternoz dezhi emañ lenn-vor Brest, er c'hreisteiz Bae Douarnenez hag er c'huzh-heol ar Meurvor Atlantel. Anavezet mat eo ivez ar c'hourenez abalamour d'he geologiezh dibar. Gallout a reer kavout eno roudoù eus darvoudoù a-bouez e buhez an douar a ro tu da gompren penaos ez a fiñvadennoù ar douar en-dro. Kavet e vez e Kraozon ur pleg antiklinal mil anavezet (pleg an douar e stumm un A).
  
  Anv 
  Bernard Tanguy : "Plueu Crauton, Crauthon,  XIvet; Crauzon, 1173; Craozon, 1192-1202; Craothon, c. 1214; Crauzon,         1263, c. 1330, 1535;
  
  Ardamezioù 
  En aour e leon kudennek en sabel; e vevenn en gul, e deir mailhenn en aour
  Sturienn: Etre daou vor
  Diviz-kêr: 17 a viz Kerzu 1977
  Kroaz-vrezel 1939-1945 a vez lakaet da ginkladur diavaez
  
  Istor
  
  Dispac'h Gall
  Dekred eus ar 26 a viz Du 1790 war al le ret: e penn-kentañ 1791 e voe nac'het al le ouzh ar Roue, ar vro hag al lezennoù gant ar person, Doixant e anv, Ha Meillard, kure.
  
  Krouet e voe kumun Lañveog e 1872 diwar ul lodenn eus kumun Kraozon.
  
  
  
  Brezel-bed kentañ 
   340 gwaz eus ar gumun, d.le. 4,09% eus ar boblañs e 1911,  a gollas o buhez abalamour d'ar brezel.
   Ur c'hamp-bac'h a voe digoret en Enez-Hir er gumun e 1914 evit derc'hel ennañ 400 sujed alaman ha 250 sujed aostrian bet tapet e miz Gwengolo p'edont o veajiñ e bourzh ar mordreizher Nieuw Amsterdam diwar ar raktres bet graet gant ar gouarnamant gall e 1913.
  
  Eil Brezel-bed  
  D'an 9 a viz Genver 1942 e kouezhas ur c'harr-nij Manchester I marilhet L7322 ha kodet EM-Q eus ar 207th Squadron eus Royal Air Force|aerlu ar Rouantelezh-Unanet) en Enez-Hir; tri nijour a voe lazhet, beziet int e bered ar gumun; d'ar 1 a viz C'hwevrer 1942 e kouezhas un nijerez Manchester I marilhet L7472 ha kodet QR-? eus ar 61st Squadron eus ar Royal Air Force e Morgad; daou nijour a varvas, n'int ket bet kavet; ar c'hwec'h nijour all a voe tapet d'an Alamaned; d'ar 16 a viz C'hwevrer 1943 e kouezhas ur c'harr-nij B-17F-25-BO  (anvet "Spook", marilhet 41-24541 ha kodet VK-B) eus aerlu ar Stadoù-Unanet er mor e-tal Gourenez Kraozon; diwar an dek milour eus e baread e voe tapet tri gant an Alamaned, ne voe ket adkavet ar re all; d'an 18 a viz Even 1944 e kouezhas ur c'harr-nij Blenheim marilhet LJ878 eus ar Royal Air Force e Kraozon, lazhet e voe e dri nijour; d'ar 14 a viz Eost 1944 e kouezhas un nijerez Lancaster I marilhet PD222 ha kodet KM-U eus ar 44th Squadron eus ar Royal Air Force er mor e Kraozon; pemp nijour a varvas, tri anezhe a voe douaret e bered Kraozon ha daou all e Saint-Charles de Percy War Cemetery (Bro-C'hall), unan all a zeuas a-benn da achap hag ar seizhvet hini a voe adkavet gant ar Re Gevredet.
  
  Monumantoù ha traoù heverk 
  Monumant ar re varv, luc’hskeudennoù ha kartenn-bost.
  
  Bezioù ar C'hommonwealth e bered ar gumun 
  
  Karrnijourion e oant holl. Mervel a rejont e-pad an Eil Brezel Bed.
  
  Emdroadur ar boblañs abaoe 1962
  
  Melestradurezh
  
  Brezhoneg
  
  Ar Brezoneg er Skol 
  1934-1936: ar c'huzul-kêr a savas a-du gant ar mennad skignet gant al luskad Ar Brezoneg er Skol (ABES) evit kelennadurezh ar brezhoneg er skol.
  
  Ya d'ar brezhoneg
   D'an 29 a viz Mae 2009 e oa bet votet ar garta Ya d'ar brezhoneg gant Kuzul-kêr ar gumun.
   D'ar 26 a viz Meurz 2013 e oa bet roet d'ar gumun al label Ya d'ar brezhoneg live 1.
  
  Deskadurezh
   Ur skol divyezhek a zo eno abaoe 1989. 
   E distro-skol 2022 e oa 43 skoliad enskrivet er skol Diwan (6,4 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez).
  
  Tud
  
  Tud bet ganet eno
   1887 : Louis Jouvet, aktour (c'hoariva ha sinema) ha leurenner.
  
  Tud bet marvet eno
   1909 : Anna Mezmeur, leanez skrivagnerez vrezhonek.
  
  Ardamezeg ar familhoù
  
  Gevelliñ
  
  Gwelet ivez
  Morgad
  
  Luc'hskeudennoù
  
  Liammoù diavaez 
  
   Lec'hienn an ti-kêr
  
  Levrlennadur 
   Pol Potier de Courcy : Nobiliaire et armorial de Bretagne. Adembannadur Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014
   Bernard Tanguy : Dictionnaire des noms de communes, trèves et paroisses du Finistère. Chasse-Marée. ArMen. 1990
  
  Daveoù ha notennoù 
  
  Kraozon
  Kumunioù Penn-ar-Bed
  Kumunioù Kerne
  Bezioù-brezel ar C'hommonwealth e Penn-ar-Bed
  Kampoù-bac'h gall ar Brezel-bed kentañ
  Ar Brezoneg er Skol
  Nijerezioù ar C'hommonwealth aet d'ar strad e Breizh e-pad an Eil brezel-bed
  Nijerezioù SUA aet d'ar strad e Breizh e-pad an Eil brezel-bed