title: Bourdel
text: Unan eus kêrioù bras Mervent Frañs eo Bourdel (Bordèu en okitaneg ha distaget  en okitaneg gwaskognek, Bordeaux e galleg ha distaget []). Houmañ eo kêr-benn rannvro Akitania-Nevez (Aquitaine e galleg uhel, Gwaskogn e penn ar Grennamzer), bet ar Guienne e parlantoù ar bobl, degemeret evel ar Guyenne dindan ar rouantelezh gall.
  
  Pennlec'h departamant ar Gironde eo ivez, 229 000 annezad enni ha 955 200 en he zolpad-kêrioù, anvet Kumuniezh kêrel Bourdel (KKB pe CUB e galleg). 28.3% annezidi KKB a oa o chom e kêr Bourdel e 2008, pa oa 45.3% eus ar re-mañ e 1968. Treuzet eo gant ar stêr vras Garona ha Bourdeliz a vez graet eus hec'h annezidi.
  
  Brudet eo ar gêr er bed a-bezh abalamour d'ar gwiniegi a zo tro-war-dro dezhi. Dre ar porzh-mor, war un aber hir-meurbet (98 km etre Bourdel hag ar mor, al lanv a ya 20 km pelloc'h c'hoazh) ez eus bet ezporzhiet kementadoù divent a win abaoe m'eo bet plantet ar gwini gant ar Romaned er .
  
  Lesanvet eo bet Bourdel "perlez Akitania", met ivez "ar gaerenn gouskedik" peogwir ne oa ket he monumantoù hag he c'hreiz-kêr lakaet da dalvezout a-walc'h. N'eo ket ken gwir bremañ rak lakaet eo bet kreiz-kêr Bourdel (Porzh al Loar) war roll Glad bedel.
  
  Ger-ardamez 
  
  Lilia sola regunt lunam, undas, castra, leonem, « N'eus nemet ar flourdiliz hag a ren al loar, an dour, ar c'hastell hag al leon ».
  Displegadennoù :
   Ar flourdiliz : ardamez rouaned Bro-C'hall o deus adstaliet o beli war Bourdel ha Gwaskogn e 1453 diwar goust ar Saozon;
   Al loar : diwar kammdro ar Garona e vez graet "porzh al loar" eus porzh Bourdel;
   An dour : ur porzh-mor hag ur porzh war ur stêr eo Bourdel;
   Ar c'hastell : ar C'hastell-Trompilh, savet gant Vauban war urzh ar roue gall Loeiz XIV war al lec'hienn m'emañ leurgêr vras an Ilgroazioù (esplanade des Quinconces) warni hiziv;
   Al leon : elfenn ardamez Gwaskogn (hag Akitania war an dro).
  
  Istor
  
  Henamzer 
  E mare ar Romaned ez eus roud eus Burdigala evel anv ar gêr, un anv a c'hellfe bezañ euskarek kozh (burdi = houarn, gala = teuziadur) ken e veze marteze govelioù eno. Dre Bordigala ha Bordale (anv euskarek) e c'hellfe bezañ aet an anv orin da Vourdel.
  
  Evit gwir eo bet savet Bourdel en  gant Bituriged Vivisk ('Bituriged dilec'hiet'), ar re-se ur bobl c'halian o tont eus takad Bourges. Staliet e oa war un adstêr gleiz d'ar Garona, an Dévèze, met ne oa ket al lec'hienn eus ar c'hentañ pa veze geunioù flaerius tro-war-dro.
  
  E Bourdel, war-dro 310 eo bet ganet Decimus Magnus Ausonius, kelenner war an helavarded hag ar yezhadur hag ur barzh latin ivez. War-dro 367 ez eas da digelenner an danvez-impalaer Gratian.
  
  Krennamzer : ar mare saoz 
  Dimeziñ a reas Eleanora Akitania gant Herri II, kont Anjev, hag a teuas da vezañ roue Bro-Saoz un nebeud mizioù goude. An impalaeriezh anjev az ae eus ar Pirenoù da Vro-Iwerzhon. Eus an  betek an  e reas berzh Bourdel abalamour d'ar c'henwerzh gant Bro-Saoz. Destaget e voe ouzh Bro-C'hall e 1453 goude emgann Castillon.
  
  Eus an XVvet betek an XVIIvet kantved 
  Krouet e oa ur Parlamant gant Bourdel e 1462. Er  e oa deuet ar gêr da vezañ ur porzh kenwerzh bras (sukr, sklaved, gwin).
  
  Kemer a reas perzh er Fronde ha goude se e voe adstaget da vat ouzh Bro-C'hall e 1653 gant sikour armeoù ar roue gall Loeiz XIV.
  
  Touristerezh 
  
  Roet eo bet al label Kêrioù ha Broioù Arz hag Istor dezhi.
  
  Tud brudet
  
  Kêrioù gevellet ha kevelerezhioù 
  Meur a gêr zo gevellet gant Bourdel :
  
  Notennoù ha daveennoù 
  
  Kêrioù Okitania
  Kêrioù Bro-C'hall
  Pennlec'hioù departamantoù Bro-C'hall
  Kumunioù Gironde