title: বাংলাদেশ
text: বাংলাদেশর (বাংলা: বাংলাদেশ)  পুরা নাম গণপ্রজাতন্ত্রী বাংলাদেশ, এহান এশিয়া মহাদেশ বারো খা-হমবুক এশিয়া উপমহাদেশর দেশ আহান। দেশ এহানর রাজধানীগ ঢাকা। রাষ্ট্র এহানর মানুরে/নাগরিকরে বাংলাদেশি বুলতারা। দেশহানর ঔয়াঙ, মুঙ বারো পিসেদের চৌদ্দাহান ভারতর লগে বারো খা-মুঙ চৌদ্দাত মায়ানমার; খায়েদে বঙ্গোপসাগরহান আসে। বাংলাদেশ বারো ভারতর অঙ্গরাজ্য পশ্চিমবঙ্গ তিলয়া বাংলাঠারর লয়া আগ হঙসে যেহানর ঐতিহাসিক নাঙহান “বঙ্গ” 
  
  মারি ১৯৪৭র ১৯৪৭র ভারত খেয়নার সময়ত পাকিস্তানর মুঙ লয়া (মুঙ পাকিস্তান) বুলিয়া বাংলাদেশর চৌদ্দাহান লেপকরানি ইল। মুঙ বারো পিস পাকিস্তানর মা দুরিহান আসিলতা ১৬০০ কিমি (১০০০ মাইল)র চুৱা। দ্বিয় পাকিস্তানর মানুর লিচেত (ইসলাম) ইলেউ তানুর মা জাতহান বারো ঠারহানর মা য়্যামপারা অমিল থা গেলগা। অতা বুলতেউ পিস পাকিস্তানর সরকারর খৌরাঙহান য়্যাতনায় মিলনেয়নাহান চি য়ৌয়িল, যেহানর খাম থেঙ পরিণতিত মারি ১৯৭১-এ ভারতর পাঙলাকলো ডাঙর রকতর গুলা বাহিব লালফাম মা ৱাইসাঙ রাষ্ট্রহান অয়া বাংলাদেশর অভ্যুদয় ইল। বাংলাদেশর ৱাইসাঙনির পিসর বসর অহানিত নানান রাজনৈতিক বিশৃঙ্খলাই দেশহান হাবদে বেল্ল; এ তাঞ্জাৎ দেশহানরমা তেরমাউ রাষ্ট্রর ডান্ডি সিন্না ইল, বারো সামরিক অভ্যুত্থান কমেদে ইলেউ চারইমাউ ঘটিল।
  
  বিশ্বর হাবিত্ত মানু য়্যাম ইসি দেশ অতার মা বাংলাদেশ আট নম্বরে উবা ইসি। কিন্তু আয়তনর মাতুঙে বাংলাদেশ বিশ্বত ৯৩তম, এহানে বাংলাদেশ বিশ্বর হাবিত্ত মানু ঘনিয়া পরিসি দেশর মা আহান। মুসলমান-য়্যাম ইসি দেশহানির মা বাংলাদেশর অঙতাহান ৪র্থত, যদিয়ৌ বাংলাদেশর মুসলমান ভারতর সংখ্যালঘু মুসলমানরাঙত য়্যাতুইসি। গঙ্গা-ব্রহ্মপুত্রর উর্বর অববাহিকাযত আসে দেশ এহাত হারি বসর মৌসুমী গুলা আহের, বারো বৌবরনৌ হামেসা আহের। বাংলাদেশ খা এশিয়া আঞ্চলিক সহযোগিতা শিংলুপ সার্ক বারো বিম্‌সটেক-র প্রতিষ্ঠাতা সদস্য। অতা বাদেউ দেশ এহান ওআইসি বারো ডি-৮ রতাউ সদস্য ইসি।
  
  চিনৎ 
  বাংলাদেশর জাতীয় চিনৎহানি
  
  ভৌগলিক উপাত্ত 
  দেশ এহানার আয়তনহান ১,৪৭,৫৭০ বর্গ কিলোমিটার (৫৬,৯৭৭ বর্গ মাইল) অতার মা মাটিহান ১,৩৩,৯১০ ব.কিমি., পানিহান ১০,০৯০ ব.কিমি বা ১২ নটিকেল মাইল। রাষ্ট্র এহানর ভৌগলিক মাপাহান ইলতাই ২০°৩৪' ত্ত ২৬°৩৮' ঔয়াং বারো ৮৮°০১' ত্ত ৯২°৪১' মুংর ভিতরে। অহাত্ত ঠিক রাজধানীগর মাপাহান পরিসেতাই ।
  
  অবস্থান 
  বাংলাদেশর মুঙেদে ভারতর ত্রিপুরা বারো অসম রাজ্য, পিছেদে ভারতর পশ্চিমবঙ্গ রাজ্য, খায়েদে বঙ্গোপসাগর, ঔয়াঙেদে ভারতর মেঘালয় বারো অসম রাজ্য পরিসে।
  
  জনসংখ্যার উপাত্ত 
  দেশ এহানাত মানু আসিতাই ১৫৮,৮২২,৩০০গ বারো মানুর ঘনহান হারি বর্গ কিলোমিটারে ৯৮৫গ।
  
  ইতিহাসহান 
  দেশ এহান পিছ পাকিস্তান ডিসেম্বর ১৬, মারি ১৯৭১ত ৱাইসাঙসে।
  
  অর্থনীতি 
  বাংলাদেশর তাংখারে টাকা বুলতারা বাট্টি করে বিডিটি (BDT) বুলানি অর।মারি ২০০৬র আনুমানিক হিসাবহানর মাতুঙে দেশ এহানর জিডিপি (পিপিপি)৩৩৬.৭ বিলিয়ন ডলার বারো মানুগ লেহে ২৩০০ ডলার
  
  রাজনীতি 
  দেশ এহানর সরকারর সংসদীয় গনতন্ত্রর সিজিলন চলের।
  
  প্রশাসনিক লয়াগি 
  বাংলাদেশ সরকার দেশহান চালানির সুবিধারকা স্থানীয় সরকার প্রসাশনর অধীনে দেশ হানরে ৮ গ বিভাগে খেইকরিসে। এর ৮গ বিভাগরেল ১২হান সিটি কর্পোরেশন হঙিসে। বিভাগর তলে ৬৪গ জিলা আসে বারো ৬৪গ জিলান ৬৪গ জিলা পরিষদ (বর্তমানে স্থগিত করিয়া থনা অসে) আসে। জিলার তলে ৪৮১গ উপজিলা বারো ৫৯৬গ থানা আসে অতান বারো উপজিলা পরিষদ বা থানা পরিষদ (বর্তমানে স্থগিত করিয়া থনা অসে) হঙিসে। উপজিলার তলে ৪,৪৯৮গ ইউনিয়ন আসে এতানো ইউনিয়ন পরিষদ হঙসে। ইউনিয়নর তলে ৫৯,২৯৯হান মৌজা আসে। হারি ইউনিয়নর অধীনে গাঙ থার গাঙনো গ্রাম সরকার (বর্তমানে স্থগিত করিয়া থনা অসে) হঙর। বাংলাদেশ ৮৭,৯২৮ হান গাঙ আসে বুলিয়া ধরানি অর। অতার বাদেউ খানি মানি উন্নত লয়ানো বা শহরল বা ইউনিয়নল ৩০৮হান পৌরসভা হঙিসে।
  
  শিক্ষা
  
  সাকেই আসে ইকরা
  
  পাসিতা 
  
  খা-হমবুক এশিয়ার দেশহানি
  এশিয়া মহাদেশর দেশহানি