title: ایصفاهان
text: ایصفاهان ()، تهران و مشهد دن سوْنرا ایرانین ۳ نجو بویوک شهرى و ایصفاهان اوستانی‌نین مركزیدیر. بۇ شهر تهرانین ٣٤٠ كیلومتره جنوندا یئرله‌شیبدیر. شهرین  نۆفوس و ۱٬۶۰۰٬۰۰۰ نفر جیوارندادیر. دنیز سویه سیندن ۱٬۵۹۰ متره یوکسکته قورولان شهر ایلده اورتاما ۳۵۵ میلیمتره یاغیش آلیر. شهرده چوق ساییدا تاریخى اثر موجوددور.
  بو تاریخی اثرلرین چوخو دا تورک دؤولتلرین یادیگاری دیر، بو تاریخی اثرلردن نقش جهان مئیدانی، عالی‌قاپو،
  خاجو کؤرپوسی و... آد آپارا بیلریک.
  
  تاریخ 
  ایصفهان ین تاریخی ادلاری گابان و دارالیهودیه واشکهان و سپاهان گلیب.
  
  آدلاری
  
  یهودیه (دارالیهودیه) 
  اونون آدلاری دارالیهودیه یا یهودیه گلیب . او چاغداکی نبوکیدنصسر بابالو شاهی اسوره لر داغیلاندان سورا جویتلری اسیر توتدی و اولار گالوت آوارالیقیندا بۇ شهره کوچدولر و اونون آدین دارالیهودیه قویدولار. بۇ آد گابان تورکلرین دیلینده جوی یا جویوت آدلانیب وایندی بوآدا جی دئیلیر 
  ابن فقیه همدانلی اونونجی یوزایلین تاریخ یازانی یازار :
  
  اونداکی جویتلر یهودیه دن قاچدیلار ونبوکیدنشصر الیندن قاچدیلار اوزلرینن اورشلیم توپراقیندان بیراوغوج آپاردیلار.هئچ یرده قالمادیلار بوندان قاباخ کی توپراقین وسویون وهواسین امتحان ائد سینلر. آو بوایشی گوردولر تا ایصفهانا یتریدیلر. و اوردا دینجلدیلر و اورانین توپراقین وسویون امتحان ائددیلرو اونی اورشلیمه تای بیلدیلر و اوردا قالدیلار و اوردا اکینچیلیق ائتدیلر و اوشاقلارین دونیایه کتدیلر ایندی اورانین آدی یهودیه دی.
  
  ابو یازینی اوبیر تاریخ یازانلار اوناتی یازیبلار و موسی خورنی، الاصطخری، ابن حوقل، المقدسی، یاقوت حموی، ابوالفدا و ابن خلدون یازینی دوز بوجور تکرار ائدیبلر.
  
  قابان 
  قابان تورکلری کاسان تورکلرندن اوْلان بیر ائلدیلر کی ایصفهان واونون دوره سینده مسکن ائدمیشدیلر بۇ شهرین اصل آدی گابان دی کی تورکی لغت ده چاپان و گوپون گابان گلیب اوجورکی معناده گلیب گابان یانی یخیب و پارچالیان.
  گابان تورکلر ایرانین مرکزینده اوْلان تورک ائلیدی اما اسرائیل داغیلاندان سورا یهودیلر بوشهری اوزلرینه مسکن ائدیب واورانین آدین دارالیهودیه ائله دیلر و تورکلر اورا جویوت خانا دیردیلر.
   یهودیلر 2600 ایل قاباخ بۇ شهره کوچوب وگالوت مهاجرتینده بورانی اوزلرینه مسکن ائددیلر. بۇ شهرین آدی یهودیلر دیلینده اشکهان(بوردا اوتوراق) معنی وئریر کی آرامی دیلنده بۇ عبری لغت چونوب واسپهان اوْلوب کی همان اشکهان دان چوورنن بیر لغت دی.
   گابان تورکلری بوشهریده ایل لر قالدیلار و اوجورکی اصطخری یازیب یهودیلر شهرک طرفینده محاصره اوْلموشدولار اما حاخام منشی حکومتینده یهودیلر بۇ شهریده چوْخ قان توکدولر.
  
  اسپگان 
  اسپگان و یا اسپیگان بوشهرین آدلارینداندی بوشهریده جوتلر قوْشون یغاردی و تورکلری ئلدورماقا بیر بریوک قلعه دوزمیشتیلر کی اورا اسپیگان دیلردی اسپگ آرامی دیلده یانی نگهبان و سپگ یا سگ ده گلیبدی اسپگان یانی سپگان وسگان بیر یر کی نگهبانلار اوردا یغیشاردی.
  
  قایناقلار
  
  خاریجی لینکلر
  
   Isfahan official website 
   Isfahan Metro
   360-degree panorama gallery of Isfahan
   Isfahan Geometry on a Human Scale   - a documentary film directed by Manouchehr Tayyab (30 min)
   Well illustrated guide to Isfahan 
  
  ایصفاهان
  ایصفاهان بؤلگه‌سی‌نین یاشاییش یئرلری
  ایصفاهان اوستانی‌نین شهرلری
  Former capitals of Iran
  ایران اوستان‌لاری‌نین مرکزلری
  Ancient Persia
  UNESCO Creative Cities Network