title: چین قازاق‌لاری
text: چین قازاق‌لاری (قاز. Қытай қазақтары، قیتای قازاقتارى، چین中國哈薩克族 ) - قازاق خالقی‌نین ان بؤیوک دیاسپوراسی. چین خالق جومهوریتینده  یاشایان خالق‌لارین آراسیندا سایینا گؤره 16-جی یئرده دیر 
  
    چینده یاشایان قازاق‌لار اساساً نایمان‌لار، قارایی‌لر، اوُاق، سوُان و آلبان طایفالارا عاییددیر. سورغولارا گؤره، اونلارین 80،5 %-ای اؤزونو اورتا ژوزون، 12،6 %-ای ایسه کیچیک ژوزون، 2،9%-ای ایسه بؤیوک ژوزون حیصه‌سی اولاراق ساییر.
  
  تاریخ 
  
    جوُنقار خانلیغی‌نین محوی زامانی مانجورلار جوُنقار اوْیرات‌لارا قارشی سوی‌قیریم تؤره دیردیلر. اهالی‌سیز قالمیش تورپاق‌لار تئزلیکله اطرافدا یاشایان خالق‌لارلا دولموش. او جومله‌دن، قازاق خانلیغیندان اولان قازاق‌لار کوتلوی شکیلده او اراضی یه کؤچمگه باشلاییبلار. 
  
    19. عصرده، روسلار قازاق‌لار اوچون قیرغیز ایفاده‌سینی ایشلتدیگی زامانی، اونلار هم قازاق‌لارین، هم ده قیرغیزلارین تورپاق‌لارینا کؤچه‌رک، اونلاری چینه قاچماغا مجبور ائدیبلر. بئله‌لیکله، چینده یاشایان قازاق‌لارین سایی آرتیردی. 
  
    1936-جی ایلده شِن شیتسائی 30000 قازاقی سین کیانگ اویغوردان چینغائی بؤلگه‌سینه قوواندا، باشچی‌لاری ژنرال ما بوُفان اولان همچنین موسلمان هوئی‌لر اونلارا قارشی 135 آدام قالانادک سوی‌قیریم تؤره دیبلر. تبته قاچان قازاق‌لار دا، تبتلی عسگرلری طرفیندن هوجوم اولونوب، لاداک بؤلگه‌سینه قووولوبلار. 
  
    1949-جو ایله قدر سین کیانگ اویغور ساده‌جه رسمی اولاراق چین‌ین ایداره‌سی آلتیندا ایدی. بؤلگه‌نین یئرلی خالق‌لاری تاریخ بویو مانجور حؤکومتی، جومهوریتچی چین و کومونیست پارتیاسی ایله آزادلیق اوچون دؤیوشور. قازاق‌لار 1930-1940 ایل‌لرین عوصیان‌لاریندا ایشتراک ائدیردی، 1944-1949 ایل‌لرین ایلی عوصیانیندا آپاریجی رول اویناییردی.
  
  سایلاری و یاشاییش اراضیسی 
  
    قازاق‌لار اساساً سین کیانگ اویغور رایونون ایلی-قازاق موختار دایره‌سی، موری-قازاق و بارگؤل-قازاق موختار قزالاریندا، هایشی-موغول-تبت موختار دایره سی‌نین چینغائی بؤلگه‌سینده و قانسونون آقسای-قازاق موختار قزاسیندا یاشاییر. 
  
     
  
    1930-جو ایل‌لرده، سین کیانگ اویغوردا تخمیناً 800 مین قازاق یاشاییردی. اونلاردان 100 مینی 1950-جی ایل‌لرده باش وئرمیش عوصیان‌لاردا و هیندیستانا چیخیش‌لاری نتیجه‌سینده هلاک اولوب. چینلی منبع‌لرینه گؤره 1937-1943 ایل‌لرینده سین کیانگ اویغوردا 4 360 020 آدام یاشاییردی و اونلارین 930 مینی قازاق ایدی.  
  
    2000-جی ایلده رسمی منبع‌لر چینده قازاق‌لارین سایی 1250000 اولدوغونو، 2010-جی ایلده ایسه 1 462 588 نفر اولدوغونو خبر وئریرلر.
  
  اتک یازی‌لار  
  تورک خالقلاری
  
  تورک ائللری
  چین جمعیتی