title: یوم کیپپور ساواشی
text: ' یوم کیپپور موحاریبه‌سی  (عربجه: حرب أكتوبر​ حرب تشرین، اوریت دیلی : מלחמת יום הכיפורים) و یا رمضان موحاریبه‌سی  ، دؤردؤنجو عرب-اسراییل موحاریبه‌سی  اولاراق دا بیلینیر.دؤرد عرب دولتی ایله اسراییل آراسیندا ۶-۲۶ اوْکتوبر ۱۹۷۴ ایلینده یوم کیپپور ماحالینده باشلایان موحاریبه دیر.
  
  ساواش‌دان قاباق سیاسی دوروم 
  ۱۹۶۷ عرب-اسراییل موحاریبه سیندن سونرا بوتون اومیدلرینی بیرلشميش میللتلر مشاوره‌لرینه و آمریکا سووئت روسیاسی موزاکیره لریندن گؤزله‌یَن عربلر مساله‌نین حل ائدیله‌مه‌یه‌جگینی آنلامیشلار و اومیدسیزلیگه دوشموشلر. بو حادیثه‌لر سونوجوندا عرب اولکه‌لری مساله‌نین بوتونلوکله موجادیله ائتمک اولدوغونو گوروشونده بیرلشدیلر. اولده مصر، سوریه و اردن اولماق اوزره عرب اولکه‌لری عسگری حاضیرلیقلارینی آرتتیرمایا باشلادیلار.دیگر عرب اولکه‌لری ده مصر، سوریه و اردن‌ا دستئک اولدولار.
  
  اوردوسال حاضیرلیقلار 
  
  ۱۹۷۷ موحاریبه سیندنده یئنیلن مصر،سوریه و اردن، موحاریبه دن سونرا ساتین آلدیقلاری سیلاه و وسایتلر له اوردولارینی یئنیدن تجهیز ائتدیلر و تشکیلاتلاندیردیلار.اسراییل ایسه عرب اولکه‌لرینه قارشی آمریکا و فرانسه‌دن موْدرن سیلاح و تجهیزات ساتین آلدی و اؤز ایمکانی ایله سیلاح ایستحصالاتینا باشلادی.
  
  مصر، کانالی کئچمه چتینلیکلری سببیيله سۇلاردان کئچمه تحصیللرینه آغیرلیق وئریردی. اسراییل ایسه، کانالین درحال شرقینده 1967-جی ایلدن بری گۆجلندیردیگی "بار لئو خطتی" ایله بۇ سئقمئنتده ايلندیرمه مۇحاریبه‌لریله لازیم اوْلان زامانی قازاناجاغینی و بۇ مدت ایچینده سۇریه-لبنان سئقمئنتینده‌کی عرب اوْردولارینا هۆجوم ائده‌رک بۇنلاری سۆرعتله دؤيوش خاریجی بۇراخاجاغینی اۆمید ائدیردی. مصر ایله سۇریه آراسینداکی اۇزاقلیغین 300 کم. اوْلماسی و مصر-اسراییل آراسیندا کانال ایله صحرا مؤوجودلوغو ایسراییله داخیلی خط مانوراسینی تطبیق ایمکانینی وئریردی. ایسراییل؛ گوْلان تپه‌لری، ایوْردانیيا چايی قرب ياخاسی، غزه شئریدی و شرم ال شیخ اۆزرینده‌کی ایستکلریندن گۆذشته وئرمیردی. بۇنون اۆزرینه صۆلح سيلریندن اۆمیدینی کسن مصر دؤولت باشچیسی انورسادات ایله سۇریه دؤولت باشچیسی اسد، 1 آوریل 1973ده گؤروشه‌رک ایسراییله قارشی تطبیق اوْلوناجاق عسگری حرکات پلانلاری حاقیندا فیکیر بیرلیگی تامین ائتدیلر.
  
  مصر و سۇریه دؤيوش حاضیرلیقلارینی گیزله‌يه بیلمک اۆچون، 1973 پايیز تطبیقاتلاری‌نین دیامئترینی بؤيوک تۇتدولار و مانور ماسکاسی آلتیندا بیرلیکلرین يێغیناقلارینی تاماملادیلار، سفربرلیک اعلان ائتمه‌دن احتیياطلاریم سلاح آلتینا آلدیلار.
  
  مصر و سۇریه‌ده اوْلان سوْوئت حربی قۇللوقچولاری‌نین و اوْنلارین عائله‌لری‌نین هاوا يوْلو ایله تخلیه‌سی‌نه شۆبهه‌لنن اسراییل، 6 اوْکتيابر 1973 ساعت 03.00 'ده اسراییل سلاحلی قۆووتلریندن هيجانا کئچیردی.
  
  ساواش 
  
  موحاریبه حقوقی اولاراق مصر،سوریه و اسراییل آراسیندا اولدو آمّا دیگر بوتون عرب اؤلکه لری سوریه و مصرا مالی،سیاسی و حربی یاردیمدا بولوندولار.موحاریبه دن اوول مصر آسکری ساییسی ۳۰۰ ۰۰۰ ، سوریه نین ۱۵۰ ۰۰۰ عومومی ۴۵۰ ۰۰۰ ایکن،ایسرایلین آسکر ساییسی ۱۰۵ ۰۰۰ ایدی.لاکین اسراییل سفربرلیک ایلان ادرک آسکر مؤوجودییه تینی ۳۰۰ ۰۰۰ ه چیخاردی.مصر و سوریه ایسرایللیلرنی ان بویوک بایرامی اولان یوم کیپپور و کوتلادیغی کؤن ۶ اکتایبر ۱۹۷۳ ساعت ۱۴:۰۰ دا هوجوم اسراییل تورپاقلاریندا هوجوم ائتدیلر.موحاریبه نین باشلاریندا مصر سوویش قانالیندان،سوریه ایسه گولان تپه لریندن هوجوما گچتیلر،سوریه آسکرلری قوزئی ایسرایله هوجوم ائتدیلر.مصر آسکرلری ایسه سوییش قانالینی و سینا چولونو گچتیلر.اما عرب دولتلرینین اؤستؤنلوغو اوزون سؤرمئدی.بوتون جپه لردن هوجوما گچن اسراییل اؤنجه سوریه و اوردون اودولارینی ماغلوپ اتدی دحا سونرادا مصرین لیمانلارینی بومباردمان اتدی.اسراییل آسکرلری سینا یاریم آداسی نی آشاراق مصر تورپاکلارینین ایچلرینه قادار ایلرلدیلر.قوزئی ده ایسه، سورییه سرحدلرینی آشان اسراییل قووه لری،گولان تپه لرینی ایشقال ائتدیلر و سوریه تورپاقلاریندا ۲۰ کم درینلیغینده،۴۰ کم گئنیشلیغینده کی آراضی یی ائله کچیردیلر.مصر قووه لری ایسه اسراییل اوردوسونو قاحیره نین ۵ کم قادار اوزاغیندا دوردورابیلدی.بو اسنادا آرایا بیرلشمیش میللتلر گیردی و آتشکس قاراری نؤماییش اتدی(یاییملادی).باشلاردا اسراییل آتشکس قارانی قابول اتمدی لکین سووئت‌لر بیرلییینین باسقیسی سونوجو اسراییل آتشکسی قابول اتدی.
  
  عرب اسراییل ساواشی‌نین سونوج‌لاری 
  عرب اسراییل موحاریبه سینین سونوندا عرب دولتلری ایسرایلی دستکلین اؤلکه لره پترول(نفت) آمباکوسو اتدی.امبارکو سونوجوندا دونیا دا کی نفت فیاتلاری ارتیش گؤستردی و بنزین سیخینتیسی اولدو.
  
  قایناق‌لار 
  
  ۱۹۷۳-جو ایلده میصر
  ۱۹۷۳-جو ایلده ایسرائیل
  ۱۹۷۳-جو ایلده سوریه