title: ویکی‌پدیا
text: ویکی‌پدیا ()(  یادا  )، دونیانین بیر چوخ دیللرینده ویکی تکنولوژیسیندن یارارلاناراق کؤنوللو ایشلدنلر طرفیندن یازیلان و اینترنتده آزاد شکیلده یاییملانان بیلیکلیک. یاراندیغی دؤوردن، یعنی ۲۰۰۱-جی ایلین اوّللریندن ویکی‌پدیانین ایشلدنلری و مقاله سایی‌سی دورمادان آرتیر، بیلیکلیک هر کئچن گون داها آرتیق آدلیم‌لیق قازانیر.
  
  تاریخ
  
  نۇپدیا
  
  ویکی‌پدیا باشلامازدان قاباق موختلیف همکارلیقلار آنلاین بیلیکلیکلره گوره جهد ائدیلدی، اما محدود مووفقیت قازادنی. ویکی‌پدیا، نۇپدیا اوچون بیر تاماملاییجی (موکمیل) پروژه کیمی باشلادی. پولسوز آنلاین اینگیلیس دیلی بیلیکلیک پروژه‌سی، مقاله‌لری تجروبه‌لیلر طرفبندن یازیلمیش و رسمی پروسئسده نظردن کئچیریلمیشدیر. بو، ۹ مارس ۲۰۰۰-جی ایلده وب پورتال شیرکتی اولان بومیس-ین مالیکییتینده یارادیلمیشدیر. اونون اساس شخصلری بومیس-ین باش دایرکتوری جیمی ویلز و لری سنقر ایدی کی نۇپدیا و داها سونرا ویکی‌پدیا اوچون باش دییشدیریجی اولدولار.
  
  باشلاما و بویومه
  wikipedia.com (سونرادان wikipedia.org سایتینا یونلندیریله‌جک) و wikipedia.org دومینلری ترتیبیله ۱۲ ژانویه ۲۰۰۱-جی و ۱۳ ژانویه ۲۰۰۱-جی ایلده قیدیاتا آلیندی و ویکی‌پدیا ۲۰۰۱-جی ایل ژانویه ۱۵-ده www.wikipedia.com سایتیندا واحید اینگیلیس دیلی نوسخه‌سی ایستیفاده‌یه وئریلمیش  و سنقر طرفیندن نوپدیانین نامه لیستینده اعلان ائدیلمیشدی. اونون آیریلماز «طرفسیزلیک باخیش» سیاستی ایلک بیر نئچه آیدا تدوینلشدیریلدی. عکس حالدا، اولجه نیسبتا آز قایدالار واریدی و او، نوپدیا-دان آسیلی اولمایاراق فعالیت گوستریردی. بومیس اولجه بونو منفعت اوچون بیر ایش کیمی نظرده توتموشدو.
  
  پروژه‌نین تاریخی ۱۹۹۹-جۇ ایلدن باشلاییر. پروژه‌نین باش رداکتوْرو، تشکیلاتچیسی لاری سانگر (Larri Senger) و بوْمیس (Bomis) کوْمپانییاسی‌نین ایجراچی دیرکتوْرو، پروژه‌نی مالیه‌لشدیرن جیمی اۇلس (Jimmy Wales) ویکی تکنوْلوْژیسی اساسیندا آنلاین بیلیکلیک یاراتماق قرارینا گله‌رک اوْنو نۇپدیا (NuPedia.com) آدلاندیردیلار.
  
  نۇپدیا ویرچوال بیلیکلیگی (مجازی بیلیکلیگی)، ۲۰۰۰-جی ایلین مارس آییندان فعالیته باشلادی. اینگیلیس دیلینده یارادیلمیش بۇ بیلیکلیگی ویکی-سایت حساب ائتمک اوْلمازدی. اوْنون اساسینی عالیم و مۆتخصيصلر طرفیندن مقاله‌لرین دقیق یوْخلانماسی تشکیل ائدیردی. نۇپدیادا مقاله‌لرین داخیل اوْلونماسی پروْسه‌سی چوْخ لنگ گئتدیگیندن اوْنون باغلانماسی حاقیندا قرار قبول ائدیلدی و ۲۰۰۳-جۆ ایلین سپتامبر آییندا باغلاندی. نۇپدیا بیلیکلیگی باغلانارکن اوْرادا ۲۴ تاماملانمیش، ۷۴ یوْخلاما پروْسه‌سینده اوْلان مقاله واریدی.
  
  نۇپدیا بیلیکلیگی اساسیندا یارائدیلمیش ویکی‌پدیا آچیق بیلیکلیگی ۲۰۰۱-جی ایلین ۱۵ ژانویه تاریخینده اینترنتده فعالیت گؤسترمگه باشلاییر. نۇپدیادان فرقلی اوْلاراق ویکی‌پدیادا مقاله‌لر کؤنوللو اینترنت ایستیفاده‌چیلری طرفیندن یوْخلانیلیر، بۇ ایسه بیلیکلیگین چوْخ سورعتله زنگینلشمه‌سینه سبب اوْلموشدور. بیلیکلیگین آدی اینگیلیس تکنیکی ترمینی اوْلان "wiki" (سایتین فعالیتی‌نین اساسینی تشکیل ائدن تکنوْلوْژی؛ سؤز اؤزو هاوای دیلینده "تئز" دئمکدیر) و "encyclopedia" (بیلیکلیک) سؤزلریندن یارانیب.
  
  نوتلار
  
  قایناقلار
  
  خاریجی لینکلر 
  
    – نئچه دیللی پورتال (بوتون دیل نوسخه‌لرینه لینک وار) (wikipedia.com هله بورایا یونلاندیریلیر)
   
   
   Wikipedia topic page at نیویورک تایمز
   Video of TED talk by Jimmy Wales on the birth of Wikipedia
   
  
   
  ۲۰۰۱ - جی ایلینده آمریکا بیرلشمیش ایالتلری اؤلکه‌سینده یارانانلار
  Advertising-free websites
  ویدئو کلیپلری اولان مقاله‌لر
  Creative Commons-licensed websites
  Free-content websites
  Internet properties established in 2001
  Jimmy Wales
  Multilingual websites
  Online encyclopedias
  Social information processing
  ویکی‌مدیا پروژه‌سی