title: هپاتیت ب
text: هئپاتیت ب ویروسونون عمله گتیدیی، ایلک اولاراق قاراجیرده ایلتیهاب و قاراجیر هوجئیره‌لرینین مهویله موشاهیده ائدیله‌ن بیر خسته‌لیک‌دیر. هئپاتیت ب ویروسو قاراجیرده یاشایان، یالنیز اینسانلاردا خسته‌لیک تؤره‌دن دنت ترکیب‌لی ویروس‌دور. ویروسلار خاریجین‌ده مئتابولیک خسته‌لیکلر، توکسیک و قاراجیرده قیدلانمانی پوزان، درمانلار، بعضی باکتئرییالار، پارازیتلر و بعضی دیگر ویروسلارلا اینکیشاف ائدن خسته‌لیک یا دا اینفئک‌سییالار اسناسین‌دا دا کسکین ویروال هئپاتیت اینکیشاف ائده بیلر.
  
  تهلوکه‌سی 
  هئپاتیت ب اینفئک‌سییاسی بوتون دونیادا اولدوقجا چوخ یاییلمیش‌دیر. دونیادا هر ایل ۵۰ میلیون آدام هئپاتیت ب ایله یولوخماق‌دا و بو گونکی اددلرله دونیا اهالی‌سینین ۲/۵-سی (۲ میلیارد) بو ویروسلا یولوخموش وضعیت‌ده‌دیر. هر ایل هئپاتیت ب -یه باغلی سببلرله ۱-۲ میلیون اینسان اؤلور و دونیادا ۳۵۰ میلیون اینسان بو ویروسون داشیییجی‌سینا چئوریلیر.
  
  ریسک داشییان قروپلار 
  هئپاتیت ب اینفئک‌سییاسی اۆچون هر کس برابر درجه‌ده ریسک داشیمیر. بعضی اینسانلاردا اینفئک‌سییا داها سیخ تصادف ائدیلر. هئپاتیت ب اینفئک‌سییاسی اۆچون ریسک داشییان قروپلار بونلاردیر: 
   آ) سهییه پئرسونالی، 
   ب) چوخ سای‌دا قان کؤچورمه ائدیله‌ن خسته‌لر، 
   ج) هئموفیل و هئمودیالیز خسته‌لر، 
   د) هئپاتیت ب داشییان آدام ایله عئینی ائوده یاشایانلار، 
   ائ) هوموسئکسوال و بیسئکسوال کیشیلر، 
   ف) دامار داخی‌لی نارکوتیک ایستیفاده ائدنلر، 
   گ) فردی گیگیئنانین یاخشی اولمادیغی کؤرپه‌لر ائوی،یورد و هبسخانا کیمی یئرلرده یاشا- یانلار، 
   ه) هبساگ موسبت اولان آنادان دوغولان کؤرپه‌لر و ب.
  
  هئپاتیت ب-نین یولوخماسی 
  هئپاتیت ب اینفئک‌سییاسینا ۴ یوللا یولوخما مومکون‌دور. 
   آ) قانین زدلنیلمیش دری و یا سئلیک‌لی قیشا ایله تماسی نتیجه‌سینده (پئرکوتان یا دا پارئنتئرال یولوخما)، 
   ب) اینسان‌دان اینسانا زدلنیلمیش دری یا دا سئلیک‌لی قیشا واسطه‌سیله (هوریزونتال یولوخما)، 
   ج) جین‌سی یوللا، 
   د) آنانین قانینین یا دا قان‌لی مایئلرین کؤرپه‌نین زدلنمیش دری‌سی یا دا سئلیک‌لی قیشاسی واسطه‌سیله یا دا گؤبک جیه‌سی واسطه‌سیله کئچمه‌سی ایله (دوغوش اسناسین‌دا) یولوخما.
  
  هئپاتیت ب اینفئک‌سییاسینین اینکوباسیون دؤورو آلینان ویروس میقدارینا و آدامین ایممون سیستئمینین موقاویمتیندنه آسی‌لی اولاراق ۴۵-۱۸۰ گون (اورتا رقه‌م ۶۰-۹۰ گون) آراسین‌دا دییشر.
  
  هئپاتیت ب اینفئک‌سییاسینین علامتلری 
  ویروسلا یولوخموش شخصلرین تخمیناً ۵۰-۶۵% -اینده هئچ بیر خسته‌لیک علامتی اینکیشاف ائتمیر یالنیز اینفئک‌سییاسی کئچیر. ویروسلا یولوخموش اولانلارین تخمیناً ۳۰-۵۰%-ایندئ ازگین‌لیک، یورغونلوق، یونگول تئمپراتور، اورک بولانماسی، قارین آغری‌سی، اویناق و ازله آغریلاری کیمی شیکایتلر اولور.
  
  اوشاقلارین ۱۰%-اینده‌ن آزین‌دا، یئنی‌یئتمه‌لرین ۳۰-۵۰%-ایندئ ساری‌لیق گؤروله بیلر. ویروسلا یولوخانلارین ۱% -ایندئن داها آزین‌دا اینفئک‌سییا کسکین قاراجیر چاتمازلیغی ایله ایرلیلییجی و شدت‌لی بیر گئدیش گؤسترر. کسکین اینفئک‌سییانین تخمیناً ۱-۶ هفته‌لیک کلینیکی سئیری واردیر. بو سیرادا خسته‌لرده دییشه‌ن درجه‌لرده قاراجیر فئرمئنتلری و قان هوجئیره‌لرینین داغیتما محصولون‌دا یوکسلمه موشاهیده اولونور.
  
  هئپاتیت ب اینفئک‌سییاسینین اوشاق و یئنی‌یئتمه‌لرده یاییلماسی 
  کسکین اینفئک‌سییا اوشاقلاردا یئنی‌یئتمه‌لره گؤره داها یونگول و کلینیکا وئرمه‌دن یاییلار. آنجاق کؤرپه‌لرین ایممون سیستئ‌می سببیله اینفئک‌سییا یئتیشکینلره گؤره داها چوخ نیسبت‌ده خرونیکیلشمه‌یه مئیل‌لی‌دیر. یئنی‌دوغولموشلارین ۵-۱۰%-اینده، ۱-۵ یاش قروپون‌داکی اوشاقلارین ۷۰%-ایندئ، یاش‌لیلارین ایسه ۹۰-۹۵%-ایندئ ویروس ۶ آی ایچین‌ده بده‌ن‌دن تمیزلنر و ایممونیتئت اینکیشاف ائدر. کسکین اینفئک‌سییا یئتکین یاش‌دا اولانلارین یالنیز ۵-۱۰%-ایندا خرونیکیلشیرکه‌ن، یئنی‌دوغولموشلارین ۹۰-۹۵%-ایندئ، اوشاق و یئنی‌یئتمه‌لهین ۳۰%-ایندا خرونیکیلشر و پاسیئنت ویروس گزدیره‌ن اولار. بو خسته‌لرین خرونیکی قاراجیر خسته‌لیکلری جهت‌دن ائکسپئرت هکیملر طرفین‌دن ایزلنیلمه‌سی لازیم- دیر. خرونیکی قاراجیر خسته‌لیکلری اینکیشاف ائتدیین‌ده µ-اینتئرفئرون موالیجه‌سی ایستیفاده ائدیله بیلر، آنجاق موفقیتی محدوددور.
  
  هئپاتیت ب و هامیله‌لیک 
  هئپاتیت ب-یه قارشی واک‌سیناسییا آپاریلمادیق‌دا، پئریناتال دؤورده هئپاتیت ب ویروسونون هئپاتیت ب-یه یولوخموش آنادان یئنی‌دوغولموشا اؤتورولمه‌سی ریسکی ۵-۹۰% تشکیل ائدیر. بو ریسک هم ده آنانین قانین‌دا ویروسون آکتیو بؤلونمه و یاییلما ایستاتوسون‌دان (هبئاگ ایله تعیین ائدیلیر) آسی‌لی‌دیر. بئله کی، قان‌دان آپاریلمیش لابوراتور آنالیزده هبئاگ پوزیتیو اولان آنالاردان هئپاتیت ب اینفئک‌سییاسینین یئنی‌دوغولموشا کئچمه‌سی ریسکی ۷۰-۹۰%-دیرسا، هبئاگ-نئقاتیو اولان آنالاردان ویروسون یئنی‌دوغولموشا اؤتورولمه‌سی ریسکی ۱۰%-دن آزدیر. هئپاتیت ب اینفئک‌سییاسینا یولوخموش آنالاردان دوغولموش اوشاقلارین هم هئپاتیت ب واک‌سینی، هم ده هئپاتیت ب ایممونقلوبولینی ایله ایممونپروفیلاکتیکاسینین آپاریلماسی هئپاتیت ب ویروسون همین یئنی‌دوغولموشلارا اؤتورولمه‌سی ریسکینی ۷۰-۹۰%-دن ۵-۱۵%-دک آزالتماق مومکنودور. قئید اولونمالی‌دیر کی، یئنی‌دوغولموشلارا هم هئپاتیت ب-یه قارشی واک‌سین، هم ده هئپاتیت ب ایممونقلوبولینی وئریلمه‌لی‌دیر.
  
  هئپاتیت ب داشیییجی‌سی کیملردیر 
  کسکین اینفئک‌سییادان سونرا ۶ آی ایچین‌ده ویروسا قارشی ایممونیتئت اینکیشاف ائتدیرمه‌یه‌ن، ویروسو و یا ویروس زولاللارینی قانلارین‌دا داشییان کسلره ویروس داشیییجی دئییلیر. اولجه، بو کسلر ویروسون ساغلام فردلره یولوخماسین‌دا منبدیرلر. آیریجا بو کسلرده خرونیکی آکتیو هئپاتیت، سیرروز و قاراجیر خرچنگی کیمی خرونیکی قاراجیر خسته‌لیکلرینین اینکیشاف ریسکی یوکسک‌دیر. خرونیکی هئپاتیت ب ایله قاراجیر خرچنگی (پریمئر هئپاتوسئل‌لولار کارسینوما) اینکیشافی آراسین‌دا مؤهکه‌م بیر علاقه واردیر. خرونیکی ویروس داشیییجیلارین‌دا پریمئر هئپاتوسئل‌لولار کارسینوما اینکیشاف ریسکی داشیییجی اولمایانلارا گؤره ۲۰۰ دفعه چوخ‌دور. خرونیکی هئپاتیت ب داشیییجیلاری ایله ویروسون یولوخما یوللارین‌دان بیری ایله تماس ائدنلره یالنیز پئیوند ائتمک کافی قورویوجولوغو تعمین ائدر.
  
  هئپاتیت ب اینفئک‌سییاسین‌دان قورونما یوللاری 
  اینفئک‌سییادان قورونمانین ان امین و اعتیبارلی یولو هئپاتیت ب پئیوه‌ن‌دی ائتدیرمک‌دیر. هئپاتیت ب پئیوه‌ن‌دی گئن تئخنولوگییاسی ایله مایا یا دا ممه‌لیلرین هوجئیره‌لرین‌ده یئتیشدیریلدیک‌دن سونرا سون درجه اعتیبارلی‌دیر و بو جور اینفئک‌سییالارین یولوخماسینا سبب اولماز. هئپاتیت ب پئیوندینین (واک‌سینینین) خرچنگ عمله گتیرمه‌سی سؤز-صحبتی سهودیر. تام ترسینه پئیوند ایله هئپاتیت ب اینفئک‌سییاسین‌دان قورونولمازسا، هئپاتیت ب یولوخماسی ایله بئله بیر ریسکه گیرمک سؤز مؤوضوسودور. هئپاتیت ب پئیوه‌ن‌دی ویروسلا قارشیلاشمادان اول یا دا قارشیلاشدیق‌دان سونرا ایستیفاده ائدیله بیلر. هر ایکی وضعیت‌ده ده قورویوجودور.
  
  پئگاسیس پئیوئن‌دی
  
  همچینین باخ 
   قاراجیر
   ساری‌لیق
   هئپاتیت
   هئپاتیت آ
   هئپاتیت ب
   هئپاتیت سی
  
  خسته‌لیکلر
  ساغلیق
  ویروسلار
  طیب
  Hepatitis B
  زؤهروی نوخوشلوقلر
  Virus-related cutaneous conditions
  Infectious causes of cancer
  RTT
  Viral diseases
  RTTID
  Vaccine-preventable diseases