title: ترانزیستور
text: ترانزیستور، الکترونیک‌ده یاری‌ایلتکنلردن دۆزلن ان اهمیتلی اِلِمانلاردان‌دیر. بو المان آمپلی‌فایرلر و الکترونیک سوییچ‌لری دۆزلتمکده ایشله‌نیر. بیر ترانزیستورون ان آز اۆچ باغلانتیسی (یا پین) واردیر، باغلانتیلارین ایکیسینه اۇیقولانان ولتاژ یا جریان، باشقا ایکی باغلانتیلارین آراسیندان گئچن جریانی دییشتیریر(کوْنترول ائدیر).
  ۱۹۴۷-جی ایلده اۆچ آمریکالی فیزیک بیلگینلری: جان باردن، والتر براتین و ویلیام شاکلی یارادان ترانزیستور آدلی الکترونیک المانی، مدرن الکترونیکین اساسی اولدو.
  
  BJT (ایکی قوطبلو) ترانزیستورلار
  BJT ترانزیستور ایکی یاری‌ایلتکن n-ماده‌سی و p-ماده‌سینین قوْوۇشماسیندان تشکیل تاپیلیر. BJT یا Bipolar Junction Jransistor ایکی قوْطبلو ترانزیستور آمپلی‌فایرلرده، سوییچ‌لرده و اوْسیلاتورلاردا قوللانیلیر . 
  BJT الکتریک ایلتمکده الکترونلاری و دلیکلرین ایکیسین بیرلیکده قوللاندیغی اۆچون «ایکی قوْطبلو» آدلانیر. ان آز اۆچ باغلانتیسی (بیس، امیتر و کولکتور) اولان بو ترانزیستولار، بیس باغلانتیسینا اویقولانان آخؽملا (آز شیدتلی) امیتر و کلکتور آراسینداکی آخؽمی (چوخ شیدتلی) دییشدیریر.
  
  BJT لر قوطبیتلرینه گؤره ایکی نوعا بؤلونورلر:NPN و PNP
  
  NPN: بو چئشیتده ایکی N-ماده‌ آرالاریندا اینجه بیر P-نوعلو لایه اولاراق قووشورلار.
  
  PNP:  بو چئشیتده ایکی P-ماده‌ آرالاریندا اینجه بیر N-نوعلو لایه اولاراق قووشورلار.
  
  FET  ترانزیستورلار
  
  FET ترانزیستورلاردا ایکی باغلانتیدا الکتریک آلانی ایشلدیب باشقا ایکی باغلانتیداکی جریانی دییشدیریر. باشقا شکیلده تعریف ائدرسک، ولتاژ ایشلدیب جریانی دییشدیریر.FET ترانزیستورلاردا ان آز اۆچ باغلانتی (ترانزیستور تک اولان شکیلده : پین) وار آدلاری سورس (قایناق:Source)، درین(ساواق:Drain) و گیت (قاپی:Gate) و بعضاً دؤردونجو باغلانتی بدنه (Body یا Substrate).
  بو ترانزیستوردا گیته ولتاژ اویقولانارکن، اۆستۆنده اولان یاری‌ایلتکن ماده‌نین اوزرینده بیر کانال یارادماقلا، سورس و درین آراسیندا الکتریک آخیمین ایلتمه‌یه سبب اولور.
  
  الکترونیک