title: ۱۹۱۹ (میلادی)
text: میلادی ۱۹۱۹-جی ایل  گریگوری تقویمی اساسیندا مین دوْققوز یۆز اوْن دوْققوزونجو ایل.
  
  اهمیتلی حادیثه‌لر
  
  حادیثه‌لر 
  ۸ آقوست - لهستان قوه لری مینسک و روونو شهرلرینی اله کئچیریر.
  ۳۰ نوْوامبر - فرانسه‌ده قادینلار سس وئرمه حۆقوقو الده ائتمیشلر.
  ۲۷ دسامبر - سامسوندا باشلاتدیگی قۇرتولوش مۆجادیله‌سینین آردیندان ارزروم و سیواس کونقره‌لرینی حاضیرلایان مصطفی کمال پاشا٬ هئیأت-تمثیلیه عۆضولرییله سیواسدان آنکارایا گلدی.
  ۲۵ آقوست - آذربایجان موعلیملرینین اوچونجو  کونگیره‌سی کئچیریلمیشدیر.
  ۲۴ اوْکتوبر - نخجیواندا آمریکا ژنرال-قوبرناتورلوغو تأسیس ائدیلمیشدیر.
  ۲۳ نوْوامبر - آذربایجان و ائرمنیستان حؤکومتلری‌نین رهبرلری تیفلیسده گؤروشوب. اوْنلار بۆتون ضدیتلی مسئله‌لری صولح کوْنفرانسیندا حل ائتميی قرارا آلیب. گؤروشدن سوْنرا آذربایجان اوْردوسو زنگزوردان گئری چاغیریلیب.
  ۲۳ مارس - بنیتوْ موسولینی٬ ایتالیادا فاشیست مۆجادیله بیرلیک‌لری‌نین ایتّیفاقی حزبینی قۇردو.
  ۲۱ مارس - ماجاریستان شوروی جۆمهۇریتی قۇرولدو.
  ۲۱ ژانویه - ایرلند باغیمسیزلیق ساواشی باشلادی.
  ۱۹ دسامبر - آتاتۆرک و هئیأت-تمثیلیّه٬ سیواس‌دان آنکارایا یوْلا دۆشموشدور.
  ۱۹ آقوست - افغانیستان بؤیوک بریتانیادان موستقیللیک آلمیشدیر.
  ۱۸ ژانویه - بیرینجی دۆنیا ساواشیندان سوْنرا پاریس باریش کونفرانسی گئچیریلدی.
  ۱۸ آقوست - آذربایجان دموکراتیک جومهوریتینین ایلک سرحد موحافیظه‌سی تأسیس ائدیلمیشدیر.
  ۱۵ نوْوامبر - باکی دوْلت بیلیم یۇردو یارادیلمیشدیر.
  ۱۵ مارس - اینگیلیس تۆرکیه‌نین مرزیفون شهرینی ایشغال ائتدی؛ نئچه آیدان سوْنرا اهالی‌نین مۆقاویمتی ایله شهری ترک ائتمه‌یه مجبور قالدی.
  ۱۴ مارس - تۆرکیه‌ده طیب بایرامی و مکتب-طیبیه‌ی-شاهانه‌نین قۇرولوش ایل‌دؤنمی. حکمت بوْران باشچیلیغیندا٬ طیب جامیعه‌سی‌نین ایستعمارچی گؤجلرین قارشی‌سینا رسماً چیخیشی سببی ایله بۇگۆن طیب بایرامی اوْلاراق قۇتلانماقدادیر.
  ۱۱ آوریل - اۇلوسلارآراسی چالیشما اؤرگوتو قۇرولدو.
  ۱۱ آوریل - سنقاپور٬ بؤیوک بریتانیا و ایرلند بیرلشمیش شاهلیغیندان باغیمسیزلیغینی بیلدیردی.
  ۱۱ آقوست - آذربایجان خالق جومهوریتی آذربایجان وطنداشلیغی حاقیندا قانون قبول ائتدی.
  ۱۱ آقوست - وئيمار جومهوریتی‌نین آنایاساسی قبول ائدیلدی.
  ۱۰ مارس - چین‌ده کؤله‌لیک گؤتورولدو.
  ۱۰ مارس - عثمانلی ایمپیراتورلوغوندا احمد توفیق پاشا دؤولتی دۆشدو. یئرینه فرید پاشا دؤولتی قۇرولدو.
  ۱۰ ژانویه - مدینه مۆدافیعه‌سی دۆشدو. مدینه‌ده‌کی عثمانلی ساخلی‌سی سیلاح بۇراخان سوْن ساواشان گۆج اوْلدو. بیرینجی دۆنیا ساواشی عملاً سوْنا چاتدی.
  ۱۰ ژانویه - اینگیلیس گۆجلری باغدادی ایشغال ائتدی.
  ۱۰ آوریل - مکزیک‌لی اینقیلابچی باشچی‌سی امیلیانو زاپاتا٬ حؤکومت گۆجلرینجه اؤلدورولدو.
  ۱ مارس - کوره‌نین تک طرفلی باغیمسیزلیق اعلانی.
  
  قایناق‌لار 
  
  میلادی ایللر
  1919