title: آذربایجان تورکلری
text: آذربایجان تۆرکلری یوخسا آذربایجان‌لی‌لار اساساً ایراندا، آذربایجان جومهوریتی‌نده، عراقدا، تۆرکیه‌ده، روسیه‌ده، گورجوستاندا ائلجه‌ده بیر سیرا باشقا(آیری) اۆلکه‌لرده یاشایان و آنا دیللری آذربایجان تورکجه‌سی اوْلان تۆرک خالقی.
  
  ۱۸۱۳-جو ایل گولوستان و ۱۸۲۸-جی ایل تورکمنچای موقاویله‌سینین نتیجه سینده آذربایجان‌لی‌لارین یاشادیغی اساس تورپاقلار ایکی فرقلی اؤلکه آراسیندا بؤلونسه‌ده، بوگونکو آذربایجان‌لی‌لار واحید ائتنیک قوروپ تشکیل ائدیر.
  
  آذربایجان‌لی‌لارین سایی باره‌ده ستاتیستیکا یونئسکو-نون حساباتی، دیاسپورا ایله ایش اوزره دؤولت کومیته‌سی‌نین آپاردیغی آراشدیرمالار، آذربایجانین خاریجی اؤلکه‌لرده‌کی سفیرلیکلری‌نین وئردیگی معلوماتلار و دونیا آذربایجان‌لی‌لاری‌نین بیر قورولتایی‌نین حسابات معروضه‌سی اساسیندا حاضیرلانیب. بعضی بین‌الخلق تشکیلاتلارین و خاریجی اؤلکه‌لرده فعالیت گؤسترن غئیری-حوکومت تشکیلاتلاری‌نین حساباتلاریندا ایراندان کؤچموش میقرانتلارین بیر حیصه‌سی‌نین دیگر میلتلری تمثیل ائتمه‌لرینه باخمایاراق آذربایجان‌لی کیمی قئیده آلینماسی آذربایجان‌لی‌لارین دقیق سایینی موعینلشدیرمکده چتینلیک یارادیر.
  
  بونا باخمایاراق، دؤولت کومیته‌سی حاضیردا آذربایجانین خاریجی اؤلکه‌لرده‌کی سفیرلیکلری ایله بیرگه دونیادا یاشایان آذربایجان‌لی‌لارین سایی‌نین دقیقلشدیریلمه‌سی ایستیقامتینده ایش آپاریر. دونیا آذربایجان‌لی‌لاری کونقرئسی‌نین (داک) تقدیم ائتدیگی ستاتیستیک معلوماتلار ایسه فرقلیدیر. داک ۶۷ اؤلکه‌نین تسنیفاتینی آپاریب و اونون معلوماتینا گؤره، ۲۰۰۶-جی ایلین سونونادک دونیا آذربایجان‌لی‌لاری‌نین سایی ۵۰ میلیونو کئچیب.
  
  اتیمولوژی
  
  گئچمیشی
  
  قدیم تاریخ 
  بؤلگه‌نین و آذربایجانین میلاددان قاباقکی دؤورلری‌نین تاریخینی اساساً داها چوخ میخ یازیلار، اونلاردا عکس ائتدیریلن ائتنونیم، توپونیم و آنتروپونیملر واسیطه‌سی‌یله اؤیرنمک مجبورییتینده ییک. البتته ائله همین یازیلاردان چوخ ماراقلی معلومات الده ائدیریک. همین یازیلارا اساساً " آذربایجان تورپاقلارینداکی تورک حاکیمیتی میلاددان قاباق ۴ مین ایل اوللره گئدیب چیخیر. بۇ منبعلرده خوصوصیله آراتتالی‌لار، قوتلار (قوتتیلر)، لولوبیلر و هورریلر حاقدا معلوماتلار واردیر " ". منبعلره اساساً آذربایجاندا یارانمیش ایلک تورک دؤولتی، آراتتا (ارات+تا) دؤولتی اولموشدور. آراتتا قدیم آذربایجانین داغلیق اراضیسینه وئریلن آد ایدی. معناسی، ساده‌جه اولاراق داغ دئمکدیر. شومئر-آککاد مکتب لوغتینده (میلاددان قاباق ۸-جی عصر) همین سؤزدن " آراتتو و آراتو " نومونه‌لری داغ معناسیندا عکس اولونموشدور ". داغ سؤزو تاغ، تا، تی، تو فورمالاریندا دا ایشلنمیشدیر. ایندی ده آذربایجاندا قافلانتا (قافلان+تا)، قافلانتی (قافلان+تی) و سایر بئله داغ آدلاری مؤوجوددور.
  
  کولتور
  
  گؤرۆنتۆلر
  
  قایناقلار 
  
  تورک خالقلاری
  آذربایجان
  اوغوز تورکلری
  تورکلر
  ایران تورکلری
  خالقلار 
  ایران تورکلری 
  تورک دیاسپوراسی 
  آذربایجان تورکلری‌نین دیاسپوراسی