title: زنجان
text: زنجان یا دا زنگان — آذربایجان و ایرانین بؤیۆک شهرلریندن‌دیر. بۇ شهر زنجان اوستانینین مركزی‌دیر. ۱۳۸۵-جی ایلین نوفوس سایی‌سی اساسیندا بوُ شهرین ۳۴۹٬۷۱۳ نفر اهالیسی واریمیش. 
  زنجان شهری‌نین اهالی‌سی آذربایجان تورکجه‌سیینده دانیشیرلار. زنجان هاوا دورومو باخیمی‌ندان، یای‌دا مولاییم و قیش‌دا سوْیوق هاواسی اولار. یایدا مولاییم، قیشدا سوْیوق هاواسی اوْلان زنجان ایکی بؤیوک دره‌دن عبارت‌دیر: زنجان چای و قیزیل اؤزن؛ اوْنلارین آراسیندا قاراواس و آنقوران داغلاری(قافلان داغلاری) یئرلشیر. ۳۷۲-جی ایلده یازیلمیش «دۆنیانین سرحدلری» کیتابیندا چیچکلنن، زنگینلشن، نعمتلی شهر کیمی تصویر اوْلونوبدور.
  
  زنجانین آدی 
  
  زنجان آدی زنگان لفظی‌نین معربی دیر، بۇ آنلام دا کی عرب‌لر ایرانا مسلط اوْلان زامان نیه کی عربی الیفبا دا -گ- حرفی یوخدور زنگانی زنجان سسلیب‌لر.
  
  زنگان آنلام دا زنگین و زنگینلشمک‌دن گلیر که آنلام دا -وارلی و آغیر- معناسین‌دا دیر.
  
  تاریخ 
  زنگان منطقه‌سیندن یونان حؤکومتی‌نین دؤنمینده مدییا آدیندا سؤز آرایا گلیب کی تعریفینده یاخشی و دونیادا تای‌سیز سلاح یاپیلان بیر شهر دونیا دا تانیلینیب کی بۇ تعریف دوز کیشی‌لرین (قدمت:2800 ایل مسیح میلادینان قاباغ) چهرآوا معدنینده تاپیلان خنجر (نجاق) لا تأیید اولونور.
  
  زنگانا موغوللارین هوجوموندان سولطان محمد خودابندهنین حاکیمیتی دؤورونده چوْخلو زیان دَیمیش، سولطانیه دَییشیب ایلخانی دؤولتینین و ایسلام یوُردونون بؤیوک پایتاخت شهری اوْلموشدور. اولجایتونون امری ایله فارتیفیکاسییا (قالا دیوارلار) چکیلمیشدیر. سولطانیه‌نین سرحدلرینده و اوْنون مرکزینده هوندور قالا تیکلیمیشدیر. اوْ، اؤزو اۆچون مسچید تیکدیرمیش و همین منبر خودابنده منبری کیمی تانینیب. سولطانیه تبریزدن سوْنرا رئگیوندا ان اهمیت‌لی شهرلریندن بیرینه چئوریلیر. شهر امیرتئیمور طرفیندن داغیدیلمیشدیر. ائرامیزین ۷۸۶-جی ایلینده ایلخانلار ییخیلدیقدان سوْنرا سولطانیه تنزّوله اوْغرادی. ۱-جی شاه‌طهماسیب صفوی دؤورونده بوُ شهرده فتحعلی‌شاه قاجار یای سارایی تیکدیرمیشدیر.
  
  خالقی و دیللری 
  
  زنجانین خالقین دیلی آذربایجان تورکجه‌سی  و لهجه باخیمندان زنجان لهجه سی دیر. دیل و کولتور باخیمیندان زنجان خالقی آذربایجانین او بیری شهرلرینه تای ساییلیر. فارس دیلی ایندیلیکده دؤولتین سیاست‌لرینه گؤره شهرده یایغینلاشیب.
  
  اینانج 
  زنجان خالقی‌نین چوخونلوغو موسلمان اولاراق، شیعه مذهبینه اینانجلاری وار. زنجان خالقی شیعه اولاراق هر ایل حوسینه اعظمین خیابانی قورولدوغو مراسیم‌لرده شیرکت ائدیرلر. بۇ مراسیملر زنجان شهری‌نین عزادارلیق و اینانجلاری‌نین اؤنملی سیمگه‌لریندن دیر و زنجان‌دان و هابئله ایرانین اوبیری شهرلریندن و حتی خاریجی اؤلکه‌لردن ده بو مراسیملرده شیرکت ائدن وار، ائله کی عاشورا گۆنۆ بعضاً ایکی میلیون‌دان چوخ اینسان بۇ مراسیم ده شیرکت ائدیرلر.حوسینیه اعظم زنجان شیعه لیک جهانیندا اونملی مذهبی یئرلریندن دیر.
  
  طبیعی دوروم
  
  جوغرافیا
  
  قونوم
  
  چای‌لار 
   زنجان چایی 
   قزل اوزن
  
  چای
  
  هاوا دورومو 
  
  زنگانین هاواسی قیشدا چوخ سویوق و یایدا سرین اولور.
  
  زلزله
  
  فرهنگ
  
  آشیق‌لار
  
  دب‌لر و رسم‌لر
  
  سینما 
   سینما زنجان 
   سینما روشا
  
  کیتاب‌ائولری
  
  سیاست
  
  بلدیه
  
  کونسوللوق‌لار
  
  تفریحی یئرلر
  
  مکتب‌لر 
  زنجانین بیرنجی مکتبی ۱۲۸۵ جی شمسی ایلده مهدی خان غفاری کاشانی زنجان حاکمی و علی محمد (فره وشی مترجم همایون) الیله تیکیلیب مکتبین یئری شهرین دارالحکومه سینده اولاراق شهرین اعیان و اشرافی اوندا تحصیل ائدرمیش لر.مکتبین موعلیم لری علوم دینی طلبه لریندن سئچیلیمیشدی هابئله یئنی اویرتیم یول لاری اونلارا اوریردیلمیشدی مکتب بیر ایل وزیر همایونون گئتمه سیندن سوْنرا باغلاندی.۱۳۲۷ جی قمری ایلد آقا میرزا احمد زنجانی بیر مکتب آچدی ۱۳۹۲ شمسی ایلده مترجم همایون یئنه زنجانا قاییدیب اسعدالدوله ذوالفقاری یاردیمی ایله یئنی بیر مکتب (اسعدیه) آدیلا آچدی. مترجم همایون زنجان شهرین اداره فرهنگ رئیس اوْلان وقتده (۱۲۹۵ تا ۱۳۰۱ خ) نئچه مکتب لر آچیلدی کی اونلاردان توفیقی مکتبی هله قالیر. 
  زنجانین بیرنجی قیزلار مکتبی«دبستان بنات» آدلاناراق ۱۳۰۰ شمسی ایلده عالیه سنجیده الیله قورولدو و بیرنجی قیزلار دبیرستانی «دبیرستان آزرم» ۱۳۱۴ جی شمسی ایلده بانو مصداقی الیله آچیلدی 
  وئریلمیش امارلار اساسیندا ایندیلیکده اوستاندا ۲۲۱۱ مکتب اولاراق ۸۳۷۵ دنه درس کیلاسی اونلاردا وار هابئله اوخوجولارین سایی ۱۷۴۰۵۳ نفر ایمیش بۇ آمارلاردان ۸۲۳۰۷ نقر قیز اوخوجوسو ۹۱۷۴۶ نفر اوغلان اوخوجوسو دیر.
  
  یوخاری مکتب‌لر 
   زنجان بیلیم یوردو
   تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان بیلیم یوردو
   علوم پزشکی زنجان بیلیم یوردو
   آزاد اسلامی واحد زنجان بیلیم یوردو
   پیام نور زنجان بیلیم یوردو
   مرکز آموزش جهاد کشاورزی زنجان
   دانشکده فنی الغدیر زنجان
   مؤسسه آموزش عالی روزبه
   مؤسسه آموزش عالی عبدالرحمن صوفی رازی
   مؤسسه آموزش عالی میراث ایرانیان
   جامع علمی کاربردی زنجان بیلیم یوردو
   آموزشکده فنی و حرفه‌ای قائم زنجان
   فرهنگیان بیلیم یوردو
  
  دینی حوزوی مکتب‌لر
  
  شهر سورون‌لاری
  
  هاوانین باتماسی
  
  تیرافیک 
  زنجان شهری‌نین تیرافیکی چوْخ آغیر اولار. زنجان بلدیه‌سی خیابانلاری عریض ائتسه بو سورون برطرف اولاجاق‌دیر.
  
  زورآبادلار
  
  بؤلمه‌لر
  
  شهرین یئکلمه‌سی
  
  بلدیه بؤلوم‌لری
  
  یام یاشیللیق فضالاری
  
  داشیماجیلیق 
  زنجان ایله ایرانین آیری اوستان مرکزلری‌نین آراسی:
  
  هاوا لیمانی 
  زنجان هاوا لیمانی
  
  دمیر یولو
  
  ترمینال
  
  یئیین اوتوبوس
  
  اتو تاکس
  
  ایدمان
  
  فوتبال 
  شهرداری زنجان فوتبال کولوبو
  
  والیبال
  
  درمانی مرکزلر
  
  مریضخانالارین دورمو
  
  مریضخانالار
  
  مدیالار
  
  TV و رادیو 
  ایشراق کانالی
  
  درگی‌لر
  
  بیلیم‌یوردولار
  
  گؤرمه‌لی و تاریخی یئرلر 
  
   گاوازنگ سوآنباری سئیرانگاهی
   تهم سوآنباری سئیرانگاهی
   حسن آبدال سوآنباری سئیرانگاهی
   میلّت پارکی
   گاوازنگ اَیلَنجه (تفریح) مرکزی
   نور آلیش-وئریش و اَیلَنجه مرکزی
   تهم سو آنباری
   زنگان اورمان (مئشه) پارکی
   اسکی شیلاندر (چیلاندره) کندی
   گلجیک ماغاراسی زنجان ۳۵کیلومترلیگینده
   زنگان ال ایشلری سرگیسی
   بین‌المللی کاسپین سرگیسی ایللیک اولاراق، ۲۰دن چوخ سرگی بو یئرده کئچیریلیر.
   ایران و آذربایجانین اَن بؤیوک گونش ساعاتی زنگان بیلیم یوردونون مرکزی مئیدانین‌دا یئرلشیر.
  
  تیکینتی‌لر 
  
   زنگان بازاری
   پالتاریوماق ائوی (رختشوی خانه)
   زنگان داش کاروانسارایی 
   سولطانیه گونبزی سولطانیه‌ده
   داش کسن معبدی سلطانیه‌ده
   کتله خور ماغاراسی قیدار-گرماب‌دا
   حاج‌داداش حامامی -بازار
   بهیستان قالاسی ماهنیشان‌دا
   میربهاالدین کؤرپۆسۆ
  
  مسجیدلر 
   زنگان جومعه مسجیدی
   زیدالکبیر ایمامزاده توربه سی
   سید ایبراهیم ایمامزاده توربه‌سی زنجان
  
  ائولر 
   ذوالفقاری سارایی دوزلو کیشیلرین ساخلاندیغی یئر
   دارائی سارایی
  
  هوْتِل‌لر 
   بویوک هوْتِل (4 اولدوزلو)
   هوْتِل پارک (3 اولدوزلو)
   هوْتِل سپهر (3 اولدوزلو)
   سپید هوْتِلی (2 اولدوزلو)
   جهانگردی هوْتِلی
  
  سنّتی یئمک‌لر
  
  آرماغان و سوغات لاری 
  بیچاق_چاریق_خالچا
  
  ال ایشلری
  
  اکینچیلیک
  
  حمل و نقل
  
  قارداشلیق
  
  آدلیم‌لار
  
  چاغداش شاعیر لری
  
  گؤرونتولر 
  
  بوُ گۆن شهرده بؤیوک اهالی یاشاییر. زنگان شهرینین طبیعت، تاریخ و دینی باخیمدان ان اهمیت‌لی یئرلری آشاغیداکیلار دیر:
  
  - بیر نئچه مینئرال سوُ بوُلاقلاری؛
  - آندوران قوروغو؛
  - مؤحتشم زولفاقاری بیناسی؛
  - زنگان قالا دیوارلاری؛
  - شامیران، سانسیز و ساتی قصرلری؛
  - گۆلشن و مایسک کاراوانسارایلاری، قدیم حاماملار؛
  - بیر نئچه کؤرپو؛
  - قالیجاک و خارمانچ‌سار تاریخی ماغارالار؛
  - سید، میرزیی و قولایر جالی مسجیدلری؛
  - ایمامزاده سید ایبراهیم.
  
  گؤرونتولر
  
  قایناقلار
  
  خاریجی لینکلر
  
  Official website of Zanjan Governorship
  zanjansite 
  Official website of Zanjan chamber of commerce 
  Sultaniyeh Dome Official website
  
  زنجان بؤلگه‌سی‌نین یاشاییش یئرلری
  زنجان اوستانی‌نین شهرلری
  ایران اوستان‌لاری‌نین مرکزلری