title: بؤیوک هون ایمپیراتورلوغو
text: بؤیوک هون خانلیغی اسکی‌رک تانیلمیش تورک خانلیغی دیر . بۇ خانلیغین قوروجوسو تومه‌ن خان ، اوچ یوز ایل میلاددان اؤنجه بۇ خانلیغی بیرلشتیریب ، قوروبدور . هون خانلیغینین ئه‌ن بؤیوک خاقانی مئته تانری قوت ( باغاتور خان ) دیر . چینلیلر بؤیوک چین دووارینی بۇ خانلیغی قارشیلاماق اۆچون یاپیپلار .
  
  هونلارین کؤکی 
  هونلارین کؤکون تانیماق اۆچون ، هونلارین دیلین تانیمالیییق . بیلگه‌لرین بیلگیسی هونلارین دیلینه گؤره چوخ آزدیر ، آمّا آز اولسادا گؤره‌ر دیر . هونلارین دیلیندن چینلی یازیچیلارین کیتابلاریندا چوخ آز سؤز قالیپدیر :
  تانگری
  قوت
  قیلیچ
  بو سؤزلر هامیسی گونوموزون تورکجه‌سینده ایشله‌نیرلر .
  
  هونلار آریاییلار تاریخینده 
  بو بؤلومده ده‌یه‌رلی کیتابلارین بیری ایاتکار زریران آدلی کیتاب دیر .بو کیتابدا ایرانین اسکی آدی خون یئرث گه‌لیبدیر کیم "هون یئری" معنیسینده دیر . بۇ گؤستریر کیم ایرانین گئچمیش اوتورانلاری هونلار ایدیلار و شاهنامهده گه‌له‌ن تورانلیلار دا ائله بۇ هونلار دیرلار .
  
  هونلار ایچینده یازی سیستئمی 
  نوین اولا قورقانلاری و سئلئنگا چایینین یاخینلیقلاریندا تاپیلان داش یازیلاری هونلارین اؤزله‌رینه اولان یازی سیستئمین گؤستریر آمّا بۇ یازی سیستئمیندن یالنیز 20 حرف بۇ گونه یئتیشیپدیر . بۇ یازیلار اورخون تورک یازیلارینا چوخ یاخین یازی دیرلار .
  
  قایناق‌لار
  
  گؤرونتولر 
  
  تورک تاریخی