title: Yersinia pestis
text: Ваба́алъул гӀучӀ, Йерсиния пестис (, цебегӀан Pasteurella pestis) — грам-негативияб, багъардахъулареб, коккобациллияб бактерия, жиндир спорабиги гьечӀеб, Yersinia pseudotuberculosis ва Yersinia enterocolitica бактерияздаги хурхараб. Гьеб буго факультативияб анайробияб организм, жибги инсанасде базунеб бакъбаккул хъутагӀонкӀкӀол чӀодотада (Xenopsylla cheopis). Гьелъ лӀугьинабула вабагъ унти, жиб сабаблъун Вабаъалъул тӀоцебесеб пандемия ва ЧӀегӀераб хвел, тарихалда жаниб бищун хвеял цӀикӀкӀараб пандемия, рукӀарал. Вабаъалъул букӀуна лъабго аслияб форма: пневмонияб, септицемияб ва бубонияб. Лъабабго форма, гьанжесел сахлъизариялъул тадбирал гьаричӀони, лӀугӀула хвеялдалъун.
  
  Y. pestis рагьана 1894 соналъ, Гьонг Конгалда вабаъ багъарараб заманалда, Александр Йерсиница, Пастерил институталъул Швейцар/Паранс тохтир ва бактериологчияс. 
  
  Yersinia навгӀ ккола грам-негативиял коккобациллабилъул, 1,5 мкм халалъиги бугел. Анилиналъул релъеназ белъуна биполярго (цӀикӀкӀун интенсивго — рагӀа-рагӀалда). Гьезул буго ферментативиябметаболизм. Y. pestis гьабула антифагоцитарияб ченч. Култураялда багъардахъулареб гьею бактерия лӀугьуна багъардахъулареблхун рахьхахулезул чорхолӀе ккедал. Патогеналъ гӀодосел температураби, цӀорозаби; амма манигӀаб гьечӀо бакъвазабиялъе, багӀаризабиялъе, хекко хола дезинфектинабуни ва гьалдезабуни.
  
  ГӀаммал хасиятал
  
  Патогенез ва иммунитет
  
  МугъчӀваял
  
  КъватӀисел регӀелал 
  
   Yersinia pestis. Virtual Museum of Bacteria.
   A list of variant strains and information on synonyms (and much more) is available through the  NCBI taxonomy browser.
   CDC's Home page for Plague
   IDSA's resource page on Plague: Current, comprehensive information on pathogenesis, microbiology, epidemiology, diagnosis, and treatment
  Plague (Yersinia Pestis)
   Wyndham Lathem speaking on "From Mild to Murderous: How Yersinia pestis Evolved to Cause Pneumonic Plague."
  
  pestis
  Бактериалиял утнаби
  ЧӀегӀераб хвел
  Вабаъ
  1896 соналъ сипатинарурарл бактериял