title: Къавуда
text: Къавуда ялъуни Холера ( «ццин» ва  «чвахула» рагӀабаздаса) — Vibrio cholerae абруб бактериялъул цо-цо штаммаз лӀугьинабулеб тӀеренбакьалъул загьаб, антропонозияб инфекционияб унти. Симптомал батӀайиса хис-хисизе бегьула тӀубанго гьечӀолъиялдаса гьоркьохъеб ва захӀматаб формаялде. Классикияб симптом буго лъимхӀалаб диареялъул цӀикӀкӀараб къадар, жиб чанго къоялъ букӀунеб. Гьединго рукӀине бегьула лагӀи ва ччорбазул спазм. Диарея букӀине бегьула цӀакъ къуватаб, жиндица чанго сагӀаталда жаниб черхалъул иш цӀикӀкӀараб лъадакълъиялдеги электролитазул дисбалансалдеги ккезабулеб. Гьелдалъун лӀугьине бегьула берал жанире рорт-рорти, тӀомалъул цӀорой, гьелъул эластиклъи гӀодобеккей, кверазда ва хӀатӀазда рукӀкӀ-рукӀкӀинал. Лъадакълъи букӀине бегьула гӀиллалъун тӀом хъахӀиллъиялъеги. Симптомал байбихьула кӀиго инфектун кӀиго сагӀаталдаса щуго къоялде щун заманалда жанир.
  
  Къавуда бахинабулаб холараялъул вибрионалъул цо-цо штаммаз, цо-цо тайпабаз лӀугьинабизе бегьула дагьабги захӀматаб унти, цогиязде дандеккун. Аслияб къагӀидаялъ гьеб тӀибитӀула лъикӀал гурел лъедасаги кванидасаги, жал гъорлӀ бактериял ругел инсанасул фекалияз гъизинарурал. РелъинаричӀел ралъдал продуктал ккола унтӀи тӀибитӀизаялъул иццлъун. ГӀадамал ккола цохӀо жал рукӀин лъалел бактериязул белегьанлъун. Унтиялъул рискалъул факторазде гъорлӀе ккола квешаб санитация, гӀезегӀан бацӀадаб гьечӀеб гьекъолеб лъим ва мискинлъи. Холераялъе диагностика гьабула стулалъул тесталдалъун. Хехаб кващалъул тестги жола, амма гьеб гьедигӀан мухӀканаб  гьечӀо.
  
  Холераялде данде профилактикалъул методаз гъорлӀе рачуна санитация лъикӀлъиабиги бацӀцӀадаб лъеде рес щвейги. Жал пероралго гъорлӀе риччалел холераялде данде вакцинабаз гӀураб къадаралда цӀунула гӀ.-ш. анлӀго моцӀица. Гьезул буго тӀадеги тӀокӀлъи: жиб E. coli бактериялъ лӀугьинабулеб диареялдасаги цӀунула. Сах гьабиялъул аслияб метод буго пероралияб регьидротационияб терапия — лъамалъи хиси дагьалъ гьуинал яги цӀамгӀалал рилъунжалаздалъун. ЛъикӀаллъун ккола пиринчӀалъул лъим. Тутия тӀадежубай лъикӀаблъун буго лъималазе. ЦӀакъго захӀматаб хӀал бугони къваригӀине бегьула Рингерил лактат гӀадал интравенозиял лъамалъиял, антибиотикалги рукӀине бегьула пайдаяллъун. Кинаб антибиотикалде сенситивияб холера бугебали лъазабиялъул тесталъ кумек гьабизе бегьула дару тӀаса бищизе.
  
  Халера, кьураб къиматалда рекъон, сабаблъун тӀолго дунялалда лъагӀалида жанив унтулев вуго 3–5 миилион чи, гьелъул гӀиллаялда лӀугьунеб буго 28 800–130 000 хвел. 2010 соналде бугеб ахӀвал-хӀалалда рекъон гьеб пандемия хӀисабалда классификатинабун бугониги, хайиразул цӀикӀкӀараб мартабат бугел пачалихъазда гьеб дандчӀвала къанагӀат. ГӀемерисел унтула лъимал. Къавуда данчӀвала эпидемия багъари гӀадинги, кидаго букӀунеб гӀадинги цо хасал икълимазда. Кидаго риск бугел районаз гъорлӀе рачуна Африка ва Жанубиябгин Бакъбаккул Азия. Унтаразда гьоркьоб хвеялъул риск букӀуна 5%-алдаса дагь, амма гьеб бахине бегьула 50%-алдеги. Сахлъизариялде рес щвечӀолъиялъул хӀасилалда хвеялъул мартабат дагьабги цӀикӀкӀуна. Къавуда рехсей дандчӀвалеб буго н. щ. V гӀасруялдаго, санскрит мацӀалда. Ингилисалда Джон Сновица 1849 ва 1854 соназда гьоркьоб холераялъул цӀех-рехел гьабиялъ эпидемиологиялъул рахъалда кӀвар бугел цебетӀелал лӀугьана. Ахирисеб 200 соналда жаниб лӀугьана анкьго цӀикӀкӀараб унти багъарин хвеязул къадар миллионазда букӀараб.
  
  ГӀаламатал ва симптомал
  
  ГӀилла
  
  Бахин
  
  Хехбоси
  
  Механизм
  
  Генетикияб структура
  
  Антибиотиказдехун щулачӀей
  
  Диагностика
  
  Профилактика
  
  Лъим, санитация, гьигиена
  
  Халкквей
  
  Вакцинация
  
  Салил фильтрация
  
  Сахлъизаби
  
  Лъамалъиял
  
  Электролитал
  
  Антибиотикал
  
  Тутия хӀалтӀизаби
  
  Прогноз
  
  Эпидемиология
  
  Багъариналъул тарих
  
  ЦӀех-рехел
  
  Глобалияб стратегия
  
  ЖамгӀият ва маданият
  
  СахлъицӀуниялъул рахъалъул сиясат
  
  КӀварккарал лӀугьенал
  
  Популарияб маданияталда
  
  Пачалихъазул мисал
  
  Замбия
  
  Гьиндустан
  
  Конгоялъул Демократияб Республика
  
  Баянкьелал
  
  РегӀелал
  
  ТӀадеги цӀалиялъе
   
   
   Bilson, Geoffrey. A Darkened House: Cholera in Nineteenth-Century Canada (U of Toronto Press, 1980).
   
   
   
   
   Gilbert, Pamela K. Cholera and Nation: Doctoring the Social Body in Victorian England" (SUNY Press, 2008).
   
   
   
   
   
   
   
   
   
   
   Snowden, Frank M. Naples in the Time of Cholera, 1884-1911 (Cambridge UP, 1995).
   Vinten-Johansen, Peter, ed. Investigating Cholera in Broad Street: A History in Documents (Broadview Press, 2020). regarding 1850s in England.
   Vinten-Johansen, Peter, et al. Cholera, chloroform, and the science of medicine: a life of John Snow'' (2003).
  
  КъватӀисел регӀелал 
  
   Prevention and control of cholera outbreaks: WHO policy and recommendations
   Cholera—World Health Organization
   Cholera – Vibrio cholerae infection—Centers for Disease Control and Prevention
   
  
   
  Диарея
  Квеналдаса рахунел унтаби
  Гастроинтестиналияб тракталъул гӀунгутӀел
  Интестиналиял инфекциониял унтаби
  КӀочарал тропикиял унтаби
  Тропикиял унтаби
  Эпидемия
  Пандемия
  Wikipedia medicine articles ready to translate
  Wikipedia emergency medicine articles ready to translate
  Санитация
  Лъедаса рахунел унтаби
  Вакцинадалъун нахъчӀвалел унтаби