title: Британиялъул империя
text: Британиялъул империя, Британ империя () ккола бетӀерлъуда метрополияги бугеб, инсанияталъул тарихалда жанир рукӀаралщинал пачалихъазда гьоркьоб жиндихъ бищун цӀикӀкӀараб территорияги, чӀей бугеб щуябго континенталда колониялги рукӀараб колониалияб империя. Британиялъул империя гӀуцӀун букӀана доминионаздасаги, колонияздасаги, протекторатаздасаги, мандатаздасаги ва цогидал территорияздасаги, жидее Цолъараб Къиралаталъ нухмалъулел рукӀарал.  
  
  Жиндир завалалда гьеб букӀана тарихалда жанибго бищун кӀудияб империялъун ва,нусгоялдаса цӀикӀкӀун соналъ, дунялалъул бетӀераб къуватлъун. 1913 соналде Британ империялъ кверщел гьабулеб букӀана 412 миллион чиясда тӀад, гьеб заманалда дунялалъул кинабниги халкъалъул ; 1920 соналде гьелъул гӀатӀилъи букӀана , Ракьалъул кинабниги ракъдаллъиялъул . Гьелъул хӀасилалда, Британиялъул империялъул конституционалияб, къанунияб, мацӀалъулаб, ва маданияб ирсе гӀатӀидго тӀибитӀана. Жиндир къуваталъул завалалда гьелъие сипат гьабулаан "тӀаса бакъ тӀерхьунареб империя" хӀисабалда, щай гурелъул гьелъул цогӀаги территориялда тӀад бакъ кидаго кунчӀун букӀиналъ.
  
  ЛӀугьин (1497–1583)
  
  Англиялъул къватӀисел терриориял (1583–1707)
  
  Америка, Африка ва лагъзазул даран
  
  Европаялъул цогидал империялгун къец
  
  Британиялъул "тӀоцебесеб" империя (1707–1783)
  
  Америкаялъул анцӀила лъабго колония кодоса ин
  
  Британиялъул "кӀиабилеб" империялъул завал (1783–1815)
  
  ГӀодоцараб океаналъул цӀех-рехел
  
  Наполеонил Франсиягун рагъ
  
  Лагълъи нахъчӀвай
  
  КӀудияб Британиялъул империяб гӀасру (1815–1914)
  
  Ост-Индияб компаниялъул нухмалъи ва Гьиндустаналда Британиялъул кверщел
  
  Россиялъулгун къец
  
  Кейптауналдаса Къагьираялде
  
  ХъахӀал колониязул статус хисизаби
  
  Дунялаллъул рагъал (1914–1945)
  
  ТӀоцебесеб дунялалъул рагъ
  
  Рагъдагьоркьосеб заман
  
  КӀиабилеб дунялалъул рагъ
  
  Деколонизация ва нахълъи (1945–1997)
  
  ТӀоцебесеб бикьи
  
  Суэц ва гьелъул хӀасил
  
  Хиса-басиязул гьури
  
  Империялъул ахир
  
  Ирс
  
  Банкьелал
  
  Ралагье гьединго
  
  МугъчӀваял
  
  ХӀалтӀаби
  
  КъватӀисел регӀелал 
  
  Collection: "British Empire" from the University of Michigan Museum of Art
  
   
  РукӀарал империял
  Империализм
  Викториял эпоха
  1583 соналъ гӀуцӀарал пачалихъал ва территориял
  1997 соналъ тӀагӀарал пачалихъал ва территориял
  Цолъизабураб Къиралаталъул тарих
  Тарихиял трансконтиненталиял империял