title: Леонардо да Винчи
text: Леона́рдо ди сер Пие́ро да Ви́нчи (; 15 април 1452, Анкиано росу, Винчи шагьаралда гӀагарлъухъ, Флорентиялда аскӀоб — 2 май 1519, Кло-Люсе хъала, Амбвазалда аскӀ, Турен, Парансия) — Борхатаб Ренессансалъул итал полимат, жив вукӀарав жигарав суратчилъун, инжинерлъун, гӀалимчилъун, теористлъун, скулпторлъун ва архитекторлъун. ТӀоцебе гьесул цӀар сурат бахъиялда бугеб махщалица машгьур гьабуниги, гьев гьединго машгьурлъана жидеда жанир батӀи-батӀиял дисциплинабазул, анатомия, астрономия, ботаника, картография, рахъарул гьунарлъиялъул ва пелеонтология гъорлӀе рачун, сураталги баяналда ругел гьесул хъвай-хъвагӀаяздалъунги. Леонардо рикӀкӀуна генийлъун, жинца Ренессансалъул гьуманистияб идеал борхарав, ва гьесул гӀаммал хӀалтӀабаз гьабуна гьесулго заманчи Микеланджелол рателалде данде кквезе бегьулеб кӀудияб асар суратчагӀазул хадусеб гӀелалъул хӀалтӀабазеги.
  
  ЛъикӀавго нотариусил ва гӀодегӀанаб классалъул чӀужуялъул вас, ригьиналда гурев гьавурав Винчиялда яги гьелда гӀагарлъухъ, Леонардое лъай щвана Флорентиялда итал суратчи ва скулптор Андреа дел Веррокиода цебе. Гьес жиндирго кариера байбихьна гьебго шагьаралда, амма хадум гӀемераб мех бана Людовико Сфорцае хъулухъ гьабулаго Миланалда. Хадув гьев цӀидасанги хӀалтӀана Флорентиялда ва Миланалда, ва гьединго дагьаб мехалъ Румалда, гьесул хадурчагӀиги, цӀалдохъабиги рукӀана цӀикӀкӀунел. I Франсваца ахӀун, гьес ахирисеб лъабго сон бана Парансиялда, ва хвана гьенивго 1519 соналъ.
  
  Биография
  
  Цебесеб гӀумру (1452–1472)
  
  Гьави 
  
  Леонардо да Винчи, жинда цӀарурав Леонардо ди сер Пиеро да Винчи (Винчиялдаса Пиерол вас Леонардо), гьавуна 1452 соналъул 15 априлалда, Тусканиялъул Винчи шагьаралда яги гьелда гӀагарлъухъ, Флорентиялдаса 20 миллалъ рикӀкӀад.
  
  Веррокиол устархана 
  
  1460-абилел соназул кьороб, Леонардол хъизан бахъана Флорентиялде, жиб гьеб заманалъ букӀараб христианияб гьуманистияб пикрудал ва културадул центерлъун. ГӀага-шагарго 14 сонил гӀужалда, гьев вахъана студиялъул васлъун (гардзоне) жив жиндир заманалда Флорентиялъул цевехъанав суратчи ва скулптор вукӀарав Андера дел Веррокиол устарханаялда.
  
  Баянкьелал 
  ГӀаммал
  
  ХӀалтӀабазул баянал
  
  МугъчӀваял
  
  Цитатионал 
  Цересел
  
  Гьанжесел
  
  Цитатулел хӀалтӀаби
  
  Цересел 
  
    in 
    in
  
  Гьанжесел 
  ТӀахьал
  
   
   
   
   
   
   
   
   
   
   
   
   
   
   
   
   
   
   
   
   
   
   
   
   
    volume 2: . A reprint of the original 1883 edition
   
   
   
   
   
   
   
   
   
  
  Журналиял ва энциклопедиял макъалаби
  
  ТӀадеги цӀалиялъе 
  Ралагье  ва  гӀатӀидал библиографиязе
  
  External links 
  
  ГӀаммал
   Universal Leonardo, Леонардол гӀумрудал ва хӀалтӀабазул баянаслу, Мартин Кемпица ва Марина Воллесица бачунеб (инг.)
   да Винчи Националияб Галлереялъул вебсайталда (инг.)
  
  ХӀалтӀаби
   Biblioteca Leonardiana, онлайн библиография (ит.)
   e-Leo: Archivio digitale di storia della tecnica e della scienza, суратазул, баяназул ва манускриптазул архив (инг.)
   
   
   Complete text and images of Richter's translation of the Notebooks
   Леонардо да Винчил хъвай-хъвагӀаял (инг.)
  
   
  1452 соналъ гьарурал
  1519 соналъ хварал
  XV гӀасрудал итал математикал
  XV гӀасрудал итал суратчагӀи
  Category;XV гӀасрудал итал гӀалимчӀагӀи
  XV гӀасрудал итал скулпторал
  XV гӀасрудал Флорентиялъул Республикалдаса гӀадмал
  XVI гӀасрудал итал математикал
  XVI гӀасрудал итал суратчагӀи
  Category;XVI гӀасрудал итал гӀалимчӀагӀи
  XVI гӀасрудал итал скулпторал
  XVI гӀасрудал Флорентиялъул Республикалдаса гӀадмал
  Флорентиялъул Республикалъул вакилзаби
  Баллистикадул экспертал
  Фабулистал
  Флорентиялдаса суратчагӀи
  Ботаникадул иллустраторал
  Fluid dynamicists
  Анатомиялъул тариз
  Итал анатомистал
  Парансиялда рукъарал