title: M
text: M, m — аслияб латин алипбаялъул анцӀила лъабабилеб хӀарп, гӀемерисел мацӀазда абула "эм".
  
  Релълъараб буго кириллияб хъвай-хъвагӀиялъул М хӀарпалда.
  
  ЛӀугьараб буго грек "мю" (Μ) хӀарпалдаса.
  
  Тарих
  
  M хӀарп лӀугьун буго финикияб мем ва бачӀун буго грек Мю (Μ, μ) хӀарпалдасан. Самияб мем лӀугьун батизе буго египтияб хъвай-хъвагӀиялда букӀараб "лъим" идеограммаялъул "Прото-Сайнаъаб"  адоптациялдаса (Мазгарул гӀасру). Египтияб ишараялъул акрофонияб магӀна букӀана , египтияб"лъим", nt абураб рагӀудаса; самияб хӀарп хӀисабалда адаптация  буго  хӀарпалъе; букӀун батизе бегьула акрофонияб магӀнаги, самияь "лъим", *mā(y)- абураб рагӀудаса бачӀараб..
  
  Хъвай-хъвагӀиялъул системаялда хӀалтӀизаби 
  Латиналъул орфографиялдаги, гӀемерисел гьанжесел мацӀаздаги, гьединго халкъаздагьоркьосеб фонетикияб алипбаялдаги  хӀарпалъ бихьизабула билабиалияб назалияб рагьукъаб гьаракь . Оксфордалъул ингилис къамусалъ (тӀоцебесеб басма) абула  цо-цо рагьараблъунги бугилан, spasm ‘спазм’гӀадал рагӀабазулӀ -ism ‘-изм’ суффиксалъулӀ. Гьанжесеб терминологиялда, гьелъие сипат-сурат гьабун буго гьижадул рагьукъаб гӀадин (ХФА ).
  
  ХӀалтӀизабиялъул цогидал къагӀидаби 
   Румал цифрабазул системаялда — M хӀарпалъ бихьизабула 1000.
   ЦобутӀабазул префиксазда — M (мега), жиндир магӀнаги "миллион нухалъ" бугеб, ва m (милли), жибги азарил цо бутӀа.
   Халкъаздагьоркосеб цобутӀабазул системаялда (СИ) m буго метр бихьизабулеб ишара. Амма гьединго m буго миль бихьизабулеб аббревиацияги.
   Химиялда — M хӀалтӀизабула молярияб масса бихьизабулеб ишаралъун.
   Физикаялда — M буго масса; M-теория; ва гьединго трансформаторалъул M-цоцазесеб индуктивлъи.
   Экономикаялда — бащадаб багьа бихьизабизе. 
   ГӀарцул суммаялда цадахъ m-алъул магӀна ккола цо миллион: мисалалъе, $5m буго 5 миллион доллар.
   M гӀемер хӀалтӀизабула бихьинчилъи, бихбинчилъияб байбихьи бихьизабизе, хасго руччабазул байбихьи бихьизабулеб F хӀарпгун.
   Типографиялда — em dash ккола жиндир гӀеблъи бетӀераб M хӀарпалда бащадаб пунктуационияб ишара.
  
  Хурхарал ишараби
  
  Латин алипбаялда M-алда хурхарал яги гьелъул ирсилал ишараби
  
  M диакритикалгун: Ḿ ḿ Ṁ ṁ Ṃ ṃ M̃ m̃ ᵯ
  ХФА-ялъул хасал ишараби, жал M-алда хурхарал:  
  Ɱ : БетӀераб M кӀичӀгун
  Уралалъул фонетикияб алипбаялъул хасал ишараби, жал M-алда хурхарал:
  
  M-алда хурхарал цо-цо ишараби хӀалтӀизарулаан уралалъулаб фонетикияб алипбаялда 1902 соналъ гьеб стандартинабизегӀан:
  
  Teuthonista фонетикияб транскрипциялъул системаялъ хӀалтӀизабула 
  Фонетикияб транскрипциялъе хӀалтӀизарулел цогидал вариантал: ᶆ ᶬ ᶭ
  Ɯ ɯ : Бегараб M
  ꟽ : ГӀаксаб M хӀалтӀизабулаан некӀсиял румал текстазда mulier (чӀужугӀадан) рагӀиялъе
  ꟿ : НекӀсияб M хӀалтӀизабулаан некӀсиял румал текстазда 'Manius' хасаб цӀаралъул аббревиациялъе (дагьабги тӀибитӀараб 'Marcus' абураб хасаб цӀаралъе хӀалтӀизабулаан гӀадатаб M )
  ℳ : валютаялъул ишара, Маркаялъе хӀалтӀизабулеб.
  
  Умумул ва цогидал алипбаязда хӀалтӀизарулел баццал 
  𐤌 : Самия мем хӀарм, жиндаса хадусел ишараби лӀугьараб
  Μ μ : Грек мю хӀарп, жиндаса M лӀугьараб
   : Крпт мe хӀарп, грек мю хӀарпалдаса лӀугьараб
  М м : Кириллицаялъул эм хӀарп, гьединго мю хӀарпалдаса лӀугьараб
  𐌌 : Басрияб итал M, грек мю хӀарпалдаса лӀугьараб, ва латин M хӀарпалъул умумабги кколеб
   : Рунаб Маннас хӀарп, басрияб итал M хӀарпалдаса лӀугьараб
   : Гот манна хӀарп, грек мю хӀарпалдаса лӀугьараб
  
  Лигатураби ва абрревиатураби 
  ₥ : Милль (валюта)
  ™ : Дармил маркаялъул ишара
  ℠ : Сервисалъул маркаялъул ишара
  
  Кодал
  
   1
  
  Цогидаб къагӀида
  
  Баянкьелал
  
  КъватӀисел регӀелал
  
  Аслияб латин алипбаялъул хӀарпал
  ISO аслиял латин хӀарпал