title: Лъим
text: Лъим (гьидрогеналъул оксид) — инорганикияб, токІкІараб (каркарараб), тагІамукъаб, махІ ва кьерго гьечІеб химикияб субстанция, жиб Ракьалъул гьидросфераялъул аслияб гІуцІунжоги ва киналниги чІагоялщинал организмазулги лъамалъиялъулги аслуги кколеб (билъунжо хІисабалда жиб бугеб). Лъеда гъорлъ я калориял, я органикиял регьунел субстанциял гьечІониги, гьеб чара гьечІого къваригІуна гІумруялъул лъалел киналниги формабазе. 
  
  гьелъул химиялъулаб формула буго - Н2O. 
  
  Лъималъул молекула буго кӀиго водородалдасанги ва цо — кислородалдасанги лъугьараб жубай. Гьел атомал цоцазда рухьун руго ковалентияб бухьеналдалъун. 
  
  Стандартиял шартIазда гьеб букӀуна лъамияблъун, жиндир кьер(дагьаб къадаралда), махӀ ва тӀагӀам гӀечӀеб.
  
  Агрегатиял хIалал 
  
  Агрегатиял хІалазда лъим букӀуна лъабго батӀияб:
   «КъвакӀараб» — цӀер
   «Лъамияб» — лъим
   «Газалъул хасияталъулаб» — лъел хІухьел
  
  Химиялъулал хаслъаби 
   Лъим бахъизе бегьула гьал реакциябаздалъун:
   
  
   
  
   
  
   Нейтрализациялъул реакциябаздалъун:
   
  
   
  
   
  
   Маххалъул оксид водородалъ рукIалиде ккезабунги:
  
  Лъим тӀабигӀаталда 
  
  Дунялалъул океаналда жаниб уна 97,54 % ракьалда бугеб лъел, ракьуда гъоркь бугелъул (подземный) — 0,63 %, цӀорол гІусазул — 1,81 %, гӀоразул ва хӀоразул — 0,009 %, материкабазул цӀамІӀалал лъимазул — 0,007 %, атмосфераялъул — 0,001 %.
  
  Лъамияб лъим букӀуна планетабазул спутниказул гъаталда гъоркь, цIикIкIун рес буго гьеб букIине Юпитер спутникалъул Европаялда букIине.
  
  Гидрология 
  
  Гидроло́гия — лъималъул тӀабигӀат лъазабулеб гІелму.
  
  Лъим гьекъей ва гьелъул квен гьаби 
  Чиясул гӀелалдаги цӀайалдаги балагьун инсанасул чорхолъ 50 % бахъараб 75 % щвезегӀан лъим букӀуна.
  
  ХIакъикъатал 
   Гьоркьохъеб куцалда гӀадан-инсанасул ва гӀурчинлъиялъул ургьимесалда букӀуна 50% лъел.
   Ракьалъул мантиялда жаниб буго, тӀолабго дунялалъул океаналъул лъималдас 10-12 нухалъ цӀцӀикӀун лъим..
   Гьоркьохъеб гъварилъиялда, 3,6 км, Дунялалъул океаналъ жинда гъоркь бачуга 71% ракьалъул ва гьелда гъоркьобе уна 97,6% кинабниги бугеб лъималъулги.
   Ракьалда тӀад гъварилъаби ва рорхалъаби рукӀинчӀелани, лъеца Дунял бахчизе букIана 3 км биццалъи бугеб гъаталдалъун.
   Лъим ккола - тӀабигӀаталда цIакъ дагьал ругел жалаздаса. Лъамалъиялдасан цӀерлъун жиб лъугьунеб мехалъ, гьеб кӀодолъула, цӀцӀикӀкIуна (гьединабун цӀцӀикӀкIине кӀолеб цоги жо буго сурьма, висмут, галлий, германий ва цоги-цогидал жубаял).
  
  ХӀужаби
  
  Адабият 
   
   
   Гидробионты в самоочищении вод и биогенной миграции элементов. — М.: МАКС-Пресс. 2008. 200 с. Предисловие члена-корр. РАН В. В. Малахова. (Серия: Наука. Образование. Инновации. Выпуск 9). ISBN 978-5-317-02625-7.
   О некоторых вопросах поддержания качества воды и её самоочищения // Водные ресурсы. 2005. т. 32. № 3. С. 337—347.
   Андреев В. Г. Влияние протонного обменного взаимодействия на строение молекулы воды и прочность водородной связи. Материалы V Международной конференции «Актуальные проблемы науки в России». — Кузнецк 2008, т.3 С. 58-62.
  
  Линкал 
   Вода как химическое соединение
  
  Макъалаби 
   Водные ресурсы России и мира
  
   
  
  Лъамалъи
  Кислотаби
  Основаниял
  Водородалъул соединениял
  Оксидал
  Кислородалъул соединениял