title: Гъуниб сверухълъи
text: Гъуниб сверухълъи () — Дагъистаналъул вилаяталда ва Совет Дагъистаналда гъорлӀ букӀараб административияб цвел (округ), жиб 1864–1928 соназда букӀараб. Административияб центер букӀана Гъуниб.
  
  Тарих 
  Дагъистаналъул вилаяталда гъорлӀ Гъуниб сверухълъи гӀуцӀана 1860 соналъ, гӀурусаз оккупатинарурал Авар болмухъаздаза. 1921 соналъ гьеб ана Совет Дагъистаналде гъорлӀе.
  
  1928 ноябралда Дагъистаналъул АССРалда гьабуна кантуниябе рикьи ва киналго сверухълъаби гӀадин, Авар сверухълъиги тӀагӀинабуна.
  
  Административияб рикьи 
  Сверухълъи бикьулаан наиблъабазде, жал 1899 соналъ бутӀабазде (гӀур. участок) руссинарурал. БутӀаби рикьулаан  жамагӀатазде.
  
  1895 соналъ сверухълъиялда букӀана 6 наиблъи: ГӀандал (центр — СугъралӀ), Анцухъгин Хъапуча (центр — Кьадал), Бугьнада (центр — ЛъаратӀа), КӀкӀуяда (центр — Къорода), Телекь–ГьидалӀ (центр — ГӀурада), Кьенсерухъ (центр —  ГӀириб).
  
  1926 соналде сверухълъи бикьулаан 7 бутӀаялде: ГӀандал (центр — Гъуниб), Анцухъгин Хъапуча (центр — ЧӀадаколоб), Бугьнада (центр — ЛъаратӀа), Къарахъ (центр — Кьахъ), КӀкӀуяда (центр —  Дарада), Телекь–ГьидалӀ (центр — Телекь), Кьенсерухъ (центр —  ГӀириб).
  
  1926 декембералда сверухълъиялъул жанубияб рахъалдаса батӀаго гӀуцӀана ЛъаратӀа мухъ.
  
  Демография
  
  Россиялъул империялъул ценз (1897) 
  1897 соналъул Россиялъул империялъул агьлулъиялъул къадар рикӀкӀиналъул бяназда рекъон, Авар сверухълъиялъул агьлулъи букӀана 55 899 чи. Халкъалъул цӀикӀкӀанисезул рахьдал мацӀлъун букӀана Авар.
  
  Сверухълъиялъул марказ Гъуниб гӀумру гьабун вукӀана 685 чи.
  
  Кавказияб Календар (1917) 
  Кавказияб Календаралъул 1917 соналъулаб басмаялда рекъон, 1916 соналъ Авар сверухълъиялда гӀумру гьабун вукӀана 76175 чи, гьезул 38,079 бихьинчи ва 38,096 чӀужугӀадан, гьел киназдасаго 76,088 чи вукӀана кидаго гӀумру гьабун вугев, 87 чи вукӀана заманалъ чӀарав:
  
  Баянкьелал
  
  МугъчӀваял 
  
  Гъуниб сверухълъи
  Дагъистаналъул вилаяталъул сверухълъаби
  Дагъистаналъул АССРалъул сверухълъаби