title: Mausoleu d'os Atilios
text: O Mausoleu d'os Atilios, clamato popularment l'altar d'os moros, ye un mausoleu d'o sieglo II u sieglo III,<ref name="QueVer"> [https://web.archive.org/web/20060324175428/http://sadaba.galeon.com/paginas/quever1.htm Sádaba. Que ver].</ref> d'epoca d'o Baixo Imperio Romano, existent en o termin municipal d'a localidat aragonesa de Sadaba, en a comarca de Cinco Villas.
  
  O molimento ye en o norte d'o termin municipal de Sadaba, en a muga con os termins municipals d'Uncastiello y Layana, y amanato a una villa romana en Uncastiello (os Banyals) y a una capiella en termin de Sadaba. Ye a 300 metros de distancia, alto u baixo, d'a carretera de Sadaba ta Ayerbe por Uncastiello.
  
  A man d'o lugar trescruzaba una vía romana que dende Zaragoza s'adrezaba ta Pamplona y Astorga, trescruzando por Farasdués y Sofuentes. El Mausoleo de los Atilios.
  
   O marco historico 
  Iste mausoleu ye en una rechión que fue romanizata intensament. Encara que en o sieglo II aC, en a plegata a la redolada de l'Exercito romano o territorio perteneixeba a os suessetans, una tribu celta, os romanos albandonoron basicament o territorio a os suyos aliatos, os bascons, anque por a suya importancia economica, pronto l'administroron dreitament.
  
  As planas que bi ha dende Sadaba dica Exeya d'os Caballers, l'antiga Segia, yeran mui aptas ta l'agricultura y estioron o centro d'una redolada muy productiva en cerials. Ye asinas como apareixió a familia d'os Atilii'' u Atilios, una familia de l'aristocracia rural romanizata, que fació construir o Mausoleu y que ye tamién relacionada con atras obras amanatas. Tres cheneracions d'ista familia fueron apedacatos en o mausoleu.
  
  Os restos 
  L'edificio ye construito con piedra d'arena d'a redolada, y hue no ye conservata más que a suya portalada.
  
  As inscripcions 
  
  En o Mausoleu bi ha tres inscripcions:
  
  Bibliografía consultata 
   Blázquez Martínez, José María: El dístilo sepucral de Iulipa y el mausoleo de los Atilios, en .pdf.
  
  Vinclos externos
  
  Referencias 
  
  Biens d'Intrés Cultural d'Aragón
  Mausoleus d'Aragón
  Arquitectura romana en Aragón
  Molimentos d'a Hispania romana
  Molimentos de Cinco Villas
  Molimentos d'a provincia de Zaragoza