title: Finestra
text: Una finestra ye un forato de forma regular, per un regular rectangular, en a paret u a frontera d'un edificio ta permitir o paso de l'aire u a clara en o suyo interior. Gosan estar, amés, cubiertas d'elementos ta zarrar que permiten mantenir a comodidat de l'interior d'o mesmo.
  
  As finestras son usatas a sobén como elementos decorativos d'a frontera, plegando ta grans alardes d'estilismo en o caso d'as rosetas y veires d'as ilesias, més que més, en a epoca gotica.
  
  Partis d'a finestra 
   Traviesa, que ye a pieza inserta en a frontera que fa a faina estructural de mantenir a transmisión de cargas de l'edificio.
   Zarrallo, que ye o conchunto de piezas que forman l'aparello d'atrancada d'a finestra, per un regular afixato en a pana.
   Bastes, que en conchunto conforman a bastida, que ye a estructura de fusta afixada en a ubridura d'a paret dencima d'a quala se gosa colocar o marco.
   Marco, que ye ra parti afixada enta es bastes que permite que chiren as panas.
   Fuella u pana (también pano), que ye a estructura prencipal d'a finestra, podend estar fixa u móbil respecto a lo marco, y que ha d'afixar es veires.
  
  Materials 
  Cadaguna d'ixas piezas d'a finestras pued estar feta d'un material diferent d'as atras. A bastida pued estar de fusta, aluminio u chapa d'acero, mientres que o marco y es panos gosan estar de fusta, metal (aluminio u acero) u PVC. Es veires son amontatos sobre es panos.
  
  Tipos de finestras 
  
  Seguntes o suyo eixe de rotación, se pueden clasificar como:
   Fixa, que no en ye posible garra movimiento.
   Abatible, quan tien un u dos eixes de rotación en as suyas caras perimetrals, por meyo d'alguazas.
   Chiradera, quan es suyos eixes de rotación son verticals.
   Chelosía u zelosía, que presentan quantas fuellas, cadaguna con o suyo eixe de rotación vertical.
   Eslizaderas, quan as diversas fuellas no rotan pas sobre un eixe sino que s'eslizan sobre bellas guías. A traza d'eslizar-se puet estar vertical (guillotina) u horizontal (corredera).
  
  Etimolochía 
  A parola finestra ye patrimonial en aragonés por derivar d'o latín FENESTRA, que dende o latín pasó tamién a bella luenga chermanica occidental y por ixo se troba como Fenster alemán, como venster en neerlandés y mesmo como fönster en as luengas chermanicas septentrionals como o sueco. Atras luengas romanicas que han heredau a FENESTRA latina son o catalán (finestra), l'occitán (fenèstra con as variants fenestra, frinèsta, ahrièsta y hièstra), o francés (fenêtre) y l'italiano (finestra).
  
  Referencias
  
  Veyer tamién 
  
  Elementos arquitectonicos