title: Chinchiella de Mont Aragón
text: Chinchiella de Mont Aragón (Chinchilla de Montearagón en castellano y oficialment) ye un municipio y ciudat d'o nord-este d'a provincia d'Albacet (Castiella-La Mancha). Fa parte d'a comarca de La Manchuela y d'o partito chudicial d'Albacet.
  
  A suya población ye de 3.924 habitants (2010) en una superficie de 680,03 km² y una densidat de población de 5,77 hab/km².
  
  Cheografía 
  Chinchiella de Mont Aragón se troba situata a 903 metros d'altaria dencima d'o ran d'a mar, a una distancia de 15 km d'a ciudat d'Albacet, a capital d'a suya provincia y d'o suyo partito chudicial.
  
  Mugas 
  Muga con Albacet, Valdeganga, Casas de Juan Núñez, Higueruela (Albacet), Hoya-Gonzalo, Bonet (Albacet), Montealegre del Castillo, Corral-Rubio, Pétrola, Fuente-Álamo, Tobarra y Pozo Cañada.
  
  Historia 
  Chinchiella encomenzó a estar un puesto bien conoixito dende l'anyo 928, en ixas envueltas d'o Califato de Cordoba, y yera una d'as poblacions més importants d'o que dimpués será a Taifa de Murcia.
   
  Una coalición de cristianos conquirió Chinchiella en l'anyo 1242: yeran as huests d'Alifonso X lo Sabio, a Orden de Calatrava y os exercitos de Chaime I d'Aragón, con Don Pelayo Pérez Correa, (comandador d'a Orden de Sant Chaime), debant.
   
  En o sieglo XIV fació part d'o Marquesau de Villena. Chuan II la adhibió a la Corona de Castiella. Mientres o reinato de Chuan II o infant Henrique d'Aragón, mayestre d'a Orden de Sant Chaime, prebó d'apoderar-se d'a Senyoría de Villena, pero no lo tenió que un anyo, car Chinchiella oposó una gran resistencia. Por ixa fidelidat a la monarquía castellana a villa de Chinchiella recibió o títol de Ciudat, estando a capital d'a Mancha de Mont Aragón.
  
  Toponimia 
  Se barallan bellas hipotesis sobre l'orichen d'o toponimo, pero o toponimo actual Chinchilla ha pasato a traviés d'o mozarabe, y ye citato en fuents arabes tanto con diftongo en o sufixo -iello como sin diftongo, (Xantachiyala, Chinchiyala, Xantachila, Xintchala, Xintchila, Chinchala, Chinchila, etz..). En aragonés s'escribiba con diftongo, como podemos veyer en un texto que fan os achustes d'o matrimonio de Gostanza d'Aragón con Don Juan Manuel, fillo d'o infant Manuel de Castiella, en 1306:
  
  Demografía
  
  Administración
  
  Alcaldes
  
  Bibliografía 
   Antonio Benavides. Memorias de Don Fernando IV de Castilla. Real Academia de la Historia, 1860. Achustes d'o matrimonio de Gostanza d'Aragón y Don Juan.
   Robert Pocklington. La etimología de los topónimos Chinchilla y Nubla. Estudios Románicos Nº5 1987-1989.
  
  Vinclos externos 
  
   Pachina web oficial municipal de Chinchiella de Mont Aragón.
  
  Localidaz d'a provincia d'Albacet