title: Carinyena
text: Carinyena ye un municipio aragonés d'a provincia de Zaragoza, y ye la capital d'a comarca d'o Campo de Carinyena. Tamién ye lo centro d'a DO Carinyena, que produce interesants vins de reconoixida calidat. Carinyena ye una ciudat dende o 20 de chunio de 1909, quan o rei Alifonso XIII d'Espanya li concedió ixe títol.
  
  A suya población ye de 3.536 habitants (2005) en una superficie de 82,5 km².
  
  Toponimia 
  Este toponimo ye d'orichen romano, como atros toponimos d'a val d'Ebro que acaban en -en, -ena, -án, -ana, -áin derivaus romances d'a terminación latina -INIANA a atras pareixidas que indican propiedat, y van dezaga d'o nombre d'o propietario. Estos toponimos son caracteristicos de muitas antigas fincas rusticas. A partir d'o sieglo II, una inaturable tendencia a la concentración d'a propiedat en pocas mans, provocará l'aparición de grans latifundios que prenioron o nombre d'o propietario y esdevenioron con o tiempo os toponimos como huei conoixemos muitos lugars y ciudatz: Sarinyena, Lecinyena, Ladrunyán, Corbalán. etc...
  
  Ya Plinio, procurador d'a Hispania Tarraconense, clamó CARAE a este lugar romano. A VILLA CARINIANA significa "l'alquería", "pardina" situada en l'antiga Carae y fa referencia a lo suyo propietario CARINIUS. Dimpués, en a Edat Meya, o toponimo evolucionará dica convertir-se en l'actual Carinyena.
  
  En la toponimia de Carinyena bi ha ciertos microtoponimos como Carretera de las Varellas'' con fonetica tipica de l'aragonés de la val d'Ebro.
  
  Cheografía
  
  Cheodesia
  Bi ha un vértiz cheodesico con o nombre de "Silo" a una altaria de 654 metros dende o livel d'a mar situau a o norueste d'a localidat.
  
  Demografía
  
  Administración
  
  Reparto de concellers
  
  Alcaldes
  
  Puestos d'intrés 
   Ilesia de l'Asumpción.
   Ilesia de Sant Chaime.
   Santuario de la Virchen de Lagunas.
   Casa de la Villa.
   Casal de los Arazuri.
   Casa de la Castana.
   Torretón de las Monchas, una torre de muro que ye la zaguera resta d'as murallas.
   Museu d'o Vin.
  
  Vinclos externos
  
  Referencias 
  
  Vertices cheodesicos d'Aragón