title: Pueblos eslaus
text: Os pueblos eslaus son un conchunto de pueblos nativos d'Europa Central y Oriental que tenioron una gran expansión en l'Alta Edat Meya de traza que huei os pueblos de luenga eslava ocupan en Europa una superficie mayor que os pueblos indoeuropeus d'atras brancas més antigas.
  
  As luengas eslavas actuals encomenzoron a deseparar-sen dende os sieglos VI y VII y son més pareixidas entre ellas que as luengas neolatinas.
  
  Os eslaus ocuporon un vuido demografico que se creyó quan muitos pueblos chermanicos (en especial lurs clases dirichents) emigroron dende Europa Central enta l'Imperio Romano. Quan o Khanato d'os Avaros dominaba a cuenca d'o Danubio a población base yera eslava y s'estendilloron por as marguins d'os territorios baixo influencia avara.
  
  Os eslaus no teneban tradición estatal, y encomenzoron a formar estaus baixo influencia de pueblos d'as estepas como os bulgaros, Costantinoble, u d'os chermans. Ixa manca de tradición estatal fació que os eslaus reblasen debant d'a expansión alemana ta l'este, dica que se formó un estau eslau fuerte, o reino de Polonia, en asociación con Lituania, que tenió a hechemonía d'Europa Centro-Oriental en o sieglo XVI, ocupando un amplo territorio entre a Mar Baltica y a Mar Negra.
  
  Unatro estau eslau, Rusia, ocupó o puesto cheopolitico de Polonia quan entró en decadencia. En a Europa d'os Imperios os pueblos eslaus yeran repartius entre l'Imperio Ruso, l'Imperio Otomán, l'Imperio Austrohongaro y Prusia u dimpués Imperio Alemán, y por ixo a primera Guerra Mundial afectó muito a totz os pueblos eslaus, beluns d'os quals consiguioron un estau independient quan s'esminglanoron estos imperios. A propaganda panchermanista feba veyer a primera Guerra Mundial como una guerra entre Chermanicos y Eslaus, y este punto de vista subchaceba en as ideyas nacionalsocialistas en o periodo d'entreguerras y a Segunda Guerra Mundial.
  
  Dimpués d'a segunda Guerra Mundial a mayor parte d'os eslaus quedoron en estaus controlaus por os comunistas, dica que con a decadencia d'o rechimen comunista de Moscú permitió a los estaus satelites de desfer-sen d'o control d'as autoridatz comunistas y cambear de rechimen.
  
  Luenga 
  
  As luengas eslavas son una branca chirmana d'as luengas baltas (grupo "balto-eslau"), y talment siga a zaguera gran branca de luengas indoeuropeas en individualizar-se. O eslau ye un grupo de luengas indoeuropeas "SATEM", y as parabras que en latín encomienzan con C, (se leiga K), en eslau encomienzan por S: "corazón" ye sertse, y "cient" sto.
  
  Igual como as luengas turquicas as luengas eslavas son més pareixidas entre ellas que as luengas neolatinas, y a causa d'esto ye que a expansión eslava y d'un luengache proto-eslau orichinario d'a cuenca danubiana estió tardana y posterior a la caita de l'Imperio Romano, quan se produciba a evolución dende o latín tardano enta as luengas romances.
  
  Una clasificación tradicional divide as luengas eslavas en occidentals, meridionals y orientals. Manimenos esta clasificación ye qüestionada por bell lingüista porque considera os luengaches estandarizaus oficials y no os suyos dialectos, os luengaches minoritarios y as abundants parlas de transición entre as luengas eslavas.
  
  En as luengas eslavas meridionals se vei una división entre o grupo esloveno-serbocroata y o grupo macedonyo-bulgaro, que reflexan os dos camins d'a eslavización d'os Balcans: dende o Danubio meyo y dende o Danubio baixo. Esto explica que o serbocroata y esloveno tiengan coincidencias con o checo, con qui teneban contacto dica que a maguiarización d'os eslaus panonians y una colonización con bayoarios (antipasaus d'os bavaros, tiroleses y austriacos) los deseparó. Os elementos eslaus no recients d'o rumano coinciden con o bulgaro-macedonyo, que amés antes yera més estendillau enta l'este (perdió terreno debant d'o serbocroata).
  
  A luenga eslava més arcaizant ye o esloveno por a suya posición marguinal (equivalendo a lo caso d'o rumano), amés evolucionada o polaco, (equivalendo a lo caso d'o francés en as luengas romances).
  
  O luengache eslau de l'alta Edad Meya Macedonya, muito cerca d'o proto-eslau sirvió de vehiclo de cristianización d'atros eslaus y influyó en a evolución d'atros idiomas eslaus, y dica d'o rumano.
  
  Estructura social 
  Os primers eslaus s'aplegaban en clans familiars patriarcals, unius en federacions dirichitas por os més viellos.
  
  As federacions de clans orichinoron tribus, con culto común a antipasaus comuns y con organización militar (centena, unidat basica d'a leva; quiliarquía u conchunto de 1000 hombres).
  
  Os capitostes d'os clans esdevinioron con o tiempo una clase aristocratica, pero o localismo u as particularidatz locals no deixan fer asociacions superiors y estar pueblos més poderosos.<ref name="ReferenceA"> Hermann Kinder Werner Hilgemann: Atlas histórico mundial. Desde los orígenes a la Revolución Francesa.</ref>
  
  Quan os eslaus ya yeran organizaus en "confederacions tribals" u estaus se vei una terminolochia amprada de pueblos vecins no eslaus: principe se diz Kunedzi, que provién d'o chermanico König, korlji (en checo kral) provién de "CARLES MAGNO", y zar provién d'o latín "CAESAR".
  
   Orichen 
  
  O tema d'a etnochenesi d'os pueblos eslaus ha estau muito polemico porque i heba muita escuredat en as fuents. Muitas yeran as culturas arqueolochicas d'a Edat de Bronze, de Fierro u de tiempos d'os romanos que se miraban como candidatas d'estar a cultura proto-eslava. En as zagueras decadas os arqueologos discuten entre dos opcions:
  
  Pa beluns os primers eslaus viviban en epoca romana en Polonia y Rusia meridional, on fuoron incluitos en unas culturas sozmesas a la influencia de l'Imperio Romano: Prezeworsk y Cernjahov. Pa beluns a cultura de Prezeworsk estió propia d'os vandalos y vecins y a cultura de Cernjahov estió propia d'os godos d'a Mar Negra y pueblos sozmesos.
  
  Pa atros l'orichen d'os eslaus ha de mirar-se en as rechions forestals d'o Dniéper alto que no tenioron contacto con o mundo romano, alavez serían representaus por a cultura de Kiev.
  
  Michel Kazanski fa notar que a segunda opción ye més probable ya que as culturas més recients atribuitas a los pueblos eslaus no amuestran influencias romanas y si que amuestran pareixius con a cultura de Kiev.
  
  Os eslaus s'estendilloron probablement dende o sieglo V dende as selvas d'o Dniéper alto enta o Danubio por un territorio ocupau dica ixe inte por a Cultura de Cernjahov. Esta cultura representa a poblacions chermanicas, (os godos), y no chermanicas, (dacos, chetos y sarmatas sozmesos a los godos).
  
  Os dos reinos godos heban estau desfeitos por os hunnos a zaguers d'o sieglo IV. Os chacimientos més antigos atribuitos sin duda a poblacions eslavas son precisament d'esta rechión y datan de tiempos d'o dominio d'os hunnos (Kodyn, Teremcy, Hitcy, Pescanoe). Dende o sieglo VI os eslaus son documentaus en a muga danubiana de l'Imperio Romano d'Orient. Seguntes as fuents escritas os eslaus en o sieglo VI se distribuiban en dos unions tribals: Procopio de Cesaria enta l'anyo 562 parla d'os esclavenos (sklavenoi) y os antos en a suya obra "Historias sobre as guerras". O bispe Chordanes menciona en os suyos escritos de 534 a los esclavins y a os antos, como pueblos venetos que ocupan un amplo territorio en os Alpes Orientals, cuenca d'o Danubio y Vistula alta. Marcelín Comes ofrix datos pareixius.
  
  L'arqueolochía permite distintinguir entre tres culturas eslavas contemporanias:
   A cultura de Praga-Korcak, atribuita a los esclavenos, que s'ha descubierto en Ucraína occidental, Polonia, Bohemia, Moravia, Eslovaquia y Alemanya central
   A cultura de Pen'kovka, atribuita a los antos, s'estendilla en a zona d'estepa arbolada d'Ucraína y Moldavia.
   A cultura de Kolocin, en a val alta d'o Dniéper.
  
  Os arqueologos han costatau a homochenidat d'estas culturas y elementos comuns en habitat, necropolis, ceramica, armamento liuchero, vestuario y organización social.
  
   Os eslaus sozmesos a los avaros y a espansión eslava 
  Os avaros entroron en Europa en l'anyo 567. En l'anyo 561 arriboron en o Danubio baixo. Desfacioron o Reino d'os Chipidas y fixoron o centro operativo en a Val d'o Theis. L'apocheu d'os avaros se produció baixo o reinau d'o khan Bayan (565-602), baixo qui s'establioron en Panonia en l'anyo 565. A presencia d'os avaros en Panonia fació que os Longobardos emigrasen ta Italia y aceleró a dentrada d'os esclavenos en os Balcans.
  
  Enta l'anyo 570, os esclavenos son sozmesos por os avaros. Os avaros y bell esclaveno creboron a muga d'o Danubio en os anyos 581 y 582 y plegoron dica Sirmia en ixa incursión. Os avaros chunto con os eslaus atacoron en muitas ocasions l'Imperio Romano d'Orient contribuindo a la desromanización de l'antigo Illiricum. Os antos fan liga con Costantinoble contra os avaros.
  
  En o periodo en o que os eslaus son sozmesos a los avaros (entre l'anyo 570 y l'anyo 630) en a cuenca d'o Danubio creyoron muitas necropolis que conoixen os arqueologos (Alatyan, Kiskörös, etc...). En as tumbas s'os guerrers bi ha arcos, sayetas, cinturons de tiras, y amaneixen por primera vegada en Europa os sables y estribos. En o sieglo VII bi ha en esta rechión necropolis mixtas avaro-eslavas, como a de Devinska Nova Ves, en Checoslovaquia.
  
  Dende a cuenca Danubiana a la sombra d'os avaros os eslaus conoixerán una expansión tan gran que a zaguers d'o sieglo VIII os eslaus serán presents en una zona ampla que va dende o Lago Ladoga dica Grecia y dende o río Volga dica o río Elba.
  
   Expansión por os Balcans 
  As incursions eslavas son documentas en l'Imperio Romano d'Orient dende l'anyo 527. En o sieglo VI os eslaus travesaban de contino o limes danubián por dos camins principals: principalment os antos por o Danubio baixo enta Tracia y principalment os esclavenos por o Danubio meyo enta o Illyricum. A primera important d'incursions que facioron os eslaus, estió entre os anyos 539 y 550, fue chunto con os yutrigurs (bulgaros nomadas encara no eslavizaus) y ha deixau senyal arqueolochico en Macedonya y Bulgaria dende Prişlep dica Filopopoli (actual Plovdin).
  
  En la redolada de Naïssus, (actual Nish) y Cariccin y Iustiniana Prima, (actual Grad), principalment, pero tamién entre Muntenia y Dobrucha y en Peloponiso l'arqueolochia documenta una incursión eslava d'os anyos 570-571 que no ye conoixida por os historiadors.
  
  Entre os anyos 578 y 586 i habió una invasión conchunta avara y eslava en a que fue preso o Sirmium (582) y ha deixau senyal arqueolochico en Salona (Dalmacia), en o norte de Serbia, en Bosnia oriental, en Macedonya, en o norte de Bulgaria, en a redolada de Tesalonica y en Peloponiso.
  
  L'emperador Mauricio a zaguers d'o sieglo VI prebó una contraofensiva més allá d'o Danubio y forachitar a los eslaus ya establius en os Balcans, pero a penetración d'os eslaus ya yera irreversible y los eslaus s'establiban ya tan a lo sud como Macedonya y Tesalonica enta l'anyo 600, y aprendeban tecnicas de piratería y saqueyo navals a bordo de monoxilos. A campanya de l'anyo 601 de Mauricio estió un fracaso y estió a causa d'a suya caita.
  
  A primers d'o sieglo VII i heba anarquía en Costantinoble y o limes danubián desapareix pa cutio baixo a presión d'os avaros y eslaus. L'arqueolochía documenta esta invasión entre l'anyo 593 y l'anyo 602 en o norte de Serbia, en Naïssus (Niš), en o norte de Bulgaria y dica Peloponiso.
  
  A presencia eslava se consolidó en Macedonya y Mesia, y i habió saqueyos en Tracia, Tesalia, Grecia, Peloponiso y dica Creta en l'anyo 623. Tesalonica fue asitiada en os anyos 617 y 619. L'arqueolochía documenta una invasión eslava y avara entre os anyos 613 y 618 en Peloponiso, en Serbia, en Bulgaria, que coincidiba parcialment en o tiempo con una invasión persa en Asia la Chica.
  
  Entre l'anyo 623 y 631 os eslaus se liberan d'o chubo d'os avaros, que fuoron derrotaus por os griegos bizantins en l'anyo 626 de pa cutio dimpués d'asitiar Costantinoble con os persas. Mientres o sieglo VII esdevienen os amos d'os Balcans. L'emperador Heraclio permitió a os croatas y serbios que s'establisen en territorios de l'Imperio Romano d'Orient mugants con os avaros pa que fesen d'etnia-tampón. En l'anyo 626 diferents grupos eslaus dominaban ya totz os Balcans, Macedonya, y parte de Tesalia, Grecia central y Peloponiso, encara que os serbios y croatas reconoixeban teoricament a sobiranía imperial.
  
  En 796 os avaros son derrotaus por Carlos Magno. O Imperio d'os Avaros fue repartiu entre l'Imperio Carolinchio y o Primer Imperio Bulgaro con o río Timiş como muga.
  
  A zaguers d'o sieglo VIII y primers d'o sieglo IX l'Imperio Bizantín recupera muitos territorios en Grecia y a población, que ye en gran mesura eslava, será re-helenizada. Dica o sieglo XV a presencia eslava será considerable, y en a Macedonya griega será forachitada en as limpiezas etnicas d'a segunda Guerra Balcanica u asimilada decenios dimpués.
  
  Bella zona habitada por pueblos eslaus recibiba a denominación de sclavinia, como as actuals "Eslovenia" y "Eslaunia". En aragonés medieval en trobamos bella referencia escrita:
   ().
   ().
   ()
  
  En a "Cronica de Morea" parlan d'eslauns:
  
  En o "Libro de los Emperadors" parlan d'un senyor d'Esclavonia a qui quereban demandar aduya os atenienos en os zaguers anyos d'a emperadriz Irene, y ye tentador pensar que se referise a un territorio habitau por eslaus macedonyos en l'actual Grecia:
  
  En a "Grant Cronica de Espanya" fan servir o toponimo sclauonia chunto con "Ilirico" parlando de tierras saqueyadas por os godos, (que evidentment estioron presents en ixos territorios muito antes que arribasen os eslaus). En principio no podemos saber si se refieren a la sclavinia de Macedonya u a las actuals eslaunia y eslovenia:
  
   Expansión enta o nord-este 
  En a segunda metat d'o sieglo VII y en o S VIII tribus eslavas provinients en o esencial d'a rechión d'o Danubio baixo abanzan enta o norte, a traviés d'a val d'o Dniéper y esclafan a los grupos locals eslaus, balto-eslaus y baltos. Restos cremaus en os habitats d'esta rechión son un vestichio d'incendios (Kolocin, Demidovka, Tusemlja, etc...), igual que a troballa en os libels de destrucción de tipo avaro, y chabalinas con dos ganchos, armas que a sobén fevan servir os eslaus danubians, son testimonio d'a progresión d'a expansión eslava.
  
  Dimpués d'estas migracions bi ha nuevas culturas eslavas, que amaneixen en o sieglo VIII, como as de Luka-Rajkoveckaja u Romny Borsevo, que preceden dreitament a la cultura d'a Rusia Meridional.
  
  Pareix que as altas temperaturas de l'alta Edat Meya (anteriors a la "glaciación chica") facioron posible que as zonas de selva mixta de Rusia y Belarrusia no fuesen tan dificils pa o modo de vida agricola como en l'actualidad.
  
  Os eslaus orientals salen d'a protohistoria quan a zaguers d'o sieglo VII y primers d'o sieglo VIII contactan con os gazaros y en o sieglo VIII contactan con os escandinavos.
  
  Os gazaros atacoron a los eslaus d'o Dniéper meyo y facioron desapareixer a cultura d'os antos, (cultura de Pen'Kovca), como amuestran chacimientos en os que se troban trasoros amagaus ("as antiguidatz d'os antos"). En la zona baixo dominio gazaro se desembolica una nueva cultura que sustituye a l'anterior, a cultura de Saltov.
  
  Os escandinavos arriban en a costa oriental d'a Mar Baltica, penetran en l'interior por as rotas d'os grans ríos fan contacto con os finlandeses, os baltos y os eslaus orientals. Se creyan uns centros protourbans nuevos que en la redolada d'o Lago Ladoga que son analogos a los de Birka y Hedeby (Escandinavia) y amuestran una fusión d'elementos culturals finlandeses, eslaus y escandinavos. En l'anyo 862 os eslaus de Novgorod y os finlandeses aceptan a dominación d'un principe escandinavo que s'heba establiu en a redolada d'o Lago Ladoga, y se considera una fita en o naiximiento de Rusia. Os escandinavos d'orichen proto-sueco que i heba en as gran cuencas fluvials d'Europa Oriental chunto con os eslaus son conoixius como "varegos" y son comparaus por beluns con os "normandos" d'Europa Occidental (fusión de vikingos, francos y galorromanos).
  
  Os eslaus orientals "proto-rusos" consiguioron establir-sen en o sieglo IX en a selva mixta que bi ha entre a taiga y a estepa arbolada, y i desembolicoron una agricultura propia de zonas marguinals, con cerials. Huei esta zona ye muito dura pa esta actividat, y os rusos han teniu que esforzar-sen muito pa sobrevivir en esta zona, (han teniu que complementar l'agricultura tradicional con pesca, caza y recolección en mayor mesura que en Europa occidental, pero amés d'una mayor temperatura més alta en ixos tiempos, bi heba un factor favorable p'a supervivencia d'os eslaus orientals en ixa zona: una ampla zona con "tierra negra", dita en ruso Opolie, que no se corresponde con o suelo teorico actual pa ixa latitut y vechetación. L'Opolie ye un ampla zona oval d'uns 130 km de largura entre os ríos Kliazma y Volga, con centro en l'antiga ciudat de Yariev-Polski, y con as ciudatz de Vladimir, Alesandrov, Pereslavl-Zalesski, Rostov la Gran y Sezdal en os suyos cabos. En l'actualidat esta zona tien muitos lugars agricolas y menos arbols que as rechions mugants y ye celebre por as suyas cereceras.
  
   Expansión enta o norueste 
  Os eslaus abanzoron enta l'Elba y la costa baltica, encara que no arriboron en a Ribera baixa de l'Elba dica zaguers d'o sieglo IX. O primer estau formau por os eslaus occidentals, Moravia la Gran ye calendau de primers d'o sieglo IX, sucedendo a lo Estau de Samo fundau por un franco en un territorio habitau por eslaus.
  
  A expansion eslava enta o norueste fue favoreixida a lo principio por as campanyas de Carlos Magno contra os saxons. Pueblos eslaus como os obroditas s'estendilloron a costa d'os saxons. Manimenos os pueblos chermanicos teneban mayor creiximiento demografico y ya heban preso una tradición estatal d'os romanos y galorromanos. D'esta traza a expansión eslava s'aturó. Ya en tiempos de Carlos Magno entre l'anyo 789 y 812 i habió guerras repetidas entre francos y eslaus occidentals que fació a los wilzos, sorabos y checos esdevenisen tributarios de l'Imperio Carolinchio, que estendilla a suya sobirania dica a desembocadura de l'Oder.
  
  En tiempos d'os emperadors saxons i heba campanyas contra os eslaus con a enchaquia de cristianizar-los. En l'anyo 928-929 son sozmesos os hevelios (de Brennaburgo d'o Havel) y los dalemincios. En Lenzen esclafan un levantamiento d'os wilzos y obroditas. Henrique I ha de fer una tregua de nueu anyadas con os eslaus pa poder combatir a los hongaros.
  
  Entre os anyos 936 y 937 o rei Otón I o Gran manda organizar as marcas d'a muga pa enfortir-las. I son presents Hermann Billung y Gero.
  
  En octubre de 955 os alemans vencen a los eslaus en Recknitz, poco dimpués d'a batalla de Lech contra os hongaros (10 d'agosto de l'anyo 955).
  
  A cristianización d'os eslaus contina con a fundación d'os bispaus de Schleswig, Oldenburgo, Havelberg, Brandenmburgo (948), Meissen, Merseburgo, Zeitz (dimpués en 1032 traslatau ta Naumburgo), totz sufraganios de l'arcebispau de Magdeburgo (968) pa cristianizar a los eslaus de l'Elba. Os bispes de Praga (973) y Olmütz (975) dependen d'a diocesi de Maganza.
  
  En l'anyo 983 bi ha una gran sublevación eslava que fa que os alemans haigan de dixar totz os territorios a l'este de l'Elba por muito tiempo. En a rebelión de Havelberg y Brandemburgo de 983 as misions cristianas son exterminadas. O paganismo local esdevenirá un sinyal d'identidat eslava contra os invasors alemans. Manimenos a conversión d'os polacos a lo cristianismo con influencia alemana fará que a la fin os eslaus de l'Elba no puedan resistir a presión alemana.
  
  Os eslaus de Bohemia u checos son sozmesos en l'anyo 1004 por l'emperador Henrique II, pero en 1018 por a paz de Bautzen no puet conservar que Lusacia y o territorio d'os milzians en calidat de feudo imperial. En l'anyo 1007 se funda o bispau de Bamberg pa evanchelizar a los eslaus d'o Main.
  
  Dende o sieglo XII os eslaus de l'Elba serán victimas d'a expansión alemana enta l'este u "Ostsiedlung".
  
   Referencias 
  
   Bibliografía 
    Michel Kazanski: Las culturas bárbaras en Europa oriental y septentrional, texto que fa parte d'o Gran atlas de arqueología S.A EBRISA 1986.
    Michel Kazanski Cécile Morrison Jean-Pierre Sodini: El hundimiento ante las invasiones: los siglos oscuros, texto que fa pate d'o Gran atlas de arqueología''. S.A EBRISA 1986.