title: Arquimedes
text: Arquimedes de Siracusa (en griego: Arkhimédes Αρχιμήδης) (Siracusa, Sicilia, 287 aC - 212 aC) estió un matematico, astronomo, filosofo, fisico y incheniero griego. Encara que se conoixen poquez detalles d'a suya vida, ye considerato un d'os cientificos mas importants de l'antigüidat clasica. Entre os suyos abances en fisica se troban os suyos fundamentos en hidrostatica, estatica y a explicación d'o prencipio d'a palanca. Ye reconoixito por haber disenyato innovadoras maquinas, incluindo armas de setio y o torniello d'Arquimedes, que leva o suyo nombre. Experimentos modernos han prebato afirmacions que dicen que Arquimedes disenyó maquinas capaces de quitar os baixiellos enemigos de l'augua y prender fuego emplegando una serie de mirallos.
  
  Por un regular, se considera a Arquimedes un d'os mas grans matematicos d'a historia, y o mas gran de l'antigüidat. Emplegó lo metodo d'exhaución ta calcular l'aria baixo l'arco d'una parabola con o sumatorio d'una serie infinita, y dió una aproximación a-saber-lo precisa d'o numero pi Tamién definió a espiral d'Arquimedes, formulas ta volumens de superficies de revolución y un inchenioso sistema ta expresar numeros muit luengos.
  
  Arquimedes morió mientres o setio de Siracusa (214-212 aC), cuan fue asasinato por un soldato romano, a tamas d'as ordens de que no heban de fer-le mal. Cicerón describe haber vesitato a sepoltura d'Arquimedes, que teneba una esfera inscrita adintro d'un celindro. Arquimedes prebó que a esfera tien dos tercios d'o volumen y d'a superficie d'o celindro (incluindo as bases d'iste), lo que consideró lo mas gran d'os suyos descubrimientos matematicos.
  
  A diferencia d'os suyos inventos, os escritos matematicos d'Arquimedes no estioron muit conoixitos en l'antigüidat. Os matematicos d'Aleixandría lo leyoron y citoron, pero a primera replega comprensible d'os suyos treballos fue feita por Isidoro de Mileto (530 dC), mientres que estioron as cronicas d'as obras d'Arquimedes escritas por Eutocio las que l'ubrioron a un publico mas amplo. As relativament pocas copias de treballos escritos por Arquimedes que sobrevivioron a traviés d'a Edat Meya estioron una important fuent d'ideyas mientres o Renaiximiento, mientres que o descubrimiento en 1906 de treballos desconoixitos d'Arquimedes en o Palimpsesto de Arquimedes ha aduyato a comprender como obtenió los suyos resultatos matematicos.
  
  Referencias
  
  Vinclos externos 
  
  Filosofos de l'Antiga Grecia
  Astronomos
  Matematicos
  Incheniers
  287 aC (naixencias)
  212 aC (muertes)