title: Esquisto
text: O scisto (pronunciato /esˈkisto/) ye una roca metamorfica, a més abundant d'o metamorfismo rechional. Bi ha un predominio d'os minerals plans como os filosilicatos, y en especial as mica. A diferencia d'a loseta a mida d'os cristals de mica ye apreciable a simple vista u a escala macroscopica, y s'aprecian grans escuros y claros de minerals individuals. Os scistos presentan una estructura caracteristica dita scistosidat.
  
  Os scistos se forman a partir d'o metamorfismo d'as lutitas, habendo pasato enantes por una etapa de formación de losetas, representando unas condicions de metamorfismo d'intensidat més gran que a filita pero més chicota que os gneises.
  
  Os scistos dan nombre a dos facies metamorficas: os "scistos verdes" y os "scistos azuls".
  
  Etimolochía 
  O termin scisto provién d'o griego σχίζειν, a traviés d'o latín clasico SCHISTOS. Esta roca ya la nombran autors clasicos como Dioscorides (LAPIS SCHISTOS en a versión latina d'a suya obra), y Plinio lo Viello. En o latín d'os scientificos de fa pocos sieglos s'escribiba SCHISTUS. En aragonés s'escribe scisto por coderencia paradigmatica con scisma, scindir, scisión, que provienen d'a mesma radiz griega pasata a traviés d'o latín.
  
  Dica meyatos d'o sieglo XVIII os termins slate, shale y schist no se diferenciaban clarament entre os scientificos anglosaxons (que contribuyoron muito a la naixetura d'a cheolochía), y en o mundo d'a menería d'o carbón o scisto se referiba en realidat a las losetas dica bien entrato o sieglo XX. En alemán encara se fa servir a palabra shiefer tanto pa losetas como pa scistos, d'astí que bi haiga un problema terminolochico a l'hora de fer traduccions dende obras anglesas viellas u obras alemanas actuals.
  
  Caracteristicas 
  A farcha ye pareixita a la d'a loseta, pero se'n diferencia facilment en que ye formata por finas lamas apilatas de minerals bien visibles, totas paralelas. A diferencia d'as lamas d'a loseta, que son finetas y tienen una superficie lisa y on macroscopicament no se veyen cristals minerals, as lamas d'o scisto son gruesas y no tienen una superficie tan fina y lisa como a loseta.
  
  Atra caracteristica que permite diferenciar a los scistos d'as losetas ye que si as losetas tienen una color uniforme, en os scistos a sobén alternan lamas de minerals claros con lamas de minerals més escuros, dando un bandeyato tipico (scistosidat).
  
  Variedatz 
  Os scistos on bi ha bandas ricas en mica se dicen scistos micacios u micascistos.
  
  Referencias
  
  Bibliografía 
  Bermudo Meléndez Geología. Paraninfo 1998.
  
  Rocas metamorficas