title: Martín Díez d'Aux
text: Martín Díez d'Aux (Daroca, 2ª metat d'o sieglo XIV - Castiello d'Exativa, 1440) estió Chusticia d'Aragón entre 1434 y 1439, quan fue destituito, y sinyor d'Alfoceya. Estió tamién lugartenient d'o baile cheneral entre 1417 y 1424 (estando por ixas envueltas bailes Alvaro de Garavito y Chuan Lopez de Gurreya) y baile cheneral en 1431. Yera un hombre muito rico y mientres os anyos de baile y chusticia enriquió lo suyo patrimonio, como por eixemplo aconseguindo los bienes que s'heban confiscado a Juan Gil Tarín que heba emparau a lo conte de Luna Antón de Luna en o reafirme d'a succesión a la corona reyal de Chaime II d'Urchel u en 1430 mercó Lo Castellar, tamién confiscado a lo conde de Luna.
  
  Gran conoixedor d'os costumbres y fueros aragoneses, principió una replega d'información aprovada en un texto en l'anyo 1928 en as Cortz de Teruel, y publicada en 1437 en latín como Observantiae consuetudinesque Regni Aragonum in usu communiter habitae.
  
  Lo 30 de setiembre de 1433 ye nombrau Chusticia d'Aragón, dende Palermo per Alifonso V, con caracter vitalicio, pero con a condición de que renunciaría a lo cargo y tornaría a estar baile, si lo Rei asinas lo pediba. Mientres o tiempo que estió chusticia fació un mal uso d'o suyo cargo, afavorindo a los suyos amigos y aprofitando-se d'os diners publicos. Lo Rei, en marzo de 1436, le advierte que mantienga la dignidat en o suyo oficio. En as Cortz d'Alcanyiz de 1436, en as que presidió quantas sesions, aconsiguió en ista mesma asambleya a immunidat d'o Chusticia, ye decir, que dende alavez os chusticias d'Aragón, asinas como os suyos lugartenients y oficials, no podeban estar acusatos si no yera debant d'o rei y con os suyos machistratos presents. Dimpués d'iste feito se le pidió que deixase o cargo, y en negar-se-ie fue apresonau en 1439 por o lugartenient Chuan de Navarra, por orden d'o rei Alifonso V y tresladato ta la garchola d'o Castiello d'Exativa, a on murió a l'anyo siguient. O suyo cuerpo se tresladó ta Zaragoza, a on ye apedecato en a ilesia d'o convento de Sant Francisco.
  
  Bibliografía 
   Jiménez Soler, Andrés. El Justicia de Aragón, Martín Díez de Aux. Revista de archivos, bibliotecas y museos, 1899. Tercera epoca, anyo III, tomo III, nº 7, pachinas 385-391.
  
  Vinclos externos
   Martín Díez d'Aux en GEA.
  
  Bailes chenerals d'o Reino d'Aragón
  Chusticias d'Aragón
  Muertos en a provincia de Valencia
  Naixius de Daroca
  1440 (muertes)