title: Guerra de Vietnam
text: A guerra de Vietnam, dita tamién Segunda Guerra d'Indochina, estió una guerra u conflicto belico que enfrentó entre 1958 e 1975 a os estatos de Vietnam d'o Sud y Vietnam d'o Norte, refirmatos por os suyos respectivos aliatos y especialment, os Estaus Unius, que aduyoron dreitament a os sud-vietnamitas dica la suya retirata en 1973, en o contexto cheneral d'a Guerra Fría. Mientres ista guerra se desembolicoron paralelament y independient a guerra civil de Laos y a guerra civil de Cambocha, anque ista dos guerras tenioron una ampla relación con a guerra de Vietnam, recibindo-ne influencias dreitas en o suyo desembolique y en a suya traza de rematar. Os estaotunitenses intervinioron tamién en istas dos guerras, considerando-las nomás que una simpla extensión d'a Guerra de Vietnam.
  
  A guerra prencipió quan Ngô Đình Diệm, aliato d'os Estaus Unius, qui heba conquerito o poder en Vietnam d'o Sud dimpués d'un golpe d'estato con aduya estausunidense, derrocó a monarquía de Bảo Đại y proclamó a Republica, negando-se a cumplir os Alcuerdos de Chinevra que recullían a celebración d'unas eleccions libres ta reunificar Vietnam. En ixas condicions, Vietnam d'o Norte atacó, encara que no con una guerra ubierta, so que presentando a necesidat de reunificar o país y d'aduyar a la población sublevata en o sud seguntes a crida d'o Frent Nacional de Liberación de Vietnam. Os estausunidenses, afirmando que a suya intervención yera ta impedir l'estendillamiento d'o comunismo en Asia, prencipioron por ninviar a los sudvietnamitas aduya militar en forma d'armas y diners, ta enamplar mica en mica a suya intervención en a guerra, dica plegar a un guerra ubierta con intervención de mas de 550.000 soldatos mientres a presidencia de Lyndon Baines Johnson.
  
  En ista guerra, un d'as suyas prencipals caracteristicas estió que, en estar una guerra de guerrillas, no existioron os tradicionals frents delimitatos a on as tropas luitaban, sino que se basó en a presencia de bases militars de l'Exercito estausunidense dende a qualas as suyas tropas prebaban de controlar os territorios d'arredol, y en l'emplego de tacticas de guerrilla por os nord-vietnamitas ta controlar as rotas de comunicación norte-sud a traviés d'a selva tropical y mantener a suya capacidat de luita. Antiparte, os guerrillers nord-vietnamitas tamién facioron servir accions de sabotache en a retaguardia estausunidense, atacando a os suyos soldatos en as grans ciudatz. En emplegar-ne ixas tacticas totz dos bandos, estió una guerra con gran proporción de baixas entre a población civil, que amás habió de sufrir os resultaus y conseqüencias d'as armas quimicas que fació servir l'Exercito estausunidense, como o conoixito achent narancha, un defoliant quimico con o que miraban de fer que os árbols perdesen as suyas fuellas y facilitar asinas a luita contra as guerrillas, y que provocó muitos casos de cáncer y atras malautías, mesmo dimpués de rematar a guerra. Muitas d'as tierras de cautivo d'o país fuoron afectatas por a contaminación producita por a guerra quimica.
  
  Tamién estió una guerra amplament cubierta por os medios de comunicación, estando asinas a primera guerra a on se feban emisions en dreito d'as accions de guerra, feito que tenió muita importancia en a opinión publica estausunidense, chenerando en a sociedat d'ixe país un activo movimiento pacifista contrario a la partecipación estausunidense en a guerra, dica que en 1973 as tropas estausunidenses rematoron a suya partecipación dreita en as accions militars, fendo asinas que en 1975 s'esboldregase o rechimen de Vietnam d'o Sud. Istos feitos provocoron una funda impresión en a sociedat estausunidense, estando uno d'os motivos de que o país se replegase enta sí mesmo, reducindo en as siguients anyadas a suya intervención militar en l'exterior d'o país.
  
  Antecedents 
  
  Dimpués de fracasar as prebatinas de Francia ta reconquerir Vietnam dimpués d'a suya redota en a batalla de Điện Biên Phủ o 7 de mayo de 1954, Francia sinyó os ditos Alcuerdos de Chinevra o 20 de chulio de 1954, seguntes os qualos Vietnam quedaba trestallato en dos países, Vietnam d'o Norte, baixo o control d'o rechimen comunista establito por Ho Chi Minh con un sistema politico republicano, y Vietnam d'o Sud, con rechimen capitalista dirichito por Bảo Đại con un rechimen monarquico, amás d'una zona desmilitarizata en a muga entre os dos países, que quedaba fixata en o paralelo 17. Tamién se recullía en iste tractau internacional a celebración d'unas futuras eleccions libres ta reunificar o país.
  
  Sindembargo, en agosto de 1955 Ngô Dinh Diêm, qui dica ixe inte yera o primer menistro de Bảo Đại, organizó con l'aduya d'Estaus Unius un golpe d'estato que deponió a Bảo Đại, proclamó a Republica y establió un rechimen d'ideyolochía nacionalista y anticomunista que no acceptaba os Alcuerdos de Chinevra, incluyindo-ie as eleccions ta reunificar o país.
  
  En ixas condicions, os dirichents de Vietnam d'o Norte creyeron que yera una buena oportunidat ta organizar una sublevación en o sud, derrocar a o gubierno nacionalista de Diem y reunificar o país por a fuerza d'as armas, considerando a suya acción una simpla continación d'a Guerra d'Indochina. Ta ixo, reactivoron en 1957 a os guerrillers que heban feito parte d'a resistencia contra Francia y que viviban en o sud, y ninvioron suministros, equipo militar, armas y quadros politicos y militars enta o sud por medio d'una rota que trescruzaba a selva tropical d'o país dende o norte enta o sud, a dita Rota Ho Chi Minh, en honor de Ho Chi Minh, l'historico líder d'a luita por a independencia contra os franceses. Teneban tamién l'aduya lochistica d'a China de Mao Zedong y d'a Unión Sovietica de Leonid Brezhnev, que consideraban ista luita en o marco d'a Guerra Fría como un medio de socavar a influencia d'os Estaus Unius en a redolada.
  
  Vinclos externos