title: Empire State Building
text: O Empire State Building ye una torre d'oficinas de 102 plantas situata en a ciudat de Nueva York, estando actualment o segundo gratacielos más alto d'ista ciudat. O suyo nombre proviene d'o sobrenombre d'o estato de Nueva York, o Estato-Imperio (en anglés Empire State). Fue construito entre 1929 y 1931, mientres a Gran Depresión estando a suya inauguración l'1 de mayo de 1931. Tien 102 plantas y un total de 381 metros d'altaria (443,5 m si se i considera l'antena superior). D'estilo art decó, fue disenyato por William F. Lamb d'o estudio d'arquitectos Shreve, Lamb and Hermon. Gracias a lo baixo pre d'a mán d'obra mientres a Gran Depresión, a suya construcción se fació en nomás 410 días, y 3.400 obrers i treballoron allora.
  
  A escavación d'os alazetz prencipió lo 22 de chinero de 1930, y o 17 de marzo prencipió a construcción, a un ritmo de 4,5 pisos por semana. 
  Tién 1.860 escalerons que puyan dica o piso 102, son muit populars por a maratón que se i fa: puyar totz os escalerons de l'edificio, acción que puet durar entre 30 minutos y dos horas. Ye situato a lo canto d'a Cinquena Avenita con a Carrera 34 West, d'a zona d'o Midtown. Superó a lo Edificio Chrysler y se convirtió en o simbolo de poder d'os Estaus Unius, estando lo gratacielos más alto d'o mundo mientres 42 anyos. Perdió iste tetulo en 1974, quan s'inaguró a Torre Sears, en Chicago y tamién o tetulo d'edificio más alto de Nueva York un anyo dimpués, en 1975, con a inaguración d'as Torres Cheminucas, l'atentato contra as Torres en setiembre de 2001 y a suya destrucción fació que l'edificio tornase a estar o más alto de Nueva York, dica que o 30 de abril de 2012 o One World Trade Center tornase a estar l'edificio mas alto d'a Ciudat.
  
  Iste edificio, dende o suyo orichen ya estió protagonista d'un d'os más grans films de Hollywood, "King Kong". A suya imachen apareixe en más de 100 cintas. Encara que ha estato superato en altaria actualment por atros gratacielos, o Empire State ye tot un simbolo, tanto en a ciudat de Nueva York como en a resta d'o mundo. Actualment se puet puyar a l'observatorio situato en a planta 86, dende a on bi ha unas vistas a-saber-lo politas de tot Manhattan. Iste piso ye visitato por 3,5 millons de presonas a l'anyo.
  
  En a cultura popular 
  O Empire State Building ye un scenario recurrent de scenas de cintas de cine, inspiración ta pintors, amás de estar un puesto ta fer fotos d'o Sky line de Manhatan.
  
  A cinta mas conoixita y que fació iste edificio popular en tot o mundo ye a primera versión de King Kong de l'anyo 1933, d'os anyos dimpués d'a embotada de l'edificio, cinta que espanto a tot o mundo con l'aparición d'un gorila chigant, y que esdevino una cinta y un d'os monstruos clasicos d'o cine. Bi ha qualques versions d'ista cinta como as de 1976, 2005 y 2017.
  
  Tamién ye popular a cursa que se fa dende l'anyo 1978 que consiste en puyar o gratacielos por a escalera dica o piso 68 o mas rapedo posible. Partecipan corredors de tot o mundo y ye organizata por os New York Road Runners.
  
  Vinclos externos 
  
  Gratacielos d'Estaus Unius
  Nueva York