title: Galia Narbonés
text: A Galia Narbonés (en latín Gallia Narbonensis) yera l'aria mediterrania de l'antiga Galia, a primera zona que conquerioron os romanos, y que corresponde d'alto u baixo con os territorios d'o Lenguadoc y Provenza. O nombre actual d'a Provenza provién d'o latín Provintia, y estió a primera provincia romana en territorio galo.
  
  En l'anyo 120 aC, s'organiza a provincia Narbonensis y se funda Narbo (actual Narbona), encara que os romanos respetoron a libertat d'os griecos masaliotas.
  
  En l'anyo 118 aC os romanos vencioron a os ligurs salios y a os galos allobrogues y arvernos, en as ripas de l'Isere. Dimpués de cayer Entremont, i fundoron una ciudat romana nueva, Aquae Sextiae (actual Ais de Provença).
  
  En 113 aC os cimbrios y teutons, pueblos d'as costas balticas meridionals que yeran migrando, plegoron ta esta zona. En 105 aC os cimbrios vencioron a os romanos en Aurencha, pero en 103 aC o consul romano Mario los venzió en Aquae Sextiae y los obligó a ir-se-ne.
  
  Denominacions 
  En romanz recibe diferents nombres d'alcuerdo con as adaptacions que s'han feito localment en cada luenga. En aragonés medieval tenemos a denominación de Gal·lia Narbones, adaptación fonetica feita por a escuela de Chuan Ferrández d'Heredia en o libro Historia contra los Paganos d'Orosio. En atros idomas d'arredol lo adaptan con formas tipo Gal·lia Narbonesa, millorando d'adaptación d'o chenero:
  
  Provincias romanas