title: Saturrarán
text: A placha de Saturrarán perteneix a o municipio guipuzcuano de Mutriku. Situada en a bahía d'Ondarroa, compartindo puesto con l'amanada placha de Harrigorri, chusto en a muga d'as provincias de Guipuzcua y Bizcaya, a la fin d'a val d'o Mijoa que desaugua en o costau ezquierdo de l'arenal.
  
  As suyas arenas s'esparden por una longaria de 300 metros dica las rocas, unas tucas de loseta que surten d'a mar, que mugan por o costau Ueste. O cambio de corrients debiu a las obras d'o puerto d'Ondarroa ha erosionau a parti Este d'a placha deixando bells codols, que trucan más l'atención con a marea baixa.
  
  A placha de Saturrarán remata en a construcción conoixida como Saturrarán Zahar, un poliu y singular mas u caserío d'o sieglo XVIII d'alta valura historica y unica con as suyas trazas maritimas en a costa guipuzcuana, fuent d’inspiración de relatos y novelas como Las inquietudes de Shanti Andia de Pío Baroja u Siete Relatos de José María de Areilza, conde de Mutriku y propietario d'o mas. Hue diya, Saturrarán Zahar ye propiedat d'os succesors d'o conde de Mutriku, a l'igual que as tierras amanadas. A instancias de l'asociación naturalista Mutriku Natur Taldea, o Servicio de Costas de Guipuzcua d'o Ministerio de Medio Ambient d'Espanya ha mirau de fer-lo pasar a propiedat publica, pero no ha estau posible por l'alta suma de diners demandada por os propietarios.
  
  As auguas, de qualidat deficient debiu a os repuis d'o puerco Mijoa y o Artibai, que desaugua en Ondarroa, asinas como la que proviene d'o puerto d'ista localidat, esboldregan a fama de principios d'o sieglo XX an que se feba servir como puesto pa hotels, puestos que serían convertius en garcholas de mullers dimpués d'a Guerra Civil Espanyola.
  
  A garchola de Saturrarán 
  Por a garchola de Saturrarán pasoron mas de 4.000 presas politicas dende 1937 dica 1944, entre ellas belunas aragonesas. Seguntes os datos d'a Sociedat de Sciencias Aranzadi, en a garchola de Saturrarán morioron bellas 107 reclusas y 48 ninos, tanto por maltractos feitos por as monchas de l'orden d'as mercedarias-encargadas de cusirar a garchola, asinas como por fambre, tifus y tuberculosis Mesmo se fació despareixer bell centenar de ninos, como se diz en o testimonio replegau por o chuez Baltasar Garzón:  
  . En 1943, una anyada antis que se trancase, encara contaba con una población de 1.050 presas, a metat de todas las que bi heba en Espanya. En 1944, se trancó a garchola y os edificios estioron cedius a l'Ilesia Catolica ta dar-les un emplego como seminario. D'ixas construccions no'n queda garra repui.
  
  Referencias
  
  Enlaces externos 
  
  Ministerio de Medio Ambiente: Información sobre as plachas de Mutriku
  
  Saturraran