title: Toledo d'a Nata
text: Toledo d'a Nata (en castellano y oficialment, «Toledo de Lanata») va estar un municipio historico d'Aragón, en a provincia de Uesca y comarca de Sobrarbe, en a subcomarca natural y tradicional que ye a Fueva. O municipio se documenta dende os primers censos mudernos en 1842 dica la suya absorción en o municipio d'a Fueva en a decada de 1960. O territorio que ocupaba comprende la part más oriental d'el que en a redolada se conoix como Baixo Penyas más bells nuclios d'o sector norte d'a fondonada natural d'a Fueva.
  
  O nombre de Toledo d'a Nata se composa de dos étimos, lo un que ye «a Nata» fa referencia a o río que naixe en a baixant d'a sierra Ferrera, á man d'o nuclio de Sant Chuan, y que constituye lo solo río permanent en a redolada (pus a resta son barrancos que i afluyen, y s'ixecan con mayor u menor freqüencia por os estiaches estacionals). A segunda radiz, «Toledo», fa referencia a una construcción defensiva documentada en a Edat Meya por alto d'o que huei ye Sant Chuan («Toledo/Toleto» ye una parola que en o vocabulario medieval hispanico designaba un tipo concreto de fortificación. Se suposa que la de Sant Chuan heba d'estar-ne un eixemplo). Manimenos, Toledo d'a Nata tamién ye o nombre que ha lo cerro en as garras d'o qual se troba o nuclio de Sant Chuan, y que en estando tan abrupto o paisache de a sierra Ferrera que domina a mayor part d'o territorio que forniba iste municipio, ye un mont envistable dende tot puesto en a redolada, por o que cal pensar si no dimana o nombre d'ixe cerro y o d'o cerro d'o castiello.
  
  Cheografía y movimientos
  
  En primeras, feban parte d'o municipio os nuclios de Sant Per, Sant Chuan, a Cabezonada, l'Atiart y Fuent de Campo, en partindo por o Collau de Foradada un d'os lemites municipals con as Cortz y a Foradada d'o Toscar, con o río d'a Nata por debaixo de Fuent de Campo fendo lo lemite con el que a part d'alavetz yera o municipio de Tierrantona, y con o barranco de Fosau fendo de lemite con o municipio de Fosau. En ixas envueltas, o municipio quedaba compreso entre a lumera que achunta a punta d'a Ferrera con o cerro d'a Cuesta y  collau d'o Ueso Santo de a man oriental, y o barranco de Fosau, encluyendo-se-ie a cabecera d'o río d'a Nata, o cerro que ha nombre Toledo d'a Nata, y o barranco d'a Sorda que o delimita en ueste.
  
  Fosau s'achuntó con l'achuntamiento de Toledo en l'anyo 1842, aportando-le os nuclios de Fosau Baixo, Moliniás, a Marinyosa, a Mula y o Mediano, situando la nueva muga municipal en o puesto á on que huei a tiene o municipio d'a Fueva con o Pueyo d'Araguás, y con l'alavetz municipio autonomo d'Arro en a Sierra d'Arro, por á on que en l'actualidat pasa la muga con l'Aínsa-Sobrarbe. En tot iste proceso, o municipio augmentó a suya población quantiosament, dica superar-se os 400 habitants.
  
  Evolución d'a población de Toledo d'a Nata dende 1857.
  
  Os atros municipios absorvidos en a Fueva
  Clamosa
  Moriello de Monclús
  Pallaruelo de Monclús
  Muro de Roda
  Mediano
  
  Imáchens
  
  Referencias
  
  Se veiga tamién 
  
  Hombre cerrudo.
  
  Municipios d'Aragón desapareixius
  A Fueva