title: Valle d'Otal (Buixaruelo)
text: ''Iste articlo tracta sobre a val d'Otal que ye una val accesoria a la Buixaruelo. Ta atros emplegos d'«Otal», se veiga Otal (desambigación).
  
  A valle d'Otal (en aragonés stándard val d'Otal) ye una valle pirenenca menor, lateral d'a valle de l'Ara por a dreita en o suyo sector alto (que recibe o nombre de valle de Buixaruelo), por a on que esnaviesa o río d'Otal, afluent de l'Ara. Se troba en o termin municipal de Torla y en a comarca de Sobrarbe.
  
  O suyo nombre dimana d'o lugar y antigo municipio d'Otal, en o Sobrepuerto, porque os suyos habitants i teneban dreitos d'alera y puyaban os ganaus a pasturar. En microtoponimia d'a valle se troba tamién una partida que recibe o nombre de faixa de Basarán, en a solana d'a cul d'a valle, pus yera o solo puesto que teneban reservau os habitants d'ixe atro nuclio de Sobrepuerto ta las suyas cabezas de ganau. En l'actualidat, tanto Basarán como Otal son despoblaus, y os suyos dreitos d'expleitación ganadera sobre a valle han pasau a o concello de ganaders de Broto.
  
  Cheografía 
  
  A valle se prolarga bells 6 km en sentiu este - ueste, con altitutz que van dende os 1400 msnm d'a boca d'o río d'Otal en l'Ara dica os 2853 metros d'a Punta Tendenera.
  
  En sud, ye delimitada por as estribacions d'a sierra Tendenera, que a deseparan por un costau d'a cuenca hidrografica alta d'o río Sorrosal y o soaso de Linars, y por l'atra, d'a valle de Buixaruelo propiament dita. Entre a Punta Tendenera y a Penya Aranyonera u Pico d'Otal (2705 msnm) s'alarga una loma (cresta d'Anyo) que fa de puerto u portiello y ye o paso natural entre o soaso de Linars y a valle d'Otal. En o costau oposau d'a Tendenera se troba o collau de Tendenera, que ye o paso ta Pandicosa y l'alta valle de Tena.
  
  Por o costau norte, as puntas d'Asneriello y d'Ordiso la deseparan contra la valle d'Ordiso, que ye quasi paralela. Dende a faixa de Basarán se puede encetar a puyada ta la planeta de l'ibón d'Ordiso.
  
  A recorre una pista ciclable, que va y torna dende o puent d'Oncins, o que fa posible recorrer-la a piet u con bicicleta de montanya. A cabana d'o río d'Otal, en o centro d'a valle, ye un refuchio ta os excursionistas.
  
  Protección 
  
  Anque no fa parte d'o Parque Nacional d'Ordesa y d'as Tres Serols, a valle ye un espacio natural protechiu que fa parte d'o PIC de Buixaruelo y a Gorga d'os Navarros y o PIC de Tendenera, y como tot Buixaruelo ye integrada en a Reserva d'a Biosfera Ordesa-Vinyamala.
  
  Referencias
  
  Se veiga tamién 
  
  Val d'Ordiso
  Val de Buixaruelo
  Puent d'os Navarros
  Monesterio de Sant Nicolau de Buixaruelo
  Puent de Sant Nicolau de Buixaruelo