title: Reino Uniu
text: {{Ficha de país 
  | nombre = Reino Uniu de Gran Bretanya y Irlanda d'o Norte
  | nombre_oficial = United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland
  | nombre_común = Reino Uniu
  | imachen_bandera = Flag of the United Kingdom.svg
  | imachen_escudo = Royal Coat of Arms of the United Kingdom.svg
  | imachen_escudo_grandaria = 80px
  | simbolos =
  | imachen_mapa = Europe-UK.svg
  | lema_nacional = Dieu et mon droit(Francés; «Dios y o mío dreito»)1</small>
  | himno_nacional = God Save the King4
  | capital =Londres
  | capital_población = 7.517.700
  | capital_cor_fmt = 
  | capital_cor = 
  | ciudat_prencipal = Londres
  | idiomas_oficials =  Garra; l'anglés lo ye de facto2
  | gubierno = Monarquía constitucional
  | enfiladors_titols = ReiPrimer menistro
  | enfiladors_nombres =  Carlos III
  | establimiento= Fiesta nacional
  | establimiento_fitas = 
  | establimiento_calendatas = 1801Act of Union3
  | superficie =241.590
  | superficie_posición = 76
  | superficie_augua = 1,319% 3
  | mugas = 
  | costas = 
  | población = 60.270.708
  | población_posición = 21
  | población_densidat = 249
  | PIB = 1,19 billons de €
  | PIB_anyada = 
  | PIB_posición = 4
  | PIB_per_capita = 19.744€
  | moneda = Libra esterlina (£, GBP)
  | chentilicio = Britanico/a
  | horario = UTC
  | horario_estiu = UTC+1
  | cctld = .uk5
  | codigo_telefonico = +44
  | prefixo_radiofonico = 
  | codigo_ISO = 	
  | miembro_de = Commonwealth, ONU, OTAN
  | notas = 1 O lema reyal en Escocia ye Nemo Me Impune Lacessit (latín; «Dengún me nafra impunement»).2 Luengas rechionals oficials : en Galas o galés y en as islas Hebridas o gaelico escocés3 Establido como United Kingdom of Great Britain and Ireland. O nombre cambió a United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland en 1927.4 No oficial.5 Seguntes ISO 3166-1 ye .gb.
  }}
  O Reino Uniu de Gran Bretanya y Irlanda d'o Norte (en anglés United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland) ye un país d'o norte d'Europa formato por Anglaterra, Escocia y Galas (en a isla de Gran Bretanya) y Irlanda d'o Norte (en a isla d'Irlanda). A unica muga terrestre d'o país ye en a isla d'Irlanda con a Republica d'Irlanda; o resto son mugas maritimas con l'Oceano Atlantico: a Mar d'o Norte, a Mar Celta, a Mar d'Irlanda y o Canal d'a Manga.
  
  A suya población ye de 60.270.708 habitants, en una superficie de 241.590 km² con una densidat de población de 249 hab/km².
  
  A capital d'o Reino Uniu ye a ciudat de Londres.
  
  O Reino Uniu ye una monarquía constitucional, y l'actual monarca en ye Carlos III; o primer menistro ye Rishi Sunak, d'o Conservative Party, dende o 25 d'octubre de 2022. Politicament, ye a unión de quatro clamatos países constituents: Anglaterra, Escocia, Irlanda d'o Norte y Galas. As Islas Anglonormandas y a isla de Man formalment no en fan parte d'o Reino Uniu, encara que bi son federatas. Tamién fan parte d'o Reino Uniu bellas dependencias foranas, como Chibraltar u as islas Malvinas.
  
  A suya moneda ye a libra esterlina y o país ye miembro d'a Commonwealth, a Organización d'as Nacions Unidas (con cadiera permanent en o Consello de Seguredat d'a ONU) y a OTAN.
  
  O Reino Uniu no en tien, d'idioma oficial, pero l'anglés en ye de facto, encara que o galés ye oficial en Galas y o gaelico escocés ye oficial en parti d'Escocia (islas Hebridas).
  
   Etimolochía 
  O nombre oficial d'o país, Reino Uniu de la Gran Bretanya y Irlanda d'o Norte fa referencia a os quatro países que en fan parte, clamatos países constituents: Anglaterra, Galas, Irlanda d'o Norte y Galas. D'antis mas, Anglaterra anexionó en o sieglo XVI Galas, y en 1707 Escocia s'unió politicament a Anglaterra (teneban o mismo rei) ta formar o Reino de Gran Bretanya. En 1801, con a unión d'Irlanda, se formó o Reino Uniu de Gran Bretanya y Irlanda, y en 1927, dimpués d'a independencia d'Irlanda, se cambeó o nombre ta l'actual.
  
   Cheografía fisica Articlo principal: Cheografía d'o Reino UniuO Reino Uniu d'a Gran Bretanya y Irlanda d'o Norte ye formato cheograficament por a isla de Gran Bretanya (ista isla supone a mayor parte d'os territorios d'Anglaterra, Escocia y Galas) y tamién por a parte noroccidental d'a isla d'Irlanda (Irlanda d'o Norte), amás de muitas islas mas chicotas. A mayor parte d'o territorio insular ye entre as latituds 49° y 59° N (sindembargo, as islas Shetland plegan a man d'a 61° N), y entre as lonchituds 8° W y 2° y. L'Observatorio Reyal de Greenwich, a man de Londres, ye o punto ta establir o meridiano homonimo (meridiano de Greenwich, meridiano zero u primer meridiano). O Reino Uniu ye situato entre l'Oceano Atlantico y a mar d'o Norte, a una distancia de 35 km d'a costa noroccidental de Francia, país d'o qual ye separata por a canal d'a Manga. Irlanda d'o Norte tién una muga terrestre (ye a unica muga terrestre d'o país) d'una longaria de 360 km con a Republica d'Irlanda. O tonel d'o canal d'a Manga une actualment o Reino Uniu con Francia, trescruzando a canal d'a Manga. A isla de Gran Bretanya s'estendilla de norte enta o sud, en una longaria d'arredol de 1.100 km, y d'este enta ueste d'alto u baixo 500 km. A superficie total d'o Reino Uniu ye d'arredol de 245.000 km².
  
   Clima 
  O clima d'o Reino Uniu ye un clima frido, con muitas plevias, que fan creixer a hierba ta nutrir a ganadería d'o país, formata por vacumen y uellamen. Sindembargo, en recibir as influencias dulcificadoras d'a corrient d'o Golfo tien un clima menos frido que o que corresponderba seguntes a suya latitut. Encara que a sobén ye cubierto, puet pasar con facilidat d'un día cubierto con plevias a un día de sol.
  
   Organización politico-administrativa 
   Diez ciudatz mas importants 
  As diez ciudatz mas importants son:
  
   Economía 
  
  A economía britanica sigue o modelo anglosaxón: a liberalización economica, o libre mercato, impuestos y regulacions minimas. Basato en a mida d'o Producto Interior Bruto en tasa de cambeo d'o mercato, o Reino Uniu ye a cinquena economía mas gran d'o mundo, a segunda d'Europa dimpués d'Alemanya; ye a seisena economía mas gran d'o mundo en PIB en paridat de poder adquisitivo.
  
  Os britanicos estioron os primers en o mundo en dentrar en a Revolución Industrial y como a resta d'os estatos en industrialización d'allora, a suya economía se concentraba en a industria pesata: construcción de barcos, menería, producción d'acero y textils. L'imperio Britanico creyó un mercato mundial ta os productos britanicos, premitindo que o Reino Uniu dominase o comercio internacional mientres o sieglo XIX, una ventacha unica que conservó dica la industrialización d'atras nacions europeas y nordamericanas. A industria pesata disminuyó en importancia a lo largo d'o sieglo XX, mientres que o sector d'os servicios ha creixito prou y forma hué en día o 73% d'o PIB. O sector d'os servicios ye dominato por as interpresas financieras. Londres ye un d'os centros financiers mas gran d'o mundo.
  
  L'agricultura representa nomás l'1% d'o PIB y ye muit mecanizata. En a industria, as principals actividatz son a maquinaria, o material de transporte (vehiclos, ferrocarrils y aeronautica) y os productos quimicos. En a menería as tradicionals menas de carbón en forma d'hulla situatas en Yorkshire, Galas, Escocia y Lancashire fornioron a las centrals termicas britanicas a enerchía necesaria ta o desembolique economico. Gracias a lo petrolio descubierto en 1970 en a mar d'o Norte, o Reino Uniu ye o segundo productor europeu dimpués de Noruega. O sector servicios ye o que mas alporta a lo PIB d'o país. En destacan a bolsa, os servicios financiers d'a banca y as companyías d'aseguranzas.
  
  A moneda d'o Reino Uniu ye a libra esterlina, representata con o simbolo £. O Banco d'Anglaterra ye o banco central d'o Estato encargato d'a emisión d'a moneda, encara que os bancos d'Escocia y Irlanda d'o Norte conservan o dreito a emitir billetz subchectos a la retención de prou billetz d'o Banco d'Anglaterra ta realizar-ne a emisión. A lo largo d'a historia la libra esterlina s'ha mantenito como una d'as divisas mas estables y fuertes d'o mundo y una d'as mas cotizatas. O Reino Uniu estió un d'os tres Estatos que no dentroron en a zona euro en 2002, quan encara feba parti d'a Unión Europea.
  
   Cheografía humana y sociedat 
   Luengas 
  
  Encara que denguna luenga ye oficial en o Reino Uniu, a luenga predominant ye l'anglés, una luenga d'orichen chermanico con numerosos amprens d'o francés. Atras luengas vernaclas d'o Reino Uniu son as luengas celtas insulars: galés, cornico, irlandés y gaelico escocés. O escocés (a luenga mas amanata a l'anglés) se parla en Escocia. Os inmigrants recients d'Asia han trayito lurs luengas: en o Reino Uniu vive o numero mas gran de parlants d'hindi y panchabi fuera d'Asia.
  
   Relichión 
  
  Un 75% d'a población afirma tener una relichión en o Reino Uniu. A relichión principal ye o cristianismo. Encara que o 72% d'os britanicos s'identifican como cristianos, un porcentache muit chicot ye practicant.
  
  A Ilesia d'Anglaterra ye a ilesia oficial d'o estato. Orichinalment establita como parti d'a Ilesia Catolica en 597 por Agostín de Canterbury, a Ilesia d'Anglaterra se'n deseparó en 1534 mientres o reinato d'Henrique VIII d'Anglaterra. Como Ilesia d'o Estato, os bispes perteneixen a la Cambra d'os Lords. O monarca britanico ha d'estar miembro d'a Ilesia d'Anglaterra d'alcuerdo a l'Acta de 1701, y en ye o Gubernador Supremo. Dengún monarca ha d'estar catolico. A seu d'a Ilesia d'Anglaterra ye a seu de Canterbury, y l'arcebispe de Canterbury ye o clerigo chefe.
  
  A Ilesia d'Escocia (conoixita informalment como Kirk'') ye a ilesia nacional d'Escocia. Ye una ilesia presbiteriana y no ye subchecta a lo control d'o estato. O monarca britanico en ye un miembro ordinario, encara que no ye menester que o monarca faiga dengún churamento ta esfender a seguridat d'a ilesia d'Escocia en a suya coronación.
  
  Bibliografía
  
  Se veiga tamién 
   Lista de ciudatz de Reino Uniu por población.
  
  Vinclos externos
  
  Referencias