title: Balay
text: Balay ye una interpresa aragonesa d'electrodomesticos establita en Zaragoza en 1947. Fue mercata por a multinacional alemana BSH en zaguerías d'a decada de 1980, y tanto as antigas fabricas como a marca Balay perteneixen actualment a BSH Electrodomésticos España.
  
  Historia 
  
  A interpresa Balay fue establita en 1947 en Zaragoza por Esteban Bayona, José María Lairla (que chuntando as suyas inicials forman o nombre d'a marca) y Alfredo Sartopina. Esteban Bayona estió president d'a companyía dica 1970.
  
  En primeras s'adedicaba a la fabricación de reactancias ta iluminación y transformadors ta radios. En 1951 a interpresa se transformó en sociedat anonima y prencipió a fabricar aparatos electricos. A partir de 1956 Balay prencipia a fabricar electrodomesticos convirtiendo-se con o paso d'os anyos en un d'os prencipals fabricants nacionals y en una d'as marcas mas conoixitas d'Espanya. Balay prencipió fabricando cocinas y lavaderas de turbina. En 1966 prencipió a fabricar lavaderas automaticas y a partir de 1970 lavadors, estando una interpresa pionera en a fabricación d'istos dos productos en Espanya. Balay s'ha destacato historicament por mirar de desembolicar siempre tecnolochía propia.
  
  Balay ha estato siempre ligata a la ciudat de Zaragoza, as sus fábricas se troban en o entorno rural d'a capital aragonesa. En 1968 s'inauguró a suya planta de Montanyana y en 1977 a fabrica d'a Cartuixa.
  
  En primerías d'a decada de 1980 Balay yera una d'as interpresas líder d'o sector en Espanya y teneba mas de 2000 treballadors. Manimenos dende bells poquetz anyos antis teneba una grieu crisi, que estió común a quasi tot o sector espanyol de fabricants d'electrodomesticos de linia blanca; debito a la saturación d'o mercato nacional y a fin d'o proteccionismo. O sector veyió en Espanya, entre 1980 y 1987 una reducción d'o empleo dreito que cheneraba en quasi un 50%.
  
  Balay dentró en perdidas en 1979 y un anyo dimpués fació una primera regulación d'empleo que afectó a una important parti d'a plantilla.
  
  En 1980 dentró a fer parti d'o plan de reconversión industrial d'o sector. As administracions publicas inchectoron una important cantidat de diners ta reflotar a interpresa y se realizó un important reachuste laboral. Dimpués d'a formación de quantos holdings con atras interpresas d'o sector, en zaguerías Balay s'unió con un grupo d'interpresas navarras (antigo Grupo Orbaiceta) ta formar o Grupo Safel-Balay.
  
  En 1989 se produció a reprivatización d'o Grupo Safel-Balay. O gubierno optó por vender o grupo a la multinacional BSH debant de l'atro candidato, a francesa Thomson SA. BSH mercó o 50,3% de Balay-Safel. Asinas naixió BSH Electrodomésticos España. En 1998 Balay quedaría de tot integrata en a estructura de BSH en mercar ista o 100% d'o capital.
  
  Adintro de BSH Electrodomésticos España as plantas de Montanyana y A Cartuixa ganoron prou importancia. Montanyana puet considerar-se o centro d'operacions d'a companyía en Espanya y estió a seu social d'a interpresa, dica que ista se tresladó enta a localidat navarra de Uhart por motivos fiscals.
  
  Balay hue 
  BSH conservó Balay como marca rechional d'a companyía orientata a os mercatos espanyol y portugués. Asinas hue en día se continan comercializando en a Peninsula Iberica tot tipo d'electrodomesticos baixo ista marca, estando fabricatos beluns en as antigas factorías de Balay y a mayoría en atras plantas d'o Grupo BSH.
  
  Balay como marca encara tieno una alta cuota de mercato espanyol, alto u baixo un 10% y competindo con Fagor como primera marca d'o sector d'electrodomesticos d'Espanya. BSH también conservó a marca Lynx, que yera a segunda marca de Balay, y contina comercializando electrodomesticos d'ista marca en o mercato espanyol. As oficinas comercials de Balay se troban en Montanyana (Zaragoza).
  
  Referencias
  
  Vinclos externos 
    Electrodomesticos Balay
    BSH Electrodomesticos Espanya S.A.
    Lynx
  
  Interpresas d'Aragón