title: Os Molins
text: Iste articlo tracta sobre os Molins. Ta altros emplegos d'a parola «molins» se veiga Molins (desambigación).
  
  Os Molins u os Molinos (oficialment, en castellano, «Los Molinos») ye un lugar aragonés d'o municipio de o Pueyo d'Araguás, en a comarca de Sobrarbe y a provincia de Uesca. A suya población ye de 20 habitants (2011)
  
  Estió a capital municipal d'un municipio historico, que se deciba os Molins (oficialment, en castellano, «Los Molinos») y que desapareixió en o periodo intercensal 1842-1857, en incoporando-se a l'achuntamiento d'o Pueyo d'Araguás. L'antigo municipio importaba, a demés de o lugar d'os Molins, as aldeyas d'Oncins, a Muera y o Plano, y o Reyal Monesterio de Sant Veturián, que tamién yera en o suyo termin municipal.
  
  En l'actualidat, tiene status de Entidat Local Menor, reconoixida por a Deputación Cheneral d'Aragón.
  
  Cheografía 
  
  O lugar d'os Molins se troba a 751 metros sobre o nivel d'a mar, en a baixant fovana de a collada de Torrolisa, aman d'o naixedero d'o barranco dito «de os Molins», que ye afluent d'o barranco d'o Plano. Como totz os nuclios de a compleguera de o barranco d'o Plano, se troba a l'este de a collada de Torrolisa, y por ixo ye cheograficament a dintro d'a depresión y subcomarca natural que ye a Fueva, anque por as eventualidatz historicas no faiga parte de o municipio d'a Fueva. fa parte d'o sector norte d'a Fueva, que en a redolada se conoix como «Baixo Penyas».
  
  Os Molins s'asienta en un cantimplano de moderada inclinación, orientau ta sud, de buena insolación (solano). Tiene pistas asfaltadas que o comunican con a Espunya por Torrolisa y Ceresa, con un interesant recorríu que pasa por debaixo de totz os calcils d'a Penya Montanyesa, y con Arro por a cuenca d'o barranco d'o Plano t'abaixo, que ye o principal camín d'acceso.
  
  Con o Pueyo d'Araguás, a suya cabecera municipal, no tiene si que una pista forestal de bells 5,5 km que pasa, dende Torrolisa, por a sierra d'Arro y baixa por o Soto.
  
  Urbanistica
  O lugar d'Os Molins se troba formau de dos barrios. La un, d'alto, contiene as casas más antigas d'a localidat, que se datan en o sieglo XVI y XVII. Iste grupo tiene as casas arrocladas a redol de o forcallo d'os camins que puyan dende Arro ta Torrolisa por un costau, y ta Sant Veturián por l'altro.
  
  O barrio d'abaixo, con as casas esparzas, contiene a ilesia parroquial, muderna y consagrada a l'adviocación de l'apóstol Sant Pavlo.
  
  Economía
  En os Molins, a economía tradicional se basaba en a ganadería y en l'agricultura, en estando que disposa de millors campos que no as aldeyas que en dependen, pus no se troba a tanta altitut como ellas.
  
  Manimenos, en os zaguers anyos i ha habido un incremento d'o turismo, especialment o que se relaciona con o Reyal Monesterio de Sant Veturián, que ye accesible dende o lugar, y con o entorno de gran valor paisachistico que suposan as garras d'a Penya Montanyesa. Por tot ixo, en l'actualidat se i oferta qualques casas ta turismo rural, y i existe un restaurant reconoixido en a comarca.
  
  Demografía
  
  Imáchens
  
  Fiestas 
   25 de chinero; fiesta d'hibierno fendo honras a la conversión de Sant Pavlo.
   29 d'abril; romería t'a ermita de Santa Catalina.
   16 d'agosto; Fiesta Mayor fendo-le honras a Sant Roque.
  
  Referencias
  
  Vinclos externos 
  
   Imáchen panoramica d'os Molins
  
  Lugars d'o Pueyo d'Araguás
  Entidaz locals menors d'Aragón
  Localidaz d'a diocesi de Balbastro-Monzón en Sobrarbe