title: A Espunya
text: A Espunya  u  (Laspuña en castellano, anque tamién se puede sentir Laespunya) ye un municipio aragonés d'a provincia de Uesca, en a comarca de Sobrarbe.
  
  A población d'o municipio ye de  en una superficie de 45,52 km² y una densidat de población de  hab/km².
  
  Cheografía 
  A Espunya como lugar ye en l'alto d'un pueyo sobre a Cinca, en a baixadeta mas occidental d'a Penya Montanyesa, con anvista d'a valle d'a Cinca y d'a valle de Puértolas delante; está a 725 metros d'altaria sobre o livel d'a mar y a una distancia de 125 km de Uesca, a capital d'a suya provincia.
  
  Historia 
  Existe, aintro d'o termino municipal, enrunas d'un puente sobre a Cinca, d'a epoca romana.
  
  Os orichens d'o lugar no son guaire conocius en l'actualidat, fueras de bel documento historico que los sitúan en o sieglo X u XI, igual con relación con as posesions d'o monesterio de Sant Veturián d'Asán.
  
  A epoca de mas expansión demografica y social d'o lugar estuvo arredol d'o sieglo XVII, cuando s'estabilizó iste municipio, derivau d'as propiedaz de Sant Veturián, se'n empezó a quitar madera, mas que mas d'a Plana de Ceresa, siendo ixe momento o prencipio de l'actividat navatera d'a localidat. D'ista epoca ye o molino navatero que estuvo activo hasta l'anyo de 1960, siendo uno d'os simbolos d'a fertil actividat industrial madedera d'o lugar entre 300 anyos.
  
  Demografía
  
  Luenga 
  L'aragonés d'a Espunya ye o mas castellanizau d'o dialecto de Baixo As Penyas. Bella cosa pa nombrar sobre l'Aragonés de Baixo Peñas que se charra en A Espunya ye que:
  
  -S'ha perdiu, como en a resta de lugars de Baixo Penyas, o diptongo -it- castellanizándo-se en -ch-. Mucha, fecho, lucha.
  
  -S'ha trafegau o pronombre i/-ie, anque en otros lugars mas chicarrons de Baixo Penyas aún puede trobar-se. Manimenos, o pronombre en/-ne s'emplea mucho.
  
  -S'emplea o verbo ser como en castellano, separau d'o verbo estar.
  
  -Existe a preposición pa d'intención y a preposición ta de dirección. Me'n voi ta L'Ainsa. T'o puerto y t'o molino. Pa fer ixo caldrá parar cuenta. Pa tú.
  
  O normal en a Espunya ye charrar mas en castellano y ficar palabras aragonesas, pero usando mas estructuras y palabras castellanas que no aragonesas. Ye cuasi imposible tener una parla con toz os elementos de l'Aragonés de Baixo Peñas sin sentir palabras u estructuras castellanas.
  
  Administración
  
  Reparto de concellers
  
  Alcaldes
  
  Fiestas 
  20 de chinero, fiesta d'os casaus, d'as casadas y d'a caridat.
  5 de febrero, fiesta d'as mullers.
  O primer domingo de mayo, s'i fa una romería cada anyo, salindo d'a ilesia d'o lugar t'a Ermita d'a Fuent Santa.
  O antezaguero cabo de semana d'o mes de mayo se fa a baixada en navatas en o Cinca.
  21 de setiembre, Fiesta Mayor, fendo honor a San Mateu.
  30 de noviembre, fiesta curta, fendo honor a San Andreu.
  
  Curiosidaz 
  A motada que tienen os d'a Espunya ye de Pegunteros.
  
  Veyer tamién 
   Lista de municipios de Uesca
   Penya Solano.
  
  Referencias
  
  Vinclos externos 
   Web d'o concello d'a Espunya.
    Ecomuseu d'as navatas y d'as explotacions forestals.
  Nabatiando (blog)
   Blas Gabarda, F. y Romanos Hernando, F.: El aragonés de Baixo Peñas. 2005, Gara Edizions.