title: Alfacharín
text: Alfacharín (Alfajarín en castellano y oficialment) ye una villa y municipio aragonés d'a provincia de Zaragoza, situada en a Comarca Central. Fa parte d'o partiu chudicial de Zaragoza.
  
  A suya población ye de 2.298 habitants (2012), en una superficie de 137,57 km², con una densidat de población de 16,70 hab/km².
  
  Historia 
  Encara que o castiello andalusí d'Alfacharín fuese reconquiesto por o rei Alifonso I o Batallero, se tornó a perder dimpués d'a batalla de Fraga. En 1131 os cristianos ya prenioron Alfacharín pa cutio. En 1293 o rei Chaime I creyó a baronía d'Alfacharín con os lugars d'Alfacharín, Candasniellos, Farlet y Nuez d'Ebro, que fue entregada a Pero Cornel III. Alfacharín en os sieglos XIII y XIV, mientres perteneixió a la Casa de Cornel, fue fortificau.
  
  Cheografía 
  A villa d'Alfacharín ye situada a 199 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 17 km d'a ciudat de Zaragoza, a capital d'a suya comarca, d'o suyo partiu chudicial, d'a suya provincia y d'Aragón.
  
  En o termin d'Alfacharín trobamos o despoblau de Candasniellos.
  
  Toponimia 
  O suyo nombre ye d'orichen arabe, y en os textos medievals apareixe, como ye normal, con diferents variants graficas: Alfaiarin, Alfaiarino, Alfagerin, Alfagarin, Alfagarino, Alhagerin, Alhagerim.
  
  Sobre o suyo significau en arabe tenemos tres explicacions:
   Dende l'arabe المحجر Al-Hacharïn ("los que treballan en una pedrera").
   Dende l'arabe Al-Hayyarayn ("as dos penyas").
   Dende l'arabe Al-faikhar (os "alfarers").
  
  A zaguera hipotesi encara que siga la mes conoixida ye menos probable que atras porque o fonema arabe representau por a letra kha s'adaptó ta l'aragonés como g ("garrofera"), estando a primera hipotesi mes acertada porque a chim amaneix como ch en os arabismos presos por l'aragonés.
  
  Lo trobamos escrito Alfaiarin en lo testamento de Tomás Cornel, un texto de 1353 en luenga aragonesa:
  
  {{Cita|En el nopne de Dios e de su gracia. Sepan todos, que nós, don Thomás Cornel, sennor de Alfaiarin, puesto en gran flaqueza e enfermedat, emperò bendito Dios en nuestro buen sesso e buena memoria e palaura manifiesta porque nenguno en carne puesto, a la muert corporal escapar non puede, e mas cierta cosa non sia, que és la muert}}
  
  En o fogache de 1495 s'escribiba Alfajarin. En a documentación medieval d'a Cort de chusticia d'a Casa de Ganaders de Zaragoza s'escribe Alfajarín y Alfacharín, correspondendo con un tiempo que a scripta medieval aragonesa se descomponeba y preneba a ortografía castellana, con a ch pa representar l'africada.
  
  Bi ha microtoponimos en aragonés como Cados, La Portaza (l'arco d'entrada d'a muralla medieval), Cueva de las Grallas. Bi ha tamién un toponimo muit interesant, Brazal del Marchuel, que vien de l'arabe "march", "prau", preso por l'aragonés como "Almarchal", con un sufixo romance, y que amuestra un caso de -ch- en romance actual que vien d'o fonema africau que se representa con chim en arabe.
  
   Demografía 
  
   Administración 
   Reparto de concellers 
  
   Alcaldes 
  
   Molimentos 
  
   Castiello d'Alfacharín.
   La Portaza:, l'arco d'entrada d'a muralla, d'o sieglo XIV.
   Ilesia de Sant Miguel Arcánchel d'Alfacharín, a ilesia parroquial adedicada a Sant Miguel Arcánchel, una ilesia que ye l'antiga mezquita d'o sieglo XII d'a localidat, encara que a suya torre ye de 1486. L'edificio ye protechiu legalment dende o 21 de noviembre de 2001 con a suya declaración como Bien d'Intrés Cultural''.
  
  Localidaz achirmanatas 
    Idron (Pireneus Atlanticos, Occitania).
  
  Vinclos externos 
  
    Alfajarin.org.
    Mancomunidad Ribera Izquierda del Ebro.
  
  Referencias