title: Dallo
text: O dallo u dalla ye una ferramienta agricola, composata d'una fuella curbata unida a astil. S'emplega ta segar (dallar u redallar) a hierba, cerials, alfalz, feno u ferraina ta lo bestiar.
  L'actual emplego de medios mecanicos l'ha empentato enta l'oblido en os países desembolicaus, anque que sobrevive en muitas arias rurals y encara se celebran competicions de dallar en bells puestos, como lo País Basco.
  
  Disenyo 
  Ista ferramienta amenista un disenyo elaborato ta que lo suyo emplego siga eficient. O dallo se composa d'una fuella y un astil u mango.
  
  A fuella tiene la forma d'arco de radio gran, rematando en punta per lo cabo libre. Se solen fer d'acero, ta que lo desgaste i siga menor.
  
  L'astil u mango se fa de fusta, a metat d'a suya longaria, una traviesa ta fer-la reganchable con a mano dreita d'o segador, dita lo ganchel. En l'aniella d'o suyo cabo se i colocan falcas u cordiellas ta modular a inclinación d'a fuella.
  
  Os dallos tienen por un regular dimensions y forma similars. As diferencias entre ellas penden solo en a forma d'a fuella y la desposición de l'astil. En Aragón, como en a mayor parte d'Espanya, predominan os dallos de mango recto.
  
  As suyas midas penden d'entre bells 120 dica 180 cm de largaria y 80 u 90 centimetros de fuella, estando bells 10 cm l'amplaria d'a fuella.
  
  Emplego 
  
  O dallador ha de mover la ferramienta debuixando arcos de dreita enta zurda, tallando en cada dallazo un faixo de hierba u cerial, que alavez se gosará depositar en o costato zurdo, formando bella traza de montonet.
  
  Os resultatos d'a fayena penden en o treballo u l'habilidat que tienga cada segador, consiguindo-se dallar belas 30 u 25 arias de prato si ye que las condicions d'o terreno fan guaire fácil a fayena.
  
  Emplegar lo dallo de contino en deteriora lo canto, fendo-lo reblar seguntes y os dalladors s'han d'aturar de cabo quan ta tornar a esmolar a fuella. Esta actividat ye bien complexa, y precisa d'experiencia per parte d'o treballador, ta privar que se trenque u deforme excesivament l'acero en picar-lo con as forgas u forguetas.
  
  Esmoladura 
  
  Una labor important ta la suya función correcta ye la esmoladura u trucato. Con obchectivo que la talladura siga eficient, y que la ferramienta dalle la hierba con suavidat, se fa imprescindible d'esmolar-la a sobén, perque las piedras y tochetz que i hai per tierra le desgastan a fuella.
  
  Esta actividat se fa per lo regular trucando levement en o canto tallant d'a fuella con un martiello especial, més chicot, en en dicen martiel, especialment feto ta ixa fayena. Y en o cabo baixo, una punta especial (a dita forgueta) con capeza roma que fa l'efecto d'inclusa.
  
  Una maniera més rapeda, encara que prou menos eficient, ye lo emplego d'una esmoladera u piedra d'esmolar. Ixa operación se puet fer-ie més a sobén, y permite no retirar-se d'o puesto de treballo ta fer-la.
  
  Atras ferramientas relacionatas 
  
  O Escopulión.
  O Martiel.
  A Forgueta.
  
  Referencias
  
  Vinclos externos 
  
   Sagalaris en a pachina web d'o Gubierno Basco
  
  Ferramientas agricolas