title: Sant Valero
text: Sant Valero u Valero de Zaragoza estió un bispe de Zaragoza (sieglo IV), mayestro de Sant Vicent Mártir y confesor d'a fe cristiana. Ye o santo patrón d'a ciudat de Zaragoza, a on se veneran as suyas reliquias dende o sieglo XII. A suya fiesta se celebra o día 29 de chinero y ye tradición de minchar roscons.
  
  Os documentos no mo'n dicen guaire. Sí que sapemos que estió present en o primer concilio peninsular que se'n tien conoixencia: o d'Elvira, en Granada (306). Prudencio diz tamién que o suyo diacono yera Vicent, muerto en Valencia que le acompanyó en o suyo cautiverio dica a ciudat d'o Guadalaviar mientres a persecución de Dioclecián.
  
  Dimpués d'a invasión musulmana, quan encara feba poco tiempo d'o naiximiento d'o Reino d'Aragón, plegoron noticias de que s'heban trobato as suyas restas mortals en o Pireneu. Se supuso, allora, que o bispe i heba estato exellato. Atras versions tamién dicen que morió exellato en Anet (Eure y Loir). En 1050, lo que se creyeba que yera o suyo cuerpo venerable lo levoron ta a seu bispal de Roda d'Isabana, por ixas envueltas cabecera eclesial d'Aragón.
  
  Quan as tropas d'Alifonso I y de Gastón IV de Biarn dentroron en Zaragoza en 1118, a restauración d'a mitra cristiana desichiba, quasi, a presencia fisica d'as reliquias valerianas. Se ninvioron dende Roda primero un brazo y, mas tardi, o cranio d'o bispe confesor (iste zaguero en 1170, ya con Alifonso II como rei).
  
  I habió mas d'un bispe caesaraugustano con iste nombre, en a Edat Antiga. Manimenos no bi ha dandalos -por as Actas d'o Concilio d'Elvira- de que yera un Valero qui gobernaba a diocesi en primerías d'o sieglo IV.
  
  Localidatz d'Aragón que celebran Sant Valero 
  Canyizar de l'Olivar.
  Casterló.
  Quart de la Uerba.
  Ruesca.
  Zaragoza.