title: Monesterio de Santa María d'Iguacel
text: Santa María d'Iguacel ye una ermita romanica d'estilo chaqués situata en a cabecera d'a val d'a Garcipollera, en a Chacetania. Ye mui bien conservata porque se fació una restauración en 1976 quan quasi yera en ruinas. Fue declarata Bien d'Intrés Cultural.
  
  O segundo domingo de chulio os antigos habitants d'a val pelegrinan a l'ermita con a Virchen d'Iguacel.
  
  Historia
  Probablement fue construita alto u baixo en 1040 por orden d'o conte Galindo, estando una d'as primeras construccions romanicas d'Aragón. Galindo deixo a suya propiedat como herencio a lo suyo fillo Sancho Galíndiz, sinyor de Boltanya, Atarés y Sos, consellero de Remiro I y tutor de Sancho Remíriz.
  
  Más tardi, en 1080, sería donata por os contes a lo monesterio de Sant Chuan d'a Penya dica l'anyo 1203. Dica prencipios d'o sieglo XII o monesterio d'Iguacel estió habitato por os monches benedectins, que mientres d'o reinato de Remiro II fuoron tresladatos a Sant Chuan d'a Penya. Allora o monesterio ye ocupato por monchas d'a Orden de Cistels que más tardi se tresladarban ta o monesterio de Santa María de Cambrón.
  
  Arquitectura
  
  A ilesia primitiva yera d'una sola nau mui alta, cubillata con tellato de fusta y con un abside semicercular con tres finestras de meyo punto. Yeran tres as puertas d'o templo, una en a frontera de ponient y as atras en os dos cantos d'a ilesia e a decoración yera escasa.
  
  En l'anyo 1072 fue remodelata, a puerta ueste se sustituyó por una portalada d'estilo chaqués con un rafe sostenito por canetz. S'adhibió antimás decoración como as columnas con chapistels en as finestras y l'arquería ciega en l'abside, que trancaba as finestras orichinals. A parti exterior de l'abside ye decorata con axedrezato chaqués.
  
  A remodelación d'a ilesia ye sinyata y datata ya que baixo los canetz d'a portalada sur pueden leyer-sen quantas inscripcions a on se leye o nombre d'o rei Sancho Remíriz y d'os mayestros escritor y pintor, de nombre Aznar y Galindo Garcés:
  
  En atras dos ringlas d'inscripcions sobre a portalada prencipal puede leyer-se tamién:
  
  Que significa en aragonés:
  
  Podemos veyer pues que en ista segunda inscripción antimás d'o nombre d'o rei Sancho Ramíriz apareixe tamién o nombre d'a contesa Urraca, muller d'o conte Sancho Galíndiz. Tamién diz que a ilesia se remató en l'anyo 1110 que con a reforma d'o calandario sería en realidat l'anyo 1072 d'a nuestra era.
  
  As actuals pinturas murals de l'interior de l'abside son d'o sieglo XV, d'estilo gotico. En istas pinturas apareixen quantos santos, destacando as feguras de Sant Per Mártir y Santa Apolonia. En atras imachens apareixen a Virchen, Sant Miguel fincando una lanza a un diaple y as scenas d'a Epifanía y o Naiximiento de Cristo.
  
  A torre de l'ermita, que s'edificó en o sieglo XII ye de planta quadrata y ye formata de dos cuerpos, os dos cubillatos con una vuelta de meyo canyón. S'accede a ista torre por l'antiga puerta norte d'o monesterio
  
  Referencias
  
  Vinclos externos
   Santa María d'Iguacel en romanicoaragonés.com
  
  Biens d'Intrés Cultural d'Aragón
  Iguacel
  Iguacel
  Iguacel
  Chaca