title: Ambazonia
text: Ambazonia, oficialment la Republica d'Ambazonia (en anglés Republic of Ambazonia) y comunament conoixida como a Terra d'Amba (en anglés Amba Land), ye un antigo protectorau britanico situato a lo ueste y a lo norte con Nicheria y a o sud con lo oceano Atlantico, y ye de facto indepedient, encara que no ye reconoixido pa garra país. Ye considerau internacionalment como un estau anglofono autonomo d'a Federación de Camerún creyada por la ONU en l'anyo 1961. A federación fue polemicament abolida entre mayo de 1972 y chinero de 1984 por la mayoría d'os líders politicos de parla francesa de Camerún. Dende primerias, lo component federal de Camerún de parla francesa ha mirau de resurtir con l'Ambazonia de parla anglesa etiquetada como una simpla rechión en un prochecto d'asimilación admitiu enmeyo d'una feroz resistencia. Ambazonia ye lo estato successor de l'antigo Territorio d'o Mandato Britanico d'o Sud de Camerún. Situada en lo golfo de Guinea, Ambazonia muga con a Republica de Camerún a l'este, Nicheria a lo norte y a l'ueste y l'oceano Atlantico a sud. Lo suyo territorio tien una aria de 42,710 kilometros quadraus (16,490 millas quadradas) y ye poblada por alto u baixo cinco millons de personas.
  
  Etimolochía
  O nombre d'Ambazonia se deriva d'a palabra Ambozes, lo nombre local pa l'aria d'a badía a la desembocadura d'o río Wouri, Douala en l'actualidat.
  
  Cheografía
  Amabazonia se caracteriza por dos paisaches prencipals. A l'ueste, cara la buega con Nicheria, se troban las tierras baixas d'a cuenca d'a Mamfe. L'aria ye cubierta d'una densa chungla tropical. I hai arias protechidas como lo Parque nacional de Korup u lo Parque nacional de Takamanda. Mas a l'este, cara ta Camerún, se pueden trobar una serie de vulcans como lo Manengouba u lo Kupe.
  
  S'extienden dende lo sud a lo largo d'a buega de Camerún cara lo norte, a on se dirichen a las tierras altas de Bamenda. Una mica aislau d'os atros volcans ye lo mont Camerún a l'extremo sud d'Ambazonia. Con 4040 m, ye la montanya mas alta d'Africa Occidental y la 28a mas alta de tota Africa.
  
  Condatos
  Ambazonia ye dividida en 14 condatos, que son os siguients:
  
  Fako con a suya capital en Victoria.
  Meme con a suya capital en Kumba.
  Ndian con a suya capital en Mundemba.
  Kupe Muaneguba con a suya capital en Bangem.
  Lebialem con a suya capital en Menji.
  Manyu con a suya capital en Mamfe.
  Momo con a suya capital en Mbengwi.
  Mezam con a suya capital en Bamenda.
  Ngoketunjia con a suya capital en Ndop.
  Bui con a suya capital en Kumbo.
  Boyo con a suya capital en Fundong.
  Menchum con a suya capital en Wum.
  Donga Mantung con a suya capital en Nkambe.
  Bakassi con a suya capital en Archibong.
  
  Población
  O país constituye una aria de 42,710 kilometros quadraus (16,490 millas quadradas) poblada por alto u baixo cinco millons de personas.
  
  Gubierno y politica d'Ambazonia
  O país naixe a partir d'o problema anglofono de Camerún. Ambazonia tiene un gubierno transitorio.
  
  Luengas
  As luengas oficials son l'anglés y dimpués como segunda luenga se charra o francés. Tamién se charran o pidgin camerunés anglés, as luengas grassfields, l'oroko, l'akoose, o kenyang y o duala. Quan Camerún pertenció a Alemanya (como Neukamerun) tamién se charró l'alemán.
  
  Ambazonia y a pandemia d'a Covid-19
  Lo país pidió un alto lo fuego con Camerún a causa d'a pandemia d'a Covid-19. Pero o gubierno de Camerún no querió fer unas paces temporals dica que acabe la pandemia.
  
  Veyer tamién
  Camerún
  Camerún d'o Sud
  Crisis presidencial de d'Ambazonia
  Estatos no reconoixitos
  Himno d'Ambazonia
  Organización de Nacions y Pueblos No Representaus
  
  Referencias
  
  Vinclos externos
   Páchina oficial
   Páchina oficial
  
  Estaus con reconoiximiento limitau
  Estaus con reconoiximiento limitau d'Africa
  Camerún