title: Torrociella d'Alcanyiz
text: Iste articlo tracta sobre Torrociella d'Alcanyiz. Ta altros emplegos d'o toponimo torreciella se veiga Torreciella (desambigación).
  
  Torrociella d'Alcanyiz (Torrecilla de Alcañiz en castellano, Torrocella en catalán) ye un municipio aragonés d'a provincia de Teruel, situata en a comarca d'o Baixo Aragón.
  
  A suya población ye de 462 habitants (2004), en una superficie de 26,72 km² con una densidat de población de 17,29 hab/km²
  
  Cheografía 
  Torrociella d'Alcanyiz ye situato en o semontano d'as primeras sierras d'o Sistema Iberico, amán d'o río Mezquín, a 446 metros d'altaria sobre o livel d'a mar y a una distancia de 163 km d'a ciudat de Zaragoza, a capital d'a suya provincia y d'Aragón.
  
  Toponimia 
  En bells lugars d'a redolada, como Castelserás y Castellot, se diz popularmén Torrocilla, forma que se vei en un texto d'o sieglo XVI; en A Codonyera se diz Torrocella. Esto mos recuerda a toponimos altoaragoneses como Torrocilla y Torrociella.
  
  En a Edat Meya se conoixen as formas Torreziella (1201) y Torraziella (1225). A segunda forma puet indicar que ye deminutibo de "torraza" y no de torre u estar analochica con "torraza". En o Fogache de 1495 s'escribe ya castellanizato como La Torrezilla, contrastando con l'atra Torreziella teruelana que s'escribe en aragonés.
  
  Bi ha bells microtoponimos en aragonés u con component aragonés: Barranco Fondo, Cascallo, Fondón, Fuente del Cocio, Ginistales, Gorga, Nogueras de Juan Soldado, Pairón de San Pedro, Paradetas de los Torrollones, Parralé, Planaces, Rodigacho, Royano, Sanchernar, Torné, Valdejuel, Valillo, El Vinyero, Las Valletas, ecetra.
  
  Parla 
  
  Como en tot o Baixo Aragón en sentiu amplo bi ha muitos aragonesismos. Bi ha muito adstrato catalán. Artur Quintana estudió l'aragonés residual d'esta localidat y lo publicó baixo o titol El aragonés residual del Mezquín, publicau por a revista Archivo de filología aragonesa. Este treballo se publicó atra vegada en l'anyo 2004 ixamplau con o lexico de Castelserás.
  
  A parla de Torrociella destaca porque:
  Conserva muitos casos de F- inicial: falz, falcino, figa, desfollinador, desfollinar forcacha, enfarinar, farinetas, enfeligarchau, fafumau, femar, femero, fenaz, fetillero, fiemo, fila de agua, filadón, filar, follarasca, forigar, forigón, foya, foyar, foyeta, fuesa, fumarro, furiganya, furo, fusillo.
  Conserva muitos casos de -ll- que en castellano ye -j-: badallar, badallo, batallo, carrollo, cascallo, coscollo, coscollina, cobullada, colgallo, cremallero, crestallo, chirigallo, encendallo, entresillo, esquellarse, esperpillar, fetillero, follarasca, fulles, rata gallarda, gallo, gangalla, garafolla, gorgollo, gorgollar, gralla, hartallada, mallo, maltraballa, llama (metatesi de malla), margallo, mellaca, panolla, pella, pelloco, secallo, sisallo, sorollar, tellizo, tovalla, tornallo, cello.
  Bi ha restas d'o imperfecto aragonés: traibamos, traibáis, caiba, caiban.
  Se conoixe o emplego d'a pronombre adverbial ende, forma arcaica de en/ne, pero sólo con o verbo haber: ves a tal partida que end'hay muchas setas.
  Se conserva o diminutivo aragonés -et, con a pronunciación /é/, sin t.
  
  Demografía
  
  Administración
  
  Reparto de concellers
  
  Alcaldes
  
  Molimentos 
  Casa d'a Villa, edificio renaixentista d'o sieglo XVI, protechita legalment dende 2003 con a suya declaración como Bien d'Intrés Cultural.
  
  Fiestas 
  Sant Blas, 3 de febrero.
  Sant Miguel, 29 de setiembre.
  
  Presonalidatz naixitas de Torrociella d'Alcanyiz 
   José Pardo Sastrón, botanico.
  
  Vinclos externos 
  www.TorrecillaDeAlcaniz.com
  
  Referencias