title: Sobrepuerto
text: Sobrepuerto ye una comarca natural situata en o Pireneu aragonés, entre Sobrarbe y l'Alto Galligo. Fan parti de Sobrepuerto os lugars d'Ainielle en o municipio de Biescas; Basarán, Escartín y Otal, en o de Broto y Cortiellas, Sasa y Ciellas en o de Yebra de Basa. S'incluyen as pardinas de Feners, Niablas y A Isuala.
  
  A sobén gosan incluyir-se tamién Bergua y Ayerbe de Broto por razons más que más culturals, anque en realidat no i son, en Sobrepuerto.
  
  As altarias van dende os 1000 m d'o barranco d'Otal ta os 2028 m de Manchoya. O lugar más alto ye Otal con 1465 m y o más baixo Sasa con 1230. Isto fa que o clima sia prou duro, se dice que en Sobrepuerto bi ha nueu meses d'hibierno y tres d'infierno.
  
  Bi ha dos cuencas hidrograficas, o barranco d'Oliván que desemboca en o río Galligo y o barranco d'Otal que lo fa en l'Ara.
  
  Vechetación
  En a compleganza alta d'o barranco d'Olivan y a cabezera d'o barranco d'Otal bi ha fabars. Atras especies habituals son os pinos, abetz, triámols, caixicos y buixos.
  
  A despoblación en Sobrepuerto
  Anque a comarca yera habitata ya dende o sieglo XI y gosó haber más de mil presonas, hue en día y ya dende o sieglo pasato totz os lugars de Sobrepuerto son albandonatos. A despoblación de Sobrepuerto y redolada empezó dimpués d'a Guerra Civil. As prencipals causas d'o prencipio de l'albandono d'os lugars estioron a desferra feita por a mesma guerra, ya que o frent yera establito en o río Galligo y a industrialización d'a redolada. Amás quasi totz os lugars yeran mal comunicatos y a suya industria yera autarquica y basata en o treballo d'os tions.
  
  Manimenos a mayor perda d'habitants estió mientres os anyos 60, quan muitos d'os lugars fuoron crompatos por o Patrimonio Forestal d'o Estado. Os emigrants prencipalment se'n tresladoron ta Samianigo que prencipiaba a extender-se como nuclio industrial y ta Catalunya, Zaragoza, Uesca y Monzón.
  
  Puertos de Sobrepuerto 
  
  O mesmo nombre de Sobrepuerto ye un toponimo derivau de l'abundanza de puertos en a redolada. En o pasau, quasi todas as comunicacions d'ista comarca con l'exterior s'heban de fer a traviés d'iste tipo de pasos naturals, pus o cauce d'os cursos d'augua que l'abandonan no gosa estar practicable a piet.
  
  Puertos interiors 
  
  Cuello d'Ainielle.
  Cuello Basarán.
  Cuello Cortiellas.
  Cuello de Sant Cocobat.
  
  Puertos exteriors 
  
  Contra la valle de l'Ara:
  Cuello Otal.
  Cuello Pelopín.
  Collada de Fuendes Blancas.
  Collada de Feners.
  Contra la valle de Basa:
  Collau de Petralba.
  Collada de la Cruz.
  Collada d'o Cuezo.
  Cuello de las Tres Cruces.
  Puerto de Sant Cocobat.
  Contra la valle d'o Galligo:
  Portiello de lo Reguero (en o puerto de Santa Orosia).
  Portiello de Leramaza (por a part d'Ainielle).
  Puerto d'o Boalar (Ainielle).
  
  Referencias 
  
  Cheografía de Sobrarbe
  Cheografía de l'Alto Galligo
  Comarcas tradicionals de Uesca