title: Valdenarros
text: Valdenarros ye un lugar d'a provincia de Soria, situau en o municipio d'El Burgo de Osma-Ciudad de Osma a 6 km d'ista ciudat.
  
  Geografía 
  A localidad de Valdenarros se troba en o termin municipal d'El Burgo de Osma a una altaria de 936 metros. As suyas prencipals explotacions son a d'o trigo, chirasol y o ganau bovino. A suya vechetación más destacable son os chinebros, as carrascas y os pins.
  
  Toponimia 
  L'orichen d'o nombre viene de que a val (valde-) en a quala ye situato fue repoblada por navarros (-narros).
  
  Historia 
  En o censo de 1789, ordenau por o Conte de Floridablanca,  apareixeba como lugar d'o Partiu de Osma en a Intendencia de Soria,  conoixiu ta par d'alavez como Val de Narros, que significaba val d'os Navarros que baixaban dende Navarra con o suyo ganau a pastar astí en as epocas d'hibierno y primavera. Teneba churisdicción de senyoría baixo l'autoridad de l'alcalde pedanio, nombrau por o Duque d'Uceda. Contaba alavez con 229 habitants.
  
  En cayer l'Antigo Rechimen a localidat se constituye en municipio constitucional en a rechión de Castiella la Viella que en o censo de 1842 contaba con 55 fuegos y 204 vecinos.
  
  A meyaus d'o sieglo XIX o termin d'o municipio creixe en incorporar a Velasco.
  
  En zaguerías d'o sieglo XX (entre os censos de 1960 y 1970) iste municipio desapareixe porque s'integra en o municipio de Burgo de Osma-Ciudad de Osma. As dos localidatz contaban por ixas envueltas con 87 fuegos y 302 habitantes.
  
  En l'actualidat, a localidat ye tasament poblada y ye emplegada como segunda residencia en periodos de vacanzas.
  
  Demografía 
  Valdenarros contaba a 1 de chinero de 2010 con una población de 17 habitants, 8 hombres y 9 mullers.
  
  Molimentos 
  Os molimentos mas importants son a ilesia gotica de Santa María Madalena que tien incoau expedient como Bien d'Intrés Cultural en a categoría de Molimento dende o 8 de febrero de 1983. y as ruinas d'as ermitas de Santa Chuliana y de Sant Roque.
  
  Infraestructura 
   O Trinquet: a on se fan populosos torneos mientres as fiestas d'a Virchen d'o Rosario.
   A Escuela: puesto de reunión y celebración. Se'n ha feito recientment una reforma interna.
   O Medico: aquí reyaliza as suyas vesitas semanals una enfermera d'El Burgo de Osma y tamién dende fa poco ye a residencia d'a forestal.
   A Casa d'o Lugar: actualment en ruinas.
   O puent: en a zona de recreo d'o río Abión, zona d'afluyencia de muitos d'os turistas d'a rechión.
  
  Fiestas y costumbres 
  As fiestas y celebracions más importants son o 9 y o 21 d'agosto, en honor d'a Virchen d'o Rosario, tresladadas d'o 7 d'octubre; prencipian o viernes anterior, con una caldereta en comunidat.
  
  Bi habió dos confrarías en o lugar: la d'a Vera Cruz y la d'o Nino Chesús. En a decada de 1980 as penyas teneban gran popularidat mientres as fiestas, ofrindo sangría y animando a borina en a plaza mayor, entre ellas i yera a "Penya del Huevo Draculín", formada por os más chicotz del pueblo. En l'actualidat, a localidat cuenta con dos penyas, a "Penya de los Mohito" y a enguerada en 2009 "Erreache", que tienen a suya actividat prencipal mientres las fiestas d'a Virchen d'o Rosario.
  
  Atras fiestas y tradicions
   D'antis mas se celebraba Santa Chuliana, o 15 de mayo, con procesión, robativas, subastas de banzos y rollos.  
   Puyaban o mayo.  
   Enramaban as casas d'as mesachas o día d'o Corpus y de l'Ascensión. 
   En Semana Santa meteban un molimento que deciban "Los Judíos" (Os Chodigos). 
   Se cantaban albadas en as bodas y a cambeo recibiban una arroba de vin.
  
  Referencias
  
  Lugars d'a provincia de Soria