title: Zamboanga
text: Zamboanga ye una ciudat situata en a parti sur d'a isla de Mindanao en Filipinas, fundada en 1635 como fortaleza militar espanyola contra os moros. Tién una superficie de 1.414,70 kilometros quadraus y a suya aria metropolitana una población de 807.129 habitants en l'anyo 2010.
  
  Conoixida como a Fermosa Zamboanga y a Ciudat Latina d'Asia mantiene como luenga materna o Chavacano de Zamboanga u espanyol-criollo, nombre que le dioron os espanyols a una luenga, fruito d'a mezcla de pueblos, con diverso vocabulario castellano y sintaxi d'as luengas locals, parcialment intelichible ta os monolingües hispanos a causa de que ye prou parellano t'o castellano. Os que sían bilingües en cebuano y castellano entenderán o chabacano facilment.
  
  A ciudat ye un crisol de pueblos. A os primers pobladors s'unen as etnias malayas que s'implantoron posteriorment, con os mesclizos y descendients d'a colonización espanyola. Tamién conviven pacificament musulmans y cristianos.
  
  A ciudat tiene tres universidatz importants: l'Ateneu de Zamboanga, a Universidat d'o Estau Occidental de Mindanao, y a recientment creyada Universidat de Zamboanga.
  
  Ye achirmanada con a ciudat de Zaragoza y celebra a suya fiesta gran en honor a Nuestra Sinyora d'o Pilar.
  
  Cheografía
  Zamboanga ye en a isla de Mindanao, en o mesmo cabo d'a peninsula d'o suyo nombre. Muga por o sur con o Estreito de Basilán, a l'este con o Golfo d'os Moros y a l'ueste con Mar de Sulú.
  
  Clima
  O clima de Zamboanga ye tropical. A estación seca ye de noviembre ta mayo, a resta de l'anyada ye a estación humida. A temperatura meya ye arredol d'os 27 °C. Pleve muitismo, y a meya anyal de precipitacións ye superior a 1300 mm.
  
  Islas
  Relación d'Islas que perteneixen t'o municipio.
  
  Barangays
  O municipio se troba subdividiu en 98 barangays. Seguntes o censo de 2002, os barangays más poblaus son Talon-Talon y Tumaga y o menos poblau Landang Gua. Ista ye a suya relación completa:
  
  Historia
  Se creye que enta l'anyo 1.200 os subanon fundoron un lugar en o puesto actual, con o nombre de Jambangan, ("a ciudat d'as flors" en luenga vernacla).
  
  Dimpués vinioron os bachaus y os samals, d'orichen malayo, provenients de Sulu, qui s'instaloron a lo largo d'a costa de Jambangan, y faciorón contacto con os subaon. D'iste periodo viene o nombre de Samboangan.
  
  Mas tarde, amaneixioron por aquí atros pueblos malayos, os tausugs y os yakans. Encara hue os descendients d'istes pueblos son una parte important d'a población d'ista ciudat.
  
  Soldanato de Sulu
  En o sieglo XV fue introduciu l'islamismo en toda ista zona. A ciudat fue anexionada a o Soldanato de Sulu.
  En noviembre de 1596, arriban os espanyols, y se quedan en o Recodo con un chicot guarnimiento, como bastión en a suya luita contra os moros de Cotabato. O capitán que mandaba en o fuerte d'a Caldera fue Juan Ronquillo d'o Castillo.
  Mientras tres anyos os espanyols habioron de apanyar-se-las con os moros de Sulú. O suyo aislamiento y a fiereza d'os islanos obligó a os espanyols a cremar y abandonar o fuerte en 1598.
  
  Conquiesta hispana 
  En l'anyo 1635 Juan Cerezo de Salamanca, gubernador cheneral d'as Filipinas, recibió informes de que os moros s'heban concentrau en o que hue ye o centro de l'actual Zamboanga, a traviés d'o pai Juan Bautista Vilancio, que heba eslampau de Solo, dimpués de quantos anyos de cautividat.
  
  Asinas que ta salvaguardar as enrestidas d'os piratas moros a las islas septentrionals de l'archipielago, o gubernador decidió, dada a posición estratechica de Jambangan, expulsar a os moros y fundar una nueva base naval.
  
  O 6 d'abril de 1635, 300 soldaus novohispanos de Mexico, chunto a 1.000 cebuanos, a o mando d'o capitán don Juan de Chaves, desembarcoron en a zona.
  
  O 23 de chunio, prencipioron as obras d'a Fortaleza de San José, localizada en a punta mas meridional d'a peninsula, por a suya situación avantallosa, en os estreitos de Basilán, ta controlar a os piratas de Sulú. Ye l'orichen d'a ciudat zanboanguenya.
  
  Tot y que os moros intentoron por totz os medios que a fortaleza no se construise, a erección d'a fortaleza y a suya base naval fue un gran acierto y aconsiguió limitar a enrestida d'os piratas insulars.
  
  Al anyo siguient, 1636, se produció una gran victoria de l'armada espanyola contra os piratas de Tagal, que dimpués d'haber arrasau as Bisayas, tornaban cargaus de tesoros y esclaus de tornada a Sulu.
  
  A flota espanyola, tenendo noticias d'a incursión, a l'aguaito en os estreitos, enristió a la flota pirata, desprevenida, fundindo totz os barcos, con a suya tripulación, incluiu o suyo cabecilla, o temiu Tagal.
  
  De conchunta, con o guarnimiento espanyol, plegoron os misioners chesuitas que aconseguiron en poquet tiempo a conversión a o cristianismo d'os nativos de Zamboanga, d'as isla de Basilán y de determinadas zonas de Mindanao.
  
  Pero en 1662, o guarnimiento espanyol habió de deixar o fuerte de San José, reclamada por o gubernador de Manila, don Sabiniano Manrique de Lara, con l'obchecto de concentrar as fuerzas, debant de la menaza d'invasión d'o pirata chino Koxinga.
  
  Os chesuitas y o chabacano
  
  Dica 1718 Zamboanga quedó sin guarnimiento militar, pero se mantenió a colonia, y a presencia activa d'os misioners chesuitas. En iste periodo prencipia a chestar-se o chavacano, luenga actual d'os zamboangueños.
  
  Fuerza d'a Nuestra Sinyora d'o Pilar de Zaragoza
  Sin a menaza d'a base naval, os piratas de Sulu tornan a las caminadas. Asinas que don Fernando de Bustillo Bustamante y Rueda, nuevo gubernador de Manila, decide en 1718 reocupar militarment Zamboanga, escachar a fortaleza de San José y reconstruir-ne una nueva de mayor prestancia y poder que fue denominada de Nuestra Señora del Pilar de Zaragoza.
  
  Dende 1730 dos galions se mantenioron permanentment como guardacostas ta aprevenir as enrestidas d'os piratas. En 1719 posoron una imachen d'a Virchen d'o Pilar en a muralla oriental. Ixa imachen fue obchecto de veneración popular luego, por uns quantos miraglos que le atribuyoron, aconseguindo gran fama entre os devotos d'a ciudat y d'a redolada.
  
  Con o tiempo Zamboanga se convirtió, en o quartel cheneral d'as tropas y de l'armada espanyola en as islas meridionals de l'archipielago. En 1798 una esquadra anglesa fue refusada en Zamboanga, salvando a plaza o suyo gubernador, Raymundo Español.
  
  En 1831, Zamboanga s'ubrió a o comercio internacional dimpués de doscientos anyos de monopolio peninsular.
  
  Republica de Zamboanga
  Dimpués de la redota espanyola en a guerra con os estadounidenses, Zamboanga estió a base de concentración d'as tropas espanyolas, que abandonoron a base en mayo de 1899 de pa cutio, proclamando-se a Republica de Zamboanga.
  
  Ocupación norteamericana
  En 1901 le fue concedida a municipalidat, dimpués de chuntar-se con l'antigo barrio de Tetuán.
  En 1903 os americanos organizoron politicament a la isla de Mindanao como Provincia d'os Moros, con Zamboanga como capital. En aquella calendata fue construiu o Concello y o Capitolio provincial. En a memoria d'os zamboanguenyos perdura d'ixa epoca, a represión levada a cabo por l'alavez gubernador, o tristament famoso BlackJack, cheneral John Pershing.
  En setiembre de 1911 Zamboanga fue feita en ciudat, o suyo primer alcalde estió tamién americano, Christopher Frederick Bader.
  
  Luengas y parlas
  A peninsula ye enclavada en o norte d'o Mindanao, en una zona de luenga tipicament visaya, manimenos a luenga mas charrada en as carreras ye o chavacano de Zamboanga. Ista luenga ye una variant criolla d'o castellano, considerada dica primers d'o sieglo XX como una variant mal charrada d'o espanyol, d'astí o suyo nombre.
  Ye tamién popular l'uso de l'anglés y a conoixencia de tagalo.
  
  Fiestas
   Semana Santa: Destacan as procesions d'o Santo Entierro d'os barangays de Tetuán y de Santa María que se celebran en Viernes Santo.
   As Flors de Mayo: Adedicada a la Virchen María, os ninos le levan flors a la Virchen y se realizan procesions.
   A Fiesta d'o Pilar: se celebra d'os días 3 a o 12 d'octubre. Se fa una procesión d'a Virchen d'o Pilar acompanyada por bella milenta de peregrins.
   A Immaculada: se celebra o 8 d'adviento. En ista festividat, os ninos celebran a suya Primera Comunión.
  
  Referencias
  
  Vinclos externos 
    Pachina web oficial.
  
  Localidaz de Filipinas
  Puertos
  Puertos de Filipinas