title: Carrascal d'a val d'Ebro y de La Mancha
text: Os carrascals d'a val d'Ebro y de La Mancha creixen sobre zonas con tierras archilencas u tierras chesas d'a val d'Ebro (sin plegar a ocupar-ie lo fondón), de La Mancha y parte d'o sudeste interior. Desplazaus por os cautivos mediterranios, (vinyas, oliverals, cerials) u por pinars favoreixius por l'hombre, huei en quedan pocos, y a diferiencia d'o carrascal extremenyo no s'ha conservau en forma de defesa.
  
  As etapas de sustitución son diferents d'atros carrascals d'a peninsula iberica, con o coscollar con arto negro, d'o sabinar negral en litosuelos calsinosos, y en grau mayor de degradación romerals chipsofilos, esparteras y albardinals. O carrascal climax no se troba a sobén, y quan bi ha un carrascal lo trobamos por un regular mui aclariu y compartindo espacio con o coscollo.
  
  Os pocos carrascals climax que s'han conservau en zonas poco accesibles mos permiten conoixer a estructura orichinal d'estas selvas. O estrato arborio ye dominau por a carrasca, pero en os suelos profundos bi ha tamién caixicos Quercus faginea y acirons Acer monspessulanum. O estrato arbustivo ye un matical de coscollo (Quercus coccifera), alatierno (Rhamnus alaternus) y Bupleurum rigidum, podendo haber-ie tamién bell exemplar de galabardera, o chinebro Juniperus oxycedrus, a sabina Juniperus phoenicea, y l'arto negro Rhamnus lycioides. En o suelo puede haber-ie buixaretas Arctostaphyllos uva-ursi crassifolia que i forma un tapete. Entre as matas trepadoras caracteristicas d'o carrascal litoral no trobamos que maniqueras Lonicera implexa y hierbas apegalosas Rubia peregrina.
  
  En as calveras de beluns d'estos carrascals, en especial en as zonas més baixas y secas bi ha plantas endemicas u saharo-indicas propias d'as estepas mediterranias, como por eixemplo o sisallo Salsola vermiculata, a ontina Artemisia herba alta, l'asnallo Ononis tridentata, o tarracocín Peganum harmala. Tamién son importants l'albata Gypsophila struthium, as hierbas cloqueras Helianthemum squamatum, Helianthenum syriacum, os espartos Stipa tenacissima, Stipa offneri, Stipa parvoflora y l'albardín Lygeum spartum.
  
  Ausencia de carrascals en o fondón d'a depresión d'Ebro 
  En a parte central més central d'a depresión d'Ebro os carrascals de restrinyen a los pacos d'os cabaltos d'a sierra d'Alcubierre y monts de Zuera que son como islas en meyo d'una vechetación més xerofila. O fondón d'a Val d'Ebro no ye ocupau por carrascals. Quan bi ha formacions arborias os suelos aluvials d'as faixas fluvials son ocupaus por pinars de pin borde (por eixemplo en o Pinar de lo Burgo d'Ebro) y las tierras chesas por tarabinars. S'ha dito que o clima ye prou seco u que influyen as inversions termicas con boiras persistents que no deixar creixer a la carrasca y favoreixen a las sabinas tarabinas. Manimenos en La Cartuixa bi ha eixemplars sueltos grans de carrasca en suelos aluvials, o qualo mos fa pensar que a ventalla d'a sabina tarabina ye por a tierra chesa y no por as boiras persistents y lo frido (a carrasca se troba en puestos més fridos de l'Atlas y montanyas d'a Península Iberica formando carrascals de paramera). O pin borde Pinus halepensis ye un acompanyant cutiano d'as carrascas, y a sobén s'imposa en paraches hiperxerofilos d'o semontano baixoaragonés. Ye posible que o pin borde s'haiga estendillau por o suyo creiximiento més rapedo y por a explotación d'a carrasca pa fer carbón vechetal.
  
  Bibliografía 
    Emilio Blanco Castro et al.: Los bosques ibéricos. Una interpretación geobotánica. Editorial Planeta.
    Casildo Ferreras, Maria Eugenia Arozena: Guía física de España II, los bosques. Alianza Editorial.
    César Pedrocchi Renault (coordinador): Ecología de los Monegros. Instituto de Estudios Altoaragoneses.
  
  Fitosociolochía
  val d'Ebro