title: Corylus avellana
text: L'avellanera, u mas correctament avellanera d'Europa occidental (Corylus avellana L., 1758), ye un arbusto de grans dimensions (bien pocas vegadas s'apresenta como árbol) de fuella caduca, natural d'Europa. Ye una d'as pocas especies agricolas que tamién se pueden trobar en estato silvestre (que ixo ye no asilvestradas) en as nuestras latitutz, fendo casa suya d'os puestos humidos y pocins en os monts d'a Peninsula, y tamién con d'especial abundancia en as valles d'o Pireneu axial. En cautivo, s'ha de criar en regano.
  
  En plega d'alto ta's 8 metros, anque en condicions particulars en hai conoixitos que n'han plegato ta's 15. A madera ye dura, flexible y resistent, y nantes se feba marchar a saber-lo ta fer-ne astils t'as ferramientas de labor, baranas y cerca t'as puertas. As fuellas redondadas, d'entre 6 y 12 cm de lonchitut y d'amplura y con d'os cantos asarratos, son tovas y s'emplegan de pastura ta'l bestiar (con buena gana que les posan a las uellas y las crabas) en os lugars a on que l'árbol ye abundant.
  
  As flors amaneixen antes que no las fuellas, de buens comienzos en a primavera, son monoicas y con d'os amentos diferenciatos por o sexo: Os masculinos de color amariella palida y d'us 5–10 cm de luengos, os femeninos muit chicotz y de poco no s'amagan de raso a dentro la capaza, nomás que les n'amaneixen os estilos por alto, de numer de 1 a 3. O fruito suyo ye l'avellana, que madura 6 u 8 meses dimpués d'a florada, en grupos de 3 u 5 avellanas, cadaguna con d'una capaza (pela) particular de fuellas modificadas que les ne tapa las 3 quatreras partes.
  
  A producción d'avellanas en Espanya s'aconcentra mas que mas en a provincia de Tarragona, a on que tradicionalment s'heban trobato os numeros mas grans d'hectarias de regano plantadas de las ditas. A localidat tarraconense de Reus se considera lo mas important mercato d'iste producto en o mundo, anque la importación d'avellanas de Turquía, mas baratas, l'ha meso en buens apuros en as zagueras decadas. A producción d'as avellaneras d'Asturias la sigue n'importancia, con un 4 % d'a producción estatal. Espanya, que por regular yera o tercer país en producción d'avellanas dimpués de Turquía y Italia, s'ha visto superato por Estaus Unius en os anyos 90.
  
  O nombre de l'avellana viene d'o latín avellanam nucem, que significa "nuez d'Avella", ixo ye una comuna d'a rechión italiana de Campania.
  
  Referencias
  
  Vinclos externos
  
   l'Avellanera
   Agricultura de l'abellanera
   Cautivo de l'avellanera
  
  Corylus