title: Articlo definiu en occitán
text: L'articlo definito en occitán presenta variacions intresants que tienen paralelismos con las variacions en aragonés, catalán y francés.
  
  Formas
  
  Sistema cheneral 
  
  Ye o sistema mes estendillau en occitán.
  
  Contraccions con as preposicions
   de +
   de + lo
   > del en lengadocián
   >  dau en lemosín, auvernés, vivaro-alpín (tamién en lengadocián de Montpeller y en gascón d'o norte).
   >  deu  en gascón
   > localment delh, dal en bellas parlas.
   S'ha de parar cuenta - no bi ha contracción debant una vocal: de + l’ > de l’.
   de + los
   > dels  en lengadocián y vivaro-alpín
   > daus en lemosín, auvernés (y dentro d'una parte d'o vivaro-alpín y d'o gascón)
   > deus  en gascón
   localment delhs, dals en bella parla.
   a +
   a + lo
   > al en lengadocián
   > au en lemosín, auvernés, vivaro-alpín y gascón (y lengadocián de Montpeller)
   > localment alh en bellas parlas.
   S'ha de parar cuenta - No bi ha contraccion debant una vocal: a + l’ > a l’.
   a + los
   > als  en lengadocián y vivaro-alpín
   > aus en lemosín, auvernés y gascón (y dentro d'una part d'o vivaro-alpín)
   > localment alhs en bellas parlas.
   per +
   per + lo
   > pel = per lo en lengadocián
   > peu  en gascón
   per + los
   > pels  = per los en lengadocián
   > peus  en gascón
   sus +
   sus + lo
   > sul = sus lo en lengadocián
   > suu  en gascón
   sus + los
   > suls  = sus los en lengadocián
   > suus  en gascón
   jos + (formas tipicas d'o lengadocián)
   jos + lo > jol = jos lo
   jos + los > jols  = jos los
   entà (tà) + (formas tipicas d'o gascón)
   entà + los > entaus — tà + los > taus
  
  Sistema provenzal nizardo 
  O sistema nizardo representa una evolución moderada que ha quedau cerca d'o sistema cheneral u d'orichen, y que ye menos evolutiva que lo sistema provenzal cheneral.
  
  Contraccions con preposicions
   de +
   de + lo > dau
   S'ha de parar cuenta - No bi ha contraccion debant d'una vocal: de + l’ > de l’.
   de + lu > dei
   de + li > dei
   a +
   a + lo > au
   S'ha de parar cuenta - No bi ha contraccion debant d'una vocal: a + l’ > a l’.
   a + lu > ai
   a + li > ai
   emb +
   emb  + lo > embau  = emb lo 
   S'ha de parar cuenta - No bi ha contraccion debant d'una vocal: emb + l’ > emb l’ .
   emb  + lu > embai  = emb lu 
   emb  + li > embai  = emb li
  
  Sistema gascón pirenenco
  O sistema gascón cheneral ye o de l'sistema cheneral (se veiga dencima). O sistema gascón pirenenco, acá, ye buegant con as vals pirenencas de Biarn y Gascunya (de fueras d'a val d'Osal que sigue o sistema cheneral.
  
  O sistema de l'aranés (y tamién d'as parlas vicinas de l'alta Comencha) ye una variant d'este sistema pirenenco: a suya particularidat ye fer iguals as formas d'o masculín plural y d'o femenín plural (un poco como dentro o sistema provenzal cheneral).
  
  L'orichen d'o sistema gascón pirenenco no ye pas claro porque no ye documentau u ye mal documentau antes d'o sieglo XVII. Se baralla dos hipotesis:
  
   Que fuese un sistema cheneral antesmás en tot o gascón primitivo, y que dimpués habría retaculau enta os Pirineus debant de l'abance d'o sistema cheneral.
   Que fuese un sistema recient que amaneixió en o sieglo XVII, derivando d'os adchectivos demostrativos aqueth aquera (> eth, era). Dentro d'ixa hipotesi, habría sustituito a l'articlo salau, que encara ye documentau de cuan en cuan en cualques nombres de familia en os Pireneus, como Socasau (so casau = lo casau), Sacasa (sa casa = la casa)...
  
  Remarcas
   Una parte d'o gascón pirenenco no fa servir pas er mas eth debant vocal.
   Un otro uso, frecuent en o estau francés, cambia era por er’ debant vocal: er’istòria .
  
  Contraccions con preposicions 
   de +
   de + eth > deth
   de + er > der
   de + era > dera
   de + eths > deths (aranés: de + es > des)
   de + eras > deras (aranés: de + es > des)
   a +
   a + eth > ath
   a + er > ar
   a + era > ara
   a + eths > aths (aranés: a + es > as)
   a + eras > aras (aranés: a + es > as)
   en +
   en + eth > en
   en + er > ener
   en + era > ena
   en + eths > ens (aranés: en + es > enes)
   en + eras > enas (aranés: en + es > enes)
   Remarca - En gascón pirenenco, as contraccions de en + articlo definiu (en país, ena montanha) corresponden en gascón cheneral a dens + articlo definiu (dens lo país, dens la montanha) , y en os atros dialectos a dins + articlo definiu (dins lo país, dins la montanha).
   entà (tà) +
   entà + eth > entath — tà + eth > tath
   entà + er > entar — tà + er > tar
   entà + era > entara — tà + era > tara
   entà + eths > entaths — tà + eths > taths (aranés: entà + es > entàs — tà + es > tàs)
   entà + eras > entaras — tà + eras > taras (aranés: entà + es > entàs — tà + es > tàs)
  
  Sistemas secundarios 
  Os sistemas secundarios que se presentan aquí no se fan servir, u se fan servir menos, en a luenga escrita y en a comunicación luenga.
  
  Sistema septentrional y tolosán 
  Lo, los son reemplazaus por as variants le, les: esto ye tipico en l'arvernés d'o norte, en ciertas parlas lemosinas d'o norte, en ciertas parlas vivaro-alpinas perifericas y en as parlas lengadocianas y gasconas cerca de Tolosa.
  
  En a luenga escrita y en a comunicación larga se fa servir o sistema cheneral con lo, los.
  
  Occitan
  Morfolochía de l'occitán