title: Glosas Emilianenses
text: As Glosas Emilianenses son chiquetas notas en luenga romanz y basca escritas en o codice latino Emilianense 60, pa fer claro o significato d'o texto en latín. A nota más conoixita ye escrita en a marguin d'a pachina 72. S'han conservato en un códiz d'o monesterio de Sant Millán, en A Riocha, pero no ye seguro que se i escribisen.
  
  S'escribioron en o sieglo XI, pero encara i ha personas que afirman que datan d'o sieglo anterior. Se consideran o primer testimonio escrito en aragonés y en basco. Manimenos bi ha bell filologo que no admite u no conoixe que ixe texto ye o primer testimonio de l'aragonesa y sigue en a creyencia que ye o primer texto escrito en lengua castellana u espanyola. S'ha de dicir que esto ye debito a una formación dende un punto de vista hispanocentrista, punto de vista que minimiza a presencia y existencia d'o navarro-aragonés y l'astur-leyonés, a lo mesmo tiempo que refirman secesionismos lingüisticos en l'ambito catalanoparlant y galaicoportugués.
  
  O texto d'as Glosas 
  
  A glosa d'a pachina 72, a más larga y important, diz isto:
  
  Que en aragonés moderno significa:
  
  Con l'aduya de nuestro Senyor don Cristo, sinyor salvador, sinyor o qualo ye en a honor, y Sinyor o qualo tiene o mandato, con o Padre, con o Esprito Santo, en os sieglos d'os sieglos. Que Dios Omnipotent nos faiga fer tal servicio que debant d'a suya cara sigamos goyosos.
  
  A lengua d'as Glosas Emilianenses 
  As Glosas son escritas en latín, romanz y basco.
  
  Dende que se descubrioron se paró cuenta que os rasgos lingüisticos d'ixa lengua romanz no yeran propios d'o castellano, sino d'o navarro-aragonés. Por un regular ixo s'explicó por que enta par d'alavez o monesterio de Sant Millán feba parte d'o reino de Navarra, u porque o castellano medieval d'ixa rechión tien muitos elementos d'o romanz oriental, u porque o castellano encara no heba preso ixos caracters en la evolución suya; encara que l'analís lingüistica lo negaba, se continaba afirmando que yera o primer testimonio escrito en castellano u espanyol, y por ixo Sant Millán y A Riocha se consideran a sobén a "cuna d'o espanyol".
  
  Os alazetz d'ixa explicación son muito febles, como demostró Heinz Jürgen Wolf en 1996: os rasgos lingüisticos no corresponden a o castellano, ni a o riochán, ni encara a o navarro porque tienen as trazas d'a lengua romanz d'o Pirineu central: l'aragonés actual.
  
  S'ha de fer notar que Jürgen Wolf con riochán se referiba a la castellano d'a Riocha medieval bien conoixito y documentato, y con navarro a lo navarro d'os textos baixomeyevals, standard escrito más influito por o castellano que lo que s'escribiba en Aragón en a mesma epoca, desvenindo-se que dengún d'os dos reflectaba a morfolochía d'as parlas vivas y iban castellanizando a fonetica. Denguno no ha puesto refusar as ideyas d'iste lingüista alemán, que demostró o que muitos sospeitaban, encara que a sobén se fan amagar os argumentos d'ell.
  
  Tabla comparativa
  Una comparanza de parabras usatas en as glosas con as corresponients en aragonés y castellano, chunto con a forma latina orichinal:
  
  A complexidat d'os articlos definitos en aragonés fa que no pueda interpretar-sen bien en una tabla simpla como esta. En o navarro-aragonés d'estas glosas se vei que s'emplegaba o sistema d'articlos lo, los, la, las, talment con una e- debant, pero que ya heba cambiato dezaga de n ta l'articlo o, os, a, as, que huei predomina dezaga de n: s'escribiba sieculos delosieculos (en realidat escribiban chunto sieculos de los sieculos), pero get ena onore.
  
  Bibliografía 
   LAPESA, Rafael: Historia de la lengua española, p. 162. Madrid, Escelicer, 1968
   WOLF, Heinz Jürgen: Las Glosas Emilianenses, versión espanyola de Stefan Ruhstaller. Universidad de Sevilla, 1996, pp. 108–112.
   GARCÍA TURZA, Claudio / MURO M.Angel: Estudio preliminar. Glosas Emilianenses (códice 60), TESTIMONIO, Compañía Editorial, S.A. Madrid, 1992 (http://www.vallenajerilla.com/berceo/turzamuro/glosasemilianenses.htm)
  
  Referencias
  
  Vinclos externos 
  
  Textos medievals en aragonés