title: 4 de chinero
text: Lo 4 de chinero ye lo cuatreno día de l'anyo d'o calandario gregoriano. En iste día, quedan 361 días ta rematar l'anyo, u 362 si l'anyo ye bisiesto.
  
  Escaicimientos
  
  Aragón 
   1341 - Ye documentau por primera vegada o Monesterio de Santa Fe
   1874 - Debantamiento a Zaragoza d'os republicans federals; fue frustrato per los chenerals Delatre y Burgos.
  
  Atros países
  
  Sieglo IX 
   831 - en a batalla de Reading, redota d'Ethelredo de Wessex a mans d'as tropas danesas. Encara que estió una victoria pirrica, o rei de Wessex morió luego por as suyas feritas.
  
  Sieglo XIII 
   1248 - puya a la cadiera reyal o rei Alifonso III de Portugal.
  
  Sieglo XVIII 
   1717 - Francia, Anglaterra y Países Baixos signan la Triple Alianza.
   1762 - Anglaterra declara la guerra a Espanya y Nápols.
  
  Sieglo XIX 
   1885 - lo dr. William W. Grant fa la primer apendicectomía con exito.
   1896 - Utah esdevién lo 45én estato d'Estaus Unius.
  
  Sieglo XX 
   1944 - en a Segunda Guerra Mundial empecipio d'a batalla de Monte Cassino.
   1948 - Birmania s'independiza d'o Reino Uniu.
   1951 - en a Guerra de Corea, las fuerzas chinesas y norcorianas se fan con Seúl.
   1958 - caye en a Tierra dende la suya orbita lo Sputnik 1, lanzato lo 4 d'octubre de 1957.
   1970 - The Beatles graban como banda per zaguer vegata.
   1987 - un tren d'a National Railroad Passenger Corporation que iba de Boston ta Washington, D. C. choca con maquinas d'a Consolidated Rail Corporation; i mueren 16 personas.
   1990 - un tren de pasachers a rebutir choca con un de mercadurías en a provincia de Sind, a Pakistán; i mueren 300 personas.
   1998 - mortaleras en a provincia de Relizane, a Alcheria; matan unas 170 personas a tres lugarons.
   1999 - hombres armatos ubren fuego sobre musulmans xiitas en una mezquita d'Islamabad; 16 personas i mueren y 25 quedan feritas.
  
  Sieglo XXI 
   2004 - Mijeíl Saakaxvili ye esleito president de Cheorchia.
   2004 - lo Spirit, robot explorador d'a NASA, consigue aterrizar sobre Marte a las 04:35 UTC.
   2006 - Lo primer ministro israelín, Ariel Sharon, patix una segunda apoplexía. La suya autoridat ye trasferita t'o primer ministro interín Ehud Olmert.
  
  Naixencias
  
  Aragón 
   1932 - naixencia en Uesca (Plana de Uesca) d'o director cinematografico Carlos Saura (†2023).
   1965 - naixencia en Mequinenza (Cinca Baixa) d'o entrenador de fútbol aragonés Juan Carlos Oliva Fornos.
   1980 - naixencia en Zaragoza (Comarca Central) de l'actriz aragonesa Alexandra Jiménez Arrechea.
  
  Atros países 
   1077 - naixencia en China de Zhezong, emperador d'a dinastía Song (m. 1100).
   1334 - naixencia d'Amadeu VI de Saboya, conte de Saboya (m. 1383).
   1643 - naixencia en Woolsthorpe (Anglaterra) d'o cientifico y filosofo anglés Isaac Newton (m. 1727).
   1785 - naixencia d'o filologo y folklorista alemán Jakob Grimm (m. 1864).
   1809 - naixencia  en Coupvray (Francia) de Louis Braille, mayestro y creyador d'o sistema d'escritura ta personas ciegas que leva lo suyo nombre. (m. 1852).
   1901 - naixencia en Madrit (Espanya) de l'actor espanyol Valentín Tornos (†1976).
   1940 - naixencia en Ganzhou, Jiangxi (China) de Gao Xingjian, escritor chinés nacionalizato francés, Premio Nobel de Literatura.
   1941 - naixencia en Florencia (Reino d'Italia, hue Italia) d'o director cinematografico greco-italiano George Pan Cosmatos (†2005).
   1965 - naixencia en Epsom (Anglaterra) de l'actriz anglesa Julia Ormond.
  
  Defuncions
  
  Aragón
  
  Atros países 
   1248 - muere o rei Sancho II de Portugal (n.1207).
   1584 - muere en Estrasburgo, Alsacia (Sacro Imperio Romano Chermanico) o pintor y debuixant suizo Tobias Stimmer (n.1539).
   1825 - muere  en Nápols o rei Ferrando I d'as Dos Sicilias (n.1751).
   1920 - muere en Madrit o escritor canario Benito Pérez Galdós (n.1843).
   1941 - muere en París o filosofo y escritor francés Henri Bergson, Premio Nobel de Literatura en 1927.
   1960 - muere en Villeblevin (Francia) o escritor y filosofo francés Albert Camus (n.1913).
   1961 - muere en Viena (Austria) o fisico austriaco Erwin Schrödinger, Premio Nobel de Fisica (n. 1913).
   1965 - muere en Saint Louis (Missouri, Estaus Unius) o escritor, poeta y dramaturgo estausunidense (encara que nacionalizato bitanico) T. S. Eliot, Premio Nobel de Literatura en 1948 (m. 1888).
   2006 - muere en Gold Coast, Queensland (Australia) o Xaij Mactum bin Raxid al-Mactum, primer menistro d'Emiratos Arabes Unitos y gubernador de Dubai.
   2023 - muere en Madrit (Comunidat de Madrit, Espanya) o sendicalista y politico espanyol Nicolás Redondo Urbieta, qui estió secretario cheneral d'UGT (n.1927).
  
  Festividaz 
   Fiesta nacional de Birmania: Día d'a Independencia.
  
  Santos catolicos d'o día 
   Santa Anchela de Foligno.
   Sant Guergorio, bispe de Langres.
   Santa Isabela Ana Seton.
  
  Vinclos externos
  
  Referencias 
  
  Chinero