title: Morrano
text: Morrano ye un lugar aragonés d'o municipio de Biarche, situato en a comarca d'o Semontano de Balbastro y provincia de Uesca.
  
  A suya población ye de 46 habitants (2010); en l'anyo 1877 bi heba 416 habitants.
  
  A suya embotada ye "falconero", por a penya Falconera, an bi ha falcons.
  
  Etimolochía 
  Mur, a radiz d'a on deriva "Morrano", significa montanya u elevación de forma conica. Respective d'a terminación -ano, en a toponimia aragonesa (fácil que d'orichen ibero) se refiere a l'"alimento d'o bestiar". Significaría asinas "montanya de l'alimento d'o bestiar".
  
  Cheografía 
  Morrano ye situato a 640 metros d'altaria sobre o ran d'a mar, amán d'o río Alcanadre y rodiato por o norte y por l'ueste por dos monts clamatos o Carrascal y Sant Cristoforo, respectivament, tenendo amás amanato un pinar.
  
  Se troba a una distancia de 40 km d'a ciudat de Uesca, a capital d'a suya provincia.
  
  A vechetación d'a redolada ye de chinipros, carrascas, oliveras y almendreras. En os campos se cautiva trigo, hordio y atros cerials.
  
  En a fauna bi ha vueitres, falcons, rabosas y chabalins.
  
  Luenga d'o lugar 
  L'aragonés ya no se charra en o lugar, pero o castellano que se i charra mantién caracteristicas d'a luenga aragonesa. Bi ha caracteristicas de l'aragonés de o Semontano de Balbastro  como o emplego d'os articlos o, os, a, as y o emplego d'o pronombre tos. Tamién se emplegan muitas palabras como pozal, olivera, hordio, etc. mezclatas con a parla castellana.
  
  Historia 
  Seguntes Agustín Ubieto Arteta, a primera cita d'o lugar ye de 1093, recullita en a obra de José María Lacarra Documentos para el estudio de la reconquista y la repoblación del valle del Ebro, en Estudios de Edad Media de la Corona de Aragón, II (Zaragoza, 1946, pachinas 469-574), III (Zaragoza, 1947-1948, pachinas 499-727) y V (Zaragoza, 1952, pachinas 511-668), y documenta a variant Morraes.
  
   En 1097 Pero, bispe de Uesca atorgó a o monesterio de Sant Ponz de Tomeras as ilesias de Labatiella, Morrano, Panzano y Yaso.
   En 1213 la proclamoron villa.
   En 1857 se chunen Yaso y Sant Roman a Morrano.
   En 2013 se creya l'Asociación cultural y meyoambiental "Penya Falconera".
  
  Demografía
  
  Molimentos 
  
   Ilesia de Sant Per Apóstol, una ilesia en estilo romanico, encara que muit esviellata mientres os sieglos XVII y XVIII.
   Casa d'a Villa (anyo 1733)
   Futuro museu dedicau a las aves.
   Ermita de Sant Martín de Morrano.
  
  Veyer tamién 
   Penya Falconera.
  
  Vinclos externos  
                                                                     
    Información de Morrano en a pachina web oficial municipal de Biarche.
  
  Referencias 
  
  Localidaz d'Aragón con fiestas patronals ta Sant Pero
  Lugars d'a provincia de Uesca
  Municipios d'Aragón desapareixius
  Lugars de Biarche
  Localidaz d'a diocesi de Uesca en o Semontano de Balbastro