title: Venus (planeta)
text: Iste articlo tracta sobre o planeta Venus. Ta atros emplegos se veiga Venus.
  Venus ye a segunda planeta d'o sistema solar prene o suyo nombre de Venus, diosa romana de l'aimor. Ye una planeta de tipo terrestre y suya grandaria ye pareixita a la d'a Tierra.
  
  Cuan Venus ye mes brilant ye vistero mientres o día. Como ye mas a man d'o sol se vei cuan se fa de nueit no guaire luent d'a dirección ta on se pone lo sol y cuan amanixe no guaire luent d'a dirección ta on sale lo sol. Por ixo, en o Viello Sobrarbe li dicen Estrelón de l'Alba.
  
  A suya orbita tien 108.208.930 km de radio (0,72333199 UA) y tarda 224,701 días en completar-la.
  
  O suyo diametro ye de 12.103,6 km.
  
  Clima 
  Venus tien una atmosfera extremadament densa composada por un 96,5% de dioxido de carbonio, un 3,5% de nitrocheno y trazas d'atros gases, incluiu o dioxido d'ixufre. A masa d'a suya atmosfera ye 93 vegadas a d'a Tierra, mientres que a presión en a suya superficie ye aproximadament 92 vegadas d'a Tierra, una presión equivalent a la cuala se troba a una profundidat de cuasi 1 km baixo os oceans d'a Tierra. A densidat en a suya superficie ye de 65 kg / m3,  u 50 vegadas mas densa que l'atmosfera d'a Tierra a 293 K (20 °C) a o livel d'o mar.
  
  L'atmosfera chenera asinas l'efecto hibernadero mas fuerte en o Sistema Solar, creyando temperaturas superficials d'a lo menos 735 K (462 °C). Isto fa que a superficie de Venus sía mas calient que a de Mercurio, que tien una temperatura superficial minima de 53 K (-220 °C) y una temperatura superficial maxima de 700 K (427 °C), tot y que Venus ye cuasi o dople d'a distancia de Mercurio a lo Sol y, por tanto, recibe solament o 25% d'a irradiación solar de Mercurio. Ista temperatura ye mas alta que a utilizada pa l'esterilización.
  
  Caracteristicas superficials
  
  Cheolochía 
  Venus tien dos sasos prencipals a modo de continents, elevando-se sobre una vasta plana. O saso norte se diz Ishtar Terra y contiene a mayor montanya de Venus (aproximadament dos kilometros mas alta que o mont Everest), clamada Maxwell Amontes en a honor de James Clerk Maxwell. Ishtar Terra tien a grandaria aproximada d'Australia. En l'hemisferio sud se troba Aphrodite Terra, mayor que l'anterior y con una grandaria equivalent a America d'o Sud. Entre istos sasos existen cualques depresions d'o terreno, que incluyen Atalanta Planitia, Guinevere Planitia y Lavinia Planitia.
  
  Aproximadament o 90% d'a superficie de Venus pareixe consistir en un basalto recientment solidificau (en termins cheolochicos) con muit pocos craters de meteoritos. As formacions mas antigas presents en Venus no pareixen tener mas de 800 millons d'anyadas, estando a mayor parti d'o suelo considerablement mas choven (no mas de beluns cientos de millons d'anyadas en a suya mayor parti), o cual suchiere que Venus sufrió una catatombe que afectó a suya superficie no fa muito tiempo en o pasau cheolochico.
  
  Seguntes una convención d'a Unión Astronomica Internacional, todas as formacions en Venus tienen nombres femenins, con a excepción de Alpha Regio y Beta Regio, as estructuras descubiertas por primera vegada dende a Tierra en 1963, y os Monts Maxwell.
  
  Craters 
  A densa atmosfera de Venus provoca que os meteoritos se desintegren bruscament en a suya baixada, encara que os mas grans pueden plegar a la superficie, orichinando un crater si tienen suficient enerchía cinetica. A causa d'isto, no pueden formar-se craters d'impauto mas chicoz de 3,2 kilometros de diametro. Dica a calendata, s'han descubierto 963 craters d'impauto en Venus. Ixo ye a lo menos o dople d'o que s'ha contrimostrau en a superficie terrestre.
  
  Vulcans 
  
  Os vulcans son a lo menos tan numerosos en Venus como que en a Tierra. I hai campos enters de vulcans con cientos de chicoz tucas. O numero de chicotas elevacions volcanicas supera con creixes as 50.000. I hai a lo menos 167 vulcans con una base d'a lo menos 100 km de diametro.
  
  Vida en Venus 
  Con temperaturas superficials extremas que aconsiguen cuasi os 735 K (462 °C y una presión atmosferica 90 vegadas mayor d'a Tierra, as condicions en Venus fan que a vida basada en l'augua, como que la conoixemos, sía poco prebable en a superficie d'a planeta. Manimenos, cualques cientificos han especulau que podrían existir microorganismos extremofilos en as capas superiors azetas y atemperadas de l'atmosfera de Venus. En setiembre de 2020, se publicó una investigación que informó a presencia de fosfina en l'atmosfera d'a planeta, una posible sinyatura biolochica. Manimenos, s'han arrullau dubdas sobre istas observacions.
  
  Exploración 
  A causa d'a suya proximidat a la Tierra, Venus ha estau un obchectivo prencipal pa la exploración interplanetaria. Estió a primera planeta dillá d'a Tierra visitau por una nau espacial (Mariner 2 en 1962). A primera sonda espacial en aterrizar con exito estió a Venera 7 en 1970. As densas boiras de Venus fan imposible a observación d'a suya superficie en luz visible, y os primers mapas detallaus no amaneixioron dica a plegada de l'orbitador Magellan en 1991. S'han proposau plans pa rovers u misions mas complexas, pero se veyen obstaculizaus por as condicions hostils en a de superficie Venus.
  
  Venus en a cultura 
  Venus ye una caracteristica prencipal d'o ciel nocturno, por o que ha teniu una importancia notable en a mitolochía, l'astrolochía y a ficción a lo largo d'a historia y en diferents culturas.
  
  Por unatra parte, a impenetrable capa de boiras venusianas dio motivo a os escritors de ciencia ficción pa especular sobre as condicions en a suya superficie; tanto mas cuan as primeras observacions amostroron que no solament yera semellant en grandaria a la Tierra, sino que poseyeba una atmosfera substancial. Mas amán d'o Sol que d'a Tierra, a planeta se describiba con frecuencia como que mas calida, pero encara habitable pa os humans, como que por eixemplo as novelas Os astronautas de Stanisław Lem y Os ocians de Venus de Isaac Asimov. O chenero aconsiguió o suyo apocheu entre os decenios de 1930 y 1950, en un momento en que a ciencia heba revelau cualques aspectos de Venus, pero encara no a dura realidat d'as condicions d'a suya superficie. Os trobos d'as primeras misions a Venus amostroron que a realidat yera pro diferent y metioron fin a iste chenero en particular. A medida que abanzaba o conoixencia cientifico de Venus, os autors de ciencia ficción intentoron mantener o ritmo con os intentos d'os humans de terraformar Venus.
  
  Referencias
  
  Vinclos externos 
  
  Sistema Solar
  Planetas