title: Cartirana
text: Cartirana ye un lugar d'a provincia de Uesca situato en o municipio de Samianigo, en a comarca de l'Alto Galligo. Se troba a man de Samianigo en dirección a la val d'Acumuer.
  
  A la fin d'o sieglo XV b'heban 8 fuegos en o lugar, estando a meyatos d'o sieglo XIX 5 fuegos y 30 habitants, y ya en 1981 yeran 51 os habitants. Estió d'a sobrecullita, vereda y correchimiento de Chaca, creyando lo suyo propio municipio en 1834 y más tardi unindo-se a Aurín y Borrés en 1845 y dimpués a Larrés entre 1930 y 1940, estando actualment totz lugars d'o municipio de Samianigo.
  
  Apareixe documentato lo lugar en l'anyo 1100 en o testamento d'un hombre dito April que diz teneba en a localidat "meschinos" y un "palacium". Tamién apareixe en atros documentos d'o sieglo XII sobre as propiedatz d'os monesterios de Fanlo y Mont Aragón.
  
  Molimentos 
  A frontera d'a ilesia suya, con un arco de ferradura yera d'una anterior ilesia d'estilo mozarabe. Se tracta d'a Ilesia de Sant Martín de Tours de Cartirana, una ilesia en estilo barroco adedicada a Sant Martín de Tours, que ye la ilesia parroquial d'o lugar. Ye un edificio en mampostería con piedra picada en os suyos cantos 
  con nomás que una sola nau dividida en tres trampos con vuelta de canyón, con una chicota capiella lateral y con una torre adosada.
  
  Bi ha dos ermitas amán d'o lugar, adedicatas a Sant Cosme y Santa Lucia, ista zaguera de l'anyo 1701, pero reconstruita en 1981 quan yera en runas.
  
  Entre l'arquitectura popular destacan casa Usieto y casa Pavlo con as suyas portaladas adintelatas u casa Latas con a puerta adovelata. Por atra parti casa Escolano conserva as millors caracteristicas de l'arquitectura popular sarrablesa como a chaminera tronco-conica, as finestras enmarcatas de calso u o tipico furno.
  
  Referencias
  
  Bibliografía 
    Zapater, Alfonso: Aragón pueblo a pueblo, 4. Mainer Til Editores, S.L.'' ISBN 84-89122-03-2.
  
  Lugars de Samianigo
  Lugars d'a provincia de Uesca
  Localidaz d'a diocesi de Chaca en l'Alto Galligo