title: Chupiter (planeta)
text: Esta pachina fabla sobre a planeta Chupiter. Ta altros emplegos se veiga Chupiter.
  Chupiter ye la cinquena planeta d'o sistema solar (ordenadas as planetas seguntes a suya lonteza d'o Sol y d'o centro d'o sistema solar) y en ye la más gran d'ixas planetas por a suya masa, debant de Saturno. Ye una planeta chigant gasiosa y tien un diametro de 142.984 km; a suya orbita tien un radio de 778.330.000 km (5,2 UA).
  
  Descubierto en l'antigüidat, o suyo nombre procede d'o dios d'a mitolochía romana Chupiter (equivalent a Zeus en a mitolochía griega).
  
  Caracteristicas prencipals
  
  Atmosfera 
  L'atmosfera de Chupiter no presenta una buega clara con l'interior liquido d'a planeta; la transición se va producindo d'una traza gradual. Se compone en a suya mayoría de hidrocheno (87 %) y helio (13 %), amás de contener chicotas cantidatz de metano, vapor d'augua, almoniaco y sulfuro de hidrocheno.
  
  L'atmosfera de Chupiter ye dividida en cinturons foscos clamaus "bandas" y rechions claras clamadas "zonas", totz ells aliniaus en a dirección d'os paralelos. As bandas y zonas amugan un sistema de corrients d'aire alternants en dirección con a latitut y en cheneral de gran intensidat; per eixemplo, los aires en l'ecuador bufan a velocidatz arredol de 100 m/s (360 km/h) mientres que en a Banda Equatorial Norte, os aires pueden plegar a bufar a 140 m/s (500 km/h).
  
  A Gran Taca Roya (conoixida en anglés per as siglas "GRS" (Great Red Stain) ye aproximadament unas dos vegadas y meya lo d'a Tierra, y ye un anticiclón chigán muit estable en o tiempo. Os aires en os arredols d'o vortice tienen una velocidat de 400 km/h.
  
  Estructura interna 
  En l'interior d'a planeta lo hidrocheno, o helio y l'argón se comprimen progresivament. Lo hidrocheno molecular s'atape de tal traza que se transforma en un liquido a profundidatz d'uns 15 000 km baixo la superficie. Mas abaixo s'aspera la existencia d'un nuclio rocoso formau prencipalment per materials chelaus y mas densos.
  
  Satelites
  
  Satelites galileanos
  Os prencipals satelites de Chupiter estioron descubiertos per Galileo Galilei lo 7 de chinero de 1610, ragón per a quala se les clama satelites galileanos. Son clamaus Io, Europa, Ganimedes y Calisto.
  
  Satelites menors
  Amás d'os mencionaus satelites galileanos, as distintas sondas espacials ninviadas a Chupiter y obserbacions dende la Tierra han enamplau lo numero total de satelites de Chupiter dica 79. Istos satelites menors se pueden atrastallar en dos grupos: 
   Grupo d'Amaltea: son quatro satelites chicotz que chiran arredol de Chupiter en orbitas internas a las d'os satelites galileanos. Iste grupo ye componiu (en orden de distancia) per Metis, Adrastea, Amaltea y Tebe.
   Satelites irregulars: ye un grupo numeroso de satelites en orbitas muito leixanas de Chupiter; de feito, son tan luen d'iste que la gravedat d'o Sol distorsiona perceptiblement as suyas orbitas. Os miembros d'iste grupo incluyen a Aedea, Aitné, Ananké, Arce, Autónoe, Caldona, Cale, Calice, Calirroe, Carmé, Carpo, Cilene, Elara, Erinome, Euante, Eukelade, Euporia, Euridome, Harpalice, Hegemone, Heliké, Hermipé, Herse, Himalia, Isonoe, Kallichore, Kore, Leda, Lisitea, Megaclite, Mnemea, Ortosia, Pasifae, Pasitea, Praxidice, Sinope, Sponde, Taigete, Telxínoe, Temisto, Tione, Yocasta y atros 17 satelites que no tienen pas encara nombre definito.
  
  Sistema d'aniellos 
  Chupiter poseye un tenue sistema d'aniellos que estió descubierto per la sonda espacial Voyager 1 en marzo de 1979. L'aniello prencipal tien uns 6400 km d'amplaria, orbita la planeta a 122 800 km de distancia d'o centro y tien un espesor vertical inferior a la decena de kilometros. O suyo espesor optico ye tan reduciu que nomás ha puesto estar observau per as sondas espacials Voyager 1, Voyager 2 y Galileo. Os aniellos son formaus prencipalment per polvo en cuenta de chelo como los aniellos de Saturno.
  
  Exploración 
  Chupiter ha estau visitau per bellas misions espacials d'a NASA dende 1973.
  
  As misions Pioneer 10 y Pioneer 11 realizoron una exploración preliminar con sobrevuelos d'a planeta. A sonda Pioneer 10 sobrevoló Chupiter per primera vegada en a historia en aviento de 1973.
  
  D'atra man as misions Voyager 1 y Voyager 2 visitoron Chupiter en 1979. En 1995 a misión Galileo encetó una misión d'exploración d'a planeta de siet anyadas de durada.
  
  En aviento de 2000 a misión espacial Cassini-Huygens fació un sobrevuelo leixano en o suyo viache con destín a Saturno. En febrero de 2007 a planeta Chupiter estió visitau per a sonda New Horizons en o suyo viache enta Plutón.
  
  O 5 de chulio de 2016 dentró en orbita la sonda espacial Juno pa estudear l'atmosfera, a magnetosfera y as auroras d'ista planeta.
  
  Referencias
  
  Vinclos externos 
  
    Articlos d'as lunas de Chupiter.
   Envista en 3D de Chupiter.
    Información de Chupiter en a NASA.
  
  Sistema Solar
  Planetas