title: Mariuena
text: Mariuena ye o nombre que recibe en l'Alto Aragón a diosa Mari d'a mitolochía basca. Ye a deidat prencipal d'o panteyón basco estando un ser practicament omnipotent. Habita en totas as tucas d'as montanyas bascas, recibindo un nombre por cada montanya. O suyo marito ye Sugaar, y as suyas asistents son as bruixas (en basco "sorginas").
  
  En a tradición aragonesa a diosa ye buena, por ixo se diz Mariuena, mientres que en a tradición basca ye mala, decindo-se Marigaizto (en basco "gaizto" significa "malo"). Ye posible que d'aquí derive a expresión "en tiempos de Mari Castaña", ye decir a Mari Maligna.
  
  Etimolochía
  Bi ha dos teorías ta a etimolochía de Mari. Una diz que ye una adaptación d'o nombre d'a semi-divinidat cristiana María, encara que aplicato a un personache esencialment diferent y más antigo. L'atra proposa que ha perdito a primera vocal, estando posiblement en orichen "Amari" ("Ama" mai + "ari"), ye decir l'oficio d'estar mai, u bien "Emari" ("Eman" dar, donar + "ari"): don, present. As dos proposas no s'excluyen necesariament.
  
  Bibliografia 
  Breve inventario de seres mitológicos fantásticos y misteriosos de Aragón. Chema G. Lera. Prames. ISBN 978-84-8321-268-4
  
  Referencias
  
  Vinclos externos 
  
  Mitolochía aragonesa
  Mitolochía basca