title: Oto
text: Oto (Otto en a grafía medieval) ye un lugar aragonés situato en a vall'i Broto en o municipio de Broto y comarca de Sobrarbe, con una población de 84 personas (2005). Ye o lugar més antigo de la valle d'o qual se'n tien conoixencia, sabendo-se-ne que la ilesia (consagrata ta Sant Saturnín) tien mes de ueito siaglos d'antiga.
  
  Oto estió un lugar que pendeba d'ordens monasticas (Orden d'os Hespitalers de Cherusalem) durant gran parte d'a Edat Meya, dica que con as reformas gubernamentals de Martín I L'Humán se lis desproveyó d'as potestatz que teneban sobre o lugar, deixando-se dende ixe diya baixo o fuero d'infanzonía (que en os documentos amaneix como "d'os mesmos dreitos que Exeya") d'as clasicas institucions aragonesas, fendo que d'ixas envueltas enta adebant las chents d'o lugar tenesen debers nomás enta o rei y se potenciase o poder local d'o sinyor.
  
  Como en atras localidaz d'ixa epoca rechidas por o fuero d'infanzonías, as casas con mes fincas encetoron una epoca d'extensión d'os suyos poders, fendo-se propiament sinyorials. Una muestra d'o poder que belunas d'as casas locals plegoron a tener ye la construcción d'una torre desfensiva d'o siaglo XVI, dita Atalaya d'a Foz d'Escala, relacionada d'antigo con Casa Chorche d'o lugar. Ista mena de construccions no teneban una relación solo desfensiva, sique yeran tamién una contrimuestra d'o poder economico de la casa que las alzaba. Atras construccions parellanas se troban en lugars d'o mesmo Sobrarbe como Sant Vicient d'a Buerda u Puertolas, que estando totas d'a mesma epoca, se relacionan con as alteracions que en ixe siaglo bi habió entre las valles pirenencas d'Aragón y Gascunya, que estioron instigadas por a rivalidat d'as monarquías francesa y espanyola.
  
  En a part d'o lugar bi ha una ermita, dita de Sant Sabastián a on se diz que yeran estatas as primeras casas d'o lugar. D'ixe primitivo asentamiento se'n ha conservau la cruz d'o termin.
  
  Fendo una hora y meya de caminada dende o lugar se troba l'atra ermita d'Oto, dita de l'Asumpción. O lugar tien, amás, un cámping y atros servicios vinculatos con o Parque Nacional d'Ordesa y d'as Tres Serols.
  
  Toponimia 
  O toponimo Oto ye a evolución d'o latín ALTU d'acuerdo con una lei fonetica que perdió fuerza en o sieglo XII y que ha orichinato tamién toponimos como Broto, Ribota y Villota.
  
  Demografía
  
  A ilesia 
  
  A Ilesia de Sant Saturnín d'Oto, que ye la ilesia parroquial d'o lugar, ye una ilesia consagrada ta Sant Saturnin, y d'ella nomás a torre ye parti conservada d'os suyos orichens. Tien trazas que la fan semellant t'as de Sarrablo.
  
  A nau tien cinco cuerpos, d'os quals os tres primers son de trazas romanicas mientres que l'antiguidat d'o que fa quatreno ha estau imposible de datar. O cinqueno d'os cuerpos pareix indicar, por as suyas trazas, que ye d'o siaglo XVIII.
  
  A nau tien, por baixo d'o campanar, una finestreta, con tres trestallos de piedra, que ye la responsable que os espertos l'haigan relacionau de siempre con as ilesias de Sarrablo.
  
  Bells foratos d'a frontera suya, que son negaus en l'actualidat, revelan que antigament astí bi heba habito atras construccions más chiquetas, entre ellas, un atrio debaixo d'o campanar.
  
  Fiastas 
   20 de chinero, fiasta d'hibierno fendo honor ta Sant Sabastián.
   O segundo sabado de mayo, romería de l'Asumpción.
   15 d'agosto, Fiasta Mayor fendo honor ta Santa María de l'Asumpción.
  
  Referencias
  
  Vinclos externos 
    Estatisticas d'Oto en o portal AragonEsAsí.
    A ilesia d'Oto en o portal Romanico Aragonés.com.
    Oto en o portal ValleBroto.com Turismo y excursions en a redolada.
    Información d'Oto en LosPirineos.info.
  
  Lugars de Broto
  Entidaz locals menors d'Aragón
  Localidaz d'a diocesi de Chaca en Sobrarbe