title: Mar Negra
text: A mar Negra u o mar Negro ye una mar continental (interior) situata entre Europa y Asia, conoixita en l'antigüidat clasica como Pontus Euxinus. Comunica con a mar Mediterrania (a traviés d'a mar de Marmara) por o Bosforo, y con a mar d'Azov por o estreito de Kerch. O principal accident cheografico d'as suyas costas ye a peninsula de Crimea.
  
  A traviés d'o Bosforo bi ha una afluencia d'augua marina de 200 km³ netos anyals; l'afluencia d'augua dulce (provenient d'as rechions que a rodian, especialment d'Europa central y oriental) ye d'unos 320 km³; netos anyals. Os principals ríos que i desembocan son o Danubio, o Dniéper y o Dniéster. A mar Negra tien más de 400.000 km²; de superficie y una fundaria maxima de 2.210 m.
  
  O clima ye variable entre o d'a parti norte, más freda y propio d'a estepa rusa, y o d'o sud, que remera o clima mediterranio. As costas ueste (Cheorchia) y sud (Turquía) tienen puntos muit plevidosos, aduyatos no nomás por a circulación global ueste-este sino por a presencia de montanyas chusto dezaga.
  
  Os países banyatos por a mar Negra, con as principals ciudatz costeras respectives, son: 
   Turquía (Trapisonda, Samsun y Zonguldak; Istanbul se troba chunto a la ribera d'o Bosforo)
   Bulgaria (Burgas y Varna)
   Rumanía (Constanţa)
   Ucraína (Odessa, Sebastopol, Yalta y Kerch)
   Rusia (Novorossisk y Sochi)
   Cheorchia (Sukhumi y Batumi)
  
  O suyo orichen como cuenca sedimentaria ye o Paratethys, oceano que bi heba entre Laurasia y Cimeria, un microcontinent liniar u conchunto de litosferoclastos. Asinas como Cimeria se deseparaba de Gondwana y viachaba enta Laurasia o Paratethys iba fendo-se més chicot, dividindo-se en cuencas menors como a cuenca Panonica, Mar Negra, Caspia y Aral, que preneban caracteristicas lacustres. En a zaguera glaciación a Mar Negra yera un laco gran d'auguas templatas-fridas. Ixe laco encara existiba dica os primers milenios dimpués d'a zaguera glaciación. En o Neolitico, quan por a desglaciación o livel de l'augua d'a Mediterrania puyó prou, l'acción conchunta d'a erosión remuntant d'os ríos d'a cuenca lacustre y a erosión marina d'a Mediterrania facioron que l'augua salata invadise esta cuenca, esdevenindo l'actual Mar Negra.
  
  Toponimia 
  Seguntes as luengas oficials d'os estaus costers, a mar Negra tien os siguiens nombres: Karadeniz en turco, Черно море (Cherno More) en bulgaro, Marea Neagră; en rumano, Чорне море (Txorne More) en ucrainés, Чёрное море (Chórnoie More) en ruso y შავი ზღვა (Shavi Zghva) en cheorchiano.
  
  En fuents aragonesas medievals ha recibito diferents denominacions, dependendo d'a obra orichinal que se traduciba. En "La Flor de las Ystorias d'Orient" s'escribe Mar Mayor calcando de l'arabe. En o "Libro d'el Trasoro" s'escribe Mar de Ponto, Pont, Pontas u Ponca, y talment tamién Mar Muerta (nombre que antigament tenió tamién a Mar Baltica:
  
  En la "Grant Cronica d'Espanya" s'explica que ha tenito diferents nombres:
  
  Vinclos externos
  
  Referencias 
  
  Negro