title: Aoraki
text: L'Aoraki (en maorí Aoraki u Aorangi, en anglés Mount Cook) ye a montanya mas alta de Nueva Zelanda. A suya altaria ye rechistrada dende 2014 como de 3.724 m, una mica menos que l'anterior de 3.764 m d'aviento de 1991, debiu a erosión por esbalzadas. Se trona en os Alpes d'o Sud, una cordelera que recorre toda a largaria d'a Isla d'o Sud. Popular destín turistico, ye tamién un reuto ta muitos escaladors. L'Aoraki consiste en tres tucas, que son de sud a norte o Low Peak (3593 m), o Middle Peak (3717 m) y o High Peak. O pico se troba una mica a o sud y a l'este d'a divisoria entre as dos versants d'os Alpes d'o Sud, con o glaciar Tasman a l'este y o glaciar Hooker a o sudueste.
  
  Localización 
  O mont se troba aintro d'o Parque Nacional d'o Mont Cook, en a rechión de Canterbury. O parque fue establiu en 1953 y chunto a o Parque Nacional de Westland, Parque Nacional d'o Mont Aspiring y o Parque Nacional de Fiordland fa parti d'o Patrimonio d'a Humanidat seguntes a UNESCO. O parque contiene mas de 140 picos por dencima d'os 2.000 m d'altaria y 72 glaciars reconoixius, que cubren un 40 por cient d'a suya superficie total de 700 km².
  
  O mont ye situau en l'extremo norte d'a sierra de Kirikirikatata u d'o Mont Cook, a on se troba con a división entre versants, formando un macizo entre a val de Hooker a o sudueste y a val de Tasman a l'este d'o mont. Istas dos vals constituyen os dos puntos dende a on ye mas accesible tener una anvista de l'Aoraki. Bi ha un puesto en plega a la fin d'a Hooker Valley Track situau a nomás 10 km d'o pico que ofreixe unas impresionants vistas de tot o conchunto.
  
  O lugar de Mount Cook Village, tamién conixiu como "Aoraki / Mount Cook", ye un centro turistico y campo base ta puyar a o mont. Se troba a 7 km de l'extremo d'o glaciar Tasman y a 15 km a o sud d'a tuca d'o mont Cook.
  
  En os días claros, l'Aoraki ye visible dende puestos d'a costa ueste como Greymouth, que ye a bells 150 kilometros de distancia, y dende a mayoría de puntos d'a carretera estatal 80 arredol d'o laco Pukaki y a carretera estatal 6 a o sud d'o laco Pukaki. A cresta quasi horizontal que conecta as tres tucas d'o mont fa una distintiva forma de bloque quan s'alufra dende l'este u l'ueste.
  Un atro puesto d'anvista popular ye dende o laco Matheson en a costa ueste, dito "l'anvista d'as anvistas", a on en días claros, os picos de l'Aoraki y o mont Tasman se reflectan en o laco Matheson.
  
  Historia 
  1642 - L'Aoraki ye posiblement alufrau por Abel Tasman y a suya tripulación
  1770 - O capitán Cook da nombre a os Alpes d'o Sud
  1851 - O capitán Stokes d'o HMS Acheron nombra mont Cook a l'Aoraki
  1894 - Primera puyada a l'Aoraki, o día de Nadal, por Jack Clarke, Tom Fyfe y George Graham
  1910 - Freda du Faur ye a primera muyer en puyar ta l'Aoraki
  1913 - Primeras puyadas a os pietz d'o mont y a o mont Sefton feitas por o grupo de escalada de Freda du Faur
  1914 - Primer accident mortal quan tres hombres mueren por un lurte en o glaciar Linda
  1982 - Mark Inglis queda atrapau en una espelunga de nieu
  1991 - Lurte de 10 millons de metros cubicos de nieu fa una perduga de 10 metros d'a tuca de l'Aoraki. Dimpués de dos decadas de erosión d'a capa de chelo que quedó exposada dimpués d'o lurte se reduce l'altaria d'o pico en 30 m, quedando alavez en 3.724 m seguntes reveló a medición GPS feita por una expedición d'a Universidat d'Otago en noviembre de 2013.
  1998 - A lei de reclamación d'os ngāi tahu reconoixe o nombre orichinal d'o pico como oficial, renombrando-se o mont como Aoraki / Mount Cook
  
  Referencias
  
  Vinclos externos 
  
    Pachina d'o Parque Nacional d'o Mont Cook.
  
  Aoraki