title: Salduie
text: Salduie (en escritura iberica ) yera una ciudat ibera d'o pueblo prerromano d'os sedetans que se trobaba en o puesto de l'actual Zaragoza en a buega d'os tres grans ambitos culturals d'a Peninsula Iberica en l'Antigüedat: l'iberico, lo indoeuropeu (los celtibers) y los bascons.
  
  Toponimia 
  Existen bellas teorías pa explicar lo significau d'o nombre de Salduie (que lo cronista Plinio o Viello transcribió en latín como Salduvia u Salduba):
   Que lo suyo nombre procede de Sald(i)-uba d'o basco zaldi (caballo) asinas o suyo significau sería "ribera de caballos".
   Que lo suyo nombre procede d'o basco sail (tierra cautivable).
   que lo suyo nombre procede d'o basco saldoa (ovellada u crabada) y d'o basco ubera (vado).
  
  Historia 
  
  A redolada ya yera habitada en a Edat de Bronze (600 aC). 
  En a Edat de Fierro i heba un poblau d'una hectaria arredol d'a carrera Palafox. Yera composau per casas de planta quadrangular, con calcil de piedra y paretons d'adoba.
  
  Existió en a redolada un poblamiento disperso con quantos chiquetz nuclios habitaus estando un d'ells en o sieglo II aC a simient d'a ciudat clamada Salduie.
  
  En a Segunda Edat de Fierro s'ha calculau que Salduie cubriba ya 10  hectarias en o sector nororiental d'o casco historico.
  
  En 206 aC os ilerchetz atacoron a los sedetans (que yeran aliatos de Roma concaraus con Cartago) lo que provocó que las lechions romanas atacasen a los ilerchetz a los quals redotoron dimpués d'una cruenta baralla de dos diyas de durada que costó a los romanos 1200 muertos y 3000 ferius.
  
  Manimenos, poco dimpués os sedetans se devantoron en armas contra los romanos. Asinas, en 195 aC, o pretor Marco Porcio Catón safocó las revueltas ibericas y deixó guarnimientos romanos en as ciudatz mas importants d'a rechión, dentre ellas Salduie.
  
  En o sieglo I aC yera ya fuertement romanizada como amuestran las restas trobadas en l'actual carrera Don Juan de Aragón, n°9, en a clamada Casa d'o Triclinio.
  
  En 91 aC o clamau Escuadrón Salluitano (en latín Turma Salluitana), composau per 30 chinetz de Salduie y la suya redolada, estió premiau per la suya actuación en o setio de Asculum (en l'actualidat Ascoli Piceno, Italia) como caballería auxiliar de l'exercito romano.
  
  En 87 aC o Senau d'a cercana ciudat celtibera de Contrebia Belaisca falló una sentencia enta favor de Salduie en un contencioso d'a ciudat bascona de Alaun (actual Alagón) a causa d'a construcción d'una ceiquia per parti d'a primera.
  
  En 14 aC se fundó la colonia romana con veterans d'as guerras cantabras clamada Colonia Caesar Augusta en a honor de l'emperador César Augusto. Yera una colonia mixta asinas que la ciudat iberica de Salduie quedó incorporada dentro d'o cinto d'a nueva colonia que con 60 hectarias ye lo mayor de Hispania. Asinas, bell autor han creyiu identificar a lo espacio situau dentre las carreras Méndez Nuñez, carrera Sant Chorche, carrera Sant Cristobal, carrera Universidat, plaza Sant Nicolau, carrera Sepulcro, carrera Bayeu y la carrera Santa Cruz como lo vago de l'antiga Salduie.
  
  Monedas 
  
  Salduie cudió monedas de bronze dende lo sieglo II aC seguindo lo modelo d'os ases romanos. Os ases teneban un peso meyo d'11,41 gramos y 2,5 cm de diametro. Bellas monedas de bronze estioron cudidas con os siguients motivos:
   En l'anverso: tres dalfins rodiando un tozuelo d'hombre. 
   En o reverso: un chinet con palma.
  
  Se cudiaron tamién semiases que teneban lo mesmo anverso pero en o reverso heba representau un caballo, no un chinet con palma.
  
  Sinificato 
  Seguntes diversos autors a representación d'o reverso se identifica con o simbolo d'a victoria  mientres que los dalfins son simbolos relichiosos de protección. Atros autors creyen que la cabeza ye una representación de Melkart/Herakles u l'antropomorfización d'una divinidat d'un río  y lo chinet ye una imachen d'o heroi fundador d'a ciudat.
  
  Restas 
   Quantas monedas.
   Un trozo de muralla de 34 metros de largaria en a carrera Sepulcro n°15.
  
  Referencias 
  
  Ciudaz iberas en Aragón
  Historia de Zaragoza