title: Jan Matejko
text: Jan Alojzy Matejko, naixito de Cracovia (Ciudat libre de Cracovia) o 28 de chunio de 1838 y muerto en Cracovia (Imperio Austrohongaro) o 1 de noviembre de 1893, estió un pintor polaco, considerato como uno d'os principals representants d'a Pintura en Polonia, y que a sobén fació as suyas obras sobre feitos d'a Historia de Polonia u sobre as grans presonalidatz polacas.
  
  Antecedents familiars 
  Jan Matejko yera fillo de Franciszek Ksawery Matejko, que yera de Hradec Králové, una localidat de Bohemia, que heba plegato a la ciudat de Cracovia ta estar profesor de Musica. En Cracovia casó con Joanna Karolina Rossberg, que feba parte d'una familia d'a burguesía polaco-alemana d'a ciudat. Jan yera o uiteno fillo d'os 11 que teneba o matrimonio.
  
  Por o suyo talento y habilidatz en as Artes plasticas, Matejko continó os suyos estudios, encara que con muitas dificultatz ta atras materias. Asinas, mai no aprendió denguna luenga forana u mesmo teneba problemas ta charrar bien o polaco. Por ixo no li cuacaba charrar en publico.
  
  A suya ciudat mientres a suya vida 
  Quan Matejko naixió, a ciudat de Cracovia yera un estato independient, dito Ciudat libre de Cracovia, repui d'o antigo estato polaco d'o Reino de Polonia y d'a Republica d'as Dos Nacions luego d'as Particions de Polonia, que heba creyato en 1815 o Congreso de Viena dimpués d'as Guerras napolionicas. Ixe estato yera a seu d'a Universidat Jaguellonica, que en ixas envueltas recebiba estudiants de tot l'antigo territorio polaco, y a Ciudat Libre de Cracovia yera asinas o zaguer lugar a on encara yera present ubiertament o nacionalismo polaco.
  
  En a dita Sublevación de Noviembre (1830-1831) d'os polacos contra o dominiL'austro-ruso-prusiano, Cracovia estió a base de suministros ta os patriotas polacos que heban proclamato a independencia d'o dito Reino d'o Congreso (o territorio chusmeso a o control ruso dende o Congreso de Viena). Asinas, en ser redotata ista sublevación, se redució a sobiranía d'a Ciudat Libre de Cracovia, ocupata melitarment en 1836-1841 por l'Imperio Austriaco. Quan en 1846 a ciudat se sublevó contra os ocupants austriacos, istos reprimioron a sublevación y s'anexionoron a ciudat o 16 de noviembre de 1846.
  
  A suya formación artistica 
  Matejko dentró en 1852 en a Escuela de Bellas Artes de Cracovia (encara que con a oposición de su pai), a on fació a suya formación artistica dica 1858.
  
  A suya familia 
  Jan Matejko casó en 1864 con Teodora Giebułtowska, y tenioron 4 fillos, a más d'unatro que morió de nin.
  
  Caracteristicas d'a suya obra 
  A obra de Matejko se troba muit influita por as circunstancias politicas d'o suyo país y d'a suya ciudat, y cal parar cuenta d'a importancia en ixa obra d'o nacionalismo polaco. Asinas, Matejo estió o creyador d'a representación plastica d'ixe nacionalismo, forzando a realidat (asinas, en os suyos quadros amaneixen a vegatas presonaches que no estioron en a scena que pinta), porque miraba de fer una sintesi historica y filosofica millor que pintar nomás un simple feito historico.
  
  Quan morió, Matejko fue apedacato en o Cementerio Rakowicki de Cracovia.
  
  Obras importants 
  1862: Stańczyk.
  1864: O sermón de Skarga
  1866: Rejtan.
  1869: A Unión de Lublín.
  1872: Báthory en Psków.
  1872: Copernico (quadro).
  1874: Suspensión d'a campana Sechismundo.
  1878: A batalla de Grunwald (quadro).
  1882: Homenache prusiano.
  1883: Sobieski en Viena.
  1888: A batalla de Raclawice (quadro).
  1891: L'adopción d'a Constitución d'o 3 de mayo de 1791.
  1888: Ciclo A Historia d'a civilización en Polonia
  
  Disciplos 
  Maurycy Gottlieb.
  Jacek Malczewski.
  Józef Mehoffer.
  Stanisław Wyspiański.
  
  Vinclos externos 
  
    Jan Matejko en a pachina web de Polonia Menor.
  
  Galería 
  
  Pintors de Polonia
  Naixius de Cracovia
  1838 (naixencias)
  1893 (muertes)