title: Redetiu
text: O redetiu, redetido, derretiu u derretín u lardo ye un alimento d'o grupo d'as graixas que s'obtién por fusión d'o saín d'o tocín, que dimpués se filtra y se deixa solidificar. Dende o punto de vista nutricional ye una graixa saturada. En qualques países se fa servir pa freyir. Tamién se fa servir en repostería. Un uso no alimenticio que li daban d'antes en o medio rural yera fer sabón.
  
  Etimolochía y semantica 
  En aragonés actual redetiu con as suyas variants ye a denominación mayoritaria, sobre tot en aragonés oriental y centro-oriental. En o catalán ribagorzano d'Espés de Baix, Bonansa y Castanesa se fa servir a palabra redetido. En o castellano con substrato aragonés d'Os Monegros se conserva a palabra como derretido, palabra que plega a documentar-se tan a o sud como Osella y Trasobars. A palabra lardo referindo-se a la graixa animal redetida ye actualment mes propia de l'aragonés occidental.
  
  Lardo 
  Lardo provién d'o latín LARĬDUM. D'alcuerdo con o mapa de l'ALEANR a palabra lardo se distribuye por ciertas localidatz d'a part nordoccidental d'Aragón y tien o significau de "redetiu", significau que confirma María Pilar Benítez Marco pa l'ansotano. Redetiu sería o chenosinonimo en aragonés oriental y centro-oriental d'o que ye lardo en aragonés occidental.
  
  Manimenos a palabra lardo presenta atros significaus por tot l'Alto Aragón con menor importancia alimenticia y etnografica. En o diccionario ansotano publicau por o concello d'Ansó figura como un adchectivo con significau de "graso". Javier Lafuente González reculle en Bagüés o significau de repui d'a graixa. Fernando Romanos reculle lardo pa las localidatz de Bagüés, Orés y Santolaria en o suyo estudeo de l'aragonés d'o norte de Zaragoza con o significau d'azeite sobrant u graixa liquida que sale de freyir o blanco, y esto fa pensar en países centroeuropeus a on friyen con redetiu.
  
  Con atros significaus no tan precisos o "Endize de Bocables" da noticia d'a distribución d'a palabra lardo tamién a mitat oriental de l'Alto Aragón. Referiu a la part oriental d'o Semontano Paz Ríos Nasarre diz que lardo ye a graixa de tocín sin indicar si ye o teixiu adiposo reditiu u sin reditir. Chesús de Mostolay tamién da esta acepción pero anyade atra concepción de lardo como una graixa en conserva. Por estar blanca a graixa animal, en part de l'aragonés centro-oriental lardo puet referir-se a las vetas blancas d'as rocas, y podría ser aplicable a los diques cheolochicos chicotz de quarz.
  
  Tamién Ángel Ballarín Cornel da pa llart en benasqués un significau prou diferent de "redetiu" indicando que ye una graixa animal, en especial a graixa d'o tocín no redetida. En catalán normativo llard tien o mesmo significau de "redetiu" que en aragonés occidental lardo, manimenos en catalán ribagorzano llard presenta significaus diferents, y en Espés, Bonansa y Castanesa presenta o significau de "chichons" u "chichorras", que en catalán normativo son os llardons..
  
  Referencias 
  
  Alimentos