title: Lobera d'Onsella
text: Lobera d'Onsella (Lobera de Onsella en castellano) ye un municipio d'a provincia de Zaragoza, situato en a comarca de Cinco Villas.
  
  A suya población ye de 53 habitants (2008), en una superficie de 32,2 km² y una densidat de población de 1,68 hab/km².
  
  Lobera d'Onsella fa parte d'o partito chudicial d'Exeya d'os Caballers y, eclesiasticament, d'o arcipestrau d'a val d'Onsella, perteneixent a la diocesi de Chaca dende 1785.
  
  Toponimia 
  O nombre tradicional d'a localidat ye Lobera, y dica 1920 no bi anyadió Onsella, por o nombre d'o río Onsella.
  
  Bi ha microtoponimos en aragonés como Pui Palanca.
  
  Etimolochía 
  Bi ha dos posibles explicacions d'o toponimo; una diz que ye d'orichen latín, d'a palabra lupus (lupo en aragonés), ta referir-se a l'abondancia d'istos animals en a redolada en ixas envueltas. Antiparte, una segunda hipotesi diz que tien o suyo orichen en una radiz lup en luengas prerromanas, significando río.
  
  Cheografía 
  Lobera d'Onsella ye situato en a Val d'Onsella, en a ripa ezquierda d'o río Onsella, a 672 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, y a una distancia de 147 km de Zaragoza, a capital d'a suya provincia y d'Aragón.
  
  Mugas 
  O suyo termin municipal muga a lo norte con Os Pintanos; a l'este con Longars; a lo sud con Luesia y Uncastiello; y a l'ueste con Isuerre. As mugas norte y sud d'o municipio son fixatas por a natura: as alturas d'a sierra d'a Sarda a lo norte (con altarias de 1.035 m) y a sierra de Santo Domingo a lo sur, con o monte de Fayanars, de 1.128 m d'altaria.
  
  Hidrolochía 
  O suyo termin municipal ye trescruzato d'este a ueste por a Onsella, afluent d'o río Aragón.
  
  Historia 
  En o termin municipal de Lobera bi ha restos arqueolochicos perteneixents a o Neolitico-Edat de Bronze, como en o Corral de Mayayo, Corral Solano Bajo u Corral Solano Pomelo, que hué se troban en bellas coleccions en Pamplona..
  
  Tamién cal destacar a recient trobata de restos arqueolochicos medievals en o Cerro de Sant Miguel con enterramientos dataus en entre as anyadas de 943 y 1034, d'antis de l'establimento d'o Reino de Aragón y siento os mas antigos trobaus en a redolada, mas antigos que os de Corral del Calvo. Se creye que circa d'a necropolis tién que estar una ermita dita de Sant Miguel sin de trobar a suya localización en l'actualidat.
  
  Demografía 
  Datos demograficos de Lobera d'Onsella dende 1842 dica 2022:
  
  Administración
  
  Reparto de concellers
  
  Alcaldes
  
  Molimentos 
   Ilesia de l'Asumpción de Nuestra Sinyora de Lobera d'Onsella, una ilesia d'estilo barroco, construyita dencima d'una anterior en estilo gotico. Ye d'o sieglo XVIII, adedicada a l'Asumpción de Nuestra Sinyora, y ye la ilesia parroquial d'o lugar.
   Casa Plano.
  
  Fiestas y tradicions 
   24 de chunio, Sant Chuan Baptista, se fa o rito d'o herniau, tradcción recuperada por l'Asociación Cultural Sesayo y Pascual Plano. En a nueit de Sant Chuan, en o parache de la Mosquera se pasa a un nino a traviés d'un tronco de cachico rallau con esta fin. Se mantiene ubierto lo tronco y se pasa a lo nino entre dos homes, que repiten a operación tres vegadas decindo ‘prene-lo, Chuan/da-me-lo, Pedro/herniau te lo doi/sano te l'entrego’.
   31 d'agosto, Sant Remón, patronals.
  
  Referencias
  
  Veyer tamién 
   Lista de municipios de Zaragoza.
  
  Vinclos externos 
   Pachina web no oficial sobre Lobera.
   Pachina web de l'Asociación Cultural Sesayo de Lobera.
  
  Localidaz d'a diocesi de Chaca en Cinco Villas