title: Abai
text: Abai (Abay en castellano) ye un lugar aragonés en o termin municipal de Chaca, comarca d'a Chacetania y partito chudicial de Chaca, en a provincia de Uesca. Fa parte d'a diocesi de Chaca y archidiocesi de Pamplona.
  
  A suya población ye de 42 habitants (2017).
  
  Cheografía 
  Abai, construyito a 775 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, ye situato a una distancia de 7 km a l'ueste de Chaca, a capital d'o municipio y d'a comarca, y a 76 km de distancia de Uesca, a capital d'a suya provincia.
  
  Ye amán d'o río Aragón.
  
  Historia 
  Seguntes Agustín Ubieto Arteta, a primera cita d'o lugar ye de 1042, recullita en a obra d'Eduardo Ibarra y Rodríguez Documentos correspondientes al reinado de Ramiro I (1034-1063), en Colección de documentos para el estudio de la Historia de Aragón, I (Zaragoza, 1904), y documenta as variants Abay, Abagi, Auai, Auay, Auagi, Auaye, Avay, Avagi y Avaye.
  
  En 1042 o monesterio de Sant Hadrián de Sasau yera propietario de biens en Abai; en 1063 o rei d'Aragón Remiro I donó o lugar a lo capítol d'a seu de Chaca.
  
  En 1915 Abai formó municipio independient, con as localidaz d'Ascara (adhibita a Abai en os anyos 1860), Banaguás y Guasiello. En 1944, seguntes o Decreto de 25 de chinero (Boletín Oficial del Estado de 10 de febrero) formó o municipio de Banaguás, chunto con Araguás d'o Solano y Caniars. Huei toz istos lugars fan parte d'o termin municipal de Chaca, dende a incorporación a Chaca de Banaguás, en 1963 (Decreto 1803/63, de 4 de chulio, Boletín Oficial del Estado numero 178, de 26 de chulio).
  
  Demografía 
  
  <div id="1">(1) Entre o censo de 1857 y l'anterior, crexe o termin d'o municipio porque incorpora a Ascara.
  <div id="1">(2) Entre o censo de 1877 y l'anterior, crexe o termin d'o municipio porque incorpora a Banaguás.
  <div id="1">(3) Entre o censo de 1950 y l'anterior, iste municipio disaparixe porque se agrupa en Banaguás.
  
  Comunicacions 
  A traviés d'a carretera HU-V-2141, Abay se troba conectata con l'A-2605, una carretera local que marcha dende Chaca enta l'ueste, en pasando por Asieso, Guasiello y Banaguás antis de trobar-se con a HU-V-2141, continando enta l'este dica Caniars, Novés y Araguás d'o Solano, ta dimpués puyar enta o norte, por a val d'o río Estarrún, en pasando por O Fraixinal Alto, O Fraixinal Baixo (O Fraixinal), Lastiesas Baixas y Lastiesas Altas ta, contino, albandonar o termin muicipal de Chaca y marchar enta os Pirineus, en o termino municipal d'Aísa, a traviés d'Esposa.
  
  Molimentos 
  
   Ilesia de Sant Andreu d'Abai, una ilesia d'estilo romanico, d'os sieglos XI y XII, enamplata en o sieglo XVI. Protechita con a suya declaración como Bien d'Intrés Cultural en 2002. Bi ha una cruz d'estilo renaixentista.
   O crismón d'a primitiva ilesia romanica de Sant Andreu, trobato en o suelo d'o lugar, que hue s'expone en l'interior d'o templo.
  
  Fiestas 
   20 de chinero: Foguera de Sant Sabastián.
   15 d'agosto: Fiestas de l'Asumpción d'a Virchen.
   30 de noviembre: Fiestas de Sant Andreu apóstol, patrón d'Abai.
  
  Vinclos externos 
    Web no oficial sobre Abay.
    Abay en Románico aragonés.
  
  Referencias 
  
  Localidaz d'Aragón con fiestas patronals ta Sant Andreu apóstol
  Lugars d'a provincia de Uesca
  
  Lugars de Chaca