title: Salvatierra d'Esca
text: Este articlo tracta sobre Salvatierra d'Esca, municipio d'a Chacetania. Pa atros usos d'o toponimo Salvatierra, veyer Salvatierra (desambigación).
  
  Salvatierra d'Esca (en castellano Salvatierra de Esca) ye un municipio d'a provincia de Zaragoza, situau en a comarca d'a Chacetania. Perteneixe a lo partiu chudicial d'Exeya d'os Caballers y a la diocesi de Chaca. A suya población ye de  habitants, en una superficie de 81,2 km² y una densidat de  hab/km².
  
  Toponimia 
  Seguntes Alvaro Galmés de Fuentes os toponimos Salvatierra se remontan a una institución churidica medieval que controla una zona de muga, a on se concede asilo y immunidat a tot qui se i estableixca, pero a cambio de cosirar-la y participar activament en a suya defensa. Salvatierra d'Esca estió una "Salvatierra" que defendeba las posicions d'o Reino d'Aragón en a muga con o Reino de Navarra.
  
  Luengas y fablas 
  Huei se i charra o castellano rechional d'Aragón, con muitos aragonesismos, como conseqüencia d'haber substituito fa poco tiempo a l'aragonés.
  
  O lexico d'intrés etnografico de Salvatierra d'Esca se conoix relativament bien por figurar esta localidat en l'ALEANR, con a sigla Z 200.
  
  Cheografía 
  Salvatierra d'Esca ye en a val de Roncal entre dos aliniacions montanyosas d'o flysch pirenenco cretacio-eoceno: a lo norte l'aliniación sierra d'Illón-sierra de Beldú y a lo sud sierra de Leire-sierra d'Orba. La part occidental de lo termin municipal de Salvatierra ye trescruzada por o río Esca, afluent d'o río Aragón en l'entibo de Yesa, pero la mes gran part d'o termin ye en o ret fluvial d'o barranco de Gabarri, que caye en Esca en un forcallo chusto a lo sud d'o nuclio habitau,
  
  Son monts de Salvatierra d'Esca Algaralleta, Chandri, La Cucula, mont Fragas, Huyerna, Muga de Sigüés, pui d'o Pinar, punta Salarinya, Val de Penya, La Vardipenya y Virchen de Penya.
  
  Mugas 
  O suyo termin municipal muga a o norte con Burgui, municipio navarro en a val de Roncal; a l'este con Fago y a Canal de Berdún; a o sud con Sigüés y a l'ueste con Bigüezal en o termin municipal de Romanzado, tamién en Navarra.
  
  Lugars 
  D'o suyo termin municipal fa parte o lugar de Lorbés, a l'este d'o municipio, en a muga con a Canal de Berdún.
  
  Historia 
  Dica l'anyo 1208, o suyo nombre estió Obelba, con as variants Ovelva, Ouelva, Ovelba, Ubelba y Okelba. A primera cita d'a localidat estió, seguntes Agustín Ubieto, en l'anyo 890-900, recullida en o Cartulario de San Chuan d'a Peña, editau en Valencia en 1962 por Antonio Ubieto Arteta.
  
  Demografía
  
  Administración
  
  Reparto de concellers
  
  Molimentos 
   Ilesia de Sant Salvador de Salvatierra d'Esca, una ilesia en estilo gotico adedicada a lo Salvador, en estilo gotico, que ye la ilesia parroquial d'o lugar.
  
  Fiestas 
  20 de chinero.
  19 de marzo.
  15 d'agosto.
  6, 7, 8, 9 y 10 de setiembre.
  
  Veyer tamién 
  Lista de municipios de Zaragoza.
  
  Referencias