title: Araitz
text: Araitz (Araiz en castellano, Araitz en basco) ye un municipio d'a Comunidat Foral de Navarra, merindat de Pamplona y comarca de Norte d'Aralar. Fa parte d'o partito chudicial de Pamplona
  
  A suya población ye de 568 habitants (2012), en una superficie de 38,86 km² y una densidat de población de 14,62 hab/km².
  
  Cheografía 
  A localidat d'Araitz ye situata a 228 metros d'altaria sobre o ran d'a mar, a una distancia de 45 km d'a ciudat de Pamplona, a capital de Navarra, d'a suya merindat y d'o suyo partito chudicial.
  
  D'o suyo termin municipal fan parte os lugars d'Arribe, Azkarate, Gaintza, Inza, Uztegui, Atallu y Arribe-Atallu. Dica o censo de 1857 tanto Arribe como Gaintza teneban os suyos propios concellos municipals.
  
  Mugas 
  Araitz muga a o norte con Areso; a l'este con Larraun, Betelu y a sierra d'Aralar; a l'ueste muga con Guipuzcua y con Lizartza, Orexa, Gaztelu, Amezketa y Bedaio (iste zaguero, un barrio de Tolosa).
  
  Entorno natural 
  Por o sud o limite natural d'Araitz ye a sierra d'Aralar, dende a on se puet veyer a cordelera de Malloa (una serie de montanyas que tamién son conoixitas por o nombre en plural de "Malloak"). Ista cordelera ye formata por o mont Ttutturre (1.282 m.), o mont Hirumugarrieta (1.431 m.), o mont Aldaon (1.411 m.), o mont Uakorri (1.306 m.) y o mont Balerdi (1.197 m.).
  
  A l'este se troban o mont Elosta (937 m.), o mont Santa Barbara (853 m.) y o mont Urkieta (854 m.).
  
  Antiparte, o río Araxes, que recibe as auguas de toz os rigachuelos d'a sierra d'Aralar y de l'arredol, trescruza a localidat en direccion sudeste-norueste, albandona Navarra y ya en Guipúzcua vierte as suyas auguas en o río Oria.
  
  Luenga basca 
  Hue o 90% d'a poblacion d'Araitz ye basco-fablant; seguntes o lingüísta Koldo Zuazo o euskalki u dialecto de l'idioma basco que se charra en Araitz ye o dialecto guipucuano u dialecto central, encara que ista val se trobe en Navarra.
  
  Antiparte, a val d'Araitz tién a suya propia radio en euskara, que tamién emite en ista localidat: Aralar Irratia. Tamién se i edita una revista comarcal en euskara: Mailope ("Baixo d'as Malloa").
  
  Demografía
  
  Administración
  
  Reparto de concellers
  
  Alcaldes
  
  Veyer tamién 
   Lista de municipios de Navarra.
  
  Vinclos externos 
  
   / Pachina web oficial municipal d'Araitz.
    Araitz en a Enciclopedia Auñamendi.
  
  Localidaz de Navarra