title: Baden-Wurtemberg
text: Baden-Wurtemberg (en alemán Baden-Württemberg) ye uno d'os 16 estatos federals de Alemanya clamatos Bundesländer. Ye situato en o sudueste d'o país, a l'este d'o río Rin.
  
  Muga a o norte con o estato de Hesse, a o nord-este y a l'este con o estato de Bavera, a o sud con Suiza, a l'ueste con Francia (rechión d'Alsazia), y a o norueste con o río Rin y con o estato de Renania-Palatinato.
  
  O estato actual ye o resultado d'a unión d'os estatos independients de Wurtemberg-Baden, Wurtemberg-Hohenzollern y Baden en referendum popular (1952).
  
  Cheografía 
  A Selva Negra («Schwarzwald» en alemán) forma l'eixe d'a rechión. Dende a ciudat de Pforzheim a o norte dica Waldshut a o sud tien una largaria d'alto u baixo 160 km. A tuca mas elevata ye o Feldberg (1.493 m) en a Selva Negra d'o sud.
  
  Clima 
  O clima ye atemperau, con temperaturas decreixients con l'altaria. A Val d'o Rin ye a rechión mas calida d'Alemanya, con temperaturas que en estiu rondan os 20 °C (maxima meya de 26 °) y en hibierno os 2 °C (maxima meya de 5 °), con precipitacions moderadas, arredol de 800 mm por anyada. Karlsruhe estió una d'as ciudaz en as cuals se rechistró a temperatura maxima d'Alemanya, con 40 °C, en 2003. En a Selva Negra, en cambeo, a temperatura ye considerablement menor: en as vals a 600 m d'altura, a temperatura de chulio aconsigue os 17 °C (maximas de 23 °) y a de chinero, -2 °C (maxima d'1 °). Por tanto, i hai frecuents nevadas que posibilitan a practica d'esportes como l'esquí. Amás, as precipitacions son superiors, con 1.000 a 1.500 mm anyals. En tot l'estato i hai plevidas entre tot l'anyo.
  
  En o sudeste se fa sentir en agüerro, hibierno y primavera o Foehn, aire calido provenient d'os Alpes que puede elevar as temperaturas dica 15 °C por alto d'a meya.
  
  Historia 
  Dende a fin d'as Guerras Napolionicas (sieglo XIX) os territorios d'iste estato alemán facioron parte d'a Confederación d'o Rin dica o congreso de Viena, cuan ye incorporato a la Confederación Chermanica.
  
  Dimpués d'a Segunda Guerra Mundial, as fuerzas aliatas abuegoron a zona en tres estatos: Wurtemberg-Baden a lo norte (ocupau por os Estaus Unius), Wurtemberg-Hohenzollern y Baden a o sudueste (toz dos ocupaus por Francia). 
  
  En 1949 istos tres estatos pasoron a formar parti d'a Republica Federal d'Alemanya. L'articlo 118 d'a Lei Fundamental de Bonn permitiba, manimenos, a unión d'estatos. Asinas, o 16 d'aviento de 1951, Wurtemberg-Baden, Wurtemberg-Hohenzollern y Baden votoron a favor de fusionar-se a traviés d'un referendum.​ Baden-Wurtemberg se convirtió en un estato en Alemanya o 25 d'abril de 1952.
  
  En 1956, a Corte Federal Constitucional d'Alemanya determinó que o plebiszito estió ilicito porque yera esventalloso pa la población de Baden. Alavez, en 1969 se tornó a celebrar un plebiszito en l'aria de Baden, dando una mayoría (mas d'o 81% de votos) partidaria d'a unidat.
  
  Demografía
  
  Divisions administrativas 
  Baden-Wurtemberg ye dividita 35 districtos rurals -agrupatos 4 rechions administrativas: Friburgo,  Karlsruhe,  Stuttgart y  Tubinga- y 9 districtos urbans:
  
  Districtos urbans:
  
  Ciudaz destacatas 
   Stuttgart (591.550) (población de 2005)
   Mannheim (307.640)
   Karlsruhe (283.959)
   Friburgo de Bresgobia (en alemán: Freiburg im Breisgau; 214.716)
   Heidelberg (142.889)
   Heilbronn (121.416)
   Ulm (120.371)
   Pforzheim (118.805)
   Reutlingen (112.099)
   Esslingen (92.261)
   Ludwigsburg (87.703)
   Tubinga (en alemán: Tübingen;83.310)
   Villingen-Schwenningen (81.921)
   Gostanza (en alemán: Konstanz; 80.980)
   Aalen (67.125)
   Schwäbisch Gmünd (61.391).
  
  Economía 
  Baden-Wurtemberg, mas que mas a rechión de Stuttgart, fa parte d'una aria d'excepcional importancia economica d'o mundo. Tamién ye seu d'interpresas multinacionals como Daimler, Bosch, Porsche, SAP, Liebherr, Hugo Boss u IBM.
  
  Iste estato, asinas como Catalunya, Roine-Alpes y Lombardía, ye considerato un motor dintro d'a Unión Europea (UE).
  
  Lista de menistro-presidents de Baden-Wurtemberg
  
  Cultura
  
  Luengas 
  Amás de l'alemán atros dos idiomas son charraus:l'alamanico y l'alto franco.
  
  Gastronomía 
  A cercanía con Francia y Suiza fa que tienga cualques influencias d'a cocina francesa y suiza y isto ha dau por resultau que a gastronomía d'iste Land sía un poquet mas liuchera que a meya d'a cocina alemana.
  
  Virollas tipicas son: 
  Flädlesuppe.
  Badische Schneckensuppe.
  Bibbeliskäs.
  Käsespätzle.
  Spätzle.
  Schupfnudeln.
  Maultäschle.
  Kirschenplocer.
  
  Veyer tamién 
   Personaches destacatos:
   Friedrich Schelling
   Georg Wilhelm Friedrich Hegel
   Johannes Kepler
   Theodor Von Heuglin
   Richard Willstätter
   Joschka Fischer
  
  Vinclos externos 
  
    Pachina oficial d'o estato