title: Idioma frisón
text: O frisón ye una luenga u conchunto de luengas chermanicas que se charran en os Países Baixos y tamién en bellas rechions de Dinamarca y Alemanya, chunto a la mar d'o Norte. En istas dos zagueras zonas se tracta de variedatz quasi amortadas, fabladas nomás que por chent gran.
  
  Perteneixe a la branca occidental d'as luengas chermanicas y ye a luenga mas amanada a l'anglés y a l'anglico escocés. O motivo ye que istas dos zagueras luengas son derivación de l'amalgama d'as luengas d'os anglos, os saxons y os chutos, que charraban a mesma luenga (u muit amanada) que a luenga que charraban os antigos frisons y d'a que en desciende l'actual luenga frisona.
  
  Historia 
  Os documentos oficials mas antigos escritos en frisón estioron escritos en o sieglo XI, en a variant dita antigo frisón, que dica l'anyo 1500 se convierte en o frisón medieval y a partir de 1800 evoluciona a o frisón moderno, que ye parlau actualment.
  
  O frisón ye una luenga relativament pareixida a l'anglés, perteneixient a o grupo anglo-frisón, aintro d'a branca occidental d'as luengas chermanicas. L'idioma poseye parolas pareixitas a las anglesas, como a parola "mocet" (boi en frisio y boy en anglés).
  
  Dende comencipios d'o sieglo XIX pareixeba que a luenga desapareixería en os Países Baixos debant de l'avance y espardidura d'o neerlandés pero con o romanticismo surchió o intrés por a vida local y se creyoron sociedatz ta a preservación d'a cultura y l'idioma frisio. Os obchectivos d'iste movimiento se fuoron alcanzando, mas que mas en Frisia.
  
  En 1937 a luenga yera optativa en as escuelas primarias. A l'anyo siguient s'establió l'Academia d'o frisón, publicando-se a Biblia en ista luenga.
  
  División
  Existen tres variedatz d'a luenga frisona: frisón occidental, frisón oriental y frisón septentrional. Bells lingüistas consideran que istas tres variedatz, a tamas d'a suya no intelichibilidat mutua, son dialectos d'una sola luenga frisona, mientres que atros, incluyius os suyos fablants, afirman que son tres idiomas diferents. O frisón occidental ye muit influyenciau por o neerlandés y, igual que ista zaguera luenga, se describe como un idioma "entre" l'anglés y l'alemán. Tanimientres as atras variedatz frisonas tienen influyencias de l'alemán, o baixo alemán y o danés. O frisón septentrional ye especialment trestallau en quantos dialectos prou diferents entre sí. O Stadsfries no ye frisón, so que un dialecto neerlandés influyenciau por o frisón. O frisón se diz Frysk en frisón occidental, Fräisk en frisón oriental y Frasch, Fresk, Freesk u Friisk en os dialectos d'o frisón septentrional.
  
  A situación d'a luenga en a provincia neerlandesa de Groningen y a rechión alemana de Frisia Oriental ye mos complexa: os subdialectos locals d'o baixo saxón, o Gronings y o baixo saxón de Frisia Oriental son una mezcla d'o frisón y os dialectos baixosaxons. Se creye que o frisón i estió charrau d'antis mas y que se reeplazó gradualment por a luenga d'a ciudat de Groningen. Ista variedat local ye actualment en proceso de reemplazo por o neerlandés stándard.
  
  Referencias
  
  Se veiga tamién 
   Ried fan de Fryske Beweging.
   Frisia.