title: Republica Democratica d'o Congo
text: {{Ficha de país 
  | nombre_oficial = République Démocratique du Congo
  | nombre_común = Republica Democratica d'o Congo
  | de = d'a 
  | imachen_bandera = Flag of the Democratic Republic of the Congo.svg
  | imachen_escudo = Armoiries de la République démocratique du Congo - 2006.png
  | imachen_escudo_grandaria = 95px
  | simbolos =
  | imachen_mapa = LocationCongoDemocraticRepublicofthe.svg
  | lema_nacional = Justice, Paix et Travail francés: Chusticia, Paz y Traballo| himno_nacional =Debout Kongolaise| capital = Kinshasa
  | capital_población = 9.463.749 
  | capital_cor_fmt = 
  | capital_cor =
  | ciudat_prencipal = Kinshasa
  | idiomas_oficials =  Francés (Lingala, kikongo, suahili y tshiluba son idiomas nacionals)
  | gubierno = Republica semipresidencialista
  | enfiladors_titols = President Primer menistro
  | enfiladors_nombres = Félix Thisekedi  Jean-Michel Sama Lukonde
  | establimiento= Independenzia
  | establimiento_fitas = Declarata
  | establimiento_calendatas = De Belchica30 de chunio de 1960
  | superficie = 2.344.858
  | superficie_posición = 12
  | superficie_augua = 3,3%
  | mugas = 10.744
  | costas = 
  | población = 92.000.000
  | población_posición = 22
  | población_densidat = 39
  | población_anyada = 2017
  | PIB = US$ 21.393 millons
  | PIB_anyada = 2009
  | PIB_posición = 120
  | PIB_per_capita = US$ 330
  | moneda = Franco congolenyo
  | chentilicio = 
  | horario = UTC+1
  | horario_estiu = UTC+2
  | cctld = .cd
  | codigo_telefonico = 243
  | prefixo_radiofonico = 9OA-9TZ
  | codigo_ISO = 	180 / COD / CD
  | miembro_de = UA, ONU
  | notas = 
  }}
  
  A Republica Democratica d'o Congo ye un país d'Africa, conoixito como Zaire entre os anyos 1971 y 1999. Situato en l'Africa central ye o tercer país más gran d'o continent. Muga con a Republica Centroafricana y Sudán a lo norte, Uganda, Ruanda, Burundi, y Tanzania a l'este, Zambia y Angola a lo sur, y a Republica d'o Congo a l'ueste. Tien dentrada a lo mar a traviés d'una estreita faixa de 40 km de costa, siguindo lo Río Congo dica lo Golfo de Guinea.
  
  A suya población ye de 71.712.867 habitants (2011), en una superficie de 2.344.858 km², con una densidat de población de 31 hab/km².
  
  A capital d'o país ye a ciudat de Kinshasa; o president ye Joseph Kabila y o primer menistro ye Adolphe Muzito.
  
  Administrativament, a Republica Democratica d'o Congo ye dividita en provincias, encara que Kinshasa, a suya capital, tien un estatuto especial.
  
  D'a suya larga historia fan parte escaicimientos destacatos, como a plegata d'os bantús en a dita expansión bantú, que dimpués i establioron o Reino d'o Congo en o sieglo XIV. En zaguerías d'o sieglo XIX, o territorio de l'actual Republica Democratica d'o Congo esdevenió una propiedat presonal de Leopoldo II de Belchica, qui dimpués lo traspasó a o reino de Belchica, dica a suya descolonización en primerías d'os anyos 1960, en meyo d'una guerra civil que remató con o establimiento d'a dictadura de Mobutu Sese Seko, prencipiando a la suya cayita una atra guerra civil.
  
   Historia 
  
  D'a larga historia d'a Republica Democratica d'o Congo fan parte escaicimientos destacatos, como a plegata d'os bantús a o territorio dende 2000 aC dica 500 dC en a dita expansión bantú, que dimpués i establioron o Reino Luba y encara dimpués o Reino d'o Congo en o sieglo XIV; en ixas envueltas s'establió un denso rete comercial que plegaba dica l'Oceano Indico. 
  
  En zaguerías d'o sieglo XIX, manimenos, como conseqüencia d'a Conferencia de Berlín, o territorio de l'actual Republica Democratica d'o Congo esdevenió una propiedat presonal d'o rei Leopoldo II de Belchica, qui dimpués lo traspasó en 1908 a o reino de Belchica, prencipiando asinas una intensa explotación colonial en condicions d'autentica esclavitud, dica a suya descolonización en primerías d'os anyos 1960, en meyo d'una guerra civil (a dita Crisi d'o Congo) entre Patrice Lumumba y Moise Tshombe, que remató con o establimiento d'a dictadura de Mobutu Sese Seko, principiando a suya cayita en una atra guerra civil con aduya forana, guerra a on venció Laurent-Désiré Kabila, asasinato y succeito dimpués por o suyo fillo Joseph Kabila, qui venció en as primeras eleccions democraticas celebratas en o país dende a suya independencia..
  
   Prehistoria 
  Os primers pobladors bantús plegoron a l'actual territorio d'a Republica Democratica d'o Congo entre 2000 aC y 500 dC, desplazando a los suyos anteriors pobladors pigmeus enta o sud (y con bells repuis ixeminatos por tot o territorio); antiparte, grupos de pobladors orichinarios d'o Sudán y de l'Africa oriental tamién s'instaloron en a parte oriental d'o territorio. Os nuevos habitadors, os bantús, yeran mas que mas agricultors, a diferencia d'os pigmeus, que yeran cazataires-recolectors, y charraban as luengas bantús, que dende ixe inte esdevenioron as luengas predominants en o territorio.
  
  Dende o sieglo III, os pobladors bantús en as marguins d'o río Lualaba (en l'actual Katanga) establioron os alazetz d'un desembolique social complexo, a cultura Upemba, que dimpués esdevenió un estato consolidato, o reino Luba, que posteriorment se transformó enta o reino Congo. En ixe inte se desembolicó a tecnolochía d'o fierro y d'o cobre, dentrando asinas o territorio en a Edat d'o Fierro. Amás de l'agricultura, practicaban o comercio, plegando os suyos retz comercials mesmo a o canto de l'Oceano Indico.
  
   Organización territorial 
  Dende a independencia d'o país a Republica Democratica d'o Congo estió tradicionalment dividita en diez provincias. Istas yeran de distinta grandaria y historicament constituyoron en si mesmas focos de seccesionismo debito a la escasa fuerza d'o gubierno de Kinshasa ta mantener o control en tot o país. Asinas, por eixemplo, en a decada de 1960 o estato de Katanga proclamó a suya independencia, encara que a dita situación fue revertita con posterioridat. A constitución de 2005 establió un cambeo en a organización territorial d'o Congo, creyando 26 provincias y sustituindo a las tradicionals 10. Istas, seguntes o texto constitucional, habrían de prencipiar a funcionar en febrero de l'anyo 2009, encara que dica hue o debantdito cambeo constitucional encara no s'ha levato a la practica.
  
   Cheografía 
  
  A Republica Democratica d'o Congo se sitúa en o corazón d'o sector centro-occidental de l'Africa Sub-sahariana y muga (seguindo o sentito d'as manetas d'o reloch, dende l'ueste) con Angola, a Republica d'o Congo, a Republica Centroafricana, Sudán, Uganda, Ruanda, Burundi, Tanzania (mugando con o laco Tanganica) y Zambia. O territorio ye trescruzato por o equador, con un tercio d'o país en o Hemisferio Norte y dos tercios en o Hemisferio Sud
  
  Como resultato d'a suya localización equatorial, o Congo, RD. poseye altismos endices pluvials (Se veiga Clima Tropical), a meyana anyal d'o país ye de 1.070 mm. Tota ista plevia creya a segunda pluvisilva mas gran d'o mundo. A exuberant vechetación cubre gran parti d'a compleganza d'o río Congo, dica a suya desembocadura en l'Atlantico a l'ueste. Ista aria ye rodiada por sabanas a o sud y sudueste, por terrenos montanyosos a l'ueste y densos pastizals que s'estendillan dillá d'o río Congo a o norte. Altas montanyas pueden trobar-se en a rechión mas enta l'este d'o país, estando o punto mas alto d'o país se troba en o Mont Ngaliema en a muga con Uganda (5110 metros).
  
  A compleganza d'o río Congo s'estendilla por quasi a totalidat d'o país, en un aria de bells 3.700.000 km². O río y os suyos afluyents (o Kasai, o Sangha, l'Ubangui, l'Aruwimi, y o Lulonga son os mas grans) forman a piedra angular d'a economía y transporte d'o país, y tienen un alto impacto en a vida diaria d'a población. A fuent d'o Congo se troba en as tierras altas y as montanyas d'a Gran Val d'o Rift, tamién en o laco Tanganica y o laco Mweru. O río Congo ye o mas luengo d'Africa Central, o segundo con mas largaria d'Africa y o segundo con mayor cabal d'o mundo.
  
  A Gran Val d'o Rift d'o continent africano s'estendilla por l'aria d'os Grans lacos africanos, mugando a Republica Democratica d'o Congo con dos d'ells: o laco Alberto y o laco Tanganica. A val de Rift en a parti sud y este d'a Republica Democratica d'o Congo conta con una gran cantidat de riquezas minerals, incluyindo-ie coltan (mineral que ha aduyato a financiar a quantos bandos d'a Segunda Guerra d'o Congo, un conflicto que ha resultato con un balance d'alto u baixo 5 millons de muertos, o mayor dende a Segunda Guerra Mundial), cobalto, arambre, cadmio, petrolio, diamants, oro, archent, sen, magnesio, estanyo, chermanio, uranio, radio, bauxita, fierro y carbonio. Desafortunadament ista riqueza no ha plega a mans d'o pueblo congolenyo sino que son as guerrillas locals as que se financian en parti gracias a la expleitación y venda d'os diamants que se i quitan ilegalment.
  
   Flora y fauna 
  Situata en un territorio d'orografía diversa, a Republica Democratica d'o Congo poseye una gran variedat de biomas; dende a sabana en as rechions d'o sud, a selva umbrofila d'as rechions montanyosas de l'este, os grans lacos africanos a l'este y a pluvisilva d'o Congo que ye, dimpués d'a Selva Amazonica a mas gran d'o mundo, isto fa d'a Republica Democratica d'o Congo un d'os países con mayor diversidat biolochica d'a planeta.
  
  O WWF divide o territorio d'a Republica Democratica d'o Congo entre decisiet ecorrechions:
   Mosaico de selva y sabana d'o norte d'o Congo, en o norte.
   Sabana sudanesa oriental, en l'extremo nord-este.
   Selva costera equatorial atlantica, en l'extremo ueste.
   Manglar d'Africa central, en a desembocadura d'o río Congo.
   Selva de tierras baixas d'o Congo nororiental, en o nord-este d'a cuenca d'o Congo.
   Selva pantanosa d'o Congo occidental, en a marguin occidental d'o Congo.
   Selva pantanosa d'o Congo oriental, en a marguin oriental d'o Congo.
   Selva de tierras bajas del Congo central, en o centro d'a cuenca del Congo.
   Mosaico de selva y sabana d'o Congo occidental, en l'ueste d'o país.
   Mosaico de selva y sabana d'o Congo meridional, en o sud d'a cuenca d'o Congo.
   Selva montana d'a falla Albertina y paramo d'os monts Ruwenzori y Virunga, en as montanyas de l'este.
   Mosaico de selva y sabana d'a cuenca d'o laco Victoria, en a muga con Uganda.
  
   Sabana arbolata de miombo d'Angola, en o sudueste.
   Sabana arbolata de miombo d'o Zambeze central, en o sureste.
   Matarralera de Itigi y Sumbu, en un chicot enclau chunto a o laco Tanganica, en a muga con Zambia.
   Paúl d'o Zambeze, en un chicot enclau d'o sudeste, en a muga con Zambia.
  
  Entre as muitas especies (belunas endemicas y muitas atras raras) que habitan en o suyo territorio podemos trobar dos especies de chimpanzés; o chimpanzé común y o bonobo u chimpanzé pigmeu, o gorila de montanya, l'okapi y o pavo reyal d'o Congo. Cinco d'os parques nacionals d'o país son catalogatos como Patrimonio d'a Humanidat: os parques nacionals de Garamba, Kahuzi-Biega, Salonga y Virunga y a Reserva d'a Vida Silvestre de l'Okapi. A guerra civil y a pobre economía han feito a-saber-lo mal a la biodiversidat. Muitos guardas forestals fuoron asasinatos u no podioron continar con o suyo treballo. Istos cinco puestos son listatos como Patrimonio d'a Humanidad en periglo por a Unesco.
  
  Con o paso d'os sieglos, a Republica Democratica d'o Congo ha estato o centro d'o que se conoixe como o problema d'o trafico de carne centroafricana d'animales silvestres, que ye considerato por muitos un problema medioambiental, y parti d'a crisi socio-economica que sufre o país. A carne d'os animals silvestres con os que se trafica s'obtiene por un regular por medio de trampas u gavias d'arambre, atras vegatas con escopetas u atras armas.
  
   Mayors ciudatz 
  
   Economía 
  
  A economía d'a Republica Democratica d'o Congo, una nación provista de grans recursos naturals, ha cayito drasticamente dende a metat d'a decada de 1980. Os dos conflictos recients (a Primera y a Segunda Guerra d'o Congo), que prencipioron en 1996, han reducido a producción d'o país y os suyos ingresos estatals, incrementando a suya deuda externa, y han suposato a muerte por a guerra, a fambre y as malautías, de 3,8 millons de personas.
  Actualment, a Republica Democratica d'o Congo ye o segundo país mas pobre d'o continent Africano, con un PIB per capita de 300$, dimpués de Zimbabwe.
  
  A situación d'incerteza causata por o creixient conflicto, l'ausencia d'infraestructuras y a dificultat ta operar en un ambient hostil, han reducido as operacions de comercio exterior. A guerra tamién ha intensificato o impacto de problemas alazetals tals como o inestable marco legal, a corrupción, a inflación y l'ausencia de apertura d'o gubierno en politica economica y operacions financieras. As condiciones han amillorato a partir de 2002 con a salita d'as fuerzas invasoras. Un gran número de misions d'o FMI y d'o Banco Mundial s'han reunito con o gobierno ta aduyar a desembolicar un plan economico coderent y o president Joseph Kabila ha prencipiato a implementar reformas. Muita de l'actividat economica recaye en actividatz que quedan difuera d'os datos d'o PNB oficial.
  
   Demografía 
   Población por etnias y nacionalidatz 
  
  A Republica Democratica d'o Congo no ye etnicament uniforme, como muitos países africanos con mugas naixitas d'o colonialismo europeu, y en especial os de gran mida. Os habitants més antigos son os pigmeus d'o Congo y de tota Africa Central, con antigas adaptacions a la vida de cazataires-recolectors en a selva equatorial. A distribución d'os pigmeus quedó esminglanata en enclaus (o més important a Selva d'Ituri), a causa d'a expansión de pueblos bantús que veniban d'o norueste y a diferencia d'os pigmeus practicaban l'agricultura y teneban conoixencias de metalurchia. En os cabos orientals d'o Congo os bantús se topetoron con a expansión u emigracions de pueblos niloticos principalment ganaders como os tutsis.
  
  Os bantús d'a cuenca d'o Congo se dividen en quatre brancas principals: mongo, ngombe, mbochi y as chents de l'augua.
  
   Cultura 
   Idiomas 
  S'estima que se parlan un total de 242 luengas en a Republica Democratica d'o Congo. De todas ellas, nomás 4 poseyen o estatus de luenga nacional: o kikongo, o lingala, o tshiluba y o suahili.
  
  O lingala estió a luenga oficial de l'exercito baixo a dictadura de Mobutu, pero, dende que l'exercito se rebeló, tamién s'usa o suahili en l'este.
  
  O francés ye a luenga oficial d'o país. Se quiere emplegar como un idioma neutral entre as diferents collas etnicas.
  
  Mientres o periodo colonial belga, as quatre luengas nacionals fuoron amostratas en as escuelas primarias, lo que fació que o país fuese un d'os pocos en poseyer literatura en a suya luenga local mientres a ocupación europea en Africa.
  
   Relichión 
  
  O cristianismo ye a relichión mayoritaria en a Republica Democratica d'o Congo, seguito por quasi un 80% d'a población. En iste grupo s'incluyen as relichions catolica con un 50%, protestant con un 20%, y kimbanguista con un 10%. O kimbanguismo yera visto como una amenaza ta o rechimen colonial y fue prohibito por os belgas. Actualment a ilesia kimbanguista, dita oficialment "ilesia de Cristo en a Tierra por o profeta Simon Kimbangu", tien alto u baixo tres millones de miembros, mas que mas entre os bakongo en as rechions d'o Baixo Congo y Kinshasa. O mayor numero de cristianos seguidors d'o reverendo William Branham se troba en a Republica Democratica d'o Congo, a on s'estima que bi ha bells 2.000.000 seguidors.
  
  Sesanta y dos d'as denominacions protestants d'o país son federatas aintro d'a Ilesia de Cristo en o Congo u CCC''. A sobén se le diz dimplament "A Ilesia Protestante", ya que ye formata por mas d'o 20% d'a población.
  
  Esporte 
     en os Chuegos Olimpicos
  
  A RD d'o Congo partecipa en os Chuegos Olimpicos de Verano ininterrompidament dende 1968, anque encara no ha ganato garra medalla.
  
   O fútbol ye o esporte mes popular y con mes exitos internacionals, o suyo organismo rector ye a Federación Congolenya de Fútbol (Fédération Congolaise de Football-Association, FECOFA) y a suya prencipal liga ye a Linafoot. Os equipos mes destacatos d'a Linafoot son o Motema Pembe y el Vita Club. A suya selección nacional estió campiona d'a Copa d'Africa de Nacions en os anyos 1968 (como Zaire) y 1974 (como Congo Kinshasa) y en o anyo 2009 estió tamién campiona d'o Campionato Africano de Nacions. Tamién cal destacar a suya partecipacion en a Copa d'o Mundo de Fútbol en a edición de 1974.
   En o atletismo cal destacar a Gary Kikaya Campión d'os Campionatos d'Africa d'atletismo en o 2006 y bronze en o 2010, y bronze tamién en o Campionato d'o Mundo d'Atletismo Indoor de 2004 en a preba de 400 metros lisos. En ista mesma preba en a lista mundial de totz os tiempos ye o primer atleta no estausunidense.
   L'equipo nacional de baloncesto d'a RD d'o Congo ha partecipato 5 vegatas en a fase final d'o Afrobasquet (Campionato de baloncesto Africano) estando a suya mejor clasificación un quatreno puesto en a edición de 1975 partecipando con o nombre de Zaire.
  
  Vinclos externos
  
  Referencias