title: Epila
text: Epila (Épila en castellano) ye un municipio aragonés d'a provincia de Zaragoza, situato en a comarca de Val de Xalón. A suya población ye de 4.372 habitants (2020), en una superficie de 194,3 km² y una densidat de población de 22,50 hab/km².
  
  Cheografía 
  Ye situau en o Plano de Placiencia, prolongación d'a ribera d'Ebro por a cuenca d'o río Xalón, a 336 metros d'altaria sobre o livel d'a mar y a una distancia de 42 km de Zaragoza, a capital d'a suya provincia y d'Aragón.
  
  En los uellos de Toronyel brolla l'augua provinient d'un aqüifero que se carga con l'augua infiltrada en la sierra de Nava Alta y que sale a traviés d'un cabalgamiento de lo Sistema Iberico soterrau por los materials cenozoicos de la depresión d'Ebro.
  
  Historia  
  En os monts de Rodanas bi ha una espelunga con materials dende o Bronze final dica o periodo tardorromano. Si en o Bronce final yera un lugar d'apedecamiento, en a epoca celtiberica y hispanorromana yera una espelunga sagrata.
  
  En l'actual Santuario d'a Virchen de Rodanas se troboron dos supuestas fundicions de fierro y restos de ceramica celtibera y romana.
  
  Seguntes as escavacions arqueolochicas, o primer asentamiento humán conoixito se localizó en o Cabezo de Ballesteros, drentro d'o casco urbán actual, y os chacimientos datan d'o sieglo VIII-VII aC. Seguntes os historiadors, Epila yera una población celtibera clamata n'ixa epoca Bis polis, en l'anyo 748 aC. A ciudat estió una aliata de Numantia en as Guerras numantinas, y fue destruyita por os romanos.
  
  Dimpués en tiempos d'os romanos pasó a Segontia, Segonia como atras ciudatz peninsulars con o mesmo nombre (Segontia fendo referencia a la segunda ciudat d'a calzata dende Caesar Augusta (Zaragoza) ta Emérita Augusta (Merida). Tamién se relaciona con o nombre Hispalis. D'esta epoca data o puent viello sobre o Xalón.
  
  En 1119, o rei Alifonso I d'Aragón la conquerió y l'adhibió a lo reino d'Aragón.
  
  Nombre 
  A parte d'a posible relación con l'antiga Ispalis, bi ha atra interpretación que diz que Epila ye un nombre godo relacionato con Ávila.
  
  Demografía
  
  Administración
  
  Reparto de concellers
  
  Alcaldes
  
  Puestos d'intrés 
  Ilesia de Santa María la Mayor.
  Santuario d'a Virchen de Rodanas.
  Muralla.
  Palacio d'o conte d'Epila.
  
  Fiestas 
   De verano; 16, 17, 18, 19 y 20 de setiembre.
   De primavera; 40 días dimpués d'o domingo de Quasimodo.
  
  Presonalidatz naixitas d'Epila 
  Categoría principal: Naixitos d'Epila.
  
  Referencias
  
  Se veiga tamién 
  
  Linia 200 d'Adif.
  
  Vinclos externos