title: Arizkun
text: Arizkun  (Arizcun en castellano) ye un lugar d'o municipio de Baztan, situato en a val de Baztan, Navarra. Ta plegar-ie s'ha de prener la N-121b y una vez pasato Elizondo pillar l'esbarre a man dreita que marca Arizkun. Poseye quatre barrios: Aintzialde, Bozate, Ordoki y Pertalats. Amés d'estos, tamien tien as agrupacions de casas de Otsanaiz, San Blas y Bergara, y os grupos de caseríos que forman en conchunto Aritzakun. Seguntes o censo de l'1 de chinero de 2010, o lugar teneba 610 habitants.
  
  Mugas 
  Arizkun fa muga con Amaiur enta lo nord, con Azpilikueta a l'ueste, con Erratzu a l'este y con Elbete y Elizondo a lo sudueste.
  
  Historia 
  Dende 1366 os suyos habitants ya yeran consideratos como fidalgos y en o sieglo XVIII yera lo nuclio más poblato d'a val, con 114 vecins, 31 moradors, 21 casas de pobres y cinco palacios. Tamién ha estato important lo peso d'as industrias tradicionals; en 1849 contaba ya con telars de lienzos, una fabrica d'auguardient, y dos molins fariners. Hue ye lo barrio d'Ordoki qui reculle ista tradición y aplega a mayor parte d'a industria d'o lugar.
  
  Demografia y habitants
  
  Barrios 
   Aintzialde
   Bozate, famoso por estar o puesto an i habió una d'as zagueras comunidatz conoixitas de cagotz
   Ordoki
   Pertalats
  
  Mitolochia 
  L'antiga creyencia en sers mitolochicos, como las lamias, se veye reflectata en a toponimia d'o lugar; asinas en a microtoponimia amaneixen os termins de: Lamiputzu (pozo d'as lamias, en basco), que ye una gorga an se diz que as lamias i apareixeban en os suyos cantos alisando-se lurs cabellos con peines doraus. Podendo-se-ie trobar amán tamién o Palacio de Goienetxe, altrament conoixito como Lamiarrita.
  
  Fiestas y celebracions 
  
   Inauteak u "Garrastolendas", se celebran anyalment a viespra d'o miercols de cenisas, adintro d'os garrastolendas se celebran estos días:
   Chueves: egunttunttuna, fiesta infantil.
   Domingo y lunes, os chóvenes d'a localidat van demandando casa a casa.
   O martes de maitins baila o sagardantza ("baile d'a manzana"). A mediodía os presonaches ditos Hartza eta bere segizioak: Hartzazaina, damak, mozorroak, musikariak... (l'Onso y os seguidors: o guardian de l'onso, as damas, os enmascaratos, los musicos...) recorren o lugar.
   Arizkungo bestak, "Fiestas de Arizkun", se celebran o 24 de chunio, Día de Sant Chuan (San Joan Eguna).
  
  Edificios 
   Santxotena Museoa, en o barrio de Bozate
   Monesterio d'a Virchen Maria d'os Ángels, siglo XVIII.
   Palacio d'Ursua, siglo XIV. Se troba situato en o barrio de Bozate. Ye un palacio de cabo d'armería d'un d'os linaches más antigos de Navarra (Ursuako jauregia, en basco).
   Palacio de Goienetxe tamién conoixito como Lamiarrita.
   Casas nobiliarias de Etxeberria y Iturraldea.
   Palacio de Bergara, Palacio cabo d'armeria y antiga torre medieval (Bergara jauregia, en basco).
  
  Galeria d'imachens
  
  Arizkundarras famosos 
   Pedro Ursua (1520-1561), conquistador y militar.
   Martin Ursua (1653-1715), conquistador y militar.
   Juan Goienetxe Gaston (1656-1735), editor, periodista y politico.
   Franzisko Laphitz (1832-1905), mosén y escritor.
   Damaso Legaz Laurenzena (1838-1902), cura y escritor en idioma basco.
   Pello Salaburu (1951-), escritor, profesor y academico d'Euskaltzaindiaa, tamien ex-rector de la Universidat d'o País Basco.
  
  Vinclos externos 
  
   / Web d'o concello d'Arizkun.
  
  Referencias 
  
  Arizkun