title: Río Congo
text: O Congo és o río més gran d'a zona occidental d'Africa Central. Con una longaria de 4.380 km ye o segundo río más largo d'ixe continent (dimpués d'o Nilo). Si en prenemos o río Chambesi como fuent, a suya largaria total crexe dica os 4.700 km dende o suyo naixedero dica desauguar en l'Oceano Atlantico. Respective a lo cabal (42.000 m³/s), o río ye o segundo d'o mundo dezaga de l'Amazonas. A suya cuenca, con una superficie de 3.822.020 km², tamién ye a segunda d'o mundo dimpués l'Amazonía (y chusto debant de la d'o Mississipi), formando tamién una graniza selva tropical.
  
  O río da nombre a los actuals estaus d'a Republica d'o Congo y a Republica Democratica d'o Congo, asinas como a l'antigo Reino d'o Congo.
  
  Buena parti d'o curso d'o Congo e d'os suyos afluents ye navegable, con bellas interrupcions. O río ye navegable entre a desembocadura y Matadi, a bells 150 km de l'Oceano Atlantico, a on que se troban os saltos d'augua d'Stanley que no premiten a navegación dica o laco Malebo (u laco Stanley), entre Kinshasa y Brazzaville, que suposa o prencipio d'o trampo nabegable más largo de tot o río, dica Kisangani. Dende a epoca colonial, bellas linias de ferrocarril unen entre els os trampos navegables (por eixemplo, entre Matadi y Kinshasa u entre Kisangani y Ubundu) dando continuidat a lo transporte fluvial por tota la cuenca.
  
  Afluents 
  
   Dende o suyo naixedero dica Kisangani, quan o río trescruza territorios montanyosos:
   Río Lubudi;
   Río Lufira;
   Río Luapula, dimpués río Luvua (350 km).
   Río Lukuga, con naixedero en o laco Tanganika.
   Río Luana;
   Río Elila;
   Río Lowa;
   Río Tshopo;
  
   Curso meyo: (Alto Congo y Meyo Congo). O río trescruza a plana central d'o país, con un recorrito más planero, mesmo con islas. Tien una amplaria de 25–30 km, en Makanza.
  
   Alto Congo — de Kisangani a Mbandaka:
   Río Lomami (1.500 km);
   Río Lukombe;
   Río Ituri, dimpués Aruwini
   Río Moliba;
   Río Itimbiri (250 km);
   Río Mongala (370 km), con os suyos afluents Ebola y Dua.
   Río Giri;
   Río Lulonga (200 km), con naixencia d'a unión d'os ríos Maringa y Lolopori.
   Río Ikelemba;
  
   Congo Meyo (de Mbandaka a Brazzaville/Kinshasa):
   Río Ruki, con o Tshuapa (y iste con o Lomela) y o Momboyo.
   Río Ubangi, con naixencia en a unión d'o río Uele y d'o río Mbomou.
   Río Sangha, con o Kadei y o Ngoko.
   Río Likouala;
   Río Lokoro;
   Río Nkéni;
   Río Léfini;
   Río Kasai (en Angola, conoixito tamién como río Kwa). Os suyos afluents son o río Fimi, o río Kwilu y o río Kwango
   Río Wamba, con os suyos afluents: Río Sankuru (1.230 km), Lulua, Tshikapa y Lukaya.
   Río Nsele;
   Río Ndjili;
   Río Fula;
   Río Gombe;
  
   Baixo Congo - de Brazzaville/Kinshasa dica t'a desembocadura. Dividito en dos partes:
  
   De Kinshasa ta Matadi (350 km), o río trescruza os Monts de Bangu, con 32 cadreitas, estando asinas o río no navegable.
   De Matadi ta l'Oceano Atlantico (137 km), o río deixa dentrar en o suyo cauz a o mar.
   Río Inkisi;
   Río Mpozo;
   Río Bundi;
  
  Referencias
  
  Vinclos externos 
  
  Río Congo
  Ríos d'a Republica Centroafricana
  Ríos d'a Republica Democratica d'o Congo
  Ríos d'a Republica d'o Congo