title: Puntal de Penyagolosa
text: Lo puntal de Penyagolosa ye una cima de lo Sistema Iberico situada entre los termins municipals de Villafermosa, Vistabella y Chodos (Castellón), a pocos km de la muga con la comarca de Gúdar-Chabalambre de la provincia de Teruel.
  
  Ye la segunda cima més alta de lo País Valenciano con 1.813 metros d'altaria sobre lo nibel de la mar, dezaga de lo Cerro Calderón en lo Rincón d'Ademuz. Lo puntal de Penyagolosa ye tan alta que se vei dende muitos kilometros arredol, tanto dende bella zona de Castellón y Gúdar-Chabalambre, como dende lo Tozal dels Tres Reis (Puertos de Bezeit).
  
  La sierra de Penyagolosa ye en la branca levantina de lo Sistema Iberico y en la unidat morfoestructural dita Serranías de Gúdar. Representaba ya un releu residual en la superficie d'erosión fundamental de la Cordelera Iberica de zaguers de lo Terciario.
  
  Toponimia 
  L'oronimo puntal de Penyagolosa presenta un formant puntal que significa "prominencia aguda de lo terreno", seguiu de Penyagolosa, que ye tamién lo nombre de la sierra. S'ha mirau d'interpretar l'oronimo Penyagolosa con diferents hipotesis toponimicas. Una hipotesi lo fa provenir de Penya Glaçosa por lo chelo que d'antes duraba muito en la suya cima. Unatra hipotesi ye a partir de PINNA LUGOSA fendo-la derivar de lo dios celta Lug, y presuposando que yera una montanya sagrada.
  
  La hipotesi més fiable la fa derivar de PINNA COLOSA, por sonorización de la C- latina, y se puet notar més bien dende la versant churra u versant sud por la carretera que va dende Puerto Mingalvo ta Castiello de Villamalefa, destacando muito entre los atros releus en cuesta como un Coloso.
  
  Un toponimo pareixiu mos trobamos en lo termin municipal de Bronchales: Penya Cabezacolosa, un mont de 1770 m d'altaria.
  
  Penyagolosa ye mencionada en la Bula d'Hadrián IV de lo 22 de chunio de 1158:
  
  Curiosidatz 
  Penyagolosa ye una muga lingüistica por estar muga de diocesi, uno de los cabos de la diocesi de Zaragoza d'acuerdo con la Bula d'Hadrián IV. D'esta traza Chodos y Vistabella son catalanoparlants por haber perteneixiu a la diocesi de Tortosa y Villafermosa ye castellanoparlant churra (y antigament aragonesoparlant).
  
  Referencias
  
  Bibliografía 
   Emili Casanova: La fontera lingüística castellano-catalana en el País Valenciano. Revista de Filología Románica Vol 18, (2001) 213-260.
  
  Vinclos externos 
   // Información de lo Parque Natural del Penyagolosa.
    Fuella d'o vértiz cheodesico
  
  Montanyas d'o Sistema Iberico
  Montanyas d'a provincia de Castellón
  Vertices cheodesicos d'o País Valenciano
  Penyagolosa