title: Cuello Otal
text: Iste articlo tracta sobre o cuello Otal. Ta atros usos d'o toponimo «Otal» se veiga Otal (desambigación).
   
  O cuello Otal u cuello d'Otal ye un puerto de montanya d'o Pireneu aragonés, en as sierras interiors,  que comunica a valle d'Otal (en a comarca tradicional de Sobrepuerto) con a valle d'o río Sorrosal, tributaria de a de l'Ara, en a comarca de Sobrarbe. O cuello se troba entre as alturas d'o Pelopín (2007 m) y a Penya Ronata (1934 m), a 1894 msnm y ye o punto d'unión d'as sierras d'a Manchoya y Erata.
  
  Iste puerto ye un d'os camins que tradicionalment comunicaban o Sobrepuerto con as atras valles d'a redolada, por a part d'Otal, antiga cabecera d'a valle d'Otal y una d'as poblacions principals en a dita subcomarca. Se troba a menos de cinco-cientos metros d'unatro cuello que tamién comunicaba a valle d'Otal, en iste caso con a de Broto; o cuello Pelopín u puerto de Yosa.
  
  Pista forestal 
  Entre 2014 y 2015 s'ubrió una pista forestal sobre o cuello Otal con l'obchectivo de fer posible l'arribada de vehiclos terrestres ta o lugar d'Otal (deshabitau dende 1970). A pista heba estau una reivindicación d'os antigos vecins d'Otal dende que a población quedó deshabitada en o zaguer tercio d'o sieglo XX, a causa principalment d'as dificultatz en as comunicacions, como tamién atros nuclios de Sobrepuerto.
  
  Os antigos vecins y amigos d'Otal celebran a Fiesta Mayor d'a localidat (en honor de Sant Ramón Nonato) cada zaguero d'agosto en reunindo-se-ie. Ta fer isto, una colla de voluntarios (d'entre ellos) cal que se dedique o cabo de semana d'enantes a desbrozar o sendero tradicional que i puya dende Oliván, por a part d'o municipio de Biescas, por a Cruz de Basarán y a traviés d'o cuello d'Ainielle. A reivindicación d'una pista que i arribase s'ha ito fendo más fuerte mientres muitos d'os antigos habitants s'han feito grans, pus muitos ya teneban complicacions de salut que les ne privaban, de puyar-ie.
  
  O municipio de Broto, a qui pertenece Otal, heba esgrimiu como argumento pa oposar-se a la pista que as arcas municipals no podeban adubir a construcción d'una infraestructura d'istas caracteristicas, con tantos kilometros de trazau minimo, pa un lugar despoblau. O trazau proposau por os defensors d'a pista, o que menos inversión heba d'amenistar, partiba d'o parache d'a Cruz de Basarán, t'a on que s'arriba dende Yebra de Basa u dende Oliván (en o termin municipal de Biescas), razons por as quals l'achuntamiento de Broto consideraba inoportuno fer a pista y que ista no conectase con garra atro nuclio d'o suyo propio termin municipal.
  
  Finalment, s'aprebó un trazau alternativo en pasando por o cuello Otal, que se troba incluido en o Puesto d'Intrés Comunitario Cotefablo-Montanya d'Otal., integrament adintro d'as mugas d'o termin municipal de Broto, y que conecta con a N-260 en os arredols d'o Cotefablo. As obras comenzón en l'agüerro de 2014. L'Asociación Amigos de Sobrepuerto y Ecologistas en Acción han denunciau que a obra no contaba con os prescriptivos informes d'Impacto Ambiental, pus s'ha feito en una zona natural protechida, y l'achuntamiento de Broto defensa que contaban con totz os permisos.
  
  Puertos de Sobrepuerto 
  
  O mesmo nombre de Sobrepuerto ye un toponimo derivau de l'abundanza de puertos en a redolada. En o pasau, quasi todas as comunicacions d'ista comarca con l'exterior s'heban de fer a traviés d'iste tipo de pasos naturals, pus o cauce d'os cursos d'augua que l'abandonan no gosa estar practicable a piet.
  
  Puertos interiors 
  
  Cuello d'Ainielle.
  Cuello Basarán.
  Cuello Cortiellas.
  Cuello de Sant Cocobat.
  
  Puertos exteriors 
  
  Contra la valle de l'Ara:
  Cuello Otal.
  Cuello Pelopín.
  Collada de Fuendes Blancas.
  Collada de Feners.
  Contra la valle de Basa:
  Collau de Petralba.
  Collada de la Cruz.
  Collada d'o Cuezo.
  Cuello de las Tres Cruces.
  Puerto de Sant Cocobat.
  Contra la valle d'o Galligo:
  Portiello de lo Reguero (en o puerto de Santa Orosia).
  Portiello de Leramaza (por a part d'Ainielle).
  Puerto d'o Boalar (Ainielle).
  
  Referencias
  
  Se veiga tamién 
  
  Puerto de Cotefablo.
  Sierra d'Erata.
  Sierra d'a Monchoya.
  Cruz de Basarán.
  Puerto de Santa Orosia.
  
  Otal, cuello
  Sobrepuerto
  Val de Broto