title: Pero I d'Aragón
text: Pero I d'Aragón u Pietro I d'Aragón (1070 - † 28 de setiembre de 1104) rei d'Aragón y de Pamplona (1094 - 1104).
  Fillo de Sancho Remíriz y Isabel d'Urchel. Dende o 4 de chunio de 1094 estió rei d'Aragón y de Navarra, quan ya en yera de Sobrarbe y Ribagorza dende 1085.
  O reinau de Pero I significó a enampladura d'o territorio aragonés en as suyas partis central y oriental, en plegando dica a Sierra d'Alcubierre y os Monegros.
  
  Quan su pai Sancho Remíriz morió en o setio de Uesca lo proclamoron rei d'Aragón y Pamplona. Conquerió Uesca (1095), dimpués de redotar a Mustain de Zaragoza en a batalla d'Alcoraz. En 1095 tamién prenió Naval y Salinas, empecipiando a atacar as tierras de Balbastro. Con enchaquia d'a predicación d'a Primera Cruzata s'establió en un pueyo santo, que con o tiempo se clamaría o Pueyo de Sancho, chunto a Uesca (ermita de San Chorche).
  
  Luitó chunto a o Cit en a batalla de Bairén (1097), prenió Balbastro (1101), Sarinyena y prebó de conquistar Zaragoza. Encorraló Tamarit de Litera (1104). Reglamentó o fuero d'os infanzons.
  
  Afinco a supremacía militar d'as tropas cristianas sobre as musulmanas, morió o 28 de setiembre de 1104, en a val d'Arán quan marchaba enta Biarn.
  
  Se casó en primeras nuncias con Agnés d'Aquitania, en Chaca, en 1086, d'a que naixioron dos fillos que morioron antis que su pai:
  
   Pero d'Aragón, que casó con María Rodríguez filla d'o Cit, que morió en 1104.
   Agnés d'Aragón, que morió en 1103.
  
  En segundas nuncias se casó o 16 d'agosto de 1097 en Uesca con Berta, a qui le dió como dote unas tierras en a Galliguera, a on que gubernaría quantos anyos dimpués d'a suya muerte.
  
  Referencias 
  
  Dinastía Ximena
  Reis de Navarra
  Reis d'Aragón
  1070 (naixencias)
  1104 (muertes)