title: Leida
text: Leida<ref>[http://ifc.dpz.es/recursos/publicaciones/03/52/10caruana.pdf Leyda en Una relación inedita de los Jueces de Teruel].</ref> (en catalán y oficialment: Lleida; en castellano: Lérida) ye un municipio y una ciudat catalana, capital d'a provincia de Leida y d'a comarca d'o Segrián (Catalunya).
  
  En 2009 a población d'a ciudat ye de 135.919 habitants, en una superficie de 211,70 km². A densidat de población ye de 642,04 hab/km².
  
  Ye una ciudat con una destacata importancia historica, estando a capital d'o pueblo prerromano d'os ilerchetz, y esdevenindo un municipium de l'Imperio Romano mientres César Augusto. Conquerita por os musulmans en primerías d'o sieglo VIII, fue reconquerita por Remón Berenguer IV de Barcelona y Ermengol IV d'Urchel en 1149, ta esdevenir una d'as prencipals ciudatz d'a Corona d'Aragón, fundando-ne-ie en 1297 por Chaime II d'Aragón o Estudeo Cheneral de Leida, a primera universidat d'a Corona d'Aragón y una d'as primeras d'a peninsula iberica. Tamién estió puesto de luitas mientras a Guerra d'os Segadors, a Guerra de Succesión espanyola, a Guerra d'o Francés y a Guerra Civil espanyola.
  
   Cheografía 
  A ciudat de Leida ye situata a 155 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a o canto d'o río Segre, a una distancia de 130 km d'a ciudat de Barcelona, a capital de Catalunya, y de 140 d'a ciudat de Zaragoza.
  
   Mugas 
  O suyo termin municipal muga con Alcarràs, Almacelles, Alpicat, Albatàrrec, Artesa de Lleida, Alcoletge, Els Alamús, Corbins, Gimenells i el Pla de la Font, Torrefarrera y Torre-serona.
  
   Historia 
  A ciudat de Leida fue conquerita por as tropas cristianas de Remón Berenguer IV, conte de Barcelona y princeps d'Aragón, y d'Ermengol IV, conte d'Urchel, o 24 d'octubre de 1149. En agosto de 1150, se celebró en a ciudat (en o suyo castiello de La Suda) o matrimonio entre Peronella, heredera d'o Reino d'Aragón, y Remón Berenguer IV.
  
  O 22 de chulio de 1203, en una ceremonia presidita por Pero III, rei d'Aragón, y Gombau de Camporrels, bispe de Leida, se pone a primera piedra d'a Seu Viella de Leida.
  
  En octubre de 1707, en a Guerra de Succesión espanyola, Leida ye conquerita por as tropas castellanas de Felipe V. A ciudat medieval ye espullata, as ilesias esdevienen quartels, a Paeria (l'achuntamiento) ye disuelta y se cierra o Estudi General (a Universidat de Leida).
  
  O 5 de noviembre de 1823 dentran en Leida as tropas de l'Exercito francés, os clamatos Cient Mil Fillos de Sant Loís.
  
   Toponimia 
  En l'aragonés baixorribagorzán de Chuseu y Torres dicen Llèida. O exotoponimo aragonés sin L palatalizata lo podemos trobar en dos versions tardanas d'as Cronicas d'os Chudezes de Teruel referindose a lo escaicito en l'anyata chudicial 1485-1486:
  
  En o lexico comercial aragonés d'o sieglo XV en Uesca s'escribiba Leyda (Draps mescla de Leyda)
  
  O nombre viene d'o latín ILERDA, d'o ibero ILTIRTA.
  
   Demografía 
  
   Administración 
   Reparto de concellers 
  
   Alcaldes 
  
   Molimentos 
  
   Castiello de La Suda de Leida, un castiello repui d'a presencia andalusí en a ciudat. Ye en iste castiello a on se fació a voda de Peronella d'Aragón con Remón Berenguer IV.
   Castiello de Gardeny, d'o sieglo XII, en estilo romanico, que estió propiedat d'a Orden d'o Temple.
   Ilesia de Sant Lorient de Leida, d'estilos romanico y gotico.
   Palacio de la Paeria de Leida (ye decir, a Casa d'a Villa), en estilo romanico.
   Ilesia de Sant Martín de Leida, d'o sieglo XII, una ilesia en estilo romanico.
   Seu Viella de Leida, una seu bispal d'o sieglo XIII, con un claustro d'o sieglo XIV y un campanar d'o sieglo XV.
   Hespital de Santa María, d'estilo gotico.
   Seu Nueva de Leida, un edificio d'o sieglo XVIII en estilo barroco.
   Ilesia de Sant Chuan de Leida, una ilesia d'o sieglo XIX en estilo neogotico.
  
   Comunicacions 
  
  N-II.
  N-240.
  Linia 200 d'Adif.
  Estación de Leida-Pirineus.
  N-230.
  
   Vinclos externos 
  
   Turismo de Leida.
   Pachina web oficial municipal de Leida.
   Institut d'Estudis Ilerdencs.
   Información de Leida en a pachina web d'a Cheneralidat de Catalunya.
   Información de Leida en a pachina web de l'''Institut d'Estadística de Catalunya.
  
  Referencias 
  
  Localidaz d'a provincia de Leida
  Municipios de Leida que mugan con Aragón
  Municipios de Catalunya por aon pasa la N-240
  Municipios de Catalunya por aon pasa la linia 200 d'Adif