title: Croacia
text: A Republica de Croacia (Republika Hrvatska ,  en croata), ye un país europeu d'a Europa Central, que muga a o norte con Eslovenia y Hongría; a o nord-este con Serbia; a l'este con Bosnia y Herzegovina; y a o sud con Montenegro. Ta o sudueste muga con a mar Hadriana, amás de tener una muga maritima con Italia en o Golfo de Trieste.
  
  A suya población ye de 4.453.000 habitants (estimación de 2008) en una superficie de 56.542 km², con una densidat de población de 78,76 hab/km².
  
  A principal ciudat d'o país (y a suya capital dende a independencia de Yugoslavia en 1991) ye Zagreb. Politicament, ye una republica parlamentaria; o president d'o país ye Kolinda Grabar-Kitarović y o primer menistro ye Jadranka Kosor.
  
  Croacia ye miembro de Nacions Unidas, d'a OSCE, d'a OTAN y dende l'1 de chuliol de 2013 d'a Unión Europea. Dende l'1 de chinero de 2023 la suya moneda ye l'Euro (EUR), que ha sustituyiu a lo kuna (kn).
  
  Cheografía  
  Croacia se troba en Europa central y sudoriental, en a costa d'a mar Hadriana. Buega con Hongría a lo nord-este, Serbia a l'este, Bosnia y Herzegovina y Montenegro a lo sudeste y Eslovenia a lo nordueste. Se troba sobretot entre as latitutz 42 ° y 47 ° N y as longarias 13 ° y 20 ° E. Parti d'o territorio en l'extremo sud que rodia a Ragusa ye un enclau practico connectau con a resta d'o continent per auguas territorials, pero deseparau en tierra per una faxa costera curta que perteneix a Bosnia y Herzegovina arredol de Neum. Lo puent Pelješac, que la suya obridura ye prevista pa 2022, connectará l'enclau con a parti continental de Croacia.
  
  Lo territorio cubre 56.594 kilometros quadraus, que consta de 56.414 kilometros quadraus de tierra y 128 kilometros quadraus d'augua. Ye o 127eno país mas gran d'o mundo. A suya elevación vareya dende as montanyas d'os Alpes Dinaricos, con o suyo puesto mas alto en a tuca Dinara a 1.831 metros amán d'a buega con Bosnia y Herzegovina en o sud, dica a marguina d'a mar Hadriana, que constituye tot a suya buega sudueste. A Croacia insular consta de mas de mil islas y islotes de diferents grandarias. As islas mas grans son Cres y Krk, cada una d'ellas con un aria d'arredol de 405 kilometros quadraus.
  
  As partis montanyosas d'o norte de Hrvatsko Zagorje y as planas planas d'Eslavonia en l'este, que forma parti d'a cuenca de Panonia, son trascruzadas per ríos importants como o Danubio, Drava, Kupa y o Sava. Lo Danubio, o segundo río mas largo d'Europa, trascruza a ciudat de Vukovar en l'extremo este y forma parti d'a buega con Vojvodina. As rechions central y sud amán d'a costa y as islas d'a mar Hadriana consisten en montanyas baixas y tierras altas boscosas. Os recursos naturals que se troban en o país en cantidatz pro importants pa la producción incluyen petrolio, carbón, bauxita, mineral de fierro de baixa lei, calcio, cheso, gudrón natural, silica, mica, archilas, sal y enerchía hidroelectrica. A topografía karstica constituye arredol d'a metat de Croacia y ye especialment prominent en os Alpes Dinaricos. I hai quantas espelungas fundas en Croacia, 49 d'as qualas a mas de 250 m, 14 d'ellas a mas de 500 m y tres a mas de 1000 m. Os lacos mas famosos de Croacia son os lacos de Plitvice, un sistema de 16 lacos con saltos que los connectan. Os lacos son famosos per as suyas colors distintivas, que van dende la turquesa dica la verde menta, grisa u azul.
  
  Clima 
  A mayor parti de Croacia tien un clima continental moderadament calido y plevioso seguntes lo define a clasificación climatica de Köppen. A temperatura meya mensual vareya entre -3 °C de chinero y 18 °C de chulio. As partis mas fredas d'o país son Lika y Gorski Kotar, an o clima boscoso nevau se troba en elevacions superiors a los 1.200 metros. As redoladas mas calidas de Croacia se troban en a costa d'a mar Hadriana y especialment en l'interior immediato caracterizau per o clima mediterranio, ya que as temperaturas maximas son moderadas per a mar. En conseqüencia, os picos de temperatura son mas pronunciaus en as arias continentals. A temperatura mas baixa de -35,5 °C se rechistró lo 3 de febrero de 1919 en Cakovec, y a temperatura mas alta de 42,8 °C se rechistró lo 4 d'agosto de 1981 en Ploce.
  
  A precipitación meya anyal vareya entre 600 milimetros y 3500 milimetros seguntes a rechión cheografica y lo suyo tipo de clima predominant. A menor precipitación se rechistra en as islas exteriors (Biševo, Lastovo, Svetac, Vis) y as partis orientals d'Eslavonia. Os livels maximos de precipitación s'observan en a cordelera de Dinara y en Gorski Kotar.
  
  Os aires predominants en l'interior son de lieu a moderaus d'o nord-este u sudueste, y en l'aria costera, os aires predominants son determinaus per as caracteristicas de l'aria local. As velocidatz de l'aire mas altas se rechistran con mayor freqüencia en os meses mas fredos a lo luengo d'a costa, por un regular como o bura fredo d'o nord-este u con menos freqüencia como o jugo calido d'o sud. As redoladas mas soleyadas d'o país son as islas exteriors, Hvar y Korcula, an se rechistran mas de 2700 horas de sol per anyo, seguidas per a redolada meya y meridional d'a Mar Hadriana en cheneral, y a costa norte de l'Hadriana, totas con mas de 2000 horas de sol per anyo.
  
  Historia 
  
  A historia de Croacia presenta diferents periodos temporals: l'arribada d'os croatas como etnia-tampón entre os avaros y bizantins, o Reino de Croacia medieval, o Reino de Croacia asociau a lo Reino d'Hongría en unión personal, una invasión otomana que deixó una part chica de Croacia en poder d'os Habsburgo, pa quedar dimpués en l'Imperio Austrohongaro, pasar a fer part de Yugoslavia con a desaparición d'os imperios centroeuropeus, y esdevenir dimpués d'as guerras yugoslavas de secesión un estau miembro d'a Unión Europea.
  
  Organización politico-administrativa
  
  Condaus 
  
  Dende a suya constitución en 1992, Croacia se ha dividido en 20 condaus y a suya capital, Zagreb, que tien autoridat y estatus legal tanto de condau como de ciudat (independient d'o condau de Zagreb que la rodia).
  
  Diez ciudatz mas importants 
  As diez ciudatz mas importants son:
  
  Cheografía humana y sociedat
  
  Población por etnias y nacionalidatz 
  A mayoría d'a población ye de nacionalidat etnica croata, bi ha una minoría serbia, que se redució muito quan en 1995 l'aria a on yera més numerosos fue recuperada por o gubierno. En a rechión d'Eslavonia bi ha representacions chicotas de diferents nacionalidatz de l'Imperio Austrohongaro que participoron en a repoblación (rutens y hongaros). En Croacia tamién bi ha restos de poblacions vlacas en l'interior de Dalmacia (Morlacos) y Istria (Istrorrumanos), y musulmans refuchiaus d'a Guerra d'independencia de Bosnia-Herzegovina.
  
  En Croacia en 1981 os croatas yeran 3.455.000, os serbios 532.000, os hongaros 25.000, os eslovenos 25.000, os bosnios (musulmans de luenga serbocroata) 24.000 y os yugoslavos de garra nacionalidat concreta 379.000.
  
  Gastronomía 
   
  A cocina tradicional croata vareya d'una rechión a unatra. Dalmacia y Istria tienen influxos culinarios d'a cocina italiana y atras cocinas mediterranias que destacan per l'emplego de quantos mariscos, verduras cuetas y pastas, y apanyos como l'aceite d'oliva y l'allo. Os estilos culinarios austriacos, hongaros y turcos influyioron en a cocina continental. En ixa redolada predominan as carnes, o peix d'augua dulza y os platos de verduras.
  
  I hai dos rechions productoras de vin distintas en Croacia. A rechión continental en o nord-este d'o país, especialment Eslavonia, produz vins premium, particularment blancos. A lo luengo d'a costa norte, os vins d'Istria y Krk son semellants a los d'a vecina Italia, mientres que mas a lo sud, en Dalmacia, os vins tintos d'estilo mediterranio son a norma. A producción anyal de vin supera os 140 millons de litros. Croacia estió quasi exclusivament un país consumidor de vin dica zaguerías d'o sieglo XVIII, quan prencipió una producción y un consumo de biera mas masivos. Lo consumo anyal de biera en 2020 estió de 78,7 litros per capita, lo que colocó a Croacia en o puesto 15 entre os países d'o mundo.
  
  Esporte 
   Categoría principal: Esportistas de Croacia.
  
  O esporte mas popular en Croacia ye o fútbol, y dimpués o baloncesto, o balonmán, o waterpolo y o tenis. O Dinamo de Zagreb ye o club de futbol con mes exito, seguiu d'o Hajduk de Split, equipo que despierta as pasions d'unos aficionaus muito devotos. Manimenos en os zaguers anyos o baixo livel ha feito que muitos croatas prefieran seguir en televisión a liga espanyola antes que a liga croata.
  
  Esportistas croatas 
   Davor Suker, ex-chugador de fútbol d'o Sevilla FC y Real Madrid.
   Ivano Balić, millor chugador de balonmán d'o mundo en 2003.
   Goran Ivanišević, un d'os millors chugadors de tenis d'o mundo.
   Blanka Vlašić, dos vegadas campiona d'o mundo d'atletismo en o 2007 y 2009, subcampiona en o 2011 y campiona d'Europa en o 2010 de salto d'altaria.
   Dražen Petrović y Toni Kukoc, os dos millors chugadors d'a historia d'o baloncesto croata.
  
  Se veiga tamién 
   Eleccions parlamentarias croatas de 2011.
  
  Referencias
  
  Bibliografía 
    André Sellier, Jean Sellier: Atlas de los pueblos de Europa Central. Acento editorial.
  
  Se veiga tamién