title: Dublín
text: Dublín (Dublin en anglés, ,  u , Baile Átha Cliath en irlandés,  u ) ye una ciudat y municipio irlandés, que ye a capital d'Irlanda, amás d'a mayor ciudat d'o país.
  
  Ye en a provincia de Leinster, condau de Dublín, y comprende os distritos electorals (Dáil Éireann) de Dublín Central, Dublin Norte Central, Dublín Nordueste, Dublín Norueste, Dublín Sud Central, Dublín Sudeste, y Dún Laoghaire and Rathdown.
  
  A población de Dublín ye de 502.739 habitants (2006), en una superficie de 114,99 km², con una densidat de población de 4.372,02 hab/km².
  
  Etimolochía 
  Una d'as teorías sobre o nombre Dublin d'a ciudat diz que tien o suyo orichen en as parabras en irlandés Dubh Linn (laco negro en aragonés). Iste sería o nombre d'o laco que bi heba en un afluent d'o río Liffey, a on os vikingos bi construyoron a suya fortificazión en a redolada, que ye l'orichen de l'actual ciudat de Dublín.
  
  Sindembargo, d'atros fan notar que Ptolomeu ya charra d'a ciudat en os suyos escritos arredol de 140, con o nombre d'Eblana, prou amanato como ta que se creiga que Dublin en deriva. En o "Libro d'o Trasoro" escriben Diotelio:
  
  O nombre en moderno irlandés, Baile Átha Cliath, fa referencia a o lugar que bi eba antis en l'actual Dublín, y significa, traducito a l'aragonés, lugar que bi ha en o vado d'as canyas.
  
  Historia
  
  Os orichens de Dublín 
  Encara que seguntes Ptolomeu o lugar ya existiba en o 140, con o nombre d'Eblana, estioron os vikingos os creyadors d'o lugar en o sieglo IX, como un lugar a on comerciar con os pueblos celtas d'a redolada, antis de bi construir un castiello (l'orichen de l'actual castiello de Dublín). En o lugar bi habió un poblato celta antis de que os vikingos bi plegasen.
  
  Asinas, en 837 Thorgis, un chefe vikingo, plegó a o lugar con una flota de 120 drakkars. 60 en puyoron por o río Boyne y 60 por o río Liffey, seguntes as cronicas irlandesas (as cronicas escandinavas no en charran guaire). En plegar a Dublín en 836, a on bi heba un poblato de pescataires, construyoron una torre en un pueyo (l'actual castiello de Dublín), con un poblato a o piet.
  
  Emplegoron a torre ta treballos de protección, y emplegaron o poblato ta o comercio con as tribus irlandesas amanatas y ta refuchio d'os vikingos en as suyas incursions por a mar d'Irlanda, as islas britanicas y as costas de Francia.
  
  En 1018 Dublín esdevenió a seu d'un bispato, dimpués d'a cristianización d'os vikingos que bi viviban.
  
  A conquista normanda 
  .
  Dimpués d'a batalla de Hastings, o 14 d'octubre de 1066, os normandos d'o duque Guillermo de Normandía conquerioron o reino d'Anglaterra , que yera o centro d'os territorios vikingos en as islas Britanicas. Asinas, en 1170-1171 invadioron tamién Irlanda, y a ciudat de Dublín esdevenió o centro d'o suyo poder en a isla. Sustituyó a l'antigo simbolo politico irlandés de Tara, que ye 40 km a lo norte, alto u baixo, y o castiello de Dublín, construito en estilo normando (una d'as brancas de l'arte romanico) esdevinió o centro d'o poder britanico en Dublín y en Irlanda dica a independencia d'o país en o sieglo XX. Un nuevo castiello sustituyó a l'anterior en 1213, con obras adicionals de fortificación en o sieglo XIV.
  
  A ocupación anglesa 
  Por a suya importancia politica y comercial, Dublín creixió a escape, y en 1700 teneba más de 60.000 habitants, estando asinas a segunda ciudat de l'Imperio Britanico dimpués de Londres. Isto yera tamién porque dimpués d'a redota d'os catolicos en 1690 en a batalla d'o Boyne (u batalla de Boyne), os protestants de Guillermo d'Orange se bi instaloron, encluindo 3.000 hugonotz franceses. Antiparte, arredol de 20.000 chacobitas albandonaron a redolada dimpués d'o Tratato de Limerick ta fuyir ta Francia u Espanya.
  
  A presencia d'una important colonia protestant aseguraba a tranquilidat d'a presencia britanica en a ciudat y en tota a isla d'Irlanda, situación que se mantenió dica o sieglo XX.
  
  A insurrección de Pascua y a independencia 
  A insurrección de Pascua (1916), a Guerra d'Independencia irlandesa (1919-1921) y a Guerra Civil irlandesa (1922-1923) enronoron a ciudat, que fue reconstruita y esdevenió a capital d'a Irlanda independient.
  
  Localidatz achirmanadas 
   Barcelona  (Catalunya).
   Leyón  (Castiella y Leyón).
   Budapest  (Hongría).
   Liverpool  (Anglaterra).
   Matsue  (Chapón).
   Monterrey  (Mexico).
   San José  (California, Estaus Unius).
  
  Vinclos externos
  
  Referencias 
  
  Localidaz d'Irlanda
  Capitals d'Europa
  Puertos