title: Suecia
text: O Reino de Suecia, u Suecia ye un país d'Europa que fa parti d'a Unión Europea (UE).
  Muga con Noruega en o norte, Dinamarca en o sudueste y Finlandia en l'este.
  
  Toponimia 
  Ye un toponimo derivau d'o etnonimo d'o pueblo chermanico que i predominó quan forachitoron a los godos, los suecos. O toponimo ye documentau en aragonés por primera vegada en a "Grant Cronica d'Espanya", compilación historica empentada por Chuan Ferrández d'Heredia:
  
  Cheografía 
  Situau en o norte d'Europa, Suecia limita a o este con a mar Baltica y o golfo de Botnia, dando-le a o país una larga linia costera, que forma a parti iste d'a peninsula Escandinava. A o ueste se troban os Alpes escandinavos (Skaderna), os quals forman una buega natural con Noruega. A o nord-este limita con Finlandia, a o sudueste con os estreitos de Skagerrak, Kattegat y Öresund, que lo deseparan de Dinamarca, Alemanya, Polonia, Rusia, Lituania, Letonia y Estonia. Amás, ye connectau con Dinamarca por o puent d'Öresund.
  
  Con una superficie de 450 295 km²,​ Suecia ye o 57° país mas gran d'o mundo. Ye o cinqueno mas gran d'o continent y o mas gran d'Europa d'o Norte. A suya grandaria ye un poquet mas gran que o estato de California y semellant a o d'Uzbekistán, con una población de mas de 10 millons d'habitants.
  
  L'altitut minima de Suecia se troba en a badía d'o laco Hammarsjön, amán de Kristianstad con 2,41 metros baixo o livel d'o mar. L'altitut maxima d'o país ye en o mont Kebnekaise con 2.111 m.O territorio sueco tamién comprende unas 221 800 islas, d'as qualas 1085 contan con una población permanent.​ Gotland, Öland, Orust, Hisingen y Värmdö son as islas mas grans d'o país.
  
  En a suya mayoría, o territorio sueco ye plano, con excepción d'a zona ueste an surten os Alpes escandinavos.
  
  Clima 
  A mayor parti de Suecia tiene un clima atemperau, manimenos a suya latitut norte, con quatro estacions distintas y temperaturas suaus entre tot l'anyo. L'hibierno en l'extremo sud gosa estar feble y se manifiesta solament a traviés de qualques periodos mas curtos con nieu y temperaturas baixo zero, l'agüerro bien puede convertir-se en primavera allí, sin un periodo definiu d'hibierno. O país se puede dividir en tres tipos de clima: a parti mas a o sud tiene un clima oceanico, a parte central tiene un clima continental humido y a parte mas a o norte tiene un clima subarctico. Manimenos, Suecia ye muito mas calida y ixuga que atros puestos en una latitut semellant, y mesmo bella cosa mas a o sud, prencipalment a causa d'a combinación d'a Corrient d'o Golfo.
  
  A temperatura mas alta nunca rechistrada en Suecia estió de 38 °C  en Målilla en 1947, mientres que a temperatura mas freda nunca rechistrada estió de -52,6 °C  en Vuoggatjålme o 2 de febrero de 1966.
  
  A causa d'a gran latitut de Suecia, a duración d'a luz d'o día vareya muito. A o norte d'o Cerclo Polar Arctico, o sol nunca se mete en verano y nunca sale en hibierno. Manimenos, en a capital Estocolmo,que se troba mas a o sud, a luz d'o diya dura mas de 18 horas a fins de chunio, pero solament arredol de 6 horas a fins d'aviento.
  
  Historia 
  Suecia naixió como país independient y unificau entre a Edat Meya. Desembolicó una administración moderna centralizada dende o reinau d'o rei Gustavo I en o sieglo XVI. En o sieglo XVII o país extendió os suyos territorios y formó l'Imperio Sueco. A mayoría d'os territorios conquerius difuera d'a peninsula escandinava los perdió entre os sieglos XVIII y XIX. A rechión oriental de Suecia, l'actual Finlandia, estió conquerida por Rusia en 1809. A zaguera guerra en que Suecia s'embrecó ocurrió en 1814, quan Suecia obligó Noruega a formar a unión personal con Suecia, que disolvió en 1905. Dende 1814, Suecia ha estau en paz y ha adoptau una politica exterior de neutralidat en tiempo de guerra.
  
  Organización politico-administrativa
  
  Condaus
  Suecia se trestalla en 21 condaus clamaus län.
  
  Diez ciudatz mas importants
  As diez ciudatz mas importants son:
  
  Cheografía humana y sociedat
  
  Gastronomía 
  A gastronomía sueca siempre ha estau baixo a influencia d'o clima y os recursos disponibles en as diferents rechions d'o país. Como que a d'atros países escandinavos (Dinamarca, Finlandia y Noruega), ye tradicionalment sencilla. O pescau, a carne y as trunfas son os ingredients basicos pa elaborar a mayoría d'as tipicas recetas suecas.
  
  Entre os platos mas famosos d'o país destacan as mondonguillas suecas (Köttbullar), tradicionalment servidas con salsa, trunfas bullidas y con mermelada d'anayons royos. Tamién o lutfisk y o smörgåsbord.  O knäckebröd ye o pan tradicional sueco y s'ha desembolicau en muitas variants contemporanias.
  
  Referencias