title: Mallén
text: Mallén ye un municipio aragonés d'a provincia de Zaragoza, situato en a comarca d'o Campo de Borcha. A suya población ye de 3.333 habitants (INE 2004), en una superficie de 37,4 km² y una densidat de 88,83 hab/km².
  
  Cheografía 
  Ye situato en materials quaternarios entre os ríos Ebro y de la Uecha.
  
  Mugas 
  O suyo termin municipal muga con Gallur, Magallón, Bisimbre, Frescano y Noviellas.
  
  Clima 
  O clima de Mallén ye un clima mediterranio continentalizau, con pocas plevidas entre los 300 y los 500 mm a l'anyo; estius calurosos con una meya de 24 °C en agosto y hibiernos fredos con una meya de 6,5 °C. A meya anyal maxima ye de 20,1 °C y la minima ye de 9,2 °C, tenendo una amplitut termica anyal de 18 °C. L'aire dominant ye lo d'o NO, lo cierzo, que bufa en hibierno y a lo comienzo d'a primavera; en estiu bufa lo buchorno, muito calido y ixuto.
  
  Toponimia 
  O toponimo puet venir d'o celtibero Manlia.
  Manlia > Malian > Mallén.
  
  Historia 
  Pareixe corresponder con a ciudat celtibera de Malia u Manlia que citan Diodoro y Apiano. En o termin municipal de Mallén hi heba una mansión romana dita Balsio o Balsione, d'a Vía 32 de Tarraco a Asturica seguindo l'Ebro.
  
  Alifonso I d'Aragón la conquirió en 1119, y en 1127 trayó pa repoblar-la mils de mozarabes d'Almería y Malaga que s'heban rebelato a os almurabitz. En 1132 lis dió fuero con os mesmos privilechios y franquicias que teneban en Zaragoza y Tudela. En 1135 tot Mallén pasó a depender de l'orden de l'Hespital de Sant Chuan de Cherusalén
  
  Demografía
  
  Administración
  
  Reparto de concellers
  
  Alcaldes
  
  Esporte 
   O fútbol ye representato por o Club Deportivo Mallén.
  
  Puestos d'intrés 
   Palacio d'os Zapata, sieglo XVIII.
   Ilesia parroquial de Ntra. Sra. d'os Anchels.
   Palacio de Navas, sieglo XVII.
   Ermita d'a Virchen d'o Pui.
  
  Fiestas 
   Sant Sabastián, 20 de chinero.
   Sant Blas, 3 de febrero.
   Virchen d'o Carmen, 16 de chulio.
   Santo Cristo d'a Columna, primer domingo de setiembre.
  
  Presonalidatz naixitas de Mallén 
   Jerónimo Ezquerra de Rozas y Blancas
   Francisco Brun
   Diego Garcés del Garro 
   Santiago Gotor Aisa
   Francisco López Sánchez
   Pablo Pérez-Calvillo
   Manuel Pérez de Petinto y Bertomeu
   Santos González Roncal 
   Artemio Baigorri
  
  Referencias