title: Corz d'Aragón
text: Iste articlo ye sobre a institución aragonesa. Ta atros emplegos de Corz se veiga Corz (desambigación).
  
  As Corz d'Aragón son una d'as institucions de gubierno d'Aragón dende a Edat Meya. As Corz otorgan a Medalla d'as Corz d'Aragón a la fin de recompensar a presonas o entidats que por l'actividatz que desenvoliquen esfensin els valors y a identidat d'Aragón.
  
  As Corz d'Aragón en a Edat Meya y Moderna 
   Categoría principal: Corz d'o Reino d'Aragón.
  
  En a Edat Meya o Reino d'Aragón desembolicó una serie d'institucions estatals, como a Deputación Cheneral d'Aragón, o Chusticia d'Aragón, y tamién as Corz, l'organismo representativo d'os estamientos aragoneses. En Aragón i heba quatro brazos, y no pas tres como se desveniba en a resta d'Europa: nobleza, caballers y infanzons, clero y ciudatz.
  
  Os principals obchectivos d'iste organo representativo yeran: acordar os diners que s'heban de pagar a la monarquía, lechislar con nuevos fueros u leis que s'incorporaban a os Fueros d'Aragón, resolver as queixas u greuges planteyaus por os aragoneses.
  
  Ye de mal determinar quán se plegoron as primeras Corz d'Aragón: en primeras yera una curia de consellers d'o rei, y en os sieglos XII y XIII se fuoron incorporando representants d'o clero y d'as ciudatz. Dica la fin d'o sieglo XIII no se puede charrar d'organos representativos y estables, tampoco en Aragón. A zaguera reunión d'as Corz d'Aragón se fació en 1702, en Zaragoza; en 1707 os Decretos de Nueva Planta las suprimioron chunto con a resta d'institucions aragonesas, y os aragoneses s'integroron en as Corz de Castiella.
  
  Existiban dos tipos de Corz d'Aragón: privativas y chenerals. Enta las primeras nomás acudiban os aragoneses pa charrar d'os suyos afers, mientres que enta las chenerals d'a Corona d'Aragón veniban también os catalans y valencianos, y se feban a sobén en Monzón.
  
  As Corz yeran presiditas por o rei y por o Chusticia d'Aragón. A ella podeban acudir-ie bellas personas por dreito personal -os bispes, os nobles, os caballers-, y as que o rei heba convocau con cartas. S'engueraban con un discurso d'o rei y a respuesta d'o representant d'os aragoneses, por un regular l'arcebispe de Zaragoza. Cada brazo se reuniba en una cambra, y preneba as decisions suyas: por un regular caleba a unanimidat d'os quatro brazos p'os acuerdos.
  
  Os debates, queixas y decisions d'as Corz d'Aragón s'escribiban en un Libro d'Actas redactau en aragonés dica la castellanización, y en castellano dimpués; se'n feba tres exemplars: uno pa l'Archivo d'o Reino d'Aragón, un otro p'o Chusticia d'Aragón, y otro pa l'Archivo d'a Corona d'Aragón. Muitos Libros d'Actas s'han conservau, y en abril de 2007 ha encomenzau a suya publicación.
  
  As Corz d'Aragón de 1808. 
  En mayo de 1808, José de Palafox y Melci, Capitán Cheneral d'Aragón, decide de convocar pa chunio as Corz d'o reino, pa mirar d'arroclar a os aragoneses contra Napolión Bonaparte y de dar lechitimidat a os suyos actos. Se plegoron en Zaragoza o 9 de chunio de 1808, y aceptoron as demandas de Palafox.
  
  O feito de resucitar a institución representativa d'os aragoneses, suprimita en 1707, ye considerau un acto "revolucionario", pero no tenió guaire trascendencia, porque dica la fin d'o sieglo XX no tornarán a plegar-se.
  
  As Corz d'Aragón en l'actualidat. 
  
  En l'actualidat, as Corz d'Aragón exercen a función lechislatiba d'a Comunidat autonoma d'Aragón, seguntes l'articlo 33 d'o Estatuto d'Autonomía. Tamién apreban os presupuestos, empentan y controlan l'acción de Gubierno d'a Deputación Cheneral d'Aragón y exercen as demás competencias que lis atorgan a Constitución, o Estatuto y as demás normas churidicas. Antimás, designan a los senadors que han de representar a la Comunidat autonoma en o Senau; exercen a iniciativa lechislativa ta que as Corz Chenerals apreben una Lei; pueden exercitar la iniciativa d'alinie d'a Constitución Espanyola; homologan os convenios y alcuerdos de cooperación en os que participe a Comunidat Autonoma d'Aragón; interposan recursos d'inconstitucionalidat; eslíen a lo Chusticia d'Aragón, a l'auditor cheneral d'Aragón y eslíen u proposan o nombramiento de cargos en atros organismos: consellers en o Consello Consellero de Radio Televisión Espanyola en Aragón, vocals en a Chunta Electoral d'Aragón u consellers en as Caixas de Estalvio d'a Comunidat.
  
  Presidents d'as Corz d'Aragón 
  
  L'actual president d'as Corz d'Aragón en a X Lechislatura ye Javier Sada Beltrán, d'o PSOE Aragón.
  
  Reparto de Diputaus en as Corz d'Aragón n'autonomía (1983-2019)
  
  Resultaus 10ena lechislatura (26 de mayo de 2019)
  
  Se veiga tamién 
   Medalla d'as Corz d'Aragón. 
   Corz d'o Reino d'Aragón.
   Eleccions a Corz d'Aragón de 1983.
   Eleccions a Corz d'Aragón de 1987.
   Eleccions a Corz d'Aragón de 1991.
   Eleccions a Corz d'Aragón de 1995.
   Eleccions a Corz d'Aragón de 1999.
   Eleccions a Corz d'Aragón de 2003.
   Eleccions a Corz d'Aragón de 2007.
   Eleccions a Corz d'Aragón de 2011.
   Eleccions a Corz d'Aragón de 2015.
   Eleccions a Corz d'Aragón de 2019.
  
  Vinclos externos 
   Pachina web oficial d'as Corz d'Aragón.
  
  Referencias