title: Ыныргыныҥ јурт јеезези
text: Ыныргыныҥ јурт јеезези () — Россия Федерацияда Алтай Республиканыҥ Чоо аймагында муниципал тӧзӧлмӧ. Администрациялык тӧс јери — Ыныргы јурт. «Муниципал тӧзӧлмӧлӧрди јӧптӧп, олорго келиштире статус ла гран-кыйулар тургузары» деп Алтай Республиканыҥ 2005 јылда чаган айдыҥ 13 кӱнинде чыккан Јасагы № 10-Р3 аайынча Ыныргыныҥ јурт јеезезине статус ла гран-кыйулар тургузылган.
  
  Географиязы 
  Площадь сельского поселения составляет 38 600 гектаров.
  
  Граничит с Уйменским, Каракокшинским, Паспаульским, Чойским, Сёйкинским и Верх-Пьянковским сельскими поселениями, а также Турочакским муниципальным районом.
  
  Протяженность автодорог местного значения: 0,6 км.
  Јурт Туулу Алтайдыҥ тӱндӱк келтейинде, Кара-Суу боочынаҥ ырак јок, Чаптыган тайганыҥ эдегинде, Сары-Кӧкши суу ла Ыныргыныҥ суузы бириккенинде турат. Айландыра тайгаларын койу кара агаш бӱркеген. Тайгада мӧш, јойгон, кайыҥ, чиби, аспак ӧзӧт. Агаш-аразында састалган јерлер туштайт. Јакшы јылда тайганыҥ ажы јакшы бӱдет, кузук, калба, мешкелер, јиилектер, эм-ӧлӧҥдӧр. Тайга-тажы аҥдык јерлер, айу, бӧрӱ, тӱлкӱ, јеекен, какай, койон, агас, албаа, куштары чай, кӱртӱк, сымдаа, бӧднӧ, талтар…, балыктыҥ тоозы сууларда кезем астаган, чараган, ускуч, бел, чортон, јылмай.
  Талайдыҥ кемјӱзинеҥ 450 метрге бийик.
  
  Климады орто-континентал. Јай кыска, кыш соок, узун, карлу, кӱрттерлӱ. Кейдиҥ ортојылдык температуразы −4,5 °С, эҥ изӱ кӱнде +36 °С, эҥ соок кӱнде −55 °С, јердиҥ кыртыжыныҥ ортојылдык температуразы 0 °С, баштапкы ла калганчы соок тӱшкен кӱндер 05.06/08.09, соок јок кӱндердиҥ тоозы 94, јут-чыктыҥ ортојылдык кеми 836 мм, салкынныҥ тӱргени 1,3 м/с, тыҥ салкынду кӱндердиҥ тоозы 10,3 (тӱргени 15 м/с тыҥ).
  
  Јурт јеезеге кирет
  
  Эл-јон 
  
  Јуртта 2002 јылдыҥ тооалыжы аайынча 758 кижи болгон, олордыҥ тубалар, орустар ла оноҥ до ӧскӧ укту улус болгон.
  
  Окылу тил: орус, алтай.
  
  Инфраструктуразы 
   Јурт јеезениҥ администрациязы;
   1 орто ӱредӱлӱ школ;
   1 балдардыҥ туразы «Кӱничек»;
   1 эмчилик;
   1 культураныҥ байзыҥы;
   1 библиотека;
   1 стадион;
   3 конор тура;
   2 ашкана;
   4 магазин;
   3 пилорама.
  
  Јуруктардыҥ кӧмзӧзи
  
  Ајарулар
  
  Тайантылар 
  
  Чоо аймактыҥ муниципал тӧзӧлмӧзи
  Алтай Республиканыҥ јурт јеезези