title: Суразаков, Сазон Саймович
text: Суразаков, Сазон Саймович (1925 јылдыҥ јаҥар айыныҥ 25-чи кӱнинде, Майма аймактыҥ Сайдыс јуртында — 1980 јылдыҥ тулаан айыныҥ 20-чи кӱнинде, Горно-Алтайск калада) — алтай фольклорист, бичиичи ле литературовед, филологиялык билимдердиҥ баштапкы алтай докторы. Сӧӧги чапты, бай ады — Абаай.
  
  Биографиязы 
  Сазон Суразаков 1925 јылдыҥ јаҥар айыныҥ 25-чи кӱнинде Ак-Кобы деп ӧзӧктӧ кӧп балдарлу улустыҥ билезинде чыккан. (Сайдыс јурт, эмди Майма аймактыҥ Алтай Республиканыҥ јурты). Школго эрте барган. Јетијылдык школды божодоло педучилищеге ӱренерге кирген. Ӱредӱзин Бийск калада пединститутта улалткан. 1941 јылда Москвадаҥ Карл Либкнехтиҥ адыла адалган пединститут Ойрот-Турага эвакуацияга кӧчкӧн. Бу институтта алтай бӧлӱк ачыларда С. С. Суразаков баштапкы студенттердиҥ тоозында боло берген. 2-чи курста билим ишке баштапкы алтамдар эдип, јарлу алтай кайчыныныҥ Н. У. Улагашевтиҥ кай чӧрчоктӧрин угуп, бичиген. 1943 јылда С. С. Суразаков јууга атанган, тыҥ шыркаладала, эмчиликке јыл туркунына эмденген. Эмдененип алган кийининде, Москва кала јаар ӱредӱге барган.
  
  С. С. Суразаковтыҥ тӧс амадузы — Алтайына, алтай албатызына, алтай билимди ичкери ӧскӱрери болгон. Јууныҥ кийининде Туулу Алтайына јанып келди.
  Сазон Саймович ол ӧйлӧрди мынайда эске алынган: «Институт тӧзӧлордӧ, јаныс тӧрт толык берилген… Табынча научный ишчилер табылган, бир сары атту болгоныс… Айылымнаҥ бойымныҥ бичиктеримди экелеле, бибилиотека тӧзӧгӧм. Оныҥ кийининде Москвага барарымда, тӧс библиотекалар бойыныҥ артык бичиктерин акту кӱӱнинеҥ бергилеген.»
  
  Ада-Тӧрӧл учун Улу јууныҥ туружаачызы.
  
  1948 јылда В. И. Ленинниҥ адыла адалган Московский педагогический институты тӱгескен. 1950 јылда филологиялык билимдердиҥ кандидады, 1973 јылда — докторы. 1952 јылда Горно-Алтайский тӱӱкиниҥ, тилдиҥ ле литератураныҥ билим-шиҥжӱ институдыныҥ экинчи директоры болгон (эмдиги ады — ().
  Суразаков С. С. 1958 јылдаҥ ала СССР-диҥ бичиичилериниҥ биригӱзиниҥ турчызы.
  
  Јайаандык ижи 
  С. С. Суразаков бойын литератураныҥ башка-башка жанрларында ченеген. Баштапкы бичимелдери 1949 јылда кепке базылган. Ол бойыныҥ бичимелдеринде Туулу Алтайда Совет ӧйинде болуп турган кубулталар керегинде бичиген. Суразаков С. С. ӱлгерлик ле прозалу јуунтылар чыгарган: «Ӱлгерлер ле куучындар» («Стихи и рассказы»), «Сӱӱген јерим» («Любимый край»), «Чаҥкыр эҥир» («Голубой вечер»). Онойдо ок Суразаков алтай фольклорло, литературала кӧп тоолу шиҥжӱ иштердиҥ авторы.
  Алтай элдиҥ алтын энчизи — «Алтай баатырлар» деп 10 том бичиктер алтай тилле чыгат. Бу тизӱ сӱрекей бийик кеминде белетенгени керегинде шиҥжӱчилер шӱлтезин айткан. Ээчиде «Героические сказания об Алтае-Буучае»(1961), «Маадай-Кара»(1973), «Алтайский героический эпос»(1985) деп бичиктер кепке базылган.
  
  Кереес 
   С. С. Суразаковтыҥ адыла адалган алтаистиканыҥ билим институды. (Институт алтаистики имени С. С. Суразакова).
  
  Јуруктардыҥ кӧмзӧзи
  
  Ајарулар
  
  Тайантылар 
   Краткая литературная энциклопедия
   Официальный интернет-портал Республики Алтай: Известные люди
  
  Алтай бичиичилер
  Писатели России по алфавиту
  Миномётчики Великой Отечественной войны
  Выпускники МПГУ
  Филология билимниҥ докторы
  Делегаты XIX съезда КПСС