title: Камай
text: Камай () јурт Россияда Алтай Республиканыҥ Шабалин аймагында Акјулдыҥ јурт јеезезине кирет.
  
  Этимологиязы 
  Камай .
  
  Физико-географиялык темдектери
  
  Географиязы 
  Алтай Республиканыҥ тӱндӱк-кӱнбадыш јанында, Камай ла Јумурлу суурардыҥ јанында турат. Јал-Мӧҥкӱниҥ сындары, Себи-Бажы, Чаргы-Бажы тайга сындар эбире турат. Тӱштӱк јаар Себиниҥ боочызы. Талайдыҥ кемјӱзинеҥ 802 метрге бийик.
  
  Климады 
  Климады орто-континентал. Шабалин аймактыҥ климады тӱштӱк аймактарга кӧрӧ јымжак. Кыш соок ло карлу, серӱӱн јай болот. Кышкы сооктыҥ ортоайлык температуразы −19 °С, чаган айдыҥ тыҥыда соогы −35..-40 °С. Кар эмеш калыҥ тӱжер. Јайгы орто температура +15 °С, +16,5 °С болзо, јаан изӱ айдыҥ тыҥ изӱзи +35 °С кире бар. Јут-чыктыҥ кеми јеткил тӱжет 435—462 мм. Салкынныҥ ортојылдык тӱргени 4,5 м/с.
  
  Аҥ-куштары 
  Тайга тажы аҥдык: койон, агас, јоонмойын, тийиҥ, сарас, кӧрӱк, суузар, камду. Азулу айдардаҥ айу, бӧрӱ, јеекен, шӱлӱзин јӱрет кырларда. Туйгакту јерликтер: элик, булан, марал. Кезик аҥдар-куштардыҥ тоозы астап, јоголорго једип бараткан учун олорды «Кызыл Бичикке» кийдирген. Куштардаҥ бӧднӧ, чай, кӱртӱк, агуна, турна, кара-тас, каргаа ла о.ӧ. Озодоҥ бери јӱзӱн-јӱӱр куштарыла байлык јер. Јелечи, јијигей, кӧктийек, ӱренчи, кызылтӧш, талеҥко, каргаа, саҥыскан — оок куштар ла барынтычылары: ылаачын, шоҥкор, тейлеген, кускун, мӱркӱт. Чек јоголорго јеткен куштар: ала ылаачын, боро ылаачын, шоҥкор, карчага, ӱкӱ, мечиртке.
  
  Ӧзӱмдери 
  Тӱштӱкте аймактарга кӧрӧ мында мӧш, чиби, карагай, тыт агаштарла кожо јымжак агаштар кӧптӧдӧ ӧзӧт. Јайгыда аркалар, јалаҥдар кӧйу ла бийик ӧлӧҥ-чӧплӧ бӱркелет. Ӧлӧҥ чабынга ло малга одорлоорго јакшы. Чечек деп неме тен јӱзӱн ле јӱӱр: айкаајы-кункайлык-айчечек (), адарткы (), айусырга-айукоҥко (), балтырган (), алаҥуш (), баргаа-јапшан (), бастый (), буланат-эмеенчай (), быркырууш-тарланчечек-сӱтчечек (). Јерјиилек, уйјиилек, кайыҥат, койјиилек, бороҥот, кызылгат, тийиҥкат арка-јалаҥда кӧп. Чыкту ла кӧлӧткӧлӧй јерде ӧлӧҥ бийик болуп ӧзӧт, комургай, кулузын, кылбыш, «Алтай Республиканыҥ Кызыл бичигине» кирген ӧзӱмдер кӧп, олордыҥ тоозында: арчын, алтын тазыл, марал чечек, кызыл тазыл ла о.ӧ..
  
  Јери ле јолдоры 
  Камайда 1 ором: Тӧс ором.
  «Чуйдыҥ трагы — Акјул — Камай» деп регионал учурлу јолдыҥ учы. Чуйдыҥ федерал учурлу кӧӧлик јолына (Р256) јетире ..км.
  
  Тӱӱкизи 
  Јурт 1826 јылдарда тӧзӧлгӧн. 1926јылда Камайда 24 таҥынаҥ ээлем болгон, 98 кижи, бастыразы алтайлар.
  1935 јылда Камай Акјулдыҥ јуртсоведине кирген. 1937 јылда артель Кировтыҥ адын аданган. 1956 јылда эки артель бириккен: «Ленинский животновод» (Акјул јурт) ло Кировтыҥ, јаба Кировтыҥ артели боло берген. 1960 јылда бу эки јурттыҥ артели Чаргыныҥ маралосовхозыныҥ фермалары болгон, 1978 јылдаҥ Чаргыдагы АЭХ-тиҥ фермазы болуп јат.
  
  Камайда баштамы школ 1936 јылда ачылган. Баштапкы ӱредӱчилер: Егор Николаевич Куйруков, Марта Васильевна Барбаякова, Клавдия Николаевна Анатова, Николай Матвеевич Тыдыков, Михаил Захарович Арбанаков. 1948—1951 јылдарда Зинаида Ивановна Мамашева ӱредӱчи болуп иштеген. 1950—1951 јылдарда Камайда 9 ӱренчик болгон. 1965-1966 јылдарда 26 ӱренчик, 2 ӱредӱчи болгон.
  
  Эл-јон
  
  Ук-калыктары 
  Јуртта 2002 јылдыҥ тооалыжы аайынча 93 кижи болгон, олордыҥ 97 % алтайлар ла оноҥ до ӧскӧ укту улус болгон.
  
  Окылу тил: орус, алтай.
  
  Инфраструктуразы 
   Камайдыҥ баштамы школы;
   эмчилик;
   стадион;
   магазин.
  
  Экономиказы 
  Јуртта јаан ээлем јок. Јылкы, соок тумчукту ла оок мал азыраары. Кажы ла биле таҥынаҥ ээлемдӱ.
  
  Кереестер
  
  Тӱӱкилик
  
  Археологиялык
  
  Ар-бӱткендик 
   Байлу туу,
   Тоҥбок суу.
  
  Јуруктардыҥ кӧмзӧзи
  
  Јарлу улузы
  
  Ајарулар
  
  Тайантылар 
  
  Шабалин аймактыҥ јурттары
  Алфавит аайынча јон јаткан јерлери
  Алтай Республиканыҥ јон јаткан јерлери алфавитле