title: Мый Туу
text: Мый Туу () јурт Россияда Алтай Республиканыҥ Кӧксу-Оозы аймагында Ӱстӱги-Оймонныҥ јурт јеезезине кирет.
  
  Этимологиязы 
  Мый Туу .
  
  Физико-географиялык темдектери
  
  Географиязы 
  Јурт Туулу Алтайдыҥ тӱштӱк-кӱнбадыш келтейинде, Алтайдыҥ бийик сындарына курчаткан, Кадын сууныҥ оҥ јарадында турат. Казахстанныҥ гранына јуук јерде. Талайдыҥ кемјӱзинеҥ 950 метрге бийик.
  
  Климады 
  Климады орто-континентал. Казак чӧлдӧрдӧҥ јылу салкындар, изӱ кей келип, айдыҥ-кӱнниҥ айалгаларын кубултар аргалу. Кыш узун, јаан карлу, ӱлӱрген айдыҥ учынаҥ ала кандык айдыҥ бажына једет, 6-7 ай, јай кыска кичӱ изӱ айдаҥ ала куран айдыҥ учына јетире, 3 ле ай. Чаган айдыҥ соок деген кӱнинде −30..-40 °С, јаан изӱ айда эҥ тыҥ изӱ +30..+35 °С болот. Јут-чыктыҥ кеми јеткилинче: 700—750 мм. Салкынныҥ ортојылдык кеми: 4,7 м.
  
  Аҥ-куштары 
  Тайгалары аҥдык: ирбис, айу, бӧрӱ, тӱлкӱ, јуҥма, марал, элик, тооргы, шӱлӱзин, сарас, јоонмойын, агас, кӧрӱк, тийиҥ ле о.ӧ. аҥдар. Чай, кӱртӱк, бӧднӧ, торлоо, ӱкӱ, кӱӱк, талеҥко, каргаа, кускун, карчага, мӱркӱт, тейлеген, јерлик кас, ӧртӧк деп куштар Кадын-Бажыныҥ биосферный заповеднигинде бар. Сууныҥ балыгы кӧлдӧрдӧ лӧ Кӧк сууда болот, чараган, јылмай, чортон, бел ле о.ӧ. Тооргыныҥ тоозы кезем астап, јоголорго једе берген учун «Алтай Республиканыҥ Кызыл бичигине» кирген.
  
  Куштардаҥ кедери тарал, каргаа, ӱкӱ, кӱӱк, тейлеген, талеҥко, јелечи, чай, торлоо, бӧднӧ, кӱртӱк јӱрет. Кезик куштар тоозы астаганыла база «Алтай Республиканыҥ Кызыл бичигине» кирген: мечиртке, мӱркӱт, тарбалјы, каркыраа, турна.
  
  Ӧзӱмдери 
  Коштой кырларда мӧш, кайыҥ, чиби, тыт, аспак, терек агаштар ӧзӧт. Айландыра аш салгадый телкем јалаҥдар, јаклы ӧлӧҥдӱ одорлор. Јакшы јылда ажы-тузы аҥтара бӱтјадар јерлер. Меестеринде агаш јок, арка јанында кырлардыҥ мӧш, тыт, кайыҥ, чиби, аралда аспак, тал, каргана агаш ӧзӧт. Арка-туузын агаш бӱркеген, мӧш, тал, ыргай, терек, кайыҥ, тыт ла чиби агаштар ӧзӧт. Јердиҥ, мааланыҥ, кыраныҥ ажы јакшы бӱдер јер. Кырада буудай, арба, сула јакшы ӧзӧт. Арка-јалаҥда мешкези јок, јиилеги јок јакшы таркаган, уйкӧс, бороҥот, кызылгат, тийиҥкат, тайабаш, чычрана ла јер јиилек. Кӧп ӧзӱмдер ачтаганыла колбой «Алтай Республиканыҥ Кызыл бичигине» кирген: марал тазыл, алтын тазыл, кызыл тазыл.
  
  Јери ле јолдоры 
  Јуртта 10 ором: Агашту, Јииттердиҥ, Тӱндӱк, Одорлу, Јалаҥду, Садту, Кӱнет, Строительный, Тӧс, Школдыҥ.
  Улалу — Кӧксу-Оозы — Мый Туу деп јол.
  
  Тӱӱкизи 
  Јурт 1936 јылда, Совет ӧйинде тӧзӧлгӧн. 1966 јылда мында совхоз иштеп баштаган. 1968 јылда баштапкы агаш кӱр тудулган, оноҥ озо Кадынды паромло кечер болгон. Кирьян Петрович Железнов деп кижи эки кат агаш школ туткан бу јуртта. Совхозтыҥ јааны Плетнецкий деп кижи бу баштаҥкайды јӧмӧгӧн. онойдо школ 1978 јылдаҥ ала эмдиге јетире иштейт. 1991 јылда јаҥы темир кӱр тудулган.
  
  Эмдиги ӧйдӧ мында јаржактардыҥ чӱм-јаҥыла эдимдер (ткачество, тӱктеҥ эдимдер, курлар, кийим..о.ӧ.) јазагылайт, мыны туристтер келип кӧрӱп, таныжат, озогы јаржактардыҥ јадынын кӧрӧт.
  
  Эл-јон
  
  Ук-калыктары 
  Јуртта 2002 јылдыҥ тооалыжы аайынча 695 кижи болгон, олордыҥ 95 % орустар ла оноҥ до ӧскӧ укту улус болгон
  .
  
  Инфраструктуразы 
   орто ӱредӱлӱ школ;
   балдардыҥ туразы;
   эмчилик;
   библиотека;
   музей;
   јондык чӱмделгениҥ тӧс јери (центр нар.тв.);
   стадион;
   магазин;
   пилорама.
  
  Экономиказы 
  Кажы ла биле таҥынаҥ ээлемдӱ. Јылкы, соок тумчукту ла оок мал азыраары, аш салары, адару тудары, агаш белетеери. Туризм.
  
  Кереестер
  
  Тӱӱкилик 
   Ада-Тӧрӧл учун Улу јууда турушкандарга кереес (1980 ј., Школдыҥ оромы,24А);
   Кызылчерӱчилдердиҥ мӧҥкӱзи (1922 ј., Кадынныҥ оҥ јарады, 1820 метр кире јурттыҥ јанында);
   Карындаштык мӧҥкӱ.Граждан јууныҥ геройлорыныҥ(1547).
  
  Археологиялык
  
  Ар-бӱткендик 
   Ӱч-Сӱмер байлу туу (1505);
   Аржан суу (1509).
  Скобканыҥ ичинде кереестиҥ аҥылу темдек-тоозы кӧргӱзилген «Кереестердиҥ текши тоозы» деп бичикте.
  
  Јуруктардыҥ кӧмзӧзи
  
  Јарлу улузы
  
  Ајарулар
  
  Тайантылар 
  
   Окылу сайт «Кӧксу-Оозы аймак»
   vtourisme.com сайт
  
  Кӧксу-Оозы аймактыҥ јурттары
  Алфавит аайынча јон јаткан јерлери
  Алтай Республиканыҥ јон јаткан јерлери алфавитле