title: Корымду
text: Корымду () јурт Россияда Алтай Республиканыҥ Кӧксу-Оозы аймагында Кӧксу-Оозыныҥ јурт јеезезине кирет.
  
  Этимологиязы 
  Корымду .
  
  Физико-географиялык темдектери
  
  Географиязы 
  Јурт Туулу Алтайдыҥ тӱштӱк-кӱнбадыш јанында, Сайлугемниҥ, Кадын-Бажы Ӱч-Сӱмердиҥ, Теректиниҥ, Ыйыктуныҥ, Тӧгӧриктиҥ сындарыныҥ эдегинде, Оймонныҥ чӧлинде, Корымду сууныҥ јарадында турат. Кырдыҥ эдегинде эптӱ јер(смотровая площадка) бар, оноҥ Ӱч-Сӱмердиҥ тошту сӱӱрилери кӱнге мызылдаганы айас кӱнде јарт кӧрӱнет. Талайдыҥ кемјӱзинеҥ 1169 метрге бийик.
  
  Климады 
  Климады орто-континентал. Казак чӧлдӧрдӧҥ јылу салкындар, изӱ кей келип, айдыҥ-кӱнниҥ айалгаларын кубултар аргалу. Кыш узун, јаан карлу, ӱлӱрген айдыҥ учынаҥ ала кандык айдыҥ бажына једет, 6-7 ай, јай кыска кичӱ изӱ айдаҥ ала куран айдыҥ учына јетире, 3 ле ай. Чаган айдыҥ соок деген кӱнинде −30..-40 °С, јаан изӱ айда эҥ тыҥ изӱ +30..+35 °С болот. Јут-чыктыҥ кеми јеткилинче: 700—750 мм. Салкынныҥ ортојылдык кеми: 4,7 м.
  
  Аҥ-куштары 
  Тайгалары аҥдык: ирбис, айу, бӧрӱ, тӱлкӱ, јуҥма, марал, элик, тооргы, шӱлӱзин, сарас, јоонмойын, агас, кӧрӱк, тийиҥ ле о.ӧ. аҥдар. Чай, кӱртӱк, бӧднӧ, торлоо, ӱкӱ, кӱӱк, талеҥко, каргаа, кускун, карчага, мӱркӱт, тейлеген, јерлик кас, ӧртӧк деп куштар Кадын-Бажыныҥ биосферный заповеднигинде бар. Сууныҥ балыгы кӧлдӧрдӧ лӧ Кӧк сууда болот, чараган, јылмай, чортон, бел ле о.ӧ. Јелечи, јијигей, кӧктийек, ӱренчи, кызылтӧш, талеҥко, каргаа, саҥыскан — оок куштар ла барынтычылары: ылаачын, шоҥкор, тейлеген, кускун, мӱркӱт. Чек јоголорго јеткен куштар: ала ылаачын, боро ылаачын, шоҥкор, карчага, ӱкӱ, мечиртке.
  
  Ӧзӱмдери 
  Арка туузы, аралдары агашла бӱркелген, тыт, терек, кайыҥ, мӧш, чиби агаш ӧзӧт. Јаан јакшы одорлордо јӱзӱн-јӱӱр ӧлӧҥ лӧ јердиҥ јиилеги. Арал-јыдуларда тийиҥкат, бороҥот, кызылгат ӧзӧт. Меестерде маҥыр, јонјолой, сӧҥӱскен, кӧрмӧсјиилек, тайа. Саста кӧгӧзин, кыйгак ӧлӧҥ лӧ о.ӧ. Кырлардыҥ тӱштӱк јаны меес, агаш јок тас, агаштар кобы- јиктерде ӧзӧт. Озодоҥ бери кедери тайгада, јайлуларда ӧлӧҥ-чӧп, тазыл-тамыр кӧп болгон, је улустыҥ кичеебес кылыгынаҥ кӧп эм ӧлӧҥдӧр торт јоголорго јеткен. Ол тоодо кызыл тазыл (), марал (), алтын-тазыл () ла оноҥ до ӧскӧ кӧп чечектер ле ӧлӧҥдӧр.
  
  Јери ле јолдоры 
  Јуртта 6 ором: Јаскы, Меесте, Партизанский, Садовый, Тӧс, Мӧштӱ кош ором.
  Баштаҥул-Корымду јолдыҥ учы, 84К-7 темдектӱ.
  
  Тӱӱкизи 
  Јурт 1826 јылда тӧзӧлгӧн. Бу су алтай јурт озодоҥ ло бери тургун улусту болгон, јажына ла мап-ажын азырап, кабырып, оҥор улустаҥ маала салып, адару тудуп, аш ла малга азырал белетеп ӱренген.
  
  Эл-јон
  
  Ук-калыктары 
  Јуртта 2002 јылдыҥ тооалыжы аайынча 221 кижи болгон, олордыҥ 100 % орустар
  .
  
  Инфраструктуразы 
   баштамы школ;
   библиотека;
   эмчилик;
   стадион;
   јурттыҥ клубы;
   магазин;
   пилорама.
  
  Экономиказы 
  Кажы ла биле таҥынаҥ ээлемдӱ. Јылкы, соок тумчукту, оок мал азыраары, аш салары, адару тудары, агаш белетеери. Туризм.
  
  Кереестер
  
  Тӱӱкилик 
   Граждан јууда корогон јуучылдарга кереес (1922 ј.,кереес эмди јок)
   Кызылгвардеецтиҥ мӧҥкӱзи (1922 ј., Корымду јурттыҥ јанында, јуртээлемдик јалаҥныҥ кырында)
   Кызылгвардеец јуучылдыҥ мӧҥкӱзи (1922 ј., Партизанский оромдо, 1 темдектӱ тураныҥ јанында)
   Ада-Тӧрӧл учун Улу јууда турушкандарга обелиск (1546);
   Карындаштык мӧҥкӱ. Граждан јууныҥ геройлорыныҥ (1500)..
  
  Археологиялык
  
  Ар-бӱткендик 
   Ӱч-Сӱмер байлу туу (1505);
   Аржан суу (1509);
   Ыйыктуныҥ боочызы (1507).
  Скобканыҥ ичинде кереестиҥ аҥылу темдек-тоозы кӧргӱзилген «Кереестердиҥ текши тоозы» деп бичикте.
  
  Јуруктардыҥ кӧмзӧзи
  
  Јарлу улузы 
   Бедюров Ј. Т. (1907—1961) — ӱлгерчи, Ада-Тӧрӧл учун Улу јууныҥ туружаачызы.
  
  Ајарулар
  
  Тайантылар 
   Окылу сайт «Кӧксу-Оозы аймак»
  
  Кӧксу-Оозы аймактыҥ јурттары
  Алфавит аайынча јон јаткан јерлери
  Алтай Республиканыҥ јон јаткан јерлери алфавитле