title: Отогол
text: Отогол () јурт Россияда Алтай Республиканыҥ Шабалин аймагында
  Ильинканыҥ јурт јеезезине кирет.
  
  Этимологиязы 
  Отогол (Ойто-коол) .
  
  Физико-географиялык темдектери
  
  Географиязы 
  Алтай Республиканыҥ тӱндӱк-кӱнбадыш јанында, Шиберти ле Отогол суулардыҥ јанында турат. Айланыра Јал-Мӧҥкӱниҥ сындары, Себи-Бажыныҥ, Бештиҥ, Шибертиниҥ тайгалары. Јурттаҥ Алтайский крайдыҥ Солонешенский аймагына јетире 5 км. Талайдыҥ кемјӱзинеҥ 963 метрге бийик.
  
  Климады 
  Орто-континентал климат. Тӱштӱктей аймактарга кӧрӧ ай-кӱн эмеш јымжак. Кышкы сооктыҥ ортоайлык температуразы —19 °С, чаган айдыҥ тыҥыда соогы —35..-40 °С. Кар эмеш калыҥ тӱжер. Јайгы орто температура +15 °С..+16,5 °С болзо, јаан изӱ айдыҥ тыҥ изӱзи +35 °С кире бар. Јут-чыктыҥ кеми јеткил тӱжет 435—462 мм. Салкынныҥ ортојылдык тӱргени 4,5 м/с.
  
  Аҥ-куштары 
  Тайгаларында алдында кандый ла аҥдар кӧп болгон. Казырларынаҥ айу, бӧрӱ, јеекен, тӱлкӱ, шӱлӱзин. Туйгакту аҥнаҥ булан, марал, какай, элик, тооргы. Оок аҥдар кӧп болгон борсык, агас, јоонмойын, киш, камду, кумдус, маны, сарас, момон, ӧркӧ, суузар, сыгырган, тарбаган, тийиҥ, токтонок, эрлен, чычкан, кӱжӱл ле о.ӧ..
  
  Калганчы јылдарда алтай артап, экологиялык айалгалар уйадап, аҥ-куштыҥ тоозы кезем астаган ла кезик аҥдар торт јоголорго јеткен учун олорды «Алтай Республиканыҥ Кызыл бичигине» кийдирген: тооргы, маны, камду, суузар. Јӱзӱн-јӱӱр куштардыҥ тоозы база ла астаган. Алдында јайым јӱретен агуна (), аҥыр (), баарчык (), бӧднӧ (), јелечи (), јаҥалбай (), јылантык () сӱреен ас туштайт. «Кызыл бичикке» кирген куштар ол турна, балыкчы куш (), боро ылаачын (), кӧкӧлик (), ала ылаачын ().
  
  Ӧзӱмдери 
  Айландыра ӧскӧн агаштардыҥ кӧп нургуны тыт, мӧш агаш. Суујакалай чиби, тал, каргана, кайыҥ агаштар ӧзӧт, бийиктей тытла кожо мӧш ӧзӧт. Тайга -тажы јиилектӱ, бороҥот, уйкӧс, тийиҥкат, кызылгат, тайабаш, калба, кӧжнӧ дӧ кӧп ӧзӧт.
  
  Чыкту ла кӧлӧткӧлӧй јерде ӧлӧҥ бийик болуп ӧзӧт, комургай, кулузын, кылбыш, башка-башка чечектер: буланат, балузын, быркырууш, саргай, кандык, кӱӱктаман, кӱнкајы ла о.ӧ. «Алтай Республиканыҥ Кызыл бичигине» кирген ӧзӱмдер кӧп, олордыҥ тоозында: арчын, алтын тазыл, марал чечек, кызыл тазыл ла о.ӧ..
  
  Јери ле јолдоры 
  Јуртта 2 ором: Олјондо,Тӧс.
  Отоголдӧн јол Ильинка ажыра Чаргы-Оозынаҥ келет, темдеги 84К-121. Јакалай јолдорло Алтай кырайдыҥ јерине барар аргалу.
  
  Тӱӱкизи 
  Јурт 1886 јылда тӧзӧлгӧн, Алтай миссия Мыйтуда ижин баштап, церковно-приходской школдор, училище, сепкпелер ле храмдар ачып баштаарда, кезик алтайлар бу јеринеҥ кӧчӱп барган, артып калгандары креске тӱжӱп, балдарын школго ӱредӱге берип баштаган , мында, Отоголдо «Агару Пантелеймонго» учурлаган серкпе тудулган.
  Бу серкпе Јаш-Тураныҥ () којойымы Тимофей Ефграфович Мокинниҥ акчазына тудулган. 1886 јылдыҥ кӱчӱрген айыныҥ 14-чи кӱнинде храмды освящать эткен кижи Агару Макарий болгон.
  1931 јылда тӧзӧлгӧн сельхозартель «Нацмен» 1956 јылда «Красное знамя» деп колхоз болуп кубулган. 1960 јылда  бу ээлем Барагашта оленесовхозло бириккен.
  
  Эл-јон
  
  Ук-калыктары 
  Јуртта 2002 јылдыҥ тооалыжы аайынча 221 кижи болгон, олордыҥ 76 % алтайлар ла оноҥ до ӧскӧ укту улус болгон.
  
  Окылу тил: орус, алтай.
  
  Инфраструктуразы 
   баштамы школ;
   магазин.
  
  Экономиказы 
  Таҥынаҥ јурт ээлемдер. Отогол ло Ильинка аҥ азыраар јерлер.
  
  Кереестер
  
  Тӱӱкилик
  
  Археологиялык 
   ташта јурамалдар (345).
  
  Ар-бӱткендик 
   Байлу туу (348);
   Кара суу (222) Ӱстӱги Кӧкӧйӧниҥ боочызында;
   Куй таш (..).
  
  Скобканыҥ ичинде кереестиҥ аҥылу темдек-тоозы кӧргӱзилген «Кереестердиҥ текши тоозы» деп бичикте.
  
  Јарлу улузы
  
  Јуруктардыҥ кӧмзӧзи
  
  Ајарулар
  
  Тайантылар 
   Администрация МО «Шебалинский район»
  
  Шабалин аймактыҥ јурттары
  Алфавит аайынча јон јаткан јерлери
  Алтай Республиканыҥ јон јаткан јерлери алфавитле