title: Толгойок
text: Толгойок () јурт Россияда Алтай Республиканыҥ Чамал аймагында Чамалдыҥ јурт јеезезине кирет.
  
  Этимологиязы 
  Толгойок — толгой, толголып, эбирип, толголгон ӧзӧк .
  
  Физико-географиялык темдектери
  
  Географиязы 
  Јурт Туулу Алтайдыҥ тӱндӱк-кӱнчыгыш келтейинде, Бешпек тууныҥ јанында, Чамалдаҥ ырак јок јерде, Кадынныҥ коолында турат. Јуртты айландыра каскак, кайыр кырлар турат, кошмак агаштарла бӱркеткен. Бийик кырлардыҥ ортозында суу јараттай кызык јерлерде покостор. Талайдыҥ кемјӱзинеҥ 400—550 метрге бийик.
  
  Климады 
  Климады орто-континентал. Јайы кыска, кыжы узун, је тӱштӱк аймактарга кӧрӧ чик јок јылу.
  Мында кышкыда чаган айда орто температура −16 °С, тыҥ салкындар бийик, ичпек кырлардыҥ ортозында болбойт.
  Јайгыда изӱлер +35 °С кӧдӱрилбейт, кей серӱӱн ле чыкту болот. Маала ажы ла јердиҥ ажы јакшы тӱжӱм берет.
  
  Аҥ-куштары 
  Аймактыҥ тайгалары аҥдык: айу, бӧрӱ, какай, јеекен, булан, элик, марал, тооргы, оок аҥдардаҥ койон, јараа, киш, јоонмойын, агас, ӧркӧ, сарас, тарбаган, кӧрӱк, агас, сууларда камду, кумдус. Ак-кийик, тооргы ла камду Алтай Республиканыҥ «Кызыл бичигине» кирген. Кушка да аба-јыш бай: кӱртӱк, чай, сымда, бӧднӧ, мечиртке, ӱкӱ, каргаа, саҥыскан, кӱӱк, барынтычы куштардаҥ ылаачын, шоҥкор, кускун, карчага бар.
  
  Ӧзӱмдери 
  Айландыра кырлар койу агашка бӱркеткен: аспак, кайыҥ, мӧш, карагай, јойгон, тал, каргана, беле, толоно ло о.ӧ.
  Јайгыда мешке, кӧжнӧ, јӱзӱн-јӱӱр јиилектер, кузук толо ӧзӧт. Ӧлӧҥ, чечектер, тайалар, кӱске јетире кӧс сӱӱндирип јайылат: каргана, тал, толоно, арчын, балан, ийт-тумчук, бороҥот, табылгы, адарткы, бастый, буланат, јеҥес, јоҥјолой, јаргак ӧлӧҥ, јыдунак, јыоан чечек, ийт-таман, јыракы-ӧлӧҥ, ийт-тырмак, калаш-чечек, кыйгак ӧлӧҥ, кӧгӧзин, кылганак, кымыскайак, кулун-чечек, кулузын. Алтай Республиканыҥ «Кызыл бичигине» кирген ӧзӱмдер алтын тазыл ла кызыл тазыл.
  
  Јери ле јолдоры 
  Јуртта 1 ором: Энергетиктердиҥ.
  
  Тӱӱкизи 
  Јурт 1931 јылда тӧзӧлгӧн. Јурт 1860 јылдарда тӧзӧлгӧн. Чамал ичинде орус миссионерлер алтай улусты креске тӱжӱрип, православный кудай јаҥына кийдирип, школдор ачып, јурттар тӧзӧп турган ӧй.
  1922 јылда Алтайда 24 волостьты бириктирип, 9 аймак эткен. Толгойок јурт Чамал аймакка кирген. Кадын ГЭС-ти тудатан ишмекчилер јадар деп бу јуртты тӧзӧгӧн, је бу проект келишпесте, јурт артып калган. 80 јылдарда ойто орныктырылган.
  
  Эл-јон
  
  Ук-калыктары 
  Орус ла алтай улус јадат.
  Јуртта 2002 јылдыҥ тооалыжы аайынча 133 кижи болгон, олордыҥ 86 % орустар ла оноҥ до ӧскӧ укту улус болгон.
  
  Окылу тил: орус, алтай.
  
  Инфраструктуразы 
  Бастыра инфраструктуралык обьекттер Чамалда.
  
  Экономиказы 
  Таҥынаҥ ээлемдер. Јылкы, соок тумчукту, оок мал азыраары. Туризм.
  
  Кереестер
  
  Тӱӱкилик
  
  Археологиялык 
   Јебрен корум (636).
  
  Скобканыҥ ичинде кереестиҥ аҥылу темдек-тоозы кӧргӱзилген «Кереестердиҥ текши тоозы» деп бичикте.
  
   Ташта јурамалдар (673,674).
   Мӧҥкӱсалгыштар (645).
  
  Ар-бӱткендик 
   Байлу кыр Бешпек.
   Кайыр-Суу. Тоҥбок суу (459).
  Скобканыҥ ичинде кереестиҥ аҥылу темдек-тоозы кӧргӱзилген «Кереестердиҥ текши тоозы» деп бичикте.
  
  Јуруктардыҥ кӧмзӧзи
  
  Јарлу улузы
  
  Ајарулар
  
  Тайантылар 
  
  Чамал аймактыҥ јурттары
  Алфавит аайынча јон јаткан јерлери
  Алтай Республиканыҥ јон јаткан јерлери алфавитле