title: Кӧл-Јик
text: Кӧл-Јик () јурт Россияда Алтай Республиканыҥ Майма аймагында Ман-Јӱректиҥ јурт јеезезине кирет.
  
  Этимологиязы 
  Кӧл-Јик .
  
  Физико-географиялык темдектери
  
  Географиязы 
  Талайдыҥ кемјӱзинеҥ 374 метрге бийик.
  Јурт Туулу Алтайдыҥ тӱндӱк-кӱнбадыш келтейинде, Ман-Јӱректиҥ јанында, Чаҥкыр, Сӱӱри ле Таскырга курчаткан турат.
  
  Климады 
  Климады орто-континентал. Соок ло узун кыш, кыска ла серӱӱн јай. Тӱштӱк аймактарга кӧрӧ климат јымжак, кыш карлу болот, јер тыҥ тоҥбойт. Кейдиҥ ортојылдык температуразы +1,0 °С, изӱ кӱндердиҥ температуразыныҥ ӱстӱги бажы +36 °С, эҥ ле соок температураныҥ алтыгы учы −49 °С, јердиҥ ортојылдык температуразы +2 °С, јыл ичинде калганчы соок кӱн ле баштапкы соок кӱн 24.05/17.09, јыл ичинде соок јок кӱндердиҥ тоозы 116, јут-чыктыҥ кеми бир јылга 711 мм, салкынныҥ ортојылдык тӱргени 1,7, тыҥ салкынду кӱндердиҥ тоозы 9,1 (15 м/с тӱрген салкынду).
  Кадын орой тоҥот, тӱштӱкте чылап тыҥ салкындар сокпойт.
  
  Аҥ-куштары 
  Кӧл-Јиктиҥ јанында јӱзӱн-јӱӱр аҥдар јӱрет: тӱлкӱ, койон, јеекен, агас, албаа, јоонмойын, кӧрӱк, јараа. Куштардаҥ кедери тарал, каргаа, ӱкӱ, кӱӱк, тейлеген, талеҥко, мӱркӱт, карчага, јелечи, мечиртке, чай, торлоо, бӧднӧ, кӱртӱк. Алтай Республиканыҥ кызыл бичигине кирген куштар: ала ылаачын, ӱкӱ, шоҥкор, боро ылаачын. Сууда балык кезем астаган да болзо, чараган, бел, чортон, ускуч, јылмай ла база кезик бӱдӱм балык бар.
  
  Ӧзӱмдери 
  Эбире турган кырлар агашла бӱркелген, ӧскӧн агаштардыҥ кӧп нургуны карагай, јойгон агаш. Суујакалай чиби, тал, каргана, кайыҥ агаштар ӧзӧт, бийиктей тытла кожо мӧш ӧзӧт. Тайга -тажы јиилектӱ, бороҥот, уйкӧс, тийиҥкат, кызылгат, тайабаш, калба, кӧжнӧ дӧ кӧп ӧзӧт.
  
  Чыкту ла кӧлӧткӧлӧй јерде ӧлӧҥ бийик болуп ӧзӧт, комургай, кулузын, кылбыш, башка-башка чечектер: буланат, балузын, быркырууш, саргай, кандык, кӱӱктаман, кӱнкајы ла о.ӧ. «Алтай Республиканыҥ Кызыл бичигине» кирген ӧзӱмдер кӧп, олордыҥ тоозында: арчын, алтын тазыл, марал чечек, кызыл тазыл ла о.ӧ..
  
  Јери ле јолдоры 
  Јурт 39 ором: Мешкел, Айас јалаҥ, Канатту, Јалаҥду, С. Л. Шефердиҥ, Кӱнет јалаҥ, Јииттердиҥ, Амыр-энчӱниҥ, Меесте, Серӱӱн ле о.ӧ.
  
  Тӱӱкизи 
  Јурт 1860 јылдарда тӧзӧлгӧн. Аймактыҥ кӧп јурттары Алтайский миссия келип, тургун алтайларды креске тӱжӱрип, кудайдыҥ православный јаҥына кийдирип, туралар, јолдор тудуп, серкпелер ачып, церковно-приходской школдор ачып, ӱредӱ берип турган ӧйдӧ тӧзӧлгӧн.
  
  Эл-јон
  
  Ук-калыктары 
  Јуртта 2002 јылдыҥ тооалыжы аайынча 156 кижи болгон, олордыҥ 85 % орустар ла оноҥ до ӧскӧ укту улус болгон.
  
  Инфраструктуразы 
   баштамы школ;
   јурттыҥ клубы;
   магазин;
   калаш быжырар јер;
   конор туралар;
   турбаза;
   чанаатрасса;
   Чаҥкыр кырга чыгар эдим;
   парапланла учары;
   сувенир садар јер;
   кӧлдӧ туристтерге јазамал (кеме, Катамаран);
   кӧӧликтер јазаар јер;
   АЗС;
   агашкезим.
  
  Экономиказы 
  Кажы ла биле таҥынаҥ ээлемдӱ. Мал азыраары. Сад ла маала отургызары. Туризм.
  
  Кереестер
  
  Тӱӱкилик
  
  Археологиялык
  
  Ар-бӱткендик 
   Бабырган тодоштордыҥ байлу туузы (39);
   Ман-Јӱректиҥ кӧли ();
   Чаптыган кыр байлу (46);
   Аржан суу (62);
   Чаҥкыр туу ().
  Скобканыҥ ичинде кереестиҥ аҥылу темдек-тоозы кӧргӱзилген «Кереестердиҥ текши тоозы» деп бичикте.
  
  Јуруктардыҥ кӧмзӧзи
  
  Јарлу улузы
  
  Ајарулар
  
  Тайантылар 
  
  Майма аймактыҥ јурттары
  Алфавит аайынча јон јаткан јерлери
  Алтай Республиканыҥ јон јаткан јерлери алфавитле