title: Кара-Торбок
text: Кара-Торбок () јурт Россияда Алтай Республиканыҥ Чоо аймагында Паспауулдыҥ јурт јеезезине кирет.
  
  Этимологиязы 
  Кара-Торбок .
  
  Физико-географиялык темдектери
  
  Географиязы 
  Јурт Туулу Алтайдыҥ тӱндӱк јанында, Аба-Јыштыҥ ортозында, Албаганныҥ, Кара-Кайаныҥ, Сугулдыҥ сын тайгазында,
  Карасуктыҥ боочызыныҥ алдында, Паспауул сууныҥ бажында турат. Боочыныҥ бийиги талайдыҥ кемјӱзинеҥ 700 метрге бийик. Деремне кара туйук ӧскӧн агаштыҥ ортозында. 
  Талайдыҥ кемјӱзинеҥ 487 метрге бийик.
  
  Климады 
  Климады орто-континентал. Кыш узун ла соок, јай кыска, серӱӱн ле чыкту болот. Кышкыда бу јерде сӱреен јаан кар јаайт, кӱрттердиҥ бийиги 2-3 метрге једер аргалу. Кейдиҥ ортојылдык температуразы −4,5 °С, эҥ изӱ кӱнде +36 °С, эҥ соок кӱнде −55 °С, јердиҥ кыртыжыныҥ ортојылдык температуразы 0 °С, баштапкы ла калганчы соок тӱшкен кӱндер 05.06/08.09, соок јок кӱндердиҥ тоозы 94, јут-чыктыҥ ортојылдык кеми 836 мм, салкынныҥ тӱргени 1,3 м/с, тыҥ салкынду кӱндердиҥ тоозы 10,3 (тӱргени 15 м/с тыҥ).
  
  Аҥ-куштары 
  Чоо аймактыҥ тайгалары аҥдык: айу, бӧрӱ, какай, јеекен, булан, элик, марал, тооргы, оок аҥдардаҥ койон, јараа, киш, јоонмойын, агас, ӧркӧ, сарас, тарбаган, кӧрӱк, агас, сууларда камду, кумдус. Ак-кийик ле камду база Алтай Республиканыҥ «Кызыл бичигине» кирген. Кушка да аба-јыш бай: кӱртӱк, чай, сымда, бӧднӧ, мечиртке, ӱкӱ, каргаа, саҥыскан, кӱӱк, барынтычы куштардаҥ ылаачын, шоҥкор, кускун, карчага бар.
  
  Ӧзӱмдери 
  Тайга, кырлары туйук кара агашла туй ӧзӱп калган, мӧш, чиби, кайыҥ, јойгон, аспак агаштар ӧзӧт. Суујакалай тал, чиби, јодро, беле, толоно, каргана, чычыргана.
  Тайганыҥ аш-тузы кижиге тузалу. Эрте јаста калба ла кӧжнӧ ӧзӱп, витаминдерле јеткилдейт. Јайыла мешке, јиилек: уй-кӧс, тожла, јерјиилек, койјиилек, торбос, карагат, кызылгат, тийиҥгат, тайа деп једим, кӱскиде дезе мӧштиҥ кузугы тынар-тындуларды азырап, кышка азык болот. Јӱзӱн эндемик ӧзӱмдер, эм ӧлӧҥдӧр: алтын тазыл, кызыл тазыл, јыдунак.
  
  Јери ле јолдоры 
  Јуртта 2 ором: Уйкӧс јиилектӱ, Дилевский.
  Јурт «Салганду — Кара-Торбок» деп јолдо турат, узуны 8 км.
  
  Тӱӱкизи 
  Јурт 1776 јылда тӧзӧлгӧн. Волостьтордыҥ ады мында тургун јаткан јербойыныҥ улузыныҥ, тубалардыҥ сӧӧктӧриле адалган болгон — тиргеш, кергеш, јӱс, комдош, кӱзен. Кажы ла сӧӧкти јайзаҥдары башкаратан.
  
  Эл-јон
  
  Ук-калыктары 
  Јуртта 2002 јылдыҥ тооалыжы аайынча 6 кижи болгон, олордыҥ 83 % орустар ла оноҥ до ӧскӧ укту улус болгон.
  
  Окылу тил: орус, алтай.
  
  Инфраструктуразы 
   Бастыра инфраструктуралык обьекттер Паспауулда.
  
  Экономиказы 
  Таҥынаҥ ээлемдер. Агаш белетеери. Туризм.
  
  Кереестер
  
  Археологиялык 
   Нырна, јебрен стоянка, каменный век (1319);
  
  Ар-бӱткендик 
   Чаптыган, байлу кыр (1316);
   Байгыр туу (1311);
   Кара тоҥмок суу (1317);
   Боочы Тырга (1332).
  Скобканыҥ ичинде кереестиҥ аҥылу темдек-тоозы кӧргӱзилген «Кереестердиҥ текши тоозы» деп бичикте.
  
  Јуруктардыҥ кӧмзӧзи
  
  Јарлу улузы
  
  Ајарулар
  
  Тайантылар 
  
  Чоо аймактыҥ јурттары
  Алфавит аайынча јон јаткан јерлери
  Алтай Республиканыҥ јон јаткан јерлери алфавитле