title: Буландык
text: Буландык () јурт Россияда Алтай Республиканыҥ Оҥдой аймагында Кеҥиниҥ јурт јеезезине кирет.
  
  Этимологиязы 
  Буландык — булан јердиҥ аҥы. Буландык — кӧп буландарлу јер (аҥдык јер). Булан .
  
  Физико-географиялык темдектери
  
  Географиязы 
  Јурт Алтай Республиканыҥ тал ортозында, Јал-Мӧҥкӱ, Теректи, Ӱч-Эҥмек сындардыҥ эдегинде, Кеҥи ле Буландык суулар Кеҥиниҥ кӧлине киргенинде турат. Мында Кеҥиниҥ кӧли бар, јурттаҥ 12 км туура, Буландык јурттыҥ јанында. Кеҥиниҥ чӧли деп Себиниҥ сыныныҥ алдында ойык ӧзӧктӧ кӧл. Кӧлди айландыра койу агашту кырлар, је кӧлдиҥ јараттарында агаш јок. Талайдыҥ кемјӱзинеҥ 1130 метрге бийик.
  
  Климады 
  Климады орто-континентал. Кейдиҥ ортојылдык температуразы −4,2 °С, изӱ кӱндердиҥ температуразыныҥ ӱстӱги бажы +36 °С, эҥ ле соок температураныҥ алтыгы учы −54 °С, јердиҥ ортојылдык температуразы 0 °С, јыл ичинде калганчы соок кӱн ле баштапкы соок кӱн 02.06/30.08, јыл ичинде соок јок кӱндердиҥ тоозы 87, јут-чыктыҥ кеми бир јылга 345 мм, салкынныҥ ортојылдык тӱргени 1 м/с, тыҥ салкынду кӱндердиҥ тоозы 13,1 (15 м/с тӱрген салкынду).
  
  Аҥ-куштары 
  Тайгалары аҥдык: айу, бӧрӱ, тӱлкӱ, марал, элик, тооргы, шӱлӱзин, сарас, јоонмойын, агас, кӧрӱк, тийиҥ ле о.ӧ. аҥдар.
  
  Куштардаҥ кедери тарал, каргаа, ӱкӱ, кӱӱк, тейлеген, талеҥко, јелечи, чай, торлоо, бӧднӧ, кӱртӱк јӱрет. Кезик куштар тоозы астаганыла база «Алтай Республиканыҥ Кызыл бичигине» кирген: мечиртке, мӱркӱт, тарбалјы, каркыраа, турна.
  
  Ӧзӱмдери 
  Айландыра кырларыныҥ меес јаны каскак таш, арка јаны кӧп лӧ сабада тытла бӱркелген, суујакалай аралдарда кайыҥ, чиби, тал ла јӱзӱн-јӱӱр тайалар ӧзӧт. Буландык ӧзӧк база эмеш ачык јалаҥ јерлерлӱ, одор до, аш та салгадый.
  
  Кандык, быркырууш чечек, чийне, буланат, саргай, кӱн чечек, кӱнкаајы, тайа ла о.ӧ. Јакшы јылда јиилектердиҥ де тӱжӱми бар: тийиҥкат, кайыҥкат, бороҥот, кызылгат, тайабаш, уйкӧс. Кӧп эм ӧлӧҥдӧр лӧ тазылдар.
  
  Јери ле јолдоры 
  Јуртта 6 ором: Гаражту, Олјондо, Меесте, Јаҥы, Тӧс, Улу јеҥӱниҥ.
  
  „Кеҥи-Буландык“ деп регионал учурлу јолдыҥ учы. Идентификационный темдеги 84К-99.
  
  Тӱӱкизи 
  Јурт 1860 јылдарда тӧзӧлгӧн.
  Мындагы кӧлдӧргӧ јетире эски Чуйдыҥ трагы келген болгон. Эски трак Топучийдеҥ ала Себиниҥ эски боочызы ажыра (эмдиги јолдоҥ кайда да 10 км кӱнбадыштай), Туйакты кырды эбирип, Бештиҥ суузыныҥ бажына једеле, Ташту арт () ажыра Кеҥиниҥ кӧлине једет. Јолдыҥ бу ӱзӱгиниҥ узуны 20 км.
  
  „Алтайдын Чолмоны“, „Сельчанка“ ла „Вестник Горно-Алтайска“, ГТРК „Горный Алтай“ газеттердиҥ ле телевидениениҥ журналисттери, тӱӱкичилер, ӱредӱчилер Аргымай Кулјынныҥ јолыла эски Чуйдыҥ трагыла Буландык јурттыҥ јаныла Кеҥиге јетире эки кӱндик экспедицияга јӱрген. Аргымай Кулјинниҥ , јондык ишчи, политик, укту малды Англиядаҥ экелген заводчик ле меценат ла промышленник кижиниҥ 150 јажына учурлай ӧткӱрилген экспедиция болгон.
  
  »… Когда Аргымай Кульджин привёз племенных лошадей из Англии, в Бийске был большой шум, много народу собралось на вокзале, чтобы посмотреть на красивых скакунов. И что интересно, к коннозаводчику обращались с просьбой повременить с отъездом, чтобы как можно больше жителей города смогли полюбоваться на прекрасных животных.
  Помимо прочего Кульджин был и одним из первых промышленников. Вместе с братом Манди они построили маслосыроваренный завод, и через короткое время алтайские сыры стали пользоваться популярностью не только в столице Российской империи, но и в Европе. Аргымай помог сформировать коллекцию алтайской одежды для Российского этнографического музея в Санкт-Петербурге. Сегодня часть ее демонстрируется в Национальном музее на выставке «Тюркский мир» (Вера Кыдыева)".
  
  Буландык ла Кеҥиге јетире эски Чуйдыҥ трагы сӱреен јараш, эмдиге јетире аҥ азыраачылар тузаланат.
  
  Эл-јон
  
  Ук-калыктары 
  Јуртта 2002 јылдыҥ тооалыжы аайынча 304 кижи болгон, олордыҥ 76 % алтайлар ла оноҥ до ӧскӧ укту улус болгон.
  
  Окылу тил: орус, алтай
  
  Инфраструктуразы 
  Јурттыҥ клубы. Магазин.
  
  Экономиказы 
  Кажы ла биле таҥынаҥ ээлемдӱ. Јылкы, соок тумчукту ла оок мал азыраары. Крестьян-фермер ээлемдер.
  
  Кереестер
  
  Тӱӱкилик 
   Карындаштык мӧҥкӱ. Совет јаҥ учун корогондорго (801)
  
  Археологиялык 
   Ташта јурамалдар (петроглифтер) (1062);
   јебрен корум (1061);
   Јебрен јурт (поселение) (1060).
  Скобканыҥ ичинде кереестиҥ аҥылу темдек-тоозы кӧргӱзилген «Кереестердиҥ текши тоозы» деп бичикте.
  
  Ар-бӱткендик 
   Байлу туу. Кымыйык (994);
   Байлу суу (943) Јыланду болчок;
   Аҥду таш (1064—1066);
   Таш оодор јер () (1063).
  Скобканыҥ ичинде кереестиҥ аҥылу темдек-тоозы кӧргӱзилген «Кереестердиҥ текши тоозы» деп бичикте.
  
  Јарлу улузы
  
  Јуруктардыҥ кӧмзӧзи
  
  Ајарулар
  
  Тайантылар 
   Окылу сайт «Оҥдой аймак»
  
  Оҥдой аймактыҥ јурттары
  Алфавит аайынча јон јаткан јерлери
  Алтай Республиканыҥ јон јаткан јерлери алфавитле