title: Кичӱ Ийин
text: Кичӱ Ийин () јурт Россияда Алтай Республиканыҥ Оҥдой аймагында Ийинниҥ јурт јеезезине кирет.
  
  Этимологиязы 
  Ийин .
  
  Ийин — ийнине кийер кеп, ийнинде карчага отуры.
  
  Физико-географиялык темдектери
  
  Географиязы 
  Јурт Алтай Республиканыҥ тал ортозында, Јал-Мӧҥкӱниҥ, Теректиниҥ, Ӱч-Эҥмектиҥ сындарыныҥ эдегинде, Кадыннаҥ ыраак јок, Ийин сууныҥ јарадында турат. Ийин ичинде кырлар бийик те, кају да, јолдоры кату. Талайдыҥ кемјӱзинеҥ 295 метрге бийик.
  
  Климады 
  Климады орто-континентал. Кейдиҥ ортојылдык температуразы −4,2 °С, изӱ кӱндердиҥ температуразыныҥ ӱстӱги бажы +36 °С, эҥ ле соок температураныҥ алтыгы учы −54 °С, јердиҥ ортојылдык температуразы 0 °С, јыл ичинде калганчы соок кӱн ле баштапкы соок кӱн 02.06/30.08, јыл ичинде соок јок кӱндердиҥ тоозы 87, јут-чыктыҥ кеми бир јылга 345 мм, салкынныҥ ортојылдык тӱргени 1 м/с, тыҥ салкынду кӱндердиҥ тоозы 13,1 (15 м/с тӱрген салкынду).
  
  Аҥ-куштары 
  Тайгалары, анчада Кадрин ле Сымылты, сӱрекей аҥдык: айу, булан, марал, элик, јеекен, бӧрӱ, тӱлкӱ, койон, јорокон, калазак, јоонмойын, киш, кӧрӱк, камду, агас. Куштардаҥ мында кӱртӱк, чай, бӧднӧ, сымда, ӱкӱ, мечиртке, мӱркӱт, карчага, кӱӱк, јелечи, кӱӱле, тарал бар.
  
  Сууларда балыктаҥ чортон, чараган, бел, ускуч, јылмай, тоозы кезем астаган да болзо, је бар.
  
  Ӧзӱмдери 
  Айландыра Кадрин, Јыралу, Јыланду, Серке-Тайан тайгаларды койу агаш бӱркейт. Кырлардыҥ меес јаны агаш јок, тас, куу таштар, кайалар. Јайгыда аркаларда, актарда, суулардыҥ коолында јӱзӱн-јӱӱр ӧлӧҥ, чечектер, јыра-тайалар јайылып ӧзӧт. Јаан јакшы одорлордо јӱзӱн-јӱӱр ӧлӧҥ лӧ јердиҥ јиилеги. Арал-јыдуларда тийиҥкат, бороҥот, кызылгат ӧзӧт. Меестерде маҥыр, јонјолой, сӧҥӱскен, кӧрмӧсјиилек, тайа. Саста кӧгӧзин, кыйгак ӧлӧҥ лӧ о.ӧ. Озодоҥ бери кедери тайгада, јайлуларда ӧлӧҥ-чӧп, тазыл-тамыр кӧп болгон, је улустыҥ кичеебес кылыгынаҥ кӧп эм ӧлӧҥдӧр торт јоголорго јеткен. Ол тоодо кызыл тазыл (), марал (), алтын-тазыл () ла оноҥ до ӧскӧ кӧп чечектер ле ӧлӧҥдӧр. Кандык, быркырууш чечек, чийне, буланат, саргай, кӱн чечек, кӱнкаајы, тайа ла о.ӧ. Јакшы јылда јиилектердиҥ де тӱжӱми бар: тийиҥкат, кайыҥкат, бороҥот, кызылгат, тайабаш, уйкӧс. Кӧп эм ӧлӧҥдӧр лӧ тазылдар јоголорго јеткен учун «Алтай Республиканыҥ Кызыл Бичигине» кирген: алтын тазыл, кызыл тазыл, марал чечек ле о.ӧ.
  
  Јери ле јолдоры 
  Јуртта 3 ором: Кирпичтӱ, Меесте, Тӧс.
  Чуйдыҥ трагынаҥ ала јуртка јетире регионал кӧӧлик јол (84К-64), узуны 2,04 км.
  Јакалай јолдор.
  
  Тӱӱкизи 
  Јурт 1860 јылдарда тӧзӧлгӧн.
  
  Эл-јон
  
  Ук-калыктары 
  Јуртта 2002 јылдыҥ тооалыжы аайынча 298 кижи болгон, олордыҥ 98 % алтайлар ла оноҥ до ӧскӧ укту улус болгон
  .
  
  Окылу тил: орус, алтай.
  
  Инфраструктуразы 
   баштамы школ;
   јурттыҥ клубы;
   эмчилик;
   магазин.
  
  Экономиказы 
  Кажы ла биледе таҥынаҥ ээлемдӱ (лпх), јылкы, соок тумчукту, оок мал азыраары. Туризм.
  
  Кереестер
  
  Тӱӱкилик 
   83 кызылгвардеецтиҥ мӧҥкӱзи (1931 ј.,ул. Тӧс ором, 1а).
  
  Археологиялык 
   Јебрен тӱрк руникалык бичиктер (730);
   Бош-Туу, јебрен корум (790—795);
   Бозоголу деп јер, мӧҥкӱсалгыш (1045);
   Ак-Кайа (7734);
   Ташта јурамалдар (879,729).
  Скобканыҥ ичинде кереестиҥ аҥылу темдек-тоозы кӧргӱзилген «Кереестердиҥ текши тоозы» деп бичикте.
  
  Ар-бӱткендик 
   Адыр-Кан, кереестер (728);
   Алтыгы Кара-Суу, тоҥмок (894);
   Јаламан-Бажы байлу туу (854);
   Кара-Тыт, тоҥбок суу (893).
  Скобканыҥ ичинде кереестиҥ аҥылу темдек-тоозы кӧргӱзилген «Кереестердиҥ текши тоозы» деп бичикте.
  
  Јарлу улузы 
   Ередеев А. Я. (1937—2008) — бичиичи, журналист.
  
  Јуруктардыҥ кӧмзӧзи
  
  Ајарулар
  
  Тайантылар 
   Окылу сайт «Оҥдой аймак»
  
  Оҥдой аймактыҥ јурттары
  Алфавит аайынча јон јаткан јерлери
  Алтай Республиканыҥ јон јаткан јерлери алфавитле