title: Ороктой
text: Ороктой () јурт Россияда Алтай Республиканыҥ Чамал аймагында Оностыҥ јурт јеезезине кирет.
  
  Этимологиязы 
  Ороктой .
  
  Физико-географиялык темдектери
  
  Географиязы 
  Јурт Алтай Республиканыҥ тӱндӱк-кӱнчыгыш келтейинде, Ороктой суу Кадынга киргенинде турат. Талайдыҥ кемјӱзинеҥ 726 метрге бийик.
  Вблизи села расположено Ороктойское месторождение мрамора.
  
  Климады 
  Иолгоныҥ сындары, кайыр каскак туулары эбиреде турат. Кыш мында јымжак, тыҥ ла сооктор јок, кар калыҥ тӱжет.
  Јай јылу, изӱ кӱндерлӱ, кей чыкту. Айы-кӱни јылу, кырлары ыжык, ичпек учун мында маала-ажы база јакшы бӱдет.
  Кыска изӱ јай (кичӱ изӱ ай — куран ай), узун соок кыш (кӱчӱрген ай — тулаан ай), ортојылдык температура +4,2 °С, јайгыда јаан изӱ айда ортоайлык температура +20 °С, чаган айда −16 °С, ичпек ыжык кырлардыҥ ортозында тыҥ салкындар болбойт, тӱштӱк аймактарга кӧрӧ, кыш јымжак, ӧткӱре тыҥ сооктор болбойт. Климады орто-континентал.
  Ортојылдык температура — +4,4 °С, кейдиҥ чыгы — 66,6 %, салкынныҥ тӱргени — 1,4 м/с. 163 кӱн јылда фён-салкын согот.
  
  Аҥ-куштары 
  Аймактыҥ јерлери аҥ-кушла байлык. Тӱлкӱ, кӧрӱк, јоонмойын, сыгырган, какай, тийиҥ, јараа, сарас, ӧркӧ, момон, кумдус, киш, койон агаш аразында, јалаҥдарда јӱрет.
  
  Казыр аҥдардаҥ айу, бӧрӱ, јеекен. Аҥдар астаганы учун Алтай Республиканыҥ «Кызыл бичигине» киргендери тооргы, маны, кочкор. Оок куштардаҥ кӱӱле, кӱӱк, талаҥ-келеҥ, ӱренчи, чымдык, торко-сары (), томыртка, тоорчык, топтонок (), тейлеген, таралјы (), теке-мӱӱс (). Сууларда чараган, сӧлӧм, чабак деп балыктар јӱрет.
  
  Ӧзӱмдери 
  Агаштары, ӧлӧҥ-чӧби ӧҥжик ӧзӧт. Карагай, мӧш, чиби, јойгон, кайыҥ, аспак агаштар ӧзӧт. Јулукту да агаштар ӧзӱп, тӱжӱм берет. Айландыра кырлар койу агашка бӱркеткен: аспак, кайыҥ, мӧш, карагай, јойгон, тал, каргана, беле, толоно ло о.ӧ.
  Јайгыда мешке, кӧжнӧ, јӱзӱн-јӱӱр јиилектер, кузук толо ӧзӧт. Ӧлӧҥ, чечектер, тайалар, кӱске јетире кӧс сӱӱндирип јайылат: каргана, тал, толоно, арчын, балан, ийт-тумчук, бороҥот, табылгы, адарткы, бастый, буланат, јеҥес, јоҥјолой, јаргак ӧлӧҥ, јыдунак, јыоан чечек, ийт-таман, јыракы-ӧлӧҥ, ийт-тырмак, калаш-чечек, кыйгак ӧлӧҥ, кӧгӧзин, кылганак, кымыскайак, кулун-чечек, кулузын. Алтай Республиканыҥ «Кызыл бичигине» кирген ӧзӱмдер алтын тазыл ла кызыл тазыл.
  
  Јери ле јолдоры 
  Јуртта 5 ором: Олјондо, Карасу, Јаҥы, Меесте, Тӧс.
  
  Тӱӱкизи 
  Јурт 1612 јылда тӧзӧлгӧн. Јурт 1860 јылдарда тӧзӧлгӧн. Чамал ичинде орус миссионерлер алтай улусты креске тӱжӱрип, православный кудай јаҥына кийдирип, школдор ачып, јурттар тӧзӧп турган ӧй.
  1922 јылда Алтайда 24 волостьты бириктирип, 9 аймак эткен. Аскат јурт Чамал аймакка кирген.
  
  Эл-јон
  
  Ук-калыктары 
  Јуртта 2002 јылдыҥ тооалыжы аайынча 262 кижи болгон, олордыҥ 81 % алтайлар ла оноҥ до ӧскӧ укту улус болгон.
  
  Окылу тил: орус, алтай.
  
  Инфраструктуразы 
   баштамы школ;
   библиотекам
   эмчилик;
   јурттыҥ клубы;
   почта;
   магазин;
   турбазалар.
  
  Экономиказы 
  Таҥынаҥ ээлемдер. Мал азыраары. Туризм.
  
  Кереестер
  
  Тӱӱкилик 
   Ада-Тӧрӧл учун Улу јууда турушкандарга кереес (559). (1963 ј., Тӧс ором, 24а)
  
  Археологиялык 
   Мӧҥкӱсалгыш (447,498,653,566-571);
   Јебрен корум (461,652,655)..
  
  Ар-бӱткендик 
   Байлу кыр ..;
   Аржан суу(..).
  Скобканыҥ ичинде кереестиҥ аҥылу темдек-тоозы кӧргӱзилген «Кереестердиҥ текши тоозы» деп бичикте.
  
  Јуруктардыҥ кӧмзӧзи
  
  Јарлу улузы
  
  Ајарулар
  
  Тайантылар 
  
  Чамал аймактыҥ јурттары
  Алфавит аайынча јон јаткан јерлери
  Алтай Республиканыҥ јон јаткан јерлери алфавитле