title: Кайыҥчы
text: Кайыҥчы () јурт Россияда Алтай Республиканыҥ Оҥдой аймагында Шашыкманныҥ јурт јеезезине кирет.
  
  Этимологиязы 
  Кайыҥ ол јымжак укту агаш. Кайыҥ .
  
  Кайыҥчы .
  
  Физико-географиялык темдектери
  
  Географиязы 
  Јурт Туулу Алтыйдыҥ тал ортозында, Теректиниҥ, Кадринниҥ, Сымылтыныҥ, Ӱч-Эҥмектиҥ, Јал-Мӧҥкӱниҥ сын тайгаларыныҥ колтыгында, Кадын ла Сымылтыныҥ суузы бириккенинеҥ ыраак јок јерде турат. Јуртты айландыра кырлар агаш јоко јуук тас. Талайдыҥ кемјӱзинеҥ 858 метрге бийик.
  
  Климады 
  Климады орто-континентал. Кейдиҥ ортојылдык температуразы −4,2 °С, изӱ кӱндердиҥ температуразыныҥ ӱстӱги бажы +36 °С, эҥ ле соок температураныҥ алтыгы учы −54 °С, јердиҥ ортојылдык температуразы 0 °С, јыл ичинде калганчы соок кӱн ле баштапкы соок кӱн 02.06/30.08, јыл ичинде соок јок кӱндердиҥ тоозы 87, јут-чыктыҥ кеми бир јылга 345 мм, салкынныҥ ортојылдык тӱргени 1 м/с, тыҥ салкынду кӱндердиҥ тоозы 13,1 (15 м/с тӱрген салкынду).
  
  Аҥ-куштары 
  Тайгалары аҥдык јер, айу, бӧрӱ, тооргы тӱлкӱ, шӱлузин, борсук, киш, тийиҥ, койон, кӧрӱк, сарас, јоонмойын, калазак, камду, агас, ла јӱзӱн-јӱӱр оок аҥдар, куштар јӱрет. Куштардаҥ мында чай, кӱртӱк, ӱкӱ, мечиртке, мӱркӱт, саҥыскан, карчага, тарал, шоҥкор, тейлеген, торлоо, бӧднӧ, кӱӱк, ылаачын, јелечи, талаҥ-келеҥ, томуртка, јелечи, бечиртке, кускун, каргаа, кӧктӧш, сымдаа, таајы, јалбагай ле о.ӧ. бар. Сууларда балыктаҥ чараган, тоозы кезем астаган да болзо, је бар.
  
  Ӧзӱмдери 
  Тайга-тажында тыт, мӧш, чиби. Аралдарда эргиш, беле, аспак, тайа, липа, ыргай, каргана, сӧҥӱскен, јыраа, кайыҥ каа-јаада ӧзӧт. Ак јерлерде кулузын, балузын, кӧгӧзин, јонјолой, кандык, маҥыр, јыланкӧс, јыланјастык, кӧрмосјиилек (), отӧлӧҥ, јеҥес, кыйгак ӧлӧҥ, маргаа, јыду маргаа, кара чалкан (), буланат, чийне, кӧктаман, саргай, торко чечек (), алаҥуш, комургай (), кӱнкаајы, таҥдалай, кӱзӱҥи чечек, калаш чечек, мӧт чечек, алтын тазыл, кызыл тазыл, марал чечек, кылбыш (), чай чечек (), быркырууш чечек, кӱмели, кой маҥыр (), ийт маҥыр, калба, батун, кӧжнӧ-шарапшын. Јиилектер: кой јиилек, уйкӧс, бороҥот, тийиҥкат, казылган, јыдукара, тайабаш ().
  
  Јери ле јолдоры 
  Кайыҥчы јурт «Оҥдой-Кайыҥчы» деп јолдыҥ учы. Јойу кечер кӱр бар Кадынды кечире.
  
  Тӱӱкизи 
  Кайыҥчы јурт.
  
  Эл-јон
  
  Ук-калыктары 
  2002 јылдыҥ тооалыжыла јуртта 1 кижи болгон, 100 % алтайлар.
  
  Окылу тил: орус, алтай.
  
  Инфраструктуразы 
  Бастыра инфраструктуралык объекттер Шашыкманда.
  
  Экономиказы 
  Јаан ээлемдер јок. Кажы ла биле таҥынаҥ ээлемдӱ. Јылкы, соок тумчукту, оок (эчки ле кой) мал азыраары.
  
  Кереестер
  
  Ар-бӱткендик 
   Тоҥбок суу ;
   Чике-Таманныҥ боочызы;
   Байлу туу Јал-Мӧҥкӱ;
  Скобканыҥ ичинде кереестиҥ аҥылу темдек-тоозы кӧргӱзилген «Кереестердиҥ текши тоозы» деп бичикте.
  
  Јарлу улузы
  
  Јуруктардыҥ кӧмзӧзи
  
  Ајарулар
  
  Тайантылар 
   Окылу сайт «Оҥдой аймак»
  
  Оҥдой аймактыҥ јурттары
  Алфавит аайынча јон јаткан јерлери
  Алтай Республиканыҥ јон јаткан јерлери алфавитле