Ченнай
Ченнай (1996 он болотор — Мадрас, ), Урда Энэдхэгтэ Бенгалиин булангай эрьедэ байрладаг хото болон томо уһанай боомто. Тамилнад можо уласай засаг захиргаанай түб мүн. Энэдхэгэй зургаадахи томо хото. Хүн зониинь 4,5 сая. ажаһуугшад (2009), хотын захатай тоолобол 7,3 сая ажаһуугшад.

Томо үйлэдбэрилгын, наймаанай-санхүүгэй болон соёлой түб. Шухала тээбэриин уулзабари. Ченнайн уһанай боомто хэмэл гаваньтай, ашаанай эрьелтын талаар Энэдхэгэй гурбадахи томо уһанай боомто. Уласхоорондын ниидэхэ онгосын буудал. Нэхэмэлэй (хүбэн саарһанай), машина бүтээлгын болон металл эдлэл үйлэдбэрилхэ, хүнэһэнэй, тамхиин, арһанай үйлэдбэрилгэ; газарай тоһо болбосорол болон газарай тоһоной хими.

Энэдхэгэй эгээ хуушан дээдэ һургуулинуудай нэгэн болохо Мадрасай дээдэ һургуули (1857), тоогой ухаанай, түүхэй эдэй нөөсын, анагааха ухаанай эрдэм шэнжэлгын хүреэлэнтэй. Киностудитай. Энэдхэгэй газар зүйн бүлгэм хадаа Урда Энэдхэгэй газар зүйн шэнжэлгын томо түб юм. Калакшетра хүгжэмэй болон хатарай академи. Гүрэнэй музей (1846), Үндэһэтэнэй уран һайханай галерей, түүхын музей.

Түүхын найруулан бэшэлгэ 
Ченнай хото 1639 ондо Мадраспатна () гэһэн загаһашан тосхоной байрада Англиин Зүүн Энэдхэгэй компаниин фактореор (Форт Сент-Джордж) байгуулагданхай (Калькутта болон Мумбайһаа түрүүн). XVIII зуун жэлдэ Ченнай (тэрэ сагта — Мадрас) Урда Энэдхэгтэхи англиин булимтаралай бааза болобо. Колониин үедэ эндэ Мадрасай можын амбан сайдай резиденци байгаа. 1947 ондо Энэдхэг тусгаар амяарлан тогтоһоной һүүлдэ Мадрас можо уласай (1969 онһоо хойшо — Тамилнад можо улас) засаг захиргаанай түб болобо.

1996 ондо Мадрас Энэдхэгэй урда хэһэгэй хаанай нэрэмжээр Ченнай шэнээр нэрлэгдэһэн байгаа.

Уран барилга ба суурхаһан юумэнүүд 
Ченнай Бенгалиин булангай үргэн эрье шадарай набтар газараар болон Бенгалиин булангай 19 км утаашань нэмжынэ. Энэ эрьегэй ехэнхи хэһэг элһэтэ пляж (Марина), Азида эгээн ута пляжуудай нэгэн. байрын болон арилжаанай кварталнууд болон паркууд ба сэсэрлигүүд.

Ченнайн уран барилгада британиин колониин хэб маягай нүлөө ехэтэй. Хотын хойто эрье шадарай хэһэгтэ уһанай боомто хажууда арилжаанай түб байна, энэһээ баруун тээшэ Перамбур дүүргэ, уһанай боомтоһоо урда тээшэ — Зүүн Энэдхэгэй компаниин бариһан хуушан англиин Сент-Джордж форт (1653). Мүнөө үедэ бэхилэлтэдэ Тамилнад можо уласай засагай газарай резиденци болон музей.

Ченнайда энэдхэгэй шажанай сүмэнүүд олон: Шивын сүмэ, Партхасаратхи сүмэ (VIII зуун жэл) гэхэ мэтэ. Гэгээн Апостол Фомын католик кафедратай собор сүмэдэ (1504) Энэдхэгэй арад дунда апостол Фомын шарил байдаг гэжэ тоосоно. Мария охиной церковь (1678—80 он) — Энэдхэгэй түрүүшын англикан шажанай церковь. Мадрасай дээдэ һургуулиин (1857), Блаватская нэрэмжэтэ уласхоорондын теософиин түбэй байшан.

Ченнай хотын хажууда Бенгалиин булангай Махабалипурам сүмын комплекс (, VII—VIII зуун жэл).

Зүүлтэ 

Тамилнад
Энэдхэгэй хотонууд