Orur Markan Normal-anakan Yatichirinakar Nayrïr Web 2.0-tuqit Yatichäwisa
Akjam yatichäw utjañapatakix wali ch’amaw tukuwayata kunatti may may jan wat’äwinakaw thakhin uñstawayi. Sistan akxa askpach amuykipt’apxañasataki.  Jichhax kunjamas qalltasiwayi, thakhin kunanakas lurawayata, khithinakas yanapt’asiwayapxi, kuna jani walt’äwinakampis tupthaptawaytan ukatuqit aka qilqäwtuq qhanancht’asiwäni.

Nayrïr Yatich Kamanimp Aruskipäwi

Maymaraw Internet-an aymarat qilqt’ir Jaqi Arunkirinakax Yatich Kamanimp aruskipt’ir sarapxäna. Uka aruskipt’äwin Jaqi Arun yanapt’asirinakax kunjamas tayka arus jach’anchaysna ukat jupanakar arxayt’anipxäna. Ukat ukjam ist’asax jupanakax wali amuytatasipxäna kunatti akjam amtäwinakax janïraw  Normal Superior de Formación de Maestros uksanakan utjkänti. Normal-ankampin jisk’a yatichañ utan aymar yatichirinakax Castillan arutak jila yatichasipkäna, ukat yamas Internet-an qhipha uñstäwinakapat yatintañ amtax janiw utjkänti. Ukjamax mä qhawqh kutimp qhiphanakat aruskipt’awayatäna.

Amtäw Wakicht’äwimp Uñichäwimpi

Ukat walja urunakjarux Jaqi Arunkirinakax phisqha amtäwin p’iqinchäwinakap Yatich Kamanin irptiripa, Lic. Roberto Aguilar-an yanapirinakapar uñicht’ayir apapxäna. Ukjarux jupanakax amtanakax walikiw sapxarakïnwa. Ukjam ist’asax jiwasax Internet-an qilqt’irinkjamax mäkiw aymarat amtanak tukuñkam lurayätana. Chiqans janiw jasäkanti, wali ch’amaw tukuwayatäna, ukat ukjamarakiw yatiqatanakax utjawäraki.

Tukutat chinuq phaxsin Ruben-as Edwin-as Martin-us ukjamaw aynach La Paz markar jilata Walter Gutierrez-ampir jilata Julian-umpir amtäwinak uñicht’ayir saraqapxayätan. Puritat laqakirakiw jupanakar uñicht’ayatäna. Ukampins jupanakax janjamakiw ch’amanchasiñ munjapxänti. Jaytawäpxita, nanakaw amuykipapxä sakiw sisxapxarakïna. Ukjamïpan jiwasax wali ch’ama laq’aratakiw mistsuniwapxaraktan.

Amtäw Iyawsäwi

Ukat phaxsi jilat Yatich Kamanit Edwin Qhispiyirimpir Martín Canavirimpir amtäwinakat akjam sasin yatiyanxapxatäna: ‘Amtäwinakamat Oruro markatak Internet-tuqit mä qhawqha yatichäwinakakjamak wakt’ayanxapxäta sakiw sanxapxatayna.’

Jaqi Aru-n Yatich Kamanin Jaysäwipar Lup´ïwipa

Jupanakax janiw kunjamtï amtkayätan ukjamarjam jaysanxistänti. Jaqi Aru-nkirinakax juk’amp sum amuyunakamp jaysäw kutt’ayanipxaspän uk munapxäna, niyakixay amtax yatichirinakar sum Internet apnaqañ yatsuyañ ukjamänwa. Ukatakix mä maraw munasïna, ukjar taqikunas sumak saraspän ukax juk’amp yaqha sumpach amtäwinakamp kun lurt’añ ukjam amtatarakïnwa.

Ukat ukjamïpan jiwasax waxrapasay sas iyawsxakiraktanwa, antis janiw ch’am laq’ayaskañäniti. Jupanakar amtatanakaparjam phuqht’aniñän ukat juk’amp amtäwinak wakicht’asin lurt’añäni sasaw arsuwayapxarakiyätan.

Yatichäwinaka

Uka suyt’at urux purinïnwa. Ukatakix ñanqha uruw wali willjtat Orur markar saratäna. Khaysarux niya kimsaqalq chikataniruw purtan. Normal-ar puritat jaypachaw suyt’asipktan ukat jaypachat Sala de Reuniones-an wakichäwix qalltasiskäna. Yatichäwinakx jilata Julian-ump jilata Ruben-umpiw mä qhawqha arunak arst’asin qalltapxarakïna.

Ukjarux jilata Mario Duran-aw mäk nayrïr uñicht’äwipamp qalltarakïna. Ukax chika urukamarakïnwa. Chika urut uksarux atamir apnaqañ utan jilata Martin-uw Facebook-ampit Twitter-ampit yatichirinakar yaticht’äna; ukampirus Internet-aw sinti k’achapinirakïna. Jan ukakasapänx wali kusaspänwa.

Qhiphürux jilata Victor-arakiw Flickr-tuqit uñicht’ayäna, ukat Internet-ax pachp k’achakiskakïnwa. Ukaw taqinitak jan walïkanti. Ukjampachas nayrar sarantayatakiskänwa kunatti amtäwinakaw phuqhañäna. Ukjamax Blog-tuqitrak uñicht’ayatäna, ukat Internet k’achaskakipan khithinakati uñstayaspxapxän jupanakarukiw mayninakar mayachthapxayätana.

Jayp’utuqirux mayïr uñicht’äwinakatakix yaqha Internet apnaqañ utaruw mistsuwayxaptana, ukan antis mäk’a walixäna. Ukan jilata Edwin-aw Skype-tuqit jupanakar yaticht’arakïna. Qhiph qhipharux jilata Ruben-urakiw Wikipedia-t uñicht’äwimp tukt’aniwaxarakïna.

Tukuyäwi

Ukjarux yatichäwinak tukuyäwikiw jutxäna. Nayraqatax jilata Julian-uw Jaqi Arunkirinakampir Web 2.0 yatiqäwir jutirinakampiruw jallällt’arakïna, ukat yatiqäwinakat lup’ïwip arst’äna. 

Tukuyipan jupax mayninakarurakiw ar churäna. Ukat jupanakax maynit maynxaruw wali amuytatat arunakamp arst’apxarakïna. Akjarux maynin arst’äwip wiriytuq uñjañäni:

Taqi ukanak ist’atat akjam sasaw jilata Ruben-ux Acta ullararakïna:  “Ururu markana, Jacha Yatiña Utana “Angel Mendoza Justiniano”, aka 3ri, 4ri urunaka llamayu phaxsita saraqkipana, pä waranqha tunka payani marata, aka Web 2.0 ukaxa yatichäsiwayi. Akatakisti Ministerio de Educacion de Bolivia Jaqi Arumpiwa mayacht’asisina ch’amañchawayapxi. Ukjamipansti yatichirinakawa kunaymana Jach’a Yatichaña Utanakata purt’aniwayapxi, akirinakata: Simon Bolivar, Bautista Saavedra,…” Ukjamakiw Normal-an yatichäwinakasamp tukt’aniwaytana.

Jaqi Aru-nkirinaka

Jiwasax janiw jupanakan ukjaruk qhiphaqtañanakap munktanti, jan ukax juk’amp yatsupxaspa, yatiqirinakapan lup’ïwinakap mayjt’ayapxasp ukat U.P.E.A.-s U.M.S.A.-s U.T.O.-s ukat Normal-anakamp mayak sartsn ukaw suyt’asi. Ukat sipan jiwasax Jaqi Arunkirinakjamax juk’amp amtäwinakamp sartaskakiñäniwa. Kunasay jutsam, janiw kunas suyt’aykistaniti.

Jiskt’atanaka

2012                   Yatich Kamani, Web 2.0 Yatxatäwit Qilqatapa.

Wuliwya