IESAB
Iglesia Evangélica Santidad Amigos de Boliviax   Jorge Fox chachan amuyuparjam utt'atawa. Jupax 1624 maran Inglaterra markan yuritayna. Ukat 1647 maranrak evangelio arunak markachirinakar qhanañchañ qalltarakitayna. Uka marat nayraqatarux waljan markachiriw aka uraqpachar ch'iqintarakitayna. 

EE. UU. markarux 1956 maran Ana Fisher ukat María Austin warminak tuqi machaq arunanakax purinirakïna. Ukxarux Fox ukax 1970 maran Estados Unidos markaruw purirakikïna. Uka markan Iglesia Cuáquera suma utjñuqatapatxa, jank'akirakiw yatiqañ utanak uñstayapxarakitayna. Ukat qhipa maranakanx Seminario Bíblico ukas utjxarakitaynaw Diosan arunakapxat yatxatañataki. Uka seminarion yatiqir tawaq waynanakaw Bolivia markar jutañ amtapxatayna niya yatichäwinak tukuyasina. 

Niyak Qullan Arunaka yatxatasinxa, jupanakat paniniw jutantapxatayna: Emma Morrow ukat Matilde Blount, khaya 1919 marana. Bolivia markar purinisaxa, mä qawqha phaxsi saraqataruxa, mäkiw Sorata jisk'a markar qamnuqapxatayna.

Iglesian Utt’asïwipa
Bolivia uraqin IEMIBSAx  Noviembre phaxsit  paqallqu uru saraqataruw 1922 maran Sorata jisk’a markan utt’asitayna. Uka nayrïr marax misioneronakax mä tantachäwiruw pachpa markan puripxatayna, ukhamat mä pita machaq iglesia utt’ayañataki. Uka urunakan jupanakatak janiw jasakïkataynat qamnuqañaxa, ukampirus janiw ch’ama jiwt’ayasipkataynati.

Ukat pä mara saraqataruxa, 1924 maran Nayrïr  Phaxsi Tantachäw (Primera Junta Mensual) jupanakax pachpa marakan utt’ayapxarakitayna. Kunjamatix niya iglesiax suma Soratampin Achacachimpin utjnuqatäxipanxa, jank’akiw Nayrïr Kimsa Phaxsi Tanatachäw 1930 maran uñsuyapxarakitayna. Akax nayrïr maranakax pä chiqan uka Tantachäwix apasitayna: Sorata Achacachi.  

Uka marat nayraqatarux waljan bolivian irpirinakaw maratjam maratjan jiltarakitayna. Ukampirus p’iqinchirinakax Estados Unidos jach’a markat jutir misioneronakätaynawa.  Uka pachanakanx juk’amp yaqha phaxsi tantachäwinakaw utt’asirakitayna, ukhamätapat 1969 maran Emma Canaday misioneraw Encargada General sutimp Iglesiarux nayrar irpxarutayna.

Nacional Irpirinakan P’iqinchäwipa 
Niyak nacional irpirinakax thurt’atäxipanxa, 1974 marat nayraqatarux misioneronakax Saturnino Hilario juparuw  Iglesia p’iqt’añapatak churatayna. Jupax 74t 1979 marakamaw Encargado General sas uñt’at Diosan markap irpxarutayna. Ukapmirus janiw sapaparuk jach’a luräw (obra) katxaruyapkataynati, jan ukax misioneros jupanakax yanapt’asipkatayanaw suma thurt’atäpxañapkama. 

Nayrïr nacional irpirir p’iqinchatapatxa, jichhaw suxta mara saraqaskatayna (1980), ukapachaw mä jaltäwix Iglesiar puritayna: Iglesia Nacional Cuáquero ukat IEMIBSA uka payaruw jaljtatayna. Uka jan walt’äw utjañapatakiw jisk’a kamachinakaw (normas) puriyatayna. Uka maranakan Timoteo Condori, jupaw sintipun jisk’a kamachinakar Patamanata chiqan jaqkattatayna. Uka urunakan jupax yanapt’irinakax utjarakitaynawa. Ukampirus uka jan walt’äwix 1984 maran askichatäxatayna. Uka marat nayraqatarux janiw juk’amp jaljtäwinakax utjxiti. 
1974 marat 2011kamax IEMIBSArux  tunka pusin p’iqinchiriw irxarutayna. Jupanakat yaqhipanakax pä kuti, mayninakax kimsa kuti ukhamaw jilïr p’iqinchirit utt’asipxäna. Ukat jichhakamax phisqa patak phisqa tunka paqallqun q’uchuñ utaw utt’ayatäxaraki. Uka q’uchuñ utanakax La Paz, Pando, Santa Cruz, Cochabamba, Potosí uka jach’a suyunakan utji.

Maysatuqitx iyawsirinakan jiltatapatxa, 2003 maran UJESA sutimpiw wayna tawaqunakax tantachasipxaraki. Jupanakax wali ch’amapiw Diosan arunakap apasin sartasipki. Ajayun ch’amanchasiñatakix tantachäwinak lurapxi. Uka tantachäwinakan juka’mp qullanan sarnaqañxat yatxatasipkaraki. 

Wuliwya