Laq’unakata qullaña
Laq’unakxata: ukaxa laq’unakxata yatxatawa, ukanxa kunjamasa, kastanaka, saranakapa, laq’una jakäwipa, ukhamaxa laq’umpi ukatxa uywampiwa katuqañataki chikañchasi. Yaqha amuyuxa uñjarakiñäniwa uñachäwinaka ukhamaraki qullasina kutjayañanaka, ukhamaxa aka laq’unakaxa uywanakaru ukatxa jaqinakaruwa ñanqht’ayi. Akaxa jark’akañawa jani jiwañapataki, ukatxa laq’una jakäwipa, kawksa tuqisa manti, qawqhanaka utt’atasa ukanaka yatiñasaraki.

Kasta laq’unaka 
·        Juk’a pacha jakirinaka: jilpachaxa manq’apxi ukatxa mirantapxarakiwa.

·        Juk’a pacha jakirinaka: mä qawqha pachakiwa uywana jakapxi.

·        Wiñaya jakirinaka: Taqpacha uywa jakäwinwa laqúxa utjantasi.

·        Akatjamata jakirinaka: akatjamataki uywana utjañataki jakantapxi.

Katuqiriru mantirinaka 
·        Phathankaru

·        Lip’ichiru

·        Llawsa ukhanakaru

·        Samaña ukhanakaru

·        jakañawjanakaru

Kasta katuqirinaka 
Kuna kasta uywanakaya laq’unakaru katuqirjamächi ukanaka laq’unakaxa muni.

·        Wiñaya katuqirinaka: laq’unakaxa uka uywanwa puqurapxi ukata mirantapxaraki kunaymana katuqirinakawa kunjamarutixa wakiski ukhamaru katuqapxi.

·        Juk’a pacha katuqirinaka: uka katuqirinakaxa janiwa laquxa puqurapkiti ukata yaqharuwa mäkhipapxi.

Katuqirita misturinaka 
·        Llamp’urata: uywa yaq’a tuqiwa mistupxi

·        Thanqht’ata: ukanakaxa jiwarayiwa

kasta laq’unaka