Allpaqa
Allpaqa, jan ukax paqu, allpachux mä anti uraqin jakir jach'a uywawa.

Allpachu kastanaka 
Utxiwa pä kasta allpachunaka

Huacaya 
Uka kasta allpachusti janiwa ancha tarwanikiti.

Jisk’a tarwanikiwa.

Suri 
Aka kasta allpachusti jacha tarwaniwa.

T'arwapa 
Uka tarwanakata lurasiispawa akanaka

T'arwapax wali quña t'arwawa. T'arwapatx taqikast isinakapuniw lurasispa: chumpanaka, phullunaka, punchunaka, allmiñanaka, wantisanaka, awayunaka, juk'ampinakaw lurasispana.

Qamäwipa 
Allpachunakasti jakapxiwa pampanakana.

Janchipa 
Allpachusti pusi kayuni uywawa. Wichhinkhapaxa jisk'akiwa, jinchupaxa jisk'akiwa. Niyas qarwar uñtatawa, kunamayawa qarwata juk'ampi t'arwaniwaSuni patana jakiri uywawa.

Manq'apa 
Taqikasta pastunaka  manq'apxi.

Wichhunaka,t’ulanaka,j’uqh’unaka jukampinakampi.

Allpachunakaxa j’ukhunakana jaq’asipxi

Mirañapata 
Urq’u allpachusti  qachu allpachuru katu ukhama mirantapxi.

Aka allpachunakasti jallu pacha jilpacha katusipxi.

Wallq'iptañapata 
Allpachunakasti  Kimsa pataka suxta tunka urunaka wallqi sarnakapxi.

Aka allpachunakana utjaspawa taqi kasta laqunaka.

Utjaspawa usunaka,laqunaka,juk'ampinaka.

Sarna,Lapa,Garrapata jamaku yakh’ampinaka-

Usu  tuqitsti utjarakiwa akanaka.

Bronquitis verminosa

Distomatosis hepática

Hidatidosis

Sarcocistiosis

Coccidiosis

Teniasis

. Sarcocisticercosis

Uka usunakasti janiwa aski miraykiti allpachunakaru.

Suma apnak’añataqisti qullañawa taq’i kasta laq’unakata.

Ukhamaraki q’ullarakiwa usunakata,

Uka lurasasti allpachunakasti suma chamantapxani,

Ukhamaraki utjaniwa walja allpachu qallunaka..

 

Pampa uywa
Jach'a uywa
T'arwa uywa
Ñuñuri