Q'illu jamach'i
Q'illu jamach'i, jan ukax q'illunchu, q'illinchitu, khunu jamach'i,  q'illuñchux mä jisk'a suni jamach'iwa, (Zool. mf. Cientifico suti: Bright-rumped yellow-finch, tama: Sicalis uropygialis).

Janchipa 
Mä wiku ukch'a jisk'a jamach'iwa. Phuyunakapax q'illuwa, ukat qaqaw yaqhipawjanakaxa. Urqurix khiruniwa, ukat amuyañawa.

Qamäwipa 

Aka jamach'inakax tamanpun aywinaqapxi, juk'ampis pampanakana, qullu k'uch'unakana, utawjanakans sarnaqapxarakiwa.

Manq'apa 
Juk'ampis jisk'a achunakampiw (juyra jupha, illama, qañawa, juk'ampinaka) jakasipxi, yaqhippachanakax jisk'a laq'unaks manq'asipxarakiwa.

Tapapa 
Tapapx jaruchir uñtat lurasipxi, juk'ampis warank manqhanakaruw tapaxhapxi, pastunaka, t'arwanakat tapapx wakt'ayasipxi.

K'awnapa 
Pusi janq'u k'awnanak k'awnapxi, ukhamarux turpa ch'umphi ch'ixinakaniwa.

Yatiyäwipa 
Juk'ampis aka jamach'ix khunu jamach'it uñt'atapxiwa. Kunawsatix ch'iw ch'iw ch'iw sas jachapxix, ukax khununiw sañ muni.

Qilqatanaka