Кӧк-Јар
Кӧк-Јар () јурт Россияда Алтай Республиканыҥ Кӧксу-Оозы аймагында Кӧксу-Оозыныҥ јурт јеезезине кирет.

Этимологиязы 
Кӧк , јар .

Кӧк-Јар .

Физико-географиялык темдектери

Географиязы 
Јурт Туулу Алтайдыҥ тӱштӱк-кӱнбадыш јанында, Ыйыкту, Тӧгӧрик, Ӱч-Сӱмер, Сайлугем сын тайгаларына курчаткан, Оймонныҥ чӧлинде, Кӧк-Сууныҥ јарадында турат. Арка тажы агашту, ак јалаҥы одорлу, јалаҥдары кыралу телкем јер. Талайдыҥ кемјӱзинеҥ 1060 метрге бийик.

Климады 
Климады орто-континентал. Казак чӧлдӧрдӧҥ јылу салкындар, изӱ кей келип, айдыҥ-кӱнниҥ айалгаларын кубултар аргалу. Кыш узун, јаан карлу, ӱлӱрген айдыҥ учынаҥ ала кандык айдыҥ бажына једет, 6-7 ай, јай кыска кичӱ изӱ айдаҥ ала куран айдыҥ учына јетире, 3 ле ай. Чаган айдыҥ соок деген кӱнинде −30..-40 °С, јаан изӱ айда эҥ тыҥ изӱ +30..+35 С° болот. Јут-чыктыҥ кеми јеткилинче: 700—750 мм. Салкынныҥ ортојылдык кеми: 4,7 м.

Аҥ-куштары 
Тайгалары аҥдык: ирбис, айу, бӧрӱ, тӱлкӱ, јуҥма, марал, элик, тооргы, шӱлӱзин, сарас, јоонмойын, агас, кӧрӱк, тийиҥ ле о.ӧ. аҥдар. Чай, кӱртӱк, бӧднӧ, торлоо, ӱкӱ, кӱӱк, талеҥко, каргаа, кускун, карчага, мӱркӱт, тейлеген, јерлик кас, ӧртӧк деп куштар Кадын-Бажыныҥ биосферный заповеднигинде бар. Сууныҥ балыгы кӧлдӧрдӧ лӧ Кӧк сууда болот, чараган, јылмай, чортон, бел ле о.ӧ. Койон, агас, јоонмойын, тийиҥ, сарас, кӧрӱк, суузар, камду. Азулу айдардаҥ айу, бӧрӱ, јеекен, шӱлӱзин јӱрет кырларда. Кезик аҥдар-куштардыҥ тоозы астап, јоголорго једип бараткан учун олорды «Кызыл Бичикке» кийдирген. Куштардаҥ бӧднӧ, чай, кӱртӱк, агуна, турна, кара-тас, каргаа ла о.ӧ. Туйгакту јерликтер: элик, булан, марал. Тооргыны аҥдап, улус торт јоголторго јеткен учун бу аҥ «Алтай Республиканыҥ кызыл бичигине» кирген. Озодоҥ бери јӱзӱн-јӱӱр куштарыла байлык јер. Јелечи, јијигей, кӧктийек, ӱренчи, кызылтӧш, талеҥко, каргаа, саҥыскан — оок куштар ла барынтычылары: ылаачын, шоҥкор, тейлеген, кускун, мӱркӱт. Чек јоголорго јеткен куштар: ала ылаачын, боро ылаачын, шоҥкор, карчага, ӱкӱ, мечиртке.

Ӧзӱмдери 
Аралда мӧш, тыт, кайыҥ, беле, терек, чиби ле о.ӧ. агаштар ӧзӧт. Јакшы јылда маала да ажы, јер де ажы, кыра да ажы тӱжӱми бийик болот. Бу јерлерде ӧрӧ аймактарга кӧрӧ, јымжак укту агаштар: кайыҥ, аспак, тал, каргана () кӧп ӧзӧт. Беле агаш, база аттары: эргиш, эне-кат (), јодро, терек, толоно (), арчын-артыш (), балан-чаныш (), каҥы-туучечек-јелезин-кудайчечек () база ӧзӧт. Јиилектердеҥ мында койјиилек, кызылгат, тайа (), эмегенсӧӧк-ӱзӱт агаш (), тийиҥкат, јыдукара, казылган ӧзӱп јат.

Јери ле јолдоры 
Јуртта 1 ором: Кӧк јар.

Тӱӱкизи 
Јурт 1862 јылда тӧзӧлгӧн. 18 чактыҥ ортозында кӧчкиндер кӧптӧгӧн Алтайда, серкпениҥ бӧлингенинеҥ јаржактар, солдаттар, качкын каторжниктер, онойто јаҥды јаратпаган улус. Оймонныҥ чӧлинде озо заимкалар, скиттер, хуторлор тудуп, оноҥ јурттарга биригип, јакшы јайым, аш-тус салар јалаҥдарлу јерге токтогон.

Совет ӧйинде колхоз, совхозто иштеген улузы.

Эл-јон

Ук-калыктары 
Јуртта 2002 јылдыҥ тооалыжы аайынча 10 кижи болгон, олордыҥ 90 % орустар
.

Инфраструктуразы 
Бастыра инфраструктуралык обьекттер Кӧксу-Оозында.

Экономиказы 
Јуртта јаан ээлем јок. Кажы ла биле таҥынаҥ ээлемдӱ. Јылкы, соок тумчукту, оок мал азыраары, аш салары, адару тудары, агаш белетеери. Туризм.

Кереестер

Тӱӱкилик

Археологиялык 
 Мӧҥкӱсалгыш. Томул деп кыр, бийиги 2300 м.(1531).

Ар-бӱткендик 
 Ӱч-Сӱмер байлу туу (1505);
 Аржан суу (1509);
 Ыйыктуныҥ боочызы (1507).
Скобканыҥ ичинде кереестиҥ аҥылу темдек-тоозы кӧргӱзилген «Кереестердиҥ текши тоозы» деп бичикте.

Јуруктардыҥ кӧмзӧзи

Јарлу улузы

Ајарулар

Тайантылар 
 Окылу сайт «Кӧксу-Оозы аймак»

Категория:Кӧксу-Оозы аймактыҥ јурттары
Категория:Алфавит аайынча јон јаткан јерлери
Категория:Алтай Республиканыҥ јон јаткан јерлери алфавитле