Апшыйакты
Апшыйакты () јурт Россияда Алтай Республиканыҥ Шабалин аймагында Апшыйактыныҥ јурт јеезезине кирип, оныҥ администрациялык тӧс јери болот.

Этимологиязы 
Апшыйакты .

Физико-географиялык темдектери

Географиязы 
Јурт Алтай Республиканыҥ тӱндӱк-кӱнбадыш келтейинде Серпек деп ӧзӧктӧ, Тыткескен сууныҥ јарадында турат.
Эбире тайгалардыҥ сындары: Јал-Мӧҥкӱниҥ, Кадрин, Сымылты, Бештиҥ бажы. Талайдыҥ кемјӱзинеҥ 809 метрге бийик.

Климады 
Климады орто-континентал. Узун кыш ла кыска јай. Јети айдаҥ артык кыш ла ӱч ай јай турат. Ортојылдык температураныҥ алды −4,2 °С болзо, эҥ ле јылузы +36 °С, эҥ ле соогы −54 °С. Баштапкы сооктор 02.06/19.08 киреде болот, соок јок ӧй 60 ла кӱн, јердиҥ кыртыжыныҥ ортојылдык температуразы 0 °С, кейдиҥ чыгы-јуды 343 мм, салкынныҥ ортојылдык тӱргени 2,8 м/с, тыҥ салкынду (15 м/с кӧп) кӱндердиҥ тоозы — 9,9. Тӱштӱк аймактарга кӧрӧ климат мында бир канча јымжак.

Аҥ-куштары 
Апшыйактыныҥ тайга тажы аҥдык: койон, агас, јоонмойын, тийиҥ, сарас, кӧрӱк, суузар, камду. Азулу айдардаҥ айу, бӧрӱ, јеекен, шӱлӱзин јӱрет кырларда. Кезик аҥдар-куштардыҥ тоозы астап, јоголорго једип бараткан учун олорды «Кызыл Бичикке» кийдирген. Куштардаҥ бӧднӧ, чай, кӱртӱк, агуна, турна, кара-тас, каргаа ла о.ӧ. Туйгакту јерликтер: элик, булан, марал. Тооргыны аҥдап, улус торт јоголторго јеткен учун бу аҥ «Алтай Республиканыҥ кызыл бичигине» кирген. Озодоҥ бери јӱзӱн-јӱӱр куштарыла байлык јер. Јелечи, сымда, бӧднӧ,јијигей, кӧктийек, ӱренчи, кызылтӧш, талеҥко, каргаа, саҥыскан — оок куштар ла барынтычылары: ылаачын, шоҥкор, тейлеген, кускун, мӱркӱт. Чек јоголорго јеткен куштар: ала ылаачын, боро ылаачын, шоҥкор, карчага, ӱкӱ, мечиртке.

Ӧзӱмдери 
Бу јерлерде ӧрӧ аймактарга кӧрӧ, јымжак укту агаштар: кайыҥ, аспак, тал, каргана () кӧп ӧзӧт. Беле агаш, база аттары: эргиш, эне-кат (), јодро, терек, толоно (). Арчын-артыш (),
балан-чаныш (), каҥы-туучечек-јелезин-кудайчечек () база ӧзӧт. Јиилектердеҥ мында койјиилек, кызылгат, тайа (), эмегенсӧӧк-ӱзӱт агаш (), ийт-тумчук, тийиҥкат, јыдукара, казылган ӧзӱп јат.
Јайыла јӱзӱн-јӱӱр чечектер јайылат: калаш чечек, кабый, јылан чечек, јаргак ӧлӧҥ, буланат, бастый, айу-сырга, адарткы, табылгы, адару-чечек.

Јери ле јолдоры 
Јуртта тӧрт ором: Едор, Меесте, Тӧс, Јииттердиҥ.

Апшыйактыныҥ боочызы ажыра «Шабалин — Апшыйакты — Каспа» деп регионал кӧӧлик јол ӧдӧт.

Тӱӱкизи 
Јурт 1920 јылда тӧзӧлгӧн. 2001 јылда Верх-Апшуяхта деп јурттыҥ ады Апшыйакты болуп солунган.

Эл-јон

Ук-калыктары 
Јуртта кӧп сабазы алтайлар јуртайт.
Јуртта 2002 јылдыҥ тооалыжы аайынча 279 кижи болгон, олордыҥ 97 % алтайлар ла оноҥ до ӧскӧ укту улус болгон.

Окылу тил: орус, алтай.

Инфраструктуразы 
 Апшыйактыныҥ јурт јеезезиниҥ администрациязы;
 орто ӱредӱлӱ школ;
 стадион;
 эмчилик;
 библиотека;
 агашкезим.

Экономиказы 
Јуртта јаан ээлем јок. Кажы ла биледе таҥынаҥ ээлемдӱ. Мал азыраары. Агашла иштер.

Кереестер

Тӱӱкилик 
 Ада-Тӧрӧл учун Улу јууныҥ туружаачыларына кереес(285).

Археологиялык 
 Мӧҥкӱсалгыштар (161),164,170,185,196,215,216,228,342);
 Јебрен корум (169);
 Кызыл-Таш мӧҥкӱсалгыш.

Ар-бӱткендик  
 Толгойты (271), јурттыҥ кӱнчыгыш келтейинде;
 Куй таш, Айулу Белтирген. 1,5 км јурттыҥ јанында (163).

Скобканыҥ ичинде кереестиҥ аҥылу темдек-тоозы кӧргӱзилген «Кереестердиҥ текши тоозы» деп бичикте.

Јуруктардыҥ кӧмзӧзи

Јарлу улузы 
 Чаптынов, Валерий Иванович (11.06.1945 — 10.08.1997) — политик, Алтай Республиканыҥ тӧзӧӧчизи, баштапкы башкараачызы (1992—1997), Алтайский сельскохозяйственный институтты (1967) «билимчи-зоотехник» деп специальностьло божоткон, Алтай Республиканыҥ Конституциязын бичиирин башкарган.
 Ялатов, Шабычы Сыранович (1912―1993) ― политик, СССР-дыҥ Ӱстӱги Совединиҥ депутады (1937), 
Ада-Тӧрӧл учун Улу јууныҥ туружаачызы (1941-1942), Јеҥӱниҥ парадыныҥ туружаачызы (1945), «За отвагу» медальла, Тӧрӧли учун јууныҥ ордениле, Ленинниҥ ордениле кайралдаткан.

Ајарулар

Тайантылар 

Категория:Шабалин аймактыҥ јурттары
Категория:Алфавит аайынча јон јаткан јерлери
Категория:Алтай Республиканыҥ јон јаткан јерлери алфавитле