210
Manisa’ya
Küçük yaşta nereye vali olarak tayin edilmiştir?
Fatih Sultan Mehmed Avni Şair ve padişahdır. Edirne'de 30 Mart 1431 de doğmuştur ve Gebze'de 3 mayıs 1481 yılında ölmüştür. Sultan II. Murad’ın dördüncü oğlu, yedinci Osmanlı padişahı. 1443 yılında Küçük yaşta Manisa’ya vali olarak tayin edildi. Babasının 1451 de ölümü üzerine ikinci defa Padişah oldu. 30 yıllık saltanatında devletin topraklarını genişletti, Anadolu’nun siyasi birliğini kurmaya çalıştı. 1453 yılında İstanbul’un fethini gerçekleştirmesi  dünya ve Türk tarihi için bir dönüm noktası oldu. Fatih, üstün bir devlet adamı ve kumandan olduğu kadar, geniş kültürlü ve bilgili bir şahsiyetti. Edebiyat, matematik, astronomi, kimya, ve İslam düşüncesini mükemmel şekilde bildiği gibi, Hıristiyan dini ve Yunan felsefesine de äşina idi. Çok iyi bildiği Arapça ve Farsça’dan başka, İtalyanca, Latince, Rumca, Slavca ve hatta Fransızca, İbranice, Geldanice dillerini bildiği söylenir. Fatih’in yeni bir sefere hazırlandığı sırada Yahudi hekimi tarafından zehirlendiği rivayeti kuvvetlidir. II. Mehmed’in ilim ve sanat bilgisi yanında, Arap ve İran edebiyatına aşinalığı çevresinde topladığı ilim ve edebiyat üstadlarıyla yaptığı sohbet ve münaşakalardan anlaşılmaktadır. Devrinde Divan edebiyatmın kuvvetli temsilcileri yetişmiştir. Ahmed Paşa, Sinan Paşa, Melihi ve Necati gibi üstadların Divan şiir ve nesrinde yaptıkları hamlelerle şiir ve nesir dili mükemmelleşmeye başlamıştır. Fatih’in şiir yazdığım ilk defa Aşık Çİ. Meşahirü’ş-şuara’da haber verir : «Selätin-i muazzama-i Osmaniye içinde mükemmel gazeller, mürettep kasideler ve kıtalar inşası ile ibtida tertib-i divan eden Hazret-i Fatih’dir.» Bu ifadeden de anlaşıldığı üzere şair padişahların divan tertib etmeleri ve Divan edebiyatının bütün kaidelerine bağlı kalmaları Fatih’le başlar. Şiirlerinde Avni mahlasını kullanan Fatih, misraların dış güzelliğine, sağlamlığına, mazmun ve mefhumların yerinde kullanılmasına dikkat göstermiştir. Vezin aksamaları azdır. Dili XV. a. da teşekkül etmeye başlayan kitabi Osmanlıcaya dayanır ve süslü bir uslübu vardır. Şiir ve inşa’dan maksad vasf-ı dilberdir. Ehl-i küfrü serteser kahr eylemektir niyyetim diyen Padişah Fatih, şair Avni olarak Geda-yi dilber olmak yek cihanın padişahından der. Aşk yolunda toprak olmaktan korkusu yoktur: Tarik-i aşkda hak olmadan bana ne bak. Dünya bir darü’l-hadise’dir, buradan uzaklaşmak ve beşeri ihtiraslardan kurtulmak için en emin yer meyhane (tekke)dir. Mürşid-i kamil olan pir-i mugan’ın sunduğu aşk şarabı insanın ruhunu teskin eder. Avni Zühd ve takvadan uzaklaşır hakiki sevgiliye benliğini yok ederek kavuşan bir sofi olur: Mirat-ı dil cemaline ayine-dardur. Avni’nin divanı ile ilgili ilk çalışmayı Alman Georg Jacob yaptı. Upsala Krallık Üniversitesi’ndeki yazma bir mecmua ile Osmanlı şüara tezkirelerinden derlediği 21 şiiri Der Divan Sultan Mehmeds des Zweiten des Eroberers von Konstantinople  adıyla Berlin'de 1904 yılında yayımladı. «Divan-ı Sultan Muhammed Rahimullah Han-ı Sani Hazretlerinin gazeliyatıdır. Divan-ı Sultan Muhammed Rahimullah» başlığı ile başlayan yazma tek nüsha Ali Emiri tarafından bulundu, Osmanlı tarih ve edebiyat mecmuası  (S.3, 1918) nda ilim alemine sunuldu. Fatihin divanı Latin harfleriyle çeşitli şahıslar tarafından yayımlandı (Saffet Sıtkı Bilmen: Fatih divanı, 1944; Kemal Edib Ünsel: Fatih’in şiirleri, 1946 Millet Ktp. ndeki yazma nüshadan tıpkıbasım, çeviriyazı, sözlük ve notlarla yapılmış en ciddi yayım; Ahmed Aymutlu: Fatih ve şiirleri, 1959). İstanbulun Fethi’nin 500. yıldönümü münasebetiyle, İsmail Hikmet Ertaylan’ın öncülüğünde Ali Emiri’nin bulduğu divandan seçilmiş 60 şiir, yaşayan usta hattat ve müzehhiplere ayrı ayrı yazdırıldı. 1953 te tamamlanan bu Fatih divanı geniş ilgi gördü, ancak bugüne kadar basılmadı.
