તમે ક્યારેય વિચાર્યું છે મહાભારતમાં લાખો લોકોનું ભોજન કોણ બનાવતું હતું, જાણો તે વ્યક્તિ વિશે….. | હું ગુજરાતી
Home હોમ તમે ક્યારેય વિચાર્યું છે મહાભારતમાં લાખો લોકોનું ભોજન કોણ બનાવતું હતું, જાણો...
તમે ક્યારેય વિચાર્યું છે મહાભારતમાં લાખો લોકોનું ભોજન કોણ બનાવતું હતું, જાણો તે વ્યક્તિ વિશે…..
મહાભારતના યુદ્ધમાં કોણ લાખો સૈનિકોને રસોઇ બનાવતો હતો?મહાભારતના યુદ્ધમાં મિલિયનથી વધુ લોકોએ ભાગ લીધો હતો.પણ અહીં હવે સવાલ ઉભો થાય છે કે આટલી વિશાળ સૈન્ય માટે યુદ્ધ દરમિયાન કોણે રાંધ્યું અને આટલા લોકોના ભોજનનું સંચાલન કેવી રીતે કરાયું? તે છે જ્યારે દરરોજ હજારો લોકો માર્યા ગયા હતા, તો પછી સાંજના ભોજનનું શું એકાઉન્ટ કરવામાં આવ્યું?
મહાભારત યુદ્ધ.
આપણે મહાભારતને ખરેખર વિશ્વનું પ્રથમ વિશ્વ યુદ્ધ કહી શકીએ. કારણ કે તે સમયે ભાગ્યે જ કોઈ રાજ્ય હતું જે આ યુદ્ધમાં ભાગ ન લેતું હોય.આ સમયે ભારતના બધા રાજાઓ કૌરવો અથવા પાંડવો બંનેની તરફેણમાં ઉભા જોવા મળ્યા હતા. આપણે બધા જાણીએ છીએ કે શ્રી બલારામ અને રુકમી એવા જ બે લોકો હતા કે જેમણે આ યુદ્ધમાં ભાગ લીધો ન હતો. પરંતુ ત્યાં એક બીજું રાજ્ય હતું જે યુદ્ધ ક્ષેત્રમાં હોવા છતાં પણ યુદ્ધથી વંચિત હતું. અને તે દક્ષિણનું રાજ્ય હતું, "ઉદુપી".
તે દિવસે જ મહાભારતનું યુદ્ધ કેમ લડવામાં આવ્યું?
મહાભારતની દંતકથા અનુસાર, જ્યારે ઉદૂપીનો રાજા તેની સેના સાથે કુરુક્ષેત્ર પહોંચ્યો ત્યારે, કૌરવો અને પાંડવો બંનેએ તેમને પોતાની તરફ લાવવાનો પ્રયાસ કર્યો.પરંતુ ઉદૂપીનો રાજા ખૂબ દૂરદૂર હતો. તેમણે શ્રી કૃષ્ણને કહ્યું, માધવ! જે બંને બાજુથી જુએ છે તે યુદ્ધ માટે અવ્યવસ્થિત લાગે છે, પરંતુ કોઈએ વિચાર્યું છે કે બંને બાજુ હાજર આટલી વિશાળ સૈન્યના ભોજનની વ્યવસ્થા કેવી રીતે કરવામાં આવશે? પછી શ્રી કૃષ્ણે કહ્યું – મહારાજ! તમે તે સાચું માન્યું છે. શું તમારી આ માટે કોઈ યોજના છે? જો એમ હોય તો, કૃપા કરીને સમજાવો. તે પછી ઉદૂપીના રાજાએ કહ્યું વાસુદેવ! સત્ય એ છે કે હું ભાઈઓ વચ્ચેના આ યુદ્ધને ન્યાયી માનતો નથી. આથી જ આ યુદ્ધમાં ભાગ લેવાની મારી ઇચ્છા નથી, પરંતુ આ યુદ્ધને હવે ટાળી શકાય નહીં, તેથી જ હું ઈચ્છું છું કે હું મારી આખી સેનાની સાથે મળીને અહીં હાજર તમામ સૈન્યના ભોજનનું સંચાલન કરું.
રાજાની વાતો પર શ્રી કૃષ્ણ હસતાં હસતાં બોલ્યા, મહારાજ! તમારો આઈડિયા ખૂબ સારો છે. આ યુદ્ધમાં આશરે 50 લાખ લડવૈયા ભાગ લેશે અને જો તમારા જેવા રાજા તેમના ભોજનનું સંચાલન જોશે, તો આપણે બધા તે બાજુથી હળવા રહીશું. કોઈપણ રીતે, હું જાણું છું કે તમારા અને ભીમસેન સિવાય બીજો કોઈ સાગર જેવી આ વિશાળ સૈન્યના ખોરાકનું સંચાલન કરી શકશે નહીં. પરંતુ ભીમસેન પોતાને આ યુદ્ધથી અલગ કરી શકે નહીં. તેથી, હું તમને વિનંતી કરું છું કે તમારી સેના સહિત બંને બાજુ સૈન્યના ખોરાકની વ્યવસ્થા કરો. આ રીતે ઉદુપીના મહારાજાએ સૈન્યના ખોરાકનો હવાલો સંભાળ્યો.
પહેલા દિવસે તેમણે ઉપસ્થિત તમામ યોદ્ધાઓ માટે ભોજનની વ્યવસ્થા કરી. તેની આવડત એવી હતી કે દિવસના અંત સુધી એક અનાજનો અનાજ પણ વેડફતો ન હતો.જ્યારે જેમ જેમ દિવસ પસાર થતા ગયા તેમ તેમ યોદ્ધાઓની સંખ્યા પણ ઓછી થઈ. દિવસના અંત સુધીમાં, ઉદૂપીના રાજાએ યુદ્ધ પછી ખરેખર જીવંત લોકોની જ ભોજન બનાવ્યું તે જોઈને બંને પક્ષના લડવૈયાઓ આશ્ચર્યચકિત થઈ ગયા. કોઈ પણ સમજી શક્યું નહીં કે તેઓને કેવી રીતે ખબર પડી કે આજે કેટલા લડવૈયાઓ મરી જશે. આટલી વિશાળ સૈન્યના ખોરાકનું સંચાલન કરવું તે પોતાનામાં આશ્ચર્યજનક હતું, અને આ રીતે કે અનાજનો અનાજ પણ બગાડતો નથી, તે કોઈ ચમત્કારથી ઓછું નહોતું.
અઢારમા દિવસે યુદ્ધનો અંત આવ્યો અને પાંડવોનો વિજય થયો. ત્યારબાદ યુધિષ્ઠિરને તાજ પહેરાવવામાં આવ્યો કારણ કે તે યુધિષ્ઠિર કરતાં વધારે ન હતો અને તેમણે ઉદૂપીના રાજાને પૂછ્યું કે મહારાજ આપણા બધાની પ્રશંસા કરી રહ્યા છે કે આપણે કેવી રીતે પીતામહ ભીષ્મ, ગુરુ દ્રોણ અને અમારા મોટા ભાઈ કર્ણ જેવા નેતૃત્વ હેઠળની સૈન્યને હરાવી છે. મહારાथी તે કરી રહ્યા હતા, પણ મને લાગે છે કે તમે આપણા બધાના ખૂબ પ્રશંસાને પાત્ર છો, જેમણે માત્ર આટલી વિશાળ સૈન્ય માટે ભોજનનું સંચાલન જ નહીં કર્યું, પણ જેથી એક પણ અનાજનો બગાડ ન થઈ શકે. હું તમારી પાસેથી આ કુશળતાનું રહસ્ય જાણવા માંગું છું.
આના પર ઉદૂપીના રાજાએ કહ્યું કે બાદશાહ! આ યુદ્ધમાં જીત મેળવવાનું શ્રેય તમે કોને આપશો? યુધિષ્ઠિરે કહ્યું, "શ્રી કૃષ્ણ સિવાય આ બીજું કોણ જમા થઈ શકે?" જો તેઓ ત્યાં ન હોત તો કૈરવ સૈન્યને પરાજિત કરવું અશક્ય હોત.ત્યારબાદ ઉદૂપી રાજાએ કહ્યું, મહારાજ! જેને તમે મારા ચમત્કાર કહી રહ્યા છો તે પણ શ્રી કૃષ્ણની મહાનતા દ્વારા જ શક્ય બન્યું છે. આ સાંભળીને ત્યાં હાજર દરેકને આશ્ચર્ય થયું.
ત્યારે ઉદુપી રાજાએ આ રહસ્યનો પડદો ઉતારીને કહ્યું, મહારાજ! શ્રી કૃષ્ણ દરરોજ રાત્રે મગફળી ખાતા હતા.હું દરરોજ તેના કેમ્પમાં મગફળી રાખતો હતો અને જમ્યા પછી તેણે કેટલી મગફળી ખાઈ હતી તે ગણાવી લીધું હતું.તેમણે મગફળી ખાધી હતી તેના કરતાં બીજા દિવસે યુદ્ધમાં મરી જશે. હતા. તે છે, જો તેઓ 50 મગફળી ખાતા, તો હું સમજી ગયો કે બીજા દિવસે 50000 લડવૈયાઓ યુદ્ધમાં માર્યા જશે, તે જ પ્રમાણમાં, હું બીજા દિવસે ખોરાક રાંધું છું. આ કારણ હતું કે ખોરાકનો ક્યારેય બગાડ થતો નથી. શ્રી કૃષ્ણના આ ચમત્કારને સાંભળીને બધાએ તેમની સામે નમન કર્યું.
શ્રીકૃષ્ણની એક અક્ષૌહિણી નારાયણી સેના સાથે કૌરવો પાસે 11 અક્ષૌહિણી સેના હતી. પાંડવોએ અક્ષૌહિણી સેના એક્ત્રિત કરી લીધી હતી. આ રીતે બધા મહારથીની સેના કુળ મિલાવીને આ યુદ્ધમાં 45 લાખથી વધુ લોકોએ ભાગ લીધો હતો. હવે સવાલ ઊભો થાય છે કે 45 લાખ લોકો માટે ખોરાક કોણે બનાવતો હતો અને કેવી રીતે તેનું સંચાલન કરતા હતાં? પ્રશ્ન આવે છે કે જ્યારે દરેક દિવસ હજારો લોકો લોકો માર્યા ગયા હતા, તો કેવી રીતે સાંજના ભોજનનું હિસાબે બનતું હતું? ચાલો આ પ્રશ્નોના જવાબોને જાણીએ.
એને કૃષ્ણથી વાત કરી અને કહ્યું – આ યુદ્ધમાં લાખો શામેલ હશે અને યુદ્ધ કરશે પણ તેમના માટે ભોજનની વ્યવસ્થા કેવી રીતે થશે? વગર ભોજન તો કોઈ યોદ્ધા લડી પણ નહી શકશે. હું ઈચ્છું છું કે બન્ને પક્ષના સૈનિકો માટે હું આ યુદ્ધમાં ખાન-પાનની ગોઠવળ કરશું.
પરંતુ રાજા સામે, પ્રશ્ન હતો કે દરરોજ ભોજન કેવી રીતે તૈયાર કરવું. વધુ કે ઓછું પડશે તો? આ ચિંતાનો ઉકેલ શ્રી કૃષ્ણના છે. આશ્ચર્યજનક વાત આ છે કે 18 દિવસના યુદ્ધમાં, ભોજન ક્યારેય ઓછું અથવા મોટા જથ્થામાં બચ્યું. આ કેવી રીતે શક્ય હતું? માન્યતા અનુસાર શ્રેય શ્રી કૃષ્ણને આપવામાં આવે છે. આ વિશેની બે વાર્તાઓ પ્રચલિત છે. સૌ પ્રથમ, જ્યારે કૃષ્ણ સાંજે દરરોજ સાંજ ખાતો હતો ત્યારે તેમને ખબર પડી જતી હતી કે આવતીકાલે કેટલા લોકો મૃત્યુ પામશે?બીજી વાર્તા એ છે કે ભગવાન કૃષ્ણ દરરોજ બાફેલા મગફળી ખાતા હતા. તે દિવસે જેટલી મગફળીના દાણા ખાતાં હતા, તે સમજાયું જતું કે તે દિવસમાં તેટલા હજારો સૈનિકો માર્યા જશે. આ રીતે, શ્રી કૃષ્ણના કારણે, સૈનિકોને દરરોજ સંપૂર્ણ ભોજન મળી જતું હતું અને ખોરાકનો કોઈ અપમાન નહોતો.