ક્ષમતાનું વૃક્ષ ઊગતું નથી, પણ ઉગાડવું પડે છે ! | નવગુજરાત સમય
1 / 1 ક્ષમતાનું વૃક્ષ ઊગતું નથી, પણ ઉગાડવું પડે છે !
સંઘર્ષ કરવાની તક મળે તો સુખદ અવસર સાબિત થશે. સંઘર્ષ પછી હંમેશાં નિરાંત મળે છે.
- સમજણ અને મૌન એક દિશા તરફ પ્રયાણ કરે છે ત્યારે શંકાનાં આવરણો દૂર થાય છે. તમે પણ જિંદગીનો અર્થ શોધી રહ્યો છો કે નવો રંગ ?
નવગુજરાત સમય > ડૉ. માસુંગ દોસ્ત (સલામ જિંદગી)
હીંચકે હીચવાનું સૌના કિસ્મતમાં હોતું નથી. ઉંબરે ઊભા રહીને ઇન્તેજાર કરતી પરિણીતા હવે જોવા મળતી નથી. એકલતા સહન થતી નથી. શ્વાસનું ગણિત હૃદયના 72 થી 75 ધબકારામાં સમાયેલું નથી. ધબકારા વચ્ચેના શૂન્યાવકાશની કલ્પના રોમૅન્ટિક હોય છે. શરીરનું સત્ય હોઠથી પ્રગટ થાય છે. મનનું સત્ય સમયાંતરે બદલાતું નથી.
વિકાસ હોય ત્યાં પ્રકૃતિનું ટકવું મુશ્કેલ છે. એટલે જ બાળક એક મુઠ્ઠી માટી ખાવાનો લહાવો ચૂકે છે અને જીવનભર વસવસો રહે છે. માટલાને બદલે બોટલમાં પાણી ભરીએ છીએ. પાણિયારું રહી ગયેલા અવશેષ બની ગયું છે અને પાણિયારી જોવા મળતી નથી. પાણિયારાને બદલે ઘરના ખૂણામાં ફ્રીઝ ગોઠવાઈ ગયું છે. આવનારી પેઢીને ઈંઢોણી જોવા મળશે નહીં. ઈંધણા બાળીને ચૂલા ઉપર રાંધવું ગમતું નથી. ખોરાકના સ્વાદની મીઠાશ લુપ્ત થવા માંડી છે. શિયાળામાં સૂર્યના કિરણો મનુષ્યની ત્વચાને હૂંફાળી ઉત્સુક છે, પરંતુ માણસજાત તો ઈંટ-પથ્થરની દિવાલો વચ્ચે સંતાઈ ગઈ છે. જાણે આખી પ્રજાતિનાં મૂળ નાબૂદ થતાં હોય તેવો ભાસ થાય છે. માણસને પણ પોતાના મૂળમાં રસ રહ્યો નથી. દોસ્ત ! હવે નથી લાગતું, જાણે આપણે સ્વયંની મૂળ પ્રકૃતિને ભૂલી ગયા છીએ ?
વહેવું, પીગળવું અને સળગવું એ ગુણધર્મ માણસને અનુકૂળ આવી ગયો છે. માણસ તરીકે ગુણ અને ધર્મની સંધિ છૂટી પાડવાની કોશિશ કરવી જોઈએ નહીં, સંધિ જોડવાનું હવે ફક્ત પરીક્ષામાં પુછાય છે, એ પણ વેકેશનમાં ભૂલી જઈએ છીએ. હૃદય ક્યારેય વેકેશન પાડતું નથી, એ સતત ધબક્યા કરે છે. પંખી આકાશમાં ઊડીને પોતાની ક્ષમતા ક્ષણે-ક્ષણે સાબિત કરે છે. ક્ષમતાનું વૃક્ષ ઊગતું નથી, પણ ઉગાડવું પડે છે.
સપનાંને હકીકતમાં ફેરવવા માત્ર વિચાર કામ આવતા નથી. સપનાંનું સિંચન લોહીથી કરવુ પડે છે. સપનાં સાકાર થાય છે, પણ માવજત કરવી અઘરી છે. કઠિન કામ પૂર્ણ થાય ત્યારે સ્મિતનું સર્જન થાય છે. સ્મિત વખતે હોઠ સહેજ વળાંક લઈ લે તો મોં મચકોડાઈ જાય છે અને આખી મહેનત પર પાણી ફરી વળે છે. એટલે જ તો સ્મિતની કળા અને શિસ્ત શીખવા જેવી છે. શિસ્ત હોય ત્યાં સુખ ટકે છે.
સંઘર્ષ કરવાની તક મળે તો સુખદ અવસર સાબિત થશે. સંઘર્ષ પછી હંમેશાં નિરાંત મળે છે. નિરાંતનું નિર્માણ કરવા રેશમી સાહસ ખેડવું પડે છે. પ્રીતની રંગોળીમાં એક રંગ 'સાહસ'નો પણ હોય છે. સાહસની અનુભૂતિ ઉત્સવ જેવી હોય છે. ઉત્સવ ટાણે હૃદયમાંથી સ્નેહત્વનું સંગીત પ્રગટે છે. આત્મા પ્રજ્વલિત થાય છે. વીજળીના ઝબકાર થાય છે અને સૃષ્ટિમાં પળભર અજવાળું પથરાય છે. ઝબકાર સમયની દેણ છે. સમયના ગર્ભમાંથી નવા સિતારા જન્મ લે છે, જૂના સિતારા લુપ્ત થાય છે. જીવમાત્રનું કાળક્રમે અસ્તિત્વ જોખમાય છે. અસ્તિત્વના નીલ ગગનમાં સત્યનું શિલ્પ આકાર લે છે. સત્યના માર્ગે ઉત્સુકતા હોય છે. ઉત્સુકતા જ આનંદશાસ્ત્રના પાઠ શીખવે છે. જિંદગી લાજવાબ અને અફલાતૂન છે, એટલે બેફિકર થઈને જિંદગીના નશામાં ડૂબી જવાય છે.
નવ્ય અવસર આપણા માનસપટને પ્રકાશિત કરે છે. અવસર નિમિત્તે થોડું સભાન થઈ જવાય છે. એમ તો જિંદગીમાં થોડું ગાંડપણ અનિવાર્ય છે. ગાંડપણથી જ ઝળહળતી દુનિયાનાં અર્ધસત્યો સમજાય છે. સમજણ વિષાદ દૂર કરે છે. સમજણ અને મૌન એક દિશા તરફ પ્રયાણ કરે છે ત્યારે શંકાનાં આવરણો દૂર થાય છે. બાકી શંકા તો માણસને અંધ બનાવે છે. શંકાથી જ મન, મગજ, હૃદય અને આત્માની સંવાદિતા જોખમાય છે. સમય આપણને ઓળંગીને પસાર થઈ જાય છે. શરીરના રુવાડાં નકામાં બની જાય છે, પછી સંબંધોમાં વ્યવહાર શરુ થાય છે. મૌનના ડૂમા વચ્ચે જિંદગીનો આનંદ દફન થાય છે. આનંદના અવસરે હૃદયની વાત રાખ બને છે. છેવટે ટગર-ટગર જોવા સિવાય અન્ય કોઈ વિકલ્પ બચતો નથી. એટલે જ સ્નેહની ઉજાણી કરવી લેવી જોઈએ.
સ્નેહ આપણને સંકલ્પબદ્ધ બનાવે છે.
સંકલ્પ કરીએ ત્યારે વિકલ્પનાં બીજ ઊગવા માંડે છે. સંકલ્પ કરે એ જ સ્મિતનું ફાનસ સળગાવીને અંધારાની ઝૂંપડીમાં આરાધના કરી શકે. ઘનઘોર છવાય ત્યારે વીજળીના ઝબકાર થાય છે. વરસાદનું બુંદ પડે છે, ધરતીના ગર્ભમાંથી લીલોતરી ઊગે છે. ઊગવું માણસ માત્રને ગમે છે.
આનંદના આવરણ તળે પ્રબળ ઉત્સુકતા ધરબાયેલી છે. આનંદની ઊર્જાથી પ્રીતનો છોડ પણ પાંગરવા માંડે છે. પ્રીતનો છોડ પાંગરે ત્યારે આંખમાં સૌંદર્ય ભરાઈ જાય છે. આપણી ભીતરમાં શક્યતાના અસંખ્ય ઝરણાં વહે છે. શક્યતાના ઝરણાં જિંદગીને ખળખળતી રાખે છે. કલ્પના અને વાસ્તવ નામના બે કાંઠે જિંદગી વહે છે, ઊછળે છે, અથડાય છે, અવરોધાય છે, ફંગોળાય છે અને છલકે છે. જિંદગીનું છલકવું એનો એક અર્થ છે - કુદરતની કૃપા કાયમ છે.
જિંદગીમાં આચરણનો વૈભવ હોવો જોઈએ. આચરણ ભાર નથી, સરળ અને સહજ છે. આચરણ જિંદગીને સાર્થક અને પારદર્શક બનાવે છે. પારદર્શકતા જ નજરને ગમે છે,હૃદયને સ્પર્શે છે, આત્માને પ્રજ્વલિત કરે છે. પ્રજ્વલિત આત્માનું તેજ વહાલનો સંદેશ ફેલાવે છે. વહાલના સંદેશામાંથી સૃષ્ટિ પર પ્રીતનું આગમન થાય છે. 'વાગ્માધુરી' અર્થાત મીઠી વાણીથી સંવાદિતાને નવો અર્થ મળે છે.
ઇ.સ.1991માં પ્રગટ થયેલી 'શિખંડી' નોવેલના પ્રિફેસમાં જયંત ગાડીત અનુભવનો નીચોડ રજૂ કરે છેઃ''જીવનમાં આસુરી બળો હંમેશ મનુષ્ય પર શાસન કરતાં આવ્યા છે. દૈવી બળોનું શાસન એ માણસની ઝંખના છે, વાસ્તવિકતા નહીં. જીવનમાં પ્રેમ છે, આશા છે, શાહદત છે, સહાનુભૂતિ અને એવું બીજું ઘણુ ચિત્તને પ્રસન્ન કરે એવું છે. છતાં સૌને નિર્બળ કરી મૂકે એવું શું છે ? અને તો પણ હજી આ મનુષ્ય તરીકે ટકી રહ્યો છે તો એને ટકાવી રાખનાર તત્વ શું છે એનું સદૈવ મને કુતૂહલ રહ્યું છે.''