જમાત-ઉદ્‌-દાવા અને અમેરિકા
મોડે મોડે પણ અમેરિકાએ જમાત-ઉદ્‌-દાવાના વડા હાફીઝ સઇદના માથા સાટે ૧ કરોડ ડોલર જેવી માતબર રકમનું ઇનામ જાહેર કર્યું છે. આમ કરીને તેણે જમાત-ઉદ્‌-દાવા અને તેની પડખે રહેલા લશ્કર-એ-તૈયબાના ત્રાસવાદને વૈશ્વિક સ્વીકૃતિ આપીને, તેની સામેે સરાજાહેર એલાને જંગ કર્યું છે. 'જમાત' અને 'લશ્કર'ના મુદ્દે ભારત સરકાર વાજબી રીતે જ એવું કહી શકે કે 'અમે તો ક્યારના કહેતા હતા'.
મુંબઇ પર થયેલો ત્રાસવાદી હુમલો હાફીઝ સઇદની યોજના હતી એવું ભારત સરકારે ક્યારનું જાહેર કરેલું છે. પરંતુ પાકિસ્તાને જમાત-ઉદ્‌-દાવા પરની તો ઠીક, હાફીઝ સઇદ પરની ભીંસ પણ વધારવાની જરૂર જોઇ નથી. કંઇ નહીં તો એવી ઔપચારિકતા કરવાની જરૂર પણ પાકિસ્તાનને લાગી નથી. ભારતના સતત વિરોધ પછી પાકિસ્તાનમાં શરૂ થયેલા અદાલતી કાર્યવાહીના ફારસ અંતર્ગત હાફીઝ સઇદને થોડા મહિના તેમના ઘરમાં નજરકેદ રાખ્યો હતો, પણ છ મહિનાથી ઓછા સમયમાં તેને મુક્ત કરી દેવાયો. ત્યારથી એ પાકિસ્તાનમાં ખુલ્લેઆમ ફરે છે, લાહોરમાં રેલીઓ યોજે છે અને એક અનુમાન પ્રમાણે, તે પાકિસ્તાનના રાજકારણમાં સક્રિય બનવાની વેતરણમાં છે.
બરાબર એ જ વખતે અમેરિકાએ સઇદના માથે એક કરોડ ડોલરનું ઇનામ જાહેર કર્યું તેની પાછળ ઘણાં કારણ જવાબદાર છે. સૌથી પહેલું અને દેખીતું કારણ છે હાફીઝ સઇદ અને ઓસામા વચ્ચેનો સતત સંપર્ક. પાકિસ્તાનના અબોટાબાદમાં છાપો મારીને ઓસામાનો ખાતમો કરનાર અમેરિકી કમાન્ડોએ કબજે કરેલા દસ્તાવેજોમાં જણાયું છે કે લગભગ છેવટ સુધી કુરિયર મારફતે સઇદ ઓસામા સાથે સંપર્કમાં હતો. એટલું જ નહીં, મુંબઇ પરના હુમલામાં પણ અલ કાઇદા ધાર્યા કરતાં વધારે નજીકથી સંકળાયેલું હતું. જમાત-ઉદ્‌-દાવા અને તેની પહેલાંના લશ્કર-એ-તૈયબા જેવાં સંગઠનો સામે ભારત ક્યારનું કકળાટ મચાવે છે. પરંતુ આંતરરાષ્ટ્રિય સ્તરે તેની વાત સાંભળવામાં આવતી ન હતી. પાકિસ્તાને 'લશ્કર'ને આંતરરાષ્ટ્રિય ફલક પર સ્વીકૃત બનાવવા માટે એવો બચાવ રજૂ કર્યો હતો કે તે કાશ્મીરના મુદ્દે ભારત-પાકિસ્તાનના સંઘર્ષની નીપજ છે. કાશ્મીરની વાત આવે એટલે અમેરિકા સહિતનો આંતરરાષ્ટ્રિય સમુદાય વચ્ચે પડવાનું ટાળે, એ પાકિસ્તાનની ગણતરી ઘણા સમય સુધી સાચી પડતી રહી.
તેમ છતાં ૨૦૦૧માં અમેરિકાએ 'લશ્કર'ને ત્રાસવાદી સંગઠન જાહેર કર્યું, ત્યાર પછી ૨૦૦૨માં પાકિસ્તાનને પણ 'લશ્કર'ની પ્રવૃત્તિઓ પર પ્રતિબંધ મૂકવાની ફરજ પડી. એ સમયે હાફીઝ સઇદે જમાત-ઉદ્‌-દાવાના માઘ્યમથી પોતાની જાહેર પ્રવૃત્તિઓ ચાલુ રાખી. તેની સમાંતરે 'લશ્કર'ની છાનીછપની ત્રાસવાદી પ્રવૃત્તિઓ ચાલુ જ હતી, જે પાકિસ્તાની જાસૂસી સંસ્થા આઇ.એસ.આઇ. અને તેના લશ્કરના આશીર્વાદ ધરાવતી હતી. 'લશ્કર'ની માફક જમાત-ઉદ્‌-દાવા પર પ્રતિબંધ મૂકવા માટે ભારતે ઘણી રજૂઆતો કરી, પણ અમેરિકાએ તેને કાનસરો ન આપ્યો હોય, પછી પાકિસ્તાન તેનો અમલ શું કામ કરે? 'લશ્કર' પર પ્રતિબંધના એક દાયકા પછી આખરે હાફીઝ સઇદની ફરતે અમેરિકાનો ગાળિયો આવ્યો છે. હજુ એ બરાબર ભીંસાયો નથી, પણ અમેરિકાએ તેના માથા સાટે ૧ કરોડ ડોલરની રકમ જાહેર કરીને, સઇદ તથા તેના સંગઠન જમાત-ઉદ્‌-દાવા વિશેનો પોતાનો અભિપ્રાય તીવ્રપણે જાહેર કર્યો છે. અત્યાર સુધી આટલી મોટી રકમનું ઇનામ અમેરિકાએ અલ કાઇદાના બે ટોચના નેતાઓ અને તાલિબાન નેતા મુલ્લા ઓમરના માથા સાટે જ જાહેર કર્યું હતું. સૌથી વઘુ ૨.૫ કરોડ ડોલરનું ઇનામ અમેરિકાએ અલ કાઇદાના સર્વોચ્ચ નેતા ઝવાહિરી માટે રાખ્યું છે.
સઇદના માથે ઇનામ જાહેર થતાંવેંત અમેરિકા તેના ઓસામા જેવા હાલહવાલ કરશે કે અમેરિકાની વાયુસેનાનું એકાદ પાયલટરહિત ડ્રોન વિમાન સઇદના ઘર પર મોત વરસાવશે એવું માની લેવાનું કારણ નથી. ઉલટું, અમેરિકાની જાહેરાત પછી અલ જઝીરા ટીવી ચેનલને આપેલી મુલાકાતમાં બડાશ મારતાં કહ્યું છે કે 'હું કોઇ ગુફામાં ભરાઇને બેઠો નથી કે મારા માથા સાટે ઇનામ જાહેર કરવાં પડે. આ જાહેરાત અમેરિકાની હતાશ મનોદશા સૂચવે છે.' પાકિસ્તાની સરકારે અમેરિકાની જાહેરાત પછી સઇદના ઘરની આસપાસ સુરક્ષા વ્યવસ્થા વધારી દીધી છે. જમાત-ઉદ-દાવાના સેવકો પણ અદ્યતન હથિયારો સાથે ઘરમાં અને ઘરની બહાર પહેરો ભરવા લાગ્યા છે.
ભારતના ગૃહમંત્રીએ પાકિસ્તાન પોતાની ફરજ અદા કરતું નથી એવી ટીપ્પણી કરી છે. પરંતુ એથી વધારે તે કંઇ જ કરી શકે એમ નથી. કારણ કે મુંબઇ પરના ત્રાસવાદી હુમલામાં આરોપીઓ સામે કામ ચલાવવામાં પાકિસ્તાની અદાલત ગંભીર નથી. ખુદ ભારત સરકાર જ પકડાયેલા એકમાત્ર આરોપી કસાબને નમૂનારૂપ સજા ફટકારવામાં ઢીલી પડતી હોય, ત્યાં પાકિસ્તાન ઉપર તેના દબાણની અસર કેટલી પડે? અફઘાનિસ્તાનના અનુભવ પરથી અમેરિકાને 'લશ્કર'ની ભારતવિરોધી સિવાયની ત્રાસવાદી પ્રવૃત્તિઓનો ખ્યાલ આવ્યો અને ઓસામાના ઘરેથી મળેલા દસ્તાવેજોએ બાકીનું કામ પૂરું કર્યું, એટલે હવે તેની પણ આંખ ખુલી છે. ભારત માટે તે મોડેથી આવેલા સારા સમાચાર છે.