ગુજરાતી સમાચાર: આયુર્વેદ અનુસાર ક્યારે, કેવી રીતે અને શું ખાવું જોઈએ, જાણો નિષ્ણાંત પાસેથી | According To Ayurveda What When And How To Eat Food - Health News | I Am Gujarat
Gujarati News Health આયુર્વેદ અનુસાર ક્યારે, કેવી રીતે અને શું ખાવું જોઈએ, જાણો નિષ્ણાંત પાસેથી
Published: Sep 24, 2019 10:47 am IST
આપણે દિવસભર જે પણ ખાઈએ-પીએ છીએ જરુરી નથી કે તે શરીર માટે ફાયદાકારક જ હોય. આયુર્વેદમાં દરેક વસ્તુના ખાવા-પીવાનો સમય અને ઋતુ અને લોકોની શારીરિક પ્રકૃતિના અનુસાર કેટલું અને કેવી રીતે ખાવું જોઈએ તેની વિસ્તૃત માહિતી આપવામાં આવી છે. ત્યારે આજે આપણે પણ આયુર્વેદના નિષ્ણાંત ડો. ભગવાન સહાસ શર્મા પાસેથી ક્યારે, શું અને કેટલું ખાવું તે અંગે વિશેષમાં જાણીએ. તેમણે આ માહિતી અમારા સહયોગી નવભારત ટાઇમ્સ સાથે શેર કરી હતી.
ન્યુટ્રિશન સાથે પચાવવા પર પણ જોર
આયુર્વેદ અનુસાર શરીરના ત્રણ મુખ્ય તત્વ છે અથવા લોકોની પ્રકૃતિ હોય છે. વાત, પિત્ત અને કફ. શરીરમાં જ્યારે પણ આ તત્વોનું સંતૂલન બગડે છે ત્યારે વ્યક્તિ બીમાર પડે છે. તેનાથી બચવા માટે ખાસ પ્રકારે ખોરાક લેવો તેવી આયુર્વેદમાં સલાહ આપવામાં આવે છે. આયુર્વેદમાં કહ્યું છે ખોરાક એવો હોવો જોઈએ જે જલ્દી પચી જાય અને પોષક તત્વોથી ભરપૂર હોય. સાથે જ સંતુલિત આહાર પણ હોય.
ખોરાકમાં હોવા જોઈએ આ બધા 6 રસ
આયુર્વેદ અનુસાર ભોજનમાં 6 રસ સામેલ હોવા જોઈએ. આ 6 રસ છે- મધુર(મીઠો), લવણ(ખારો), આમ્લ(ખાટો), કટુ(કડવો), તિક્ત(તીખો) અને કષાય(તુરો). શરીરની પ્રકૃતિ અનુસાર ભોજન કરવું જોઈએ. જેનાથી શરીરમાં પોષક તત્વોનું અસંતુલન નથી થતું.
– જો તમારી પ્રકૃતિ વાત છે તો ભોજનમાં મીઠો, ખાટો અને ખારો રસ વધુ લો.
– જો તમારી પ્રકૃતિ પિત્ત છે તો મીઠો, તીખો અને તુરો રસ ખોરાકમાં વધુ લો.
– જો તમારી પ્રકૃતિ કફની છે તો કડવો, તીખો અને તુરો ખોરાક વધુ લેવો જોઈએ.
(જે લોકોની મિશ્ર પ્રકૃતિ હોય તેમણે આયુર્વેદના ડોક્ટરની સલાહ લેવી જોઈએ.)
ખાવા અંગેની આ બાબતોનું ખાસ ધ્યાન રાખો
– શાકભાજીને પકાવવામાં વધુ સમય ન લો, ધ્યાન રાખો કે શાકભાજી ન તો વધુ પાકેલા હોવા જોઈએ ન વધુ કાચા.
– ખાંડની જગ્યાએ મધ અથવા ગોળ અને મેંદાની જગ્યાએ ઘઉંનો ઝીણો લોટ ખાવ.
– આદુનો એક નાનકડો ટુકડો લો અને તેને તવા પર શેકી લો. ત્યારબાદ તે ઠંડો થાય પછી તેના પર સિંધા લુણ લગાવો. હવે આ ટુકડાને જવાની 10 મિનિટ પહેલા ખાઈ લો. આમ કરવાથી ભૂખ વધે છે અને ખાધેલું પચી પણ યોગ્ય રીતે જાય છે.
– જમવાનું હંમેશા તાજુ અને ગરમ ખાવ.
– આયુર્વેદમાં કહેવાયું છે ખોરાક હંમેશા ભૂખ કરતા અડધો લેવો જોઈએ. જેથી તે યોગ્ય રીતે પચી જાય અને પોષક તત્વો શરીરમાં ભળે.
એકસાથે નહીં ઘૂંટડે ઘૂંટડે પાણી પીઓ
આયુર્વેદ મુજબ ઘૂંટડે ઘૂંટડે પાણી પીવાને અમૃત સમાન કહેવાયું છે. જમવાના અડધો કલાક પહેલા અને અડધો કલાક પછી સુધી પાણી જરા પણ પીવું જોઈએ નહીં. જમતા પહેલા પાણી પીવાથી પાચન પ્રક્રિયા ધીમી પડે છે અને જમ્યા બાદ તુરંત પાણી પિવાથી પેટ ચરબીના થર જામે છે.
આ વસ્તુઓને દરરોજ નહીં લિમિટમાં ખાવ
– પનીરઃ સપ્તાહમાં બેવાર જ ખાવ.
– ફણગાવેલા કઠોળઃ સપ્તાહમાં બેવાર કઠોળને ફણગાવીને અંદર લીંબુ મીઠું નાખીને ખાઈ શકો છો.
– દહીંઃ સપ્તાહમાં બે જ વરા દહીં ખાવ, રોજ ખાવાથી વજન વધવું, હાડાકનો દુખાવો, ડાયાબિટિઝ જેવી સમસ્યા રહે છે. દહીંમાં મધ અથવા મિશ્રિ મેળવીને ખાવ.
આ વસ્તુઓને એકબીજા સાથે ન ખાવી
આયુર્વેદમાં કેટલીક વસ્તુઓને એકબીજા સાથે ભેળવીને ખાવાની મનાઈ કરી છે.
– કોઈપણ ફળ સાથે દૂધનું સેવન ન કરો. જેને આપણે શેક કહીએ છીએ આયુર્વેદમાં તેને વિરુદ્ધ આહાર માનવામાં આવે છે.