ઈરાન પર USના પ્રતિબંધની અવગણના ન કરી શકે ભારત, જાણો શા માટે? | Know Why India Cant Ignore Us Sanction On Iran - India News | I Am Gujarat
Gujarati News India ઈરાન પર USના પ્રતિબંધની અવગણના ન કરી શકે ભારત, જાણો શા માટે?
Published: Apr 26, 2019 21:17 pm IST
નવી દિલ્હીઃ ઈરાનના તેલ એક્સપોર્ટ પર અમેરિકાના પ્રતિબંધથી ભારતની મુશ્કેલીઓ વધી ગઈ છે. કારણકે પોતાની જરુર કરતા વધારે કાચુ તેલ તેહરાનથી આયાત કરે છે. જોકે, ગત વર્ષે જ્યારે અમેરિકાએ ઈરાન પરમાણુ સમજુતીથી પોતાને અલગ કરીને બીજીવાર તેના પર પ્રતિબંધ લગાવ્યો હતો. વિદેશ મંત્રી સુષમા સ્વરાજે કહ્યું હતું કે,'ભારત માત્ર સંયુક્ત રાષ્ટ્રના પ્રતિબંધનું જ પાલન કરે છે અને તે કોઈ દેશ દ્વારા લગાવવામાં આવેલી એકપક્ષીય પ્રતિબંધનું પાલન કરવા માટે બાધ્ય નથી.'
સમયમર્યાદા વધારવાનો કર્યો હતો ઈન્કાર
હાલના દિવસોમાં અમેરિકાએ ઈરાનથી તેલ આયાતને લઈને ભારત સહિત આઠ દેશોને પ્રતિબંધથી મળતી છૂટની સમયમર્યાદા વધારવાથી ઈનકાર કર્યો હતો. જે પછી ભારતને ઈરાનથી તેલ આયાત કરવામાં ઘટાડા માટે મજબૂર થવું પડ્યું હતું. મોટો સવાલ એ છે કે સુષમાના નિવેદન પછી એવી શું મજબૂરી છે જેના કારણે અમેરિકન પ્રતિબંધનું પાલન કરવા માટે ભારત મજબૂર છે.? આવો સમજીએ થોડા વિસ્તારથી…
પ્રતિબંધથી વધે છે મુશ્કેલીઓ
ગત પ્રતિબંધ દરમિયાન ભારતે ઈરાન સાથે બિઝનેસને જાળવી રાખ્યો હતો. જોકે, તેને તેલની આયાતમાં ઘટાડો કરવો પડ્યો છે. જેનું કારણ ટ્રાન્ઝેક્શન માટે બેન્કિંગ ચેનલોનું બંધ થવું અને તેલ વહન કરતા ટેન્કરને ઈન્શ્યોરન્સ કવર ન મળવું છે. હકીકતમાં પ્રતિબંધ દરમિયાન સેન્ટ્રલ બેંક ઓફ ઈરાન વિદેશી નાણાંકીય સંસ્થાનો સાથે ટ્રાન્ઝેક્શન ન કરી શકે.
માત્ર તેલનો ખેલ નહીં
આઠ દેશોને ઈરાનથી તેલ આયાત પર પ્રતિબંધને મળેલી છૂટને ખતમ કરતા અમેરિકાએ ભારતને સંબોધન કરતાં કહ્યું કે પુલવામામાં આતંકવાદી હુમલા પછી અને સંયુક્ત રાષ્ટ્રમાં મસૂદ અઝહરને આતંકી ઘોષિત કરવાના મામલે તે ભારત સાથે ઊભું છે. જેથી તેને આશા છે કે તે ઈરાન મામલે તેનું સમર્થન કરશે. ભારત-અમેરિકાના સંબંધોમાં અનેક પેચ એવા છે. જેના પર ઈરાનથી તેલ આયાત પર ભારતના વલણની અસર પડી શકે છે. જેમાં વ્યાપાર સંબંધિત મુશ્કેલીઓ, રશિયા સાથે ભારતનો રક્ષણાત્મક સોદો અને અફઘાનિસ્તાન શાંતિ વાર્તામાં પાકિસ્તાનની ભૂમિકા જેવા મુદ્દાઓ છે.
મુદ્દો માત્ર અમેરિકા નહીં
જ્યારે કોઈ પ્રતિબંધ (પરમાણુ હથિયારોના પ્રસારને રોકવા માટે) અંગે મોટાભાગના દેશોમાં વ્યાપક સહમતિ હોય તો ભારત દ્વારા તેને અવગણવું ખૂબ જ મુશ્કેલભર્યું કામ છે. આ સાથે જ ભારત સાથે બિઝનેસ કરનાર દેશો પર પણ અમેરિકાના દબાણથી ઈરાન સાથે બિઝનેસ કરનાર ભારતીય કંપનીઓ અને સંસ્થાનો માટે વધારે મુશ્કેલી ઊભી થઈ શકે છે.
કેટલાક ફાયદાઓ પણ થશે?
ઈરાન પર પ્રતિબંધનું પાલન કરવાના બદલામાં અમેરિકાથી ભારત અન્ય ક્ષેત્રમાં છૂટની માંગ કરી શકે છે. જોકે, ઈરાની તેલનો સૌથી મોટો ખરીદવર્ગ હોવાના કારણે ભારતને નુકસાન જ છે. કારણકે અહીંનું તેલ તેને સૌથી સસ્તુ પડે છે. જોકે, અમેરિકાને સૌથી મોટો ફાયદો એ થઈ શકે છે કે તે પોતાનું વધારામાં વધારે તેલ બજારમાં પહોંચાડી શકે છે. ભારતના તેલ આયાતમાં અમેરિકન તેલની ભાગીદારી માત્ર ત્રણ જ ટકા છે.