બલદેવપરી બ્લોગ: (સત્યઘટના)Jago, roj subah, bas utho mat..
(સત્યઘટના)Jago, roj subah, bas utho mat..
મેં પૂછ્યું, 'કેમ છે? કંકુ, તારી તબિયત સારી?' જવાબમાં કંકુ રડી પડી. કંકુ એ પેશન્ટ હતી, જેની પ્રસૂતિ મેં સૌથી છેલ્લે લગભગ સવારના સાતેક વાગ્યે કરાવી હતી. એ ફોરસેપ્સ ડિલિવરી હતી. કંકુ એકવડિયા બાંધાની અને ફિક્કી યુવતી હતી. એટલે પ્રસૂતિની આખીયે ઘટના એને વસમી પડી ગઇ હતી. ટાંકા પણ ખૂબ લેવા પડ્યા હતા.
'કેમ રડે છે, બે'ન? પેટમાં દુ:ખે છે? કે ટાંકા?' મારો સવાલ પૂરો થાય તે પહેલાં જ એક જુવાન વોર્ડમાં ધસી આવ્યો અને કંકુના પડખામાં એણે એક નવજાત શિશુ મૂકી દીધું. પછી મારી સામે જોઇને બે હાથ જોડીને કરગરી રહ્યો, 'સાહેબ, એને કહો કે હવે રડે નહીં, એનો દીકરો હું ગમે તેમ કરીને લઇ આવ્યો છું.'
મારા ચહેરા પરની અવઢવ જોઇ ગયેલા પેલા જુવાને ખુલાસો રજુ કર્યો, 'સાહેબ, મારી કંકુ સવારથી રડી રહી છે. અમારો છોકરો એક આયા નવરાવવા માટે લઇ ગઇ'તી. પછી એ છોકરાને પાછો આપતી જ નો'તી.'
'એ ચાલીસ રૂપિયા માગતી હતી.'
'શેના?'
'બક્ષિસના.' જુવાન ઢીલો પડી ગયો, 'સાહેબ, આયા કે' કે બક્ષિસ તો આલવી જ પડે. અહીં એવો નિયમ છે. અમે ગરીબ માણસ. પાસે જો રૂપિયા હોત તો જનરલ હોસ્પિટલમાં સુવાવડ કરાવવા શું કામ આવત? પણ આયા માની જ નહીં ને! છેવટે ચાલીસ રૂપિયા વ્યાજે લઇને એને બાળ્યાં, ત્યારે એણે અમારો લાલો પાછો આપ્યો.'
ઝભલું અને મજબૂરીનો લંગોટ પહેરીને જન્મતું હતું.
હું સંમત થયો. મોટી સરકારી હોસ્પિટલમાં પોસ્ટમોર્ટમ થતાં વાર લાગે એ સ્વાભાવિક છે. ત્યાં સુધી દીકરાનો મૃતદેહ 'મોર્ગ'માં મૂકવામાં આવ્યો હતો. ડોક્ટર હોવાના નાતે મને મોર્ગના ઓરડામાં જવાની તક મળી ગઇ. વિશાળ ઓરડો, પૂરતા અજવાસનો અભાવ, હારબંધ સમાંતરે ગોઠવેલાં ટેબલો, દરેક ટેબલ પર પડેલો એક એક મૃતદેહ. ખૂબ જ બિહામણું દ્રશ્ય હતું. સ્ત્રીપુરુષ, બાળક, વૃદ્ધ,ગળે ફાંસો ખાધેલાની, ઝેર
પીધેલાની કે અન્ય કોઇ આકસ્મિક મોતને વરેલાની લાશો પડેલી હતી. નગ્ન, નિર્જીવ અને બરફ જેવી ઠંડી. જે ડોક્ટર ન હોય તે છળી મરે, મેં આવી લાશોની ચીરફાડ કરેલી હતી માટે ડરવાનો પ્રશ્ન ન હતો, પણ આટલા બધા મૃતદેહોને એક સામટા જોઇને એક પ્રકારનો તીવ્ર વૈરાગ્ય મને ઘેરી વળ્યો. જગતની માયા પરથી મન ઊઠી ગયું.
બપોરના એકાદ વાગ્યે પોસ્ટમોર્ટમ થયું. મૃતદેહને પાછો મડદાઘરમાં મૂકી દેવામાં આવ્યો. બીજી લખાણપટ્ટીની અને રિપોર્ટની વિધિમાં વધુ બે કલાક નીકળી ગયા. છેવટે નમતી બપોરે ચારેક વાગ્યે અમને કહેવામાં આવ્યું: 'ડેડબોડી લઇ જઇ શકો છો.'અમે મરડાઘરમાં ગયા. ત્યાં એક જાડો, કાળો, મોટી ફાંદવાળો, ચોથા વર્ગનો કર્મચારી તૈયાર હતો, 'સાહેબ, ચારસો રૂપિયા આપવા પડશે.'
'શેના?' મારો અવાજ ઊંચો થયો.
'આ છોકરાને ચાર કલાક સાચવ્યો એના.'
'પણ તમને આ કામ માટે સરકાર પગાર આપે છે.' હું દલીલ આગળ ધપાવું તે પહેલાં જ મારા દુ:ખી આધેડ મિત્રે મને અટકાવી દીધો. ખિસ્સામાંથી પાકીટ કાઢીને સો સો રૂપિયાની ચાર નોટો પેલા ચાંડાલના હાથમાં મૂકી દીધી. કરુણ સ્વરમાં આટલું માંડ બોલ્યા, 'ભાઇ, મારા દીકરાને ભગવાને ન સાચવ્યો, એને તું શું સાચવવાનો હતો?'
આજે અણ્ણા હઝારે નામનો એક સાચો જણ ભ્રષ્ટાચાર હટાવવા માટેનો જંગ લડી રહ્યો છે, ત્યારે આપણે એક વાતનો સંકલ્પ કરવો જોઇએ. 'ભ્રષ્ટાચાર માત્ર ઉપરના સ્તરે જ નથી, એ ચોથા વર્ગના કર્મચારીઓ સુધી ફેલાઇ ચૂક્યો છે. આખી ગંગા જ ગટર બની ગઇ છે. એને સ્વચ્છ કરવા માટે શરૂઆત આપણી જાતથી કરીએ.