સરળ ગીતા ( હાઈકુ ૧૭) | "મધુવન"
સરળ ગીતા ( હાઈકુ ૧૭)
જાન્યુઆરી 31, 2012
જન્મે તે મરે
મરે તે ફરી જન્મે
જગ નિયમ
જન્મ મરણ આત્માતણાં અથવા તો તું માન,
તો પણ કરવો શોક ના ઘટે તને તે જાણ.
જન્મે તે મરતું સદા, મરેલ જન્મે તેમ,
તેવો જગનો નિયમ છે,શોક થાય તો કેમ?
Posted by madhuvan1205 in હાઈકુ ટૅગ્સ:ખોટો શોક, જગ નિયમ, જન્મ, મરણ
જાન્યુઆરી 31, 2012 પર 3:26 પી એમ(pm)
અથ ચૈનં નિત્યજાતં નિત્યં વા મન્યસે મૃતમ્ |
તથાપિ ત્વં મહાબાહો નૈવં શોચિતુમર્હસિ ॥ ૨૬ ॥
અને જો તું આ આત્માને સદા જન્મ લેનાર તથા સદા મૃત્યુ પામનાર માનતો હોય, તો પણ હે મહાબાહો! આવી રીતે શોક કરવો તારા માટે યોગ્ય નથી. ॥ ૨૬ ॥
જાતસ્ય હિ ધ્રુવો મૃત્યુર્ધુ્વં જન્મ મૃતસ્ય ચ |
તસ્માદપરિહાર્યેડર્થે ન ત્વં શોચિતુમર્હસિ ॥ ૨૭ ॥
કેમકે આ માન્યતા મુજબ જન્મેલાનું મૃત્યુ નિશ્વિત છે અને મરેલાનો જન્મ નિશ્વિત છે; તેથી પણ આ ઉપાય વિનાના વિષયમાં શોક કરવો તારા માટે યોગ્ય નથી. ॥ ૨૭ ॥
આમ તો આ મહાબાહોએ આખો વખત લડે જ રાખ્યું છે. હવે જ્યારે સામે ભીષ્મ પિતામહ અને આચાર્ય દ્રોણ આવ્યાં એટલે હાથમાંથી ગાંડિવ સરવા લાગ્યું અને શોકને કારણે બેસી પડ્યાં છે. અત્યાર સુધી કેટલાયને રણમાં ધૂળ ચાટતા કરી દીધા છે અને કેટલાયને યમ સદન પહોંચાદી દીધા છે ત્યારે તો કશો યે શોક કરવાને બદલે વિજય ઉન્માદ થયો હશે અને હવે સામે સ્વજનો આવ્યાં એટલે ગાત્રો ગળવા માંડ્યા છે.
આત્માનું યથાર્થ સ્વરુપ આગળના શ્લોકોમાં વર્ણવી દીધું છે પણ અર્જુન પિતૃઓ અને તેમને તર્પણ કરવું ને તેવી બધી લોક વાયકા પ્રમાણેની વાતો કરે છે તેથી શ્રી કૃષ્ણને થાય છે કે કદાચ તે જીવાત્મા ( સ્થુળ શરીર + કારણ શરીર ) ને આત્મા માની બેઠો છે. હવે એક વખત કોઈ માન્યતા બાંધી લે તે પછી તો જ્યાં સુધી સાચું પ્રમાણ ન મળે ત્યાં સુધી તે માન્યતા કોઈ બદલવા તૈયાર થતું નથી હોતું.
તેથી કહે છે કે જો તને તેમ લાગતું હોય કે આ બધા મૃત્યું પામશે તો જે કોઈ મૃત્યું પામે તે ફરી જન્મે છે અને જે જન્મે છે તે મૃત્યું પામે છે તેવો સંસાર ચક્રને ચલાવવા માટે નિયંતાએ નિયમ ઘડ્યો છે. કોઈ ગમે તેટલું માને કે હું ગુરુત્વાકર્ષણના નિયમમાં નથી માનતો અને ઉંચી અગાશી પરથી કુદકો મારવાથી હું નીચે જમીન પર નહીં પડુ પણ આકાશમાં ઉડવા લાગીશ તો યે કાઈ નિયમમાં કાઈ તેની માન્યતાને લીધે ફેરફાર ન થાય. તેવી રીતે સૃષ્ટિમાં જો જન્મ મરણના નિયમ હોય તો સૃષ્ટિનું કાર્ય તે પ્રમાણે ચાલે – મારી કે તમારી માન્યતા પ્રમાણે નહીં.
જન્મ મરણનો નિયમ જીવો માટે ઉપયોગી છે અને ન્યાયપૂર્ણ પણ છે. કાળક્ર્મે ઘસાતું શરીર જો કાયમ ધારણ કરવું પડે તો તે બોજારુપ બની જાય તેથી નવું જોમવંતુ શરીર પ્રાપ્ત થાય તેમાં કશું શોક કરવા જેવું હોય નહીં. વળી કોઈ માને કે હું પુનર્જન્મમાં વિશ્વાસ નથી રાખતો, તેવું કશું હોય નહીં. હવે આપણે જાણીએ છીએ કે જીવોને જાત જાતની ઈચ્છા છે અને એક જન્મમાં ગમે તેટલો પુરુષાર્થ કરે તો ય બધી ઈચ્છા પૂર્ણ ન થાય. બાકી રહેલી ઈચ્છા નવો જન્મ લીધા વગર કેવી રીતે પુરી થાય? આ જન્મે જે સભાનતા પૂર્વક કર્મો કર્યા હોય તેના ફળ શરીર છુટી જાય તો કોણ ભોગવે? તેથી જો પુનર્જન્મ ન હોય તો ઈનામ કે સજા કશું સંભવી ન શકે. વળી લોકો પૂર્વજોએ કરેલા દુષ્કૃત્યોના ફળ તેમના સંતાનોને આપવા લાગે કે – તેઓ તો ગુજરી ગયા હવે તેમને બદલે તમે સજા ભોગવો. આ વાત પણ ન્યાયપૂર્ણ ન ગણાય. આથી પુનર્જન્મનો કાયદો વધારે ન્યાયપૂર્ણ લાગે છે.
આ કાયદો સૃષ્ટિકર્તાએ ઘડેલો છે તેથી તેમાં આપણી માન્યતા કે વિશ્વાસના આધારે કશો ફેરફાર થઈ શકતો નથી તો આવી બાબતોમાં તો કાયદો જાણીને તે પ્રમાણે જીવવું વધારે અર્થપૂર્ણ ગણાય.
ટુંકમાં આત્મા જન્મતો નથી અને મરતો યે નથી અને ઈચ્છા તૃષ્ણા વાળો જીવ જન્મે અને મરે તે બંને બાબતોમાંથી એકે બાબત શોક કરવા લાયક નથી.