જો કોઈએ તમને મૂડીવાદ વ્યાખ્યાયિત કરવા માટે પૂછ્યું હોય તો તમે શું કરશો?
મૂડીવાદ શું છે, બરાબર?
ચાલો આ વ્યાપકપણે વપરાયેલ હજી થોડું સમજી શકાય તેવું શબ્દ વ્યાખ્યાયિત કરીએ
મૂડીવાદ એ શબ્દ છે જે આપણે બધા સાથે પરિચિત છીએ. અમારે યુ.એસ.માં મૂડીવાદી અર્થતંત્ર છે, અને આપણામાંના મોટાભાગના લોકો કદાચ જવાબ આપી શકે છે કે મૂડીવાદી વ્યવસ્થા ખાનગી વ્યવસાયો વચ્ચે સ્પર્ધા પર આધારિત છે, જે નફો મેળવવા અને વધવા માંગે છે. પરંતુ, વાસ્તવમાં આ આર્થિક વ્યવસ્થામાં થોડો વધારે છે, અને તે આપણા જીવનમાં રમે છે તે મૂળભૂત અને મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકાને ધ્યાનમાં રાખીને, ઘોંઘાટને સમજવા માટે યોગ્ય છે.
તેથી, ચાલો એક સોશિયોલોજીકલ પરિપ્રેક્ષ્યમાં, તેને થોડો ડિગ કરીએ.
ખાનગી મિલકત અને સ્ત્રોતોની માલિકી મૂડીવાદી અર્થતંત્રના મુખ્ય પાસાઓ છે. આ પ્રણાલીમાં, ખાનગી વ્યક્તિઓ અથવા કોર્પોરેશનો વેપાર, ઉદ્યોગો અને ઉત્પાદનના માધ્યમ (ઉત્પાદન માટે જરૂરી ફેક્ટરીઓ, મશીનો, સામગ્રી વગેરે) ની માલિકી ધરાવે છે અને તેનું નિયંત્રણ કરે છે. મૂડીવાદના આદર્શ દ્રષ્ટિકોણમાં, ધંધાઓ વધુ સારા ઉત્પાદનોનું ઉત્પાદન કરવા માટે સ્પર્ધા કરે છે, અને બજારના સૌથી વધુ શેર માટે તેમની સ્પર્ધા ચડતાથી ભાવોને જાળવી રાખે છે.
આ સિસ્ટમની અંદર, કામદારો વેતન માટેના ઉત્પાદનના માલિકોને તેમનું મજૂર વેચાણ કરે છે. આ રીતે, મજૂરને આ પ્રણાલી દ્વારા કોમોડિટીની જેમ ગણવામાં આવે છે, જેમ કે અન્ય કોમોડિટીઝ (સફરજનની રીતે સફરજનમાં) જેવા કામદારોને વિનિમયક્ષમ બનાવે છે. આ પ્રણાલી માટે મૂળભૂત, મજૂરનું શોષણ છે. આનો અર્થ એ કે, મોટાભાગના મૂળભૂત અર્થમાં, જે લોકો ઉત્પાદનના માધ્યમ ધરાવે છે તેઓ તે મજૂર કરતાં મજૂર કરતાં વધુ મૂલ્યની બહાર કાઢે છે (આ મૂડીવાદમાં નફોનો સાર છે).
આ રીતે, મૂડીવાદને આર્થિક રીતે સ્તરબદ્ધ શ્રમ દળ દ્વારા પણ ચિહ્નિત કરવામાં આવે છે, કારણ કે કેટલીક વસ્તુઓનું ઉત્પાદન કરતી વિવિધ પ્રકારની શ્રમના મૂલ્યનું મૂલ્યાંકન અન્ય લોકો કરતા વધુ કમાણી કરતાં વધુ છે. ઐતિહાસિક અને આજે પણ, મૂડીવાદ એક વંશીય સ્તરીય શ્રમ દળથી પણ આગળ વધ્યો છે.
ટૂંકમાં, ઉત્પાદનનાં માલિકોએ અસંખ્ય સંપત્તિને જાતિવાદના આભારી કર્યા છે (આ પોસ્ટના ભાગ 2 માં તમે વધુ વાંચી શકો છો). અને, એક છેલ્લી વસ્તુ ગ્રાહક સમાજ વિના મૂડીવાદી અર્થતંત્ર કાર્ય કરતું નથી તે સ્વીકારવું અગત્યનું છે લોકોએ તેને કામ કરવા માટે સિસ્ટમ દ્વારા ઉત્પન્ન કરવામાં આવે છે તે મેળવવામાં કામ કરવું જોઈએ.
હવે આપણે મૂડીવાદની કાર્યકારી વ્યાખ્યા મેળવીએ છીએ, ચાલો આ આર્થિક વ્યવસ્થાને સામાજિક લેન્સથી જોઈને વિસ્તૃત કરીએ. ખાસ કરીને, ચાલો તેને વધુ સામાજિક વ્યવસ્થાના એક ભાગ તરીકે જોવું જોઈએ જે સમાજને કાર્ય કરવાની મંજૂરી આપે છે. આ દૃષ્ટિબિંદુથી, મૂડીવાદ આર્થિક વ્યવસ્થા તરીકે, સમાજમાં તેની પોતાની અલગ અથવા અલગ તંત્ર તરીકે કામ કરતું નથી, પરંતુ તેની સાથે સીધી રીતે જોડાયેલું છે અને તેથી પ્રભાવશાળી સંસ્કૃતિ, વિચારધારા (લોકો કેવી રીતે વિશ્વને જુએ છે અને તેમની સ્થિતિને સમજે છે તે), મૂલ્યો, માન્યતાઓ અને નિયમો, લોકો વચ્ચેના સંબંધો, મીડિયા, શિક્ષણ અને પરિવાર જેવા સામાજિક સંસ્થાઓ, જે રીતે આપણે સમાજ અને આપણી જાતને વિશે અને આપણા રાષ્ટ્રના રાજકીય અને કાનૂની માળખું વિશે વાત કરીએ છીએ. કાર્લ માર્ક્સે મૂડીવાદી અર્થતંત્ર અને બેઝ અને અંડરસ્ટ્રક્શનના તેમના સિદ્ધાંતમાં સમાજના અન્ય તમામ પાસાઓ વચ્ચેના આ સંબંધની ચર્ચા કરી હતી , જે તમે અહીં વાંચી શકો છો .
સરળ રીતે કહીએ તો, માર્ક્સે એવી દલીલ કરી હતી કે અંડરસ્ટ્રચર એ આધારને કાયદેસર બનાવવાની કામગીરી કરે છે, જેનો અર્થ સરકાર, અમારી સંસ્કૃતિ, અમારા વિશ્વનાં વિચારો અને મૂલ્યો, આ તમામ બાબતો (અન્ય સામાજિક દળો વચ્ચે), મૂડીવાદી અર્થતંત્ર કુદરતી, અનિવાર્ય લાગે છે અને અધિકાર અમે તેને સામાન્ય તરીકે વિચારીએ છીએ, જે સિસ્ટમને ચાલુ રાખવાની મંજૂરી આપે છે.
"મહાન," તમે કદાચ વિચારી રહ્યાં છો "હવે હું કેવી રીતે સમાજશાસ્ત્રીઓ મૂડીવાદ વ્યાખ્યાયિત કરે છે તે એક ઝડપી અને ગંદા સમજ છે."
તેથી ઝડપી નથી આ પદ્ધતિ, "મૂડીવાદ" વાસ્તવમાં ચાર અત્યંત જુદાં જુદાં જુદાં કાગળોમાંથી પસાર થયા છે, જે 14 મી સદીની પાછળ છે. યુરોપમાં મધ્ય યુગમાં જ્યારે મૂડીવાદની શરૂઆત થઈ ત્યારે શું શીખી શકાય તે આ શ્રેણીના ભાગ 2 વાંચવાનું ચાલુ રાખો , અને આજે આપણે જાણીએ છીએ તે વૈશ્વિક મૂડીવાદ કેવી રીતે વિકસ્યું.