છંદોમાં લય, લઘુ, ગુરુ અને કેટલીક છુટછાટ – માતૃભાષા
← 'માતૃભાષા' પર શરુ થઈ ચુકી છે છંદના પાઠોની શ્રેણી !
છંદોના પ્રકારો કેટલા ? (પ્રકરણ ૩) →
1 comment for "છંદોમાં લય, લઘુ, ગુરુ અને કેટલીક છુટછાટ"
આ પહેલાના લેખમાં સ્વર–વ્યંજન બાબત ટુંકાણથી લખ્યું હતું તેમાં થોડો ઉમેરો કરવાનો છે તે નોંધી લેશો.
વાક્યનું એકમ જેમ શબ્દ છે તેમ શબ્દનું એકમ અક્ષર છે. ગળામાંથી ઉચ્છ્વાસ દરમિયાન સ્વરતંત્રીને કંપાવીને નીકળતા ઉચ્ચારોનું સૌથી નાનું યુનિટ (એકમ) અક્ષર બે પ્રકારે હોય છે –
૧) ગળામાંથી નીકળતી હવા ક્યાંય પણ અટક્યા કે ઘસાયા વિના ઉચ્ચાર કરે તે સ્વરો કહેવાય છે જ્યારે –
૨) જીભ, હોઠ, તાળવું વગેરે જગ્યાએ અટકીને કે ઘસાઈને પસાર થઈને ઉચ્ચારાતા ધ્વનિને વ્યંજનો કહે છે. વ્યંજનો ક્યારેય સ્વર વિના ઉચ્ચારી શકાતા નથી. બ બોલવા માટે બ્+અ મળીને જ બ ઉચ્ચારી શકાય છે. આ બન્ને મળીને શ્રુતિ થાય છે. એને અક્ષર પણ કહીએ છીએ.
ખાસ નોંધ : જેમને આ લખાણો અને તેમાંની ચર્ચામાંથી ઉમેરાતા સુધારાવધારા મેળવી લેવાના હોય તેમને સાઈટ સબ્સ્ક્રાઈબ કરવા ભલામણ છે.