કાર ઉદ્યોગ બિનસ્પર્ધાત્મક રીતો અપનાવે છે : ખટ્ટર - NGS Business
કાર ઉદ્યોગ બિનસ્પર્ધાત્મક રીતો અપનાવે છે : ખટ્ટર-ઓટો-ઉદ્યોગવાર સમાચાર-Economic Times Gujarati
કાર ઉદ્યોગ બિનસ્પર્ધાત્મક રીતો અપનાવે છે : ખટ્ટર
27 Feb 2013, 1509 hrs IST, ET Bureau
મુંબઈ : મારુતિ સુઝુકીના મેનેજિંગ ડિરેક્ટર તરીકે વર્ષો સેવા આપનાર જગદીશ ખટ્ટરે સ્વતંત્ર ડીલરોને સ્પેર પાર્ટ્સના વેચાણને લઈને ઓટો ઉદ્યોગ દ્વારા અપનાવાતી પ્રતિબંધાત્મક રીતરસમો બદલ તેની આકરી ટીકા કરી છે.
ખટ્ટરની મલ્ટિ-બ્રાન્ડ ઓટો સોલ્યુશન્સ પ્રોવાઇડર કંપની કાર્નેશને કોમ્પિટિશન કમિશન ઓફ ઇન્ડિયા (સીસીઆઇ) સમક્ષ ઓટો ઉદ્યોગ દ્વારા અપનાવવામાં આવતી બિનસ્પર્ધાત્મક રીતરસમોની તપાસ કરવા વિનંતી કરી છે.
જગદીશ ખટ્ટરે ઇટી સાથે ફોન પર જણાવ્યું હતું કે, હું હંમેશાથી માનતો આવ્યો છું કે ભારતીય ગ્રાહકોને પસંદગીનો અધિકાર છે.ખટ્ટરની કંપનીએ આ અરજી કરી છે અને તેના પર તેમણે સહી કરી છે, તેમાં જણાવાયું છે કે, 'જાહેર હિતનું રક્ષણ' કરવા અને ઓટોમોબાઇલ્સમાં ભારતીય ગ્રાહકોના લાભાર્થે વધારે સારી સ્પર્ધા પૂરી પાડવાના ઇરાદાથી આ અરજી કરાઈ છે.
ખટ્ટર 1993માં મારુતિ સાથે જોડાયા હતા અને 1999માં તે કંપનીના મેનેજિંગ ડિરેક્ટર બન્યા હતા અને 2007 સુધી આ હોદ્દા પર રહ્યા હતા. ભારતની સૌથી મોટી કાર કંપની મારુતિ સુઝુકી સમૃદ્ધ સ્પેરપાર્ટ્સ કારોબારનું સંચાલન કરે છે, પરંતુ તે આઉટ-ઓફ-વોરંટી કારનું રિપેરિંગ કરનારાઓને પુરવઠો પૂરો પાડતી ગણીગાંઠી કંપનીઓમાં એક છે.
સીસીઆઇ 17 કાર કંપનીઓ સામે કહેવાતી બિનસ્પર્ધાત્મક રીતરસમોની તપાસ કરી રહી છે, જેઓ ગ્રાહકોને તેમના સત્તાવાર ડીલરો દ્વારા સ્પેર પાર્ટ્સનું ઊંચા ભાવે વેચાણ કરે છે. સીસીઆઇએ જણાવ્યું છે કે કાર ઉત્પાદકો બજારમાં તેમની મોનોપોલીનો ઉપયોગ કરીને ગ્રાહકો પાસેથી અત્યંત ઊંચા ભાવ વસૂલે છે, જોકે તેની સામે કંપનીઓએ જણાવ્યું છે કે તેઓ ફક્ત સ્થાનિક બજારની રીતરસમોને જ અનુસરી રહ્યા છે.
એક વર્ષ લાંબી તપાસ પછી સીસીઆઇએ ભારતમાં દરેક કાર નિર્માતા કંપનીને દોષિત ઠેરવી હતી. સીસીઆઇએ જણાવ્યું હતું કે કાર કંપનીઓ પોતાના જ ગ્રાહકોને જાત-જાતની પ્રયુક્તિઓથી છેતરીને તેમની પાસેથી અત્યંત ઊંચો ભાવ વસૂલી નફો વધારે છે.
સીસીઆઇના તપાસકર્તા એકમે તેના અંતિમ અહેવાલમાં જણાવ્યું હતું કે, પ્રવર્તમાન રીતરસમના લીધે સ્વતંત્ર આઉટલેટ્સ સ્પર્ધા કરી શકતા જ નથી અથવા તો કંપનીઓ દ્વારા બધા જ પ્રકારની સામગ્રી જેવા કે નિદાન સામગ્રી અને ટેક્નિકલ મેન્યુઅલ તેમના ડીલરો પૂરતી જ રાખવાના લીધે તેઓ તેમાં ટકી શકતા નથી. ગ્રાહકો પાસે પણ બધા પ્રકારની સેવાની જરૂરિયાત માટે ડીલરો સિવાય બીજો કોઈ વિકલ્પ હોતો નથી.
આ સ્થિતિમાં કાર્નેશનની અરજીના લીધે સીસીઆઇની તપાસને વધારે બળ મળશે , કારણ કે આ બાબત સાથે ' નોંધપાત્ર હિત ' જોડાયેલું છે . આમ કાર ઉદ્યોગના ભૂતપૂર્વ વરિષ્ઠ એક્ઝિક્યુટિવે મારુતિ સુઝુકી , હ્યુન્ડાઇ , મહિન્દ્રા , ટાટા મોટર્સ , હોન્ડા અને ફોક્સ વેગન સામે બાંયો ચઢાવવી પડી છે . ખટ્ટરના જણાવ્યા મુજબ લગભગ બધા અગ્રણી યુરોપિયન કાર કંપનીઓ યુરોપમાં સ્વતંત્ર સર્વિસ સેન્ટરોને પાર્ટ્સ પૂરા પાડે છે .
અરજીમાં દલીલ કરવામાં આવી છે કે , ભારતમાં વેચાણ પછીની સેવાની સ્પર્ધામાં વધારો થયો છે તેનાથી ભારતીય ગ્રાહકોને ફાયદો થયો છે . ભારતની સૌથી મોટી મલ્ટિ - બ્રાન્ડ સોલ્યુશન્સ પ્રોવાઇડરોમાં એક કારના રિપેરિંગ અને મેઇન્ટેનન્સ સાથે જોડાઈ છે તે આ મોરચે નોંધપાત્ર રસ બતાવે છે.
ખટ્ટરનું આ પગલું અમેરિકાના ગ્રાહક ચળવળકાર રાલ્ફ નાદેરની યાદ અપાવે છે , જે '60 અને '70 ના દાયકામાં કારમાં સલામતીનાં ધારાધોરણોને લઈને અમેરિકાની જનરલ મોટર્સ જેવી મહાકાય કંપની પાછળ પડી જતાં સલામતીનાં આકરાં ધારાધોરણો માટેનો માર્ગ પ્રશસ્ત થયો હતો .
પ્રેમજી ઇન્વેસ્ટ , ગજા કેપિટલ અને આઇએફસીઆઇ વેન્ચર કેપિટલ ફંડ જેવા પ્રતિષ્ઠિત ફંડ્સ દ્વારા સમર્થિત કાર્નેશન ઉત્પાદકોની વોરંટી ન ધરાવતી હોય તેવી કોઈ પણ કારનું ડીલિંગ અને સર્વિસ કરે છે.