પહેલો પગાર : Chetan Thakrar
વાર્તા : પહેલો પગાર
ત્યારબાદ લોપાએ ક્યારેય કોઈ વસ્તુની માંગણી કરી ન હતી. મનનના મમ્મી પપ્પા લોપાને દિકરી કરતાં પણ અધિક રાખતા હતા. અવારનવાર લોપા માટે સાડીઓ અને મનગમતી વસ્તુઓનો ઢગલો કરી દેતા, એટલું જ નહી, પણ લોપાની બહારગામ જવાની ઈચ્છા એ સમજી ચુક્યા હતા. તેથી લોપાને એના સાસુ સસરા બહારગામ ફરવા લઇ ગયેલા. અને એ સમય દરમ્યાન દાદા માટે ટીફીન બંધાવી દીધું હતું. લોપા પોતાની જાતને નસીબદાર ગણતી છતાંય અંતરના ઊંડાણમાં એક ઈચ્છા સતત રહેતી કે પોતાનો પતિ પોતાની મનગમતી વસ્તુ એને ભેટ આપે.
જયારે જયારે મનન પાછો હોસ્ટેલમાં જતો ત્યારે ત્યારે કહેતો, 'લોપા, દાદાનું ધ્યાન રાખજે.' જાણે કે દાદા નાનું છોકરુ ના હોય ? અને દાદા જોડે પોતે શું વાત કરે ? દાદા કાને ઓછું સાંભળે, જયારે જયારે વાત કરવી હોય ત્યારે ત્યારે મોટે મોટે થી ઘાંટા ઘાંટ કરવા પડતા. જે લોપાને પસંદ ન હતું. અને આમ પણ એના સાસુ સસરા પણ દિવસ દરમ્યાન દાદા જોડે ક્યાં વાત કરતાં હતા ? અને દાદાનું પણ શું ? એ ચૂપચાપ શા માટે પડી રહેતાં નથી ? એક તો પોતે કાને એકદમ ઓછું સાંભળે અને કોઈપણ બે વ્યક્તિ વચ્ચે વાત થતી હોય તો વાત સાંભળવાનો લોભ એ છોડી શકે નહીં. શું વાત કરી એ ના કહીએ તો નાના છોકરાની જેમ રિસાઈ જાય જાણે કે આખી દુનિયા માત્ર એમની જ વાતો કરતી હોય. અરે, ટી.વી પર પણ છાનામાના પિક્ચર જોયા કરતાં હોય તો ઠીક થોડી થોડી વારે બોલશે, 'લોપા, જરા અવાજ મોટો કરને.' જાણે કે આજુબાજુ કોઈ રહેતું જ ના હોય ! લોપાને થતું એ કહી દે, 'દાદા, તમને સંભળાતું ના હોય તો છાનામાના પિક્ચર જોયા કરોને.' પણ બીજી જ પળે ગુસ્સામાં એનું મન કહેતું, 'ક્યાંક દાદા એવું માનતા હશે કે પિક્ચરવાળા પણ એમની વિરુદ્ધ વાતો કરે છે અને દાદા… કેવા અસંસ્કારી છે કે મોટે મોટેથી બોલે છે.'
લોપા દાદા વિરુદ્ધ વિચારે એ સ્વાભાવિક જ હતું. કારણ નાનપણથી લોપાના સાસુ લોપાની મમ્મીને મળવા આવતા જતા હતા અને જેમ દરેક ઘરમાં બને છે એમ આ ઘરમાં પણ લોપાના સાસુ સ્વતંત્ર રહેવા ઈચ્છતા હતા. પરંતુ પતિ એકનો એક પુત્ર હોવાના નાતે જુદા રહેવાનું શક્ય ન હતું. તેથી વાત વાતમાં સસરા સામે વિરોધ વ્યક્ત કરતાં હતા અને દરેકે દરેક વિરોધથી લોપાના મમ્મી પરિચિત હતા. તેથી તો લોપાને માટે ફળોનો ઢગલો કરનાર દાદા પણ પ્રેમના પાત્ર બની શક્યા ન હતા. કારણ નાનપણથી દાદા વિરુદ્ધ એણે માત્ર ફરિયાદો જ સાંભળી હતી. એના, મનમાં દાદા એટલે ઘરમાં એક વધારાનું વણ જોઈતું પાત્ર – કદાચ દાદા બધાનો ગુસ્સો ઉતારવા માટેનું ઉત્તમપાત્ર હતું. કારણ દાદાને ગમે તેટલી અસંસ્કારી ભાષા વાપરો પણ દાદા સાંભળી શકતા ન હતા. જો કે માણસના બોલવાના હાવભાવ પરથી કંઈ જ સમજી ના શકે એટલા દાદા અબુધ પણ ન હતા. પણ દાદા જાણે કંઈ જ બન્યું ના હોય એમ વર્તતા હતા. લોપા ઘણીવાર મનનના દૂર રહેવાનો અસંતોષ દાદા પર ગુસ્સો કાઢીને સંતોષી લેતી હતી.
દાદા વળતી દલીલ કરતાં નહીં. પણ એમના મોં પર લાચારીના ભાવ આવી જતા… જો કે જયારે જયારે મનનની હાજરીમાં આવું બને ત્યારે મનન જરૂર દાદાનો પક્ષ લેતા કહેતો, 'પપ્પા, તમને એવું લાગતું હોય તો તમે દાદાજી જોડે દવા લેવા જાવને ?'
અને મનનના પપ્પા ગુસ્સાથી બરાડી ઉઠતા, "મનન… મારી પાસે એવો ફાલતુ સમય નથી પપ્પા તો નિવૃત્ત છે એમને શું ? બે ટાઈમ તૈયાર થાળી ખેંચી લેવી. એમની પાસે તો ટાઇમે ટાઇમ જ છે. કેટલીકવાર મેં કહ્યું કે તમે સવારે ઉઠીને ચાલવા જાવ. પણ સાંભળતાં જ નથી. સવારે કેટલા બધા વૃદ્ધો ચાલવા આવે છે. ઘરની બહાર જાય તો એટલી વાર ઘરના બૈરાઓને તો નિરાંત થઇ જાય."
"લોપા, સાત વાગ્યા દાદાની થાળી પીરસ નહીં તો પાછા કહેશે, મોડો જમ્યો તો મને ગેસ થયો." કહેતાં લોપાના% સાસુએ મોં બગાડ્યું.
"મ…મ્મી" એકાએક મનનને ઘરમાં પ્રવેશતા જ ગુસ્સો કર્યો. મનન મમ્મી સામે જોઈ બોલ્યો, "મમ્મી, આટલાં વખતથી તું અને પપ્પા દાદાનું અપમાન કરતાં આવેલા એ હું જોતો આવેલો. પણ હું મજબુર હતો કે હું કમાતો ન હતો. તું અને પપ્પા દાદા જોડે એવું વર્તન કરો છો એવું વર્તન જો હું તમારી જોડે કરું તો તમારૂ શું થાય ? મમ્મી દાદાને વારંવાર તમે 'બહેરા' નું બિરુદ આપો છો. તમે ક્યારેય એવું કેમ ના વિચાર્યું કે દાદાને એમની બહેરાશનો અહેસાસ જેમ બને તેમ ઓછો થાય. લોપા મારી બીકે દાદા વિરુદ્ધ બોલાતી ન હતી. પણ દાદા સાથે પ્રેમથી વર્તતી પણ ન હતી. કારણ લોપાના માનસમાં દાદા એટલે વણજોઈતું પાત્ર. એવી છબી બધાએ ઉપસાવી હતી. મમ્મી તમને બધાંને જો માત્ર દાદા જ વધારે પડતા હોય તો હવે હું કમાતો થયો છું. હું દાદાને લઈને જુદો રહીશ. મમ્મી, યાદ છે મને નાનપણમાં એક ઢીંગલી બહું ગમતી હતી. એ ઢીંગલી લીધા વગર હું રાત્રે સુતો પણ નહીં. તું એ ઢીંગલીને બહું જ સાચવીને રાખતી. એના માટે કપડા પણ સીવતી. કારણ માત્ર એટલું જ કે એ ઢીંગલી મને પ્રિય હતી અને મારી પ્રિય વસ્તુનું તું જતન કરતી. પરંતુ મારી પ્રિય નિર્જીવ ઢીંગલીનું જતન કરનારી તું, એ ના સમજી શકે કે, મારા પ્રિય સજીવ દાદાની જતન કરી તું મને ખુશ રાખી શકીશ."