ગુજરાત ઇતિહાસ અને સંસ્કૃતિ ની સમૃદ્ધ પરંપરા જાણો ગુજરાતનો ઇતિહાસ
Homeવાંચવા જેવુંગુજરાત ઇતિહાસ અને સંસ્કૃતિ ની સમૃદ્ધ પરંપરા જાણો ગુજરાતનો ઇતિહાસ
મહાત્મા ગાંધી, સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલ અને હવે નરેન્દ્ર મોદી જેવા નેતા દેશને દેવાવાળા ગુજરાત ઇતિહાસ અને સંસ્કૃતિના સમૃદ્ધ પરંપરા રહી છે. ગુજરાતના ઇતિહાસ સાડા ત્રણ હજાર ઇસવીસન પૂર્વે માનવામાં આવે છે. પરંતુ વર્તમાન ગુજરાત મહારાષ્ટ્રથી અલગ થઈને 1 મે 1960 માં અસ્તિત્વમાં આવ્યું.
ગુજરાતમાં વિધાનસભાની ૧૮૨ છે અને 2012ના ચૂંટણીમાં ભાજપ અને ૧૧૫ કોંગ્રેસ ને એક સીટ અન્ય ખાતામાં સીટો આવી હતી. રાજ્યમાં લોકસભાની 26 સીટો છે. લગભગ 14 વર્ષ રાજ્યના મુખ્યમંત્રી રહ્યા નરેન્દ્ર મોદી આજે દેશના પ્રધાનમંત્રી છે. રાજ્યમાં ગયા 22 વર્ષોથી ભાજપ ની સરકાર છે તેનાથી પહેલાં વધુ સમય સુધી કોંગ્રેસની સરકાર રહી.
ક્ષેત્રફળ તેમજ જન સંખ્યા
ગુજરાત ભારતના પશ્ચિમ તટે ઉપરથી છે. તેના પશ્ચિમમાં અરબસાગર, ઉત્તરમાં પાકિસ્તાન તથા ઉત્તર-પૂર્વમાં રાજસ્થાન, દક્ષિણ પૂર્વમાં મધ્ય પ્રદેશ અને દક્ષિણમાં મહારાષ્ટ્ર છે. રાજ્યના ક્ષેત્રફળ 1.96 લાખવર્ગ કિલોમીટર છે. તથા સંખ્યા ૬ કરોડથી વધુ છે. રાજ્યની રાજધાની ગાંધીનગર છે અને રાજ્યની મુખ્ય ભાષા ગુજરાતી છે. પરંતુ રાજ્યમાં અન્ય ભાષા પણ બોલવામાં આવે છે.
કહેવામાં આવે છે કે ઇસવીસન પૂર્વે લગભગ ૨૦૦૦ વર્ષ પહેલાં જ્યારે ભગવાન કૃષ્ણ મથુરા છોડી ને સૌરાષ્ટ્રના પશ્ચિમ તટ ઉપર આવીને વસ્યા હતા ત્યારે તેને દ્વારકા એટલે કે પ્રવેશ દ્વાર કહેવામાં આવતું હતું. પછીના વર્ષોમાં મૌર્ય ગુપ્ત પ્રતિહાર તથા અન્ય અનેક રાજવંશોના આ પ્રદેશ ઉપર રાજ કર્યું. ચાલુક્ય સોલંકી રાજાઓનું શાસન કાળ ગુજરાતમાં પ્રગતિ અને સમૃદ્ધ યોગ માનવામાં આવે છે. મહમુદ ગજનવી ની લૂંટ પાટ છતાં ચાલુક્ય રાજાઓ ને લોકોની સમૃદ્ધિ અને ભલાઈનો સંપૂર્ણ ધ્યાન રાખ્યું. આઝાદી પહેલા ગુજરાતનું વર્તમાન ક્ષેત્ર મુખ્ય રૂપથી બે ભાગમાં વહેંચાયેલું હતું એક બ્રિટિશ ક્ષેત્ર અને બીજું દેશી રિયાસત.
ગુજરાતની સંસ્કૃતિ પણ દેશના અન્ય ભાગોની જેમ જ વિવિધતા થી ઘેરાયેલી છે. અહીં હિંદુ, મુસ્લિમ, જૈન, બૌદ્ધ, પારસી વગેરે ધર્માવલંબી રહે છે. રાજ્યમાં પતંગ અને નવરાત્રી દરમિયાન દાંડિયા ઉત્સવ દેશ-વિદેશમાં ઘણો જ લોકપ્રિય છે. અહીં અલગ અલગ પ્રકારના હીરાના ઘરેણાં બનાવવામાં આવે છે. ભાદ્રપદ માસમાં શુક્લ પક્ષમાં, ચતુર્થી પંચમી અને છઠ ના દિવસે તરણેતર ગામમાં ભગવાન શિવની સ્તુતિ માં તરણેતરનો મેળો લાગે છે. ભગવાન કૃષ્ણ અને રુકમણી વિવાહ ના ઉપલક્ષ મા ચૈત્ર એટલે કે માર્ચ, એપ્રિલ ના શુક્લ પક્ષની નવમી પોરબંદર ની પાસે માધવપુરમાં માધવરાય મેળો લાગે છે.
ઉત્તરી ગુજરાત ના બનાસકાંઠા જિલ્લામાં માં અંબા ને સમર્પિત અંબાજી મેળો આયોજન કરવામાં આવે છે. રાજ્યનું સૌથી મોટું વાર્ષિક મેળો દ્વારકા અને ડાકોરમાં ભગવાન કૃષ્ણના જન્મ દિવસે આયોજિત થાય છે. તેમના સિવાય ગુજરાતમાં મકરસક્રાંતિ, નવરાત્રી, દાંગી દરબાર, શામળાજી મેળા તથા ભવનાથ મેળા નું પણ આયોજન કરવામાં આવે છે.
કૃષિ અને ઉદ્યોગ
ગુજરાત કપાસ, તમાકુ અને મગફળીના ઉત્પાદન કરવાવાળા દેશમાં પ્રમુખ રાજ્ય છે. તથા અહીં કપડા, તેલ અને સાબુ જેવા મહત્વપૂર્ણ ઉપયોગો માટે કાચા માલ ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવે છે. અહીંની અન્ય મહત્વપૂર્ણ પાક છે ઇસબગુલ અને બાજરો. અહીં રસાયણ, પેટ્રોલ, રસાયણ ઉર્વરક, એન્જિનિયરિંગ, ઇલેક્ટ્રોનિક્સ વગેરે ઉદ્યોગો ઘણા વિકસિત થઇ રહ્યા છે. તેમની સાથે અનિવાસી ભારતીયોની મદદથી નવા નવા ઉદ્યોગો નું કામ ઝડપથી ચાલી રહ્યું છે. રાજ્યમાં ભૂતળીય જળ દ્વારા કુલ સિંચાઇ ક્ષમતા 64. 88 લાખ હેક્ટર આંકવામાં આવી છે. જેમાં સરદાર સરોવર નર્મદા પરિયોજના ની 17.92 લાખ હેક્ટર છે.
રાજ્ય પરીવહનની દ્રષ્ટિથી ઘણું વિશેષ છે અને રાજ્યમાં ૨૦૦૭ અને 2008 ના અંત સુધી સડકો ની કુલ લંબાઈ લગભગ 74,112 કિલોમીટર હતી. રાજ્યમાં અમદાવાદ સ્થિત મુખ્ય હવાઈ અડ્ડા થી મુંબઈ દિલ્હી અને અન્ય શહેરો માટે દૈનિક વિમાન સેવા ઉપલબ્ધ છે. અમદાવાદ હવાઈ અડ્ડા ને આંતરરાષ્ટ્રીય હવાઈ અડ્ડા નો દરજ્જો મળેલો છે. અન્ય ઘરેલુ હવાઈ અડ્ડા વડોદરા, ભાવનગર, ભુજ, સુરત, જામનગર અને રાજકોટ માં છે. રેલવેનું પણ અહીં સારું એવું નેટવર્ક છે.
સમુદ્રી સીમા સાથે ગુજરાતમાં કુલ 41 બંદરગાહ છે. કંડલા રાજ્ય નું પ્રમુખ બંદરગાહ છે. વર્ષ 2009, ૨૦૧૦ દરમિયાન ગુજરાત મંજોલ અને નાના બંદરગાહ હતી. કુલ 2055.40 લાખ ટન માલ જ્યારે કંડલા બંદર ગામ થી ૭૯૫ લાખ ટન માલ ગયો. વર્તમાન સમયનો આંકડો હજુ પણ વધુ છે.
રાજ્યમાં દ્વારકા સોમનાથ, પાલીતાણા, પાવાગઢ, અંબાજી, ભદ્રેશ્વર, શામળાજી, તરંગા, ગીરનાર જેવો ધાર્મિક સ્થળોના સિવાય મહાત્મા ગાંધીજીની જન્મભૂમિ પોરબંદર તથા પુરાતત્વ અને વાસ્તુ કળા ની દ્રષ્ટિ એ ઉલ્લેખનીય પાટણ, સિધ્ધપુર, વડનગર, મોઢેરા, લોથલ અને અમદાવાદ જેવા સ્થાન પણ છે. અહમદપુર માંડવી, ચોરવાડ અને તીથલ ના સુંદરતા સતપુડા પર્વતીય સ્થળ ગીર વનોમાં સિહોર નો અભ્યારણ અને કચ્છમાં જંગલી ગધેડાનું અભયારણ્ય પણ પર્યટકોનું આકર્ષણનું કેન્દ્ર છે.