પ્રણામ શિક્ષકોને! – અનુભવિકા
જાન્યુઆરી 9, 2007 જાન્યુઆરી 9, 2007 હરીશ દવે (Harish Dave)
ઘણી વાર કેટલાક ઉત્સુક માતાપિતા મને પ્રશ્ન કરે છે:
બાળકનો મહત્તમ માનસિક-બૌદ્ધિક વિકાસ કઈ ઉંમરે થતો હોય છે? કઈ ઉંમરે સંવેદનાઓ વિશેષ વિકસવા લાગે છે?
બાળકની કોઈ સ્થિતિની, કોઈ ઉંમરની અવગણના ન કરવી. બાળકની માનસિક-બૌદ્ધિક શક્તિ, સંવેદનશક્તિ શિશુકાળથી જ ખીલવા લાગે છે; તે શક્તિઓ સતત વિકસ્યા કરે છે.
માતાપિતા, કુટુંબ, શાળા, સહવાસ, સમાજનું સમગ્ર વાતાવરણ તેનાં પોષક પરિબળો છે.
ગુજરાતી ભાષાના મહાન રસકવિ ન્હાનાલાલ દલપતરામ કવિના પુત્રવધુ.
પુષ્પાબહેન માયાળુ શિક્ષિકા. સ્મિતભર્યો લજ્જયુક્ત ચહેરો. મીઠી મિતભાષી વાણી. મધુર વ્યક્તિત્વ. બાળકોને પ્રેમથી ભણાવે.
ચોથા ધોરણમાં વર્ગશિક્ષક દયાશંકર દાદાજી. નિરાળો પહેરવેશ. એશ રંગનો લાંબો ડગલો, સફેદ ધોતિયું અને માથે કાળી ટોપી. ચહેરા પર છ દાયકાની સાક્ષી પૂરતી રેખાઓ. કડપ ભારે, અશિસ્ત ન સાંખે, પરંતુ અમારા પર પ્રેમ પણ ખુલ્લા દિલે વરસાવે.
બંને શિક્ષકોએ અમને અભ્યાસમાં રસ લેતા કર્યા. ગણિત અને ગુજરાતી અમારા લોહીમાં ઉતારી દીધાં. ગુજરાતનો ગૌરવવંતો ઈતિહાસ અમારી આંખોમાં મૂકી દીધો. વલભીપુરની જાહોજલાલી, રાજકુંવરીની કાંસકીની વાર્તા, જયશિખરીની મર્દાનગી ….. આજે ય જયશિખરીનું મસ્તક વિનાનું ધડ જાણે કે લડતું દેખાય છે!
અણહિલપુર અને વનરાજ, ચાંપો અને ચાંપાનેર, પાટણ અને સિદ્ધરાજ જયસિંહ ….. ગરવી ગુજરાતની ગાથા તે શિક્ષકોએ અમારા હૃદય-સોંસરવી ઉતારી દીધી!
દયાશંકર દાદાજીએ અમને ઈસપ, પંચતંત્ર અને અરેબિયન નાઈટ્સથી પરિચિત કરાવ્યાં. દાદાજી વાર્તાકથનમાં નિપુણ. શબ્દચિત્રોમાં તેમની તોલે કોઈ ન આવે! શબ્દપ્રયોગ જ નહીં, અવાજ અને ચહેરાના હાવભાવમાં એટલાં તો વેરીએશન્સ લાવે કે સ્તબ્ધ થઈને સાંભળ્યા કરીએ! ફરી ફરીને સાંભળીએ!
વાર્તા સાંભળતા સાંભળતા અમે પંચતંત્રનાં પ્રાણીઓ પાસે જંગલમાં પહોંચી જતાં! ક્યારેક અલાદ્દીન પાસે, તો ક્યારેક અલીબાબા પાસે!
અલાદ્દીનના મહાકાય જિનને આંખો ફાડી જોઈ રહેતા! (અને વિચારતા: કાશ! એક જિન અમારું હોમવર્ક કરી આપતો હોય!)
અલીબાબામાં તો ખૂબ મઝા આવે! અમારે જ ગુફા ખોલવાની: 'ખૂલ જા સિમસિમ!' અને અમે અલીબાબાની ગુફામાં સોનામહોરોના ચળકાટમાં ખોવાઈ જતા. (કાશ! એક સોનામહોરથી એક નવી સ્લેટ અને તેના પર લખવા માટે બે અણીદાર પેન ખરીદી શકાય! પણ રહેવા દો, પેનને અણીદાર કરવાનું કામ પેલા જિનને જ સોંપીશું! અત્યારે તો વાર્તા સાંભળી લઈએ!) આટલું વિચારીએ ત્યાં સુધીમાં તો દાદાજીએ ગુફાની બહાર ચાલીસ ચોર હાજર કરી દીધા હોય!
અને યાદ રહે: આમાંના કોઈ શિક્ષક પી.ટી.સી. કે બી.એડ. ન હતાં!!!
અભ્યાસમાં તો રુચિ વધી જ; સાથે મારી અભિવ્યક્તિ ખીલી ઊઠી! શબ્દો સાથે દોસ્તી બંધાઈ. અમારો સાહિત્યપ્રેમ પાંગરવા લાગ્યો.