પુખ્તોમાં ટેક્સ્ટ-નેક અંગે જાગૃતિ | નવગુજરાત સમય
09-08-2019 11:42 AM
1 / 1 પુખ્તોમાં ટેક્સ્ટ-નેક અંગે જાગૃતિ
ટેક્સ્ટ નેકની સૌથી વધુ પીડા ગરદનમાં દુઃખાવા, જકડાઈ જવા અને બળતર સ્વરૂપે થાય છે
નવગુજરાત સમય > ડૉ. ઋત્વિજ ભટ્ટ(સ્પાઇન સર્જન)
ટેક્સ્ટ નેક આધુનિક શબ્દ છે, જેનો સંબંધ ડોક કે ગરદનમાં ખેંચાણને કારણે અવારનવાર થતી ઇજા અને દુઃખાવા સાથે છે. અમુક સમયથી લાંબા ગાળા સુધી હાથમાં રાખવાનાં ઉપકરણો મોબાઇલ કે ટેબ્લેટને સતત જોવાથી કે એનાં પર વાંચન કરવાથી આ પ્રકારનો દુઃખાવો થાય છે. એ ટર્ટલ પોશ્ચર (કાચબા મુદ્રા) કે એન્ટેરિયર હેડ સિન્ડ્રોમ પણ જાણીતી છે. દુનિયામાં મોબાઇલ યુઝરની સતત વધતી સંખ્યા સાથે જીવનશૈલી અને સ્વાસ્થ્ય સાથે સંબંધિત આ સ્થિતિ છે. મનુષ્યનાં માથાનું વજન આશરે 5 કિલોગ્રામ છે. જેટલી ગરદન આગળ વધે, તેટલું સર્વિકલ સ્પાઇન (ગરદન સાથે જોડાયેલી કરોડરજ્જુ) પર વજન અને દબાણ વધે છે. 15 ડિગ્રીની ફ્લેક્સિબિલિટી સાથે ગરદન પર આશરે 12 કિલોગ્રામ વજન આવે છે, જે 60 ડિગ્રી પર 27 કિલોગ્રામ થાય છે, જે 9 વર્ષનાં બાળકનાં સરેરાશ વજન જેટલું હોય છે.
અમદાવાદમાં હાથ ધરવામાં આવેલા એક અભ્યાસ મુજબ, 18થી 44 વર્ષની વયજૂથનાં 79 ટકા લોકો લગભગ મોટાં ભાગે તેમનાં સેલફોનનો ઉપયોગ કરે છે અને દિવસમાં હાથમાં તેમનાં સેલફોન વિનાં ફક્ત 2 કલાક પસાર કરે છે. અભ્યાસમાં જણાવવામાં આવ્યું છે કે, ભારતમાં મોબાઇલ ઉપકરણો પર સરેરાશ ઉપભોક્તા દરરોજ આશરે 3 કલાક પસાર કરે છે. મોબાઇલ ઉપકરણો અને અન્ય ટેકનોલોજી ગેઝેટ્સનો વધારે વપરાશ અને નબળી મુદ્રાને કારણે ગરદન અને કરોડરજ્જુ અવારનવાર ખેંચાઈ જવાથી દુઃખાવો થાય છે. સરળ શબ્દોમાં કહીએ તો, ઇલેક્ટ્રોનિક ઉપકરણો પર લાંબો સમય પસાર કરવાથી ટેક્સ્ટ નેકની સમસ્યા થાય છે.
ટેક્સ્ટ નેકની સૌથી વધુ પીડા ગરદનમાં દુઃખાવા, જકડાઈ જવા અને બળતર સ્વરૂપે થાય છે. એનાં મુખ્ય ચિહ્નોમાં આ સામેલ છેઃ ઇલેક્ટ્રોનિક ઉપકરણોનો લાંબો સમય ઉપયોગ કર્યા પછી ડોકને હલાવવાનો પ્રયાસ કરવા દરમિયાન સામાન્ય રીતે ડોક કે ગરદનને હલાવવામાં મુશ્કેલી પડે છે અને દુઃખાવો થાય છે.
- દુઃખાવો: આ દુઃખાવો એક ભાગ પૂરતો થઈ શકશે અથવા કોઈ એરિયામાં ફેલાઈ શકે છે, સામાન્ય રીતે ગરદનનાં નીચેનાં ભાગમાં. એને ઝીણો દુઃખાવો કે તીવ્ર દુઃખાવાનાં કેસમાં શરીરમાં અસહનીય કે ખૂંચે એવો દુઃખાવો કહી શકાશે.
- રેડિયેશન પેઇનઃ ખભા અને હાથમાં દુઃખાવો ફેલાઈ શકે છે.
- સ્નાયુઓમાં નબળાઈ: ખભાનાં સ્નાયુઓ ટ્રેપેઝિયસ, રહોમ્બોઇડ્સ તરીકે ઓળખાય છે અને ખભો બહારની તરફ ફરવામાં ઘણી નબળાઈ અનુભવે છે.
- માથાનો દુઃખાવોઃ માથાની પાછળ નીચેનાં ભાગમાં ચિંતા ઉપજાવે એવા માથાનાં દુઃખાવા તરફ દોરી શકે છે.
અવારનવાર બ્રેક લો. "ટેક્સ્ટ નેક" ખેંચાણને કારણે થતી અવારનવાર થતો દુઃખાવો છે. એને દર 15 મિનિટ તમારાં મોબાઇલ ફોનમાંથી બ્રેક લઈને, ઉપર જોઈને અને સ્વાભાવિક પોઝિશનમાં ગરદનને લઈને સરળતાપૂર્વક નિવારી શકાશે. એનાં વિકલ્પ સ્વરૂપે તમારાં મોબાઇલ ફોનને હાથમાં ઊંચે રાખો, જેથી એ તમારી આંખની બરોબર સામે રહે અને તમારાં ગરદનનાં સ્નાયુઓને વધારે જકડાઈ ન જાય.
મુદ્રા-કેન્દ્રિત કસરતો અપનાવો. યોગા અને પિલાટિસ જેવી કસરત કરો, જે યોગ્ય મુદ્રા પર તમારું ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે. આ રીતે તમે તમારાં મોબાઇલ ઉપકરણનો ઉપયોગ સાચી રીતે કરવા જાગૃત થશો.
તીવ્ર કેસોમાં દુઃખાવામાં રાહત મુખ્ય ઉદ્દેશ હોય છે. ગરદનનું હલનચલન નિયમિતપણે કરીને, એને ફેરવીને અને એક તરફ વળીને, ઉપરનાં ટ્રેપેઝિયસ અને સેરાટસની કામગીરી પુનઃસ્થાપિત કરીને, ચિન ટક કસરત, આઇસ/હીટ પેક્સ, મસાજ કરીને હાંસલ કરી શકાશે. અત્યંત દુઃખાવામાં સાંધામાં એકબીજાની નીચે રહેલા હાડકાં કે ટ્રિગર પોઇન્ટમાં ઇન્જેક્શન આપી શકાશે અથવા એક્યુપંક્ચર કરી શકાશે. જો ઉપરોક્ત પગલાં અસરકારક ન નીવડે તો દર્દીઓએ ડૉક્ટરની સલાહ લેવી જોઈએ. તેમની સંપૂર્ણ ચકાસણી કરવાની જરૂર પડી શકે છે અથવા જો જરૂર પડે, તો તેમની ગરદનમાં શું ખોટું થયું છે એ શોધવા કેટલીક ચકાસણી કરવાની જરૂર પડી શકે છે.
જો કોઈ વિસંગતતા જોવા ન મળે, તો સ્નાયુઓને હળવા કરવા કે એન્ટિઇન્ફલેમેટરી એજન્ટોનો ટૂંકો કોર્સ જેવી કેટલીક સારવારનો ઉપયોગ ચિહ્નોમાં રાહત મેળવવા માટે થઈ શકે છે
ટેક્સ્ટ નેકમાંથી મુક્તિ મેળવવા માટે વિવિધ કસરત
માથાનાં બંને છેડા. માથાનાં બંને તરફનાં છેડાં તમારાં ખભાની નીચે અને પાછળ તરફ ખેંચીને માથાને આગળ/પાછળ પોઝિશનમાં લઈ જઈને પ્રતિસંતુલન પેદા કરે છે.
ડાઉનવર્ડ ફેસિંગ ડોગ. ડાઉનવર્ડ ફેસિંગ ડોગ એક પ્રકારની મુદ્રા છે, જે છાતીની આગળનાં ભાગ અને ખભાને ખોલવામાં ઉપયોગી છે, જે ટેકનોલોજીનાં વધારે પડતા ઉપયોગથી અવારનવાર જકડાઈ જાય છે. આ મુદ્રા શહીરનાં ઉપરનાં ભાગને મજબૂત બનાવે છે, જેનો અર્થ એ થયો કે, જો તમારાં ખભા મજબૂત ન હોય, તો તમે તમારાં ખભાઓને તમારી આંખ તરફ જોરથી ખેંચીને એને છૂટાં કરી શકો છો. જો તમે પોતે આવું કરો છો એવું ધ્યાનમાં આવે, તો તમારે સક્રિયપણે તમારાં ખભાનાં હાડકાંને તમારી પીઠ તરફ ઝુકાવો, જેનાથી તમારી ગરદનમાં સ્પેસ ઊભી થશે.
કેટ-કાવ. તમારાં શરીરનાં મુખ્ય ભાગ અને નિતંબને કેટ-કાવ (બિલાડી-ગાય) જેવી મુદ્રામાં સ્થિર કરોઃ જેમ તમે અંદરની તરફ શ્વાસ લેશો, તેમ તમે નિતંબ તરફ ઝુકશો, જેથી તમારી પીઠનું પાછળનું હાડકું ગ્રાઉન્ડ તરફ વળશે. આ મૂવમેન્ટથી કરોડરજ્જુમાં સક્રિયતા વધારવામાં મદદ મળશે, જે મોટાં ભાગે આદર્શ મુદ્રા સમાન છે.
પદહસ્તાસન. પદહસ્તાસનથી ગરદન અને પગનાં સ્નાયુઓ ખેંચાય છે, જેથી એ ટેક્સ્ટ નેક સામે લડે છે અને સાથે સાથે આખો દિવસ બેસવાથી કડક થઈ ગયેલા નિતંબ છૂટાં પડે છે.
ધનુષ મુદ્રા. ધનુષ મુદ્રા સુસ્ત ખંભાઓને આગળથી ખોલવામાં મદદ કરે છે તથા પાછળથી તરફથી મજબૂત કરવામાં સહાય કરે છે.
ચિન ટક. ચિન ટક સરળ કસરત છે, જે તમે તમારાં ડેસ્ક પર કરી શકો છો કે મીટિંગમાં પણ કરી શકો છો. જ્યારે આ સરળ ખેંચાણથી કરોડરજ્જુની સક્રિયતામાં વધારો કરવામાં મદદ મળશે, ત્યારે ગરદનનાં સ્નાયુઓ મજબૂત કરવા તમને માથાને પાછળની તરફ સીધું ગોઠવવામાં મદદ મળશે.