મિલ્કતની માલિકી ધરાવો છો? વેલ્યૂ જાણવા શેર કરો - NGS Business
મિલ્કતની માલિકી ધરાવો છો? વેલ્યૂ જાણવા શેર કરો-બચત - રોકાણ-કમાણી -બચત-Economic Times Gujarati
મિલ્કતની માલિકી ધરાવો છો? વેલ્યૂ જાણવા શેર કરો
11 Jun 2017, 1514 hrs IST, ET Bureau
આપણને ચીજવસ્તુઓની માલિકી જાળવી રાખવી ગમે છે. આપણે ઇચ્છીએ છીએ કે આપણી કહી શકાય તેવી મિલ્કત હોય જેને આપણે પ્રદર્શિત કરી શકીએ, ભોગવી શકીએ. આવી મિલ્કત ખરીદવા આપણે જંગી ખર્ચ કરવા તૈયાર રહીએ છીએ. તેના માટે સંપત્તિની ફાળવણી કરીએ છીએ અને તેમાં તરલતા ન હોય તો પણ પરવા કરતા નથી. પર્સનલ ફાઇનાન્સમાં આપણે જે એસેટ હસ્તગત કરીએ તેની વાત હોય છે તેથી આપણે સંપત્તિ શા માટે વસાવીએ છીએ અને તેના પર યોગ્ય વળતર શા માટે નથી મેળવતા તેનો વિચાર કરવો જોઈએ.
ઘણા પાસે વડીલોપાર્જિત વારસામાં મળેલાં મકાનો હોય છે, જેમાં તેઓ ક્યારેય રહેવા જવાના નથી છતાં તેને વેચતા ખચકાય છે. તેઓ ઘર સાથે પોતાની સ્મૃતિઓને સાંકળે છે, તેમના મતે આવાં મકાનોનું મૂલ્ય રૂપિયામાં આંકી શકાય નહીં. મનોવૈજ્ઞાનિકો કહે છે કે આપણે જે ચીજો પર નિયંત્રણ ધરાવીએ છીએ તેના માટે માલિકીની ભાવના રચાય છે.
તાર્કીક રીતે વિચારવામાં આવે તો અત્યારે ડિજિટલ સંગીતના યુગમાં જૂની એલપી રેકોર્ડ માટે કોઈ ખરીદદાર હોવા ન જોઈએ. ઓનલાઇન બધું વાંચવા મળતું હોય ત્યારે ભૌતિક સ્વરૂપમાં પુસ્તકોની માંગ ન હોવી જોઈએ. પરંતુ લોકોને ચીજવસ્તુઓને સ્પર્શ કરવાનું ગમે છે તેથી એન્ટિક ચીજોનું બજાર રચાય છે. ખેલાડીઓના ઓટોગ્રાફ ધરાવતા બેટ સામાન્ય બેટ કરતાં ઊંચા ભાવે વેચાય છે કારણ કે લોકો માને છે કે તેની સાથે કોઈ વિશિષ્ટ મૂલ્ય જોડાયેલું છે.
પ્રયોગો પરથી સાબિત થયું છે કે બાળકોને પોતાની પસંદગીનાં રમકડાં કોઈને આપવા ગમતાં નથી. જે વિદ્યાર્થીઓને ઇનામમાં કોફી મગ અથવા ચોકલેટ બાર મળ્યો હોય તેઓ પોતાની પ્રથમ પસંદગીને બીજી ચીજ માટે એક્સ્ચેન્જ કરવા માંગતા નથી. વર્તણૂક વૈજ્ઞાનિકો માને છે કે લોકો ગમે તે ચીજ પ્રત્યે માલિકીભાવ ધરાવે છે અને પછી તેને છોડવા માંગતા નથી.
તેના કારણે જ લોકો પોતાના અંડરપરફોર્મિંગ સ્ટોક્સ વેચતા નથી, શેર ખરીદ્યા પછી તેના પ્રેમમાં પડી જાય છે. આપણાં ઘર, જ્વેલરી, કપડાં, કાર અને બીજી એસેટ્સ માટે પણ આ બાબત સાચી છે જેને આપણે સ્પેશિયલ માનીએ છીએ. તેનું કારણ માલિકીભાવ છે. એક રીતે તેમાં કંઈ ખોટું નથી, પરંતુ તેમાં વળતર ઘટી જવાનું જોખમ રહે છે. કેટલીક વખત આપણે એસેટનો યોગ્ય ઉપયોગ કરી શકતા નથી અને માત્ર લાગણીના કારણે તેનાથી જોડાયેલા રહીએ છીએ.
માનવ અનુભવો સતત બદલાતા રહે છે. આપણે આપણા સમય અને સ્રોતનો જે રીતે ઉપયોગ કરીએ છીએ તેમાં મોટા પ્રમાણમાં ફેરફાર થતા રહે છે. આપણે ઓનલાઇન રિસર્ચ અને સર્વિસનો ઉપયોગ કરીને અનુભવોમાં સતત પરિવર્તન લાવતા રહીએ છીએ. આપણી જરૂરિયાતની ચીજો ભાડે લઈને આપણે તે એસેટનો ચોક્કસ સમય સુધી આનંદ માણી શકીએ છીએ. તેનાથી આપણો હેતુ સરે છે. જેઓ લીઝ પર કાર મેળવે છે તેઓ પોતાના વ્હિકલને વારંવાર અપગ્રેડ નથી કરતા પરંતુ તેમને વાહનના મેન્ટેનન્સ અને રિસેલની ચિંતા રહેતી નથી.
મકાનથી લઈને વાહનો સુધીની મિલ્કતો ભાડે મળતી હોવાથી બે અસર થાય છે. એક, આવી ચીજો સાથે ભાવનાત્મક જોડાણ ઘટે છે. કોઈ મકાન ભાડે ઉપલબ્ધ હોય અને વારંવાર ભાડુઆત બદલાતા હોય તો તેનું મૂલ્ય એક્સેસિબિલિટી, સ્પેસ અને કમ્ફર્ટના આધારે કરવામાં આવશે. તેમાં તેની ડિઝાઇન કે સુશોભન પર એટલો ભાર મૂકવામાં નહીં આવે. બીજું, ભાડામાંથી સ્થિર આવક મળતી હોય તો તે માલિકીના વળતર તરીકે ગણી શકાય. તેમાં રોકાણનું ફોકસ ભવિષ્યના મૂલ્ય પર રહેશે.
આ વિરોધાભાસી સ્થિતિ કેવી રીતે બહાર આવે છે તે જોવાનું રસપ્રદ રહેશે. એક તરફ માલિકીભાવની મનોવૈજ્ઞાનિક સ્થિતિ છે અને ભાવનાત્મક રીતે વેલ્યૂ સાથે સંબંધ રહેલો છે. બીજી તરફ માલિકીના ભાવથી ડિજિટલ રીતે અલગ રહી શકાય છે કારણ કે સર્વિસ પ્રોવાઇડર્સનું એક વિશાળ માર્કેટ છે જે બિન-માલિકો માટે પણ એસેટ ભોગવવાની સુવિધા આપે છે.
આવી પરિસ્થિતિમાં તમે શેની પસંદગી કરશો? આપણે વારસાગત જ્વેલરીને લોકર્સમાં જાળવી રાખવાનું પસંદ કરીશું કે તેને બહાર કાઢીને ભાડે આપીને મૂલ્ય મેળવીશું? તમે સમુદ્ર કિનારે આવેલા જૂના મકાનને કાયમ માટે ટકાવી રાખશો કે પછી તેનું યોગ્ય મૂલ્ય મેળવવા પ્રયાસ કરશો? હું માનું છું કે આપણામાંથી મોટા ભાગના લોકો બીજી સ્થિતિ તરફ ટ્રાન્ઝિશન કરી રહ્યા છે. અત્યારના વિશ્વમાં લોકો ચીજની માલિકી માટે નહીં પણ અદ્‌ભુત અનુભવ મેળવવા માટે નાણાકીય ખર્ચ કરી રહ્યા છે.