હિટ ફિલ્મોનું વર્ષ
હિંદી ફિલ્મ ઉદ્યોગ માટે ઇસવી સન ૨૦૧૧નું વર્ષ કામયાબી અને નાણાંની રેલમછેલ લાવનારું બની રહ્યું. અગાઉનાં બે વર્ષોમાં છૂટીછવાયી ફિલ્મોને અપવાદરૃપે મળેલી સફળતાની સરખામણીએ આ વર્ષે ઘણી ફિલ્મો સફળ રહીઃ નાણાંકીય રીતે વાત કરીએ તો, રૃ.૧૦૦ કરોડનો વકરો પાર કરનારી ફિલ્મોની સંખ્યા નોંધપાત્ર રહી અને દર્શકોની રૃચિની દૃષ્ટિએ જોતાં, પણ વિવિધ રૃચિના દર્શકોને સંતોષે-મનોરંજન આપે એવી ફિલ્મો મોટી સંખ્યામાં આવી.
આ વર્ષના સૌથી સફળ હીરો તરીકે ખાનત્રિપુટી અને બીજા કલાકારોમાંથી સલમાનખાનનો જ નંબર આવે. કારણ કે એક વર્ષમાં તેમની બબ્બે ફિલ્મો રૃ.૧૦૦ કરોડનો વકરો વટાવી ગઇ. 'બોડીગાર્ડ'નો કુલ વકરો તો રૃ.૨૨૯ કરોડે પહોંચ્યો, જ્યારે બીજી ફિલ્મ 'રેડી' પણ રૃ.૧૭૯ કરોડની ઊંચી સપાટીએ પહોંચી. રૃ.૧૦૦ કરોડનો, બોક્સઓફિસની સફળતાની દૃષ્ટિએ જાદુઇ કહેવાય એવો આંકડો પાર કરનારી બીજી કેટલીક ફિલ્મોમાં અજય દેવગણના જોરે ચાલેલી 'સિંઘમ' (રૃ.૧૩૯ કરોડ) અને રણબીર કપૂરની 'રોકસ્ટાર' (રૃ.૧૦૫ કરોડ)નો સમાવેશ કરવો પડે.
સ્પેનનાં દૃશ્યો ધરાવતી ફરહાન અખ્તરની મલ્ટીસ્ટાર ફિલ્મ 'ઝિંદગી ન મિલેગી દોબારા' એ રૃ.૧૫૨ કરોડનો ધંધો કર્યો. આ યાદીમાં શાહરુખખાનની બહુ ચર્ચાયેલી, બહુ પ્રચારિત અને આકરી ટીકાનો ભોગ બનેલી ફિલ્મ 'રા.વન'ને પણ મૂકવી પડે. કારણ કે એ ફિલ્મે બધી ટીકાઓ સહિત રૃ.૨૪૦ કરોડની કમાણી કરી. ખર્ચ અને આવકનું પ્રમાણ ધ્યાનમાં લેતાં કદાચ 'રા.વન' બીજી કેટલીક ૧૦૦ કરોડવાળી ફિલ્મોની પાછળ હોઇ શકે, છતાં 'રા.વન'ની ટીકા પરથી એવું લાગે જાણે એ સુપરફ્લોપ ગઇ હશે અને શાહરૃખનું દેવાળું નીકળી ગયું હશે.
આ વર્ષના અંતે બે મોટી ફિલ્મો પર સૌની નજર હતી. તેમાં વિદ્યા બાલનની 'ધ ડર્ટી પિક્ચર' પર ખેલાયેલો દાવ પૂરો ઉતર્યો છે. તેની સફળતા કલ્પના પ્રમાણેની અથવા એનાથી પણ બે ડગલાં વધીને રહી છે. પહેલા ૧૧ દિવસમાં ફિલ્મે રૃ.૬૬ કરોડનો ધંધો કરી નાખ્યો છે. અગાઉ વર્ષના આરંભે વિદ્યા બાલન અને રાની મુખર્જીની ફિલ્મ 'નો વન કિલ્ડ જેસિકા' પ્રચંડ સફળતા ધરાવતી ફિલ્મોમાં ભલે ન ગણાઇ હોય, પણ રૃ.૧૦ કરોડના ખર્ચે બનેલી એ ફિલ્મે લગભગ પાંચ ગણો- એટલે કે રૃ.૪૯ કરોડનો વકરો કર્યો હતો.
પ્રમાણમાં ઓછા ખર્ચે બનેલી છતાં બોક્સઓફિસ પર સફળતા મેળવનારી ફિલ્મો આ વર્ષે ઘણી આવી. તેનું એક કારણ ફિલ્મનિર્માણના બદલાયેલું મોડેલ પણ ખરું. ફિલ્મના જુદા જુદા હકો, વિદેશનું કસદાર બજાર, એક સાથે અઢળક પ્રિન્ટો દ્વારા ભારતભરમાં એક સાથે ફિલ્મ રિલીઝ કરીને લોકોની જિજ્ઞાાસાનો ટૂંકા ગાળામાં મહત્તમ લાભ લઇ લેવાની રીત- આ બધાને કારણે અત્યારે ભૂલાઇ ગયેલી લાગતી 'યમલા પગલા દીવાના' જેવી ફિલ્મે રૃ.૮૭ કરોડનો અને અને આમીરખાનની 'દિલ્હી બેલી'એ રૃ.૮૯ કરોડનો ધંધો કર્યો. આ બન્ન ફિલ્મો આશરે રૃ.૨૫ કરોડના બજેટમાં બની હતી. તેમની સરખામણીમાં અંદાજે રૃ.૧૭ કરોડના ખર્ચે બનેલી 'તનુ વેડ્સ મનુ' એ પણ રૃ.૫૪ કરોડનો વકરો કર્યો.
'સાત ખૂન માફ' કે 'સ્ટેન્લીકા ડબ્બા' જેવી ફિલ્મો મસમોટો ધંધો ન કરી શકી હોવા છતાં, તેમના નિર્માતાઓને રાતા પાણીએ રોવું પડે એવી સ્થિતિ નથી. મલ્ટીપ્લેક્સની વધેલી બોલબાલા પછી બધી ફિલ્મો બધા દર્શકોને પસંદ પડે એવી રીતે બનાવવાની માનસિકતામાંથી નિર્માતા-નિર્દેશકો બહાર આવી રહ્યા છે. તેના કારણે અગાઉ કદી ન જોવા મળી હોય એવા અજબગજબ વિષયો પર હિંદી ફિલ્મો બની રહી છે અને તેમની ગુણવત્તામાં પણ ખાસ્સો સુધારો થયો છે.
વર્ષની કદાચ છેલ્લી મોટી રિલીઝ તરીકે શાહરૃખખાનની 'ડોન -૨ ' છે. તે આગળ જણાવેલી ફિલ્મોમાંથી કઇ ફિલ્મોની હરોળમાં પોતાનું સ્થાન મેળવશે, એ જોવાનું રહે છે. પરંતુ હિંદી ફિલ્મોનું વર્તમાન બજાર અને ગણિત જોતાં, એ ફિલ્મ શાહરૃખખાનના નામ અને પ્રસિદ્ધિને કારણે રૃ.૧૦૦ કરોડનો વકરો કરનારી ફિલ્મોની આ વર્ષની યાદીમાં છેલ્લો ઉમેરો બની રહે તો નવાઇ નહીં.