આંતરિક ખજાનાની પ્રાપ્તિ કરવા માટે મૌન ઉપાસના અત્યંત અનિવાર્ય બની રહે છે
બુધવાર, ઑક્ટોબર 17 2018, 20:52 Hrs(IST)
નવગુજરાત સમય | Publish Date: Jun 14 2018 1:36PM
નવગુજરાત સમય, ર્ડો પ્રણવ પંડયા
જીવનમાં અજ્ઞાન, અશક્તિ અને અભાવને દૂર કરવાનો સંકલ્પ લઈએ.
જીવનને અસફળતામાં નષ્ટ ન કરીને જો તેને સફળ બનાવવું હોય તો તેનો એક માત્ર ઉપાય ઉપાસક બનવાનો છે. જીવનની સાધના એ જ છે કે પોતાને તથા બીજાને વિવિધ પ્રકારનાં દુ:ખ આપવાવાળાં જે ત્રણ રાક્ષસી તત્ત્વો છે તેવા અજ્ઞાન, અશક્તિ અને અભાવને દૂર કરવા માટેનો સંકલ્પ લઈએ. આ સંકલ્પ લેવાનું તાત્પર્ય છે – જ્ઞાન, બળ અને સંપત્તિનું અભિવર્ધન. આ પોતાના માટે જ નહીં, પરંતુ દરેકના માટે વધારવા યોગ્ય છે. કોઈ વ્યક્તિ, રાષ્ટ્ર અથવા સમાજ આ ત્રણ દ્વારા જ સુખી થઈ શકે છે. જ્યાં કોઈ જગ્યાએ આ ત્રણની ઊણપ હશે ત્યાં તેના પ્રમાણમાં જ તકલીફ અને દુ:ખ ઉપસ્થિત રહેવાનાં.
જીવન અસ્ત-વ્યસ્ત જીવવાને માટે, તુચ્છ અને ક્ષુદ્ર કાર્યોમાં ગુજારવાને માટે નથી. આ મહાન સંપત્તિ એવા મહાન ઉદ્દેશ્યોની પૂર્તિને માટે ખર્ચાવી જોઈએ જે વ્યાપક રૂપમાં સુખ-શાંતિની વર્ષા કરવાવાળા હોય, આપણું લક્ષ્ય વિદ્વત્તાની પ્રાપ્તિ અને કર્તવ્ય ધર્મની પૂર્તિ હોવું જોઈએ. એને પૂરું કરવા માટે સાધનાત્મક દૃષ્ટિ અને કાર્યપદ્ધતિ હોવી જોઈએ. આપણું જીવન ઉપાસનાત્મક હોવું જોઈએ, કારણ કે માનવજન્મની સફળતા ઉપાસનાત્મક ગતિવિધિ પર જ નિર્ભર છે.
એટલાં માટે આપણું પ્રથમ કર્તવ્ય એ છે કે, ઉદ્દેશ વિનાનો દિવસ પૂરો ન થવા દેતાં જીવનનાં કોઈ નિશ્ચિત લક્ષ્ય નિર્ધારિત કરીએ અને જો લક્ષ્ય નિર્ધારિત થઈ જાય તો તેને પૂરું કરવાને માટે દૃઢતા અને એકાગ્રતા કેળવી લઈએ. નિશ્ચિત લક્ષ્ય પ્રત્યે મક્કમતાથી જે પ્રવૃતિ થાય છે તેને જ ઉપાસના-આરાધના કહે છે. આત્માનુસંધાન તથા અંતરાવલોકન દ્વારા પોતાના દોષોને દૂર કરવાની કોશિશ કરો. તે જ સાચી સાધના છે અને મુશ્કેલ હોવા છતાં ૫ણ પોતાનું સર્વસ્વ ન્યોચ્છાવર કરીને ૫ણ તેને પ્રાપ્ત કરવું ૫ડશે.
જીવનમાં જ્ઞાન, બળ અને સંપત્તિનું અભિવર્ધન કરવાનો પ્રયાસ કરો
ભિન્ન પ્રકૃતિના આવા અવાંછનીય દુર્ગુણો
અભિમાન, ચાલાકી, કુટિલતા, દંભ, હૃદયની સંકુચિતતા, ઝઘડાખોરી, સ્વપ્રશંસા, મોટાઈ, નિંદા૫ણું બીજાની મોટાઈની વાતોને ૫ણ તુચ્છ સમજવી અને તોડી પાડવી આ બધા જૂના-પુરાણા સંસ્કાર તમારા મનમાં હજુ છુપાઈને રહ્યા છે. જ્યાં સુધી તમે આને બિલકુલ દૂર નહીં કરી લો ત્યાં સુધી તમારો વિકાસ શક્ય નથી. ભિન્ન પ્રકૃતિના આવા અવાંછનીય દુર્ગુણોને જ્યાં સુધી તમે મૂળમાંથી ઊખેડી ન નાખો ત્યાં સુધી ધ્યાન યોગમાં સફળતા પ્રાપ્ત કરવી સંભવ નથી.
જે મનુષ્ય વ્યર્થના વાદ-વિવાદમાં જરૂર વગર ૫ડી રહે છે, તેણે આધ્યાત્મિક માર્ગમાં ઉન્નતિની રજમાત્ર ૫ણ આશા રાખવી ન જોઈએ. ઉપાસકોએ વાદ-વિવાદ બિલકુલ છોડી દેવો જોઈએ. તેમણે વાદવિવાદ કરવાની વૃત્તિઓ ધ્યાનપૂર્વક આત્મનિરીક્ષણ દ્વારા નાશ કરવી જોઈએ.
વિચાર્યા વિના કોઈ વાત ન કરો. નકામો એક શબ્દ ૫ણ નહીં બોલો. આવશ્યકતા વગરની દરેક વાતચીત છોડી દો. મૌન રહો. તમારા કર્તત્ય પ્રત્યે વિશેષ ધ્યાન આપો. અધિકારોની વાત રજોગુણી અહંકારથી ઉત્પન્ન થાય છે તે અધિકાર નિરર્થક છે. તેને માટે ઝઘડવામાં શક્તિ અને સમય બગડે છે. આ૫ણો જન્મસિદ્ધ અધિકાર, ઈશ્વરજ્ઞાનને પ્રાપ્ત કરો ત્યારે જ તમે ત્યાગી મનુષ્ય હશો.
જીવનમાં જો તમે દરેક સદગુણની શક્તિને સમજી શકશો તો તમને તેની પ્રખરતાનો ખ્યાલ આવશે ત્યારે તેને અપનાવવા માટે તમે ગંભીર બનશો. ખરા અર્થમાં પ્રગતિ ત્યારે જ સંભવ બને છે જ્યારે તમે સદગુણો પ્રત્યે આકર્ષાવ છો. તમારે તેને પાત્રતા કેળવવી પડે છે. માત્ર શબ્દોથી સદગુણો વર્તનમાં આવી જતાં નથી. વિચાર-વાણી અને વર્તનનું ઐક્ય પણ જોવા મળવું જોઈએ. ખરા અર્થમાં તમે કોઈપણ વ્યક્તિને મળો છો ત્યારે એ તમારી સકારાત્મકતાથી પ્રેરાય છે કે નહીં, એ જ ખરો વ્યક્તિત્વ વિકાસ છે. તમારે હંમેશા આગળ વધવાનું છે અને તેને માટે સદ્‌ગુણોની આવશ્યકતા છે. તેમાંનો એક સદ્‌ગુણ મૌન પણ છે. મૌનની શક્તિ જો તમે જાણી ગયા તો સમજી લે જો કે તમને એક મોટું રહસ્ય પ્રાપ્ત થઈ ગયો. આંતરિક ખજાનાની ચાવી મૌનરૂપી ઉપાસના થકી પણ પ્રાપ્ત થઈ શકે છે.