દુઃખના કારણને ઓળખો અને તેને ત્...
2nd Jun 2020 | Updated at 08:05pm 2nd Jun 2020
Gujarat Samachar > લેખ > વિવિધા > દુઃખના કારણને ઓળખો અને તેને ત્...
દુઃખના કારણને ઓળખો અને તેને ત્યજો
રોહિત વઢવાણા Tuesday 14th April 2020 05:18 EDT
બુદ્ધ ભગવાનની ફિલોસોફીના મૂળમાં રહેલો મંત્ર છે: ઈચ્છા દુઃખનું મૂળ કારણ છે. આ ફિલોસોફી માટે ચાર સુવર્ણ સિદ્ધાંતો આપી શકાય. ૧) બધું જ કઈ કારણથી થાય છે. ૨) દુઃખ માટે પણ કારણ હોય છે. ૩) આ કારણ ઈચ્છા છે. ૪) ઈચ્છાને દૂર કરવાથી દુઃખ માટેનું કારણ બચતું નથી અને માટે તે દૂર થાય છે.
ત્યારબાદ આપણી બીજી ભૂલ એ છે કે આજે પણ આપણે આ કારણને દૂર કરવા સક્ષમ નથી. હજુ પણ આપણું ધ્યાન સાચી દિશામાં વળ્યું નથી. માનવકલ્યાણ કરતા આપણને આર્થિક વિકાસ વધારે વહાલો લાગી રહ્યો છે. મારું ભવિષ્ય શું છે, ક્યાંક હું પાછળ તો નહિ રહી જાઉંને, તેવા ખ્યાલો આપણને ચિંતિત કરી રહ્યા છે. આ સમયે આપણને સ્ટ્રેસ પોતાના બચાવ માટે કે પરિવાર અને સમાજની સુરક્ષા માટે નહિ પરંતુ પોતાની પ્રગતિ માટે, સમૃદ્ધિ માટે થઇ રહ્યો છે.
શું આપણે આ દુઃખના કારણને ઓળખી શકીશું? પોતાની ઈચ્છાઓને દૂર કરી શકીશું? કામનાઓ ત્યજીને દુઃખ દૂર કરી શકીશું? આપણે યોગી ન પણ થવું હોય તોય જીવનને સારી રીતે, સંતોષપૂર્વક જીવવું તો જરૂરી છે જ. તેના માટે આપણે પોતાના અસ્તિત્વ પર, પરમ સત્ય પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરીને તેના સિવાયની બધી જ બાબતોને ત્યાજ્ય ગણીને અવગણી શકીશું? જો તેમાં આપણે સક્ષમ બન્યા તો આપણા દુઃખનો અંત આવી ગયો તેવું બૌદ્ધદર્શન, ભગવાન બુદ્ધની ફિલોસોફી કહે છે. (અભિવ્યક્ત મંતવ્યો લેખકના અંગત છે.)