ગુજરાતનો ઈતીહાસ (6) – NET–ગુર્જરી
ગુજરાતનો ઈતીહાસ (6)
સાતમી સદીથી નવમી સદી સુધીના ગુજરાતના ઈતીહાસમાં પ્રતીહાર તથા રાષ્ટ્રકુટ વંશોનાં શાસન ઉલ્લેખનીય છે.
સાતમી સદીમાં આરબ સેનાપતીઓની બુરી નજર હીંદુસ્તાન પર ઠરી. ઈ.સ. 711માં આરબોના હાથે સીંધનો બ્રાહ્મણ રાજા હાર્યો અને ઈસ્લામ હવે હીંદુસ્તાનના દરવાજે આવી પહોંચ્યો. જોતજોતામાં આરબોએ રાજપુતાના અને ગુર્જર પ્રદેશ પર હુમલા કર્યા.
આ અરસામાં ગુર્જર દેશની ધુરા પ્રતીહાર વંશના નાગભટ પહેલા (રાજ્યકાળ ઈ.સ. 725 – 756)ના હાથમાં આવી. આ પ્રતાપી રાજાએ આરબ હુમલા મારી હઠાવ્યા અને ગુર્જર દેશની ઈજ્જત પુન: સ્થાપીત કરી.
આ પ્રતીહાર વંશની આણ ઉત્તર ગુજરાત અને સૌરાષ્ટ્ર પર ફેલાતી હતી ત્યારે દક્ષીણમાં રાષ્ટ્રકુટ વંશની સત્તા ફેલાઈ રહી હતી.
રાષ્ટ્રકુટોના પુર્વજ કદાચ મહારાષ્ટ્ર-આંધ્ર પ્રદેશ તરફના કન્નડભાષી હતા. રાષ્ટ્રકુટ કુળમાં દંતીદુર્ગ (રાજ્યકાળ ઈ.સ. 745-757)નું નામ જાણવું જોઈએ.
તેણે નવસારી-ભરુચનો લાટ પ્રદેશ જીતી આગળ ખેટક મંડળ વીસ્તારો પણ જીત્યા. તેણે ગુર્જર પ્રતીહાર રાજા નાગભટને હરાવી તેની રાજધાની ઉજ્જયીની કબજે કરી. દંતીદુર્ગનું માત્ર બત્રીસ વર્ષની યુવાન વયે મૃત્યુ થયું.
પ્રતીહાર વંશમાં નાગભટના એક વંશજ રાજવી નાગભટ બીજા(રાજ્યકાળ ઈ.સ. 792-834)નો ઉલ્લેખ કરવો રહ્યો. ઈ.સ. 792માં નાગભટ બીજાએ ગાદી સંભાળી. તેણે ઘણી લડાઈઓ લડી ગુર્જર દેશનો વીસ્તાર કર્યો અને સમ્રાટપદ પ્રાપ્ત કર્યું.
આ મહાપ્રતાપી ગુર્જર પ્રતીહાર સમ્રાટ આશરે 42 વર્ષ રાજ્ય કરી ઈ.સ. 834માં મૃત્યુ પામ્યો. તેનું સામ્રાજ્ય પશ્ચીમે મુલતાન-સીંધની સરહદથી લઈ પુર્વમાં બંગાળ સુધી તેમજ ઉત્તરે હીમાલયથી માંડી દક્ષીણે મહી નદી સુધી વીસ્તરેલું હતું.
નાગભટ બીજાના રાજ્યકાળમાં સમગ્ર ભારત વર્ષમાં ગુર્જર દેશનું સામ્રાજ્ય સૌથી વીશાળ હતું.
આજે આપણે આપણા પુર્વજ – આ પ્રતાપી સમ્રાટો-નાં નામ પણ જાણીએ છીએ ખરા?
Posted on સોમવાર, માર્ચ 5, 2007 સોમવાર, ઓક્ટોબર 22, 2018 by jugalkishorPosted in Anya, bhasha itihas