Tath/en sègle XIX, comencèren a caminar entara zòna des Pirenèus-Mont Perdut es prumèri viatgèrs/viatjaires romantics, toti eri personatges providents/eminents qu'estimauen aqueres montanhes e que volien descorbir, estudiar o simplaments contemplar eth paisatge e sustot trabalhar entà garantir/garantizar que siguesse protegit.