Аԥсуа-Ақыртуа аибашьра (1992-1993) ( Аурыс.- Абхазо-Грузинская война)                   Аибашьра ,Аԥсуа-Ақыртуа  конфликт ақны , иабжьасын 1992 шықәса инаркны 1993 шықәсы,  апричина изқәу, Ақыртуа Демократиа Аҳәынҭқарра Аԥсны Автономтәи Аҳәынҭқарра  аныхра адгьылду акарта аҿы ,Аԥсуа ,Аурысцәа рверсиа: Ақыртуа амԥыцаҳалаҩцәа ,амилаҭеилыхрацәа Аԥсынҭәыла  Егры ирхысны , Аԥсуа радгьыл еинаххылан,            аибашьра иарҿыхны ауаа ашьра  иаҽын , Ақыртуа рверсиа: Аԥсуа Сепаратистцәа Аурысҭтәыла ирыдгаланы , Қырҭтәылеи рҽынарҳәеит, аԥсуа-ақыртуа рконфликт ианымҵоз ,аҭоурых адгьыл ду ,аԥсахра иаҿын,  Аҵаҩ , "Игнароква" афольсификационтә атеориа Аҧсны ажәлар иеиҳәеит , "Аԥсуа-Рыԥсуаӡым, Аԥсны ,Ақыртцәа рҭәылоуԥ," гьы амҵа иеиҳәон, ақыртцәа Амилаҭқәаеилыхцәа звиадистцәа иаазаны Аԥсны иҭанҳыләит , Владислав Гьаргь Арӡынба иҟаиҵаз  иҧсҭазаара азы азокон ,Аԥсынтәи Автономтәи Советҭәи Ареспублика ,1990 шәышықәса, де-факто Аҧсны Аҳәакәитра Кыртҭәләи ,асувернтетит гьы еирыҟын ,аха ақыртцәа  ,аҭоурых бзианы иаздырымӡоҭ, Аԥсны атеориа Игнароква азы иегалашәаны , ауаа ашьра иаҽын Аҧсны аҿы ,аерманцәа ,аестонцәа, аелынцәа гьы ирымбжьасаӡеит ақырҭуа ,ақыртуа амԥыҵаҳалаҩцәа Аԥсны аҟалақькәа ирацәаны иалоуп 1992 шықәса, кәдарҭәи ашьҳакәа иҭоуп, Очамчыра, Гал, Гулрыпшь рыбжьара ианырцәацәа аильџьџьыны Аԥсны ажәлар ҳәычи  иаҿыхынӡа иршьон,ашьаа зегьы восточнытәи фронт қәатәит ,нас  Аҟәа ,ирҵан, Аԥсаа Гәмаа(Шрома)  ақытақәа аерманцәа, Ақавказтәи Амилатқәа Аидгыла добровлеццәа ирыцхраан аподдержкы иркны аибыслара афырхаҵаразшәа ҳабацәа ҳабдууцәа иаҿын, Гагра Аибыслара ,аииаира ҳгеит ,Аԥсуаа ари аииаира ирагалшәит дарааӡа, аерманаа ,адыгаа ирыҵхрааит Аҟәа аибыслара аҿы аииаира ргаар,  Ақыриҭуа аласбақәа ишәаны аукраинцәа амилатеилыхрацәа ирыдгаланы иҩуны мраглыратәи фронт Егры рхысны рыбџьарқәа ирҟаԥсаны ицеит , Аԥсны нас аҳакәитра иҿынтәит 1994 шәышықәса