Fian Niccolò Machiavelli (1469–1527) woan olle menschlichn Gwoitn, de wo Mocht iwa Menschn hom, „Stoot“. Fian Jakob Burckhardt (1818-1897) is da Stoot domid ana vo de wesntlichn Faktorn, nem Religion und Kuitua, de wo menschliche Gschicht bstimma.