Da Milan Kundera is wej a Stalinist inn Stalinistismus i d 50gana schreiwad woan, mid Poemman wej Člověk zahrada širá (da Mánsch, a groussa Gortn) u Monology (Monoloogg). Vo dan selmoling Schematismus hod se i d 60ga Jouana a dramatischs Weak dazoagt, doudrunta d Dramata Majitelé klíčů (d Schlisslbsitza) u Ptákovina (d Zeisllei). Owa am mejrann is ar af zlezt brejmt gworn, u des weltweit, wej a Prosa-Schreiwa. I d Prosa is ar mid san Band vo migatn Techtl-Mechtl-Gschichtln Směšné lásky (lachhafta Lejbschaftn). Af s End vo d 60ga Jouana houd ar owa dean Roman assagem, da wou an ámblickle zaran Stern vo da tschechischn Litratua gmacht houd: Žert (da Schmej). Af dar oinn houd ar se dou de Traumata vo d Vabrechn vo de 50gana gstellt, owa eemaso mid bittana Ironi aa d kulturelln Hodschaleit un Õfejara vo de 60gana mid eine bracht, d wou olsamt a stalinistischa Verslschreiwara gweng han un iwa Nocht d For gwekslt u zen Existenzialismus un ondann intellektuelln Modn z dera Zeid ummegschwenkt hom (d zentrola negativa Gstolt vonn Žert, da Pavel Zemánek, zoagad nou de Litratualeitn af n Pavel Kohout hi, owa s kántat omed aa um an selman Kundera geng). Nemma dej politischn Eemma is aa d Furm entressant, wou da Kundera gwelt houd. Nem an haptnatn Valaff vonn Tazellpfádal houd ar inn Roman aa an groussn Essej iwa d Folklor einegstriickt. Des Eiflechtn houd ar schou nej niad afgem un is da Grund, dass da Kundera gweanle i d Kategorie Literarischa Postmoderna, i s Schubkástl vonn Umberto Eco mid eigordnat wiad. Da Žert is 1968 assakuma; nou da sowjetischn Invasion hod da Kundera dahoim nimma publezian kinna. Vur sann Antschluß, af Frankreich i s Exil zen gengan, houd ar dahoim inn Bejm nu zwej Románn daschrim. Da Roman Život je jinde (A Lem iis Ånnaschwou) hod nou mid de 50ga z toun, wenn aa afra vill generellaran Eemma. Da Kundera analysiad dou es Thema Lyrismus u sa Relazion z Gwolt u Totalitarismus. Da Roman Valčík na rozloučenou (A Walzerl vur n Asranonna-Gej) trogt groteska Ziḡ mid tragischn Aspektnan. Da Autor giḇt doudadri san Hoimatl a bittas letztnats Adje (da Haptheld entscheidt se in Bouch fia d Emigrazion un aa dasell Kundera hod dan Text ejascht z Frankreich ferte gschrim). Zwej weitana Romann vo eam han nu af Bejmisch assabracht un ejascht danou af Franzesisch iwatrogn woan. Da Roman Kniha smíchu a zapomnění (Es Bouch vonn Gláchta u Vagessn) widarum gejt recht schoaff i s Gricht mid da Hoimat duach de zwej Protagonistn Gustáv Husák, dan Presidentn vonn Vagessn, u Karel Gott, dan Kaschpa vo da Musi, owa is aa vollas filosofischa Sinnirarei, z.B. es trenna von Glachta in a englhafts (vonrana ollumspannatn, konformman Welt, dej wou s vastejt u hikrejgt vonrana Totalitet vo jedrana Oat zen profetian u wos assa zen schlong) un a teiflischs (ironischs, zweiflarischs, es wou awl umstirzn u rebellian will); es handlt se doudabei um a Varjazion af n Lyrismus, da wou aa i sann frejann Roman Život je jinde schou z finnan is. Ar Essenz vonn teiflatn Gláchta i da Kultua is a weitana Roman vonn Kundera. Es Schéma warijiat wida inn Nesnesitelné lehkosti bytí (d niad-z-dapockada Leichtekait vonn Sein). D Polaritet Realismus-Lyrismus oda englhafts-teiflischs Glachta vatritt d Polaritet vo Leichtekait un Idealismus, s wou fia n Kundera awl ner a vadeckta Ant oda Seansuchd nou an Toud warad. Enteressant is, dass des Bouch aa d dissidentischn Kritika i da Tschechoslowakei (bsundas an Milan Jungmann) sire gmocht un afbracht houd, zwengs deam, dass s doudadri a Kritik af se selm gseng hom, wal s aa a Ideall ghobt hom, i dena wou s glabt u fia dea wou sa se dafia eigsetzt hom. D niad-z-dapockada Leichtekait von Sein (Nesnesitelná lehkost bytí) is 1985gi assakumma u houd an Kundera zeran Stern vo da Weltliteratua gmacht. Grod wej sa eam d Miglekait botn houd i s Bejmisch zrugg zen kumma (d Perestrojka, d Samtana Rewoluzion), hod se da Kundera denkt, ar mejad es Bejmisch (u de bejmischa Thematik) etzad amol saa loua. San Roman Unsterblekat (LImmortalité) houd ar schou af Franzesisch gschrim. U gweng is s a Triumf, wal da Kundera sane Zougherekat zen Westn ernst gnumma un õgfangt houd, sane schottatn Seitn zen analysian (bis doudahi hod da Lesa inn Westn glamma kinna, ar moinad partu u primer ner dan Totalitarismus hinta n eisann Vurhang). Mithlf vo Fachtermini wej da Imagologie (d Macht vo d Biltln, d wou inn Westn en Plotz vo da ideologischn Macht eignumma houd, wou decht em aso manipulirt u zastejart) is da Kundera afgstign af sann romáánnatn u filosofatn Gipflkamm. In weitannan Románnan widarum houd ar d oinn u oda d ondann vo sane grundlengatn Themata warijiat. Za Skepsis, en teiflat-dreckatn Låchn, da Leichtekait u dan Roman houd ar an nein Midkempfa dazougsellt - d Pomaleri oda Lamhatschatkait - i san gleichnamatn Roman Pomalost. I Totožnosti (Identitet) wendt ar se wida san oltn Thema vo da Fragilitet vo da Identitet zou, dera wou sa Gnejdekait d neian komunikatorischn Technologiin (wej d Anonymitet inn Internet) nea vastirkn. Sane letztn Textt han Nevědění (es Niad-Wissn) u Oslava bezvýznamnosti (d Zelebrirung vo da Irrelewanz) vo 2013. Nemma d Románna houd ar aa a paar Bejcha mid Essaya assabracht, es brejmta vo dena is es Umění románu (d Romankunst) vo 1986.