Tarih evelsi, ilmiy yönelişi, ayrı bir fen olaraq HІH asırnıñ ekinci yarısında peyda ola. O, D. Vilson, D. Labboka, Ç. Layyel, S. Nilson, E. Taylor, L. Morgan, K. Tomsen, Y. Vorso, G. Mortilye, O. Monteliusnıñ işleriniñ sayesinde peyda olıp inkişaf etilgen. Tarihtan evel zamanlarnıñ menbaları atiqiyat, paleocoğrafiya, geoatiqiyat, palebeşeriyat, arheoayvaniyat, qavmiyat ve lisaniyat ola.