ใครเป็นผู้เขียนหนังสือเรื่อง เพชรพระอุมา?
เพชรพระอุมา
เพชรพระอุมา เป็นนวนิยายแนวผจญภัยที่มีขนาดความยาวมากที่สุดในประเทศไทย และนับว่าเป็นนวนิยายที่มีความยาวมากที่สุดในโลก[1] บทประพันธ์โดย พนมเทียน ซึ่งเป็นนามปากกาของนายฉัตรชัย วิเศษสุวรรณภูมิ ตีพิมพ์เป็นตอน ๆ ในหนังสือพิมพ์รายสัปดาห์ และตีพิมพ์ต่อเนื่องในหนังสือพิมพ์รายวัน ใช้ระยะเวลาในการประพันธ์ยาวนานกว่า 25 ปี[2] โดยพนมเทียนเริ่มต้นการประพันธ์เพชรพระอุมาในวันที่ 19 พฤศจิกายน พ.ศ. 2507 และสิ้นสุดเนื้อเรื่องทั้งหมดในวันที่ 21 มิถุนายน พ.ศ. 2533 รวมระยะเวลาในการประพันธ์ทั้งสิ้น 25 ปี 7 เดือน กับ 2 วัน[3]
เพชรพระอุมา
เนื่องจากเป็นนวนิยายที่มีขนาดความยาวมากที่สุดในประเทศไทย ทำให้พนมเทียนต้องสร้างตัวละครขึ้นมาเป็นจำนวนมาก นอกจากตัวละครหลักคือ รพินทร์ ไพรวัลย์ และตัวละครอื่น ๆ ในภาคแรกได้แก่คณะนายจ้างที่มีพันโทหม่อมราชวงศ์เชษฐา, หม่อมราชวงศ์ดาริน วราฤทธิ์, พันตรีไชยยันต์ อนันตรัย,มาเรีย ฮอฟมัน, แงซาย พรานคู่ใจของรพินทร์ ฯลฯ แล้ว ยังมีตัวละครปลีกย่อยอีกนับไม่ถ้วนที่ปรากฏในแต่ละตอน รวมทั้งในภาคสมบูรณ์ที่ประกอบด้วยคณะนายจ้างชุดใหม่ในการออกติดตามค้นหาซากเครื่องบินและระเบิดนิวเคลียร์ จิตรางคนางค์
จิตรางคนางค์ เป็นตอนที่เก้าของ เพชรพระอุมา จำนวน 4 เล่ม ได้แก่จิตรางคนางค์ เล่ม 1 - 4 เพชรพระอุมา
พนมเทียนเริ่มต้นการเขียนเพชรพระอุมาในปี พ.ศ. 2507 โดยตกลงทำข้อสัญญากับสำนักพิมพ์ผ่านฟ้าพิทยา (ซึ่งปัจจุบันสำนักพิมพ์ผ่านฟ้าพิทยา ได้ยุติกิจการไปแล้ว) ในการเขียนนวนิยายแนวผจญภัยในป่าจำนวนหนึ่งเรื่อง โดยมีข้อกำหนดความยาวของนวนิยายเพียงแค่ 8 เล่มจบเท่านั้น แต่กลับได้รับความนิยมอย่างล้นหลามทำให้ต้องเขียนเพชรพระอุมาเพิ่มเติมต่อจนครบ 10 เล่ม และขอยุติการเขียนตามข้อสัญญา[6] แต่ทางสำนักพิมพ์ผ่านฟ้าพิทยายังไม่อนุญาตให้พนมเทียนยุติการเขียน และได้ขอร้องให้เขียนเพิ่มเติมต่ออีก 5 เล่ม พร้อมกับบอกกล่าวถึงความนิยมของนักอ่านที่มีต่อเพชรพระอุมา ซึ่งมีจำนวนเพิ่มมากขึ้นจนต้องมีการตีพิมพ์ซ้ำหลาย ๆ ครั้งด้วยกันในระยะปลาย ๆ ของเล่มที่ 10[6] จนสถิติการตีพิมพ์และการจัดจำหน่ายของนวนิยายเรื่องนี้มีจำนวนเพิ่มมากขึ้น และได้รับการตอบรับจากนักอ่านหลาย ๆ รุ่นเป็นอย่างดีในการช่วยขัดเกลาเนื้อเรื่องของเพชรพระอุมา และแจ้งเตือนแก่พนมเทียนถึงชื่อตัวละครหรือสถานที่ที่ปรากฏในเพชรพระอุมาที่มีการผิดพลาด[7] เนื้อเรื่องเพชรพระอุมา
ภายหลังจากเสร็จสิ้นภารกิจและเดินทางกลับจากเมืองมรกตนครของแงซาย รพินทร์ ไพรวัลย์ ได้ถูกว่าจ้างให้ออกติดตามหาเครื่องบินที่สูญหายพร้อมด้วยระเบิดนิวเคลียร์อีกครั้ง รพินทร์จำใจรับจ้างเป็นพรานผู้นำทางออกติดตามค้นหาซากเครื่องบินที่สูญหายไปจากแผนที่ประเทศไทย โดยมีฝรั่งจำนวน 4 คน เป็นผู้ว่าจ้าง แต่เมื่อพันโทหม่อมราชวงศ์เชษฐา วราฤทธิ์ และ หม่อมราชวงศ์ดาริน วราฤทธิ์ ซึ่งเป็นอดีตนายจ้างของรพินทร์ ได้ทราบข่าวการรับจ้างเป็นพรานผู้นำทางของรพินทร์ ก็เกรงว่าจะถูกฆ่าทิ้งเมื่อทำงานเสร็จสิ้น เนื่องจากเป็นงานลับขององค์กร จึงออกติดตามคณะนายจ้างใหม่ของรพินทร์  การล่าสัตว์ในเพชรพระอุมา
พนมเทียนได้นำเอาทักษะและวิชาความรู้ในการทำห้าง การเลือกต้นไม้สำหรับทำห้างและการนั่งห้างส่องสัตว์ในตอนกลางคืน การเลือกใช้อาวุธปืนสำหรับดักซุ่มยิงสัตว์ สอดแทรกในเพชรพระอุมาโดยกำหนดให้รพินทร์ ไพรวัลย์ ผู้เป็นพรานนำทาง อธิบายถึงหลักการของการนั่งห้างในป่าเพื่อดักซุ่มส่องยิงสัตว์ป่าให้พันตรีไชยันต์ อนันตรัยได้รับทราบ เส้นทางการเดินทางในเพชรพระอุมา
รุ่งเช้าคณะเดินทางทั้งหมดช่วยเหลือแงซายในการเปิดศึกกับสิงหราในการชิงราชบัลลังก์คืน ปราบแม่มดวาชิกาที่อยู่บนยอดปราสาท แงซายได้ขึ้นครองราชสมบัติในพระนาม "สมเด็จพระเจ้าจักราธิราช" คณะเดินทางพร้อมด้วยแงซายและทหารเมืองมรกตนคร ออกเดินทางด้วยม้าจากเมืองมรกตในเวลาประมาณตอนบ่าย พักระหว่างทางหนึ่งคืน และเดินทางถึงบริเวณปลายถนนในเวลาประมาณสามโมงเช้าตามเวลาของเมืองมรกตนคร แงซายมอบตราของราชวงศ์เทพให้แก่รพินทร์ และเมื่อคณะเดินทางเลาะบริเวณขอบถนนถึงป่าสน นาฬิกาก็เริ่มเดินอีกครั้ง รพินทร์นำคณะเดินทางตัดตรงไปยังหุบเขานิลกาญจน์ โดยหลีกเลี่ยงไม่ผ่านหลุมอุกกาบาตก่อนมุ่งหน้าสู่หมู่บ้านหล่มช้าง เพชรพระอุมา
ปัจจุบันมีโครงการสร้างใหม่อีกครั้งโดย หม่อมเจ้าชาตรีเฉลิม ยุคล ซึ่งเริ่มเป็นรูปเป็นร่างขึ้นด้วยความร่วมมือของหลาย ๆ ฝ่ายจากคลับสมาชิกเว็บไซต์พันทิปจำนวนมากภายในห้องเพชรพระอุมา คาดหวังว่าจะเป็นภาพยนตร์เรื่องแรกของโลก ที่แฟนนวนิยายช่วยกันเขียนผ่านทางอินเทอร์เน็ต และอาจใช้เวลาในการถ่ายทำยาวนานถึง 4 ปี เฉพาะภาคแรกคือออกติดตามค้นหาพรานชด เนื้อหาแบ่งออกเป็น 3 ภาค ดูคล้ายๆแนวของฮอลลีวู๊ดอย่าง Jurassic Park, Mummy และ Gladiator[35] เพชรพระอุมา
ดูบทความหลัก ตัวละครในเพชรพระอุมา และ ความเป็นมาของตัวละครในเพชรพระอุมา เส้นทางการเดินทางในเพชรพระอุมา
รุ่งเช้ารพินทร์นำคณะเดินทางออกจากป่าไผ่ บ่ายหน้าสู่ตะเคียนทอง คาดว่าจะถึงตอนบ่ายกว่า ๆ คณะเดินทางรับทราบจากรพินทร์ในตำแหน่งการเดินทางที่ออกนอกประเทศไทย มุ่งหน้าเข้าสู่สหภาพพม่าไปทางต้นน้ำสาละวิน ถึงป่าหินในเวลาประมาณเที่ยง ผ่านป่าหิน เข้าเขตตะเคียนทองในระยะทางอีกประมาณ 7 - 8 ไมล์ และถึงตะเคียนทองที่ปราศจากผู้คนในเวลาประมาณใกล้ค่ำ เพชรพระอุมา
ผู้เข้าแข่งขันเพื่อชิงตำแหน่งสุดยอดแฟนพันธุ์แท้เพชรพระอุมา ต่างมีความสามารถที่โดดเด่นและแตกต่างกันออกไป โดยสามารถผ่านการแข่งขันไปในแต่ระรอบของรายการจนถึงรอบสุดท้าย คุณสรกานต์ ศรีตองอ่อน คือผู้ที่ผ่านการแข่งขันในแต่ละรอบมาโดยตลอด ซึ่งจะต้องตอบคำถามข้อสุดท้ายของคุณปัญญา นิรันดร์กุล ที่ถามว่า เพชรพระอุมา
เพชรพระอุมาเป็นนวนิยายที่มีความยาวทั้งสิ้น 48 เล่ม 12 ตอน แบ่งออกเป็นสองภาคคือภาคแรกและภาคสมบูรณ์ ภาคละ 24 เล่ม จำนวน 6 ตอน ซึ่งภาคแรกของเพชรพระอุมาได้แก่ ไพรมหากาฬ, ดงมรณะ, จอมผีดิบมันตรัย, อาถรรพณ์นิทรานคร, ป่าโลกล้านปีและแงซายจอมจักรา สำหรับภาคสมบูรณ์ได้แก่ จอมพราน, ไอ้งาดำ, จิตรางคนางค์, นาคเทวี, แต่ปางบรรพ์และมงกุฎไพร ซึ่งเค้าโครงเรื่องในภาคแรกและภาคสมบูรณ์ของเพชรพระอุมามีดังนี้ เพชรพระอุมา
พเชรพระอุมา ความเป็นมาของตัวละครในเพชรพระอุมา
รพินทร์ ไพรวัลย์ เป็นตัวละครในเพชรพระอุมาที่มีต้นแบบมาจากบุคคลที่มีตัวตนจริงคือ ฉัตร พงษ์สุชาติ หรือเรียกชื่อง่าย ๆ ว่าเชิด วรชาติ พนมเทียนสร้างพรานป่าผู้มีความชำนาญในการเดินป่าที่มีฝีมือในการยิงปืนที่เฉียบขาด มีจิตใจที่เต็มเปี่ยมไปด้วยคุณธรรมและโอบอ้อมอารี โดยการจำลองและนำเอาลักษณะนิสัยทั้งหมดของเพื่อนรุ่นพี่คนหนึ่งมาถ่ายทอดลงในตัวละครหลักของเพชรพระอุมา เพชรพระอุมา
จากโครงเรื่องเดิมของคิง โซโลมอน'ส มายน์ส เพียงแค่ 4 บรรทัดเท่านั้น[10] แต่พนมเทียนสามารถนำมาเขียนเป็นเพชรพระอุมาโดยเล่าเรื่องราวการเดินป่า การดำรงชีวิตและการล่าสัตว์ รวมทั้งภูมิประเทศในป่าดงดิบด้านตะวันตกเฉียงเหนือของประเทศ ไปจนจรดชายแดนพม่าและน่าจะล่วงเลยไปถึงแถบเทือกเขาหิมาลัย (เพราะในตอนท้ายเรื่องมีฉากที่ต้องอยู่ในภูมิประเทศที่มีหิมะตก) ในปัจจุบัน โดยดึงประเด็นจุดสำคัญของชีวิตการเดินป่าของตนเองที่เคยผ่านมาก่อนผสมเข้าในไปโครงเรื่องของเพชรพระอุมาด้วย ความเป็นมาของตัวละครในเพชรพระอุมา
พันตรีเชิดวุธ ไกรรณยุทธ เป็นตัวละครในเพชรพระอุมาที่มีต้นแบบมาจากบุคคลที่มีตัวตนจริงคือ พลตรีภารวี ชาญเลขา พนมเทียนสร้างพันตรีเชิดวุธจำลองเอาลักษณะนิสัยของนายทหารประจำกรมสรรพวุธ ยศร้อยโทในขณะ นั้นมาเกือบทั้งหมด ถ่ายทอดให้แก่พันตรีเชิดวุธ นายทหารไทยเพียงคนเดียวในคณะเดินทางค้นหาซากเครื่องบินและเสริมสร้างลักษณะเฉพาะตัวจากจินตนาการของตนเองเล็กน้อย ความเป็นมาของตัวละครในเพชรพระอุมา
มาเรีย เดอครูซ เป็นลูกครึ่งอังกฤษ - มลายู รูปร่างสูงใหญ่ ใบหน้าตกกระและเสียงห้าวเหมือนผู้ชาย บิดาเป็นนักพฤษศาสตร์ จบการศึกษาระดับชั้นไฮสกูล ใช้ชีวิตส่วนใหญ่อยู่ตามป่าเนื่องจากช่วยบิดาเก็บตัวอย่างของพืชสมุนไพรมาศึกษาวิจัย อารมณ์ดี ยิ้มแย้มอยู่เสมอ พูดได้ 3 ภาษาคือ ภาษาอังกฤษ ภาษาฝรั่งเศสและภาษามลายู กิตติศัพท์ในด้านการล่าสัตว์และฝีมือในการยิงปืนของมาเรีย เดอครูซ จัดว่าอยู่ในระดับเป็นเลิศ เคยยิงเสือลายพาดกลอนในสมัยอายุ 17 ปี ในป่ารัฐปะหัง ใช้ปืนไรเฟิลและลูกซองได้ดีกว่าพนมเทียน ซึ่งเริ่มหัดยิงปืนลมเป็นครั้งแรก พระอภัยมณี
หนังสือ "พระอภัยมณีฉบับร้อยแก้ว" ถอดความเป็นร้อยแก้วทั้งเรื่องโดย เปรมเสรี เมื่อ ปี พ.ศ. 2507 หลังจากนั้นมีการพิมพ์ซ้ำอีกหลายครั้ง ครั้งล่าสุดคือปี พ.ศ. 2543 หมายเลข ISBN ของหนังสือคือ 974-246-519-3 เพชรพระอุมา
และตีพิมพ์ครั้งปัจจุบัน 48 เล่ม ภาคแรกจำนวน 24 เล่ม 6 ตอน และภาคสมบูรณ์ 24 เล่ม 6 ตอน ดังนี้ สมเด็จพระเจ้าภคินีเธอ เจ้าฟ้าเพชรรัตนราชสุดา สิริโสภาพัณณวดี
เป็นหนังสือเฉลิมพระเกียรติพระนางเจ้าสุวัทนา พระวรราชเทวีและสมเด็จพระเจ้าภคินีเธอ เจ้าฟ้าเพชรรัตนราชสุดา สิริโสภาพัณณวดีเรียบเรียงโดยคุณหญิงวนิตา ดิถียนต์ และ ดร.ชัชพล ไชยพร สำนักนายกรัฐมนตรีให้จัดพิมพ์เนื่องในวโรกาสที่สมเด็จพระเจ้าภคินีเธอ เจ้าฟ้าเพชรรัตนราชสุดา สิริโสภาพัณณวดีทรงเจริญพระชนมายุ 84 พรรษา จำนวน 711 หน้า โดยผู้เรียบเรียงได้มอบลิขสิทธิ์ให้แก่มูลนิธิเพชรรัตน-สุวัทนา เพชรพระอุมา
เว็บไซต์ชุมชนคนรักเพชรพระอุมา เว็บไซต์รวบรวมทุกอย่างเกี่ยวกับ เพชรพระอุมา แหล่งรวมข่าวคราว ความเคลื่อนไหวของคนรักเพชรพระอุมา ความเป็นมาของตัวละครในเพชรพระอุมา
อิสซาเบลเป็นพูดจาโผงผางตรงไปตรงมา สอดรู้สอดเห็นในทุก ๆ เรื่อง นิสัยเปิดเผยและร่าเริงสนุกสนาน ซึ่งมีส่วนละม้ายคล้ายคลึงกับอิสซาเบลในเพชรพระอุมาเกือบทั้งหมด และพนมเทียนได้เสริมสร้างลักษณะเฉพาะบางส่วนและฝีมือในการยิงปืนให้แก่อิสซาเบล มูร์ เพชรพระอุมา
พนมเทียนได้กำหนดให้ตัวละครต่าง ๆ เช่น รพินทร์ ไพรวัลย์ แงซาย ดารินหรือบุคคลภายในคณะเดินทาง มีความชำนาญคล่องแคล่วในการล่าสัตว์รวมทั้งมีความสามารถและทักษะในเชิงพรานด้านแกะรอย สามารถระบุถึงชนิดของสัตว์ที่เป็นเจ้าของรอยเท้าที่ปรากฏบนพื้นดิน ระยะเวลาของรอยเท้าที่ปรากฏหรือการสังเกตการฉีกขาดของกิ่งไม้ในที่สูงว่าเกิดจากสาเหตุใด รวมทั้งต้องพบเจอกับเหล่าสัตว์ทั้งหลายจำนวนมากภายในป่า ตลอดจนการต่อสู้ไล่ล่าระหว่างสัตว์และมนุษย์ เส้นทางการเดินทางในเพชรพระอุมา
ภายหลังจากถล่มหมู่บ้านสางเขียวและแย่งชิงตัวมาเรียกลับคืนมา มุ่งหน้าขึ้นเขาไปเรื่อย ๆ โดยเส้นทางถูกบีบบังคับให้แคบลง ตัดทิวเขาใหญ่มาทางทิศตะวันออกเฉียงเหนือของเขาหัวแร้งและขึ้นเหนือไปทุ่งมรณะ ซึ่งในขณะนี้คณะเดินทางทั้งหมดอยู่เหนือรัฐกะยาซึ่งเป็นตอนใต้ของรัฐไทยใหญ่ ถ้าคณะเดินทางตั้งเข็มทิศไปทางทิศตะวันออกเฉียงใต้ ก็จะพบกับพรมแดนไทยส่วนใดส่วนหนึ่งของจังหวัดเชียงใหม่และพักที่เขาก็องกอยโดยตั้งใจจะลงจากเขาในวันมะรืนโดยที่รพินทร์วางแผนจะพาคณะเดินทางบ่ายหน้าขึ้นทางทิศตะวันออกเฉียงเหนือ  ความเป็นมาของตัวละครในเพชรพระอุมา
ด็อกเตอร์บิลล์ สแตนลีย์ เป็นตัวละครในเพชรพระอุมาที่ไม่มีต้นแบบมาจากบุคคลที่มีตัวตนจริง เกิดจากจินตนาการสร้างสรรค์ของพนมเทียน พนมเทียนสร้างบิลล์จากการเก็บเอาลักษณะนิสัยของเพื่อนชาวอเมริกันหลาย ๆ คนด้วยกัน นำมาถ่ายทอดให้แก่บิลล์ หัวหน้าคณะนายจ้างชุดใหม่ของรพินทร์ ไพรวัลย์ การเดินป่า ล่าสัตว์ แกะรอยในเพชรพระอุมา
ในเพชรพระอุมา พนมเทียนกำหนดให้รพินทร์ ไพรวัลย์ แงซาย พรานบุญคำ พรานจัน พรานเกิดและพรานเส่ย มีทักษะและประสบการณ์ในการเป็นพรานนำทางและพรานล่าสัตว์ ซึ่งแสดงให้เห็นถึงลักษณะของความสำคัญในการดำรงชีพในป่า ฉัตรชัย วิเศษสุวรรณภูมิ
เจาะลึกเบื้องหลังเพชรพระอุมา ก่อนเทียนจะถึงไฟ อินไซด์ เพชรพระอุมา ภาค 1 อินไซด์ เพชรพระอุมา ภาค 2 เพียงพิมพ์ดีดพูดได้ ลึกจากลิ้นชัก Issues of Gun สารพัดเรื่องของ ปืน ความเป็นมาของตัวละครในเพชรพระอุมา
เชิด วรชาติ เป็นเพื่อนรุ่นพี่ของพนมเทียน มีอายุมากกว่าประมาณ 5 ปี และร่วมออกล่าสัตว์ในป่าด้วยกันหลายครั้งจนนับไม่ถ้วน มีฝีมือในการล่าสัตว์ที่ยอดเยี่ยม สงบเยือกเย็น พูดน้อย เงียบขรึมและหน้าตายอยู่ตลอดเวลา มีความอดทนในการล่าสัตว์สูง ลักษณะของเชิด วรชาติ จะแตกต่างกับพนมเทียนโดยสิ้นเชิงซึ่งมักจะเป็นคนที่ใจร้อน มือไวใจเร็วในการยิงปืนอยู่เสมอ ทำให้พนมเทียนสังเกตอากัปกิริยาต่าง ๆ เฉพาะตัวในการล่าสัตว์และนำมาใส่ไว้ในตัวของรพินทร์ และจินตนาการสร้างลักษณะนิสัย ความรู้สึกต่าง ๆ ขึ้นมาเพื่อให้เป็นไปตามเค้าโครงเรื่องที่วางเอาไว้ การล่าสัตว์ในเพชรพระอุมา
ในเพชรพระอุมา พนมเทียนกำหนดให้พรานป่าและลูกหาบผู้ติดตาม เป็นผู้ทำหน้าที่ "ลูกราว" ส่งเสียงโห่ร้อง ตะเพิดไล่เลียงผาให้วิ่งเตลิดมาเข้าทางปืนของคณะนายจ้างที่แอบดั่กซุ่มรอคอยอยู่ และนำเอาศิลปะในการล่าสัตว์ด้วยวิธีการไล่ราว มาสอดแทรกไว้ในเพชรพระอุมา ให้เห็นถึงวิธีการในการล่าสัตว์ด้วยชั้นเชิงและเล่ห์เหลี่ยมของมนุษย์ โดยกำหนดให้รพินทร์ ไพรวัลย์ ผู้รับหน้าที่พรานนำทางแก่คณะนายจ้าง จัดหาเกมเบา ๆ ให้พันโทหม่อมราชวงศ์เชษฐา วราฤทธิ์ หม่อมราชวงศ์ดาริน วราฤทธิ์และพันตรีไชยยันตร์ อนันตรัย เพื่อเป็นการซ้อมทิศทางของปืนด้วยการไล่ราวเลียงผาที่บริเวณเขาหัวโล้น ความเป็นมาของตัวละครในเพชรพระอุมา
หม่อมราชวงศ์ดาริน วราฤทธิ์ เป็นตัวละครในเพชรพระอุมาที่ไม่มีต้นแบบมาจากบุคคลที่มีตัวตนจริง เกิดจากจินตนาการสร้างสรรค์ของพนมเทียน สาวสวยที่เต็มเปี่ยมไปด้วยอุปนิสัยใจคอที่เข้มแข็ง เอาแต่ใจตัวเองแต่เข้มแข็งเด็ดเดี่ยว มั่นคงในเรื่องของความรัก มีฝีมือในการยิงปืนและเก่งกล้าสามารถ เป็นตัวละครที่พนมเทียนสร้างขึ้นมาจากจินตนาการทั้งหมด ไม่มีการจำลองเอาลักษณะนิสัยเฉพาะมาจากบุคคลที่มีตัวตนอยู่จริง เพียงแต่นำเอาบุคลิกภาพและลักษณะบางประการของดาริน มาจากสุภาพสตรีท่านหนึ่งที่พนมเทียนคบหาในฐานะเพื่อน การเดินป่าในเพชรพระอุมา
การหาอาหารสำหรับการดำรงชีพในป่าตลอดระยะเวลาในการเดินทาง เป็นสิ่งสำคัญในการอยู่รอดของพรานนำทาง พรานป่าและนักเดินป่าที่นิยมท่องเที่ยวสัมผัสกับธรรมชาติในป่า พนมเทียนได้นำเอาส่วนสำคัญที่สุดในการเดินป่าของพรานล่าสัตว์ คือการเสาะแสวงหาอาหาร สอดแทรกผ่านทางตัวละครในเพชรพระอุมาอย่างละเอียดและมีความชัดเจน เช่นการหาเสาะแสวงหาแหล่งน้ำตามธรรมชาติสำหรับดื่มกินและชำระร่างกาย การเสาะแสวงหาพืชผักและผลไม้ที่มีอยู่ตามธรรมชาติ ตลอดจนการล่าสัตว์ ดังนี้ อาวุธปืนในเพชรพระอุมา
ในเพชรพระอุมา ผู้ที่เป็นเจ้าของปืนไรเฟิล เวเธอร์บี .300 มาร์ค ไฟว์ แม็กนั่ม คือพันตรีไชยยันต์ อนันตรัย เป็นปืนไรเฟิลติดศูนย์กล้องที่มีกำลังขยายขนาด 4 เท่า โดยที่พนมเทียนได้กำหนดให้ไชยยันต์เป็นผู้ถือปืนไรเฟิลกระบอกนี้และใช้ยิงวัวแดงเพียงแค่ครั้งเดียว ก่อนจะถูกเปลี่ยนมือมาเป็นหม่อมราชวงศ์ดาริน วราฤทธิ์แทน ถอดศูนย์กล้องเพราะกระแทกหินแตก น้ำเข้า ขณะลอดถ้ำในครั้งปะทะกับมันตรัย ดารินใช้ยิงไอ้แหว่งที่ป่าหวาย และยิงตาซ้ายไทรันโนซอรัส เร็กซ์บอดที่ป่าหิน เดินทางผ่านเส้นทางต่าง ๆ จนถึงเทือกเขาพระศิวะ และในภาคสมบูรณ์ ปืนไรเฟิล เวเธอร์บี .300 มาร์ค ไฟว์ แม็กนั่ม ก็กลับมามีบทบาทอีกครั้งโดยดาริน ใช้เสี่ยงสัตย์อธิษฐานก่อนออกติดตามตัวรพินทร์ ไพรวัลย์
และ .300 เวเธอร์บีกระบอกนี้ก็กลายเป็นปืนประจำมือของดารินไปตลอดการเดินทางในภาคสมบูรณ์ เพชรพระอุมา
ภาคสาม หลังออกเดินทางจากเนินพระจันนทร์สู่มรกตนคร พร้อมกับนำตัวพรานชดและหนานอินกลับมาจนถึงหมู่บ้านหนองน้ำแห้ง (แงซายจอมจักรา เล่มที่ 1-4)[36] การแกะรอยในเพชรพระอุมา
การแกะรอยเลือดสัตว์ในเพชรพระอุมา เป็นการตามร่องรอยการหยดของเลือดจากบาดแผลของสัตว์ที่ถูกยิง ร่องรอยของเลือดอาจเกิดจากการปะทะกันระหว่างพรานป่าและสัตว์ หรือเป็นการการตามร่องรอยเลือดของสัตว์ที่ถูกยิงจากห้าง สัตว์ป่าเมื่อได้รับบาดเจ็บจากการถูกยิง จะเตลิดหนีเข้าป่าเพื่อเอาตัวรอด แต่จะทิ้งร่องรอยของหยดเลือดเอาไว้ตามทางที่หลบหนี พรานป่าจะใช้ร่อยรอยหยดเลือดของสัตว์ในการแกะรอยเพื่อให้ได้ตัว ในเพชรพระอุมา พนมเทียนได้นำเอาทักษะ ความรู้และประสบการณ์ในการเดินป่าของตนเอง สะท้อนถึงความสำคัญในการแกะรอยเลือดของสัตว์ผ่านทางรพินทร์ ไพรวัลย์ และคณะนายจ้าง ความเป็นมาของตัวละครในเพชรพระอุมา
อิสซาเบล มูร์ เป็นตัวละครในเพชรพระอุมาที่มีต้นแบบมาจากบุคคลที่มีตัวตนจริงคือ อิสซาเบล นักเต้นระบำสเก็ตฟลอร์โชว์ พนมเทียนจำลองเอาลักษณะนิสัยของอิสซาเบล มูร์ แพทย์สาวหนึ่งในคณะนายจ้างใหม่ของรพินทร์ ไพรวัลย์ โดยนำมาจากเพื่อนสาวคนสนิทของนักร้องโชว์คนหนึ่งซึ่งเป็นนักร้องหญิงจากประเทศอังกฤษในราตรีสโมสรแห่งหนึ่งบริเวณหัวมุมถนนสาธร ที่พนมเทียนเคยไปเที่ยวเตร่ในสมัยหนุ่ม ๆ ประมาณ 40 กว่าปีมาแล้ว เพชรพระอุมา
ตลอดระยะเวลาที่เพชรพระอุมาได้รับการตีพิมพ์ฉบับรวมโดยสำนักพิมพ์ ณ บ้านวรรณกรรม ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2538 ได้มีคำนิยมของ "เพชรพระอุมา" จากผู้ทรงเกียรติและทรงคุณวุฒิหลายท่าน ได้ให้คำนิยมส่วนตัวแก่นวนิยายที่ถือได้ว่าเป็นสุดยอดของนวนิยาย และเป็นวรรณกรรมชิ้นเอกชิ้นหนึ่งของเมืองไทย ที่เป็นที่รู้จักกันเป็นอย่างดีในนักอ่านหลาย ๆ รุ่น[14] ซึ่งได้รับความบันเทิง ความสนุกสนานจากการอ่านเพชรพระอุมา แม้เนื้อเรื่องจะมีความยาวเป็นอย่างมากก็ตาม หม่อมเจ้าพรพิมลพรรณ รัชนี
หม่อมเจ้าพรพิมลพรรณ รัชนี (1 พฤษภาคม พ.ศ. 2433 – 18 พฤศจิกายน พ.ศ. 2524) พระนามเดิม หม่อมเจ้าพิมลพรรณ วรวรรณ เป็นนักเขียนชาวไทย นามปากกา แดนเดือน เป็นพระธิดาในพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระนราธิปประพันธ์พงศ์ ประสูติแต่หม่อมผัน วรวรรณ ณ อยุธยา และเป็นชายาในพระราชวรวงศ์เธอ กรมหมื่นพิทยาลงกรณ์ซึ่งเป็นนักเขียนเช่นกัน นามปากกา น.ม.ส. ส่วนโอรสธิดาก็ล้วนเป็นนักเขียนเช่นกัน คือ พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าวิภาวดีรังสิต นามปากกา ว. ณ ประมวญมารค และหม่อมเจ้าภีศเดช รัชนี นามปากกา ภ. ณ ประมวญมารค พระยากำแพงเพชร (นุช)
ศรีรัตน์ นุชนิยม. พระแสงราชศัตราทองคำ-หนึ่งในสยาม. กรุงเทพฯ : สุขุมวิทการพิมพ์. 2551. ISBN 978-974-05-7145-2  แต่ปางบรรพ์
แต่ปางบรรพ์ เป็นตอนที่สิบเอ็ดของ เพชรพระอุมา จำนวน 4 เล่ม ได้แก่แต่ปางบรรพ์ เล่ม 1 - 4 โรงเรียนวัดสุทธิวราราม
ทนงศักดิ์ ภักดีเทวา นักร้องเจ้าของรางวัลพระราชทานแผ่นเสียงทองคำ ฉัตรชัย วิเศษสุวรรณภูมิ หรือ พนมเทียน ส.ธ. 3281 ผู้แต่ง เพชรพระอุมา ฯลฯ , ศิลปินแห่งชาติ สาขาวรรณศิลป์ ประจำปี พ.ศ. 2540 ฉลอง ภักดีวิจิตร ส.ธ. 3323 ผู้กำกับ-ผู้สร้างภาพยนตร์และละครโทรทัศน์, ศิลปินแห่งชาติ สาขาศิลปะการแสดง ประจำปี พ.ศ. 2556 ดิเรก อมาตยกุล ส.ธ. 11930 นักร้อง นักแสดง บรรพต วีระรัฐ หรือ เด่น ดอกประดู่ ส.ธ. 4757 นักแสดงตลก นคร เวชสุภาพร ส.ธ. 9606 นักร้องนำ,ผู้ก่อตั้ง,หัวหน้าวงแกรนด์เอกซ์ จตุพล ภูอภิรมย์ ส.ธ. 12534 นักแสดงรางวัลพระราชทานพระสุรัสวดี มารุต สาโรวาท ส.ธ. 12197 ผู้กำกับการแสดง นพพร วาทิน ส.ธ. 15216 ผู้กำกับการแสดง ผู้จัดรายการ ประธานจัดการแข่งขันมวยไทยไทยไฟต์ (THAI FIGHT) เกียรติศักดิ์ อุดมนาค หรือ เสนาหอย ส.ธ. 22150 พิธีกร นักแสดง นักร้อง ผู้บริหารบริษัทบันเทิง พงษ์พัฒน์ วชิรบรรจง ส.ธ. 17466 นักร้อง, นักแสดง, ผู้กำกับภาพยนตร์ชาวไทย,ผู้ได้รับรางวัลเมขลา รางวัลโทรทัศน์ทองคำ รางวัลชมรมวิจารณ์บันเทิง และรางวัลภาพยนตร์แห่งชาติ สุพรรณหงส์ วานิช โปตะวนิช ส.ธ. 22392 นักดนตรี และวาทยกรชาวไทย ,ผู้อำนวยการด้านดนตรีของวงซิมโฟนี่กรุงเทพ, ผู้ได้รับรางวัลศิลปาธร สาขาคีตศิลป์ จิรศักดิ์ โย้จิ้ว ผู้กำกับการแสดง ดนัย จารุจินดา นักแสดง อธิกิตติ์ พริ้งพร้อม นักร้องนำวงแบล็ควานิลลา นักแสดง นิมิต มนัสพล นักร้องวงซีควินท์ จิระ ด่านบวรเกียรติ ส.ธ. 32233 นักร้องวงซีควินท์ เกียรติศักดิ์ จรัสมาส นักแสดง มาสุ จรรยางค์ดีกุล นักแสดง การแกะรอยในเพชรพระอุมา
พนมเทียนได้นำความรู้เรื่องการแกะรอย และสะท้อนให้เห็นถึงความสำคัญในการแกะรอยไว้ในเพชรพระอุมา ได้แก่ความรู้ในการแกะรอยเพื่อติดตามสัตว์และการแกะรอยเพื่อติดตามบุคคล โดยการใช้เครื่องหมายเพื่อกำหนดสัญลักษณ์หรือทำร่องรอยเอาไว้ การกำหนดสัญลักษณ์สามารถกำหนดได้จากสัตว์หรือบุคคลที่ถูกแกะรอยได้สร้างหรือทิ้งไว้ ในการแกะรอยเพื่อตามล่าสัตว์ ในเพชรพระอุมา พนมเทียนได้สะท้อนทักษะและวิชาความรู้ในเชิงพรานของรพินทร์ ไพรวัลย์ ให้เห็นถึงลักษณะและร่องรอยที่พรานป่า นิยมใช้เป็นสิ่งสำคัญในการแกะรอยติดตามสัตว์หรือกลุ่มคนดังนี้ เส้นทางการเดินทางในเพชรพระอุมา
คณะเดินทางถึงซับบอนในช่วงเวลาใกล้ค่ำ พักแรมหนึ่งคืนและบ่ายหน้าขึ้นเหนือสู่โป่งน้ำ ไต่ไปตามสันเขาและไหล่เขาก่อนถึงโป่งน้ำร้อนในเวลาใกล้ค่ำ และพรานบุญคำพบซากคนที่ถูกเสือคาบมากินและทิ้งไว้ รพินทร์ช่วยปราบเสือกินคนสำเร็จ แล้วมุ่งหน้าขึ้นเหนือเยื้องไปทางทิศตะวันตก โดยตั้งใจจะให้ถึงตะเคียนทองในเวลาประมาณบ่ายสี่โมงครึ่ง แต่คณะเดินทางปะทะกับโขลงช้างที่มีไอ้งาดำเป็นจ่าโขลงในเวลาประมาณเที่ยง ลูกหาบได้รับบาดเจ็บและหยุดพักแรมหนึ่งคืน ความเป็นมาของตัวละครในเพชรพระอุมา
จอห์น แบล็คบีร์ เป็นคนอารมณ์ร้อนเป็นเป็นเสือปืนเร็ว มักจะชักปืนขึ้นมายิงก่อนยามเกิดเหตุการณ์เฉพาะหน้า เข้มแข็ง อดทน รักเพื่อนพ้องและไม่ทอดทิ้งกันยามเกิดเหตุร้าย พนมเทียนจึงนำลักษณะเฉพาะของจอห์น แบล็คบีร์ มาถ่ายทอดแก่พันเอกลาร์รี่ คีธ และเสริมสร้างจากจินตนาการเพียงเล็กน้อยเท่านั้น การเดินป่าในเพชรพระอุมา
นักเดินป่าจะต้องรู้จักแหล่งอาศัยของสัตว์ รวมทั้งแหล่งอาหารที่ใช้สำหรับดำรงชีพเป็นอย่างดีเพื่อการดำรงชีวิตของตนเองให้รอดตลอดระยะเวลาของการเดินทาง ในเพชรพระอุมา พนมเทียนกำหนดรพินทร์ ไพรวัลย์ เป็นพรานนำทางที่รู้จักเส้นทางการเดินทางภายในป่าเป็นอย่างดี สามามารถนำทางในการเดินทางแก่คณะนายจ้างได้เป็นอย่างดี โดยไม่นำพาคณะนายจ้างหลงทางภายในป่าหรือออกนอกเส้นทางการเดินทาง ความเป็นมาของตัวละครในเพชรพระอุมา
บุญคำ ซึ่งเป็นต้นแบบของพรานบุญคำนั้น พนมเทียนถอดอากัปกริยา รูปร่างหน้าตาและลักษณะนิสัย ออกมาเป็นตัวละครในเพชรพระอุมาทุกกระเบียดนิ้ว เช่นรูปร่างที่ผอม เกร็ง ร่างเล็ก ๆ ตัวโค้ง ๆ งอ ๆ แต่ปราดเปรียวคล่องแคล่วว่องไว มีอารมณ์ขันและทะลึ่ง ชอบพูดจาสองแง่สองมุมอยู่เสมอ เก่งทางด้านเวทมนตร์คาถาและไสยศาสตร์ โดยที่ไม่ต้องเสริมสร้างจากจินตาการของตนเองแม้แต่น้อย เพชรพระอุมา
พนมเทียนนั้นมีวิธีการเขียนเนื้อเรื่องเพชรพระอุมาในรูปแบบการเขียนของตนเอง ที่เป็นเอกลักษณ์เฉพาะตัว โดยพยายามเขียนบรรยายถึงลักษณะท่าทาง ตลอดจนอากัปกิริยาต่าง ๆ ของตัวละครทุกตัวที่ปรากฏในเพชรพระอุมา โดยไม่ยอมให้เป็นการเขียนที่เรียกได้ว่าเขียนแบบผ่านเลยไป ทำให้ผู้อ่านที่ติดตามอ่านมาโดยตลอดไม่ได้อรรถรสและความเข้มข้นของเนื้อเรื่อง[9] แต่พนมเทียนจะเขียนโดยแจกแจงอากัปกิริยาทุกขณะและทุกฝีก้าวของตัวละคร เพื่อให้ผู้อ่านสามารถมองเห็นการกระทำต่างหรือการเคลื่อนไหวต่าง ๆ เช่นกระทิงหรือเสือโคร่งถูกรพินทร์ ไพรวัลย์ยิงล้มลง ก็จะเขียนบรรยายเริ่มตั้งแต่รพินทร์และคณะเดินทางพบเจอกับสัตว์ เกิดการต่อสู้หรือติดตามแกะรอยจนถึงประทับปืนและเหนี่ยวไกยิง จนกระทั่งสัตว์นั้นล้มลงเสียชีวิต หรือแม้แต่การพูดจาเล่นลิ้นยั่วยวนกวนประสาทของแงซายและรพินทร์ ไพรวัลย์ จนถึงการพร่ำพรรณนาคำรักหวานซึ้งระหว่างไชยยันต์ อนันตรัยและมาเรีย ฮอฟมัน พนมเทียนก็สามารถถ่ายทอดออกมาได้อย่างดีเยี่ยมจนสามารถทำให้ผู้อ่านได้รับรู้ว่าในขณะนั้นเกิดเหตุการณ์อะไรขึ้นบ้าง จนทำให้เพชรพระอุมากลายเป็นนวนิยายที่มีความยาวมากที่สุดในโลก[9] ความเป็นมาของตัวละครในเพชรพระอุมา
ความเป็นมาของตัวละครในเพชรพระอุมา เป็นการรวบรวมตัวละครในเพชรพระอุมา ซึ่งเป็นนวนิยายแนวผจญภัยที่พนมเทียนใช้ระยะเวลาในการประพันธ์ยาวนานกว่า 25 ปี มีตัวละครในการดำเนินเนื้อเรื่องในแต่ละภาคเป็นจำนวนมาก พนมเทียนได้กำหนดลักษณะนิสัยของตัวละครให้โลดแล่นมีชีวิตชีวา สร้างความสนุกสนานให้แก่นักอ่านจำนวนมาก ที่ต่างมีความผูกพันกับตัวละครต่าง ๆ ในเพชรพระอุมา พระอภัยมณี
ไม่มีที่ใดบันทึกไว้ชัดเจนว่า สุนทรภู่เริ่มแต่ง พระอภัยมณี ขึ้นตั้งแต่เมื่อใด แต่จากการพิเคราะห์สำนวนกลอนและการกล่าวอ้างถึงในผลงานชิ้นอื่น ๆ ของสุนทรภู่ นักวิชาการคาดว่าสุนทรภู่น่าจะเริ่มแต่งเรื่อง พระอภัยมณี ตั้งแต่ครั้งสมัยรัชกาลที่ 2 เมื่อคราวต้องโทษติดคุก[1][2] (คาดว่าประมาณ ปี พ.ศ. 2364-2366) โดยค่อยแต่งทีละเล่มสองเล่มเรื่อยไป และยังแต่ง ๆ หยุด ๆ เป็นหลายครั้ง ในตอนแรกเขียนจบไว้ที่ 49 เล่มสมุดไทย แต่กรมหมื่นอัปสรสุดาเทพทรงมีรับสั่งให้แต่งต่อ ในที่สุดจึงได้ความยาวถึง 64 เล่มสมุดไทย ทว่านักวรรณคดีบางท่านเสนอความเห็น ว่าในเล่มหลัง ๆ อาจไม่ใช่สำนวนของสุนทรภู่เพียงคนเดียว[2] คาดว่าสุนทรภู่หยุดแต่งเรื่อง พระอภัยมณี ประมาณ ปี พ.ศ. 2388 หลังการสิ้นพระชนม์ของกรมหมื่นอัปสรสุดาเทพ ใช้เวลาในการประพันธ์ทั้งสิ้นมากกว่า 20 ปี เพชรพระอุมา
นอกจากนี้ยังได้สะท้อนให้เห็นถึงชีวิตของพรานป่าล่าสัตว์ในการดำรงชีวิตในป่า ที่ต้องอาศัยทักษะและประสบการณ์ในความชำนาญเกี่ยวกับถิ่นอาศัยและสภาพแวดล้อมของป่าภายในประเทศไทย ความแตกต่างของลักษณะภูมิประเทศและสภาพอากาศตามแต่ลักษณะของป่า เช่น ป่าดงดิบและป่าผลัดใบ[23] ลักษณะของรอยเท้าและหลักสำคัญในการสะกดรอยตาม โดยทักษะในเชิงพรานทั้งหมดของตัวละคร มาจากการที่พนมเทียนนำเอาทักษะและประสบการณ์จริงของตนเองมาถ่ายทอดลงในนวนิยาย เช่นเทคนิคการสังเกตตำแหน่งของการเดินป่า การสังเกตรอยเท้าของสัตว์ การสังเกตลักษณะของพืชและสัตว์ ตำแหน่งของทิศทาง รวมไปถึงศิลปะในการล่าสัตว์ของพรานป่าในสมัยก่อน[24] เพชรพระอุมา
หนังสือการ์ตูน จำนวน 2 ครั้งด้วยกันในอดีต โดยผู้เขียนคือ จุก เบี้ยวสกุล และ ตาโปน[27] ในปี พ.ศ. 2520 และ พ.ศ. 2531[28] ปัจจุบันตีพิมพ์เป็นนิยายภาพอีกครั้งโดยสำนักพิมพ์ ณ บ้านวรรณกรรม จำนวน 48 เล่ม ผลงานภาพของโอม รัชเวทย์ นักเขียนการ์ตูนไทย ที่มีฝืมือระดับต้น ๆ ของเมืองไทย ซึ่งเคยมีผลงานจากพระมหาชนกและคุณทองแดง โดย ชัย ราชวัตร เป็นผู้ช่วยร่างภาพตัวละครต่าง ๆ และลงรายละเอียด ออกจำหน่ายครั้งแรกในเดือนมีนาคม พ.ศ. 2547[29] ในรูปแบบของนิยายภาพขาวดำ หลวงพ่อทองวัดโบสถ์
หลวงพ่อทองวัดโบสถ์ เป็นนิยายอิงหลักธรรมทางพระพุทธศาสนา มีทั้งภาคแรก ภาคสอง และภาคสมบูรณ์ ซึ่งประพันธ์โดยคุณ ทวี วรคุณ โดยในฉบับสมบูรณ์นี้ได้รับการยอมรับว่าเป็นผลงานดีเด่นที่ได้รับรางวัล ยู.เนส.โก. ใน พ.ศ. 2510 โดยมีเนื้อหามุ่งเน้นหลักธรรมะด้านต่างๆ รวมทั้งมุ่งเน้นให้ผู้คนเชื่อมั่นในเรื่องของกฎแห่งกรรมกันมากขึ้น นอกจากนี้ หลวงพ่อทองวัดโบสถ์ ยังเป็นผลงานที่ได้รับการตีพิมพ์ซ้ำหลายครั้ง และได้รับการจัดทำเป็นละครโทรทัศน์มาแล้วครั้งหนึ่ง"หลวงพ่อทองวัดโบสถ์" เป็นงานเขียนที่กล่าวถึงเรื่องราวของผู้คนมากมาย ที่มีส่วนเกี่ยวข้องกับหลวงพ่อทองทั้งทางตรงและทางอ้อม เช่น "แม่กิมเฮียง" สาวงามผู้เป็นที่หมายปองของเหล่าชายหนุ่ม ต่อมา "ทิด แร่ม" ได้ใช้น้ำมันจันทน์ทาที่แขนของแม่กิมเฮียง แม่กิมเฮียงเริ่มมีอาการจิตหลอน ทิดแร่ม กล่าวว่าเธอจะต้องยอมแต่งงานกับเขาถึงจะหายเป็นปกติ จนบิดามารดาต้องพาไปพึ่งหลวงพ่อ ท่านได้ใช้น้ำมนต์ราดจนกลับมามีอาการปกติได้อีกครั้ง และได้ไปแต่งงานกับผู้ชายคนอื่นที่เป็นครูแทน แท้ที่จริงเป็นเพียงอาการอุปาทานที่เธอคิดไปเองเท่านั้น มิใช่เรื่องไสยศาสตร์แต่อย่างใด ไพรวัลย์ ลูกเพชร
ราวปี พ.ศ. 2528 ไพรวัลย์ ลูกเพชร มีข่าวพัวพันกับคดีฆาตกรรมนายอุทัย ถัดหลาย โดยมีชนวนเหตุมาจากการที่นางวรรณา ชูเปีย ผู้กว้างขวางในสถานีขนส่งหมอชิตและเป็นหญิงคนสนิทของไพรวัลย์ ได้ร่วมขบวนการปลอมตั๋ว บขส. แต่ถูกนายอุทัย ที่เป็นช่างเครื่องจับได้ จึงทำการขู่แบล็คเมล์นางวรรณา สร้างความไม่พอใจให้นางวรรณา อย่างมาก หลังจากนั้นนายอุทัย ถัดหลาย ถูกยิงเสียชีวิต โดยนายบุญส่ง สิทธิน้อย มือปืนที่ตกเป็นผู้ต้องหาให้การซัดทอดไพรวัลย์ ลูกเพชร (ในเวลาต่อมาศาลฎีกาตัดสินยกฟ้องนายบุญส่งในคดีฆาตกรรมนายอุทัย)  การเดินป่าในเพชรพระอุมา
เข็มทิศ ถือเป็นอุปกรณ์สำคัญอันดับต้น ๆ ในการจัดเตรียมสัมภาระสำหรับการเดินทาง การเดินป่าโดยไม่รู้ทิศทาง ถือเป็นสิ่งอันตรายอย่างยิ่งสำหรับนักเดินป่า อาจทำให้นักเดินป่าหลงทิศหาทางกลับออกมาไม่ได้ พนมเทียนได้นำเอาความรู้เรื่องการใช้เข็มทิศและการอ่านเข็มทิศ ให้ปรากฏในเพชรพระอุมาหลายครั้ง และเป็นการสะท้อนให้เห็นความสำคัญของเข็มทิศ เช่นในการเดินทางผ่านดงมรณะของคณะเดินทางที่มีรพินทร์ ไพรวัลย์เป็นผู้นำทาง เกิดหลงทิศทาง แต่ได้หม่อมราชวงศ์ดาริน วราฤทธิ์ ช่วยไว้ด้วยการอ่านเข็มทิศบอกทิศทาง เพชรพระอุมา
เพชรพระอุมาได้รับการตีพิมพ์ครั้งแรกโดยสำนักพิมพ์ผ่านฟ้าพิทยา ในรูปแบบของพ็อคเก็ตบุ๊คจำนวน 98 เล่ม ต่อมาได้รับการตีพิมพ์ในนิตยสารจักรวาลรายสัปดาห์ โดยตีพิมพ์ต่อเนื่องจากสำนักพิมพ์ผ่านฟ้าพิทยาตั้งแต่เล่มที่ 99 ต่อเนื่องจนถึงเล่มที่ 268 ตั้งแต่วันที่ 11 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2513 และฉบับรวมเล่มจำนวน 22 เล่ม แบ่งเป็น[12] เนื้อเรื่องเพชรพระอุมา
การเดินทางเต็มไปด้วยอุปสรรคและอันตรายนานาชนิด ที่ทำให้คณะเดินทางต้องเสี่ยงภัยและเผชิญกับสัตว์ร้ายในป่าดงดิบ อาถรรพณ์ของป่า นางไม้ ภูตผีปีศาจหรือแม้แต่สัตว์ประหลาด ที่ไม่เคยพบเห็นมาก่อนตลอดระยะเวลาในการเดินทาง พลัดหลงเข้าไปในดินแดนลึกลับของอาณาจักรนิทรานคร ต่อสู้กับจอมผีดิบร้ายมันตรัยที่มีพละกำลังกล้าแข็งและมีอำนาจอย่างแรงกล้า ผ่านห้วงเวลาเหลื่อมซ้อนกันจนหลุดผ่านเข้าไปในยุคของโลกดึกดำบรรพ์ และค้นพบปริศนาความจริงของกะเหรี่ยงลึกลับในฐานะคนรับใช้และองค์รักษ์ประจำตัวของดาริน ที่ติดสอยห้อยตามคณะเดินทางมายังเนินพระจันทร์และมรกตนคร ซึ่งฐานะที่แท้จริงของแงซายถูกเปิดเผยและคณะเดินทางของเชษฐาได้พบเจอกับบุคคลที่ออกติดตามค้นหารวมทั้งช่วยกันกอบกู้บัลลังก์คืนให้แก่แงซายจนสำเร็จ  รอมแพง
รอมแพง เป็นนามปากกาของ จันทร์ยวีร์ สมปรีดา (ชื่อเล่น: อุ้ย; เกิด พ.ศ. 2520 อำเภอสิชล จังหวัดนครศรีธรรมราช) เป็นนักประพันธ์ชาวไทย เธอมีผลงานมาแล้วมากกว่า 20 งานเขียนด้วยกันอย่าง "ดาวเกี้ยวเดือน", "บุพเพสันนิวาส", "มิติรักข้ามดวงดาว", "คีตโลกา", "เรือนพะยอม" และส่วนใหญ่ก็จะเป็นนวนิยายแนวรักตลก งานของเธอมีเอกลักษณ์ทั้งสำนวนภาษา และบทพรรณาโวหารที่บรรยายสถาปัตยกรรมและศิลปกรรมในสมัยนั้น บุคลิกตัวละคร โดยเฉพาะนางเอกให้มีบุคลิกที่สดใสร่าเริง มีความเป็นตัวของตัวเองสูง ชื่อนามปากกา ใช้ตามชื่อตัวละคร รอมแพง ในเรื่อง "เวียงกุมกาม" ของทมยันตี แปลว่า "ผู้เป็นที่รัก" หรือ "หญิงผู้เป็นที่รัก" นาคเทวี
นาคเทวี เป็นตอนที่สิบของ เพชรพระอุมา จำนวน 4 เล่ม ได้แก่นาคเทวี เล่ม 1 - 4 ความเป็นมาของตัวละครในเพชรพระอุมา
พันตรีไชยยันต์ อนันตรัย เป็นตัวละครในเพชรพระอุมาที่มีต้นแบบมาจากบุคคลที่มีตัวตนจริงคือ ยงค์ พนมเทียนนำลักษณะนิสัยของพันตรีไชยยันต์ อนันตรัย มาจากเพื่อนสนิทที่เป็นนักเดินป่าด้วยกัน ประกอบอาชีพเป็นช่างซ่อมรถยนต์และเจ้าของอู่รถทางภาคใต้ของประเทศไทย ที่มีฝีมือในการยิงปืนแม่นทั้งปืนสั้นและปืนยาว เป็นคนเสียงดังและโครมครามมากกว่าพนมเทียนในการออกป่าล่าสัตว์ด้วยกัน ในขณะที่พนมเทียนสร้างไชยยันต์ขึ้นมา ก็สามารถหลับตาและเห็นกริยาท่าทางต่าง ๆ ของยงค์ที่ละม้ายคล้ายคลึงกัน จึงนำมาถ่ายทอดให้แก่ไชยันต์ ทั้งที่ตัวจริงของยงค์ ต้นแบบของไชยยันต์นั้นไม่ได้เป็นนายทหารเหมือนกับในเพชรพระอุมา การเดินป่าในเพชรพระอุมา
การเดินป่าในเพชรพระอุมา พนมเทียนได้สะท้อนให้เห็นถึงความสามารถ ทักษะและความรู้ในการเดินป่าของพรานป่าและพรานพื้นเมืองในเพชรพระอุมา ซึ่งเป็นพื้นฐานที่สำคัญในการดำรงชีพภายในป่าของผู้ที่ประกอบอาชีพเป็นพรานนำทางหรือพรานล่าสัตว์ รวมทั้งนักเดินป่าหรือนักท่องเที่ยวที่นิยมการเดินป่าและผจญภัยในปัจจุบัน การเดินทางเข้าป่าในแต่ละครั้งใช้ระยะเวลายาวนาน มีความจำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องเรียนรู้ถึงทักษะในการล่าสัตว์ เพื่อใช้เป็นอาหารสำหรับการดำรงชีพในป่า การสังเกตสิ่งต่าง ๆ รอบตัวรวมถึงทิศทางในการกำหนดจุดพักแรม อาวุธปืนในเพชรพระอุมา
ในเพชรพระอุมา พนมเทียนได้กำหนดให้ปืนไรเฟิล .30 – 06 ปรากฏขึ้นทั้งสองภาค คือภาคแรกและภาคสมบูรณ์ สำหรับเพชรพระอุมาภาคแรกเป็นปืนไรเฟิล ซีแซด .30 – 06 ผู้ที่เป็นเจ้าของคือรพินทร์ ไพรวัลย์ และปืนไรเฟิล มัลลิเคอร์ .30 – 06 ผู้ที่เป็นเจ้าของคือพันโทหม่อมราชวงศ์เชษฐา วราฤทธิ์ สำหรับปืนไรเฟิล ซีแซด .30 - 06 ของรพินทร์ พนมเทียนกำหนดให้เป็นปืนประจำมือที่ใช้ตลอดระยะเวลา ในการเดินทางนำคณะนายจ้างออกติดตามค้นหาหม่อมราชวงศ์อนุชา วราฤทธิ์ หรือพรานชด โดยใช้ยิงเสือดำที่หลุดรอดจากกรงดักสัตว์ภายในสถานีกักสัตว์บริษัทไทยไวล์ดไลฟ์ของนายอำพล และตลอดระยะการเดินทางจากหมู่บ้านหนองน้ำแห้งจนถึงหมู่บ้านหล่มช้าง และเมื่อเดินทางเข้าเขตนรกดำ ได้มีการเปลี่ยนแปลงผู้ถือปืนไรเฟิล ซีแซด .30 - 06 จากรพินทร์เป็นพรานเส่ยแทน พระอภัยมณี
พระอภัยมณี เป็นวรรณคดีชิ้นเยี่ยมเรื่องหนึ่งของไทย ผลงานชิ้นเอกของพระสุนทรโวหาร หรือสุนทรภู่ กวีเอกแห่งกรุงรัตนโกสินทร์ ประพันธ์ขึ้นเป็นนิทานคำกลอนที่มีความยาวมากถึง 94 เล่มสมุดไทย เมื่อพิมพ์เป็นเล่มหนังสือ จะมีความยาวกว่าหนึ่งพันสองร้อยหน้า ระยะเวลาในการประพันธ์ไม่มีการระบุไว้อย่างแน่ชัด แต่คาดว่าสุนทรภู่เริ่มประพันธ์ราวปี พ.ศ. 2364-2366[1] และแต่ง ๆ หยุด ๆ ไปตลอดเป็นระยะ สิ้นสุดการประพันธ์ราว พ.ศ. 2388 รวมเวลามากกว่า 20 ปี เส้นทางการเดินทางในเพชรพระอุมา
คณะเดินทางใช้เวลาประมาณ 3 ชั่วโมงในการไต่เขาจนพบกับเทือกเขาพระศิวะ และทันทีที่ทั้งหมดย่างก้าวเข้าสู่บริเวณหัวถนนของเมืองมรกตนคร วันและเวลาก็หยุดอยู่ที่วันที่ 4 พฤศจิกายน เวลาบ่ายสามโมงครึ่ง และเดินตัดตามถนนที่ลาดชันลงมาเป็นระยะเวลาประมาณ 4 ชั่วโมง และหยุดพักบริเวณใต้ร่มต้นไม้ข้างลำธารจนรุ่งเช้า และพบว่าแงซายและอาวุธปืนหายไปรวมทั้งถูกจับตัวเป็นเชลยจากกองทัพทหารของชาวเมืองมรกตนครที่นำกองทัพโดยรหัสยะ คณะเดินทางถูกควบคุมตัวผ่านสองข้างทางของมรกตนคร ซึ่งระยะทางจากสามแยกไปเมืองมรกตใช้เวลาเดินครึ่งวัน ตกดึกได้มีการปล้นชิงตัวเชลยที่ร่วมเดินทางกับคณะเดินทางจากต่างถิ่นโดยเมยานี ลูกสาวของอรชุน เพชรพระอุมา
เพชรพระอุมาออกวางจำหน่ายในรูปแบบของพ็อกเก็ตบุ๊ค เป็นแบบรายวันคือ 10 วัน ต่อหนังสือ 1 เล่ม และยังคงดำเนินเนื้อเรื่องต่อไปจนถึงเล่มที่ 40 จนกระทั่งมีความยาวถึง 98 เล่ม เนื้อเรื่องก็ยังไม่สามารถจบลงได้[6] จนกระทั่งเพชรพระอุมาฉบับพ็อตเก็ตบุ๊คเล่มที่ 99 ได้ออกวางจำหน่ายในวันที่ 11 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2513 จึงได้รับการตีพิมพ์ต่อเนื่องใน "จักรวาลรายสัปดาห์" ในปี พ.ศ. 2513 เป็นระยะเวลา 5 ปี และตีพิมพ์ต่อเนื่องใน "หนังสือพิมพ์เดลินิวส์" ในปี พ.ศ. 2518 เป็นระยะเวลาอีก 6 ปี พนมเทียนก็ยังไม่สามารถจบเรื่องราวการผจญกัยในป่าของเพชรพระอุมา จนกระทั่งได้รับการตีพิมพ์ต่อใน "จักรวาลปืน" ในปี พ.ศ. 2525 อีก 8 ปี เรื่องราวทั้งหมดจึงสามารถจบลงได้ในปี พ.ศ. 2533[6] เส้นทางการเดินทางในเพชรพระอุมา
คณะเดินทางได้นำแผนที่จากแงซายมาพิจารณาปริศนา "ปิ่นพระศิวะฉายแสงเรืองรองเมื่อใด ถันพระอุมาจะปรากฏ ในคืน 5 ค่ำเดือน 12" ซึ่งขณะนั้นเป็นวันที่ 11 ตุลาคม (ขึ้น 11 ค่ำ เดือน 11) และวันขึ้น 5 ค่ำ เดือน 12 คือวันอังคารที่ 3 พฤศจิกายน และรพินทร์บอกกล่าวแก่คณะเดินทางถึงตำแหน่งที่พักคือเขตเหนือสุดของรัฐว้า ก่อนออกเดินทางต่อมุ่งเขาเกือกม้าซึ่งอยู่ทางทิศตะวันออกของนิทรานคร เข้าเขตป่าหินใกล้เขาเกือกม้าและมุ่งหน้าสู่ทะเลสาบมรณะ ต้องเดินขึ้นเหนือเยื้องไปทางทิศตะวันตก 20 องศา รพินทร์พบร่องรอยของพรานชดคือกิ่งกระบองเพชรที่ถูกรอยมีดตัดไว้ พบเจอกับไทรันโนซอรัส เร็กซ์เกิดการต่อสู้ระหว่างไดโนเสาร์กินเนื้อและคณะเดินทาง  เพชรพระอุมา
ภายหลังจากเสร็จสิ้นภารกิจและเดินทางกลับจากเมืองมรกตนครของแงซาย รพินทร์ ไพรวัลย์ ได้ถูกว่าจ้างให้ออกติดตามหาเครื่องบินที่สูญหายพร้อมด้วยระเบิดนิวเคลียร์อีกครั้ง รพินทร์จำใจรับจ้างเป็นพรานผู้นำทางออกติดตามค้นหาซากเครื่องบินที่สูญหายไปจากแผนที่ประเทศไทย โดยมีชาวต่างชาติจำนวน 4 คน เป็นผู้ว่าจ้าง แต่เมื่อเชษฐาและดารินซึ่งเป็นอดีตนายจ้างของรพินทร์ ได้ทราบข่าวการรับจ้างเป็นพรานผู้นำทางของรพินทร์ ก็เกรงว่าจะถูกฆ่าทิ้งเมื่อทำงานเสร็จสิ้น เนื่องจากเป็นงานลับขององค์กร จึงออกติดตามคณะนายจ้างใหม่ของรพินทร์ ความเป็นมาของตัวละครในเพชรพระอุมา
พนมเทียนได้จำลองลักษณะนิสัยใจคอของมาก มาถ่ายทอดให้แก่พรานจัน ที่มีฝีมือในการยิงปืนล่าสัตว์อย่างยอดเยี่ยม เป็นนักล่าและนักแกะรอยชั้นหนึ่งในการเดินป่า และพูดจาโอ้อวดน้อยกว่าบุญคำ รวมทั้งเสริมสร้างลักษณะนิสัยและความสามารถอื่น ๆ ของพรานจันตามแต่จินตนาการของพนมเทียน ความเป็นมาของตัวละครในเพชรพระอุมา
ขะโนง เป็นกะเหรี่ยงรูปร่างสูงใหญ่ที่แตกต่างจากะเหรี่ยงธรรมดาทั่วไป ที่ส่วนใหญ่แล้วรูปร่างจะเล็ก ผอมบาง อาศัยอยู่ที่ทุ่งแสลงหลวง เป็นอันธพาลและนักเลงใหญ่ประจำหมู่บ้านกะเหรี่ยง พบกับพนมเทียนและคณะเดินทางซึ่งส่วนใหญ่เป็นแพทย์ และได้รับการช่วยเหลือรักษาพยาบาลแก่ลูกบ้านของขะโนง โดยที่ตัวจริงของขะโนงนั้น สามารถเดินได้เงียบกริบเช่นเดียวกับคะหยิ่น แต่ไม่สามารถเลื้อยผ่านในปลักโคลนเช่นเดียวกับงูในเพชรพระอุมา เนื่องจากเป็นการเสริมสร้างคุณสมบัติพิเศษของคะหยิ่นจากจินตนาการพนมเทียน เพชรพระอุมา
ซึ่งองค์ประกอบทั้ง 4 ดังกล่าวข้างต้น เมื่อนำมาเขียนเพชรพระอุมา พนมเทียนก็สามารถถ่ายทอดเรื่องราวต่าง ๆ อารมณ์และจินตนาการของตัวละครในนวนิยายได้อย่างดีเยี่ยม ซึ่งต้นแบบของโครงเรื่อง ก็มาจากประสบการณ์จริงบวกกับจินตนาการของพนมเทียนนั่นเอง ความเป็นมาของตัวละครในเพชรพระอุมา
หม่อมราชวงศ์อนุชา วราฤทธิ์ เป็นตัวละครในเพชรพระอุมาที่มีต้นแบบมาจากบุคคลที่มีตัวตนจริงคือ อุดร จุลเสวก พนมเทียนนำลักษณะนิสัยของอนุชา วราฤทธิ์ หรือ พรานชด ประชากร มาจากน้องชายของอุดม จุลเสวก ซึ่งเป็นรุ่นพี่ที่อายุไล่เลี่ยกับพนมเทียน เป็นนักเดินป่าและสำรวจอย่างแท้จริงเพื่อพิสูจน์ถึงเรื่องราวต่าง ๆ ที่ได้ยินมาตามคำร่ำลือ เป็นนักล่าสัตว์มือฉกาจ พูดจาโผงผางและอารมณ์ร้อนซึ่งแตกต่างจากอุดม จุลเสวกผู้เป็นพี่ชาย มาถ่ายทอดลักษณะนิสัยเฉพาะตัวบางส่วนของอุดร จุลเสวก พร้อมกับเสริมสร้างบางส่วนจากจินตนาการผสมผสานให้แก่พรานชด อาวุธปืนในเพชรพระอุมา
ในเพชรพระอุมา พนมเทียนกำหนดให้พันโทหม่อมราชวงศ์เชษฐา วราฤทธิ์ และ รพินทร์ ไพรวัลย์ มีปืนสั้นแบบลูกโม่รูเกอร์ซุปเปอร์แบล็คฮ็อค .44 แม็กนั่ม " (Ruger Supper Black Hock .44 Magnum) " เป็นปืนประจำตัวคนละกระบอกนอกเหนือจากปืนไรเฟิลที่เป็นปืนประจำมือ แต่ปืนสั้นแบบลูกโม่รูเกอร์ซุปเปอร์แบล็คฮ็อค .44 แม็กนั่ม ของเชษฐาและรพินทร์ ไม่ได้ถูกนำมาใช้งานบ่อยครั้งนอกจากมีการกล่าวถึงในเพชรพระอุมาบ้างเล็กน้อย พระโหราธิบดี
สมเด็จกรมพระยาดำรงราชานุภาพทรงสันนิษฐานว่า พระโหราธิบดีท่านนี้เป็นชาวเมืองพิจิตร นับถือกันว่าทำนายแม่นยำ เคยทายจำนวนหนูที่สมเด็จพระเจ้าปราสาททองครอบไว้อย่างถูกต้อง และเคยทายว่าไฟจะไหม้ในพระราชวังในสามวันสมเด็จพระเจ้าปราสาททองทรงเชื่อจึงเสด็จไปอยู่นอกวังและปรากฏเป็นจริงดังทำนายเกิดฟ้าผ่าต้องหลังคาพระมหาปราสาททำให้ไฟไหม้ลามไปเป็นอันมาจริง ๆ พระโหราธิบดีเป็นที่รู้จักกันในฐานะของการเป็นผู้ประพันธ์ "จินดามณี" ในปี พ.ศ. 2215 ซึ่งเป็นหนังสือแบบเรียนเล่มแรกของไทย รวมถึงเป็นบิดาของศรีปราชญ์กวีเอกคนสำคัญในรัชสมัยสมเด็จพระนารายณ์มหาราชสันนิษฐานว่าพระโหราธิบดีคงถึงแก่อนิจกรรมตั้งแต่ก่อน พ.ศ. 2223 ฉัตรชัย วิเศษสุวรรณภูมิ
ฉัตรชัย วิเศษสุวรรณภูมิ (23 พฤศจิกายน 2474 - ) นักเขียนนวนิยายที่มีชื่อเสียงมากที่สุดคนหนึ่งของไทย ศิลปินแห่งชาติ สาขาวรรณศิลป์ ประจำปี พ.ศ. 2540 เป็นเจ้าของนามปากกา พนมเทียน ผู้แต่ง เพชรพระอุมา อาวุธปืนในเพชรพระอุมา
ในเพชรพระอุมา พนมเทียนกำหนดให้ผู้ที่ถือปืนลูกซองเป็นปืนประจำมือ คือพรานบุญคำ พรานจัน พรานเกิดและพรานเส่ย พรานพื้นเมืองคู่ใจของรพินทร์ ไพรวัลย์ เป็นปืนลูกซองเดี่ยวแบบหักลำนกนอด บรรจุกระสุนได้ครั้งละนัดและราคาถูก ส่วนมากพรานพื้นเมืองของรพินทร์ จะใช้ปืนลูกซองในการยิงสัตว์ปีกสำหรับเป็นอาหาร และใช้ยิงป้องกันตัวจากสัตว์ขนาดกลาง สำหรับลูกหาบที่ร่วมติดตามในการเดินทางจนถึงหมู่บ้านหนองน้ำแห้ง พนมเทียนกำหนดให้ถือปืนแก๊ปเป็นปืนประจำมือ ซึ่งเป็นปืนที่ทำขึ้นใช้งานเองจากท่อเหล็กและบรรจุดินปืนสำหรับยิง มะเมียะ
บทความนี้เกี่ยวข้องกับสตรีพม่า สำหรับเพลงและละครโทรทัศน์ โปรดดู มะเมียะ (เพลง) และ มะเมียะ (ละครโทรทัศน์) นางสาวมะเมียะ (พ.ศ. 2430-พ.ศ. 2505) เป็นสาวแม่ค้าชาวพม่าที่อยู่ในเรื่องเล่าของประวัติศาสตร์เชียงใหม่ ซึ่งในขณะนั้นเชียงใหม่ยังคงเป็นส่วนหนึ่งในมลฑลพายัพของสยาม มะเมียะปรากฏตัวครั้งแรกอยู่ในหนังสือ "เพชรลานนาเล่ม ๑" ของนาย<b data-parsoid='{"dsr":[415,442,3,3]}'>ปราณี ศิริธร ณ พัทลุง ที่กล่าวถึง ความรักของมะเมียะหญิงสาวชาวพม่ากับกับเจ้าอุตรการโกศลแห่งนครเชียงใหม่ เมื่อครั้งที่เจ้าอุตรการโกศล (ศุขเกษม ณ เชียงใหม่) เดินทางไปศึกษาเล่าเรียนที่เมืองมะละแหม่ง ประเทศพม่า แต่ความรักต้องจบลงด้วยความโศกสลด อันเป็นที่มาของตำนานความรักที่เล่าขานมาจนถึงปัจจุบัน[1] เส้นทางการเดินทางในเพชรพระอุมา
คณะเดินทางพักที่ตะเคียนทองและพบกับเหล่าบริวารของมันตรัย รพินทร์เสียท่าถูกบริวารของมันตรัยล่อตกเหว และคณะเดินทางถูกเหล่าบริวารมันตรัยถล่มปางพักตอนกลางคืน บุญคำช่วยปฐมพยาบาลจนรพินทร์หายเป็นปกติ และออกเดินทางมุ่งหน้าทางทิศตะวันออกเฉียงเหนือ ผ่านภูเขาหลังเต่าและเข้าเขตทางตอนใต้ของหุบหมาหอนในเวลาประมาณบ่ายโมงครึ่ง ถึงหุบหินตัด แบ่งคณะเดินทางออกเป็น 2 ฝ่ายเพื่อล่อมันตรัย และหยุดพักแรมที่เนินสักดำในเวลากลางคืน แต่พรานบุญคำและพรานจันผลัดหลงกับคณะนายจ้างคือคริสตินา กรูบิลและพันตรีเชิดวุธ ไกรรณยุทธ รพินทร์ออกติดตามค้นหาและให้คณะเดินทางที่เหลือมุ่งหน้าห้วยเสือร้องไปก่อน จนพบทั้งคู่และช่วยเหลือออกจากถ้ำและลัดเลาะสันเขาขอบของแอ่งหุบหมาหอนมุ่งหน้าห้วยเสือร้องในตอนเย็น การแกะรอยในเพชรพระอุมา
พนมเทียนได้นำเอาทักษะความรู้ในการสังเกตรอยหยดเลือดและการคาดคะเนของบาดแผล สอดแทรกในเพชรพระอุมาผ่านทางพันตรีไชยยันต์ อนันตรัย ที่มองเห็นหยดเลือดของไอ้แหว่ง ช้างใหญ่เกเรที่ถูกกระสุนปืนผ่านผ่านเข้ากลางลำตัวแล้วทะลุเลยออกไป ถึงแม้กระสุนจะไม่ฝังใน แต่เลือดของไอ้แหว่งกลับหยดเป็นทางจำนวนมาก ทำให้ไชยยันต์สามารถคาดคะเนได้ถึงการจบชีวิตของไอ้แหว่งในอีกไม่นาน เพชรพระอุมา
พนมเทียนนำเอาความรู้ความชำนาญในการเดินป่า การดำรงชีวิตและการล่าสัตว์จากประสบการณ์จริงของตนเอง มาเป็นพื้นฐานในการเขียนนวนิยายเรื่องเพชรพระอุมา โดยเค้าโครงเรื่องและส่วนประกอบต่าง ๆ ได้นำมาจากเรื่องเล่าขานและสิ่งที่ได้รับการถ่ายทอดมาจากนักท่องไพรรุ่นอาวุโส หรือเรื่องเล่ารอบกองไฟของพรานพื้นเมืองต่าง ๆ ยามพักผ่อนภายหลังจากเสร็จสิ้นภารกิจในการล่าสัตว์และเล่าเรื่องราวต่าง ๆ แลกเปลี่ยนซึ่งกันและกัน เพชรพระอุมา
เพชรพระอุมาถูกนำมาตีพิมพ์ซ้ำหลายครั้งโดยสำนักพิมพ์ต่าง ๆ ปัจจุบันตีพิมพ์โดยสำนักพิมพ์ ณ บ้านวรรณกรรม ลิขสิทธิ์โดยพนมเทียน แบ่งการตีพิมพ์เป็นสองครั้งด้วยกัน โดยตีพิมพ์ครั้งแรก 48 เล่ม ภาคแรกจำนวน 24 เล่ม 6 ตอน และภาคสมบูรณ์ 24 เล่ม 5 ตอน ดังนี้ เนื้อเรื่องเพชรพระอุมา
เนื้อเรื่องเพชรพระอุมา เป็นเนื้อเรื่องทั้งหมดของนวนิยายเรื่องเพชรพระอุมาจำนวน 48 เล่ม แบ่งเนื้อเรื่องเป็นสองภาคคือภาคแรก จำนวน 6 ตอน 24 เล่ม และภาคสมบูรณ์ จำนวน 6 ตอน 24 เล่ม มณี สิริวรสาร
คุณหญิงมณีมีชื่อแต่แรกเกิดว่ามณี เซเนียร์ บุนนาค เกิดที่กรุงลอนดอน ประเทศอังกฤษ เป็นธิดาของพระยาราชานุประพันธ์ (เปีย บุนนาค) ราชทูตไทยประจำราชสำนักเซนต์เจมส์ กรุงลอนดอน ประเทศอังกฤษ เกิดแต่ภรรยาชื่อ ดอรีส วินดั้ม สตรีชาวอังกฤษ คุณหญิงมณีเป็นหลานปู่ของเจ้าพระยาภาณุวงศ์มหาโกษาธิบดี (ท้วม บุนนาค) มีพี่ชายร่วมบิดามารดาเพียงคนเดียว คือ อุทัย ภานุวงศ์ และมีพี่ชายและพี่สาวต่างมารดา 10 คน เพชรพระอุมา
รายการแฟนพันธุ์แท้ โดยบริษัทเวิร์คพอยท์ เอ็นเทอร์เทนเมนท์ (Workpoint Entertainment) ดำเนินรายการโดยคุณปัญญา นิรันดร์กุล จัดให้มีการค้นหาผู้เข้าแข่งขันเพื่อชิงตำแหน่งสุดยอดแฟนพันธุ์แท้เพชรพระอุมาจากผู้เข้าแข่งขันจำนวนมาก ทางรายการคัดเลือกแฟนพันธุ์แท้จำนวน 5 คน บันทึกเทปโทรทัศน์ในวันที่ 18 มกราคม พ.ศ. 2546 ออกอากาศในวันที่ 21 มีนาคม พ.ศ. 2546 ทางสถานีวิทยุโทรทัศน์กองทัพบกช่อง 5[32] ดังนี้ กุสุมา รักษมณี
ศาสตราจารย์เกียรติคุณ กุสุมา รักษมณี เป็นนักภาษาและวรรณคดี ที่มีความเชี่ยวชาญทั้งภาษาและวรรณคดีสันสกฤต และภาษาและวรรณคดีไทย เคยสอนอยู่ที่ภาควิชาภาษาตะวันออก คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร วังท่าพระ กรุงเทพฯ อาจารย์กุสุมามีบทบาทอย่างมากในการนำทฤษฎีวรรณคดีสันสกฤตมาอธิบายวรรณคดีไทย การล่าสัตว์ในเพชรพระอุมา
การล่าสัตว์ในเพชรพระอุมา พนมเทียนได้นำเอาความรู้เกี่ยวกับผู้ที่ประกอบอาชีพพรานนำทางหรือพรานป่า ที่อาศัยการจับสัตว์ ดักสัตว์หรือยิงสัตว์ป่าในการดำรงชีพ มาสอดแทรกในเพชรพระอุมาให้เห็นถึงมีฝีมือในด้านการยิงปืน ล่าสัตว์รวมทั้งศิลปะในการล่าสัตว์ ตั้งแต่สัตว์ขนาดเล็กเช่นไก่ป่า กระรอก กระแต สัตว์ขนาดกลางเช่น หมูป่า ค่าง บ่าง จนกระทั่งถึงสัตว์ขนาดใหญ่เช่น เสือ หมี ช้าง เป็นต้นที่มีความแตกต่างกันออกไป ตามแต่ละท้องถิ่นที่อยู่อาศัยและการตกทอดศิลปะในการล่าสัตว์จากบรรพบุรุษ รวมทั้งความรู้และวิชาในเชิงพรานที่ได้รับสืบทอดกันต่อ ๆ มา เส้นทางการเดินทางในเพชรพระอุมา
ภายหลังเดินทางกลับจากเมืองมรกตนคร เวลาประมาณห้าโมงเย็น นายประเสริฐ ผู้จัดการบริษัทไทยไวล์ดไลฟ์ ได้ตามตัวรพินทร์ ไพรวัลย์ เพื่อแจ้งให้ทราบถึงงานสำคัญของทางหน่วยงานราชการคือการกู้ซากเครื่องบิน บี 52 พร้อมระเบิดนิวเคลียร์ แต่ไม่สามารถค้นหาพบ จึงว่าจ้างรพินทร์เพื่อเป็นพรานนำทางในอัตราค่าจ้าง 1 ล้านเหรียญสหรัฐเมื่อตอบตกลงรับเป็นพรานนำทาง และเงินอีก 1 ล้านเหรียญเมื่อค้นพบสิ่งที่ต้องการ เมื่อรพินทร์ตอบรับในการเป็นพรานนำทาง และนัดหมายคณะนายจ้างชุดใหม่ให้เดินทางมาถึงหมู่บ้านหนองน้ำแห้งก่อนออกเดินทางในวันรุ่งขึ้น โดยมุ่งหน้าขึ้นเหนือสู่ซับบอนเป็นจุดหมายแรกของการเดินทาง ความเป็นมาของตัวละครในเพชรพระอุมา
พรานบุญคำ เป็นตัวละครในเพชรพระอุมาที่มีต้นแบบมาจากบุคคลที่มีตัวตนจริงคือ บุญคำหรือตาคำ พนมเทียนจำลองเอาลักษณะนิสัยของพรานบุญคำ พรานคู่ใจและสมุนมือขวาของรพินทร์ ไพรวัลย์ มาจากอดีตพรานป่าที่อยู่ในภาคกลาง แล้วไปเป็นหัวหน้าคนงานที่ทำหน้าที่ตัดไม้หมอนรถไฟให้แก่สัมปทานของอาของพนมเทียน ที่อำเภอสุไหงปาตี จังหวัดนราธิวาส ในสมัยที่พนมเทียนเริ่มฝึกหัดเข้าป่าล่าสัตว์เมื่อประมาณ 40 กว่าปีมาแล้ว การเดินป่า ล่าสัตว์ แกะรอยในเพชรพระอุมา
การเดินป่า ล่าสัตว์ แกะรอยในเพชรพระอุมา เป็นการรวบรวมรายละเอียดและทักษะในการล่าสัตว์และการแกะรอยในเพชรพระอุมา นำมาจากทักษะและประสบการณ์ในการเดินป่าของพนมเทียน เช่นศิลปะในการดำรงชีพ ศิลปะในการล่าสัตว์ รวมทั้งศิลปะในการแกะรอยสัตว์ในเชิงพราน นำมาผูกเสริมเติมแต่งให้แก่ตัวละครในเพชรพระอุมา ให้มีทักษะความสามารถและประสบการณ์ในการเดินป่า รวมทั้งการล่าสัตว์เพื่อใช้เป็นอาหาร ซึ่งการล่าสัตว์แกะรอยนั้นเป็นศิลปะเก่าแก่สืบทอดกันมาในหมู่พรานป่าและพรานพื้นเมือง เช่นเคล็ดลับในการสะกดรอยสัตว์ การตามสัตว์ที่ได้รับบาดเจ็บ การดูทางด่านของสัตว์ การนั่งห้างและการส่องสัตว์ การสังเกตทิศทางในการเดินป่าโดยใช้ต้นไม้และกิ่งไม้เป็นตำหนิป้องกันการหลงทาง การสังเกตท้องฟ้าและดวงดาว ฯลฯ โดยการล่าสัตว์แกะรอยในเพชรพระอุมา มีดังนี้ ความเป็นมาของตัวละครในเพชรพระอุมา
พนมเทียนจำลองคุณสมบัติและลักษณะเฉพาะบางส่วนของมาเรีย เดอครูซ มาถ่ายทอดให้แก่มาเรีย ฮอฟมัน เพียงแค่ครึ่งหนึ่งเท่านั้น และเสริมสร้างจากจินตนาการเพื่อให้มาเรีย ฮอฟมัน ในเพชรพระอุมา มีลักษณะเฉพาะตัวที่มีฝีมือในการยิงปืน เปี่ยมเสน่ห์และมีความทรหดอดทนไม่แพ้ผู้ชาย เพชรพระอุมา
การเดินทางเต็มไปด้วยอุปสรรคและอันตรายนานาชนิด ที่ทำให้คณะเดินทางต้องเสี่ยงภัยและเผชิญกับสัตว์ร้ายในป่าดงดิบ อาถรรพณ์ของป่า นางไม้ ภูตผีปีศาจหรือแม้แต่สัตว์ประหลาด ที่ไม่เคยพบเห็นมาก่อนตลอดระยะเวลาในการเดินทาง พลัดหลงเข้าไปในดินแดนลึกลับของอาณาจักรนิทรานคร ต่อสู้กับจอมผีดิบร้ายมันตรัยที่มีพละกำลังกล้าแข็งและมีอำนาจอย่างแรงกล้า ผ่านห้วงเวลาเหลื่อมซ้อนกันจนหลุดผ่านเข้าไปในยุคของโลกดึกดำบรรพ์ และค้นพบปริศนาความจริงของกะเหรี่ยงลึกลับในฐานะคนรับใช้และองค์รักษ์ประจำตัวของดาริน ที่ติดสอยห้อยตามคณะเดินทางมายังเนินพระจันทร์และมรกตนคร ซึ่งฐานะที่แท้จริงของแงซายถูกเปิดเผยและคณะเดินทางของเชษฐาได้พบเจอกับบุคคลที่ออกติดตามค้นหารวมทั้งช่วยกันกอบกู้บัลลังก์คืนให้แก่แงซายจนสำเร็จ เพชรตาแมว (บทประพันธ์)
นวนิยายเรื่อง"เพชรตาแมว"เคยเป็นละครวิทยุท่ีได้รับความนิยมอย่างแพร่หลายในอดีต ก่อนท่ีจะถูกนำมาสร้างเป็นภาพยนตร์ 35 มม. พากย์เสียงในฟิล์มในปีพ.ศ. 2515 นำแสดงโดย ไพโรจน์ ใจสิงห์, นัยนา ชีวานันท์, มานพ อัศวเทพ, ล้อต๊อก และสีเทา สร้างโดยการร่วมมือกันระหว่างละโว้ภาพยนตร์และกันตนา โดยมีพระองค์เจ้าอนุสรมงคลการเป็นผู้อำนวยการสร้าง และกำกับการแสดงโดยประดิษฐ์ กัลย์จาฤก การเดินป่าในเพชรพระอุมา
ตะเกียงแบตเตอรี่ เป็นอุปกรณ์สำคัญในการเดินป่า มีขนาดเล็กกะทัดรัด พกพาสะดวกและใช้งานง่าย พนมเทียนนำเอาตะเกียงแบตเตอรี่มาสอดแทรกในเพชรพระอุมาตอนป่าโลกล้านปี โดยแสดงให้เห็นถึงความสำคัญและความจำเป็นในการนำเอาตะเกียงแบตเตอรี่ออกมาใช้งาน โดยคณะนายจ้างที่มีพันโทหม่อมราชวงศ์เชษฐา วราฤทธิ์ เป็นผู้เก็บรักษาไว้ในการเดินทาง และนำออกมาใช้เพื่อให้แงซายวาดภาพแผนที่เนินพระจันทร์อีกครั้ง ภายหลังจากที่ได้วาดภาพแผนที่เนินพระจันทร์ด้วยถ่านให้รพินทร์ ไพรวัลย์ดูเมื่อคืนก่อน เส้นทางการเดินทางในเพชรพระอุมา
แต่ในขณะของการเดินทางตั้งแต่หุบชะมดไปสู่ป่าหวายนั้น คณะเดินทางได้แยกเป็นสองขบวนคือขบวนเกวียนที่นำโดยบุญคำ จัน และเส่ย และขวบนล่าพญาช้างไอ้แหว่ง ซึ่งแยกตัวออกมาจากขบวนเกวียน ประกอบด้วยนายจ้างทั้งสาม รพินทร์ แงซาย และเกิด ในช่วงจากหุบชะมดนี้ คณะล่าไอ้แหว่งได้เดินทางผ่านห้วยยายทอง ห้วยแม่เลิง สันเขาหุบหมาหอน เขานางนอน และลงไปสมทบกับขบวนเกวียนที่ป้าหวาย พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าพระอรุณนิภาคุณากร
พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าพระอรุณนิภาคุณากร ทรงเป็นเจ้าอาวาสวัดราชบพิธสถิตมหาสีมารามพระองค์แรก จึงมีพระภาระสำคัญในการอำนวยการก่อสร้างพระอารามให้ยิ่งใหญ่สวยงามสมเป็นพระอารามหลวงประจำรัชกาล ได้เป็นพระอุปัชฌาย์ให้กับกุลบุตรที่เป็นพระราชวงศ์หลายพระองค์ รวมทั้งเป็นคณปูรกะและพระอภิบาลพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวเมื่อคราวผนวชในปี พ.ศ. 2416 ทรงเป็นกรรมการเถรสมาคมคณะธรรมยุตชุดแรก ทรงเป็นแม่กองตรวจชำระพระสุตตันตปิฎกในการจัดพิมพ์พระไตรปิฎกฉบับ ร.ศ. 112 เป็นพระผู้ก่อตั้งและอุปถัมภ์โรงเรียนวัดราชบพิธเมื่อปีระกา สัปตศก จุลศักราช 1247 ตรงกับ รัตนโกสิทร์ศก 104 หรือปี พ.ศ. 2428 ดังปรากฏหลักฐานรายชื่อโรงเรียนวัดราชบพิธ อยู่ในหนังสือราชกิจจานุเบกษา เล่ม 1 หน้า 139 ทรงเป็นผู้ช่วยอธิบดีในการสอบไล่พระไตรปิฎกในปี พ.ศ. 2437 และในปี พ.ศ. 2443 ได้รับโปรดเกล้าฯ ให้เป็นอธิบดีในการสอบพระปริยัติธรรม ณ วัดพระศรีรัตนศาสดาราม ความเป็นมาของตัวละครในเพชรพระอุมา
คริสตินา กรูบิล เป็นตัวละครในเพชรพระอุมาที่ไม่มีต้นแบบมาจากบุคคลที่มีตัวตนจริง เกิดจากจินตนาการสร้างสรรค์ของพนมเทียน ซึ่งเก็บเอาลักษณะนิสัยเฉพาะ อากัปกิริยา การพูดจารวมทั้งอารมณ์ของผู้หญิง จากเพื่อนสุภาพสตรีต่างชาติหลาย ๆ คน นำมาสร้างเป็นเป็นตัวละครหญิงคนสำคัญในภาคสมบูรณ์ ที่มีบทบาทไม่แพ้ดาริน เพชรพระอุมา
การติดตามค้นหารพินทร์และคณะนายจ้างฝรั่ง คณะเดินทางของเชษฐาได้เผชิญหน้ากับมันตรัยที่ฟื้นคืนชีพที่อาณาจักรนิทรานคร และกับเล่าถึงอดีตชาติของดารินและรพินทร์ที่เคยเป็นศัตรูคู่อาฆาตในชาติปางก่อน รวมทั้งพยายามล่อลวงเอาตัวดารินไปยังอาณาจักรนิทรานคร เพื่อให้ได้ในตัวของจิตรางคนางค์หรือดารินในชาติปัจจุบัน แต่ก็ได้เชษฐาและไชยยันต์มาช่วยเหลือไว้อย่างทันท่วงที และปราบมันตรัยด้วยบ่วงนาคบาศก์ได้สำเร็จ รพินทร์นำคณะนายจ้างฝรั่งบุกป่าเพื่อค้นหาซากเครื่องบินและระเบิดนิวเคลียร์จนพบ โดยได้รับความช่วยเหลือจากแงซายในรูปของจิตใต้สำนึก จนภายหลังทั้ง 2 คณะได้เดินทางมาพบกันที่เมืองมรกตนคร แงซายรวบรัดให้ดารินและรพินทร์แต่งงานกันที่เมืองมรกตนคร ก่อนจะอำลากันเป็นครั้งสุดท้ายในการพบกันระหว่างบุคคลทั้งหมด เพชรพระอุมา
คำนิยมของ "เพชรพระอุมา" ในแต่ละเล่มและแต่ละตอน จึงเป็นการรับรองถึงความเป็นนวนิยายที่มีความบันเทิง ตื่นเต้นเร้าใจและการผจญภัยตามแต่จินตนาการของพนมเทียน ที่นอกจากสามารถทำให้นักอ่านได้สนุกสนานไปกับเนื้อเรื่องที่ชวนติดตามและลุ้นระทึกแล้ว ยังได้รับความรู้ในด้านต่าง ๆ เกี่ยวกับการเดินป่า การล่าสัตว์ รวมทั้งอาวุธปืนอีกด้วย[14] เส้นทางการเดินทางในเพชรพระอุมา
การเดินทางในเพชรพระอุมาเริ่มต้นจากรพินทร์ ไพรวัลย์ได้พบกับคณะนายจ้างจากพระนคร ที่สถานีกักสัตว์ของบริษัทไทยไวล์ดไลฟ์ (Thai Wild Life) โดยนายประเสริฐ ซึ่งเป็นผู้จัดการบริษัทและนายอำพล พลการ ผู้อำนวยการบริษัทไทยไวล์ดไลฟ์ ได้แนะนำคณะนายจ้างให้รพินทร์ได้รู้จัก และบอกกล่าวถึงวัตถุประสงค์ในการมาพบ รพินทร์ตกลงรับจ้างเป็นพรานนำทาง พร้อมกับเล่าเรื่องราวของขุมทรัพย์เพชรพระอุมา รวมทั้งข่าวคราวล่าสุดของพรานชดที่ได้พบเจอแก่คณะนายจ้าง เจ้าเพชรราช รัตนวงศา
เจ้าเพชรราช ประสูติ ณ ตำหนักวังหน้า นครหลวงพระบาง เมื่อวันอาทิตย์ เดือนยี่ แรม 9 ค่ำ ปีฉลู จุลศักราช 1251 เวลา 11.55 น. ตรงกับวันที่ 19 มกราคม 2443 (ค.ศ.1890) เป็นโอรสองค์ที่ 3 ของเจ้ามหาอุปราชบุญคง ซึ่งสืบตระกูลมาจากเจ้ามหาอุปราชอุ่นแก้วซึ่งเป็นต้นตระกูลเดิม เมื่ออายุได้ 7 ปีกว่าจึงเริ่มเรียนหนังสือลาวและหนังสือสยามและภาษาฝรั่งเศส พร้อมๆกับการติดสอยตามพระบิดาไปตรวจงานหัวเมืองเสมอ ปี พ.ศ. 2442 ผนวชเป็นสามเณรที่วัดธาตุหลวงเรียนภาษาบาลี ปี พ.ศ. 2447 ได้เสด็จไปเรียนต่อที่ฝรั่งเศส ที่โรงเรียนโกโลนิยาล (Colonial) ซึ่งเป็นร.ร.ที่ฝรั่งเศสตั้งขึ้นเพื่ออบรมผู้ที่จะไปเป็นข้าราชการปกครองในประเทศหัวเมืองขึ้น ต่อมาเข้าโรงเรียนมัธยมมงเตเยอ แผนกวิทยาศาสตร์และภาษาอังกฤษ เพื่อฝึกภาษาอังกฤษ ในระหว่างปิดเทอมได้ข้ามไปพักในอังกฤษ อาศัยอยู่กับมิสเตอร์เลนน อาจารย์สอนดาราศาสตร์จึงทำให้เกิดสนใจในดาราศาสตร์และโหราศาสตร์ตั้งแต่นั้นมา ต่อมาได้แต่งหลักคำนวณปฏิทินลาวไว้ด้วย พระองค์ศึกษาต่อในโรงเรียนมัธยมเซนต์หลุยส์ถึงปี 2453 เสด็จกลับมาผนวชเป็นพระภิกษุที่วัดหนองสระแก้วตามประเพณี เมื่อลาผนวชแล้ว เข้ารับราชการเป็นผู้ร่างหนังสืออยู่กองคลัง หลวงพระบาง 
พระองค์อภิเษกสมรสกับเจ้าหญิงคำแว่น พระพี่นางเธอของเจ้าศรีสว่างวงศ์ ซึ่งตกพุ่มหม้ายและมีอายุมากกว่าหลายปี ทั้งนี้ว่ากันว่าเป็นการประสานรอยร้าวระหว่างราชวงศ์หลวงพระบางสายเจ้ามันธาตุราชกับสายเจ้าอุ่นแก้ว (ตระกูลวังหน้ากับตระกูลวังหลัง) มีพระโอรสและพระธิดา 3 องค์ คือ เจ้าหญิงคำผิว (เสียชีวิต) เจ้าหญิงคำจันทร์ (สามีเป็นชาวฝรั่งเศส) และเจ้าชายสุริยะราช
ขณะรับตำแหน่งผู้ตรวจราชการหัวเมืองลาวที่นครเวียงจันทน์ ได้อนุชายา ชื่อนางศรี (ชาวเวียงจันทน์) บุตรธิดา 2 คน ได้แก่ เจ้าหญิงอรุณา (เจ้านา) เพชรราช และเจ้าชายอุ่นแก้ว (เจ้าแก้ว) เพชรราช (ภายหลังเมื่อสิ้นเจ้าเพชรราชแล้ว ทั้งสองท่านนี้ได้ตามหม่อมอภิณพร รัตนวงศามาอยู่ในเมืองไทย เจ้านาเรียนพยาบาล และเจ้าแก้วรับราชการทหาร)
พ.ศ. 2489 เมื่อต้องทรงลี้ภัยทางการเมืองเข้ามาอยูในประเทศไทย พร้อมรัฐบาลลาวอิสระและประชาชนเมืองลาวผู้รักอิสรภาพหลายพันคนเป็นเวลานานถึง 11 ปี ขณะพำนักลี้ภัยในประเทศไทย มีคุณอภิณพร ยงใจยุทธเป็นแม่บ้าน ต่อมาได้สมรสกับคุณอภิณพรเปลี่ยนเป็นหม่อมอภิณพร รัตนวงศา (นามสกุล “รัตนวงศา” ทรงตั้งขึ้นเองเมื่ออยู่ในเมืองไทย สืบเนื่องจากพระมหาอุปราชอุ่นแก้วพระปัยกา) หม่อมอภิณพรฯ เป็นกำลังสำคัญของการปฏิบัติการกู้ชาติ ผู้ทำหน้าที่แม่บ้านปกครองดูแลผู้คนจำนวนมาก เป็นเจ้าหน้าที่ประสานงานกับรัฐบาลไทย บริหารการจัดการเงินจัดหาค่าใช้จ่าย เป็นเลขานุการส่วนพระองค์ ปฏิบัติหน้าที่ผู้แทนพระองค์เจ้าเพชรราช เจรจาการเมืองและ
เรื่องส่วนพระองค์ ทั้งในและนอกราชอาณาจักรไทย ไปพนมเปญ ไปย่างกุ้ง เพื่อทำความเข้าใจร่วมระหว่างลาวเขมรญวนและพม่าที่ต่างมุ่งล้างอิทธิพลชาวผิวขาวด้วยกัน การเดินป่า ล่าสัตว์ แกะรอยในเพชรพระอุมา
ในเพชรพระอุมา พนมเทียนได้สะท้อนให้เห็นถึงวิธีการ ทักษะรวมทั้งศิลปะในการล่าสัตว์ของพรานพื้นเมือง ได้แก่พรานจัน พรานบุญคำ พรานเกิด พรานเส่ย รวมทั้งรพินทร์ ไพรวัลย์ ที่เต็มไปด้วยการหลอกล่อและชั้นเชิงระหว่างมนุษย์และสัตว์ วิธีการล่าสัตว์ที่ปรากฏในเพชรพระอุมาเป็นการสะท้อนให้เห็นถึงการล่าสัตว์ ที่ประกอบไปด้วยวิธีการปฏิบัติ ขนบประเพณีต่าง ๆ ในการเข้าป่า วิธีการล่าสัตว์ในนวนิยายเพชรพระอุมา เพชรพระอุมา
นำมาจากประสบการณ์การเดินป่าของตนเองส่วนหนึ่ง เก็บเรื่องเล่าจากการล้อมวงรอบกองไฟของพรานพื้นเมืองและนักท่องไพรต่าง ๆ เรื่องเล่าเก่า ๆ จากบรรพบุรุษ ถึงความลึกลับและอาถรรพณ์ต่าง ๆ ของป่าในวัยเด็ก เกิดจากแรงสร้างสรรค์และจินตนาการของตนเอง เส้นทางการเดินทางในเพชรพระอุมา
แต่รพินทร์พาคณะเดินทางขึ้น ๆ ลง ๆ จนถึงพลบค่ำและมุ่งหน้ากลับลงทางทิศใต้ก่อนหยุดพักแรมและจับผีก็องกอยได้ในช่วงเวลาค่ำ โดยผีก็องกอยขอร้องให้ช่วยเหลือโดยการมุ่งหน้าไปทางทิศตะวันตกเป็นระยะเวลา 2 วัน 2 คืน จะพบกับปริศนาความลับที่ซ่อนอยู่กลางป่าลึก คืนนั้นคณะเดินทางถูกรมยาด้วยหนังคางคกภูเขา รุ่งเช้าแงซายหายไปพร้อมกับแผนที่เดินทาง จึงต้องออกติดตามร่องรอยที่แงซายทิ้งไว้เป็นระยะๆ โดยเบี่ยงมาทางทิศตะวันตก 45 องศาและมุ่งหน้าไปทางด้านตะวันออกเฉียงเหนือ ข้ามเขาที่เป็นทิวต่ำลงไปเบื้องล่างสามยอดเรียงกันเป็นทุ่งโล่งที่มีชื่อว่าทุ่งมรณะ พบเจออาณาจักรนิทรานครที่ล่มสลายและจอมผีผีดิบมันตรัย ช่วยปลดปล่อยวิญญาที่ถูกจองจำในคัมภีร์มายาวิน ปราบมันตรัยได้สำเร็จและได้ตัวแงซายกลับคืนมา อาวุธปืนในเพชรพระอุมา
ในเพชรพระอุมา พนมเทียนได้นำเอาความรู้และทักษะของการใช้ปืนไรเฟิล เอฟเอ็น .375 สอดแทรกไว้โดยกำหนดให้หม่อมราชวงศ์ดาริน วราฤทธิ์ เป็นเจ้าของปืนและมอบหมายให้แงซายเป็นผู้ถือ และกลายเป็นอาวุธปืนประจำตัวตั้งแต่เริ่มออกตามรอยไอ้แหว่ง ช้างใหญ่เกเร แต่ได้รับความเสียหายจนใช้การไม่ได้เนื่องจากถูกหินทับแหลกที่ภูเขานิลกาญจน์ สำหรับปืนไรเฟิล เอฟเอ็น .375 ใช้ในการยิงสัตว์ขนาดใหญ่โดยเฉพาะ ครั้งแรกดารินใช้ยิงกระทิงเมื่อคราวนั่งห้างคู่กับรพินทร์ ครั้งที่สองรพินทร์ใช้ยิงเสือใหญ่ที่ย่องมาด้านหลังแงซาย หลังจากออกเดินทางจากอาณาจักรนิทรานคร และครั้งที่สามแงซายใช้ยิงเสือเขี้ยวดาบเพื่อช่วยชีวิตส่างปา เมื่อเดินทางผ่านป่าหินและป่าโลกล้านปี