เจ้าบุญอุ้ม ณ จำปาศักดิ์ เกิดเมื่อไหร่?
เจ้าบุญอุ้ม ณ จำปาศักดิ์
เจ้าบุญอุ้ม ณ จำปาศักดิ์ (Lao: ເຈົ້າບຸນອຸ້ມ ນະ ຈຳປາສັກ; ประสูติ: 12 ธันวาคม พ.ศ. 2454 – สิ้นพระชนม์: 17 มีนาคม พ.ศ. 2523) หรือ เสด็จเจ้าบุญอุ้ม ณ จำปาสัก เจ้าผู้ครองนครจำปาศักดิ์พระองค์ที่ 13 (พระองค์สุดท้าย) ทรงประสูติในราชวงศ์จำปาศักดิ์และสืบพระราชสันตติวงศ์มาจากสมเด็จพระเจ้าสร้อยศรีสมุทรพุทธางกูร (เจ้าหน่อกษัตริย์) พระมหากษัตริย์ผู้ทรงสถาปนาราชอาณาจักรจำปาศักดิ์และพระมหากษัตริย์แห่งนครจำปาศักดิ์พระองค์แรกของลาว เป็นอดีตนายกรัฐมนตรีแห่งรัฐบาลพระราชอาณาจักรลาว 2 สมัย อดีตผู้ตรวจการแผ่นดินต่างพระเนตรพระกรรณพระบาทสมเด็จพระเจ้ามหาชีวิตแห่งราชอาณาจักรลาว และประมุขแห่งราชสกุล ณ จำปาศักดิ์ และสกุล จำปา ทรงเป็นผู้มีบทบาทสำคัญทางการเมืองลาวในฐานะลาวฝ่ายขวาหลังได้รับเอกราชจากฝรั่งเศส จนกระทั่งสิ้นสุดสมัยพระราชอาณาจักรลาวในปี พ.ศ. 2518 ทรงได้รับการยกย่องจากประชาชนชาวลาวในฐานะที่เป็นผู้ยอมสละราชบัลลังก์พระมหากษัตริย์แห่งราชอาณาจักรจำปาศักดิ์ เพื่อให้ประเทศลาวรวมเป็นแผ่นดินเดียวกัน และทรงดำรงพระอิสริยยศแห่งราชวงศ์สูงเป็นลำดับที่ 3 ของพระราชอาณาจักร รองจากพระบาทสมเด็จพระเจ้ามหาชีวิตและสมเด็จเจ้าฟ้าองค์มกุฎราชกุมาร
ซัดดัม เกียรติยงยุทธ
ซัดดัม เกียรติยงยุทธ มีชื่อจริงว่า ณรงค์ บุญจันทร์ เกิดเมื่อวันที่ 8 มีนาคม พ.ศ. 2526 ที่จังหวัดกระบี่ สืบศักดิ์ ผันสืบ
เกิดเมื่อวันที่ 14 ธันวาคม ที่อำเภอบ้านโป่ง จังหวัดราชบุรี เป็นบุตรของนายสมจิต ผันสืบ (ข้าราชการบำนาญ) กับนางขนิษฐา ผันสืบ (หัวหน้าผู้ดูแลเด็ก ศูนย์พัฒนาเด็กเล็ก ตำบลคุ้งพะยอม) พระธรรมวโรดม (บุญมา คุณสมฺปนฺโน)
พระธรรมวโรดม มีนามเดิมว่า บุญมา นามสกุล เขียวเพกา เกิดเมื่อวันจันทร์ที่ 13 พฤษภาคม พ.ศ. 2472 ตรงกับขึ้น 6 ค่ำ เดือน 6 ปีมะเส็ง เป็นบุตรคนที่ 2 ในบรรดาบุตรทั้งหมด 6 คนของนายเภากับนางหนู (สกุลเดิม ภู่โคกหวาย) ภูมิลำเนาอยู่บ้านหมู่ 9 ตำบลศาลายา อำเภอนครชัยศรี จังหวัดนครปฐม ต่อมาได้เข้าเรียนชั้นประถมศึกษาที่โรงเรียนบ้านกระทุ่มล้ม อำเภอสามพราน จังหวัดนครปฐม เจ้าบุญอุ้ม ณ จำปาศักดิ์
"...ท่านวอนเคารพในการตรวจสอบ และขอร้องแก่เรา เพื่อที่จะทราบความรู้สึกของเรานั้น เราขอแสดงว่า การให้คำค้ำประกันในทางส่วนตัวอันเกี่ยวข้องทางตำแหน่งเจ้าราชวงษ์ ณ จำปาศักดิ์นั้นซึ่งเป็นที่ยอมรับรู้ในโพรโทคอล ผนวกท้ายสัญญาโมดัสวิวังดี ยังคงใช้ได้แน่นอน เราเสียดายเพียงแต่ในระยะเวลาที่ประเทศลาวได้ถูกปลดปล่อยในสถาบันประชาธิปไตยเช่นนี้ ซึ่งในฐานันดรศักดิ์ของเจ้าของเรา จะต้องลดลงมาอยู่ภายใต้เสียงโหวตของประชาชน ตามบันทึกข้อตกลงในโพรโทคอลเกี่ยวกับตัวท่าน... ฝ่าพระบาท เรายอมรับนับถือในความเสียสละของท่าน และความเที่ยงธรรมของท่าน ในการช่วยอุ้มชู และเสริมสร้างความคิดเห็นให้แก่ประเทศชาติ เราขอแสดงความรู้สึกอันจริงใจความรักแบบความเคารพอย่างสูงมายังฝ่าพระบาท พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าผ่องประไพ
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าผ่องประไพ หรือ พระองค์เจ้าหญิงผ่อง ประสูติเมื่อวันพฤหัสบดี เดือนอ้าย แรม 8 ค่ำ ปีเถาะ ตรงกับวันที่ 19 ธันวาคม พ.ศ. 2410 เป็นพระราชธิดาพระองค์แรกในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวเมื่อครั้งดำรงพระอิสริยยศเป็นสมเด็จเจ้าฟ้าฯ กรมขุนพินิตประชานาถ ประสูติแต่เจ้าจอมมารดาหม่อมราชวงศ์แข ซึ่งเป็นพระพี่เลี้ยงในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ขณะมีพระชนมายุเพียง 14-15 พรรษา ส่วนคุณแขมีอายุมากกว่าสมเด็จเจ้าฟ้าฯ กรมขุนพินิตประชานาถ ประมาณ 3 ปี เมื่อแรกประสูติใหม่ๆนั้นพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงกริ้วคุณแขที่ทำให้พระราชโอรสทรงประพฤติผิดเกินวัย แต่พระองค์ก็มิได้ทรงลงโทษคุณแข เพราะมีพระเมตตาอยู่แล้ว  บุญเลื่อน เครือตราชู
หลังจากเกิดสงครามโลกครั้งที่ 2 ในปี พ.ศ. 2485 คุณหญิงบุญเลื่อนได้รับคำสั่งให้ไปดูแลงานทะเบียนและเป็นผู้ช่วยอาจารย์ผู้ปกครองฝ่ายสตรี โรงเรียนเตรียมอุดมศึกษาภาคพายัพ จังหวัดเชียงใหม่ ต่อมาได้รับคำสั่งให้ไปช่วยงานที่สาขาเพชรบูรณ์ และช่วยราชการกรมวิสามัญศึกษา รับผิดชอบงานทะเบียนครูทั่วประเทศ เจ้ายุติธรรมธร (หยุย ณ จำปาศักดิ์)
ต่อมารัฐบาลอินโดจีนฝรั่งเศส ได้ยกเลิกฐานะความเป็นเจ้าผู้ครองนครลงเมื่อวันที่ 22 พฤศจิกายน พ.ศ. 2447 เสด็จเจ้ายุติธรรมธร (หยุย) จึงมีฐานะเป็นผู้ว่าราชการเมืองจำปาศักดิ์แทนแต่ก็ยังทรงดำรงฐานันดรศักดิ์แห่งราชวงศ์จำปาศักดิ์อยู่ จนถึง พ.ศ. 2484 เมื่อประเทศสยามได้ยึดดินแดนนครจำปาศักดิ์กลับคืนมาอีกครั้ง และจัดตั้งขึ้นเป็นจังหวัดนครจัมปาศักดิ์แล้ว ทางราชการไทยก็ได้คงพระเกียรติยศของเสด็จเจ้ายุติธรรมธร (หยุย) ในฐานะเจ้าผู้ครองนครจำปาศักดิ์ไว้ตามเดิม กล่าวอีกนัยหนึ่งก็คือ ให้เป็นผู้ว่าราชการจังหวัดที่ตั้งขึ้นมาใหม่นั้นเอง พระองค์ได้ทรงอยู่ในตำแหน่งและฐานันดรศักดิ์นี้จนถึงแก่พิราลัยในตำแหน่งเมื่อวันที่ 2 มีนาคม พ.ศ. 2489 ก่อนหน้าที่ดินแดนจำปาศักดิ์จะกลับไปเป็นของฝรั่งเศสอีกครั้งไม่นานนัก เจ้าบุญอุ้ม ณ จำปาศักดิ์
เสด็จเจ้าบุญอุ้มได้พระราชทานคำนิยมในหนังสือ ความเป็นมาของลาวหรือเล่าเรื่องชาติลาว ต่อจากคำนิยมของสมเด็จเจ้ามหาอุปราชเพชราช ซึ่งรวบรวมโดย อู่คำ พมวงสา จัดพิมพ์โดยยุวสมาคมแห่งประเทศลาว แล้วได้มอบไว้เป็นสมบัติของหอสมุดกลางจุฬาลงกรณ์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย กรุงเทพมหานคร ประเทศไทย ในหน้า ฌ-ญ ปรากฏคำนิยมของพระองค์ความว่า แขวงจำปาศักดิ์
เมื่อถึงรัชสมัยพระเจ้าฟ้างุ้ม ได้ทรงรวบรวมเมืองต่าง ๆ ของลาวเข้ามาเป็นอาณาจักรเดียวกันชื่อว่าอาณาจักรล้านช้าง มีเมืองหลวงอยู่ที่เมืองหลวงพระบาง แต่เมื่อพระเจ้าฟ้างุ้มสิ้นพระชนม์ อาณาจักรล้านช้างเริ่มตกต่ำลงเพราะสงครามแย่งชิงอำนาจและการก่อกบฏต่าง ๆ นานนับร้อยปี จนถึง พ.ศ. 2063 พระเจ้าโพธิสารราชขึ้นครองราชย์และได้รวบรวมแผ่นดินเป็นปึกแผ่นอีกครั้ง ต่อมาพระโอรสคือพระเจ้าไชยเชษฐาธิราชได้ย้ายเมืองหลวงของอาณาจักรล้านช้างมาอยู่ที่กรุงศรีสัตนาคนหุต (เวียงจันทน์) เพื่อหลีกเลี่ยงอิทธิพลของอาณาจักรตองอู อาณาจักรล้านช้างมีความเจริญมา 200 ปีเศษก็เริ่มอ่อนแอลง หัวเมืองต่างๆ แตกออกเป็น 3 ฝ่าย คือ อาณาจักรหลวงพระบาง อาณาจักรเวียงจันทน์ และอาณาจักรจำปาศักดิ์ ตรงกับสมัยกรุงธนบุรีของสยาม ขณะนั้น สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราชระแวงว่าลาวจะร่วมมือกับพม่ายกทัพมาตี จึงโปรดเกล้าฯ ให้เจ้าพระยามหากษัตริย์ศึก (รัชกาลที่ 1) ยกทัพไปตีลาวทั้ง 3 อาณาจักรตกเป็นเมืองขึ้นของสยามนานถึง 114 ปี จนถึงปี พ.ศ. 2436 ในสมัยรัชกาลที่ 5 ภายหลังวิกฤตการณ์ ร.ศ. 112 ดินแดนลาวฝั่งซ้ายของแม่น้ำโขงรวมทั้งแขวงจำปาศักดิ์บางส่วนตกอยู่ภายใต้การปกครองของฝรั่งเศส ขณะที่ดินแดนฝั่งขวาของแม่น้ำโขงบริเวณเมืองจำปาศักดิ์ ซึ่งเดิมขึ้นอยู่กับมณฑลอุบลตกอยู่ภายใต้การปกครองของฝรั่งเศสในเวลาต่อมาเมื่อปี พ.ศ. 2447 สมเด็จพระพุฒาจารย์ (เกี่ยว อุปเสโณ)
สมเด็จพระพุฒาจารย์ มีนามเดิมว่า เกี่ยว โชคชัย เกิดเมื่อวันที่ 3 มีนาคม พ.ศ. 2471 นับแบบเก่า นับแบบปัจจุบันตรงกับ พ.ศ. 2472 (ตรงกับวันอาทิตย์ แรม 8 ค่ำ เดือน 3 ปีมะโรง) ณ บ้านเฉวง ตำบลบ่อผุด อำเภอเกาะสมุย จังหวัดสุราษฎร์ธานี ถือกำเนิดในครอบครัวชาวจีนไหหลำ เป็นบุตรคนที่ 5 ในจำนวนบุตร 7 คน ของนายอุ้ยเลี้ยน แซ่โหย่ (เลื่อน โชคชัย) และนางยี แซ่โหย่ (ยี โชคชัย) ครอบครัวโชคชัยมีอาชีพทำสวนมะพร้าว ปัจจุบันทายาทสกุลโชคชัยหรือแซ่โหย่เปลี่ยนนามสกุลนั้นเป็น โชคคณาพิทักษ์ เจ้าบุญอุ้ม ณ จำปาศักดิ์
เสด็จเจ้าบุนอุ้ม นะ จำปาสัก เจ้านะคอนจำปาสัก ผู้กวดราชการต่างสมเด็จเจ้ามหาชีวิต เจ้ากอง
เจ้ากอง หรือขุนหลวงพระเสด็จกอน เดิมคือขุนหลวงกอง หรือ กอน หรือกน เกิดเมื่อประมาณ พ.ศ. 2019 รับราชการในรัชสมัยพระศรีสุคนธบท ต่อมา ใน พ.ศ. 2051 ได้ก่อกบฏและตั้งตัวเป็นใหญ่ที่เมืองบาสาณ พระศรีสุคนธบทหนีไป จนถูกปลงพระชนม์ที่แม่น้ำสตึงแสน ส่วนเจ้าพระยาจันทราชาหนีไปกรุงศรีอยุธยา ต่อมาได้ออกมาครองราชสมบัติที่เมืองโพธิสัตว์ภายใต้การสนับสนุนของสยาม ต่อมา ทั้งสองฝ่ายได้ยกทัพมารบกัน และเจ้ากองเป็นฝ่ายพ่ายแพ้เมื่อ พ.ศ. 2072 และถูกประหารชีวิต แม่เจ้าบัวถา มหายศปัญญา
แม่เจ้าบัวถา มหายศปัญญา ประสูติเมื่อปี พ.ศ. 2381 เป็นราชธิดาในพระยาบุรีรัตน์ (เจ้าหนานปัญญา หรือเจ้าบุรีปัญญา มหายศปัญญา) พระยาบุรีรัตน์นครแพร่ กับแม่เจ้าเฮือนแก้ว มหายศปัญญา ราชนัดดาเจ้าหลวงเทพวงศ์ลิ้นตอง แม่เจ้าบัวถา อภิเษกสมรสกับเจ้าพิริยเทพวงษ์ เจ้าผู้ครองนครแพร่องค์ที่ 22 แต่ไม่มีโอรสธิดาด้วยกันจึงได้รับเจ้าสุนันตา วงศ์บุรี ธิดาพระยาบุรีรัตน์ (เจ้าน้อยหนู มหายศปัญญา) น้องชาย กับแม่เจ้าคำ มหายศปัญญา มาเป็นบุตรบุญธรรม แม่เจ้าบัวถาได้แยกจากเจ้าหลวงพิริยเทพวงษ์มาสร้างคุ้มวงศ์บุรี ใกล้กับคุ้มเจ้าหลวง ตั้งอยู่บนถนนคำลือ อาศัยอยู่กับเจ้าสุนันตา วงศ์บุรี บุตรบุญธรรม เจ้าสุนันตาสมรสกับหลวงพงษ์พิบูลย์ (เจ้าพรหม วงศ์พระถาง) พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าเนียม
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าเนียม (12 เมษายน พ.ศ. 2343 - พ.ศ. 2367) ประสูติเมื่อวันเสาร์ เดือน 5 แรม 3 ค่ำ ปีวอก เอกศก จุลศักราช 1162 ตรงกับวันที่ 12 เมษายน พ.ศ. 2343 เป็นพระราชโอรสในพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัยและเจ้าจอมมารดาเหมใหญ่ ทรงเป็นต้นราชสกุลนิยมิศร พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงราชบุรีดิเรกฤทธิ์
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงราชบุรีดิเรกฤทธิ์ ประสูติเมื่อวันพุธ ขึ้น 11 ค่ำ เดือน 11 ปีจอ จุลศักราช 1236 ตรงกับวันที่ 21 ตุลาคม พ.ศ. 2417[2] มีพระนามเมื่อแรกประสูติว่า<b data-parsoid='{"dsr":[2158,2204,3,3]}'>พระเจ้าลูกยาเธอ พระองค์เจ้ารพีพัฒนศักดิ์ เป็นพระราชโอรสพระองค์ที่ 14 ในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว และเป็นพระองค์ที่ 2 ในเจ้าจอมมารดาตลับ มีพระเชษฐภคินีคือพระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอัจฉรพรรณีรัชกัญญา เมื่อทรงพระเยาว์ทรงได้รับการอภิบาลจากเจ้าจอมมารดาตลับ หม่อมราชวงศ์ พึ่งบุญ และพระยาเวียงในนฤบาล (หรั่ง เกตุทัต)[3] เจ้าบุญอุ้ม ณ จำปาศักดิ์
ข้าพเจ้ายอมรับฐานันดรศักดิ์ "เจ้านครจำปาศักดิ์" ก็เนื่องด้วยข้าพเจ้ามั่นใจว่ามันเป็นการถูกต้อง เป็นธรรม ในบรรยากาศของประเทศลาวใหม่ และเป็นอันหนึ่งอันเดียวกันที่นามสกุลของครอบครัวข้าพเจ้า จะไม่ถูกลบล้างจากความทรงจำ พรหมลิขิตไม่เข้าข้างอาณาจักรจำปาศักดิ์เสียแล้ว และมันก็เป็นความประสงค์ของพวกเราทุกคน ที่จะไม่ยกมันขึ้นมาอีก พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าลำยอง
พระองค์เจ้าลำยอง ประสูติเมื่อวันเสาร์ เดือนยี่ ขึ้น 13 ค่ำ ปีวอก ฉศก จ.ศ. 1186 ตรงกับวันที่ 1 มกราคม พ.ศ. 2367 ทรงไม่ได้รับราชการในกรมใด ๆ พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงพระนิพนธ์ถึงพระองค์เจ้าลำยองไว้ใน "พระราชพิธีสิบสองเดือน" ว่า ""เห็นว่าพระบรมวงศานุวงศ์ซึ่งมิได้ทรงผนวช แต่มิได้ช่วยราชการแผ่นดินอย่างหนึ่งอย่างใด และที่ซ้ำประพฤติความชั่วให้เป็นที่เสื่อมเสียพระเกียรติยศ เช่นพระองค์เจ้าลำยอง ก็เห็นแต่สูบฝิ่นอยู่กับวังก็ยังได้รับพระราชทานเบี้ยหวัดถึง ๕ ชั่ง และเงินขึ้น ซึ่งเดี๋ยวนี้เรียกว่าเงินกลางปี ก็ยังคงได้ไม่ได้ลดทอนอันใด"" เจ้าบุญอุ้ม ณ จำปาศักดิ์
ข้าพเจ้าเข้าใจว่าคู่เซ็นสัญญาผู้สูงศักดิ์ ยังคงยึดมั่นอย่างมั่นคงต่อคำสัญญา โดยส่วนตัวแล้ว ข้าพเจ้าจะไม่ปรารถนาสิ่งใด ถ้าหากว่าการปรากฏตัวของข้าพเจ้าอยู่ในประเทศลาว จะเป็นสาเหตุก่อให้เกิดความวุ่นวาย อันจะเป็นอันตรายต่อการรวมลาวที่พึ่งจะได้มาในขณะนี้..."[7] ท้าวสมศักดิ์ (หม่อมราชวงศ์ปุย มาลากุล)
ท้าวสมศักดิ์ (หม่อมราชวงศ์ปุย มาลากุล) เกิดเมื่อวันที่ 1 พฤศจิกายน พ.ศ. 2429 เป็นธิดาของพระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าขจรจรัสวงศ์ กรมหมื่นปราบปรปักษ์กับหม่อมเพิ่ม ถวายตัวในสมเด็จพระศรีพัชรินทราฯ เมื่ออายุได้ 11 ปี เมื่ออายุมากขึ้นรับหน้าที่จัดเครื่องฉลองพระองค์สมเด็จพระศรีพัชรินทราฯ ตลอดจนเก็บเครื่องเพชรและเครื่องทอง ต่อมาเมื่อหม่อมราชวงศ์แป้ว มาลากุล ถึงแก่อนิจกรรม ท่านได้เป็นผู้รับใช้คนสนิทของสมเด็จพระศรีพัชรินทราฯ ต้องอยู่ใกล้ชิดพระองค์เพื่อรับพระราชเสาวนีย์ต่างๆ เมื่อประชวรก็ได้อยู่เฝ้าถวายการปรนนิบัติดูแลจนกระทั่งสมเด็จพระศรีพัชรินทราฯ สวรรคต พระครูประศาสนสิกขกิจ (พริ้ง อินทโชติ)
พระครูประศาสนสิกขกิจ หรือ หลวงพ่อพริ้ง วัดบางปะกอก [นามเดิม (หลวงพ่อ) พริ้ง เอี่ยมทศ] ท่านเกิดเมื่อปี พ.ศ. 2413 ตรงกับสมัย พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เป็นชาวคลองสาน ฝั่งธนบุรี หรือ จังหวัดธนบุรี ในสมัยนั้น เป็นบุตรของนายเวียน และนางสุ่น เอี่ยมทศ บรรพชาเป็นสามเณรเมื่ออายุ 7 ปี ที่ วัดสิทธาราม ศึกษาพระธรรมวินัยและฝึกฝนวิปัสสนากรรมฐานกับพระมงคลเทพมุนี (พระอาจารย์เอี่ยม)อย่างเคร่งครัด ในปี พ.ศ. 2433บทที่ วัดทองนพคุณ ท่านมีวัตรปฏิบัติที่งดงาม มักออกธุดงควัตรแสวงหาวิเวกไปยังป่าเขาลำเนาไพรเสมอ จึงเป็นที่ศรัทธาเคารพนับถือของชาวบ้านทั่วไป ต่อมาได้มีผู้มานิมนต์ท่านไปเป็นเจ้าอาวาส วัดบางปะกอก เกียรติคุณของท่านยิ่งได้รับความเชื่อถือมากขึ้นอีก เมื่อพลเรือเอกพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงชุมพรเขตอุดมศักดิ์ พระราชโอรสใน พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวได้มาเป็นศิษย์ของท่าน ทำให้บรรดาทหารเรือส่วนใหญ่เลื่อมใสมาสักการะท่านเป็นจำนวนมาก ท่านได้รับพระราชทานสมณศักดิ์เป็น พระครูประศาสนสิกขกิจ อาณาจักรล้านช้าง
ภายหลังจากที่จำปาศักดิ์แยกเป็นอิสระจากเวียงจันทน์เมื่อ พ.ศ. 2257 โดยมีเจ้าสร้อยศรีสมุทรพุทธางกูร ผู้เป็นหลานของพระเจ้าสุริยวงศาธรรมิกราช เป็นพระเจ้าแผ่นดิน ต่อมาเมื่อ พ.ศ. 2321 ในสมัยของเจ้าไชยกุมาร นครจำปาศักดิ์ก็ต้องเสียเอกราชให้แก่ไทย ต่อมาเมื่อ พ.ศ. 2334 ได้เกิดกบฏขึ้นในนครจำปาศักดิ์ทำให้เจ้าไชยกุมารต้องเสด็จหนีแล้วไปสวรรคตในป่า แต่ท้าวฝ่ายหน้าแห่งบ้านสิงห์ท่า (เมืองยโสธร) กับพระประทุมวรราชสุริยวงศ์ (เจ้าคำผง) เจ้าเมืองอุบล ผู้เป็นพระเชษฐา ได้ยกกองกำลังไปปราบกบฏและตีเอาเมืองจำปาศักดิ์คืนมาได้ ทำให้ท้าวฝ่ายหน้าได้รับแต่งตั้งจากไทยให้เป็นเจ้านครจำปาศักดิ์มีนามว่า พระวิไชยราชขัตติยวงศา เกรียงศักดิ์ ชมะนันทน์
พลเอก เกรียงศักดิ์ เกิดเมื่อวันที่ 17 ธันวาคม พ.ศ. 2460 [1] เป็นบุตรของนายแจ่ม กันนางเจือ ชมะนันทน์ ต่อมาได้เปลี่ยนชื่อเป็นเกรียงศักดิ์ตามนโยบายของรัฐบาลในขณะนั้น (รัฐบาลหลวงพิบูลสงคราม)[2] ชีวิตครอบครัว สมรสกับคุณหญิง วิรัตน์ ชมะนันทน์ มีบุตรและธิดาคือ พันเอก พงศ์พิพัฒน์ ชมะนันทน์ และ รัตนวรรณ ชมะนันทน์[1] เจ้าจักรคำขจรศักดิ์
เจ้าจักรคำขจรศักดิ์ มีพระนามเดิมว่า เจ้าน้อยจักรคำ ณ ลำพูน ประสูติเมื่อปี พ.ศ. 2417 เป็นราชโอรสในเจ้าอินทยงยศโชติ เจ้าผู้ครองนครลำพูน องค์ที่ 9 กับแม่เจ้าหม่อมราชวงศ์รถแก้วราชเทวี (อิศรเสนา) และเป็นราชนัดดา (หลานปู่) ในเจ้าดาราดิเรกรัตนไพโรจน์ เจ้าผู้ครองนครลำพูน องค์ที่ 7 กับแม่เจ้าปิมปา มีราชภคินีและราชขนิษฐา ร่วมราชมารดา 2 พระองค์ มีนามตามลำดับ ดังนี้
เจ้าน้อยจักรคำได้ดำรงอิสริยยศเป็น"เจ้าบุรีรัตน" เมื่อเจ้าอินทยงยศโชติถึงแก่พิราลัย จึงได้รับแต่งตั้งเป็นผู้รั้งนครลำพูนสืบต่อมา จนถึงวันที่ 11 พฤศจิกายน พ.ศ. 2454 จึงได้รับพระราชทานสัญญาบัตรเป็นเจ้านครลำพูน มีราชทินนามว่า "เจ้าจักรคำขจรศักดิ์ อรรคสัตยาทิคุณ หริภุญไชยรัษฎาธิวาส ประชาราษฎร์บริบาล ธาตุเจติยสถานบูชากร ลำพูนนครเชษฐกุลวงษ์ จำนงภักดีนราธิปก เอกัจโยนกชนาธิบดี" เจ้าบุญอุ้ม ณ จำปาศักดิ์
หนังสือความเป็นมาของลาว หรือเล่าเรื่องซาติลาว รวบรวมโดยท้าวอู่คำ พมวงสานี้ ได้เว้าเถิง (ได้พูดถึง) ความเป็นมาของซาติลาว แต่ปางดึกดำบรรพ์มาฮอด (มาถึง) สมัยปัจจุบันนี้อย่างสังเขป ข้าพะเจ้าจึงหวังว่าหนังสือนี้จักเป็นเทียนเล่มหนึ่ง สำหรับใซ้ส่องเบิ่ง (ใช้ส่องดู) ซาติปางหลังของลาวเราได้เป็นอย่างดี เจ้าบุญอุ้ม ณ จำปาศักดิ์
"...โดยจุดประสงค์ สันติภาพและมุ่งหวังในขอบเขตจำกัด พวกทหารราบอากาศที่ 2 ซึ่งไม่พึงพอใจบางสิ่งบางอย่างได้ตั้งตัวแข็งข้อต่อคำสั่งของผู้บังคับบัญชา ข้าพระบาทได้เห็นสภาพการณ์เวียงจันทน์ เวลาเหตุเกิดขึ้นวันที่ 4 สิงหาคมแล้วนี้ ก็ไม่นึกว่าการกระทำของเขาพอจะนำเอาความกระทบกระเทือนมาสู่พระราชอาณาจักรปั่นป่วนจนต่ำต้อย ถอยลงทุกๆ วัน พวกก่อการวุ่นวาย พร้อมด้วยคณะสมรู้ร่วมคิดของเขาก็ฉวยโอกาส ดัดแปลงสถานการณ์ไปเป็นจุดหมายของเขาอย่างง่ายดาย คือทำให้ประเทศชาติของเราเป็นคอมมิวนิสต์ในไม่ช้านานนี้ พวกข้าพระบาทได้ลุกขึ้นทำสถานการณ์ครั้งนี้ก็เนื่องจากรัฐบุรุษบางคน และนักการเมืองบางพรรค สวมเอากำลังและผลงานอันดีของคณะรัฐประหาร มาสร้างอิทธิพลส่วนตัว ซึ่งไม่มีใครปรารถนาที่จะปล่อยให้เป็นไปได้ ข้าพระบาทได้รู้เห็นเหตุการณ์ที่นำพาให้รัฐบาลเจ้าสุวรรณภูมาจัดตั้งขึ้น ได้เห็นการโหดร้าย การหลบลี้หนีภัย การข่มขู่ผู้แทนราษฎร อันทำให้การประชุมสภาแห่งชาติผิดไปหมด วิธีการข่มขู่ลงมติและวิธีทำให้ประชาชนสนับสนุนการทารุณต่างๆ ก็ไม่แตกต่างวิธีปฏิบัติของคอมมิวนิสต์เลย สิ่งที่ร้ายแรงแท้นั้น ตั้งแต่รัฐบาลสุวรรณภูมาขึ้นกำอำนาจ ก็ได้ชักนำคณะปะเทดลาวทวีการล้างบ้านเผาเมือง ขู่ขวัญประชาชนให้หวาดหวั่นเกรงกลัวอย่างร้ายกาจ เขาโจมตีค่ายทหารของเราที่แขวงพงสาลี ซำเหนือ ทำลายหัวสะพาน ถนนหนทาง กั้นกางการเคลื่อนไหวของกำลังช่วยเหลือกองทัพแห่งชาติ ต่อหน้าสภาพการณ์อันเศร้าทั้งหมดนี้ รัฐบาลเวียงจันทน์ก็มิได้นำพา กลับเพิกเฉยเสีย เหมือนดังเป็นผู้สมรู้ร่วมคิดนำด้วย กำลังของเราก็เคลื่อนถอนมารวมกันอยู่เหมือนจะปล่อยให้ประชาชนตกอยู่เงื้อมมือของคณะทรยศต่อชาติ ประหัตประหารฆ่าฟันทารุณทำให้บาดเจ็บช้ำใจ ตามใจพวกเขาด้วยการจำเป็น เสียดายของพวกเรา พร้อมกันนั้นพวกศัตรูก็โฆษณาใส่ร้ายป้ายสีทำลายระบอบปกครองของพวกเราทั่วพระราชอาณาจักร ยิ่งกว่านั้นการประนามสร้างตึงเครียด เกลียดแค้นก็มาจากเวียงจันทน์นั้นเอง เป็นที่ทราบกันอยู่แล้วว่า คณะปะเทดลาวที่อ้างตนว่าจะมาติดต่อเจรจาหยุดรบ ได้บุกรุกเข้ามาสมทบกับแนวขบวนวุ่นวายเวียงจันทน์ หลอกลวงให้จ่ายปืนและอาวุธอื่นๆ ให้คณะสนับสนุนของเขา เมื่อเป็นเช่นนั้นก็เป็นที่ประจักษ์ชัดว่า รัฐบาลไม่สามารถปกป้องคุ้มครองความเป็นระเบียบเรียบร้อยอยู่ในวิถีทางสันติได้ เข็มอัปสร สิริสุขะ
เข็มอัปสร สืบเชื้อสายมาจากเจ้านายฝ่ายเหนือ เนื่องจากมารดา คือ เจ้านิรมิต เป็นธิดาของเจ้าคำนพ มหาวงศนันท์ และเจ้าบุญตุ้ม มหาวงศนันท์ (สกุลเดิม ณ น่าน) ส่วนเจ้าบิดาของเจ้าบุญตุ้ม คือ เจ้าอุปราชสิทธิสาร ณ น่าน ซึ่งเป็นโอรสในเจ้าอนันตวรฤทธิเดช เจ้าผู้ครองนครน่านองค์ที่ 62 ส่วนเจ้าคำนพนั้นเป็นหลาน เจ้าหลวงมหาวงค์ เจ้าผู้ครองนครน่านองค์ที่ 61 อาณาจักรล้านช้างจำปาศักดิ์
ราชอาณาจักรล้านช้างจำปาศักดิ์ คืออาณาจักรลาวล้านช้างที่ตั้งอยู่ทางต้นใต้ของประเทศลาวในปัจจุบัน ดำรงอยู่ในช่วงเวลาตั้งแต่ปี พ.ศ. 2256 ถึง พ.ศ. 2489 เป็นเวลา 236 ปี อาณาจักรล้านช้างจำปาศักดิ์ตกเป็นประเทศราชของไทยจนถึงสมัยรัชกาลที่ 5 เมื่อฝรั่งเศสเข้ามาครอบครองบริเวณประเทศลาวทั้งหมด จำปาศักดิ์ถูกยุบรวมเข้ากับอาณาจักรล้านช้างหลวงพระบาง กลายมาเป็นราชอาณาจักรลาว เมื่อปี พ.ศ. 2489 พระครูธรรมกิจโกศล (นอง ธมฺมภูโต)
พระอาจารย์นอง ธัมมภูโต (15 ตุลาคม พ.ศ. 2462 - 11 กันยายน พ.ศ. 2542) ท่านเป็นสหธรรมิกที่ใกล้ชิดกับ หลวงปู่ทิม วัดช้างให้ ท่านมีส่วนร่วมในการจัดสร้างและปลุกเสกพระเครื่องหลวงปู่ทวดมาตั้งแต่ปี พ.ศ. 2497หลังจากที่ พระอาจารย์ทิม ได้มรณภาพลง ท่านได้กลายเป็นกำลังสำคัญในการทำพิธีต่างๆอันเกี่ยวเนื่องกับพระเครื่องหลวงปู่ทวดแทนพระอาจารย์ทิม
พระอาจารย์นอง ท่านเกิดเมื่อวันที่ 15 ตุลาคม พ.ศ. 2462 ตรงกับสมัยรัชกาลที่ 6ณ บ้านนาประดู่ อำเภอมะกรูด จังหวัดปัตตานี เป็นบุตรของนายเรือง และนางทองเพ็ง หน่อทอง บรรพชาเมื่อปี พ.ศ. 2481 ขณะมีอายุได้ 19 ปี อุปสมบทเมื่อปี พ.ศ. 2483 เมื่อวันที่ 27 มิถุนายน ณ พัทธสีมา วัดนาประดู่ โดยมีพระครูพิบูลย์สมณวัตร วัดมุจลินทวาปีวิหาร เป็นพระอุปัชฌาย์ พระอธิการคำ ตสฺสโร วัดบุพพนิมิต และ พระอธิการแดง ธมฺมโชโต วัดนาประดู่ เป็นพระกรรมวาจาจารย์และพระอนุสาวนาจารย์ตามลำดับ
ในปี พ.ศ. 2507 ได้เริ่มสร้างวัตถุมงคลเป็นครั้งแรก คือ พระเครื่องหลวงพ่อทวดหมานและพระสามทวด ปลุกเสกร่วมกับพระอาจารย์ทิม แห่งวัดช้างให้ ที่ได้รับความนิยมสูงสุด คือรุ้นที่สร้างในปี พ.ศ. 2514 ซึ่งเป็นพระพิมพ์หลวงปู่ทวด มีด้วยกันหลายพิมพ์ เครื่องราวของขลังที่ได้รับความนิยมคือ ตะกรุดลูกปืน (ตะกรุดนารายณ์แปลงรูป) นอกจากนี้ยังมีวัตถุมงคลรุ่นอื่นๆล้วนได้รับความนิยมจากนักสะสมพระเครื่องแทบทั้งสิ้นเนื่องจากมีประสบการณ์เกิดขึ้นมากมายโดยต่างก็รอดพ้นภยันตรายมาได้อย่างน่าอัศจรรย์ เป็นที่โจษขานเล่าลือไปทั่วประเทศ
พระอาจารย์นอง ท่านได้ถึงแก่มรณภาพเมื่อวันที่ 11 กันยายน พ.ศ. 2542 ตรงกับสมัยรัชกาลที่ 9 รวมสิริอายุได้ 79 ปี 58 พรรษา ณ โรงพยาบาลโคกโพธิ์ น้ำเงิน บุญหนัก
น้ำเงิน บุญหนัก หรือชื่อจริงว่า สวง จารุวิจิตร และชื่อเล่นว่า เปี๊ยก (เกิด 24 มกราคม พ.ศ. 2483) เป็นนักแสดงและนักพากย์ชาวไทย จบการศึกษาจากโรงเรียนขัตติยาณีผดุงศึกษา เข้าสู่วงการการแสดงครั้งแรกเมื่อปี 2499 จากการชักนำของ ม.ล.ทรงสอางค์ ทิฆัมพร ผลงานแรกคือภาพยนตร์เรื่อง "สาปสวรรค์" เมื่อ พ.ศ. 2498 โดยใช้ชื่อในวงการว่า "ดาวรุ่งฟ้า" ประกบกับ ส.อาสนจินดา, เชาว์ แคล่วคล่อง และ จุฑารัตน์ จินรัตน์ โดยรับบทเป็น "รุ่งทิพย์" นางเอกวัยเด็ก และมีชื่อเสียงจากเรื่อง "ชาติเสือ" แสดงกับ มิตร ชัยบัญชา และเรวดี ศิริวิไล ออกฉายเมื่อ พ.ศ. 2500 จากนั้นก็มีผลงานตามมาอีกเรื่อย ๆ  เจ้าพระยานครศรีธรรมราช (น้อย ณ นคร)
เจ้าพระยานครศรีธรรมราช (น้อย ณ นคร) เกิดเมื่อวันจันทร์ที่ 27 สิงหาคม พ.ศ. 2319[1] ที่เมืองนครศรีธรรมราช ในรัชสมัยสมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรี เป็นพระราชโอรสสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช[2] ประสูติแต่เจ้าจอมมารดาเจ้าหญิงปราง และยังเป็นบุตรบุญธรรมของเจ้าพระยาสุธรรมมนตรี (พัฒน์ ณ นคร) ซึ่งมีบันทึกในจดหมายเหตุความทรงจำของกรมหลวงนรินทรเทวี ตอนที่ตรัสถึงเจ้าพระยานคร (น้อย) และเจ้าจอมมารดาปรางในสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราชว่า นิวัฒน์ธำรง บุญทรงไพศาล
นิวัฒน์ธำรง หรือนิวัฒน์ เกิดเมื่อวันที่ 25 มกราคม พ.ศ. 2491 เป็นบุตรของเจริญ กับบุญเลียบ บุญทรง สมรสกับบุณย์พัชรี บุญทรงไพศาล (เดิมชื่อ สุขุมาลย์ บุญทรง) เป็นนักเรียนทุนแลกเปลี่ยน AFS ประเทศสหรัฐอเมริกา รุ่นที่ 5 จบการศึกษา คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ (ประสานมิตร) ครูบาบุญชุ่ม ญาณสํวโร
ครูบาบุญชุ่ม เกิดเมื่อวันอังคารที่ 5 มกราคม พ.ศ. 2508 เวลา 09.00 น. ที่หมู่บ้านแม่คำหนองบัว ตำบลแม่คำ อำเภอแม่จัน จังหวัดเชียงราย เป็นบุตรคนโตของนายคำหล้าและนางแสงหล้า ทาแกง แม้ครอบครัวจะยากจนใช้ชีวิตอย่างยากลำบาก แต่โยมมารดาก็ปลูกฝังท่านให้ทำบุญ สวดมนต์ ทำสมาธิอยู่เสมอ ทำให้ท่านสนใจออกบวช  พระครูวิมุติธรรมาภิรม (บุญส่วน ปริมุตฺโต)
พระครูวิมุติธรรมาภิรม (หลวงพ่อบุญส่วน ปริมุตฺโต) เจ้าอาวาสวัดหนองคล้า และเจ้าคณะตำบลบึง อำเภอศรีราชา จังหวัดชลบุรี
หลวงพ่อมีชื่อเดิมว่า " บุญส่วน " นามสกุล " ทิมแสง " หรือชาวบ้านหนองคล้า และประชาชนทั่วไปนิยมเรียกท่านว่า "อาจารย์ส่วน หรือหลวงพ่อส่วน" ท่านเกิดเมื่อวันพฤหัสบดี ขึ้น 4 ค่ำ เดือนอ้าย ปีมะเส็ง ตรงวันที่ 10 ธันวาคม พ.ศ. 2496 โยมบิดาชื่อ - มารดาชื่อ หวล นามสกุล ทิมแสง อาณาจักรล้านช้างจำปาศักดิ์
เมื่อสมเด็จพระเจ้าสร้อยศรีสมุทร เสด็จสวรรคตใน พ.ศ. 2281 เจ้าไชยกุมารพระราชโอรสจึงเสด็จขึ้นครองราชย์ แลแต่งตั้งให้เจ้าธัมมเทโว พระราชอนุชาให้เป็นเจ้าอุปราช ต่อมากองทัพไทยได้ยกมาตีเวียงจันทน์ใน พ.ศ. 2321 ได้ยกกองทัพผ่านมาทางเมืองจำปาศักดิ์ และตีเอาเมืองจำปาศักดิ์ได้โดยง่าย เพราะสมเด็จพระเจ้าไชยกุมารยอมออกมาอ่อนน้อมโดยไม่มีการต้อสู้ นครจำปาศักดิ์ที่แยกตัวออกจากเวียงจันทน์และรักษาเอกราชได้เพียง 64 ปี ก็สูญเสียเอกราชให้แก่ฝ่ายไทย เช่นเดียวกับเวียงจันทน์และหลวงพระบาง แขวงจำปาศักดิ์
เมืองจำปาศักดิ์ (บ้านวัดทุ่ง) เคยเป็นที่ตั้งของอาณาจักรจำปาศักดิ์ และเคยเป็นเมืองเอกของแขวงจำปาศักดิ์ ตั้งอยู่ทางฝั่งขวาของแม่น้ำโขง ภายหลังการยึดครองของฝรั่งเศสในปี พ.ศ. 2448 เมืองจำปาศักดิ์ได้ถูกลดความสำคัญลงเป็นเมืองบริวารของแขวง โดยย้ายเมืองเอกไปยังเมืองปากเซทางฝั่งซ้ายของแม่น้ำโขง ห่างจากเมืองจำปาศักดิ์ไปทางทิศเหนือประมาณ 30 กิโลเมตร เจ้าบุญอุ้ม ณ จำปาศักดิ์
ต่อมา เมื่อสหรัฐได้นำเจ้าบุญอุ้มเข้าร่วมการประชุมเจนีวาในเดือนพฤษภาคม พ.ศ. 2504 การเจรจาได้ยืดเยื้อจนถึง พ.ศ. 2505 ในที่สุด ที่ประชุมยอมให้เจ้าสุวรรณภูมาเป็นผู้นำของลาว บทบาททางการเมืองของเจ้าบุญอุ้มจึงลดลง หลังจากนั้น ฝ่ายขบวนการปะเทดลาวสามารถรุกคืบหน้าจนได้ชัยชนะใน พ.ศ. 2518 ส่วนเจ้าบุญอุ้มได้เสด็จลี้ภัยออกนอกประเทศ ทรงประทับและสิ้นพระชนม์ที่ฝรั่งเศสใน พ.ศ. 2523[4] มนัส บุญจำนงค์
มนัส บุญจำนงค์ มีชื่อเล่นว่า "เติ้ล" เกิดเมื่อวันที่ 24 มิถุนายน พ.ศ. 2523 ที่ตำบลพงสวาย อำเภอเมือง จังหวัดราชบุรี เป็นบุตรของนายมโนและนางมาลี บุญจำนงค์ มีน้องชายอีก 2 คนคือ มานนท์ (นน บุญจำนงค์) และ พันธนินทร์ ทั้ง 3 พี่น้องหัดชกมวยมาตั้งแต่สมัยเด็ก อาณาจักรล้านช้าง
เมื่อเจ้าฮุยถึงแก่พิราลัยใน พ.ศ. 2384 เจ้านาคผู้เป็นอุปราชจึงได้ครองเมืองสืบแทน จนถึงแก่พิราลัยด้วยอหิวาตกโรคใน พ.ศ. 2396 ทางฝ่ายสยามจึงได้แต่งตั้งเจ้าคำใหญ่ ผู้เป็นโอรสของเจ้าฮุย ขึ้นเป็นเจ้านครจำปาศักดิ์ มีนามว่า เจ้ายุติธรรมธร (คำใหญ่) จนถึง พ.ศ. 2402 ก็ถึงแก่กรรม เจ้าคำสุกผู้เป็นอนุชาจึงได้เป็นเจ้านครจำปาศักดิ์สืบแทน มีพระนามว่า เจ้ายุติธรรมธร (คำสุก) พระองค์ได้ส่งบุตรชายทั้ง 3 ไปยังกรุงเทพฯจนได้รับพระราชทานบรรดาศักดิ์ทั้งสามคนได้แก่ เจ้าราชดนัย (หยุย) เจ้าศักดิ์ประสิทธิ์ (เจ้าเบง) และเจ้าศักดิ์ประเสริฐ (เจ้าอุย) เจ้าบุญอุ้ม ณ จำปาศักดิ์
อย่างไรก็ตาม เจ้านายในจำปาศักดิ์บางองค์ที่ประทับอยู่ในพระราชอาณาจักรลาวและนครจำปาศักดิ์ ยังมีการใช้ราชสกุลที่รับพระราชทานจากพระองค์ว่า ณ จำปาศักดิ์ หรือ นะจำปาสัก (ນະຈຳປາສັກ) หรือ นะ จำปาสัก (ນະ ຈຳປາສັກ) และ นะจำปาสักดิ (ນະຈຳປາສັກດິ) ก็มี ราชสกุลที่กล่าวมานี้เป็นเพียงการเขียนตามแบบอย่างภาษาลาวตามความเข้าใจของเจ้านายจำปาศักดิ์บางพระองค์ เนื่องจากในชั้นต้นนั้นภาษาลาวในฝ่ายอาณาจักรไม่นิยมใช้ ดิ์ และนิยมเขียนตามคำอ่านคล้ายการสะกดคำพื้นฐานของภาษาไทย ส่วนนามสกุลที่มีความเกี่ยวข้องกับราชสกุล ณ จัมปาศักดิ์ มีหลายสกุล สันนิษฐานว่า ราชสกุล ณ จัมปาศักดิ์ เป็นต้นนามสกุลต้นแบบของสกุลที่ขึ้นต้นด้วยคำว่า "จำปา" ทั้งหมด แต่มิได้ปรากฏหลักฐานอย่างแน่ชัดว่าสืบทอดมาจากราชสกุลนี้[20] พระราชวรนายก (สำรวม ปิยธัมโม)
เมื่อวันที่ 16 มิถุนายน พ.ศ. 2504 ได้บรรพชา ณ วัดอัมพวัน ต.บางอ้อ อ.บ้านนา มีพระครูวิสุทธิธรรมธาดา วัดอัมพวัน เป็นพระอุปัชฌาย์ พระครูพิศาลธรรมประยุต วัดกุฎีเตี้ย ต.อาษา อ.บ้านนา เป็นพระกรรมวาจาจารย์
พร้อมกันนี้ยังได้รับมอบหมายจากเจ้าคณะจังหวัดนครนายก ให้รับผิดชอบการศึกษาและเผยแผ่ของคณะสงฆ์ในจังหวัด
ทั้งนี้ เมื่อช่วงเช้าวันที่ 20 ก.ค. หลังจากพระราชวรนายก ได้ฉันภัตตาหารเช้าแล้วได้เข้าพักผ่อนอยู่ภายในกุฏิชั้นล่าง ต่อมาช่วงสายก็พบว่านอนแน่นิ่งไม่รู้สึกตัว จึงช่วยนำส่งโรงพยาบาลนครนายก แล้วมรณภาพด้วยอาการสงบ เมื่อเวลาประมาณ 10.00 น. 
คณะศิษย์ได้กำหนดพิธีสักการะรดน้ำศพ ณ ศาลาบำเพ็ญกุศล วัดอุดมธานี ในวันที่ 21 กรกฎาคม พ.ศ. 2554 ตั้งแต่เวลา 12.00 น. และจะพระราชทานน้ำหลวงสรงศพในเวลา 16.00 น. พระราชวรนายก สิริรวมอายุได้ 69 ปี 11 เดือน 49 พรรษา บุญยอด สุขถิ่นไทย
นายบุญยอด เกิดเมื่อวันที่ 17 กันยายน พ.ศ. 2508 ที่ย่านลาดพร้าว กรุงเทพมหานคร ในครอบครัวชาวไทยเชื้อสายจีนที่มีอาชีพขายของชำ มีชื่อเล่นว่า "ฝัด" แปลว่า "ผู้รู้" จบการศึกษาระดับมัธยมศึกษาจาก โรงเรียนสาธิตมหาวิทยาลัยรามคำแหง และ โรงเรียนเตรียมอุดมศึกษา ปริญญาตรี และปริญญาโท จากคณะนิเทศศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ประกาศนียบัตรชั้นสูงการบริหารงานภาครัฐและกฎหมายมหาชน, สถาบันพระปกเกล้า ปี พ.ศ. 2552 สำราญศักดิ์ สิงห์มนัสศักดิ์
สำราญศักดิ์ สิงห์มนัสศักดิ์ หรือนายโอภาส เนียมเปรม เป็นชาวจังหวัดเพชรบูรณ์  เกิดเมื่อ 24 พฤศจิกายน พ.ศ. 2526 สถิติการชก 55 ครั้ง ชนะ 34(น็อค 26)เสมอ 1 แพ้ 20 พระยาวิจารณจักรกิจ (บุญรอด สวาทะสุข)
พลเรือตรี พระยาวิจารณ์จักรกิจ หรือนามเดิม บุญรอด สวาทะสุข เป็นต้นสกุล "สวาทะสุข" ได้รับพระราชทานนามสกุลจากพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวเมื่อวันที่ 21 พฤศจิกายน พุทธศักราช 2457 ประกาศครั้งที่ 23 ก่อนได้รับพระราชทานนามสกุลสวาทะสุข เดิมสกุลทองเอม มีพี่น้องรวม 8 คน เคยดำรงตำแหน่งทางการเมืองในคณะรัฐมนตรีคณะที่ 6 และ คณะรัฐมนตรีคณะที่ 7 ในสมัยของพระยาพหลพลพยุหเสนา และยังดำรงตำแหน่งเป็นผู้รักษาราชการตำแหน่งผู้บัญชาการทหารเรือ 
(2 พฤษภาคม 2477 - 9 พฤษภาคม 2481) และผู้บัญชาการทหารเรือ (10 พฤษภาคม 2481 - 23 ตุลาคม 2481) โดยเมื่อขณะที่ศึกษาอยู่ ณ โรงเรียนนายเรือในช่วงเดือนตุลาคม ร.ศ. 124 (พ.ศ. 2448) กรมทหารเรือได้สั่งให้กรมยุทธศึกษาทหารเรือคัดเลือกนักเรียนนายเรือ 7 นาย เพื่อจะส่งไปศึกษาวิชาการทหารเรือ ณ ประเทศญี่ปุ่น ซึ่ง นายบุญรอด (ต่อมาเป็นพลเรือตรี พระยาวิจารณ์จักรกิจ) เป็น 1ใน7 นักเรียนนายเรือที่ได้รับคัดเลือกในสมัยนั้นด้วย พลเรือตรี พระยาวิจารณ์จักรกิจ เป็นหนึ่งในผู้ร่วมก่อตั้งโรงเรียนอาชีพช่างกล หรือสถาบันเทคโนโลยีปทุมวันในปัจจุบัน ท้าวสมศักดิ์ (เจ้าจอมมารดาเหม ในรัชกาลที่ 4)
ท้าวสมศักดิ์ นามเดิม เหม (พ.ศ. 2382 — 18 พฤศจิกายน พ.ศ. 2465) เป็นพระสนมในพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ประสูติการพระราชโอรสเพียงพระองค์เดียวคือ พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าศรีเสาวภางค์ ต้นราชสกุลโศภางค์ ณ อยุธยา หลวงปู่กงมา จิรปุญฺโญ
หลวงปู่กงมา ท่านเกิดเมื่อวันที่ 6 พฤศจิกายน พ.ศ. 2443 ณ บ้านโคก ตำบลตองโขบ อำเภอเมือง จังหวัดสกลนคร เป็นบุตรคนสุดท้องของนายบู่ และนางนวล วงศ์เครือสอน ซึ่งมีพี่น้องร่วมบิดามารดาเดียวกันทั้งหมด ๖ คน มีนามเดิมว่า กงมา วงศ์เครือสอน ในช่วงชีวิตวัยหนุ่ม ท่านมีรูปร่างสัดทัด สูงใหญ่ใบหน้าคมคาย เป็นนักต่อสู้ชีวิตแบบเอางานเอาการ ในสมัยหนึ่ง ท่านได้เป็นนายฮ้อยต้อนวัวควาย หมู เที่ยวขายตามจังหวัดใกล้เคียงกับบ้านเกิด จนต่อมาได้รับหน้าที่เป็นหัวหน้านายฮ้อยพาคณะนายฮ้อยต้อนสัตว์ไปขายถึงกรุงเทพฯ โดยเดินทางด้วยเท้าเปล่า ท่านเป็นคนมีน้ำใจต่อลูกน้อง และอาญหาญช่วยป้องกันอันตรายให้กับลูกน้อง เป็นคนมีศีลธรรม ซื่อสัตย์สุจริต และ มีความยุติธรรม ต่อมาในช่วงชีวิตแห่งความสุข บิดามารดาของท่านได้ไปสู่ขอนางเลา และได้จัดพิธีแต่งงานขึ้นในปี พ.ศ. 2468 ตรงกับรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว (2453 - 2468) จนถึงรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว (2468 - 2477) ขณะมีอายุได้ 25 ปี จนกระทั่งในเวลาต่อมา ภรรยาและลูกในท้องได้เสียชีวิต ทำให้ท่านรู้สึกสูญสิ้น นี่เองเป็นเหตุให้ท่านนึกถึงพระพุทธศาสนา และตัดสินใจออกบวช โดยมีพระอาจารย์โท เป็นพระอุปัชฌาย์ ภายหลังบวชได้ไปจำพรรษาที่วัดบึงทวย กับพระมีซึ่งเป็นเพื่อนรักกัน อยู่วัดนี้ได้ไม่นานด้วยความคิดว่าตนเองไม่ได้สิ่งที่ประสงค์ จึงได้เข้าไปปรึกษากับพระมี ซึ่งเป็นพระที่เคยธุดงค์ไปหลายแห่งในลาว พม่า และไทยมาแล้ว พระมีเคยเล่าให้ฟังว่า เคยได้ยินชาวบ้านพูดถึงพระศีลวัตรปฏิบัติอันงดงามของ หลวงปู่มั่น ภูริทัตโต ว่าเป็นผู้ปฏิบัติดีปฏิบัติชอบ จนหลวงปู่กงมาท่านก็เลื่อมใส หลวงปู่กงมาจึงได้ชวนสหายของท่านคือพระภิกษุมีเดินทางไปถวายตัวเป็นศิษย์ของท่านพระอาจารย์มั่น ภูริทัตตเถระ และในปี พ.ศ. 2469 ได้รับตัวไว้อยู่จำพรรษากับท่านตั้งแต่นั้นมาใน ปี พ.ศ. 2470 ท่านพระอาจารย์ มั่น ภูริทัตตเถระ ได้ให้ลูกศิษย์ สองรูป คือ หลวงปู่กงมาฯ และท่านพ่อลี ได้ญัตติใหม่เป็นฝ่ายพระธรรมยุตนิกายที่วัดบูรพา อำเภอเมือง จังหวัดอุบลราชธานีโดยมีท่านเจ้าคุณพระปัญญาพิศาลเถร (หนู ฐิตปญโญ) วัดสระปทุม จังหวัดพระนครเป็นพระอุปัชฌาย์ พระอาจารย์เพ็ง วัดใต้ จังหวัดอุบลราชธานี เป็นพระกรรมวาจาจารย์ เมื่อวันที่ 27 พฤษภาคม พ.ศ. 2470 หลวงปู่ท่านได้ถือคำสอนของ หลวงปู่มั่น เป็นหลัก เช่น ศีล 11 ประการ และยึดถือแนวปฏิบัติและสอนธรรมเป็นหลัก และสอนให้ลูกศิษย์ ประชาชน ให้รู้ถึงว่าชีวิตนั้นอาจไม่แน่นอน จงทำวันนี้ให้ดีที่สุด และ ยึดถือหลักอริยสัจสี่ ทุกข์ สมุทัย นิโรธ มรรค เป็นต้น ท่านได้ถึงแก่มรณภาพเมื่อวันที่ 17 ตุลาคม พ.ศ. 2505 เจ้าบุญวาทย์วงษ์มานิต
เจ้าบุญวาทย์วงษ์มานิต มีนามเดิมว่าเจ้าบุญทวงศ์ ณ ลำปาง ทรงราชสมภพเมื่อวันที่ 6 พฤศจิกายน พ.ศ. 2400 เป็นเจ้าราชโอรสในเจ้านรนันทไชยชวลิต เจ้าผู้ครองนครลำปาง องค์ที่ 12 กับแม่เจ้าฟองแก้ว ต่อมาได้รับบรรดาศักดิ์เป็นเจ้าอุปราช ในปี พ.ศ. 2438 อาณาจักรล้านช้างจำปาศักดิ์
เมื่อพระวิไชยราชขัตติยวงศาถึงแก่กรรมใน พ.ศ. 2350 ฝ่ายไทยจึงได้แต่งตั้งเจ้านู พระราชโอรสของสมเด็จพระเจ้าไชยกุมาร ขึ้นเป็นเจ้าเมืองแทน แต่ก็ถึงแก่พิราลัย หลังรับสุพรรณบัตรเจ้าเมืองได้เพียง 3 วัน ฝ่ายไทยจึงได้แต่งตั้งให้เจ้าหมาน้อย โอรสของเจ้าอุปราชสุริโย เป็นเจ้านครจำปาศักดิ์ ต่อมาเกิดกบฏอ้ายสาเกียดโง้งขึ้นในเมือง ทำให้เจ้าหมาน้อยถูกส่งตัวลงไปยังกรุงเทพฯ และได้ถึงแก่กรรมที่กรุงเทพฯ ในปี พ.ศ. 2370 เจ้าราชบุตรโย้ โอรสของเจ้าอนุวงศ์ ที่มีความชอบจากการปราบกบฏอ้ายสา จึงได้รับแต่งตั้งเป็นเจ้านครจำปาศักดิ์ แต่เมื่อเกิดเหตุการณ์กบฏเจ้าอนุวงศ์ขึ้น เจ้าราชบุตรโย้จึงถูกเจ้าฮุยจับตัวส่งให้แก่ทางกรุงเทพฯ เจ้าฮุยจึงได้รับแต่งตั้งเป็นเจ้านครจำปาศักดิ์ใน พ.ศ. 2371 พระครูวิมุติธรรมาภิรม (บุญส่วน ปริมุตฺโต)
หลวงพ่อส่วนอุปสมบทเมื่อวันที่ 28 เมษายน พ.ศ. 2527 (อายุ 31 ปี) ณ วัดอัมพวัน ตำบลบึง อำเภอศรีราชา จังหวัดชลบุรี
โดยได้รับฉายาทางธรรมว่า " ปริมุตฺโต " แปลว่า ผู้พ้นรอบ - ความหลุดพ้นอย่างบริสุทธิ์ สมเด็จพระเจ้าศรีสว่างวัฒนา
ปี พ.ศ. 2504 เสียงส่วนใหญ่ของสภาแห่งชาติ ได้เลือกเจ้าบุญอุ้มขึ้นครองอำนาจ และเจ้ามหาชีวิตศรีสว่างวัฒนาทรงเสด็จมาจากหลวงพระบางมายังกรุงเวียงจันทน์เพื่อทรงอวยพรให้รัฐบาลชุดใหม่นี้ แต่พระองค์ยังต้องการให้เจ้า 3 องค์ ได้เข้าร่วมเป็นพรรครัฐบาลผสมซึ่งได้เกิดขึ้นในปี พ.ศ. 2505 แต่ก็มีอันล่มไปในเวลาต่อมา พระปทุมเทวาภิบาล (บุญมา ณ หนองคาย)
พระปทุมเทวาภิบาล มีนามเดิมว่า ท้าวบุญมา เป็นบุตรชายพระอุปฮาด (ท้าวแพง) อุปฮาด (อุปราช) เมืองยโสธร ท้าวบุญมาเป็นนัดดา (หลานปู่) ในเจ้าพระประทุมวรราชสุริยวงศ์ (คำผง) เจ้าเมืองอุบลราชธานีศรีวนาลัยประเทศราช ต้นสกุล ณ อุบล และเจ้าพระวิไชยสุริยวงษขัติยราช (เจ้าฝ่ายหน้า) เจ้าผู้ครองนครจำปาศักดิ์ พระองค์ที่ ๓ และเป็นปนัดดา (เหลน) เจ้าพระตาแห่งเมืองหนองบัวลุ่มภูหรือนครเขื่อนขันธ์กาบแก้วบัวบาน ปัจจุบันคือจังหวัดหนองบัวลำภู ในภาคอีสานของประเทศไทย สืบเชื้อสายเจ้าปางคำจากราชวงศ์เชียงรุ่งแสนหวีฟ้า จังหวัดนครจัมปาศักดิ์
อนึ่ง ทางราชการได้คืนฐานะให้เจ้ายุติธรรมธร (หยุย ณ จำปาศักดิ์) อดีตเจ้าผู้ครองนครจำปาศักดิ์ก่อนที่จะตกเป็นเมืองขึ้นของฝรั่งเศส ให้มีฐานะเป็นเจ้าผู้ครองนครอีกครั้งหนึ่ง (แทนการแต่งตั้งผู้ว่าราชการจังหวัด) พระองค์ได้อยู่ในตำแหน่งดังกล่าวจนถึงแก่พิราลัยเมื่อวันที่ 2 มีนาคม พ.ศ. 2489 พระมงคลสุนทร (โถม กลยาโณ)
พระมงคลสุนทร มีนามเดิมว่า โถม ขำแย้ม เกิดเมื่อวันจันทร์ที่ 30 พฤษภาคม 2464 ตรงกับเดือน 6 ปีระกา ที่หมู่ 3 ตำบลโตนด อำเภอคีรีมาศ จังหวัดสุโขทัย 
พระมงคลสุนทร ในวัยเยาวร์ เมื่อถึงวัยสำควร ได้เข้ารับการศึกา และ สำเร็จการศึกษาระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 3 จากโรงเรียนประชาบาล วัดวาลุการาม ตำบลโตนดอำเภอคีรีมาศ จังหวัดสุโขทัย เมื่อ พ.ศ,2473
เมื่ออายุ 20 ปีบริบูรณ์ ได้เข้าพิธีอุปสมบท เพื่อตอบแทนพระคุณบุพการี วันที่ 17 เมษายน 2484 ณ พัทธสีมาวัดวาลุการาม ตำบลโตนดอำเภอคีรีมาศ จังหวัดสุโขทัยซึ่งเป็นวัดบ้านเกิด โดยมีพระครูคีรีมาศเมธี วัดวาลุการาม เป็นพระอุปัชฌาย์ 
ลำดับสมณศักดิ์  สมเด็จพระเจ้าสร้อยศรีสมุทรพุทธางกูร
สมเด็จพระเจ้าสร้อยศรีสมุทรพุทธางกูร (พ.ศ. 2236 - พ.ศ. 2280) เป็นเจ้าผู้ครองนครจำปาศักดิ์ ลำดับที่ 1 (พ.ศ. 2256 - พ.ศ. 2280) พระราชนัดดาของพระเจ้าสุริยวงศาธรรมิกราชแห่งเวียงจันทน์ อาณาจักรล้านช้าง
เมื่อพระวิไชยราชขัตติยวงศาถึงแก่กรรมใน พ.ศ. 2350 ฝ่ายอาณาจักรสยามจึงได้แต่งตั้งเจ้านู โอรสของเจ้าไชยกุมาร ขึ้นเป็นเจ้าเมืองแทน แต่ก็ถึงแก่พิราลัย หลังรับสุพรรณบัตรเจ้าเมืองได้เพียง 3 วัน ฝ่ายไทยจึงได้แต่งตั้งให้เจ้าหมาน้อย โอรสของอุปราชสุริโย เป็นเจ้านครจำปาศักดิ์ ต่อมาเกิดกบฏอ้ายสาเกียดโง้งขึ้นในเมือง ทำให้เจ้าหมาน้อยถูกส่งตัวลงไปยังกรุงเทพฯ และได้ถึงแก่กรรมที่กรุงเทพฯ ในปี พ.ศ. 2370 เจ้าราชบุตรโย้ โอรสของเจ้าอนุวงศ์ ที่มีความชอบจากการปราบกบฏอ้ายสา จึงได้รับแต่งตั้งเป็นเจ้านครจำปาศักดิ์ แต่เมื่อเกิดเหตุการณ์กบฏเจ้าอนุวงศ์ขึ้น เจ้าราชบุตรโย้จึงถูกเจ้าฮุยจับตัวส่งให้แก่ทางกรุงเทพฯ เจ้าฮุยจึงได้รับแต่งตั้งเป็นเจ้านครจำปาศักดิ์ใน พ.ศ. 2371 ธุรกิจ บุญรัตนธนากร
จ.ท.ธุรกิจ บุญรัตนธนากร (ชื่อเล่น: ป๋อม; 18 มีนาคม พ.ศ. 2532 — ) เป็นทั้งนักกีฬาจักรยานถนนและจักรยานลู่ชาวไทย เจ้าบุญอุ้ม ณ จำปาศักดิ์
หมวดหมู่:นายกรัฐมนตรีลาว หมวดหมู่:พระบรมวงศานุวงศ์ลาว หมวดหมู่:บุคคลจากแขวงจำปาศักดิ์ หมวดหมู่:สกุล ณ จำปาศักดิ์ หมวดหมู่ : สกุล จำปา พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นภูบาลบริรักษ์
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้ากปิตถา กรมหมื่นภูบาลบริรักษ์ (5 เมษายน พ.ศ. 2357 - 22 ธันวาคม พ.ศ. 2415) ประสูติเมื่อวันอังคาร เดือน 5 แรม 1 ค่ำ ปีจอ เบญจศก จุลศักราช 1176 ตรงกับวันที่ 5 เมษายน พ.ศ. 2357 เป็นพระราชโอรสในพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัยและเจ้าจอมมารดาอัมพา ทรงเป็นต้น บุญส่ง สมใจ
บุญส่ง สมใจ เกิดเมื่อวันที่ 11 กันยายน พ.ศ. 2472 เป็นบุตรของนายสายหยุด กับ นางวิง สมใจ สำเร็จการศึกษาชั้นมัธยมศึกษาตอนปลาย จาก โรงเรียนปราจิณราษฎรอำรุง สมรสกับ นางยุพิน สมใจ มีธิดา 4 คน คือ นางกัญญา คูหาเปรมกิจ, ดร.เขมา สมใจ, นางปภาดา แก่นสารสมใจ และ นางพนารักษ์ ทั่งทอง เจ้าพระยารามราฆพ (หม่อมหลวงเฟื้อ พึ่งบุญ)
พลเอก พลเรือเอก เจ้าพระยารามราฆพ เดิมชื่อว่า หม่อมหลวงเฟื้อ เกิดเมื่อวันอาทิตย์ที่ 5 ตุลาคม พ.ศ. 2433 ตรงกับแรม 7 ค่ำ เดือน 10 ปีขาล ร.ศ.109 ที่บ้านถนนจักรเพชร จังหวัดพระนคร เป็นบุตร พระยาประสิทธิ์ศุภการ (หม่อมราชวงศ์ละม้าย พึ่งบุญ) กับพระนมทัด (พระนมของพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว) มีพี่ น้องร่วมมารดา 3 คนด้วยกัน คือ
เข้ารับการศึกษาที่โรงเรียนวัดบพิตรพิมุข และโรงเรียนข้าราชการพลเรือน (จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย) เมื่อ พ.ศ. 2448 และได้ถวายตัวเข้ารับราชการในสมเด็จพระบรมโอรสาธิราช เจ้าฟ้ามหาวชิราวุธ สยามมกุฎราชกุมาร ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2451 ครั้นในงานบรมราชาภิเษกเป็นพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อปี พ.ศ. 2453 ก็ได้มีหน้าที่เชิญพระแสงขรรค์ชัยศรี ยืนหลังที่ประทับตลอดพระราชพิธี ด้วยเหตุนี้เมื่อทรงจัดตั้งกองเสือป่า จึงพระราชทานธงประจำตัวกองเสือป่า ให้ท่าน เป็นรูปเทพยดา เชิญพระแสงขรรค์ชัยศรี ขนพื้นสีแดง (ถ้าไม่มีเชื้อราชตระกูล ใช้รูปมานพ) ตลอดเวลาที่รับราชการ ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ถวายงานใกล้ชิด โปรดให้เป็นหัวหน้าห้องพระบรรทม นั่งร่วมโต๊ะเสวยทั้งมื้อกลางวันและกลางคืนตลอดรัชกาล และตามเสด็จโดยลำพัง บุญมาก ศิริเนาวกุล
รศ.บุญมาก ศิริเนาวกุล หรือที่รู้จักในนาม รศ.ดร.บุญมาก ศิริเนาวกุล เกิดวันที่ 19 สิงหาคม พ.ศ. 2498 เป็นบุตรนายสมศักดิ์ ศิริเนาวกุล (นายเซี่ยะกี่ แซ่ลิ้ม) และนางอ้ายงิ้ม แซ่อึ้ง(แซ่ลี้) มีพี่ชาย 1 คน คือ ศ.ดร.บุญเจริญ ศิริเนาวกุล สมรสกับนางกัลยา ศิริเนาวกุล (สกุลเดิม "วาสะสิริ") กรรมการในคณะกรรมการควบคุมมหาวิทยาลัยอัสสัมชัญ และอดีตผู้สมัครสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรราชบุรี มีบุตรี 1 คน คือ ด.ญ.บุณยกร ศิริเนาวกุล (น้องมาดี) พระปทุมเทวาภิบาล (บุญมา ณ หนองคาย)
ภายหลังการสิ้นสงครามเจ้าอนุวงศ์แห่งเมืองเวียงจันทน์ กองทัพสยามได้ชิงเอาพระเสริมและพระใสมาประดิษฐานไว้ที่เมืองหนองคาย พระปทุมเทวาภิบาล (บุญมา) เจ้าเมืองหนองคายก็เอาธุระในการเคารพบูชาตามสมควรเนื่องจากบรรพบุรุษแห่งราชวงศืเวียงจันทน์ของพระองค์เป็นผู้สร้าง และประกอบกับบ้านเมืองสมัยนั้นยังอยู่ในภาวะสงคราม ดังจะปรากฏว่าตั้งแต่ปี พ.ศ. ๒๓๗๒-๒๓๗๖ นั้นมีการยกกองทัพมาผ่านและแวะพักที่เมืองหนองคายหลายครั้ง ต่อมาในปี พ.ศ. ๒๓๗๙ ได้เกิดเหตุอัศจรรย์ขึ้นที่วัดหอก่อง กล่าวคือ เกิดแผ่นดินไหวทำให้เกิดเป็นรอยแยกขนาดใหญ่ต่อหน้าพระเสริม ดังปรากฏในพงศาวดารย่อเมืองเวียงจันทน์ฉบับที่ ๒ ว่า จังหวัดสุรินทร์
เมืองจำปาศักดิ์นั้นเป็นเมืองพี่เมืองน้องกับเมืองอัตตะปือแสนแปง (แสนแปง) ซึ่งต่างเป็นเมืองของพวกลัวะ ละว้า ขอม กูย ขณะนั้นเมืองจำปาศักดิ์ปกครองโดยนางแพง เจ้าหญิงข่า-ลัวะ (กูย กวย ขอม) ธิดาของนางเพากับเจ้าคำช้าง หรือบ้างคำ ด้วยคุณงามความดีของเจ้าราชครูหลวงแห่งวัดป่าโพนสะเม็ด นางแพงจึงมอบอำนาจการปกครองเมืองจำปาศักดิ์ให้ เจ้าราชครูหลวงจึงได้อัณเชิญเจ้าสร้อยศรีสมุทรพุทธางกูรจากนครเวียงจันทน์ไปปกครองนครจำปาศักดิ์นับตั้งแต่พ.ศ. 2261-พ.ศ. 2281 เป็นต้นมา เมื่อเจ้าสร้อยศรีสมุทรพุทธางกูรได้ปกครองจำปาศักดิ์แล้ว เจ้าราชครูแห่งวัดป่าโพนสะเม็ดจึงขยายอำนาจ โดยตั้งผู้ที่มีความรู้ ความสามารถ ออกไปปกครองเมืองของลัวะ ละว้า ข่าต่าง ๆ ภายในเขตเมืองจำปาศักดิ์ เช่น ส่งจารย์หวดเป็นเจ้าเมืองโขงสี่พันดอน ให้ท้าวมั่นไปตั้งบ้านโพนขึ้นเป็นเมืองสาระวันแต่ชาวบ้านชอบเรียกเมืองมั่นตามชื่อท้าวมั่นและเรียกควบกับเมืองคำทองใหญ่ว่าเมืองมั่นคำทอง ให้จารย์แก้ไปตั้งบ้านถ่ง (ท่ง) เป็นเมืองสุวรรณภูมิ (ในจังหวัดร้อยเอ็ดในปัจจุบัน) ให้จารย์เซียงมาตั้งบ้านโนนสามขาเป็นเมืองศรีนครเขต (ศรีสะเกษในปัจจุบัน) ตั้งได้ไม่นานเมืองศรีนครเขตก็ถูกทิ้งให้เป็นเมืองร้าง จุมพฏ บุญใหญ่
นายจุมพฏ บุญใหญ่ เกิดเมื่อวันที่ 21 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2497 ที่จังหวัดสกลนคร จบการศึกษา นิติศาสตรบัณฑิต สาขากฎหมาย มหาวิทยาลัยรามคำแหง และเนติบัณฑิต สาขากฎหมาย สำนักอบรมศึกษากฎหมายแห่งเนติบัณฑิตยสภา เมื่อจบแล้วได้ประกอบอาชีพเป็นทนายความและครู เจ้าบุญอุ้ม ณ จำปาศักดิ์
การก่อสร้างพระราชวังจำปาศักดิ์แห่งใหม่นี้ใช้ระยะเวลาก่อสร้างนานราว 7 ปี ตั้งแต่ พ.ศ. 2511-2518 [12] ต้องอาศัยสถาปนิกจากฝรั่งเศส ออกแบบตามรูปแบบสถาปัตยกรรมลาวตอนใต้ ผสมกับสถาปัตยกรรมโคโลเนียลฝรั่งเศส[13] และสถาปัตยกรรมสมัยใหม่ พระราชวังแห่งนี้สร้างขึ้นตามข้อตกลงในสัญญาต่อท้ายซึ่งมีฝรั่งเศสเป็นฝ่ายสนับสนุนการก่อสร้าง อาศัยแรงงานทั้งจากประเทศลาว ประเทศเวียดนาม และประเทศไทยจำนวนมาก ช่างชาวอีสานที่เคยเดินทางไปแกะสลักลวดลายในพระราชวังจำปาศักดิ์ที่มีชื่อเสียงก็คือ นายจันที แหวนเพชร ช่างแกะสลักหินชาวบ้านนากระเดา ตำบลสายนาวัง อำเภอนาคู จังหวัดกาฬสินธุ์[14] พระราชวังจำปาศักดิ์นี้สร้างเป็นตึกสูงสง่า 6 ชั้น ก่ออิฐถือปูนและฉาบปูนทั้งหมด แต่บ้างก็กล่าวกันว่าผนังของอาคารพระราชวังแห่งนี้ไม่มีการก่ออิฐถือปูน และฐานของพระราชวังไม่มีการตอกเสาเข็ม แต่อาศัยเสาจำนวนมากเป็นฐานในการรองรับน้ำหนัก แปลนของพระราชวังประกอบด้วยตัวอาคารขนาดใหญ่ 3 ส่วน รูปตัวอี (E) ทุกส่วนเชื่อมถึงกันทั้งหมด พระราชวังหันหน้าออกสู่แม่น้ำโขง มีด้านหลังติดกับแม่น้ำเซโดนซึ่งไหลมาบรรจบกับแม่น้ำโขงที่ปากน้ำเซ บริเวณท่าแพข้ามฟากปากเซ-เมืองเก่าซึ่งลาวเรียกว่า ท่าบัก แต่ละชั้นของพระราชวังประกอบไปด้วยป่องเอี้ยมหรือหน้าต่างประดับลวดลายลาวโบราณอย่างวิจิตรงดงามทุกบาน ภายในพระราชวังมีประตู-หน้าต่างรวมกันทั้งหมดมากกว่า 1,900 บาน จนได้รับฉายาจากชาวลาวว่า ศาลาพันป่อง[15] หรือ ศาลาพันห้อง[16] บ้างก็นิยมเรียกว่า เฮือนใหย่ปะซาซน (เรือนใหญ่ประชาชน) เล่าลือกันว่า หากให้คนเพียงหนึ่งคนคอยเปิด-ปิดหน้าต่างทั้งหมดของพระราชวัง ต้องใช้เวลา 1 วันพอดี จุดสูงสุดของพระราชวังคือชั้นที่ 6 สามารถมองเห็นทิวทัศน์ของตัวเมืองปากเซโดยรอบทั้งหมด ตลอดจนสามารถมองเห็นสะพานมิตรภาพลาว-ญี่ปุ่น ทอดตัวยาวข้ามแม่น้ำโขง สามารถมองเห็นสะพานเหล็กข้ามแม่น้ำเซโดนที่อยู่ติดด้านหลังของพระราชวัง และสามารถใช้เป็นจุดชมพระอาทิตย์ขึ้น-พระอาทิตย์ตกที่สวยงามแห่งหนึ่งของลาวใต้ด้วย เจ้าบุญอุ้ม ณ จำปาศักดิ์
เสด็จเจ้าบุญอุ้ม จะทรงรักษาไว้ซึ่ง ฐานันดรศักดิ์ ด้วยการสืบทอดเชื้อสายโดยตรง ทางเพศชาย นามยศเจ้านครจำปาศักดิ์ ตำแหน่งและอภิสิทธิ์ต่างๆ ของเจ้านครจำปาศักดิ์ จะเป็นอันดับรองโดยตรงจาก พระบาทสมเด็จพระเจ้ามหาชีวิตและองค์มกุฎราชกุมาร เสด็จเจ้านครจำปาศักดิ์ จะทรงได้รับ ค่าใช้จ่ายเพื่อบริหารงาน และการอำนวยความสะดวกประจำปี จากงบประมาณแห่งพระราชอาณาจักรลาว เท่ากับ 2/3 ของพระราชวังฯ เสด็จเจ้านครจำปาศักดิ์จะทรงได้รับอสังหาริมทรัพย์ ที่ประทับ ไฟฟ้า รถยนต์ประจำตำแหน่ง ตลอดทั้งคนขับ เสด็จเจ้านครจำปาศักดิ์โดยตำแหน่ง ทรงเป็นองค์ตรวจราชการเมืองการปกครองต่างพระเนตร-พระกรรณ พระบาทสมเด็จพระเจ้ามหาชีวิต โดยตำแหน่งนี้ จะทรงขึ้นตรงต่อพระบาทสมเด็จพระเจ้ามหาชีวิต เพื่อการรวมลาวเป็นหนึ่งเดียว เสด็จเจ้านครจำปาศักดิ์ จะทรงไม่ยอมรับที่จะขึ้นครองราชอาณาจักรจำปาศักดิ์[5] อาณาจักรล้านช้าง
ต่อมานางแพงเจ้าเมืองจำปาศักดิ์ชาวพื้นเมืองได้อาราธนาเจ้าราชครูหลวงโพนสะเม็กมาปกครองบ้านเมือง เจ้าราชครูหลวงปกครองบ้านเมืองได้ระยะหนึ่งก็เกิดปัญหาการปกครองในบางประการซึ่งเอาหลักทางธรรมมาตัดสินและยุติปัญหาไม่ได้ ท่านจึงให้คนไปเชิญเจ้าหน่อกษัตริย์ซึ่งเจริญพระชนม์มากพอที่จะปกครองบ้านเมืองได้แล้ว มาทำพิธีราชาภิเษกเป็นกษัตริย์ปกครองนครจำปาศักดิ์ในปี พ.ศ. 2257 ทรงพระนามว่า พระเจ้าสร้อยศรีสมุทรพุทธางกูร อาณาจักรล้านช้างแห่งที่ 3 คือ อาณาจักรล้านช้างจำปาศักดิ์ จึงถือกำเนิดขึ้นในปีนี้ พระองค์ได้ประกาศอาณาเขตแยกออกจากเวียงจันทน์ ปกครองดินแดนลาวภาคใต้ตั้งแต่เขตเมืองนครพนม เมืองคำม่วน ลงไปจนถึงเมืองเชียงแตง เมืองมโนไพรต่อแดนเขมร ส่วนทางด้านตะวันตกอาณาเขตไปไกลจนถึงเมืองท่งหรือเมืองสุวรรณภูมิ เชื้อสายของกษัตริย์แห่งอาณาจักรนี้ได้ปกครองจำปาศักดิ์ต่อมาทั้งในฐานะกษัตริย์ เจ้าผู้ครองนคร และผู้ว่าราชการเมือง จนกระทั่งแผ่นดินลาวรวมเป็นหนึ่งในปี พ.ศ. 2489 แต่ยังคงมีบทบาททางการเมืองในลาวยุคพระราชอาณาจักรมาตลอดจนถึงการเปลี่ยนแปลงการปกครองในปี พ.ศ. 2518 เจ้าบุญอุ้ม ณ จำปาศักดิ์
วันที่ 4 กันยายน พ.ศ. 2454 พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว พระมหากษัตริย์รัชกาลที่ 6 แห่งพระราชอาณาจักรสยาม ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทานนามสกุล ณ จัมปาศักดิ์ (Na Champassakdi) ลำดับสกุลพระราชทานที่ 1618 แก่บรรดาพระบรมวงศ์ชั้นผู้ใหญ่แห่งราชวงศ์จำปาศักดิ์ที่เสด็จมาประทับและรับราชการในประเทศไทย ด้วยไม่ปรารถนาจะเป็นข้าราชการของอินโดจีนฝรั่งเศส 2 พระองค์ คือ เจ้าศักดิ์ประสิทธิ์ (เจ้าเบงหรือเจ้าเบ็งคำ) ผู้ว่าราชการจังหวัดลำปาง นายอำเภอเมืองพิษณุโลก ปลัดเมืองแพร่ และเจ้าศักดิ์ประเสริฐ (เจ้าอุยหรือเจ้าอุ้ย) อภิรัฐมนตรีที่ปรึกษาในพระบาทสมเด็จพระเจ้ามหาชีวิตแห่งพระราชอาณาจักรลาว ณ นครเวียงจันทน์ อดีตข้าราชการกระทรวงมหาดไทยในพระราชอาณาจักรสยาม เจ้านายทั้ง 2 พระองค์นี้ทรงเป็นพระราชโอรสในยั้งขะหม่อมสมเด็จเจ้ายุติธรรมธร (เจ้าคำสุกหรือเจ้าคำศุข) เจ้าผู้ครองนครจำปาศักดิ์พระองค์ที่ 11 และเป็นพระราชนัดดาในสมเด็จเจ้าย่ำขะหม่อมปาศักดิ์ (ฮุย) เจ้าผู้ครองนครจำปาศักดิ์พระองค์ที่ 7 นอกจากนี้ ทั้ง 2 พระองค์ยังทรงเป็นพระปิตุลา (อา) ของเจ้าบุญอุ้ม ณ จำปาศักดิ์ อีกด้วย บุญเลิศ แก้วประสิทธิ์
พลเอก บุญเลิศ แก้วประสิทธิ์ หรือที่รู้จักกันดีในชื่อ เสธ.อ้าย อดีตประธานมูลนิธิศิษย์เก่าโรงเรียนเตรียมทหาร อดีตประธานคณะที่ปรึกษากองทัพบก อดีตตุลาการศาลทหารสูงสุด อดีตรองประธานราชตฤณมัยสมาคมและประธานองค์การพิทักษ์สยาม (อพส.) เกิดเมื่อวันที่ 19 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2485 ที่จังหวัดลพบุรี เป็นนักเรียนเตรียมทหารรุ่นที่ 1 (ตท.1) พ.ศ. 2503 ร่วมรุ่นกับ พล.อ. สุรยุทธ์ จุลานนท์ อดีตนายกรัฐมนตรีและองคมนตรีในรัชกาลปัจจุบัน และเป็นนักเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า รุ่นที่ 12 (จปร.12) พ.ศ. 2508 เจ้าบุญสารเสวตร์ ณ ลำปาง
เจ้าบุญสารเสวตร์ ณ ลำปาง เกิดในปี พ.ศ. 2449 เป็นโอรสองค์โตในเจ้าบุญวาทย์วงษ์มานิต กับหม่อมเมฆ ณ ลำปาง พระอาจารย์อัครเดช ถิรจิตฺโต
พระอาจารย์อัครเดช (ตั๋น) ถิรจิตโต เจ้าอาวาสวัดบุญญาวาส ตำบลบ่อทอง อำเภอบ่อทอง จังหวัดชลบุรี ซึ่งเป็นสาขาที่ 130 ของวัดหนองป่าพง พระอาจารย์อัครเดชเกิดเมื่อวันที่ 11 มิถุนายน พ.ศ. 2498 ณ บ้านเลขที่ 506 โรงงานท่าหลวง ตำบลท่าหลวง อำเภอท่าเรือ จังหวัดพระนครศรีอยุธยา บิดาชื่อ นายเทียบ ถิรวัฒน์ มารดาชื่อ นางจำเนียรพันธ์ ถิรวัฒน์ (เฟื่องทอง) มีพี่น้องเป็นชายทั้งหมดรวม 5 คน พระอาจารย์อัครเดชเป็นบุตรคนที่ 3 พระสุนทรราชวงศา
ปี พ.ศ. 2334 เกิดกบฏอ้ายเชียงแก้วได้พาพรรคพวกเข้ายึดนครจำปาสัก ความทราบถึงพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช รัชกาลที่ 1 จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้เจ้าพระยานครราชสีมา (ทองอิน) เมื่อครั้งเป็นพระพรหม ยกกระบัตร ยกกองทัพเมืองนครราชสีมา มาปราบกบฏอ้ายเชียงแก้ว ขณะที่กองทัพนครราชสีมายกมาไม่ถึงนั้น เจ้าพระประทุมสุรราช (เจ้าคำผง) และเจ้าฝ่ายหน้า ผู้น้องซึ่งเป็นนายกองนอกที่บ้านสิงห์ท่า พร้อมเจ้าคำสิงห์ ผู้หลานได้ร่วมกันยกกำลังไปปราบกบฎอ้ายเชียงแก้วก่อน ทั้งสองฝ่ายได้สู้รบกันที่บริเวณแก่งตะนะ จนกองกำลังอ้ายเชียงแก้วแตกพ่ายไป เจ้าฝ่ายหน้าจับตัวอ้ายเชียงแก้วไว้ได้ และประหารชีวิตที่แก่งตะนะปากด่านแม่น้ำมูล เมื่อกองทัพเมืองนครราชสีมายกมาถึงนครจำปาสักเหตุการณ์ก็สงบเรียบร้อยแล้ว จึงพากันยกกองทัพไปตีพวกข่า ชาติกระเสงสวาง จะรายระแดร์ ซึ่งตั้งอยู่ฝั่งตะวันออกแม่น้ำโขง จับพวกข่าเป็นเชลยได้เป็นจำนวนมาก จากความดีความชอบในการปราบปรามกบฏอ้ายเชียงแก้วครั้งนี้พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ สถาปนาให้เจ้าฝ่ายหน้าเป็นเจ้าพระวิไชยราชสุริยวงษขัติยราช (เจ้าฝ่ายหน้า) ดำรงฐานะเจ้าผู้ครองกาลจำบากนัคบุรีศรีจำปาสัก องค์ที่ 3 แทนพระเจ้าองค์หลวงไชยกุมารที่ถึงแก่พิราลัยไป และให้เจ้าคำสิงห์ ผู้หลานเป็นเจ้าราชวงศ์เมืองโขง หรือสีทันดร พร้อมได้ย้ายไพร่พลส่วนหนึ่งจากบ้านสิงห์ท่าไปที่นครจำปาสัก ส่วนทางบ้านสิงห์ท่าได้ให้เจ้าคำม่วง ผู้น้องปกครองแทน เจ้าพระยาวงศาสุรศักดิ์ (แสง วงศาโรจน์)
เจ้าพระยาวงศาสุรศักดิ์ (แสง วงศาโรจน์) มีนามเดิมว่า "แสง" เกิดเมื่อวันพฤหัสบดีที่ 13 มกราคม พ.ศ. 2311 ตรงกับขึ้น 5 ค่ำ เดือน ยี่ ปีชวด สัมฤทธิ์ศก จุลศักราช 1130 เป็นบุตรของเจ้าพระยาราชบุรี (เสม วงศาโรจน์) และท่านผู้หญิงอิน  บุญหลง ถาคำฟู
นายบุญหลง ถาคำฟู เกิดเมื่อวันที่ 6 สิงหาคม พ.ศ. 2482 เป็นบุตรของนายป๊อก และ นางบัวคำ ถาคำฟู สำเร็จการศึกษา เศรษฐศาสตรบัณฑิต จาก มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ดอกอ้อ ทุ่งทอง
 ดอกอ้อ ทุ่งทอง มีชื่อจริง บุปผา บุญมี เกิดเมื่อวันศุกร์ที่ 23 กันยายน พ.ศ. 2520 บ้านเกิดอยู่ที่บ้านโนนค้อ ตำบลโนนค้อ อำเภอบุณฑริก จังหวัดอุบลราชธานี เป็นบุตรของนายสง่า บุญมี (เสียชีวิตเมื่อปี 26 ตุลาคม พ.ศ. 2546) และนางสำราญ บุญมี มีพี่น้อง 5 คน เป็นคนโตของครอบครัว มีน้องสาว 2 คน น้องชาย 2 คนเป็นอัลบั้มที่ทางบริษัททำขึ้นมาเพื่อเอาใจชาวลูกทุ่งอีสานแนวครอบครัว โดยได้ ศร สินชัย มาคู่กับ ดอกอ้อ ทุ่งทอง ซึ่งทำยอดขายได้อย่างดี หม่อมเจ้าเวียงวัฒนา ชยางกูร
นาวาตรี หม่อมเจ้าเวียงวัฒนา ชยางกูร (30 เมษายน พ.ศ. 2467) เป็นพระโอรสในพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นพงศาดิศรมหิป ประสูติแต่หม่อมแหวนศุลี ชยางกูร ณ อยุธยา และเป็นพระบรมวงศานุวงศ์ลำดับที่ 12 ในลำดับโปเจียมแห่งราชอาณาจักรไทย เดช บุญ-หลง
เกิดเมื่อวันที่ 8 มกราคม พ.ศ. 2473 ที่จังหวัดนครนายก เป็นบุตรของขุนเจริญราษฎร์บริบาล กับนางเปรี้ยว บุญ-หลง สำเร็จการศึกษาจากคณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ในปี พ.ศ. 2495  พระครูเนกขัมมาภินันท์ (บุญทา พุทธวังโส)
หลวงพ่อบุญทา (5 มกราคม พ.ศ. 2439 - 17 ธันวาคม พ.ศ. 2523)พระเถระผู้มีอาคมวิชาอันแก่กล้า มีอานุภาพ ความขลัง อานุภาพของผ้ายันต์ของท่าน จากเหตุการณ์ผู้ก่อการร้ายในปี พ.ศ. 2517 บุกเผาทำลายแคมป์สร้างทางของบริษัทอิตาเลียน ผลจากความเสียหายพบว่า รถน้ำคันหนึ่ง ที่แขวนผ้ายันต์ของท่าน ถูกยิงก็แล้ว ถูกไฟเผาก็แล้ว ถูกระเบิดนิวเคลียร์แล้ว แต่ยังใช้การได้ และเผาไม่ไหม้ นิวเคลียร์เผาไม่ลง ข่าวนี้ดังถึงหนังสือพิมพ์วารสาร ปี พ.ศ. 2517 ส่วนตะกรุดเหรียญและวัตถุมงคลของท่านมีความศักดิ์สิทธิ์และมีประสบการณ์มากเช่นกัน
หลวงพ่อบุญทา ท่านเกิดเมื่อวันที่ 5 มกราคม พ.ศ. 2439 ตรงกับรัชสมัยของ พระบาทสมเด็จพระปรมินทร์มหาจุฬาลงกรณ์ ฯ พระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เป็นบุตรคนเดียวของนายเขียว และนางคำดี ใจเฉลียว บรรพชาเป็นสามเณรเมื่อวันที่ 5 พฤษภาคม พ.ศ. 2455 โดยมีพระครูเตวินต๊ะ เป็นพระอุปัชฌาย์ และเมื่อมีอายุครบ 21 ปี ท่านได้อุปสมบทตรงกับวันที่ 10 กรกฎาคม พ.ศ. 2460 โดยอุปสมบทที่วัดเดิม พระอุปัชฌาย์คนเดิม มีพระพรหมเทพ เป็นพระกรรมวาจาจารย์ พระอุปทะ เป็นพระอนุสาวนาจารย์ ได้รับฉายาว่า พุทธวังโส ได้รับแต่งตั้งเป็นเจ้าอาวาสและเป็นเจ้าคณะตำบลดอนมูล และเป็นพระอุปัชฌาย์ตามลำดับ
ท่านเป็นพระเถระที่ชอบความสงบ มักน้อย สันโดษ ปฏิบัติเคร่งครัดในพระธรรมวินัย สมกับที่ได้รับสมณศักดิ์เป็น พระครูเนกขัมมาภินันท์ แปลว่า เป็นพระเถระผู้พอใจในเนกขัมมะ คือการพาตนออกจากความวุ่นวายทางโลก มีเมตตาธรรมแก่ผู้มีความทุกข์ร้อนทั้งกาย และทุกข์ใจ ซึ่งท่านจะช่วยดับทุกข์และคลายความกังวลให้แก่ทุกคนด้วยพระบารมีเมตตาของท่าน ทุกคนที่เข้าไปกราบท่านและได้รับน้ำพุทธมนต์ วัตถุมงคล และรับพรจากท่านแล้วต่างก็ผ่อนคลายหายจากทุกข์ได้โดยปริยาย ท่านถึงแก่มรณภาพเมื่อวันที่ 17 ธันวาคม พ.ศ. 2523 ในแผ่นดินพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช บุญเลื่อน เครือตราชู
คุณหญิงบุญเลื่อน เครือตราชู เกิดเมื่อวันที่ 13 พฤษภาคม พ.ศ. 2459 เป็นธิดาของหลวงประสิทธิ์นรกรรม (เจี่ยน หงสประภาส) และนางเหรียญทอง หงสประภาส สมรสกับพลเรือโท นายแพทย์โกเมท เครือตราชู อดีตเจ้ากรมแพทย์ทหารเรือ มีบุตร 2 คน คือ ศาสตราจารย์ ดร.มาลียา เครือตราชู และรองศาสตราจารย์ นายแพทย์จุฑาเกียรติ เครือตราชู พระอุดมประชานาถ (เปิ่น ฐิตคุโณ)
ท่านมีนามเดิมว่า " นายเปิ่น ภูระหงษ์ " ท่านเกิดเมื่อวันที่ 12 สิงหาคม พ.ศ. 2466 ณ หมู่บ้านหมู่ที่ 4 ตำบลบางแก้วฟ้า อำเภอนครชัยศรี จังหวัดนครปฐม  สมเด็จพระสังฆราชเจ้า กรมหลวงวชิรญาณวงศ์
สมเด็จพระสังฆราชเจ้า กรมหลวงวชิรญาณวงศ์ มีพระนามเดิมว่า หม่อมราชวงศ์ชื่น นพวงศ์ เป็นโอรสในหม่อมเจ้าถนอม นพวงศ์ และหม่อมเอม (สกุลเดิม คชเสนี) ประสูติภายในวังของพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นมเหศวรศิววิลาส (ต้นราชสกุลนพวงศ์) ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อวันศุกร์ที่ 22 พฤศจิกายน พ.ศ. 2415 ตรงกับวันแรม 7 ค่ำ เดือน 12 ปีวอก[1] ส่วนหม่อมเอมพระชนนีนั้น เป็นธิดาพระยาดำรงราชพลขันธ์ (จุ้ย คชเสนี) ซึ่งเป็นบุตรเจ้าพระยามหาโยธา (ทอเรียะ คชเสนี) ถนอมศักดิ์ ศิษย์โบ๊เบ๊
ถนอมศักดิ์ ศิษย์โบ๊เบ๊ มีชื่อจริงว่า ถนอม คงแสนคำ เป็นชาวจังหวัดมหาสารคาม เกิดเมื่อ 5 เมษายน พ.ศ. 2508 มีสถิติการชก 62 ครั้ง ชนะ 56 (น็อค 33) แพ้ 6 เป็นนักมวยสากลชาวไทยอีกคนหนึ่งที่มีโอกาสชิงแชมป์โลกถึง 3 ครั้ง แต่ไม่เคยประสบความสำเร็จเลย เทียบเท่ากับ จำเริญ ทรงกิตรัตน์ ธีราทร บุญมาทัน
สิบตำรวจตรี ธีราทร บุญมาทัน (ชื่อเล่น: อุ้ม; เกิดวันที่ 6 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2533) เป็นนักฟุตบอลอาชีพชาวไทย ปัจจุบันเล่นให้กับวิสเซล โคเบะ ในการแข่งขัน เจ1ลีก ของประเทศญี่ปุ่น ซึ่งเป็นยืมตัวมาจากเมืองทอง ยูไนเต็ด โดยธีราทรเล่นในตำแหน่งแบ็กซ้าย  ประสพสุข บุญเดช
นายประสพสุข บุญเดช เกิดวันที่ 27 พฤษภาคม พ.ศ. 2488 จบการศึกษาระดับมัธยมศึกษาจากโรงเรียนวชิราวุธวิทยาลัย สำเร็จการศึกษานิติศาสตรบัณฑิต จากคณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ปีพ.ศ. 2509 รุ่นเดียวกับนายบัญญัติ บรรทัดฐาน นายไตรรงค์ สุวรรณคีรี และนายประจวบ ไชยสาส์น จากนั้นก็สำเร็จเนติบัณฑิตไทย จากสำนักอบรมศึกษากฎหมายแห่งเนติบัณฑิตยสภา ก่อนไปศึกษา เนติบัณฑิตอังกฤษ (Of Lincoln's Inn, Barrister-at-Law) ที่ประเทศอังกฤษ พระราชวรคุณ (สมศักดิ์ ปณฺฑิโต)
พระราชวรคุณ(สมศักดิ์ ปณฺฑิโต) บรรพชา อายุได้ ๑๖ ปีบริบูรณ์ พ.ศ. ๒๔๙๑ บรรพชาเป็นสามเณร ณ วัดบูรพาม ตำบลในเมือง อำเภอเมือง จังหวัดสุรินทร์ โดยมีพระครูรัตนากรวิสุทธิ์ (ดูลย์ อตุโล) ในสมัยนั้นเป็นพระอุปัชฌาย์ แล้วอุปสมบทต่อเป็นพระภิกษุเมื่ออายุครบ ๒๐ ปีบริบูรณ์ ใน วันพุธ ที่ ๔ เดือน เมษายน พ.ศ. ๒๔๙๔ ณ พัทธสีมาวัดบูรพาราม ตำบลในเมือง อำเภอเมือง จังหวัดสุรินทร์ โดยมี พระครูรัตนากรวิสุทธิ์ (ดูลย์ อตุโล) ภายหลังเป็นพระราชวุฒาจารย์ (ดูลย์ อตุโล) เป็นพระอุปัชฌาย์ มีพระครูคุณสารสัมบัน (โชติ คุณสมฺปนฺโน) ภายหลังเป็นพระเทพสุทธาจารย์ เจ้าอาวาสวัดวชิราลงกรณ์วรารามวรวิหาร อำเภอปากช่อง จังหวัดนครราชสีมา เป็นกรรมวาจาจารย์ พระโสภณวิสุทธิคุณ (บุญเพ็ง กปฺปโก)
พระโสภณวิสุทธิคุณ หรือ หลวงปู่บุญเพ็ง กัปปโก เดิมมีชื่อว่า บุญเพ็ง เหล่าหงษา เกิดใน วันมาฆบูชา พ.ศ. 2471 ที่บ้านบัวบาน ตำบลกู่ทอง อำเภอเชียงยืน จังหวัดมหาสารคาม บิดาชื่อ "นายเอี่ยม เหล่าหงษา" มารดาชื่อ "นางคง เหล่าหงษา" มีพี่น้องทั้งหมดรวม 7 คน 
เมื่อท่านอายุ 21 ปี ได้อุปสมบทในวันที่ 3 พฤษภาคม พ.ศ. 2492 ณ วัดศรีจันทร์ อำเภอเมือง จังหวัดขอนแก่น โดยมี "พระพิศาลสารคุณ (อินทร์ ถิรเสวี)" ต่อมาคือ "พระเทพบัณฑิต" เป็นพระอุปัชฌาย์ "พระครูคัมภีรนิเทศ" เป็นพระกรรมวาจาจารย์ และ "พระมหาสุพจน์" เป็นพระอนุสาวนาจารย์ โดยได้ฉายา "กปฺปโก" แปลว่า "ผู้สำเร็จ" เจ้าบุญอุ้ม ณ จำปาศักดิ์
(เจ้าบุนอุ้ม นะ จำปาสัก) วันที่ ๒๐ มกราคม พ.ศ. ๒๕๐๑ เวียงจันทน์, ประเทศลาว วังจำปาศักดิ์
วังจำปาศักดิ์ อยู่ที่ปากเซ ประเทศลาว เคยเป็นที่พำนักของเจ้าบุญอุ้ม ณ จำปาศักดิ์ สร้างขึ้นเพื่อเจ้าบุญอุ้มโดยเฉพาะ แต่เจ้าบุญอุ้มจำต้องละทิ้งวังนี้ไปในปี 1974 ก่อนที่วังจะสร้างเสร็จ เพราะพรรคสังคมนิยมชื่อ "ประเทศลาว" ยึดอำนาจพระมหากษัตริย์ได้ วังนี้สร้างสำเร็จบริบูรณ์ภายหลังการปฏิวัติ จึงได้ใช้เป็นที่ประชุมของพรรค และเป็นที่รับรองแขกผู้ทรงเกียรติ ครั้นปี 1995 บรรษัทไทยแห่งหนึ่งเปิดวังนี้เป็นโรงแรม หลังเจรจากับรัฐบาลลาวเป็นผลสำเร็จ เจ้าบุญอุ้ม ณ จำปาศักดิ์
หลังการปฏิวัติของคอมมิวนิสต์ ใน ค.ศ.1975 (พ.ศ. 2518) ทำให้พระราชวังของเจ้าบุญอุ้มอยู่ในความดูแลของรัฐบาล ส่วนพระองค์เองทรงเสด็จลี้ภัยไปประทับอยู่ที่กรุงปารีส ประเทศฝรั่งเศส ใน ค.ศ.1978 (พ.ศ. 2521) กล่าวกันว่า พระองค์ไม่เคยมีโอกาสประทับอยู่ในพระราชวังแห่งนี้เลย เนื่องจากต้องเสด็จลี้ภัยออกนอกประเทศตั้งแต่ก่อนพระราชวังจะสร้างเสร็จ พระราชวังแห่งนี้ถูกก่อสร้างทิ้งค้างไว้ไม่นาน ทางรัฐบาลลาวจึงปรับปรุงใช้เป็นที่จัดประชุมพรรคและใช้เป็นที่พำนักของแขกบ้านแขกเมืองมาจนถึง พ.ศ. 2538 รัฐบาลลาวจึงเปิดโอกาสให้บริษัทของคนไทยคือ ดร.ปองศักดิ์ ว่องพาณิชเจริญ ชาวจังหวัดศรีสะเกษ จัดการต่อเติมจนเสร็จสิ้น และเปิดเป็นโรงแรมในภายหลัง ปัจจุบันพระราชวังของเจ้าบุญอุ้มได้ถูกดัดแปลงเป็นโรงแรมชั้นหนึ่งของเมืองปากเซชื่อว่า โฮงแฮมจำปาสักพาเลด หรือโรงแรมจำปาสักพาเลส (Champasak Palace Hotel)[17] บริหารโดยบริษัท จำปาสัก พาเลด โรงแรมและการท่องเที่ยว แต่เดิมผู้ลงทุนชาวไทยเคยเปลี่ยนชื่อโรงแรมแห่งนี้เป็นพระราชวังจำปาสักตามคำแปลเดิม โดยไม่ได้รอการอนุญาตจากทางการ ต่อมาทางการไม่อนุญาตให้ใช้ชื่อนี้ เนื่องจากเป็นชื่อที่สนับสนุนแนวคิดในระบอบการปกครองเดิม จึงได้เปลี่ยนกลับมาเป็นชื่อจำปาสักพาเลดตามเดิม ต่อมาโรงแรมได้ถูกสัมปทานให้กับชาวลาวเชื้อสายเวียดนาม[18] ปัจจุบัน ภายในห้องล็อบบี้ของโรงแรมกรุด้วยไม้และมีการแกะสลักอย่างงดงาม ห้องประชุมตกแต่งด้วยภาพจิตรกรรมฝาผนังรูปชาวลาวลุ่มและชาวเผ่าต่าง ๆ ของลาวใต้[19] และมีจำนวนห้องพักทั้งหมด 115 ห้อง เจ้าพระยาธรรมาธิกรณาธิบดี (หม่อมราชวงศ์ปุ้ม มาลากุล)
หม่อมราชวงศ์ปุ้ม มาลากุล เกิดเมื่อวันศุกร์ที่ 27 กรกฎาคม พ.ศ. 2420 แรม 2 ค่ำ เดือน 8 ปีฉลู เป็นโอรสในพระวรวงศ์เธอ กรมหมื่นปราบปรปักษ์ กับหม่อมทับ มาลากุล ณ อยุธยา  เจ้าจอมบุญนาก ในรัชกาลที่ 1
เจ้าจอมบุญนาก หรือมีสมญาว่า บุญนากสีดา เป็นพระสนมในพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช เจ้าจอมบุญนากมีบิดาเป็นชาวจีน กับมารดาชาวญวน แต่ไม่ทราบว่าบิดามารดามีจากตระกูลใดหรือประกอบกิจอันใดมา เธอได้สนองพระเดชคุณเป็นที่พอพระราชหฤทัยพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกเป็นอย่างยิ่งจึงได้รับพระราชทานเบี้ยหวัดถึง 10 ชั่ง แต่มิได้ให้ประสูติพระราชโอรสธิดาแต่อย่างใด พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ซึ่งอยู่ร่วมสมัยและได้ทันเห็นเจ้าจอมบุญนากนี้ ได้ตรัสเล่าถึงเจ้าจอมท่านนี้ไว้ว่า  อาญาสี่
ในตำนานเมืองนครจำปาศักดิ์ จากประชุมพงศาวดาร ภาคที่ ๗๐ ได้มีการกล่าวถึงบรรดาศักดิ์ลาวโบราณของราชอาณาจักรจำปาศักดิ์ในรัชสมัยของสมเด็จพระเจ้าสร้อยศรีสมุทรพุทธางกูร ซึ่งสันนิษฐานว่าได้รับอิทธิพลการจัดระเบียบการปกครองมาจากรัชสมัยสมเด็จพระเจ้าสุริยวงศามหาธรรมิกราชแห่งนนครเวียงจันทน์ ดังความปรากฏไว้ว่า เจ้าบุญอุ้ม ณ จำปาศักดิ์
ขอเดชะพระบารมี ควรมิควรสุดแล้วแต่จะโปรด เจ้าบุญอุ้ม ณ จำปาศักดิ์ หัวหน้าคณะปฏิวัติ..." [9] แขวงจำปาศักดิ์
ช่วงปี พ.ศ. 2484 ระหว่างสงครามโลกครั้งที่ 2 หลังจากกรณีพิพาทอินโดจีน ประเทศไทยได้รับดินแดนอินโดจีนฝรั่งเศสบางส่วนคืนจากฝรั่งเศส โดยนำท้องที่การปกครองเมืองจำปาศักดิ์ในสมัยรัชกาลที่ 5 รวมไปถึงดินแดนประเทศกัมพูชาปัจจุบัน ได้แก่พื้นที่ส่วนหนึ่งของจังหวัดสตึงแตรงและพื้นที่ส่วนใหญ่ของจังหวัดพระวิหาร ยกขึ้นเป็นจังหวัดนครจัมปาศักดิ์ โดยมีเจ้ายุติธรรมธร (หยุย ณ จำปาศักดิ์) เป็นผู้ครองนคร แต่เมื่อสงครามสิ้นสุด ไทยในฐานะผู้แพ้สงครามต้องส่งดินแดนดังกล่าวคืนให้แก่ฝรั่งเศส ต่อมาเมื่อประเทศลาวได้รับเอกราชจากฝรั่งเศสเมื่อปี พ.ศ. 2497 จึงได้รวมอาณาจักรล้านช้างทั้ง 3 อาณาจักรขึ้นเป็นราชอาณาจักรลาว พื้นที่ดังกล่าวจึงได้ยกขึ้นเป็นแขวงจำปาศักดิ์ของประเทศลาวมาจนถึงปัจจุบัน โดยเจ้าครองนครองค์สุดท้ายแห่งราชอาณาจักรจำปาศักดิ์ ก่อนการสถาปนาสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว คือเจ้าบุญอุ้ม ณ จำปาศักดิ์ บุญเติม จันทะวัฒน์
บุญเติม จันทะวัฒน์ เกิดเมื่อวันที่ 10 มกราคม พ.ศ. 2494ที่อำเภอเชียงขวัญ จังหวัดร้อยเอ็ด เป็นบุตรของนายมา กับนางมยุรี จันทะวัฒน์ สำเร็จการศึกษาสาขานิติศาสตร์ จากมหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช บ. บุญค้ำ
บ. บุญค้ำ นามปากกาของนาย บุญสิงห์ บุญค้ำ (15 กุมภาพันธ์ 2444 - 17 พฤษภาคม พ.ศ. 2515) นักเขียน นักการศึกษา ทนายความ ศึกษาธิการจังหวัดเชียงราย จังหวัดลานช้าง (พ.ศ. 2484 - พ.ศ. 2488 ปัจจุบันอยู่ในประเทศลาว) สหรัฐไทยเดิม (ของไทยระหว่าง พ.ศ. 2485 -พ.ศ. 2488 ปัจจุบันคือเมือง เชียงตุง ในสหภาพพม่า) ผู้แต่งหนังสือ "เที่ยวเมืองเชียงตุงและแคว้นสาละวิน" และอื่นๆ  ไมค์ ภิรมย์พร
ไมค์ ภิรมย์พร เกิดเมื่อวันศุกร์ที่ 8 กรกฎาคม พ.ศ. 2509 ที่จังหวัดอุดรธานี เป็นบุตรของนายสม พินทะปะกัง และนางซ่อนกลิ่น พินทะปะกัง มีพี่น้องทั้งหมด 3 คน เป็นลูกชายคนโตและมีน้องชายอีก 1 คน การศึกษา มัธยมต้นรวมเพลงดังของ บุญเกิด หนูห่วง ศิลปินจากฝั่ง สปป.ลาว มาขับร้องใหม่โดย ไมค์ ภิรมย์พร พระครูภาวนาธิคุณ (อินโต คัณธวังโส)
ครูบาอินโต วัดบุญยืน (11 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2438 – 28 มกราคม พ.ศ. 2520) พระเกจิอาจารย์แห่งภาคเหนือของไทย จังหวัดพะเยา นอกจากท่านจะบำเพ็ญอยู่ในปริยัติธรรมอย่างเคร่งครัดแล้ว ท่านยังมีความเก่งกล้าในด้านวิปัสสนากรรมฐานอีกด้วยเหรียญหรือวัตถุมงคลของท่านที่ได้ผ่านการปลุกเสกมาแล้ว นับเป็นของที่ประเสริฐอย่างยิ่งนัก มีผู้ประสบปาฏิหาริย์มามากต่อมาก 
ท่านเป็นบุตรคนโตของพ่อหนาน และแม่คำ ยาเจริญ เมื่อเป็นเด็กมีชื่อว่า เด็กชายบุญมี ยาเจริญ เกิดเมื่อวันอาทิตย์ที่ 11 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2438 ปีวอก ณ บ้านต้ำเหล่า หมู่ที่ 15 ตำบลต้ำ ท่านเป็นบุตรคนที่ 3 ในจำนวนพี่น้องทั้งหมด 8 คน เมื่อเด็กชายบุญมี ยาเจริญ มีอายุได้ 10 ปี ผู้เป็นบิดาจึงได้พาไปฝากตัวเป็นลูกศิษย์ของพระอธิการอภิชัย ซึ่งเป็นเจ้าอาวาส ได้เรียนหนังสือพื้นเมือง อักษรพื้นเมืองหรือตัวหนังสือเมือง จนคล่องแคล่วชำนาญ เด็กชายบุญมี มีความตั้งใจศึกษาเล่าเรียนและอุปัฎฐากรับใช้เจ้าอาวาสด้วยความเต็มใจ ขยันหมั่นเพียรทำความสะอาดวัดวาอารามมินิ่งดูดาย เมื่อมีอายุได้ 12 ปี ได้บรรพชาเป็นสามเณร ณ สำนักวัดต่ำเหล่า อำเภอพะเยา (ปัจจุบันเป็นจังหวัดพะเยา) และได้รับฉายาว่า ?อินตะ หรือ อินโต? หลังจากบรรพชาเป็นสามเณรมาแล้ว ท่านก็ถูกเรียกว่า สามเณรอินโต และตั้งใจศึกษาเล่าเรียน และสามารถท่องสูตร สวดมนต์เจ็ดตำนานและสิบสองตำนานอย่างคล่องแคล่ว ในบางครั้งก็ท่องจำโดยให้เจ้าอาวาสเขียนลงบนแผ่นกระดานใช้ดินสอพองเขียนอักษรอักขระการท่องสูตรมนต์ต่างๆ และศึกษาพระธรรมวินัย สามเณรอินโต ท่านเป็นคนที่มีความจำดี มีปัญญาฉลาดไหวพริบดี จนกระทั่งเมื่อมีอายุได้ 20 ปี ท่านได้อุปสมบทเป็นพระภิกษุเมื่อวันที่ 12 มิถุนายน พ.ศ. 2458 ณ พัทธสีมา สำนักวัดต่ำเหล่า โดยมีพระครูบาวงศ์ เป็นพระอุปัชฌาย์ พระอธิการปัญโญ วัดค้ำม่อย เป็นพระกรรมวาจาจารย์ พระชัยลังกา เป็นพระอนุสาวนาจารย์ ได้รับฉายาว่า คัณธวังโส หลังจากอุปสมบทแล้ว ท่านได้ศึกษาเล่าเรียนพระธรรมวินัยอย่างตั้งใจ งานด้านปกครองท่านก็โดดเด่น เจ้าหมาน้อย
เจ้าหมาน้อย นัดดาพระเจ้าสร้อยศรีสมุทรฯ เป็นพระมหากษัตริย์แถบภาคใต้ของราชอาณาจักรล้านช้างจำปาศักดิ์ ตั้งแต่ ปี พ.ศ. 2356 - 2362 บุญเกิด กฤษบำรุง
บาทหลวงบุญเกิดได้รับยกย่องจากคริสตจักรโรมันคาทอลิกว่าเป็นมรณสักขี และได้รับการประกาศเป็นบุญราศีเมื่อวันที่ 5 มีนาคม พ.ศ. 2543 ณ มหาวิหารนักบุญเปโตร กรุงโรม โดยสมเด็จพระสันตะปาปาจอห์น ปอลที่ 2 คริสตจักรโรมันคาทอลิกในประเทศไทยกำหนดให้วันที่ 12 มกราคม ของทุกปีเป็นวันระลึกถึงบุญราศีนิโคลาส บุญเกิด กฤษบำรุง
บุญราศีนิโคลาส บุญเกิด กฤษบำรุง เกิดเมื่อวันที่ 31 มกราคม พ.ศ. 2438 ที่จังหวัดนครปฐม มีนามเดิมว่า "ชุนกิม" เป็นบุตรคนโตของครอบครัว บิดามารดาชื่อ ยอแซฟ โปชัง และอักแนส เที่ยง กฤษบำรุง ได้รับศีลล้างบาปที่โบสถ์นักบุญเปโตร สามพราน ได้รับศาสนนามว่า “เบเนดิกโต”  เจ้ายุติธรรมสุนทร (คำใหญ่)
เจ้ายุติธรรมสุนทร (คำใหญ่) โอรสเจ้าฮุย เป็นพระมหากษัตริย์ราชอาณาจักรล้านช้างจำปาศักดิ์ ตั้งแต่ ปี พ.ศ. 2399-2401 หลังถึงแก่พิราลัย เจ้าอุปราช (จู) รักษาราชการแทน