ใครเป็นผู้แต่งนวนิยายเรื่องเพชรพระอุมา?
เพชรพระอุมา
เพชรพระอุมา เป็นนวนิยายแนวผจญภัยที่มีขนาดความยาวมากที่สุดในประเทศไทย และนับว่าเป็นนวนิยายที่มีความยาวมากที่สุดในโลก[1] บทประพันธ์โดย พนมเทียน ซึ่งเป็นนามปากกาของนายฉัตรชัย วิเศษสุวรรณภูมิ ตีพิมพ์เป็นตอน ๆ ในหนังสือพิมพ์รายสัปดาห์ และตีพิมพ์ต่อเนื่องในหนังสือพิมพ์รายวัน ใช้ระยะเวลาในการประพันธ์ยาวนานกว่า 25 ปี[2] โดยพนมเทียนเริ่มต้นการประพันธ์เพชรพระอุมาในวันที่ 19 พฤศจิกายน พ.ศ. 2507 และสิ้นสุดเนื้อเรื่องทั้งหมดในวันที่ 21 มิถุนายน พ.ศ. 2533 รวมระยะเวลาในการประพันธ์ทั้งสิ้น 25 ปี 7 เดือน กับ 2 วัน[3]
เพชรพระอุมา
เพชรพระอุมามีองค์ประกอบหลัก ๆ ที่พนมเทียนนำมาเป็นต้นแบบของโครงเรื่อง ดังนี้[11] ช่อมณี
ช่อมณี เป็นนามปากกาที่ใช้ในงานเขียนนิยาย ของ มณีรัตน์ อัศวิศราภรณ์ ซึ่งสร้างสรรค์ผลงานเขียนไว้มากมาย นอกจากนั้นในบางนิตยสารยังใช้อีกนามปากกาหนึ่ง คือ "แพรดาว"ด้วย งานเขียนเรื่องแรกที่ได้รับการตีพิมพ์ในนิตยสารรายปักษ์ "กาญจนา"(ปัจจุบันเลิกจำหน่ายไปแล้ว) ด้วยเรื่อง "ไอรัก ไฟแค้น" ผลงานซึ่งทำให้ผู้อ่านรู้จัก "ช่อมณี" อย่างดี คือ "หมอกผลัดฟ้า"ซึ่งตีพิพม์ในนิตยสารรายสัปดาห์ "บางกอก" และผลงานอีกหลายเรื่องที่ลงในหนังสือของเครือบางกอกซึ่งสร้างชื่อเสียงให้เป็นที่รู้จักในกลุ่มนักอ่านไทย โดยมีแนวเขียนที่แปลกตาทั้งเนื้อหาและวิธีเขียนที่กระชับ เข้าใจง่ายและรวดเร็ว จึงเป็นที่นิยมในกลุ่มนักอ่านรุ่นใหม่ นิยายต่าง ๆ เคยเผยแพร่ในนิตยสารมีชื่อเสียงของเมืองไทย เช่น บางกอก ตะวันสแควร์ ภาพยนตร์บันเทิง ชีวิตรัก หญิงไทย เป็นต้นนิยายที่ได้เผยแพร่และเป็นที่ชื่นชอบในกลุ่มนักอ่าน อาทิเช่น ไอรัก ไฟแค้น หมอกผลัดฟ้า ใต้เงาบาป แปรดาว รัดเกล้าพิศวง นักล่าแต้มศูนย์ ทายาทมนต์ดำ เล่ห์สวรรค์ ทายาทอำพราง รักซ่อนลาย มุกเปื้อนทราย หงส์สะบัดลาย รากบุญ มนต์ชะตา และอื่นๆ ซึ่งมีทั้งเขียนในนามปากกา "ช่อมณี"หรือ "แพรดาว" มีหลากหลายแนวทั้งสะท้อนสังคมหรือการเมืองและแฟนตาซี ส่วนนิยายเล่มที่พิมพ์จำหน่ายมาแล้ว คือ หมอกผลัดฟ้า สนล้อลม รัดเกล้าพิศวง และ แปรดาว (ข้อมูลล่าสุดในปี พ.ศ. 2551) ต่อมาปี พ.ศ. 2552 ตีพิมพ์เล่มอีก คือ นักล่าแต้มศูนย์ และ บัญชารัก กฤษณา อโศกสิน
แกะลายไม้หอม กฤษณา อโศกสิน โดย ไพลิน รุ้งรัตน์ (ชมัยภร แสงกระจ่าง) ภูเขาวรรณกรรม ของนักเขียนมือทอง 'กฤษณา อโศกสิน' โดย ไพลิน รุ้งรัตน์ วรรณพินิจ กฤษณา อโศกสิน โดย ไพลิน รุ้งรัตน์ เรื่องสั้นวรรณกรรม ตอน กฤษณา อโศกสิน ราชินีนักเขียน เศรษฐีนี-รางวัลวรรณกรรม โดย สัมพันธ์ ก้องสมุทร จุดประกายวรรณกรรม ตอน สองสายเลือดนักเขียน กฤษณา อโศกสิน & นายา โดย พรชัย จันทโศก กฤษณา อโศกสิน ราชินีแห่งสวนอักษรฯ นักเขียนมือหนึ่ง กฤษณา อโศกสิน กฤษณา อโศกสิน นักเขียนมือรางวัล กว่า 58 ปี บนเส้นทางเดินแห่งบรรณพิภพ กฤษณา อโศกสิน บนเส้นทางวรรณศิลป์ ของ กฤษณา อโศกสิน นัดพบนักเขียน...60 ปี ในโลกวรรณกรรม ของ กฤษณา อโศกสิน แกะรอยวรรณศิลป์ กฤษณา อโศกสิน ราชินีนักเขียน กฤษณา อโศกสิน คมความรัก ชีวิต ในจอแก้ว ไปกับนวนิยายของนักเขียนนามอุโฆษ กฤษณา อโศกสิน กว่า 50 ปี บนถนนวรรณกรรม กฤษณา อโศกสิน เทใจ ถอดวรรณศิลป์ กฤษณา อโศกสิน ราชินีนักเขียน: เศรษฐีนี-รางวัลวรรณกรรม คุณค่าของน้ำหมึกชุด 1 & 2 นวนิยายของ กฤษณา อโศกสิน โลกนักอ่าน บ้านนักเขียน ตอน กฤษณา อโศกสิน หนังสือ 100 นักประพันธ์ไทย โดย ผ.ศ.ประทีป เหมือนนิล The Call of Midnight Hour แปลเป็นภาคภาษาอังกฤษ จากนิยายเรื่อง 'เสียงแห่งมัชฌิมยาม' เพชรพระอุมา
โครงเรื่องของเพชรพระอุมานั้น พนมเทียนได้เค้าโครงเรื่องมาจากแนวความคิดของเรื่องคิง โซโลมอน'ส มายน์ส ของ เซอร์ฯ แฮกการ์ด ซึ่งเป็นเค้าโครงของการผจญภัยเรื่องที่ดีมากเรื่องหนึ่ง[10] โดยก่อนหน้าที่พนมเทียนจะเขียนเพชรพระอุมาก็ได้มีการวางโครงเรื่องคร่าว ๆ ไว้เช่นเดียวกับงานเขียนอื่น ๆ ซึ่งโครงเรื่องคร่าว ๆ ของเพชรพระอุมานั้น พนมเทียนวางเอาไว้เพียงเล็กน้อยโดยกำหนดให้เป็นเรื่องราวการผจญภัยในป่าของนายพรานผู้นำทางคนหนึ่งเท่านั้น[10] ม.มธุการี
ม.มธุการี เป็นนามปากกาของนักเขียนนวนิยายชาวไทยแนวโรแมนติกดราม่าไปจนถึงแนวชีวิตสะท้อนสังคม ที่ไม่เปิดเผยตัวตน โดยมีข้อมูลว่าท่านเริ่มมีผลงานขณะกำลังศึกษาในมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ม.มธุการีมีผลงานเขียนอย่างต่อเนื่องมาตั้งแต่ประมาณ ปี พ.ศ.2510 จนถึงปัจจุบัน โดยตีพิมพ์ออกมาในนาม ม.มธุการี, เพชรน้ำค้าง, ดาหลา สุมาลิน, และ รุ้งพราย เพชรลดา ผลงานสร้างชื่อที่ถูกนำไปสร้างเป็นละครโทรทัศน์และภาพยนตร์ ได้แก่ ระบำไฟ, หัวใจสองภาค, ข้าวเปลือก, คนมีคาว, คนละโลก, ชีวิตเปื้อนฝุ่น, ความรักสีดำ เป็นต้น  เพชรกลางไฟ
เพชรกลางไฟ เป็นบทประพันธ์ของ ว.วินิจฉัยกุล เป็นนิยายอิงประวัติศาสตร์สมัยรัชกาลที่ 6 เป็นเรื่องราวของท่านหญิงพระองค์หนึ่งที่สิ้นเสด็จพ่อทำให้ต้องผจญชะตาจากการกลั่นแกล้งของหม่อมเอกและพระเชษฐภคินีทำให้อยู่ในวังเสด็จป้าอย่างไม่เป็นสุข ก็ได้อนลข้าราชการหนุ่มคอยเป็นทีปรึกษา เพชรพระอุมา
โดยเนื้อเรื่องต่าง ๆ ของเพชรพระอุมานั้น พนมเทียนได้นำเค้าโครงเรื่องมาจาก คิง โซโลมอน'ส มายน์ส (King Solomon's Mines) หรือ สมบัติพระศุลี นวนิยายของเซอร์เฮนรี่ ไรเดอร์ แฮกการ์ด (H. Rider Haggard) ที่ผจญภัยในความลี้ลับของป่าดงดิบภายในทวีปแอฟริกา[5] อาถรรพณ์นิทรานคร
อาถรรพณ์นิทรานคร เป็นตอนที่สี่ของเพชรพระอุมาจำนวน 4 เล่ม ได้แก่อาถรรพณ์นิทรานคร เล่ม 1 - 4 เพชรร้อยรัก
เพชรร้อยรักเป็นละครแนวโรแมนติก
ดราม่า สืบสวน
บทประพันธ์โดยน้ำดอกไม้ บทโทรทัศน์วรพันธ์ รวีผลิตโดย บริษัท ดีด้า วิดีโอ โปรดักชั่น จำกัด โดยผู้จัดละคร สยม สังวริบุตร กำกับการแสดงโดย ณพธันกรณ์ รัตนระวีโชติ นำแสดงโดย กฤตฤทธิ์ บุตรพรม อัษฎาพร สิริวัฒน์ธนกุล นนทพันธ์ ใจกันทา ธีร์ วณิชนันทธาดา อนิสา นูกราฮา แพร เอมเมอรี่ มาติกา อรรถกรศิริโพธิ์ อภิรดี ภวภูตานนท์ และนักแสดงอีกมากมาย ออกอากาศครั้งแรกทาง สถานีโทรทัศน์สีกองทัพบกช่อง 7 เริ่มตอนแรกวันอาทิตย์ที่ 3 มิถุนายน พ.ศ. 2561 จนถึง วันเสาร์ที่ 7 กรกฎาคม พ.ศ. 2561 ออกอากาศทุกวันศุกร์ เวลา 20.05 น. เสาร์ และ อาทิตย์ เวลา 20.15 น. ต่อจากละคร สัมปทานหัวใจ ความเป็นมาของตัวละครในเพชรพระอุมา
ความเป็นมาของตัวละครในเพชรพระอุมา เป็นการรวบรวมตัวละครในเพชรพระอุมา ซึ่งเป็นนวนิยายแนวผจญภัยที่พนมเทียนใช้ระยะเวลาในการประพันธ์ยาวนานกว่า 25 ปี มีตัวละครในการดำเนินเนื้อเรื่องในแต่ละภาคเป็นจำนวนมาก พนมเทียนได้กำหนดลักษณะนิสัยของตัวละครให้โลดแล่นมีชีวิตชีวา สร้างความสนุกสนานให้แก่นักอ่านจำนวนมาก ที่ต่างมีความผูกพันกับตัวละครต่าง ๆ ในเพชรพระอุมา เส้นทางการเดินทางในเพชรพระอุมา
คณะเดินทางออกเดินทางต่อจนถึงป่าหินและภูเขาเตี้ย ๆ อันเป็นบริเวณเชิงทิวป่าก่อนจะพบหลุมอุกกาบาตที่สามในวันศุกร์ที่ 30 เดือนตุลาคม ขึ้นหนึ่งค่ำ วันขึ้น 5 ค่ำ เดือนพฤศจิกายน ซึ่งตรงกับวันอังคารที่ 3 นับจากนี้เป็นต้นไป คณะเดินทางจะเหลือระยะเวลาในการเดินทางอีก 4 วันครึ่งพบกับหิมะในเทือกเขาพระศิวะในคืนแรกก่อนออกเดินทงในตอนสายของวันรุ่งขึ้นมุ่งหน้าเนินพระจันทร์และถึงในตอนบ่ายของวันอาทิตย์ที่ 1 พฤศจิกายน แงซายพบหลักฐานการเดินทางจนถึงเนินพระจันทร์ของพรานชด และเมื่อพระจันทร์เสี้ยวของคืน 5 ค่ำ ส่องแสงสว่างเขาพระศิวะก็เกิดปรากฏการณ์ประหลาด ถันพระอุมาปรากฏขึ้นเป็นระยะเวลาเที่ยงคืนสามสิบห้านาที เส้นทางการเดินทางในเพชรพระอุมา
รุ่งเช้าคณะเดินทางทั้งหมดช่วยเหลือแงซายในการเปิดศึกกับสิงหราในการชิงราชบัลลังก์คืน ปราบแม่มดวาชิกาที่อยู่บนยอดปราสาท แงซายได้ขึ้นครองราชสมบัติในพระนาม "สมเด็จพระเจ้าจักราธิราช" คณะเดินทางพร้อมด้วยแงซายและทหารเมืองมรกตนคร ออกเดินทางด้วยม้าจากเมืองมรกตในเวลาประมาณตอนบ่าย พักระหว่างทางหนึ่งคืน และเดินทางถึงบริเวณปลายถนนในเวลาประมาณสามโมงเช้าตามเวลาของเมืองมรกตนคร แงซายมอบตราของราชวงศ์เทพให้แก่รพินทร์ และเมื่อคณะเดินทางเลาะบริเวณขอบถนนถึงป่าสน นาฬิกาก็เริ่มเดินอีกครั้ง รพินทร์นำคณะเดินทางตัดตรงไปยังหุบเขานิลกาญจน์ โดยหลีกเลี่ยงไม่ผ่านหลุมอุกกาบาตก่อนมุ่งหน้าสู่หมู่บ้านหล่มช้าง ความเป็นมาของตัวละครในเพชรพระอุมา
อิสซาเบลเป็นพูดจาโผงผางตรงไปตรงมา สอดรู้สอดเห็นในทุก ๆ เรื่อง นิสัยเปิดเผยและร่าเริงสนุกสนาน ซึ่งมีส่วนละม้ายคล้ายคลึงกับอิสซาเบลในเพชรพระอุมาเกือบทั้งหมด และพนมเทียนได้เสริมสร้างลักษณะเฉพาะบางส่วนและฝีมือในการยิงปืนให้แก่อิสซาเบล มูร์ ปราสาทมืด
ปราสาทมืด เป็นบทประพันธ์ของจุลลดา ภักดีภูมินทร์ เป็นเรื่องราวของหม่อมเจ้าหญิงผู้สูงศักดิ์ผู้หลบหนีหม่อมแม่ที่จะแต่งงาน มาเป็นพีเลี้ยงของ "คุณแจ๋ว" น้องสาวพิการของคุณหมอภรตผู้เฉยชาในปราสาทใหญ่แต่เต็มไปด้วยเรื่องลึกลับ เธอได้รับการปองร้ายจากแม่บ้าน "ป้าแช่ม" และลูกสาวคือ "กัญญา" โดยมีคุณหมอภะรตคอยช่วยเหลือจนสนิทสนมและแอบหลงรักกัน รวมทั้งยังได้รู้จักอีกทั้งไปมาหาสู่กับ “ศุลีมาศ” และ “วิษณุ” เจ้าของ ไร่สองพี่น้อง” กับ "พระองค์เจ้ารวิศักดิ์"  เนื้อเรื่องเพชรพระอุมา
เพชรพระอุมา เป็นเรื่องราวการผจญภัยในดินแดนลึกลับที่เต็มไปด้วยอาถรรพณ์ เรื่องราวแปลกประหลาดต่าง ๆ ในป่าดงดิบของรพินทร์ ไพรวัลย์ พรานป่าผู้รับจ้างนำทางในการออกติดตามค้นหาผู้สูญหายของคณะนายจ้างชาวเมือง ที่มี พันโทหม่อมราชวงศ์เชษฐา วราฤทธิ์ เป็นหัวหน้าคณะเดินทางพร้อมด้วย หม่อมราชวงศ์ดาริน วราฤทธิ์ น้องสาวคนเล็ก และ พันตรีไชยยันต์ อนันตรัยเพื่อนชายคนสนิท โดยมีพรานบุญคำ พรานจันพรานเกิดและพรานเส่ยพรานป่าคู่ใจของรพินทร์ ไพรวัลย์ จำนวน 4 คน และแงซาย กะเหรี่ยงลึกลับที่มาขอสมัครเป็นคนรับใช้เพื่อขอร่วมเดินทางในครั้งนี้ด้วย  เส้นทางการเดินทางในเพชรพระอุมา
คณะเดินทางใช้เวลาประมาณ 3 ชั่วโมงในการไต่เขาจนพบกับเทือกเขาพระศิวะ และทันทีที่ทั้งหมดย่างก้าวเข้าสู่บริเวณหัวถนนของเมืองมรกตนคร วันและเวลาก็หยุดอยู่ที่วันที่ 4 พฤศจิกายน เวลาบ่ายสามโมงครึ่ง และเดินตัดตามถนนที่ลาดชันลงมาเป็นระยะเวลาประมาณ 4 ชั่วโมง และหยุดพักบริเวณใต้ร่มต้นไม้ข้างลำธารจนรุ่งเช้า และพบว่าแงซายและอาวุธปืนหายไปรวมทั้งถูกจับตัวเป็นเชลยจากกองทัพทหารของชาวเมืองมรกตนครที่นำกองทัพโดยรหัสยะ คณะเดินทางถูกควบคุมตัวผ่านสองข้างทางของมรกตนคร ซึ่งระยะทางจากสามแยกไปเมืองมรกตใช้เวลาเดินครึ่งวัน ตกดึกได้มีการปล้นชิงตัวเชลยที่ร่วมเดินทางกับคณะเดินทางจากต่างถิ่นโดยเมยานี ลูกสาวของอรชุน เจ้าเพชรราช รัตนวงศา
เจ้าเพชรราช ประสูติ ณ ตำหนักวังหน้า นครหลวงพระบาง เมื่อวันอาทิตย์ เดือนยี่ แรม 9 ค่ำ ปีฉลู จุลศักราช 1251 เวลา 11.55 น. ตรงกับวันที่ 19 มกราคม 2443 (ค.ศ.1890) เป็นโอรสองค์ที่ 3 ของเจ้ามหาอุปราชบุญคง ซึ่งสืบตระกูลมาจากเจ้ามหาอุปราชอุ่นแก้วซึ่งเป็นต้นตระกูลเดิม เมื่ออายุได้ 7 ปีกว่าจึงเริ่มเรียนหนังสือลาวและหนังสือสยามและภาษาฝรั่งเศส พร้อมๆกับการติดสอยตามพระบิดาไปตรวจงานหัวเมืองเสมอ ปี พ.ศ. 2442 ผนวชเป็นสามเณรที่วัดธาตุหลวงเรียนภาษาบาลี ปี พ.ศ. 2447 ได้เสด็จไปเรียนต่อที่ฝรั่งเศส ที่โรงเรียนโกโลนิยาล (Colonial) ซึ่งเป็นร.ร.ที่ฝรั่งเศสตั้งขึ้นเพื่ออบรมผู้ที่จะไปเป็นข้าราชการปกครองในประเทศหัวเมืองขึ้น ต่อมาเข้าโรงเรียนมัธยมมงเตเยอ แผนกวิทยาศาสตร์และภาษาอังกฤษ เพื่อฝึกภาษาอังกฤษ ในระหว่างปิดเทอมได้ข้ามไปพักในอังกฤษ อาศัยอยู่กับมิสเตอร์เลนน อาจารย์สอนดาราศาสตร์จึงทำให้เกิดสนใจในดาราศาสตร์และโหราศาสตร์ตั้งแต่นั้นมา ต่อมาได้แต่งหลักคำนวณปฏิทินลาวไว้ด้วย พระองค์ศึกษาต่อในโรงเรียนมัธยมเซนต์หลุยส์ถึงปี 2453 เสด็จกลับมาผนวชเป็นพระภิกษุที่วัดหนองสระแก้วตามประเพณี เมื่อลาผนวชแล้ว เข้ารับราชการเป็นผู้ร่างหนังสืออยู่กองคลัง หลวงพระบาง 
พระองค์อภิเษกสมรสกับเจ้าหญิงคำแว่น พระพี่นางเธอของเจ้าศรีสว่างวงศ์ ซึ่งตกพุ่มหม้ายและมีอายุมากกว่าหลายปี ทั้งนี้ว่ากันว่าเป็นการประสานรอยร้าวระหว่างราชวงศ์หลวงพระบางสายเจ้ามันธาตุราชกับสายเจ้าอุ่นแก้ว (ตระกูลวังหน้ากับตระกูลวังหลัง) มีพระโอรสและพระธิดา 3 องค์ คือ เจ้าหญิงคำผิว (เสียชีวิต) เจ้าหญิงคำจันทร์ (สามีเป็นชาวฝรั่งเศส) และเจ้าชายสุริยะราช
ขณะรับตำแหน่งผู้ตรวจราชการหัวเมืองลาวที่นครเวียงจันทน์ ได้อนุชายา ชื่อนางศรี (ชาวเวียงจันทน์) บุตรธิดา 2 คน ได้แก่ เจ้าหญิงอรุณา (เจ้านา) เพชรราช และเจ้าชายอุ่นแก้ว (เจ้าแก้ว) เพชรราช (ภายหลังเมื่อสิ้นเจ้าเพชรราชแล้ว ทั้งสองท่านนี้ได้ตามหม่อมอภิณพร รัตนวงศามาอยู่ในเมืองไทย เจ้านาเรียนพยาบาล และเจ้าแก้วรับราชการทหาร)
พ.ศ. 2489 เมื่อต้องทรงลี้ภัยทางการเมืองเข้ามาอยูในประเทศไทย พร้อมรัฐบาลลาวอิสระและประชาชนเมืองลาวผู้รักอิสรภาพหลายพันคนเป็นเวลานานถึง 11 ปี ขณะพำนักลี้ภัยในประเทศไทย มีคุณอภิณพร ยงใจยุทธเป็นแม่บ้าน ต่อมาได้สมรสกับคุณอภิณพรเปลี่ยนเป็นหม่อมอภิณพร รัตนวงศา (นามสกุล “รัตนวงศา” ทรงตั้งขึ้นเองเมื่ออยู่ในเมืองไทย สืบเนื่องจากพระมหาอุปราชอุ่นแก้วพระปัยกา) หม่อมอภิณพรฯ เป็นกำลังสำคัญของการปฏิบัติการกู้ชาติ ผู้ทำหน้าที่แม่บ้านปกครองดูแลผู้คนจำนวนมาก เป็นเจ้าหน้าที่ประสานงานกับรัฐบาลไทย บริหารการจัดการเงินจัดหาค่าใช้จ่าย เป็นเลขานุการส่วนพระองค์ ปฏิบัติหน้าที่ผู้แทนพระองค์เจ้าเพชรราช เจรจาการเมืองและ
เรื่องส่วนพระองค์ ทั้งในและนอกราชอาณาจักรไทย ไปพนมเปญ ไปย่างกุ้ง เพื่อทำความเข้าใจร่วมระหว่างลาวเขมรญวนและพม่าที่ต่างมุ่งล้างอิทธิพลชาวผิวขาวด้วยกัน เพชรพระอุมา
เนื่องจากเป็นนวนิยายที่มีขนาดความยาวมากที่สุดในประเทศไทย ทำให้พนมเทียนต้องสร้างตัวละครขึ้นมาเป็นจำนวนมาก นอกจากตัวละครหลักคือ รพินทร์ ไพรวัลย์ และตัวละครอื่น ๆ ในภาคแรกได้แก่คณะนายจ้างที่มีพันโทหม่อมราชวงศ์เชษฐา, หม่อมราชวงศ์ดาริน วราฤทธิ์, พันตรีไชยยันต์ อนันตรัย,มาเรีย ฮอฟมัน, แงซาย พรานคู่ใจของรพินทร์ ฯลฯ แล้ว ยังมีตัวละครปลีกย่อยอีกนับไม่ถ้วนที่ปรากฏในแต่ละตอน รวมทั้งในภาคสมบูรณ์ที่ประกอบด้วยคณะนายจ้างชุดใหม่ในการออกติดตามค้นหาซากเครื่องบินและระเบิดนิวเคลียร์ อาวุธปืนในเพชรพระอุมา
ในเพชรพระอุมา พนมเทียนกำหนดให้ด็อกเตอร์สเตเกล ฮอฟมัน เป็นเจ้าของปืนสั้นโคลท์ ซิงเกิลแอ๊คชั่น อาร์มี .45 ลอง โคลท์ และต่อมาหลังจากที่ด็อกเตอร์สเตเกล ฮอฟมัน เสียชีวิตลงโดยถูกสางเขียวฆ่าตาย ปืนสั้นกระบอกนี้ก็ตกมาเป็นของมาเรีย ฮอฟมัน และกลายเป็นปืนสั้นประจำตัวแทน รายชื่อตัวละครในเพชรพระอุมา
ตัวละครในเพชรพระอุมา เป็นรายละเอียดของตัวละครจากเพชรพระอุมา แยกตามตัวละครหลักและตัวละครรอง ตามแต่ปรากฏในแต่ละภาค ได้แก่ภาคแรกไพรมหากาฬ - แงซายจอมจักรา ในการออกติดตามค้นหาผู้สูญหายและภาคสมบูรณ์จอมพราน - มงกุฎไพร ในการออกติดตามหาเครื่องบิน บี 52 และระเบิดนิวเคลียร์ เพชรพระอุมา (แก้ความกำกวม)
เพชรพระอุมา สามารถหมายถึง เพชรพระอุมา
เพชรพระอุมาได้รับการตีพิมพ์ครั้งแรกโดยสำนักพิมพ์ผ่านฟ้าพิทยา ในรูปแบบของพ็อคเก็ตบุ๊คจำนวน 98 เล่ม ต่อมาได้รับการตีพิมพ์ในนิตยสารจักรวาลรายสัปดาห์ โดยตีพิมพ์ต่อเนื่องจากสำนักพิมพ์ผ่านฟ้าพิทยาตั้งแต่เล่มที่ 99 ต่อเนื่องจนถึงเล่มที่ 268 ตั้งแต่วันที่ 11 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2513 และฉบับรวมเล่มจำนวน 22 เล่ม แบ่งเป็น[12] ประสิทธิ์ ศิริบรรเทิง
ประสิทธิ์ ศิริบรรเทิง (พ.ศ. 2470 - พ.ศ. 2529) เป็นนักเขียน นักหนังสือพิมพ์ บรรณาธิการ ผู้อำนวยการสร้างละครเวที และเป็นผู้เขียนบทภาพยนตร์ที่มีชื่อเสียงหลายเรื่อง เช่น เล็บครุฑ มังกรแดง ภูตเหลือง ทหารเสือกรมหลวงชุมพร เพชรพระอุมา การะเกด กุหลาบแสนสวย เกล็ดแก้ว เป็นต้น และเป็นหัวหน้ากองบรรณาธิการนิตยสารจักรวาล ความเป็นมาของตัวละครในเพชรพระอุมา
คะหยิ่น เป็นตัวละครในเพชรพระอุมาที่มีต้นแบบมาจากบุคคลที่มีตัวตนจริงคือ ขะโนง หรือ คะโหน่ง พนมเทียนจำลองเอาลักษณะนิสัยของขะโนง หัวหน้าหมู่บ้านกะเหรี่ยงที่มีรูปร่างสูงใหญ่ราวกับยักษ์ปักหลั่น พูดจาสามหาว นิสัยทะลึ่งโวยวายและคุยโวโอ้อวด มีความสามารถเก่งกาจรอบด้าน แต่ยอมแพ้กับสิ่งที่มองไม่เห็นหรือผี ซึ่งเป็นการถอดลักษณะนิสัยทั้งหมดของกะเหรี่ยงขะโนง มาใส่ไว้ในตัวของคะหยิ่น กะเหรี่ยงหัวหน้าหมู่บ้านหล่มช้างที่ขออาสาสมัครติดตามคณะเดินทางของเชษฐา เพื่อค้นหาขุมทรัพย์เพชรพระอุมาและผู้สูญหาย เพชรพระอุมา
ตลอดระยะเวลาที่เพชรพระอุมาได้รับการตีพิมพ์ฉบับรวมโดยสำนักพิมพ์ ณ บ้านวรรณกรรม ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2538 ได้มีคำนิยมของ "เพชรพระอุมา" จากผู้ทรงเกียรติและทรงคุณวุฒิหลายท่าน ได้ให้คำนิยมส่วนตัวแก่นวนิยายที่ถือได้ว่าเป็นสุดยอดของนวนิยาย และเป็นวรรณกรรมชิ้นเอกชิ้นหนึ่งของเมืองไทย ที่เป็นที่รู้จักกันเป็นอย่างดีในนักอ่านหลาย ๆ รุ่น[14] ซึ่งได้รับความบันเทิง ความสนุกสนานจากการอ่านเพชรพระอุมา แม้เนื้อเรื่องจะมีความยาวเป็นอย่างมากก็ตาม ความเป็นมาของตัวละครในเพชรพระอุมา
พนมเทียนจำลองคุณสมบัติและลักษณะเฉพาะบางส่วนของมาเรีย เดอครูซ มาถ่ายทอดให้แก่มาเรีย ฮอฟมัน เพียงแค่ครึ่งหนึ่งเท่านั้น และเสริมสร้างจากจินตนาการเพื่อให้มาเรีย ฮอฟมัน ในเพชรพระอุมา มีลักษณะเฉพาะตัวที่มีฝีมือในการยิงปืน เปี่ยมเสน่ห์และมีความทรหดอดทนไม่แพ้ผู้ชาย เพชรพระอุมา
ความสำเร็จดังกล่าวนี้ส่วนหนึ่งมาจากความสามารถในการประพันธ์ของพนมเทียน ซึ่ง ว.วินิจฉัยกุล ได้เอ่ยถึงว่า "...พนมเทียนเป็นผู้พิถีพิถันทั้งในด้านรูปทรง สีสัน แสงและเงา ตลอดจนความเคลื่อนไหวที่แปรเปลี่ยนไม่หยุดนิ่ง มีแม้กระทั่งเสียง ด้วยการเลือกใช้ถ้อยคำอย่างวิจิตรบรรจง มีกลิ่นอายของวรรณคดีอยู่ในภาษาที่ใช้ เหมือนกับการแกะสลักลายซ้อนลงไปทีละชั้นจนเป็นหลายชั้นลึกละเอียด ไม่ใช่เพียงแต่ร่างคร่าว ๆ พอให้เป็นรูปขึ้นมาเท่านั้น..." [16] หม่อมเจ้าชาตรีเฉลิม ยุคล ผู้กำกับภาพยนตร์ผู้มีชื่อเสียง ตรัสถึงนวนิยายชุดนี้ว่า "เพชรพระอุมาคือมหากาพย์แห่งวรรณกรรมที่ไม่มีหนังสือเรื่องไหนที่จะเทียบได้" [17] ความเป็นมาของตัวละครในเพชรพระอุมา
อิสซาเบล มูร์ เป็นตัวละครในเพชรพระอุมาที่มีต้นแบบมาจากบุคคลที่มีตัวตนจริงคือ อิสซาเบล นักเต้นระบำสเก็ตฟลอร์โชว์ พนมเทียนจำลองเอาลักษณะนิสัยของอิสซาเบล มูร์ แพทย์สาวหนึ่งในคณะนายจ้างใหม่ของรพินทร์ ไพรวัลย์ โดยนำมาจากเพื่อนสาวคนสนิทของนักร้องโชว์คนหนึ่งซึ่งเป็นนักร้องหญิงจากประเทศอังกฤษในราตรีสโมสรแห่งหนึ่งบริเวณหัวมุมถนนสาธร ที่พนมเทียนเคยไปเที่ยวเตร่ในสมัยหนุ่ม ๆ ประมาณ 40 กว่าปีมาแล้ว วิยะดา อุมารินทร์
วิยะดา อุมารินทร์ หรือ "(หม่อมอูม) หม่อมวิยะดา ยุคล ณ อยุธยา" ชื่อจริง วิยะดา ตรียะกุล เกิดวันที่ 19 มกราคม พ.ศ. 2498 จบการศึกษาจาก โรงเรียนอัสสัมชัญคอนแวนต์ อาชีพนักแสดง และเป็นนักแสดงที่มีผู้คนชื่นชอบมากในประเทศไทย ตั้งแต่อดีตถึงปัจจุบัน หม่อมวิยะดาเริ่มเข้าสู่วงการการแสดงในปี 2516 ได้เล่นหนังใหญ่เรื่องแรกคือ "เทพธิดาโรงแรม" ของ ท่านมุ้ย หม่อมเจ้าชาตรีเฉลิม ยุคล ออกฉายในปี 2517 ซึ่งได้ความสำเร็จอย่างท่วมท้น ต่อจากนั้นในช่วงปี 2521 - 2531 หันมารับบทนางรอง นางร้ายในภาพยนตร์ หม่อมวิยะดาขึ้นชื่อว่าเป็นนักแสดงอุปนิสัยดี ร่าเริง เป็นที่รู้จักและยอมรับกันดีในวงการ และในช่วงปี 2522 หม่อมวิยะดาก็หันมารับเล่นละคร เรื่องแรกคือ "ร่มฉัตร" แต่มาประสพผลสำเร็จจริงๆ ในปี 2523 กับละครเรื่อง "อีพริ้ง คนเริงเมือง" ทางช่อง 3 ซึ่งได้รับความสำเร็จถึงขนาดต้องทำเป็นเวอร์ชันภาพยนตร์ ทำให้หม่อมวิยะดาได้กลับมาผงาดในบทนางเอกจอเงินอีกครั้ง 
ช่วงราวปี 2530 หม่อมวิยะดาหันเหชีวิตย้ายไปอาศัยและทำธุรกิจในสหรัฐอเมริกา ประมาณ 10 ปี ถึงจุดอิ่มตัวจึงกลับมา และได้รับการต้อนรับเป็นอย่างดีจากแฟนหนังและละคร ช่วงนี้ จึงได้เห็นหม่อมวิยะดากลับมาเล่นละครอีกครั้ง ในปี 2540 จนถึงปัจจุบัน นับว่าเป็นนักแสดงอารมณ์ดีที่มีเสียงหัวเราะที่เป็นเอกลักษณ์ มาจนปัจจุบัน ในด้านชีวิตคู่ หม่อมวิยะดาใช้ชีวิตโสดมาหลายปีแล้ว หลังจากตัดสินใจแยกทางเดินกับ"ท่านมุ้ย หม่อมเจ้าชาตรีเฉลิม ยุคล" ซึ่งหม่อมวิยะดาเคยมีฐานะเป็น หม่อมวิยะดา ยุคล ณ อยุธยา มาก่อน โดยแยกทางกันมากว่ายี่สิบปีแล้ว ซึ่งช่วงแรกเธอได้แสดงหนังให้ท่านมุ้ยหลายเรื่อง โดยท่านมุ้ยเป็นคนปั้นหม่อมวิยะดามาจนโด่งดังตั้งแต่เรื่องแรกในชีวิตการแสดงของหม่อมวิยะดา ทำให้เกิดความใกล้ชิด จึงตัดสินใจใช้ชีวิตร่วมกัน ก่อนที่จะเลิกราต่อกันในที่สุด เส้นทางการเดินทางในเพชรพระอุมา
แต่ในขณะของการเดินทางตั้งแต่หุบชะมดไปสู่ป่าหวายนั้น คณะเดินทางได้แยกเป็นสองขบวนคือขบวนเกวียนที่นำโดยบุญคำ จัน และเส่ย และขวบนล่าพญาช้างไอ้แหว่ง ซึ่งแยกตัวออกมาจากขบวนเกวียน ประกอบด้วยนายจ้างทั้งสาม รพินทร์ แงซาย และเกิด ในช่วงจากหุบชะมดนี้ คณะล่าไอ้แหว่งได้เดินทางผ่านห้วยยายทอง ห้วยแม่เลิง สันเขาหุบหมาหอน เขานางนอน และลงไปสมทบกับขบวนเกวียนที่ป้าหวาย เพชรพระอุมา
ปลายปี พ.ศ. 2556 เพชรพระอุมาได้จัดทำเป็นรูปแบบ eBook เป็นครั้งแรกโดยแพรวสำนักพิมพ์ โดยเริ่มเปิดตัวภาคแรกในงานสัปดาห์หนังสือแห่งชาติ ครั้งที่ 18 17 ตุลาคม พ.ศ. 2556 และเริ่มจำหน่ายในวันที่ 1 พฤศจิกายน พ.ศ. 2556 พร้อมกันที่ร้านนายอินทร์และ Naiin.com โดยแบ่งเป็น 2 ภาค 12 ตอน 48 เล่มเหมือนหนังสือ โดยที่ผู้อ่านต้อง download Application Naiin Pann และใส่ code ของหนังสือแต่ละตอนลงใน Application การเดินป่า ล่าสัตว์ แกะรอยในเพชรพระอุมา
การเดินป่า ล่าสัตว์ แกะรอยในเพชรพระอุมา เป็นการรวบรวมรายละเอียดและทักษะในการล่าสัตว์และการแกะรอยในเพชรพระอุมา นำมาจากทักษะและประสบการณ์ในการเดินป่าของพนมเทียน เช่นศิลปะในการดำรงชีพ ศิลปะในการล่าสัตว์ รวมทั้งศิลปะในการแกะรอยสัตว์ในเชิงพราน นำมาผูกเสริมเติมแต่งให้แก่ตัวละครในเพชรพระอุมา ให้มีทักษะความสามารถและประสบการณ์ในการเดินป่า รวมทั้งการล่าสัตว์เพื่อใช้เป็นอาหาร ซึ่งการล่าสัตว์แกะรอยนั้นเป็นศิลปะเก่าแก่สืบทอดกันมาในหมู่พรานป่าและพรานพื้นเมือง เช่นเคล็ดลับในการสะกดรอยสัตว์ การตามสัตว์ที่ได้รับบาดเจ็บ การดูทางด่านของสัตว์ การนั่งห้างและการส่องสัตว์ การสังเกตทิศทางในการเดินป่าโดยใช้ต้นไม้และกิ่งไม้เป็นตำหนิป้องกันการหลงทาง การสังเกตท้องฟ้าและดวงดาว ฯลฯ โดยการล่าสัตว์แกะรอยในเพชรพระอุมา มีดังนี้ เพชรพระอุมา
เพชรพระอุมาได้สะท้อนภาพให้เห็นถึงลักษณะของการใช้อาวุธปืนสำหรับการล่าสัตว์ในแต่ละขนาดเช่น เสือ กวาง กระทิงหรือช้าง เป็นการสะท้อนความรู้เกี่ยวกับการเลือกใช้อาวุธปืนให้เหมาะกับขนาดของสัตว์ที่ล่า ผ่านทางตัวละครในเพชรพระอุมาจำนวน 4 ลักษณะ[26] ด้วยกันคือ เพชรพระอุมา
เพชรพระอุมาเป็นเรื่องราวการผจญภัยในดินแดนลึกลับที่เต็มไปด้วยอาถรรพณ์ เรื่องราวแปลกประหลาดต่าง ๆ ในป่าดงดิบของรพินทร์ ไพรวัลย์ พรานป่าผู้รับจ้างนำทางในการออกติดตามค้นหาผู้สูญหายของคณะนายจ้างชาวเมือง ที่มี พันโทหม่อมราชวงศ์เชษฐา วราฤทธิ์ เป็นหัวหน้าคณะเดินทางพร้อมด้วย หม่อมราชวงศ์ดาริน วราฤทธิ์ น้องสาวคนเล็ก และ พันตรีไชยยันต์ อนันตรัย เพื่อนชายคนสนิท โดยมีพรานบุญคำ พรานจัน พรานเกิดและพรานเส่ย พรานป่าคู่ใจของรพินทร์ ไพรวัลย์ จำนวน 4 คน และแงซาย กะเหรี่ยงลึกลับที่มาขอสมัครเป็นคนรับใช้เพื่อขอร่วมเดินทางในครั้งนี้ด้วย การเดินป่าในเพชรพระอุมา
ในเพชรพระอุมา พนมเทียนกำหนดให้รพินทร์ ไพรวัลย์ แงซาย พรานบุญคำ พรานจัน พรานเกิดและพรานเส่ย มีทักษะและประสบการณ์ในการเป็นพรานนำทางและพรานล่าสัตว์ ซึ่งแสดงให้เห็นถึงลักษณะของความสำคัญในการดำรงชีพในป่า ได้แก่ เพชรพระอุมา
เว็บไซต์ชุมชนคนรักเพชรพระอุมา เว็บไซต์รวบรวมทุกอย่างเกี่ยวกับ เพชรพระอุมา แหล่งรวมข่าวคราว ความเคลื่อนไหวของคนรักเพชรพระอุมา เพชรพระอุมา
เพชรพระอุมา ตอนไพรมหากาฬ ฉบับรวมเล่ม จำนวน 4 เล่ม และ เพชรพระอุมา ตอนมรกตนคร ฉบับรวมเล่ม จำนวน 18 เล่ม คำนิยมเพชรพระอุมา
ในแต่ละตอนของเพชรพระอุมา ต่างมีคำนิยมที่แสดงให้เห็นถึงความสามารถในการประพันธ์ของพนมเทียน ความสนุนสนานของการดำเนินเรื่อง ความรู้ในด้านต่าง ๆ ของการเดินป่า การใช้ภาษาในการตัดพ้อหรือพร่ำพรรณา ที่พนมเทียนสามารถท่ายถอดให้แก่ตัวละครทุกตัวในเพชรพระอุมา ให้มีชีวิตชีวาโลดแล่นจนเป็นที่รู้จักและผูกพันกับนักอ่านทุกรุ่นทุกสมัย ซึ่งคำนิยมเพชรพระอุมาจากผู้ทรงเกียรติและทรงคุณวุฒิหลายท่าน ได้แก่ ปองวุฒิ รุจิระชาคร
ปองวุฒิ รุจิระชาคร เป็นนักเขียนที่มีผลงานหลากหลายแนว ทั้งนวนิยาย เรื่องสั้น วรรณกรรมเยาวชน นวนิยายสืบสวนสอบสวน และบทความ โดยใช้นามปากกา ปองวุฒิ และ Pongwut Rujirachakorn ได้รับรางวัลทางด้านการเขียนในเวทีประกวดหลายแห่ง ผลงานบางชิ้นได้รับการแปลเป็นภาษาต่างประเทศ เช่น เรื่องสั้น สินเชื่อ และ นิยาย Diamond เพชรพยาบาท รวมถึงได้รับการซื้อลิขสิทธิ์เป็นละครโทรทัศน์ ปัจจุบันมีผลงานเขียนออกมามากกว่า 85 เล่ม  เพชรพระอุมา
ภาคแรก ตอน ไพรมหากาฬ จำนวน 4 เล่ม ตอน ดงมรณะ จำนวน 4 เล่ม ตอน จอมผีดิบมันตรัย จำนวน 4 เล่ม ตอน อาถรรพณ์นิทรานคร จำนวน 4 เล่ม ตอน ป่าโลกล้านปี จำนวน 4 เล่ม ตอน แงซายจอมจักรา จำนวน 4 เล่ม ภาคสมบูรณ์ ตอน จอมพราน จำนวน 4 เล่ม ตอน ไอ้งาดำ จำนวน 5 เล่ม ตอน นาคเทวี จำนวน 5 เล่ม ตอน แต่ปางบรรพ์ จำนวน 5 เล่ม ตอน มงกุฎไพร จำนวน 5 เล่ม เส้นทางการเดินทางในเพชรพระอุมา
รุ่งเช้ารพินทร์นำคณะเดินทาง บ่ายหน้าเข้าสู่เขตป่าดงดิบ โดยนำไต่เขาลงมาเป็นระยะ หยุดพักตอนเที่ยงท่ามกลางป่าไม้ในยุคดึกดำบรรพ์ และออกเดินทางต่อในเวลาประมาณบ่ายโมง ผ่านทุ่งอันแห้งแล้งและหยุดพักแรมโคนต้นไทรในเวลาใกล้ค่ำ ตอนดึกที่พักของคณะเดินทางถูกบริวารของมันตรัยล้อมรอบและถูกฝูงหมาป่าถล่มที่พัก รพินทร์พาอิสซาเบล มูร์หลบหนีไปตามลำห้วยแห้งและพบรูปปั้นสิงโตมีปิกของอาณาจักรนิทรานคร และปราสาทจิตรางคนางค์ รพินทร์ขอให้คณะเดินทางทำลายเพื่อปิดปากทางเข้าออกของปราสาทจิตรางคนางค์ รพินทร์ต้องการย่นระยะทางในการเดินทาง มุ่งหน้าสู่เนินพระจันทร์โดยไม่ผ่านหุบเขานิลกาญจน์ หลุมอุกกาบาตและทะเลสาบมรณะและเข้าสู่เขตแดนของเมืองมรกตนคร มุ่งหน้าทิศตะวันออกเฉียงเหนือ ถึงทะเลสาบมรณะทางฝั่งตะวันตกในเวลาเที่ยง ตัดทางจากทะเลสาบมรณะ อ้อมหุบเขานิลกาญจน์ ผ่านป่าหินอันแห้งแล้ง ไต่ขึ้นที่ราบสูงจนถึงขอบหน้าผาสูงในเวลาบ่ายสามโมงครึ่ง และมองเห็นเนินพระจันทร์อยู่เบื้องล่างก่อนหยุดพักหนึ่งคืน เนื้อเรื่องเพชรพระอุมา
การเดินทางเต็มไปด้วยอุปสรรคและอันตรายนานาชนิด ที่ทำให้คณะเดินทางต้องเสี่ยงภัยและเผชิญกับสัตว์ร้ายในป่าดงดิบ อาถรรพณ์ของป่า นางไม้ ภูตผีปีศาจหรือแม้แต่สัตว์ประหลาด ที่ไม่เคยพบเห็นมาก่อนตลอดระยะเวลาในการเดินทาง พลัดหลงเข้าไปในดินแดนลึกลับของอาณาจักรนิทรานคร ต่อสู้กับจอมผีดิบร้ายมันตรัยที่มีพละกำลังกล้าแข็งและมีอำนาจอย่างแรงกล้า ผ่านห้วงเวลาเหลื่อมซ้อนกันจนหลุดผ่านเข้าไปในยุคของโลกดึกดำบรรพ์ และค้นพบปริศนาความจริงของกะเหรี่ยงลึกลับในฐานะคนรับใช้และองค์รักษ์ประจำตัวของดาริน ที่ติดสอยห้อยตามคณะเดินทางมายังเนินพระจันทร์และมรกตนคร ซึ่งฐานะที่แท้จริงของแงซายถูกเปิดเผยและคณะเดินทางของเชษฐาได้พบเจอกับบุคคลที่ออกติดตามค้นหารวมทั้งช่วยกันกอบกู้บัลลังก์คืนให้แก่แงซายจนสำเร็จ  ดงมรณะ
ดงมรณะ เป็นตอนที่สองของเพชรพระอุมาจำนวน 4 เล่ม ได้แก่ดงมรณะ เล่ม 1 - 4 เพชรพระอุมา
การติดตามค้นหารพินทร์และคณะนายจ้างฝรั่ง คณะเดินทางของเชษฐาได้เผชิญหน้ากับมันตรัยที่ฟื้นคืนชีพที่อาณาจักรนิทรานคร และกับเล่าถึงอดีตชาติของดารินและรพินทร์ที่เคยเป็นศัตรูคู่อาฆาตในชาติปางก่อน รวมทั้งพยายามล่อลวงเอาตัวดารินไปยังอาณาจักรนิทรานคร เพื่อให้ได้ในตัวของจิตรางคนางค์หรือดารินในชาติปัจจุบัน แต่ก็ได้เชษฐาและไชยยันต์มาช่วยเหลือไว้อย่างทันท่วงที และปราบมันตรัยด้วยบ่วงนาคบาศก์ได้สำเร็จ รพินทร์นำคณะนายจ้างฝรั่งบุกป่าเพื่อค้นหาซากเครื่องบินและระเบิดนิวเคลียร์จนพบ โดยได้รับความช่วยเหลือจากแงซายในรูปของจิตใต้สำนึก จนภายหลังทั้ง 2 คณะได้เดินทางมาพบกันที่เมืองมรกตนคร แงซายรวบรัดให้ดารินและรพินทร์แต่งงานกันที่เมืองมรกตนคร ก่อนจะอำลากันเป็นครั้งสุดท้ายในการพบกันระหว่างบุคคลทั้งหมด พระอภัยมณี
ไม่มีที่ใดบันทึกไว้ชัดเจนว่า สุนทรภู่เริ่มแต่ง พระอภัยมณี ขึ้นตั้งแต่เมื่อใด แต่จากการพิเคราะห์สำนวนกลอนและการกล่าวอ้างถึงในผลงานชิ้นอื่น ๆ ของสุนทรภู่ นักวิชาการคาดว่าสุนทรภู่น่าจะเริ่มแต่งเรื่อง พระอภัยมณี ตั้งแต่ครั้งสมัยรัชกาลที่ 2 เมื่อคราวต้องโทษติดคุก[1][2] (คาดว่าประมาณ ปี พ.ศ. 2364-2366) โดยค่อยแต่งทีละเล่มสองเล่มเรื่อยไป และยังแต่ง ๆ หยุด ๆ เป็นหลายครั้ง ในตอนแรกเขียนจบไว้ที่ 49 เล่มสมุดไทย แต่กรมหมื่นอัปสรสุดาเทพทรงมีรับสั่งให้แต่งต่อ ในที่สุดจึงได้ความยาวถึง 64 เล่มสมุดไทย ทว่านักวรรณคดีบางท่านเสนอความเห็น ว่าในเล่มหลัง ๆ อาจไม่ใช่สำนวนของสุนทรภู่เพียงคนเดียว[2] คาดว่าสุนทรภู่หยุดแต่งเรื่อง พระอภัยมณี ประมาณ ปี พ.ศ. 2388 หลังการสิ้นพระชนม์ของกรมหมื่นอัปสรสุดาเทพ ใช้เวลาในการประพันธ์ทั้งสิ้นมากกว่า 20 ปี การแกะรอยในเพชรพระอุมา
การแกะรอยในเพชรพระอุมา พนมเทียนได้นำเอาทักษะ วิชาความรู้และวิธีการการแกะรอย สะกดรอย สอดแทรกไว้ในเพชรพระอุมา โดยผ่านตัวละครที่มีอาชีพพรานป่าหรือพรานนำทาง สะท้อนให้เห็นถึงการติดตามร่องรอยเช่นเครื่องหมายต่าง ๆ ตามพื้นดิน กิ่งไม้ ร่องรอยการขูดขีดตามต้นไม้ใหญ่ หรือร่องรอยของสัตว์หรือมนุษย์ ที่ได้ทิ้งไว้ตามจุดต่าง ๆ รองรอยของสัตว์ป่าส่วนใหญ่ที่พรานป่านิยมใช้ในการแกะรอยคือรอยเท้า ร่องรอยการถูไถของร่างกายกับกิ่งไม้หรือบริเวณโคนต้นไม้ กลิ่นปัสสาวะและร่องรอยของเลือดในกรณีที่ได้รับบาดเจ็บ การตามรอยสัตว์ในชั้นเชิงของพรานป่า จะสำรวจสภาพของป่าและสภาพแวดล้อมบริเวณป่า เนื่องจากสภาพของป่ามีความแตกต่างกันตามสภาพของภูมิประเทศและสภาพภูมิอากาศ การล่าสัตว์ในเพชรพระอุมา
ในเพชรพระอุมา พนมเทียนได้สะท้อนให้เห็นถึงวิธีการ ทักษะรวมทั้งศิลปะในการล่าสัตว์ของพรานจัน พรานบุญคำ รวมทั้งรพินทร์ ไพรวัลย์ ที่เต็มไปด้วยการหลอกล่อและชั้นเชิงระหว่างมนุษย์และสัตว์ วิธีการล่าสัตว์ที่ปรากฏในเพชรพระอุมาเป็นการสะท้อนให้เห็นถึงการล่าสัตว์ ที่ประกอบไปด้วยวิธีการปฏิบัติ ขนบประเพณีต่าง ๆ ในการเข้าป่า วิธีการล่าสัตว์ในนวนิยายเพชรพระอุมา มีดังนี้ มณี สิริวรสาร
คุณหญิงมณีมีชื่อแต่แรกเกิดว่ามณี เซเนียร์ บุนนาค เกิดที่กรุงลอนดอน ประเทศอังกฤษ เป็นธิดาของพระยาราชานุประพันธ์ (เปีย บุนนาค) ราชทูตไทยประจำราชสำนักเซนต์เจมส์ กรุงลอนดอน ประเทศอังกฤษ เกิดแต่ภรรยาชื่อ ดอรีส วินดั้ม สตรีชาวอังกฤษ คุณหญิงมณีเป็นหลานปู่ของเจ้าพระยาภาณุวงศ์มหาโกษาธิบดี (ท้วม บุนนาค) มีพี่ชายร่วมบิดามารดาเพียงคนเดียว คือ อุทัย ภานุวงศ์ และมีพี่ชายและพี่สาวต่างมารดา 10 คน เพชรพระอุมา
พนมเทียนนำเอาความรู้ความชำนาญในการเดินป่า การดำรงชีวิตและการล่าสัตว์จากประสบการณ์จริงของตนเอง มาเป็นพื้นฐานในการเขียนนวนิยายเรื่องเพชรพระอุมา โดยเค้าโครงเรื่องและส่วนประกอบต่าง ๆ ได้นำมาจากเรื่องเล่าขานและสิ่งที่ได้รับการถ่ายทอดมาจากนักท่องไพรรุ่นอาวุโส หรือเรื่องเล่ารอบกองไฟของพรานพื้นเมืองต่าง ๆ ยามพักผ่อนภายหลังจากเสร็จสิ้นภารกิจในการล่าสัตว์และเล่าเรื่องราวต่าง ๆ แลกเปลี่ยนซึ่งกันและกัน เพชรพระอุมา
ตัวละครเหล่านี้ มีลักษณะนิสัยใจคอรวมทั้งบุคลิกภาพที่แตกต่างกันออกไปอย่างชัดเจน จากจินตนาการและบุคคลที่มีตัวตนจริง ๆ โดยหยิบยืมลักษณะนิสัยบางส่วน นำมาแต่งเติม [20] ได้แก่ รพินทร์ ไพรวัลย์, หม่อมราชวงศ์ดาริน วราฤทธิ์, แงซาย, พันโทหม่อมราชวงศ์เชษฐา วราฤทธิ์, พันตรีไชยยันต์ อนันตรัย, มาเรีย ฮอฟมัน ฯลฯ การเดินป่า ล่าสัตว์ แกะรอยในเพชรพระอุมา
ในเพชรพระอุมา พนมเทียนกำหนดให้รพินทร์ ไพรวัลย์ แงซาย พรานบุญคำ พรานจัน พรานเกิดและพรานเส่ย มีทักษะและประสบการณ์ในการเป็นพรานนำทางและพรานล่าสัตว์ ซึ่งแสดงให้เห็นถึงลักษณะของความสำคัญในการดำรงชีพในป่า เพชรพระอุมา
พนมเทียนเป็นนักเดินป่าและล่าสัตว์ที่มีประสบการณ์ในการใช้อาวุธปืนและเครื่องกระสุนเป็นอย่างดี และได้นำเอาทักษะรวมทั้งประสบการณ์จริงในการเดินป่าของตนเอง มาถ่ายทอดลงในเพชรพระอุมา ให้ตัวละครต่าง ๆ เช่น รพินทร์ ไพรวัลย์ หม่อมราชวงศ์ดาริน วราฤทธิ์ หรือ แงซาย มีความสามารถและความชำนาญในฝีมือการยิงปืน รวมทั้งอาวุธปืนในแต่ละรุ่น วัตถุระเบิดและเครื่องกระสุนต่าง ๆ เป็นจำนวนมากที่ใช้สำหรับในการเดินทาง เช่นทักษะในการยิงสัตว์ในขณะที่สัตว์กำลังวิ่งหรือเข้าชาร์จผู้ยิง รวมถึงตำแหน่งการวางเป้าปืนของการยิงปืนในแต่ละครั้ง[25] เพชรพระอุมา
เพชรพระอุมาใช้ระยะเวลาในการประพันธ์ยาวนานกว่า 25 ปี[8] ซึ่งระยะเวลาที่ยาวนานนั้นมาจากการที่พนมเทียนเป็นนักเขียนอาชีพ และยึดถือเอาสิ่งสำคัญที่สุดของงานเขียนก็คือผู้อ่าน[9] โดยตราบใดที่งานเขียนของตนเองยังคงได้รับความนิยมและมีผู้สนใจติดตามอ่าน ตราบนั้นความสุขใจในการเขียนก็เป็นสิ่งที่มีความสุขมากที่สุดของพนมเทียน[9] ทำให้เนื้อเรื่องของเพชรพระอุมาถูกสร้างสรรค์และเขียนแต่งขึ้นตามจินตนาการ ร่วมกับประสบการณ์ในการเดินป่าอย่างละเอียดลออ จนกระทั่งมีความยาวมากทั้งภาคแรกและภาคสมบูรณ์ โดยมีจุดมุ่งหมายเพื่อให้ผู้อ่านได้รับรู้ถึงเหตุการณ์และเรื่องราวต่าง ๆ สามารถจินตนาการตามตัวอักษรและสร้างอารมณ์ร่วมในการติดตามเนื้อเรื่องและการดำเนินเรื่องของตัวละครต่าง ๆ ได้[9] ความเป็นมาของตัวละครในเพชรพระอุมา
พันตรีไชยยันต์ อนันตรัย เป็นตัวละครในเพชรพระอุมาที่มีต้นแบบมาจากบุคคลที่มีตัวตนจริงคือ ยงค์ พนมเทียนนำลักษณะนิสัยของพันตรีไชยยันต์ อนันตรัย มาจากเพื่อนสนิทที่เป็นนักเดินป่าด้วยกัน ประกอบอาชีพเป็นช่างซ่อมรถยนต์และเจ้าของอู่รถทางภาคใต้ของประเทศไทย ที่มีฝีมือในการยิงปืนแม่นทั้งปืนสั้นและปืนยาว เป็นคนเสียงดังและโครมครามมากกว่าพนมเทียนในการออกป่าล่าสัตว์ด้วยกัน ในขณะที่พนมเทียนสร้างไชยยันต์ขึ้นมา ก็สามารถหลับตาและเห็นกริยาท่าทางต่าง ๆ ของยงค์ที่ละม้ายคล้ายคลึงกัน จึงนำมาถ่ายทอดให้แก่ไชยันต์ ทั้งที่ตัวจริงของยงค์ ต้นแบบของไชยยันต์นั้นไม่ได้เป็นนายทหารเหมือนกับในเพชรพระอุมา เพชรพระอุมา
คุณสุชาติ ระพีพัฒน์ชัย คุณสรกานต์ ศรีตองอ่อน คุณธีระพงษ์ ชัยพิริยะศักดิ์ คุณชลลดา เกตวัลต์ คุณเพ็ญวรินทร์ คัมมกสิกิจ ความเป็นมาของตัวละครในเพชรพระอุมา
พนมเทียนได้จำลองลักษณะนิสัยใจคอของมาก มาถ่ายทอดให้แก่พรานจัน ที่มีฝีมือในการยิงปืนล่าสัตว์อย่างยอดเยี่ยม เป็นนักล่าและนักแกะรอยชั้นหนึ่งในการเดินป่า และพูดจาโอ้อวดน้อยกว่าบุญคำ รวมทั้งเสริมสร้างลักษณะนิสัยและความสามารถอื่น ๆ ของพรานจันตามแต่จินตนาการของพนมเทียน เส้นทางการเดินทางในเพชรพระอุมา
คณะเดินทางได้นำแผนที่จากแงซายมาพิจารณาปริศนา "ปิ่นพระศิวะฉายแสงเรืองรองเมื่อใด ถันพระอุมาจะปรากฏ ในคืน 5 ค่ำเดือน 12" ซึ่งขณะนั้นเป็นวันที่ 11 ตุลาคม (ขึ้น 11 ค่ำ เดือน 11) และวันขึ้น 5 ค่ำ เดือน 12 คือวันอังคารที่ 3 พฤศจิกายน และรพินทร์บอกกล่าวแก่คณะเดินทางถึงตำแหน่งที่พักคือเขตเหนือสุดของรัฐว้า ก่อนออกเดินทางต่อมุ่งเขาเกือกม้าซึ่งอยู่ทางทิศตะวันออกของนิทรานคร เข้าเขตป่าหินใกล้เขาเกือกม้าและมุ่งหน้าสู่ทะเลสาบมรณะ ต้องเดินขึ้นเหนือเยื้องไปทางทิศตะวันตก 20 องศา รพินทร์พบร่องรอยของพรานชดคือกิ่งกระบองเพชรที่ถูกรอยมีดตัดไว้ พบเจอกับไทรันโนซอรัส เร็กซ์เกิดการต่อสู้ระหว่างไดโนเสาร์กินเนื้อและคณะเดินทาง  การเดินป่า ล่าสัตว์ แกะรอยในเพชรพระอุมา
ในเพชรพระอุมา พนมเทียนได้สะท้อนให้เห็นถึงวิธีการ ทักษะรวมทั้งศิลปะในการล่าสัตว์ของพรานพื้นเมือง ได้แก่พรานจัน พรานบุญคำ พรานเกิด พรานเส่ย รวมทั้งรพินทร์ ไพรวัลย์ ที่เต็มไปด้วยการหลอกล่อและชั้นเชิงระหว่างมนุษย์และสัตว์ วิธีการล่าสัตว์ที่ปรากฏในเพชรพระอุมาเป็นการสะท้อนให้เห็นถึงการล่าสัตว์ ที่ประกอบไปด้วยวิธีการปฏิบัติ ขนบประเพณีต่าง ๆ ในการเข้าป่า วิธีการล่าสัตว์ในนวนิยายเพชรพระอุมา เพชรพระอุมา
เนื้อเรื่องทั้งหมดจำนวน 48 เล่ม ความยาวมากกว่า 18,000 หน้า แบ่งเป็นสองภาค ดังนี้ บีว ไฉลาง
บีว ไฉลาง (ภาษาเขมร: ប៊ីវ ឆៃលាង) เกิดเมื่อ 4 ตุลาคม พ.ศ. 2473 เป็นนักเขียนนิยายและบทละครที่มีชื่อเสียงคนหนึ่งในกัมพูชา และเป็นผู้ร่วมก่อตั้งสมาคมนักเขียนเขมร เมื่อเขมรแดงขึ้นครองอำนาจ ไฉลางลี้ภัยไปฝรั่งเศส และจัดตั้งสมาคมทางด้านวัฒนธรรมชื่อ"อินทรเทวี" จัดแสดงระบำพื้นบ้านในโรงมหรสพของฝรั่งเศส และได้จัดพิมพ์นวนิยายภาษาเขมรเก็บไว้ที่ห้องสมุดในฝรั่งเศสและสหรัฐ ไฉลางเขียนนวนิยายไว้เป็นจำนวนมาก ระหว่าง พ.ศ. 2504 - 2536 เช่น พระมงกุฏเพชร ปักษีจำกรง จลาจลพนมระอาง แดนดินโคกธลอก เป็นต้น เพชรพระอุมา
ดูบทความหลัก ตัวละครในเพชรพระอุมา และ ความเป็นมาของตัวละครในเพชรพระอุมา อาวุธปืนในเพชรพระอุมา
ในเพชรพระอุมา ผู้ที่เป็นเจ้าของปืนไรเฟิล เวเธอร์บี .300 มาร์ค ไฟว์ แม็กนั่ม คือพันตรีไชยยันต์ อนันตรัย เป็นปืนไรเฟิลติดศูนย์กล้องที่มีกำลังขยายขนาด 4 เท่า โดยที่พนมเทียนได้กำหนดให้ไชยยันต์เป็นผู้ถือปืนไรเฟิลกระบอกนี้และใช้ยิงวัวแดงเพียงแค่ครั้งเดียว ก่อนจะถูกเปลี่ยนมือมาเป็นหม่อมราชวงศ์ดาริน วราฤทธิ์แทน ถอดศูนย์กล้องเพราะกระแทกหินแตก น้ำเข้า ขณะลอดถ้ำในครั้งปะทะกับมันตรัย ดารินใช้ยิงไอ้แหว่งที่ป่าหวาย และยิงตาซ้ายไทรันโนซอรัส เร็กซ์บอดที่ป่าหิน เดินทางผ่านเส้นทางต่าง ๆ จนถึงเทือกเขาพระศิวะ และในภาคสมบูรณ์ ปืนไรเฟิล เวเธอร์บี .300 มาร์ค ไฟว์ แม็กนั่ม ก็กลับมามีบทบาทอีกครั้งโดยดาริน ใช้เสี่ยงสัตย์อธิษฐานก่อนออกติดตามตัวรพินทร์ ไพรวัลย์
และ .300 เวเธอร์บีกระบอกนี้ก็กลายเป็นปืนประจำมือของดารินไปตลอดการเดินทางในภาคสมบูรณ์ เพชรพระอุมา
นำแสดงโดย รพินทร์ ไพรวัลย์ (วิทยา เวสสวัฒน์ ผู้อำนวยการสร้าง) รับบทเป็นรพินทร์ ไพรวัลย์, สุทิศา พัฒนุช รับบทเป็นดาริน วราฤทธิ์, อดุลย์ ดุลยรัตน์ รับบทเป็นเชษฐา วราฤทธิ์, ชนะ ศรีอุบล รับบทเป็นแงซาย, ประจวบ ฤกษ์ยามดี รับบทเป็นไชยยันต์ อนันตรัย เพชรพระอุมา
ภาคแรก เรื่มที่สถานีกักสัตว์ซึ่งเป็นการเปิดตัวรพินทร์ ไพรวัลย์ให้คณะนายจ้างจากเมืองหลวงได้พบเห็น จนกระทั่งเดินทางถึงหมู่บ้านหล่มช้าง (ไพรมหากาฬ เล่มที่ 1 จนถึงดงมรณะ เล่มที่ 3) การแกะรอยในเพชรพระอุมา
การแกะรอยเลือดสัตว์ในเพชรพระอุมา เป็นการตามร่องรอยการหยดของเลือดจากบาดแผลของสัตว์ที่ถูกยิง ร่องรอยของเลือดอาจเกิดจากการปะทะกันระหว่างพรานป่าและสัตว์ หรือเป็นการการตามร่องรอยเลือดของสัตว์ที่ถูกยิงจากห้าง สัตว์ป่าเมื่อได้รับบาดเจ็บจากการถูกยิง จะเตลิดหนีเข้าป่าเพื่อเอาตัวรอด แต่จะทิ้งร่องรอยของหยดเลือดเอาไว้ตามทางที่หลบหนี พรานป่าจะใช้ร่อยรอยหยดเลือดของสัตว์ในการแกะรอยเพื่อให้ได้ตัว ในเพชรพระอุมา พนมเทียนได้นำเอาทักษะ ความรู้และประสบการณ์ในการเดินป่าของตนเอง สะท้อนถึงความสำคัญในการแกะรอยเลือดของสัตว์ผ่านทางรพินทร์ ไพรวัลย์ และคณะนายจ้าง ความเป็นมาของตัวละครในเพชรพระอุมา
พรานจัน เป็นตัวละครในเพชรพระอุมาที่มีต้นแบบมาจากบุคคลที่มีตัวตนจริงคือ มาก พนมเทียนได้จำลองเอาลักษณะนิสัยของพรานจันมาจากพรานเดินป่าที่อาศัยอยู่ในเขาเขียว จังหวัดกาญจนบุรี ในแถบบริเวณหลังน้ำตกเอราวัณ คนละแถบกับบุญคำ ลักษณะรูปร่างเล็กแต่หนุ่มกว่าบุญคำ และได้นำมาให้ร่วมเป็นหนึ่งในพรานคู่ใจของรพินทร์ ไพรวัลย์ ลูกไม้ของพ่อ (นวนิยายไทย)
ลูกไม้ของพ่อ (นวนิยายไทย) เป็นชุดนวนิยายรักประเภทโรแมนติก ประพันธ์โดย ร่มแก้ว, ชาครียา, รินท์ลภัส, อิสย่าห์ และ ชมจันท์ ซึ่งนวนิยายชุดลูกไม้ของพ่อประกอบไปด้วยหนังสือ 5 เล่ม คือ ใต้ร่มใบภักดิ์ ลูกหนี้ที่รัก แสงดาวกลางใจ ในม่านเมฆ หัวใจใกล้รุ่ง โดยนวนิยายชุดลูกไม้ของพ่อนั้นได้ถูกตีพิมพ์ครั้งแรกเมื่อ พ.ศ. 2554 โดยสำนักพิมพ์พิมพ์คำ โดยแรงบรรดาลใจของนวนิยายชุดนี้คือพระอัจฉริยภาพ การนำโครงการในพระราชดำริ แนวพระราชดำริ และบทเพลงพระราชนิพนธ์ของ พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช อาวุธปืนในเพชรพระอุมา
ในเพชรพระอุมาภาคแรก พนมเทียนได้กำหนดให้ผู้ที่เป็นเจ้าของปืนไรเฟิล วินเชสเตอร์ .458 โมเดล 70 แอฟริกัน แม็กนั่ม คือพันตรีไชยยันต์ อนันตรัย และ พันโทหม่อมราชวงศ์เชษฐา วราฤทธิ์ โดยที่เชษฐาใช้เป็นปืนประจำมือตลอดการเดินทางภายหลังจากออกติดตามล่าตัวไอ้แหว่ง และใช้ยิงลูกตาของงูใหญ่ที่หมู่บ้านหล่มช้างจนตาบอด แต่สำหรับไชยยันต์นั้น ภายหลังจากที่สนใจปืนไรเฟิล .600 ไนโตรเอ็กสเปรสของเชษฐา และเลือกที่จะใช้เป็นปืนประจำมือในการเดินทาง จึงยกปืนไรเฟิล วินเชสเตอร์ .458 โมเดล 70 แอฟริกัน แม็กนั่ม ให้รพินทร์ ไพรวัลย์ใช้เป็นปืนประจำมือแทน มะเมียะ
บทความนี้เกี่ยวข้องกับสตรีพม่า สำหรับเพลงและละครโทรทัศน์ โปรดดู มะเมียะ (เพลง) และ มะเมียะ (ละครโทรทัศน์) นางสาวมะเมียะ (พ.ศ. 2430-พ.ศ. 2505) เป็นสาวแม่ค้าชาวพม่าที่อยู่ในเรื่องเล่าของประวัติศาสตร์เชียงใหม่ ซึ่งในขณะนั้นเชียงใหม่ยังคงเป็นส่วนหนึ่งในมลฑลพายัพของสยาม มะเมียะปรากฏตัวครั้งแรกอยู่ในหนังสือ "เพชรลานนาเล่ม ๑" ของนาย<b data-parsoid='{"dsr":[415,442,3,3]}'>ปราณี ศิริธร ณ พัทลุง ที่กล่าวถึง ความรักของมะเมียะหญิงสาวชาวพม่ากับกับเจ้าอุตรการโกศลแห่งนครเชียงใหม่ เมื่อครั้งที่เจ้าอุตรการโกศล (ศุขเกษม ณ เชียงใหม่) เดินทางไปศึกษาเล่าเรียนที่เมืองมะละแหม่ง ประเทศพม่า แต่ความรักต้องจบลงด้วยความโศกสลด อันเป็นที่มาของตำนานความรักที่เล่าขานมาจนถึงปัจจุบัน[1] เพชรพระอุมา
เส้นทางการเดินทางในการออกติดตามค้นหาบุคคลผู้สูญหายและขุมทรัพย์เพชรพระอุมา รวมทั้งระยะเวลาในการออกติดตามค้นหาซากเครื่องบินและระเบิดนิวเคลียร์ ตามระยะเวลาในบทประพันธ์ของพนมเทียนในช่วงของระยะเวลาในการเดินทางของเพชรพระอุมาภาคแรกคือ 147 วัน โดยแบ่งออกเป็นช่วงระยะเวลาทั้งหมด 4 ช่วงด้วยกันคือช่วงที่ 1 จำนวน 20 วัน นับตั้งแต่รพินทร์ ไพรวัลย์และคณะนายจ้าง ใช้ระยะเวลาในการเตรียมตัวก่อนเดินทาง ช่วงที่ 2 จำนวน 67 วัน นับตั้งแต่ในการเริ่มการเดินทางจากหนองน้ำแห้ง ช่วงที่ 3 จำนวน 42 วัน นับตั้งแต่คณะเดินทางออกจากหล่มช้าง และช่วงที่ 4 จำนวน 18 วัน นับตั้งแต่คณะเดินทางอยู่บริเวณถันพระอุมาและออกจากเมืองมรกตนคร และช่วงระยะเวลาในการเดินทางของเพชรพระอุมาภาคสมบูรณ์คือ 31 วัน[21] เพชรพระอุมา
เพชรพระอุมาได้นำไปสร้างเป็นภาพยนตร์ ระบบ 35 มม. ซีเนมาสโคป สร้างโดย วิทยาภาพยนตร์ เมื่อปี พ.ศ. 2514 หลังซื้อลิขสิทธิ์จากพนมเทียน วันที่ 17 เมษายน พ.ศ. 2513 ถ่ายทำเกือบตลอดทั้งเรื่องภายในประเทศไทยและแอฟริกา [34] กำกับโดย ส. อาสนจินดา บทภาพยนตร์โดย ประสิทธิ์ ศิริบันเทิง ถ่ายภาพโดย พูนสวัสดิ์ ธีมากร เพลงประกอบโดย สุรพล โทณะวณิก ฉายที่โรงภาพยนตร์ศาลาเฉลิมไทยรอบปฐมทัศน์ในวันที่ 12 สิงหาคม พ.ศ. 2514 ปราณประมูล
ปราณประมูลคลุกคลีอยู่ในวงการบันเทิงไทยนานกว่า 30ปี เริ่มแรกนามปากกา ปราณประมูล ถือกำเนิดจาก นิลวรรณ ปิ่นทอง นิตยสารสตรีสาร ของ สุรางค์ เปรมปรีดิ์ จากนั้นได้รับโอกาสเขียนบทให้ทางช่อง 7 อยู่นานสิบกว่าปี เมื่อปี พ.ศ. 2556 ปราณประมูล เคยกล่าวถึง สุรางค์ เปรมปรีดิ์ ว่าเป็นผู้ใหญ่ที่เคารพรักนับถือเสมอมาจนถึงปัจจุบัน และเคยร่วมแสดงละครอยู่บ้าง เช่นเรื่อง พระอภัยมณี ที่เป็นทั้งคนเขียนบทเองด้วย ช่วงหลังหันมาเขียนบทให้กับบริษัทชลลัมพีและเฉพาะคนสนิท ปัจจุบันทำหน้าที่เป็นที่ปรึกษาเรื่องบทให้กับบริษัทชลลัมพี โดยดูแลทีมเขียนบทพร้อมกับสร้างนักเขียนบทหน้าใหม่ประดับวงการละคร และ เป็นวิทยากรพิเศษตามงานๆ  ปราณประมูล อ้างว่าตนมีรูปแบบการเขียนที่เคารพบทประพันธ์ ยึดถือการเคารพบทประพันธ์เป็นอย่างสูงมาโดยตลอด และรูปแบบการเขียนบทละครของตนมักจะเป็นบทละครโทรทัศน์น้ำดีคือสารที่ออกสู่สังคม ไม่มีเนื้อหาความรุนแรงตบตีหรือชิงรักหักสวาท “ดิฉันเชื่อว่าตัวเองเป็นคนที่มีทัศนคติที่ดี ดังนั้น สิ่งที่พยายามส่งสารออกสู่สังคม ก็คือทัศนคติที่ดี แล้วก็การมีความหวัง มองโลกบวก เห็นแก่ส่วนรวม เห็นแก่อนาคต เห็นแก่เยาวชน” วิมานไฟ
วิมานไฟ เป็นบทประพันธ์ของ กัญญ์ชลา หรือคุณกฤษณา อโศกสิน เจ้าของบทประพันธ์ชื่อดัง เมียหลวง และ สวรรค์เบี่ยง วิมานไฟเป็นเรื่องราวของสามพี่น้อง ทาทอง,โรยทองและรินทอง สามพี่น้องตระกูลวรทิพย์ที่เคยปรองดองรักใคร่กัน ต้องมาห่ำหันกันเองเพื่อครอบครองผู้ชายคนเดียวนั้นก็คือภุมเรศ เพราะความร้าวฉานที่เกิดขึ้นภายในบ้านวรทิพย์ได้เปลี่ยนวิมานที่แสนสุขของบ้านวรทิพย์ให้แปรเปลี่ยนเป็นวิมานไฟ เพราะชายหนุ่มเพียงคนเดียวนั้นคือ "ภุมเรศ" และบทประพันธ์ถูกนำมาทำเป็นภาพยนตร์ละครโทรทัศน์หลายครั้งเลยทีเดียว  ฉัตรชัย วิเศษสุวรรณภูมิ
ฉัตรชัย วิเศษสุวรรณภูมิ (23 พฤศจิกายน 2474 - ) นักเขียนนวนิยายที่มีชื่อเสียงมากที่สุดคนหนึ่งของไทย ศิลปินแห่งชาติ สาขาวรรณศิลป์ ประจำปี พ.ศ. 2540 เป็นเจ้าของนามปากกา พนมเทียน ผู้แต่ง เพชรพระอุมา ความเป็นมาของตัวละครในเพชรพระอุมา
เชิด วรชาติ เป็นเพื่อนรุ่นพี่ของพนมเทียน มีอายุมากกว่าประมาณ 5 ปี และร่วมออกล่าสัตว์ในป่าด้วยกันหลายครั้งจนนับไม่ถ้วน มีฝีมือในการล่าสัตว์ที่ยอดเยี่ยม สงบเยือกเย็น พูดน้อย เงียบขรึมและหน้าตายอยู่ตลอดเวลา มีความอดทนในการล่าสัตว์สูง ลักษณะของเชิด วรชาติ จะแตกต่างกับพนมเทียนโดยสิ้นเชิงซึ่งมักจะเป็นคนที่ใจร้อน มือไวใจเร็วในการยิงปืนอยู่เสมอ ทำให้พนมเทียนสังเกตอากัปกิริยาต่าง ๆ เฉพาะตัวในการล่าสัตว์และนำมาใส่ไว้ในตัวของรพินทร์ และจินตนาการสร้างลักษณะนิสัย ความรู้สึกต่าง ๆ ขึ้นมาเพื่อให้เป็นไปตามเค้าโครงเรื่องที่วางเอาไว้ คำนิยมเพชรพระอุมา
คำนิยมเพชรพระอุมา เป็นการแสดงความคิดเห็นของผู้ทรงเกียรติและทรงคุณวุฒิหลายท่าน ที่มีต่อนวนิยายเรื่องเพชรพระอุมาจากสำนักพิมพ์ ณ บ้านวรรณกรรม ซึ่งการแสดงความนิยมต่อเพชรพระอุมานี้ เป็นการการันตีถึงผลงานการประพันธ์ของพนมเทียนและความเป็นสุดยอดของวรรณกรรมชิ้นเอกของเมืองไทย ซึ่งผู้ทรงเกียรติและทรงคุณวุฒิที่ได้ให้เกียรติมาให้คำนิยมต่อเพชรพระอุมา มาจากหลายอาชีพและหน้าที่การงาน เช่น ฯพณฯ นายชวน หลีกภัย ฯพณฯ นายมีชัย ฤชุพันธุ์ นายเสนาะ เทียนทอง ดร.พิจิตต รัตตกุล ความเป็นมาของตัวละครในเพชรพระอุมา
ขะโนง เป็นกะเหรี่ยงรูปร่างสูงใหญ่ที่แตกต่างจากะเหรี่ยงธรรมดาทั่วไป ที่ส่วนใหญ่แล้วรูปร่างจะเล็ก ผอมบาง อาศัยอยู่ที่ทุ่งแสลงหลวง เป็นอันธพาลและนักเลงใหญ่ประจำหมู่บ้านกะเหรี่ยง พบกับพนมเทียนและคณะเดินทางซึ่งส่วนใหญ่เป็นแพทย์ และได้รับการช่วยเหลือรักษาพยาบาลแก่ลูกบ้านของขะโนง โดยที่ตัวจริงของขะโนงนั้น สามารถเดินได้เงียบกริบเช่นเดียวกับคะหยิ่น แต่ไม่สามารถเลื้อยผ่านในปลักโคลนเช่นเดียวกับงูในเพชรพระอุมา เนื่องจากเป็นการเสริมสร้างคุณสมบัติพิเศษของคะหยิ่นจากจินตนาการพนมเทียน เพชรพระอุมา
ปัจจุบันมีโครงการสร้างใหม่อีกครั้งโดย หม่อมเจ้าชาตรีเฉลิม ยุคล ซึ่งเริ่มเป็นรูปเป็นร่างขึ้นด้วยความร่วมมือของหลาย ๆ ฝ่ายจากคลับสมาชิกเว็บไซต์พันทิปจำนวนมากภายในห้องเพชรพระอุมา คาดหวังว่าจะเป็นภาพยนตร์เรื่องแรกของโลก ที่แฟนนวนิยายช่วยกันเขียนผ่านทางอินเทอร์เน็ต และอาจใช้เวลาในการถ่ายทำยาวนานถึง 4 ปี เฉพาะภาคแรกคือออกติดตามค้นหาพรานชด เนื้อหาแบ่งออกเป็น 3 ภาค ดูคล้ายๆแนวของฮอลลีวู๊ดอย่าง Jurassic Park, Mummy และ Gladiator[35] ความเป็นมาของตัวละครในเพชรพระอุมา
พันเอกลาร์รี่ คีธ เป็นตัวละครในเพชรพระอุมาที่มีต้นแบบมาจากบุคคลที่มีตัวตนจริงคือ จอห์น แบล็คบีร์ พนมเทียนสร้างพันเอกลาร์รี่ คีธ โดยจำลองลักษณะนิสัยเกือบทั้งหมดจากนายทหารแห่งอเมริกา อดีตนายทหารผ่านสงครามเวียดนาม นักสำรวจถิ่นมนุษย์ยุคหินในแถบจังหวัดกาญจนบุรี ซึ่งเป็นเพื่อนร่วมเดินป่าด้วยกันของพนมเทียน เพชรยุพา บูรณ์สิริจรุงรัฐ
เพชรยุพา บูรณ์สิริจรุงรัฐ เป็นนักเขียนชาวไทย เกิดและเติบโตที่เชียงใหม่ นายเสถียร แซ่บุ้นแม่ชื่อ ซอนย่า แซ่บุ้น มีพี่สาวชื่อ เพชรดา อุนตระกูล ป่าโลกล้านปี
ป่าโลกล้านปี เป็นตอนที่ห้าของเพชรพระอุมาจำนวน 4 เล่ม ได้แก่ป่าโลกล้านปี เล่ม 1 - 4 เพชรพระอุมา
พนมเทียนนั้นมีวิธีการเขียนเนื้อเรื่องเพชรพระอุมาในรูปแบบการเขียนของตนเอง ที่เป็นเอกลักษณ์เฉพาะตัว โดยพยายามเขียนบรรยายถึงลักษณะท่าทาง ตลอดจนอากัปกิริยาต่าง ๆ ของตัวละครทุกตัวที่ปรากฏในเพชรพระอุมา โดยไม่ยอมให้เป็นการเขียนที่เรียกได้ว่าเขียนแบบผ่านเลยไป ทำให้ผู้อ่านที่ติดตามอ่านมาโดยตลอดไม่ได้อรรถรสและความเข้มข้นของเนื้อเรื่อง[9] แต่พนมเทียนจะเขียนโดยแจกแจงอากัปกิริยาทุกขณะและทุกฝีก้าวของตัวละคร เพื่อให้ผู้อ่านสามารถมองเห็นการกระทำต่างหรือการเคลื่อนไหวต่าง ๆ เช่นกระทิงหรือเสือโคร่งถูกรพินทร์ ไพรวัลย์ยิงล้มลง ก็จะเขียนบรรยายเริ่มตั้งแต่รพินทร์และคณะเดินทางพบเจอกับสัตว์ เกิดการต่อสู้หรือติดตามแกะรอยจนถึงประทับปืนและเหนี่ยวไกยิง จนกระทั่งสัตว์นั้นล้มลงเสียชีวิต หรือแม้แต่การพูดจาเล่นลิ้นยั่วยวนกวนประสาทของแงซายและรพินทร์ ไพรวัลย์ จนถึงการพร่ำพรรณนาคำรักหวานซึ้งระหว่างไชยยันต์ อนันตรัยและมาเรีย ฮอฟมัน พนมเทียนก็สามารถถ่ายทอดออกมาได้อย่างดีเยี่ยมจนสามารถทำให้ผู้อ่านได้รับรู้ว่าในขณะนั้นเกิดเหตุการณ์อะไรขึ้นบ้าง จนทำให้เพชรพระอุมากลายเป็นนวนิยายที่มีความยาวมากที่สุดในโลก[9] ความเป็นมาของตัวละครในเพชรพระอุมา
หนานอิน เป็นตัวละครในเพชรพระอุมาที่มีต้นแบบมาจากบุคคลที่มีตัวตนจริงคือ หนานไพร พนมเทียนได้จำลองลักษณะนิสัย อากัปกิริยามาจากครูพรานของพนมเทียน เป็นหัวหน้าหมู่บ้านในแถบจังหวัดกาญจนบุรี หมู่บ้านของพรานเกิดและเส่ย โดยชื่อของหนานไพรนั้นในเพชรพระอุมาเป็นครูพรานของรพินทร์ ไพรวัลย์ แต่มีบทบาทเพียงแค่ชื่อในการกล่าวอ้างถึงเท่านั้น พนมเทียนจึงจำลองบุคลิกภาพ อุปนิสัยทั้งหมดของหนานไพรมาถ่ายทอดแก่ตัวหนานอินแทน
พรานคู่ใจของพรานชด ประชากร หรือ อนุชา วราฤทธิ์ เพชรพระอุมา
ภายหลังจากเสร็จสิ้นภารกิจและเดินทางกลับจากเมืองมรกตนครของแงซาย รพินทร์ ไพรวัลย์ ได้ถูกว่าจ้างให้ออกติดตามหาเครื่องบินที่สูญหายพร้อมด้วยระเบิดนิวเคลียร์อีกครั้ง รพินทร์จำใจรับจ้างเป็นพรานผู้นำทางออกติดตามค้นหาซากเครื่องบินที่สูญหายไปจากแผนที่ประเทศไทย โดยมีชาวต่างชาติจำนวน 4 คน เป็นผู้ว่าจ้าง แต่เมื่อเชษฐาและดารินซึ่งเป็นอดีตนายจ้างของรพินทร์ ได้ทราบข่าวการรับจ้างเป็นพรานผู้นำทางของรพินทร์ ก็เกรงว่าจะถูกฆ่าทิ้งเมื่อทำงานเสร็จสิ้น เนื่องจากเป็นงานลับขององค์กร จึงออกติดตามคณะนายจ้างใหม่ของรพินทร์ พระอภัยมณี
สุจิตต์ วงษ์เทศ ศิลปินแห่งชาติ ได้วิเคราะห์และตีความเรื่องพระอภัยมณีไว้ในหนังสือ สุนทรภู่ เกิดวังหลัง ผู้ดีบางกอก มหากวีกระฎุมพี มีวิชารู้เท่าทันโลกและชีวิต ว่า พระอภัยมณีเป็นวรรณคดีการเมืองที่ต่อต้านการล่าอาณานิคมของชาติตะวันตกในขณะนั้น แต่สุนทรภู่ใช้กลวิธีแต่งเป็นนิทานกลอนปกปิดไว้อย่างแนบเนียน สามารถเห็นได้จากการที่ตัวละครเอกของเรื่องอย่างพระอภัยมณีที่ใช้ปี่ในการแก้ไขปัญหาต่าง ๆ ซึ่งหมายความว่าให้แก้ปัญหาด้วยสติปัญญาและสันติภาพนั่นเอง[13] ความเป็นมาของตัวละครในเพชรพระอุมา
หม่อมราชวงศ์ดาริน วราฤทธิ์ เป็นตัวละครในเพชรพระอุมาที่ไม่มีต้นแบบมาจากบุคคลที่มีตัวตนจริง เกิดจากจินตนาการสร้างสรรค์ของพนมเทียน สาวสวยที่เต็มเปี่ยมไปด้วยอุปนิสัยใจคอที่เข้มแข็ง เอาแต่ใจตัวเองแต่เข้มแข็งเด็ดเดี่ยว มั่นคงในเรื่องของความรัก มีฝีมือในการยิงปืนและเก่งกล้าสามารถ เป็นตัวละครที่พนมเทียนสร้างขึ้นมาจากจินตนาการทั้งหมด ไม่มีการจำลองเอาลักษณะนิสัยเฉพาะมาจากบุคคลที่มีตัวตนอยู่จริง เพียงแต่นำเอาบุคลิกภาพและลักษณะบางประการของดาริน มาจากสุภาพสตรีท่านหนึ่งที่พนมเทียนคบหาในฐานะเพื่อน ความเป็นมาของตัวละครในเพชรพระอุมา
จอห์น แบล็คบีร์ เป็นคนอารมณ์ร้อนเป็นเป็นเสือปืนเร็ว มักจะชักปืนขึ้นมายิงก่อนยามเกิดเหตุการณ์เฉพาะหน้า เข้มแข็ง อดทน รักเพื่อนพ้องและไม่ทอดทิ้งกันยามเกิดเหตุร้าย พนมเทียนจึงนำลักษณะเฉพาะของจอห์น แบล็คบีร์ มาถ่ายทอดแก่พันเอกลาร์รี่ คีธ และเสริมสร้างจากจินตนาการเพียงเล็กน้อยเท่านั้น เส้นทางการเดินทางในเพชรพระอุมา
การเดินทางในเพชรพระอุมาเริ่มต้นจากรพินทร์ ไพรวัลย์ได้พบกับคณะนายจ้างจากพระนคร ที่สถานีกักสัตว์ของบริษัทไทยไวล์ดไลฟ์ (Thai Wild Life) โดยนายประเสริฐ ซึ่งเป็นผู้จัดการบริษัทและนายอำพล พลการ ผู้อำนวยการบริษัทไทยไวล์ดไลฟ์ ได้แนะนำคณะนายจ้างให้รพินทร์ได้รู้จัก และบอกกล่าวถึงวัตถุประสงค์ในการมาพบ รพินทร์ตกลงรับจ้างเป็นพรานนำทาง พร้อมกับเล่าเรื่องราวของขุมทรัพย์เพชรพระอุมา รวมทั้งข่าวคราวล่าสุดของพรานชดที่ได้พบเจอแก่คณะนายจ้าง อาวุธปืนในเพชรพระอุมา
อาวุธปืนในเพชรพระอุมา เป็นการรวบรวมรายละเอียดของปืนที่ใช้ในเรื่องเพชรพระอุมา จากความรู้และทักษะความสามารถทางด้านอาวุธปืนของพนมเทียน ในการนำเอาอาวุธปืนประเภทต่าง ๆ และกระสุนที่ใช้จากประสบการณ์จริง มาผูกเสริมเติมแต่งให้แก่ตัวละครในเพชรพระอุมา รวมทั้งกำหนดลักษณะและผลของการใช้ของปืนแต่ละประเภท ซึ่งปืนที่ใช้ในเพชรพระอุมานั้น มีจำนวนมากมายหลากหลายขนาด รวมทั้งยี่ห้อและรุ่น เช่นปืนไรเฟิล วินเชสเตอร์ .375 โมเดล 70 ปืนลูกซอง ปืนสั้นกึ่งออโตแมติกหรือแม้แต่ปืนเอ็ม 16 ที่ใช้ในการสงคราม รวมทั้งรายละเอียดและความรู้ทางด้านปืนของแต่ละกระบอก เช่น วิถีกระสุนในการปะทะเป้าหมาย แรงปะทะของปืน ฯลฯ อาวุธปืนที่ใช้ในเพชรพระอุมา มีดังนี้ แงซายจอมจักรา
แงซายจอมจักรา เป็นตอนที่หกของเพชรพระอุมาจำนวน 4 เล่ม ได้แก่แงซายจอมจักรา เล่ม 1 - 4 เพชรพระอุมา
ผู้เข้าแข่งขันเพื่อชิงตำแหน่งสุดยอดแฟนพันธุ์แท้เพชรพระอุมา ต่างมีความสามารถที่โดดเด่นและแตกต่างกันออกไป โดยสามารถผ่านการแข่งขันไปในแต่ระรอบของรายการจนถึงรอบสุดท้าย คุณสรกานต์ ศรีตองอ่อน คือผู้ที่ผ่านการแข่งขันในแต่ละรอบมาโดยตลอด ซึ่งจะต้องตอบคำถามข้อสุดท้ายของคุณปัญญา นิรันดร์กุล ที่ถามว่า เรือนซ่อนรัก
เรือนซ่อนรัก เป็นประพันธ์ของ อัจฉรียา และเขียนบทโทรทัศน์โดย ประไพศรี ศรีนาทม เป็นคนคนเดียวกับอัจฉรียาและมณีอัมไพที่สร้างรอยรักรอยบาปเป็นเรื่องราวชีวิตของ 4สาว แห่งตระกูลราชศักดิ์มนตรีธรรม ในช่วง พ.ศ. 2485 ได้แก่ ดารารุ่ง ดารารัตน์ ดาราน้อย ดารานิจ และ ดาราปุย โดยมี ม.ร.ว.เอกชยา ผู้เป็นพ่อเป็นหัวหน้าครอบครัว โดยความที่ม.ร.ว.เอกชยา คิดว่าตัวเองใหญ่ที่สุดในบ้าน จะทำอะไรก็ได้ตามจิตใจตนเอง โดยไม่คิดถึงผู้อื่น ส่งผลให้คุณสดศรีและลูกสาวทั้งสี่ได้รับเจ็บช้ำน้ำใจเป็นอย่างมาก โดยเฉพาะลูกสาวคนโต ดารารุ่ง ที่ได้รับความเจ็บช้ำจากผู้ชายที่ขึ้นชื่อว่าพ่อ จนผูกใจเจ็บว่าผู้ชายในโลกนี้หาดีไม่ได้สักคน จนกระทั่งคุณรุ่งได้พบกับคุณไกร หนุ่มที่มีเพียบพร้อมทุกอย่าง ทำให้คุณรุ่งคิดว่ายังมีชายที่ดีเหลืออยู่ แต่แล้วคุณไกรได้ไปมีสัมพันธ์กับอรอนงค์ จนคุณรุ่งจับได้ คุณรุ่งจึงตัดขาดจากคุณไกร และคิดว่าผู้ชายทุกคนไม่ดีเหมือนกันทุกคน คุณรุ่งจึงพร่ำสอนน้องๆของเธอไม่ให้อยากให้ไปยุ่งกับผู้ชาย จนกระทั่งเรื่องที่ไม่อยากให้เกิดขึ้นก็เกิดขึ้น และเกิดเหตุการณ์ต่างๆตามมา เพชรตาแมว (บทประพันธ์)
นวนิยายเรื่อง"เพชรตาแมว"เคยเป็นละครวิทยุท่ีได้รับความนิยมอย่างแพร่หลายในอดีต ก่อนท่ีจะถูกนำมาสร้างเป็นภาพยนตร์ 35 มม. พากย์เสียงในฟิล์มในปีพ.ศ. 2515 นำแสดงโดย ไพโรจน์ ใจสิงห์, นัยนา ชีวานันท์, มานพ อัศวเทพ, ล้อต๊อก และสีเทา สร้างโดยการร่วมมือกันระหว่างละโว้ภาพยนตร์และกันตนา โดยมีพระองค์เจ้าอนุสรมงคลการเป็นผู้อำนวยการสร้าง และกำกับการแสดงโดยประดิษฐ์ กัลย์จาฤก อาวุธปืนในเพชรพระอุมา
ในเพชรพระอุมา พนมเทียนกำหนดให้ผู้ที่เป็นเจ้าของปืนไรเฟิล ซีแซด รุ่น แซดเคเค 602 .375 แม็กนั่ม คือมาเรีย ฮอฟมัน หญิงสาวเลือดผสมภรรยาของด็อกเตอร์สเตเกล ฮอฟมัน ที่ถูกใช้งานมาอย่างโชกโชน จนกระทั่งร่องเกลียวภายในลำกล้องปืนเกิดการสึกหรอจนเกือบหมด เป็นปืนคู่มือที่มาเรียใช้จนคล่องมือจนสามารถใช้ยิงกระรอกที่กำลังเคลื่อนที่ได้ เมื่อตอนที่มาเรียถูกสางเขียวจับตัวไป ไชยยันต์เป็นผู้ใช้ปืนไรเฟิล ซีแซด .375 ออกติดตามช่วยเหลือในการชิงตัวกลับคืนมา และมาเรียใช้ยิงเทอราโนดอนที่บุกโจมตีที่ทะเลสาบมรณะ รวมทั้งใช้ยิงระเบิดถล่มกองทัพของรหัสยะในเมืองมรกตนคร อาวุธปืนในเพชรพระอุมา
ในเพชรพระอุมา พนมเทียนได้กำหนดให้หม่อมราชวงศ์ดาริน วราฤทธิ์ เป็นเจ้าของปืนไรเฟิล ริกบี้ .470 ไนโตรเอ็กสเปรส แต่เป็นเพียงแค่ชั่วระยะเวลาสั้น ๆ เท่านั้นเมื่อเกิดการปะทะกับโขลงช้างของไอ้แหว่ง แต่เนื่องจากปืนไรเฟิล ริกบี้ .470 ไนโตรเอ็กสเปรส มีความหนักและเกิดแรงปะทะสูง ทำให้ดารินเปลี่ยนไปใช้ปืนไรเฟิล เวเธอร์บี .300 มาร์ค ไฟว์ แม็กนั่ม ของพันตรีไชยยันต์ อนันตรัย เป็นปืนประจำมือแทน หม่อมเจ้าสวาสดิ์วัฒโนดม ประวิตร
หม่อมเจ้าสวาสดิ์วัฒโนดม ประวิตร (28 เมษายน พ.ศ. 2454 - 1 กันยายน พ.ศ. 2544) เป็นพระธิดาในพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงปราจิณกิติบดี กับหม่อมช้อย ประวิตร ณ อยุธยา และนักเขียนชาวไทย ทรงใช้นามปากกาว่า ดวงดาว และบังใบ มีผลงานที่มีชื่อเสียง อาทิ ""ผยอง"", ""เชลยศักดิ์"", ""เคหาสน์สีแดง"" และ ""ม่านไฟ"" เป็นต้น ฉัตรชัย วิเศษสุวรรณภูมิ
เจาะลึกเบื้องหลังเพชรพระอุมา ก่อนเทียนจะถึงไฟ อินไซด์ เพชรพระอุมา ภาค 1 อินไซด์ เพชรพระอุมา ภาค 2 เพียงพิมพ์ดีดพูดได้ ลึกจากลิ้นชัก Issues of Gun สารพัดเรื่องของ ปืน ศักดิชัย บำรุงพงศ์
หลังเกษียณอายุ ศักดิชัย บำรุงพงศ์ รับตำแหน่งประธานที่ปรึกษาในเครือมติชน และมีงานเขียนนวนิยาย "คนดีศรีอยุธยา" (2524) "ใต้ดาวมฤตยู" (2526) และเขียนบทความประจำในหนังสือพิมพ์และนิตยสาร ได้รับการเชิดชูเกียรติ รางวัลศรีบูรพาคนแรก ในปี พ.ศ. 2531 รางวัลศิลปินแห่งชาติ สาขาวรรณศิลป์ ประจำปี พ.ศ. 2533 และรางวัลนราธิป ประจำปี พ.ศ. 2541
เป็นที่รู้จักมากกับงานเขียนนิยายเรื่อง ปีศาจ โดยเฉพาะคำพูดเรื่อง ‘ปีศาจแห่งกาลเวลา’ ที่สะท้อนการเปลี่ยนแปลงของสังคมกับการพยามเหนี่ยวรั้งการเปลี่ยนแปลงของสังคมนำไปสู่สิ่งที่ สาย สีมา ตัวเอกของเรื่องเรียกว่า ‘ความละเมอหวาดกลัว’ โดย สาย สีมา กล่าวต่อหน้าสมาคมของชนชั้นสูงว่า
"...สำหรับท่านที่อยู่ในปราสาทนั้นไม่จำเป็นจะต้องแตะต้อง เพราะอย่างไรก็จะต้องเสื่อมสลายไปตามเวลา ท่านไม่สามารถจะยับยั้งความเปลี่ยนแปลงแห่งกาลเวลาได้ดอก เมื่อคืนวันเวลาล่วงไป ของเก่าทั้งหลายก็นับวันจะเข้าไปอยู่ในพิพิธภัณฑ์ยิ่งขึ้น เพชรตัดเพชร
เพชรตัดเพชร เป็นภาพยนตร์ไทยที่ออกฉายในปี พ.ศ. 2509 สร้างจากบทประพันธ์ของ เศก ดุสิต และ ส. เนาวราช สร้างโดย ปริญญา ทัศนียกุล แห่งบริษัทสหการภาพยนตร์ไทยจำกัด มีผู้กำกับการแสดงถึง 3 ท่านคือ วิจิตร คุณาวุฒิ (เจ้าของฉายาเศรษฐีตุ๊กตาทอง) พร้อมสิน สีบุญเรือง (พันคำ) และประกอบ แก้วประเสริฐ เพชรพระอุมา
บทประพันธ์จากประสบการณ์ในการเดินป่าของผู้ประพันธ์มาเป็นส่วนหนึ่งของเนื้อเรื่อง รวมทั้งความรู้ความสามารถในการเดินป่าและอาวุธปืนในการแกะรอยล่าสัตว์[30] ได้รับความสนใจจากนักศึกษาในการทำวิทยานิพนธ์คือ นางสาวสุภารัตน์ ศุภภัคว์รุจา และ นางสาวสริญญา คงวัฒน์ เพื่อนำเสนอถึงคุณค่าและสิ่งที่ได้รับจากนวนิยายเรื่องนี้เสนอต่อ มหาวิทยาลัยทักษิณ