ซูสีไทเฮาทรงเป็นพระมเหสีของจักรพรรดิใด?
ซูสีไทเฮา
ฉือสี่ไท่โฮ่ว ตามภาษาจีนมาตรฐาน หรือ ซูสีไทเฮา ตามภาษาจีนฮกเกี้ยน (Chinese:慈禧太后; pinyin:Cíxǐ Tàihòu; 29 พฤศจิกายน ค.ศ. 1835 – 15 พฤศจิกายน ค.ศ. 1908) เป็นสตรีชาวแมนจูช่วงราชวงศ์ชิง (清朝) ของจักรวรรดิจีน จากสกุลเย่เฮ่อน่าลา (葉赫那拉氏) แห่งกองธงเหลืองมีขอบ (鑲黃旗) ในแปดกองธง (八旗) ได้เป็นหฺวังโฮ่ว (皇后; "ราชเทวี") ในฐานะพระมเหสีของจักรพรรดิเสียนเฟิง (咸豐帝) และได้เป็นหฺวังไท่โฮ่ว (皇太后; "ราชมหาเทวี") และไท่หฺวังไท่โฮ่ว (太皇太后; "อัครราชมหาเทวี") ในฐานะพระมารดาของจักรพรรดิถงจื้อ (同治帝) และพระมารดาบุญธรรมของจักรพรรดิกวังซฺวี่ (光緒帝) ทั้งได้สำเร็จราชการแทนจักรพรรดิทั้งสอง จึงปกครองประเทศโดยพฤตินัยเป็นเวลา 47 ปีตั้งแต่ ค.ศ. 1861 จนสิ้นพระชนม์ใน ค.ศ. 1908
ซูสีไทเฮา
วันที่ 8 เมษายน 1881 ระหว่างทรงออกขุนนางตอนเช้า พระพันปีฉืออันทรงรู้สึกไม่สบายพระองค์จึงนิวัตพระราชฐาน และสวรรคตในบ่ายวันนั้น การสวรรคตโดยปัจจุบันทันด่วนของพระพันปีฉืออันสร้างความตื่นตะลึงแก่ประชาชนทั่วไป เพราะพระสุขภาพพลานามัยของพระพันปีอยู่ในขั้นดียิ่งยวดเสมอมา ครั้งนั้น เกิดข่าวลือแพร่สะพรัดทั่วไปในจีนว่าเป็นพระพันปีฉือสี่ที่ทรงวางพระโอสถพิษแก่พระพันปีฉืออัน ว่ากันว่าสาเหตุอาจเป็นเพราะกรณีประหารขันทีอันเต๋อไห่ หรือเพราะพระพันปีฉืออันทรงถือพระราชโองการจากพระเจ้าแผ่นดินในพระโกศให้มีพระราชอำนาจสั่งประหารพระพันปีฉือสี่ได้หากว่าพระนางทรงก้าวก่ายการบ้านการเมืองหรือมีพระราชวิสัยไม่เหมาะสมอย่างไร อย่างไรก็ดี ข่าวลือดังกล่าวยังไร้หลักฐานยืนยันข้อเท็จจริง และนักประวัติศาสตร์ไม่ยอมรับอย่างเต็มร้อยในเรื่องการวางพระโอสถพิษดังกล่าว แต่สันนิษฐานกันว่าพระพันปีฉืออันประชวรพระโรคลมปัจจุบันโดยอ้างอิงบันทึกทางการแพทย์ที่ปรากฏอยู่ในเอกสารทางประวัติศาสตร์สมัยนั้น การทิวงคตของพระพันปีฉืออันส่งผลให้พระพันปีฉือสี่ทรงเป็นผู้บริหารราชการแผ่นดินแต่เพียงผู้เดียวอย่างเต็มพระองค์ จักรพรรดิเสียนเฟิง
จักรพรรดิเสียนเฟิง มีพระมเหสีองค์รองอีกหนึ่งพระองค์ ที่ต่อมามีบทบาทอย่างมากในประวัติศาสตร์ภายหลัง คือ พระมเหสีเย่เฮ่อนาลา หรือ ซูสีไทเฮา จักรพรรดินีหลี่ (จักรพรรดิซ่งไท่จง)
จักรพรรดินีหลี่ (; 960 — 1004) จักรพรรดินีแห่งราชวงศ์ซ่งของจีนโดยพระนางอภิเษกกับ จักรพรรดิซ่งไท่จง เมื่อพระสวามีสวรรคตพระนางได้เป็น ฮองไทเฮา หรือพระพันปีหลวงให้กับพระโอรสบุญธรรมของพระนาง จักรพรรดิซ่งเจินจง จักรพรรดิซุ่นจื้อ
ความผิดหวังในทางการเมือง ได้ทำให้ซุ่นจื้อหันมาทุ่มเทให้กับความรักให้กับพระมเหสีต่งเอ้อ พระสนมต่งเอ้อ โดยเล่าขานกันว่า พระมเหสีต่งเอ้อเดิมเป็นน้องสะใภ้ของซุ่นจื้อ เป็นภรรยาของป๋อมู่ป๋อกั่วเอ่อ (博穆博果尔) แต่มีความสนิทสนมใกล้ชิดกับซุ่นจื้อมาก หลังป๋อกั่วเอ่อเสียชีวิตในปีซุ่นจื้อที่ 13 ฮ่องเต้ซุ่นจื้อจึงได้แต่งตั้งนางให้เป็นพระสนมของตน หลังจากเป็นสนมของซุ่นจื้อได้หนึ่งปี พระมเหสีต่งเอ้อก็ได้ให้กำเนิดพระโอรส ซึ่งเดิมจะได้รับการแต่งตั้งเป็นรัชทายาท ทว่าพระโอรสพระองค์นี้กลับเสียชีวิตไปเมื่ออายุได้เพียง 3 เดือน ทำให้พระมเหสีต่งเอ้อตรอมใจจนสิ้นพระชนม์ และได้รับการอวยยศตามหลังจากเซี่ยวจวงฮองไทเฮา ให้เป็นเสี้ยวเซี่ยนตวนจิ้งฮองเฮา ซูอันไทเฮา
ราวปลายเดือนมีนาคมถึงต้นเดือนเมษายน พ.ศ. 2395 หลังพระราชพิธีจัดการพระบรมศพจักรพรรดิเต้ากวังสิ้นสุดลง หนิวฮู่ลู่ก็ได้รับการสถาปนาขึ้นเป็นพระมเหสี และได้รับพระราชทานนามใหม่ว่า "เจิน" ( และในราวปลายเดือนมิถุนายนถึงต้นเดือนกรกฎาคมของปีนั้น ก็ได้รับการสถานาขึ้นเป็นสมเด็จพระอัครมเหสี ดังนั้น ตั้งแต่วันที่ 24 กรกฎาคม ปีนั้นเอง เป็นต้นไป จึงมีประกาศให้เฉลิมพระนามอัครมเหสีเจินว่า "จักรพรรดินีเจิน" เตียวซี (จักรพรรดินีองค์ที่ 2 ของพระเจ้าเล่าเสี้ยน)
พระนางเตียวซีประสูติเมื่อใดไม่ปรากฎเป็นธิดาของ เตียวหุย และแฮหัวฮูหยินและเป็นพระขนิษฐาของจักรพรรดินีจางหรือพระนางเตียวซีจักรพรรดินีพระองค์แรกของ พระเจ้าเล่าเสี้ยน จักรพรรดิแห่งราชวงศ์จ๊กทำให้มีการเรียกขานพระนามของพระองค์เป็นพระนามเดียวกับพระเชษฐภคินีเมื่อพระนางเตียวซีสิ้นพระชนม์ใน ค.ศ. 237 พระองค์ได้รับการสถาปนาเป็นพระชายาและในปีต่อมาคือ ค.ศ. 238 พระนางได้รับการสถาปนาเป็นจักรพรรดินี จักรพรรดินีเกา (ซ่งอิงจง)
จักรพรรดินีเกา (; ค.ศ. 1032–ค.ศ. 1093) หรือ จักรพรรดินีซวนเหริน () เป็นพระอัครมเหสีในจักรพรรดิซ่งอิงจงแห่งราชวงศ์ซ่ง ซูสีไทเฮา
ข้อที่ทำให้พระนางฉือสี่แตกต่างจากหญิงทั่วไปในราชสำนัก คือ พระนางอ่านออกเขียนได้ ความสามารถนี้ทำให้พระนางได้รับโอกาสมากมายในการช่วยเหลือราชกิจรายวันของจักรพรรดิเสียนเฟิงที่พระพลานามัยย่ำแย่ ปรากฏหลายครั้งว่า จักรพรรดิทรงให้พระนางอ่านฎีกาถวาย ทั้งให้วินิจฉัยฎีกาตามพระราชประสงค์ เป็นเหตุให้พระนางได้รับประสบการณ์ในการบริหารราชการแผ่นดิน[4] เจ้าหญิงผิงหยาง
เจ้าหญิงผิงหยาง (, ? – 14 มีนาคม 623) เป็นเจ้าหญิงพระราชธิดาในจักรพรรดิถังเกาจู่ ปฐมจักรพรรดิแห่งราชวงศ์ถังราชวงศ์ถัง พระองค์ได้มีส่วนช่วยพระบิดาให้สามารถขยายพระราชอำนาจและสามารถโค่นล้มราชวงศ์สุย ลงได้โดยจัดตั้งกองทหารหญิงที่พระองค์บังคับบัญชาด้วยพระองค์เองในการบุกยึดฉางอันเมืองหลวงของราชวงศ์สุย หยัน จี
หยัน จี (閻姬; ? – 126) ฐานันดรศักดิ์ จักรพรรดินีอันซือ (安思皇后) เป็นจักรพรรดินีสมัยราชวงศ์ฮั่น เป็นมเหสีของจักรพรรดิฮั่นอัน (漢安帝) เป็นที่รู้จักเพราะอุปนิสัยที่เล่นพรรคเล่นพวกและมักลอบวางแผนเล่นงานผู้อื่นจนได้เป็นจักรพรรดินีและเป็นพระพันปี ในช่วงสั้น ๆ แต่ที่สุดแผนการของพระนางล้มเหลวจนถูกประหารยกครัว ซูอันไทเฮา
พระนางฉืออันทรงเป็นธิดาของนายมู่หยังกา () ข้าราชการชาวแมนจูจากเผ่าหนิวฮู่ลู่ () ที่ทรงอิทธิพลมาก กับนางกี่หยาง () จากเผ่ากี่หยาง มีพระนามเดิมว่า จิงเอ๋อร์  พระนางติโลกจุฑาเทวี
ติโลกจุฑาเทวีมีเชื้อสายไทลื้อ บุรพชนเป็นเจ้านายจากสิบสองพันนา แต่เดิมพระองค์สนองพระเดชพระคุณเป็นนางสนมของพญาแสนเมืองมา และเป็นนางรับใช้คอยถวายงานแด่ยสุนทราเทวีผู้มีพระราชอำนาจสูง หลังการสวรรคตของพญากือนา และสืบราชสมบัติของพญาแสนเมืองมาที่ขณะนั้นมีพระชันษา 13 ปี ยสุนทราเทวีได้เป็นผู้กำหนดว่าจะให้ใครเป็นอัครมเหสีของพระราชโอรสผู้ขึ้นครองราชย์ ซึ่งทรงเลือกติโลกจุฑาเทวีเป็นพระสุณิสา โดยมีพระมหาสวามีรูปหนึ่งมาทำนายทายทักว่าติโลกจุฑาเทวีจะได้ขึ้นเป็นมเหสีด้วย ดังปรากฏใน "พื้นเมืองเชียงใหม่" ความว่า จักรพรรดินียิน (จักรพรรดิฮั่นเหอ)
จักรพรรดินียิน (陰皇后; สิ้นพระชนม์ ค.ศ. 102) เป็นจักรพรรดินีสมัยราชวงศ์ฮั่น เป็นมเหสีองค์แรกของจักรพรรดิฮั่นเหอ (漢和帝) จักรพรรดิถังชาง
พระมเหสี พระสนมเจ้า
พระสนมเจ้า (Consort Zhao , 113 – 88 ปีก่อนคริสตกาล) หลังสิ้นพระชนม์ได้รับการสถาปนาเป็น เจ้าไทเฮา () พระสนมเอกแห่ง ราชวงศ์ฮั่นตะวันตก โดยเป็นพระสนมเอกใน จักรพรรดิฮั่นอู่ และเป็นพระราชมารดาของ จักรพรรดิฮั่นเจา  จักรพรรดิฮั่นอาย
ขุนนางและราษฎรล้วนตื่นเต้นเมื่อจักรพรรดิฮั่นอายเสด็จขึ้นครองราชย์ เพราะเชื่อว่า พระองค์ทรงพระปรีชาสามารถ แต่ปรากฏว่า รัชกาลของฮั่นอายเต็มไปด้วยการฉ้อราษฎร์บังหลวงและการเก็บภาษีหนักหน่วง ทั้งฟู่เจาอี๋ (傅昭儀) พระชายาของจักรพรรดิฮั่น-ยฺเหวียน (漢元帝) พระเจ้าปู่ ยังเข้าก้าวก่ายการแผ่นดิน และเรียกร้องให้พระองค์ตั้งพระนางเป็นพระจักรพรรดินีอัยยิกาเจ้า (grand empress dowager) ตำแหน่ง "ไท่หฺวังไท่โฮ่ว" (太皇太后; "อัครราชมหาเทวี") แม้พระนางจะมิเคยได้รับแต่งตั้งเป็นจักรพรรดินีมาก่อนก็ตาม ทำให้มีผู้ดำรงตำแหน่ง "ไท่โฮ่ว" (太后; "มหาเทวี") ถึงสี่คนในเวลาเดียวกัน คือ พระนางฟู่เจาอี๋ เรียกว่า "ฟู่ไท่โฮ่ว" (傅太后), หวัง เจิ้งจฺวิน (王政君) พระชายาอีกองค์ของจักรพรรดิฮั่น-ยฺเหวียน เรียกว่า "หวังไท่โฮ่ว" (王太后), จ้าว เฟย์ย่าน (趙飛燕) พระชายาของจักรพรรดิฮั่นเฉิง เรียกว่า "จ้าวไท่โฮ่ว" (定太后), และติ้งเฟย์ (定妃) พระมารดาของจักรพรรดิฮั่นอายเอง เรียกว่า "ติ้งไท่โฮ่ว" (定太后) สมเด็จพระเจ้าสามแสนไทไตรภูวนาท
เหตุการณ์สำคัญในรัชกาลนี้ได้แก่ ยกกองทัพไปปราบปรามเชียงใหม่ในรัชสมัยพระเจ้ากือนา เจ้าเมืองเชียงใหม่ได้ยอมอ่อนน้อมและถวายพระนางแก้วอ่อนสอเป็นพระมเหสี นอกจากนั้น สมเด็จพระบรมราชาธิราชที่ 1 ได้เสริมสร้างสัมพันธไมตรีกับหลวงพระบางโดยถวายพระนางแก้วยอดฟ้ากัลยาณีไปเป็นพระมเหสี นอกจากนั้น ในรัชกาลนี้ เมืองเชียงสาและเมืองเซียนก่อกบฏ พระองค์ได้ให้เจ้าเมืองเชียงขวางยกทัพไปปราบได้สำเร็จ ในรัชกาลของพระองค์ได้ส่งเสริมพระพุทธศาสนา สร้างวัดมโนรมย์ วัดอุโบสถ และจัดการปกครองโดยแยกฝ่ายทหารและพลเรือนออกจากกัน ซูสีไทเฮา
อย่างไรก็ดี พระเจ้าแผ่นดินไม่มีพระราชขันติเพียงพอต่อความคับข้องพระราชหฤทัยในอันที่ถูกพระราชชนนีบริภาษและบังคับเคี่ยวเข็ญ กับทั้งมีพระราชดำริว่าพระองค์ทรงโดดเดี่ยวเปลี่ยวพระราชหฤทัยเกินไป จึงทรงระบายพระราชอารมณ์บ่อย ๆ ด้วยการทรงโบยขันทีอย่างรุนแรงด้วยพระองค์เองสำหรับความผิดเล็กน้อย อันเป็นผลจากพระโทสะที่ร้ายกาจขึ้นเพราะความบกพร่องลงของพระขันติดังกล่าว นอกจากนี้ ด้วยความช่วยเหลือและชักชวนของบรรดาขันทีและองค์ชายไจ้เชิง พระโอรสพระองค์แรกขององค์ชายกง และพระสหายคนสนิทของพระเจ้าถงจื้อ จึงทรงสามารถเสด็จออกไปทรงพระสำราญพระราชหฤทัยนอกพระราชวังได้บ่อยครั้ง โดยทรงพระภูษาเช่นสามัญชนแล้วลอบเสด็จฯออกจากพระราชวังในยามเย็นเพื่อไปประทับอยู่ ณ หอคณิกาตลอดคืน โฮเฮา
สมเด็จพระจักรพรรดินีเหอ (; ) เป็นตัวละครในวรรณกรรมจีนอิงประวัติศาสตร์เรื่องสามก๊กที่มีตัวตนจริงในประวัติศาสตร์ยุคสามก๊ก ฮองเฮาในพระเจ้าฮั่นเลนเต้ มีพระเชษฐาร่วมพระบิดามารดาเดียวกันคือโฮจิ๋น ดำรงตำแหน่งขุนนางผู้ใหญ่ซึ่งเป็นที่ปรึกษา มีพระราชบุตรชื่อหองจูเปียน ภายหลังจากพระเจ้าฮั่นเลนเต้เสด็จสวรรคต โฮจิ๋นได้แต่งตั้งหองจูเปียนขึ้นเป็นพระเจ้าฮั่นเซ่าตี้ โฮเฮาซึ่งเป็นพระมารดาจึงมีฐานะตามตำแหน่งเป็นไทเฮาแห่งราชวงศ์ฮั่น ต่อมาตั๋งโต๊ะสถาปนาหองจูเหียบขึ้นเป็นพระเจ้าเหี้ยนเต้ และควบคุมตัวหองจูเปียน โฮเฮาและพระสนมไปคุมขังและลอบสังหารด้วยการนำไปมัดจนถึงแก่ความตายในปี พ.ศ. 732 จักรพรรดินีเซี่ยวจิ้งเซี่ยน
สมเด็จพระจักรพรรดินีเสี้ยวจิงเซี่ยน ทรงมาจากราชสกุลแมนจู อูน่าลา (乌喇) ซึ่งตระกูลกลุ่มย่อยของราชสกุลแมนจูกลุ่ม นารา ดังนั้นพระนางจึงทรงเป็นที่รู้จักกันดีในนาม พระนางอี๋ซิวฮองเฮา() พระนามเดิมส่วนพระองค์ไม่สามารถทราบได้ พระนางอูน่าลา ทรงอภิเษกสมรสกับ องค์ชายอิ้นเจิงพระโอรสองค์ที่4 ในจักรพรรดิคังซีในปี 1691 และหกปีต่อมาในปี ค.ศ. 1697, พระนางมีพระประสูติกาลพระโอรสพระนามว่าโต หงฮุ่ย (弘晖) ใน และในปี ค.ศ.1722 จักรพรรดิคังซี สวรรคตและองค์ชายอิ้นเจิงได้เสวยราชย์ราชสมบัติต่อมาเป็นสมเด็จพระจักรพรรดิยงเจิง, ทรงสถาปนาพระนางอูน่าลา ขึ้น สมเด็จพระจักรพรรดินี (ฮองเฮา) และทรงสถาปนาให้ดูแลปกครองวังหลัง พระนางอี๋ซิวฮองเฮาทรงพระประชวรและสิ้นพระชนม์ในปีค.ศ. 1731 และพระศพถูกฝังอยู่ในสุสาน ไถ่หมิง ในสุสานราชวงศ์ชิง . หลังจากการสิ้นพระชนม์ของพระนางแล้วจักรพรรดิ ยงเจิงฮ่องเต้ ทรงไม่ได้สถาปนาพระมเหสีพระองค์ใดขึ้นเป็น ฮองเฮา ต่อจากพระนางแต่มีพระบรมราชโองการให้ พระมเหสีเอกซีหวงกุ้ยเฟย ดูแลวังหลังต่อมา พระสนมเอกฉุนฮุ่ย
พระมเหสีชุนฮุยหรือ ชุนฮุยหวงกุ้ยเฟย (ค.ศ. 1713 - ค.ศ. 1760) เป็นพระมเหสีในสมเด็จพระจักรพรรดิเฉียนหลง
พระนางชุนฮุ่ยทรงประสูติเมื่อปี ๑๗๑๓ และได้สมรสกับเฉียนหลงราวๆ ปี ๑๗๒๘ อยู่ในศักดิ์ฐานะของ ซู่ฝูจิ้น ในปี ๑๗๓๕ นางให้กำเนิดพระโอรสองค์ที่ ๓ แก่เฉียนหลง คือ องค์ชายสามหย่งจาง ในปีที่พระสวามีครองราชย์นางได้รับการสถาปนาเป็น 
ชุนผิน ในปี๑๗๓๗ ได้รับการสถาปนาเป็น ชุนเฟย ในปี๑๗๔๓ นางได้ให้กำเนิดพระโอรสองค์ที่ ๖ แก่เฉียนหลง พระนามว่า องค์ชายหย่งหรง ในปี๑๗๔๕ ประสูติองค์หญิง ๔ เหอเจีย และได้รับการสถาปนาเป็น ฮุ่ยกุ้ยเฟย และดำรงพระยศมาจนถึงปี ๑๗๖๐ ได้เสด็จทิวงคตในวัยเพียง ๔๙ ชันษา ได้รับการเฉลิมพระอิสริยยศเป็นฮองกุ้ยเฟย องค์ที่ ๔ ของรัชศก เฉียนหลง พระนามว่า ชุนฮุ่ยฮองกุ้ยเฟย
"'พระราชโอรส "
องค์ชาย ๓ หย่งจาง (永璋,1735-1760) สุนจุ้นอ๋อง(循郡王) สถาปนาหลังสิ้นพระชนม์
องค์ชาย ๖ หย่งหรง (永瑢,1744–1790) จื้อจวงชินอ๋อง(質莊親王,1759-1790)
"'พระราชธิดา "
องค์หญิง ๔ เหอเจีย(和嘉1745–1767) ตำแหน่ง เหอซั่วกงจู่ (和硕公主) คัง โหย่วเหวย์
แต่การปฏิรูปครั้งนี้ไม่สำเร็จ เนื่องจากพระนางซูสีไทเฮา ได้ทำการรัฐประหารขึ้นในคืนวันที่ 21 กันยายน ค.ศ. 1898 ภายในพระราชวังฤดูร้อนอี๋เหอหยวน ซึ่งตรงกับวันไหว้พระจันทร์ในปีนั้น และได้ทำการควบคุมองค์จักรพรรดิ ในส่วนของขุนนางและแกนนำการปฏิรูปได้หลบหนีและถูกจับประหารชีวิต 6 คน แต่คัง โหว่ยเหวย์ และกลุ่มผู้สนับสนุนได้หลบหนีไปยังประเทศญี่ปุ่นได้สำเร็จ ซูอันไทเฮา
ในวันที่ 12 มกราคม พ.ศ. 2418 จักรพรรดิถงจื้อเสด็จสวรรคตโดยไม่มีพระราชโอรส จึงทำให้ต้องมีการเลือกฮ่องเต้พระองค์ใหม่ ซึ่ง พระพันปีหลวงฉืออัน เลือก พระโอรสของเจ้าชายกง เป็นจักรพรรดิพระองค์ใหม่ แต่พระนางซูสีไทเฮาผู้มีอิทธิพลในราชสำนักเหนือกว่าพระนางซูอันไทเฮาในขณะนั้นได้เลือก เจ้าชายไจ้เทียน (สมเด็จพระจักรพรรดิกวางสูในอนาคต) พระโอรสเจ้าชายชุนที่ 1 ซึ่งการเลือกองค์ชายไจ้เทียนเป็นจักรพรรดิพระองค์ใหม่ โดยมี พระพันปีหลวงฉืออันและ พระพันปีหลวงฉือสีป็นผู้สำเร็จราชการร่วมกัน  ซูสีไทเฮา
ในปี 1900 บรรดานักมวยในประเทศจีนสมาคมกันต่อต้านชาวต่างชาติในประเทศ เรียก "กบฏนักมวย" (English: Boxer Rebillion) โดยเริ่มปฏิบัติการที่ทางภาคเหนือของจีน พระพันปีฉือสี่พระราชทานพระราชูปถัมภ์แก่กบฏนี้ด้วยความที่มีพระราชประสงค์จะอนุรักษ์คุณค่าทางประเพณีนิยมอย่างโบราณของจีนไว้และมีพระดำริว่าชาวต่างชาติเป็นศัตรูที่ป่าเถื่อนและร้ายกาจ โดยมีประกาศพระราชเสาวนีย์สนับสนุนกบฏฯ อย่างเป็นทางการด้วย จักรพรรดิสุยเหวิน
จักรพรรดิสุยเหวินตี้ (Emperor Sui-Wendi) มีพระนามเดิมว่า หยางเจียน ประสูติเมื่อปี ค.ศ. 641 (พ.ศ. 1084) เป็นขุนนาง ราชวงศ์เป่ยโจว (โจวเหนือ) ต่อมาบุตรสาวของเขาคนหนึ่งได้เป็นฮองเฮา เมื่อจักรพรรดิโจวเสวียนตี้สิ้นพระชนม์ลง และโอรสผู้เยาว์วัยได้ขึ้นครองราชย์เป็นจักรพรรดิโจวจิ้งตี้ แห่งราชวงศ์เป่ยโจว หยางเจียนเห็นโอกาสจึงเข้ายึดราชบัลลังก์ และสถาปนาตนเองเป็นจักรพรรดิสุยเหวินตี้ เมื่อ ค.ศ. 581 (พ.ศ. 1124) ขณะพระชนม์ 40 พรรษา ซูสีไทเฮา
ปู่: จิ่งรุ่ย (景瑞) ยาย: ฮุ่ยเสี่ยน (惠顯) บิดา: ฮุ่ยเจิง (惠徵; ค.ศ. 1805–1853), มีฐานันดรศักดิ์ "ซันเติ้งกง" (三等公; "กงขั้น 3") มารดา: นางฟู่ฉา (富察氏) จากสกุลฟู่ฉา น้องชาย 3 คน น้องชายคนที่ 2: กุ้ยเสียง (桂祥; ค.ศ. 1849–1913), ดำรงตำแหน่งตูถ่ง (都統) ในกองทัพ, มีฐานันดรศักดิ์ "ซันเติ้งกง" เหมือนบิดา บุตรชาย: จิ้งเฟิน (靜芬; ค.ศ. 1868–1913), ภายหลัง คือ หลงยฺวี่ไท่โฮ่ว (隆裕太后) น้องสาว: หว่านเจิน (婉貞; ค.ศ. 1841–1896) บุตรชาย: ไจ้เถียน (載湉; ค.ศ. 1871–1908), ภายหลัง คือ จักรพรรดิกวังซฺวี่ (光緒帝) ซูสีไทเฮา
ในปี 1872 เมื่อพระเจ้าถงจื้อมีพระชนมพรรษาได้ 17 พรรษา พระพันปีทั้งสองพระองค์ต่างมีพระราชประสงค์จะให้ได้ทรงอภิเสกสมรสกับสตรีที่ตนคัดสรรเอาไว้แล้ว หวัง เจิ้งจฺวิน
49 ปีก่อนคริสตกาล จักรพรรดิฮั่นเซฺวียนสิ้นพระชนม์ และหลิว ชื่อ สืบราชสมบัติต่อเป็นจักรพรรดิฮั่น-ยฺเหวียน (漢元帝) ทรงแต่งตั้งหวัง เจิ้งจฺวิน ขึ้นเป็นพระจักรพรรดินีมเหสี (empress consort) เรียกว่า "หฺวังโฮ่ว" (皇后; "ราชเทวี") และแต่งตั้งหลิว อ้าว พระโอรสของพระองค์กับหวัง เจิ้งจฺวิน เป็นไท่จื่อ ส่วนหวัง จิ้น บิดาของหวัง เจิ้งจฺวิน ก็ได้รับบรรดาศักดิ์ "โหฺว" (侯)[1] พระนางสิริราชเทวี
พระนางสิริราชเทวี (, ) พระมเหสีตำหนักเหนือของ พระเจ้านันทบุเรง แห่ง ราชวงศ์ตองอู ของพม่าจาก ค.ศ. 1583 ถึง 1599 พระนางเป็นพระธิดาองค์เล็กของ มังฆ้องที่ 2 แห่งตองอู อุปราชแห่งเมืองตองอูโดยพระนางพร้อมกับพระพี่นางอีก 2 พระองค์คือ เมงพยู และ เมงทเว เข้าพิธีอภิเษกกับพระญาติชั้นที่ 1 นันทบุเรง เมื่อ ค.ศ. 1583 ทำให้พระนางได้เป็นพระมเหสีตำหนักเหนือ จิ่นเฟย์
หลังจากที่บรรดาบุคคลในราชวงศ์เสด็จกลับมายังพระราชวังต้องห้ามในปี พ.ศ. 2445 ราชวงศ์ชิงสูญเสียพระราชอำนาจเป็นอย่างมาก สมเด็จพระจักรพรรดิกวังซวี่พระสวามีของนางเสด็จสวรรคตในปี 6 ปีต่อมาในปี พ.ศ. 2451 ต่อจากนั้นพระนางซูสีไทเฮาก็สิ้นพระชนม์หลังจากรพะจักรพรรดิเพียงหนึ่งวัน จึงถือเป็นการสูญเสียครั้งใหญ่ในราชวงศ์ชิง พระนางซูสีไทเฮาจึงได้รับการยกย่องว่าเป็นบุคคลสำคัญที่สุดของราชวงศ์ชิง ก่อนที่พระนางจะสิ้นพระชนม์ พระนางซูสีไทเฮาได้แต่งตั้งผู่อี๋ โอรสในเจ้าชายชุนที่ 2 เป็นจักรพรรดิพระองค์ใหม่ พระมเหสีในสมเด็จพระจักรพรรดิกวางสูคือสมเด็จพระจักรพรรดินีหรงยู ได้กลายมาเป็นพระพันปีหลงยฺวี่ในสมเด็จพระจักรพรรดิพระองค์ใหม่และเป็นผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ร่วมกับเจ้าชายชุนที่ 2 และพระสนมเจินก็ได้กลายเป็นพระสนมเอกจิน พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าโสมสวลี พระวรราชาทินัดดามาตุ
ในช่วงต้นปี พ.ศ. 2557 ทรงร่วมแสดงในละครเวที เรื่อง "ซูสีไทเฮา เดอะ มิวสิคัล" ในบทนางนิวฮูลู่ ซึ่งเป็นมารดาของซูสีไทเฮา เพื่อหารายได้สมทบทุนมูลนิธิอาสาเพื่อนพึ่ง (ภาฯ) ยามยากของพระองค์ และในปลายปีเดียวกันนั้นพระองค์ได้ทรงร่วมแสดงในละครโทรทัศน์ทางสถานีโทรทัศน์สีกองทัพบกช่อง 7 เรื่อง "รักเร่" ทรงรับบทเป็น พร้อมจิต ซูสีไทเฮา ภาค 2
ปี 1898 ประเทศจีนให้การต้อนรับชาวต่างชาติที่นำความเจริญมาสู่ประเทศ ฮ่องเต้กวางสูจึงเกิดความคิดที่จะปฏิรูปบ้านเมืองให้เจริญทัดเทียมกับต่างชาติ พวกขุนนางเก่าแก่ที่ครองอำนาจอยู่ไม่พอใจและพากันไปยุยงพระนางซูสีไทเฮาให้กลับมาปกครองบ้านเมืองอีกครั้ง ความขัดแย้งระหว่างฮ่องเต้กวางสูและซูสีไทเฮามาถึงจุดแตกหัก เมื่อฝ่ายฮ่องเต้กวางสูคิดยึดพระราชวังฤดูร้อน ซึ่งเป็นที่ประทับของพระนางซูสีไทเฮา ส่งผลทำให้แม่ลูกต้องหันมาห้ำหั่นกันเอง จักรพรรดินีเซี่ยวเซิ่นเฉิง
จักรพรรดินีเสี้ยวเซิงเฉิง (; ) เป็นพระอัครมเหสีพระองค์แรกในรัชกาลจักรพรรดิเต้ากวง
จักรพรรดินีเสี้ยวเซิงเฉิง ประสูติในราชสกุล ทังกิยา พระนามเดิมส่วนพระองค์นั้นไม่เป็นที่รู้จัก ทรงเป็นบุตรีของ ซุนหมิงกี (舒明阿) อ๋องชั้นสาม (三等承恩公) ซึ่งเป็นลูกหลานของ ทงกู่ไท่ (佟图赖) พระญาติของจักรพรรดิคังซี . และวันพระราชสมภพของพระนางนั้นก็ไม่บันทึกไว้ในประวัติศาสตร์ พระนางทรงได้รับการกล่าวถึงครั้งแรกหลังจากการสวรรคตของมเหสีแรกของสมเด็จพระจักรพรรดิเต้ากวง ในปี ค.ศ. 1808 พระนางได้รับเลือกให้เป็นราชบาทบริจาริกาของ และพระนางทรงให้กำเนิดพระราชธิดาคนหนึ่งใน 1813
ในปี 1820 หลังจากจักรพรรดิเจียซิ่งสิ้นพระชนม์ องค์ชายหมินหนิง ได้เสวยราชย์ต่อเป็น องค์ชายหมินหนิง เมื่อระยะเวลาการไว้ทุกข์สำหรับจักรพรรดิซิ่งได้สิ้นสุดลงในช่วงปลายปีค.ศ.1822 พระมเหสีทังกิยา ได้รับการสถาปนาเป็นสมเด็จพระอัครมเหสีในปี 1822 และพระนางทรงสิ้นพระชนม์ในปีที่ 13 ในรัชสมัยสมเด็จพระจักรพรรดิเต้ากวงพระศพทรงถูหฝังอยู่ที่สุสานชิงมู่หลิง. ซูสีไทเฮา
ระเบียนวังหลวงระบุว่า ในปีที่พระนางเกิด ฮุ่ยเจิง บิดาของพระนาง ปฏิบัติราชการอยู่ในเป่ย์จิง เมืองหลวงของราชวงศ์ชิง จึงหมายความว่า พระนางเกิดในเป่ย์จิง นอกจากนี้ เอกสารบางฉบับระบุว่า บ้านในวัยเด็กของพระนางอยู่ที่ "หูท่งผี่ไฉ (ตรอกซุง), ซี่ไผโหลวซี (ซุ้มประตูที่ 4 ฝั่งตะวันตก)" (西四牌樓劈柴胡同) ในเป่ย์จิง[2] จักรพรรดิกวังซฺวี่
พระจักรพรรดิกวังซวีทรงถูกพระนางซูสีไทเฮาบังคับให้อภิเษกสมรสกับหลานสาวของพระนาง ชื่อ จิงเฟิน ซึ่งมีชันษากว่าพระองค์ 2 ชันษา บิดาของนางจิงเฟิง มีชื่อว่า กุ้ยเสียง ซึ่งเป็นอนุชาของพระนางซูสีไทเฮาและพระนางซูสีไทเฮาได้จิงเฟินเพื่อที่จะเพิ่มพูนอำนาจให้แก่สกุลเย่เหอนาลาของนาง ภายหลังพิธีอภิเษกสมรส จิงเฟินได้กลายเป็นพระจักรพรรดินี และ มีพระนามว่าหรงยู่ ซึ่งมีความหมายว่า "เป็นมงคลและความเจรืญรุ่งเรือง"(隆裕)ภายหลังการสวรรตคตของพระสวามี แต่อย่างไรก็ตาม สมเด็จพระจักรพรรดิกวังซวีมิได้โปรดนางเลย ทรงใช้เวลาส่วนใหญ่อยู่กับพระสนมของพระองค์ ซึ่งพระสนมโปรดของพระองค์คือ พระสนมเจิน (珍妃) มีข่าวลือว่าในปี พ.ศ. 2443 พระสนมเจินได้ถูกโดยลงไปในบ่อน้ำ แล้วจมน้ำจนสิ้นพระชนม์ ตามคำบัญชาของพระนางซูสีไทเฮา ภายหลังจากพระสนมเจินได้ขอร้องพระนางซูสีไทเฮาเพื่อทรงอนุญาตให้พระจักรพรรดิกวังซีพำนักอยู่ภายในพระราชวังต้องห้ามเพื่อที่จะต่อรองกับกองกำลังต่างชาติ ซึ่งเป็นเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นก่อนที่พระนางซูสีไทเฮาเตรียมตัวที่จะหลบหนีออกจากพระราชวังต้องห้ามซึ่งถูกยึดโดยกองกำลังแปดชาติในปี พ.ศ. 2443 เช่นเดียวกับพระจักรพรรดิองค์ก่อนหน้าพระองค์ สมเด็จพระจักรพรรดิถงจื้อ,สมเด็จพระจักรพรรดิกวังซวี สวรรคตโดยไม่มีสาเหตุ ภายหลังพระองค์สวรรคในปี พ.ศ. 2451 สมเด็จพระจักรพรรดินีหรงยู่ก็ทรงเป็นผู้สำเร็จราชการร่วมกับเจ้าชายชุนที่ 2 จักรพรรดินีเซี่ยวเหอรุ่ย พระพันปีหลวง
พระนางหนิวฮูลู ทรงถวายการอภิบาลดูแลรักษา องค์ชายหมินเหนียงพระโอรสองค์ที่สองของสมเด็จพระจักรพรรดินีเซี่ยวซูรุ่ย พระนางทรงถวายการอภิบาลดูแลรักษาองค์ชายหมินเหนียงเป็นอย่างดียิ่ง และทรงในรับความเคารพนับถือ จาก องค์ชายหมินเหนียงเป็นอย่างดี ในฐานะพระราชมารดาเลี้ยงต่อมาเมื่อสมเด็จพระจักรพรรดิเจียชิ่งสวรรคตในปี ค.ศ. 1820 ก่อนที่สิ้นพระชนม์ทรงทำพระราชพินัยกรรมการแต่งตั้งมกุฎราชกุมาร และได้เก็บไว้กับพระนางหนิวฮูลู่ ซึ่งขณะนั้นทรงพระยศเป็น หวงไท่เฟย แล้ว และพระนางหนิวฮุลู่ทรง มีพระราชเสาวนีย์ว่าองค์ชายหมินเหนียง จะเป็นผู้สืบทอดราชบัลลังก์ต่อมา ก่อนที่จะประกาศอย่างเป็นทางการของราชสำนักออก พระนางมีพระราชเสาวนีย์ให้นางพระกำนัลคนสนิทของพระนางนำพระบรมราชโองการไปให้องค์ชายหมินเหนียงซึ่งขณะนัน้ทรงประทับอยู่ ณ พระราชวังพักร้อน เมืองเฉิงเต๋อในเวลานั้น องค์ชายหมินเหนียง รีบกลับไปยังเมืองหลวงปักกิ่งและเสวยราชย์ราชสมบัติเป็นจักรพรรดิเต้ากวง .และจักรพรรดิเต้ากวงทรงสถาปนา พระนางหนิวฮูลู่หวงไท่เฟย สมเด็จพระพันปีหลวงกงฉือ (恭慈皇太后)  ซูสีไทเฮา
ปัญหาสำคัญอีกประการหนึ่งที่พระนางฉือสี่ทรงเผชิญคือ ความเสื่อมลงของระบบราชการ เนื่องจากแต่ก่อนตำแหน่งหน้าที่ราชการมักสงวนไว้แก่ชาวแมนจูซึ่งเข้าปกครองประเทศจีนเท่านั้น ส่วนชาวฮั่นซึ่งเป็นพลเมืองส่วนใหญ่ถึงแม้จะมีความสามารถแต่ก็ไม่อาจรับราชการในตำแหน่งสูงได้ พระนางฉือสี่ทรงเล็งเห็นข้อนี้ และทรงพบว่ายังมีข้าราชการทหารชาวฮั่นนายหนึ่งชื่อว่า เจิง กั๋วฝัน (曾国藩) มีความสามารถทางการทหารเป็นล้นพ้น จึงทรงแต่งตั้งให้เป็นผู้บัญชาการทหารสูงสุด มีภารกิจแรกคือการปราบปรามกบฏเมืองแมนฯ โดยเร็ว และอีกสองถึงสามปีถัดมา พระนางฉือสี่ยังได้โปรดเกล้าฯ แต่งตั้งชาวฮั่นผู้มีความสามารถสูงเป็นผู้ว่าราชการจังหวัดทางภาคใต้ทุกจังหวัด ซึ่งฝ่ายชาวแมนจูเองเห็นเป็นการลดทอนอำนาจตนลงไปถนัดตา โซรยา อัสฟานดิยารี-บักติยารี
แม้อดีตพระสวามีของพระองค์จะมีพระอิสริยยศเป็นชาฮันชาห์ (ราชันย์ของราชา) เทียบเท่าสมเด็จพระจักรพรรดิ ใน ปี ค.ศ. 1967 ส่วนพระมเหสีจะมีพระอิสริยยศเป็น ชาห์บานู หรือเทียบเท่าสมเด็จพระจักรพรรดินี แต่การเปลี่ยนแปลงพระอิสริยยศนั้น เป็นไปภายหลังจากการหย่าของพระราชินีโซรยา กับพระเจ้าชาห์ โมฮัมหมัด เรซา ปาห์ลาวีแล้ว พระยศเดิมของโซรยาจึงเป็นเพียงสมเด็จพระราชินี และภายหลังการหย่าพระราชินีโซรยาจึงมีพระอิสริยยศเป็นเจ้าหญิงโซรยา โดยดำรงพระอิสริยยศนี้ตราบจนพระองค์สิ้นพระชนม์ แต่อย่างไรก็ตามก็ยังมีผู้ออกพระนามของพระองค์เป็นสมเด็จพระจักรพรรดินีซึ่งไม่ถูกต้องเท่าใดนักตามหลักความเป็นจริง สนมเจิน
ในระยะเริ่มแรก ซูสีไทเฮาโปรดในทักษะความสามารถของพระมเหสีเจินอย่างยิ่ง ทรงให้ว่าจ้างศิลปินชั้นนำของประเทศมาสอนสนมเจินในด้านศิลปะและการดนตรีด้วย อย่างไรก็ดี สนมเจินได้ชักนำให้พระเจ้าแผ่นดินมีพระราชหฤทัยที่กล้าหาญ เด็ดเดี่ยว และเป็นพระองค์เองขึ้น นอกจากนี้ ยังทรงผันพระราชหฤทัยพระเจ้าแผ่นดินให้หันไปศึกษาและรับเอามาซึ่งสิ่งที่ดีจากต่างชาติ และยังมีบันทึกว่าพระมเหสเจินทรงสนพระทัยในการถ่ายภาพและทรงเชื้อเชิญให้ชาวตะวันตกเข้ามายังนครต้องห้ามเพื่อมาสอนพระองค์เกี่ยวกับนวัตกรรมนี้ด้วย การนิยมคบค้าสมาคมกับต่างชาติและพระบุคลิกลักษณะอันประหลาดของสนมเองคือโปรดฉลองพระองค์เป็นบุรุษ ยังให้ซูสีไทเฮาทรงเริ่มจงชังพระมเหสีเจินพระองค์นี้ขึ้นเรื่อย ๆ และเพื่อเป็นการประชดประชัน ซูสีไทเฮาทรงออกพระนามพระมเหสีว่า "ย่าเจิน" (Grandma Zhen) ซูสีไทเฮา ก่อนแผ่นดินสิ้นสลาย
ซูสีไทเฮา เป็นเรื่องราวที่เกิดขึ้นในยุคปลายราชวงศ์ชิง ในรัชสมัยสมเด็จพระจักรพรรดิกวางสู (จางโป๋) สมเด็จพระจักรพรรดิหนุ่มแห่งราชวงศ์ชิง ผู้มุ่งปรารถนาที่ปฏิรูปการปกครองของประเทศ เพราะเล็งเห็นการที่ประเทศจะตกต่ำเพราะการแผ่อิทธิพลจากมหาอำนาจชาติตะวันตก แต่มี พระนางซูสีไทเฮา (ทะนะกะ ยูโกะ) ซึ่งเป็นผู้อุปถัมภ์พระองค์มาแต่ทรงพระเยาว์ เป็นผู้ครองอำนาจทั้งในวังหลวงและอำนาจทั้งปวงในการปกครองประเทศ  จักรพรรดินีซุน
จักรพรรดินีซุน (; ; 1399–1462) เป็นมเหสีจักรพรรดิเซฺวียนเต๋อแห่งราชวงศ์หมิง ได้รับการเฉลิมพระนามว่า เซี่ยวกงจาง () จักรพรรดิกวังซฺวี่
หลังจากที่ชาติพันธมิตรได้ถอนกำลังออกจากกรุงปักกิ่ง พระจักรพรรดิและพระนางซูสีไทเฮาก็ได้เสด็จฯกลับมาประทับที่พระราชวังต้องห้ามตามเดิม และพระองค์ทรงตะหนักดีว่าต่อไปนี้พระองค์ทรงต้องอยู่อย่างโดดเดี่ยว ดังนั้นในแต่ละวันพระองค์จึงทรงใช้เวลาส่วนใหญ่อยู่กับนาฬิกาหลายเรือนของพระองค์ ซึ่งเป็นงานอดิเรกครั้งที่พระองค์ยังทรงเยาว์ บางทีพระองค์อาจจะรอเวลาให้พระนางซูสีไทเฮาสิ้นพระชมน์และหลังจากนั้นพระองค์ก็จะได้ขึ้นเป็นพระจักรพรรดิที่มีพระราชอำนาจอย่างแท้จริงอีกครั้งหนึ่ง ซูสีไทเฮา
Template:CJKV) เรียกโดยย่อว่า "จักรพรรดินีเสี้ยวชิงเสี่ยน" (All {{zh-xx}} templates have been merged into {{zh}}, which can do anything. Consult that template's documentation for more details. จักรพรรดินีเซี่ยวฉือเกา (ราชวงศ์ชิง)
เซี่ยวฉือเกา (; 1575–1603) เป็นพระสนมเอกพระองค์แรกในจักรพรรดินู่เอ๋อร์ฮาชื่อผู้เป็นปฐมกษัตริย์แห่ง ราชวงศ์ชิงและเป็นพระราชมารดาของ จักรพรรดิหวงไท่จี๋ ซูสีไทเฮา
Template:CJKV) ห่างจากกรุงปักกิ่งไปทางตะวันออกเป็นระยะทางหนึ่งร้อยยี่สิบห้ากิโลเมตร เคียงข้างกับพระบรมศพของพระพันปีฉืออันและพระเจ้าเสียนเฟิง จักรพรรดินีเซี่ยวเสียนฉุน
จักรพรรดินีเสี้ยวเสียนชุนหรือฟู่ฉาฮองเฮาทรงมาจากจากราชสกุลสกุล ฟู่ฉา (富察) ทรงเป็นธิดาคนเดียวของ ฟู่ฉา หลี่หรงเป่า มีน้องชายคือ ฟู่ฉา ฝูเหิง พระนางได้อภิเษกสมรสกับองค์ชายสี่ก่อนที่จะเป็นเป่าชินหวัง(宝亲王/寶親王) (ต่อมาครองราชย์เป็นจักรพรรดิเฉียนหลง) มีพระอิสริยยศเป็น ตี้ฝูจิ้น และหลังจากนั้นเมื่อองค์ชายเป่าชินหวังได้ขึ้นเสวยราชย์สมบัติเป็น จักรพรรดิเฉียนหลง จึงทรงแต่งตั้งพระนางเป็น สมเด็จพระจักรพรรดินี พระนางฟู่ฉาทรงเป็นที่รักและโปรดปรานของ จักรพรรดิเฉียนหลงมาก จึดมักจะทรงติดตาม จักรพรรดิเฉียนหลงเสด็จประพาสทั่วประเทศจีนอยู่เสมอจักรพรรดิเฉียนหลง ต่อมาในปี ค.ศ. 1748 ในช่วงหนึ่งของการประพาสตามหัวเมืองภาคใต้ของประเทศจีน พระนางฟู่ฉาทรงพระประชวรหนักเและสิ้นพระชนม์ในวันที่ 8 เมษายน ค.ศ.1748 ขณะพระชันษา 36 พรรษาพระศพถูกฝังอยู่ในสุสานชิงตะวันออก และการสิ้นพระชนม์ของพระนางนั้นทำให้จักรพรรดิเฉียนหลงทรงเสียพระทัยมากหลังจากที่พระนางสิ้นพระชนม์ จักรพรรดิเฉียนหลงมักจะแต่งกลอนรำพันและกลอนเชิดชูพระนางอยู่หลายบท และทุกๆครั้งก่อนที่พระองค์จะเสด็จไปที่ใดก็พระองค์ก็จะทรงไปเยี่ยมหลุมพระศพของพระนางอยู่เสมอ กล่าวได้ว่าพระนางฟู่ฉานั้นเป็นผู้ที่จักรพรรดิเฉียนหลง ทรงรักและให้เกียรติมากที่สุดผู้หนึ่ง โจเฮา
พระนางโจเฮา ()หรือสมเด็จพระจักรพรรดินีโจเซียน เป็นตัวละครในวรรณกรรมจีนอิงประวัติศาสตร์เรื่องสามก๊กที่มีตัวตนจริงในประวัติศาสตร์ยุคสามก๊ก เป็นพระอัครมเหสีในพระเจ้าฮั่นเหี้ยนเต้ และพระธิดาในโจโฉ:獻穆皇后 จักรพรรดินีเซี่ยวเจ๋ออี้
ภายใน 100 วันของการเสด็จสวรรคตของจักรพรรดิถงจื้อ พระนางซูสีไทเฮาทรงสั่งขันทีลงโทษโบยพระอัครมเหสี แต่พระอัครมเหสีทรงโต้กลับว่า พระองค์เป็นถึงจักรพรรดินีจะมาให้ขี้ข้าโบยไม่ได้ พระนางซูสีทรงกริ้วมากเพราะพระนางไม่เคยได้เป็นจักรพรรดินีแต่เป็นเพียงฮองกุ้ยเฟย์ จึงสั่งตัดข้าวตัดน้ำพระจักรพรรดินีแล้วนำไปขังไว้ จักรพรรดินีจึงลอบส่งลายพระราชหัตถเลขาไปถึงพระราชบิดาขอให้ช่วย ซึ่งพระราชบิดาทรงตอบกลับมาด้วยความจนปัญญาว่า "พระองค์ทรงทราบดีว่าควรทำเช่นไร" (皇后圣) หลังจากนั้นพระนางทรงกระทำอัตวินิบาตกรรม ซูสีไทเฮาได้มีรับสั่งให้จัดพระราชพิธีพระศพถวายอย่างสมพระเกียรติ และให้ประกาศว่าจักรพรรดินีทรงกระทำเช่นนั้นด้วยความ "รักและคิดถึง" พระราชสวามีอย่างยิ่งยวด และทรงสถาปนาพระนางเป็น "จักรพรรดินีเสี้ยวเจ๋ออี้" แปลว่า "จักรพรรดินีผู้ทรงธรรม" จักรพรรดินีเซี่ยวเซี่ยนตวน
สมเด็จจักรพรรดินีเซี่ยวเซี่ยนตวน ()(ค.ศ.1639–1660) เป็นพระมเหสีในจักรพรรดิซุ่นจื้อแห่ง ราชวงศ์ชิง. พระนามของพระนางมักถูกเรียกสับสนกับ นางตงเสี้ยวกวัง ()นางคณิกา ชื่อดังในช่วงปลายราชวงศ์หมิงและราชวงศ์ชิงต้น จักรพรรดินีเซี่ยวเฉฺวียนเฉิง
จักรพรรดินีเสี้ยวเฉฺวียนเฉิง (; ) เป็นพระอัครมเหสีพระองค์ที่สองในจักรพรรดิเต้ากวง และพระราชมารดาในจักรพรรดิเสียนเฟิง 
จักรพรรดินีเสี้ยวเฉฺวียนเฉิง ประสูติในราชสกุล หนิวฮูลู่ เมื่อวันที่ 24 มีนาคม พ.ศ. 2351 ในรัชสมัยจักรพรรดิเจียชิ่ง ใช้ชีวิตในวัยพระเยาว์ในเมืองซูโจว และเมื่อปี 1820 จักรพรรดิเจียชิ่งสวรรคตและเจ้าชายหมินหนิงได้เสวยราชย์ต่อมาเป็นจักรพรรดิเต้ากวง และในปีต่อมาในการเลือกพระสนม หนิวฮูลู่ได้รับเลือกให้เป็น พระสนมเฉฺวียน พระนางได้รับการเลื่อนตำแหน่งให้เป็นพระสนมเอกเฉฺวียน (全嫔) หนึ่งปีต่อมา เมื่อวันที่ 24 มีนาคม 1823 พระนางหนิวฮูลู่ได้รับการเลื่อนพระยศขึ้นไปเป็นพระมเหสีเฉฺวียน (全妃) ซูสีไทเฮา
ความขัดแย้งดังกล่าวสิ้นสุดลงเมื่อพระเจ้าถงจื้อมีพระราชวินิจฉัยเลือกนางอาหลู่เท่อเป็นพระอัครมเหสี โดยโปรดให้มีพระราชพิธีบรมราชาภิเษกสมรสขึ้นในวันที่ 15 กันยายน 1872 และมีพระบรมราชโองการให้สถาปนานางอาหลู่เท่อขึ้นเป็นพระอัครมเหสี มีพระนามาภิไธยว่า เจียชุ่น (嘉顺) ส่วนสตรีที่พระพันปีฉือสี่ทรงเลือกสรรไว้นั้น โปรดรับเอาไว้เป็นพระชายา พระนางชินอึย
พระมเหสีชินอึย สกุลฮัน ( ; กันยายน 1880 – 21 ตุลาคม 1934) 神懿王后 韓氏 พระมเหสีองค์แรกใน พระเจ้าแทโจ ปฐมกษัตริย์แห่ง ราชวงศ์โชซ็อน เป็นพระมารดาของเจ้าชายทั้งหมด 6 พระองค์ซึ่งได้เป็นพระราชาถึง 2 พระองค์คือ พระเจ้าจองจง พระราชาลำดับที่ 2 และ พระเจ้าแทจง พระราชาลำดับที่ 3  จักรพรรดิกวังซฺวี่
หลังจากที่พระองค์มีพระราชอำนาจเต็มที่ พระองค์ทรงพระราชดำริที่จะปฏิรูปให้จีนมีความทันสมัยทุกด้านมากกว่าที่จะปฏิรูปไปในทางอนุรักษนิยมแบบพระนางซูสีไทเฮาได้ทรงวางไว้ พระองค์ทรงเชื่อว่าการมีจักรพรรดิภายใต้รัฐธรรมนูญแบบญี่ปุ่น ประเทศจะมีความเจริญทั้งทางด้านการเมืองและเศรษฐกิจ ในเดือนมิถุนายน ปี พ.ศ. 2441 พระองค์ทรงริเริ่มการปฏิรูปร้อยวัน โดยพยายามที่จะปฏิรูป การเมือง สังคมและกฎหมาย ในช่วงระยะเวลาอันไม่นานหลังจากการวางมือของพระนางซูสีไทเฮา พระจักรพรรดิทรงออกพระบรมราชโองการหลายฉบับในการปฏิรูปครั้งใหญ่นี้ โดยมีขุนนางหลักที่คอยช่วยเหลือกิจการในครั้งนี้ของพระองค์ของคนคือ คัง โหย่วเหวย  และ เหลียง ฉี่เชา บูเช็กเทียน
ในปี ค.ศ. 681 องค์หญิงไท่ผิง (อังกฤษ: Princess Taiping; จีน: 太平公主; พินอิน: Tàipíng Gōngzhǔ, แปลตามตัวอักษรว่า "เจ้าหญิงแห่งสันติสุข") พระชนิษฐาในเจ้าชายหลี่เจ๋อ หรือจักรพรรดิถังจงจง ได้ทรงอภิเษกสมรสกับเซียวส่าว (อังกฤษ: Xue Shao; จีน: 薛紹; พินอิน: Xuē shào) บุตรของเจ้าหญิงเฉิงหยาง พระขนิฐาของสมเด็จพระจักรพรรดิเกาจง จักรพรรดินีหม่า (ราชวงศ์ฮั่น)
จักรพรรดินีหม่า (, พระนามเดิมไม่ทราบ; 40 — 16 สิงหาคม 79) ฐานันดรศักดิ์ว่า จักรพรรดินีหมิงเต๋อ () จักรพรรดินีสมัยราชวงศ์ฮั่นตะวันออกเป็นจักรพรรดินีของ จักรพรรดิฮั่นหมิง ซูสีไทเฮา
พระพันปีฉือสี่ทรงได้รับการเฉลิมพระบรมนามาภิธัยหลังสวรรคตว่า "จักรพรรดินีเสี้ยวชิงฉือสี่ตวนโย้วคังอี๋จาวยู้จวงเฉิงโช้วกงชิงเสี้ยนฉงซีเป่ย์เทียนซิงเชิงเสี่ยน" (All {{zh-xx}} templates have been merged into {{zh}}, which can do anything. Consult that template's documentation for more details. ซูสีไทเฮา
หมวดหมู่:ซูสีไทเฮา หมวดหมู่:ผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ที่เป็นสตรี หมวดหมู่:บุคคลจากปักกิ่ง จักรพรรดินีหลงยฺวี่ พระพันปีหลวง
พระนางซูสีไทเฮาทรงอยากให้ทั้งสองพระองค์นั้นรักใคร่กัน แต่จักรพรรดิกวังซวี่นั้นไม่ทรงชอบพระนางเยเฮ่อน่าลามากๆ จึงทำให้พระนางนั้นพยายามเข้าหาจักรพรรดิแต่ก็ไม่เป็นผลจึงทำให้พระนางนั้นหมดความอดทน จึงทำให้พระนางเยเฮ่อน่าราทรงเกลียดชังและไม่สนพระทัยในจักรพรรรดิกวังซวี่ พระจักรพรรดิโปรดสมเด็จพระมเหสีเจินแห่งเผ่าตาลาลา (ภาษาจีน:他他拉氏珍妃) พระนางเยเฮ่อน่าลาทรงให้ร้ายพระมเหสีเจินโดยทรงเล่าเกินจริงเกี่ยวกับการเป็นกบฏของมเหสีเจินให้พระนางซูสีไทเฮาสดับฟัง พระมเหสีเจินสนับสนุนให้สมเด็จพระจักรพรรดิเรียกร้องการปกครองให้พระจักรพรรดิมีอำนาจสิทธิ์ขาดมากกว่านี้ พระมเหสีเจินทรงสนับสนุนการเมืองการปกครองระบอบใหม่ ในที่สุดพระนางซูสีไทเฮาทรงเป็นปริปักษ์กับมเหสีเจินและมีพระราชเสาวนีย์ให้ลงโทษเฆี่ยนตีและนำพระมเหสีไปจำขังไว้ที่พระตำหนักเย็น หลังจากนั้นพระมเหสีเจินได้สนับสนุนจักรพรรดิอย่างลับๆให้ได้รับอำนาจการปกครองจากพระนางซูสีไทเฮา พระนางซูสีไทเฮาจึงมีพระราชเสาวนีย์ให้บรรดาขันทีเข้าจับพระมเหสีไปทิ้งลงบ่อน้ำนอกตำหนักหนิงเซี่ยจนสิ้นพระชนม์ ในขณะพระราชวงศ์กำลังจะเสด็จหนีไปซีอานเมื่อกองกำลังต่างชาติเข้ายึดปักกิ่ง จักรพรรดินีเซี่ยวเฉฺวียนเฉิง
วันที่ 16 มิถุนายน 1833 สมเด็จจักรพรรดินีเสี้ยวเซิงเซียนทิวงคต พระนางหนิวฮูลู่จึงได้เป็นผู้ดูแลฝ่ายในต่อ เพราะตามพระยศพระนางหนิวฮูลู่ทรงอาวุโสที่สุดในบรรดาพระสนมของจักรพรรดิเต้ากวงและ 18 พฤศจิกายน 1834 ตอนพระชันษา 26 ปี พระนางหนิวฮูลู่ก็ได้รับการสถาปนาเป็นจักรพรรดินี  จักรพรรดินีเซี่ยง
จักรพรรดินีเซี่ยง (; ค.ศ.1047–ค.ศ. 1102) หรือ จักรพรรดินีชินเชิ่ง () เป็นพระอัครมเหสีของซ่งเสินจง และเป็นพระพันปีในปี ค.ศ. 1085 จนถึง ค.ศ.1093 จักรพรรดินีหม่า
สมเด็จพระจักรพรรดินีหม่า (, พ.ศ. 1875-1925) หรือ สมเด็จพระจักรพรรดินีเซี่ยวฉีเกา เป็นพระอัครมเหสีใน จักรพรรดิหงหวู่ หรือ จูหยวนจาง ปฐมจักรพรรดิแห่ง ราชวงศ์หมิง พระราชสมภพเมื่อปี พ.ศ. 1875 มีพระนามเดิมว่า หม่าชิวเซียง เป็นธิดาบุญธรรมของ กัวจื่อซิง หนึ่งในผู้นำกบฏช่วงปลาย ราชวงศ์หยวน เสด็จสวรรคตเมื่อปี พ.ศ. 1925 ขณะพระชนมายุ 50 พรรษา จักรพรรดิบ๋าว ดั่ย
พระนางทรงได้รับพระราชทานพระยศ "สมเด็จพระจักรพรรดินีแห่งเวียดนาม" ในปี ค.ศ. 1945 พระจักรพรรดิบ๋าว ดั่ย มีพระมเหสีอีก 4 พระองค์ โดย 3 พระองค์แรกทรงรับเป็นพระมเหสีในระหว่างการอภิเษกสมรสกับพระจักรพรรดินีนาม เฟืองได้แก่ จักรพรรดิถงจื้อ
สมเด็จพระจักรพรรดิถงจื้อ มีพระนามเดิมว่า "อ้ายซินเจว๋หลัว ไจ้ฉุน" เป็นราชโอรสองค์เดียวในจักรพรรดิเสียนเฟิงกับพระสนมเย่เฮ่อน่าหลาค.ศ. 1872 เมื่อสมเด็จพระจักรพรรดิถงจื้อมีพระชนมพรรษาได้สิบเจ็ดพรรษา พระพันปีหลวงทั้งสองพระองค์ต่างมีพระราชประสงค์จะให้ได้ทรงอภิเษกสมรสกับสตรีที่ตนคัดสรรเอาไว้แล้วด้านพระพันปีหลวงฉีอันนั้น ทรงหมายพระเนตรสตรีแมนจูผู้มากคุณสมบัตินางหนึ่งจากสกุล “อาลู่เท่อ” (พินอิน: Alute) ด้าน พระพันปีหลวงฉือสีนั้น มีพระราชดำริจะให้สมเด็จพระจักรพรรดิได้อภิเสกสมรสกับข้าหลวงในพระองค์นางหนึ่งจากสกุล “ฟูจา” (พินอิน: Fuja) สมเด็จพระจักรพรรดิถงจื้อมีพระราชวินิจฉัยเลือกพระนางอาลู่เท่อเป็นพระอัครมเหสี โดยโปรดให้มีพระราชพิธีบรมราชาภิเษกสมรสขึ้นในวันที่ 15 กันยายน ค.ศ. 1872 ส่วนสตรีที่พระพันปีหลวงฉือสีทรงเลือกสรรไว้นั้น โปรดรับเอาไว้เป็น พระชายา  จักรพรรดิกวังซฺวี่
ภายหลังจากที่พระองค์มีพระชนม์ควรที่จะเริ่มดำเนินพระราชกรณียกิจด้วยตัวพระองค์เองได้แล้ว แต่พระนางซูสีไทเฮาก็ยังคงพระอำนาจในการตัดสินพระทัยและดำเนินพระราชกรณียกิจแทนพระองค์พระจักรพรรดิอยู่ ถึงแม้ว่าพระนางจะไปประทับที่พระราชวังฤดูร้อนแล้วก็ตาม และพระนางยังมีพระเสาวนีย์เป็นการแต่งเรื่องว่าเจ้าชายชุนที่ 1 พระราชบิดาขององค์พระจักรพรรดิจะไม่ทรงก้าวก่ายทางการเมืองไม่ว่าด้วยกรณีใดๆทั้งสิ้น ซูสีไทเฮา
พระนางเกิดในรัชศกเต้ากวัง ปีที่ 15 เดือน 10 วันที่ 10 ตามปฏิทินจันทรคติของจีน ตรงกับวันที่ 29 พฤศจิกายน ค.ศ. 1835 ตามปฏิทินเกรกอเรียน ซูสีไทเฮา
คณะองคมนตรีเองก็ไม่ชอบใจที่พระนางฉือสี่เป็นสตรีแต่เข้ามามีบทบาททางการเมือง ทำให้เกิดความตึงเครียดระหว่างสองฝ่ายอยู่เนือง ๆ การเผชิญหน้ากันบ่อยครั้งทำให้พระนางฉืออันไม่สบายพระทัย และมักไม่เข้าร่วมประชุมขุนนาง ทำให้พระนางฉือสี่ต้องรับมือกับองคมนตรีทั้ง 8 แต่ผู้เดียว ระหว่างเตรียมดำเนินการตามแผนนั้น พระนางฉือสี่ก็รวบรวมการสนับสนุนจากข้าราชการทหารพลเรือนที่มากความสามารถ รวมถึงบุคคลอื่น ๆ ที่ระหองระแหงกับเหล่าองคมนตรีด้วยไม่ว่าด้วยเหตุผลส่วนตัวหรือเหตุผลการทางการเมืองก็ตาม ในจำนวนนี้มีองค์ชายอี้ซิน (奕訢) พระอนุชาพระองค์ที่ 6 ของจักรพรรดิเสียนเฟิงซึ่งต้องการเป็นใหญ่แต่ถูกกีดกันจากอำนาจ และองค์ชายอี้เซฺวียน (奕譞) พระอนุชาพระองค์ที่ 7 ของจักรพรรดิเสียนเฟิง ในเวลานั้น มีฎีกาฉบับหนึ่งมาจากชานตง (山东) เสนอให้พระนางออก "ว่าราชการหลังม่าน" (垂簾聽政) และให้องค์ชายอี้ซินเข้าสู่วงการเมืองในฐานะผู้ช่วยเหลือองค์จักรพรรดิ จักรพรรดินีหลี่ (จักรพรรดิซ่งไท่จง)
จักรพรรดินีหลี่เป็นธิดาคนที่ 2 ของแม่ทัพแห่งราชวงศ์ซ่ง Li Chuyun พระนางเข้าพิธีอภิเษกกับ เจ้า ควงอี้ ตามพระบัญชาของพระเชษฐาของ เจ้า ควงอี้ จักรพรรดิซ่งไท่จู่ หลังจักรพรรดิไท่จู่สวรรคตใน ค.ศ. 976 เจ้า ควงอี้ขึ้นเป็นจักรพรรดิไท่จงและพระนางได้รับการสถาปนาอย่างเป็นทางการให้เป็นพระสนมใน ค.ศ. 978 พระนางได้รับการเสนอพระนามให้เป็นจักรพรรดินีใน ค.ศ. 984 หลังจากจักรพรรดิไท่จงสวรรคตใน ค.ศ. 997 พระโอรสบุญธรรมของพระนาง เจ้าเหิง ขึ้นสืบราชบัลลังก์เป็นจักรพรรดิเจินจงก็ได้สถาปนาพระมารดาบุญธรรมขึ้นเป็นฮองไทเฮากระทั่งสิ้นพระชนม์ใน ค.ศ. 1004 จักรพรรดินีเซี่ยวคังจิง
สมเด็จพระจักรพรรดินี้เสี้ยวคังจิง (,ค.ศ. 1471-ค.ศ. 1541 ) เป็นพระอัครมเหสีใน จักรพรรดิหงจี่ จักรพรรดิแห่ง ราชวงศ์หมิง จักรพรรดินีเซี่ยวจิ้งเฉิง
เมื่อจักรพรรดิเต้ากวงเสด็จสวรรคตในปี ค.ศ. 1850 เจ้าชายอี้จู่ได้ขึ้นครองราชสมบัติเฉลิมพระนามเป็นจักรพรรดิเสียนเฟิง พระนางทรงได้รับการการเฉลิมพระนามเป็น คังฉินหวงกุ้ยไท่เฟยเนื่องจากหลังจากจักรพรรดินีเซี่ยวฉวนเฉิงเสด็จสิ้นพระชนม์ พระมเหสีจิงฮองกุ้ยเฟย ได้ทรงทำการอภิบาลองค์มกุฎราชกุมารและทำการดูแลพระราชวังฝ่ายใน ซึ่งที่จริงควรได้รับการสถาปนาเป็น สมเด็จพระพันปีหลวง ซึ่งสร้างความไม่พอพระทัยแก่องค์ชายหกยิ่งนัก และในปี ค.ศ.1852 ทรงดูแลการคัดเลือกบุตรีขุนนางแมนจูที่จะเป็นพระสนมของจักรพรรดิเสียนเฟิง ในบรรดาที่ถูกเลือกฮองเฮาและพระสนม ต่อมามีบทบาทเป็นจักรพรรดินีเจินและพระสนมอี้ ซูสีไทเฮา
เมื่อจักรพรรดิถงจื้อขึ้นเสวยราชย์แล้ว พระนาง ในฐานะพระมารดา ก็ได้เลื่อนเป็นหฺวังไท่โฮ่ว ฐานันดรศักดิ์ว่า "ฉือสี่หฺวังไท่โฮ่ว" มักย่อว่า "ฉือสี่ไท่โฮ่ว" นอกจากนี้ ยังมักเรียกว่า "ซีไท่โฮ่ว" (西太后; "มหาเทวีตะวันตก") เพราะประทับตำหนักฉู่ซิ่ว (储秀宫) ซึ่งอยู่ทางตะวันตก เวลานั้น พระนางอายุ 27 ปี ส่วนนางหนิ่วฮู่ลู่ อายุ 25 ปี ในฐานะพระอัครมเหสีของพระบิดา ก็ได้เป็นหฺวังไท่โฮ่วเช่นกัน ฐานันดรศักดิ์ "ฉืออันหฺวังไท่โฮ่ว" มักย่อว่า "ฉืออันไท่โฮ่ว" นอกจากนี้ ยังมีกเรียกว่า "ตงไท่โฮ่ว" (東太后; "มหาเทวีตะวันออก") เพราะประทับตำหนักจงชุ่ย (锺粹宫) ซึ่งอยู่ทางตะวันออก จักรพรรดิเสียนเฟิง
ขึ้นครองราชย์ในปี พ.ศ. 2393 (ค.ศ. 1850) ทันทีที่จักรพรรดิเต้ากวงสวรรคต ด้วยพระชนมายุ 19 พรรษา ซึ่งในระหว่างที่พระองค์ขึ้นครองราชย์ใหม่ ๆ พระราชประเพณีจีนห้ามจักรพรรดิองค์ใหม่มีมเหสีหรือพระสนม และต้องไว้ทุกข์เป็นเวลานานถึง 27 เดือน แต่ก่อนที่จักรพรรดิเต้ากวงจะสวรรคตมีพระมเหสีองค์แรกแล้ว คือ พระชายาสะโกตา ซึ่งสิ้นพระชนม์ก่อนที่จักรพรรดิเต้ากวงจะสวรรคต เมื่อจักรพรรดิเสียนเฟิงครองราชย์แล้วทรงสถาปนานางสะโกตะเป็น "สมเด็จพระจักรพรรดินีเสี่ยวเต๋อเซียน"
เมื่อผ่านช่วงไว้ทุกข์ไปแล้ว จึงมีการเลือกพระสนม โดยองค์ประธาน คือ พระนางคังฉินไท่เฟย(康慈皇贵太妃) พระมเหสีองค์หนึ่งของสมเด็จพระจักรพรรดิเต้ากวง ที่ทรงดูพระราชวังหลัง ซูอันไทเฮา
จักรพรรดินีเซี่ยวเจินเสี่ยน () หรือ จักรพรรดินีฉืออัน พระพันปีหลวง () หรือที่รู้จักกันในไทยว่า "พระพันปีหลวงฉืออัน" หรือ "ฉืออันไท่โฮ่ว" หรือตามสำเนียงฮกเกี้ยนว่า "ซูอันไทเฮา" (ประสูติ: 12 สิงหาคม 1837; ทิวงคต: 8 เมษายน 1881) เป็นราชนิกุลชาวแมนจูในประวัติศาสตร์จีนสมัยราชวงศ์ชิง ซึ่งมีบทบาทคู่กับ "พระนางซูสีไทเฮา" และเชื่อกันว่าทรงถูกพระพันปีหลวงฉือสี่ทรงปลงพระชนม์เพราะความขัดแย้งระหว่างทั้งสองพระองค์ด้วย ซูอันไทเฮา
เนื่องจากพระนางเจินไม่ทรงสามารถประทานพระโอรสให้แก่พระภัสดาได้ นางเย่เฮ่อน่าลาผู้ซึ่งเข้าถวายตัวเป็นบาทบริจาริกาและสามารถให้โอรสแก่จักรพรรดิได้ในเดือนเมษายน พ.ศ. 2399 จึงได้รับการสถาปนาเป็นมเหสีตามลำดับชั้น ซูสีไทเฮา
การปลดเจ้าชายอี้ซินยังให้เกิดความสนเท่ห์ในหมู่ข้าราชการยิ่งนัก และโดยการนำของเจ้าชายอี้ฉง (奕誴亲王) และเจ้าชายอี้เซฺวียน (醇亲王) พระเจ้าลูกยาเธอพระองค์ที่ห้าและที่เจ็ดในพระเจ้าเต้ากวง ได้มีการเข้าชื่อกันทูลเกล้าฯ ถวายฎีกาขอพระราชทานให้ทรงคืนตำแหน่งหน้าที่แก่เจ้าชายกงดังเดิม ซึ่งพระนางฉือสี่ได้ทรงคืนตำแหน่งเสนาบดีต่างประเทศให้แก่องค์ชายกงเพียงตำแหน่งเดียว และนับแต่นั้นมา องค์ชายกงก็ไม่ได้ทรงมีบทบาททางการเมืองอีกเลย ซูอันไทเฮา
หนิวฮู่ลู่เข้าถวายตัวเป็นบาทบริจาริกาในปลายพุทธศตวรรษที่ 23 ราวช่วง พ.ศ. 2383-2400 และได้รับการสถาปนาเป็นพระวรชายาของมกุฎราชกุมาร ครั้งนั้น มกุฎราชกุมารมีพระวรชายาเอกอยู่แล้วคือ พระนางสะโกตา () ผู้ซึ่งสิ้นพระชนม์ไปก่อนพระภัสดาเมื่อวันที่ 24 มกราคม พ.ศ. 2393 และต่อมาได้รับการเฉลิมพระนามว่า "จักรพรรดินีเซี่ยวเต๋อเสี่ยน" () ในเดือนถัดมาหลังจากพระวรชายาสะโกตาสิ้นพระชนม์ จักรพรรดิเต้ากวังก็เสด็จสวรรคตด้วย ยังให้มกุฎราชกุมารขึ้นครองราชย์เป็นจักรพรรดิเสียนเฟิงเถลิงรัชกาลใหม่ ซูเค่อซาฮา
ซูเค่อซาฮา (แมนจู: , ) หนึ่งใน สี่ผู้สำเร็จราชการ ระหว่างต้นรัชสมัย จักรพรรดิคังซี (ครองราชย์ 1661 – 1722) แห่ง ราชวงศ์ชิง (1644 – 1912) จักรพรรดิผู่อี๋
ผู่อี๋เป็นราชสกุล อ้ายซินเจว๋หลัวในสายที่ผูกพันกันแน่นกับเผ่าเย่เหอนาลาของพระนางซูสีไทเฮา พระนัดดาของพระนางซูสีไทเฮา คือ สมเด็จพระพันปีหลวงหลงยู่ (2411-2456) ก็เป็นพระมเหสีในสมเด็จพระจักรพรรดิกวังซวี่ ซูอันไทเฮา
วันที่ 8 เมษายน พ.ศ. 2424 ระหว่างทรงออกขุนนางตอนเช้า พระพันปีหลวงฉืออันทรงรู้สึกไม่สบายพระองค์ จึงเสด็จกลับพระราชฐาน และเสด็จสวรรคตในบ่ายวันนั้น การทิวงคตโดยปัจจุบันทันด่วนของพระพันปีหลวงฉืออันสร้างความตื่นตะลึงแก่ประชาชนทั่วไป เพราะพระสุขภาพพลานามัยของพระนางอยู่ในขั้นดียิ่งยวดเสมอมา แต่ข่าวลือแพร่สะพรัดทั่วไปในจีนว่า เป็นพระพันปีหลวงฉือสี่ ที่ทรงวางพระโอสถพิษแก่พระพันปีหลวงฉืออัน ว่ากันว่า เพราะพระพันปีหลวงฉืออันทรงถือพระราชโองการจากสมเด็จพระจักรพรรดิเสียนเฟิงให้มีพระราชอำนาจสั่งประหารพระพันปีหลวงฉือสี่ได้ หากว่าพระนางทรงก้าวก่ายการบ้านการเมือง หรือมีพระราชวิสัยไม่เหมาะสมอย่างไร อย่างไรก็ดี ข่าวลือดังกล่าวยังไร้หลักฐานยืนยันข้อเท็จจริง และนักประวัติศาสตร์ไม่ยอมรับอย่างเต็มร้อยในเรื่องการวางพระโอสถพิษดังกล่าว แต่สันนิษฐานกันว่า พระพันปีหลวงฉืออันประชวรพระโรคลมปัจจุบัน โดยอ้างอิงบันทึกทางการแพทย์ที่ปรากฏอยู่ในเอกสารทางประวัติศาสตร์สมัยนั้น การสิ้นพระชนม์ของพระพันปีหลวงฉืออัน ส่งผลให้พระพันปีหลวงฉือสี่ทรงเป็นผู้บริหารราชการแผ่นดินแต่เพียงผู้เดียวอย่างเต็มพระองค์ ซูสีไทเฮา
พระพันปีฉือสี่และพระพันปีฉืออันทรงทราบความโกลาหลในพระราชสำนักแล้ว ก็เสด็จออก ณ ท้องพระโรงด้วยกันขณะที่พระจักพรรดิถงจื้อทรงออกขุนนาง ซึ่งไม่เคยมีมาก่อนในประวัติศาสตร์รัฐราชาธิปไตยจีน ทั้งสองพระองค์ตรัสบริภาษพระเจ้าแผ่นดิน พร้อมมีพระราโชวาทแนะนำให้ทรงยกเลิกพระบรมราชโองการปลดพระบรมวงศานุวงศ์และข้าราชการเหล่านั้นเสีย เป็นเหตุให้พระเจ้าแผ่นดินทรงเสียพระราชหฤทัยนักที่ไม่อาจทรงบริหารพระราชอำนาจได้อย่างเด็ดขาด และทรงระบายพระราชอารมณ์ด้วยการเสด็จประทับโรงหญิงนครโสเภณีเช่นเดิมอีก ซูสีไทเฮา
ใน ค.ศ. 1854 พระนางได้รับเลื่อนขึ้นขั้น 5 ฐานันดรศักดิ์ "อี้ผิน" (懿嬪) ครั้น ค.ศ. 1855 พระนางทรงพระครรภ์ และในวันที่ 27 เมษายน ค.ศ. 1856 ประสูติพระโอรส คือ ไจ้ฉุน จากนั้น พระนางได้รับเลื่อนขึ้นขั้น 4 มีฐานันดรศักดิ์ว่า "อี้เฟย์" (懿妃)[3] ใน ค.ศ. 1857 ไจ้ฉุนพระชันษาครบ 1 ปี พระนางซึ่งเป็นพระมารดาของไจ้ฉุนได้รับเลื่อนขึ้นขั้น 3 ฐานันดรศักดิ์ว่า "อี้กุ้ยเฟย์" (懿貴妃) มีศักดิ์เป็นรองเพียงนางหนิ่วฮู่ลู่ จักรพรรดินีเซี่ยวซูรุ่ย
สมเด็จพระจักรพรรดินีเสี้ยวซู่รุ่ย (; ) เป็นพระจักรพรรดินีพระองค์แรกในจักรพรรดิเจียชิ่งและพระราชมารดาในจักรพรรดิเต้ากวง
สมเด็จพระจักรพรรดินีเสี้ยวเหอรุ่ย ประสูติในราชสกุลแมนจู สกุล ฉี่ถ่าล่า พระบิดาของพระนางทรงดำรงพระยศเป็น ฉี่ถ่าล่า โฮ่วชินโกว (; ) ซึ่งทำงานราชการในช่วงรัชสมัยของจักรพรรดิเฉียนหลง ทรงประสูติในปี ค.ศ. 1760ในช่วงรัชสมัยจักรพรรดิเฉียนหลง 
ใน ค.ศ. 1774 ทรงเข้าอภิเษกสมรสกับ มกุฎราชกุมารหย่งเยี๋ยน พระโอรสองค์ที่สิบห้าใน จักรพรรดิเฉียนหลงและทรงมีพระประสูติกาลพระธิดาสองพระองค์และพระโอรสหนึ่งพระองค์ และ เมื่อ 9 กุมภาพันธ์ ค.ศ.1796 จักรพรรดิเฉียนหลง ทรงสละราชสมบัติและโดยทรงขึ้นดำรงตำแหน่งเป็น พระบิดาหลวง หรือ จักพรรดิสูงสุด (จีน: 太上皇帝-ไท่ซั่งหวง) อย่างไรก็ตามแม้จะสละราชบัลลังค์แล้วแต่อำนาจที่แท้จริงยังคงอยู่กับพระองค์ .มกุฎราชกุมารหย่งเยี๋ยน ได้รับการเสวยราชย์สมบัติต่อมาเป็น สมเด็จพระจักรพรรดิเจียชิ่ง ทรงสถาปนาพระวรชายาเอก ฮีตียาเป็นสมเด็จพระจักรพรรดินีพระองค์แรกในรัชกาลของพระองค์หลังจากพิธีบรมราชาภิเษก
สมเด็จพระจักรพรรดินี ทรงพระประชวรและเสด็จทิวงคต ในปี ค.ศ. 1797 จากที่ทรงพระยศสมเด็จพระจักรพรรดินีได้เพียงหนึ่งปี พระศพถูกฝังอยู่ในสุสาน เชิงหลิง ในสุสานชิงตะวันตก . ซูสีไทเฮา
พระนางฉือสี่เถลิงอำนาจในยามที่การเมืองของประเทศยังไม่นิ่ง อันเป็นผลมาจากการที่ข้าราชการเอาแต่ฉ้อราษฎร์บังหลวง การแทรกแซงจากต่างชาติ และสงครามฝิ่นที่ยังไม่ระงับไปเสียทีเดียวเนื่องจากกบฏเมืองแมนแดนสันติ (太平天国) ยังคงลุกลามครอบคลุมภาคใต้ของจีนอยู่ทั่วไปโดยยังคอยแบ่งแยกดินแดนทีละน้อย ๆ พระนางฉือสี่จึงทรงจัดให้มีการตรวจสอบการปฏิบัติราชการ โดยให้ข้าราชการระดับสูงตั้งแต่ผู้ว่าราชการจังหวัดขึ้นไปมีหน้าที่เฝ้าทูลละอองธุรีพระบาทครั้งละรายเพื่อทรงสอบด้วยพระองค์เอง ซึ่งพระนางฉือสี่ก็ได้ทรง "เชือดไก่ให้ลิงดู" ด้วยการสั่งประหารชีวิตข้าราชการสองรายทันทีเมื่อทรงตรวจพบพฤติการณ์ทุจริต คือ ชิง อิ๋ง ผู้พยายามติดสินบนเพื่อตำแหน่งหน้าที่ที่สูงขึ้น และ เหอ กุ้ยชิง ผู้สำเร็จราชการมณฑลแยงซีที่เอาตัวรอดหนีไปยังอำเภอฉางโจวในขณะที่กบฏเมืองแมนฯ เข้าโจมตีมณฑลของตน จักรพรรดินีพาน
จักรพรรดินีพาน หรือ จักรพรรดินีพัว ( , ? – ค.ศ. 252) จักรพรรดินีแห่งราชวงศ์ง่อและเป็นพระพันปีใน พระเจ้าซุนเหลียง จักรพรรดิองค์ที่ 2 แห่งราชวงศ์ง่อพระนางนับเป็นจักรพรรดินีองค์แรกและองค์เดียวใน พระเจ้าซุนกวน ปฐมจักรพรรดิแห่งราชวงศ์ง่อโดยพระนางได้รับการสถาปนาเป็นจักรพรรดินีภายหลังจากพระโอรสคือ ซุนเหลียง ได้รับการสถาปนาเป็นรัชทายาท จักรพรรดิกวังซฺวี่
แต่หยวน ซือไข่ก็ได้เริ่มแสดงความสามารถทางการเมืองออกมาให้เห็น โดยได้เลือกทางที่ดีที่สุดโดยได้หักหลังพระจักรพรรดิกวังซฺวี่ในนาทีสุดท้ายก่อนการรัฐประหาร โดย 1 วันก่อนทำการรัฐประหาร หยวน ซือไข่ได้ไปเข้าเฝ้าฯพระนางซูสีไทเฮา และบอกแผนการของจักรพรรดิทั้งหมดให้พระนางทรงทราบ โดยพระนางทรงเชื่อตามที่หยวน ซือไข่ กราบทูลรายงาน และหลังจากนั้น พระองค์กับหยวน ซือไข่ ก็เป็นศัตรูกันตราบจนชีวิตสุดท้ายของพระองค์ และหลังจากนั้นพระนางซูสีไทเฮาก็ได้มีพระเสาวนีย์ให้นำทหารไปล้อมพระราชวังต้องห้าม และจับองค์พระจักรพรรดิไปคุมขังไว้ที่เกาะกลางทะเลสาบซึ่งอยู่เชื่อมต่อกับพระราชวังต้องห้ามและอยู่ในการควบคุมของพระนางซูสีไทเฮา หลังจากนั้นพระนางซูสีไทเฮาก็ได้ออกโองการว่า สมเด็จพระจักรพรรดิกวังซฺวี่มีความประพฤติที่เสื่อมเสียไม่สมควรที่จะเป็นจักรพรรดิที่บริหารบ้านเมืองอีกต่อไป แต่หลังจากนั้นพระนางซูสีไทเฮาก็บริหารราชการด้วยพระองค์เองแต่ก็ยังคงใช้ศักราชกวังซฺวี่ต่อไปตราบจนพระจักรพรรดิสวรรคต จักรพรรดินีเซี่ยวมู่เฉิง
จักรพรรดินีเสี้ยวมู่เฉิง (; ) เป็นพระวรชายาเอกในจักรพรรดิเต้ากวงขณะทรงดำรุงพระยศเป็นมงกุฎรัชกุมาร
จักรพรรดินีเสี้ยวเซิงเฉิง ประสูติในราชสกุล หนิวฮูลู พระนามเดิมส่วนพระองค์นั้นไม่เป็นที่รู้จัก พระนางทรงอภิเษกสมรสกับองค์ชายหมินเหนียง ในวันที่ 22 ธันวาคมในปี ค.ศ. 1796 พระนางไม่ได้มีพระประสูติกาลพระโอรสหรือพระธิดาใดๆ และทรงทิวงคตในปี ค.ศ. 1808 และพระศพฝังอยู่ในสุสานซุนหัว ในสุสานราชวงศ์ชิงตะวันออก.หลังจากเมื่อ องค์ชายหมินเหนียงเสวยราชย์สมบัติในปี 1820 เป็นสมเด็จพระจักรพรรดิเต้ากวงโปรดให้เฉลิมพระนามพระวรชายาหนิวฮูลูเป็น สมเด็จพระจักรพรรดินีเสี้ยวมู่เฉิง ใน ค.ศ. 1828 มีเหตุอุทกภัยในสุสานชิงตะวันออกทำให้เกิดน้ำท่วม. และโลงพระศพของพระนางถูกย้ายชั่วคราวไป ยังสุสานบู้หัว (宝华峪正殿) และในปี 1835 โลงพระศพของพระนางได้ถูกบรรจุการสุสานชิงมู่เฉิง , มณทลเหอเป่ย์ อย่างเป็นทางการ . จักรพรรดินีเซี่ยวเซี่ยนตวน
ต่อมาต่งเอ้อเฟย์ให้กำเนิดโอรสในปี ค.ศ. 1657 แต่ได้สิ้นพระชนม์ก่อนที่จะถึงพระชันษาหนึ่งปี การที่พระโอรสองค์นี้สิ้นพระชนม์ ส่งผลให้พระอัครมเหสีต่งเอ้อและจักรพรรดิซุ่นจื้อ ทรงเสียพระทัยเป็นอย่างมาก ทำให้พระอัครมเหสีต่งเอ้อล้มป่วยลงและสิ้นพระชนม์ใน ปี ค.ศ. 1660 รวมพระชันษาได้ 21 ปี การที่พระสนมองค์โปรดสิ้นพระชนม์อย่างกะทันหันนี้ทำให้จักรพรรดิซุ่นจื้อทรงเสียพระทัยเป็นอย่างมาก ถึงกับทรงงดออกว่าราชกิจเป็นเวลาห้าวันเพื่อไว้อาลัยแก่พระสนมพระองค์นี้ พระศพของพระมเหสีต่งเอ้อถูกฝังอยู่ในสุสานราชวงศ์ชิงตะวันออก. พระสนมเอกชูเชิ่น
'ชูเชิ่น' (ค.ศ.1859 -ค.ศ.1904) ()เป็นพระสนม ในจักรพรรดิถงจื้อ เนื่องจากพระนางซูสีไทเฮาต้องการสร้างฐานอำนาจในเครือพระราชวงศ์ของพระนางให้ยิ่งใหญ่ พระนางมีพระนามเดิมว่า "ฟูจา" พระนางทรงมาจากตระกูลทางสายพระราชมารดา ของ พระนางซูสีไทเฮา 
ในวันที่ 15 กันยายน พ.ศ. 2415 หลังจากนางอาหลู่เท่อได้ถูกเลือกให้เป็นพระมเหสีโดยสมเด็จพระจักรพรรดิถงจื้อ ทำให้เกิดความขัดแย้งระหว่างพระพันปีทั้งสองคือพระนางซูอันไทเฮาและพระนางซูสีไทเฮาเรื่องการเลือกพระมเหสีโดยพระนางซูอันไทเฮาทรงสนับสนุนนพระนางอาหลู่เท่อเพราะเห็นว่านางเป็นคนมีความสามารถ อัธยาศัยดีแต่พระนางซูสีสนับสนุนนางเฟิ่งเจียว แต่พระสนมเฟิ่งเจียว แสดงกิริยาไม่สุภาพต่อหน้าพระพักตร์จักรพรรดิ ทำให้พระองค์ทรงเลือกพระนางอาหลู่เท่อ พระนางซูสีได้โต้แย้งและว่านางควรมีความเฉลียวฉลาดมากกว่านี้ พระอัยกาทางฝ่ายมารดาของพระนางอาหลู่เท่อ (พระอนุชาของอดีตจักรพรรดิเต้ากวง) ทรงเป็นปริปักษ์กับพระนางซูสีในอดีต อย่างไรก็ตามจักรพรรดิถงจื้อทรงเลือกพระนางนางอาหลู่เท่อซึ่งทำให้พระนางซูสีไม่พอใจอย่างยิ่ง แต่ก็จำใจรับพระนางฟูจาเป็นพระชายา และได้กลายเป็นพระสนมเอกโดยทันทีหลังพระราชพิธีอภิเษกสมรส ซูสีไทเฮา
ด้านพระพันปีฉืออัน</b>นั้น ทรงหมายพระเนตรสตรีแมนจูผู้มากคุณสมบัตินางหนึ่งจากสกุล “อาหลู่เท่อ” (阿魯特) นางอาหลู่เท่อนั้นเติบโตขึ้นมาในครอบครัวที่มีการศึกษาสูง บิดาเป็นข้าราชการระดับสูงและมากความสามารถหลายด้านชื่อว่า ”ฉงฉี่” (崇绮) นางได้รับการอบร่มบ่มเพาะมาอย่างดี มีความสามารถมากเช่นเดียวกับสมาชิกคนอื่น ๆ ในครอบครัว ประวัติศาสตร์บันทึกว่านางมีความสามารถโดดเด่นทางด้านการประพันธ์ วรรณกรรม การดนตรี และศิลปะ และยังบันทึกอีกว่านางสามารถอ่านหนังสือสิบบรรทัดได้ในหนึ่งกะพริบตาเท่านั้น ด้านพระพันปีฉือสี่</b>นั้น มีพระราชดำริจะให้พระเจ้าแผ่นดินได้อภิเสกสมรสกับข้าหลวงในพระองค์นางหนึ่งจากสกุล “ฝูฉา” (富察) ทำให้พระพันปีทั้งสองทรงผิดพระราชหฤทัยกัน พระพันปีฉือสี่ซึ่งมีพระราชดำริว่าพระพันปีฉืออันเป็นสตรีโง่เขลาแต่เมื่อนานมาแล้วก็ไม่พอพระราชหฤทัยพระพันปีฉืออันยิ่งขึ้น ด้านพระพันปีฉืออันนั้นก็ได้ตรัสบริภาษพระพันปีฉือสี่ว่าควรมีจริยธรรมในการปกครองครอบครัวมากกว่านี้ เพราะสตรีที่พระพันปีฉือสี่ทรงคัดเลือกไว้นั้นมีชาติตระกูลและคุณสมบัติต่ำกว่าสตรีที่พระพันปีฉืออันทรงเลือกไว้อย่างเห็นได้ชัด ซูสีไทเฮา
โดยที่คณะแพทย์ถวายการรักษาพระอาการไข้ทรพิษเพื่อตบตาผู้คน แต่ความจริงแล้วทรงเป็นซิฟิลิส พระเจ้าถงจื้อจึงเสด็จสวรรคตในวันที่ 13 มกราคม 1875 ซูอันไทเฮา
ในประเทศจีนนั้น มักออกพระนามพระนางซูอัน ว่า "สมเด็จพระพันปีหลวงฝั่งตะวันออก" () เพราะทรงประทับอยู่พระราชวังจงฉุยฝั่งตะวันออก () และพระนางซูสีว่า "สมเด็จพระพันปีหลวงฝั่งตะวันตก" () เนื่องจากมักประทับยังพระราชวังฉือซิ่วฝั่งตะวันตก () ซูสีไทเฮา ภาค 1
ซูสีไทเฮา ภาค 1 (อังกฤษ: The Empress Dowager) เป็นภาพยนตร์ที่กล่าวถึงพระราชประวัติของพระนางซูสีไทเฮา ออกจำหน่ายในปี ค.ศ. 1975 กำกับโดย หลี่ ฮั่นเซียง นำแสดงโดย ตี้ หลุง, หลิง ปอ, ลิซ่า ลู่ ภาพยนตร์เรื่องนี้มีภาคต่อคือ ซูสีไทเฮา ภาค 2 ซูสีไทเฮา
อย่างไรก็ดี พระพันปีฉือสี่ก็จำต้องทรงคลายพระหัตถ์ออกจากพระราชอำนาจในการบริหารราชการแผ่นดิน เมื่อพระเจ้าแผ่นดินมีพระชนมพรรษาได้สิบแปดพรรษาและทรงอภิเสกสมรสในปี 1889 ทั้งนี้ ก่อนหน้าพระราชพิธีอภิเสกสมรส บังเกิดอาเพศเป็นมหาเพลิงลุกไหม้หมู่พระทวารแห่งนครต้องห้ามโดยเป็นผลมาจากพิบัติภัยทางธรรมชาติในช่วงนั้น แต่ตามความเชื่อของจีนว่ากันว่าเป็นลางบอกว่า พระเจ้าแผ่นดินพระองค์ปัจจุบันทรงถูกสวรรค์เพิกถอน "อาณัติ" เสียแล้ว จักรพรรดินีเซี่ยวอี๋ฉุน
จักรพรรดินีเสี้ยวอี้ฉุน ( ') หรือที่รู้จักกันในไทยขณะทรงพระยศเป็นพระมเหสีว่า "พระมเหสีหลิง " จากภาพยนตร์ชื่อดังเรื่อง องค์หญิงกำมะลอ เป็นพระมเหสีในจักรพรรดิเฉียนหลง และเป็นพระราชมารดาในจักรพรรดิเจียชิ่ง
พระนางกำเนิดในราชสกุลเว่ยจียา หรือ เว่ย ซึ่งเป็นสกุลจากกองธงฮั่น เดิมที พระนางทรงเป็นนางสนองพระโอฐษ์ในพระนางฟูจาฮองเฮา 
แต่เนื่องด้วยพระนางเป็นสตรีที่งดงามทั้งกิริยา วาจา การวางตัว บวกกับมีพระพักตร์ที่งดงาม สะสวย ทำให้จักรพรรดิเฉียนหลง
ที่มักเสด็จมาที่ตำหนักฉางชุนของสมเด็จพระจักรพรรดินีบ่อยๆทรงเกิดความพอพระทัยในตัวของพระนาง จึงรับสั่งให้เข้าเฝ้าถวายองค์ 
และแต่งตั้งให้เป็นพระสนมหลิง(หลิงกุ้ยเหริน)
ปีต่อมาจึงอวยฐานันดรศักดิ์ขึ้นเป็นสมเด็จพระชายาหลิง(หลิงผิน) ถัดมาอีกสามปีก็ถูกเลื่อนขึ้นเป็นสมเด็จพระมเหสีหลิง(หลิงเฟย) ถัดมาอีกสิบปีเลื่อนเป็นสมเด็จพระมเหสีเอกหลิง(หลิงกุ้ยเฟย) และถัดมาอีกสิบสองปีตำแหน่งสุดท้ายของพระชนม์ชีพที่ได้รับคือสมเด็จพระอัครมเหสีหลิงอี้(หลิงอี้หวงกุ้ยเฟย)
และหลังจากที่จักรพรรดินีจี้ ทรงสิ้นพระชนม์ จักรพรรดิเฉียนหลงก็ไม่ได้ตั้งใครขึ้นเป็นสมเด็จพระจักรพรรดินีอีกเลย หน้าที่ควบคุมดูแลฝ่ายในทั้งหมดจึงตกอยู่ที่ สมเด็จพระอัครมเหสีหลิงอี้(หลิงอี้หวงกุ้ยเฟย) เมื่อสิ้นรัชกาลเฉียนหลง องค์ชายหย่งเอี๋ยน ซึ่งเป็นพระโอรสลำดับที่สิบห้าในจักรพรรดิเฉียนหลงและประสูติจากหลิงอี้หวงกุ้ยเฟย ได้ขึ้นครองราชย์เป็นจักรพรรดิเจี่ยชิ่ง ทรงมีปมในพระทัยที่ว่า ที่พระมารดาของพระองค์ไม่ได้ขึ้นเป็นสมเด็จพระจักรพรรดินีเพราะว่าพระนางมีชาติกำเนิดที่เป็นชาวฮั่น ซึ่งตามกฏมลเฑียรบาลราชวงศ์ชิงกำหนดไว้ว่าห้ามสตรีจีนเป็นใหญ่เหนือสตรีแมนจู ทำให้จักรพรรดิเจียชิ่งเกิดความคับข้องพระทัยมาโดยตลอดพระองค์จึงเปลี่ยนราชสกุลของพระมารดาที่เป็นสกุลฮั่นจาก เว่ย เป็น เว่ยจียา และเลื่อนพระมารดาจากสมเด็จพระอัครมเหสีให้ขึ้นแท่นเป็นสมเด็จพระจักรพรรดินีโดยให้ทรงพระนามว่า สมเด็จพระจักรพรรดินีเสี้ยวอี้ชุน ไท่ซื่อ
ไท่ซื่อ (, ) พระมเหสีของ พระเจ้าโจวเหวิน และเป็นผู้หญิงที่ได้รับความเคารพนับถือและให้เกียรติอย่างสูงของ จีนโบราณ พระนางสืบเชื้อสายจาก พระเจ้ายู้ – ปฐมกษัตริย์แห่ง ราชวงศ์เซี่ย และพระมารดาของโอรส 10 พระองค์ อาทิ พระเจ้าโจวอู่ – ปฐมกษัตริย์แห่ง ราชวงศ์โจว และพระอนุชาของพระองค์ โจวกงหวัง พระสุริโยทัย
พระสุริโยทัยทรงเป็นพระอัครมเหสีในสมเด็จพระมหาจักรพรรดิ ในขณะที่สมเด็จพระมหาจักรพรรดิ ขึ้นครองราชสมบัติกรุงศรีอยุธยาต่อจากขุนวรวงศาธิราชได้เพียง 7 เดือน เมื่อ พ.ศ. 2091 พระเจ้าตะเบ็งชะเวตี้และมหาอุปราชาบุเรงนองยกกองทัพพม่าเข้ามาทางด่านเจดีย์สามองค์และเข้ามาตั้งค่ายล้อมพระนคร การศึกครั้งนั้นเป็นที่เลื่องลือถึงวีรกรรมของพระสุริโยทัย เพราะขณะพระเจ้าแปรตะโดธรรมราชาที่ 1 กำลังปะทะกับสมเด็จพระมหาจักรพรรดิ พระนางได้ไสช้างพระที่นั่งเข้าขวางด้วยเกรงว่าพระราชสวามีจะเป็นอันตราย จนถูกพระแสงของ้าวฟันพระอังสาขาดสะพายแล่ง สวรรคตอยู่บนคอช้าง เมื่อวันอาทิตย์ ขึ้น 6 ค่ำ เดือน 4 ปีจุลศักราช 910 ตรงกับวันเดือนปีทางสุริยคติคือวันที่ 3 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2091 เมื่อสงครามยุติลง สมเด็จพระมหาจักรพรรดิได้ทรงปลงพระบรมศพของพระนางและสถาปนาสถานที่ปลงพระศพเป็นวัดศพสวรรค์ (หรือวัดสวนหลวงสบสวรรค์ในปัจจุบัน) จิ่นเฟย์
ต่อมาเมื่อถึงเวลาที่สมเด็จพระจักรพรรดิผูอี๋ทรงมีวัยพอที่จะอภิเศกสมรสได้นั้น พระสนมหม้ายสองพระองค์คือ พระสมเอกหม้ายต้วนคังและจิงยี่ ได้ทรงโต้เถียงกันว่าผู้ใดเหมาะสมที่จะมาเป็นพระมเหสีของพระจักรพรรดิ โดยที่พระสนมเอกหม้ายทรงเลือก วั่นหรง เป็นมเหสีของพระจักรพรรดิ ในขณะที่พระสนมหม้ายจิงยี่ทรงเลือกเหวินซิ่ว ในมุมมองของพระสนมเอกหม้ายต้วนคังนั้นเหวินซิ่วไม่มีพระสิริโฉมงดงามพอที่จะเป็นพระมเหสีและครอบครัวของนางก็มีศักดิ์ต่ำกว่าครอบครัวของวั่นหรง อย่างไรก็ตามพระจักรพรรดิปูยีทรงเลือกเหวินซิ่วเป็นพระมเหสี ทำให้พระสนมเอกหม้ายต้วนคังผิดหวังพระทัยเป็นอย่างมากถึงกับออกหมายเรียกราชนิกูลและข้าราชการระดับสูงมาประชุมในเหตุการณ์ที่เกิดขึ้น และพวกเขาเหล่านั้นก็ได้โน้มน้าวให้ผู่อี๋เลือกวั่นรงเป็นมเหสี ในที่สุดแล้วปูยีก็ได้เลือกวั่นหรงเป็นมเหสีและเหวินซิ่วเป็นพระสนมเอก ซูอันไทเฮา
พระพันปีหลวงฉืออันนั้นเป็นที่เคารพยำเกรงเพราะมีพระจริตอ่อนโยนและมีพระเมตตา ซึ่งตรงกันข้ามกับพระพันปีหลวงฉือสี่โดยสิ้นเชิงที่ผู้คนยำเกรงเพราะมีพระจริตดุดัน โหดร้าย และเจ้าเล่ห์ พระพันปีหลวงฉืออันทรงเอาพระทัยใส่ผู้คนรอบข้างเป็นอย่างดี จึงทำให้ทรงได้รับการเคารพจากจักรพรรดิเสียนเฟิงและจักรพรรดิถงจื้อ พระโอรสของพระพันปีหลวงฉือสี่ เป็นอย่างยิ่งแม้ทรงมิใช่พระชนนีแท้ ๆ ก็ตาม แม้แต่ จักรพรรดิกวังซวี่ ขณะทรงพระเยาว์ก็ทรงเคารพพระพันปีหลวงฉืออันเป็นอย่างมาก ความที่มีพระอุปนิสัยแตกต่างกันคนละขั้วของสมเด็จพระพันปีหลวงทั้งสองพระองค์นี้ ทำให้พระพันปีหลวงฉือสี่ทรงพระดำริว่า พระพันปีหลวงฉืออันเป็นหญิงเบาปัญญา หาความสามารถมิได้ ไม่ใส่ใจกิจการทั้งปวงเอาเสียเลย และลับหลัง ก็มักทรงพระโกรธพระพันปีหลวงฉืออันเป็นนิตย์ ผู้คนจึงเชื่อกันว่าการสิ้นพระชนม์อย่างปัจจุบันทันด่วนของพระพันปีหลวงฉืออันผู้มีพระพลานามัยเป็นปรกติเสมอนั้น เป็นการกระทำของพระพันปีหลวงฉือสี่ จักรพรรดินีมาเรีย เทเรซา
จักรพรรดินีมาเรีย เทเรซา (, ; พระนามเต็ม: "มาเรีย เทเรเซีย วาร์ลบูก้า อมาเลีย คริสติน่า ฟอน ฮับส์บูร์ก") หรือ สมเด็จพระราชินีนาถมาเรีย เทเรซา แห่งฮังการีและโบฮีเมีย เป็นจักรพรรดินีแห่งโรมันอันศักดิ์สิทธิ์จากอภิเษกสมรส แต่พระราชอำนาจทั้งหมดอยู่ที่พระองค์เพียงผู้เดียว นอกจากนี้ พระองค์ยังทรงเป็นประมุขแห่งออสเตรีย ฮังการี โบฮีเมีย โครเอเชีย และสลาโวเนีย ถือว่า พระองค์ทรงเป็นหนึ่งในพระประมุขผู้ทรงอำนาจที่สุดในทวีปยุโรปเลยทีเดียว บูเช็กเทียน
ในรัชกาลของสมเด็จพระจักรพรรดิถังไท่จงนั้น พระอัครมเหสี หรือ พระจักรพรรดินี หรือ หวงโฮ่ว (จีน: 皇后; พินอิน: Huánghòu) คือสมเด็จพระจักรพรรดินีฉางซุน (จีน: 长勋皇后; พินอิน: Zhǎng xūn huánghòu; พระนางทรงมีแซ่ 2 พยางค์คือ ฉางซุน หรือ จ่างซุน ส่วนพระนามคือ อู่เต๋อ) ทรงเป็นพระชนนีของพระราชโอรสทั้ง 3 พระองค์ของจักรพรรดิถังไท่จง ในเวลาต่อมาเจ้าชายหลี่เฉิงเฉียน พระราชโอรสพระองค์แรกผู้ดำรงตำแหน่งรัชทายาท (จีน: 皇太子; พินอิน: Huáng tàizǐ) กับพระราชโอรสองค์ต่อมาคือ เจ้าชายหลี่ไท่ ซึ่งมีความขัดแย้งต่อกันมานาน เนื่องจากเจ้าชายหลี่ไท่ทรงมีความต้องการที่จะเป็นรัชทายาท แต่ด้วยความที่พระองค์มิได้ทรงเป็นพระราชโอรสองค์แรก พระองค์ยังทรงทราบด้วยอีกว่าองค์รัชทายาท เจ้าชายหลี่เฉีงเฉียนนั้นเป็นพวกรักร่วมเพศ จึงทรงพยายามทุกทางที่จะกำจัดพระเชษฐาของพระองค์เองให้ได้ โดยมีอยู่ครั้งหนึ่งที่เจ้าชายหลี่เฉิงเฉียนองค์รัชทายาทเกือบจะถูกจักรพรรดิไท่จงพระบิดาจะจับได้แล้วว่าพระองค์นั้นทรงเป็นพวกรักร่วมเพศ หากแต่หลักฐานไม่เพียงพอ จักรพรรดิไท่จงจึงทรงเลือกที่จะเชื่อพระราชโอรสของพระองค์มากกว่า และโปรดให้ประหารชีวิตขันทีคนสนิทซึ่งเป็นคู่รักขององค์รัชทายาทเสีย แต่ไม่ได้ทรงโปรดเกล้าฯ ให้ปลดเจ้าชายหลี่เฉิงเฉียนจากรัชทายาทแต่อย่างใด ต่อมาองค์รัชทายาทวางแผนกบฏเพื่อรวบอำนาจมาไว้ที่ตนเองแต่ผู้เดียว เพื่อเป็นการกำจัดเจ้าชายหลี่ไท่พระอนุชาด้วย แต่แผนการรั่วไหลเสียก่อน ในครั้งนี้จักรพรรดิไท่จงไม่อาจนิ่งเฉยได้อีกต่อไป พระองค์จึงโปรดเกล้าฯ ให้ปลดเจ้าชายหลี่เฉิงเฉียน จากตำแหน่งองค์รัชทายาทลงเป็นสามัญชน แล้วจึงเนรเทศไปอยู่ตำบลในเขตชายแดน หลี่เฉิงเฉียนอยู่ได้อีกไม่นานก็ถึงแก่กรรมที่ตำบลชายแดนนั้นเอง ส่วนเจ้าชายหลี่ไท่ พระราชโอรสองค์ต่อมาก็พลาดหวังจากตำแหน่งรัชทายาท โดยตำแหน่งองค์รัชทายาทกลับไปตกอยู่กับเจ้าชายหลี่จื้อ (อังกฤษ: Li Zhi; จีน: 李治; พินอิน: Lǐ zhì) พระราชโอรสพระองค์เล็กของสมเด็จพระจักรพรรดิถังไท่จง และเป็นพระอนุชาของเจ้าชายหลี่ไท่นั่นเอง ด้วยจักรพรรดิไท่จงทรงมีพระราชดำริเองว่าพระราชโอรสพระองค์รองนั้นเป็นผู้ที่มีจิตใจโหดเหี้ยม แม้จะมีความสามารถเหนือกว่าแต่ก็ไม่สมควรได้ครองแผ่นดิน ส่วนพระราชโอรสพระองค์เล็กนั้นแม้จะไม่เข้มแข็งเด็ดขาด แต่ก็มีพื้นฐานจิตใจค่อนไปทางฝ่ายดีงาม การตัดสินพระทัยของสมเด็จพระจักรพรรดิถังไท่จงครั้งนี้เป็นการพลิกโฉมประวัติศาสตร์จีนในอีกไม่นานนับจากนั้น จักรพรรดินีหลงยฺวี่ พระพันปีหลวง
หลังจากการแผนการยึดอำนาจซูสีไทเฮาของจักรพรรดิกวางซวีประสบความล้มเหลว พระจักรพรรดิทรงถูกสั่งจองจำไว้ที่พระตำหนักกลางทะเลสาบ พระจักรพรรดินีเยเฮ่อน่าลาทรงทำหน้าที่สืบความเป็นอยู่และทุกอิริยาบถของจักรพรรดิและรายงานแก่พระนางซูสีไทเฮา เมื่อพระจักรพรรดิกวางซวีและพระนางซูสีไทเฮาเสด็จสวรรคต พระนางทรงได้รับการสถาปนาขึ้นเป็นสมเด็จพระพันปี"หลงยฺวี่" อันมีความหมายว่า "ความเป็นมงคลและเจริญรุ่งเรือง"