سیاستهای داخلی ایران در برابر اعتراضات مردمی چیست؟
روش‌های اعتراض در اعتراضات آبان ۹۸
اعتراضات ۱۳۹۸ ایران یا آبان خونین مجموعهٔ اعتراضات مردمی و ضد حکومتی در سراسر ایران بود. این اعتراضات به‌دنبال انجام مجدد سهمیه‌بندی بنزین در ایران و افزایش ۲۰۰ درصدی قیمت بنزین در ۲۴ آبان ۱۳۹۸ آغاز شد. این اعتراضات که عمدتاً در محلات کارگری و فقیرنشین شهری متمرکز و در ابتدا مسالمت‌آمیز بود، به تدریج به یک قیام و شورش علیه نظام حاکم تبدیل شد. زمانی که نیروهای امنیتی اقدام به سرکوب خشن اعتراضات کردند، اعتراض‌کنندگان جسورتر شدند و در بسیاری از شهرها، خیابان‌ها به صورت منطقه جنگی درآمد و ساختمان‌های دولتی، خودروها، خودروهای پلیس، بانک‌ها و بعضی از مغازه‌ها توسط معترضان و نیروهای امنیتی تخریب و جریان عادی کسب‌وکار و آمد و شد مختل شد. در برخی مناطق شهری شبکه بانکی، مخابراتی، سوخت رسانی و ترابری شهری تخریب و فروشگاه‌های دولتی غارت شدند. روزشمار اعتراضات به انتخابات ریاست‌جمهوری ایران (۱۳۸۸)
حسینعلی منتظری در پیامی پیرامون سرکوب اعتراضات مردم گفت که از نحوه رفتار مسئولین با مردم احساس شرم می‌کند: «قرار دادن نیروهای نظامی و انتظامی و مأموران لباس شخصیِ چماق بدست در مقابل مردم و بخاک و خون کشیدن آن‌ها سیاستی غلط و ناجوانمردانه‌است…» وی کشته شدگان اعتراضات مردمی را شهید دانست. سیاست داخلی حسن روحانی
رئیس جمهور ایران بعد از سفر از نیویورک گفت به طور کلی هر گونه سیاستی که از سوی جمهوری اسلامی ایران اتخاذ شود در چارچوب عزت و مصلحت و سیاست کلی که رهبری ترسیم کردند، خواهد بود. هر جا لازم بدانیم برای منافع ملت و حقوق مردم و رفع مشکلاتی که غیرقانونی بوده عمل خواهیم کرد. باید در این زمینه انعطاف حکمت آمیز و نرمش داشته باشیم. همان‌طور که رهبری فرمودند باید نرمش قهرمانانه باشد و اصول، آرمان و عزت ملت مدنظر قرار گیرد.
اعتراضات دی ۱۳۹۶ ایران
در ۲۰ دی بیانیه‌ای با امضای ۱۴۶ چهرهٔ فرهنگی ایرانی در همبستگی با معترضان منتشر شد، امضاکنندگان خواستار تغییرات ساختاری در کشور شده‌اند تا موجب رفع مشکلات معیشتی، بی‌عدالتی اجتماعی، تبعیض قومی-مذهبی، تبعیض جنسیتی و اعمال خشونت بر مردم شود. فرانسوا دووالیه
سیاست‌های داخلی شیرین عبادی
سال ۱۳۸۸ عبادی در مصاحبه‌ای به دویچه‌وله، ضمن مخالفت با هرگونه راه‌حل نظامی، گفت تلاش می‌کند تا دولت‌های اروپایی، با محور اصلی حقوق بشر و دموکراسی، با دولت ایران مذاکره کنند. او ارسال پرونده حصر خانگی رهبران جنبش سبز به شورای عالی امنیت ملی ایران را اقدامی فراقانونی خوانده‌است و سال ۱۳۹۲ خورشیدی به رادیو فردا گفت این اقدام تنها نشان‌دهنده «تصمیم‌های فراتر از قانون است، نه پای‌بندی به قانون». مداخله ایران در جنگ داخلی سوریه
در سال ۲۰۱۱ و آغاز بحران، رهبر ایران طی پیامی به بشار اسد حفاظت از مردم سوریه را خط قرمز جمهوری اسلامی نامید. رهبر ایران خطاب به اسد تأکید کرد چنانچه نسبت به کشتار مردم سوریه بی‌تفاوت باشید، روی حمایت‌های جمهوری اسلامی حساب باز نکنید. نظام جمهوری اسلامی ایران
نخستین جنبش گسترده پس از انقلاب ایران با شورش ۱۳۷۱ مشهد رقم خورد، دومین جنبش اعتراضی گسترده بعد از انقلاب را دانشجویان دانشگاه تهران در اعتراضات تیر ۱۳۷۸ به راه انداختند. سومین جنبش اعتراضی گسترده توسط جنیش دانشجویی و دانشگاهی در تابستان ۱۳۸۲ بود. چهارمین جنبش اعتراضی گسترده در اعتراض به نتایج دهمین انتخابات ریاست جمهوری در سال ۱۳۸۸ رخ داد، پنجمین جنبش اعتراضی فراگیر در پی اعتراضات دی ۱۳۹۶ و در پی گرانی و سیاست‌های دولت روحانی از مشهد و شهرهای بزرگ شروع شد و ششمین جنبش اعتراضی گسترده در پی اعتراضات آبان ۱۳۹۸ اتفاق افتاد و بر باور بسیاری از کارشناسان بزرگترین و خونین‌ترین جنبش اعتراضی در ۴۱ سال گذشته‌است. واکنش‌ها به اعتراضات ۱۳۹۸ ایران
شاهین نجفی با انتشار دو ترک موسیقی تحت عناوین سیل و بشمار به وقایع آبان ۹۸ واکنش نشان داد. روز پنجشنبه ۱۲ دسامبر ۲۰۱۹ برابر با ۱۴ آذرماه ۱۳۹۸ برایان هوک رئیس گروه اقدام ایران در وزارت خارجه ایالات متحده آمریکا گفت، با اشاره به گزارش‌ها و فیلم‌هایی که از اعتراض‌ها در ایران دریافت کرده‌اند، به موارد مختلفی ازجمله کشتار معترضان در نیزارهای ماهشهر و کشته‌شدن چندین کودک اشاره کرد و گفت: «همان‌طور که حقیقت ذره ذره از ایران درز می‌کند، به نظر می‌رسد رژیم بیش از ۱۰۰۰ شهروند ایرانی را از زمان آغاز اعتراض‌ها کشته باشد.» روش‌های سرکوب در اعتراضات آبان ۹۸
در پی آغاز اعتراض‌ها به افزایش قیمت بنزین اینترنت در ایران با اختلال روبرو شد. از صبح دومین روز اعتراضات و پس از آن که اعتراض‌ها در ایران گسترش یافت، دسترسی کاربران به وب‌سایت شماری از سایت‌های داخلی مانند خبرگزاری‌ها محدود شد. اطلاع‌رسانی رسانه‌ها دربارهٔ حوادث با محدودیت روبه‌رو شد و شهروندان هم برای ارسال فیلم و تصاویر با مشکلاتی مواجه شدند. در نهایت تا پایان روز ۲۵ آبان، ۹۵درصد اینترنت در ایران قطع شد. برخی خبرها از تصویب قطع سراسری اینترنت با دستور شورای امنیت کشور خبر می‌داد تا این که علی ربیعی، سخنگوی دولت، این خبر را تأیید کرد. اینترنت بین‌الملل به دستور اعضای شورای امنیت کشور و به دلیل اعتراضات سراسری قطع شد و دسترسی کاربران فقط به سایت‌های ایرانی که از سرور داخلی استفاده می‌کردند ممکن بود. برخی کارشناسان از آنچه در ایران رخ داد با عنوان «کودتای اینترنتی» نام می‌برند. پس از آن ریچارد گرنل، سفیر ایالت متحده آمریکا در آلمان در توییتی نوشت: «توانایی فنی برقراری اینترنت بدون سانسور و کنترل دولتی در ایران را داریم.» محمدجواد آذری جهرمی وزیر ارتباطات در پاسخ گفت: این ادعا در حال حاضر ممکن نیست و «[آن‌ها] برنامه‌هایی برای سال ۲۰۲۵ دارند که [الان] مطرح کرده‌اند». عملکرد حکومت ایران در مقابله با دنیاگیری کووید-۱۹
دولت ایران از سیاست فاصله‌گذاری اجتماعی و قرنطینه خانگی برای مقاله با کرونا استفاده کرد. ایرج حریرچی معاون وزیر بهداشت ایران در ابتدای بحران دربارهٔ قرنطینه گفت: «ما به هیچ وجه با قرنطینه موافق نیستیم. قرنطینه برای قبل از جنگ جهانی اول است برای طاعون و وبا.» سعید نمکی وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی نیز ۹ اسفند در حاشیه جلسه ستاد ملی مدیریت و مقابله با ویروس کرونا گفت: به چیزی به عنوان قرنطینه شهرها اعتقاد نداریم و این روش را علمی نمی‌دانیم.برخی خواستار اعمال مقررات قرنطینه کامل در کشور شدند، اما نظرات کارشناسان مختلف این بود که دولت با توجه به تحریم‌های آمریکا قادر به اجرای قرنطینه نبود. بیان دیگر آنطور که صادق زیبا کلام می‌گوید به دلیل تحریم‌های آمریکا صادرات نفت ایران به شدت کاهش یافته و دولت راهی برای پرداخت حقوق ۷ میلیون نفر از افرادی که در نتیجه اعمال قرنطینه بیکار می‌شوند و همچنین پرداخت یارانه به خانوارها و پرداخت حقوق کارمندان دولت نداشت. تظاهرات ۲۵ خرداد ۱۳۸۸ معترضان به نتیجه انتخابات ریاست‌جمهوری در ایران
براساس گزارش‌ها از تهران و شماری دیگر از شهرها، مأموران دولتی و پلیس ضدشورش به برخورد خشونت‌آمیز علیه تظاهرکنندگان متوسل شده و به گفته برخی از مخالفان دولت، اموال شخصی را نیز هدف تخریب قرار داده‌اند.میرحسین موسوی که در جمع معترضان حاضر شده بود، در این تجمع گفت: «راه حل بنده، ابطال این انتخابات مخدوش است و این کمترین هزینه را برای ملت ما خواهد داشت. وگرنه از اعتماد ملت به دولت و نظام هیچ چیزی باقی نخواهد ماند.» حمله به تأسیسات نفتی آرامکو (۲۰۱۹)
حسن روحانی ضمن رد کردن اتهام آمریکا، حمله به تأسیسات نفتی عربستان سعودی را «حمله متقابل و مشروع یمنی‌ها» دانست و گفت که کار یمنی‌ها «دفاع مشروع از خودشان و به عبارتی حمله متقابل است» وی این مسئله را نشئت گرفته از مداخله عربستان در جنگ یمن عنوان کرد. محمد جواد ظریف، وزیر امور خارجه ایران نیز در واکنش به اظهارات پمپئو آن را «سیاست دروغ حداکثری» نامید که آمریکا پس از «سیاست فشار حداکثری» به دنبال آن است.امیر حاتمی وزیر دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح ایران ضمن رد اتهام‌ها مبنی بر نقش داشتن ایران در انجام حملات به تأسیسات نفتی آرامکو اظهار کرد که هر تهدید احتمالی را با قاطعیت پاسخ می‌دهند. واکنش‌ها به تظاهرات ۱۳۹۶ ایران
همچنین با وجود دستگیری برخی از معترضان بدست پلیس و سپاه پاسداران، سپاه پاسداران و داوطلبان بسیج (موسوم به لباس شخصی) در جهت مقابله با تظاهرات‌ها حضور علنی داشته‌اند. قطعنامه ۱۸۰۳ شورای امنیت
به‌گفته وب‌سایت روز آنلاین وزارت ارشاد در آستانه برگزاری اجلاس شورای امنیت برای بررسی قطعنامه سوم، طی دستورالعمل محرمانه‌ای به رسانه‌های ایران با امضای علیرضا ملکیان معاون امور مطبوعاتی و اطلاع‌رسانی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و نویسنده سابق کیهان نحوه انعکاس خبر تصویب قطعنامه را به ایشان ابلاغ کرد. در این دستورالعمل که به جهت شدت دخالت در فعالیت رسانه‌ها بی‌سابقه خوانده شد آمده بود: در ارتباط با تحولات پرونده هسته‌ای، از جمله به خوانندگان یاد آوری کنند که "صدور قطعنامه بعدی دخالت در امور داخلی ایران تلقی می‌شود"، "صدور قطعنامه جدید تأثیری بر استمرار حمایت مردم از سیاست‌های هسته‌ای نظام جمهوری اسلامی ایران ندارد" و "موفقیت‌های سیاست هسته‌ای ایران در عرصه فنی ... جملگی در دوران دخالت‌های غیرقانونی شورای امنیت سازمان ملل به دست آمده‌است." "دستاوردهای برنامه صلح‌آمیز هسته‌ای ایران در خدمت جهان اسلام خواهد بود"، و در این ارتباط، "اعلام آمادگی ایران برای کمک به برنامه هسته‌ای مصر و سایر کشورهای اسلامی" را مورد تأکید قرار دهند. در بخش دیگری از دستورالعمل‌های مرتبط با پرونده هسته‌ای، صلاح دانسته شده که محورهای زیر توسط رسانه‌ها مورد رعایت قرار گیرند: "بزرگ نمایی اختلاف برخی از کشورهای اروپایی با سیاست آمریکا دربارهٔ برنامه هسته‌ای ایران"، "طرح اختلاف آمریکا با روسیه و چین دربارهٔ برنامه هسته‌ای ایران"، "افزایش تنفر از آمریکا در کشورهای غرب و اسلامی" ... و این که "اروپا بازنده اصلی سیاست‌های آمریکا دربارهٔ ایران است". وحشیگری نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران
خشونت‌های این سازمان علیه مردم ایران، با تحریم‌های حقوق بشری همراه بوده‌است و شماری از سران آن و مقامات محلی‌اش، از سوی غرب تحریم شده‌اند. از یگان ویژه این سازمان، به‌عنوان «سرکوب‌گرترین نیروی ضدشورش جمهوری اسلامی» یاد شده‌است که در خونین‌ترین سرکوب‌های خیابانی تاریخ جمهوری اسلامی در سال ۱۳۹۸، از مهم‌ترین نیروهای حاضر در خیابان بود. محاصره، کشتار و آتش گشودن به سوی مردم معترض، خشونت در بازداشتگاه‌ها، کشتن کودک و غیره، نقدهای جدی را به این سازمان، وارد کرده‌اند. نظام جمهوری اسلامی ایران
مقامات جمهوری اسلامی پس از اعتراضات آبان ۱۳۹۸ برای اولین بار از واژه «جنگ» برای سرکوب معترضان استفاده کردند و در نتیجه حکومت از همان ابتدا سطح خشونتی را که اعتراضات گشته در مراحل نهایی به کار گرفته می‌شد را در ابتدا به کار گرفت و خونین‌ترین سرکوب اعتراضات خیابانی در ۴۰ سال حکومت جمهوری اسلامی را رقم زد. روزشمار اعتراضات ۱۳۹۸ ایران
اعتراضات ۱۳۹۸ ایران یا اعتراضات سراسری آبان ماه ۱۳۹۸ مجموعهٔ اعتراضات مردمی و ضد حکومتی در سراسر ایران در آبان ۱۳۹۸ بود که به‌دنبال انجام مجدد سهمیه‌بندی سوخت و افزایش ۲۰۰ درصدی قیمت بنزین رخ داد. رحمانی فضلی شمار کشته‌شدگان را کمتر از ۲۲۵ نفر اعلام کرد و صدای آمریکا به‌نقل از خبرگزاری رویترز نوشت، در این اعتراضات ۱۵۰۰ نفر توسط نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی کشته شدند. جیسون برادسکی، رئیس شورای سیاست‌گذاری گروه اتحاد علیه ایران هسته‌ای، گفت گزارش ویژه رویترز در مورد کشته شدن ۱۵۰۰ معترض ایرانی به دستور علی خامنه‌ای باید در دادگاه کیفری بین‌المللی دنبال شود. نقض حقوق بشر توسط جمهوری اسلامی ایران
ایران، قرارداد عضویت در دیوان کیفری بین‌المللی را رسماً نپذیرفته‌است. برخی این سیاست عدم پذیرش ایران را ناشی از ترس دولت‌مردان ایران از محاکمه در این دادگاه دانسته‌اند. جمهوری اسلامی ایران به‌همراه بازوی سیاسی–نظامی آن که سپاه پاسداران است، به اعدام دسته‌جمعی زندانیان عقیدتی-سیاسی ایران در تابستان ۱۳۶۷، قتل‌های زنجیره‌ای ایران، عملیات‌های تروریستی خارجی، همکاری با رژیم بشار اسد، یهودستیزی، سادات‌سالاری جنگ‌افروزی در سوریه، عراق و یمن و چند کشور دیگر، همچنین سرکوب اعتراضات و نقض حقوق مردم ایران و مواردی از این دست، متهم شده‌است. وحشیگری نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران
به شکل کلی، وحشیگری نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران، از دید خشونت اعمال‌شده از سوی خود نیروها و خشونت نهادینه در این سیستم، بررسی شده‌است. سرنوشت معترضانی که توسط این نیرو دستگیر می‌شوند نیز مورد توجه رسانه‌های خارجی بوده‌است. در موارد بسیاری از شدت خشونت در بازداشتگاه‌های نیروی انتظامی جمهوری اسلامی، پرده‌برداری شده‌است. به شکل کلی، رویکرد دستگاه سرکوب جمهوری اسلامی، از جمله نیروی انتظامی، در بالاترین سطوح حکومت و توسط شخص علی خامنه‌ای تعیین شده‌است. عیسی فرهادی
آقای فرهادی در دی‌ماه ۱۳۹۱ شکل‌گیری اعتراضات مردمی ایران در سال ۱۳۸۸ را «توطئه» و «تلاش دشمنان برای فریب مردم» خواند و گفت: «حماسه نهم دی‌ماه نشان داد همه ایران سنگر مقاومت مردمی و مبارزه آن‌ها با دشمنان است. دشمنانی که این بار همه نقشه‌های خود را علنی عیان و به صراحت مقصد شومشان که همانا مقابله با انقلاب اسلامی و براندازی نظام اسلامی بود را در بوق و کرنا کردند. حوادث پس از انتخابات ماهیت دوست و دشمن را مشخص کرد.» سید ابراهیم رئیسی در انتخابات ریاست‌جمهوری ایران (۱۴۰۰)
پیش از این عملکرد ابراهیم رئیسی به عنوان رئیس قوه قضاییه ایران مورد اعتراض و مخالفت بسیاری از نهادهای حقوق بشری و سازمان‌های بین‌المللی و داخلی قرار گرفت. اعمال مجازات حبس‌های طولانی مدت برای برخی اعضای کانون نویسندگان ایران، آنهم در زمان شدت گرفتن همه‌گیری کرونا در کشور از نمونه‌های دیگر اقدامات قوه قضاییه علیه فعالان فرهنگی‌ست که در چند سال اخیر بی‌سابقه بوده‌است. فشارهای قضایی و امنیتی بر فعالان مدنی در استان‌های مرزی کشور نیز در دوران ریاست ابراهیم رئیسی در قوه قضاییه به شکل قابل ملاحظه‌ای افزایش یافت. تشدید برخوردهای قضایی و امنیتی با بازداشت‌شدگان اعتراضات آبان ۱۳۹۸ و معترضان به سرنگونی هواپیمایی بین‌المللی اوکراین به دست سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و روند ناعادلانه و غیر شفاف در محاکمه فوری این افراد، از دیگر نمونه‌های مواجهه دستگاه قضای کشور به ریاست ابراهیم رئیسی‌ست، در شرایطی که هنوز هیچ اطلاع دقیقی از رسیدگی قضایی به اصل این جنایات در دست نیست. اقدامات متعدد دستگاه قضایی در خصوص اجرای احکام حبس یا صدور قرار قضایی نامتعارف در خصوص وکلای مستقل در ایران نیز از جمله موارد بارز رفتارهای غیرقانونی مقامات قوه قضاییه در دوران ریاست ابراهیم رئیسی در این قوه است؛ صدور قرار قضایی ممنوعیت از اشتغال به وکالت فرزانه زیلابی، وکیل سندیکای کارگران کشت و صنعت نیشکر هفت‌تپه، یا صدور حکم حبس برای محمدهادی عرفانیان کاسب، وکیل علیرضا شیرمحمدعلی، زندانی سیاسی‌ای که خرداد ۱۳۹۸ در زندان کشته شد، از نمونه‌های اخیر این‌گونه رفتارهاست. اعدام نوید افکاری، کشتی‌گیر ۲۷ ساله و از بازداشت‌شدگان اعتراضات مردمی در شیراز و روح‌الله زم، روزنامه‌نگار، دو نمونه از مهم‌ترین و بحث‌برانگیزترین اقدامات قوه قضاییه در دوران ریاست ابراهیم رئیسی بود. از سوی دیگر، قوه قضاییه تحت امر ابراهیم رئیسی در سال‌های گذشته و در امتداد روند روسای پیشین این قوه در جهت تضعیف استقلال کانون وکلای دادگستری ایران تلاش بسیاری کرده‌است؛ اعمال برخی آئین‌نامه‌ها و بخش‌نامه‌ها و دستورالعمل‌ها در دوران ریاست ابراهیم رئیسی گواهی بر این ادعاست. ۳۰ اردیبهشت سال ۱۳۹۹ بود که ابراهیم رئیسی، از ابلاغ بخش‌نامه‌ای تحت عنوان «تکریم و ارتقای منزلت، شفاف سازی قراردادهای مالی وکالت و ایجاد نظام پیشنهادهای وکلا» به واحدهای قضایی کل کشور خبر داد. بخشنامه‌ای که به زعم بسیاری از وکلای مستقل دادگستری، برخلاف عنوان خود، علیه آنها کاربرد دارد. وحید صیادی نصیری، بهنام محجوبی و ساسان نیک‌نفس نیز با حکم دادگاه انقلاب به حبس محکوم در زندان فوت کردند. اعتراضات مرداد ۱۳۹۷ ایران
اکثریت مقامات جمهوری اسلامی تظاهرات را «توطئه دشمن» قلم داد کرده و و انتقادات را صرفاً به دولت تقلیل دادند و مردم را از ایستادگی علیه نظام بر حضر داشتند. واکنش‌ها به تظاهرات ۱۳۹۶ ایران
نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران در بیانیهٔ ۸ دی ۱۳۹۶ به‌مناسبت سالگرد تظاهرات ۹ دی ۱۳۸۸، آن رویداد را «حماسهٔ تاریخی ۹ دی‌ماه» و «یوم‌اللهی عظیم در تاریخ انقلاب و میهن اسلامی» نامید و «شکست تاریخی فتنهٔ شیطانی ۸۸ را محصول «بصیرت» و «میثاق امت اسلامی با ولایت» دانست. این بیانیهٔ رسمی، پیامدهای انتخابات ریاست‌جمهوری دهم ایران و جنبش سبز را «فتنهٔ آمریکایی–صهیونیستی ۸۸» توصیف می‌کند که «حادثه‌ای تلخ و درعین‌حال، الهام‌بخش و آموزنده در تاریخ کشور و یادآور تقابل ذاتی و راهبردی انقلاب اسلامی با جبههٔ سلطه و استکبار جهانی» است. در پایان می‌گوید که «انقلاب اسلامی به رهبری ولی فقیه زمان و اتکا به مؤلفه‌های درونی قادر است… پیچیده‌ترین بحران‌ها را مهار و با تبدیل آن به فرصت‌های تاریخی، ارادهٔ خود را به دشمنان تحمیل و آنان را از «هوس خلق فتنه‌های جدید علیه ارزش‌ها و مقدسات دینی، انقلابی و ملی» برحذر دارد.» اعتراضات آبان ۱۳۹۸ ایران
صنم وکیلی، معاون برنامهٔ خاورمیانه و شمال آفریقا در چَتِم هاوس معتقد است اعتراض به‌طور مؤثر، بخشی از فرهنگ ایرانیان است. او می‌گوید «با وجود سرکوبگری حکومت در چهار دههٔ گذشته، به نظر می‌رسد که در این دور آخر، آن‌ها به لحاظ سرعت در کینه‌توزی و وحشیگری از یک خط قرمز عبور کرده‌اند». عبدالکریم سروش متفکر و پژوهشگر دینی در یک سخنرانی نسبت به افزایش خشونت از سوی معترضان و حتی دست بردن گروهی از مردم به «اسلحه» در صورت تن ندادن حکومت به خواسته‌هایشان هشدار داد. اعتراضات دی ۱۳۹۶ ایران
عبدالرضا رحمانی فضلی، وزیر کشور بر خلاف علی خامنه‌ای که بر دخالت و سازماندهی تظاهرات به دشمنان بارها تأکید کرده‌است، بر اساس گزارشی که از سوی شورای امنیت کشور تهیه شده و با استناد به گزارش‌های دستگاه‌های اطلاعاتی، امنیتی و انتظامی، عوامل نارضایتی‌ها را داخلی و بدون هیچ‌گونه دخالت از خارج کشور عنوان کرد و گفت دو عامل باعث ناآرامی‌های دی ماه شده‌است؛ یکی عوامل نزدیک شامل نارضایتی اقتصادی، اجتماعی و سیاسی و دیگر سه عامل دور که از نظر او عمیق‌تر است و جمهوری اسلامی باید به آن توجه کند: تغییر نسل، تغییر سبک زندگی، و تغییرات تکنولوژیکی.سبک زندگی مردم، سلیقه، تفریح، روابط و پوشش آن‌ها دچار تغییرات اساسی شده‌است: نوع سلیقه و انتخاب آن‌ها به گونه‌ای است که منطق ما (حکومت) را برنمی‌تابد. او گفت یک جرقه کافی است تا اعتراضات شعله‌ور شود.رحمانی فضلی تعداد بازداشت شدگان را بیش از ۵ هزار نفر خواند و گفت تظاهرات به سرعت در روزهای ابتدایی به ۱۰۰ شهر رسید و در ۴۲ شهر هم درگیری اتفاق افتاد. ریشه‌ها و زمینه‌های اعتراضات آبان ۱۳۹۸ ایران
از اواخر جنبش سبز ایران که جنبش‌های اجتماعی نوظهور در ایران به سمت مطالبهٔ تغییرات ساختاری حرکت کرد، جریان‌های اصلاح‌طلب از تحولات سیاسی عقب افتادند. در سال ۱۳۸۸ و در جنبشی که برای اعتراض به نتایج انتخابات به وجود آمد، تصور می‌شد که بخش‌هایی از اصلاح‌طلبان قادر به همراهی با آن خواهند بود، اما در نهایت آنها تمایلی به گسترش جنبش و رویارویی با هستهٔ سخت قدرت از طریق خیابان را نداشتند. شکست جنبش سبز ایران منجر به ناامیدی معترضان از پیگیری مطالباتشان در چارچوب امکانات جمهوری اسلامی شد. بازگشت دوباره اصلاح‌طلبان به انتخابات و کوشش برای «بازسازی سیاست‌ورزی انتخاباتی» به جای «وفاداری به جنبش خیابانی» نشانه‌ای از این ناتوانی تصور شد. پس از اعتراضات ۱۳۹۶ که به مرور طبقات فرودست هم به حرکت‌های اعتراضی پیوستند، ناتوانی اصلاح‌طلبان در همراهی با اعتراضات، نقطه عطفی در ریزش پایگاه اجتماعی آنان شد و وقتی برای اولین‌بار گروهی از دانشجویان دانشگاه تهران شعار «اصلاح طلب، اصولگرا دیگه تمومه ماجرا» سر دادند و همهٔ جریان‌های سیاسی درون حکومت را به یک اندازه نامشروع قلمداد کردند، که منتقدان آن را نشانه‌ای از ریزش پایگاه اجتماعی اصلاح‌طلبان در میان طبقات متوسط قلمداد کردند. مصطفی تاج‌زاده در دی ماه ۱۳۹۶ به نقل از سید محمد خاتمی گفت «من اگر «تکرار» هم کنم، دیگر مردم رأی نمی‌دهند.» نظام جمهوری اسلامی ایران
دیدبان حقوق بشر در سال ۱۳۹۰ اعلام کرده‌است که حکومت جمهوری اسلامی با بازداشت و ارعاب بستگان و دوستان خبرنگاران فارسی‌زبان خارج از ایران، به دنبال کسب اطلاعات از این خبرنگاران یا واداشتن آن‌ها به سکوت است. به گفتهٔ مدیر بخش خاورمیانهٔ حقوق بشر، این اقدام ایران حاوی این پیام است که جمهوری اسلامی آماده است که فشارهای خود را به خارج از مرزهایش گسترش دهد. گزارش‌های بیش از صد روزنامه‌نگار ایرانی خارج از ایران حاکی از بازجویی و بازداشت خانوادهٔ بسیاری از این روزنامه‌نگاران به ویژه بخش بی‌بی‌سی فارسی، تلویزیون ایران اینترنشنال و رادیو فردا که به صورت پیوسته مورد آزار و تهدید قرار گرفته‌اند. این حملات پس از اعتراضات آبان ۱۳۹۸ شدت گرفته و واکنش گروه‌های حقوق بشری را در پی داشته‌است. اعتراضات مرداد ۱۳۹۷ ایران
این اعتراضات وسیعترین اعتراضات پس از تظاهرات دی ۱۳۹۶ و تا پیش از اعتراضات سراسری ۱۳۹۸ در جمهوری اسلامی ایران بود. واکنش‌ها به اعتراضات ۱۳۹۸ ایران
اعتراضات ۱۳۹۸ ایران یا اعتراضات سراسری آبان‌ماه ۱۳۹۸ مجموعهٔ اعتراضات مردمی و ضد حکومتی در سراسر ایران در آبان ۱۳۹۸ بود که به‌دنبال انجام مجدد سهمیه‌بندی سوخت و افزایش ۳۰۰ درصدی قیمت بنزین رخ داد.با اجرای طرح افزایش قیمت بنزین و اعتراضات بعد از آن، شخصیت‌ها و نهادهای مختلف به این موضوع واکنش نشان دادند. بورل طی اظهاراتی در جلسه عمومی پارلمان اروپا، با ادعای اینکه ایران در آستانه بحران اقتصادی بسیار جدی قرار دارد، اعلام کرد: «کمبود منابع بنیادین مانند دارو، تورم و نرخ بیکاری بالا منجر به تظاهرات‌هایی [در ایران] شد. من و سازمان‌های متبوع، تحولات اخیر حول تظاهرات‌ها در ایران را به دقت زیر نظر گرفتیم این مسائل، وخامت و گستردگی چیزی را که [در ایران] اتفاق افتاده و در حال رخ دادن است، نشان می‌دهد. ما در پاسخ دادن به این تحولات ساکت نبوده‌ایم و بر عکس، به صورت‌های خصوصی و علنی واکنش نشان داده‌ایم» «آقای سخنگو و خانم موگرینی، به‌جای خم شدن جلوی آخوندها و ادامه توافق شکست خورده هسته ای که فقط به رژیم (ایران) کمک می‌کند، رهبران اروپایی باید روحیه مردم ایران را تقویت کنند، حجابشان را بردارند و بگویند ما اذعان می‌کنیم که (رژیم ایران) رژیمی است که بیشتر از اینکه به مردمش اهمیت دهد، به تروریست‌ها اهمیت می‌دهد. تحمل اختلاف عقیده و تفکر آزاد را ندارد و هر سال با تجمعات اعتراضی گسترده مواجه می‌شود و به سربازان دستور می‌دهد آزادانه به هموطنانشان شلیک کنند و دهه‌هاست به مردمش ظلم می‌کند. ما اروپایی‌ها از صمیم قلب به مردم شجاع ایران می‌پیوندیم و فریاد می‌زنیم: «جمهوری اسلامی نمیخوایم، نمیخوایم» ما جمهوری اسلامی نمی‌خواهیم.»با گسترش اعتراض‌های داخل ایران، ایرانیان مقیم خارج از کشور در حمایت از معترضان، در نقاط مختلف جهان تجمع‌هایی برگزار کردند. تظاهرات ۱۳ آبان ۱۳۸۸ هواداران جنبش سبز
هواداران جنبش اعتراضی ایران که مجوز گردهمایی مستقل به آن‌ها داده نمی‌شود، استفاده از مناسبت‌ها و تظاهرات رسمی را برای حضور در خیابان‌ها و اعلام نظراتشان به عنوان یک تاکتیک انتخاب کرده‌بود. اعتراضات تیر ۱۳۹۹ ایران
در روزهای گذشته با انتشار گزارش‌هایی دربارهٔ مذاکرات مربوط به برنامه ۲۵ ساله همکاری‌های مشترک ایران و چین و همین‌طور ابلاغ حکم اعدام برای سه جوان از معترضان آبان ۱۳۹۸ منتشر شد که به اعتراضاتی در شبکه‌های اجتماعی انجامید. همچنین در هفته‌های گذشته تشدید وخامت شرایط اقتصادی و گرانی باعث ایجاد نارضایتی‌هایی در ایران شده‌است. در اطلاعیه سپاه پاسداران در خراسان رضوی به تلاش برای برهم زدن نظم عمومی از طریق «فضای مجازی» اشاره شده‌است اما فرمانده پلیس بهبهان این اعتراضات را در «اعتراض به وضعیت اقتصادی» می‌داند که «شعارهای هنجارشکنانه» می‌دادند. ریشه‌ها و زمینه‌های اعتراضات آبان ۱۳۹۸ ایران
علی فتح‌الله‌نژاد، کارشناس ایران در موسسهٔ بروکینگز (مرکز مطالعات خاورمیانه) می‌گوید: «اکثر ایرانیان سیاست‌های غلط دولت را علت اصلی مشکلات اقتصادی می‌دانند. دولت برای پرداخت هزینه‌های خود از جمله حقوق کارمندان و نیروهای امنیتی و شبه‌نظامی گوناگون و جبران کسری بودجه، یارانهٔ بنزین را کاهش داده‌است. کسری بودجه را اما می‌شد با دریافت مالیات از نهادهای عظیم اقتصادی که توسط بنیادهای مذهبی، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و دفتر رهبر انقلاب اداره می‌شوند، جبران کرد. اما به جای آن، حکومت تصمیم گرفت اقدامات ریاضتی در پیش گیرد و بار کسری بودجه را بر دوش مردمی گذارد که طی چند سال گذشته به‌طور فزآینده‌ای فقیرتر شده‌اند و اکنون حاکمیت از سوی بخش بزرگی از جامعه به صورت دشمن درآمده است. بدین‌سان بحران مشروعیت جمهوری اسلامی ابعاد جدیدی به خود گرفته‌است». واکنش‌ها در ایران نسبت به جنگ غزه (۲۰۰۸–۲۰۰۹)
سپاه پاسداران که با تأسیس نیروی قدس از بدو امر خود را ملزم به مداخله همه‌جانبه در درگیری‌های اعراب و اسرائیل می‌داند طی یک دستورالعمل توجیهی به نیروهای موسوم به «هادیان سیاسی» به تشریح نحوه تبلیغات ایران پرداخته‌است: «در تحرک رسانه‌ای بایستی مواردی که در پیام مقام رهبری آمده‌است مورد تأکید قرار گیرد و از شکل خبری صرف به عملیات گسترده رسانه‌ای شامل تحلیل، تحریض، نقد و تشویق مردم به حمایت و تظاهرات تبدیل شود، و لذا از علمای مسلمان، رؤسای الازهر، روشنفکران و … مصاحبه‌های متعددی گرفته و منعکس گردد … اولویت همه تلاش‌ها در محیط خارجی باید بر روی محیط داخلی فلسطین، محیط پیرامونی رژیم صهیونیستی و سپس دیگر حوزه‌ها باشد و تحول در فضای کرانه باختری و فلسطینی‌های ۱۹۴۸ می‌تواند فشار سنگینی را بر رژیم صهیونیستی وارد کند» آمده «فعال‌تر شدن محیط داخلی مصر و مدیریت فشارهای تبلیغاتی، سیاسی، رسانه‌ای و مذهبی در مصر» باید مورد توجه قرار گیرد." اعتراضات مرداد ۱۳۹۷ ایران
عموم شعارها معیشتی و بعضاً مرتبط با سیاست خارجه منطقه ای ایران بود. برخی دیگر از شعارها نیز علیه سیستم استبدادی حاکم بوده و پس‌زمینه اجتماعی داشت. اکثر شعارها پیشتر در اعتراضات ماه‌ها و سال‌های گذشته همچون اعتراضات دی ماه ۹۶ و اعتراضات سال ۸۸ استفاده شده و مشترک بود: وحشیگری پلیس در ایران
وحشیگری نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران علیه مردم این کشور، با تحریم‌های حقوق بشری همراه بوده‌است و شماری از سران آن و مقامات محلی‌اش، از سوی غرب تحریم شده‌اند. از یگان ویژه این سازمان، به‌عنوان «سرکوب‌گرترین نیروی ضدشورش جمهوری اسلامی» یاد شده‌است که در خونین‌ترین سرکوب‌های خیابانی تاریخ جمهوری اسلامی در سال ۱۳۹۸، از مهم‌ترین نیروهای حاضر در خیابان بود. محاصره، کشتار و آتش گشودن به سوی مردم معترض، خشونت در بازداشتگاه‌ها، کشتن کودک هنگام تعقیب و غیره، نقدهای جدی را به این سازمان، وارد کرده‌اند. به گزارش یورونیوز در ۲۰۲۰ م، برخی باور دارند که ملزم بودن پلیس جمهوری اسلامی ایران برای پیشگیری از نقض شدن احکام شرعی از سوی مردم، بانی آن شده‌است که پلیس در ایران این دوره، بیشتر از آن که پایه‌گذار امنیت مردم این کشور باشد، باعث ناامنی روانی میان شهروندان باشد. جمع کردن دیش‌های ماهواره، کتک‌زدن و اعمال خشونت علیه مردم به خاطر شئونات و حجاب، دیگر کارهای نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران هستند که مورد نقد قرار گرفته‌اند. گرداندن متهمان در شهر که شامل نوجوانان زیر سن قانونی نیز می‌شده‌است نیز توسط رسانه‌ها و مردم، نقد شده‌است. با این حال، از سوی دیگر در بهمن ۱۳۹۹، حسین اشتری، فرمانده نیروی انتظامی، بر «اجرای قانون توأم با رأفت اسلامی» تأکید کرد. وی همچنین اعلام کرده‌است که «نیروهای یگان ویژه در همهٔ عرصه‌ها در کنار مردم و همراه آنان هستند». روابط خارجی ایران
سیاست خارجی ایران پس از انقلاب ۱۳۵۷، بیشتر بر اساس ارزش‌گذاری‌های نظام دینی شکل گرفت و تغییر ماهیت داد. در اصول قانون اساسی ایران اعلام شده‌است که سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران، بر اساس نفی سلطه‌جویی و سلطه‌پذیری، حفظ استقلال همه‌جانبه و یکپارچگی کشور، دفاع از حقوق تمام مسلمانان و عدم تعهد در برابر قدرت‌های سلطه‌گر و روابط صلح‌آمیز با دول غیرمحارب استوار است؛ جمهوری اسلامی ایران، سعادت انسان در کل جامعه بشری را آرمان خود دانسته و استقلال، آزادی و حکومت حق و عدل را از حقوق مردم جهان می‌داند. همچنین در عین خودداری از دخالت در امور داخلی کشورهای دیگر، از مبارزه حق‌طلبانه مستضعفین در برابر مستکبرین، در تمام جهان، پشتیبانی می‌کند. همچنین هر قراردادی که سلطهٔ بیگانه بر منابع، فرهنگ، ارتش و دیگر شئون ایران را فراهم آورد، ممنوع اعلام شده‌است. شعار «نه شرقی نه غربی، جمهوری اسلامی» نیز به عنوان فلسفهٔ سیاسی این کشور، در نظر گرفته شده‌است. واکنش‌ها در ایران نسبت به جنگ غزه (۲۰۰۸–۲۰۰۹)
جنگ غزه ۲۰۰۸ - ۲۰۰۹ همراه با موضع‌گیری بسیاری از کشورها و سازمان‌ها در سطح جهان بود. در ایران نیز، این حوادث همراه با واکنش مردم و مقامات دولتی بود. از مهمترین این واکنش‌ها می‌توان به فتوای جهاد سید علی خامنه‌ای، رهبر ایران، و تحصن و حمله به سفارت‌خانه‌های خارجی اشاره کرد. دولت و مجلس اصول‌گرای ایران که پیش از این هم خواهان تغییر مکان سازمان ملل از آمریکا بودند ضمن پیگیری جدی‌تر اعلام کردند که هزینه تغییر مکان سازمان ملل را خواهند پرداخت تا مانع از (به گفته آنان) اثرگذاری آمریکا و اسرائیل بر این سازمان شوند. قاسم سلیمانی
برخی افراد و رسانه‌ها به نقش قاسم سلیمانی در سرکوب اعتراضات داخلی ایران، از جمله، اعتراضات سال‌های ۷۸، ۸۸، ۹۶ و ۹۸ پرداخته‌اند. سیاست خارجی محمود احمدی‌نژاد
معصومهٔ ابتکار در اعتراض به سکوت دولت ایران در قبال کشتار مسلمانان در چین، در ۱۶ تیر گفت: «خبرگزاری دولتی ایران در خبر خود هیچ اشاره‌ای به مسلمان‌بودن معترضان نمی‌کند و به رویش هم نمی‌آورد که یکی از اعتراضات در مسجد عیدکا در شهر کاشگار [کاشغر] صورت گرفته‌است.» سید حسین نقوی حسینی، عضو کمیسیون امنیّت ملّی و سیاست خارجی مجلس در ۲۴ تیر گفت: وزارت خارجه نباید استراتژی غلطی را که در مورد مسلمانان چچن اتّخاذ کرد در مورد کشتار مسلمانان چین تکرار می‌کرد. هم‌چنین مقالاتی به قلم عمادالدین باقی، صادق زیباکلام و محمد شریف در روزنامهٔ اعتماد ملی نوشته شده‌است. حسین سبحانی نایب رئیس کمیسیون امنیّت ملّی مجلس هشتم، مبهم‌بودن مسئلهٔ کشته‌شدن مسلمانان اویغور و دلایل آن را، علّت سکوت راست‌گرایان دانست. ایران
تظاهرات ۱۷ اسفند ۱۳۵۷، اعتراضات ۱۳۸۸، تظاهرات ۱۳۹۶، اعتصابات ۱۳۹۷-۱۳۹۸ و اعتراضات آبان ۱۳۹۸ نمونه‌هایی از نارضایتی‌های منجر به اعتراض دوران جمهوری اسلامی هستند. بر اساس تحلیلی در سال ۱۳۹۷، در این سال‌ها، افزایش شکاف طبقاتی، فساد سیستماتیک دولتی و فشارهای خارجی، با افزایش نارضایتی همگانی، اعتراضات سراسری پراکنده‌ای را برانگیخت. اعتراضات ۱۳۸۸، پیامد پیروزی احمدی‌نژاد بر موسوی در انتخابات ۱۳۸۸ بود. پس از ناکامی این اعتراضات، حامیان نتایج انتخابات، کم‌کم مستندهای انتخاباتی بی‌شماری را پنهان یا از دسترس خارج کردند. اعتراضات ۱۳۹۶ ماهیتی ضدحکومتی داشت که از نارضایتی‌های اقتصادی و سیاسی تغذیه می‌شد و در پاسخ آن، حکومت افزون بر برگزاری تظاهرات و محدودسازی شبکه‌های اجتماعی، از عوامل خارجی گفت و معترضان را سرکوب کرد که شماری از آنان، کشته شدند. اعتراضات آبان ۱۳۹۸ (پس از افزایش قیمت بنزین در ایران) نیز با سرکوب شدید مردم معترض همراه شد و بنابر گزارش‌های خارجی، شمار کشته‌شدگان تا ۱۵۰۰ تن و شامل زنان و نوجوانان بوده‌است. اگرچه وزیر کشور، شمار کشته‌شدگان را ۲۰۰ تا ۲۲۵ تن اعلام کرد. در این تظاهرات، ویدئوهایی از شلیک مستقیم نیروهای امنیتی به معترضان منتشر شد. اعتراضات تابستان ۱۴۰۰ ایران
از آغاز اعتراضات، نیروهای امنیتی به شیوه‌های مختلف، به سرکوب معترضان پرداختند. در همین راستا، سازمان ملل متحد از سران نظام جمهوری اسلامی ایران خواست که به‌جای سرکوب معترضان، برروی کم‌آبی خوزستان تمرکز کنند. همچنین عفو بین‌الملل نیز خواستار توقف سرکوب معترضان در ایران شد. وزارت امور خارجه ایالات متحده آمریکا نیز، از معترضان حمایت، و خشونت نیروهای امنیتی را محکوم کرده‌است. سیاست در سوریه
برخی کارشناسان و رسانه‌های مخالف معتقدند که جمهوری اسلامی ایران به دلیل پشتیبانی از دولت بشار اسد برای سرکوب اعتراضات ۲۰۱۱ سوریه سبب آغاز جنگ داخلی سوریه که نتیجه آن آوارگی بیش از ۴ میلیون نفر و کشتار بیش از ۴۰۰٬۰۰۰ تن شده‌است. ضداطلاعات
به عقیدهٔ حسین باستانی روزنامه‌نگار، رویهٔ معمول حکومت ایران در مواجهه با رخدادهایی چون اعتراضات آبان ۱۳۹۸ ایران، بستن نامحسوس پرونده‌های مهم، انتشار انبوه ضداطلاعات در کوتاه مدت و خودداری از توضیح بیشتر در درازمدت است؛ به این امید که با رسیدن پرونده‌های جدید، پرونده‌های قدیمی مشمول مرور زمان شده و فراموش شوند. او ضمن اشاره به عملکرد مسئولین و رسانه‌های حکومتی در قبال حوادث آبان ماه، بر این باور است که در اعتراضات آبان ۱۳۹۸ هم همان رویه اتخاذ شده‌است. وحشیگری پلیس در ایران
به گزارش یورونیوز در ۲۰۲۰ م، برخی باور دارند که ملزم بودن پلیس جمهوری اسلامی ایران برای پیشگیری از نقض شدن احکام شرعی از سوی مردم، بانی آن شده‌است که پلیس در ایران این دوره، بیشتر از آن که پایه‌گذار امنیت مردم این کشور باشد، باعث ناامنی روانی میان شهروندان باشد. سعید مدنی، جامعه‌شناس اعلام داشت که اینکه نیروی انتظامی ملزم به این شده‌است که از نقض احکام شرعی جلوگیری کند، ابهام دارد؛ نیروی انتظامی ضابط قضایی به‌شمار می‌رود و ضابط مذهبی یا شرعی نیست و بیشتر ورودهای نیروی انتظامی، شامل موارد نقض قانون بوده‌است. در مورد حجاب نیز وابسته به سیاست‌ها و قانون‌هایی که به نیروی انتظامی می‌دهند، این نیرو احتمال دارد که با کسانی که حجاب آنان بر پایه استانداردهای جمهوری اسلامی نبوده‌است، برخورد خشنی داشته باشد. همچنین وی گفت که تا مدت‌ها، یکی از وظیفه‌های روزانهٔ نیروی انتظامی، جمع کردن دیش‌های ماهواره مردم بوده‌است که این، به دلیل سیاستی از سوی وزارت کشور بود. ریشه‌ها و زمینه‌های اعتراضات آبان ۱۳۹۸ ایران
در ۲۰ سال گذشته گزارش‌های مختلفی دربارهٔ خودسوزی اعتراضی افراد در شهرهای مختلف ایران منتشر شده‌است. حسین راغفر اقتصاد دان می‌گوید که اعتراضات همواره اتفاق می‌افتاد ولی در دفعات قبل مردم بجای پمپ بنزین‌ها خودشان را آتش می‌زدند. پیامدهای انتخابات ریاست‌جمهوری دهم ایران
وزارت امور خارجه ایران در پاسخ به انتقادات خارجی بیانیه‌ای صادر کرده‌است که در آن «هرگونه خدشه‌دارکردن نتیجه انتخابات، اهانت به رأی اکثریت و مغایر با اصول دموکراسی و احترام به حقوق دیگران» دانسته و کشورهایی که به گفتهٔ وزارت خارجه «قبلاً خود از تروریسم، استثمار، استعمار و حکومت‌های خودکامه پشتیبانی کرده‌اند و سلاح‌های کشتار جمعی را در اختیار دیگران گذاشته‌اند»، در موضعی نیستند که از انتخابات ایران انتقاد کنند. حسن قشقاوی، سخنگوی وزارت امورخارجه ایران، در دوم تیر گفت که موضع‌گیری دبیرکل سازمان ملل، دخالت در امور داخلی ایران است و آن را محکوم کرد. ربودن مخالفان سیاسی توسط جمهوری اسلامی ایران
ربودن مخالفان سیاسی توسط جمهوری اسلامی ایران با استناد به وضعیت حقوق بشر در جمهوری اسلامی ایران از جانب ایرانیان و از جانب فعالان حقوق بشر، نویسندگان، و سازمان‌های مردم‌نهاد بین‌المللی، عمدتاً مورد انتقاد قرار گرفته‌است. جمهوری اسلامی ایران همواره به بهانه‌هایی چون تبلیغ علیه نظام، تشویش اذهان عمومی، توهین به مقدسات اسلام و مقامات جمهوری اسلامی، جاسوسی و همکاری با دول متخاصم علیه منافع جمهوری اسلامی ایران سعی در سرکوب مخالفان خود با استفاده از روش‌های مختلف داشته‌است. مداخله ایران در جنگ داخلی سوریه
به گزارش دو سایت وابسته به سپاه‌پاسداران، نیروی قدس تحت فرماندهی قاسم سلیمانی در اوایل سال ۲۰۱۱ (پیش از ظهور داعش در سوریه) در سرکوب اعتراضات مردم سوریه نقش داشت. نظام جمهوری اسلامی ایران
نظام جمهوری اسلامی ایران در طول دوران خود، با امواجی از نارضایتی مردم کشور، روبرو شده‌است. بر اساس تحلیلی در سال ۱۳۹۷، در این سال‌ها، افزایش شکاف طبقاتی، فساد سیستماتیک دولتی و فشارهای خارجی، بر نارضایتی همگانی افزوده‌است که اعتراضات سراسری پراکنده‌ای را برانگیخته‌است. تظاهرات ۱۷ اسفند ۱۳۵۷، اعتراضات ۱۳۸۸، تظاهرات ۱۳۹۶، اعتصابات سراسری ۱۳۹۷–۱۳۹۸ و اعتراضات آبان ۱۳۹۸ نمونه‌هایی از نارضایتی‌های منجر به اعتراض در طول حکومت جمهوری اسلامی هستند. اعتراضات ۱۳۸۸ (و شکل‌گیری جنبش سبز ایران)، پیامد پیروزی محمود احمدی‌نژاد بر میرحسین موسوی در انتخابات ۱۳۸۸ ریاست‌جمهوری ایران بود و گسترش قابل توجهی داشت. پس از ناکامی این اعتراضات، حامیان نتایج انتخابات ۱۳۸۸، کم‌کم مستندهای انتخاباتی بی‌شماری را پنهان یا از دسترس خارج کردند. اعتراضات ۱۳۹۶ ماهیتی ضدحکومتی داشت که هم‌زمان از نارضایتی‌های اقتصادی و سیاسی تغذیه می‌شد و در پاسخ آن، حکومت تظاهرات برگزار کرد، شبکه‌های اجتماعی را محدود کرد، از نقش کشورهای خارجی گفت و معترضان را سرکوب کرد و شماری از آنان، کشته شدند. اعتراضات آبان ۱۳۹۸ (پس از افزایش قیمت بنزین در ایران) نیز با سرکوب شدید مردم معترض همراه شد و اینترنت تقریباً در تمام ایران قطع شد. همچنین بنابر گزارش‌های خارجی، شمار کشته‌شدگان، تا ۱۵۰۰ تن و شامل زنان و نوجوانان بوده‌است. اگرچه وزیر کشور، شمار کشته‌شدگان را ۲۰۰ تا ۲۲۵ تن اعلام کرد. در هنگام این تظاهرات، ویدئوهای بسیاری از شلیک مستقیم نیروهای امنیتی ایران، به سوی معترضان منتشر شد. واکنش‌ها به تظاهرات ۱۳۹۶ ایران
بهرام قاسمی سخنگوی وزارت امور خارجهٔ ایران در ۹ دی ۱۳۹۶ دربارهٔ واکنش دونالد ترامپ به این اعتراضات گفت که «مردم رشید ایران وقعی به شعارهای فرصت طلبانه و ریاکارانه مقامات آمریکا نمی‌گذارند.» و تأکید کرد که «قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران ساختارهای دموکراتیک را برای حمایت قانونی از خواسته‌های مدنی مردم پیش‌بینی کرده‌است و امکان پیگیری این خواسته‌ها در چارچوب قانون کاملاً امکان‌پذیر است.» همچنین گفت که حمایت فرصت‌طلبانه و فریبکارانه همین مقامات از برخی تجمعات در روزهای اخیر در برخی از شهرهای ایران را چیزی جز نیرنگ و ریاکاری دولت آمریکا نمی‌دانند. اعتراضات دی ۱۳۹۶ ایران
باوجود تظاهرات حامیان حکومت، در هشتمین روز تظاهرات سراسری مردم ایران ویدئوهای ارسالی به بخش شهروند خبرنگاران رسانه‌ای همچون صدای آمریکا حاکی از ادامه تظاهرات و اعتراضات در شامگاه ۱۴ دی‌ماه در اقصی نقاط ایران بوده‌است. از شهرهایی که در آن اعتراضات گزارش شده‌است می‌توان از الیگودرز، دزفول، قزوین، کرج، شیراز، شاهین‌شهر، سنندج و بوکان نام‌برد. طبق این گزارش‌های ویدئویی مردم شعارهایی همچون «مرگ بر خامنه‌ای»، «خامنه‌ای حیا کن، مملکت و رها کن» و «نترسید، نترسید، ما همه باهم هستیم» سرداده‌اند. همچنین در این رسانه ویدئویی بارگذاری شد که نشان‌دهنده تخریب یک اتومبیل شخصی توسط یک افسر درجه‌دار سپاه در خیابان به وسیله باتوم بوده‌است. تظاهرات حامیان حکومت در ۱۵ دی پس از نماز جمعه برگزار شد، در شهرهای تهران، کرمان، اصفهان، تبریز، شیراز، مازندران، بوشهر، گیلان، مشهد و همه شهرستان‌های کشور؛ آنان شعارهای «مرگ بر آمریکا»، «مرگ بر اسرائیل»، «مرگ بر ضد ولایت فقیه»، «مرگ بر فتنه‌گر» و «ما همه با هم هستیم پشت ولایت هستیم» سر دادند. در خطبه‌های نمازجمعه، اتهاماتی علیه معترضان بیان شد؛ احمد خاتمی در تهران گفت که «در فتنهٔ اخیر، پول را عربستان داد و آمریکا طراحی کرد، قرار بود از اتاق آمریکا در اربیل کم‌کم سلاح به ایران بیاید و در بهمن کار را در ایران تمام کنند.» او افزود «در طول حدود دو دهه انقلاب، ۷۸، ۸۸ تا ۹۶، سه فتنه داشتیم. فتنه اول فتنه کوی دانشگاه، فتنه دوم سال ۸۸ و فتنه سوم این فتنه چند روزه سال ۹۶ بود.» برخلاف او، یک امام جمعهٔ دیگر، عبدالحمید اسماعیل‌زهی از اصطلاح "فتنه" برای اشاره به اعتراضات استفاده نکرد، او با اشاره به «تجمعات» و «راهپیمایی‌های اعتراض‌آمیز» گفت «مسئولین امر باید به تجمعات و راهپیمایی‌های اعتراض‌آمیزی که این‌روزها در کشور در جریان است توجه کنند و حرف معترضین را بشنوند. باید تا جایی که دین اسلام و قانون اساسی آزادی داده‌است به مردم آزادی داده شود و فشارها برداشته شوند.» او تأکید کرد «باید یکسری تغییرات در سیاست‌ها و قوانین کشور ایجاد شود تا مشکلات مردم حل شوند و رضایت ملت حاصل شود.» اعتراضات آبان ۱۳۹۸ ایران
مقامات جمهوری اسلامی این اعتراضات را نه به علت سیاست‌های جمهوری اسلامی، بلکه حاصل تلاش «دشمن» می‌دانند. در روز ۲۸ آبان، علی خامنه‌ای رهبر جمهوری اسلای ایران اعلام کرد که در این اعتراضات «دشمن را عقب راندیم» و «این اعتراضات، مردمی نبود بلکه امنیتی بود». او آتش‌زدن بانک‌ها و ایجاد ناآرامی را به «اشرار» و «ضدانقلاب» و «دشمنان ایران» نسبت داد. یک روز بعد حسن روحانی هم برخی معترضان را «گروه کوچکی از سربازان دشمن» نامید که علیه امنیت ملی ایران عمل کردند. اما از نظر برخی، این نسبت دادن همیشگی مشکلات کشور به عوامل خارجی و «دشمن»، سیاست کلان مسئولان جمهوری اسلامی ایران برای عدم مسئولیت پذیری در قبال سیاست‌های خودشان است. به عنوان مثال، پس از اعتراضات در مورد قیمت بنزین، خامنه‌ای در حالی پنج بار بر سررشته نداشتنش در مورد مسائل اقتصادی تأکید کرد که در ۷ شهریور ۱۳۹۷، با اشاره به تجربهٔ دولت قبل -در افزایش قیمت سوخت- خواستار کنترل «مصرف بالای بنزین در داخل» شده بود و گفته بود: «چرا باید این قدر ما مصرف بکنیم؟... راه‌هایی وجود دارد، دنبال کنید. این راه‌ها با قدرت پیش برید. حالا ممکن است یک تعدادی آدم‌هایی که هر خانواده‌ای ۵ تا ماشین دارند و مصارف زیاد دارند ممکن است ناراحت بشوند، خوب بشوند.» مخالفان جمهوری اسلامی ایران
مقامات جمهوری اسلامی پس از اعتراضات آبان ۱۳۹۸ برای اولین بار از واژه «جنگ» برای سرکوب معترضان استفاده کردند و در نتیجه حکومت از همان ابتدا سطح خشونتی را که اعتراضات گشته در مراحل نهایی به کار گرفته می‌شد را در ابتدا به کار گرفت و خونین‌ترین سرکوب اعتراضات خیابانی در ۴۰ سال حکومت جمهوری اسلامی را رقم زد. سیاست در ایران
تظاهرات اعتراضی حامیان مهندس میرحسین موسوی در ایران، راهپیمایی اعتراض‌آمیزی بود که در تاریخ ۲۵ خرداد ۱۳۸۸، ۳ روز پس از اعلام نتایج انتخابات ریاست جمهوری، با حضور میلیونی ایرانیان در شهر تهران، دیگر شهرهای ایران، و برخی شهرهای دیگر کشورها صورت گرفت. این تظاهرات یکی از بزرگترین تظاهرات‌های غیر حکومتی تاریخ ایران بود و در تاریخ ۳۰ ساله پس از انقلاب بی‌سابقه بوده‌است. اعتراضات دی ۱۳۹۶ ایران
در ۱۱ دی پس از پخش سخنان حسن روحانی دربارهٔ اعتراضات (پس از چهار روز سکوت) خبرگزاری‌های مختلف داخلی و خارجی از ادامه ناآرامی‌ها در شهرهای مختلف ایران خبر دادند. مروه شربینی
رادیو آلمان در گزارشی دربارهٔ واکنش دولت ایران به این حادثه، آن را یک مانور تبلیغاتی عنوان کرد و اعلام کرد که ایران به خاطر سرکوب خونین معترضان داخل ایران و دستگیری عدهٔ کثیری از فعالان سیاسی، روزنامه‌نگاران و مردم عادی و هم به خاطر سکوتش در قبال کشتار مسلمانان در چین مورد انتقاد و پرسش است. اعتراضات آبان ۱۳۹۸ ایران
اتفاقاتی مانند تخریب و آتش زدن اموال دولتی و حمله به حوزه‌های علمیه و دفترهای امامان جمعه پس از به خشونت کشیده‌شدن اعتراضات رخ دادند. عده‌ای از تحلیل‌گران این حمله‌ها را نشانهٔ اعتراض مردم به حمایت حوزه‌های علمیه از حکومت جمهوری اسلامی دانستند حال‌آن‌که به عقیدهٔ برخی چهره‌های سیاسی، حکومت با هدف تشدید سرکوب، خود اقدام به تخریب اموال عمومی کرد و آن را به معترضان نسبت داد. ناآرامی‌های ۲۰۰۹ اورومچی
سیاست دولت ایران در برابر کشتار مسلمانان چین، باعث واکنش برخی چهره‌های سیاسی-مذهبی و رسانه‌های منتقد دولت در ایران شد. در حالی که ایران درباره قتل مروه شربینی بسیار مانور داد و خواهان تشکیل کمیتهٔ حقیقت یاب شده‌بود. این سیاست در برابر کشتار مسلمانان چین، باعث انتقاداتی علیه دولت ایران شد. اعتراضات تابستان ۱۴۰۰ ایران
دیانا الطحاوی، معاون خاورمیانه و شمال آفریقا، با «وحشتناک و غیرقانونی» توصیف کردن برخورد مقامات در به‌کارگیری گاز اشک‌آور، تیراندازی و بازداشت اعتراض‌کنندگان، این رویه را همچون رفتار جمهوری اسلامی در مقابل معترضان در آبان ۱۳۹۸ عنوان کرد. اعتراضات ۱۳۹۹ ایران
پس از اعتراضات ۱۳۹۸، بسیاری از اقتصاددانان دربارهٔ دور جدید اعتراضات مردمی به دلیل فساد اقتصادی، ناکارآمدی و فقر روزافزون هشدار دادند. حسن کرمی، فرمانده یگان ویژه پلیس ایران در مصاحبه با خبرگزاری رسمی جمهوری اسلامی از آمادگی کامل این نیرو برای سرکوب اعتراضات در سال ۹۹ خبر داد. تظاهرات
با استفاده از روش‌های معمول، دوستانه و بدون خشونت کنترل انبوه مردم می‌توان از جمع شدن بیشتر مردم، پیش‌گیری کرد. در کشورهایی چون ایران، از قطع اینترنت نیز برای پیشگیری از گسترش اخبار تظاهرات و افزایش مردم معترض، استفاده می‌شود و در مواقع حساس، اینترنت این کشور، قطع می‌گردد. نقض حقوق بشر توسط جمهوری اسلامی ایران
دو رسانه سپاه پاسداران انقلاب اسلامی با انتشار گزارشی دربارهٔ فعالیت‌های نیروی قدس سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، پس از سال‌ها تأیید کردند که نیروی قدس به فرماندهی قاسم سلیمانی از زمان آغاز اعتراضات مردم سوریه در اوایل سال ۲۰۱۱، در سرکوب این اعتراضات، نقش داشته‌است و به پلیس این کشور، دربارهٔ چگونگی سرکوب اعتراضات و اقدامات اطلاعاتی و امنیتی بر ضد معترضان، آموزش داده و به آن‌ها جنگ‌افزار و تجهیزات سرکوب داده‌است. نظام جمهوری اسلامی ایران
در پی اعتراضات سال‌های ۲۰۱۹ و ۲۰۲۰ در عراق، معترضان در اعتراض به تضعیف ارتش عراق و در مقابل تقویت سپاه پاسداران و حشد شعبی دست به شورش زدند. براساس گزارش موسسه بین‌المللی مطالعات استراتژیک «تحول و تبدیل نیروهای بسیج مردمی از گروهی داوطلب وطن‌پرست به بخشی جا افتاده از نظم سیاسی کشور باعث شده که این گروه حمایت مردمی خود را از دست بدهد.» اعتراضات دی ۱۳۹۶ ایران
احمد توکلی اعتراضات را قابل پیش‌بینی و در نتیجه ۳ عامل: اتخاذ سیاست‌های خشن تعدیل صندوق بین‌المللی پول، دوم سستی و رخوت دولتی‌ها در رفع مشکلات معیشتی و نهایتاً بی‌اعتنائی به مردم و فرار از شفافیت و پاسخگوئی در قبال تصمیماتی که گرفته می‌شود می‌داند. نقد رهبر جمهوری اسلامی ایران
صحبت‌های انگشت‌شمار رهبر جمهوری اسلامی در باب مجاز بودن نقد از رهبری و نظام اکثراً در دههٔ ۹۰ شمسی، پس از عصر گسترش اینترنت همراه و آغاز دستیابی عموم مردم به اطلاعات و به وجود آمدن بحران‌های شدید داخلی و خارجی همانند: جنبش سبز، بحران موسسات مالی، اعتراضات دی ۱۳۹۶ و اعتراضات آبان ۱۳۹۸ اتفاق افتاده‌است. وی در یک سخنرانی گفت که «انتقاد مردم، فقط از دولت و مجلس و قوه قضائیه نیست» و ممکن است مردم از رهبر جمهوری اسلامی هم «انتقاد داشته باشند» اما این انتقاد «منافاتی با ایستادگی پای نظام ندارد». وی معتقد است مردم منتقد، اما «از اصل نظام با همه وجود دفاع می‌کنند». مرتضی کاظمیان، روزنامه‌نگار و تحلیلگر سیاسی مقیم پاریس، می‌گوید: «هرچند، ظاهر سخن رهبر جمهوری اسلامی در پذیرش وجود انتقاد از شخص وی، مهم و قابل‌تأمل است؛ اما متأسفانه رفتار سیاسی آیت‌الله خامنه‌ای در مقام شخص اول نظام، نسبت چندانی با ادعای وی برقرار نمی‌کند. چنان‌که کم نبوده‌اند فعالان سیاسی (مانند احمد زیدآبادی) که به‌خاطر نوشتن نامه سرگشاده به وی، هدف خشونت امنیتی و قضایی قرار گرفته‌اند … حصر رهبران جنبش سبز نیز با کم‌تحملی و کینه‌جویی شخصی آیت‌الله خامنه‌ای گره خورده‌است. افزون بر اینها، اگرچه رهبری نظام از شنیدن صدای انتقادها علیه خود می‌گوید، اما نشانه‌ای از گشایش در فضای سیاسی و مطبوعاتی نشان نمی‌دهد و همچنان ایران را بی‌نیاز از توسعه سیاسی می‌داند و تنها بر اقتصاد تأکید دارد». نقد رهبر جمهوری اسلامی ایران
در ۲۴ آبان ۱۳۹۸ مجموعهٔ اعتراضات مردمی و ضد حکومتی در سراسر ایران به‌دنبال انجام مجدد سهمیه‌بندی سوخت و افزایش ۲۰۰ درصدی قیمت بنزین آغاز شد. شرکت ملی پخش فراورده‌های نفتی ایران، بدون اطلاع و اعلام قبلی، در نیمه‌شب ۲۴ آبان ۹۸ اعلام کرد سهمیه‌بندی بنزین دوباره آغاز شده و قیمت هر لیتر بنزین سهمیه‌ای ۱۵۰۰ تومان، و نرخ هر لیتر بنزین آزاد از ۱۰۰۰ به ۳۰۰۰ تومان افزایش یافت. به دنبال اعلام این خبر، اعتراضات سراسری در کل کشور گسترش یافت. بر اساس گزارش نهادهای امنیتی ایران، ۲۹ استان و صدها شهر دستخوش ناآرامی‌های پس از افزایش قیمت بنزین بودند. از شنبه ۲۵ آبان به دستور شورای امنیت کشور قطعی سراسری اینترنت آغاز شد. مقام‌های ایرانی اعلام کردند اینترنت به‌دلایل امنیتی قطع است و زمان بازگشت آن هم مشخص نیست. اعتراضات نخست در واکنش به افزایش سه‌برابری قیمت بنزین آغاز شد ولی سپس حکومت جمهوری اسلامی و رهبران ایران را هدف گرفت. تصاویر فراوانی که توسط شهروندان گرفته شده‌است، نشان می‌دهد که نیروهای امنیتی، سپاه پاسداران و بسیج با استفاده از سلاح‌های جنگی در نقاط مختلف کشور، به سوی معترضان به صورت مستقیم و هدفمند تیراندازی مستقیم کرده‌اند. خبرگزاری‌ها و سازمان‌های حقوق بشری خارج از کشور، بر اساس تحقیقات و منابع خود، تعداد کشته‌ها را تا ۱۵۰۰ (حداقل ۴۰۰ زن و ۱۷ کودک و نوجوان) نفر اعلام کردند. همچنین دستکم ۸۶۰۰ نفر در ۲۲ استان ایران بازداشت شده‌اند. این در حالی است که مقامات رسمی جمهوری اسلامی ایران از اعلام کردن تعداد کشته‌شدگان و بازداشت شده‌ها سر باز زدند. واکنش‌ها در ایران نسبت به جنگ غزه (۲۰۰۸–۲۰۰۹)
دولت احمدی‌نژاد از درگیری‌های غزه نهایت بهره‌برداری را برای تهدید فعالان حقوق بشر و نهادهای مدنی و منتقدین کرد. مقامات دولتی ابتدا دفتر کانون مدافعان حقوق بشر به ریاست شیرین عبادی را پلمپ کرده و سپس عده‌ای از نیروهای بسیجی به منزل وی یورش بردند. عبادی از جمله کسانی بود که حمله اسرائیل به غزه را در ایران محکوم کرد اما نیروهای بسیجی با شعار «اسرائیل جنایت می‌کند - عبادی حمایت می‌کند» تابلوی وکالت وی را پایین کشیده و بدون هیچ‌گونه ممانعتی از سوی پلیس به منزل وی یورش بردند. سپاه پاسداران انقلاب اسلامی
ایران و سوریه دو متحد استراتژیک هستند. در ادبیات سیاسی نظام ایران، سوریه عضو محور مقاومت ضدصهیونیسم و پل ارتباطی با حزب‌الله لبنان است. در پی جنگ داخلی سوریه، جمهوری اسلامی ایران با هدف اینکه دولت بشار اسد رئیس‌جمهور سوریه استقامت خود را حفظ کند، با ارتش سوریه همکاری می‌کند و با مخالفان بشار اسد به‌صورت پنهانی از طریق سپاه قدس وارد جنگ می‌شود. سال ۲۰۱۱ همگام با ناآرامی‌ها و اعتراضات مردم سوریه در شهرهای درعا و حلب علیه بشار اسد، روزنامه آمریکایی وال استریت جورنال گزارش داده بود که تهران تجهیزاتی در اختیار دمشق می‌گذارد تا بتواند از اجتماع تظاهرکنندگان جلوگیری کند. افزون بر آن، ایران از تلاش‌های سوریه برای جلوگیری از ارتباط‌های تظاهرکنندگان از طریق اینترنت، تلفن‌های همراه و پیامک پشتیبانی می‌کند. روابط خارجی ایران
آخرین حکومت‌های ایران، سیاست خارجی متفاوتی را دنبال کرده‌اند. محمدرضا پهلوی، در سیاست خارجی به دنبال دوری از تنش بود و با وجود روابط نزدیک با آمریکا، با اتحاد جماهیر شوروی نیز روابط مناسبی ایجاد کرد؛ در همین حال، با بسیاری از کشورهای جنبش عدم تعهد، روابط گرمی را حفظ کرد. با وجود روابط دوستانه با جهان، وی همواره نیروی نظامی ایران را تقویت می‌کرد. اما با پدیداری جمهوری اسلامی، ایران تبدیل به کشوری تجدیدنظرطلب، مخاصمه‌جو، رادیکال و مذهبی شد. استکبارستیزی و صدور انقلاب از سیاست‌های مورد توجه ایران در این دوره هستند. در زمینهٔ غرب‌ستیزی، جمهوری اسلامی همچنین کوشش کرد که با رژیم‌های کمونیستی روابط نزدیکی برقرار کند. سیاست خارجی ایران پس از انقلاب ۱۳۵۷، بیشتر بر اساس ارزش‌گذاری‌های نظام دینی شکل گرفت و تغییر ماهیت داد. پایه‌گذاری نظام جمهوری اسلامی بر اساس قانون و احکام اسلامی و برنامه‌های هسته‌ای و موشکی ایران را مهم‌ترین چالش‌های این کشور در روابط خارجی‌اش برمی‌شمارند. در سال‌های اخیر مذاکراتی با گروه ۱+۵ صورت گرفت اما نه تنها نتیجه مثبتی در سیاست‌های خارجی و تحریم‌های آمریکا علیه ایران نداشت بلکه پس از خروج آمریکا با چرایی نقض برجام توسط جمهوری اسلامی، تحریم‌های شدید و سنگین‌تری علیه ایران ایجاد شد. پیامدهای انتخابات ریاست‌جمهوری دهم ایران
در روز ۳۱ خرداد به رغم وضعیت نظامی و امنیتی تهران و سرکوب روز قبل که تعدادی کشته بر جای گذاشت، تظاهرکنندگان به صورت پراکنده در خیابان‌های انقلاب و میدان ونک و میدان هفت تیر، علیه نتایج انتخابات شعار دادند و با نیروهای پلیس ضد شورش و لباس شخصی‌های سپاه و بسیج درگیر شدند. درگیری‌های مشابهی در میدان بهارستان گزارش شد و تعدادی از تظاهر کنندگان به سمت میدان ولیعصر حرکت کردند و هزاران تن از نیروهای بسیج و پلیس ضد شورش خیابان‌های اصلی را در کنترل خود گرفتند. در همین روز میرحسین موسوی طی بیانیه شماره شش خود کشته‌شدن معترضین به نتایج انتخابات را سوگ‌آمیز خواند و محمد خاتمی نیز در بیانیه‌ای تأکید کرد که اعتراض مسالمت‌آمیز حق مردم است. مخالفان جمهوری اسلامی ایران
حکومت جمهوری اسلامی در مواجهه با پرونده‌های حساس به انتشار متراکم ضداطلاعات در کوتاه مدت و سپس خودداری از توضیح بیشتر در دراز مدت به امید آنکه با فرا رسیدن وقایع تلخ جدید پرونده‌های قدیمی فراموش شوند روی آورده‌است. برای نمونه نیروهای سپاه پاسداران به صورت گسترده از دو روش دام گذاشتن برای رسانه‌های آزاد و کاربران شبکه‌های اجتماعی به‌وسیله پخش اخبار ضد و نقیض و ایجاد تردید در مخالفان در اعتراضات سال ۱۳۸۸ و آبان ۱۳۹۸ استفاده کرده‌اند. پیامدهای انتخابات ریاست‌جمهوری دهم ایران
اعتراضات جنبش سبز در ۲۵ بهمن ۱۳۸۹، به مجموعه تظاهرات‌هایی گفته می‌شود که در شهرهای مختلف ایران با شرکت قشرها مختلف مردم در تاریخ ۲۵ بهمن ۱۳۸۹ برای اعلام همبستگی با اعتراضات مردم تونس و مصر، بعد از راهپیمایی حامیان حکومت در ۲۲ بهمن بود. گزارش‌های مختلف از تهران، اصفهان، شیراز، مشهد رشت وکرمانشاه ازحضور مردم در خیابان‌ها خبر می‌داد. در تهران و در ساعت‌های اولیه تظاهرات به صورت آرام و پراکنده و بدون زدوخورد انجام می‌شد. پس از آن با حملهٔ نیروهای پلیس ضد شورش، لباس شخصی‌ها و گارد ویژه به تظاهرکنندگان، این اعتراضات به خشونت کشیده شد. این تظاهرات با اعلام میرحسین موسوی و مهدی کروبی مبنی بر درخواست مجوز از وزارت کشور در تاریخ ۱۶ بهمن ۱۳۸۹ برنامه‌ریزی شد. واکنش‌ها به تظاهرات ۱۳۹۶ ایران
حسن روحانی، رئیس‌جمهور ایران در ۱۰ دی ۱۳۹۶ هم‌زمان با تبریک گفتن آغاز سال نو میلادی ۲۰۱۸ گفت: «زمینه را برای انتقاد و اعتراض قانونی مردم، حتی راهپیمایی و اجتماع قانونمند فراهم کنند» «این نکته باید برای همه روشن باشد که ما ملت آزادی هستیم و طبق قانون اساسی و حقوق شهروندی، مردم در بیان انتقادات و حتی اعتراض‌شان کاملاً آزاد هستند.» «ریشه برخی از مشکلات اقتصادی مردم به سال‌های قبل برمی‌گردد و برخی دیگر هم به همین ایام مربوط می‌شود» «اما نقد مردم فقط به اقتصاد نیست، مردم راجع به فساد اقتصادی و شفافیت حرف دارند و می‌گویند مسایل باید شفاف باشد.» اعتراضات ۱۳۹۶ ایران
اعتراضات ۱۳۹۶ ایران شامل تجمع‌ها و اعتراضات گوناگون در ایران است که در سال ۱۳۹۶ رخ داده‌اند. ریشه‌های اعتراضات ایران مشکلات اقتصادی، اختلافات سیاسی، رخدادهای اجتماعی و فرهنگی است. بنا بر بیست و هفتمین اصل از اصول ۱۷۷ گانه قانون اساسی جمهوری اسلامی، «تشکیل اجتماعات و راه‌پیمایی‌ها بدون حمل سلاح به شرط آنکه مخل به مبانی اسلام نباشد، آزاد است.» پیامدهای انتخابات ریاست‌جمهوری دهم ایران
در ۳۰ خرداد و یک روز پس از سخنرانی علی خامنه‌ای رهبر جمهوری اسلامی در نخستین نماز جمعه پس از انتخابات ریاست جمهوری، که در آن او مسئولیت هرگونه خون‌ریزی را به عهده برگزارکنندگان اعتراض‌ها دانسته بود، با سرکوب معترضان توسط نیروهای پلیس و تیراندازی نیروهای شبه‌نظامی، در تهران دست‌کم ۱۹ نفر کشته و عده بسیاری زخمی شدند. با این‌حال شمار جان‌باختگان طبق گزارش گروه‌های مدافع حقوق بشر و گزارش‌های غیررسمی، بسیار بیش از این ذکر شد. درگیری‌های پراکنده و مشابه دیگری نیز در روزهای پس از آن در نقاط مختلف شهر تهران رخ داد. جنبش اعتراضی معترضان به جنبش سبز ایران معروف شد و صداوسیما، فرماندهان سپاه و بسیج و دیگر مسئولان حامی دولت، تظاهرات مردمی را به عده‌ای «اغتشاشگر» نسبت دادند که در صدد برپایی انقلاب مخملی هستند. همچنین مأموران امنیتی جمهوری اسلامی در هفته‌های پس از انتخابات و در میان اعتراضات، چهار هزار نفر از روزنامه‌نگاران، فعالان سیاسی اصلاح‌طلب و مردم معترض را بازداشت کردند. چندین دادگاه برای محاکمه دسته‌جمعی برخی از آنان به اتهام اقدام به کودتای نرم برای براندازی نظام جمهوری اسلامی برگزار گردید و حامیان دولت دهم، به اعتراضات، «جریان فتنه» و به سران مخالف دولت، «رهبران فتنه» لقب دادند. با این حال تشکل‌ها و احزاب اصلاح‌طلب، برخی مراجع تقلید سرشناس و مجمع مدرسین و محققین حوزه علمیه قم، نتایج انتخابات و دولت برآمده از آن را نامشروع دانسته و سرکوب معترضان و برگزاری دادگاه‌ها را محکوم کردند. اعتراضات مردمی در دهمین سالگرد حمله به کوی دانشگاه تهران در ۱۸ تیر ماه، نماز جمعه ۲۶ تیر تهران، چهلم جانباختگان و هم‌زمان با مراسم تنفیذ حکم و تحلیف ریاست جمهوری محمود احمدی‌نژاد در ماه مرداد ادامه یافت و گزارش‌های زیادی دربارهٔ بدرفتاری با زندانیان، ضرب و جرح، آزار جنسی و قتل تعدادی از دستگیرشدگان منتشر شد. در ۲۰ نوامبر ۲۰۰۹ کمیته حقوق بشر مجمع عمومی سازمان ملل در قطعنامه‌ای سرکوب خشونت‌آمیز این تظاهرات‌ها را محکوم کرد. پیشتر در ماه اوت، گروهی از کارشناسان مستقل سازمان ملل نسبت به شکنجه و بازجویی‌هایی خشن در جریان محاکمه معترضان پس از انتخابات به شدت ابراز نگرانی کرده بودند. همچنین یونسکو در گزارشی به موضوع کشته‌شدن دانشجویان در پی حملهٔ نیروهای بسیج به کوی دانشگاه اشاره کرد. سیاست داخلی حسن روحانی
روحانی بر این باور است که پایداری حاکمیت صرفاً در پیوند با مردم تحقق می‌یابد، وی می‌گوید احزاب سیاسی به عنوان مبانی حاکمیت و مردم در چارچوب قانون توسعه یابند، فضای جامعه نباید به گونه‌ای باشد که انتقادات دانشجویان و انتظارات معمول آنها تخطئه شود. همه مردم باید از حقوق اساسی بصورت برابر برخوردار باشند و هر دولتی باید حقوق ملت را در اولویت برنامه‌های خود قرار دهد. انتخابات وجه مردم سالارانه جمهوری اسلامی ایران و ترجمان اراده ملت است. آزادی قلم حافظ حقوق انسانها است و برای حفظ حقوق انسان‌ها باید مطبوعات را در چارچوب قانون گسترش داد. روابط خارجی ایران
آخرین حکومت‌های ایران، سیاست خارجی متفاوتی را دنبال کرده‌اند. محمدرضا پهلوی، در سیاست خارجی به دنبال دوری از تنش بود و با وجود روابط نزدیک با آمریکا، با اتحاد جماهیر شوروی نیز روابط مناسبی ایجاد کرد؛ در همین حال، با بسیاری از کشورهای جنبش عدم تعهد، روابط گرمی را حفظ کرد. با وجود روابط دوستانه با جهان، وی همواره نیروی نظامی ایران را تقویت می‌کرد. اما با پدیداری جمهوری اسلامی، ایران تبدیل به کشوری تجدیدنظرطلب، مخاصمه‌جو، رادیکال و مذهبی شد و به سرعت جهان را با سیاست‌های تازهٔ خود آشنا ساخت. استکبارستیزی و صدور انقلاب از سیاست‌های مورد توجه ایران در دهه‌های اخیر هستند. در زمینهٔ غرب‌ستیزی، جمهوری اسلامی کوشش کرد که با رژیم‌های کمونیستی روابط نزدیکی برقرار کند و با کشورهایی همانند رومانی، کره شمالی و کوبا به روابطی موفق رسید. در دهه‌های اخیر، ایران با بلاروس، نیجریه و ونزوئلا نیز روابط قابل توجهی داشته‌است. مارک گازیوروسکی، عالم سیاسی، حکومت جمهوری اسلامی ایران را یک حکومت مطرود برای بسیاری از کشورهای جهان می‌داند. اساس سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران نیز، بر شعار «نه شرقی، نه غربی، جمهوری اسلامی» استوار شد و اولویت روابط، با کشورها و حرکت‌های اسلامی و کشورهای منطقه بوده‌است؛ اگرچه، چنین سیاستی با گذشت زمان تغییر کرد و روابط به سوی اروپا، روسیه، انگلستان، ایالات متحده و در پایان، کشورهای عربی تغییر کرد. جمهوری اسلامی از روسیه، چین، سوریه و ونزوئلا به عنوان مهم‌ترین کشورهای متحد خود یاد می‌کند. همچنین این نظام، روابط خوبی نیز با حزب‌الله لبنان، حماس و مبارزان حوثی داشته‌است. برنامه‌های هسته‌ای و موشکی ایران و نوع روابط با اسرائیل، تنش‌ها و تحریم‌هایی را برای این کشور به همراه داشته‌است. در تیر ۱۳۹۴، ایران با گروه ۱+۵ به توافقی مهم با عنوان برنامه جامع اقدام مشترک، دست یافت که پیرامون برنامهٔ هسته‌ای این کشور بود و تحریم‌های اقتصادی را پایان می‌داد. اگرچه خروج آمریکا از برجام و تحریم‌های مجدد، این توافق را به هم ریخت. دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، پس از اعلام خروج این کشور از برجام، از ناکارآمدی برجام در پیشگیری از دستیابی جمهوری اسلامی به سلاح اتمی و ادامه‌دار بودن پشتیبانی این نظام از تروریسم و خطر برنامه موشکی بالستیک ایران گفت. اعتراضات دی ۱۳۹۶ ایران
در مقابل این گفتمان، گفتمان دیگری وجود داشته که مخالف این خیزش بوده‌اند، و بر حفظ وضع موجود تأکید داشته‌اند، آن‌ها معمولاً در پشت سر گفتمان امنیت‌گرا سنگر می‌گیرند و معتقدند که کشور به یک رهبری متمرکز نیاز دارد؛ تا مردم دچار تفرقه نشوند. نقض حقوق بشر در جنگ داخلی سوریه
نظام جمهوری اسلامی ایران از حکومت سوریه پشتیبانی نظامی و غیرنظامی، انجام می‌دهد. پشتیبانی از دولت بشار اسد در سرکوب معترضان سوری، جزو نقض‌های حقوق بشر نظام جمهوری اسلامی ایران است. پژوهشگربنیاد دفاع از دموکراسی‌ها بر این باور است که حضور سپاه در سوریه اولین حضور این نهاد نظامی در بیرون از خاک ایران نیست؛ هر چند حمایت از اسد و جنایات جنگی که علیه مردم کشورش مرتکب می‌شود، شاید بارزترین سندی است که ثابت می‌کند سپاه پاسداران بزرگترین تشکل دولتی حامی تروریسم در جهان است. روزشمار اعتراضات به انتخابات ریاست‌جمهوری ایران (۱۳۸۸)
مهدی کروبی در نامه‌ای به رئیس سازمان صدا و سیمای ایران از پوشش خبری اعتراضات اخیر در رادیو و تلویزیون انتقاد کرده و گفته که «ضرب و شتم و کشتار مردم بی گناه که غالباً توسط نیروهای لباس شخصی انجام می‌شود» در صدا و سیما انعکاس وارونه یافته، حمله به کوی دانشگاه توسط لباس شخصی‌ها به ناحق به انبوه جمعیت معترض نسبت داده شده، آتش‌سوزی‌ها و آتش‌زدن مساجد و تخریب اموال ملت که غالباً از سوی لباس شخصی‌هاست (و البته ممکن است بعضاً تعدادی عناصر نفوذی هم سوءاستفاده کنند) به ناحق به معترضین نسبت داده شده‌است. کروبی همچنین حامیان دولت احمدی‌نژاد را مروج اسلام متحجر و طالبانی و تفکر نشئت‌گرفته از مکتب آقای مصباح یزدی دانسته که نقطهٔ مقابل تفکر روح‌الله خمینی قرار دارند. تظاهرات‌های حکومتی در ایران
پس از انتخابات ریاست جمهوری سال ۱۳۸۸ ، ایران و خصوصاً تهران برای چندین ماه عرصه تظاهرات‌های اعتراضی بود. اوج این اعتراضات در روز عاشورا صورت گرفت که به کشته شدن چند نفر و زخمی و دستگیر شدن تعداد دیگری انجامید. هواداران نظام، پس از آن با ادعای توهین به دین، مقدسات عاشورا و شکست حرمت امام حسین از سوی هواداران جنبش سبز، تظاهراتی را برگزار کردند. هواداران جنبش سبز این تظاهرات را اوج تلاش نظام برای راه اندازی تظاهرات سازماندهی شده نامیدند. وحشیگری پلیس در ایران
این جنایت‌ها با تحریم‌های حقوق بشری همراه بوده‌اند؛ در نمونه‌ای در فروردین ۱۴۰۰، حسن کرمی فرماندهٔ یگان‌های ویژه ناجا، حسین اشتری فرماندهٔ نیروی انتظامی جمهوری اسلامی، غلامرضا ضیایی رئیس زندان اوین و شماری دیگر از جمله فرماندهان سپاه پاسداران و بسیج، به اتهام سرکوب کردن خشن اعتراضات آبان ۱۳۹۸ ایران، به فهرست تحریم‌های حقوق بشری اتحادیه اروپا افزوده شدند. پیشتر نیز وزارت خارجه آمریکا در ۲۸ آبان ۱۳۹۹، مسئولان کلیدی کشتار مردم معترض در نیزار ماهشهر در جریان اعتراض‌های آبان ۱۳۹۸ را تحریم کرد که در میان این مسئولان، نام سردار حیدر عباس‌زاده، فرماندهٔ نیروی انتظامی استان خوزستان و سرهنگ رضا پاپی، فرمانده نیروی انتظامی ماهشهر دارای اتهام نقض گسترده و خشن حقوق بشر، وجود داشت. بر پایهٔ گزارش‌های مرتبط، مردم معترض ایرانی در فرار از تجهیزات نظامی به نیزارها پناه می‌برند و نیروی انتظامی زیر فرمان حیدر عباس‌زاده و رضا پاپی، نیزارها را آتش کشید و به سوی معترضان آتش گشود و حداقل ۱۴۸ شهروند در این جریان، کشته شدند. یک شاهد عینی اعلام کرد که «هیچ‌یک از کسانی که به نیزارها پناه بردند زنده برنگشتند». در رسانه‌ها حسن کرمی
کرمی همواره استفاده پلیس ویژه از سلاح کشنده در مقابله با اعتراضات خیابانی را تکذیب کرده و هر نوع رفتار خشونت‌‌آمیز با مردم معترض در خیابان را به دشمنان نسبت داده است. او میگوید «فرمانده در میدان تشخیص می‌دهد از چه ابزار و تاکتیکی استفاده کند». و اسم این کار را «الگوی هوشمندانه» گذاشتیم که مختص کشور ما است و الگوی کار و تعریف مبانی آن ماحصل کار 10 ساله است. فرمانده کنونی پلیس ویژه ناجا همچنین «کنترل ناآرامی در دی ماه ۹۶، اعتراض بازاریان در مردادماه ۹۷، حادثه دراویش در خیابان پاسداران» را نمونه‌هایی از «مقابله هوشمندانه» عنوان و ادعا کرده دشمن، از طریق افراد خود در کشور که رویشان سرمایه‌گذاری کرده، در این ناآرامی‌ها فعالیت داشته است» نافرمانی‌های مدنی در ایران پس از انتخابات ریاست جمهوری ۱۳۸۸
در این طرح معترضان از یکدیگر خواسته‌بودند سر یک ساعت مشخص بیشترین استفاده را از لحاظ مصرف برق داشته‌باشند. این عمل واکنش‌هایی را در پی داشت. روزنامه‌های حامی دولت این عمل را کار «طراحان خارجی آشوبهای اخیر» دانستند. اما در نهایت انجام این کار باعث خاموشی‌های گسترده در اکثر نقاط کشور شد. پیش‌تر وزیر نیرو طی واکنشی نسبت به این عمل گفته بود که با نصب خازن در شبکه پیش‌بینی‌های لازم برای تنظیم ولتاژ و فرکانس شده بوده‌است و علاوه بر این همیشه چند هزار مگاوات برق رزرو در شبکه وجود دارد. مداخله ایران در جنگ داخلی سوریه
نظام جمهوری اسلامی ایران از حکومت سوریه پشتیبانی نظامی و غیرنظامی، انجام می‌دهد. پشتیبانی از دولت بشار اسد در سرکوب معترضان سوری، جزو نقض‌های حقوق بشر نظام جمهوری اسلامی ایران است. پژوهشگر بنیاد دفاع از دموکراسی‌ها بر این باور است که حضور سپاه در سوریه اولین حضور این نهاد نظامی در بیرون از خاک ایران نیست؛ هر چند حمایت از اسد و جنایات جنگی که علیه مردم کشورش مرتکب می‌شود، شاید بارزترین سندی است که ثابت می‌کند سپاه پاسداران بزرگترین تشکل دولتی حامی تروریسم در جهان است. نقد رهبر جمهوری اسلامی ایران
تأثیر مهم دیگر تئوری محذوریت رهبری، زمینه‌سازی اقدامات به اصطلاح «خودسرانه» توسط گروه‌های تندرو است. این نیروها، همواره خود را آماده مقابله شدید با «دشمنان» حکومت از روش‌هایی دانسته‌اند که معتقدند منطبق با خواست‌های قلبی رهبری است، اما وی به علت محذوریت‌های داخلی و بین‌المللی، امکان بیان علنی آنها را ندارد. شاید شناخته‌شده‌ترین نمونه از این گونه اقدامات، حملات خشونت‌آمیز گروه‌های وفادار به رهبر (که در بین مخالفان با نام «لباس‌شخصی» معروف هستند) به تجمع‌های دانشجویان و دیگر منتقدان حکومت باشد. حکومت ایران، تاکنون هرگز مسئولیت عملیات این گروه‌ها را قبول نکرده‌است. حتی در مواردی هم رهبر ایران علناً به انتقاد از عملیات خشونت‌آمیز این گروه‌ها پرداخته که معروف‌ترین نمونه‌های آن، سخنان سید علی خامنه‌ای بعد از دو حمله خبرساز ۱۸ تیر ۱۳۷۸ و ۲۵ خرداد ۱۳۸۸ نیروهای پلیس و لباس شخصی به خوابگاه دانشجویان دانشگاه تهران (معروف به کوی دانشگاه تهران) بوده‌است. در نخستین مورد، رهبر ایران با محکوم کردن فوری حمله به دانشجویان گفت که به خاطر این واقعه «قلبش جریحه دار شده» و در مورد دوم، با تأخیری چند هفته‌ای، این حملات را «جنایت» دانست؛ ولی با وجود تمام این واکنش‌های رسمی، عملیات نیروهای لباس شخص علیه منتقدان حکومت ایران در طول سال‌های گذشته کمابیش ادامه داشته و این نیروها به خاطر چنین حملاتی مورد محاکمه قرار نگرفته‌اند. برای درک بهتر میزان مصونیت این گروه‌های لباس شخصی‌ها کافی است یادآوری شود که پس از حمله به کوی دانشگاه تهران در ۱۸ تیر ۱۳۷۸، حتی مقام‌هایی در حد رئیس پلیس تهران به دادگاه کشیده شدند. (هرچند که دادگاه نهایتاً همه مسئولان پلیس را تبرئه کرد) اما حتی یکی از نیروهای جزء لباس شخصی هم محاکمه نشد. پس از حمله به کوی دانشگاه تهران در ۲۵ خرداد ۱۳۸۸ نیز، علی‌رغم جنایت نامیده شدن این حمله توسط خامنه ای، تاکنون لباس شخصی‌های مهاجم به دانشجویان محاکمه نشده‌اند، در حالی که در مقابل، بسیاری از دانشجویانی که مورد حمله قرار گرفته بودند، دستگیر و به زندان محکوم شده‌اند. نکته قابل تأمل در زمینه اقدامات این مهاجمان آن است که به نظر می‌رسد تمام آنها متقاعد شده‌اند که حتی در صورت انتقاد ظاهری رهبر جمهوری اسلامی از حملات خشونت آمیزشان، نهادهای قضایی و امنیتی زیر نظر رهبر با آنها برخورد نخواهند کرد. مداخله ایران در جنگ داخلی سوریه
به گزارش خبرگزاری آلمان، نیروهای دولتی اسد، بامداد سه‌شنبه ۱۲ ژوئن ۲۰۱۲ در استان دیرالزور مناطقی که ساکنان آنها به نشانه اعتراض به قتل کودکان دست به تظاهرات زده‌بودند را گلوله‌باران کردند که در نتیجه آن دست‌کم ۳۰ نفر از جمله تعدادی کودک جان باختند. در همان ایام گزارش سازمان ملل که در مورد کودکان سوری، تنظیم شده، می‌نویسد پسران و دختران بین ۸ تا ۱۳ سال توسط نیروهای دولتی سوریه از خانه‌هایشان ربوده می‌شوند. در جریان حملات دولتی به روستاهای ناآرام، از این کودکان ربوده‌شده به عنوان سپر انسانی استفاده می‌شود و آنها را به شیشه‌های اتوبوس‌های حامل نظامیان می‌بندند تا از تیراندازی به این اتوبوس‌ها پیشگیری شود. از دیدگاه سازمان ملل متحد در رأس جنایات علیه بشریت، جمهوری اسلامی ایران، روسیه، سوریه، ایالات متحده آمریکا و داعش مشهود است. سیاست خارجی حسن روحانی
وی دربارهٔ رابطه با آمریکا می‌گوید رابطه ایران با آمریکا مسئله پیچیده و دشواری است؛ ساده نیست. زخم کهنه‌ای وجود دارد که باید درمان شود. دنبال افزایش تنش نخواهیم بود. عقل سلیم هم حکم می‌کند دولت و کشور به فکر آینده باشند و ترمیم گذشته. هرگونه سخن گفتن با آمریکا باید بر مبنای منافع و احترام متقابل و از موضع برابر باشد اما آمریکا باید تصریح کنند که در امور داخلی ایران هرگز مداخله نخواهند کرد ثانیاً تمام حقوق حقه ایران مانند هسته‌ای را به رسمیت بشناسند و سیاست‌های یکجانبه‌گرایی و زورمدارانه نسبت به ایران را کنار بگذارند در این شرایط زمینه متفاوت می‌شود اما همه باید بدانند که دولت آینده از حقوق حقه ملت ایران هرگز کوتاه نخواهد آمد. آماده‌ایم تنش‌ها کاهش یابد. حسن روحانی همچنین گفت که در صورتی که آمریکا به مفاد قرارداد الجزایر دربارهٔ عدم مداخله در امور داخلی ایران پای بند باشد و نیز از موضع رفتار زورمدارانه عمل نکند تهران حاضر است از موضعی برابر با واشینگتن در مورد موضوعات مورد اختلاف گفتگو کند. رهبری سید علی خامنه‌ای
شعارهای اعتراضات مثل تظاهرات قبلی جنبه معیشتی و آزادی‌خواهانه داشت «مرگ بر گرانی»، «مرگ بر بیکاری»، «مرگ بر اصلاحات»، «روحانی حیا کن مملکتو رهاکن» جرو شعارها بودند. این اعتراضات وسیعترین اعتراضات پس از تظاهرات دی ۱۳۹۶ و تا پیش از اعتراضات سراسری ۱۳۹۸ در جمهوری اسلامی ایران بود. جنبش حوثی‌ها
یمن به‌طور تاریخی در روابط خارجی ایران اولویت بالایی نداشته و تنها در سال‌های اخیر به یکی از مسایل سیاست خارجی آن تبدیل شده‌است. شعارهای حوثی‌ها شباهت زیادی با شعارهای سیاسی حکومت ایران دارد. همچنین انقلاب ۱۳۵۷ ایران برای روحانیون زیدی یمن الهام‌بخش بود. مدارک افشا شده در وبگاه ویکی‌لیکس نشان می‌دهند که در درگیری‌های بین سال ۲۰۰۴ تا ۲۰۱۰ مستندات کافی برای اثبات دخالت ایران در آن درگیری‌ها وجود ندارد. اعتراضات آبان ۱۳۹۸ ایران
بنابر گفته رسانه‌های داخلی ایران، در همان آغاز ناآرامی‌ها، آن‌ها از پوشش خبری جدی و فراگیر ناآرامی‌ها منع شدند. مرکز حقوق بشر در ایران
در سال ۱۳۸۹، کمپین بین‌المللی حقوق بشر در ایران، با انتشار یک بیانیه، نگرانی‌اش را در مورد صادر شدن حکم اعدام برای برخی از معترضین حاضر در تظاهرات، اعلام کرد و خواستار متوقف شدن اعدام‌های سیاسی در ایران شد. کمپین بین‌المللی حقوق بشر در ایران همچنین صدور حکم ۱۱ سال حبس تعزیری، برای نسرین ستوده را «بی عدالتی مفرط در قوه قضائیه ایران» اعلام کرد و خواستار لغو شدن این حکم، در دادگاه تجدیدنظر شده‌بود. کمپین بین‌المللی حقوق بشر در ایران، افزون بر اشاره به وعده‌های حسن روحانی (ریاست‌جمهوری ایران) در جریان رقابت‌های ریاست جمهوری این کشور، به بخش‌هایی از موردهای نقض حقوق بشر در ایران، اشاره‌هایی داشته‌است که به شکلی مستقیم، عامل‌های دولتی و وزارتخانه‌های وابسته، مسئول آنان هستند. میرحسین موسوی
پس از اعلام نتایج انتخابات دهم ریاست جمهوری و اعتراضات گسترده مردم، میرحسین موسوی اقدام به نوشتن بیانیه‌هایی اعتراضی کرد. این بیانیه‌ها حاوی مسائلی چون تقلب در انتخابات، مخالفت با دولت محمود احمدی‌نژاد، اعتراض به عملکرد شورای نگهبان، حمایت از حرکت‌ها و اعتراضات مسالمت‌آمیز مردمی، اعتراض به اعدام‌های سیاسی پس از انتخابات، احقاق حقوق مردم معترض، جان‌باختگان، بازداشت‌شدگان و آسیب‌دیدگان اعتراضات پس از انتخابات است. بیانیه‌های میرحسین موسوی در اتفاقات و روزهای مهمی چون هفتهٔ آخر خرداد، روز بازداشت‌ها و کشته شدن هواداران جنبش سبز، روز قدس، ۱۳ آبان، روز بسیج، ۱۶ آذر، مراسم چهلم جان‌باختگان اعتراضات پس از انتخابات، بازگشایی مدارس و دانشگاه‌ها و اعتراضات جنبش سبز در ۲۵ بهمن ۱۳۸۹ منتشر شد. موسوی هم چنین در یکی از بیانیه‌هایش در آستانه سالگرد اعتراضات مردمی جنبش سبز در روز تاسوعا و عاشورا، از سیاست‌های روح‌الله خمینی در دهه ۶۰ در رابطه با ادامه جنگ با عراق انتقاد کرد. این بیانیه‌ها نقش مهمی در آگاه‌سازی و راهنمایی مردم و ادامهٔ اعتراضات مردمی پس از انتخابات داشت. یکی از مهم‌ترین این بیانیه‌ها، بیانیهٔ هفدهم است که پس از ضرب‌الاجل تعیین شده توسط حامیان دولت و حاکمیت جمهوری اسلامی به قوه قضاییه انتشار یافت که بازتاب گسترده‌ای در رسانه‌های جهان داشت. در این بیانیه که پس از تظاهرات روز عاشورا انتشار یافت، میرحسین موسوی از آمادگی خود برای شهادت در راه احقاق حقوق از دست رفتهٔ مردم خبر داد. هم چنین میرحسین موسوی در بیانیه شمارهٔ ۱۸ خود در ۲۵ خرداد ۱۳۸۹ سالگرد بزرگترین راه‌پیمایی پس از انقلاب، منشور جنبش سبز را اعلام کرد. روش‌های سرکوب در اعتراضات آبان ۹۸
اعتراضات ۱۳۹۸ ایران یا آبان خونین مجموعهٔ اعتراضات مردمی و ضد حکومتی در سراسر ایران بود. این اعتراضات به‌دنبال انجام مجدد سهمیه‌بندی بنزین در ایران و افزایش ۲۰۰ درصدی قیمت بنزین در ۲۴ آبان ۱۳۹۸ آغاز شد. سخنان خامنه‌ای در روز ۲۶ آبان از سوی مخالفانش به فرمان «سرکوب اعتراضات» تعبیر شد اما افراد نزدیک به حکومت صحبت‌های او را «فداکارانه» و «باعث پایان آشوب‌ها» ارزیابی کردند. خبرگزاری رویترز در گزارش ویژهٔ خود در ۲ دی ۱۳۹۸ نوشت رهبر ایران در جلسه‌ای با حضور مقامات امنیتی و دولتی، از آن‌ها خواسته تا به هر قیمتی که شده اعتراضات مردم را متوقف کنند. این اعتراضات که عمدتاً در محلات کارگری و فقیرنشین شهری متمرکز و در ابتدا مسالمت‌آمیز بود، به تدریج به یک قیام و شورش علیه نظام حاکم تبدیل شد. زمانی که نیروهای امنیتی اقدام به سرکوب خشن اعتراضات کردند، اعتراض‌کنندگان جسورتر شدند و در بسیاری از شهرها، خیابان‌ها به صورت منطقه جنگی درآمد و ساختمان‌های دولتی، خودروها، خودروهای پلیس، بانک‌ها و بعضی از مغازه‌ها توسط معترضان و نیروهای امنیتی تخریب و جریان عادی کسب‌وکار و آمد و شد مختل شد. در برخی مناطق شهری شبکه بانکی، مخابراتی، سوخت رسانی و ترابری شهری تخریب و فروشگاه‌های دولتی غارت شدند. سیاست در ایران
اعتراضات ۱۳۹۸ ایران مجموعهٔ اعتراضات مردمی و ضد حکومتی در سراسر ایران بود که از ماه آبان به‌دنبال انجام مجدد سهمیه‌بندی سوخت و افزایش ۲۰۰ درصدی قیمت بنزین آغاز شد. شرکت ملی پخش فراورده‌های نفتی ایران، بدون اطلاع و اعلام قبلی، در نیمه‌شب ۲۴ آبان ۱۳۹۸ اعلام کرد سهمیه‌بندی بنزین دوباره آغاز شده و قیمت هر لیتر بنزین سهمیه‌ای ۱۵۰۰ تومان، و نرخ هر لیتر بنزین آزاد از ۱۰۰۰ به ۳۰۰۰ تومان افزایش یافت. به دنبال اعلام این خبر، از شامگاه ۲۴ آبان اعتراضات در شهرهای مشهد، تهران، اهواز، کرمانشاه، سنندج، جوانرود، مریوان، ارومیه، بوکان، سیرجان و شیراز آغاز شد و به بندرعباس، اصفهان، کرمان، قزوین، شهرک اندیشه، ماهشهر، گچساران، خرمشهر، بابل، بیرجند، جیرفت، شوشتر، اندیمشک، کازرون، بهبهان، بوشهر و دهدشت گسترش یافت. در همان روز اینترنت تلفن همراه در شهرهای مشهد، اهواز، بهبهان و امیدیه مختل و ضعیف شد. از شنبه ۲۵ آبان به دستور شورای امنیت کشور قطعی سراسری اینترنت آغاز شد. مقام‌های ایرانی اعلام کردند اینترنت به‌دلایل امنیتی قطع است و زمان بازگشت آن هم مشخص نیست. اعتراضات نخست در واکنش به افزایش سه‌برابری قیمت بنزین آغاز شد ولی سپس حکومت جمهوری اسلامی و رهبران روحانی ایران را هدف گرفت. بر اساس گزارش نهادهای امنیتی ایران، ۲۹ استان و صدها شهر دستخوش ناآرامی‌های پس از افزایش قیمت بنزین بودند. تصاویر فراوانی که توسط شهروندان گرفته شده‌است، نشان می‌دهد که نیروهای امنیتی، سپاه پاسداران و بسیج با استفاده از سلاح‌های جنگی در نقاط مختلف کشور، به سوی معترضان به صورت مستقیم و هدفمند تیراندازی مستقیم کرده‌اند. عفو بین‌الملل در گزارشی که مبتنی بر تحقیقات چند ماهه است ذکر می‌کند که «به جز چهار مورد، همه قربانیان بر اثر اصابت گلوله‌های نیروهای امنیتی – از جمله اعضای سپاه پاسداران و بسیج و مأموران نیروی انتظامی – جان باخته‌اند؛ گلوله‌های مرگبار این نیروها اغلب به سمت سر یا بالاتنهٔ قربانیان شلیک شده، و این نشان می‌دهد که هدف آنان شلیک به قصد کشتن بوده‌است.» روش‌های اعتراض در اعتراضات آبان ۹۸
پیش از آنکه حکومت اعتراضات را به خشونت بکشاند مردم با شیوه‌های مسالمت‌آمیز و نافرمانی مدنی در نقاط مختلف ایران اعتراض خود را ابراز می‌کردند. کمپین «نه به خرید بنزین»، خاموش کردن و توقف خودروها در خیابان‌ها، جاده‌ها و معابر، اعتصاب، بستن بازارها و مغازه‌ها در برخی شهرها، بستن جاده‌ها و خیابان‌ها با راهپیمایی، سنگ، خاک و روشن کردن آتش، نشستن در خیابان و سرودخوانی دسته‌جمعی، نشان دادن کیلومتر خودورها به نشانه حرکت ندادن آنها، انجام فعالیت‌های مختلف در خیابان‌های عاری از خودرو مانند: فوتبال بازی کردن، والیبال بازی کردن، تخته نرد بازی کردن، قلیان کشیدن، سبزی پاک کردن، رقصیدن، یزله‌خوانی مردم عرب در خوزستان، خوابیدن در خیابان با کفن، دادن گُل به مأموران و نیروهای انتظامی، سه‌چرخه‌سواری با سه‌چرخه کودکان، سر دادن شعار و… از جمله این روش‌ها برای اعتراض مسالمت‌آمیز بود. وحشیگری نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران
به گزارش یورونیوز در ۲۰۲۰ م، برخی باور دارند که ملزم بودن پلیس جمهوری اسلامی ایران برای پیشگیری از نقض شدن احکام شرعی از سوی مردم، بانی آن شده‌است که پلیس در ایران این دوره، بیشتر از آن که پایه‌گذار امنیت مردم این کشور باشد، باعث ناامنی روانی میان شهروندان باشد. جمع کردن دیش‌های ماهواره، کتک‌زدن و اعمال خشونت علیه مردم به خاطر شئونات و حجاب، دیگر کارهای نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران هستند که مورد نقد قرار گرفته‌اند. گرداندن متهمان در شهر که شامل نوجوانان زیر سن قانونی نیز می‌شده‌است نیز توسط رسانه‌ها و مردم، نقد شده‌است. با این حال، از سوی دیگر در بهمن ۱۳۹۹، حسین اشتری، فرمانده نیروی انتظامی، بر «اجرای قانون توأم با رأفت اسلامی» تأکید کرد. وی همچنین اعلام کرده‌است که «نیروهای یگان ویژه در همهٔ عرصه‌ها در کنار مردم و همراه آنان هستند». نافرمانی‌های مدنی در ایران پس از انتخابات ریاست جمهوری ۱۳۸۸
ولی با این وجود برخی رسانه‌ها با واکنش‌های عصبی و تند به پرخاش‌های رسانه‌ای جالبی دست زده‌اند تا ضمن متهم کردن فردوسی پور و برنامه وی بهانه‌ای برای مخدوش کردن نتیجه عجیب این نظرسنجی داشته باشند. مداخله ایران در جنگ داخلی سوریه
سال ۲۰۱۱ همگام با ناآرامی‌ها و اعتراضات مردم سوریه در شهرهای درعا و حلب علیه بشار اسد، روزنامه آمریکایی وال استریت جورنال گزارش داده بود که تهران تجهیزاتی در اختیار دمشق می‌گذارد تا بتواند از اجتماع تظاهرکنندگان جلوگیری کند. افزون بر آن، ایران از تلاش‌های سوریه برای جلوگیری از ارتباط‌های تظاهرکنندگان از طریق اینترنت، تلفن‌های همراه و پیامک پشتیبانی می‌کند.تا اینکه در اتحادیه اروپا طی تصمیم مورخ ۲۳ فروردین ۱۳۹۰ (۱۳ آوریل ۲۰۱۱)، ۳۲ مقام ایرانی از جمله حسین همدانی را به دلیل نقض حقوق شهروندان ایرانی و همچنین به دلیل همکاری با بشار اسد از ورود به کشورهای این اتحادیه محروم کرد. کلیه «دارایی‌های» حسین همدانی نیز در اروپا توقیف شد. پس از مرگ او روزنامه گاردین در مقاله‌ای عنوان کرد که کشته شدن حسین همدانی، نقش فزاینده حکومت ایران در حمایت از دولت بشار اسد در سوریه را روشن می‌کند. سیاست خارجی حسن روحانی
روحانی گفته است سیاست جمهوری اسلامی ایران کمک به ملت‌ها و دولت‌های منطقه است و راه‌حل رفع مشکلات منطقه و به ویژه سوریه را نظامی نمی‌دانم بلکه به دنبال فراهم آوردن آتش‌بس در سوریه هستیم تا از کشتار جلوگیری شود. خارجی‌ها نباید در امور سوریه دخالت کنند و معتقدم مردم سوریه برای سرنوشت خود باید خود تصمیم بگیرند. مداخله ایران در جنگ داخلی سوریه
رسانه‌های ایرانی مخالف جنگ، نظام ایران و دولت آن را به «بسیج آوارگان شیعه از کشورهای همسایه، جذب آنها در سپاه و تیپ‌ها و استفاده از آنها برای جنگ نیابتی به نمایندگی از نیروهای رژیم سوریه، در جنگی که بشار اسد علیه مردمش انجام می‌دهد»، متهم کردند؛ کشوری که «رژیم‌های ایران و سوریه از مکان‌های مقدس شیعیان برای بسیج و بسیج فرقه‌ای در صفوف این شبه نظامیان سوءاستفاده می‌کنند و آنها را فریب می‌دهند که این جنگ برای دفاع از مقدسات است.» «نامهٔ شام» یک گروه مبارزاتی مستقل با تمرکز بر نقش رژیم ایران در سوریه که اعضای آن گروهی شهروند خبرنگار و فعال ایرانی، لبنانی و سوری هستند، برای اولین بار، در آوریل ۲۰۱۴ فعال شد. جمعی از فعالان سیاسی ایرانی در سبتامبر ۲۰۱۵ کمپینی با نام «برای سوریه» راه‌اندازی کرده‌اند. هدف آنان «روشنگری پیرامون نقش‌آفرینی مجرمانهٔ حکومت ایران در بحران سوریه» عنوان شده‌است. به صورت داخلی، جنبش سبز ایران به رهبری میرحسین موسوی به دلیل مخالفت با رژیم سوریه و مداخله ایران در جنگ داخلی سوریه شناخته می‌شوند. گفته می‌شود که دلیل حصر فراخوان تجمع برای همبستگی با بازداشت‌شدگان سوریه بود.در ۲۵ سپتامبر ۲۰۱۱، گروهی متشکل از ۴۰ پزشک ایرانی عضو آن جنبش از جمله مصطفی معین، در نامه ای سرگشاده رفتار رژیم سوریه در قبال اعتراضات را محکوم کردند، با این اشاره که بشار اسد، رئیس‌جمهور سوریه، یک چشم پزشک است. جبهه ملی ایران و همبستگی جمهوری‌خواهان ایران نیز بیانیه‌هایی را در محکومیت رژیم سوریه صادر کردند، در اوت ۲۰۱۱ و 2015.از زمان آغاز جنگ، بسیاری از چهره‌های ایرانی با مداخله نظامی ایران در جنگ داخلی سوریه یا از رژیم سوریه بعثی ابراز مخالفت کرده‌اند، از آنان: دو رسانه سپاه پاسداران انقلاب اسلامی با انتشار گزارشی دربارهٔ فعالیت‌های نیروی قدس سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، پس از سال‌ها تأیید کردند که نیروی قدس به فرماندهی قاسم سلیمانی از زمان آغاز اعتراضات مردم سوریه در اوایل سال ۲۰۱۱، در سرکوب این اعتراضات، نقش داشته‌است و به پلیس این کشور، دربارهٔ چگونگی سرکوب اعتراضات و اقدامات اطلاعاتی و امنیتی بر ضد معترضان، آموزش داده و به آن‌ها جنگ افزار و تجهیزات سرکوب داده‌است. قاسم سلیمانی در پی اعتراضات سراسری مردم سوریه، بشار اسد را متقاعد کرد که تسلیم خواسته‌های مردم سوریه نشود. اعتراضات آبان ۱۳۹۸ ایران
حکومت جمهوری اسلامی ایران در جریان این اعتراضات بدون آگاهی‌رسانی رسمی، وضعیت اضطراری اعلام کرد. طبق قانون اساسی جمهوری اسلامی، اعلان چنین وضعیتی که در آن آزادی‌های شهروندی محدود می‌شود، نیاز به تصویب مجلس شورای اسلامی دارد. بر اساس گزارش سازمان عفو بین‌الملل «حکومت ایران عامدانه و مرگبار از سلاح گرم استفاده کرده و به‌طور نامتناسبی به زور متوسل شده‌است.» در بسیاری از ویدئوهای منتشر شده از اعتراضات، مأموران پلیس، مستقیم به جمعیت تیراندازی می‌کنند. در بعضی از این ویدئوها، شماری از کشته‌شدگان دیده می‌شوند که از ناحیه سر مورد اصابت گلوله قرار گرفته‌اند. بر اساس قوانین بین‌المللی حتی اگر ادعای دولت ایران مبنی بر آسیب زدن به اموال عمومی درست باشد، استفاده از سلاح، تنها در «شرایط دفاع مشروع و محافظت از افراد در مقابل خطر فوری مرگ یا جراحت خطرناک» موجه است و نه پرتاب سنگ، تخریب اموال عمومی و آتش زدن ساختمان‌های دولتی. این در حالی است که نهادهای ناظر و شاهدان عینی تأیید می‌کنند که حکومت ایران از گلوله جنگی علیه معترضان استفاده کرده و اعتراضات را به خشونت کشانده‌است. زمانی که نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی اقدام به سرکوب خشن اعتراضات کردند، اعتراض‌کنندگان جسورتر شدند و در بسیاری از شهرها، خیابان‌ها به صورت منطقه جنگی درآمد و ساختمان‌های دولتی، خودروها، خودروهای پلیس، بانک‌ها و بعضی از مغازه‌ها توسط معترضان و نیروهای امنیتی تخریب و جریان عادی کسب‌وکار و آمد و شد مختل شد. در برخی مناطق شهری شبکه بانکی، مخابراتی، سوخت رسانی و ترابری شهری تخریب و فروشگاه‌های دولتی غارت شدند.