پزشک مخصوص فرعون چه نام داشت؟
سینوهه، پزشک مخصوص فرعون
این داستان دربارهٔ شخصیتی است که در هنگام تولد او را در یک سبد دست باف گذاشته و به رود نیل سپرده‌اند و خانواده‌ای فقیر او را یافته و به فرزندی بزرگ می‌کنند. سینوهه در ادامه به مقام کاهنی و پزشکی (مخصوصِ فرعون) می‌رسد و سفرهایی را به بابل و سوریه و کناره دریای مدیترانه می‌کند. در طول این سفر با رخدادهای گوناگون روبه رو می‌شود. در بازگشت به مصر برای نجات مصر از حرفه پزشکی خود استفاده می‌کند. در میانه‌های داستان او به هویت راستین پدر و مادرش پی می‌برد. یکی از ویژگی‌های بارز این کتاب، توصیف دقیق نحوه زندگی و اوضاع اجتماعی کشورهای مصر، سوریه، بابل، هیتی، میتانی در دوران آخناتون(آمن هوتپ چهارم) است؛ که در میان سال‌های ۱۳۳۴–۱۳۵۱ پیش از زادروز مسیح می‌زیسته‌است. داستان سینوهه
داستان سینوهه را یکی از بهترین و موفق‌ترین آثار ادبیات مصر باستان دانسته‌اند. داستان سینوهه که پزشک ویژه فرعون هم بود به وقایع پس از مرگ آمنمهات یکم بنیانگذاز دودمان دوازدهم مصر باستان باز می‌گردد. از این داستان رمانی بنام "سینوهه، پزشک مخصوص فرعون" نیز توسط میکا والتاری نوشته شد که ذبیح‌الله منصوری آن را به فارسی ترجمه کرد.
سلمویه بن بنان
سَلْمَوَیْه بن بُنان‌ پزشک مسیحی (نسطوری‌) ایرانی که در زمان مأمون و معتصم برآمد و پزشک مخصوص معتصم شد. در اواخر سال ۸۳۹ میلادی یا اوایل ۸۴۰ درگذشت. حنین بن اسحاق را در ترجمهٴ تدبیرالاصحا یاری کرد و بعدها به حمایت از او پرداخت. او با ابن ماسویه رقابت علمی داشت. سلمویه زیان‌بخشی داروهای تقویت‌کنندهٴ باه را کشف نمود. زنجره فرعون
زنجره فرعون (نام علمی: "Magicicada septendecim") نام یک گونه از سرده زنجره‌های دوره‌ای است. رامسس دوم
طبق تحقیقات جدید دانشمندان، رامسس دوم معروف به کبیر، قدرتمندترین فرعون مصر باستان بوده است. او مصر را در وضعیتی ثروتمند و کامیاب ترک کرد در حالی که بیشتر از بسیاری از فرزندان و همسرانش از جمله نفرتاری عمر کرده بود. رامسس دوم آن پادشاه افسانه‌ای که دوست می‌داشت شد، اما این برای مصر کافی نبود. کمتر از صد و پنجاه سال پس از او سلطنت مصر سقوط کرد و پادشاهی نوین مصر به پایان رسید. بیمارستان نوری
بعضی از منابع تاریخی در رابطه با ساختن این بیمارستان روایتی را نقل می‌کنند که می‌گوید: یکی از پادشاهان اروپا را شاه نورالدین به اسارت گرفت، در مجلس مشورتی اعیان با شاه نورالدین به این اتفاق نظر رسیدند که همه اسیران و خود پادشاه اروپایی را در مقابل پرداخت فدیه برای ساختن یک بیمارستان برای عرضه دوا و درمان آزاد نمایند. علاوه بر درمان بیماری‌ها این بیمارستان یک وظیفه مهم دیگر نیز داشت که عبارت از آموزش و تعلیم دانشجویان علاقه‌مند به علم پزشکی بود. در این بیمارستان تعدادی از مشهورترین پزشکان عرب و… به کار پرداختند منجمله می‌توان از ابن سینا و الزهراوی نام برد. در این بیمارستان به بیماران دارو و غذا و لباس مجانی تا علاج و درمان کامل و ترخیص از بیمارستان داده می‌شد. از این بیمارستان ابن جبیر در قرن دوم بازدید بعمل آورده‌است و نقل می‌کند که دکترها و پزشکان صبح زود در این بیمارستان شروع به کار می‌کنند، این اطباء بیماران را ویزیت و رسیدگی کرده و برایشان دارو و غذای متناسب با درمان و بیماریشان تجویز می‌کنند. در این بیمارستان به بیماران روانی نیز رسیدگی می‌گردد و تحت دارو و درمان مناسب قرار می‌گیرند. این بیمارستان در طول تاریخ طولانی خودش دچار تحولات و تغییرات مختلفی شده‌است: طب ایران باستان
حکومت اشکانیان ۵ قرن در ایران حکومت کرد، ویژگی خاص آن‌ها باز پس گیری استقلال ایران بعد از نزدیک به ۷۵ سال حکومت سلوکیان و جلوگیری از تخریب بیشتر آثار ارزشمند ایرانی بود، اما متأسفانه فرهنگ آن‌ها تحت تأثیر فرهنگ یونانی قرار گرفته بود، در نتیجه پزشکی این دوره، آمیخته‌ای از طب اوستایی و طب یونانی بوده‌است، از پزشکان بزرگ این دوره می‌توان فرهاته و میتریدات را نام برد. بعد از اشکانیان، ساسانیان حدود ۴ قرن بر ایران حکومت کردند، در این مدت خدمات شایسته‌ای برای گسترش پزشکی انجام شد و بیشتر از قبل برای حفظ اصالت پزشکی ایران تلاش گردید. یقیناً بزرگترین اقدام آن‌ها تأسیس شهر جندی شاپور و ساخت دانشگاه جندی شاپور در آن بوده‌است. برخی از اقدامات پزشکی دوره ساسانیان و دانشگاه جندی شاپور: افشاریان
دربارهٔ دینی که خود نادر به آن اعتقاد داشت، نظر قطعی‌ای وجود ندارد. ژوسه، پزشک شخصی نادرشاه، از این می‌نویسد که بسیار سخت است دینی که او به آن باور دارد را مشخص کرد و حتی دوستانش اعتقاد دارند که او به هیچ دینی معتقد نیست. در جریان مذاکرات صلح با عثمانی، نادر از قسطنطنیه خواست تا مذهب جعفری را به عنوان مذهب پنجم اسلام به رسمیت بشناسد تا بدین طریق، ایرانیان بتوانند به حج بروند. هرچند این درخواست توسط باب عالی رد شد، اما آنان به حجاج ایرانی اجازه سفر به مکه را دادند. خوفو
هرچند که هرم بزرگ به نوعی نشانگر جوهره مصر باستان به‌شمار می‌آید، از دوران شاهی فرعون سازنده آن آگاهی چندانی در دست نیست. سده‌ها پس از فرمانروایی خوفو، هرودوت درباره او نوشته‌است: «خوفو سرزمین مصر را دچار هرنوع بدبختی ممکن کرد. او نیایشگاه‌ها را بست، پیشکش قربانی را نزد رعایای خود ممنوع اعلام کرد و آنها را وادار کرد تا بدون استثنا برایش کارگری کنند. مصریان به زحمت می‌توانستند نام او را بر زبان بیاورند و این از شدت تنفرشان بود.» مومیایی این فرعون هرگز یافته نشده‌است و با وجود عظمت و شکوه هرم، قایق بی همتای تشییع جنازه، و اشیای اعجاب‌انگیز مراسم به خاک سپاری که از خوفو به جا مانده‌است، تنها تصویر موجود از چهره او یک تندیس عاج ۱۰ سانتی‌متری است پسشت
وی را نخستین پزشکِ زن در مصر باستان می‌دانند اگرچه «مریت پته» پیش از او می‌زیسته است. لقب او «بانوی سرپرست پزشکان زن» بوده است، اما هنوز مشخص نیست که آیا خودش واقعاً پزشک بوده یا خیر. سایر القاب او عبارت بودند از: «آشنای پادشاه» و «سرپرست کاهنان تدفینِ مادرِ شاه». توت‌عنخ‌آمون
فرعون جوان، تحت تأثیر وزیرش آیی، دستور می‌دهد که تمامی نام‌های آتون و آخناتون را از معابد پاک کنند و نام آمون را که در دورهٔ حکومت آخناتون حذف شده بود دوباره حک کنند. از آن پس، به دستور کشیشان، بردن نام آخناتون که "جنایت‌کار بزرگ" خوانده می‌شود قدغن است. او پایتخت خود را شهر تب (تبس، تیبس، تبای (مصر باستان))(که از زمان آخناتون رها شده بود) قرار می‌دهد و حدود ۱۰سال حکومت می‌کند، بی آن که پادشاهی او جلال یا درخشندگی خاصی داشته باشد. وی آخرین فرعون دودمان شکوهمند هجدهم است؛ آیی پس از چهار سال پادشاهی حکومت را به رامسسیان (دودمان نوزدهم) می‌سپارد. محمد بن یوسف هروی
محمد بن یوسف هروی پزشک ایرانی از شهر هرات بود که در قرن پانزده میلادی می‌زیست. وی هم عصر صفویان بوده است. در سال ۱۵۱۸ میلادی وی کتاب پزشکی خود را به زبان عربی نگاشت. این کتاب یک دانشنامه و واژه نامهٔ پزشکی بود. این کتاب جنبه‌های آناتومی و آسیب‌شناسی بیماری‌ها را پوشش می‌داد. همچنین شامل فهرست داروها و نام پزشکان برجسته بود. فهرست‌های این کتاب بر اساس حروف الفبا طبقه‌بندی شده بودند. نام کتاب وی "جواهراللغه و بحر الجواهر" بوده است. این کتاب از ۳ بخش تشکیل شده است: بخش نخست: نام اعضای بدن به ترتیب حروف الفبا. بخش دوم: فهرست داروها ساده و مرکب به ترتیب الفبا و بخش سوم: نام بیماری‌ها به ترتیب از بیماری‌های سر تا انگشت پا. نسخه ای از این کتاب در لندن وجود دارد که نویسندهٔ آن ادعا کرده تصحیح آن را در سال ۱۴۲۹ میلادی انجام دادی است. ماکس مایرهوف
ماکس مایرهوف (۱۸۷۴–۱۹۴۵)(به آلمانی: Max Meyerhof) شرق‌شناس و چشم‌پزشک یهودی‌تبار آلمانی است. مایرهوف در سال ۱۹۰۰ به مصر سفر کرد و مجذوب آن‌جا شد. وی در سال ۱۹۰۳ در قاهره خانه‌ای گرفت و محل کار خود را به آنجا منتقل کرد. پس از مدتی به زبان عربی تسلط کامل یافت و به پژوهش در متون تاریخ پزشکی که دانشگاه الازهر منابع قابل توجهی از آن در اختیار داشت، پرداخت. او کتاب فردوس الحکمه نوشته پزشک و دانشمند ایرانی و زرتشتی با نام علی ابن ربن طبری را از زبان عربی به انگلیسی برگرداند. او یکی از پژوهشگران تأثیرگذار در زمینه ایران باستان و پزشکی تمدن اسلامی می‌باشد. هورآها
مِنِس یا هورآها را، معمولاً نخستین فرعون می‌دانند. اما شاید نارمر نخستین فرعون باشد و شاید نارمر نام دیگر منس بوده‌است. بر سر اینکه هور آها به درستی چه کسی بوده دیدگاه‌های گوناگونی مطرح است. بعضی بر این باورند که هور آها همان منس بوده و همان دو مصر را یکپارچه کرده‌است. بعضی دیگر اما بر این باورند که او پسر نارمر بوده و نارمر این یکپارچگی را بر پا ساخته است. باور بر این است که نارمر و منس هر دو یک شخصیت بوده‌اند؛ شواهدی از جمله لوحه نارمر حکایت از درستی این فرضیه دارند و او را یکپارچه‌کننده مصر و پدر هور آها معرفی می‌کنند. نفرتیتی
نِفِرتیتی و همسرش که تنها به یک خدا یعنی آتون (خدای یگانه) احترام می‌گذاشتند بانی یک انقلاب مذهبی بودند و به خاطر یکتاپرستی و تغییر دین در تاریخ فراعنه پرآوازه هستند و نفرتیتی که در طول دوره درگیری مذهبی مصر در کنار و همراه با همسرش آخناتون بر مصر در مقام شریک سلطنت یا در بعضی کتیبه‌ها پیدا شده به عنوان فرعون حکومت می‌کرد هر چند که خیلی‌ها اطمینان کامل در مورد این موضوع ندارند که وی با مقام فرعون حکومت کرده‌است و بیشتر معتقدند که در مقام همسر و مشاوره اعظم و اصلی سلطنتی بر مصر حکومت می‌کرده و دوره حکومت نفرتیتی با اخناتون ثروتمندترین دوره تاریخ مصر بوده. ایمهوتپ
ایمهوتِپ یا ایم‌حوتِب (انگلیسی: Imhotep. سایر املا ها: Immutef, Im-hotep یا Ii-em-Hotep)، پزشک و دانشمند، نویسنده، معمار و همه‌چیزدان مصر باستان بود. او در سلسله‌سوم مصر باستان و در دستگاه فرعون جوزر (زوسر) در جایگاه صدر اعظمی خدمت می‌کرد. عبدالکریم ایادی
ایادی ابتدا پزشک مخصوص علیرضا پهلوی بود. سپس پزشک مخصوص محمدرضا پهلوی و در سال‌های میانی دهه ۱۹۵۰، ایادی تبدیل به یکی از نزدیکترین محرم‌های اسرار محمدرضا پهلوی شد. او در سال‌های ۱۹۶۰ و ۱۹۷۰، قدرت سیاسی و اقتصادی ایادی رشد سریعی داشت وی همیشه در دربارهٔ شاهنشاهی به عنوان چاپلوس شاه شهرت داشت و در دربار شاهنشاهی به غیر از شاه و خانواده‌اش محبوبیتی نداشت. در سال ۱۹۷۵، ساواک گزارش داد که ایادی کمتر از ۸۰ شغل ندارد. نخست وزیران و سفیران معمولاً در زمانی که شاه در مسافرت و تعطیلات به سر می‌برد، نمی‌توانستند به وی پیغامی برسانند، اما چون می‌دانستند که ایادی از نزدیک‌ترین اشخاص به محمدرضا پهلوی است، پیغام خود را به وی می‌دادند و ایادی پاسخ شاه را برای آنان می‌آورد. در سال ۱۹۶۸ که امیرعباس هویدا نخست‌وزیر بود، قصد داشت شاه را از مشکلات اولیه در سیستم حمل و نقل اتوبوس تهران و چاله‌های زیاد موجود در خیابان‌های این شهر آگاه کند، بنابراین به ایادی پیغامی فوری فرستاد و ایادی پاسخ شاه را برای وی آورد؛ بنابراین ایادی بیشتر از آنکه صرفاً یک پزشک مخصوص برای محمدرضا پهلوی بوده باشد، نقش یک رئیس، محرم اسرار و مشاور در امور سلامت شاه را داشته‌است. مصر باستان
پس از شستشو، یک خانواده اشرافی عادی، صبحانه‌اش را که شامل شراب، میوه، نان ادویه‌دار، عسل و خرما بود، می‌خورد. سپس مرد خانواده برای کار نزد فرعون به دربار می‌رفت. این افراد مهم‌ترین و قدرتمندترین کارگزاران فرعون بودند. برای مثال کارگزاری که عنوان «چشم و گوش پادشاه» را داشت، مسئول بازجویی‌ها و پرس‌وجوهای محرمانه برای فرعون بود. بعضی از این افراد به وزیر در انجام وظایف متعددش کمک می‌کردند. برای مثال، یکی از اشراف ممکن بود در سفری همراه با وزیر برای بازدید یکی از ایالت‌ها برود یا به وزیر در نقش قاضی اعظم خدمت کند. روفوس افسوسی
روفوس افسوسی کالبدشناس و پزشک یونانی نیمه اول سده دوم میلادی بود که در زمان تراژان در امپراتوری روم و در مصر برآمد. روفوس پس از جالینوس، بزرگ‌ترین پزشک یونانی روم بود. علی بن عباس مجوسی اهوازی
مجوسی از بزرگ‌ترین پزشکان دولت آل بویه بود و پزشک مخصوص عضدالدوله دیلمی فنا خسرو گردید. فناخسرو به پزشکی علاقه‌مند بود و بیمارستانی در شیراز و سپس بیمارستان العضدی در بغداد را تأسیس نمود که مجوسی در آن مشفول به کار گردید. جرجیس بن جبریل بن بختیشوع
جرجیس بن جبریل بن بختیشوع پزشک مسیحی (نسطوری) ایرانی که تا ۷۶۵ - ۷۶۶ میلادی در خدمت بیمارستان جندی‌شاپور بود، در آن هنگام منصور خلیفهٔ عباسی او را به بغداد خواند؛ او در ۷۶۹ - ۷۷۰ به جندی‌شاپور بازگشت و در ۷۷۱ درگذشت.؛ او نخستین پزشکی است که از یک خانواده‌ی بزرگ از پزشکان می‌شناسیم (یعنی خانوادهٴ بختیشوع). افراد آن با عده‌ی زیادی از خلفای عباسی مربوط بودند و در قرون هشتم و نهم میلادی بر طب تأثیر عمیقی گذاشتند. اقامت او در بغداد همراه با دو تن از شاگردانش، نشانه‌ی آغاز فعالیت علمی عظیمی بود. گویند او نخستین کسی بود که به درخواست خلیفه آثار طبی را به عربی ترجمه کرد. خسه‌خموی
خسه‌خموی از این لحاظ در تاریخ مصر منحصر به فرد است که هر دو نشان هوروس و ست را در سرخ خود دارد. این به احتمالی به منظور ایجاد همدلی و یکپارچگی میان گروه‌های متخاصم بوده است. نشان ست بعدها دیگر به کار برده نمی‌شود. او همچنین نخستین فرعون شناخته شده است که دستور ساخت تندیس‌هایی از خود را داده. نهب
نِهِب یا نی هور نام فرعونی در پیش‌دودمانی مصر باستان بود. پادشاهی او در نخن، که بعدها با نام "هیرکانوپولیس" شناخته شد، بنیان گذاشته شد. او مانند پیشینیان خود ممکن است یا یک پادشاه اسطوره ای، و یا یک شخصیت خیالی باشد. سشات
به نظر می رسید که سشات به عنوان یک معیار و کاتب الهی ، در هر دو این اقدامات به فرعون کمک می کند. این او بود که با ضرب کف دست خود ، زمان اختصاص داده شده به فرعون برای ماندن در زمین را ثبت کرد. سشات در مراسم "طناب کشیدن" به فرعون کمک کرد. این آیین مربوط به ریختن پایه های معابد و دیگر سازه های مهم به منظور تعیین و اطمینان از ترازهای مقدس و دقت ابعاد است. مهارت های او برای بررسی زمین ، برای برقراری مجدد خطوط مرزی پس از سیل سالانه لازم بود. کشیشی که این وظایف را به نام خود انجام می داد ، همچنین بر کارمندان دیگران که وظایف مشابهی را انجام می دادند و در ریاضیات و ذخیره دانش مرتبط آموزش دیده بودند ، نظارت داشت. وی همچنین مسئول ضبط سخنرانی های فرعون در هنگام مراسم تاج گذاری و تأیید موجودی اسیران خارجی و کالاهای بدست آمده در کارزارهای نظامی بود. در زمان پادشاهی جدید ، او در (جشنواره سِد) که توسط فراعنه برگزار می شد ، شرکت کرد و می توانست سی سال سلطنت را جشن بگیرد. نفرکاهور
نِفِرکاهور به گمانی یکی از فرعون‌های مصر باستان در دوره نخست میانی بوده است. تنها منبعی از مصر کهن که نام او را در بر دارد، فهرست پادشاهان ابیدوس است. نام او ۵۰امین نام پادشاهی قرار گرفته در این فهرست است. نام او به معنای «هوروس شکرگزار کا است» می‌باشد. اهرام مصر
جوزِر معروف‌ترین فرعون مصر باستان از دودمان سوم است. ایمهوتپ (Imhotep) وزیر جوزر در سدهٔ بیست‌وهفتم پیش از میلاد بود. ایمهوتپ یک معمار، پزشک و یکی از دانشمندان مشهور دوران خود بود؛ کسی که این هرم پلکانی را برای جوزر ساخت. او تنها فرد عادی مصری است که مانند فراعنه به خاک سپرده شده‌است. البته هیچ‌کس تاکنون مقبرهٔ او را پیدا نکرده‌است اما به نظر می‌رسد که جسد وی در نزدیکی همین هرم پلکانی که برای فرعون جوزر طراحی کرده، به خاک سپرده شده‌است. این هرم پلکانی اولین هرم مصری است. مصر باستان
اخناتون، هجده سال زمام امور مصر را در دست داشت. دگرگونی‌های متعددی که در عرصه‌های فرهنگی و دینی، سیاسی – اقتصادی و بنیادهای دیگر اجتماعی مصر به وقوع پیوست، قرن‌ها مصر را در همهٔ ابعاد و جهات به خود مشغول داشت. آخناتون با رنسانس دینی خود برآن بود تا مصر را به صورت قدرتی نوین و متفاوت با آنچه تاکنون بوده‌است، به جهانیان معرفی کند. وی برآن بود که قدرت فرعون را قدرتی همطراز با خدایان مصری نماید و از این رو برخورد با مجمع کاهنان آمون اجتناب ناپذیر گردید. آخناتون که ملقب به آمنوفیس چهارم است، در پایتخت جدیدش، عمارنه، که پیش از هر کاری به پایه‌گذاری آن پرداخته بود تا ارائه آیین اعتقادی جدیدی را در آن آغاز کند، کانون مذهبی بزرگی با قصرها و معابد گوناگون ایجاد کرد که آفتاب به همه جای آن راه داشت-خدایان قدیمی در اندرونی‌های مرموز و تاریک معابد ستایش می‌شدند. معابد خدایان پیشین بسته و نامشان در همه جا محو شد. اگرچه آخناتون خود را شاهی خداگونه می‌دانست اما مردمی‌تر از برخی فراعنه پیش از خود رفتار می‌کرد. او با همسر اصلی و زیبایش، نفرتیتی همچون موجودی فانی و کاملاً معمولی در میان مردم می‌گشت، حتی وقتی یکی از شش فرزندش مرد، از گریستن در مقابل عامه مردم خودداری نکرد. درست‌بد
غیرزرتشتی‌ها نیز می‌توانستند به این مقام برسند، همچون گابریل سنجاری مسیحی که پزشک خصوصی خسرو پرویز () بود. میرزا علی‌نقی‌خان حکیم‌الممالک
او عضو هیاتی بود که در سال ۱۲۷۲ قمری به سرپرستی فرخ خان امین‌الدوله (سفیر فوق‌العاده ایران در انگلستان و فرانسه) برای انجام مذاکراتی که به عقد عهدنامه پاریس انجامید، به فرانسه رفتند و در این مأموریت سمت نیابت دوم سفارت را داشت. اما از آن جا که شوق بسیاری به ادامه تحصیل داشت، با صلاحدید میرزا آقاخان نوری از امور اداری کناره گرفت و به فراگیری طبابت و کارآموزی در بیمارستان‌های پاریس پرداخت. پس از چند سال با اخذ دیپلم پزشکی به ایران بازگشت و پزشک مخصوص ناصرالدین‌شاه شد. جادو
دیوارهای داخلی هرم اوناس، فرعون نهایی سلسله پنجم مصر، با صدها طلسم جادویی و کتیبه پوشانده شده‌است که از کف تا سقف در ستون‌های عمودی امتداد دارد. این کتیبه‌ها به عنوان متن‌های هرمی شناخته می‌شوند و حاوی طلسم‌های مورد نیاز فرعون برای زنده ماندن در زندگی پس از مرگ است. متون هرمی صرفاً برای حق امتیاز بود. جادوها از نظر عامه محرمانه مانده و فقط در داخل مقبره‌های سلطنتی نوشته می‌شدند. با این وجود، در طی هرج و مرج و ناآرامی‌های دوره اول میانی، دزدان مقبره به اهرام نفوذ کرده و کتیبه‌های جادویی را مشاهده کردند. مردم عادی شروع به یادگیری طلسم‌ها کردند و با آغاز پادشاهی میانه، افراد عادی شروع به نوشتن نوشته‌های مشابه در کناره‌های تابوت خود کردند، به این امید که با انجام این کار بقای خود را در زندگی پس از مرگ تضمین کنند. این نوشته‌ها به عنوان متن تابوت شناخته می‌شوند. بهشت
دیدگاه کیهانی واحدی در مصر باستان وجود نداشته و در طول تاریخ طولانی آن سرزمین، نظرات متفاوت و متضادی بروز و تکامل پیدا کردند؛ با این وجود، تا قبل از فتح مصر توسط قوای خارجی ایرانی، یونانی و رومی، تغییرات بزرگی در جهان‌بینی مصریان به وجود نیامد. باور به وجود سرزمینی در بالای سیاره زمین و امید به پیوستن به اجرام آسمانی، در قدیمی‌ترین اسناد مصری وجود دارد. یکی از این متون، مجموعه کتیبه‌های دیوارهای اهرام مصر هستند که دعاها و مراسم‌هایی که سفر پس از مرگ فرعون درگذشته را توصیف می‌کنند؛ این متون او کمک می‌کردند در جای خود میان خدایان قرار بگیرد. در این متون دعا شده که به فرعون کمک و از او محافظت شود تا از قبر به دنیای مردگان و سپس به آسمان‌ها برود. در متنی دیگر، نوت، الهه آسمان، به فرعون می‌گوید: «تو تک‌ستاره‌ای، هم‌نشین هو! پس در جای خود میان ستارگان آسمان قرار بگیر.» در قدیمی‌ترین باورهای مصری، مردم عادی انتظار نداشتند به ستاره‌ها یا خورشید ملحق شوند، بلکه امیدوار بودند بتوانند زندگی زمینی خود را در جهان مردگان ادامه دهند. فرعون به دلیل اینکه یک خدا بود، می‌توانست راهی سرزمین آسمانی شود. متون دوره پادشاهی میانه (۲۰۴۰—۱۶۳۳ ق‌م) که از نظر محتوا با متون با دوره کهن شباهت داشتند را در درون تابوت فرد مرده قرار می‌دادند تا در سفر به جهان مردگان راهنمای او باشد. در این عهد، مردم عادی هم می‌توانستند به اجرام آسمانی ملحق شوند. در عصر پادشاهی نوین (۱۵۵۸—۱۰۸۵ ق‌م) از نظر محتوایی نیز تغییرات مهمی در این متون ایجاد شد. کیمارا (ژنتیک)
به این دانش بعدها دانش هرمس هم گفته شد زیرا یکی از فرعون‌های مصر به نام هرمس کیمیاگری بسیار ماهر بود و در دوران او شهرهای عظیم دنیا ازمَنف و هلیوپلیس تا بابل و اور و ایران‌شهر مدارس بزرگ کیمیاگری داشتند و الواح زمرد را تدریس می‌نمودند. (ر.ک. بازگشت افعی‌های دانش نوشته مارک آمارو ص ۱۹۲). ابن میمون
در فسطاط، ابن میمون به عنوان پزشک مخصوص سلطان صلاح‌الدین ایوبی و وزیرش افضل علی برگزیده شد؛ در جنگ‌های صلیبی وی ریچارد شیردل را نیز درمان کرد. او را از بزرگ‌ترین پزشکان عصر خود دانسته‌اند. ابن میمون تحت تأثیر بسیاری از متفکران مسلمان به ویژه ابن رشد و امام محمد غزالی بود. کا (فرعون)
کا در منطقه ابیدوس در پایان سده ۳۲م یا آغاز سده ۳۱م پیش از میلاد فرمانروایی می‌کرد. جسد او در ام‌القعاب به خاک سپرده شد. به احتمال زیاد او بلافاصله پس از ایری هور به پادشاهی رسید و پادشاه پس از او هم نارمر بوده‌است. او نخستین فرعون مصر است که بر روی چندین ظرف و صنایع دستی نشان سِرِخ خود را حکاکی کرده‌است. خلیل ثقفی
ثقفی در ۱۲۷۳ به توصیه تولوزان، پزشک مخصوص ناصرالدین شاه قاجار، برای ادامه تحصیل در رشته پزشکی عازم پاریس شد و تولوزان شخصاً اجازه عزیمت او را از شاه گرفت. وی از ۱۲۷۳ تا ۱۲۷۷ در پاریس و مدتی نیز در وین درس خواند. در ۱۲۷۶ نشان علمی و عنوان شوالیه را از دولت فرانسه گرفت و در ۱۲۷۷ به ایران بازگشت. ثقفی پس از ورود به ایران به دربار راه یافت و در ۱۲۷۷ به همراه هیئتی برای معالجه شاهزاده ملک منصورمیرزا شعاع‌السلطنه، فرزند مظفرالدین شاه قاجار، به آلمان اعزام شد. او پس از بازگشت از این سفر، به عنوان پزشک مخصوص مظفرالدین شاه برگزیده شد و در اغلب سفرهای شاه همراه او بود در سال ۱۲۸۱ شاه لقب اعلم‌الدوله را به وی اعطا کرد. ایمهوتپ
ایمهوتپ بنیان‌گذار طب‌مصری و نویسندهٔ یک رساله‌ٔپزشکی است که به دلیل عدم وجود تفکر جادویی در آن قابل‌توجه است، پاپیروس ادوین اسمیت رساله‌ای حاوی مشاهدات تشریحی، بیماری‌ها و درمان است. پاپیروس باقی‌مانده احتمالا در حدود ۱۷۰۰ سال قبل از میلاد نوشته‌شده است، اما ممکن است یک کپی بر اساس متون هزار سال قدیمی تر باشد. با این حال این انتساب به نویسندگی نیز حدس‌وگمان است. رامسس دوم
رامسس دوم یا رامسس کبیر (Riʕmīsisu؛ معنا:"زادهٔ رع") (زاده ۱۳۰۲ پ. م، پادشاهی ۱۲۸۰–۱۲۱۳ پ. م) فرعون مصر باستان از دودمان نوزدهم فراعنه آن سرزمین بود. بسیاری او را نیرومندترین فرعون تاریخ مصر باستان می‌دانند. رامسس دوم، بزرگ‌ترین فرعون عصر پادشاهی نوین (حدود ۱۵۵۰ تا ۱۰۶۹ پ. م)، حدود هفتاد سال مقتدرانه حکومت کرد و ثبات و رونق را به مصر آورد. او مانند دولتمردان بین‌المللی امروزی، ماهرانه دیپلماسی، راهبردهای نظامی و تبلیغات را برای اعتلای مصر و حفظ امپراتوری خود به کار گرفت. به این ترتیب بود که او به شخصیتی مهم در سیاست خاورمیانه باستان بدل شد. ارمنی‌های ایران
"دکتر تاشچیان" و "دکتر آرشاک" و "دکتر آقانور" (طبیب مخصوص ظل‌السلطان برادر شاه) بودند. محمدشاه
محمدشاه شیفته ناپلئون بود و نام تک‌تک سرداران امپراتور فرانسوی را می‌دانست. کتاب «"تاریخ ناپلئون"» نوشته والتر اسکات را به فارسی برگرداندند و نوشته‌اند که این کتاب، «کتاب بالینی» محمدشاه بوده‌است. میرزا آقاسی نیز ناپلئون را می‌ستود و مدام افسران فرانسوی که امپراتور به ایران فرستاد را به فرانسویان مقیم ایران یادآوری می‌کرد. محمدشاه به پزشکان انگلیسی هم اعتماد نداشت و می‌خواست که طبیبانش فرانسوی باشند. پزشکی فرانسوی به نام لابات، که محمدشاه او را «شیر» خطاب می‌کرد، جانشین دکتر کرومیک انگلیسی شد. شاه چنان به او اعتماد داشت که «اگر زهر هم تجویز کند می‌خورم، زیرا می‌دانم که برای درمان من داده.» با بیمار شدن لابات، آقاسی به دولت فرانسه نوشت «چون خاطر مبارک همایونی را تنها اعتماد کامل به طبیبان فرانسوی است»، خواهش است که پزشکی درباری که «مخصوص حضور اعلیحضرت قضا شوکت پادشاه دولت فرانسه باشد به ایران روانه دارند.» آقاسی اصرار داشت که پزشک مذکور، از «فنون طبابت، خاصه نقرس، مفاصل و واریس» مطلع باشد. دکتر لویی اندره ارنست کلوکه را که ایرانیان او را «موسیو قلوکی» می‌خواندند در سال ۱۸۴۳ راهی ایران کردند. آیی
طبق کتاب سینوهه پزشک مخصوص فرعون او به همراه هرمهب با سینوهه دست به قتل آخناتون زدند تا مصر را از بدبختی و فقر نجات دهند در زمان حکومت چهار ساله او هرمهب به آزاد سازی بخش های تصرف شده مصر توسط هیتیها پرداخت. او بعلت جاه طلبی و ترس از مرگ غذای کم تناول میکرد و طبق کتاب سینوهه فقط نان خشک میخورد و طبق شایعات آن زمان او که مرد پیری بوده بر اثر گرسنگی جان سپرده پس از او هرمهب تمام فقر و سختی های ناشی از جنگ را در نظر مردم به او نسبت داد و سعی در منهدم کردن آثار باقی مانده از او کرد حاکمیت دینی
فراعانه در مصر باستان مرتبه الهی داشتند و بعضی اشراف مثل کاهنان به فرعون خدمت می‌کردند و عنوان «مستخدم خداوند» را داشتند. کاهنان معابد آیین مذهبی مهم را به نیابت از فرعون که در واقع تنها کسی بود که می‌توانست مستقیماً با خدایان ارتباط برقرار کند، انجام می‌دادند. ذوالقرنین
مطابق نظر دکتر عبدالمنعم النمر، علمای اسلام تا یک قرن اخیر در مورد ذوالقرنین دچار سردرگمی بودند و هیچ‌کدام با قاطعیت و با استدلال قوی این نام را با شخصیت‌های معروف تاریخی تطبیق نداده‌اند تا اینکه ابوکلام آزاد مفسر هندی قران کریم این راز را کشف کرد. مفسران قبلی او را با تردید و احتمال همان اسکندر مقدونی و بعضی نیز فرعون دانسته‌اند، و برخی منابع دیگر ذوالقرنین را از ملوک یمن ذکر کرده‌اند. . فلسفه دوران باستان
بر اساس سنت طبابت بقراط، مهم‌ترین محافظ انسان در برابر بیماری‌ها، تعادل در زندگی و تطبیق با اصول صحی است. سلامتی برا ی انسان امری طبیعی است و بروز بیماری به این خاطر است که طبیعت آدمی به خاطر اختلالی جسمانی یا روانی برهم می‌خورد. راه سلامتی انسان در تعادل، هماهنگی و و جود روحی سالم در جسمی سالم نهفته‌است. بقراط که به عنوان پدر علم طب جدید شناخته شده‌است، نخستین کسی بود که طبابت را از خرافات جدا کرد. وی که در جزیره یونانی توس به دنیا آمد پسر یک طبیب بود. بقراط اعتقاد معاصرین خود را که می‌گفتند بیماری توسط خدایان انتقام جو به وجود می‌آید، رد کرد و به جای آن اعلام کرد که هر بیماری، یک علت طبیعی دارد. او گفت که اگر علت را بیابید، می‌توانید آن را درمان کنید. بقراط می‌گفت با مشاهده نشانه‌های یک بیماری و در نظر گرفتن شدت آن، پزشک می‌تواند چشم‌انداز این بیماری را برای یک بیمار خاص پیش‌بینی کند. بقراط بر اساس چنین اندیشه‌های منطقی یک مدرسه طبی را بنیان نهاد. عقیده طبی دیگری که بقراط قبول داشت، آن بود که روش درمانی که برای یک بیمار به کار می‌رود، ممکن است برای بیمار دیگر مؤثر نباشد. وی اعلام کرد که آنچه برای یک نفر غذاست، ممکن است برای دیگری زهر باشد. بقراط همچنین سایر طبیبان را تشویق می‌کرد که از درمان‌های ساده مانند یک رژیم غذایی سالم، استراحت زیاد و محیط تمیز استفاده کنند. او می‌گفت زمانی که طبیبان نمی‌توانند بیماری را درمان کنند، طبیعت اغلب این کار را می‌کند. در بیماران رو به مرگ نباید از روش‌های سادهٔ درمان استفاده کرد و پیشنهاد کرد که بیماری‌های بحرانی، معالجه‌های بحرانی هم می‌خواهد. از دیگر توصیه‌های بقراط چیزی است که امروزه رفتار خوب بالینی نامیده می‌شود، با این عنوان که بیماری زمانی سخت‌تر است که ذهن مضطرب باشد و بعضی بیماران زمانی که از رفتار خوب طبیب رضایت داشته باشند، بهبودی خود را بازمی‌یابند. وی معتقد بود که طبیبان باید خادم بیماران خود باشند و معیارهای سلوک شرافتمندانه را رعایت کنند. در زمان وی گاهی طبیبان برای از بین بردن بعضی از بیماران خود تطمیع می‌شدند و امکان داشت که یک حاکم به طبیبی دستور دهد که برای کشتن دشمن خود از سم استفاده کند. بقراط گفت: طبیب در مورد بیمار مسئول است. بقراط تعهد نامه‌ای را که امروزه دانشجویان طب موقع اخذ درجه دکتری اظهار می‌کنند، تهیه کرده‌است. «در بخشی از این سوگند نامه آمده‌است که من عمیقاً تعهد می‌کنم که خود را وقف خدمت به انسانیت بنمایم. من حرفه خود را با وجدان و شرافت انجام خواهم داد و سلامتی بیماران نخستین وظیفه من خواهد بود.» حتشپسوت
رسیدن به مقام فرعون در مصر باستان دو پیش نیاز داشت. مرد بودن و خون پادشاهی داشتن. تنها پسران فرعون این شرایط را داشتند. البته معمولاً پسر ارشد همسر نخست فرعون مقام جانشینی را بدست می‌آورد. حتشپسوت گرچه فرزند فرعون و بانوی اعظم او بود و خون پادشاهی داشت، ولی پسر نبود. همین امر کافی بود که او را حداکثر تا مقام همسر اصلی و اعظم فرعون بالا ببرد و بتواند حکومت را شدیداً تحت تأثیر خود قرار دهد حتشپسوت جدا از همسر اعظم فرعون، همسر اصلی خدای مصر باستان آمون نیز بود. مقامی که حتشپسوت با ازدواج با برادر ناتنی خود تحوتموس دوم و پادشاهی وی به دست آورد. آغاز پادشاهی حتشپسوت به عنوان جانشین به سال ۱۴۷۹ قبل از میلاد برمیگردد. زمانی که همسرش تحوتموس دوم که فرعونی بیمار بود، فوت کرد. پس از فوت تحوتموس دوم تنها پسرش تحوتموس سوم که مادری غیر سلطنتی داشت خردسال بود. طبق رسوم مصر در اینگونه مواقع مادر ولیعهد یا یکی از همسران تراز اول فرعون که در زمان همسرش قدرت بسیار داشت به عنوان نایب السلطنه انتخاب می‌شد. به همین دلیل حتشپسوت جانشین شد تا زمانی که فرزندخوانده‌اش به بزرگسالی برسد. دوره جانشینی حتشپسوت ۷ سال طول کشید. در همین مدت بود که حتشپسوت رؤیای فرعون شدن را در سر پرورانید و مقدمات آن را فراهم کرد. او برای رسیدن به این هدف، ۲ چیز لازم داشت: حمایت نیروهای سیاسی، مذهبی و نظامی، و تاییدیه آمون، خدای مصر مبنی بر شایستگی وی برای پادشاهی. تئودوروس
تئودوروس یا تئودوسیوس، در زمان شاپور دوم (پادشاهی‌اش از ۳۰۹ تا ۳۷۹ میلادی) در ایران برآمد. پزشک مسیحی یونانی. یک خلاصة الطب به پهلوی نوشت که بعدها به عربی ترجمه شد. پدیکور
تصویری از مانیکور و پدیکور اولیه در یک کنده‌کاری از مقبره یک فرعون پیدا شده‌است و مصریان به دلیل توجه ویژه به پاهای خود معروف بودند. مصری‌ها همچنین ناخن‌های خود را رنگ می‌کردند و از قرمز برای نشان دادن بالاترین طبقه اجتماعی استفاده می‌کردند. گفته می‌شود که ناخن‌های کلئوپاترا به رنگ قرمز پررنگ رنگ‌آمیزی شده بود، در حالی که ملکه نفرتیتی با رنگ یاقوت قرمز روشن‌تر. در مصر و روم باستان، فرماندهان نظامی نیز قبل از رفتن به جنگ، ناخن‌های خود را متناسب با لبهای خود رنگ می‌کردند. سینوهه، پزشک مخصوص فرعون
این کتاب توسط ذبیح‌الله منصوری به فارسی ترجمه شده‌است. فهرست فرعون‌ها
فهرست‌های مدرن فراعنه بر اساس سوابق تاریخی و از جمله فهرست‌های پادشاهان مصر باستان و تاریخ‌های بعدی مانند آگیپتیکای مان‌تو و همچنین شواهد باستان‌شناسی است. دربارهٔ منابع باستانی، مصر شناسان و مورخان به‌طور یکسان خواستار احتیاط در مورد اعتبار، دقت و کامل بودن این منابع هستند که بسیاری از آنها مدت‌ها پس از دوران پادشاهی که گزارش می‌دهند نوشته شده‌است. یک مشکل دیگر این است که فهرست‌های فراعنه باستانی اغلب آسیب دیده، ناسازگار با یکدیگر و/یا گزینشی هستند. دانشگاه گندی‌شاپور
سرنوشت ماسَوَیه نیز سبب مهاجرت گندی‌شاپوریان به بغداد را روشن می‌سازد. او که حتی سواد خواندن و نوشتن نداشت، سی سال در بیمارستان گندی‌شاپور داروسازی کرد و پس از آن‌که از کار برکنار شد با نومیدی به بغداد رفت، اما در آن‌جا، با اتکا به تجربیاتش، چشم‌پزشک مخصوص خلیفه شد. یوحنا پسر ماسَوَیه نیز در چشم‌پزشکی تبحر داشت و بیش از چهل اثر در پزشکی نگاشت. او در بغداد مدرّس مهم‌ترین مجلس درس طب آن روزگار بود و با آن‌که اصنافی گوناگون از اهل علم و ادب به حلقهٔ درس وی رفت‌وآمد داشتند، آن‌چنان‌که ابن ابی‌اصیبعه گزارش داده‌است او نیز، چون دیگر پزشکان گندی‌شاپور، مایل نبود دانش خود را به همگان بیاموزد. عتاب وی با حُنَین بن اسحاق، از اهالی حیرَه، نیز به‌همین‌سبب بود. بااین‌وصف، حنین به درس ابن ماسویه راه یافت و یکی از بزرگ‌ترین چشم‌پزشکان دورهٔ اسلامی شد. به‌علاوه، ظهور او به‌عنوان مهم‌ترین مترجم سریانی آثار یونانی، بر دانش گندی‌شاپوریان افزود. او ۸۵ اثر جالینوس را به سریانی ترجمه کرد که اغلب به‌درخواست پزشکان گندی‌شاپور به‌انجام رسید. برخی از این ترجمه‌ها برای دانشجویان گندی‌شاپوری متون درسی به‌شمار می‌آمدند. اولیری تقاضا برای ترجمه‌های سریانی، در کنار ترجمه‌های عربی، را نشانهٔ تداوم فعالیت علمی گندی‌شاپور دانسته‌است. ازسوی‌دیگر، مرکزیت‌یافتن بغداد در نهضت ترجمهٔ آثار یونانی باعث مهاجرت گستردهٔ طبیبان گندی‌شاپور به بغداد شد. آنان در آن‌جا بیش از گندی‌شاپور امکان تحقیق و تدریس پزشکی و دست‌یابی به ترجمه‌های سریانی داشتند. این مهاجرت‌ها اگرچه از رونق علمی گندی‌شاپور کاست، اما زمینهٔ انتقال دانش و تجربهٔ این مرکز علمی را به بغداد بیش از گذشته فراهم آورد و نقشی درخور توجه در شکل‌گیری نهاد بیمارستان در جهان اسلام داشت. نام‌های شاهانه در مصر باستان
G5 این نام به فرعون به عنوان هم تجسم هوروس - خدای شاهین‌وار شهر نخن که نخستین فرعون مصر، نارمر، از آنجا برخاست - و هم بهره گیرنده از حفاظت او اشاره دارد. این نام قدیمی‌ترین در میان دیگر نام‌ها است. تش (فرعون)
تِش یا تیِش فرعونی پیش‌دودمانی در مصر باستان بود که بر دلتای رود نیل فرمانروایی می‌کرد. اطلاعات درباره او بسیار کم است و تنها نامش به همراه چند تن از پادشاهان مصر سفلی در سنگ پالرمو ذکر شده است. احتمال دارد معنای نام او «آنکه سرزمین را فتح می‌کند» باشد. او ممکن است یک پادشاه افسانه ای باشد که از طریق سنت شفاهی حفظ شده است، یا حتی ممکن است کاملا ساختگی باشد. مصر باستان
حتشپسوت ملکه‌ای که _خودش را فرعون نامید _پروژه‌های ساختمانی بسیاری از جمله بازسازی معابدی که در گذشته آسیب دیده بودند را به راه انداخت و و هیئت‌های بازرگانی به پونت و سینا فرستاد. تاریخ پزشکی
هرودوت مورخ یونانی، در مورد بابل اظهار کرده که هر بابلی یک پزشک آماتور بود، چون رسم بود بیمار را در خیابان قرار دهند چرا که هر عابری ممکن است مشاوره پزشکی ارائه دهد. غیب گویی با بررسی کبد حیوان قربانی شده به‌طور گسترده‌ای اعمال می‌شد تا دوره بیماری را مشخص کنند. در مورد پزشکی مصر باستان تصویر روشن تر می‌شود. نخستین پزشک ایمهوتپ Imhotep است، وزیر پادشاه جوزر در هزاره سوم پیش از میلاد که طراح یکی از قدیمیترین هرم‌ها، هرم Ṣaqqārah است و بعدها به عنوان خدای پزشکی مصر همرده با خدای یونانی آسکلپیوس یاد شده‌است. از مطالعه پاپیروسهای مصری دانش قویتری به دست آمده‌است به خصوص پاپیروسهای Ebers و ادوین اسمیت که در قرن ۱۹ کشف شدند. اولی لیستی از راه‌های جبران بلا، با جادوهای مناسب یا وردخوانی است. دومی رساله‌های جراحی در درمان زخمها و صدمات دیگر است. فرعون
نخستین شخصی که در تاریخ مصر باستان به نام فرعون مشهور است، شخصی است به نام پادشاه عقرب که نام اصلی وی مشخص نیست؛ ولی در نقشی که از او روی یک گرز سنگی وجود دارد، عقربی روبروی صورت او دیده می‌شود و به این دلیل او را به این نام می‌خوانند. از فراعنهٔ مشهور مصر می‌توان خوفو، خفرع، منکورع، شهبانو حتچپسوت، آمنهوتپ سوم، آخناتون، توت‌آنخ‌آمون، توتمس سوم، هرمهب و رامسس دوم را نام برد. در میان تمامی این فراعنه، خوفو، خفرع و منکورع به خاطر ساختن اهرام ثلاثه، توتمس سوم، آمنهوتپ سوم و رامسس دوم به خاطر قدرت بیش از حد در اداره کشور و کشورگشایی، شهبانو حتچپسوت بخاطر اصلاحات بسیار وسیع و بخاطر این که (او نخستین کسی است که مکان مقبره خود را از هرم به دره پادشاهان تغییر داد) ، آخناتون به خاطر مخالفت و ضدیت با تمام عقاید فراعنه گذشته و ساختن شهر آخن آتون (افق آتون) به همین منظور، توت‌آنخ‌آمون به خاطر مرگ عجیبش در سن هیجده سالگی و گنجینه دست‌نخوردهٔ مقبره خود و هرمهب به خاطر بازگشت به آمون‌پرستی پس از آخناتون بیش از بقیه فراعنه شهرت دارند. جادو
بین‌النهرین باستان هیچ تفاوتی بین علم عقلانی و جادو قائل نبودند. وقتی فردی بیمار می‌شود، پزشکان فرمولهای جادویی را برای خواندن و همچنین درمانهای دارویی را تجویز می‌کنند. بیشتر آیین‌های جادویی در نظر گرفته شده بود تا توسط یک āšipu، یک متخصص در هنرهای جادویی انجام شود. این حرفه به‌طور کلی از نسلی به نسل دیگر منتقل می‌شد و بسیار مورد توجه قرار می‌گرفت و اغلب به عنوان مشاور پادشاهان و رهبران بزرگ خدمت می‌کرد. شیپو احتمالاً نه تنها به عنوان یک شعبده باز بلکه به عنوان یک پزشک، کشیش، کاتب و دانشمند نیز خدمت می‌کرد. صحت درمان و آموزش پزشکی در افغانستان
طبابت نسبتاً عصری از زمان امیر عبدالرحمن خان آغاز گردید. امیر خود مبتلا به مرض نقرس بود که همیشه رنج می‌برد به همین منظور دکتور انگلیسی را در خدمت دربار خویش خواست. دکتور انگلیسی برای اولین بار شفاخانه ابن سینا را بنیاد نمود؛ که مریضان بخصوص خانواده سلطنتی کارکنان رجال دولت درآنجا تداوی می‌گردید. سپس پسر او امیر حبیب‌الله طور واقعی خواست که وضع صحت را در افغانستان بهبود بخشد. امیر حبیب‌الله تهداب معارف و فرهنگ جدید را د ر افغانستان گذاشت که طبابت هم‌زمان با آن قدم‌های به پیشرو برداشت. امیر حبیب‌الله در سال ۱۹۰۲ هنگامی که کولرا و خشک سالی مردم افغانستان را تهدید می‌نمود دریک مجلس عام گفت که ترقی یک دولت و یک ملت بدون علم امکان ندارد. امیر حبیب‌الله خان در شروع سلطنت خود دو نفر دکتر هندی به نام غلام نبی و غلام محمد را به کابل استخدام نمود، که مصروف تداوی مریضان خاندان شاهی بودند. قبل از سلطنت امیر حبیب‌الله جراحی توسط سلمانیها به صورت غیر فنی و سنتی تطبیق می‌گردید. این دو نفر جراح هندی می‌توانستند عملیات‌های بسیط از قبیل سنگ مثانه، کسر کت و غیره را اجرا نمایند. حسین قلی خان که از پدر شکسته بندی کسور عظمی را فرا گرفته بود، تحت نظر این دو نفر هندی تجارب بیشتر را آموخت. همان بود که یک کورس ابتدائی جراحی تحت نظر حسین قلی‌خان افتتاح و و در همان زمان تعداد شاگردان این کورس به چهل نفر رسید. در سال۱۲۹۰(۱۹۱۱) درمانگاه عام در کابل تأسیس گردید و توسط دکتران هندی و ترکیه‌ای بکار انداخته شد. علاوه بر درمانگاه ملکی یک شفاخانه کوچک نظامی نیز وجود داشت که در آن هندی‌ها کار می‌کردند. البته این شفاخانه‌ها در کابل بودند و حتی برای مردم دور و نزدیک، استفاده از آن میسر نبود. در اواخر سلطنت امیر حبیب‌الله یک طبیب هندی به نام علی جویا خان به افغانستان استخدام شد که در حقیقت طبیب دربار و مصروف معالجه خاندان سلطنتی و دولتمندان بود. در سال۱۳۰۲ زمان سلطنت امان‌الله خان، مرکزی به نام «مدیریت مستقل طبیه» در کابل تأسیس شد ولی به علت کمبود امکانات و نداشتن نیروهای لازم نتوانست توسعه یابد. سرابیط الخادم
هنگامیکه مصریها در عهد قدیم (دوران باستان) طلا و فیروزه و سنگهای گرانبهای دیگر را در سینا کشف کردند، فرعون آمنمهات اول نیم میلیون جنیه برای ترمیم و بازسازی معبد حتحور در سرابیط الخادم هزینه نمود، بعد از آن فرعون سنوسرت اول از حاکمان خاندان دوازدهم حکومت میانی در مصر اقدام به ساختن معبد برای عبادت و پرستش الهه حتحور الهه و بانوی فیروزه اقدام کرد. بعد از آن این معبد در طی عصرهای متمادی با ساختن بناها و ساختمان‌های اضافه شده به معبد مواجه بود، این معبد از غاری که برای الهه حتحور در کوه کنده شده‌است و مقدس‌ترین مکان معبد محسوب می‌شود شروع شده‌است، بعد از آن یک اتاق دیگر برای عبادت حتحور ساخته شده‌است بعد از آن اسم بسیاری از فراعنه در معبد بر روی نقاشی و بر روی صخره‌ها نیز نیایش‌هایی که برای این الهه انجام می‌شد نقش بسته‌است. تعداد نقاشی‌ها و نوشته‌هایی که در سرابیط الخادم پیدا شده‌است بالغ بر ۳۸۷ عدد می‌باشد که مربوط به دوران حکومت‌های میانی و جدید در مصر می‌باشد. این تعداد نقاشی و نوشته‌ها شامل تمامی نقوش و نوشته‌های معبد نمی‌شود برای اینکه در معدن‌ها نیز نوشته‌هایی وجود داشته ولی این معدن‌ها جزو اموال فرعون محسوب می‌شد و توسط هیئت‌های اعزامی فراعنه که توسط بلند مرتبه‌ترین کارمند وی ریاست می‌شد، این معدن‌ها کنترل می‌شد، نوشته‌ها و نقاشی‌ها در معادن تماماً اسم فراعنه مختلف و همین‌طور رئیس هیئتهای اعزامی فراعنه و کارمندان بلندپایه وی شامل می‌شد، سینوهه (فیلم)
مستخدمی به نام «مریت» (جین سیمونز)، به پزشکی به نام «سینوهه» (پردام) علاقه‌مند است. در این میان فرعون مصر، «آخناتون» (مایکل وایلدینگ) طرفدار یکتاپرستی است و کاهنان دربار که قدرت و نفوذ خود را در خطر می‌بینند، حکومت او را تهدید می‌کنند... پزشکی در جهان اسلام
در دوران فتح علی شاه، عباس میرزا نایب السلطنه، افرادی از جمله حاجی بابا افشار را برای آموزش پزشکی جدید به غرب فرستاد. از سویی دیگر، پزشکان غربی نیز به ایران مسافرت می‌داشتند. این دو عامل باعث آشنایی اندکِ ایرانیان با پزشکیِ جدید شد. سپس از اوایل سلطنت ناصرالدین شاه تا انقلاب مشروطه، طبِ جدید جای خودش را در ایران تثبیت کرد. در این دوران، رفته رفته ایرانیان با علتِ اصلی بیماری‌های مهلکی همچون وبا و طاعون آشنا شدند. با تأسیس مدرسه طبِ دارالفنون و تصویب قوانین عمومی طبی در دوره دوم مجلس شورای ملی، شیوه علمی معالجه بیماران و تأسیس بیمارستان‌ها، طبِ نوین با تمامی ابعاد وارد ایران گشت. دجر
دجر دومین یا سومین فرعون دودمان نخست مصر باستان بود. در اینکه نخستین فرعون منس یا نارمر، یا هور آها بوده‌است میان باستان‌شناسان بحث وجود دارد. در صورتی که نارمر و هور آها شخصیت‌هایی مستقل بوده باشند، دجر سومین پادشاه مصر خواهد بود. نام هوروسی دجر به معنای «هوروسی که به یاری می‌آید» است. نهب (فرعون)
نهب () یکی از فرعون‌های مصر بود. به نام او در سنگ پالرمو (ستون سنگی که مربوط به پادشاهی کهن مصر است) اشاره شده‌است. مدجای
در سلسله‌ی هجدهم در پادشاهی جدید، نام مدجای به نیروهای پلیس شبه نظامی زبده تعلق گرفت. دیگر این اصطلاح به یک گروه قومی اطلاق نمی‌شد و با گذشت زمان معنای جدیدی به خود گرفت و با پلیس به طور کلی مترادف شد. مدجای‌ها، به عنوان یک نیروی زبده، اغلب برای محافظت از مناطق باارزش، به ویژه مناطق مورد علاقه‌ی فرعون‌ها مانند پایتخت، گورستان‌های سلطنتی و مرزهای مصر استفاده می‌شد. اگرچه آن‌ها بیشتر به خاطر محافظت از کاخ‌ها و مقبره‌های سلطنتی در تبس و مناطق اطراف شهرت دارند، اما از مدجای‌ها در سراسر مصر سفلی و علیا استفاده می‌شده است و هر منطقه کاپیتان‌های خاص خود را داشت. رؤسای مدجای توسط پادشاهی جدید نیز شناخته شده‌اند، اما این عنوان بیشتر به کسی اطلاق می‌شود که سازنده‌ی ساختمان و تولیدکننده‌ی کننده مصالح ساختمانی باشد. ابوالحسن طبری
وی در ری می‌زیسته‌است و اهل منطقه ترنجه مابین شهر بابل و آمل در طبرستان بوده‌است. وی در ابتدا پزشک مخصوص ابوعبدالله بریدی حاکم اهواز بود و بعد از مرگ وی در حدود ۹۷۰ میلادی پزشک دربار رکن‌الدوله دیلمی شد. کتاب پزشکی او که به "المعالجات البقراطیه" معروف است، از بهترین و سودمندترین کتاب‌های پزشکی خوانده شده‌است. او پیرو نظریه مشهور بقراط و جالینوس و زکریای رازی که «طبیب باید فلسفه بداند، طبیب فاضل باید فیلسوف هم باشد» بوده‌است. . ابوالحسن طبری به رغم خدمت در دستگاه امیران و گرفتاری‌های ناشی از آن، فرصت سفر نیز بسیار یافته، از شهرهای بسیار دیدن کرده و از آزموده‌های گروه‌های گوناگون مردم استفاده جسته‌است. وی در طبرستان، ری، اهواز، آبادان، بصره، بغداد، موصل و شام بسر برده‌است. ویلیام گال
ویلیام گال (؛ – ) پزشک اهل پادشاهی متحد بریتانیای کبیر و ایرلند در قرن نوزدهم میلادی بود. او از خانواده‌ای متوسط برخاست و پله‌های ترقی علمی را یک به یک طی نمود و حرفه و مطب خصوصی سودآوری در لندن ایجاد کرد و همچنین در سِـمَـت‌های اجرایی برجسته‌ای خدمت کرد؛ از جمله رئیس بیمارستان گایز لندن، استاد فولرین فیزیولوژی و رئیس انجمن بالینی بریتانیا. در سال ۱۸۷۱ او توانست با موفقیت تمام بیماری مرگبار حصبه را در شاهزاده ادوارد هفتم درمان کند و لقب «بارون» را دریافت دارد و سپس یکی از پزشکان سلطنتی مخصوص ملکه ویکتوریا شود. دودمان دوم مصر
نام فرمانروایان حقیقی دودمان دوم در میان مصرشناسان محل بحث است. برای پنج فرعون نخست، اجماع نسبی در میان باستان‌شناسان وجود دارد. فرعون‌های شناخته‌شده در تاریخ مصر از این دودمان به شرح زیر هستند: برای دیگر فرعون‌های این دوره گاه نام هوروسی آن‌ها در دست است و گاه نامشان در هنگام تولد. از این رو تشخیص دقیق اینکه آن‌ها به درستی که بوده‌اند سخت است. مان‌تو در کتاب "مصرنامه" خود نام‌هایی را عنوان می‌کند که ممکن است افسانه‌ای باشند. داوید مگردچیان داویدیانس
در سال ۱۸۲۲ یا ۱۸۲۳ دکتر داوید جهت تکمیل علم پزشکی از طریق تفلیس به انگلستان رفت و بعد از چندین سال اقامت در آن کشور و کسب اطلاعات و مهارت بیشتر در سال ۱۸۳۱ (۱۲۱۰) به ایران آمد و در تهران به پزشک مخصوص فتحعلی شاه قاجار شد و به دریافت لقب خان و نشان شیر و خورشید گوهرنشان افتخار نائل گردید. پس از درگذشت فتحعلی‌شاه حکیم داودخان پزشک مخصوص محمدشاه قاجار شد. فرانسیسکو هرناندز د تولدو
هرناندز در بین اولین جنبش رنسانس پزشکان اسپانیایی بود که اصول تنظیم شده توسط بقراط، جالینوس و ابن سینا رااحیا کرده و براساس آن طبابت می‌کردند. هرناندز در دانشگاه الکالا پزشکی و گیاه‌شناسی مطالعه کرده و احتمالاً در شهرهای اسپانیا مسافرت کرده است همان‌طور که در آنزمان رایج بود و پزشکان از این طریق برای خودشان شهرتی دست و پا می‌کردند. پس از حرکت از سویل به همراه زن و فرزندانش، مدت کوتاهی در بیمارستانهای تولدو خدمت کرد و همان‌جا به خاطر مطالعاتش در گیاهان دارویی و ترجمه کتاب تاریخ طبیعی پلینیوس به زبان اسپانیایی معروف شد. در ۱۵۶۷ هرناندز پزشک خصوصی پادشاه اسپانیا فیلیپ دوم شد. ابوزین کحال
ابوزین کَحال پزشک ایرانی سده ۱۵ میلادی و سده ۹ قمری بود. دانش زیادی از زندگی وی در دسترس نیست. وی معاصر شاهرخ تیموری بوده و در دوران حکومت وی به هرات سفر کرده و در آن جا کتابی با نام شرایط جراحی نگاشته و آن را به تیمور پیشکش کرده. از واژهٔ کحال پیداست که وی در چشم‌پزشکی نیز مهارت داشته اگرچه وی در کتابش به این موضوع نپرداخته این کتاب ۱۰ مقاله دارد و هر مقاله چند شرط دارد. متن این کتاب روان و برای مبتدیان قابل فهم است. نخستین مقاله دربارهٔ تشریح است سپس به بررسی فصد و انواع ادویه جات پرداخته و بیماری‌هایی که با جراحی قابل درمان اند را به همراه علل و نشانه‌های بیماری‌ها شرح داده. مقالهٔ هفتم را به نبض و مقالهٔ دهم را به حیوانات گزنده پرداخته. وی مدعی کشف درمان جدیدی برای پیسی شده و روشی برای خارج کردن هزارپا از گوش با استفاده از مادهٔ حاوی فلفل ابداع کرده. یک نسخهٔ کامل از شرایط جراحی در کتاب‌خانهٔ گوهر شاد مشهد و ۳ نسخهٔ ناقص یکی در کتابخانهٔ دانشکدهٔ پزشکی دانشگاه تهران، دومی در دانشگاه لاهور پنجاب و سومی در دانشگاه لس‌آنجلس کالیفرنیا وجود دارد. ابوزین کتاب‌هایی با نام‌های رسالهٔ نوریه و مصباح العیان در بارهٔ چشم پزشکی نگاشته که امروزه اثری از آن‌ها در دسترس نیست. کمبوجیه دوم
آشنایی ما با شخصیت کمبوجیه به کمک منابع دست دوم است زیرا سنگ‌نوشته‌ای از دوران او باقی نمانده تا تصویر کامل‌تری از شخصیتش به دست دهد. بسیاری از تاریخ‌نگاران کلاسیک، گزارش می‌دهند که کمبوجیه از زمان کودکی به بیماری صرع و جنون مبتلا بوده و همچنین ذکر می‌کنند که رفتار کمبوجیه در مصر همراه با خشونت، تمسخر خدایان مصری و تعرض به مقبره‌های شاهانه بوده‌است. این در حالی‌ست که تاکنون هیچگونه گزارش و مدرکی از منابع مصری، مبنی بر تعرض و تخریب معابد مصر توسط کمبوجیه بدست نیامده است. هرودوت می‌گوید که ایرانیان به کمبوجیه «جبار» می‌گفتند زیرا او نیمه‌دیوانه، ستمگر و گستاخ بود؛ اما این ارزیابی، نشان‌دهندهٔ تبلیغات منفی ایرانیان و مصری‌ها در دوران پس از کمبوجیه است. او قطعاً از سوی بزرگان هخامنشی مورد تنفر بود زیرا کمبوجیه قدرت را در دستان خویش متمرکز کرده بود. روحانیون مصری نیز داستان‌های نادرستی دربارهٔ وی انتشار دادند زیرا کمبوجیه، حقوق و بودجه‌های دولتی معابد مصری را کاهش داده بود. طبیعتاً این فرمان تنفر شدیدی را در میان کاهنان مصری نسبت به کمبوجیه برانگیخت که مطمئناً از سنت ضدکمبوجیه‌ای سرچشمه می‌گیرد. اما گزارش دیگری که تصویری واقعی‌تر از کمبوجیه ارائه می‌دهد، کتیبهٔ روی مجسمهٔ اوجاهورسنت است که کمبوجیه را به منزلهٔ یک فرعون مصر و شخصیتی خیرخواه معرفی می‌کند. بنابر عقیده مری بویس، کمبوجیه شخصیتی سختکوش بود و در قانون‌گذاری و احترام به سنن و آداب می‌کوشید. توت‌عنخ‌آمون
مجله نشنال ژئوگرافیک در شماره ماه ژوئن سال ۲۰۰۵ پرتره‌ای از چهرهٔ فرعون با تیتر شاه توت را بر روی جلد مجله منتشر کرد که چهره بازسازی شدهٔ او را که با اسکن‌های لیزری و سی تی اسکن که به کمک نرم‌افزارهای رایانه ای مدلسازی شده بود نمایش می‌داد. در کتاب سینوهه از زبان وی نوشته شده‌است که توت‌عنخ‌آمون داماد کوچک آخناتون بوده‌است و پس از آنکه آخناتون به دست سینوهه و آمی(آیی) و هورمهب با جام زهر کشته می‌شود، اسمنخ کارع داماد نخست آخناتون به تخت می‌نشیند و پس از کشته شدن او توت‌عنخ‌آمون فرعون مصر می‌شود و پس از مرگش آیی تاج‌گذاری می‌کند. همچنین در کتاب سینوهه آورده شده‌است که اسمنخ کارع به صورت نه چندان اتفاقی طعمهٔ تمساح‌های نیل می‌شود در هنگام ماهیگیری و توت‌عنخ‌آمون پس از او فرعون می‌شود در حالی که کودکی خردسال بوده‌است. در کتاب سینوهه نیز مرگ توت‌عنخ‌آمون مرموز و ناشناخته معرفی می‌شود. پزشکی در روم باستان
جالینوس یکی از اولین پزشکان برجسته در رم بود. وی با تشریح حیوانات از جمله میمون‌ها در یونان به متخصص آناتومی انسان تبدیل شد. جالینوس به دلیل برجستگی و تخصص در روم باستان، پزشک شخصی امپراتور مارکوس اورلیوس گردید. ایوفنی
ایوفنی نام فرعونی از دودمان سیزدهم مصر در دوره دوم میانی بوده است. او برای مدت بسیار کمی فرمانروایی کرد و نامش تنها در پاپیروس تورین ذکر شده. ارمنی‌های ایران
در سال ۱۸۳۱م به تهران آمد و پزشک مخصوص فتحعلی شاه شد. فتحعلی شاه داویدیانس را مفتخر به لقب خان و دریافت نشان شیر و خورشید گوهر ساخت. پس از درگذشت فتحعلی شاه، حکیم داودخان پزشک مخصوص محمدشاه قاجار شد. محمدشاه نیز حکیم داودخان را به دریافت نشان گوهر مفتخر کرد. خونس
خونس در دین مصر باستان به عنوان خدای ماه یاد شده است. خدایی که دربرابر تاریکی‌ها در کنار فرعون می‌جنگد. محمد شیخ
فرزند میرزا علی‌نقی خان صنیع‌الملک بود. در دارالفنون در رشته طب تحصیل کرد. چند سالی نیز در اروپا به کسب دانش و تجربه پرداخت. تخصصش در کحالی (چشم پزشکی) بود. خیلی زود در تهران شهرت یافت و پزشک مخصوص ناصرالدین شاه قاجار شد. هنگام تیر خوردن ناصرالدین شاه در آرامگاه حضرت عبدالعظیم حضور داشت. پس از مرگ ناصرالدین شاه، پزشک مخصوص میرزا علی‌اصغر خان امین‌السلطان صدراعظم و پس از او پزشک مخصوص سردار اسعد بختیاری شد و همه جا با او بود. مان‌تو
مانِتو یا مانِتون (به یونانی نوین: Μανέθων، Μανέθως)، مورخ و کاهنی مصری بود که در حدود سده سوم پیش از میلاد در عصر بطالسه زندگی می‌کرد (به‌طور مشخص در زمان بطلمیوس اول و بطلمیوس دوم و شاید هم بطلمیوس سوم)، با این وجود برخی از تاریخدانان عقیده دارند که وی اهل رم بوده و تألیف معروفش را در حدود سال ۲۰۰ میلادی انشاء نموده است. دربارهٔ وی اطلاعات دقیق و مشخص اندک است، وی بنا به روایتی به درخواست بطلمیوس اول مجموعه‌ای سی جلدی دربارهٔ تاریخ مصر نوشت. این اثر که Aegyptiaca نام دارد، شاخص‌ترین و مهم‌ترین اثر وی می‌باشد (هر چند که آثار و نوشته‌های دیگری هم دارد) و سخت مورد توجه مصرشناسان است و اغلب به عنوان سند و مدرک گاهشماری فراعنهٔ مصر باستان به کار می‌رود. وی با اینکه گویا اهل مصر است و نوشته‌هایش هم راجع به مصر می‌باشد، ولی تنها زبانی که در نوشته‌هایش استفاده می‌کند، زبان یونانی است. او محتملاً یکی از کاهنان رع خدای عالیقدر مصری آفتاب در هلیوپولیس بوده و روایتی هم هست که کاهن اعظم بوده‌است. به عقیدهٔ دانشمندان، نوشته‌های مانتو و بروس (بروسوس) بسیار شبیه به هم هستند. یکی از دیگر آثار مانتو، "بر ضد هرودوت" ("علیه هرودوتوس") نام دارد. بنا به روایتی وی در شهر سبنیتوس (در دلتای نیل) به دنیا آمده بود. او گویا به علت کاهن بودن، به فهرست‌های پادشاهی موجود در کتابخانه‌های معابد مصر دسترسی داشته و به متل‌های عامیانه و افسانه‌ها دربارهٔ فرعون‌های مصر نیز آشنا بوده‌است. مانتو کسی بود که تاریخ پادشاهی مصر را به دودمان‌های گوناگون تقسیم کرد و طبقه‌بندی او مورد استفاده همه مصرشناسان پس از او قرار گرفت. نام‌هایی که او برای فرعون‌های گوناگون مصر در اثرش بیان کرد، عامل پدید آمدن و فراگیر شدن نام‌های یونانی به جای نام‌های اصلی آن فرعون‌ها شد. خنجر (فرعون)
نام خنجر مصری نیست و ریشه‌ای خارجی دارد. به باور باستان‌شناس دانمارکی کیم ریهولت، نام او ریشه در واژه سامی "ه(ن)زر" به معنای «گراز» دارد. او که احتمال دارد از ریشه‌ای فلسطینی یا سوری بوده باشد، فرمانده نیروهای نظامی مصر در بیرون از کشور بوده‌است. از این رو به نظر می‌رسد که او نخستین پادشاه نابومی مصر بوده‌است. فرنداتس
در نامه‌های ذکر شده، برخی از کاهنان معبد محلی خنوم در الفانتین از فرنداتس خواستند که به جای آنها از برخی از تجارت آنان مراقبت کند، این یک درخواست نسبتاً معمول از فرعون (یا نماینده او، مانند این مورد) در هر دوره از تاریخ مصر باستان می‌باشد. تاریخ پزشکی در ایران
ماسویه به همراه دو پسرش میکائیل و یوحنا وارد دستگاه خلافت هارون الرشید شده و به دلیل آوازهِ علمی به رقابت با خاندان بختیشوع پرداختند. گفته می‌شود که یوحنا از شهرت علمی و طبی بیشتری برخوردار بود و در دوران چهار خلیفه عباسی یعنی مأمون، معتصم، واثق و متوکل به امر طبابت و ترجمه آثار یونانی اشتغال داشت. الگود در مورد او می‌گوید: «یوحنا فرزندی نداشت که نام او را زنده نگه دارد ولی در عوض کتب و آثار فراوانی از خود به یادگار گذاشت. این نوشته‌ها تقریباً تمامی رشته‌های طب از جمله طب بالینی، زنان، داروسازی و تشریح را حتی به صورتی ساده‌تر شامل می‌شوند.» نهضت ترجمه که از دوران عباسی آغاز شده بود، در دوران مأمون با شروع به کار «بیت الحکمه» به اوج خود رسیده بود و یکی از اعصار مهم تاریخ پزشکی است. اشتیاق فراوانی بین مترجمین که اکثر آن‌ها اطبای دربار بودند، برای ترجمه آثار طبی یونانی وجود داشت و حمایتی خلفا از این حرکت علمی و دقت مترجمین برای ترجمه این آثار همه از جمله عواملی بود که این دوران را به دوره‌ای طلایی در شکوفایی علمی بخصوص علم طبابت تبدیل کرد. اهمیت این حرکت علمی، از نظر ترجمه آثار و پیشرفت‌ها ی علوم در حدی است که برخی نویسندگان این دوران را معادل دوره تجدید حیات علمی در غرب می‌دانند و معتقدند که مترجمان اروپایی از نظر سبک ترجمه و دقت لازم به مراتب از همکاران عرب خود عقب‌تر بودند. آمنهوتپ یکم
آمنحوتپ یکم یا آمنوفیس یکم دومین فرعون دودمان هجدهم مصر مصر باستان بود که میان سال‌های ۱۵۲۶ تا ۱۵۰۶ پیش از میلاد مسیح فرمانروایی می‌کرد. او فرزند و جانشین اهمسه یکم و شهبانو نفرتاری بود ولی حداقل دو برادر بزرگتر از خود به نام‌های اهمسه‌آنخ و اهموسه ساپر داشت و از این رو شانسی برای بر تخت نشستن پیدا نمی‌کرد. با این حال در دوره زمانی هشت ساله میان ۱۷امین سال پادشاهی اهمسه یکم و مرگش، ولیعهد او می‌میرد و آمنهوتپ ولیعهد بعدی می‌شود. او سپس بر تخت می‌نشیند و برای ۲۱ سال پادشاهی می‌کند. رامسس دوم
ستی یکم پدرش هنگامی که او چهارده‌ساله بود وی را به جانشینی برگزید. او از همین سن همراه پدرش در جنگ علیه اقوام نوبیایی و لیبی شرکت می‌کرد. رامسس در آغاز دهه سوم زندگی به پادشاهی رسید. او ۶۶ سال و دو ماه پادشاهی نمود و قریب به نودوشش سال زیست. او مؤثرترین فرعون در پاک کردن دورهٔ آمارنا از تاریخ مصرست. او پایتخت را از شهر تبس به رامسس برد. رامسس دوم سومین فرعون از دودمان نوزدهم بود. وی در جنگ با امپراتوری هیتی توانست بر سرزمین‌های خاوری مدیترانه دست یابد. آخناتون
اینکه اخناتون تا چه اندازه تلاش کرد تا پرستش خدای جدید را به مصریان تحمیل کند، مشخص نیست. اما مشخص است که او سیاست زدودن نفوذ سایر خدایان، از جمله آمون، را دنبال می‌کرده‌است؛ در همین رابطه بسیاری از افراد حاضر در دربار، نام‌هایشان که به علاقه به سایر خدایان اشاره داشتند را تغییر دادند و نام‌هایی مرتبط با آتون را برای خود برگزیدند. با این حال، حتی در دربار اخناتون نیز کسانی بودند که نام‌های قدیمی خود (نظیر آهموس، به معنای فرزند خدای ماه) را حفظ کردند. اینگونه به نظر می‌رسد که تا پیش از یک تاریخ مشخص یا روی دادن یک اتفاق که جزییاتش بر ما پوشیده‌است، پرستش خدایان دیگر توسط فرعون برتابیده می‌شده‌است. زیگموند فروید در کتاب موسی و یکتاپرستی، موسی را در دورهٔ اخناتون می‌داند. فروید نتیجه می‌گیرد که موسی به دین یکتاپرستی آتُن گرایش داشته اما به علت سست شدن قدرت امپراتوری پس از اخناتون و طرد دین اتن توسط مصریان، موسی این دین را به‌جای ادامه در مصر، به قوم یهود منتقل می‌کند. یهودیان آن زمان در قلمرو مصر ساکن بودند. موسی همچنین رسم مصریِ ختنه را به قوم یهود داد. نارمر
نارمر نخستین پادشاه دودمان نخست مصر باستان بود که میان سال‌های ۳۱۵۰–۳۰۵۰ پیش از میلاد فرمانروایی می‌کرد. گمان بر این می‌رود که او پس از دوران فرمانروایی شاه عقرب در ۳۲۰۰ قبل از میلاد و کا، دو پادشاه دوره پیش دودمانی مصر، به پادشاهی رسیده باشد. نارمر از سوی عده‌ای به عنوان متحدکننده مصر شناخته می‌شود و از این رو نخستین فرعون مصر متحد به‌شمار می‌رود. اینکه نارمر در اصل چه کسی بوده موضوعی مورد بحث در میان مصرشناسان است و بعضی او را با منس (یا همان «مرینار» اگر دو هیروگلیفی که «نارمر» خوانده می‌شوند را برعکس کرد) برابر می‌دانند. مرنهور
مِرِنهور به گمانی یکی از فرعون‌های مصر باستان در دوره نخست میانی بوده است. تنها منبعی از مصر کهن که نام او را در بر دارد، فهرست پادشاهان ابیدوس است. او ۴۶امین نام پادشاهی قرار گرفته در این فهرست است. پایتخت او ممفیس بوده است ولی شاید او قدرت کمتری از دیگر پادشاهان این دوره داشته چرا که هریک از نومارک‌ها در آن هنگام قانون متفاوتی برای خود معین می‌کردند. هامان (شخصیت قرآن)
مشاور اعظم فرعون بوده است؛ اما شیخ طوسی وزیر بودن هامان را نظریه ضعیفی دانسته‌است. بهائیان در حکومت پهلوی
در مورد بهائی بودن پزشک شخصی شاه، عبدالکریم ایادی، مطالب زیادی نوشته شده‌است (واقعیتی که معمولاً در جنجال‌های ضد بهائی برای تلاش در برقراری روابط بین رژیم سابق، به ویژه حکومت سلطنتی، و بهائیان ایران توسط جمهوری اسلامی به‌طور گسترده‌ای منتشر می‌شود.) ایادی بیش از تنها یک پزشک بود. به‌طور رسمی، او پزشک شاه بود، پستی که ماهیتی سیاسی نداشت. وی که بسیار مورد اعتماد شاه بود، رئیس دفتر بهداشت ارتش نیز بود، موقعیتی که وی را مسئول کلیهٔ خریدهای دارویی، هم برای ارتش و هم برای سازمان بیمه‌های اجتماعی می‌کرد. خاطرات یک ایرانی که مدّت‌ها به‌طور مستقیم نحوهٔ مدیریت ایادی را مشاهده کرده بود، او را شخصی بسیار سخت‌کوش و مسئول جلوه می‌دهد. در حالی که دربارهٔ قدرت و نفوذ ایادی به دلیل همجواری وی با شاه مطالب زیادی نوشته شده‌است، واقعیت این است که در جریان مبارزه با آئین بهائی در سال ۱۹۵۵، زمانی که بهائیان بیشترین نیاز به محافظت داشتند، وی به مدّت ۹ ماه به ایتالیا اعزام شد، ظاهراً برای جلوگیری از تحریک روحانیون به علّت حضور یک بهائی در دربار شاه. علی‌رغم موقعیت ایادی، وی همیشه تحت نظارت ساواک بود (نشانه‌ای از خصومت علیه بهائیان.) همزمان با رشد ناآرامی‌های سیاسی در کشور در آخرین سال سلطنت خود، شاه ایادی را از سمت پزشک شخصی خود برکنار کرد. ایادی قبل از پیروزی انقلاب اسلامی، ایران را ترک کرد. پوتیفار
نام پوتیفار در قرآن و روایات اسلامی معتبر نیامده‌است، و به همین دلیل او نزد مسلمان بیشتر به عزیز مصر معروف است. این امر حاکی از مقام پوتیفار در مصر است؛ او وزیر اعظم و از نزدیکان فرعون بوده‌است. فرعون
در قرآن از فرمانروای زمان موسی در مصر، با عنوان فرعون یاد شده‌است؛ ولی از فرمانروای زمان یوسف در مصر، با عنوان پادشاه (مَلِک) یاد شده‌است. بسیاری از مورخان اسلامی باور دارند که رامسس دوم فرعون هم‌عصر موسی بوده‌است.بعضی هم گفته اند پسر او فرعون منفتاح فرعون هم عصر موسی بوده است. پژوهش در مورد رامسس دوم ایری هور
ایری هور یا رُ فرعونی در دوره پیش‌دودمانی مصر بود. با آنکه بعضی مصرشناسان در وجود او شک دارند، او به گمان قوی جد کا بوده‌است. او بر ابیدوس فرمانروایی می‌کرد و در گورستانی محلی در ام‌القعاب در نزدیکی کا، نارمر، و دیگر فرعون‌های دودمان نخست به خاک سپرده شد. نام او به معنای «شیر» یا «متعلق به هوروس» است. فرعون
واژه فِرعَون لقبی است که در دوره متأخر برای نام بردن از فرمانروایان سلسله‌های مصر باستان به‌کار می‌رود. هر چند، از نظر تاریخی، فرعون فقط در طی پادشاهی نوین مصر، به ویژه در میانه دودمان هجدهم مصر، پس از سلطنت حتچپسوت به عنوان لقبی برای پادشاهان مورد استفاده قرار گرفت. فرعون مدیر ارشد، رئیس ارتش، و فرمانروای کل مصر تلقی می‌شده‌است. او همچنین پسر رع به‌شمار می‌آمده. واژه فرعون از ریشه قبطی «پِرآ» به معنای «خانهٔ بزرگ» است؛ اشاره‌ای به این واقعیت که فرعون‌ها خود را پناهگاه مردم می‌دانستند و برای خود کاخ‌های بزرگ پادشاهی داشتند. با آنکه در واقع این واژه اشاره به کاخ پادشاهی فرمانروا می‌کرد، تا هنگام توتمس سوم (۱۴۲۵–۱۴۷۹ پ. م) در پادشاهی نوین، دیگر به عنوان نامی برای شخص فرمانروا به کار گرفته می‌شد. حتشپسوت
به همین منظور رابطه بسیار خوبی با سیاستمداران بانفوذ و اشراف ثروتمند مصر برقرار کرد و موفق شد نظر تمام کاهنان مصری را نیز جلب کند. حتشپسوت به دلیل موقعیت گسترده سیاسی، مذهبی و نظامی، خود این امکان را داشت که در بالاترین مراسم مذهبی شرکت کند. در همین رفت‌وآمدهای مذهبی با کاهنان اعظم بود که توانست اعتماد آنها را جلب کرده و پشتیبانی آنان را برای رسیدن به مقام فرعون به دست آورد. از طرفی کتیبه‌های بدست آمده از این دوران تصاویری متعددی از آمون را نشان می‌دهند که به نوعی حتشپسوت را فرزند آمون و تنها حاکم مصر عنوان می‌کند. در یکی از این کتیبه‌ها، تصویر آمون کشیده شده‌است که به اتاق خواب مادر حتشپسوت رفته و فرزند او، حتشپسوت را به او می‌دهد تا در آینده حاکم مصر علیا و سفلا شود. این ادعای حتشپسوت که از طریق انواع نوشته‌ها، تصاویر و کتیبه‌ها تأیید شده‌است، به او قدرتی خدایی می‌داد که هیچ‌کس را یارای رویارویی با وی نبود. فرزند آمون بودن از یک سو و یاری و حمایت سران مذهبی و سیاسی را داشتن از سوی دیگر به وی کمک کرد تا تخت سلطنت را بدست بیاورد. مصر باستان
محتمل است که کف اتاق‌ها با نقش دریاچه‌هایی پر از ماهی و نیلوفر آبی و دیوارها با نی‌های پاپیروس که روی آن‌ها غازهای وحشی در حال پرواز نمایش داده شده بود، تزئین می‌شدند و احتمالاً سقف‌ها چشم‌انداز آسمان مصر را نشان می‌دادند. روز فرعون با استحمام در یک وان مرمر زیبا شروع می‌شد. این کار تنها استحمام نبود، بلکه یک آیین مهم مذهبی بود که در حضور شماری از درباریان و حضار انجام می‌شد. فرعون پس از پوشیدن جامه‌های لطیف، به سر گذاشتن تاج و برداشتن سایر نمادهای پادشاهی‌اش، به تالاری که تخت شاهی در آن قرار داشت می‌رفت تا بازرگانی کشور را راهبری کند. ملکه و شاهزادگان هم به اتاق‌های مخصوص خود می‌رفتند. شهبانوی اعظم، یا به عبارتی همسر خاصه فرعون، از نظر سیاسی قدرتمندترین زن در سراسر کشور بود. فرزندان او مستقیماً وارث تخت پادشاهی بودند. اما فرعون معمولاً چندین همسر صیغه‌ای داشت، که آن‌ها هم فرزندانی می‌آوردند و در همان قصر زندگی می‌کردند. اگر حاکم از ملکه‌اش فرزند پسری نداشت، یکی از دخترانش با یکی از پسران سایر همسران فرعون ازدواج می‌کرد. مصریان هیچ ممنوعیتی برای ازدواج منسوبین سلطنتی با یکدیگر نداشتند. آن‌ها معتقد بودند ازدواج‌های بین خانواده، خون الهی آن‌ها را خالص نگه می‌دارد و دودمان سلطنتی حاکم را نیرومندتر می‌کند. تحوتموس یکم
تحوتموس یکم سومین فرعون دودمان هجدهم مصر باستان بود که میان سال‌های ۱۵۰۶ تا ۱۴۹۳ پیش از میلاد مسیح فرمانروایی می‌کرد. او پس از شاه آمنهوتپ یکم به پادشاهی رسید. در طول فرمانروایی‌اش، او به مناطق درونی نوبی لشکرکشی کرد و مرزهای جنوبی مصر را به گسترده‌ترین و دورترین نقاط در تاریخ این کشور برد. او همچنین معابد بسیاری در مصر ساخت و آرامگاه خود را نیز در دره پادشاهان بنا کرد. او نخستین شاهی است که دره پادشاهان را برای ساختن آرامگاه برگزید و شاهان پس از او این سنت را ادامه دادند. یوسف
پادشاه که از خرد مرد شگفت‌زده شده بود، او را مأمور اجرای دستورالعمل‌ها کرد. یوسف در این زمان ۳۰ ساله بود؛ ۳۰ سالگی در واقع اشاره به «بلوغ کامل» دارد. داوود در آغاز سلطنت و عیسی در آغاز دوره تبلیغ ۳۰ ساله معرفی شده‌اند. مطابق روایت، یوسف به بالاترین رده اشرافیت و دولت مصر رسید و مستقیم به پادشاه پاسخ‌گو بود و املاک پادشاه تحت نظر او بودند. سپس فرعون یوسف را بر تمام مصر گمارد و انگشتر خویش را به او داد. یوسف همچنین مأمور جمع‌آوری مالیات و توزیع غلات شد. یوسف بر ارابه دومین (بعد از فرعون) سوار می‌شد و هر کجا می‌رفت، فریاد می‌زدند «زانو بزنید.» به علاوه، فرعون به یوسف نام جدید «صفنات فعنیح» (به معنای خدا صحبت می‌کند) را داد و آسنات، دختر کاهن اعظم اون (هلیوپلیس)، را برای او به زنی گرفت. سپس یوسف به انجام وظایفی که به او محول شده بود، پرداخت. او همچنین در این دوره صاحب دو پسر به نام‌های افرایم و مناسه شد. سینوهه، پزشک مخصوص فرعون
سینوهه نام یک رمان تاریخی در سبک زندگی نامه است که به قلم میکا والتاری نویسندهٔ فنلاندی در سال ۱۹۴۵ نگاشته شده‌است. این کتاب که مهمترین اثر نویسنده است، که از وقایع دوران فرعون آخناتون و آغاز سلطنت فرعون هُورِم هُب نوشته شده‌است. فیلمی هالیوودی نیز بر اساس این کتاب در سال ۱۹۵۴ ساخته شده‌است. اوسورکن ارشد
وجود این فرعون مدت‌ها توسط بعضی مصرشناسان مورد تردید قرار گرفته بود، تا آنکه در ۱۹۶۳ اریک یانگ نشان داد که در یادداشت‌های کاهنی از معبد کارناک با نام نِسپانِفِرهور که تاریخ روز بیستم نخستین ماه فصل شِمو از سال دوم پادشاهی آخپِررع ستپن‌رع را بر خود دارد، نام این پادشاه کمتر شناخته شده آمده است. با این حال این نگره از سوی بعضی دیگر باستان‌شناسان پذیرفته نشد و از آن جمله ژان یویوت در سال ۱۹۷۷ نشان داد که شاهی لیبیایی به نام اوسورکون، پسر «شه‌شونک» رئیس اعظم قبیله مِشوِش و همسرش بانو مِهِته‌نوسِخت که از او در بعضی منابع تاریخی به صراحت با نام "مادر شاه" یاد برده شده، است. از آنجا که هیچ فرعون دیگری با نام اوسورکن مادری با نام مِهِته‌نوسِخت نداشته است، امروزه باور بر این است که اوسورکن ارشد همان اوسوشور در نوشته‌های مان‌تو است. جورجیس
جورجیس فرزند بختیشوع است که در طب اطلاعات فراوانی داشت و در انواع معالجات و مداوات خبره بود. جورجیس به منصور خلیفه عباسی خدمت می‌کرد و طبیب او بود. نزد منصور از مقامی والا و منزلتی رفیع برخوردار بود. وی کتاب‌های فراوانی جهت منصور از یونانی به عربی ترجمه کرد. پادشاهی کهن مصر
نخستین فراعنه را تجلی زمینی شخصیت اسطوره‌ای حوروس، پسر خدایی به نام اُزیریس و ایزیس، می‌دانستند. حوروس پیوندی محکم با رع، آفریدگار زندگی و خدای سرشاهینیِ خورشید، داشت. خورشیدپرستی در دوره‌ی پادشاهی کهن بسیار رونق گرفت و رع در نقش موجودی مستقل از حوروس ظاهر شد. حتی واژه‌ی «رع» جزئی از نام‌های فراعنه شد. وکیل خاص
وکیل خاص یا وکیل‌السلطنه نام منصبی در دستگاه حکومتی ایران بود. وی معمولاً شخصی بود مورد اعتماد ویژهٔ پادشاه و مستقیماً از پادشاه دستور می‌گرفت. تئودور مورل
تئودور مُرِل (؛ زاده درگذشته ) پزشک اهل آلمان و از پزشکان شخصی آدولف هیتلر بود. وی را در آلمان بواسطه رفتارهای غیرمعمول می‌شناسند. او برای چندین سال به صورت روزانه و حتی در واپسین روزهای نبرد برلین در کنار هیتلر بود. مورل داروهایی مختلفی از جمله یوکدال و تسترون را به هیتلر خوراند و در طول سال‌های جنگ و شکست‌های هیتلر همواره او را مورد درمان با دوز بالای دارویی قرار می‌داد. در خصوص شخصیت این پزشک آلمانی او را شارلاتان و بی رحم توصیف کرده‌اند. بعد از شکست آلمان‌ها در جنگ مورل بازداشت و تحت بازجویی توسط امریکایی‌ها قرار گرفت وی سرانجام سه سال بعد از پایان جنگ و در سال ۱۹۴۸ در گذشت. جامعه‌شناسی سلامت و بیماری
انسان‌ها از دیر زمان بدین سو همواره به دنبال توصیه‌های کسانی بودند که دانش و مهارت شفابخشی را داشتند. دیرین‌آسیب‌شناسی و سایر اسناد تاریخی امکان بررسی این را می‌دهند تا معلوم شود که جوامع باستانی چگونه یک بیماری یا همه‌گیری محدود را مدیریت می‌نمودند. پادشاهان مصر باستان از پزشکانی که در یک بیماری مشخص تخصص داشتند حمایت می‌نمودند. ایمهوتپ نخستین طبیبی بود که ما در تاریخ او را با نامش می‌شناسیم. وی مصری بود که در حدود ۲۶۵۰ قبل از میلاد می‌زیست و در آن زمان که مصری‌ها در طبابت در حال پیشرفت بودند جایگاه مشاور (صدر اعظم) «پادشاه زوسر» را داشت. از جمله کارهایی که وی در عرصه طبابت انجام داد، یک کتاب درسی بود که معالجه زخم‌ها، استخوان‌های شکسته و حتی تومورها در آن بود. همسر بزرگ سلطنتی
هاتشپسوت جایگاه ویژه‌ای در تاریخ همسران بزرگ سلطنتی به خود اختصاص داد. او برای برادر ناتنی خود توتموس دوم همسر بزرگ سلطنتی بود. در این مدت هتشپسوت همچنین همسر خدای آمون شد (بالاترین مقام روحانی در معبد آمون در کارناک). پس از مرگ شوهرش، او به دلیل اقلیت پسرخوانده اش، تنها وارث مرد (متولد ایزت) که در نهایت به توتموز سوم تبدیل شد، به تخت سلطنت نشست. در این زمان هاتشپسوت به عنوان فرعون تاجگذاری نمود و سالها به عنوان یک پادشاه بسیار موفق عمل کرد. اگرچه زنان دیگری پیش از او نیز بر مصر حکمرانی کرده بودند، اما هاتشپسوت اولین زنی بود که عنوان فرعون را به خود اختصاص داد، زیرا این اصطلاح جدیدی بود که تنها برای حاکمان به کار می‌رفت. این اصطلاح قبل از سلسله هجدهم استفاده نمی‌شد. هنگامی که او فرعون شد، دخترش نفروره را به عنوان همسر خدای آمون منصوب کرد تا وظایف کاهن اعظم را انجام دهد. دخترش ممکن است همسر بزرگ سلطنتی توتموس سوم باشد، اما هیچ مدرک روشنی برای این ازدواج پیشنهادی وجود ندارد.