جایگاه اقتصاد ایران در منطقه و جهان چیست؟
اقتصاد ایران
ایران از لحاظ تولید ناخالص داخلی بر پایهٔ برابری قدرت خرید، بیست‌وسومین اقتصاد بزرگ جهان است و بر پایهٔ نرخ تبدیل ارز براساس فهرست صندوق بین‌المللی پول، اقتصاد ایران رتبه ۲۶ را در جهان دارا می‌باشد. اقتصاد
در حال حاضر، ایران بر اساسِ فهرست صندوق بین‌المللی پول با توجه به GDP اسمی بیست و یکمین و بر اساسِ GDP تعدیل شده با شاخص برابری قدرت خرید هفدهمین اقتصاد بزرگ دنیاست. در این رتبه‌بندی، و بر اساسِ معیار اولی به ترتیب کشورهایِ ترکیه و عربستان سعودی و بر اساسِ معیارِ دوّم کشورِ ترکیه بالاتر از ایران قرار می‌گیرند. صنعت در ایران
بر پایهٔ گزارشی در تیر ۱۳۹۶، از دیدگاه منطقه‌ای با وجود این که صنعت مدرن بسیار زودتر از بسیاری از کشورهای منطقه به ایران وارد گردیده‌است اما جایگاه این کشور در میان ۲۲ کشور دیگر، دهم است؛ یعنی پایین‌تر از سطح میانگین. بر پایهٔ این رده‌بندی، کشورهای اسرائیل، ترکیه، عربستان، امارات و بحرین جایگاه یکم تا پنجم را گرفته‌اند. پس از تحریم‌ها علیه جمهوری اسلامی، سرمایه‌گذاری در صنعت این کشور به شدت کاهش یافته و قدرت رقابت و همچنین ظرفیت تولید در این بخش از اقتصاد ایران، همپا و همزمان با رقیب‌های منطقه‌ای و جهانی خود، رشد نکرد. حتی در این که در صورت گذر از این دوران صنعت ایران بتواند دوباره به رقابت با دیگر کشورها بپردازد و نوآوری کند، تردید بوده‌است.
ایران
ایران با نام رسمی جمهوری اسلامی ایران کشوری در غرب آسیا و در منطقه خاورمیانه است. این کشور با ۱٬۶۴۸٬۱۹۵ کیلومتر مربع پهناوری، دومین کشور بزرگ خاورمیانه است. ایران از شمال غرب با ارمنستان و جمهوری آذربایجان، از شمال با دریای خزر، از شمال شرق با ترکمنستان، از شرق با افغانستان و پاکستان، از جنوب با خلیج فارس و دریای عمان و در غرب با عراق و ترکیه هم‌مرز است. این کشور خاورمیانه‌ای، جایگاه استراتژیکی در منطقهٔ خلیج فارس دارد و تنگهٔ هرمز در جنوب آن، مسیری حیاتی برای انتقال نفت خام است. جمعیت کل استان‌های ایران از ۸۳٫۵ میلیون تن می‌گذرد و تهران، پایتخت و پرجمعیت‌ترین شهر این کشور است. ایران، جامعه‌ای با قومیت و فرهنگ‌های گوناگون دارد و گروه قومی و فرهنگی غالب این کشور، برآمده از فارسی‌زبانان آن است. در کنار آنان، قومیت‌های دیگری، همانند اقوام پرجمعیت آذری و کُرد وجود دارند. قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، اسلام شیعه را دین رسمی ایران اعلام کرده‌است و اکثریت مردم این کشور، پیروان همین مذهب هستند. زبان رسمی این کشور نیز فارسی است. مهندسی معدن
بانک مرکزی اخیراً در قالب نشریه نماگرهای اقتصادی (شماره ۷۴)، آمارهای مهم اقتصادی را تا سه‌ماهه سوم سال ۱۳۹۲ منتشر کرده‌است. نگاهی به این آمارها نشان می‌دهد که در سال‌های اخیر صنایع و معادن در مجموع حدود ۲۵ درصد از اقتصاد ایران را تشکیل می‌دهد. بخش صنایع و معادن شامل زیربخش‌های صنعت و معدن، ساختمان و آب و برق و گاز می‌باشد. در این تقسیم‌بندی بخش ساختمان ۹٫۸ درصد و بخش صنعت و معدن نیز ۱۳٫۶ درصد از تولید ناخالص داخلی کشور سهم دارند. به این ترتیب، صنایع و معادن (البته بدون احتساب بخش نفت و گاز که مهم‌ترین صنعت کشور به حساب می‌آید) در مجموع یک چهارم اقتصاد ایران را تولید می‌کند. محیط زیست ایران
شاخص عملکرد زیست‌محیطی دانشگاه ییل نشان می‌دهد که ایران فاقد یک برنامه اساسی برای مقابله با چالش‌های زیست‌محیطی است. این دانشگاه در گزارش ژوئن ۲۰۲۰ خود که سی و دو شاخص را در ۱۸۰ کشور جهان اندازه‌گیری کرد، ایران با امتیاز چهل و هشت در رتبه شصت و هفتم قرار گرفت. برزیل
بر اساس گزارش صندوق بین‌المللی پول و بانک جهانی، برزیل نهمین اقتصاد بزرگ جهان از نظر برابری قدرت خرید و یازدهمین قدرت اقتصادی جهان از نظر نرخ داد و ستد بازار است. برزیل دارای اقتصاد متنوع درآمد متوسط است و نیز دارای تنوع از نظر سطح توسعه است. بیشتر بخش صنعتی این کشور در بخش‌های جنوب و جنوب شرقی این کشور تجمع یافته‌است. منطقه شمال شرقی فقیرترین منطقه برزیل است، اما این منطقه نیز در حال جذب سرمایه‌گذاری‌های جدید است. ایران و عضویت در سازمان تجارت جهانی
در شرایطی بسیار مطلوب و در بسیاری موارد منحصر به فرد قرار دارد و این استعداد و توانایی وجود دارد که بتواند به سرعت خود را به سطوح بالای روابط در عرصه اقتصادی برساند. این امر نیازمند یک پشتکار جدی در عرصه مدیریتی وکارشناسی در سطح ملی است. فرانسه
در زمینه‌هایی چون فرهنگ، علوم بنیادی، صنعت و فناوری، هنر، نظام، اقتصاد و سیاست، فرانسه یکی از کشورهای مهم و تأثیرگذار جهان است. این کشور دارای رتبهٔ پنجم در میان دیگر کشورها از نظر بودجه و هزینه‌های نظامی است. همچنین از نظر ذخایر هسته‌ای، رتبهٔ سوم را داراست. فرانسه یکی از کشورهای توسعه یافته است که قدرت اقتصادی بسیاری دارد. از دید اقتصادی، هفتمین اقتصاد بزرگ جهان و از نظر برابری قدرت خرید رتبهٔ نهم جهان است. مسائل زیست‌محیطی در ایران
بانک جهانی تخمین می‌زند که خسارات وارده بر اقتصاد ایران در اثر مرگهای ناشی از آلودگی هوا ۶۴۰ میلیون دلار است که با ۵٫۱ تریلیون ریال یا ۰٫۵۷ درصد تولید ناخالص داخلی برابر است. زیان بیماری‌های ناشی از آلودگی هوا بر اقتصاد ایران، ۲۶۰ میلیون دلار در سال معادل ۲٫۱ تریلیون ریال تخمین زده شده‌است که برابر با ۰٫۲۳ درصد تولید ناخالص داخلی است. در گزارشی از برنامه محیط زیست سازمان ملل متحد در بین ۱۳۳ کشور ایران از نظر شاخص‌های زیست‌محیطی در رتبه ۱۱۷ قرار داشت. اقتصاد آسیا
در سال ۱۹۰۸، نفت خامدر ایران کشف و به بهره‌برداری رسید. که پس از کشف نفت در ایران سبب شد منابع و ذخایر نفتی بسیار دیگر در آسیا کشف شود، بعدها دانشمندان متوجه شدند که خاورمیانه دارای بزرگترین ذخایر نفتی جهان است. فراوانی نفت در خاورمیانه و آسیا باعث شد که حاکمان ملت‌های عرب بسیار ثروتمند شوند، اما در خاورمیانه به دلیل نداشتن تولیدات و صادرت رونق اقتصادی عقب مانده‌ای داشت. اقتصاد ایران
اقتصاد ایران یک اقتصاد ترکیبی و در حال گذار، شامل یک بخش عمومی بزرگ است، که در حدود ۶۰ درصد آن به شیوه متمرکز و دستوری اداره می‌شود. بخش عمده‌ای از صادرات در ایران بر پایهٔ صادرات نفت و گاز است. در سال ۲۰۱۰ این صادرات ۶۰٪ درآمد دولت را شامل شده‌است. اقتصاد ایران یکی از معدود اقتصادهای بزرگ است که در جریان بحران مالی ۲۰۰۷-۲۰۰۹ به‌طور مستقیم لطمه ندید. پیامدهای اجتماعی و اقتصادی دنیاگیری کووید–۱۹ در ایران
در اوایل اسفند پاکستان، کویت، عراق، ترکیه، ارمنستان و ترکمنستان مرزهایشان با ایران را بسته‌اند. بر این اساس رادیو فردا پیش‌بینی کرد با توجه به اینکه سهم این کشورها از کل صادرات غیرنفتی ایران در سال ۹۷ خورشیدی حدود ۱۵٫۵ میلیارد دلار بود که معادل ۳۵ درصد از کل صادرات غیرنفتی کشور است. جمهوری آذربایجان دوشنبه ۵ اسفند اعلام کرد که واردات کالاهای ایرانی به بازار صدرک، بزرگترین بازار جمهوری آذربایجان، را ممنوع کرده‌است. در زمینه واردات یک چهارم کل واردات ۴۴ میلیارد دلاری ایران از کشورهای همسایه انجام می‌گیرد که امارات، ترکیه و روسیه بیشترین سهم را در آن دارند. بر خلاف ایران که در انزوای ناشی از تحریم است، کشورهای دیگر به راحتی می‌توانند کالاهای دیگر کشورها را با ایران جایگزین کنند، اما ایران جایگزینی برای صادرات کالا به کشورهای جدید یا افزایش سطح تجارت با دیگر کشورها ندارد. بر اساس ارزیابی وزارت صنعت، معدن و تجارت، سال ۱۳۹۷ تنها ۱٫۱ میلیارد دلار از صادرات ایران کالاهای سرمایه‌ای بوده‌است و نزدیک ۸ میلیارد دلار صادرات غیرنفتی ایران شامل کالاهای مصرفی و ۳۵ میلیارد دلار کالاهای واسطه‌ای است که به راحتی همسایه‌های ایران می‌توانند این نوع کالاها را از بسیاری از کشورها فراهم کنند و تولید آنها اصولاً هیچ انحصاری ندارد. بخش کشاورزی ایران که سهمی ۷٫۵ درصدی در تولید ناخالص داخلی و به همین میزان سهم در صادرات غیرنفتی دارد از تحریم‌ها به شدت ضربه ببیند. همچنین در ۹ ماهه ابتدایی سال ۱۳۹۸ تنها بخشی از اقتصاد ایران که رشد نشان داده، همین بخش کشاورزی بوده و ضربه بر آن، اقتصاد ایران را باز هم کوچکتر خواهد کرد. تجارت گل و گیاهان زینتی ایران
علی‌رغم اهمیت تجاری گیاهان زینتی، صادرات ایران در سال ۲۰۰۹ میلادی تنها حدود کمتر از ۴۰ میلیون دلار در سال بود و در این سال جایگاه هشتاد و ششم کشورهای صادرکننده گیاهان زینتی را دارا بود که با توجه به پتانسیل کشور ایران و همچنین سطح زیر کشت بیش از ۵۰۰۰ هکتاری ایران، این رتبه به هیچ عنوان مناسب نبود. در حال حاضر اگر چه جایگاه ایران از نظر تولید گل در رتبه ۱۷ جهانی هست، اما در بخش صادارات گل، در رتبه ۱۰۷ جهانی قرار گرفته‌است. بحران اقتصادی ایران ۱۴۰۰-۱۳۹۷
کارشناسان اقتصادی جهان با بررسی وضعیت کنونی اقتصاد ایران بر این باورند که اقتصاد ایران به سوی وضعیتی مانند بحران اقتصادی ونزوئلا پیش می‌رود. گارت فریزن، فعال اقتصادی و کارشناس و تحلیلگر مجله اقتصادی فوربز در وبگاه مجله، وضعیت کنونی اقتصاد ایران را متزلزل توصیف کرد و پیش‌بینی کرد که اگر ایران تحت فشارهای آمریکا نتواند نفت خود را بفروشد با یک بحران خطرناک ژئوپلیتیکی روبرو خواهد شد. نگاه به شرق
فریدون مجلسی، یکی از دیپلمات‌های پیشین ایران، معتقد است که سیاست نگاه به شرق نه تنها به پیشرفت و خروج ایران از شرایط فعلی منجر نمی‌شود، بلکه کشور را در یک بازار غیر رقابتی به دام می‌اندازد و باعث پَسرفت اقتصادی و تعاملات تجاری مضر می‌شود. به گفته وی، استراتژی نگاه به شرق برای ایران معنی‌ای ندارد. با این سیاست، ایران اسیر ناتوانی خود در شرق می‌شود و در این بازار گرفتار می‌ماند. بنابراین، هر کالایی را به هر قیمتی بدهند، ایران مجبور به خرید آن است. در حالی که ایران باید در روابط خود آزاد باشد و مشتری بازاری شود که کالای بهتری را با قیمت رقابتی‌تر عرضه می‌کند. به گفته وی، استراتژی نگاه به شرق باعث می‌شود که ایران بابت بازی کردن نقش واسطه در بازار جهانی، باج اقتصادی زیادی را به کشورهای حوزه شرق پرداخت کند. به گفته وی، به طور کلی سیاست نگاه به شرق منجر به امور مضر اقتصادی برای ایران می‌شود. اقتصاد آسیا
در حال حاضر اقتصاد آسیا تحت تأثیر بیماری همه گیر کرونا که در استان هوبئی شهر ووهان چین برای اولین بار دیده شد، اقتصاد چین اولین انقباض خود را در دوران پس از مائو در نتیجه بیماری همه گیر کوید۱۹ یا همان کرونا تجربه کرد. ایران پس از چین از نظر میزان مرگ و میر آسیب دیده‌ترین کشور آسیا است، نگرانی از سقوط اقتصادی پس از گسترش تحریم‌های آمریکا علیه چین در دوران دولت ترامپ نگرانی‌های امروز اقتصاد چین را بیشتر کرده‌است. اقتصاد سنگاپور
چندین سال متوالی است که سه مؤسسه بزرگ رتبه‌بندی اعتباری دنیا (مشهور به Big three) سنگاپور را در میان اندک کشورهایی قرار داده‌اند که رتبه اعتباری آن‌ها AAA است. همچنین سنگاپور تنها کشور آسیایی است که توانسته به چنین رتبه‌ای دست یابد. سنگاپور به خاطر موقعیت جغرافیایی، نیروی کار ماهر، مالیات پایین، زیربنای پیشرفته و برخورد قاطع با فساد توانسته مقدار بسیار زیادی سرمایهٔ خارجی جذب کند. سنگاپور در میان کشورهای دنیا یازدهمین ذخیره ارزی خارجی را دارد و توانسته یکی از بالاترین جایگاه‌ها بر پایه شاخص سرانه سرمایه‌گذاری خالص بین‌المللی را به دست آورد. بیش از ۷۰۰۰ ابرشرکت چندملیتی از ایالات متحده، ژاپن و اروپا در سنگاپور فعال هستند. همچنین ۱۵۰۰ شرکت چینی و تقریباً همین تعداد شرکت هندی در سنگاپور مشغول فعالیت هستند. تقریباً ۴۴ درصد از نیروی کار سنگاپور از افراد غیرسنگاپوری تشکیل شده‌است. این کشور توانسته بیش از ۱۰ قرارداد تجارت آزاد با کشورها و مناطق مختلف به امضا برساند. با وجود اقتصاد بازار در این کشور، فعالیت دولت سنگاپور هم سهم بسزایی در اقتصاد این کشور دارد به طوری که ۲۲٪ از تولید ناخالص داخلی را تشکیل می‌دهد. تهران
بر اساس آمار سال ۱۳۹۵، سهم تهران در کل تولید ناخالص داخلی ایران ۲۱ درصد است و با اختصاص نیمی از بخش صنعت کشور به خود، نقش مهمی در اقتصاد ایران دارد. صنایع تهران شامل خودروسازی، الکترونیک و تجهیزات الکتریکی، تسلیحات نظامی، منسوجات، شکر، سیمان و محصولات شیمیایی است. همچنین تهران، مرکزی پیشرو در فروش فرش و مبلمان در ایران است. در جنوب حومهٔ تهران نیز یک پالایشگاه نفت به نام پالایشگاه نفت تهران وجود دارد. مقر اصلی شرکت ملی نفت ایران، دومین شرکت بزرگ نفتی جهان در تهران قرار دارد. ایران خودرو نیز به عنوان بزرگ‌ترین خودروساز ایران، در تهران کارخانه دارد و مقر اصلی آن نیز در همین شهر است. تاریخ اقتصادی ایران
اقتصاد ایران بر اساس برنامه‌های چهارم و پنجم توسعه اقتصادی (۷۳–۱۹۶۸؛ ۱۹۷۳–۱۹۷۳ ،)به‌طور فزاینده‌ای نسبت به واردات و سرمایه‌گذاری‌های خارجی باز شد. ترکیبی از درآمدهای نفتی، هزینه‌های عمومی و سرمایهگذاری‌های خارجی و داخلی باعث افزایش طبقه متوسط در شهرهای بزرگ، بویژه تهران شد. در پی افزایش قیمت نفت خام پس از جنگ ۱۹۷۳ مصر و سوریه در برابر اسرائیل، روند صنعتی شدن و مصرف بسرعت رشد کرد. بانکهای تخصصی بین سالهای ۱۹۷۳ و ۱۹۷۷ بیش از ۲۰۰ میلیارد ریال به بخش تولید ارائه می‌دهند و افزایش سرمایهگذاری به‌طور متوسط ۵۶ درصد در سال بوده‌است. ظرفیت بندرگاه‌ها و انبارها تحت تأثیر سیل کالاهای وارداتی و مواد اولیه تحت فشار قرار داشت. ارتش نیزاز شرایط جدید اقتصادی و اجتماعی بهره‌مند شد. پرسنل نظامی، توپخانه و تجهیزات مدرن و آموزش نظامی بخش عمدهای از بودجه را به خود اختصاص داد صنعت تلویزیون در ایران
بر اساس آمارهای جهانی رتبه صادرات و واردات تلویزیون ایران در سال ۲۰۱۴ اعلام شده‌است که رتبه صادرات تلویزیون ایران، در آن سال، ۶۸ بوده و به گزارش ایسنا، در سال ۲۰۱۵ میلادی، ایران درحالیکه در حوزه واردات تلویزیون رتبه ۲۳ را به خود اختصاص داده اما در زمینه صادرات انواع تلویزیون در رتبه ۱۴۷ جهان قرار گرفته‌است، بدین معنی که ۱۴۶ کشور جهان در زمینه تولید و صادرات تلویزیون از ایران پیش‌تر هستند. معادن ایران
ایران با دارا بودن حدود ۶۸ نوع ماده معدنی (غیرنفتی)، ۳۷ بیلیون تن ذخایر کشف شده و ۵۷ بیلیون تن ذخایر بالقوه در میان ۱۵ قدرت معدنی جهان جای گرفته و یکی از کشورهای غنی از حیث دارایی‌های معدنی به حساب می‌آید. این درحالیست که تولیدات معدنی تنها ۰٫۶ درصد از تولید ناخالص داخلی این کشور را تشکیل می‌دهد، ایران در منطقه‌ای واقع شده که کشورهای اطراف آن مانند ترکیه و عربستان و کشورهای حوزهٔ خلیج فارس با توجه به آهنگ رشد و توسعهٔ اقتصادی به منابع معدنی نیاز دارند و این در حالی است که این کشورها از نظر ذخایر معدنی بسیار فقیر هستند؛ حتی این کشورها در صنایعی مانند فولاد سرمایه‌گذاری هم کرده‌اند اما مواد اولیهٔ آن‌ها وارداتی است؛ و ایران می‌تواند منبع خوبی برای تأمین نیازهای این کشورها که به سرعت در حال افزایش است محسوب شود. ایران با ۱۸ درصد منابع گاز و ۹ درصد منابع نفت در میان کشورهای معدنی دنیا موقعیت منحصربه‌فردی برای تأمین انرژی فعالیت‌های معدنی به‌خصوص در فرآوری و فلزات دارد و قیمت انرژی در ایران با توجه به منابع عمده بعضاً تا ۵۰ درصد قیمت جهانی است و این موقعیت شرایطی را فراهم می‌کند که شرکت‌های بزرگ کل عملیات مرتبط با معدن را از استخراج، صنایع تولید فلزات به‌خصوص فولاد در ایران با قیمت تمام شده مناسب انجام دهند و به بازارهای نزدیک منطقه صادر کنند. اقتصاد آسیا
در سال ۲۰۱۸میلادی، هند از ژاپن به عنوان دومین اقتصاد بزرگ آسیا و سومین اقتصاد بزرگ در جهان پیشی گرفت، در حالی که چین از نظر برابری قدرت خرید یا تولید ناخالص داخلی (PPP) از ایالات متحده آمریکا جلو زد. اقتصاد ایران
ایران بزرگترین تولیدکننده پسته، زعفران، خاویار، زرشک، فیروزه، میوه‌های شفتی (مثل زردآلو) و فرش دستباف در جهان است. این کشور همچنین بزرگترین ذخایر روی و سرب را در جهان دارد که بیشتر به اشکال خام (مانند کنسانتره) صادر می‌شوند. روابط اردن و ایران
با این وجود، روابط دو کشور همچنان متشنج است، زیرا ایران اتحاد اردن با غرب را تهدید می‌داند؛ و همکاری اقتصادی کمی بین دو کشور وجود دارد. در سال ۲۰۱۸، اردن روابط اقتصادی را رد کرد، به این دلیل که ایران عضوی از سازمان تجارت جهانی نیست. اردن اغلب ایران را به عنوان عامل بی‌ثباتی در سراسر خاورمیانه متهم می‌کند. اعتراضات ۱۴۰۰ ایران
صندوق بین‌المللی پول نرخ تورم در ایران را طی سال گذشته خورشیدی ۳۶٫۵ درصد اعلام کرد و انتظار می‌رود در سال جاری این رقم ۳۹ درصد شود. ایران یکی از بالاترین نرخ تورم‌ها را در جهان دارد. در سال ۱۴۰۰ نیز انتظار می‌رود رشد اقتصادی ایران مثبت ۲٫۵ درصد باشد. رشد اقتصادی ایران در سالهای ۹۸ و ۹۷ نیز به ترتیب منفی ۶٫۸ درصد و منفی ۶ درصد ارزیابی شده‌است. صندوق بین‌المللی پول همچنین می‌گوید نرخ بیکاری در ایران پارسال ۱۱٫۲ درصد بوده و امسال به ۱۱٫۷ درصد خواهد رسید. اقتصاد ساسانی
جامعه ایران در دوره ساسانی یک جامعه زراعی بود و بنابراین اقتصاد ساسانی نیز وابسته به کشاورزی و زراعت بود. به دلیل موقعیت جغرافیایی خاص جهان ایرانی، ساسانیان توانستند مسیرهای دریایی را تحت کنترل خود درآورند و به همین دلیل، مسلماً در اواخر دوران باستان مهمترین بازیگر تجارت بین‌المللی بودند. زنان در جمهوری اسلامی ایران
ایران در سال ۲۰۰۹ از نظر شاخص تبعیض جنسیتی در گزارش مجمع جهانی اقتصاد در میان ۱۳۴ کشور در ردیف ۱۲۸ قرار گرفت. ایران در سال ۲۰۰۷ از لحاظ شاخص GEM که مرتبط با میزان مشارکت زنان می‌باشد در رتبه ۸۷ از میان ۹۳ کشور محاسبه شده قرار داشت همچنین در سال ۲۰۰۶ ایران از نظر شاخص‌های توسعه مسایل زنان، در رتبه ۸۴ قرار داشت و میزان درآمد مردان به‌طور متوسط دو و نیم برابر زنان بود همچنین میزان بیکاری زنان در این سال ۱۷۰ درصد مردان بوده‌است. طبق گزارش مرکز آمار ایران، در ۱۳۹۷ از صد در صد جمعیت شاغل در ایران ۱۸٫۲ درصد یعنی حدود ۴٫۳۴ میلیون را زنان تشکیل می‌دهند. از ۳ میلیون ۲۶۰ هزار نفر بیکار، ۱۰۱۰۶۰۰ یعنی ۳۱ درصد را زنان تشکیل می‌دهند. بر اساس همین گزارش نرخ مشارکت اقتصادی زنان ایران ۱۰ درصد کمتر از زنان خاورمیانه است. زنان بسیاری در انقلاب ۱۳۵۷ شرکت داشتند. اقتصاد ایران
بیشترین ارزش دلاری کالاهای وارد شده به کشور ایران در طی سال ۱۳۹۷ به ترتیب مربوط به کشورهای چین، امارات متحده عربی، هند، جمهوری کره و سوئیس بوده‌است. نقش صنعت گردشگری در توسعه اقتصادی
بر اساس گزارش یونسکو در سال ۲۰۰۷، ایران جز پنج کشور برتر از نظر میراث فرهنگی و جز ده کشور اول در زمینه پتانسیل جذب گردشگر بین‌المللی در جهان می‌باشد. مسئله اصلی این می‌باشد که چرا با توجه به پتانسیل بالایی ایران در زمینه جذب گردشگر، در این امر، به موفقیتی دست نیافته‌است. بررسی پیشینه مطالعات دراین زمینه نشان می‌دهد که صنعت گردشگری در ایران دارای فرصت‌ها و محدودیت‌هایی میباشد. به همین منظور در این مقاله با استفاده از روش فراتحلیل به بررسی فرصت‌ها و محدودیت‌های صنعت گردشگری در ایران پرداخته شد. نتایج تحقیق نشان می‌دهد که قدمت و تمدن ایرانی، اکوتوریسم مناسب و منحصر به فرد، وجود فرقه‌ها و مذاهب مختلف و هزینه‌های کم گردشگری در ایران از مهمترین فرصت‌ها و پتانسیل‌های گردشگری در این کشور می‌باشد. همچنین، وجود محدودیت‌های سیاسی و برنامه‌ریزی، اتکای بیش از حد به درآمدهای نفتی، محدودیت‌های زیربنایی و متمرکز شدن صنایع و خدمات در چند شهر بزرگ، محدودیت‌های فرهنگی و مذهبی، محدودیت‌های مرتبط با تبلیغات و رسانه و محدودیت در زمینه آموزش از جمله مهمترین چالش‌ها و محدودیت‌های صنعت گردشگری در ایران می‌باشد. شاخص جهانی صلح
بر اساس گزارش ۱۲ ژوئن ۲۰۱۹ مؤسسه بین‌المللی صلح و اقتصاد از شاخص جهانی صلح، ایران در ۲۰۱۸، ۹ پله افت داشته و در رتبه ۱۳۹-مین از میان ۱۶۳ کشور قرار گرفته‌است و بدین ترتیب بعد از نیکاراگوئه، بورکینافاسو و زیمبابوه بیشترین افت را در سال جاری داشته‌است. وضعیت صلح جهانی به چهار قسمت تقسیم‌بندی می‌شود: سبز، زرد، نارنجی و قرمز که ایران در وضعیت نارنجی قرار دارد. ایران
اخیراً ایران در تلاش بوده‌است که اثرگذاری دانش و فناوری در اقتصاد خود را افزایش دهد. در سال ۱۳۹۷ اعلام شد که شرکت‌های نوپای ایرانی، با پرداخت تسهیلات مالی پشتیبانی خواهند شد. در این سال، بانک‌های ایرانی به صورت ماهانه تا سقف ۶ هزار میلیارد ریال، قابلیت ارائهٔ تسهیلات به شرکت‌های دانش‌بنیان کشور را داشته‌اند. جشنواره خوارزمی که در سال ۱۳۶۶ پایه‌گذاری شد، به عنوان با سابقه‌ترین جشنوارهٔ علمی ایران شناخته می‌شود و مورد توجه دانشمندان ایرانی و خارجی بوده‌است. بر اساس گزارش سال ۲۰۱۵ مجمع جهانی اقتصاد، ایران از نظر شمار فارغ‌التحصیلان رشته‌های مهندسی، در جایگاه سوم جهان قرار داشت. دانشگاه تهران موفق شده‌است که ربات‌های انسان‌نمای سری سورنا را توسعه دهد و تاکنون چندین نسل از آن را رونمایی کرده‌است. مرکز تحقیقات بیوشیمی و بیوفیزیک دانشگاه تهران نیز دارای کرسی یونسکو در رشتهٔ بیوشیمی است. پژوهشگاه رویان یکی از معتبرترین مراکز خدمات تخصصی و فوق تخصصی در خاورمیانه است و در سال ۱۳۸۵ توانست تولد نخستین گوسفند شبیه‌سازی شده در ایران را رقم بزند. در سال ۲۰۱۸ میلادی، ایران در زمینهٔ سلول‌های بنیادی و پزشکی بازساختی، در جایگاه چهاردهم جهان جای داشت؛ همچنین شرکت‌های دانش‌بنیان ایرانی در این زمینه، محصولات خود را به کشورهایی در آسیا و خاورمیانه صادر می‌کنند. بر اساس آمارهای وب آو ساینس، ایران تا پایان دسامبر سال ۲۰۱۷ میلادی، با انتشار ۸ هزار و ۷۹۱ مقاله توانسته‌است که رتبهٔ چهارم جهانی را در فناوری نانو داشته باشد. محصولات نانویی ایران نیز در این دوران، به ۴۷ کشور صادر می‌شد. ماهواره امید نیز با سکوی پرتاب و موشکی ایرانی به فضا پرتاب شد و ایران را در فهرست ۱۰ کشوری وارد کرد که توانسته‌اند ماهوارهٔ خود را در مدار قرار دهند. نخستین جاندار نیز در دوران دولت احمدی‌نژاد به فضا فرستاده شد تا ایران در کنار شش کشوری قرار گیرد که موفق به انجام چنین کاری شده‌اند. در برنامه‌های هسته‌ای ایران، افزایش شمار مراکز هسته‌ای و سانتریفیوژها به شکلی قابل توجه، ادامه پیدا کرد. به شکل کلی، ایران در فناوری هسته‌ای، بیوتکنولوژی، نانوتکنولوژی، هوا فضا و استخراج و فرآوری مواد معدنی به رتبه‌های بالای جهانی (زیر بیست) دست پیدا کرده‌است. همچنین میزان تحقیقات در حوزهٔ دانش، به ویژه در علوم مهندسی، ریاضی، پزشکی، فیزیک، شیمی، زیست‌شناسی و محیط زیست رشد داشته‌است. سیامک نمازی
اما مجمع جهانی اقتصاد با درخواست ایران مخالفت می‌کرد و نمی‌خواست ایران از امتیاز حضور نخبگان سراسر جهان با عنوان کارشناسان مجمع جهانی اقتصاد به کشورش استفاده کند. برای همین سورنا ستاری از سیامک نمازی، یکی از رهبران جوان جهانی سابق که تابعیت ایرانی داشت برای مشورت و همکاری درخواست کمک کرد. سیامک نمازی به این درخواست پاسخ مثبت داد و بدون چشم‌داشت مالی ماه‌ها تلاش کرد تا در نهایت مجمع جهانی اقتصاد با حضور نخبگانی از سراسر جهان با عنوان رهبران جوان جهانی به ایران موافقت کند. دولت رانت‌خوار
اما رانت خواری و عدم شفافیت اقتصادی در ایران در سی سال گذشته و در جمهوری اسلامی از ناشفاف‌ترین وضعیت در سطح جهان بر خوردار بوده‌است. بنا به گزارش مرکز بین‌المللی شفافیت اقتصادی (Transparency International)، در سال ۲۰۱۳ از بین ۱۷۷ کشور به لحاظ شفافیت و فساد سیاسی و اقتصادی و اطلاع‌رسانی در مورد آن، مقام ۱۴۴ از نظر فساد اقتصادی و اداری را به خود اختصاص داد. اختلاس ۳ هزار میلیارد تومانی در ایران از نمونه‌های شناخته شده رانت خواری در ایران است. مرکز مطالعات لیبرالیسم نیز در گزارش‌های هفتگی خود در راستای شفافیت برای اقتصاد ایران به بررسی رانت در ایران می‌پردازد. نظام جمهوری اسلامی ایران
جمهوری اسلامی در ادامه بحران جهش نرخ ارز در سال ۱۳۹۷ با یک بحران اقتصادی مواجه است. استیو هانکه، اقتصاددان آمریکایی، نرخ تورم در اقتصاد ایران در سال ۱۳۹۷ را تا ۱۱۷ درصد تخمین زده بود که ده تا ۱۲ برابر بیشتر از نرخ اعلام شده رسمی است. او در فروردین ۱۳۹۸، فهرستی از کشورهای فلک‌زده جهان منتشر کرد که ایران بخاطر وضعیت اقتصادی بحرانی و تورم بالا در کنار ونزوئلا که اقتصاد فروپاشیده‌ای دارد، یکی از کشورهای فلاکت‌زده معرفی شده بود. همچنین وی معتقد است که حتی اگر تحریم‌ها رفع شود «ورود ایران به اقتصاد جهانی کند خواهد بود». مالیات مستقیم
در حال حاضر نسبت مالیات به تولید ناخالص داخلی (T/GDP) در کشور ۷/۶ درصد است و این در حالیست که متوسط این رقم در جهان ۱۷ درصد است. شاخص T/GDPدر کشورهای در حال توسعه هم‌تراز ایران حدود ۲۰ درصد و در کشورهای توسعه یافته بیش از ۲۰ درصد است و این در شرایطی است که ایران از نظر شاخص‌های اقتصادی جزو ۲۰ کشور اول در شاخص تولید ناخالص داخلی در جهان به شمار می‌رود. تقریباً ۲۵ درصد تولید ناخالص داخلی مشمول مالیات در کشور از تور مالیات خارج است و این به آن معنی است که حدود یک چهارم اقتصاد کشور مالیات نمی‌پردازد. فهرست فسادهای مالی در جمهوری اسلامی
بر اساس گزارش سالانه سازمان شفافیت بین‌المللی در سال ۲۰۲۰ نظام جمهوری اسلامی ایران از لحاظ فساد مالی، در میان ۱۸۰ کشور، رتبه ۱۴۶ را به خود اختصاص داده‌است که نسبت به سال گذشته ۸ پله سقوط کرده‌است. تاریخ اقتصادی ایران
می‌توان گفت که اقتصاد ایران بعد از انقلاب اسلامی سال ۵۷ در سراشیبی سقوط قرار گرفت که عوامل آن را می‌توان جنگ ۸ ساله ایران و عراق، تحریم‌های اقتصادی آمریکا و عدم توجه مسئولان جمهوری اسلامی به جوانان تحصیل کرده و عدم داشتن دانش اقتصادی میان سران جمهوری اسلامی نام برد تاریخ اقتصاد ایران
در این دوره(۱۳۸۳ – ۱۳۵۷)، نرخ تورم گاه به ۸/۶ درصد رسیده و گاه به مرز ۵۰ درصد نزدیک شده‌است و نرخ بیکاری زمانی ۹/۲ درصد و زمانی بیش از ۱۶ درصد بوده در حالیکه در زمینه بدهی خارجی، این رقم برای مدت‌ها صفر بوده ولی گاه چنان افزایش یافته که دولت را با بحران بازپرداخت مواجه کرده‌است. رهایی از اقتصاد متکی به نفت و گاز، ادامه سیاست‌های خصوصی‌سازی و همگام شدن با اقتصاد جهانی پیشنهادهایی است که از سوی تحلیلگران برای تثبیت اوضاع اقتصادی ایران مطرح می‌شود. هم‌زمان، جمهوری اسلامی باید چاره‌ای برای انبوه بیکاران بیندیشد که شمار آنان به سه میلیون نفر رسیده و به سرعت رو به افزایش است در حالیکه اقتصاد ایران از جذب سیل متقاضیان جدید کار ناتوان مانده‌است. انقلاب، دولتی کردن‌های گسترده، خصوصی‌سازی‌های دوباره، جنگ هشت ساله با عراق، تحریم‌های بین‌المللی، اتکا به درآمدهای نفتی، سوء مدیریت و فساد و رشد بی‌رویه جمعیت اقتصاد ایران را در سه دهه گذشته با افت و خیزهای بسیار رو برو کرده‌است. بیکاری و کمبود فرصت‌های شغلی از جمله معضلات اصلی ایران بوده‌است. اقتصاد ایران
اقتصاد ایران از دید برابری اقتصادی، پس از جنگ ایران و عراق به گونه‌ای تنظیم شد که به شکل‌گیری غول‌های اقتصادی حکومتی و فلج‌سازی مردم و به ویژه جوانان تحصیل‌کرده انجامید. بر اساس نظر متداول میان اقتصاددانان، فرصت‌های اقتصادی در ایران برای همه مردم آن، برابر نیستند و شمار بسیاری از «فلج بودن» اقتصاد قشرهای ضعیف و جوان ایرانی خبر داده‌اند. قیمت بالای نفت در سال‌های گذشته به دولت ایران این امکان را داده‌است تا سالیانه بالغ بر ۹۰ میلیارد دلار آمریکا، ارزآوری داشته باشد. اقتصاد تنها رشد متوسط را به خود دیده‌است. ناکارآمدی اقتصاد و سرمایه‌گذاری ناکافی داخلی و خارجی باعث ایجاد تورم در سال‌های گذشته شده‌است. جمعیت‌شناسی آسیا
فهرست ۲۰۱۹ بانک جهانی بیشتر آسیا از نظر اقتصادی به‌طور سنتی بخشی از جهان دوم در نظر گرفته می‌شود، به استثنای کشورهای صنعتی جهان اول اسرائیل، ژاپن، تایوان و کره جنوبی. کشورهای آسیایی در اقتصادهای بزرگ گروه ۲۰ شامل چین، ژاپن، کره جنوبی، هند، اندونزی، ترکیه و عربستان سعودی هستند. از این میان، ژاپن نیز در گروه ۸ و چین و هند نیز در گروه ۵+۸ قرار دارند. اقتصاد ایالات متحده آمریکا
مرکزیت دلار به عنوان ارز ذخیره ی جهانی این امتیازات چشم‌گیر را به اقتصاد آمریکا داده‌است. آمریکا ضمن داشتن کسری تراز پرداخت‌های عظیم، می‌تواند هزینه و سرمایه مصرفی را فراتر از تولید داخلی تأمین کند و به سرمایه‌گذاری‌هایی دست زند که بسیار بیشتر از اندوخته‌های داخلی آن است، زیرا خارجی‌ها علاقه‌مندند داراییهای خود را به دلار افزایش دهند. آمریکا به لحاظ سرانه تولید ناخالص داخلی مقام دهم را دارد. رابرت بائر
از نظر او دسترسی ایران به نفت و در دست داشتن گلوگاه انرژی دنیا باعث می‌شود این کشور بتواند در صورت لزوم خطر بزرگی برای اقتصاد دنیا ایجاد کند. ایران می‌تواند در چند دقیقه تاسیسات منطقه را با استفاده از موشک‌هایی که دارد مورد هدف قرار دهد و ثبات بازارهای جهانی را به هم بریزد. سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی در ایران
سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی در ایران (FDI) به دلیل شرایط نامطلوب یا ملزومات پیچیده عملیاتی و تحریم‌های بین‌المللی معمولاً در سطحی پایین است و موانع بسیاری در مسیر آن قرار دارد. اگرچه در اوایل دهه ۲۰۰۰ دولت ایران مقررات سرمایه‌گذاری را لیبرالیزه کرد، ایران در تحلیل سال ۲۰۱۱ مجمع جهانی اقتصاد از لحاظ رقابت‌پذیری جهانی اقتصاد از بین ۱۴۲ کشور در رتبه ۶۲ قرار دارد. در سال ۲۰۱۰، ایران از منظر جذب سرمایه‌گذاری‌های خارجی در رتبه ششم جهانی قرار گرفت. اقتصاد ایران
بر اساس آمار بانک جهانی در سال ۲۰۰۸، رشد تولید ناخاص داخلی در ایران ۷٫۸ درصد بوده‌است. در سال ۲۰۰۸ میلادی، تولید ناخالص داخلی ایران از لحاظ برابری قدرت خرید (Power Purchasing Parity) در حدود ۸۴۱٫۷ میلیارد دلار بوده، که اقتصاد این کشور را در رده شانزدهم جهانی پس از استرالیا و بالاتر از کشورهای هلند، سوئد و بلژیک قرار می‌داد. اقتصاد تاجیکستان
اقتصاد تاجیکستان، به دلیل توانایی‌های جغرافیایی و طبیعی خود، یکی از مناطق مهم اقتصادی در آسیای مرکزی محسوب می‌شود و از جایگاهی ویژه برخوردار است. پیش‌بینی (اقتصاد)
با توجه به سرعت تغییرات در جهان معاصر که سبب ناپایدار شدن شرایط محیطی و ایجاد حس نا امنی در زندگی بشری و نیز در فضای کسب و کار شده‌است، پیش‌بینی‌های اقتصادی در ایران نیز مورد توجه قرار گرفته‌است. در این راستا شرکت‌ها و سازمان‌های مختلفی پا به عرصهٔ ارائهٔ خدمات پیش‌بینی در اقتصاد و کسب و کار و همچنین در زمینهٔ تغییرات تکنولوژیک گذارده‌اند که از آن جمله می‌توان به پایگاه پیش بینی های تحلیلی بخارا اشاره کرد. شاخص توسعه انسانی در ایران
ایران ازلحاظ شاخص توسعهٔ انسانی در سال ۲۰۱۸ میلادی در رتبهٔ ۶۰ از بین ۱۸۸ کشور جهان، بالاتر از کشورهای برزیل مکزیک سریلانکا ونزوئلا، و پس از کشورهای بوسنی و هرزگوین، قزاقستان، آذربایجان قرار گرفته‌است. همچنین در رتبه‌بندی منطقه‌ای رتبهٔ هشتم خاورمیانه به ترتیب پس از اسرائیل، امارات متحده عربی، قبرس، قطر، بحرین، کویت و عربستان قرارداشته‌است. همچنین ایران با ۱۱ رتبه پیشرفت نسبت به سال ۲۰۰۵ یکی از ۷ کشور دنیا با بیشترین پیشرفت در شاخص توسعه انسانی است. اقتصاد ایران در دوره جمهوری اسلامی
انقلاب ۱۳۵۷ و تأسیس جمهوری اسلامی در ایران تأثیر شگرفی بر اقتصاد این کشور داشته‌است. از سال ۱۳۵۷ تغییرات ملموسی در خط مشی‌ها، نهادها و ساختار اقتصادی کشور رخ داده و علاوه بر این تولید به‌طور عمده‌ای دچار وقفه و اخلال شده‌است. همهٔ تغییرات ناشی از انقلاب نبوده، عوامل بسیار دیگری نظیر جنگ هزینه‌زا و دنباله‌دار با عراق، تحریم‌های مالی و تجاری، و نیز نوسانات بازار جهانی نفت تحولات پس از انقلاب را شکل داده‌اند. برخی ویژگی‌های ساختاری اقتصاد نیز همچون وابستگی به صادرات نفت استمرار قابل ملاحظه‌ای نشان داده‌اند چنان‌که بسیاری از کاستی‌های واقعی و پنداشته شدهٔ اقتصادی رژیم قبلی راه حل ساده‌ای ندارند. تولید ناخالص داخلی (جی دی پی) که اساساً تولید نفت راهبر آن است در دوره‌هایی دچار هم افول شدید (۱۳۵۸–۱۳۶۰و ۱۳۶۵–۱۳۶۷) شده و هم رشد بالا اگرچه نابرابر (۱۳۶۳–۱۳۶۷ و ۱۳۶۸–۱۳۷۱) شده. به هر روی این رشد تا ۱۹۹۲ تنها ۹٫۴ درصد بالاتر از سطح سال ۱۹۷۷ خود بود که مؤید کاهشی ۳۵ درصدی از لحاظ سرانه است. تحولات سیاسی که پیش از تأسیس رژیم اسلامی رخ دادند اثر خود را بر اقتصاد گذاردند. تلاش دولت موقت برای پایدار کردن وضعیت می‌توانست صرفاً به‌طور موقت جلوی لغزش را بگیرد. روند رو به نزول با کاهش تولید نفت که تا حدی ناشی از خط مشی نامناسب دولت ولی بیشتر به خاطر نابودی تأسیسات صدور نفت از سوی عراق بود، فرار سرمایه و کارکنان ماهر و مدیران ادامه یافت و عدم قطعیت‌های حقوقی سیاسی و نهادی اقتصاد را دچار بحرانی عمیق کرد. با وجود مداخلات فزاینده حکومتی و انحرافات ناشی از آن در اقتصاد، عملکرد خوب بخش کشاورزی و بازیابی تولید و صادرات نفت از ۱۹۸۲ تا میانه دهه ۱۹۸۰ دوره‌ای از گسترش سریع در تولید واقعی را موجب شد. به هر روی تا میانهٔ دهه ۱۹۸۰ افت قیمت نفت در بازار به همراه هزینه فزاینده اقتصادی جنگ تنگناهای زیادی بر اقتصاد اعمال کرد. کمبودهای حاد ارز افت شدیدی در واردات را باعث شد که منجر به افت شتابناک سرمایه‌گذاری و تولید شد که بین ۱۹۸۶ و ۱۹۸۸ با نرخ بالای تورم همراه شد. در سال ۱۹۸۹ با اتمام جنگ رشد دوباره شروع شد و رشد درامدهای نفتی، اصلاحات در سیاست‌ها و اعتبار خارجی به آن کمک کرد ولی تا ۱۹۹۳ افول دیگری در فعالیت اقتصادی دوباره شروع شد. کویت
موقعیت جغرافیایی و اقتصادی کویت از دلایل عمده تأثیرپذیری شدید کویت از حوادث خارجی به‌شمار می‌آید. قرار گرفتن این کشور در بخش شمال غربی خلیج فارس و در همسایگی کشورهای عربستان و عراق و نیز نزدیکی آن به جمهوری اسلامی ایران، جایگاه ویژه‌ای به لحاظ ژئوپلتیکی برای کویت ایجاد کرده‌است. رادیو اقتصاد
· معرفی فرصت‌ها و بازارهای مناسب برای سرمایه‌گذاری داخلی و خارجی ایران و عضویت در سازمان تجارت جهانی
در این میان کاهش تهدیدها و آسیب‌های پیش گرفته و استفاده از فرصت‌ها و تقویت آن، زمینه مناسبی برای کاهش آثارمنفی حضور در اقتصاد بین‌الملل و از جمله عضویت در سازمان تجارت جهانی است. همچنین در بعد مسائل حقوقی باید گفت که با توجه به ناسازگاری‌های احتمالی که میان برخی قوانین سازمان تجارت جهانی و مقررات تجاری و حقوقی کشور در زمینه‌های مختلف وجود دارد، رفع و حل مشکلات مذکور قبل از هراقدامی در جهت عضویت الزامی به نظر می‌رسد تا بر این اساس با دیدگاهی روشن و شفاف در مراحل مختلف مذاکرات تجاری حضور پیدا نمود و از حداکثر تجاری بهره‌مند گردید. در مجموع باتوجه به مشخصه‌های اقتصاد کشور از نظر موضوعیت نه چندان قابل اتکاء بخشهای مهم اقتصادی درعرصه تجارت بین‌الملل از یکسو و ضمن توجه به ناسازگاری‌های حقوقی _ قانون، برای اینکه کشور بتواند از جایگاه قوی و نیرومند چانه زنی در مذاکرات بهره مندگردد، انجام یک سلسله تدابیر سیاسی و آماده‌سازی‌های اقتصیادی _ تجیاری _حقوقی به منظور بهبود و ارتقاء کارایی فعالیتها، گسترش توان روابط در صحنه‌های بین‌المللی و رفع موانع و مشکلات موجود قبل از آغاز مذاکرات و برنامه‌ریزی در خصوص آنها، ضروری به نظر می‌رسد. اقتصاد تهران
تهران یکی از مهم‌ترین مراکز گردشگری ایران است و این شهر دارای مجموعه‌ای از جاذبه‌های معروف گردشگری است. در سال ۱۳۹۶ اعلام شد که سالانه یک میلیون و ۲۰۰ هزار گردشگر خارجی از تهران بازدید کرده‌اند. بی‌ثباتی منطقهٔ خاورمیانه، سیاست‌های خارجی جمهوری اسلامی ایران و محدودیت‌های داخلی ایران باعث کاهش تعداد گردشگران شده‌است. همچنین کمپین‌ها و تبلیغات منفی برخی دولت‌ها علیه ایران، باعث کمتر شدن تعداد گردشگران خارجی در ایران و تهران شده‌است. انرژی در ایران
کشور ایران از جمله کشورهایی است که از منابع فراوان انرژی برخوردار است و بعد از سال ۱۹۱۳ همواره به عنوان یکی از صادر کننده‌های اصلی نفت محسوب می‌شده‌است. با توجه به اینکه در میان دو منبع بزرگ انرژی جهان (دریای خزر در شمال و خلیج فارس در جنوب) قرار دارد، از جایگاه ویژه‌ای در سطح بین‌المللی برخوردار است. از جمله موارد اهمیت این می‌باشد که یکی از دو کشوری است که قادر است به‌طور مستقل و مستقیم، نفت و گاز استحصال شده از منبع عظیم دریای خزر را صادر کند، که البته از این منظر نیز به دلیل کوتاهی مسافت از رقیب صادراتی خود که روسیه می‌باشد، می‌تواند پیشی گیرد. اقتصاد شیلی
موقعیت مادران در سال ۲۰۰۶, رتبه ۱۹ ام از میان ۱۲۶ کشور (رتبه دوم در آمریکای لاتین پس از کاستاریکا) اقتصاد آسیا
اما در آسیا همانند دیگر قاره‌ها میزان سرمایه موجود در قاره در بین کشورها به صورت یکسان تقسیم‌بندی نشده‌است؛ که دلیل این پراکندگی وجود ملیت‌های مختلف که هر کدام فرهنگ‌های مختلفی دارند همچنین تفاوت در نوع حکومت‌های میان آن‌ها یا تاریخچه آن کشور و سرزمین موجب شده‌است که سرمایه موجود در بین کشورهای قاره آسیا به صورت یکسان نباشد. اما اگر بخواهیم در آسیا به بزرگ‌ترین کشورهای اقتصادی اشاره کنیم باید به کشورهای چین، هند، ژاپن، اندونزی، ترکیه، کره جنوبی، عربستان سعودی، ایران، تایلند و تایوان که از نظر PPP تولید ناخالص داخلی (GDP) جزء کشورهای برتر آسیا هستند. هند
اقتصاد هند چهارمین اقتصاد بزرگ جهان است. هند به‌رغم رکود اقتصادی جهانی با رشد اقتصادی متوسط بالاتر از ۸ درصد طی چند سال گذشته به یک قدرت اقتصادی تبدیل شده‌است. این میزان رشد نزدیک به رشد اقتصادی کشور همسایه آن چین است. طبق سنجشی که در مورد برابری قدرت خرید صورت گرفته، اقتصاد هند با داشتن تولید ناخالص داخلی (GDP) ۶۱۱/۳ تریلیون دلار، در مقام چهارم را دارد. با این وجود میلیون‌ها نفر هنوز در فقر شدید زندگی می‌کنند و درآمد سرانه ۷۲۰ دلار آمریکا برابر با ۳۶۵ پوند در سال است. مشکلات زیربنایی نیز در هند ادامه دارد. دانش و فناوری در ایران
همه این‌ها نشان می‌دهد که جایگاه ایران کنونی با پتانسیل واقعی خود تفاوت عظیمی دارد. به گفته میلانی، دانشکدهٔ علوم سیاسی دانشگاه استنفورد فرار مغزها در چند سال گذشته ۳۰۰ برابر جنگ ایران و عراق به اقتصاد ایران صدمه زده‌است. حتی می‌توان این ادعا را کرد که اگر فرار مغرها این قدر بالا نبود جایگاه ایران در میان کشورهای پیشرفته قرار داشت. فرارمغزها آن‌قدر بالاست که صندوق بین‌المللی پول در گزارش سال ۲۰۰۹ خود اعلام کرده‌است ایران به لحاظ مهاجرت نخبگان، در میان ۹۱ کشور در حال توسعه یا توسعه نیافته جهان، مقام نخست را داراست. اما از طرفی نیز بنابر گزارشی دیگر، شمار دانشجویان ایرانی در مقاطع پیشرفته دانشگاهی در سال‌های گذشته سیر نزولی داشته‌است. استان بوشهر
استان بوشهر سومین اقتصاد بزرگ کشور است و رتبه اول درآمد سرانه را در کشور دارا است. ترکیبی از اقتصادهای بزرگ و متنوع مانند نفت و گاز و پتروشیمی، نیروگاه‌ها، کشاورزی و شیلات، معادن، تأسیسات هسته‌ای، صنایع دریایی، فعالیت‌های تجاری، و موقعیت استراتژیک آن در خلیج فارس باعث شده تا این استان همیشه برای دیگر حکومت‌ها و قدرت‌های دنیا از اهمیت خاصی برخوردار باشد. وجود میدان‌ها نفتی و گازی بزرگ و فراوان، و نیروگاه‌های مختلف و فراوان باعث شده که به این استان لقب «پایتخت انرژی ایران» داده شود. اقتصاد آسیا
آسیا سریع‌ترین رشد اقتصادی را در منطقه دارد، همچنین بزرگ‌ترین اقتصاد قاره‌ای را در بین دیگر قاره‌های جهان دارد، این اقتصاد در آسیا بر پایه تولید انواع مواد ناخالص و وجود منابع بسیار زیاد در سرتاسر قاره می‌باشد. علاوه بر این موضوع آسیا لقب بیشترین رونق اقتصادی را در خود دارد، که توانسته‌است از برترین قاره‌های اقتصادی در عصر مدرن اقتصاد باشد. تهران
تهران کانون اقتصادی ایران است. همچنین این شهر به عنوان پایتخت سیاسی ایران، مشاغل فراوانی در زمینه‌های گوناگون دارد و اولین منطقهٔ صنعتی کشور محسوب می‌شود. فعالیت‌های اقتصادی بین‌المللی با وجود پایتخت بودن، تاریخ و بزرگی تهران نقش چندانی در تعداد شاغل‌های آن ندارد. روابط ایران و اتحادیه کشورهای جنوب شرق آسیا
مبادلات تجاری بین ایران و آ.سه‌.آن بر حسب رتبه‌بندی شرکای اقتصادی ایران در اتحادیه و عمده کالاهای صادراتی ایران به کشورهای عضو اتحادیه و وارداتی ایران از کشورهای عضو اتحادیه در جدول زیر نشان داده شده‌است: آ.سه‌.آن به عنوان پنجمین قدرت اقتصادی جهان برای منافع اقتصادی و توسعه اقتصادی و تجاری خود ارزش قائل بوده و در تعامل با دیگر کشورها به دنبال کسب سود اقتصادی همراه با پرهیز از تنش با دیگران است. به همین دلیل، آ.سه‌.آن سعی کرده برای جلوگیری از فرار سرمایه شرکت‌های چند ملیتی، از درگیری‌های قدرت‌های جهانی دور بماند. با توجه به همین موضوع، خروج آمریکا از برجام و تهدید کشورهای دارای روابط تجاری با ایران به کاهش روابط تجاری با آمریکا به دلیل تسلط آمریکا بر اقتصاد و سیستم بانکی جهانی، در روابط آن‌ها با ایران تأثیر نامناسبی دارد. جهانی‌سازی در چین
در سال ۱۹۸۹ چین دارای بیشترین جمعیت در جهان بود، اما تولید ناخالص داخلی آن تنها در جایگاه نهم جهان قرار داشت؛ و حتی پس از گذشت بیست و پنج سال، اقتصاد این کشور موفق شد تنها به ردهٔ دوم دست یافته و پس از ایالات متحده آمریکا قرار گیرد. این افزایش عظیم در توسعهٔ اقتصادی بدون هزینه نبوده‌است، زیرا با وجود اینکه اصلاح اقتصادی و جهانی‌سازی، ثروت بی‌سابقه‌ای را برای چین به‌همراه داشت، اما انتشار مهیب آلاینده‌های کربن دی‌اکسید را هم برای این کشور در پی داشت. تحریم‌ها علیه ایران
این تحریم‌ها در زمینه‌های اقتصادی، علمی، سیاسی، فروش سلاح و مهمات می‌باشد. از جمله تأثیرگذارترین این تحریم‌ها می‌توان به تحریم صادرات نفت ایران و بانک مرکزی ایران اشاره کرد که اقتصاد تک‌محصولی ایران (نفت) و نقش بانک مرکزی ایران در وصول درآمد سهل حاصل از فروش نفت ایران به کشورهای جهان را هدف گرفته‌است. با توجه به تحریم هر دو بخش نامبرده، اقتصاد ایران دچار مشکل جدی شده‌است. ایالات متحده پیش از سال ۲۰۰۷ مدت‌ها بود که صادرات دارو، مواد غذایی و محصولات کشاورزی به ایران را از لیست تحریم‌ها خارج کرده بود از این رو سیگار در فهرست تحریم‌ها قرار نداشت. طی گزارشی در سال ۲۰۰۷ ایران سومین مصرف‌کننده سیگار آمریکایی در دنیا بوده‌است و سال ۲۰۰۵ ادارۀ آمار آمریکا اعلام کرد که ۱۰۰ میلیون دلار از کالاهای صادراتی به ایران سیگار بوده‌است. آبان ۱۳۹۱ رامین مهمانپرست، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران از تحریم‌های دارویی وضع شده جدید علیه ایران صحبت کرد. بهمن ۱۳۹۲ عباس عراقچی معاون امور حقوقی و بین‌الملل وزارت امور خارجه از لغو تحریم دارو و مواد غذایی خبر داد. برخی خبرگزاری‌های ایران مدعی شدند که تحریم دارو و مواد غذایی حدوداً از سال ۱۳۹۰ به بعد در حالی صورت گرفته‌است که سیگار تحریم نبوده‌است. این در حالی است که وزارت خزانه‌داری ایالات متحده در آبان ۱۳۹۰ تحریم دارو، تجهیزات پزشکی و مواد غذایی برای انسان‌ها و حیوانات علیه ایران را از فهرست تحریم‌ها حذف کرده بود و دقیقاً تعیین شده بود که مواد غذایی شامل سیگار، آدامس و مشروبات الکلی نمی‌شود بدین معنی که سیگار در فهرست تحریم‌ها بوده‌است اما تجهیزات پزشکی و مواد غذایی نبوده‌اند. استان هرمزگان
از جمله فعالیت‌های رایج مردم هرمزگان زمینه‌های کشاورزی، ماهی‌گیری و تجارت است. منطقه میناب و رودان منطقه فارغانات زراعت وباغ داری (نارنگی مرغوب، ذرت وگندم، نخل خرمای پیارم) به عنوان قطب‌های کشاورزی استان به‌شمار می‌آید. این استان همچنین دارای معادنی از قبیل نفت، گاز، کرومیت، فولاد، آلومینیوم، خاک‌سرخ و … است. در ضمن هرمزگان در زمینه حمل و نقل دریایی و شیلات از موقعیت اقتصادی برجسته‌ای برخوردار است. جزایر کیش و قشم به عنوان مناطق آزاد تجاری از لحاظ اقتصادی برای این استان سود سرشاری را به دنبال دارند. همچنین بندر شهید رجایی بزرگترین بندر تجاری و گمرک ایران دروازهٔ ورود کالا به ایران می‌باشد، با این اوصاف می‌توان بندرعباس را پایتخت اقتصادی ایران نامید که اقتصاد ایران به آن وابسته اس روابط ایران و هند در عهد باستان
هندوستان و کناره‌های اقیانوس هند از روزگاران کهن، جایگاه ویژه ای در عرصه‌های سیاسی، اقتصادی و نظامی ایران داشته‌است. با پیدایش نظام‌های سیاسی در بین‌النهرین باستان و تمدن‌های اولیة ی ایران، نقش این حوزة استراتژیک در تحولات اقتصادی جهان آشکارتر شد. اقتصاد ایران
بنابر گزارش بانک جهانی روند تولید ناخالص داخلی از سال‌ ۱۹۶۰ تا ۲۰۲۰ برحسب میلیارد دلار به‌صورت زیر است، برای سال‌های ۱۹۹۰ و ۱۹۹۱ مقداری در داده‌های بانک جهانی گزارش نشده است. { }بر اساس گزارش سالیانهٔ اوپک در سال ۲۰۰۷، رشد تولید ناخالص داخلی (GDP) در ایران در سال ۲۰۰۶، ۴٫۹ و در سال ۲۰۰۷، ۵٫۴ درصد بوده‌است که در هردو سال کمتر از میانگین کشورهای عضو این سازمان (به ترتیب ۵٫۸ و ۶ درصد) بوده‌است. فهرست کالاهای دارای مزیت نسبی در ایران
بخش کشاورزی در میان بخش‌های اقتصادی ایران جایگاه ویژه‌ای دارد. ایران از دیرباز یکی از تولیدکنندگان و صادرکنندگان بزرگ خرما می‌باشد. مقادیر شاخص‌ها در اکثر سال‌ها، نشان از مزیت نسبی خرمای ایران دارد. اقتصاد ایران
صندوق بین‌المللی پول در ماه مه ۲۰۱۱ نرخ رشد اقتصادی ایران را صفر درصد پیش‌بینی کرد اما پس از اعتراض ایران این نرخ رشد را به ۲٫۵ درصد افزایش داد که با این وجود هنوز بسیار کمتر از متوسط نرخ رشد جهانی و منطقه‌ای است. به گزارش صندوق بین‌المللی پول تورم ایران در سال ۲۰۱۱ بالاترین تورم منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا و به میزان ۲۲٫۵ درصد پیش‌بینی شده‌است. عمان
همین مناسبات خوب با تهران سبب شده که به خصوص در دهه گذشته عمان نقش میانجیگرانه بی‌بدیل در مناسبات ایران و غرب برای آزادی گروگان‌ها و شهروندان زندانی دو طرف (مانند بازداشت سه شهروند آمریکایی در سال ۲۰۰۹ و آزادی شماری از افراد نزدیک به حکومت ایران از زندان‌های غرب) بازی کند. کشور عمان با ۵٬۵ میلیارد بشکه ذخایر اثبات شده نفت خام، بیست و دومین کشور در جهان و هفتمین کشور در منطقه خاورمیانه از نظر میزان ذخایر نفت است. این ذخایر به‌طور عمده در مناطق خشکی شمالی و مرکزی و در میدان‌های کوچک و پراکنده واقع شده‌اند. عمان با تولید حدود یک میلیون بشکه در روز، بیست و پنجمین تولیدکننده نفت خام جهان است. اقتصاد این کشور همانند تعداد زیادی از کشورهای خاورمیانه وابسته به درآمد نفت است. بیش از ۶۷ درصد از درآمد این کشور از صنایع نفت و گاز حاصل می‌شود. هرچند که طبق آمارهای منتشر شده از سوی بانک مرکزی عمان، در سال ۲۰۱۶ تنها ۲۶ درصد از تولید ناخالص داخلی (GDP) این کشور مبتنی بر درآمدهای نفتی بوده‌است. مقصد اکثر محمولات نفت خام صادراتی عمان کشورهای چین، تایلند، کره جنوبی و ژاپن هستند. سامانه خط لوله عمان بیشتر روی تحویل نفت خام به تنها پایانه صادرات نفت این کشور در بندر فحل (میناء الفحل) متمرکز است. مهم‌ترین پروژه راهبردی نفتی این کشور تا سال ۲۰۲۱، طرح احداث یک پالایشگاه ۲۳۰ هزار بشکه‌ای با مشارکت شرکت نفت بین‌المللی کویت (KPI) به ارزش هفت میلیارد دلار، ساخت چندین مجتمع پتروشیمی در مجاورت این پالایشگاه و احداث مخازن ذخیره‌سازی نفت خام تا ظرفیت ۲۰۰ میلیون بشکه در منطقه الدقم است. تاریخچه اقتصادی جمهوری آذربایجان
بخش تولید نفت و گاز به شکوفایی درسایر زمینه‌های اقتصادی کمک کرد و باعث شد تا اصلاحات و اقدامات جدیدی برای دستیابی به ثبات اقتصاد کلان و مالی انجام گیرد. درآن سالها، آذربایجان به نهادهای بین‌المللی مختلفی مانند صندوق بین‌المللی پول، بانک جهانی، بانک اروپایی بازسازی و توسعه، بانک توسعه اسلامی، بانک توسعه آسیایی پیوسته بود و به دلیل رشد اقتصادی نرخ فقر از ۶۸٪ در ۱۹۹۵ به ۲۹٪ در ۲۰۰۵ کاهش یافته بود. اقتصاد آسیا
از نظر اسمی تولید ناخالص داخلی (GDP) هم می‌توانیم به کشورهای چین، ژاپن، هند، کره جنوبی، اندونزی، عربستان سعودی، ترکیه، تایوان، تایلند و ایران اشاره کرد. قطر
اقتصاد قطر یکی از ثروتمندترین کشورهای جهان بر اساس سرانه تولید ناخالص داخلی است که در بین داده‌های سال‌های ۲۰۱۵ و ۲۰۱۶ در رده‌های پنجم و هفتم جهانی قرار دارد که توسط بانک جهانی، سازمان ملل و صندوق بین‌المللی پول جمع‌آوری شده‌است. بحران اقتصادی ایران ۱۴۰۰-۱۳۹۷
در حالی که اقتصاد ایران در حال خروج از رکود بود اجرای سیاست فاصله گذاری اجتماعی در پی وقوع دنیاگیری کروناویروس در ایران از اسفند ۱۳۹۸ تا اردیبهشت ۱۳۹۹ همراه با تبعات جهانی رکود اقتصاد جهانی در اثر کرونا و افت قیمت نفت سبب تحمیل رکود منفی ۶ درصدی در سال ۲۰۲۰ بنابر پیش‌بینی صندوق بین‌المللی پول شد. اقتصاد چین
در روند رشد مستمر و سریع اقتصاد چین، تجارت خارجی این کشور نیز به‌طور مداوم توسعه یافته‌است. در فهرست رده‌بندی تجارت جهان، چین از مقام ۳۲ در سال ۱۹۷۸، مقام ۱۵ در سال ۱۹۸۹، مقام ۱۰ در سال ۱۹۹۷ به مقام ۶ در سال ۲۰۰۱ ارتقا یافته‌است. در سال ۲۰۰۱ همچنین حجم کل تجارت واردات و صادرات چین از ۵۰۰ میلیارد دلار تجاوز کرد و به ۵۰۹ میلیارد و ۶۵۰ میلیون دلار رسید و در مقایسه با سال ۱۹۷۸، سال ۱۹۸۹ و سال ۱۹۹۷ به ترتیب ۷/۲۴، ۶/۴، ۵۷/۱ برابر رشد کرد. در سال ۲۰۰۲، حجم کل واردات و صادرات چین به سطح جدید معادل ۶۲۰ میلیارد و ۷۷۰ میلیون دلار و در سال ۲۰۰۳ این رقم به ۸۵۱ میلیارد و ۲۰۰ میلیون دلار رسید که در مقایسه با سال ۲۰۰۲ ۱/۳۷ در صد افزایش نشان می‌دهد. از این میان حجم صادرات به ۴۳۸ میلیارد و ۴۰۰ میلیون دلار رسیده که در مقایسه با سال ۲۰۰۲ ۶/۳۴ در صد افزایش یافته و حجم واردات به ۴۱۲ میلیارد و ۸۰۰ میلیون دلار رسیده که ۹/۳۹ در صد فزونی گرفته‌است. بر این اساس، چین اکنون در مقام چهارم رده‌بندی تجارت جهان قرار دارد. اکنون چین جمعاً با بیش از ۲۲۰ کشور و منطقه جهان تجارت می‌کند و ژاپن، آمریکا، اتحادیه اروپا، منطقه اداری ویژه هنگ کنگ، اتحادیه کشورهای آسیای جنوب شرقی، کره جنوبی، استان تایوان چین، استرالیا، روسیه و کانادا ۱۰ شریک بزرگ تجاری چین هستند. روابط جمهوری آذربایجان و اتحادیه اروپا
از اوایل دهه 1990 ، موقعیت جغرافیایی استراتژیک و نقش تأمین کننده منابع آذربایجان در بازی ایجاد خط لوله نفتی، پیامدهای فزاینده ای از نظر انرژی و امنیت اقتصادی برای اروپا داشته است. تمایل آذربایجان برای همکاری نزدیک با اتحادیه بزرگ یورو آتلانتیک، موقعیت بی سابقه ای را در سطوح بین المللی برای این کشور جلب کرده است. ثروت انرژی این کشور نقطه مقابل و بدیل بسیار مهمی برای نفت خلیج فارس است که ترانزیت نفت آن برای دموکراسی های غربی به دلیل مسائل امنیتی و حضور پررنگ جمهوری اسلامی ایران در این منطقه بی ثبات است و این خط لوله به اروپا کمک می کند تا واردات انرژی خود را تنها محدود به یک منطقه ننماید و منابع تامین انرژی خود را متنوع کند. ایران
ایران، از اعضای بنیان‌گذار سازمان ملل متحد، سازمان همکاری اقتصادی، سازمان همکاری اسلامی و اوپک و همچنین از اعضای سازمان همکاری‌های شانگهای است و یک قدرت منطقه‌ای شمرده می‌شود. اقتصاد چین
اوضاع واردات و صادرات نظام جمهوری اسلامی ایران
کارشناسان اقتصادی جهان با بررسی وضعیت کنونی اقتصاد جمهوری اسلامی بر این باورند که اقتصاد ایران به سوی وضعیتی مانند بحران اقتصادی ونزوئلا پیش می‌رود. گارت فریزن، فعال اقتصادی و کارشناس و تحلیلگر مجله اقتصادی فوربز در وبگاه مجله، وضعیت کنونی اقتصاد ایران را متزلزل توصیف کرد و پیش‌بینی کرد که اگر جمهوری اسلامی تحت فشارهای آمریکا نتواند نفت خود را بفروشد با یک بحران خطرناک ژئوپلیتیکی روبرو خواهد شد. عملکرد اقتصادی دولت محمود احمدی‌نژاد
بر اساس اطلاعات مؤسسه شفافیت بین‌المللی، فساد مالی در ایران در دوره دولت احمدی نژاد نسبت به سایر کشورها افزایش پیدا کرد به‌طوری‌که رتبه ایران از لحاظ شفایت مالی از رتبه ۸۸ در سال ۲۰۰۵ به رتبه ۱۳۳ در میان فاسدترین کشورهای جهان در سال ۲۰۱۲ رسید. ایران و تهدیدات جهانی
در بخش تهدیدات منطقه‌ای یک بخش کامل به ایران اختصاص یافته و در آن آمده‌است: «جمهوری اسلامی ایران کماکان تهدیدی برای منافع ملی آمریکاست؛ دلیل این مطلب، حمایت ایرانیان از تروریست‌ها و شبه نظامیان مخالف آمریکا، رژیم اسد، شورشی‌های حوثی یمن و همچنین بسط قابلیت‌های نظامی پیشرفته توسط این کشور است. به رغم حمایت مشروط رهبر عالی ایران خامنه‌ای از برجام، وی به شدت نسبت به مقاصد ایالات متحده بی‌اعتماد است.» در ادامه ارزیابی این گزارش از استراتژی خامنه‌ای نوشته شده‌است: «رهبر ایران بر خنثی کردن نفوذ آمریکا و اسرائیل متمرکز است؛ حوزه دیگر تمرکز وی، مقابله با آن چیزی است که ایرانی‌ها با عنوان تلاش سعودی‌ها برای تقویت افراطی گرایی در میان سنی مذهب‌ها در مقابله با ایران و جوامع شیعه منطقه از آن یاد می‌کنند.» تاریخ اقتصادی ایران
نرخ باسوادی و امید به زندگی در ایران نسبت به خاورمیانه بالا است. نرخ بیکاری نیز همین شرایط را دارد و تورم سالانه در حدود ۲۰٪است. ایران همچنان به استخراج نفت و گاز طبیعی برای صادرات وابسته است. دولت در تهیه فرصت برای نیروی کار جوانتر و با تحصیلات بالاتر با مشکلات فزاینده ای روبرو است. چنین کمبود فرصتهایی باعث ایجاد احساس ناامیدی در میان ایرانیان طبقه پایین و متوسط شده‌است. اقتصاد جمهوری آذربایجان
این کشور در سال گذشته اصلاحات زیادی در بخش قانونگذاری انجام داد و موفق شد از رتبه نود و هفت جهانی در سال ۲۰۰۸ میلادی به رتبه ۳۳ جهانی در سال منتهی به ۲۰۰۹ میلادی صعود کند. اقتصاد جمهوری آذربایجان
در سال ۲۰۰۸ میلادی جمهوری آذربایجان بنا به گزارش بانک جهانی برترین کشور از نظر اجرای برنامه‌های اصلاحات اقتصادی بوده‌است؛ و در رتبه نخست اصلاحات اقتصادی جهان قرار گرفت. اقتصاد ایران در دوره جمهوری اسلامی
رئیس اتاق بازرگانی ایران در اوایل سال ۱۴۰۰ گفت که با وجود همهٔ پتانسیل‌ها سهم اقتصاد ایران از اقتصاد جهانی نسبت به ۴۰ سال پیش از این تاریخ، نصف شده‌است. تاریخ اقتصاد ایران
هم‌زمان، روند تحولات سیاسی در داخل کشور و مسایلی که در زمینه روابط خارجی جمهوری اسلامی وجود دارد همچنان مانع از برخورد ریشه‌ای با مشکلاتی می‌شود که اقتصاد ایران با آن‌ها دست به گریبان است. به همین دلیل نیز بسیاری از کارشناسان غلبه بر مشکلات اقتصادی و هموار ساختن مسیر توسعه پایدار در ایران را مستلزم رویکردی جامع به مسایل کشور می‌دانند. کشاورزی
بیش از یک سوم کارگران جهان در بخش کشاورزی مشغول به کار هستند، که بعد از بخش خدمات دوم است، اگرچه تعداد کارگران کشاورزی در کشورهای پیشرفته طی قرن‌ها به میزان قابل توجهی کاهش یافته‌است. اقتصاد کشاورزی برای رشد اقتصادی بسیار مهم است: در سال ۲۰۱۸، ۴ درصد از تولید ناخالص داخلی (GDP) جهانی و در برخی از کشورهای در حال توسعه بیش از ۲۵ درصد از تولید ناخالص داخلی را تشکیل می‌دهد. ۷۰٪ از مصرف آب شیرین متعلق به بخش کشاورزی است و کشاورزی باعث ایجاد آلودگی و زباله‌های ناپایدار می‌شود. یک سوم از مواد غذایی تولید شده در سطح جهان یا از بین می‌رود یا هدر داده می‌شود. در سال ۲۰۱۹ چین با ۱۰۲۰ میلیارد دلار تولیدات کشاورزی در رتبه اول جهان قرار داشته‌است و ایران با ۴۵ میلیارد دلار (در سال ۲۰۱۸) در رتبه ۱۱ جهان از لحاظ تولیدات کشاورزی قرار دارد. دولت یازدهم جمهوری اسلامی ایران
بنابر اظهارات رئیس ادارهٔ خاورمیانه و آسیای مرکزی صندوق بین‌المللی پول، دولت یازدهم ایران توانسته‌است ثبات اقتصادی را که در دولت‌های نهم و دهم از میان رفته بود، به ایران بازگرداند. بنابر آمار رسمی این سازمان بین‌المللی، رشد اقتصادی ایران در پایان سال ۱۳۹۳ به ۱٫۵ درصد مثبت و در سال ۲۰۱۵ به ۲٫۴ درصد مثبت می‌رسد. همچنین وی اعلام کرده‌است که صندوق بین‌المللی پول از بسته خروج غیر تورمی از رکود ایران نیز به‌طور کامل دفاع می‌کند، نه برای خود ایران که حتی برای استفاده منطقه از آن. یازده‌تای بعدی
یازده تای بعدی یا یازده دیگر یا یازده کشور دیگر به یازده کشور بنگلادش، مصر، اندونزی، ایران، مکزیک، نیجریه، پاکستان، فیلیپین، ترکیه، کره جنوبی و ویتنام گفته می‌شود که توسط بانکداری سرمایه‌گذاری گلدمن ساکس و جیم اونیل اقتصاددان سرشناس در یک مقاله علمی، همراه با بریکس به عنوان بزرگ‌ترین اقتصادهای دارای پتانسیل ظهور در قرن بیست و یکم شناخته شدند. این کشورها در مجموع ۱۰ میلیون کیلومتر مربع مساحت و ۱۴۶۰ میلیون نفر جمعیت دارند. تولید ناخالص داخلی این کشورها ۶٫۵ تریلیون دلار است. به لحاظ خرید برابری قدرت (PPP)، تولید ناخالص داخلی آن‌ها به ۱۵٫۵ تریلیون دلار رسید. ایران
اقتصاد ایران به عنوان یک اقتصاد نا کارآمد شناخته می‌شود و بر فروش نفت و گاز متکی است. با این حال، ایران زیرساخت قابل توجهی در بخش‌های خدماتی، صنعتی و کشاورزی دارد که اقتصاد این کشور را توانمند می‌سازند. حکومت ایران، صدها تشکیلات اقتصادی را به‌طور مستقیم تملک و اداره می‌کند و به‌طور غیر مستقیم، بر بسیاری از شرکت‌های وابسته به نیروهای امنیتی کشور اثر می‌گذارد. مواردی همچون فساد اقتصادی، کنترل‌های قیمت، یارانه و سیستم بانکی کشور که میلیاردها دلار وام غیر عامل دارد، اقتصاد کشور را تضعیف کرده و پتانسیل رشد بخش خصوصی ایران را بسیار کاهش داده‌است. فعالیت‌های بخش خصوصی ایران، شامل کارگاه‌های مقیاس‌کوچک، کشاورزی، تولیدی‌های گوناگون، خدمات، ساخت و سازهای متوسط، کار معدن، تولید سیمان و صنعت فلز می‌شود. همچنین اقتصاد غیررسمی قابل توجهی در این کشور وجود دارد که فساد مرتبط با آن، گسترش یافته‌است. بر اساس "اطلاعات‌نامه جهان"، تولید ناخالص داخلی ایران در سال ۲۰۱۷ میلادی، ۴۳۰٫۷ میلیارد دلار و سرانه تولید ناخالص داخلی بر پایه برابری قدرت خرید نیز ۲۰٫۱۰۰ دلار بود. بر اساس اعلام بانک جهانی، سرانهٔ تولید ناخالص داخلی در سال ۲۰۱۷ برابر ۵۵۲۰ دلار و سرانهٔ تولید ناخالص داخلی (برابری قدرت خرید) برابر ۱۴۵۳۶ دلار بوده‌است. طبق داده‌های بانک جهانی، جی‌دی‌پی اسمی این کشور در سال ۲۰۱۹–۲۰ حدود ۴۶۳ میلیارد دلار، برآورد شده‌است. همچنین فعالیت اقتصادی و درآمد دولت، بسیار به درآمد نفتی بستگی دارد؛ بنابراین، پایداری ندارد. استان کرمان
از نظر اقتصادی منطقه ویژه اقتصادی سیرجان اهمیت استان کرمان را افزایش داده‌است. این منطقه ویژه صرف نظر از تأثیراتی که در توسعه اقتصادی کل استان داشته، از دیدگاه توسعه جهانگردی نیز اهمیت زیادی دارد. سیرجان گذرگاه اصلی انتقال کالا به کشورهای خاور ایران و هم چنین اروپا و خلیج فارس بوده و مسیر رفت و برگشت کلیه کالاها از بندر شهید رجایی به کشورهای آسیای میانه، قفقاز و روسیه است. در واقع این شهر محل اتصال کلیه محورهای ترانزیتی و حمل و نقل کالا از جنوب به شمال، خاور و باختر ایران و سایر کشورهای شمالی، خاوری و باختری اروپا و خلیج فارس است. راه ترانزیت اصلی زمینی (جاده‌ای و ریلی) از طریق بندر شهید رجایی به سایر استان‌های کشور، از مسیر این شهرستان و منطقه ویژه اقتصادی عبور می‌کند. این منطقه به عنوان یک قطب اقتصادی ویژه بر بستر مزیت‌های باراندازی، در ساختار اقتصادی استان کرمان نقش و موقعیت قابل توجهی را احراز کرده‌است و در آینده نیز بر اهمیت این جایگاه اقتصادی افزوده خواهد شد. بانکداری الکترونیک در ایران
نشریه دنیای اقتصاد برنامه ۲۵ ساله همکاری‌های مشترک ایران و چین
در این راستا، چین پیشتر در راستای توسعه جای پای تجاری و نظامی خود در منطقه اقیانوس هند و دریای عمان، قرارداد بلندمدتی را با پاکستان برای توسعه و بهره‌برداری از بندر گوادر بسته‌است که احتمال می‌رود منجر به ایجاد یک پایگاه نظامی برای اشراف بر آبراه آن منطقه نیز بشود. در چنین شرایطی ایران هم به جهت تجارت زمینی و هم دریایی برای توسعه طرح راه ابریشم جدید چین ارزش راهبردی دارد و فشار اقتصادی آمریکا بر ایران، این کشور را بیشتر به چین مرتبط کرده‌است، به طوری که در سال ۲۰۱۹ یک سوم کل تجارت انرژی ایران با چین بوده‌است. چین در نظر دارد از طریق خط لوله گاز و نفت خلیج فارس را از مسیر پاکستان به مناطق شمالی خود ببرد. همچنین، رقابت راهبردی چین و هند بر سر دسترسی به مسیر تجاری و انرژی منطقه آسیای مرکزی و غربی، جایگاه ایران را هم به جهت ترانزیت کالا و هم تأمین انرژی در مرکز بازی بزرگ ژئوپلیتیک سده ۲۱ قرار داده‌است.نکتهٔ دیگر در بررسی روند صادرات و واردات ایران میان سال‌های ۱۳۸۸ تا ۱۳۹۸، افزایش نقش کشورهای روسیه و چین است. واردات ایران از روسیه در سال ۱۳۸۸ برابر با ۸۹۷ میلیون دلار بود که این کشور را در رتبهٔ چهاردهم قرار می‌داد. این رقم در سال ۱۳۹۷ به ۱٬۳۴۳ میلیون دلار رسیده و روسیه را به جایگاه هشتمین واردکننده به ایران رسانده‌است. وزارت نفت جمهوری اسلامی ایران
الزام به استفاده کاراتر از منابع انرژی در فرایند جهانی شدن اقتصاد، ضرورت حرکت به سمت اقتصاد دانش پایه، لزوم تفکر سیستمی و جامع نگر برنامه‌ریزی استراتژیک برای تبدیل کردن ایران به یک قدرت منطقه‌ای، توجه به ضرورت ایفای نقش برتر ژئوپلیتیکی و ژئو اکونومیکی برای تحقق بخشیدن به اهداف چشم‌انداز ملی در افق ۱۴۰۴ و ضرورت تکیه برنامه بر نگاهی سیستماتیک برای زیربخش‌های اصلی اقتصاد ایران از جمله الزامات تدوین برنامه پنجم توسعه در صنعت نفت به‌شمار می‌آید. بازداشت فعالان محیط زیست در ایران
موسسه تحقیقاتی لگاتوم با استفاده از اطلاعات رسمی سازمان اقتصاد جهانی و صندوق بین‌المللی پول، گزارشگران بدون مرز، گزارش‌های رسمی "سازمان جهانی مدیریت پایدار و محیط زیست" و اطلاعات دیگر، سالیانه بیش از ۱۷۰ کشور جهان را بر اساس شاخص رفاه رتبه‌بندی می‌کند. در این شاخص که هر سال منتشر می‌شود، فاکتور آزادی‌های فردی نیز لحاظ شده‌است. طبق گزارش‌های مؤسسه لگاتوم، در سال ۲۰۱۶ ایران در این رتبه‌بندی مقام ۱۱۷ را در میان ۱۷۰ کشور کسب کرد، در حالی که در سال ۲۰۱۴ رتبه ۱۰۷ را در اختیار داشت. به عبارتی، ایران ۱۰ پله نزول در تنها سه سال را شاهد بود. اما تنزل رتبه ایران در آزادی‌های فردی از این هم نومیدکننده‌تر است. در زمینه آزادی‌های فردی ایران شاهد تنزل از رتبه ۱۲۸ در سال ۲۰۱۴ به ۱۴۴ در سال ۲۰۱۷ بود. روابط ایران و جهان عرب
۶- تمایل اعراب به پایین نگهداشتن قیمت نفت جهت اعمال فشار بر اقتصاد تک محصولی (که یکی دوسالیست در حال چند محصولی شدن بدون نفت می شود) ایران و جلب نظر آمریکا به عنوان یکی از بزرگترین واردکنندگان نفت در جهان صنعت نساجی در ایران
بر پایهٔ سند چشم‌انداز ۱۴۰۴ ایران، صنعت نساجی ایران باید به رتبه سوم منطقه (خاورمیانه) و رتبه پنجاه جهان دست پیدا کند. معنی روشن و هویدا این سخن این است که نام ایران، در حال اکنون حتی در میان سیاهه ۵۰ کشور برتر صنعت نساجی جهان نیز قرار ندارد. فعالیت‌های سیا در ایران
در گزارش فوریه ۲۰۰۵ توسط پورتر گاس، مدیر وقت سیا، به کمیته اطلاعات سنا، جمهوری اسلامی ایران، یا بیشتر با نام کوتاه آن ایران شناخته می‌شود، به عنوان یک منطقه مشکل ساز توصیف شده‌است. در اوایل فوریه، سخنگوی شورای عالی امنیت ملی ایران علناً اعلام کرد که ایران هرگز برنامه هسته‌ای خود را لغو نخواهد کرد. این در بحبوحه مذاکرات با اعضای اتحادیه اروپا ۳ (بریتانیا، آلمان و فرانسه) صورت گرفت که به دنبال تضمین‌های عینی از سوی تهران مبنی بر عدم استفاده از فناوری هسته ای برای سلاح‌های هسته ای بود. با توجه به بی‌ثباتی سیاسی و شرایط متزلزل اقتصادی که از زمان مداخله ایالات متحده و بریتانیا در سال ۱۹۵۳ بر این کشور حاکم شده‌است، تعجب‌آور نیست. اقتصاد ایران تقریباً به‌طور کامل به صادرات نفت خارجی وابسته است و دولت آن مملو از فساد است. حقوق زنان در ایران
براساس گزارش شکاف جنسیتی سال ۲۰۱۲ مجمع جهانی اقتصاد از بین ۱۳۵ کشور، ایران رتبه ۱۲۷ را در خصوص نابرابری بین زنان و مردان دارد. اقتصاد ایران
رئیس اتاق بازرگانی ایران در اوایل سال ۱۴۰۰ گفت که با وجود همهٔ پتانسیل‌ها سهم اقتصاد ایران از اقتصاد جهانی نسبت به ۴۰ سال پیش از این تاریخ، نصف شده‌است. اقتصاد ایران
در موضوع جمعیت روند تغییرات پایداری و مقایسه آن با تغییرات رشد و توسعه اقتصادی در ایران نشان می‌دهد که با توجه به رقم بالای پایداری جمعیت در دو دهه گذشته و تغییرات پایداری در دهه‌های پیش از آن، ایران در شرایط طلایی پنجره جمعیتی] قرار دارد. عدد مربوط به میانگین نسبت وابستگی در دو دهه ۱۳۷۰ (۴۳/۸۸) و ۱۳۸۰ (۳۰/۳) مؤید همین موضوع است. بحران اقتصادی ایران ۱۴۰۰-۱۳۹۷
در شهریور ۱۳۹۹، مرکز آمار ایران با انتشار گزارشی گفت اقتصاد کشور طی بهار سال ۱۳۹۹، نسبت به بهار پارسال ۳٫۵ درصد کوچکتر شده‌است. گروه خدمات که نیمی از تولید ناخالص داخلی کشور را تشکیل می‌دهد با رشد منفی ۳٫۵ درصدی مواجه بوده، گروه صنایع و معادن رشد منفی ۴٫۴ درصدی و گروه کشاورزی نیز رشدی منفی ۰٫۱ درصدی داشته‌است. در زیرگروه بخش صنعت و معدن، بخش استخراج نفت و گاز در بهار سال جاری رشد منفی ۱۴٫۳ درصدی داشته‌است. بهار پارسال نیز این بخش نسبت به بهار سال ۹۷ رشد منفی ۳۵ درصدی داشت. تولید نفت ایران بنابر آمارهای اوپک طی دو سال گذشته نصف شده و به ۱٫۹ میلیون بشکه در روز رسیده‌است. ایران ایر
تحریم‌های آمریکا علیه ایران که شامل ممنوعیت فروش هواپیما و قطعات آن می‌شود مهم‌ترین مانع بر سر رشد هما به‌شمار می‌رود. امروزه به دلیل این تحریم‌ها، هما ناوگانی فرسوده و قدیمی دارد. این شرکت نه تنها جایگاه ممتاز جهانی خود در دهه هفتاد را به کلی از دست داده بلکه با سرمایه‌گذاری برخی کشورهای حاشیه خلیج فارس مانند امارات عربی متحده، قطر و بحرین بر صنعت هوایی خود، در منطقه خاورمیانه نیز به عنوان یک شرکت هواپیمایی درجه دو شناخته می‌شود.