وسعت دریاچه خزر چقدر است؟
دریای خزر
این دریاچه با طول تقریبی ۱۲۰۰ کیلومتر و عرض متوسط ۳۲۰ کیلومتر و مساحت ۴۳۸۰۰۰ کیلومتر مربع و حجم ۷۷۰۰۰۰ کیلومتر مکعب بزرگترین دریاچه آب نسبتاً شیرین جهان است. باریک‌ترین عرض آن ۲۲۰ کیلومتر بین شبه جزیره آبشوران و دماغه کواولی و عریض‌ترین بخش آن حدود ۵۴۵ کیلومتر در شمال آن قرار دارد، کم عمق‌ترین ناحیه این دریاچه ۲۵ متر در منطقه شمالی است و عمیق‌ترین مناطق در قسمت مرکزی و جنوبی واقع شده‌است که در بعضی از مناطق جنوبی ۹۰۰ الی ۱۰۰۰ متر عمق دارد، سواحل این دریاچه جمعاً ۶۳۷۹ کیلومتر است که حدود ۹۲۲ کیلومتر آن در خاک ایران واقع شده‌است و وسعت حوزة آبگیر آن ۳۷۳۳۰۰۰ کیلومتر مربع است که ۲۵۶۰۰۰ کیلومتر مربع آن در خاک ایران قرار دارد. این دریاچه ۲۸ متر پائین‌تر از سطح اقیانوسها است و بنا براین هیچگونه خروجی از این دریاچه وجود ندارد.
دریاچه ویسیارو
مساحت این دریاچه ۴٫۸ کیلومتر مربع است و عمق آن از ۱ تا ۳٬۵ متر متغیر است. دریاچه ارومیه
به رغم برنامه‌ریزی‌های صورت گرفته، وضعیت دریاچه ارومیه وخیم‌تر شد. در ۲۹ مهر ۱۳۹۶ خورشیدی، تراز سطح آب این دریاچه ۱۲۷۰٫۲۵ متر اعلام شد. این تراز نسبت به روز مشابه در سال ۱۳۹۵ خورشیدی، ۲۳ سانتی‌متر و نسبت به میانگین دراز مدت ۴٫۵ متر کاهش نشان می‌داد. مساحت این دریاچه نیز در ۲۹ مهر ۱۳۹۶ خورشیدی، ۱۶۹۸٫۶۴ کیلومتر مربع اعلام شد که نسبت به روز مشابه در سال ۱۳۹۵ خورشیدی، ۲۷۸٫۷۴ کیلومتر مربع و نسبت به میانگین دراز مدت، ۲۸۲۸٫۰۹ کیلومتر مربع کاهش یافته‌بود. حجم آب موجود در این دریاچه نیز در ۲۹ مهر ۱۳۹۶ خورشیدی، ۱٫۰۱ میلیارد متر مکعب اعلام شد که نسبت به روز مشابه در سال ۱۳۹۵ خورشیدی، ۰٫۴۳ میلیارد متر مکعب کاهش را نشان می‌داد. در نیمه اول آبان ۱۳۹۶ خورشیدی نیز اعلام شد که سطح تراز آب دریاچه ارومیه به ۱۲۷۰٫۱۹ متر رسیده‌است. همچنین اعلام شد که وسعت این دریاچه به ۱۵۹۴ کیلومتر مربع رسیده‌است. با توجه به بارندگی‌های بهار۹۸ این دریاچه نیز از آب‌های سر ریز سدها و سیلاب‌ها تغذیه شده‌است به طوری که طبق گفته مدیر ستاد احیای دریاچه (فرهاد سرخوش) میزان تراز دریاچه بیش از ۱۱۸ سانتی‌متر افزایش داشته و به ۱۲۷۱/۱۹ رسیده‌است. دریای خزر
مساحت دریای خزر در قرن بیستم کاهش پیدا کرده‌است: دریای خزر
این دریا از نظر منابع نفت و گاز بسیار غنی است و ذخایر نفتی آن حدود ۱۷ تا ۳۵ میلیارد بشکه برآورد می‌شود. بخشی از نفت دریاچه که از میدان نفتی باکو پایتخت جمهوری آذربایجان برداشت می‌شود از طریق خط لوله باکو-تفلیس-جیهان به سواحل مدیترانه منتقل می‌شود. دریاچه آزادی
این دریاچه ۲۲۰ هزار متر مربع مساحت و گنجایش ۶۰۰ هزار متر مکعب آب را دارد، عمق متوسط دریاچه آزادی ۴ متر می‌باشد (از ۵۰ سانتی‌متر الی ۸ متر)، همچنین طول آن ۱۲۰۰ متر و عرض آن ۱۸۰ متر است. در این دریاچه انواع رشته‌های قایقرانی همچون کایاک، کانو، رویینگ، کاناپلو، کانو کانادایی، اسکی روی آب و دراگون بوت انجام می‌شود. پارک ملی دریاچه ارومیه
پارک ملی دریاچه ارومیه، میان استان‌های آذربایجان شرقی و آذربایجان غربی و در موقعیت جغرافیایی ۳۷ تا ۳۰/۳۸ عرض شمالی و ۴۵ تا ۴۶ طول شرقی واقع شده‌است. مساحت پارک ۴۶۴۰۵۶ است. این دریاچه جمعاً دارای ۱۰۲ جزیره بزرگ و کوچک به مساحت ۳۳۴۸۶ هکتار است. دریاچه ارومیه در سال ۱۳۵۲ در فهرست پارک‌های ملی ایران به ثبت رسید. ژئوپلیتیک خطوط انرژی خزر
ژئوپلیتیک خطوط انرژی دریای خزر تأثیر جغرافیای سیاسی کشورهای حوزه دریای خزر در امنیت، کمیت و کیفیت انتقال انرژی از این مسیر به مقاصد است. حوزه خزر متشکل از چهار حوزه ژئوپلیتیکی است که عبارتند از: آذربایجان از حوزه قفقاز، ترکمنستان و قزاقستان از حوزه آسیای مرکزی، روسیه به عنوان جانشین اتحاد شوروی و یک واحد سیاسی فعال در نظام بین‌المللی و یکی از بزرگترین صادرکنندگان نفت و گاز در شمال و ایران در جنوب که دارای ذخایر عظیم نفت و گاز و صنایع نفتی است و مسیری ارزان و کوتاه برای انتقال منابع نفت و گاز حوزه خزر می‌باشد. در آغاز قرن بیستم، منطقه دریای خزر یکی از خاطرات طلای کالیفرنیا را یادآوری کرد، زیرا مردم برای یافتن نفت به این منطقه می‌آمدند. در جنگ جهانی‌دوم، آلمان منطقه‌خزر را یکی از اهداف استراتژیک خود قرار داد. پس از سقوط اتحادجماهیرشوروی، این منطقه زمانی که سه کشور جدید (جمهوری آذربایجان، قزاقستان و ترکمنستان) شروع به بهره‌برداری از منابع قابل توجهی در دریا کردند، شروع به گشودن درهای خود به جهان‌خارج کرد. شرکتهای آمریکایی از اوایل سال ۱۹۸۹ به سرعت برای بهره‌برداری از نفت خزر حضور یافته و امروز در توسعه‌اقتصادی منطقه نقش مهمی را ایفا می‌کنند. براساس برآوردهای انجام شده، حوزه دریای خزر منابع مهم دست نخورده از نفت و گاز دارد. مجموع ذخیره نفت این منطقه تا شصت میلیارد بشکه تخمین زده شده‌است. مقداری که برای سوخت اروپا تا بیست سال کافی خواهد بود. مسئله مهمی که باید حل شود، چگونگی انتقال انرژی این منطقه به بازارهای جهانی است. جغرافیای ایران
در این اندازه‌گیری طول دقیق سواحل ایران نیز محاسبه شده‌است:بر اساس منابع کلاسیک ایران با ۱٬۶۴۸٬۱۹۵ کیلومتر مربع وسعت (هفدهم درجهان) است. در سال ۲۰۱۱ وزیر دفاع ایران احمد وحیدی گفت که سازمان جغرافیای نیروهای مسلح با استفاده از امکانات اندازه‌گیری جدید، مساحت واقعی خاک ایران را یک میلیون و ۸۷۳ هزار و ۹۵۹ کیلومتر مربع (۱٬۸۷۳٬۹۵۹) تعیین کرده که از مساحت یک میلیون و ۶۴۸ هزار و ۱۹۵ کیلومتر مربع که در گذشته در کتاب‌ها ثبت می‌شد بیشتر است. در گذشته مساحت ایران به اشتباه یک میلیون و ۶۴۸ هزار و ۱۹۵ کیلومتر مربع گفته می‌شد. به گزارش رادیو و تلویزیون دولتی ایران، وی گفته‌است که ایران دارای مرز خشکی و آبی با ۱۵ کشور است و از لحاظ همسایگی با تعداد کشورها، بعد از روسیه و چین در رتبه سوم جهانی قرار دارد. در گذشته، تعیین و تحدید حدود میله‌ها و تأسیسات مرزی به علت دقیق نبودن تجهیزات صحیح نیست و بنا به دلایل طبیعی و انسانی از قبیل سیلاب‌ها، رانش زمین، زلزله، جنگ و غیره میله مرزی دچار جابجایی یا تخریب می‌شد. این مسئله، اختلافات مرزی را با دیگر کشورهای همسایه به وجود می‌آورد. امروزه کارشناسان سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح مجموعه نرم‌افزاری را تهیه کرده‌اند که به کمک آن می‌توان با استفاده از تصاویر هوایی مناطق مرزی، اقدام به طراحی اَندِکس پرواز کرد و سپس با شیوه جدید طراحی نقاط کنترلی و عملیات زمینی ژئودزی به روش استاتیک و پردازش نقاط کنترل اصلی و مثلث بندی هوایی، مختصات علایم مرزی را به صورت سه بعدی روی رایانه مشخص کرد. با این روش، عوامل میدانی می‌توانند به راحتی به نقاط و علایم مرزی مورد نظر با دقت سانتیمتر، دسترسی پیدا کنند. دریاچه آلبرت (آفریقا)
مساحت آن ۵٬۳۰۰ کیلومتر مربع (۲٬۰۴۶ مایل مربع)، میانگین عمق آن ۲۵ متر و حداکثر عمق آن ۵۸ متر است. حجم این دریاچه ۱۳۲ کیلومترمکعب است. ارتفاع آن از سطح آب‌های آزاد است. دریاچه پویانگ
اندازه‌گیری دریاچهٔ پویانگ کار دشواری است زیرا این دریاچه خود از سیستمی از دریاچه‌ها و ماندابهای گوناگون تشکیل شده که با توجه به شرایط فصلی دستخوش تغییر می‌شوند. با این حال طول دریاچه از شمال تا جنوب آن ۱۵۰ تا ۱۷۰ کیلومتر و عرض آن از شرق تا غرب ۱۷ تا ۳۱ کیلومتر است و مساحتی پیرامون ۳٬۵۸۳ تا ۳٬۵۸۵ کیلومتر مربع را در بر می‌گیرد، هرچند که وجود اختلاف بین سطح لبریزشدن آب و سطح پایین آب کار اندازه‌گیری دقیق مساحت دریاچه را غیرممکن ساخته است. علاوه بر این مساحت دریاچه را در فصول بارانی پیرامون ۴٬۴۰۰ کیلومتر مربع و در فصول خشک پیرامون ۱۰۰۰ کیلومتر مربع اندازه‌گرفته‌اند. همچنین پویانگ از نظر ژرفا دریاچه‌ای کم‌عمق به‌شمار می‌رود. حداکثر ژرفا در این دریاچه ۲۵٬۱ متر و میانگین آن ۸٬۴ متر است. دریاچهٔ پویانگ در عین حال ۱۲ متر از سطح دریا ارتفاع دارد. دریاچه‌های ایران
دریاچه ارومیه: ۲۰۰۸ مایل مربع، دریاچه زریبار ۳ مایل مربع، دریاچه مهارلو ۲۳۲ مایل مربع، دریاچه بختگان ۱۳۵۱ مایل مربع، دریاچه پریشان ۱۹ مایل مربع، دریاچه هامون ۶۱۸ مایل مربعدریاچه‌های ایران شامل فهرست زیر می‌شود: حوضه آبریز رودخانه‌های جراحی و زهره
حوضه آبریز رودخانه‌های جراحی و زهره با نام اختصاری جراحی–زهره یکی از حوضه‌های باز ایران است که در تقسیم‌بندی حوضه‌های آبریز ایران، حوضهٔ فرعی به شمار می‌رود و زیرمجموعهٔ حوضهٔ آبریز خلیج فارس و دریای عمان است. مساحت این حوضه، ۴۰٬۷۸۸ کیلومتر مربع و رودهای اصلی آن، جراحی و زهره هستند. دریاچه گهر
دریاچه گَهَر یک دریاچه کوهستانی در ایران است. این دریاچه در جنوب شرقی دورود و در منطقه حفاظت‌شده اشترانکوه در استان لرستان با ارتفاع ۲۳۵۰ متر از سطح دریا قرار گرفته‌است. این دریاچه که به «نگین اشترانکوه» معروف است، به سبب نداشتن راه ماشین‌رو تا حد زیادی از خرابی و آلودگی به دست انسان به دور مانده‌است. سالانه در حدود ۷۰٬۰۰۰ گردشگر اقدام به بازدید از این منطقه می‌نمایند. خلیج فارس
مساحت خلیج فارس ۲۳۷٬۴۷۳ کیلومتر مربع است، طول آن حدود ۹۰۰ کیلومتر و عرض متوسط آن ۲۵۰ کیلومتر است و پس از خلیج مکزیک و خلیج هادسون سومین خلیج بزرگ جهان بشمار می‌آید. خلیج فارس از شرق از طریق تنگه هرمز و دریای عمان به اقیانوس هند و دریای عرب راه دارد، و از غرب به دلتای رودخانه اروندرود، که حاصل پیوند دو رودخانهٔ دجله و فرات و پیوستن رود کارون به آن است، ختم می‌شود. دریاچه جانداری
دریاچه جانداری ( ) یک دریاچه در مرز جمهوری آذربایجان و گرجستان است. این دریاچه در جنوب شرقی گرجستان و شمال غربی جمهوری آذربایجان و در بلندای ۲۹۱.۴ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده است. مساحت سطح ۱۰.۶ کیلومتر مربع است، در حالی که حوضه آبریز آن ۱۰۲ کیلومتر مربع است. بیشینه ژرفای دریاچه ۷.۲ متر است. حدود ۶۷٪ حوضه در خاک گرجستان و ۳۳٪ در جمهوری آذربایجان واقع شده است. تالاب انزلی
تالاب انزلی از نوع تالاب‌های ساحلی "Coastal Wetland" بوده و به وسیلهٔ یک کانال کشتیرانی که از طریق دو موج‌شکن واقع در تأسیسات بندرگاه انزلی حمایت و به دریای خزر متصل می‌باشد. حوضه آبریز تالاب دارای مساحتی حدود ۳۷۴ هزار هکتار است. تالاب انزلی در سال ۱۳۵۴ در فهرست تالابهای بین‌المللی کنوانسیون رامسر به ثبت رسید. "کنوانسیون رامسر، سال ۱۹۷۵" و همچنین سازمان‌های محیط‌زیستی بین‌المللی، این تالاب را به عنوان زیستگاه با اهمیت برای پرندگان تشخیص داده‌اند. تالاب انزلی، دارای ۱۱ رود اصلی و ۳۰ رود فرعی است که پس از آبیاری مزارع و شالیزارها در بالادست، به همراه جریان‌های سطحی حوضهٔ آبریز تالاب به آن وارد می‌شوند. حداکثر عمق آب تالاب در بهار و در نواحی غربی تالاب به ۵/۲ متر می‌رسد که به دلیل نوسان‌های سطح آب دریای خزر، این مقدار متغیر است. حوضهٔ آبریز تالاب انزلی، مساحتی برابر ۳۷۴ هزار هکتار به‌شرح زیر دارد: بزرگراه ساحلی دریای‌خزر
این کریدور هم‌اکنون محل ارتباط بسیاری از راه‌های جنوبی و محورهای شمال به جنوب است. این کریدور هم‌اکنون دست‌کم چهارخطه و شامل بزرگراه‌های بین شهرها و بعضی از کنارگذرهای شهرها می‌شود؛ مانند کنارگذر تالش، انزلی، لاهیجان، چالوس، ساری، بابل و نور. در مجموع محور ساحلی دریای‌خزر حدود ۴۷۸ کیلومتر است. شبه‌جزیره میانکاله
یکی از دلایل اهمیت میانکاله این است که در تمام سواحل جنوبی دریای خزر هیچ منطقه‌ای جز آن وجود ندارد که محیط طبیعی آن در وضعیتی نسبتاً دست‌نخورده باقی‌مانده باشد. تمامی سواحل دیگر به‌طور گسترده با ساخت‌وسازهای انسانی همچون جاده، شهر و روستا و کارخانه‌ها دگرگون شده‌اند. به همین دلیل سلامتی این منطقه اهمیت بسیاری در حفظ سلامتی کل دریای خزر دارد. سلامتی نسبی میانکاله موجب شده تا تالاب‌ها و سواحل این منطقه افزون‌بر پرندگان مهاجر، محل تخم‌گذاری و زیستگاه اصلی بسیاری از ماهیان دریای خزر نیز باشد، به ویژه کپور و کفال و ماهیان خاویاری. نزدیک به نیمی از خاویار ایران از آب‌های این منطقه صید می‌شود. شبه‌جزیره و پناهگاه حیات وحش میانکاله در شمال کشور ایران و جنوب دریای خزر و بین طول‌های جغرافیایی ۵۲۲۴۰۸ تا ۵۴۰۲۰۲ شرقی و عرض‌های جغرافیای ۳۶۴۶۳۶ تا ۲۶۳۶۵۷ شمالی واقع شده‌است. میانکاله از دو محیط آبی با وسعت ۴۵٬۰۰۰ هکتار شامل خلیج و تالاب میانکاله و خشکی با وسعت ۲۳٬۸۰۰ هکتار می‌باشد که ۲٫۸ درصد مساحت کل استان مازندران را به خود اختصاص داده‌است. بخش خشکی میان کاله با سیمای دشتی به صورت نوار باریکی از شمال به سواحل جنوب‌شرقی دریای خزر و از جنوب به آب‌های خلیج و تالاب میانکاله محدود می‌شود. پناهگاه حیات وحش میانکاله در سال ۱۳۴۸ به عنوان منطقهٔ حفاظت‌شده مصوب شورای عالی شکاربانی و نظارت بر صید سابق گردید و در سال ۱۳۵۳ به پناهگاه حیات وحش ارتقاء یافت. همچنین به جهت برخورداری از معیارهای کنوانسیون رامسر در سال ۱۳۵۴ نیز با تالاب‌های همجوار با وسعت ۱۰۰٬۰۰۰ هکتار به عنوان یکی از پایگاه‌های کنوانسیون رامسر ثبت گردید و متعاقب آن در سال ۱۳۵۵ به لحاظ وجود میراث‌های فرهنگی، آثار و ابنیه‌های تاریخی و زیبا شناختی موجود به عنوان یکی از ذخیره‌گاه‌های زیست‌سپهر به کمیتهٔ برنامهٔ انسان و کرهٔ مسکون یونسکو (MAB) معرفی و انتخاب گردید. شبه‌جزیره و پناهگاه حیات وحش میانکاله زیستگاه زمستان گذرانی و جوجه‌آوری انواع گوناگونی از پرندگان آبزی و کنار آبزی که نزدیک به ۱۰۰ گونه می‌باشد را شامل می‌باشد افزون‌بر این عرصه خشکی میانکاله زیستگاه مهمی برای گونه‌های بومی قرقاول خزری ودراج محسوب می‌شود. بخش آبی میانکاله نیز از جهت اینکه محل تخم ریزی و تکثیر ماهیان بومی و تجاری دریای خزر همانند کپور، کفال، کلمه، سفید و غیره می‌باشد از اهمیت خاصی در حفظ و تداوم ذخایر ماهیان دریای خزر برخوردار است. شبه‌جزیره و پناهگاه حیات وحش میانکاله مامن طیف وسیعی از پرندگان آبزی مهاجر و جوجه‌آور و حمایت شده از جمله فلامینگو، پلیکان سفید، پلیکان خاکستری، قوی کوچک، قوی گنگ، قوی فریاد کش، اردک سر سفید، غاز پیشانی سفید کوچک، مرگوس بزرگ، سنقر تالابی، عقاب دریایی دم سفید و پرندگان خشکی زی همانند قرقاول خزری، دراج و زنبور خوار محسوب می‌گردد. شهرک گلستان (تهران)
مساحت این دریاچه ۱۳۰ هکتار است و در مجاورت آن ۱۲۰ هکتار مجموعه تفریحی نیز در پهنه خشکی ایجاد شده‌است. دریاچه مصنوعی چیتگر در شمال پارک جنگلی چیتگر قرار گرفته و جنوب دریاچه به بزرگراه شهید حکیم، شمال آن به بزرگراه همت، شرق آن به بزرگراه آزادگان می‌رسد و از غرب به بافت مسکونی منطقه ۲۲ شهرداری تهران محدود می‌باشد. شهرک گلستان (راه‌آهن) در حال حاضر از مناطق مناسب برای سکونت می‌باشد. حدود ۸۰ درصد از آب این دریاچه از محل آب رودخانه کن و مابقی از روان‌آب‌های حوزه میانی و سطحی منطقه تأمین می‌شود. دریاچه چیتگر و پارک جنگلی چیتگر به دلیل قرارگرفتن در مسیر بادهای غربی- شرقی تهران می‌توانند علاوه بر تلطیف هوا و بالا بردن رطوبت در سطح شهر تهران با استقرار کاربری‌های تفریحی - گردشگری مناسب سهم به سزایی در جذب گردشگران داخلی و خارجی داشته باشد. این دریاچه همچنین علاوه بر ایجاد چشم‌اندازهای زیبا و منحصربه‌فرد می‌تواند سبب کاهش خطرات ناشی از سیلاب‌های فصلی و همچنین تغذیه سفره‌های آب زیرزمینی گردد. هامون جازموریان
هامون جازْموریان، تالاب جازموریان یا جَزْموریان، دریاچه‌ای در مرز استان‌های سیستان و بلوچستان و کرمان است. حوضهٔ آبریز جازموریان با وسعت ۶۹ هزار و۶۰۰ کیلومتر مربع است که نیمهٔ باختری این حوضه به وسعت ۳۵٬۶۰۰ کیلومتر مربع در استان کرمان و نیمهٔ خاوری آن به وسعت ۳۴٬۰۰۰ کیلومتر مربع در استان سیستان و بلوچستان جای دارد. دشت‌های جیرفت، فاریاب و رودبار جنوب در استان کرمان و دشت‌های ایرانشهر، بمپور، سردگان، دلگان، سرتختی و اسپکه در استان سیستان و بلوچستان قرار دارد. بعضی از این دشت‌ها مانند دشت جیرفت و رودبار از مساعدترین نقاط فلات ایران برای کشت گیاهان گرمسیری به‌شمار می‌آیند. دریای بارنتز
دریای بارنتز (به نروژی: Barentshavet و به روسی: Баренцево море)، انشعابی است از اقیانوس منجمد شمالی و به دور از مرکز آن که ۸۰۰ مایل (۱٬۳۰۰ کیلومتر) درازا، ۶۵۰ مایل (۱٬۰۵۰ کیلومتر) پهنا و ۵۴۲٬۰۰۰ مایل مربع (۱٬۴۰۵٬۰۰۰ کیلومتر مربع) مساحت دارد. میانگین ژرفای آن ۷۵۰ فوت (۲۲۹ متر) است که در عمیق‌ترین مکان به ۲٬۰۰۰ پا (۶۰۰ متر) می‌رسد. دریای بارنتز از شمال توسط مجمع‌الجزایر سوالبارد و سرزمین فرانتس ژوزف، از جنوب توسط سرزمین اصلی روسیه و نروژ، از شرق به وسیله جزایر نُوایا زِملیا، و در غرب توسط مرزهای قراردادی دریای گروئنلند احاطه شده‌است. دریاچه عصر طلایی
پس از پایان کار، بیشینه ژرفای این دریاچه ۷۰ متر و حجم آب آن بیش از ۱۳۰ کیلومتر مکعب خواهد بود. مساحت رویه دریاچه نیز دو هزار کیلومتر مربع خواهد بود. پر کردن این دریاچه ۱۵ سال به‌درازا خواهد انجامید و چهار و نیم میلیارد دلار هزینه دارد. دریاچه سد ارس
حداکثر درجه حرارت هوا در تابستان ۴۰ درجه سانتی گراد و در زمستان ۲۰- درجه سانتی گراد اندازه گیری شده‌است. وسعت حوزه آبریز آن ۱۰۰۲۲۰ کیلومتر مربع بوده که ۳۸ درصد آن در خاک نخجوان و ۲۳ درصد در خاک ترکیه و ۳۹ درصد آن در خاک ایران قرار دارد. حداقل دبی رودخانه در این منطقه ۳۳۹ مترمکعب در ثانیه و حداکثر ۲۲۴۰ مترمکعب در ثانیه‌است. حوضه آبریز دریاچه نمک
بزرگترین چاله، دریاچه نمک به مساحت حدود ۲۴۰۰ کیلومتر مربع است که در ارتفاع ۸۰۰ متری از سطح دریا قرار دارد و رودهای اصلی حوضه شامل جاجرود، قم‌رود و قره‌چای به آن منتهی می‌شوند. دریاچه حوض سلطان به ارتفاع ۷۹۰ متر و مساحت ۱۰۶ کیلومتر مربع در شرق ساوه قرار دارد و رود شور به آن می‌ریزد. کویر میقان نیز در ارتفاع ۱۶۷۰ متری و در نزدیکی اراک قرار دارد و دریاچهٔ فصلی است که در فصول بارندگی، پرآب و در فصول خشک، باتلاق و نمکزار می‌شود. دریاچه چونگارا
مساحت دریاچهٔ چونگارا ۲۱٬۵ کیلومتر مربع است و ژرفایی برابر با ۳۳ متر دارد. از آنجا که این منطقه دارای آب و هوای بیابانی است، متوسط درجهٔ حرارت بین ۱۲ تا ۲۰ درجهٔ سانتی‌گراد در طول روز و -۳ تا -۲۴ درجهٔ سانتی‌گراد در طول شب تغییر می‌یابد. دریاچه ارژن
وسعت این دریاچه نزدیک دو هزار هکتار و از دریاچه‌های آب شیرین کشوراست. منطقهٔ گردشگاهی دریاچهٔ ارژن به دلیل استقرار در مسیر جادهٔ اصلی شیراز-کازرون نزدیکی با آثار تاریخی بیشاپور و غار شاپور و همچنین راه ارتباطی استان‌های خوزستان و بوشهر با شیراز، از اهمیت ویژه برخورداراست. حوضه آبریز دریاچه‌های طشک–بختگان و مهارلو
حوضه آبریز دریاچه‌های طشک–بختگان و مهارلو با نام اختصاری مهارلو–بختگان یکی از حوضه‌های بستهٔ ایران است که در تقسیم‌بندی حوضه‌های آبریز ایران، حوضهٔ فرعی به شمار می‌رود و زیرمجموعهٔ حوضهٔ آبریز فلات مرکزی است. مساحت این حوضه، ۳۱٬۴۹۲ کیلومتر مربع است و شامل رودهایی است که به دریاچه طشک، دریاچه بختگان و دریاچه مهارلو منتهی می‌شوند. استان مازندران
مازندران از وسعتی معادل ۱٫۴۶ درصد ایران برخوردار است؛ قرار گرفتن آن در ساحل جنوبی بزرگترین دریاچه جهان به نام دریای مازندران (خزر) و همجواری با چهار کشور ساحلی این دریا یعنی ترکمنستان، قزاقستان، روسیه و جمهوری آذربایجان از یک سو و واقع شدن در شمال کلان‌شهر تهران از سوی دیگر است. امتیاز حمل و نقل دریایی با کشورهای همسایه از طریق منطقه ویژه اقتصادی بنادر امیرآباد، فریدون‌کنار و بندر نوشهر و اسکله و سکوی نفتی نکا در شرق مازندران، اتصال آن به راه‌آهن سراسری ایران، وجود فرودگاه‌های بین‌المللی ساری، نوشهر و رامسر، برخورداری از سه جاده شوسه ارتباطی با استان تهران، و اقدام به سرمایه‌گذاری در طرح در دست ساخت آزادراه تهران - شمال با امکان دسترسی سریع با فاصله کوتاه ۱۲۱ کیلومتر ارتباط تهران ـ مازندران، عبور خطوط بین‌المللی فیبر نوری، شبکه ارتباطی در مسیر کریدور بین‌المللی شمال ـ جنوب از هلسینکی ، به بندر لاوان تا ساحل دریای خزر فراهم آورده‌است و همچنین دو جاده بین‌المللی هراز و سوادکوه در این استان است. مطالعات باستان‌شناسی در غارهای کمربند و هوتو دزیست انسانی در مازندران را به حدود ۹۵۰۰ پیش از میلاد می‌رساند. مازندران کنونی بخشی از سرزمین گسترده‌تری است که در متون تاریخ از آن با نام "فراشوراگر" و "پتیسخوارگر" یاد کرده‌اند. کیمزی
این دریاچه دارای ۷۹٫۹ کیلومتر مربع مساحت و حداکثر ۷۲٫۷ متر عمق می‌باشد. دریای خزر
جهت جریان آب این دریاچه از سمت شمال غربی به جنوب شرقی است. همین جهت جریان و ژرفای زیاد آب در کرانه‌های ایران که باعث کندی حرکت جریان می‌شود منجر به تجمع انواع آلودگی‌های این دریاچه در سواحل ایران به میزانی بیش از کرانه‌های دیگر کشورها می‌شود. میدان گازی سردار جنگل
میدان گازی سردار جنگل در دریای خزر و انتهای بخش مرزی ایران قرار دارد، که در استان گیلان واقع شده‌است. این میدان، ۲۴ کیلومتر طول و ۱۶ کیلومتر عرض دارد و از لایه‌های مختلفی تشکیل شده‌است. دریای سیاه
مساحت دریای سیاه ۴۳۲٬۰۰۰ کیلومتر مربع، درازای آن ۱٬۱۴۸ کیلومتر و عرض آن ۶۱۵ کیلومتر است. مساحت حوزهٔ آبریز آن به ۲٬۰۰۰٬۰۰۰ کیلومتر مربع برآورد می‌شود. حجم آب این دریا حدود ۵۴۷٬۰۰۰ کیلومتر مکعب است. سواحل آن عمدتاً کوهستانی است. خلیج‌های مهم آن در سواحل شمال غربی و غرب عبارتند از: کارکی نیت، کالامیت، دنپر - بوگ، دنستر و در سواحل جنوبی «سینوپ» و «صامسون». شبه جزیره کریمه در شمال دریای سیاه واقع شده‌است. از جزایر بزرگ آن «بِرِزان» و جزیرهٔ مار (ازمیینی) را می‌توان نام برد. دریاچه کافتر
این دریاچه از اهمیت به سزایی در سیستم طبیعی حوضه به لحاظ حفظ منبعی برای جذب پرندگان مهاجر و پرورش ماهی به‌شمار می‌رود. کافتر اولین ایستگاه پرندگان مهاجر در استان به‌شمار می‌رود. این دریاچه حدود ۲۵ میلیون متر مکعب حجم دارد. حداکثر عرض دریاچه ۵/۴ کیلومتر می‌باشد. عمیق‌ترین قسمت دریاچه دارای عمق ۵٫۳ متر در وضعیت پرآبی می‌باشد. دریاچه ایری
دریاچه ایری از نظر مساحت، در میان پنج دریاچه‌ای که «دریاچه‌های بزرگ» را تشکیل می‌دهند در رتبه چهارم قرار دارد و سیزدهمین دریاچه بزرگ در جهان است. ایری، جنوبی‌ترین، کم‌عمق‌ترین و کم‌حجم‌ترین دریاچه در میان پنج دریاچه بزرگ است. دریاچه اونتاریو نسبت ایری مساحت کمتری دارد اما ژرفای آن بیشتر است. شیراز
این دریاچه با ابعاد ۲۸ در ۱۵ کیلومتر و مساحت ۶۰۰ کیلومتر مربع در ارتفاع ۱٬۴۶۱ متری از سطح دریا در ۲۰ کیلومتری جنوب شرقی شهر شیراز و در باختر دریاچه بختگان قرار گرفته‌است. دریاچه مهارلو خاوری‌ترین بخش جلگه شیراز است. مهارلو دارای آبی بسیار شور است و در فصل‌های خشکی یکی از کانسارهای بزرگ نمک ایران به‌شمار می‌آید. فرآوری نمک از این دریاچه توسط مجتمع استحصال نمک وابسته به پتروشیمی شیراز انجام می‌شود. میدان گازی چالوس
اختلافات در مورد تعیین رسمی مرزها در خزر به عنوان دریا یا دریاچه در اوایل سال ۲۰۱۹ بود که در تعیین چگونگی تقسیم منابع نفت و گاز خزر بین ۵ کشور بسیار مهم به‌شمار می‌رفت. به‌طور محافظه کارانه تخمین زده می‌شود که حوزه وسیع خزر از جمله حوزه‌های ساحلی و فراساحلی حدود ۴۸ میلیارد بشکه نفت و ۲۹۲ تریلیون فوت‌مکعب گاز طبیعی در ذخایر اثبات‌شده و محتمل داشته باشد. دریاچه
دریاچه محدودهٔ آبی بزرگی است که به آب‌های آزاد راهی ندارد (دریاچه بزرگ‌تر از آبگیر است). بعضی از دریاچه‌ها به قدری بزرگ هستند که در صحبت محاوره از آن‌ها به عنوان دریا نام برده می‌شود، مانند دریاچه خزر. دریاچه‌ها همانند رودها جاری نمی‌شوند و ساکن هستند. بیشتر دریاچه‌ها دارای آب شیرین هستند و اکثر آن‌ها در نیمکره شمالی هستند. بیش از ۶۰٪ دریاچه‌های جهان در کانادا قرار گرفته‌اند. همچنین فنلاند به عنوان سرزمین هزار دریاچه شناخته می‌شود (۱۸۷٬۸۸۸ دریاچه در فنلاند وجود دارد که ۶۰٬۰۰۰ از آن‌ها دریاچه‌های بزرگ هستند). طبیعت
دریاچه یک زمین‌چهر است، بدنه‌ای از مایع بر روی سطح زمین که در انتهای فرورفتگی قرار دارد، و به اگر محرک باشد، به آرامی پیش می‌رود. در زمین٬زمانی به یک بدنه آبی، دریاچه می‌گویند که درون کشوری قرار داشته، نه در اقیانوس، از آبگیر بزرگتر و عمیقتر باشد و به وسیله یک رود تغذیه شود. به جز زمین، تنها جهانی که دریاچه دارد، تیتان، بزرگترین قمر مشتریست، که دارای دریاچه‌های اتان است، که احتمالاً با متان ترکیب شده‌است. نمی‌دانیم که آیا دریاچه تایتان به وسیله رودخانه تغذیه می‌شود یا نه، اگرچه در سطح تایتان مسیرهای رودخانه‌ای ایجاد شده‌است. دریاچه‌های طبیعی زمین به‌طور عمومی در مناطق کوهستانی، مناطق بریده یا مناطق دارای یخچال‌های طبیعی در حال حرکت یافت می‌شوند. سایر دریاچه‌ها در حوضه بسته یا همراه مسیر رودخانه‌های بالغ پیدا می‌شوند. در برخی از نقاط جهان، دریاچه‌های فراوانی به علت الگوهای زه کشی بی نظم، که از آخرین عصر یخبندان باقی مانده، به وجود آمده‌اند. تمام دریاچه‌ها در طول دوره‌های زمانی جغرافیایی، موقتی هستند، زیرا به آرامی به وسیله رسوبات پر خواهند شد یا حوزه رودخانه تغذیه‌کننده عوض می‌شود. دریاچه ارومیه
دریاچه ارومیه در سال ۱۳۵۲ در فهرست پارک‌های ملی ایران به ثبت رسید. پارک ملی دریاچه ارومیه، از زیستگاه‌های طبیعی جانوران در ایران می‌باشد. این پارک ملی با وسعت ۴۶۲۶۰۰ هکتار همچنین یکی از ۹ ذخیره‌گاه زیست‌کره در ایران است. محیط زیست در دریای خزر
تأسیس کارخانه‌های صنعتی و کشاورزی در حاشیه دریا و رودهای منتهی به آن جهت دفع پسماندهای شیمیایی از جمله عوامل دیگر آلودگی دریای خزر است. به‌طور مثال روسیه ۴۵ درصد از کارخانه‌های صنعتی و ۵۰ درصد از کارخانه‌های فرآوری محصولات کشاورزی خود را در حاشیه رود ولگا قرار داده‌است. جمهوری آذربایجان نیز با دارا بودن بدترین تأسیسات به لحاظ آلودگی محیط زیستی در سطح جهان، خاک مناطق اطراف خود را به‌خصوص در شبه جزیره آبشرون به شدت آلوده به نفت کرده‌است. ارمنستان و گرجستان نیز پساب‌های شهری و صنعتی خود را توسط رود کورا به دریای خزر می‌ریزند. طبق تحقیقات انجام شده تخمین زده می‌شود که تولید سوخت در این دریا باعث انتشار حدود ۱۵ تا ۲۰ میلیون تن دی‌اکسید کربن شده و سالانه ۱۲۲ هزار و ۳۵۰ تن آلودگی نفتی ،۳۰۴ تن کادمیوم و ۳۴ تن سرب وارد دریای خزر می‌شود. همسایگان شمالی از جمله جمهوری آذربایجان بیشترین آلودگی نفتی را باعث می‌شوند و چون این دریا به سمت ایران شیب دارد این آلودگی‌ها به سمت ایران می‌آیند. نشت نفت به‌طور کلی باعث جلوگیری از عمل فتوسنتز منابع گیاهی در دریا و پسرفت و انقراض انواع آبزیان می‌شود. استخراج نفت و گاز هم منجر به افزایش آلودگی خاک، هوا و دریا و همچنین انتشار گازهای گلخانه‌ای مانند متان و دی‌اکسید کربن و به تبع آن باعث افزایش انتشار گازهای جهانی می‌شود. لکه‌های نفتی بزرگ در سطح دریا و هزاران هکتار خاک آلوده به نشت نفتی سرریز شده از چاه‌های نفتی، قسمتی از آلودگی دریای خزر هستند. پارک و منطقه حفاظت شده ملی خلیج گلیشر
وسعت این پارک ملی ۱۳٬۲۸۷ کیلومتر مربع است (بزرگ تر از کشور قطر و تقریباً اندازه استان گیلان). میدان گازی سردار جنگل
میدان سردار جنگل، دارای ۵۰ هزار میلیارد فوت مکعب ذخیره درجای گاز می‌باشد. یعنی بیش از ۱۰ برابر "میدان شاه‌دنیز" در جمهوری آذربایجان... این درحالیست که پیش از این، سهم ایران در دریای خزر ۱۱ تریلیون فوت مکعب گاز اعلام شده بود! همچنین میزان نفت درجای لایه نفتی این میدان، ۲ میلیارد بشکه می‌باشد، که نفت قابل استحصال آن، در حدود ۵۰۰ میلیون بشکه برآورد شده‌است... دریاچه سلیگر
دریاچه سلیگر سِلیگِر نام دریاچه‌ای است در استان‌های نوگورود و توِر روسیه در شمال غربی تپه‌های والدای بخشی از حوضه آبریز ولگا. ارتفاع مطلق آن ۲۰۵ متر، مساحت آن ۲۱۲ کیلومتر مربع و ژرفای آن ۵٬۸ متر است. منطقه دریاچه سلینگر دارای تپه‌های جنگلی زیباست. این ناحیه منطقه حفاظت‌شده طبیعی اعلام شده و بخاطر تنوع جانوری و گیاهی آن را بایکال اروپایی لقب داده‌اند. تنها شهر کرانه‌ای این دریاچه شهر اُستاشکوف است که به شلوغترین گردشگاه روسیه غربی معروف است. در این دریاچه بیش از ۳۰ نوع ماهی وجود دارد. بر رویه دریاچه صومعه ای واقع شده‌است به نام نیلوا پوستین که دار سال ۱۹۱۷ ساخته شده‌است. جمعیت این صومعه نزدیک به ۵۰ نفر می‌باشد، رویه دریاچه سلیگر انواع لنج‌های مسافرتی حرکت می‌کنند و مسافران به این منطقه از لنج به تماشای مناطق زیبا می‌پردازند. مساحت کل این دریاچه ۲۶۰ کیلومتر مربع می‌باشد. بیشترین عمق دریاچه ۲۴ متر است. دریاچه آرال
در سال ۲۰۰۴ میلادی، مساحت دریاچه به ۱۷٬۱۶۰ کیلومترمربع رسید، یعنی یک‌چهارم مساحت اصلی. شوری آب آن نیز به پنج برابر رسید و در نتیجه اکثر جانوران و گیاهان دریاچه نابود شدند. محیط زیست در دریای خزر
دریای خزر یا دریای کاسپین، با داشتن طول ۱۲۰۰ کیلومتر، عرض تقریبی ۳۲۰ کیلومتر و مساحت ۴۳۸ هزار کیلومتر مربعی بزرگ‌ترین دریاچه بسته دنیا به حساب می‌آید که خود به تنهایی ۴۰ درصد از مجموع مساحت دریاچه‌های دنیا را شامل می‌شود و از مجموع مساحت خلیج فارس و دریای عمان نیز بزرگ‌تر است. این دریاچه به دلیل عواملی چون راه نداشتن به دریای آزاد، وجود منابع هیدروکربن و کارخانه‌های صنعتی در سواحل مجاور آن در معرض خطرات زیست‌محیطی فراوان قرار دارد و امکان تصفیه آب آن به‌صورت طبیعی نیز وجود ندارد. این دریا به لحاظ تاریخی دارای دو کارکرد اصلی بوده‌است. به‌عنوان کارکرد اول، این دریا گذرگاهی برای ارتباط سرزمین‌های مجاور بوده تا بتوانند از طریق آب‌های این دریا روند حمل و نقل خود را بهبود بخشند. در کارکرد دوم این دریاچه به‌عنوان منابع عظیم مواد غذایی همچون ماهی و انرژی نفت و گاز مورد استفاده قرار گرفته‌است. آب ورودی دریای خزر توسط ۱۳۰ رود تأمین می‌شود که بزرگ‌ترین آنها رود ولگا بوده و ۸۰ درصد این سهم را شامل می‌شود. با اینکه آب‌های ورودی به این دریا آب شیرین هستند اما خاصیت اصلی آب این دریا شور است و این امر می‌تواند به دلیل تبخیر زیاد آن باشد. دریاچه تنهایی
این دریاچه‌وار در آن نیمهٔ ماه قرار گرفته که از دید زمینیان پنهان است. مختصات ماه‌نگاشتی این دریاچه‌وار 27.8° جنوبی و 104.3° شرقی و قطر محیط آن ۱۳۹ کیلومتر است. دریاچهٔ تنهایی شکلی طاق‌مانند دارد که قسمت کاو (مقعر) آن رو به شمال غربی قرار گرفته. محیط زیست ایران
دریاچه ارومیه پس از دریای خزر به عنوان بزرگترین دریاچه آب شور خاورمیانه، پناهگاه پرندگان و شناگران، دومین دریاچه بود. از اوایل دهه ۱۹۷۰، روند نابودی این دریاچه آغاز شد و در ۳۰ سال گذشته، اندازه آن را حدود ۸۰ درصد کاهش یافته‌است. فلامینگوهایی که در این ذخیره‌گاه زیست‌کره یونسکو از میگوهای آب نمک تغذیه می‌کردند، اکثراً از بین رفته‌اند. بادهایی که از بستر دریاچه عبور می‌کنند، گرد و غبار نمک را به مزارع مزرعه می‌فرستند و به آرامی خاک را نابارور می‌کنند. طوفان‌های گرد و غبار مضر و نمک‌آلود، چشم‌ها، پوست و ریه‌های مردم را تا تبریز، شهری با بیش از ۱٫۵ میلیون وسعت در حدود ۶۰ مایل، ملتهب می‌کند. دریاچه نمک
انتخاب این نام، به دلیل شوری بسیار زیاد دریاچه‌ است به گونه‌ای که در فصل تابستان قطعات نمک روی آن شناور می‌شود. این دریاچه، با طول ۸۰ و پهنای ۳۰ کیلومتر، یک فرونشست زمین‌ساختی است که در ارتفاع حدود ۷۹۵ متر از سطح دریای آزاد تشکیل شده‌است. وسعت این دریاچه در حدود ۳٬۰۰۰ کیلومتر مربع می‌باشد. این دریاچه شکلی شبیه به یک مثلث دارد که رأس آن به سمت شمال است. طول قاعدهٔ این مثلث ۳۵ کیلومتر و ارتفاع آن ۳۸ کیلومتر می‌باشد. بوستان آب و آتش
یکی از جذابیت های بوستان آب و آتش، دریاچه های مصنوعی خزر است. این دریاچه ها سه بخش دارند و در کنار هم تصویری کوچک از دریای خزر را تشکیل می دهند. دریاچه مصنوعی خزر با وسعت بیش از ۱۲ هزار مترمربع بخشی از بوستان نوروز است که به عنوان یک پارک اکو در پارک آب و آتش تهران شناخته می‌شود. این دریاچه نمادی برای همبستگی و دوستی است.در حاشیه آن فضاهای سبز و گردشگری از جمله مسیر دوچرخه و پیاده‌روی در نظر گرفته شده است. این دریاچه چشم‌اندازی خیره‌کننده از اراضی عباس‌آباد را نمایش می‌دهد. از امکانات اطراف این دریاچه ها می توان به آلاچیق، بوفه و دکه غذاخوری اشاره کرد. دریاچه‌های بزرگ
«دریاچه‌های بزرگ» بزرگترین گروه دریاچه در جهان از نظر سطح و دومین گروه دریاچه جهان از نظر حجم هستند و ۲۱٪ از همهٔ آب شیرین سطح کرهٔ زمین را شامل می‌شوند. مجموع مساحت دریاچه‌های بزرگ ۲۴۴٬۱۰۶ کیلومتر مربع و مجموع حجم آب آن‌ها ۲۲٬۶۷۱ کیلومتر مکعب است که اندکی کمتر از دریاچه بایکال (با ۲۳٬۶۱۵ کیلومتر مکعب یا حدود ۲۲ درصد آب شیرین سطح کره زمین) است. دریاچه چاد
آب دریاچه چاد از دهه ۱۹۶۰، زمانی که ارتفاع خط کناره آن حدود ۲۸۶ متر از سطح دریا ارتفاع داشت و مساحت آن بیش از ۲۶۰۰۰ کیلومتر مربع بود، به‌طور قابل توجهی کاهش یافته‌است. افزایش مصرف آب مردم محلی، احتمالاً این روند را در طول ۴۰ سال گذشته شتاب بخشیده‌است. منطقه خزر
منطقهٔ خزر (به ترکی آذربایجانی: Xəzər rayonu) یک منطقهٔ مسکونی در جمهوری آذربایجان است که در باکو واقع شده‌است. منطقهٔ خزر ۲۴۰٬۰۰۰ نفر جمعیت دارد. دریاچه سد ارس
دریاچه سد ارس یک دریاچه مصنوعی در ۳۵ کیلومتری جلفا است که بین دو کشور ایران و جمهوری آذربایجان پشت سد ارس واقع شده‌ است. مخزن دریاچه به طول ۵۲ کیلومتر، دارای عمق متوسط ۲۰ متر، مساحتی حدود ۱۴۵ کیلومتر مربع و حجم کل آن ۱۲۵۴ میلیون مترمکعب است. محیط زیست در دریای خزر
دریای خزر، زیستگاه بیش از ۸۵۰ گونه جانور و بیش از ۵۰۰ گونه گیاهی است. برخی از این گونه‌های جانوری منحصر به فرد و باستانی است که یادآور دوران مزوزوئیک، یعنی حدود ۳۰۰ میلیون سال قبل که این دریاچه بخشی از اقیانوس تتیس بوده، هستند. به‌عنوان مثال جانور بزرگ‌جثه‌ای به نام فیل‌ماهی که وزن آن گاهی تا ۱۳۰۰ کیلوگرم هم می‌رسد، ماهی‌های کمیاب و گران‌قیمت مانند ماهی‌های غضروفی خاویاری یا تاس‌ماهی، سوزن‌ماهی، هفت گونه ماهی خاویاری که از خانواده تاسماهیان هستند، فیل‌ماهی، دراکول، تاسماهی ایرانی (قره‌برون)، تاسماهی روسی (چالباش)، سوروگا (ازون‌برون) و ماهی شیب کورا؛ شش مورد اخیر تخم یا خاویار مرغوبی هم دارند از گونه ماهیانی هستند که در بخش جنوبی دریای خزر زندگی می‌کنند. یکی دیگر از جانوران مشهور دریای خزر که از اهمیت بسیاری برخوردار است، فک خزری نام دارد. فک خزری تنها گونه پستاندار دریای خزر محسوب می‌شود که تابستان را در آب‌های نیمه‌گرم جنوبی و زمستان را در شمال خزر که سرد و یخبندان است، می‌گذراند. این گونه جانوری به خصوص، در سال‌های اخیر توجه زیادی را به خود معطوف کرده‌است؛ زیرا از ابتدای قرن بیستم تاکنون حدود ۹۰ درصد از جمعیت این گونه کم شده و این موجود در حال انقراض است. یکی از دلایل این کاهش چشمگیر جمعیت، جایگاه فک خزری در اقتصاد مردم محلی در دوران اتحاد جماهیر شوروی بوده‌است. دریاچه وشت
گفته می‌شود عمق این دریاچه در برخی مناطق از ۴ متر تا ۱۰متر گزا رش شده‌است. این دریاچه به وسعت ۴ تا ۵ هزار متر مربع می‌باشد. هامون هیرمند
هامون هیرمند یا هامون هلمند نام دریاچه‌ای در ایران و یکی از تالاب‌های تشکیل‌دهنده دریاچه هامون است. این دریاچه خود از دو دریاچه کوچک‌تر شمالی و بزرگ‌تر جنوبی تشکیل شده که درازای بخش شمالی ۱۵ کیلومتر و پهنای آن ۱۵ کیلومتر و بیشینه درازای بخش جنوبی آن ۴۲ کیلومتر و میانگین پهنای آن ۷٫۵ کیلومتر است. مساحت این دو دریاچه روی هم بیش از ۱۵۰۰ کیلومتر مربع است که این مقدار در فصل‌های پربارش به ۳٬۰۰۰ کیلومتر مربع نیز می‌رسد. رود هیرمند تغذیه‌کننده اصلی این دریاچه است. منطقه حفاظت شده قره‌گول
دریاچه قره‌گول که در منطقه حفاظت شده قره‌گول قرار دارد، عمدتاً با آب‌های بارندگیها و چشمهها تغذیه می‌شود. دریاچه قره‌گول در بلندی ۲۶۵۷٫۵ متر از سطح دریا، در سمت جنوبی فلات آتشفشانی قره‌باغ قرار دارد، که در مجاورت دامنه‌های چند کوهی با ارتفاع ۳۲۰۰–۳۵۰۰ متر واقع است. دریاچه یادشده روزگاری به عنوان منبع آب مورد استفاده بود، که در دهانه آتشفشانی غیره فعال شکل گرفته بود. این دریاچه با طول ۱۹۵۰ متر، حداکثر عرض ۱۲۵۰ متر، طول ساحل ۵۵۰۰ متر، حداکثر عمق ۷–۸ متر و با حجم آب ۱۰ میلیون متر مکعب دارای مساحت ۱۲ کیلومتر مربع می‌باشد. دریاچه هارکو
این دریاچه دارای ۲٬۰۰۰ متر طول، ۱٬۱۶۰ متر عرض، ۱۶۲٫۹ هکتار مساحت و ۲٫۵ متر عمق (حداکثر عمق) دارد. پارک و منطقه حفاظت شده ملی دریاچه کلارک
وسعت این پارک ملی ۱۶٬۳۰۸ کیلومتر مربع است (تقریباً اندازه وسعت کشور کویت یا استان چهارمحال و بختیاری). دریاچه چورت
دریاچهٔ چورت یا دریاچهٔ میانشه (خواهرخواندهٔ دریای خزر) در فاصلهٔ ۱۰ کیلومتری روستای چورت حد فاصل ساری تا کیاسر در استان مازندران ایران قرار دارد. این دریاچه، در ۳۵۰ کیلومتری تهران در جنگل‌های بکر روستای چورت در بخش چهاردانگه شهرستان ساری واقع در ۵۰ کیلومتری جنوب این شهر است. وسعت این دریاچه حدود ۲٫۵ هکتار است. این دریاچه به دلیل نزدیکی به روستای چورت، دریاچه چورت هم نامیده می‌شود. بحر تاجیک
این دریاچهٔ مصنوعی بوسیلهٔ سد قیراقوم ساخته شده و مساحتش ۵۲۳ کیلومتر مربع می‌باشد. درازای این دریاچه ۵۶ کیلومتر و پهنایش ۱۵ کیلومتر است. عمیق‌ترین جای این دریاچه در باختر این آبگاه قرار دارد و ۲۵ متر است. میانگین عمق این دریاچهٔ مصنوعی ۸ متر می‌باشد. در سال ۱۳۸۸ این مخزن آب یک‌سوم از آب خود را از دست داد. آب و هوای این منطقه قاره‌ای و نیمه‌خشک است. تالش
مساحت توزیع حوضه آبریز دریای خزر در مناطق مختلف تالش بیش از ۱۲۵۰۰ کیلومتر مربع در سال ۱۳۹۴ می‌باشد که رودخانه کورا در تالش گشتاسبی بیشترین آبریز دریای خزر را داست. دریاچه مهارلو
این دریاچه با ابعاد ۲۸ در ۱۵ کیلومتر و مساحت ۶۰۰ کیلومتر مربع در ارتفاع ۱٬۴۶۱ متری از سطح دریا در ۲۰ کیلومتری جنوب‌شرقی شهر شیراز و در باختر دریاچهٔ بختگان قرار گرفته‌است. دریاچهٔ مهارلو خاوری‌ترین بخش جلگهٔ شیراز است. مهارلو دارای آبی بسیار شور است و در فصل‌های خشکی یکی از کانسارهای بزرگ نمک ایران به‌شمار می‌آید. فرآوری نمک از این دریاچه توسط مجتمع استحصال نمک وابسته به پتروشیمی شیراز انجام می‌شود. آب این دریاچه از نوع کلرید سدیم- منیزیم و سولفات سدیم است و در فصل‌های خشک سال، یکی از کانسارهای بزرگ نمک ایران محسوب می‌شود. دریاچه زوریخ
دریاچه زوریخ که در زبان محلی (Swiss-German) به آن Zürisee گفته می‌شود در جنوب شرقی شهر زوریخ قرار دارد، وسعت آن در حدود ۸۸ کیلومتر مربع و عمیق‌ترین قسمت آن ۱۴۳ متر است. وسعت دریاچه ۸۸ کیلومتر مربع و عمیق‌ترین قسمت آن ۱۴۳ متر است، چرخه آب ۴۴۰ روز است. درحالی که قسمت عمده این دریاچه در ایالت زوریخ قرار دارد سرچشمه‌های آن از یخچال‌های طبیعی شهر گلرو به وجود آمده و بعد از تشکیل رود لینتزوریخ به دریاچه می پیوندد. وسعت کمی از دریاچه در جنوب در ایالت شویتز و در شرق در ایالت سنت گالن قرار دارد. دریاچه پس از عبور از مرکز شهر زوریخ، در قسمت شمال غربی شهر تبدیل به رودخانه لیمات شده و بطرف غرب ایالت امتداد می یابد. تنها دو پل عبوری بر روی آن وجود دارد یکی در ناحیه جنوبی در راپرزویل و دیگری در داخل شهر زوریخ در بورکلی پلاتز قرار دارد. بهشهر
شبه جزیره‌ای است در منتهی‌الیهِ جنوبِ شرقیِ دریای خزر، در دوازده کیلومتریِ شمالِ شهرِ بهشهر واقع در استان مازندران ایران. مساحت آن بیش از شصت‌وهشت هزار هکتار و ارتفاعِ آن بینِ ۱۵ تا ۲۸متر کم‌تر از سطحِ دریای آزاد است. میانکاله از سال ۱۳۴۸ به عنوان «منطقه حفاظت‌شده» تعیین شد و هم‌اکنون با عناوین پناهگاه حیات وحش، تالاب بین‌المللی و ذخیره‌گاه طبیعی زیست‌کره تحت حفاظت محیط زیست قرار دارد. یکی از دلایل اهمیت میانکاله این است که در تمام سواحل جنوبی دریای خزر هیچ منطقه‌ای جز آن وجود ندارد که محیط طبیعی آن در وضعیتی نسبتاً دست‌نخورده باقی‌مانده باشد. تمامی سواحل دیگر به‌طور گسترده با ساخت‌وسازهای انسانی همچون جاده، شهر و روستا و کارخانه‌ها دگرگون شده‌اند. به همین دلیل سلامتی این منطقه اهمیت بسیاری در حفظ سلامتی کل دریای خزر دارد. سلامتی نسبی میانکاله موجب شده تا تالاب‌ها و سواحل این منطقه علاوه بر پرندگان مهاجر، محل تخم‌گذاری و زیستگاه اصلی بسیاری از ماهیان دریای خزر نیز باشد، به ویژه کپور و کفال و ماهیان خاویاری. نزدیک به نیمی از خاویار ایران از آب‌های این منطقه صید می‌شود. خلیج قره‌بغاز
خلیج قره‌بغاز چه از نظر مساحت و چه از نظر حجم کوچک‌ترین جزء خزر است. مساحت این قسمت تنها ۳ درصد از کل مساحت دریای خزر است، اما شرایط زیستی فوق‌العاده منحصربه‌فردی دارد. سطح آب قره‌بغاز از دریای خزر چند متر کمتر است. آب در این قسمت به سرعت تبخیر می‌شود و به همین دلیل غلظت نمک در آن فوق‌العاده زیاد است. در برخی اوقات غلظت نمک بیشتر از ده و حتی ۲۰ برابر بخش‌های مرکزی است. زیستمندان خزر به دلیل شوری زیاد در این قسمت دیده نمی‌شوند و تنها ارگانیسم‌هایی که با شوری سازگار هستند، در آن زیست می‌کنند. جزیره وزرژدنیه
در حال حاضر تمام شهر و مجتمع آزمایشگاه، به شکل یک خرابه درآمده و زباله جمع‌ کن‌ها، هر چیزی که در این محل قرار داشت را غارت کرده‌اند. همچنین به علت پایین رفتن آب دریاچهٔ آرال، وُزروژدنیه تبدیل به بیابان شده‌است. زمانی که این مجتمع تحقیقاتی در اواسط قرن بیستم تأسیس شد، دریاچهٔ آرال با مساحتی به وسعت ۶۸ هزار کیلومتر مربع به عنوان چهارمین دریاچهٔ بزرگ دنیا به‌شمار می‌رفت؛ امّا توسط یک طرح آبیاری نامناسب، مقدار زیادی از آبی که به دریاچه ریخته می‌شد، مصرف شد و به مرور زمان ابعاد دریاچه کاهش پیدا کرد؛ در نتیجه، این جزیره به تدریج وسیع تر شد و از مساحت ۲۰۰ کیلومتر مربع به ده برابر وسعت اصلی خود رسید. در اوایل دههٔ ۲۰۰۰ میلادی، مجراهای آب به صورت کامل خشک شد و جزیره به قسمتی از سرزمین اصلی تبدیل شد. دریای خزر
طبیعت بسته خزر آن را منزلگاه جانوران و گیاهان منحصر به فردی کرده‌است، اما در عین حال موجب شده تا در مقابل آلودگی‌های کشاورزی و صنعتی و نفتی بسیار آسیب‌پذیر باشد. از منابع مهم دریای خزر ذخایر نفت و گاز موجود در زیر بستر دریا و همچنین انواع ماهیان خاویاری را می‌توان نام برد. میدان گازی شاه دنیز
میدان گازی شاه دنیز شامل ۵ فاز می‌باشد که با توجه به سطح حوزه گازی که ۸۶۰ کلیومتر مربع است، بنابرین عمق‌های مختلف ما بین ۱۰۰ تا ۶۰۰ متری از سطح دریای خزر را پوشش می‌دهد. مخازن شبیه چندین جریزه هستند که کنار هم قرار دارند و بیش از ۱۴۰ کیلومتر مربع وسعت دارد. دریاچه طبریه
مساحت دریاچهٔ طبریه ۱۶۶ کیلومتر مربع و بیشینهٔ ژرفای آن حدود ۴۳ متر است. این دریاچه ۲۱۴ متر زیر سطح دریاهای آزاد واقع شده و پست‌ترین دریاچهٔ آب شیرین جهان بوده و پس از دریای مرده پست‌ترین دریاچهٔ کرهٔ زمین به‌شمار می‌آید. آب دریاچهٔ طبریه از چشمه‌های زیرزمینی و رود اردن تأمین می‌شود. این رود به سمت شمال حرکت کرده و در ناحیه دشت غور به جنوب این دریاچه می‌ریزد. رود اردن نیز خود از بلندی‌های جولان سرچشمه می‌گیرد. حوضه آبریز مرزی شرق
حوضه آبریز مرزی شرق یکی از حوضه‌های باز ایران است که در تقسیم‌بندی حوضه‌های آبریز ایران، حوضهٔ اصلی به شمار می‌رود. مساحت این حوضه، ۱۰۳٬۱۶۹ کیلومتر مربع است و در نوار مرزی شرق ایران، از کوه‌های جام در خراسان رضوی تا کوه‌های بم‌پشت و حامنت در سیستان و بلوچستان امتداد می‌یابد. حوضه آبریز مرزی شرق به ۳ زیرحوضه تقسیم شده‌است. منابع غیرنفتی در دریای خزر
مطابق آمار موجود، دریای خزر امروزه حدود ۱۲۰ گونه و زیرگونه، ۱۵ تیره از ماهیان و ۸۵۴ گونه جانور دریایی و چیزی بیش از ۵۰۰ گونه گیاه دریایی را در خود جای داده‌است. از مهمترین گونه های آبزی به لحاظ بازار تجاری، بی تردید باید از ماهی استورژن یا همان خاویار نام برد که در خرید و فروش آبزیان، جایگاه انحصاری دارد دریاچه اسد
این دریاچه مصنوعی در سال ۱۹۷۴ هنگامی که سد طبقه بسته شد، ایجاد شد. دریاچه اسد بزرگترین دریاچه سوریه است که حداکثر ظرفیت آن ۱۱٫۷ کیلومتر مکعب (۲٫۸ کیلومتر مربع) و حداکثر سطح مساحت ۶۱۰ کیلومتر مربع (۲۴۰ کیلومتر مربع) است. شبکه وسیعی از کانال‌ها از آب دریاچه اسد برای آبیاری زمین‌ها در هر دو طرف فرات استفاده می‌کند. علاوه بر این دریاچه آب آشامیدنی را برای شهر حلب فراهم می‌کند و از صنعت ماهیگیری پشتیبانی می‌کند. سواحل دریاچه اسد به مناطق زیست‌محیطی مهم تبدیل شده است. دریاچه هرم
دریاچه هَرم معروف به دریاچه کفه هرم و دریاچه احمدمحمودی، بزرگترین دریاچه فصلی استان فارس با ۱۳۰ کیلومتر مربع مساحت است. ارتفاع سطح آب آن نسبت به سطح آب خلیج فارس ۷۵۰ متر محاسبه شده‌است. دریاچه هرم در فصل زمستان در سال‌های پربارندگی به حداکثر میزان آبگیری با طول ۲۸ کیلومتر، عرض ۱۱ کیلومتر و عمق متوسط آن ۲ متر می‌رسد. پارک ملی دریاچه ارومیه
پارک ملی دریاچه ارومیه با وسعت ۴۶۲٬۶۰۰ هکتار همچنین یکی از ۹ ذخیره‌گاه زیست‌کره در ایران است. در مجموع ۱۰ آب‌انبار در پارک ملی دریاچه ارومیه وجود دارد که ظرفیت آنها ۱۸۰ هزار لیتر است. سد درودزن
مساحت دریاچه : ۵۵ کیلومتر مربع رودخانه سزار (ایران)
طول مسیر رودخانه سزار به انضمام رودخانه دز از بروجرد تا بند قیر ۵۱۵ کیلومتر و شیب متوسط آن ۰٫۴ درصد و وسعت حوضه آبگیر آن ۲۲ هزار و ۱۰۰ کیلومتر مربع است. میانگین آبدهی سالانه ۷٫۳۹۶ میلیون مترمکعب و میانگین بارندگی سالانه از این حوضه ۶۸۰ میلی‌متر است. دریاچه حاجی‌قبول
این دریاچه در جنوب غربی شهر باکو، در پیرامون شهر شیروان، در شهرستان حاجی‌قبول، نرسیده به ایستگاه راه‌آهن واقع شده است. مساحت کل آن ۱۶۶۸ هکتار است، بیشینه درازای آن ۶ کیلومتر و کمینه پهنای آن ۳ متر و ژرفای آن ۵ متر است. آب این دریاچه از طریق رودخانه کورا و با کانال ویژه فراهم می‌شود؛ همچنین میزان نفوذ آب میان ۰.۰۶ تا ۲.۵ متر است. در این دریاچه گونه‌های پرشمار جانوری از جمله زردپر، کپور، اسبله‌ماهیان، اردک‌ماهی، سوف و آمور (دارای صرفه تجاری) و گیاهان آبی مانند لوئی، نی، آلاله، گل دریایی و شاخ‌واش در دریاچه وجود دارد. دریای خزر
همچنین ۹۰ درصد خاویار جهان از این دریا صید می‌شود. اما صید بی‌رویه این ماهی سبب گشته‌است که بنابر گفته دانشمندان ۹۰ درصد از تعداد این ماهیان در یک قرن اخیر کاسته شود. مناطق آزاد تجاری ایران
دریای کاسپین و سواحل زیبای آن:بزرگ‌ترین دریاچه جهان که در اصطلاح آن را دریا می‌نامند، دریاچه کاسپین می‌باشد. دریاچه خزر از دریاچه سوپریروپین که دومین دریاچه بزرگ دنیاست ۵ برابر وسیع تر است و توسط ۵ کشور ایران، آذربایجان، روسیه، قزاقستان و ترکمنستان احاطه شده‌است. سواحل بکر و ماسه‌ای این دریا به همراه غلظت کم نمک آب آن محیط مناسبی جهت شنا و دیگر تفریحات، بوجود آورده‌است، این دریا به عنوان اصلی‌ترین مکان گردشگری و توریستی استان گیلان مطرح باشد که همه ساله میلیون‌ها گردشگر داخلی و خارجی را به خود جذب می‌نماید. این دریا همچنین از نظر ارزشهای اقتصادی و بیولوژیک نیز بسیار با اهمیت است، که مهمترین آن‌ها عبارتند از: فرتو (دریاچه)
فِرتو یا نوی‌زیدلر بزرگترین دریاچه حوضه بسته در اروپای مرکزی و میراث جهانی یونسکو به مساحت ۳۱۵ کیلومتر مربع است که بیشتر آن در اتریش (حدود ۲۴۰ کیلومتر مربع) و قسمت کوچک‌تر آن در مجارستان قرار گرفته‌است. حوضه آبریز دریاچه نمک
حوضه آبریز دریاچهٔ نمک یکی از حوضه‌های بستهٔ ایران است که در تقسیم‌بندی حوضه‌های آبریز ایران، حوضهٔ فرعی به‌شمار می‌رود و زیرمجموعهٔ حوضهٔ آبریز فلات مرکزی است. مساحت این حوضه، ۹۲٬۵۶۳ کیلومتر مربع است و شامل رودهایی است که به دریاچه نمک منتهی می‌شوند. دریای خزر
در سال ۱۳۶۱ دولت نام دریای مازندران را نام رسمی اعلام کرد، ولی در بخشنامه دولتی سال ۱۳۸۱ نام رسمی دریای شمال ایران در مکاتبات فارسی دریای خزر و در مکاتبات انگلیسی دریای کاسپین (Caspian Sea) اعلام شد. برخی ایرانیان از ۱۳۱۶ این دریا را مازندران هم نامیده‌اند. نام دریای خزر و گاه دریای مازندران در ۵۰ سال گذشته در رسانه‌های گروهی ایران رایج بوده‌است. نام رسمی این دریا در فارسی خزر است. این نام تاریخی و رسمی رایج در فارسی به دلیل پیشینه طولانی‌مدت کاربردش در فارسی در نام‌گزینی برای دیگر موارد مربوط به منطقه مانند خزرشهر و خزرخز و نام فارسی بسیاری از جانداران و گیاهان منطقه مانند فک خزری نیز بازتاب یافته‌است. همان‌گونه که در مورد بسیاری دیگر از عوارض جغرافیایی جهان رایج است برای این دریا نیز نام‌های متفاوتی در زمان‌های گوناگون استفاده شده‌است. در زبان‌های دیگر حاشیه این دریا نیز همین امر صادق است. به دلایل تاریخی، نام دریای شمال ایران در بسیاری زبان‌های عمدتاً‌ غربی از نام قوم کاسپی گرفته شده‌است. این قوم در منطقه نزدیک به رود کّر در جمهوری آذربایجان است. سد دز
احداث سد بزرگ دز، در سال ۱۳۳۸ خورشیدی توسط ایتالیایی‌ها در کوه‌های زاگرس آغاز و در سال ۱۳۴۱ خورشیدی پایان یافت. دریاچهٔ این سد ۶۵ کیلومتر طول و حدود ۶۰ کیلومترمربع مساحت داشته و گنجایش نهایی آن ۳٫۳ میلیارد مترمکعب می‌باشد. این سد با ارتفاع ۲۰۳ متر در زمان ساخت خود به عنوان یکی از مرتفع‌ترین سدهای جهان (ششمین سد جهان در زمان ساخت) شناخته می‌شد و در حال حاضر نیز پنجاهمین سد بلند دنیا در بین سدهای ساخته شده و در دست ساخت می‌باشد. محیط زیست در دریای خزر
دریاچه خزر با داشتن بیش از ۱۰۰۰ چاه نفت و ۱۰۰ سکوی نفتی روزانه ۳۵۰ هزار بشکه نفت تولید می‌کند و حفاری نفتی، اکتشاف منابع جدید و سر ریز نفت از چاه‌ها از عمده عوامل آلودگی نفتی دریای خزر به‌شمار می‌آیند. مواد نفتی به‌وسیله کشتی‌های فرسوده‌ای حمل و نقل می‌شوند که تانکرهای کوچکی دارند و این امر منجر می‌شود به اینکه مواد نفتی هنگام حمل ونقل در این کشتی‌ها به داخل دریا ریخته و باعث آلودگی آن بشوند. در سال‌های پس از فروپاشی شوروی میزان بهره‌برداری کشورهای حاشیه دریای خزر به گونه‌ای بوده‌است که جانوران آبزی و پرندگان مهاجر این دریاچه را در معرض انقراض قرار داده و شتاب جمهوری‌های تازه استقلال یافته شوروی در استخراج مواد معدنی گازی و نفتی علاوه بر شدید کردن خطر اتمام این منابع، محیط زیست دریای خزر را آلوده کرده‌است. بر اساس گزارش‌های منتشر شده دریای خزر به لحاظ آلودگی در شرایط بحرانی است و سالانه ۱۲۲ هزار تن مواد آلاینده نفتی سرطان‌زا به دلیل این استخراجات وارد آب می‌شود. دریاچه یواس
دریاچه یواس () یک دریاچه شدیداً نمکی در یک حوضه بسته است. حوضه اوبسونور در مغولستان که قسمت کوچکی از آن در روسیه است. این بزرکترین دریاچه در مغولستان با وسعت ۳۳۵۰ کیلومتر مربع در ارتفاع ۷۵۹ متری بالای سطح دریا است. نوک شمال شرقی دریاچه در جمهوری تووا، فدرال روسیه قرار گرفته‌است. بزرگترین منطقه مسکونی نزدیک دریاچه اولانگام است. این قسمت کم عمق و بسیار شوری (آب) بقایای یک دریای نمکی است که هزاران سال پیش مساحت بسیار بزرگتری را می‌پوشانده‌است. محیط زیست در دریای خزر
سه رودخانه بزرگ کورا، ترک و ولگا سالانه حدود ۷۵ هزار تن زباله در دریای خزر می‌ریزند که حدود ۸۰ درصد آن از رودخانه ولگا که در روسیه است و رودخانه‌های جمهوری آذربایجان وارد دریای خزر می‌شود. در طول مسیر رود ولگا، انواع مختلفی از آلودگی‌ها و زباله‌ها وارد این رودخانه می‌شود که نهایتاً این آلودگی‌ها به آب‌های دریای خزر ریخته و باعث برهم‌خوردن اکوسیستم و آلوده شدن آن می‌شوند. از طرفی دیگر، فاضلاب‌های خانگی، صنعتی، کشاورزی و بیمارستانی و شیرابه‌های حاصل از انباشت زباله بیشتر از همه از سمت ایران، ترکمنستان و قزاقستان است که بعد از روسیه و آذربایجان بیشترین سهم را در آلوده کردن این دریا دارند؛ بنابراین روسیه با آلوده کردن خزر از طریق رودخانه ولگا مقام اول، آذربایجان از جهت آلودگی‌های نفتی مقام دوم و ایران به خاطر آلودگی‌های ناشی از پساب‌های کشاورزی، صنعتی و خانگی مقام سوم را در آلوده کردن دریای خزر برعهده دارند. سهم ترکمنستان در آلوده کردن دریای خزر به دلیل دسترسی نداشتن به رودخانه‌ای که آبدهی بالایی داشته باشد بسیار کم است و قزاقستان نیز فقط از طریق چاه‌های نفتی می‌تواند باعث آلوده شدن دریای خزر شود. ارومیه
دریاچه ارومیه -که در دوره پهلوی دریاچه رضائیه نامیده می‌شد- یک دریاچه آب شور در شمال غرب ایران است. این دریاچه استان آذربایجان شرقی و غربی را از یکدیگر جدا می‌کند. دریاچه ارومیه بزرگترین دریاچه در خاورمیانه و دومین دریاچه آب شور بر روی کره زمین بود. دریاچه ارومیه در ارتفاع ۴۱۸۳ پایی از سطح دریا، در ۳۷ درجه تا ۳۸/۵ درجه عرض شمالی و ۴۵ درجه تا ۴۶ درجه طول شرقی قرار دارد. طول آن ۱۴۰ کیلومتر در راستای شمال-جنوب و عرض آن ۸۵ کیلومتر در ۸۵ کیلومتر در گستره شرق-غرب با مساحت سطح آب ۵ تا ۶ هزار کیلومتر مربع است. در تصویر برداشته شده توسط ناسا تغییرات جغرافیایی این دریاچه مشاهده می‌گردد. حوضه آبریز هراز-قره‌سو
حوضه آبریز رودخانه هراز و رودخانه‌های بین هراز و قره‌سو با نام اختصاری هراز–نکا یکی از حوضه‌های باز ایران است که در تقسیم‌بندی حوضه‌های آبریز ایران، حوضهٔ فرعی به شمار می‌رود و زیرمجموعهٔ حوضهٔ آبریز دریای مازندران است. مساحت این حوضه، ۱۸٬۶۴۴ کیلومتر مربع است و مهم‌ترین رودهای آن بابلرود، هراز و تجن هستند. دریاچه توهلا
مساحت این دریاچه ۴٫۰۱ کیلومتر مربع است و عمق آن از ۱٫۳ متر تا ۱٫۵ متر متغیر است. دریاچه وان
شکل گرفتن دریاچهٔ نمکیِ وان ناشی از فعالیت‌های آتشفشانی در سالیان دراز بوده‌است. آب آن از جویبارهایی که از کوهها سرازیر است، تأمین می‌شود. این دریاچه ۱۲۰ کیلومتر درازا، ۸۰ کیلومتر پهنا دارد، و ژرفای میانگینِ آن ۱۷۱ متر است (ژرف‌ترین بخش آن ۴۵۱ متر است). مساحت وان به ۳٬۷۵۵ کیلومتر مربع می‌رسد. دریای خزر
این دریا در گذشته بخشی از دریای پاراتتیس بود. از حدود ۵۰ تا ۶۰ میلیون سال پیش به تدریج راه این دریا ابتدا به اقیانوس آرام و سپس به اقیانوس اطلس بسته شد. در سال ۱۹۵۲، شوروی رود دُن و ولگا را با ایجاد آبراهی مصنوعی به هم پیوست تا کشتی‌های کوچک بتوانند از دریای خزر به دریای آزوف و دریای سیاه بروند. بدینسان دریای خزر دوباره به دریاهای آزاد راه یافت. دریاچه هامون
وسعت دریاچهٔ هامون در زمان پرآبی ۵٬۶۶۰ کیلومتر مربع است که از این مقدار ۳٬۸۲۰ کیلومتر مربع متعلق به ایران و بقیه متعلق به افغانستان است. با این اوصاف، دریاچهٔ هامون وابسته به رودخانهٔ هیرمند است و این وابستگی باعث شده تا هرگونه نوسانات در میزان آب آن، مشکلاتی را برای همهٔ سامانه به وجود آورد. حوضه آبریز فلات مرکزی
حوضه آبریز فلات مرکزی یکی از حوضه‌های بستهٔ ایران است که در تقسیم‌بندی حوضه‌های آبریز ایران، حوضهٔ اصلی به شمار می‌رود. مساحت این حوضه، ۸۲۴٬۶۱۱٫۲ کیلومتر مربع است و بیش از نیمی از مساحت ایران در این حوضه قرار دارد. حوضه آبریز فلات مرکزی، به ۹ زیرحوضه تقسیم شده‌است و بلندترین رود آن، زاینده‌رود است. دریاچه تمی
آب این دریاچه از سیلاب‌های بهاری و ذوب برف‌های کوه‌های اطراف دریاچه که دارای یخچال‌های دایمی و در سراسر سال پوشیده از برف و یخ است تأمین می‌شود و به سبب موقعیت خاص جغرافیایی آب این دریاچه فاقد جریان است. دریاچه شط تمی در واقع یک دریاچه بسته و فاقد هرگونه آبزی است. مراتع، چمن زارها و پوشش گیاهی خاص وسیعی که در اطراف این دریاچه از دشت موز تا دشت تمی گسترده شده محل مناسبی برای اردو زدن عشایر هنگام کوچ بزرگ خود از گرمسیر واقع در جلگه خوزستان به سمت اشترانکوه، قالی کوه و زردکوه بختیاری و محل ییلاقی بسیار خوبی برای عشایر بختیاری است. دریاچه تمی از دو قسمت اصلی و تقریباً بیضی شکل در شمال فلات به طول حدود چهارهزار متر و عرض یک هزارمتر و دریاچه فصلی مثلثی شکل در جنوب تشکیل شده‌است و دو دریاچه با تنگه‌ای با عرض حدود ۲۰۰متر به یکدیگر متصل می‌باشند دریاچه‌های استان فارس
دریاچه هیرم یا زرین نام یکی از دریاچه‌های استان فارس می‌باشد. دریاچه هیرم با ۴ کیلومتر مربع مساحت و ۳ متر عمق در ۳۶ کیلومتری شمال شهرستان اوز و در بخش بیدشهر واقع شده‌است و میزبان پرندگان مهاجرآبزی و کنار آبزی از کشورهای همسایه و سالانه نیز پذیرای به‌طور متوسط ۴ هزار پرنده است. آب این دریاچه شور است اما با این وجود در زیبایی در منطقه کم‌نظیر است. فلات ایران
مرز شمالی ایران چنان‌که یاد شد دریای کاسپین / خزر است. گستردگی این دریاچه در ادوار گوناگون تاریخی پیوسته متفاوت بوده و رو به کاستی گذاشته‌است. حوزه شمالی آن بر اثر رسوبی که رودخانه ولگا در آن تولید می‌کند عمق کمتری دارد. اما در عوض حوزهٔ جنوبی این دریاچه عمیق است. (همان‌جا) دیپلماسی کشورهای ساحلی دریای خزر
۲. نخستین نشست سران کشورهای ساحلی دریای خزر در دوران معاصر در آوریل ۲۰۰۳ در عشق‌آباد پایتخت ترکمنستان برگزار گردید. مواردی که در این نشست بررسی شد، از جمله: مبارزه با آلودگی محیط زیست در دریای خزر و همچنین راه‌های حفاظت از آب این بزرگ‌ترین دریاچه جهان بود. ساحل صدف
ساحل صدف با حدود ۱۷ هکتار وسعت، در مجاورت منطقه حفاظت شده و جنگلی لوندویل واقع شده و نخستین طرح سالم‌سازی در سواحل دریای خزر در طول همین ساحل صورت گرفته‌است. با اجرای طرح سالم‌سازی ساحل صدف، امدادگران هلال احمر و ناجیان غریق در این ساحل مستقر شده‌اند. دریاچه شورابیل
دریاچهٔ شورابیل در حریم شهری اردبیل قرار دارد وسعت آن ۳۸۱۰ کیلومتر مربع است و در ارتفاع ۱۳۵۰ متری از سطح دریا قرار گرفته‌است و شهرک‌های کوثر، مهر، راه و ترابری، دادگستری، ولیعصر، و دانشگاه‌های محقّق اردبیلی، پیام نور، علوم پزشکی، و نیز نمایشگاه بین‌المللی اردبیل در حاشیهٔ این دریاچه قرارگرفته‌اند. جهت اقامت توریست خارجی و میهمانان داخلی هتل شورابیل با درجه‌بندی سه ستاره در ساحل شمالی دریاچه و مجتمع توریستی کوثر با درجه‌بندی سه ستاره و با امکانات چهل و شش واحد سوئیت ویلائی و سالن کنفرانس و سالن همایش و دو رستوران و کافی شاپ. کافی نت و سالن ورزشی درزمینی به وسعت ۲۶۱۲۵ متر مربع در ساحل جنوبی دریاچهٔ شورابیل ساخته شده‌است.