کشتار ارامنه در ترکیه در چه تاریخی رخ داد؟
به رسمیت شناختن نسل‌کشی ارمنی‌ها
به رسمیت شناختن نسل‌کشی ارمنی‌ها () در واقع پذیرش رسمی آن است که نسل‌کشی سیستماتیک و تبعید اجباری ارامنه توسط امپراتوری عثمانی (ترکان جوان) در سال ۱۹۱۵ میلادی رخ داد و در طول جنگ جهانی اول تا ۱۹۲۳ ادامه یافت. از این واقعه به عنوان نسل‌کشی یاد می‌شود. اکثر مورخانی که خارج از کشور ترکیه به بررسی این واقعه پرداختند، اذیت و آزار عثمانی‌ها بر علیه ارمنیان را یک نسل‌کشی به حساب می‌آورند. با این وجود علی‌رغم به رسمیت شناخته شدن نسل‌کشی و کشتار ارمنیان در متون آکادمیک و دروس دانشگاهی و همچنین در جوامع مدنی، برخی از دولت‌ها به دلیل نگرانی‌های دیپلماتیک در مورد روابط این دولت‌ها با جمهوری ترکیه، در برابر اینکه رسماً این قتل‌ها را به عنوان نسل‌کشی تأیید کنند اجتناب کردند. اما از ۲۰۲۱، دولت‌ها و پارلمان‌های ۳۳کشور - از جمله ایالات متحده آمریکا، آلمان، فرانسه، ایتالیا، کانادا، روسیه و برزیل - رسماً نسل‌کشی ارامنه را به رسمیت شناختند. مهاجرت معکوس ارامنه
اگرچه تعدادی از ارامنه حکومت عثمانی یا ایران را ترجیح می‌دادند، ارامنه اهل داخل روسیه شورش‌ها و احساس بیداری ملی را در میان ارامنه عثمانی تحریک می‌کردند. بسیاری برای پیوستن به سازمانهای انقلابی که هدف آنها بازگرداندن استقلال ارمنستان برای ارمنستان عثمانی بود، به قفقاز جنوبی نقل مکان کردند. این امر در نهایت به یکی از عواملی تبدیل شد که رهبری عثمانی را به سوی نسل‌کشی و از بین بردن تمام حضور ارامنه از ارمنستان عثمانی سوق داد. با آغاز نسل‌کشی ارامنه از سال ۱۹۱۵، هجوم پناهندگان ارمنی به ماورای قفقاز به سرعت تسریع شد. ترک‌ستیزی
به نظر گرگ نس به دلیل اینکه مردم ترکیه تیره‌پوست‌تر و مسلمان بودند، مخالفت بیشتری در اعطای حق شهروندی به آن‌ها در آلمان انجام گرفت. عمدتاً به خاطر نسل‌کشی سال ۱۹۱۵ میلادی؛ روابط ترک‌ها و ارامنه به شکل تاریخی دشمنانه بوده‌است. در حکومت عثمانی حدود ۱٫۵ میلیون ارمنی را در نسل‌کشی ارامنه کشته شدند در نتیجه ارمنستان و ارمنی‌های پراکنده تحت ترک‌ستیزی با هم یگانه شدند. ارمنی‌های ترکیه
نسل‌کشی ارامنه در سال‌های ۱۹۱۵م تا ۱۹۱۸م اتفاق افتاد که در طی آن دولت عثمانی وقت دستور تبعید و اخراج و کشتار بیش از یک و نیم و تا دو میلیون ارمنی را به بهانهٔ ملاحظات سیاسی و امنیتی صادر نمود. این کشتارها اکثریت بزرگی از ارمنیان حدوداً هفتاد تا هشتاد درصد کل جمعیت ارمنی‌های ساکن در امپراطوری عثمانی را در زمان جنگ جهانی اول در بر می‌گرفت. تعدادی از آن‌ها مستقیماً بر اثر کشتارهای عثمانی مردند و تعدادی دیگر بر اثر اخراج و تبعید وسیع و انتقال اجباری جمعیت و بیشتر از طریق حملات نظامیان کرد جان سپردند.
ارمنی‌های ترکیه
اعضاء سیاسی متعلق به این احزاب و برخی اعضاء برجستهٔ فدراسیون انقلابی ارمنی، اقدام به ترور رهبران سیاسی تُرکی کرده‌اند که نقش فعالی در برنامه‌ریزی و دستور صدور نسل‌کشی ارمنیان داشته و از سوی دادگاه‌های نظامی تُرکی سال‌های ۱۹۱۹ تا ۱۹۲۰ محاکمه شده‌اند داشته‌اند. این عملیات که به عنوان عملیات نمسیس شناخته شد برای تعقیب چنین رهبرانی در سطح جهان ادامه یافت و حداقل هفت نفر از این رهبران کشته شدند. بیانات جهانیان و شاهدان عینی نسل‌کشی ارمنیان
«در آغاز قرن بیستم میلادی شاهد قتل‌عام ارمنیان مظلوم در ترکیه بودیم که روح و روان بشریت را در طول هشتاد سال گذشته همواره آزرده و بشریت آن قتل‌عام را محکوم کرده و ما نیز آ ن را محکوم می‌کنیم.» مصادره اموال ارمنی‌ها در ترکیه
در اوایل دهه ۱۹۳۰، همه دارایی‌های متعلق به ارمنی‌های اخراجی از کشور ضبط شده بودند. از آن زمان تاکنون، هیچگونه استرداد اموال مصادره شده در طی قتل‌عام ارمنیان به انجام نرسیده‌است.. قوانین مربوط به مالکیت اموال رها شده به مدت ۷۳ سال لازم‌الاجرا بودند تا اینکه سرانجام در ۱۱ ژوئن ۱۹۸۶ لغو شدند. مصادره جمعی اموال فرصتی را برای طبقه پایین جامعه ترکیه (یعنی دهقانان، سربازان، و کارگران) فراهم کرد تا خود را به صفوف طبقه متوسط برسانند. نسل‌کشی ارمنی‌ها
اسناد موجود در خصوص کشتار ارمنیان، اعم از تلگراف‌های رمزگذاری شده، مکاتبات رسمی دولتی، دستورالعمل‌ها و شاهدان عینی، اتخاذ شد. به این منظور، ایالتهای امپراتوری عثمانی به ده ناحیهٔ بازرسی تقسیم و برای هر ناحیه دادیار، قاضی تحقیق و منشی‌های لازم به کار گمارده شد. چندین نفر از وزرای دولت ترک‌های جوان، رهبران حزب، مسئولان ناحیه‌ای حزب، وکلا، فرمانداران ایالتی، مأموران دولتی و دیگر مقامات رسمی دستگیر شدند. جلسات تحقیقات در سطح دادگاه‌های شهرستانی در دادگاه‌های یک، دو و سه، در استانبول، در ۸ ژانویهٔ ۱۹۱۹ میلادی برگزار شد. طی جلسات دادرسی تحقیقاتی دربارهٔ رهبران دولت ترک‌های جوان به اتهام ارتکاب جنایت صورت گرفت. دکتر ناظم، عضو تشکیلات مخصوص، عضو کمیتهٔ مرکزی حزب اتحاد و ترقی و وزیر آموزش و پرورش عمومی در ۱۹۱۸ میلادی. او طبق رأی دادگاه نظامی عثمانی در ۱۹۱۹ میلادی به اعدام محکوم و در ۱۹۲۶ میلادی به دار آویخته شد. ۲۷ تن دیگر از جنایتکاران محکوم به حبس (با مدت زمان متفاوت) شدند و عدهٔ اندکی نیز به دلیل فقدان مدارک و دلایل کافی تبرئه شدند؛ بعدها همین تبعیدشدگان پس از بازگشت، در دوران جمهوری ترکیه، متصدی مقام و منصب در جمهوری ترکیه شدند. محاکمهٔ مسئولان و مقامات محلی و ایالتی حزب اتحاد و ترقی در ۲۱ ،۲۳ و ۲۸ ژوئن ۱۹۱۹ میلادی صورت گرفت و حکم دادگاه در این مورد در ۸ ژانویهٔ ۱۹۲۰ میلادی صادر شد. طبق این حکم، ۳ تن از ۳۶ متهم به ده سال حبس و بقیه نیز به گذراندن دوره‌های متفاوتی از حبس محکوم شدند. حکم دادگاهی عاملان کشتار در ترابوزان در ۲۲ مه ۱۹۱۹ میلادی صادر شد. طبق رأی دادگاه دو تن از هشت تبهکار، در قفا، محکوم به اعدام شدند. این دو تن عبارت بودند از: «جمال عزمی بیگ»، فرماندار ترابوزان و «نعیم بیگ»، مسئول حزب اتحاد و ترقی در ترابوزان. شش نفر دیگر به سپری کردن دوره‌های متفاوتی در زندان محکوم شدند. پان‌ترکیسم
بر اساس "مجله تحقیقات نسل‌کشی"، با رهبری گروه ترکان جوان برنامه از بین بردن هویت کردها، اخراج آن‌ها از سرزمین اجدادیشان و جابجایی آن‌ها در گروهای کوچکتر انجام شده‌است. در این دوره کردها مجبور به جابجایی و پیاده‌روی‌های مرگ‌آور و اجبار به ترک کردن گردیدند. ترکان جوان این برنامه را در طول جنگ جهانی اول اجرا کردند که در طی آن ۷۰۰ هزار کرد مجبور به جابجایی اجباری شدند که در میان این جابجایی‌های اجباری ۳۵۰ هزار نفر از آنان از بین رفتند. این کردها توسط گروه ترکان جوان مجبور به راهپیمایی‌های مرگ‌آور شبیه به آنچه برای ارامنه اتفاق افتاد شدند. که بخشی از برنامه‌ای بود که برای از بین بردن هویت کردها در ترکیه انجام شد. همچنین این جنبش دلیلی است بر نگاهی که دولت ترکیه تا سال ۱۹۹۱ بر کردها داشته‌است. در تلاشی برای انکار هویت کردها دولت ترکیه تا سال ۱۹۹۱ کردها را جزو "ترک‌های کوهستانی" رده‌بندی می‌کرد. ارمنی‌ستیزی
سواک شاهین، سرباز ارمنی‌تبار ارتش ترکیه، در روز ۲۴ آوریل ۲۰۱۱ میلادی سالروز نسل‌کشی ارمنیان توسط ترکیه توسط (کوانچ آقا اوغلو)، سرباز هم خدمتی اش، به قتل رسیده بود. (هلیل اکشی)، سربازی که شاهد قتل سواک شاهین بوده‌است، در دادگاه اعلام نموده‌است که به دلیل فشارها و تهدید صورت گرفته از سوی خانواده قاتل، شهادت اولیه خود را تغییر داده بود. هلیل اکشی در شهادت اولیه خود به عمدی بودن قتل سواک شاهین اشاره کرده بود اما بعدها مدعی غیرعمدی بودن قتل شد. دادگاه رسیدگی به قتل سواک شاهین علی‌رغم شواهد موجود به نفع عمدی بودن این قتل (از جمله وجود شواهدی به نفع تمایلات نژادپرستانه فرد قاتل)، حکم به غیرعمدی بودن قتل مذکور داده و قاتل را فقط به ۴ سال و ۵ ماه حبس محکوم کرد.ماده ۳۰۱ قانون کیفری ترکیه، ماده‌ای قانونی است که با تعریفش از «خیانت به هویت ترکی و جمهوری ترکیه» باعث دستگیری یا تعقیب قضایی بسیاری از نویسندگان و روزنامه‌نگاران ترکیه شده‌است. این ماده، هرگونه زیر سؤال بردن هویت تٌرکی، تبار و موجودیت تاریخی تٌرک‌ها را از تٌرک‌های عثمانی گرفته تا دیگر اقوام تٌرک زبان را جرم می‌داند. با استناد به این قانون معمولی‌ترین انتقادها از عملکرد تبار تٌرک، حتی در گذشته‌های بسیار دور، توهین محسوب شود. این قانون دست سیستم قضایی را برای دستگیری بسیاری از روشنفکران و نویسندگان تُرک را به اتهام خیانت به هویت تٌرکی به خوبی باز گذاشته‌است. روز اول اکتبر ۲۰۱۰م رهبر حزب افراطی راست حزب حرکت ملی ترکیه دِولِت باهچالی همراه دیگر رهبران و هواداران حزب در کلیسای نیمه‌ویران آنی نمار جماعت برگزار کردند. این کار آشکارا اقدامی تحریک‌آمیز بود در مقابله با مراسم دینی سالانه در کلیسای صلیب مقدس، جزیره آختامار که روز ۱۹ سپتامبر (۲۸ شهریور) برگزار شده بود. این اقدام با مجوز مقامات ولایت قارص اتفاق افتاد، هرچند پیش‌تر برخی از مقامات آن کشور اعلام کرده بودند که برگزاری نماز جماعت خلاف قانون اساسی ترکیه است. ژیرایر لیباریدیان می‌گوید: نسل‌کشی ارمنی‌ها
۲۴آوریل، سالروز اولین نسل‌کشی سده ۲۰ (میلادی) است که اساساً از طرف ارمنیان یادآوری می‌شود. ارمنیان هر ساله، به منظور گرامیداشت یاد و خاطرهٔ ۱/۵ میلیون ارمنی، که در ۱۹۱۵ میلادی به دست دولت عثمانی قتل‌عام شدند؛ در ارمنستان و سراسر جهان، با هدف روشن کردن افکار عمومی، مراسم بزرگداشتی برپا می‌کنند. گرگ‌های خاکستری
این سازمان در اواخر دههٔ ۶۰ میلادی توسط سرهنگی ترک به نام آلپ‌ارسلان تورکش تأسیس شد. دوران اوج این گروه اواخر دههٔ ۷۰ میلادی بود؛ در آن دوران اختلافات اعضای این سازمان با چپگرایان ترکیه به درگیری‌های خیابانی انجامید و موجب مرگ عده‌ای از رهبران کمونیست‌های ترک همچون دنیز گزمیش و ماهر چایان شد. پژوهشگران این سازمان را جوخه مرگ توصیف کرده‌اند و گرگ‌های خاکستری را مسئول اکثر خشونت‌ها و قتل‌های دههٔ ۷۰ در ترکیه می‌دانند. مرگبارترین عملیات این سازمان کشتار مرعش می‌باشد که منجر به کشته شدن بیش از ۱۰۰ کرد علویان در این شد. همچنین گفته می‌شود این سازمان در کشتار میدان تقسیم در می ۱۹۷۷ دست داشته‌است. در سال ۱۹۸۱ یکی از اعضای گرگ‌های خاکستری به نام محمدعلی آغجا قصد ترور پاپ ژان پل دوم را داشت که این ترور نافرجام ماند. با توجه به این حملات، گرگ‌های خاکستری توسط بسیاری از محققان، روزنامه‌نگاران و دولتمردان به عنوان یک سازمان تروریستی شناخته می‌شود. نسل‌کشی ارمنی‌ها
حکومتهای ترکیه به این نیز بسنده نکردند و به جای ارمنستان غربی کلمهٔ ترکیهٔ شرقی یا کردستان را رواج دادند. بدین ترتیب، در ۱۸۷۸ میلادی، حکومت ترکیه با ارسال تلگراف‌های محرمانه برای استاندارهای خود آن‌ها را از کاربرد کلمهٔ ارمنستان در مکاتبات خود منع کرد و همچنین در مطبوعات نیز استفاده از کلمهٔ ارمنستان ممنوع شد. پیگیری این مسئله از سوی حکومت عثمانی در ۱۸۹۰ میلادی عمق بیشتری یافت؛ زمانی که حکومت‌های تُرک در صدد برنامه‌ریزی کشتار و نسل‌کشی ارمنیان بودند. در ۲۶ ژانویه ۱۹۱۴ میلادی، در توافقنامه‌ای که بین روسیه و حکومت ترکیه به امضا می‌رسد و در اثر فشار حکومت ترکهای جوان به روسیه، عنوان ناحیه آناتولی شرقی جایگزین ارمنستان می‌شود. پان‌ترکیسم
پان‌ترکیسم به عنوان عامل مستقیم در نسل‌کشی ارامنه در اواخر سال ۱۹۱۵ که انور پاشا در آن درگیر بود مطرح می‌شود که به عنوان تلاش برای حذف اقلیت‌های غیرترک و غیرمسلمان از اواخر دوره عثمانی به منظور پرورش دولت جدید پان ترکی مطرح است. در سرزمین اشک و خون
کونتسلر از ۱۸۹۹ تا ۱۹۲۲ همراه همسرش در بیمارستان مبلغان مذهبی شهر اورفا در جنوب‌شرقی ترکیه حضور داشته‌است. او از نزدیک شاهد نسل‌کشی ارمنیان به دست حکومت عثمانی بوده و این واقعه نخستین نسل‌کشی قرن بیستم است. در سال‌های ۱۹۱۹–۱۹۲۰ میلادی و هنگام تعطیلات در شهر بازل، سوئیس، کونتسلر تجربیات خود را به زبانی ساده می‌نویسد. گزارش تکان‌دهنده او به رغم تضادهای آن، نمونه ای منحصر بفرد از علاقه به سرزمینی است که در آن مردمان با زبان‌ها و ادیان گوناگون زندگی می‌کرده‌اند. حمله نظامی ترکیه به شمال شرقی سوریه (۲۰۱۹)
در تاریخ ۲۹ اکتبر سال ۲۰۱۹، نمایندگان مجلس نمایندگان ایالات متحده با رای ۴۰۵–۱۱ خواستار به رسمیت شناخته شدن نسل‌کشی ارامنه، به دلیل حمله ترکیه به سوریه شدند. با این حال، این درخواست توسط سناتور جمهوری‌خواه کارولینای جنوبی، لیندسی گراهام، به دنبال درخواست کاخ سفید وتو شد. نسل‌کشی ارمنی‌ها
"«از روز شنبه ۱۱ جمادی‌الثانی ۱۳۳۳ حکومت عثمانی بعضی از ارمنی‌های اتباع عثمانی و اجنبی مقیمین استانبول را شب و روز علی الاتصال یک دفعه در اقامتگاه و تجارتخانه و در دکان‌هایشان دستگیر و در محبس توقیف نمود و به‌طور یقین هنوز کیفیت معلوم نشده که مقصود ضابطه حکومت محلی از توقیف ارمنی‌ها چه بوده و تقصیر اشخاص موقوفین چیست؟ حکومت عثمانی اغلب این اشخاص را برای تأمین و استقرار آسایش از استانبول نفی و به سمت شهرهای آناتولی فرستاده‌است و اشخاصی که تا حال توقیف شده عده آن‌ها تا هفتصد الی هزار نفر رسیده و در میان آن‌ها از معتبران ارمنی از قبیل وزیر سابق پست و تلگراف و غیره هم می‌باشد.»" کشتار درسیم
خبرگزاری فرات وابسته به حزب کارگران کردستان مدعی شده‌است که در گزارش‌های محرمانه بدست آمده از تاریخ ۴ می ۱۹۳۷ از هیئت وزیران و مجلس ترکیه آمده‌است: خبرگزاری فرات همچنین مدعی شده‌است که در صدای ضبط شده یک مقام پلیس وقت ترکیه بنام احسان صبری چاقلایانگیل که پس از گذشت سال‌ها از رویداد کشتار درسیم منتشر شده، او می‌گوید: بر پایه "مجله تحقیقات نسل‌کشی"، با رهبری گروه ترکان جوان برنامه از میان بردن هویت مردم کرد، بیرون راندن آن‌ها از سرزمین اجدادیشان و جابجایی آن‌ها در گروهای کوچکتر انجام شده‌است. در این دوره مردم کرد مجبور به جابجایی و پیاده‌روی‌های مرگ‌آور و اجبار به ترک کردن گردیدند. ترکان جوان این برنامه را در درازای جنگ جهانی اول اجرا کردند که در طی آن ۷۰۰ هزار کرد و زازا مجبور به جابجایی اجباری شدند. در میان این جابجایی‌های اجباری، حدود ۳۵۰ هزار نفر از آنان از بین رفتند. این کردها توسط گروه ترکان جوان مجبور به راهپیمایی‌های مرگ‌آور شبیه به آنچه برای ارامنه اتفاق افتاد شدند. که بخشی از برنامه‌ای بود که برای از بین بردن هویت کردها در ترکیه انجام شد. همچنین این جنبش دلیلی است بر نگاهی که دولت ترکیه تا سال ۱۹۹۱ به کردها داشته‌است. در تلاشی برای انکار هویت کردها دولت ترکیه تا سال ۱۹۹۱ کردها را جزو "ترک‌های کوهستانی" رده‌بندی می‌کرد. هانس فن زکت
دیدگاه فرماندهی عالی ارتش آلمان بر این بود که تفرقه داخلی در یک ملت، توانائی آن ملت را برای هدایت موفق یک نبرد به تحلیل می‌برد. زکت نیز همین دیدگاه را داشت اما در مقام حمایت از رهبران امپراتوری عثمانی مجبور بود بر نسل‌کشی ارامنه توسط حکومت این کشور صحه گذارد. این کشتار بیرحمانه با اعتراض شدید شهروندان، کشیشان و دولتمردان آلمانی مواجه گشت. پس از دوسال که زکت از عثمانی برگشت، استدلال نمود که اینگونه اقدامات برای حفظ ترکیه از فروپاشی داخلی ضرورت داشته‌اند. در ژوئیه ۱۹۱۸ پاسخ زکت به استعلام حکومت متبوعش در مورد اوضاع داخلی ترکیه چنین بود: «این غیرممکن است که هم متحد ترکان باقی مانده و هم از ارمنیان دفاع نمائیم. به عقیدهٔ من باید به خاطر اجتناب ناپذیریِ واضحِ این کشتار در وضعیت جنگی، هر نقطه نظری چه مسیحی، چه احساسی و چه سیاسی نادیده گرفته شود.» زکت همچنین کمیته اتحاد و ترقی عثمانی را مورد حمایت قرار داد. نسل‌کشی ارمنی‌ها
در سرتاسر تاریخ، مردم ایران معمولاً خود را حامی مردم ارمنستان در نظر می‌گیرد. با این وجود در این مورد، هیچ مقاومتی از جانب سربازان اغلب مسلمان ایران مشاهده نشد. پس از عقب‌نشینی سربازان روس از شمال غرب ایران، ترک‌های مسلمان به شهر سلماس در شمال غرب ایران هجوم آوردند و مسیحیان ارمنی ساکن در آن شهر را به فجیع‌ترین وضع ممکن، شکنجه و قتل‌عام کردند. گر چه باید توضیح داد که در آن زمان ایران در ضعیف‌ترین درجه از تاریخ خود بسر می‌برد و حکومت ایران کمترین تسلطی بر مرزهایش نداشت. چنانچه نیروهای عثمانی تا پایان سال ۱۹۱۸ در بخش‌هایی از خاک ایران حضور داشتند. یحیی دولت‌آبادی سیاستمدار و روشنفکر ایرانی و نماینده جناح دمکرات در سال ۱۹۱۶ میلادی در مسیر خود از حلب به استانبول شاهد بدرفتاری سربازان عثمانی با زنان و کودکان ارمنی بوده و در استانبول برای جلسه سیاسی با طلعت پاشا ملاقات می‌کند. اولین مطلبی را که با وی در میان می‌گذارد رسیدگی به وضعیت آوارگان ارمنی است: نسل‌کشی ارمنی‌ها
این برنامه چنین بود: «همه کودکان باید جمع‌آوری و به یتیم خانه‌های دولتی در چند مکان معین فرستاده می‌شدند، همه این کودکان باید تَرک دیانت شوند. بر اساس گزارش‌های سازمان‌های بین‌المللی حمایت از زنان و کودکان که پس از جنگ جهانی اول منتشر شده بعلت آنکه یتیم خانه‌های سراسر امپراتوری عثمانی گنجایش آن همه یتیم را نداشت بیش از سی هزار کودک ارمنی در بازار برده فروشی معامله شده تا به عنوان نوکر در حرم‌سراها و کارگر بکار گرفته شوند در این خصوص زندگی‌نامه بیش از دو هزار دختر و پسر یتیم که بعدها از خانه‌های مردم تُرک و کُرد جمع‌آوری و از ترکیه منتقل شدند در سازمان ملل متحد ثبت شده‌است». بر طبق آمارهای ارائه شده از سوی «جان بارتون» در حد فاصل سال‌های ۱۹۲۲ تا ۱۹۲۳ میلادی و بر اثر تلاش سازمان‌های خیریه آمریکایی، به‌خصوص کمیته آمریکایی کمک به سوری‌ها و ارامنه بیش از ۳۰۰۰۰ هزار یتیم (نوجوان دختر و پسر) و کودک ارمنی از اقصی نقاط امپراتوری عثمانی نجات و به سوریه، لبنان، یونان و اورشلیم منتقل شدند. تجاوز جنسی طی نسل‌کشی ارمنی‌ها
دولت مغلوب عثمانی، که در اکتبر ۱۹۱۸ تسلیم متفقین شد، از یک سو از ترس اینکه مبادا شرایط سهمگین تر و سنگین تری از سوی دول فاتح بر امپراتوری تحمیل شود و از سوی دیگر برای فرونشاندن خشم متفقین و ایجاد وجهی مطلوبتر در دنیا اقدام به برپایی محاکمهٔ عاملان تُرک جنایات جنگی کرد. در دسامبر ۱۹۱۸، شخص امپراتور عثمانی، فرمانی صادر کرد مبنی بر اینکه عاملان جنایتها و قتل‌عام علیه ارمنیان در جنگ جهانی اول در دوران عثمانی بایستی مورد پیگرد قانونی و مجازات قرار گیرند. کنفرانس بین‌المللی هولوکاست و نسل‌کشی
در بین بیش از صد سخنرانی برنامه‌ریزی شده، شش سخنرانی به نسل‌کشی ارامنه اختصاص داشت. که در آن به نابودی سیستماتیک حدود یک میلیون ارمنی عثمانی در طول جنگ جهانی اول پرداخته می‌شد. اما از زمان ایجاد جمهوری ترکیه، همه دولت‌های ترکیه هرگونه ارتکاب جنایتی علیه مردم ارمنستان را انکار کرده‌اند. تلاش‌ها برای ثبت نام کشورهای دیگر در این انکار دولت‌ها مربوط به دهه ۱۹۲۰ است. لوون چورباجیان جامعه‌شناس آمریکایی می‌نویسد: «روش کار ترکیه در همه حال پایدار است و در مواضع حداکثری این کشور هیچ مصالحه‌ای به جز تهدید و تهدید وجود ندارد» زیرا در پی این است تا از هرگونه اشاره به نسل‌کشی ارامنه جلوگیری کند. در ۱۹۸۲ ترکیه از معدود دولت‌هایی با اکثریت مسلمان بود که با اسرائیل روابط دیپلماتیک برقرار کرد. اسرائیل هرگز نسل‌کشی ارامنه را به دلیل نگرانی در مورد رابطه خود با ترکیه به رسمیت نشناخته‌است. در این کنفرانس برای اولین بار بحث در مورد نسل‌کشی ارامنه در صحنه عمومی را مورد بحث و بررسی قرار داد. علی ارتم
وی در سال ۱۹۹۸ سازمان مذکور را تأسیس و در همان سال برای اولین بار به ارمنستان سفر کرد تا به یاد و خاطره قربانیان بی گناه نسل‌کشی ارمنیان ادای احترام کند. سازمان اتحادیه علیه نسل‌کشی هر سال بعد از تأسیس، نماینده‌ای را در ۲۴ آوریل به ایروان می‌فرستد تا به نمایندگی از اعضای اتحادیه، تاج گلی را در بنای یادبود «تسیسرناکابِرد» بگذارد. در همان زمان، اعضای اتحادیه مبلغی نمادین جمع‌آوری کردند و آن را به موزه- مؤسسه نسل‌کشی ارمنیان اهدا کردند تا به ارامنه بازمانده از نسل‌کشی منتقل یا هزینه‌های دیگر تأمین شود. این سازمان در فرانکفورت و شهرهای دیگر آلمان و همچنین در کشورهای دیگر نیز فعال بود. از این رو، اتحادیه گاهی اوقات رویدادهای مختلفی از جمله سخنرانی‌ها، سمینارها، میزگردها و رویدادهای جالب دیگر را برگزار می‌کرد که همگی به حذف پیامدهای نسل‌کشی‌های مرتکب شده توسط ترکیه اختصاص داشت. اتحادیه علیه نسل‌کشی گهگاه تجمعاتی را در مقابل کنسولگری ترکیه در فرانکفورت یا دیگر نمایندگی‌های ترکیه در آلمان برگزار می‌کرد و جنایات بزرگی را که این کشور مرتکب شده بود، یادآوری می‌کرد. چنین اقدام بزرگی در صدمین سالگرد نسل‌کشی ارمنیان در آوریل ۲۰۱۵ در مقابل کنسولگری #ترکیه در فرانکفورت برگزار شد. به ویژه اعضای این سازمان با در دست داشتن عکس‌های روشنفکران ارمنی کشته شده در ۲۴ آوریل، در مقابل کنسولگری اقدامی اعتراضی برگزار کردند. علی اِرتم آخرین بار در بهار ۲۰۱۹ به ارمنستان سفر کرد. گویی این روشنفکر ترک پایان قریب‌الوقوع زندگی خود را پیش‌بینی کرده بود. وی و سایر اعضای اتحادیه فرزندان خود را نیز به ایروان آورده بودند و می‌خواستند مشعل مبارزه با نسل‌کشی و سایر جنایات علیه بشریت را به نسل‌های آینده منتقل کنند. علی اِرتم یکی از معدود روشنفکران ترک بود که به جنگ اخیر #آرتساخ واکنش نشان داد و به ویژه اظهار داشت: «فوراً جنگ تهاجمی را که توسط دولت جنایتکار و نسل‌کش ترکیه و همدست آن، الیگارشی فاشیست آذربایجان، که مردم #ارمنی جمهوری آرتساخ را هدف قرار داده‌است، متوقف کنید. کشورهای اروپایی و متمدن جهان که نسل‌کشی #ارمنیان را به رسمیت شناخته‌اید، به وعده‌های خود که به ملت‌های جهان داده‌اید، عمل کنید و تصمیماتی که گرفته‌اید را اجرا کنید. فوراً اقدامات نسل‌کشی این بربرها را که به مردم ارمنی حمله می‌کنند متوقف کنید.» کشتار ارمنی-تاتار ۱۹۰۵–۱۹۰۷
کشتار ارمنی – تاتار، کشتاری است که تاتارها(در سده بیستم اقوام مسلمان قفقاز را تاتار می‌نامیدند) به تحریک و با حمایت روسیه تزاری بین سال‌های ۱۹۰۵ تا ۱۹۰۷ علیه ارمنیان صورت گرفت. نسل‌کشی ارمنی‌ها
تغییر نام‌های جغرافیایی در ترکیه از سال ۱۹۱۳م تا زمان حاضر در دوران امپراتوری عثمانی و جمهوری ترکیه در فواصل معین و پیاپی در قسمت بزرگی از مناطق جغرافیایی آن خطه صورت گرفت. جمهوری ترکیه به منظور ادامه سیاست ترک سازی و تحکیم زبان اصلی (با اعلام زبان ترکی به عنوان زبان رسمی آن کشور) خود شروع به تغییر نام‌های تاریخی آن مناطق جغرافیایی که منشأ آن نام‌ها از (ارمنی، یونانی، آشوری، گرجی، بلغاری، کردی، عربی و لاز) بود به نام‌های تُرکی تغییر یافت. تلاش ترکیه برای پیوستن به اتحادیه اروپا در اوایل سده ۲۱ و به دلیل مسئله حقوق اقلیت‌ها، منجر به کاهش تغییر اسامی مکان‌های جغرافیایی در ناحیه آناتولی شرقی و به ویژه ناحیه آناتولی مرکزی شده‌است. همچنین در برخی موارد روستاها و مناطقی که ساکنین آن اکثریت کُرد در آن زندگی می‌کنند به نام‌های پیشین (کُردی) بازگردانده شد. آن نام‌های محلی که به‌طور رسمی غالباً با تغییر در گویش و زبان محلی در سراسر کشور که از لحاظ قومی، نژادی متنوعند باقی ماند. سیاست تغییر اسامی مناطق جغرافیایی مانند (شهرها، رودها، کوه‌ها و حیوانات و غیره) در سال‌های پایانی عمر دولت عثمانی شروع و تا دولت کنونی ترکیه ادامه یافت. در دولت کمالیسم یک کمیسیون تخصصی به منظور تغییر نام‌های مناطق جغرافیایی و غیره تشکیل شد. حدود ۲۸٬۰۰۰ نام‌های جغرافیایی تغییر داده شد، که شامل ۱۲٬۲۱۱ نام روستا و شهرها و ۴۰۰۰ نام‌های کوه، رودخانه و دیگر نام‌های جغرافیایی و غیره تغییر داده شده‌است. بیشترین تغییر نام‌ها در مناطق شرقی کشور (ارمنستان غربی) که در طول تاریخ اقوام مختلفی در آن مناطق زندگی کردند اعمال شد. ادعایی که دولت ترکیه برای تغییر نام‌های تاریخی آن مناطق (دولت ترکیه نام‌های تاریخی آن مناطق را نام‌های خارجی می‌نامد) مطرح کرده، جلوگیری از تفرقه و ایجاد برابری و وحدت در ترکیه بوده‌است. عملیات نمسیس
عملیات نمسیس (به ارمنی Նեմեսիս գործողություն - به انگلیسی Operation Nemesis)، یک عملیات مخفی بود که برخی اعضاء برجسته فدراسیون انقلابی ارمنی، حکم مرگ رهبران سیاسی دولت عثمانی را به اجرا درآوردند. آنان نقش فعالی در برنامه‌ریزی و دستور صدور قتل‌عام ارمنی‌ها داشته و از سوی دادگاه‌های نظامی ترکی سالهای ۱۹۱۹ تا ۱۹۲۰ محاکمه شده بودند. این عملیات که به عنوان عملیات نمسیس شناخته شد برای تعقیب چنین رهبرانی در سطح جهان ادامه یافت و حد اقل ده نفر از این رهبران که چهار نفر از آنان رهبران سیاسی جمهوری دمکراتیک آذربایجان که مسئولین قتل‌عام ارمنی‌های باکو بودند کشته شدند. نسل‌کشی یونانیان
در دسامبر سال ۲۰۰۷ انجمن بین‌المللی محققان نسل‌کشی به عنوان اولین و خبره‌ترین سازمان در مورد مسائل نسل‌کشی مصوبه‌ای را به تصویب رساند که بر طبق آن کشتار یونانیان مقیم عثمانی به وسیلهٔ ترکان در طول سال‌های ۱۹۱۴ تا ۱۹۲۳ رسماً «نسل‌کشی» خوانده شد. استفاده از واژهٔ «نسل‌کشی یونانیان» این موضوع را به اثبات می‌رساند که یونانی‌های مقیم عثمانی نیز به همراه دیگر گروه‌های مسیحی منطقه از جمله ارامنه و آشوریان از اهداف پاکسازی‌های نژادی ترکان عثمانی بوده‌اند. این نتیجه در روز ۱ دسامبر ۲۰۰۷ به تصویب رسید و در نهایت در روز ۱۶ دسامبر گزارش رسمی آن توسط انجمن (IAGS) برای عموم مردم پخش گردید. مصوبهٔ سازمان (IAGS) با رأی موافق اکثریت اعضای انجمن به تصویب رسید. با این حال تعداد اندکی از اعضای انجمن معتقد بودند که اعلام رسمی چنین نتیجه‌ای هنوز نیازمند تحقیقات تخصصی بیشتری است. آن‌ها همچنین در این‌باره نام محققانی را برشمردند که در زمینهٔ نسل‌کشی ارامنه نیز آثار متعددی به چاپ رسانده‌اند. از آن جمله می‌توان به تانر آکام، پیتر بالاکیان، استفان فینشتاین، اریک ویتز و رابرت ملسون اشاره کرد. انکار نسل‌کشی ارمنی‌ها
یکی از مهمترین دلایل این انکار این است که این نسل‌کشی امکان ایجاد یک دولت ملی ترکیه‌ای را فراهم کرد و به رسمیت شناختن آن با اسطوره‌های بنیانگذار ترکیه مغایرت دارد. ترکیه از دهه ۱۹۲۰ تلاش کرده‌است تا از به رسمیت شناختن رسمی یا حتی ذکر نسل‌کشی در سایر کشورها جلوگیری کند. این تلاش‌ها شامل صرف میلیون‌ها دلار برای لابی، ایجاد موسسات پژوهشی، ارعاب و تهدید می‌شود. انکار این نسل‌کشی همچنین بر سیاست‌های داخلی ترکیه تأثیر می‌گذارد و در مدارس ترکیه تدریس می‌شود. برخی از شهروندان ترکیه که نسل‌کشی را تأیید می‌کنند به دلیل «توهین به ترکیه‌ای بودن» تحت پیگرد قانونی قرار گرفته‌اند. تلاش یک قرنی دولت ترکیه در انکار نسل‌کشی، این کشور را از سایر موارد نسل‌کشی در تاریخ متمایز می‌کند. جمهوری آذربایجان نیز این نسل‌کشی را انکار و علیه شناسایی آن در سطح بین‌المللی مبارزه می‌کند. بیشتر شهروندان و احزاب سیاسی ترکیه در این کشور از سیاست انکار دولت حمایت می‌کنند. انکار نسل‌کشی به مناقشه قره‌باغ و همچنین خشونت مداوم علیه کردها در ترکیه نیز کمک می‌کند. فهرست کلیساهای ارمنی در ترکیه
واقع در شهر "کارین"،(ارزروم) متعلق به سده ششم میلادی. متعلق به سال ۳۱۴م، در شرق ترکیه و به‌طور کامل تخریب شده‌است. متعلق به سده دهم میلادی، در شرق ترکیه، استان قارص. به نام مادر مقدس خدا در سده ۱۳ میلادی ساخته شده‌است. این یکی از بزرگترین کلیسا در ارمنستان غربی بود. این کلیسا قادر به اسکان ۳۰۰۰ نفر بوده‌است. کلیسای جامع در سال ۱۹۱۵م در جریان نسل‌کشی ارمنی‌ها حمله و غارت شد و به آتش کشیدند و پس از نسل‌کشی ارمنی‌ها کلیسای جامع ترمیم شد و به عنوان یک مدرسه مورد استفاده قرار گرفت. در سال ۱۹۵۰م شهرداری آراپگیر تصمیم به تخریب کلیسای جامع گرفت و بالاخره در ۱۸ سپتامبر سال ۱۹۵۷ کلیسای جامع با دینامیت منفجر شد. واقع در آنی، ساخت آن از سال ۹۸۹م شروع شده و در سال ۱۰۰۱م به پایان رسیده‌است. متعلق به سده دوازدهم میلادی، در نزدیکی شهر بایبورت. متعلق به سده پنجم میلادی، در نزدیکی روستای "دکور" از توابع شهر قارص. متعلق به سده نهم میلادی، در نزدیکی شهر قارص. متعلق به ۱۴۲۴م، در شهر ترابزون واقع شده‌است. متعلق به سده دهم میلادی، واقع در منطقه تاریخی ارمنیان واسپوراکان، در ۱۲ کیلومتری شمال غرب جزیره آختامار قرار دارد. متعلق به سده هفتم میلادی، واقع در شهر آردوین یا آرتوین. متعلق به سده یازدهم میلادی، واقع در شهر کاقزوان یا کاقیزمان. متعلق به سده پانزدهم میلادی، واقع در شهر در دیاربکر. روز ۲۳ اکتبر ۲۰۱۱ کلیسای ارمنی شهر دیاربکر ترکیه که با هزینه ارامنه و شهرداری دیاربکر ترکیه بازسازی شده‌است، با حضور جمعی از ارامنه و شهردار کُرد تبار دیاربکر بازگشایی شد. کردهای ترکیه
از زمان روی کار آمدن جمهوری ترکیه در ۱۹۲۳، کشتارهایی همچون کشتار درسیم و کشتار زیلان گه‌گاه در برابر کردها صورت گرفته‌است. دولت ترکیه در تلاشی برای انکار وجود کردها، تا سال ۱۹۹۱ آنان را «ترک‌های کوهستانی» می‌نامید و واژه‌هایی همچون «کرد»، «کردستان»، و «کردی» به‌طور رسمی در دولت ترکیه ممنوع شدند. پس از کودتای نظامی ۱۹۸۰، زبان کردی به‌طور رسمی در محافل عمومی و خصوصی ممنوع گشت. بسیاری از کسانی که به این زبان تکلم می‌کردند، مطلب منتشر می‌ساختند یا آواز می‌خواندند، دستگیر و به زندان افکنده شدند. از سال ۱۹۹۱ که این ممنوعیت برداشته شد، جمعیت کرد ترکیه در تلاش بودند تا زبان کردی در مدارس تدریس شود. از دهه ۱۹۸۰، جنبش کردها هم شامل فعالیت‌های سیاسی صلح‌جویانه برای کسب حقوق شهروندی ساده در ترکیه و شامل شورش‌های مسلحانه و جنگ‌های چریکی، نظیر حمله به غیرنظامیان و پایگاه‌های نظامی ترکی بوده‌است که هدف از آنها تشکیل یک حکومت کردی مستقل بوده‌است. بر طبق یک نظرخواهی در ترکیه، ۵۹ درصد کسانی که خودشان را کرد معرفی کردند، بر این باور بوده‌اند که کردها در ترکیه به دنبال تشکیل حکومتی مستقل نیستند (در مقابل حدود ۷۱ درصد ترک‌ها بر این باور بوده‌اند که کردها قصد جدایی دارند). تکاوران عدالت در نسل‌کشی ارامنه
تکاوران عدالت در نسل‌کشی ارامنه (),(JCAG) یک سازمان ستیزه‌جویی است که از سال ۱۹۷۵ تا ۱۹۸۷ فعال بود. این سازمان به دنبال ایجاد یک ارمنستان در مناطق تاریخی ارمنی و به رسمیت شناختن نسل‌کشی توسط ترکیه است. تکاوران عدالت در نسل‌کشی ارمنی‌ها یک مبارزه بین‌المللی علیه منافع ترکیه و نمایندگان این کشور را در درجه اول در اروپا و سپس آمریکای شمالی به پیش بردند و تعداد زیادی از عناصر وابسته به دولت ترکیه را کشتند. تا سال ۱۹۸۳، از این سال به بعد این سازمان برای ماندن و ادامه به فکر تغییر و تبدیل خود به یک ارتش انقلابی ارمنی (ARA) افتاد و عنوان خود را به ارتش انقلابی ارمنی تغییر داد، از این پس به فعالیت‌های نظامی خود تحت این نام تا سال ۱۹۸۵ ادامه داد. این سازمان در سال ۱۹۸۶ با نام جبهه ارمنستان- یونان -بلغارستان به یک عمل تهاجمی مبادرت کرد و اعتقاد بر این است که از سال بعد به‌طور غیررسمی منحل شده‌است. نسل‌کشی ارمنی‌ها
پس از تأسیس رژیم جمهوری ترکیه توسط مصطفی کمال آتاتورک، سیاست دولت کمالی مبنی بر ایجاد وطن خالص تُرک در نواحی شرقی ترکیه که هنوز تعدادی از ارمنی‌ها در آنجا ساکن بودند آغاز شد؛ که در اوایل دهه ۱۹۲۰ میلادی تعدادی ارمنی در جنبش کمالی وجود داشته که حتی به صورت فعال وی را در جنبش ملی تُرکی یاری رسانده و از ایدئولوژی کمالیست و جنبش سکولار وی حمایت کردند. ارمنی‌ها می‌پنداشتند که در این سکولاریسم اظهار شده از سوی آتاتورک راهی برای بقای باقی‌مانده ارمنیان در ترکیه وجود خواهد داشت. طولی نکشید که این بار هم ارمنی‌ها امیدهای خود را مانند دوران انقلاب ترکان جوان برباد رفته دیدند، چرا که ایدئولوژی کمالیسم به رغم تأکید بر اصل دموکراتیک بودن حکومت، در حقیقت در امتداد حکومت ترکان جوان و مبتنی بر حذف حداکثری غیرترکان و ایجاد دولت ملت تُرک است. این سیاست را آتاتورک در همان اوایل ایجاد نظام جمهوری با مهاجرت دادن اتراک بلغار و یوگسلاوی به مرزهای شرقی آناتولی برای تقویت تُرک‌های آن نواحی عملی کرد. وی هزاران تُرک را از بلغارستان و یوگسلاوی به منظور تُرکی‌سازی این مناطق در این نواحی اسکان داد تا هم حامی تُرکان آن نواحی باشند و هم ضریب امنیتی مرزهای شرقی را در برابر ارمنیان بالا ببرند. تریسی اتکینسون
در طول قتل‌عام ارامنه که در سال ۱۹۱۵ انجام شد، اتکینسون در الازیغ مستقر بود. جایی که مقر اصلی جنبش مبلغان مسیحی در آنجا بود. با توجه به این واقعیت که هربرت اتکینسون یک مرد محترم در منطقه بود، تریسی اتکینسون، فرصتی بدست آورد تا با شرایط درونی دولت محلی و نحوه رفتار آنها با تبعیدیان ارمنی، آشنا شود. بسیاری از مطالب که او در خاطرات خود نوشت و بعدها منتشر شد، همان مطالبی بود که او در همین دوره نگاشته‌است. با این حال، اتکینسون تمایلی به توضیح این رویدادها نداشت، زیرا او نگران بود که مقامات ترکیه خاطرات خود را کشف کنند. نسل‌کشی ارمنی‌ها
دولت‌های ترکیه بر پایهٔ سیاست‌های پان تورانیسم و به منظور ادامهٔ سیاست قتل‌عام و نسل‌کشی فیزیکی ملت ارمنی شروع به تحریف و تغییر اسامی مکان‌ها در ارمنستان غربی کردند. می‌توان شروع این روند را از ۱۸۷۸ میلادی و پس از عقد معاهدهٔ سان استفانو دانست. نسل‌کشی ارمنی‌ها
ترکان عثمانی در ۲۷ ماه مه ۱۹۱۵ قانون تبعید ارمنیان به موصل و سوریه را منتشر کردند. مأموران دولت، ساکنین شهرها و روستاهای ارمنی‌نشین را مجبور به جا به جایی کرده و به دروغ به آن‌ها گفته می‌شد که چون در منطقه جنگی قرار دارند می‌بایست برای حفظ جانشان به جاهای امن‌تری منتقل شوند. به آن‌ها حتی فرصت نمی‌دادند که غذا و لوازم ضروری را با خود بردارند. آنان گروه‌های ارمنی را که بیشتر شان زنان، کودکان و سالخوردگان بودند، به طرف صحرای مرکزی سوریه در نزدیکی استان دیرالزور راندند که تعداد زیادی از کودکان، پیرزنان و پیرمردان در مسیر راه در اثر گرما، گرسنگی و تشنگی طاقت نیاورده و مردند. از سوی دیگر برای اجرای کامل کشتار ارمنیان مردان را از زن و بچه یشان جدا کرده، به طرز فجیعی قصابی می‌کردند و زنان و دختران جوان را برای نیات جنسی با خود می‌بردند. آن‌هایی هم که از خود مقاومت نشان می‌دادند، به‌طور وحشیانه‌ای می‌کشتند. مسئله ارمنی
در نهایت قدرت‌های بزرگ به صدور پیش‌نویس عهدنامه لندن در سال ۱۸۷۷ انجامید. نهمین بند این پیش‌نویس به امضاء کنندگان خارجی آن اجازه می‌داد در صورت قطع امید از اصلاحات پیشنهادی عثمانی به اقدام مشترک بزنند. پس از امضاء این پیش‌نویس آن‌ها به استانبول بازگشتند تا مذاکرات را از سرگیرند، لیکن دولت عثمانی از امضاء توافق‌نامه سر باز زد، و آن را تجاوز و تعدی به عزت و حاکمیت خود خواند. سلطان ترجیح داد آماده جنگ با روسیه شود تا اینکه شرایط توافقنامه را امضاء کند. در آستانه جنگ روسیه و عثمانی (۱۸۷۷-۱۸۷۸) وضع ارمنیان در ارمنستان عثمانی به همان دشواری و حتی بدتر هم شد. مسافرانی که در دهه‌های پیش از آن از ترکیه آسیایی گذر کرده‌اند داستان‌های زیادی از وقایع مربوط به این موضوع نقل کرده‌اند. در سال ۱۸۶۲ قتل‌عام‌های عجیبی در منطقه توروس روی داد. کشتار باکو
کشتار باکو قتل‌عامی بود که در سال‌های ۶ فوریهٔ ۱۹۰۵ میلادی و ۱۵ سپتامبر ۱۹۱۸ و ۱۳ ژانویهٔ ۱۹۹۰ میلادی علیه ساکنان ارمنی‌تبار شهر باکو توسط سربازان جمهوری سوسیالیستی شوروی آذربایجان انجام گرفت. در حقیقت کشتار ۱۹۹۰ ادامهٔ کشتارهای مشابهی بود که پان‌ترکیست‌ها و جمهوری دمکراتیک آذربایجان و مساواتی‌ها در سال‌های ۱۹۰۵ و ۱۹۱۸ میلادی علیه ارمنی‌های جمهوری آذربایجان به مورد اجرا گذاشته بودند. نسل‌کشی یونانیان
در بند ۱۴۲ پیمان سور، که در سال ۱۹۲۰ و پس از جنگ جهانی اول آماده گردیده بود، رژیم ترکیه «تروریست» خوانده شده بود. همچنین این پیمان شامل فصلی بود با عنوان «تلاش برای جبران اشتباهاتی که ترکیه به وسیلهٔ کشتارها در طول جنگ بر ضد مردم بی گناه مسیحی مرتکب شده‌است.» پیمان سور هیچگاه توسط دولت ترکیه به امضاء نرسید بلکه در نهایت با پیمان لوزان جایگزین گردید. این پیمان جدید که با عنوان «اعلام عفو عمومی» همراه شده بود، شامل هیچ بند یا فصلی به منظور تنبیه عاملان جنایات جنگی در طول نسل‌کشی یونانیان و ارامنه در احترام به قربانیان این فجایع نبود. قتل‌عام آدانا
قتل‌عام آدانا در پی تحولات استانبول آغاز شد، و نتیجه عوامل ملی و منطقه‌ای بود. وقتی در تاریخ سی و یکم مارس اخبار مبنی بر وقوع یک انقلاب متقابل در استانبول به آدانا رسید، شایعاتی پخش شد که ترکان جوان از قدرت به زیر کشیده شده‌است. مسلمانان منطقه که مخالف رسالت مدرن کردن انقلاب ۱۹۰۸ بودند، به ارمنیان به چشم آشوبگران و آورندگان افکارنو و استقلال طلب می‌نگریستند حمله‌ور شدند. آدانا
آدانا شهری بزرگ در ترکیه که پس از نسل‌کشی ارامنه و قتل‌عام آدانا و محو شدن جمعیت ارمنی آن، رسماً ترک‌نشین شد اما اقلیتی از کردها، عرب‌ها و ارمنی‌های پنهان هم در آن زندگی می‌کنند. آدانا در حال حاضر پنجمین شهر پرجمعیت ترکیه پس از شهرهای استانبول، آنکارا، ازمیر و بورسا است و مرکز استان آدانا می‌باشد. استان آدانا در سرشماری سال ۲۰۱۳؛ ۲٬۱۶۵٬۵۹۵ نفر جمعیت داشته‌است. مرکز شهر آدانا تا دریای مدیترانه ۳۰ کیلومتر فاصله دارد و بر روی رود سیهان قرار دارد. کشتار درسیم
کشتار دِرسیم در میانه سال‌های ۱۹۳۷ و ۱۹۳۸ در جایی که اکنون استان تونج‌ایلی نامیده می‌شود روی داد. در این سال‌ها ۶۵ تا ۷۰ هزار تن از کردهای زازا توسط ارتش ترکیه کشته و هزاران نفر تبعید شدند. سید رضا از کردهای زازا رهبر اعتراضات بود. برخی آمارها حاکی از قتل‌عام حدود ۵۰ تا ۷۰ هزار نفر در حملات نیروی هوایی و زمینی ترکیه به درسیم است اما دولت ترکیه ادعا می‌کند که ۱۲ هزار نفر در این جریان کشته شدند. نسل‌کشی
در سال ۱۹۱۴ میلادی جهان شاهد آغاز یکی از هولناک‌ترین جنگ‌ها یعنی جنگ جهانی اول بود. جنگ مزبور که انسان‌های زیادی را به خاک و خون کشیده تا سال ۱۹۱۸ میلادی ادامه یافت. در سال‌هایی که جنگ جهانی اول ادامه داشت جنایت جنگی و جنایات علیه بشریت در سطح وسیعی رخ داد. یکی از بارزترین مصادیق این جرایم ضدبشری نسل‌کشی ارمنیان بود. در جریان وقوع قتل‌عام ارمنیان و انتشار اخبار مربوط به آن در ۲۸ مه همان سال دولت‌های فرانسه، بریتانیا و روسیه اعلامیه‌ای را مبنی بر محکومیت قتل‌عام ارمنی‌ها از سوی دولت عثمانی صادر کردند. سه کشور مزبور این جنایات را به عنوان (جرایم ضد تمدن و بشریت) محکوم کردند و به خاطر آن تمام اعضای دولت ترکیه و عوامل مزبور را که در فاجعه دست داشتند مسئول اعلام کردند. کشتار آلتون کوپری ۱۹۹۱
کشتار آلتون کوپری ۱۹۹۱ (Altun Köpru massacre) در ۲۸ مارس ۱۹۹۱ در شهر آلتون کوپری، استان کرکوک عراق رخ داد. این قتل عام که مردان، کودکان و بزرگسال ترکمان را هدف قرار داد، توسط نیروهای امنیتی وابسته به ارتش صدام حسین سازماندهی شد. این کشتار برای مهار قیام کردها / ترکمان‌ها و شیعیان در سال ۱۹۹۱ در مناطق مخالف در شمال و جنوب عراق بود. کشتار سیواس
کشتار سیواس رخدادی است که در روز ۲ ژوئیه ۱۹۹۳ در شهر سیواس ترکیه رخ داد. قتل‌عام آدانا
قتل‌عام آدانا، قتل‌عامی بود که در سال ۱۴ آوریل ۱۹۰۹ میلادی به مدت ده روز علیه ساکنین ارمنی شهر آدانا توسط کودتاچیان و واحدهای نظامی سلطان عبدالحمید دوم انجام گرفت. در طی این قتل‌عام ۳۰٬۰۰۰ ارمنی و ۱۳۰۰ آشوری به قتل رسیدند. ترکان جوان که کمیته‌ای به نام کمیته اتحاد و ترقی تشکیل داده بودند و علیه سلطان عبدالحمید دوم مبارزه می‌کردند سرانجام در ۱۹۰۸ میلادی طی کودتایی سلطان را به پذیرش مشروطیت و تشکیل مجلس ملی واداشتند و خود راس زمام امور را در دست گرفتند. نسل‌کشی ارمنی‌ها
در حد فاصل سال‌های ۱۸۹۴ تا ۱۹۲۳ میلادی بر اثر نسل‌کشی ارمنیان در امپراتوری عثمانی بیش از ۵۰۰ هزار کودک و نوجوان ارمنی کشته شده‌اند. اکثر آن‌ها تیرباران، مسموم، خفه یا از گرسنگی و بیماری‌های مختلف جان سپردند، عده‌ای نیز که جان سالم بدر بردند اما نتوانستند از ترکیه فرار کنند، بزور مجبور به ترک دیانت شده و به عنوان برده به خانواده‌های تُرک و کُرد فروخته شدند. جنگ ارمنستان–ترکیه
قتل‌عام‌ها در منطقه در سال ۱۹۲۰ تا ۱۹۲۱ میلادی از طرف ارتش تُرک‌ها ادامه یافت. به عبارتی این تداوم سیاست عثمانی، و نیز نتیجه پیشروی‌هایی بود که نیروهای نظامی تُرک‌ها تحت فرمان کاظم قره‌بکر در پاییز ۱۹۲۰ میلادی انجام دادند. اعضای مجلس جدید ترکیه در آنکارا سیاست خود را در قبال ارمنیان تلاشی برای تکمیل کار ناتمام دولت قبلی می‌دانستند. در مجلس نمایندهٔ ارزروم، «صالح افندی» پیشنهاد کرد که ارمنی‌های باقی‌مانده در شرق ترکیه باید به خارج از مرزها منتقل شوند: حزب کارگران ترکیه
پس از کودتای نظامی سال ۱۹۷۱، حزب کارگران ترکیه دست به انتقاد از حکومت و حمایت کردن از اعتصابات علیه گرودتای نظامی زد. حکومت نیز متعاقباً حزب کارگران ترکیه را به بهانۀ در نظر گرفتن کردها به عنوان یک قومیت متفاوت، متهم به تجزیۀ تمامیت ترکیه کرد. در دادگاهی که در ۲۶ ژوئیۀ ۱۹۷۱ برگزار شد، حزب کارگران ترکیه متهم شناخته‌شد و در سال ۱۹۷۲ ممنوع‌الفعالیت شد. بهیجه بوران و دیگر رهبران ارشد حزب دستگیر شدند و به حبس‌هایی از ۱۲ تا ۱۵ سال و نمایندگان حزب در پارلمان نیز به ۸ سال حبس محکوم شدند. آن‌ها به دنبال اعلام عفو در سال ۱۹۷۴ از زندان آزاد شدند و یک سال بعد حزب کارگران ترکیه را دوباره راه‌اندازی کردند. با این وجود حزب دیگر نتوانست محبوبیت پیشین خود را به دست بیاورد. در ۹ اکتبر سال ۱۹۷۸ کشتاری در باغچه‌لی‌اَولَر اتفاق افتاد که طی آن ۷ دانشجو که از اعضای حزب کارگران ترکیه بودند به وسیلۀ ناسیونالیست‌های افراطی در آنکارا کشته‌شدند. ارمنی‌ستیزی در جمهوری آذربایجان
قتل‌عام باکو قتل‌عامی بود که در سال‌های ۶ فوریهٔ ۱۹۰۵ میلادی و ۱۵ سپتامبر ۱۹۱۸ و ۱۳ ژانویهٔ ۱۹۹۰ میلادی علیه ساکنان ارمنی‌تبار شهر باکو توسط سربازان جمهوری آذربایجان انجام گرفت. در حقیقت کشتار ۱۹۹۰ ادامهٔ کشتارهای مشابهی بود که پان‌ترکیست‌ها در سال‌های ۱۹۰۵ و ۱۹۱۸ میلادی علیه ارامنه در باکو به مورد اجرا گذاشته بودند. کشتار شوشی
کشتار شوشی واقعه‌ای بود که در سال ۱۹۲۰ میلادی توسط سربازان آذربایجانی علیه مردم ارمنی تبار شهر شوشی صورت گرفت و برآورد می‌شود که نزدیک به ۳۰۰۰۰ نفر از مردم ارمنی این شهر توسط نیروهای آذربایجانی به قتل رسیده باشند. کمپین من عذر می‌خواهم
کمپین من عذر می‌خواهم (به ترکی: Özür Diliyorum، به انگلیسی: I Apologize)، کمپینی است که در ۱۵ دسامبر ۲۰۰۸ میلادی، گروهی از استادان دانشگاه‌ها، روزنامه‌نگاران، و روشنفکران ترکیه، با ایجاد تارنمای اینترنتی و انتشار دادخواست مشترکی برای نسل‌کشی ارمنی‌ها، از ارمنیان عذرخواهی کردند. بانیان این اقدام، دانش‌پژوهان تُرک، احمد اینسل، باسکین اُران، چنگیز اختر، و روزنامه‌نگار تُرک، علی بایرام‌اُغلو بودند. در ۲۴ ساعت اول این کمپین ۵٬۰۰۰ نفر امضاء کردند و تا ژانویهٔ ۲۰۰۹ میلادی به ۳۲٬۰۰۰ نفر رسید که باعث خشم مقامات بلند پایهٔ ترکیه شد. مسئله ارمنی
به اعتقاد حقوق دانان ۹۴ سال پس از انعقاد معاهدهٔ سِور این پیمان برای ارمنیان و ارمنستان دارای اهمیت تاریخی می‌باشد. نخست آنکه پس از استقلال اولین جمهوری ارمنستان در سال۱۹۱۸م، برای اولین بار، دولت ترکیه، جمهوری ارمنستان را به رسمیت شناخت. اهمیت این موضوع بیشتر در این است که سه سال قبل از استقلال جمهوری ارمنستان، ترکیه به قصد امحاء کامل ارمنیان در۱۹۱۵ م دست به نسل‌کشی ارمنی‌ها زده بود. با وجودی که مفاد معاهده کاملاً به اجرا گذارده نشد اما پیمان سِور قطعاً می‌تواند در مذاکرات سیاسی آینده مورد استفاده قرار گیرد. فایک علی اوزنسوی
اوزنسوی در روز ۲۴ آوریل ۲۰۱۳، روز یادبود نسل‌کشی ارمنی‌ها، در یک مراسم رسمی، به اتفاق شخصیت‌های برجسته مختلف از هر دو جامعه ترک و ارمنی در ترکیه در مقابل مقبره قربانیان نسل‌کشی، ادای احترام کرد. نسل‌کشی ارمنی‌ها
تاریخ رسمی آغاز نسل‌کشی ارمنیان را ۲۴ آوریل ۱۹۱۵ می‌دانند، اما این تاریخ تا حد زیادی نمادین است. در بسیاری از ولایت‌های امپراتوری این بازداشت از نوزده آوریل آغاز شده بود. توقیف افراد برجسته ارمنی در بسیاری شهرها آغاز شده بود این بازداشت‌ها به شیوه‌ای نظام مند در طول سه هفته از ۲۱ آوریل تا نوزده ماه مه ادامه یافت. شورش کردها در ترکیه
در پایان تابستان ۱۹۳۰ نیروی هوایی ترکیه به وسیله ۱۰۰ جت جنگی مواضع کردها را در اطراف کوه آرارات از همه جهات بمباران کرد.به گفته ژنرال احسان نوری، برتری نظامی نیروی هوایی ترکیه باعث بدخلقی کردها و منجر به نامیدی نیروهای کرد شد. در طی شورش، نیروی هوایی ترکیه همچنین چندین ایل طایفه و روستایی کردنشین را بمباران کرد. به عنوان مثال، طایفه خلکانلو و حسه سوری به ترتیب در ۱۸ ژوئیه و ۲ آگوست بمباران شدند. روستاهای درگیر در شورش بطور مداوم از ۲ تا ۲۹ اوت بمباران شدند. از ۱۰ تا ۱۲ ژوئن مواضع کردها بمباران شدیدی شد و این حملات کردها را مجبور به عقب‌نشینی به موقعیت‌های بالاتر در اطراف کوه آرارات کرد. در تاریخ ۹ ژوئیه، روزنامه جمهوریت گزارش داد که نیروی هوایی ترکیه بمب‌ها را مانند باران بر سر شورشان در کوه آرارات می‌ریزد. بعضی از کردها که از بمباران گریخته بودند زنده دستگیر شدند. در ۱۳ ژوئیه، شورش در دره زیلان سرکوب شد. در ۱۶ ژوئیه دو هواپیمای جنگی ترکیه سقوط کردند. بمباران هوایی برای چندین روز ادامه داشت و کردها را مجبور به عقب‌نشینی به ارتفاع ۵۰۰۰ متر (۱۶۰۰۰ فوت) کرد. تا ۲۱ ژوئیه بمباران بسیاری از مناطق مسکونی کردها را نابود کرد. در طی این عملیات‌ها ارتش ترکیه از۶۶۰۰۰ سرباز استفاده می‌کرد.طبق آخرین گزارش‌ها توسط کردها آخرین حمله بزرگ ارتش ترکیه در تاریخ ۲ سپتامبر به دیاربکر انجام شد. شورشیان به تدریج توسط تعداد برتر نیروهای ارتش و نیروی هوایی ترکیه سرکوب شدن. بعد از این که تعدادی از شورشیان از ناحیه ارارات به ایران گریختن از آنجا که مرز بین ترکیه و ایران در امتداد آرارات کوچک تامرکز قله امتداد داشت، ترکیه نتوانست مانع عبور جنگجویان کرد از مرز در آن مکان شود. برای حل این مشکل ترکیه خواستار واگذاری کل کوه به ترکیه شد. در ۲۳ ژانویه سال۱۹۳۲ توافقنامه مربوط به رفع مرز بین ایران و ترکیه توسط طرفین امضاشدو ترکیه کنترل کامل کوه‌های آرارات یعنی هردو قله و قلمرو بین روستای گربران و ارارات را به دست آورد. ودر طرف دیگر به عنوان غرامت ایران ۹۰ مایل مربع در منطقه قطور به دست آورد؛ و سرانجام شورش ارارات در سال ۱۹۳۱ شکست خورد و ترکیه کنترل کل منطقه را دوباره به دست گرفت. پس از سرکوب شورش سیدرضا در سال ۱۹۳۷ جنوب شرقی ترکیه تحت حکومت نظامی قرار گرفت. علاوه بر تخریب روستاها و تبعیدهای گسترده، دولت ترکیه آلبانی ها و آشوریان کوزوو را ترغیب کرد که در منطقه کردنشین ساکن شوند تا ترکیب قومی منطقه را تغییر دهند. اقدامات ارتش ترکیه درسرکوب این شورش سرکوبگرانه تر از قیام های قبلی بود. طبق اعلام حزب کمونیست ترکیه ، بین سالهای ۱۹۲۵ تا ۱۹۳۸ بیش از ۱.۵میلیون کرد تبعید و قتل عام شدن. در برخی مواقع ، روستاها و یا خانه های مردم برای سرکوب جمعیت کردها به آتش کشیده شدند. به منظور جلوگیری از وقوع تأثیرات منفی بر روی چهره و شهرت بین‌المللی ترکیه ، تا سال ۱۹۶۵ خارجی ها اجازه ورود به کل منطقه شرق ترکیه را نداشتن و این منطقه تا سال ۱۹۵۰ در محاصره دائمی ارتش باقی ماند. زبان کردی ممنوع بود و کلمات کرد و کردستان از فرهنگ لغت ها و کتابهای تاریخی حذف شد وبه کردها ترکهای کوهستانی گفته می شد. تغییر نام‌های جغرافیایی در ترکیه
ترکان جوان (کمیته اتحاد و ترقی)، بعد از به قدرت رسیدن (کودتای ۱۹۱۳م) طی یک سیاست از پیش پی ریزی شده، پاکسازی قومی غیر مسلمانان (نسل‌کشی ارمنیان، نسل‌کشی آشوری‌ها، نسل‌کشی یونانیان)، شروع و در طی آن پاکسازی قومی وزیر جنگ اسماعیل انور طی حکمی در ۶ اکتبر ۱۹۱۶م صادر و اعلام نمود که: کنفرانس بین‌المللی هولوکاست و نسل‌کشی
به گفته یئیر آرون، مورخ اسرائیلی، مقامات ترکیه احتمالاً از طریق مقاله‌ای در اورشلیم پست از برگزاری این کنفرانس در ۲۰ آوریل ۱۹۸۲مطلع شدند. گروهی از یهودیان ترکیه برای اینکه نشان دهند زندگی یهودیان در ترکیه در صورت برگزاری کنفرانس به خطر خواهد افتاد از اسرائیل دیدار کردند. وزارت امور خارجه ترکیه برای لغو کنفرانس، جاک ویسید، رئیس شورای غیر روحانی جامعه یهودیان ترکیه را به اسرائیل اعزام کرد. چارنی بعدها متذکر شد که ویسید در تل آویو او را متهم کرده بود به اینکه اگر کنفرانس برگزار شود مرز ترکیه که معبر یهودیان سوریه و ایران برای فرار از کشور است بسته خواهد شد. شورش آرارات
در پایان تابستان ۱۹۳۰ نیروی هوایی ترکیه به وسیله ۱۰۰ جت جنگی مواضع کردها را در اطراف کوه آرارات از همه جهات بمباران کرد.به گفته ژنرال احسان نوری، برتری نظامی نیروی هوایی ترکیه باعث بدخلقی کردها و منجر به نامیدی نیروهای کرد شد. در طی شورش، نیروی هوایی ترکیه همچنین چندین ایل طایفه و روستایی کردنشین را بمباران کرد. به عنوان مثال، طایفه خلکانلو و حسه سوری به ترتیب در ۱۸ جولای و ۲ آگوست بمباران شدند. روستاهای درگیر در شورش بطور مداوم از ۲ تا ۲۹ اوت بمباران شدند. از ۱۰ تا ۱۲ ژوئن مواضع کردها بمباران شدیدی شد و این حملات کردها را مجبور به عقب‌نشینی به موقعیت‌های بالاتر در اطراف کوه آرارات کرد. در تاریخ ۹ ژوئیه، روزنامه جمهوریت گزارش داد که نیروی هوایی ترکیه بمب‌ها را مانند باران بر سر شورشان در کوه آرارات می‌ریزد. بعضی از کردها که از بمباران گریخته بودند زنده دستگیر شدند. در ۱۳ ژوئیه، شورش در دره زیلان سرکوب شد. در ۱۶ ژوئیه دو هواپیمای جنگی ترکیه سقوط کردند. بمباران هوایی برای چندین روز ادامه داشت و کردها را مجبور به عقب‌نشینی به ارتفاع ۵۰۰۰ متر (۱۶۰۰۰ فوت) کرد. تا ۲۱ ژوئیه بمباران بسیاری از مناطق مسکونی کردها را نابود کرد. در طی این عملیات‌ها ارتش ترکیه از۶۶۰۰۰ سرباز استفاده می‌کرد.طبق آخرین گزارش‌ها توسط کردها آخرین حمله بزرگ ارتش ترکیه در تاریخ ۲ سپتامبر به دیاربکر انجام شد. شورشیان به تدریج توسط تعداد برتر نیروهای ارتش و نیروی هوایی ترکیه سرکوب شدن. بعد از این که تعدادی از شورشیان از ناحیه ارارات به ایران گریختن از آنجا که مرز بین ترکیه و ایران در امتداد آرارات کوچک تامرکز قله امتداد داشت، ترکیه نتوانست مانع عبور جنگجویان کرد از مرز در آن مکان شود. برای حل این مشکل ترکیه خواستار واگذاری کل کوه به ترکیه شد. در ۲۳ ژانویه سال۱۹۳۲ توافقنامه مربوط به رفع مرز بین ایران و ترکیه توسط طرفین امضاشدو ترکیه کنترل کامل کوه‌های آرارات یعنی هردو قله و قلمرو بین روستای گربران و ارارات را به دست آورد. ودر طرف دیگر به عنوان غرامت ایران ۹۰ مایل مربع در منطقه قطور به دست آورد؛ و سرانجام شورش ارارات در سال ۱۹۳۱ شکست خورد و ترکیه کنترل کل منطقه را دوباره به دست گرفت. نسل‌کشی ارمنی‌ها
در مدارکی که در دادگاه مجرمان نسل‌کشی در سال ۱۹۱۹ میلادی ارائه شد که ترکان جوان نه فقط برای شرکت در کنگره بلکه برای تشکیل یگان‌های نامنظم تشکیلات مخصوصه به ارزروم رفته بودند. کنگره تنها وسیله‌ای بوده‌است برای پنهان کردن هدف واقعی سفر به ارزروم و همچنین قصد شرکت کنندگان حزب از میان بردن اعضای داشناک حاضر در کنگره بوده‌است. تصادفی نیست که نسل‌کشی ارمنیان اندکی پس از نبرد ساری‌قمیش روی داد و با نبرد گالیپولی مقارن شد. در حقیقت جنگ آخرین شانس حزب و امپراتوری بود. تُرک‌ها می‌توانستند با اداره صحیح جنگ بخت خود را عوض کنند و از سقوط امپراتوری جلوگیری کنند اما شکست‌های پی در پی که تُرک‌ها در اولین ماه‌های جنگ متحمل شدند همه رویاهای شکوه دوباره را بر باد داد و به جای آن انحطاط اخلاقی مسلمی به بار آورد. فاجعه ساری قمیش نقطه عطفی بود که حزب اتحاد و ترقی را با سرخوردگی عظیمی مواجه ساخت شکست رویاهای اسلامی و تورانی آنان را بر باد داد. عثمانی‌ها همچون نازی‌ها در جنگ جهانی دوم شکست را ناشی از دسیسه‌ای خائنانه، توطئه جانیان قاتل و وجود خائنانی خودی می‌دانستند که از پشت به جنگاوران ما خنجر زده بودند. کشتارهای دیاربکر
کشتارهای دیاربکر () به مجموعه کشتارهایی اطلاق می‌شود که بین سال‌های ۱۸۹۴–۱۸۹۶ در ولایت دیاربکر امپراتوری عثمانی رخ داد. این کشتارها که بخشی از کشتارهای سیستماتیک حمیدیه بودند با هدف حذف مسیحیان آشوری و ارمنی از این ولایت انجام می‌شدند. ۳۱ مارس
سالگرد قتل عام و نسل کشی ترک‌های آذربایجان توسط ارامنه و بلشویک‌ها در سال ۱۹۱۸، نسل‌کشی ارمنی‌ها
جنگ جهانی اول فرصت مناسبی را به ترکان جوان داد. ترکان جوان در سال ۱۹۱۵ میلادی طی یک برنامه از پیش ریخته شده، نسل‌کشی ارمنیان را به مرحله اجرا درآوردند. برنامه‌ای که الگویی برای آلمان نازی در جنگ جهانی دوم شد. نابودی ملت ارمنی توسط دولت وقت ترکیه (ترکان جوان) به شکلی دقیق و محرمانه طرح‌ریزی و اجرا شد. در راس این طرح محمد طلعت پاشا وزیر کشور، اسماعیل انور (انور پاشا) وزیر دفاع و احمد جمال پاشا وزیر دریاداری ترکیه قرار داشتند و از اعضای حزب اتحاد و ترقی بودند. اینان برای پیشبرد هدف‌های خود به دولت آلمان وابسته شده بودند. دولت ترکیه برای اجرای این طرح کمیته‌ای سه نفره تشکیل داد که اعضای آن بهاءالدین شاکر، علی شکری و دکتر ناظم بودند. این طرح در سال‌های ۱۹۲۳–۱۹۱۵ در ارمنستان غربی که تحت اشغال امپراتوری عثمانی بود، به اجرا درآمد و طی آن یک و نیم میلیون از مردم بی‌دفاع ارمنی از زن و مرد و پیر و جوان قربانی شدند و حدود هشتصد هزار نفر دیگر در سراسر جهان پراکنده شدند. نسل‌کشی ارمنی‌ها (فیلم)
نسل‌کشی ارمنی‌ها (; ) یک فیلم مستند تلویزیونی است محصول شبکه پی‌بی‌اس که در سال ۲۰۰۶ تولید شده است. این فیلم دربارهٔ کشتار ۱٫۵ میلیون ارمنی توسط دولت ترکان عثمانی در دوره جنگ جهانی اول می‌باشد. این فیلم توسط اندرو گولدبرگ تهیه‌کنندگی، کارگردانی نویسندگی شده است. این فیلم در تاریخ ۱۷ آوریل ۲۰۰۶ از طریق ایستگاه‌های شبکه پی‌بی‌اس به نمایش درآمد. راویان این فیلم ستارگان هالیوود: اورلاندو بلوم، اد هریس، لورا لینی، جرد لتو، جولیانا مارگولیس و ناتالی پورتمن هستند. نسل‌کشی ارمنی‌ها
در گزارش ارائه شده از سوی بوغوس نوبار پاشا و آوتیس آهارونیان به کنفرانس صلح پاریس (۱۹۱۹) شمار مراکز مذهبی و فرهنگی که دارایی‌های آن‌ها به دست دولت عثمانی و جمهوری ترکیه غارت و مصادره شده بود؛ بالغ بر ۲٬۳۰۰ کلیسا و صومعه، ۲۶ مدرسهٔ عالی، ۱٬۴۳۹ مدرسهٔ ابتدایی و ۴۲ یتیم‌خانه می‌شد که کلیهٔ آن‌ها تحت نظارت ۸۳ اسقف نشین در کل ارمنستان غربی فعالیت داشتند. پاک‌سازی قومی
در خلال جنگ جهانی اول و در فاصلهٔ سال‌های ۱۹۱۵ تا ۱۹۱۷، دولت عثمانی که در آن هنگام به دست ترکان جوان اداره می‌شد، به کشتار و پاک‌سازی نژادیِ مردم غیرنظامیِ ارمنی و آشوریِ ساکنِ بخش‌های شرقی این امپراتوری اقدام کرد. البته پیش از جنگ جهانی اول نیز کشتاری علیه ارمنیان، به دست سلطان عبدالحمید دوم صورت گرفته بود، اما میزان و ابعاد قتل‌عام ارمنیان به دست ترکان جوان در زمان جنگ جهانی اول، بسیار فراتر از کشتار ایشان به دست عبدالحمید دوم بود. ترکان عثمانی پیش از آغاز نسل‌کشی، با تبلیغات وسیع، سعی در معرفی ارمنیان و آشوریان به عنوان خائن به کشور و هم‌دستان امپراتوری روسیه در جنگ با عثمانی کردند. دولت عثمانی در این پاک‌سازی، به غیر از شیوهٔ دستگیری و اعدام‌های رسمی ارمنی‌ها، اقدام به تبعید مردان، زنان و کودکان ارمنی از خانه و شهرهایشان و تحمیل راهپیمایی‌های طویل المسافت به‌سمت جنوب و به بیانی دقیق‌تر بسوی صحراهای سوریه و میان‌رودان بدون دسترسی به آب و غذا و به همراه اذیت و آزار جنسی و غیر جنسی در طول مسیر توسط افسران ترک نمود. دولت عثمانی در مدت چند سال با این شیوه توانست سرزمین‌های وسیعی از بخش‌های شرقی این امپراتوری را خالی از جمعیت ارمنی کند. در این میان حدوداً یک تا یک و نیم میلیون ارمنی به طرق مختلف جان خود را از دست دادند. ارمنی‌ستیزی در جمهوری آذربایجان
کشتار شوشی واقعه‌ای بود که در سال ۱۹۲۰ میلادی توسط سربازان آذربایجانی علیه ارمنی‌تبار شهر شوشی صورت گرفت و برآورد می‌شود که نزدیک به ۳۰٬۰۰۰ نفر از مردم ارمنی این شهر توسط نیروهای آذربایجانی به قتل رسیده باشند. پان‌ترکیسم
از اواخر سال ۱۹۱۴و اوایل ۱۹۱۵ م کشتار ارامنه در ترکیه کنونی آغاز شد که در طول سال‌های ۱۹۱۵ و ۱۹۱۶ م ادامه یافت. به گفته عنایت الله رضا، دربارهٔ تعداد کشته شدگان ارمنی اختلاف نظر است. مآخذ ترک شمار ارمنیان مقتول را ۲۰۰ تا ۳۰۰ هزار نفر نوشته‌است. مآخذ فرانسوی در اینباره اتفاق نظر ندارند؛ برخی تعداد کشته شدگان را ۵۰۰ هزار نفر و برخی ۱٫۵ میلیون نفر ذکر کرده‌اند. حتی در دانشنامه شوروی نیز شمار کشته شدگان و تبعید شدگان یکسان نیست. در چاپ دوم این دانشنامه تعداد ارامنه مقتول و نفی بلد شده ۱ میلیون نفر و در چاپ سوم این دانشنامه تعداد مقتولان ۱٫۵ میلیون نفر و نفی بلد شدگان ۶۰۰ هزار نفر ذکر شده‌است. نسل‌کشی ارمنی‌ها
عملیات نمسیس (به ارمنی Նեմեսիս գործողություն - به انگلیسی Operation Nemesis)، یک عملیات مخفی بود که برخی اعضاء برجسته فدراسیون انقلابی ارمنی، حکم مرگ رهبران سیاسی دولت عثمانی را به اجرا درآوردند. آنان نقش فعالی در برنامه‌ریزی و دستور صدور قتل‌عام ارمنی‌ها داشته و از سوی دادگاه‌های نظامی ترکی سالهای ۱۹۱۹ تا ۱۹۲۰ محاکمه شده بودند. این عملیات که به عنوان عملیات نمسیس شناخته شد برای تعقیب چنین رهبرانی در سطح جهان ادامه یافت و حد اقل ده نفر از این رهبران که چهار نفر از آنان رهبران سیاسی جمهوری دمکراتیک آذربایجان که مسئولین قتل‌عام ارمنی‌های باکو بودند کشته شدند.«این نماد در قرون وسطی نماد حضور خداوند محسوب می‌شده‌است و در تمامی زبان‌های ذکر شده معنای نام این گل «بخاطر داشته باش» است و این جمله پیام اصلی یکصدمین سالگرد نسل‌کشی ارمنیان می‌باشد. این نماد (گل) پنج گلبرگ دارد که هر گلبرگ نشان دهنده قاره‌های پنج‌گانه است. قاره‌های پنج‌گانه از این لحاظ در نظر گرفته شده که پراکندگی بازماندگان نسل‌کشی ارمنیان در پنج قاره جهان را نشان می‌دهد.». عدنان مندرس
بیشتر مردم ترک احساس می‌کردند که مندرس و رفقای او به ظلم و ناحق کشته شدند و این طرز فکر ماه به ماه و سال به سال رو افزایش بود تا این که سال ۱۹۹۰ تورگوت اوزال رئیس جمهور ترکیه به احساسات مردم جواب داد و قرار داد که دوباره اعتبار و حیثیت را به مندرس و بولاتکان و زورلوی اعدام شده برگرداند و به نمایندگان حزب خود به نام حزب مام میهن که در پارلمان ترکیه اکثریت کرسی‌ها را در دست داشتند امر کرد که قانونی را صادر کنند که در آن اعتبار و حیثیت دوباره را به مندرس و رفقایش ببخشند. به همین دلیل پارلمان ترکیه در ۱۱ آوریل ۱۹۹۰ قانون شماره ۳۶۲۳ را مشعر بر بخشیدن اعتبار به مندرس و رفقای اعدام شده اش صادر کرد. کشتار سمیل
کشتار سمیل واقعه ایست که در ۱۵ ربیع‌الثانی ۱۳۵۲ قمری مطابق با ۷ اوت ۱۹۳۳ میلادی به وقوع پیوست. متعاقب استقلال کشور عراق در سال ۱۹۳۰ و دست کشیدن انگلستان از آسوریان، دولت مرکزی عراق دست به کشتار آنان در روستای سمیل زد که در پی آن چند هزار تن از مردم بی دفاع آن اعم از زن و کودک کشته شدند. بعد از آن نیز دولت عراق ۶۵ روستا از ۹۵ روستا آسوری منطقه را به کل ویران کرد. بازماندگان این کشتار به سوریه رفته و در استان حسکه سکنا گزیدند. ارمنی‌های ترکیه
تعدادی از ارمنی‌ها بین سال‌های ۱۸۹۴م تا ۱۸۹۷م توسط سلطان عبدالحمید قتل‌عام شدند. کشتارهای بیشتری در ۱۹۰۹م اتفاق افتاد که به قتل‌عام آدانا نیز معروف است که در طی آن بین بیست تا سی هزار ارمنی کشته شدند. نسل‌کشی آشوری‌ها
نسل‌کشی آشوری‌ها (به سُریانی: ܩܛܠܥܡܐ ܕܐܬܘܪܝܶܐ)، به نابودی عمدی و از پیش برنامه‌ریزی شده آشوریان سرزمین‌های تحت کنترل امپراتوری عثمانی در میانه و قبل از جنگ جهانی اول بدست ترکان جوان و سلطان عبدالحمید دوم صورت گرفت، گفته می‌شود. این نسل‌کشی با نسل‌کشی ارمنی‌ها و یونانیان هم‌زمان بوده‌است. نسل‌کشی مردم غیرنظامی آشوری در شمال میان‌رودان به ویژه حکاری، طور عبدین، استان سعرد، ارومیه و جنوب شرقی ترکیه امروزی، از سوی نیروهای عثمانی، گاهی با همکاری قبایل عرب و شبه نظامیان بومی عرب در عراق میان سال‌های ۱۹۱۴ تا ۱۹۲۵ صورت گرفت. پان‌ترکیسم
نظر ضیاء گوک آلپ آلپ پیرامون استحاله و بیرون راندن اقوم غیرترک از محدوده امپراتوری عثمانی به نسل‌کشی و قتل‌عام ارامنه و یونانیان در سال‌های ۱۳۳۳–۱۳۳۴ق/۱۹۱۵–۱۹۱۶م و بیرون راندن اقوام غیرترک از آسیای صغیر انجامید که ترکان جوان در این ماجرا نقشی عمده داشتند هنری هریسون ریجز
هنری هریسون ریجز (Henry H. Riggs ۲ مارس ۱۸۷۵ – ۱۷ اگوست ۱۹۴۳) یک مبلغ مذهبی مسیحی اهل سیواس و شاهد نسل‌کشی ارمنی‌ها بود؛ که در زمان قتل‌عام ارامنه. در الازیغ مستقر بود. او بعدها تجارب شخصی اش در ، ۱۹۱۷–۱۹۱۵، را در کتابی تحت عنوان «تراژدی ارامنه» منتشر کرد و گزارش‌های مهم عینی از نسل‌کشی ارامنه را بیان نمود و نتیجه گرفت که تبعید و کشتار ارامنه، بخشی از یک برنامه نابودی سازمان یافته توسط دولت عثمانی است. کشتار حمیدیه
کشتار حمیدیه مقدمهٔ کشتارهای ۱۸۹۴–۱۸۹۶ با کشتارهایی که در ساسون (که مقاومت ساسون شهرت داشت)، صورت گرفت آغاز شد. گروهی موسوم به «هنگ سواره‌نظام حمیدیه» که عموماً از کردهای سنی‌مذهب تشکیل شده بود و وظیفهٔ آن حفاظت از مرزهای شرقی امپراتوری عثمانی در برابر روسیهٔ تزاری بود؛ یعنی همان ولایاتی که عموماً ارمنی‌ها در آن‌ها زندگی می‌کردند در سال‌های پایانی قرن ۱۹ میلادی در جریان حملاتی دنباله‌دار به روستاهای ارمنی‌نشین، عامل کشتاری شد که امروز با نام «کشتار حمیدیه» شناخته می‌شود. البته دولت عثمانی با تبلیغات خود و با ادامهٔ همان خط مشی که پس از کشتارهای ۱۹۱۵–۱۹۱۶ میلادی نیز در پیش گرفت کوشید تا مسئولیت مطلق این کشتارها را به گردن کُردها بیندازد. در واقع کُردها نقشی به جز دستیاری نداشتند و برنامهٔ آن کشتارها همه توسط دولت عثمانی ریخته شده و به وسیلهٔ توده‌ها و گروهای مسلح و نیروهای ارتش تُرک که در وان و الازیغ از توپخانه نیز استفاده کردند، اجرا گردید و کُردها تنها به منظور غارتگری به آنان ملحق می‌شدند. ارمنی‌ها افزون‌بر مالیات‌هایی که می‌بایست به دولت بپردازند، مجبور بودند باج و خراجی غیرقانونی به رؤسای عشایر کُرد نیز پرداخت کنند. در ۱۸۹۳ ارمنی‌های شهر ساسون، از تن دردادن به این زورگویی‌ها و پرداختن باج و خراج غیرقانونی به کُردها که ورشکست‌شان می‌کرد سر باز زدند. برعکس به پرداخت بدهی‌های خود به خزانهٔ دولت عثمانی همچنان ادامه می‌دادند. کُردها که به خشم آمده بودند به ارمنی‌های ساسون حمله‌ور شدند، ولی این کوه‌نشینان آنان را پس راندند. آنگاه کُردها از مقامات دولت عثمانی کمک خواستند و آنان فوراً سربازان مسلحی به منطقه اعزام داشتند. این سربازان که به فرماندهی ژنرال زکی پاشا بودند، به کُردها ملحق شدند. جمعیت‌شناسی ترکیه
ارامنه در ترکیه بیش از ۳۰۰۰ سال بومی مناطق کوهستانی آناتولی و ارتفاعات ارمنستان هستند و جمعیت تخمینی آن ۴۰۰۰۰ نفر (۱۹۹۵) تا ۷۰ هزار نفر تخمین زده می‌شود. بیشتر آنها در اطراف استانبول متمرکز شده‌اند. ارامنه روزنامه‌ها و مدارس خود را دارند. اکثریت متعلق به ایمان کلیسای ارمنی، با تعداد کمتری از کاتولیک‌های ارمنی و انجیلی انجیلی است. جمعیت اصلی آنها در دوران کشتار امپراتوری عثمانی بیش از ۳ میلیون نفر تخمین زده می‌شد، از سال ۱۹۱۵ تا اوایل دهه ۱۹۲۰ تخمین زده می‌شود که بیش از ۱٫۵ میلیون نفر از آنها در طول نسل‌کشی ارمنیان کشته شدند و اجباری به بیابان سوریه منتقل کردند. بیانات جهانیان و شاهدان عینی نسل‌کشی ارمنیان
«در سال ۱۹۱۵ دولت ترکیه دست به کار کشتار جمعی و آواره‌سازی شرم‌آور ارمنیان آسیای صغیر شد و با قساوت تمام طرح خود را از پیش برد، پاکسازی این قوم از سرزمین‌های آسیای صغیر را می‌توان با توجه به مقیاس وسیع آن کامل توصیف کرد. تصور می‌شود شمار بیش از یک میلیون تن از ارمنیان، مشمول این کشتارها شده باشند که بیشتر از نیمی از آن‌ها جان خود را از دست دادند. در اینکه این جرم با اهداف سیاسی خاص برنامه‌ریزی شده و به اجرا درآمده‌است، هیچ شکی نیست. فرصت پیش آمده مناسب پاکسازی خاک ترکیه از یک نژاد مسیحی بود. بخش‌های کردنشین ترکیه
بنیاد حقوق بشر دیاربکر (İHD) اعلام کرده که در سالیان ۱۹۹۳ تا ۱۹۹۷ بیش از پنج هزار نفر از شهروندان عادی کُرد در ترکیه توسط واحد اطلاعات و ضدترور ژاندارمری (JITEM) کشته شده‌اند و اجساد اغلب این قربانیان کشف نشده‌است. شرکت رادیو تلویزیون دولتی ترکیه کانالی به نام ت‌رت کردی (TRT KURDI) را که به صورت ۲۴ ساعته به زبان کردی پخش می‌کند راه‌اندازی کرده‌است. به گفته کمیته حمایت از روزنامه‌نگاران، ۷۰ درصد از روزنامه‌نگارانی که در سال ۲۰۱۲ در ترکیه زندانی شده‌اند، کرد هستند و در این سال ترکیه بزرگترین زندان روزنامه‌نگاران در جهان بوده‌است. حمید بقایی
در اولین هفته از شهریور ۱۳۸۹ خورشیدی، رسانه‌های ترکیه به نقل از خبرگزاری ایرنا نوشتند: حمید بقایی، رئیس سازمان میراث فرهنگی، در جریان همایشی با عنوان «ایران پل پیروزی» از «نسل‌کشی ارامنه» توسط امپراتوری عثمانی سخن گفته‌است. روزنامه حریت چاپ ترکیه به نقل از خبرگزاری ایرنا بخشی از اظهارات بقایی در این همایش را چنین نقل کرد: «صد سال پیش امپراتوری عثمانی علیه بخش بزرگی از جامعه ارامنه ساکن در این امپراتوری مرتکب نسل‌کشی شد.» اظهارات بقایی، موجب ناراحتی برخی از مسئولان ترکیه شد. آدانا
بر اساس برخی از منابع تاریخی و به گفتهٔ بعضی مورخان، بخشی از نسل‌کشی ارامنه در این شهر اتفاق افتاده‌است که از آن با عنوان قتل‌عام آدانا یاد می‌کنند. به گفتهٔ بعضی از این منابع، در طی این قتل‌عام ۳۰٬۰۰۰ ارمنی و ۱٬۳۰۰ آشوری به قتل رسیده‌اند. مصادره اموال ارمنی‌ها در ترکیه
در روز ۱۱ ژوئن ۱۹۸۶، قوانین مربوط به دارایی‌های «رهاشده» ضمن نسل‌کشی ارمنیان لغو شد و با لغو آن‌ها ،۷۳ سال اعتبار قانونی این قوانین به پایان رسید. در طول دوره جمهوری ترکیه، قوانین تصویب شده همچنان مبانی قانونیِ مصادره اموال اضافیِ متعلق به تبعید شدگان را فراهم می‌کرد. اگر چه قوانین مزبور در سال ۱۹۸۶ لغو شدند، اما اداره کل ثبت اراضی و املاک (به زبان ترکی:Kadastro Genel MüdürlüğüTapu) حکمی را در تاریخ ۲۹ ژوئن ۲۰۰۱ صادر کرد که به‌طور مؤثر کلیه دارایی‌های «رها شده» برجای مانده را به دولت منتقل می‌کرد. بنابراین حکم، افشاء هرگونه اطلاعات در مورد عنوان یا اسناد و مدارک دارایی‌ها ممنوع شد. در نتیجه، صاحبان یا وارث آن‌ها نمی‌توانستند ادعایی برای تملک اموال خود داشته باشند زیرا اکنون این کار بر اساس قانون ترکیه تحریم شده و اموال مزبور به دارایی‌های متعلق به دولت تبدیل شده بودند. امپراتوری عثمانی
در سال ۱۹۱۵، دولت عثمانی از بین بردن جمعیت ارمنی آناتولی را آغاز کرد. این نسل‌کشی در جریان و پس از جنگ جهانی اول در دو فاز انجام پذیرفت: با کشتنِ مردان بالغ یا انتقال آنان به اردوگاه‌های کار اجباری یا دیپورت کردن زنان، پیرها، کودکان و نوزادان در راه‌پیمایی مرگ به سوی بیابان‌های سوریه. در جریان اخراج جمعیت ارمنی از سرزمین‌هایشان از طریق راهپیمایی مرگ در جریان نسل‌کشی، گزارش‌های زیادی از تجاوزهای گسترده به زنان نیز گزارش شده‌است. همچنین در جریان راهپیمایی زنان و کودکان ارمنی از آناتولی که توسط اسکورت نیروهای ترک انجام می‌پذیرفت، هیچگونه آب یا غذایی در اختیار آنان قرار نمی‌گرفت. اتفاقات مشابه‌ای برای جمعیت یونانی و آشوری امپراتوری نیز رخ داد که سرانجام راه را برای تأسیس جمهوری ترکیه هموار ساخت. صدمین سالگرد نسل‌کشی ارمنی‌ها
صدمین سالگرد نسل‌کشی ارمنی‌ها (به ارمنی Հայոց ցեղասպանության ۱۰۰-րդ տարելից) مراسم یادبودی است که در روز جمعه ۲۴ آوریل ۲۰۱۵ در ایروان پایتخت کشور ارمنستان برگزار شد. این نسل‌کشی که نسل‌کشی عمدی و از پیش برنامه‌ریزی شده خوانده می‌شود، تحت کنترل امپراتوری عثمانی در بین سال‌های ۱۹۱۵ تا ۱۹۱۷ انجام شد و نزدیک به یک و نیم میلیون ارمنی در آن به رهبری ترکان جوان کشته‌شدند. هم‌چنین بایگانی ملی ارمنستان کتابی را با عنوان «نسل‌کشی ارمنی‌ها در ترکیه عثمانی: خاطرات بازماندگان» به چاپ رسانده که دربردارنده عکس و سند از شاهدان این نسل‌کشی است. این کتاب در سه جلد چاپ شده‌است. نژادپرستی در آسیا
نسل‌کشی ارامنه در ترکیه ارتش سری ارامنه برای آزادی ارمنستان
این گروه توسط برخی منابع به عنوان یک سازمان تروریستی و معتقد به جنگ چریکی و مسلح توسط دیگران توصیف شده‌است.ارتش سری ارامنه به عنوان یک سازمان تروریستی توسط ایالات‌متحده در دهه ۱۹۸۰ فهرست شده‌است. در مجموع حملات این گروه و ترورهای آن منجر به کشته شدن ۴۶ نفر و زخمی شدن ۲۹۹ نفر شده‌است. هدف اعلام‌شده ارتش سری ارامنه این بود که دولت ترکیه را وادار به قبول مسئولیت خود برای نسل‌کشی ارمنی‌ها در سال ۱۹۱۵ و پرداخت غرامت کند و همچنین خواستار واگذار کردن قلمرویی برای برقرار کردن یک سرزمین ارمنی شده بود." هدف اصلی آنها برقراری مجدد ارمنستان متحد و تاریخی است که شامل ارمنستان غربی و شرقی در اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی است.منطقه مورد نظر منطقه‌ای بود که در معاهده سور که در سال ۱۹۲۰ توسط رئیس جمهور ایالات متحده آمریکا وودرو ویلسون " منعقد شد. به ارامنه وعده داده می‌شد. ارتش سری ارامنه پشتیبانی پنهانی قابل‌توجهی از جماعت ارمنیان پراکنده در اروپا و در ایالات‌متحده دریافت کرده‌است. این گروه در دهه ۱۹۹۰ نسبتاً غیرفعال بود، با این وجود در سال ۱۹۹۱ یک حمله ناموفق به سفیر ترکیه در مجارستان از جانب این گروه دیده شد. این سازمان از آن زمان به فعالیت‌های ستیزه جویانه مبادرت نکرده‌است. شعار این گروه به سوی آزادی ارمنستان، "جنگ مسلحانه "،" جبهه سیاسی درست " و" زنده باد همبستگی انقلابی مردم ستمدیده " است. روابط اسرائیل و ارمنستان
اسرائیل نسل‌کشی ارامنه را به رسمیت نمی‌شناسد. به رسمیت شناختن نسل‌کشی در سالهای پس از استقلال ارمنستان از اتحاد جماهیر شوروی در سال ۱۹۹۱ موضوع بحثی در اسرائیل شد. ترکیه هشدار داده‌است که برچسب زدن به رویدادها به عنوان نسل‌کشی توسط اسرائیل یا ایالات متحده به روابط این کشور با اسرائیل آسیب می‌رساند. در اکتبر ۲۰۰۸، کنست رأی داد که کمیته پارلمانی با اصرارهایم اورون، رئیس میرتس، در مورد نسل‌کشی ارامنه تشکیل شود و منجر به جلسات کمیته‌های امور خارجه و دفاع شود. دولت ترکیه برای جلوگیری از به رسمیت‌شناسی، به لابی گری ادامه داد. به "گزارش اورشلیم پست"، «بسیاری از اسرائیلی‌ها مشتاق هستند که کشورشان نسل‌کشی را به رسمیت بشناسد». در تابستان ۲۰۱۱، کنست اولین بحث خود را در این مورد برگزار کرد. پارلمان اسرائیل با رأی موافق ۲۰–۰، جلسه علنی این موضوع را کمیته آموزش، فرهنگ و ورزش به درخواست زاهوا گال اون عضو مرتس کنست تصویب کرد. با تصویب لایحه ای که گیلاد اردان، وزیر کابینه اسرائیل و متحد نزدیک نخست‌وزیر بنیامین نتانیاهو، به دلایل سیاسی ارائه داد، متوقف شد. رئیس مجلس کنست، رووین ریولین، یکی از حامیان این لایحه، گفت: «وظیفه من به عنوان یهودی و اسرائیلی این است که مصیبت‌های مردم دیگر را به رسمیت بشناسم.» ریولین به کمیته اقدام ارامنه مستقر در اسرائیل گفت که قصد دارد جلسه پارلمان سالانه را به مناسبت نسل‌کشی ارامنه معرفی کند. نسل‌کشی ارمنی‌ها
جمعیت استانبول در اوایل سده نوزدهم یک میلیون نفر تخمین زده می‌شود که شامل پانصد هزار مردمان ترک، چهارصد هزار ارمنیان و یونانی و صد هزار اروپایی بوده‌است. یونانی‌ها به دلیل عدم آشنایی با زبان ترکی عثمانی و فرهنگ محلی قادر نبودند بر جامعه تأثیرگذارند. در میان این اقوام، تنها ارمنیان بودند که به دلیل آشنایی کامل به زبان و فرهنگ تُرکی علاوه بر تأثیرگذاری بر فرهنگ و اقتصاد منطقه توانسته بودند به درجات معتبر حکومتی، در سطوح بالا، دست یابند و نقشی مؤثر در ارکان حکومتی داشته باشند. حکومت مرکزی، پاشاها (نمایندگان حکومتی) را به منظور ادارهٔ امور به ایالتهای مختلف گسیل می‌داشت. در کنار هرکدام از این پاشاها یک ارمنی مسلط به امور مالی و اداری جمع‌آوری مالیات و نگهداری از حساب‌ها را بر عهده داشت. به این فرد امیر می‌گفتند. امیرها، که از مناطق مختلف و از میان مردم انتخاب می‌شدند، تسلط و قدرت فراوانی در منطقهٔ خود داشتند. نسل‌کشی یونانیان
پارلمان کشور یونان در مورد سرنوشت یونانیان کشته‌شده در امپراتوری عثمانی دو لایحه را به ترتیب در ۸ مارس ۱۹۹۴ و ۱۳ اکتبر ۱۹۹۸ به تصویب رساند. اولین قانون که در سال ۱۹۹۴ به تصویب رسید تنها کشتار یونانیان منطقهٔ پونتوس آسیای کوچک را «نسل‌کشی» خواند و روز ۱۹ می را به عنوان روز یادبود قربانیان برگزید، در حالی که دومین قانون مصوب در سال ۱۹۹۸ کشتار مردمان یونانی در تمام منطقهٔ آناتولی را «نسل‌کشی» خوانده و نیز روز ۱۴ سپتامبر را برای روز یادبود برگزید. امپراتوری عثمانی
در میان سال‌های ۱۸۹۴ تا ۱۸۹۶، حدود ۲۰۰ تا ۴۰۰ هزار ارمنی توسط دولت عثمانی کشته شدند که این اتفاق به کشتار حمیدیه معروف شد و به عنوان پیش‌زمینه‌ای بر نسل‌کشی ارامنه دیده می‌شود. نسل‌کشی ارمنی‌ها
اسماعیل انور در ششم دسامبر ۱۹۱۴ گفت: ارمنیان مهم‌ترین مانع منطقه‌ای در راه تحقق این هدف بودند. تبعید بی‌رحمانه ارمنیان را می‌توان تاحدی برخاسته از آرزوی از میان برداشتن مرز میان ترکیه و اقوام تُرک روسیه که کنار مرز می‌زیستند، دانست. در اکتبر ۱۹۱۸ میلادی انور پاشا به برادرش نوری پاشا فرمانده نیروی عثمانی در باکو دستور داد به منظور دست یافتن به پیوستگی و یکدستی جمهوری آذربایجان را از روس‌ها و ارمنیان پاک کند. میراث فرهنگی ارمنیان در ترکیه
تغییر نام مکان‌های جغرافیایی مرتبط به ارمنی‌ها: بعد از نسل‌کشی ارمنیان و خالی شدن سکنه ارمنی در ترکیه؛ خانه‌های متروکهٔ ارمنیان برای یافتن گنج‌های پنهان کندوکاو شدند، زیرا روستاییان تُرک و کُرد منطقه این باور را داشتند که ارمنیان با هدف بازگشت به خانهٔ خود کلیهٔ اموال قیمتی را در خانه‌هایشان پنهان کرده‌اند؛ لذا تخریب‌های انجام شده در این دورهٔ زمانی چندان گسترده و سازمان یافته نبود که باعث محو بناها شود. با اشغال ارمنستان توسط ارتش سرخ شوروی در سال ۱۹۲۰ میلادی و سقوط اولین جمهوری ارمنستان با کمک ترکیه، پیمان دوستی بین شوروی و ترکیه به امضا رسید که به عهدنامه مسکو (۱۹۲۱) معروف گردید و طی آن مناطقی از غرب ارمنستان به ترکیه واگذار گردید. در این مناطق تعداد زیادی کلیسا و صومعه وجود داشت که تا آن زمان هنوز سالم و فعال بودند. اولین ویرانگری‌های سازمان یافتهٔ ارتش ترکیه در پایان جنگ جهانی اول در آنی (شهر باستانی)، انجام شد. روز یادآوری نسل‌کشی ارمنی‌ها
۲۴ آوریل روز بزرگداشت در تاریخ ۲۴ آوریل ۱۹۱۵ از شهر کنستانتینوپل (استانبول کنونی) در ترکیه می‌باشد. نخستین بزرگداشت توسط گروهی از بازماندگان نسل‌کشی ارمنی‌ها سازماندهی شد. این مراسم در سال ۱۹۱۹ در استانبول در کلیسای تثلیث مقدس ارمنیان برگزار شد. ترور هرانت دینک
هرانت دینک (به ارمنی: Հրանդ Տինք) که یک روزنامه‌نگار ترکیه‌ایِّ ارمنی‌تبار بود که در ۱۹ ژانویهٔ ۲۰۰۷، بدست اوگون ساماست، یک ملی‌گرا و راست ۱۷ سالهٔ ترک، در استانبول ترور شد. ترور او اندکی پس از پخش مصاحبهٔ او با نام «جیغ‌زنندگان» روی داد که در آن دربارهٔ انکار نسل‌کشی ۱۹۱۵ ارمنی‌ها و محاکمهٔ او طبق مادهٔ ۳۰۱ سخن می‌گفت. درحالیکه قاتل از آن زمان در بازداشت است، تصویرهایی از او منتشر شده‌اند که او را شانه‌به‌شانه افسران لبخند-به-لب پلیس که در جلوی پرچم ترکیه ایستاده‌اند، نشان می‌دهند. این تصویرها در ترکیه جنجال آفریدند و تعدادی از افسران از کار برکنار شدند. معاهده سور
اهمیت این موضوع بیشتر در این است که سه سال قبل از استقلال جمهوری ارمنستان، ترکیه به قصد امحاء کامل ارمنیان در ۱۹۱۵ میلادی دست به نسل‌کشی ارمنی‌ها زده بود. لابی ارمنی‌ها در آمریکا
کمیته ملی ارامنه آمریکا هر ساله و با همکاری دیگر نهادها و سازمان‌های ارمنی این کشور با برگزاری راهپیمایی و تجمع در برابر سفارت و کنسولگری‌های ترکیه در شهرهای مختلف آمریکا سالگرد نسل‌کشی ارامنه را گرامی می‌دارد. لازم به یادآوری است که راهپیمایی سال ۲۰۱۵ میلادی به مناسبت یکصدمین سالگرد واقعه نسل‌کشی ارامنه با حضور تاریخی بیش از یکصد هزار نفر در شهر لس‌آنجلس برگزار گردید. ارمنی‌های آلمان
در سال ۲۰۰۵، مجلس آلمان، قطعنامه‌ای را به تصویب رسانده که «اخراج سازمان یافته و نابودی ارامنه» را به رسمیت می‌شناسد و اظهار می‌دارد که «مورخین مستقل بی‌شمار و مجالس و سازمان‌های بین‌المللی» این واقعه را به عنوان نسل‌کشی شناخته‌اند. این قطعنامه همچنین دربردارنده یک عذرخواهی برای نقش آلمان در قتل‌عام می‌باشد (پادشاهی آلمان، یکی از متحدین امپراتوری عثمانی در جنگ جهانی اول بود و با دلایل فراوان براندازی در این جنگ مداخله نمود) و ترکیه را به آزمایش نقش خود در پاکسازی نژادی فراخواند. فهرست کلیساهای ارمنی در ترکیه
همزمان با نسل‌کشی ارمنی‌ها و اخراج آنان از سرزمین آبا و اجدادی خود در منطقهٔ شرق ترکیه فعلی در سال‌های ۱۹۱۵ و۱۹۱۶ م، نه تنها اموال قربانیان به تاراج رفت، بلکه کلیهٔ کلیساها و دیرها، که غیر از بناهای مذهبی، مراکز علمی و فرهنگی ارمنیان به‌شمار می‌آمدند و در آن‌ها آثار فرهنگی ارزشمندی وجود داشت، غارت شدند و بیش از بیست هزار نسخه کتاب‌های دست‌نویس که قدمتی چندین صدساله و گاهی بیش از هزار سال داشتند نیز از میان رفتند. نسل‌کشی ارمنی‌ها
در آوریل ۱۹۱۵ میلادی، پیرو امضای پیمان نظامی بین ترکیه و آلمان به همراه گروه پزشکی برای خدمت در ارتش ششم عثمانی، که تحت فرماندهی ژنرال کلمار فرایهر فن در گلتس بود، به خاورمیانه فرستاده شد. از همان ابتدا وگنر به تحقیق پیرامون شایعاتی که از منابع مختلف در مورد قتل‌عام ارمنیان شنیده بود پرداخت. در پاییز همان سال با درجه افسری امکان مسافرت در آسیای صغیر را به دست آورد. از کتاب «راه بی برگشت» می‌توان به مسیر مسافرت‌های او پی برد. مسیری که وگنر در آن به همراه کاروان‌های میلیونی رانده شدگان ارمنی از خانه و کاشانه خود قدم برمی‌داشت و مرگ هزاران کودک و زن و مرد را با چشمان خود می‌دید. در حالی که ورود به کمپ‌های مرگ قربانیان ارمنی هم از طرف تُرک‌ها و هم از طرف متحدان آلمانی آن‌ها به شدت ممنوع اعلام شده بود تا کوچک‌ترین خبری به دنیای خارج درز نکند، آرمین وگنر در لباس افسر آلمانی تنها کسی بود که با محکومان به مرگ ملاقات و نامه‌ها و پیام‌های آنان و مدارک مختلف را جمع‌آوری می‌کرد. از وضعیت آن‌ها با دوربین خودش عکس می‌گرفت، گفته‌های آن‌ها را یادداشت می‌کرد و از طریق کنسولگری‌ها و میسیونرهای خارجی آن‌ها را به اروپا و آمریکا می‌فرستاد. پس از کشف نامه‌ای خطاب به مادرش، که در آن دربارهٔ کشتار تُرک‌های جوان شرح مفصلی ارائه کرده بود، ارتش آلمان او را دستگیر و برای مجازات او را به بخش مراقبت‌های پزشکی بیماران مبتلا به وبا انتقال داد؛ و بالأخره در دسامبر ۱۹۱۶ میلادی وگنر به شدت بیمار می‌شود و ارتش آلمان به ناچار او را به آلمان برمی‌گرداند. یا کتاب ارمنستان، سرزمین تسخیر شده از نخستین زندگی‌نامه‌های مستند شاهدان عینی نسل‌کشی ارمنیان است که در ۱۹۱۸ در نیویورک به چاپ رسیده. در این کتاب، آرورا ماردیگانیان دختری از اهالی چشمکاتزاگ، از شهرهای ارمنینشین ترکیه عثمانی، شرحی مفصل از اتفاقاتی را که در طی نسل‌کشی از سر گذرانده‌است بازگو می‌کند. آرشالویس در چهارده سالگی در حرمسراهای مقامات ترک و مردان قبایل کرد مورد آزار و اذیت قرار می‌گیرد و والدین، خواهر و سه برادرش را، که با بی رحمی در جلوی چشمانش کشته می‌شوند، از دست می‌دهد. دو سال پس از این وقایع آرشالویس ماردیگانیان یا ژاندارک ارمنیان، لقبی که در ایالات متحدهٔ آمریکا به او دادند، در برابر تغییر مذهبش مقاومت کرد و از حرمسرای کمال افندی، ارباب ترکش، گریخت. در آغاز بهار ۱۹۱۷ میلادی پس از مدت‌ها سرگردانی به ارزروم، که قبلاً به اشغال نیروهای روسی درآمده بود، رسید. در ارزروم به مبلغان مذهبی آمریکایی پناه برد و از طریق کمیتهٔ آمریکایی امداد به ارمنیان و سوری ها به سن پطرزبورگ و از آنجا به نیویورک منتقل و در آنجا ساکن شد. نسل‌کشی ارمنی‌ها
نخستین موج قتل‌عام‌ها در سال ۱۹۱۸ میلادی رخ داد. کمی پس از انقلاب بلشویکی، حزب اتحاد و ترقی امیدوار بود با اشغال قفقاز و آسیای مرکزی به رویاهای پان‌ترکیستی و پان اسلامیستی خود جامه عمل بپوشاند. وهیب پاشا، فرمانده لشکر سوم پس از سال ۱۹۱۶ میلادی، به رهبران ارمنی اطمینان داد که آتش آرمان پان تورانیسم اکنون بیش از پیش شعله‌ور شده‌است: نسل‌کشی ارمنی‌ها
در سال ۱۹۷۴میلادی تلاش‌هایی برای ضبط و مصادره آن دسته از دارایی‌های جامعه ارمنیان که پس از اعلام اموال در سال ۱۹۳۶میلادی به دست آمده بودند، از سر گرفته شد. استدلال مورخان این است که مصادره انبوه دارایی‌های ارمنیان عامل مهمی در شکل‌دادن به پایه‌های اقتصادی جمهوری ترکیه بود و در واقع سرمایهای بود که به اقتصاد ترکیه تزریق شد. این تصاحب موجبات شکل‌گیری یک طبقه بورژوازی جدید و یک طبقه متوسط انحصاری را در ترکیه فراهم آورد. قیبالی
در ژوئیه سال ۱۹۱۹ میلادی، تعداد زیادی از ارامنه ساکن در این ناحیه توسط نیروهای مسلّح آذربایجانی و شبه‌نظامیان کُرد کشته شدند. شمار افراد کشته شده ۶۰۰ تا ۷۰۰ نفر بود که افرادی از چند روستای مجاور از جمله همین روستا، جمیل‌لی، کرکی‌جهان و ... غارت و سوزانده شدند. بیشتر کشته‌شدگان از زنان و کودکان بودند. نسل‌کشی آشوری‌ها
جودت پاشا گزارشی را در فوریه سال ۱۹۱۵ ارائه کرده‌است که: (ما آذربایجان و وان را از آشوری‌ها و ارمنی‌ها پاک نمودیم)، در اواخر سال ۱۹۱۵ جودت پاشا فرماندار نظامی وان پس از ورود به شهر سیرت توسط ۸۰۰۰ نیروی نظامی خود دستور قتل‌عام حدود ۴۰۰۰ نفر از غیرنظامیان بی دفاع آشوری و ارمنی آن شهر و ۲۰٬۰۰۰ نفر در حداقل ۳۰ روستا را صادر کرده بود. اسقف اعظم آشوری‌ها ادی شیر، توسط کُردها به قتل رسید. کشتار مرعش
کشتار قهرمان‌مرعش یا به اختصار کشتار مرعش واقعه‌ای بود که در آن هزاران نفر از مردم کرد علوی توسط گروه گرگهای خاکستری قتل‌عام گردیدند. این کشتار از ۱۹ تا ۲۶ دسامبر ۱۹۷۸ میلادی و در شهر قهرمان‌مرعش ترکیه رخ داد.