دوران امپراطوری چین در چه سالی به پایان رسید؟
چین
دوران جنگ داخلی در سال ۲۲۱ پیش از میلاد به پایان رسید. دودمان چین در این سال، شش پادشاهی دیگر را شکست داد و نخستین دولت متحد چینی را پایه گذاشت. چین شی هوانگ امپراتور این حکومت، خود را «نخستین امپراتور» نامید و اصلاحاتی را در سراسر چین به عمل آورد. او زبان چینی، واحدهای اندازه‌گیری، طول چرخ‌های ارابه‌ها و واحد پول را در سراسر کشور همسان کرد و ساخت دیوار بزرگ چین را آغاز نمود. اما قانون‌گرایی افراطی و حکومت استبدادی او موجب شد، تا شورش‌های گسترده‌ای علیه دودمان چین صورت گرفته و حکومت چین شی هوانگ تی با مرگ او از هم بپاشد. گرچه دوران حکومت این امپراتور تنها ۱۵ سال به طول انجامید، ولی تأثیراتی که وی ایجاد کرد، باعث شده که نام کنونی سرزمین چین، برگرفته از نام این دودمان باشد.
چین
با مرگ چین شی هوانگ در سال ۲۰۶ قبل از میلاد، دودمان هان به قدرت رسیدند و تا سال ۲۲۰ میلادی بر چین حکومت کردند. این دودمان هویت فرهنگی جدیدی را ایجاد کرد که تا به امروز دوام آورده و اغلب مردم سرزمین چین امروزی، خود را از قوم هان می‌نامند. قلمرو این امپراتوری با لشکرکشی‌های متعدد به کره، ویتنام، مغولستان و آسیای میانه گسترش زیادی پیدا کرد و راه ابریشم نیز در آسیای میانه با کمک این سلسله پادشاهی احداث گردید و مکتب فلسفی کنفوسیوس به عنوان ایدئولوژی رسمی دولت انتخاب شد. چین تحت تسلط امپراتوری هان، به بزرگترین اقتصاد دنیا تبدیل شده بود. با فروپاشی دولت هان، دوران دیگری از جنگ‌های داخلی در چین، آغاز شد و این سرزمین، به سه پادشاهی تقسیم گردید. دودمان سوی در سال ۵۸۱ میلادی چین را متحد کرد، اما با شکست از امپراتوری گوگوریو در جنگ‌های بین سال‌های ۵۹۸ تا ۶۱۴ قدرت این دودمان، رو به کاهش نهاد. در پی انقراض امپراتوری هان، به ترتیب دودمان تانگ و دودمان سونگ به قدرت رسیدند و عصر طلایی فناوری و ظهور فرهنگ در چین فرا رسید. شورش آن شی، در قرن هشتم میلادی، به تضعیف دودمان تانگ و قدرت گرفتن دودمان سونگ انجامید. دودمان سونگ نخستین دولت جهان به‌شمار می‌آید، که اقدام به انتشار پول کاغذی نمود و نیروی دریایی دائمی تشکیل داد. در قرن‌های دهم و یازدهم میلادی، جمعیت چین دو برابر شد و برای نخستین بار، از مرز ۱۰۰ میلیون نفر فراتر رفت. این افزایش جمعیت، همگام با توسعه فناوری کشاورزی و تمرکز بر گسترش دامنه جغرافیایی کشت برنج، به نقاط جنوبی و مرکزی چین و تولید محصولات غذایی فراوان، پدید آمد. هنر و فلسفه نیز در دوران سونگ شکوفا شد و شیوه‌های نقاشی منظره و چهره‌نگاری، به اوج کمال و پیچیدگی رسید. در این دودمان مکتب کنفوسیوس دوباره مورد توجه قرار گرفت و این پاسخی به رشد مذهب بودایی در دودمان تانگ بود. چین
حزب کمونیست چین در سال ۱۹۲۱ میلادی تأسیس شده و از سال ۱۹۲۷ با حکومت کومین‌تانگ درگیر بود. هرچند اختلافات داخلی کار چیانگ کای شک را برای نبرد با کمونیست‌ها سخت می‌کرد اما جنگ در ابتدا به سود کومین‌تانگ پیش می‌رفت تا اینکه در سال ۱۹۳۶ ژاپن به چین حمله‌ور شد. در جنگ دوم چین و ژاپن (۴۵–۱۹۳۷) که بخشی از جنگ جهانی دوم بود، یک ائتلاف اجباری بین کومین‌تانگ و حزب کمونیست برای مقابله ژاپن شکل گرفت. در طول این جنگ حدود ۲۰ میلیون چینی کشته شده و موارد متعددی از جنایات وحشیانه جنگی از سوی سربازان ژاپنی مشاهده شد. تنها در جریان اشغال شهر نانجینگ حدود ۲۰۰ هزار چینی قتل‌عام شدند. در سال ۱۹۴۵ ژاپنی‌ها مجبور به تسلیم بدون قید و شرط در مقابل چین شدند و خاک این کشور را ترک کرده و تایوان را نیز به جمهوری چین پس دادند. چین فاتح جنگ شده اما بر اثر جنگ ویران شده بود. بی‌اعتمادی کمونیست‌ها و ملی‌گراها به یکدیگر موجب شد تا خیلی زود جنگ داخلی از سر گرفته شود. دودمان هان
هان غربی یا هان پیشین نیمهٔ نخست دورهٔ دودمان هان بود. نخستین دودمان امپراتوری در چین، دودمان چین (۲۲۱ تا ۲۰۷ پ. م) بود. دودمان چین تمام دولت‌های جنگ‌طلب چین را با غلبه بر آن‌ها متحد ساخت و حکومت یکپارچهٔ چین را به وجود آورد، اما دودمان چین پس از مرگ نخستین امپراتور آن، چین شی هوانگ‌ ناپایدار و بی‌ثبات گشت. کره جنوبی
پس از پیروزی‌های ژاپن در نخستین جنگ با دودمان چینگ در چین (۱۸۹۴ تا ۱۸۹۵) (بخشی از نخستین جنگ چین و ژاپن) و جنگ با امپراتوری روسیه (۱۹۰۴ تا ۱۹۰۵) (بخشی از جنگ روسیه و ژاپن) کره به کلی تحت استیلای ژاپن قرار گرفت. حتی بین ۱۸۸۹ تا ۱۹۱۰ حکومتی به نام امپراطوری کره با نفوذ امپراتوری روسیه در این کشور پدید آمد. گوجونگ کره امپراتور کره خواست با اعزام هیئتی به دیوان بین‌المللی دادگستری در لاهه، کشور خود را از زیر نفوذ کشور ژاپن بیرون بیاورد؛ ولی با کشف این موضوع مجبور به استعفا شد و پسرش سانجونگ کره آخرین امپراتور دودمان یی به پادشاهی رسید. تاریخ چین
بعد از مرگ شی هوانگ دی، آشوب و ناآرامی سراسر کشور را فرا گرفت. زی پینگ آخرین شاه سلسلهٔ چین، از کشاورزی به نام «لیوبانگ» رهبر شورشیان، شکست خورد و با پیروزی لیوبانگ عصر تازه‌ای در تاریخ چین آغاز گشت. امپراتوری چین ۳
امپراتوری چین ۳ یک سریال تلویزیونی چینی ساخته سال ۲۰۱۷ است این سریال اقتباسی از رمانی با همین نام به نوشته سون هاوهویی است، داستان سریال به وقایع دوران دولت‌های جنگ‌طلب عمدتاً از دید سرزمین چین در زمان پادشاه ژائوشیانگمی پردازد. این سریال نخستین بار در سال ۲۰۱۷ از شبکه CCTV-1 در سرزمین اصلی چین پخش شد. پیش از آن سریال‌های امپراتوری چین (۲۰۰۹) و و پس از آن سریال امپراتوری چین ۴ ساخته و پخش شد. تانگ
تانگ با براندازی امپراتور جیه واپسین فرمانروای دودمان شیا بر سر کار آمد. او پیش از پادشاهی هفده سال بر قبیله خویش فرمان می‌راند و در این زمان خردمندان را بر سر کارهای مهم گمارد و بخش‌های قدرتش را فراهم ساخت. آنگاه که فرود دودمان شیا را دید با آنان به جنگ پرداخت و پس از یازده جنگ سرزمینهای بسیاری را به چنگ آورد و دولتهای چندی را نیز فرمانبر خود ساخت. پس از اینکه دولت شیا با شورش درونی روبرو شد سرانجام در ۱۶۰۰ (پیش از میلاد) تانگ به پیروزی پایانی رسید و جیه را نیز تا پایان زندگیش از کشور تبعید کرد. امپراتور شون‌ژی
با مرگ دورگون در در آخرین روز سال ۱۶۵۰، امپراتور شون‌ژی شخصاً اداره کشور را بر عهده گرفت. او تلاش زیادی کرد که از نفوذ و قدرت اشراف منچو بکاهد. در دهه ۱۶۵۰، امپراتور شون‌ژی سلطنت خود را با فعالیت‌های بازماندگان سلسله سابق مینگ در خطر دید اما سرانجام در سال ۱۶۶۱ میلادی، ارتش چینگ موفق شد دودمان مینگ جنوبی را به طور کامل شکست دهد و آنان را نابود کند. دودمان مینگ
امپراتوری مینگ(چینی:明朝) یا امپراتوری مینگ بزرگ دودمان پادشاهی چین از سال ۱۳۶۸ تا سال ۱۶۴۴ میلادی بود، که پس از فروپاشی دودمان مغولی یوآن بنیاد گذاشته شد. مینگ آخرین دودمان پادشاهی چینی بود که هان‌ها قدرت اصلی را در دست داشتند. هونگ‌وو، رهبری شورش عمومی علیه پادشاهی یوآن را بر عهده داشت. دودمان شیا
دودمان شیا یا دودمان خاقان‌های نیکوکار(چینی:夏朝) نخستین دودمان شاهی در چین است؛ که از سال ۱۹۸۹ تا ۱۵۵۸ پیش از میلاد فرمان می‌رانده‌اند. این دودمان مرز بین اسطوره و تاریخ است؛ برخی شواهد باستان‌شناسی وجود چنین دودمانی را تأیید کرده‌است، همچینین ونکوک هم از وجود همچین امپراطوری سخن به میان آورده است، با این حال برخی مورخین در اصل وجود آن تردید دارند. این سلسله در قرن ۲۱ قبل از میلاد تأسیس و در قرن ۱۶ قبل از میلاد سرنگون شد و جمعاً حدود ۵۰۰ سال حیات داشت. نواحی مرکزی حکومت آن شامل مناطق جنوبی استان "شان سی" و غرب استان "خه نان" امروزه چین بوده‌است. "دا یو" مؤسس سلسلهٔ "شیا" قهرمانی است که سیل را مهار می‌کرد. گفته می‌شود که وی به سبب مهار موفقیت‌آمیز رود زرد که سال‌ها طغیان می‌کرد، مورد پشتیبانی مردم قرار گرفت و سرانجام سلسلهٔ "شیا" را تأسیس کرد. ایجاد سلسلهٔ "شیا" نشان‌گر تغییر جامعهٔ بدوی و ایجاد جامعه با نظام مالکیت خصوصی و ورود چین به جامعهٔ برده‌داری است. امپراتوری تیموری
تیمور از ۷۷۸ ه‍.ق / ۱۳۷۷م تا هنگام مرگش در ۸۰۷ ه‍.ق / ۱۴۰۵ م، به مدت ۲۹ سال، بخش عظیمی از جهان متمدن آن زمان را زیر فرمان خود آورد و بنیان امپراتوریی را گذاشت که بلافاصله پس از مرگش، زوال و تجزیه آن آغاز شد. فتوحات تیمور که به قیمت خونریزی‌های دهشتبار و ویرانی‌های بسیار به دست آمده بود چندان پایدار نماند و به زودی قلمرو او با توجه به منازعات بین بازماندگانش و ظهور دو طایفه ترکمان قراقویونلو و آق قویونلو تجزیه و بعدها توسط دولت صفوی دوباره یکپارچه و متمرکز شد. دودمان چین
سلسلهٔ چین (چینی:秦朝) پس از دودمان جوئو و پیش از دودمان هان از سال ۲۲۱ تا ۲۰۶ پیش از میلاد در چین فرمان راند. این سلسله تنها دو شاه دارد و کوتاه ترین سلسلهٔ تاریخ چین است. یکپارچگی سرزمینی چین در سال ۲۲۱ پیش از میلاد در زمان فرمانروایی چین شی هوانگ رخ داد؛ این پادشاهی تا زمان دودمان چینگ ادامه یافت. تائوئیسم و کنفوسیانیسم ادیان غالب مردم در زمان دودمان چین چائو بود. نخست وزیر نامدار این امپراتوری لی سی بود. پیمان نه قدرت
پیمان نه قدرت (، ) معاهده‌ای بود که در ۶ فوریه ۱۹۲۲ امضا شد و با تضمین استقلال و تمامیت ارضی چین، به ادامه حکومت ملی کومین دانگ رسمیت داد. این معاهده که پس از پایان جنگ جهانی اول امضا می‌شد بر پایه سیاست درهای باز شکل گرفته بود و بازگشت چین به سیاست درهای بسته را غیرقانونی می‌کرد. طرف‌های امضا کننده این قرارداد همان شرکت‌کنندگان در کنفرانس نیروی دریایی واشنگتن بودند: آمریکا، بلژیک، بریتانیا، جمهوری چین، فرانسه، ایتالیا، امپراتوری ژاپن، هلند و پرتغال. امپراتور شیان‌فنگ
امپراتور شیان‌فنگ (۱۷ ژوئیه ۱۸۳۱ – ۲۲ اوت ۱۸۶۱) نهمین امپراتور دودمان چینگ و هفتمین فرمانروای این سلسله بود که از ۱۸۵۰ تا ۱۸۶۱ میلادی بر کلیه چین حکومت می‌کرد. جنگ‌سالار
جنگ سالارها در تاریخ چین در دوره‌های مختلف مخصوصاً بعد از کشته شدن یوآن شیکای در دورهٔ انقلاب ۱۹۱۱ چین که تعداد زیادی از استان‌ها شورش نموده و استقلال خود را از سلسهٔ کینگ در سال ۱۹۱۱ اعلام نمودند تا اردوکشی شمال در سال ۱۹۲۷ توسط چریک‌های کمونیست چین که برای تسریع روند انقلاب و از هم پاشاندن فئودالیسم و امپریالیسم، قدرت زیادی را در اختیار داشتند. این دوره در تاریخ چین به دورهٔ جنگ سالاران شهرت یافته که در این دوره برای اولین بار واژه جنگ سالار پدیدار گردید. با وجود اتحاد ظاهری چین در سال ۱۹۲۷ جنگ سالاری تا پیروزی حزب کمونیست چین در سال ۱۹۴۹ همچنان به عنوان یک مشکل باقی مانده بود. امپراتور چیان‌لونگ
امپراتور چیان‌لونگ (۲۵ سپتامبر ۱۷۱۱ – ۷ فوریه ۱۷۹۹) ششمین امپراتور دودمان چینگ و چهارمین امپراتور این سلسله بود که بر کلیه چین فرمان می‌راند. او چهارمین پسر امپراتور یونگ‌ژنگ محسوب می‌شد. دوره سلطنت او رسماً از ۱۱ اکتبر ۱۷۳۵ تا ۸ فوریه ۱۷۹۶ میلادی به طول انجامید. او در ۸ فوریه ۱۷۹۶ به نفع پسرش - امپراتور جیاگینگ - از سلطنت کناره‌گیری کرد. در واقع او با این کار تلاش کرد تا ضمن احترام به پدربزرگ قدرتمند خود، امپراتور کانگ‌شی، دوره سلطنتش از آن امپراتور بیش‌تر نشود. او با وجود کناره‌گیری از سلطنت، تا زمان مرگش در ۱۷۹۹ میلادی، قدرت را به‌طور کامل در دست داشت. سالهای اولیه حکومت چیان‌لونگ، ادامهٔ عصر شکوفایی امپراتوران قبلی بود اما سالهای پایانی حکومت او با مشکلات متعدد داخلی و خارجی برای کشور همراه بود. امپراتور تونگ‌ژی
امپراتور تونگ‌ژی (۲۷ آوریل ۱۸۵۶ – ۱۲ ژانویه ۱۸۷۵) دهمین امپراتور دودمان چینگ و هشتمین امپراتور چینگ بود که بر کلیه خاک چین حکومت می‌کرد. سلطنت او از ۱۸۶۱ تا ۱۸۷۵ میلادی، که بیشتر در دوره نوجوانی او سپری شد، کاملاً در سایهٔ قدرت مادرش - امپراتریس دواگر تزی شی - قرار داشت. هر چند در دو سال حکومت مستقل خود از نفوذ مادر و نامادری خود سیان آشکارا بیزار بوده و تلاش داشت آنها را از دخالت در کارهای شخصی و دولتی خود دور کند، به ویژه مادر خود تزی شی، اگرچه او نفوذ اندکی در دو سال حکومت خود بدون سایه بر امور حکومتی داشت، شاید بخاطر این بود که او به طور مداوم از سوی مادر و مادرخوانده خود موردانتقاد قرار می‌گرفت، وقایع دوره حکومت او منجر به اصلاحات تونگ‌ژی گردید که تلاشی ناموفق برای مدرنیزه و متجدد کردن چین به حساب می‌آمد. دودمان کین (۱۲۳۴–۱۱۱۵)
دودمان کین دودمانی پادشاهی برخاسته از مردم جورجی در چین بود که از سال ۱۱۱۵ تا ۱۲۳۴ بر نواحی شمالی چین کنونی حکمرانی می‌کرد. در انگلیسی برای اینکه این سلسله از سلسله کین قبلی (۴۲۰–۲۶۵ میلادی) تشخیص داده شود، به صورت Jinn نیز نوشته می‌شود. افول آمریکایی
براساس سخن نوام چامسکی، فعال سیاسی آمریکا، افول این کشور پس از پایان جنگ جهانی دوم و با «باخت به چین» (تسخیر غیرمنتظره سرزمین اصلی چین توسط حزب کمونیست این کشور) و بعد از جنگ‌های هند و چین، آغاز شد. در سال ۱۹۷۰، سهم ایالات متحده آمریکا از ثروت جهانی در حدود ۲۵ درصد کاهش یافت، که در آن زمان گزاف بود ولی به شدت تقلیل پیدا کرد. چامسکی «لفاظی قابل توجه چندین سال پیروزی‌گرایی در دهه ۱۹۹۰» را نمی‌پذیرد و آن را «بیشتر توهم خودی» می‌داند. هرچند، چامسکی در سال ۲۰۱۱، گفته بود که «قدرت به هند و چین منتقل نخواهد شد، چون این کشورها فقیرند و چالش‌ها و مشکلات شدید داخلی دارند. ازین‌رو، در آینده نزدیک هیچ رقیبِی در برابر قدرت هژمونی آمریکا در جهان قابل پیش‌بینی نخواهد بود». امپراتور وو هان
فرمانروا وو (چینی سنتی: 漢武帝، چینی ساده‌شده: 汉武帝، پین‌یین: Hànwǔdì، وید جایلز: Han Wu Ti) (زادهٔ ۱۵۶ پیش از میلاد – درگذشتهٔ ۲۹ مارس ۸۷ پیش از میلاد) هفتمین فرمانروا از دودمان هان بود. او در ۱۴۱ پیش از میلاد به فرمانروایی رسید. فرمانروا وو قلمرو چین را گسترش داد و دولتی همگرا بر پایهٔ کنفوسیانیسم پایه ریخت. وی را بزرگترین فرمانروایان دودمان هان و سرتاسر تاریخ چین می‌شمرند. در پی اقدامات او چین در زمان اقتدار دودمان هان به یکی از نیرومندترین ملت‌های آن زمان تاریخ بدل‌گشت. مرزهای چین در زمان او از غرب به قرقیزستان کنونی، از شمال شرقی به کره، و از جنوب به بخش شمالی ویتنام کشیده می‌شد. او توانست شیونگنوهای تازنده به مرزهای شمالی چین را بپراکند. همچنین برای برقراری اتحاد با یوئه‌چی‌ها سفیری را به نام چانگ چیان را در ۱۳۹ پیش از میلاد به غرب کشور فرستاد و او تا ازبکستان کنونی به دنبال آنان پیش رفت. این سفر سرآغازی تازه در کشورگشایی‌های چین در آسیای میانه گشود. شهر ممنوعه
احداث شهر ممنوعه در سال ۱۴۰۶ میلادی با دستور جو دی دومین امپراتور سلسله مینگ آغاز گردید و ظرف ۱۴ سال ساخته شد. تا سال ۱۹۱۱ میلادی و نابودی سلسله چینگ (قریب ۵۰۰ سال) جمعاً ۲۴ امپراتور در این شهر ممنوعه اقامت کرده و بر چین فرمان رانده‌اند. از سال ۱۹۲۴ بازدید از این مجموعه به عنوان کاخ موزه برای عموم آزاد گردید و ممنوعه بودن آن پایان پذیرفت. امپراتریس لو
او نخست میان سالهای ۱۹۶ تا ۱۹۵ پیش از میلاد در اواخر دوره حکومت همسرش امپراتور گائوزو در تمام تصمیم‌گیری های دولتی دخالت زیادی می کرد و نقش بسیار زیاد مهمی در تمام انتخابات و انتصابات حکومتی داشت و در کنار شوهرش بر چین فرمان راند هر چند او در طول این مدت در پشت یک دیوار طلایی پنهان بود اما در بیشتر مواقع از پشت دیوار خارج می شد و در دربار برای مقامات حرف میزد و دخالت مستقیم می کرد. در سال ۱۹۵ پیش از میلاد امپراتور گائوزو از دنیا رفت و امپراتریس لو خود را به عنوان "امپراتریس دواگر و نایب السلطنه" معرفی کرد و به دلیل این که پسرش یک حاکم کاملا ضعیف و نسبتا بیمار بود توانست به صورت یگانه قدرت را درست گرفته و بر حق خود بر چین فرمان راند وی برای پسر و نوه های خود نایب السلطنه قدرتمندی بود و بعد از مرگ پسرش زمانی که این قدرت را حفظ کرد به دلیل کوچک بودن امپراتوران او بجای آنان بر چین فرمانروایی کرد و همه چیز داشت چون نام امپراتور و بخاطر همین امپراتوران کیانشائو و هئوشائو به عنوان امپراتوران دست نشانده به عنوان حاکم به رسمیت شناخته نشدند. تقسیم امپراتوری مغول
شورشی به نام شورش دستار سرخ در سال ۱۳۵۰ در چین آغاز شد و سلسله یوآن توسط دودمان مینگ در سال ۱۳۶۸ سرنگون شد. آخرین امپراتور یوآن، طغون تیمور، به شمال به یینگ‌چانگ گریخت و در سال ۱۳۷۰ در آنجا درگذشت. بقایای یوآن که به استپ مغولستان عقب‌نشینی کرده بودند، به عنوان سلسله یوآن شمالی شناخته می‌شوند و به مقاومت در برابر دودمان مینگ ادامه دادند تا اینکه در سال ۱۶۳۵ توسط دودمان جین به رهبری جورجی (سلف دودمان چینگ) فتح شد. تاریخ جزایر ریوکیو
پس از حدود ۹۰ سال سلطهٔ مغول بر چین در سال ۱۳۶۸ سلسله مینگ توانست سلسله یوآن را براندازد. پس از استقرار سلسله مینگ چین، از کشورهای مختلف آسیا خواست که تبعه این کشور شوند. چین در سال ۱۳۷۲ فرستادگانی به چوزان اعزام کرد و پادشه چوزان ساتّو نفوذ سیاسی چین و خراجگزاری به این کشور را پذیرفت. پس از آن در سال ۱۳۸۰ نانزان و سه سال بعد در سال ۱۳۸۳ هوکوزان نیز خراجگزار کشور چین شد. تاریخ آسیا
سلسله هان (چینی ساده شده: 汉朝؛ چینی سنتی: 漢朝؛ پینین: Hàn Cháo؛ ۲۰۶ پیش از میلاد - ۲۲۰ میلادی) دومین سلسله امپراتوری چین بود، که قبل از سلسله شین و قبل از آن توسط سه پادشاهی (220-265 CE) با گذشت چهار قرن، دوره سلسله هان دوران طلایی در تاریخ چین به حساب می‌آید. امپراتور وو از هان، یکی از بزرگترین امپراتورهای سلسله هان، صلح را در سراسر چین قابل مقایسه با پاکس رومانا دید که صد سال بعد در مدیترانه دیده ظهور می‌کند. تا به امروز، گروه قومی اکثریت چین از خود به عنوان «قوم هان» یاد می‌کنند. سلسله هان هنگامی تأسیس شد که دو دهقان موفق شدند در برابر فرزند ضعیف جانشین شی هوانگ قیام کنند. دولت جدید هان، تمرکز و بوروکراسی شین را حفظ کرد، اما سرکوب‌های قبلی را کاهش داد. آنها قلمرو خود را در کره، ویتنام و آسیای میانه گسترش دادند و یک امپراتوری حتی بزرگتر از شین ایجاد کردند. تاریخ چین
هنگامی که دوران عظمت هان به پایان رسید، شخصی به نام «وانگ مانگ» بر ضد حکومت شورش کرد. او در سال ۸ میلادی سلطنت را از آن خود کرد و با این اتفاق، دوران امپراتوری هان غربی پایان یافت و تا ۱۷ سال بعد حکومت «شین» بر چین حکومت می‌کرد. چین
چین باستان به عنوان یکی از گهواره‌های تمدن در جهان است که ابتدا این تمدن، در سواحل حاصل‌خیز رود زرد در دشت شمال چین به‌وجود آمد. چین شاهد دودمان شانگ، دودمان ژو، دودمان هان، دودمان شین، دودمان جین، دودمان سوئی، دودمان تانگ، دودمان سونگ، دودمان لیائو، دودمان مینگ، دودمان چینگ، جمهوری چین بوده‌است. نخستین دودمان پادشاهی این کشور دودمان شیا در حدود قرن ۲۱ پیش از میلاد بود و نخستین حکومتی که چین را متحد کرد دودمان چه‌این در ۲۲۱ پ. م بود. نظام سیاسی چین بیش از هزاران سال مبتنی بر سلطنت مطلقهٔ موروثی بود. آخرین دودمان پادشاهی این کشور هم چینگ بود که در ۱۹۱۱ با تشکیل جمهوری چین به رهبری کومینتانگ حزب ملی چین، نابود شد. چین در نیمهٔ اول سدهٔ بیستم میلادی در دریایی از اختلافات و جنگ‌های داخلی و امپراتوری ژاپن در جنگ جهانی دوم غوطه‌ور بود. کمونیسم‌های چین از ۱ اکتبر ۱۹۴۹ با رهبری مائو حکومت جمهوری چین را شکست دادند و انقلاب کمونیستی چین را تشکیل دادند. مخاصمات اصلی در ۱۹۴۹ با پیروزی کمونیست‌ها در جنگ داخلی و تأسیس جمهوری مردمی چین در سرزمین اصلی پایان یافت. جمهوری چین به رهبری کومین‌تانگ پایتخت خود را به تایپه در تایوان منتقل کرد و حکومت آن امروزه به تایوان، کینمن، جزایر ماتسو و چند جزیره دوردست دیگر محدود شده‌است. از آن هنگام جمهوری مردمی چین و جمهوری چین درگیر اختلافات سیاسی شدیدی با یکدیگر در مورد حق حاکمیت و وضعیت سیاسی تایوان بوده‌اند. مائو ابتدا روابط دیپلماسی کشور چین را با کشورهای جهان قطع کرد و باور به اتکا کلی به جمعیت داخلی بود. شوروی و چین بعنوان بزرگترین کشورهای کمونیستی در جهان، شکاف‌های فکری زیادی داشتند و هرکدام تعاریفی مختلف از کمونیسم داشتند. همچنین یک درگیری مرزی هفت‌ماههٔ بدون اعلان جنگ بین شوروی و چین در سال ۱۹۶۹ رخ داد و تا فروپاشی شوروی (تا سال ۱۹۹۱) نسبتاً ادامه داشت. مائو با جهش بزرگ خواستار برنامه‌های اقتصادی کمونیستی بود که به عنوان یک شکست تلخ اقتصادی و یک فاجعه بزرگ انسانی تلقی می‌شود زیرا منجر به گرسنگی کشیدن و مرگ ۱۴ تا ۴۳ میلیون چینی شد. پس از مرگ مائو، مائوئیسم کمرنگ شد و اصلاحات اقتصادی در چین توسط شیائوپینگ، برای پی‌ریزی یک اقتصاد باز صورت گرفت و چین یکی از سریع‌ترین رشدهای اقتصادی جهان را داشته‌است. باج
طبق سند تاریخی کره سامگوک ساگی (کره ای: 삼국사기؛ هانجا: 三國 史記)، گوگوریو در سال ۳۲ میلادی نماینده دیپلماتیک را به خاندان هان فرستاد و امپراتور گوآنگو از هان گوگوریو را با عنوان رسمی تصدیق کرد. روابط فرعی بین چین و کره در طول سه پادشاهی کره برقرار شد اما در عمل فقط یک تشریفات دیپلماتیک برای تقویت مشروعیت و دستیابی به کالاهای فرهنگی از چین بود. این امر تحت سلسله‌های مختلف و درجات مختلف تا شکست چین در جنگ چین و ژاپن در سالهای ۱۸۹۴–۱۸۹۴ ادامه داشت. رابطه بین چین و ویتنام «یک سیستم سرشاخه سلسله مراتبی» بود. پس از جنگ چین و فرانسه، چین با معاهده تینسین (۱۸۸۵) به سوء ظن خود در مورد ویتنام پایان داد. تایلند از زمان سلسله سوئی تا زمان شورش Taiping از اواخر سلسله چینگ در اواسط قرن نوزدهم همیشه به عنوان یک دولت فرعی یا فرعی تحت فرمان چین بود. امپراتور جیاگینگ
امپراتور جیاگینگ (۱۳ نوامبر ۱۷۶۰ – ۲ سپتامبر ۱۸۲۰) هفتمین امپراتور دودمان چینگ و پنجمین فرمانروای این سلسله بود که از ۱۷۹۶ تا ۱۸۲۰ میلادی بر کلیه چین فرمان می راند. نظریه دومینو
در ۱۹۴۹، دولتی کمونیستی، به رهبری مائو زدونگ(مائو تسه تونگ) در چین برقرار شد (و به صورت رسمی شد جمهوری خلق چین). برقراری دولت جدید پس از آن بود که ارتش آزادی بخش خلق، را در پی آمدهای جنگ داخلی چین شکست داد(۱۹۲۷–۱۹۴۹). دو چین شکل گرفته بود - سرزمین اصلی 'چین کمونیستی'(جمهوری خلق چین) و 'چین ملی' تایوان(جمهوری چین). تصاحب پرجمعیت‌ترین ملت جهان توسط کمونیست‌ها، در غرب به عنوان یک شکست استراتژیکی بزرگ دیده شد که در آن زمان یک سؤال جامع را تقویت می‌کرد، "چه کسی چین را از دست داد؟" در پی آن ایالات متحده در پاسخ به تصاحب کمونیستی چین به روابط سیاسی خود با چین پایان داد. دودمان چینگ
این سلسله توسط قبیله خانوادهٔ جورچن آیسین گیورو منچو در منچوری واقع در شمال شرقی چین کنونی بنیان گذاشته شد. این امپراتوری در قرن ۱۸ به اوج خود رسید و از آن زمان رو به افول نهاد. دوران این سلسله همزمان با آغاز مدرن‌سازی چین و همچنین دخالت‌ها و کشمکش‌ها با دولت‌های استعماری بود. آخرین پادشاه این سلسله پویی در ۱۲ فوریه ۱۹۱۲ از سلطنت خلع شد. یک رئیس قبیله کوچک جورچین-آیسین جیورو-به نام نورهاچی فردی که در واقع تابع مینگ بود، در اواخر قرن شانزدهم میلادی شروع به متحد کردن خانواده‌های جورچن به سیستمی نظامی به نام بنرها کرد و به مرزهای مینگ، مغولان و کره هجوم آورد. سلسله‌های شمالی و جنوبی (چین)
دورهٔ سلسله‌های شمالی و جنوبی بخشی از تاریخ چین است که از ۴۲۰ تا ۵۸۹ میلادی به طول انجامید. در طی این دوره جنگ داخلی شدت گرفت و به مرگ هزاران نفر انجامید؛ اگرچه، در همین زمان علم و هنر رشد بی‌سابقه ای را به خود دید. همچنین، بودیسم و تائوئیسم در این زمان در بین مردم چین رایج شدند و سرانجام، مهاجرت بزرگ نژاد هان چین به جنوب رود یانگ تسه اتفاق افتاد. امپراتور هونگ تایجی
امپراتور هونگ تایجی (۲۸ نوامبر ۱۵۹۲ – ۲۱ سپتامبر ۱۶۴۳; از ۱۶۲۶– ۱۶۴۳ حکومت کرد) امپراتوری از دودمان چینگ بود. او امپراتوری بزرگی را که پدرش، نورهاچی، بنیان نهاده بود، گسترش داد. او تلاش زیادی برای نابودی دودمان مینگ انجام داد اما به دلیل مرگ نتوانست پایان اقداماتش برای سرنگونی مینگ را ببیند. او همچنین در سال ۱۶۳۵ میلادی، نام مردم کشورش را از جورچن به منچو تغییر داد. او پایه‌های امپراتوری‌ای را بنیان نهاد که تا ۱۹۱۲ میلادی به حیاتش ادامه داد. جنگ مغول-کین
فتح دودمان کین توسط مغول، جنگ مغول-کین میان سالهای ۱۲۱۱–۱۲۳۴ میلادی مابین امپراتوری مغول و مردم جورجی در شمال چین روی داد و به مدت ۲۳ سال ادامه داشت و عاقبت به سقوط سلسله کین به دست مغول انجامید. همچنین، با این پیروزی دامنه متصرفات مغولان تمام شمال چین را دربر گرفت. امپراتریس لیو (ژنزونگ)
امپراتریس لیو (تولد: ۹۶۹ مرگ: ۱۰۳۳) وی همسر امپراتور ژنزونگ بود و با ازدواج با امپراتور تبدیل به امپراتریس دودمان سونگ شد، وی پس از بیماری شوهرش از سال ۴ فوریه ۱۰۲۰ تا ۲۲ مارس ۱۰۲۲ به صورت غیر رسمی و رسمی به عنوان امپراتریس همسر، قدرت پشت تخت و بعداً به صورت رسمی از سال ۲۲ مارس ۱۰۲۲ تا ۱۱ اکتبر ۱۰۳۳ به عنوان امپراتریس دواگر و نایب السلطنه برای پسرخوانده‌اش امپراتور رنزونگ به تنهایی بر کلیه چین حکومت می‌کرد. وی همچنین بعد از امپراتریس وو به عنوان نایب السلطنه زن دومین زن در تاریخ چین بود که لباس و تاج سلطنتی امپراتوری را برای خود برگزیده و در کنار امپراتور خردسال حکومت کرد و همچین تنها حاکم زن در تاریخ چین بعداز امپراتریس دواگر لو دودمان هان و امپراتریس دواگر وو دودمان تانگ بود که فرمان های امپراتوری را بر حق خود مانند یک امپراتور صادر می کرد چیزی که برای امپراتورها جایز بود. دوره بهار و پاییز
دوره بهار و پاییز یک دوره در تاریخ چین بود که تقریباً از ۷۷۱ پ.م. تا ۴۷۶ پ.م. (در برخی منابع: ۴۰۳ پ. م) به طول انجامید که تقریباً مطابق با نیمه ابتدایی دوره ژو شرقی بود. هفت دولت جنگ‌طلب
در حین دوران این هفت دولت، چین به قدرتمندترین حکومت تبدیل شد و شش حکومت دیگر را ضمیمهٔ خاک خود کرد. پس از اتمام آن در سال ۲۲۱ پیش از میلاد، چین شی هوانگ‌دی از دودمان چین بر تخت نشست و نخستین امپراتور چین گشت. امپراتور لی زونگ
از مهم‌ترین وقایع دوره حکومت او می‌توان به نابودی دودمان جین بدست مغولان اشاره کرد که به دنبال جنگ جین و مغولان در ۱۲۳۴ میلادی رخ داد. اگرچه دودمان سونگ در این جنگ متحد مغولان بود، اما نیروهای مغول پس از غلبه بر جین به سرعت به سوی قلمرو سونگ به راه افتادند. در ۱۲۵۹ مغولان با هجوم به امپراتوری سونگ، کلیه نواحی شمالی رود یانگ‌تسه را از ارتش سونگ گرفتند. ۲۰ سال بعد - در ۱۲۷۹ میلادی - مغولان به عمر دودمان سونگ خاتمه بخشیدند. چونگ‌جن
سرانجام در بامداد روز ۲۵ آوریل ۱۶۴۴، چونگ جن در حالیکه موهایش آشفته، آستین لباسش آغشته به خون و تنها یک کفش به پا داشت همراه با وانگ چنگ‌ئن، خواجهٔ اعظم و وفادار به امپراتور از شهر ممنوعه خارج شده و به سمت باغ سلطنتی جینگ‌شان که در شمال آن قرار داشت فرار می‌کند. از تپهٔ میشان بالا می‌رود و با کمک وانگ چنگ‌ئن خود را بر درخت پاگودایی که رو به شهر ممنوعه دارد و در دوران امپراتوری چینگ به درخت ادیب چینی گنهکار شهرت یافت دار می‌زند و با مرگ خود به سلسلهٔ مینگ پایان می‌دهد.درخت مذکور دیگر وجود ندارد  و گفته می‌شود در زمان انقلاب فرهنگی توسط ارتش سرخ از ریشه به درآورده شده‌است و آنچه که امروز در جای آن قرار دارد درختی مشابه آن است که در ۱۹۸۱ کاشته شده‌است . امپراتور چنگ هان
چنگ امپراتور هان (; ۵۱ قبل از میلاد - ۷ قبل از میلاد) امپراتور دودمان هان در چین بود. تاریخ چین
فروپاشی سلسلهٔ چین سیاست در چین
پس از آنکه مذاکرات سیاسی دربارهٔ حل اختلافات در مرز ۳٬۲۲۵ متری دو کشور در هیمالیا به در بسته خورد، چین در ۲۰ اکتبر ۱۹۶۲ و همزمان با بحران موشکی کوبا دست به حملاتی همزمان در لداخ و آنسوی خط مک‌ماهون زد. نیروهای چینی در هر دو جبههٔ جنگ بر نیروهای هندی غالب آمدند و رزانگ لا در جبههٔ غربی و تاوانگ در جبههٔ شرقی را اشغال کردند. جنگ در نهایت در ۲۰ نوامبر ۱۹۶۲ با اعلان آتش‌بس از سوی چین و بیان این امر پایان یافت که چین به «خط کنترل واقعی» اش باز خواهد گشت. پرنسس تایپینگ
در سال ۶۸۳ میلادی، پرنسس تایپینگ با به سلطنت رسیدن برادرانش ژونگ زونگ و رویزونگ قدرت زیادی گرفت، هر چند مادرش امپراتریس دواگر وو قدرت های واقعی را در دست گرفت بود و قدرت مطلق امپراتوران را کاملاً تحت‌الشعاع قرار داد بود وو زتیان در سال ۶۹۰ میلادی خود را "امپراتور" نامید و سلسله تانگ را از بین برد و سلسله ژو خود را بنیانگذاری کرد و خود به طور مستقل و یگانه حکومت کرد. پرنسس تایپینگ در زمان سلطنت مادرش به عنوان مشاوره اصلی او تبدیل شد و بسیار زیاد قدرتمند شد و در امور ایالتی دخالت زیادی می کرد در سال ۷۰۵ میلادی وو زتیان با کودتایی که از طرف مقامات دادگاه و ژنرال های دربار انجام شد بود و در این کودتا بانو شانگون دبیر وو زتیان و معشوقه ژونگ زونگ و خود پرنسس تایپینگ شرکت کرد بودند برکنار شد و بعد از ان دوباره ژونگ زونگ برای بار دوم به سلطنت رسیدن و دوباره دودمان تانگ شروع شد، بعد از ان پرنسس تانپینگ به عنوان یکی از زنان قدرتمند دربار و دادگاه امپراتوری همراه با امپراتریس وی شناخته می شد هر چند قدرت او توسط امپراتریس وی به عنوان یک رقیب شناخته می شد و به همین خاطر محدود بود زیرا که امپراتریس وی حق قدرت اصلی را در امپراتوری در دست داشت و به نام امپراتور ژونگ زونگ حکمرانی می کرد و در این زمان همراه با دخترش پرنسس انل از زنان قدرتمند و بسیار فاسد دربار بودند. در سال ۷۱۰ میلادی امپراتور ژونگ زونگ ناگهان درگذشت که به اعتقاد مورخان توسط امپراتریس وی و دخترش پرنسس انل مسموم شد و مرگ امپراتور ژونگ زونگ رسماً اعلام نشد زیرا که امپراتریس وی می خواست قدرت را در دست بگیرد و مانند وو زتیان مادر امپراتور ژونگ زونگ امپراتریس فرمانروا شود و سلسله خود را داشت باشد و پرنسس انل هم می توانست پرنسس ولیعهد شود و بعد از مرگ مادرش به عنوان امپراتریس فرمانروا بر تخت بنشیند و حکومت کند به همین خاطر و چرا که مرگ امپراتور خیلی مشکوک و ناگهانی بود مخصوصا زمانی که او در اوج سلامتی خود بود ناگهان درگذشت و چرا که امپراتریس وی هم از همان اول همراه دخترش پرنسس انل آرزوی امپراتور شدن را داشتن به اعتقاد مورخان او و دخترش امپراتور را مسموم کرد بودند تا بتوانند امپراتور و وارث یک سلسله جدید (غیر از سلسله تانگ) شوند در همان ماه امپراتریس دواگر وی به عنوان تنها نایب السلطنه و امپراتریس دواگر قدرتمند برای امپراتور شانگ و دودمان تانگ تبدیل شد و پرنسس انل به عنوان قدرت پشت نایب السلطنه تبدیل شد و در این دوره امپراتور شانگ هیچ حق و قدرتی نداشت و در این زمان حبس خانگی شد بود در همان ماه چند تن از مقامات به امپراتریس وی پیشنهاد کردن که قدرت را هر چه سریع تر در دست بگیرد و مثل وو زتیان امپراتور شود و پرنسس انل را وارث تاج و تخت خودش کند بعد از گفتگوه مقامات با امپراتریس وی و پرنسس انل، چند تن از مقامات سطح متوسط به پرنسس تایپینگ گذارش دادن که امپراتریس دواگر وی و پرنسس انل می خواهند تخت را غضب کنند و سلسله تانگ را برای دومین و آخرین بار نابود کنند، بعد از خبر رسیدن به پرنسس تایپینگ در کمتر از یک ماه یک کودتا به رهبری او و چند تن از مقامات بالا و متوسط در کاخ انجام شد که منجر به برکناری امپراتور شانگ و مرگ امپراتریس دواگر وی و پرنسس انل شد و دوباره برای بار دوم امپراتور رویزونگ به سلطنت بازگذشت، پرنسس تایپینگ در زمان سلطنت برادرش رویزونگ برعکس برادرش ژونگ زونگ به چهره ای بسیار قدرتمند، غالب و تاثیرگذار تبدیل شده بود و مورد احترام تمامی مقامات و ژنرال ها و مخصوصا شخص امپراتور بود حتی زمانی که امپراتور ریاست جلسات امپراتوری را عهده دار بود او همانند یک امپراتریس بسیار قدرتمند در پشت سر امپراتور می نشست و امور ایالتی را شدیداً تحت تاثیر قرار می داد در این زمان او به مسائل سیاسی اهمیت زیادی می داد برعکس شخص امپراتور رویزونگ که از امور حکومتی بیزار بود و از آن فاصله می گرفت و این گونه مسائل را غالبا به طور علنی به پرنسس تایپینگ و پسرش لی لایجی می داد به ویژه پرنسس تایپینگ که از قدرت و نفوذی غالب در دادگاه امپراتوری برخوردار بود، امور دولت را از طریق حزب های خود و شخص امپراتور اداره می کرد، در این زمان درگیری شدیدی بین پرنسس تایپینگ و برادر زاده اش پیش آمده بود در سال ۷۱۲ میلادی امپراتور رویزونگ از حکومت خسته شد و خواستار کنارگیری بود هر چند پرنسس تایپینگ به او پیشنهاد کرد که بیشتر قدرت را به عنوان امپراتور بازنشسته در دست بگیرد و همچنان حکومت کند و در این زمان امپراتور رویزونگ فرمانی بسیار قوی تر از پسرش امپراتور شوانگ زونگ داشت. تاریخ مغولستان
در سال ۱۲۰۶ چنگیزخان توانست مغول‌ها را متحد کند و آنها را به یک نیروی جنگی تبدیل کرد که به تأسیس بزرگترین امپراتوری پیوسته در تاریخ جهان یعنی امپراتوری مغول (۱۲۰۶–۱۳۶۸) رسید. وی نخست چین را گشود. آنگاه به ایران و اروپا تاخت و پیروزی‌های بسیار پدیدآورد. فرزندان او تا سال‌ها فتح‌های نیای خود را پی می‌گرفتند. فتح ایران و آسیای میانه توسط مغول‌ها را از فجیع‌ترین وقایع تاریخ می‌دانند که شمار زیادی از مردم این مناطق در پی این هجوم‌ها از بین رفتند. سیاست در چین
حزب کمونیست چین در ماه ژوئیه سال ۱۹۲۱ میلادی تأسیس شد. از سال‌های ۱۹۲۱ تا ۱۹۴۹، حزب کمونیست چین مردم را در مبارزات سخت رهبری می‌کرد و در نتیجه ضمن برانداختن چیرگی امپریالیسم، فئودالیسم و سرمایه‌داری بوروکراتیک، جمهوری خلق چین را تأسیس نمود. دیوار بزرگ چین
دیواری که امروزه قابل دیدن است، دیوار متعلق به سلسله مینگ (۱۳۶۸ – ۱۶۴۴ میلادی) است از غرب به دروازه «جایو گوان» در استان گانسو چین و از شرق به ساحل رود یالو جیان در استان لیائونینگ در شمال شرقی چین منتهی می‌شود و درمیان آن ۹ استان، شهر و ناحیه خود مختار به طول ۷۰۰۰ کیلومتر وجود دارد و مردم آن را دیوار طولانی می‌نامند. تاریخ چین
سلسلهٔ شیا، نخستین امپراتوری چین را «یو» پایه‌گذاری کرد. یو امپراتوری افسانه‌ای بود که بر سیلاب‌ها فرمان می‌راند. برای مدتی در زمان «شیانگ» یکی از امپراتوران شیا، جنگ داخلی کشور را فرا گرفت. آخرین امپراتور شیا، «جی» نام داشت. او ظلم و ستم زیادی به مردم می‌کرد و سرانجام حکومت شیا به دست یک کشاورز شورشی به نام «تانگ» از بین رفت. شورش دستار سرخ
هونگ‌وو در ۱۳۵۶ موفق شد نانجینگ را تصرف کند و از ان به عنوان پایگاه خود در نبردهای پیش رو استفاده کند تا با قدرتی بیش از پیش، به حکومت در آستانه نابودی یوآن پایان دهد. او پس از فتح نانجینگ تواست بر شهر بیجینگ (پکن امروزی) دست یابد و سرانجام در سال ۱۳۶۸ بر حکومت مغولان در چین خاتمه داد و آنها را از چین و کره و منچوری بیرون کرد و سلسله ای چینی با نام مینگ تأسیس کند. کنفوسیوس
حاکمان اساطیری و قهرمانان فرهنگی چین در فاصلهٔ سال‌های ۲۸۵۲ پیش از میلاد تا ۲۲۰۵ پیش از میلاد سه شهریار و پنج امپراتور نام دارند. این دوران مصادف با زمان قبل از دوران دودمان شیا می‌باشد. سه شهریار، در تاریخ اسطوره‌ای چین به ایزدشاهان یا نیمه خدایان دارای قدرت جادویی اطلاق می‌شود. پنج امپراتور زمامداران افسانه‌ای چین باستان بودند که از نظر اخلاقی پادشاهانی حکیم و خردمند و بی‌عیب و نقص محسوب می‌شدند. بنا به منبع، تنوع زیادی در طبقه‌بندی افراد به عنوان سه فرمانروا یا پنج امپراتور وجود دارد. با توجه به ثبتیات مورخ بزرگ یا همان شیجی، این پنج امپراتور عبارت بودند از: خانه ژو
خانه ژو، همچنین به عنوان خانه چو هم شناخته می‌شود، خانواده امپراتوری سلسله مینگ چین بود. ژو نام خانوادگی امپراطوران سلسله مینگ بود. مجلس ژو از سال ۱۳۶۸ تا سقوط سلسله مینگ در سال ۱۶۴۴ بر چین حاکم بود، و به دنبال آن سلسله مینگ جنوبی تا سال ۱۶۶۲ بر چین حاکم بود. آخرین شاهزاده‌های مینگ، شاهزاده نینگجینگ ژو شوگی و شاهزاده ژو هونگوان (朱弘桓) بودند. پادشاهی تونگینگ در سال ۱۶۸۳ بر چین حاکم شد. تاریخ باستان
در سال ۱۰۴۶ قبل از میلاد، نیروهای ژو به رهبری پادشاه وو از ژو آخرین پادشاه سلسله شانگ را سرنگون کردند. سلسله ژو اندکی بعد در چین تأسیس شد. در طول دوره ژو جامعه ای فئودالی در چین پیدیدار گشت. سپس عصر آهن چین در دوره ای از عصر کشورهای متخاصم منحل شد که در این دوره احتمال می‌رود میلیون‌ها سرباز بر سر مبارزات فئودالی با یکدیگر جنگیده باشند. هونگ‌جی
جو یوتانگ در ۱۷ سالگی و پس از مرگ پدرش چنگ‌هوا، در ۱۷ سپتامبر ۱۴۸۷ و با عنوان امپراتور هونگ‌جی، به عنوان نهمین امپراتور دودمان مینگ بر تخت پادشاهی نشست. هونگ‌جی فرمانروایی دادگر و توانا بود. او پس از رسیدن به قدرت با برکناری خواجگان فاسد از پست‌های حکومتی، افرادی شایسته و با استعداد را به عنوان صاحب‌منصبان جدید استخدام کرد. او همچنین با داشتن آگاهی کامل از خواسته‌های و نیازهای مردم کشورش دست به کاهش مالیات‌ها زد و تجارت و صنعت را رونق بخشید. امپراتوری چین در این زمان دوران شکوفایی خود را می‌گذراند و به همین سبب این دوره به نام دوران «بازخیز هونگ‌جی» معروف شد. یزدگرد سوم
امپراتوری چین در سال ۶۵۸ میلادی ترک‌ها را شکست داد و ممالک غربی خود را سامان بخشید، بعد دولتی به اسم ایران تشکیل داد و پادشاهی آن را به پیروز سوم تفویض نمود. این مملکت احتمالاً در انتهای شمالی سیستان یا در نزدیک سیحون قرار داشته‌است. بعد از حمله اعراب به این منطقه، پیروز فرار کرد و به چین رفت. امپراتوری بریتانیا
در نیمه دوم قرن بیستم و در راستای فرایند استعمار زدایی قدرت‌های اروپایی، بیشتر مستعمرات و مناطق تحت کنترل امپراتوری بریتانیا استقلال یافتند. این فرایند با بازگشت هنگ کنگ به چین در سال ۱۹۹۷ به پایان رسید. بسیاری از مستعمرات سابق امپراتوری پس از استقلال به عضویت اتحادیه کشورهای همسود بریتانیا درآمدند. شانزده کشور عضو این اتحادیه «قلمروهای همسود» نامیده می‌شوند که در آن‌ها ملکه الیزابت دوم ریاست دولت را به عهده دارد. چهارده سرزمین هنوز مستقیماً تحت حاکمیت دولت بریتانیا هستند که به آن‌ها «سرزمین‌های فرادریایی بریتانیا» گفته می‌شود. دودمان سونگ
دودمان سونگ(چینی:宋朝) یکی از دودمانهای حاکم بر چین بود که بین سالهای ۹۶۰ تا ۱۲۷۹ بر چین فرمان می‌راند؛ پیش از این دودمان پنج سلسله و ده پادشاهی، و پس از آن دودمان یوآن حکم راندند. دودمان سونگ، نخستین دولت جهان بود که اقدام به چاپ اسکناس یا پول کاغذی نمود. دودمان سونگ را عموماً به دو بخش "سونگ شمالی" و "سونگ جنوبی" تقسیم می‌کنند. سرسلسله این دودمان، امپراتور تایزو بود که از سال ۹۶۰ تا ۹۷۶ پادشاهی کرد. تهاجم ژاپن به کره (۱۵۹۸–۱۵۹۲)
در سال ۱۴۰۲، به شوگون آشیکاگا یوشی‌میتسو که علی‌رغم این که امپراتور ژاپن نبود ولی درعمل حاکم ژاپن بود، از طرف امپراتور چین لقب «پادشاه ژاپن» اعطا شد و برای مدت کوتاهی تا زمان مرگ آشیکاگا یوشی‌میتسو در سال ۱۴۰۸، ژاپن یکی از شاخه‌های رسمی خاندان مینگ بود. این رابطه در سال ۱۵۴۹ زمانی پایان یافت که ژاپن، برخلاف کره، تصمیم گرفت به رسمیت شناختن سلطهٔ منطقه‌ای چین را پایان دهد و مأموریت‌های ادای احترام را لغو کند. یوشیمیتسو اولین و تنها حاکم ژاپنی در اوایل دورهٔ مدرن بود که عنوان چینی را پذیرفت. عضویت در سیستم باج‌گذاری چین پیش‌شرط هرگونه مبادلهٔ اقتصادی با چین بود و با خروج از این سیستم، ژاپن رابطهٔ تجاری خود را با چین کنار گذاشت. تاریخ چین
وو، رئیس قبیله جو، در سال ۱۱۲۲ پیش از میلاد، هنگامی که ارتش شانگ برای یک نبرد، خارج از پایتخت بود، به یین حمله کرد و امپراتور شانگ را شکست داد. سر انجام امپراتور شانگ در آتش خودکشی کرد. سلسله جو تا سال ۲۲۱ پیش از میلاد و بیش از هر سلسله دیگری بر چین حکومت کرد. مشکل وو شاه اعضای فراری خاندان شانگ بود که ارتشی را تشکیل داده بودند و خواهان احیای سلسله شانگ بودند. پس از مرگ وو شاه، برادرش ملقب به فرماندار جو، نایب السلطنه چانگ وانگ، پسر وو شد. فرماندار جو توانست ارتش شانگ را شکست دهد و فرماندهان آن‌ها را دستگیر کند. شوان زونگ اول
امپراتور شوان زونگ اول(چینی: 唐玄宗؛ وید جایلز:Hsuan-tsung) یا امپراتور مینگ (چینی: 唐明皇؛ پین‌یین:Táng Míng Huáng) (زادهٔ ۸ سپتامبر ۶۸۵- مرگ ۳ مهٔ ۷۶۲) هفتمین امپراتور از دودمان تانگ بود که میان سال‌های ۷۱۲ تا ۷۵۶ میلادی بر چین فرمان‌می‌راند. او با ۴۴ سال فرمانروایی رکورددار زمان زمامداری در دودمان تانگ است. چین
دودمان چینگ آخرین حکومت پادشاهی این کشور بود و تا سال ۱۹۱۲ بر چین حکومت کرد. مردم هان
این نام از دودمان هان گرفته شده که از ۲۰۶ (پیش از میلاد) تا ۲۲۰ (میلادی) حدود ۴۰۰ سال بر امپراتوری چین فرمانروایی می‌کرد. چین بزرگ
عبارت چین بزرگ دست کم از دهه ۱۹۳۰ توسط جورج کرسی برای اشاره به کل امپراتوری چین در مقابل محدوده چین به کار رفته است. اما اصطلاح چینی آن در دهه ۱۹۷۰ با رشد روابط تجاری بین سرزمین اصلی چین و هنگ کنگ و امکان گسترش این روابط به تایوان در مجله تایوانی "Changqiao" در سال ۱۹۷۹ از اصطلاح چین بزرگ استفاده شد. اصطلاح انگلیسی چین بزرگ مجدداً در سال ۱۹۸۰ برای اشاره به رشد روابط اقتصادی بین مناطق مختلف چین و همچنین امکان وحدت سیاسی این مناطق به کار رفت. پویی
پویی در تاریخ ۷ فوریه ۱۹۰۶ در خانواده سلطنتی ایزن جورو زاده شد و در تاریخ ۲ دسامبر ۱۹۰۸ و تنها در حالی که ۲ سال داشت، به عنوان دوازدهمین «امپراتور چین» از دودمان چینگ برگزیده شد. در تاریخ ۱۲ فوریه ۱۹۱۱ میلادی، انقلاب ۱۹۱۱ به رهبری سون یات سن به ثمر نشست و با اعلام «جمهوری چین»، دودمان چینگ سرنگون شد. با این وجود، با میانجی‌گری ژنرال یوآن شیکای، پویی با حفظ القاب و مزایای سلطنتی از کلیه سمت‌های حکومتی محروم شد و تنها حق زندگی در شهر ممنوعه به همراه خانواده‌اش به او داده شد. تانگ
بسیاری از چینیان به تانگ به دیده احترام می‌نگرند. او باج و خراج را کاهش داد و از نرخ خدمت سربازی اجباری کاست. او نفوذش را در راستای رود زرد گسترد و بسیاری از سرزمینهای دوردست را خراجگزار خود نمود. او همچنین آنیانگ را پایتخت تازه خود نمود. امپراطوری گرکپو که بعد از امپراطوری تانگ به وسیلهٔ نیماها تأسیس شد و ۱۵۹۸ سال پا بر جا ماند. از نظر مورخین قدرتمندترین امپراطوری در طول تاریخ چین است به طوری که هیچ حکومتی قدرت مقابله با ان را نداشت. این امپراطوری امپراطوری‌های بویو و گوگوریو و هان و چین را برای مدت ۷۵۹ سال تحت سلطهٔ خود قرار داد. موزه ملی چین
موزه تاریخ چین را از انسان یوآنمو مربوط به ۱٫۷ میلیون سال پیش تا پایان دودمان چینگ (آخرین امپراتوری سلسله در تاریخ چین) را پوشش می‌دهد. مجموعه دائمی بالغ بر ۱٬۰۵۰٬۰۰۰ اثر با ارزش و نادر را دربر می‌گیرد که نمی‌توان آن‌ها را در موزه‌ها یا در مکان‌های دیگری از چین یا سایر نقاط جهان یافت. دودمان جین غربی
دودمان جین غربی (۲۶۵–۳۱۶ میلادی) سلسله ای بود که پس از سقوط امپراتوری هان توانست برای مدت کوتاهی وحدت و یکپارچگی را به چین بازگرداند. نبرد طراز
پس از پایان شورش ان لوشان در سال ۷۶۳ ، ارتش تانگ ناتوان شد و هرگز بهبود نیافت. با یورش امپراتوری تبت به چین ، امپراتوری تانگ تکه‌تکه شد. فروپاشی حکومت
شورش تایپینگ در چین (۱۸۵۰–۱۸۶۴) در واقع جنگی داخلی بود میان دودمان چینگ که توسط منچو هدایت می‌شد و جنبش هزاره‌گرایان مسیحی وابسته به حکومت پادشاهی آسمانی تایپینگ. این درگیری دومین مناقشهٔ بزرگ تاریخ است که پانزده سال طول کشید و بین ۲۰ تا ۳۰ میلیون نفر کشته داد. با هجوم فرانسه و بریتانیا به چین در ۱۸۵۸–۶۰، دودمان چینگ عملاً فروپاشید و معاهده‌ای نابرابر به این کشور تحمیل شد. در سال ۱۸۶۴ رژیم تایپینگ هم فروپاشید و دودمان مذکور با آغاز دوران بازگشت تونگژی تغییر شکل یافت. قیام ووچانگ
قیام ووچانگ قیامی بود که مقدمهٔ انقلاب شین‌های محسوب می‌شود و به سقوط دودمان چینگ، دو هزار سال حکومت امپراتوری در چین و روی کار آمدن جمهوری چین ختم شد. این قیام از نارضایتی مردم در مورد وضعیت کنترل یک ریل راه آهن آغاز شد. سپس به سرعت به یک شورش مردمی تبدیل شد که اساس آن، ضدیت با دودمان چینگ بود. چند روز بعد در ۱۰ اکتبر ۱۹۱۱، گروهی از سربازان با نام ارتش جدید در شهر ووچانگ واقع در ایالت هوبئی علیه فرماندهان خود دست به کودتا زدند. نبرد یانگ‌شیا بخش مهمی از این رویداد به شمار می‌آید. امپراتور کره
پادشاهی چوسان توسط ژاپن، که در اولین جنگ چین و ژاپن از ۱۸۹۴–۱۸۹۵ پیروز شده بود، فتح شد. برای تأکید بر اینکه کره یک کشور مستقل است، عنوان سلطنت در سال ۱۸۹۵ به یک سلطنت بزرگ تغییر یافت. امپراتور چین در سال ۱۸۹۷ پادشاه کره را امپراتور را نامید. مرکزگرایی چین
بسته به زمینه تاریخی، مرکزگرایی چین می‌تواند به قوم‌مداری جامعه و فرهنگ مردم هان اشاره کند. این مفهوم در میان نخبگان چینی تا آخر دودمان چینگ محبوب بود. این مفهوم در قرن نوزدهم به پایان رسید و در قرن بیستم نیز ضربات دیگری را متحمل شد و در نتیجه امروزه در بین مردم چین محبوبیت چندانی ندارد. پادشاه چین
پادشاه یا امپراتور یا هوآنگدی (به چینی: 皇帝) یک عبارت سکولار برای منصب امپراتورهای چین است که از دوران دودمان کین در ۲۲۱ پیش از میلاد تا کناره‌گیری پویی در ۱۹۱۲ میلادی پس از انقلاب شین‌های و تشکیل جمهوری چین برای شاهان استفاده می‌شد. این عنوان دو بازگشت در جریان شکست انقلاب و تشکیل دوبارهٔ پادشاهی چین (۱۹۱۶-۱۹۱۵) داشت. عبارت مقدس برای شاهان چینی، 天子 به معنی "فرزند آسمان" بود. عبارتی که بسیار کهن تر از شاه چین است، عبارتی است که به دودمان ژو بازمی‌گردد و آن "فرمانروای هرآنچه زیر آسمان" است. البته در واقعیت هیچ شاهی در چین قدرت مطلق نبود با این حال این عبارت کاربرد فراوانی داشت. کنفوسیوس
دودمان شیا که به وسیله یوی بزرگ تأسیس شد، تا سال ۱۵۵۷ ق. م (۱۷۷۶ق. م) ادامه یافت و طی آن هفده نفر فرمانروایی کردند. از تاریخ دقیق این سلسله اطلاع چندانی درست نیست، فقط جزئیات بیشتری دربارهٔ سقوط آخرین فرمانروای شیا ذکر شده‌است. جیه واپسین فرمانروای دودمان شیا، جباری بود که ستمگری او مردم را از وی متنفر و اشراف را خشمگین ساخت. درنتیجه، فردی بنام، تانگ شورش کرد و آن جبار را شکست داد و دودمان شانگ را تأسیس نمود. جانشینان او تا سال ۱۰۵۰ ق. م (۱۱۲۲ ق. م) یعنی تا زمانی که بوسیله دودمان ژو از کار برافتادند، در چین سلطنت کردند. دودمان مینگ
آخرین امپراتور سلسلهٔ مینگ، چونگ‌جن (چونگ‌چنگ) بود. در زمان حکومت او شورشیان پکن را تصرف کردند. چونگ‌چنگ نیز به خودکشی دست زد. سپاهیان منچوری از هرج و مرج در پکن استفاده کردند، و فرماندهٔ جوان سپاه، فولین، پایان حکومت مینگ را اعلام نمود و خود را امپراتور چین دانست. امپراتور ژنزونگ
امپراتور ژنزونگ (۲۳ دسامبر ۹۶۸-۲۳ مارس ۱۰۲۲ میلادی) سومین امپراتور دودمان سونگ بود که از سال ۸ مه ۹۹۷ تا ۲۳ مارس ۱۰۲۲ بر چین فرمان راند(اما امپراتور ژنزونگ بعد از بیماری شدیدی که او را ناتوان کرده بود از فوریه سال ۱۰۲۰ میلادی او دیگر تواند حکومت نداشت و غالبا حکومت رسما در دست همسر دومش امپراتریس لیو بود) امپراتور ژنزونگ پسر سوم تای‌زونگ و بانو لی بود. با مرگ ژنزونگ پسرش امپراتور رنزونگ به حکومت رسید. جنگ دوم چین و ژاپن
با این حال که برخی جنگ دوم چین و ژاپن را آغازگر جنگ جهانی دوم می‌دانند اما اکثر مورخین و پژوهشگران بر این باورند که جنگ جهانی دوم در ماه سپتامبر سال ۱۹۳۹ با حمله آلمان به لهستان آغاز شد. جنگ بین چین و امپراتوری ژاپن، بزرگترین جنگ در آسیا در سده بیستم میلادی نام گرفت که نیمی از تلفات جنگ اقیانوس آرام در نتیجه آن رخ داد. این جنگ سرانجام با تسلیم امپراتوری ژاپن به متفقین در جنگ جهانی دوم به پایان رسید. فهرست بزرگ‌ترین امپراتوری‌های جهان
بزرگترین امپراتوری باستان، امپراتوری هخامنشی در سده پنجم پیش از میلاد و بزرگترین امپراتوری دوران معاصر، امپراتوری بریتانیای کبیر بوده‌است. از نظر تعداد، بیشترین امپراتوری‌های دوران باستان در چین باستان حضور داشته‌اند که هر کدام به دلایلی پس از مدتی برچیده شده‌اند در این سلسله‌های چینی سلسله ژو دوم که به وسیله وو زتیان تنها امپراتور زن در تاریخ چین بود تأسیس شد که مشهورترین سلسله چین باستان بود زیرا که امپراتور آن یک زن بود. در سده‌های میانه امپراتوری مغول که به دست چنگیز خان تأسیس شد بیشترین وسعت قلمرو را تا زمان خود داشت (حدوداً ۳۳ میلیون کیلومتر مربع) و تا نزدیک ۶ قرن دیگر امپراتوری دیگری به بزرگی آن تشکیل نشد تا زمان امپراتوری بریتانیا در دوره حکومت ملکه ویکتوریا، که وسعت امپراتوری به حدود ۳۳٬۷ میلیون کیلومتر مربع می‌رسید که در تاریخ کم‌نظیر بوده‌است. امپراتوری بریتانیا بزرگترین امپراتوری جهان بوده‌است. سه شهریار و پنج امپراتور
سه شهریار و پنج خاقان یا سه شهریار و پنج امپراتور (به چینی: 五帝 三皇؛ به پین یین: Sānhuáng wǔdì؛ به وید جایلز: San-huang wu-ti)، حاکمان اساطیری و قهرمانان فرهنگی چین در طول دورانی می‌باشند که فاصلهٔ سالهای ۲۸۵۲ پیش از میلاد تا ۲۲۰۵ پیش از میلاد را در بر می‌گیرد. این دوران مصادف با زمان قبل از دوران دودمان شیا می‌باشد. دودمان چینگ
دودمان چینگ (; )، که با نام‌های پادشاهی چینگ بزرگ، چینگ بزرگ، یا دودمان منچو نیز شناخته می‌شود آخرین سلسله پادشاهی در چین بود که از سال ۱۶۴۴ تا ۱۹۱۲ میلادی بر چین حکمرانی می‌کرد. این دودمان با براندازی دودمان مینگ به قدرت رسید و با تشکیل جمهوری چین عمر این سلسله پایان یافت. دودمان یوآن
پس از مرگ تیمور خان به دلیل ضعف و بی‌لیاقتی امپراتوران بعدی و نیز رقابت بر سر قدرت میان اشراف و بزرگان، دودمان یوآن به تدریج رو به زوال نهاد و دچار مشکلات اقتصادی و اجتماعی بزرگی شد. از حدود سال ۱۳۵۰ میلادی قیام‌های متعدد وشورش های زیاد علیه دولت امپراتوری یوآن صورت گرفت که سرانجام به فروپاشی این حکومت در چین و تأسیس سلسله مینگ انجامید. با این حال بقایای دودمان یوآن تا حدود قرن ۱۷ میلادی در مغولستان به حکومت خود ادامه دادند و همچنان مدعی حکومت بر چین بودند. اما هیچ‌گاه نتوانستد حکومت خود را در چین احیا کنند. شنگ‌زونگ
امپراتور شنگ‌زونگ (به چینی:遼聖宗؛ پین‌یین:Liáo Shèngzōng؛ ۱۶ ژانویه ۹۷۲ – ۲۵ ژوئن ۱۰۳۱) در سال ۹۸۲ میلادی در ۱۲ سالگی جانشین جینگ‌زونگ گردید. از آنجا که او برای فرمانروایی بسیار جوان بود، مادرش ملکه شیائو نیابت سلطنت را بر عهده گرفت و تبدیل به فرمانروای اصلی کشور شد. امپراتور شنگ‌زونگ از ۱۴ اکتبر ۹۸۲ تا ۲۵ ژوئن ۱۰۳۱ میلادی حکومت کرد. دودمان شیا
او مقاماتی را که با این کار مخالفت می‌کردند، می‌کشت. بدین سبب، کشورهای تحت فرمان سلسلهٔ "شیا" یکی پس از دیگری به سلسلهٔ "شیا" خیانت کردند. در این زمان، کشور "شان" یکی از کشورهای مذکور با استفاده از این فرصت به قلم‌رو سلسلهٔ "شیا" حمله کرد و سرانجام ارتش سلسلهٔ "شیا" را شکست داد. پادشاه سلسله "شیا" فرار کرد و در شهر "نن چائو" در گذشت و به دنبال آن سلسله "شیا" سرنگون شد. اسناد زیادی دربارهٔ سلسلهٔ "شیا" در دست نیست؛ لذا در خصوص وجود سلسلهٔ "شیا" در تاریخ چین هنوز نیز در محافل علمی و دانشگاهی اختلاف نظر دارند. اما کتاب تاریخی معروف چین با نام "شی جی" یعنی یادداشت‌های تاریخی به‌طور روشن از سلسلهٔ "شیا" سخن به میان آورده‌است. باستان شناسان امیدوارند که روزی بقایای سلسلهٔ "شیا" را کشف کنند تا با تاریخ این سلسله آشنا شوند. در سال ۱۹۵۹ میلادی، باستان شناسان بررسی "خرابه‌های شیا" را آغاز کردند و به جستجوی فرهنگ سلسلهٔ "شیا" پرداختند. اکنون، بسیاری کارشناسان آشنا با به فرهنگ "ارلی تو" در خرابه‌های "ارلی تو" در شهر "یان شی" استان "خه نان" در جستجوی فرهنگ سلسلهٔ "شیا" هستند. تاریخ این خرابه‌ها مربوط به سال ۱۹۰۰ پیش از میلاد و در چارچوب سلسلهٔ "شیا" بوده‌است. با وجود آن‌که اکنون اسناد چندانی در این مورد در دست نیست، اما مدارک فراوان مختلف دیگر دانشمندان را در مطالعهٔ فرهنگ سلسلهٔ "شیا" مساعدت کرده‌است. برخی از وسایل تولیدی کشف شده از خرابه‌های "ارلی تو" سنگی است. بعضی‌ها از استخوان و صدف ساخته شده. مردم آن زمان از این وسایل بدوی استفاده می‌کرده‌اند. با وجود آن‌که تاکنون ظروف مفرغی در خرابه‌های سلسلهٔ "شیا" پیدا نشده، اما در این خرابه‌ها کارد، درفش و وسائل دیگر و سلاح و ظروف کشف شده‌است. علاوه بر این، ظروف یشمی که سطح ساخت آن با مهارت انجام شده بود و آلات موسیقی دیگر از خاک بیرون آورده شده‌است. تقویم مربوط به سلسلهٔ "شیا" بسیار قابل توجه است. کتابی با نام "دا تای لی جی" اسناد مهمی دربارهٔ تقویم کشاورزی چین را در خود جای داده‌است. در این کتاب نوشته شده که مردم آن زمان می‌توانستند بر اساس جهت ستاره دب اکبر ماهِ سال را مشخص کنند. این نخستین تقویم چین است تا این روش درجه روشنایی ستارگان و موقعیت آن‌ها، وضع هوا و امور کشاورزی در ۱۲ ماه ثبت می‌شد. تقویم کشاورزی مذکور چین نشان‌گر سطح پیشرفت تولیدات کشاورزی سلسلهٔ "شیا" و قدیمی‌ترین دست‌آورد علمی پرارزش چین است. ملکه زتیان (دودمان ژو دوم)
وو زتیان در سال ۱۶ اکتبر ۶۹۰ میلادی آخرین اقدام را برای بدست آوردن قدرت نهایی انجام داد وی با یک فرمان رسمی پسرش امپراتور رویزونگ را کنار زد و سلسله پادشاهی تانگ را به پایان رساند و سلسله پادشاهی ژو را بنیان‌گذاری کرد و خود را تنها امپراتور چین خواند و به صورت مستقل و یگانه قدرت را در دست گرفت و به تنهایی بر چین حکومت کرد وی در این دوره تمام تلاش خود را برای باز پس‌گیری خاک‌های از دست رفت دودمان تانگ کرد و می‌خواست مرزهای چین را مثل دوره امپراتوری امپراتور تای‌زونگ برگرداند که در این را موفق شد وی در دوره حکومت خود اصلاحات گوناگونی را در آموزش و پرورش و تجارت انجام داد و در این زمان تجارت رونق فراوانی داشت و سواد مردمی افزایش یافت وی رفاع اقتصادی و مردمی را بهتر کرد و در دوره وی عدالت به خوبی برای مردم انجام می‌شد وی همچنین مالیات را برای فقرا کم کرد و برای اشراف بیشتر کرد وی به معماری بسیار اهمیت می‌داد و در دوره وی بناهای زیادی ساخت شد وی برای اداره بهتر کشور ایالت‌ها را به چند دست تقسیم کرد و افراد دانا را به حکومت ان می‌گماشت وو زتیان یکی از مدافعین سرسخت آیین بودایی بوده و در عصر امپراتوری زتیان مذهب بودایی بسیار رشد کرد و طرفداران زیادی بدست آورد. فروپاشی حکومت
مارینا اوتاوِی در خصوص فروپاشی امپراتوری اتریش-مجارستان و امپراتوری عثمانی در سال ۱۹۱۸، حکومت انگلستان بر هند در ۱۹۴۷، فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی در ۱۹۹۱، فروپاشی حکومت برتری نژادی سفیدپوستان در آفریقای جنوبی در ۱۹۹۳، دولت چکسلواکی در ۱۹۹۴ و یوگسلاوی بحث می‌کند. هارولد پرکین (۱۹۲۶–۲۰۰۴) مورخ اجتماعی انگلیسی، بر این عقیده بود که در سده بیستم شاهد رشد فروپاشی‌ها بوده‌ایم به شکلی که هفت امپراتوری در این سده ساقط شدند: «امپراتوری چین، آلمان، اتریش-مجارستان، عثمانی، ژاپن، بریتانیا، روسیه (دوبار).» همچنین در سده ۲۰ میلادی دو امپراتوری فرانسه و پرتغال نیز ساقط شدند. امپراتور دائو گوآنگ
امپراتور دائو گوآنگ (۱۶ سپتامبر ۱۷۸۲– ۲۵ فوریه ۱۸۵۰) هشتمین امپراتور دودمان چینگ و ششمین فرمانروای این سلسله بود که از ۱۸۲۰ تا ۱۸۵۰ میلادی بر کلیه چین فرمان راند. دوره حکومت او با فجایع خارجی و شورش‌های داخلی شناخته می‌شود که از نمونه‌های آن می‌توان به جنگ اول تریاک و شورش تایپینگ اشاره کرد که امپراتوری را به شدت تضعیف کرد. تاریخ باستان
پس از ادغام سیاسی بیشتر، تا پایان قرن ۵ قبل از میلاد هفت کشور برجسته باقی ماند و سالهایی که این چند ایالت با یکدیگر جنگ می‌کردند به عنوان عصر دولت‌های جنگ طلب شناخته می‌شود. اگرچه تا سال ۲۵۶ قبل از میلاد یک پادشاه اسمی ژو باقی مانده بود، ولی عمدتاً چهره ای بود و قدرت کمی داشت. با الحاق سرزمینهای همسایه این ایالات متخاصم، از جمله مناطق سیچوان مدرن و لیائونینگ، آنها تحت سیستم جدید اداری محلی و فرماندهی اداره می‌شدند. این سیستم از دوره بهار و پاییز مورد استفاده قرار گرفته‌است و هنوز هم می‌توان قطعات آن را در سیستم مدرن شنگ و شیان (استان و شهرستان) مشاهده کرد. گسترش نهایی در این دوره از زمان یینگ ژنگ، پادشاه چین آغاز شد. وحدت شش قدرت دیگر و الحاق‌های بعدی در مناطق مدرن ژجیانگ، فوجیان، گوانگدونگ و گوانگشی در سال ۲۱۴ قبل از میلاد وی را قادر ساخت تا خود را به عنوان اولین امپراتور (چین شی هوانگدی) معرفی کند. کره شمالی
پس از پیروزی‌های ژاپن در نخستین جنگ با دودمان چینگ در چین (۱۸۹۴ تا ۱۸۹۵) (بخشی از نخستین جنگ چین و ژاپن) و جنگ با امپراتوری روسیه (۱۹۰۴ تا ۱۹۰۵) (بخشی از جنگ روسیه و ژاپن) کره به کلی تحت استیلای ژاپن قرار گرفت. حتی بین ۱۸۸۹ تا ۱۹۱۰ حکومتی به نام امپراطوری کره با نفوذ امپراتوری روسیه در این کشور پدید آمد. گوجونگ کره امپراتور کره خواست با اعزام هیئتی به دیوان بین‌المللی دادگستری در لاهه، کشور خود را از زیر نفوذ کشور ژاپن بیرون بیاورد؛ ولی با کشف این موضوع مجبور به استعفا شد و پسرش سانجونگ کره آخرین امپراتور دودمان یی به پادشاهی رسید. ملکه زتیان (دودمان ژو دوم)
ملکه زتیان (چینی ساده:武则天، چینی سنتی:武则天، پین‌یین:Wǔ Zétiān) (زادهٔ ۱۷ فوریهٔ ۶۲۴ - مرگ ۱۶ دسامبر ۷۰۵) تنها زن در تاریخ چین باستان بود که عنوان "امپراتریس فرمانروا" را دارا بود. او عضو دودمان تانگ بود و به مدت ۲۵ سال به عنوان نایب السلطنه مستبد در سلسله تانگ (۶۱۸–۹۰۷) حکومت کرد و بعد به عنوان یکی از امپراتوران تأثیرگذار و بحث‌برانگیز تاریخ چین تبدیل شد، وو زتیان یک حاکم چین بود که به‌طور غیررسمی به عنوان امپراتریس همسر، قدرت واقعی و نیرومند پشت امپراتور برای همسرش امپراتور گائوزونگ و بعداً به‌طور کاملاً رسمی به عنوان امپراتریس دواگر و نایب السلطنه تام‌الاختیار برای پسرانش امپراطور ژونگ زونگ و امپراتور رویزونگ و بعد از آن به عنوان امپراتریس فرمانروا بر حق خود در سلسله ژو به صورت یگانه بر چین حکومت کرد. تاریخ چین
با وجود اقتدار آغازین، سلسله جو به تدریج ضعیف شد. سرزمین چین هر روز به واحدهای کوچک سیاسی تجزیه می‌شد. در دوره «بهار و پاییز» از سال ۷۲۲ تا حدود ۴۷۵ پیش از میلاد، بیش از ۱۷۰ دولت خودمختار در چین به وجود آمدند. در عصر دولت‌های جنگ‌طلب از حدود سال ۴۷۵ تا ۲۲۱ پیش از میلاد، نیز فقط هشت یا نه دولت بزرگ وجود داشتند. در این دوران سرزمین چین گرفتار جنگ‌هایی سلطه‌جویانه بود. این جنگ‌ها اغلب در حاشیه رود زرد رخ می‌دادند. جیان‌ون
جیان‌ون یا چیان‌ون (چینی: "建文"؛ پین‌یین: "Jiànwén"؛ وید-جایلز: "Chien-wen") به معنای «استقرار فضیلت مدنی»، نام پادشاهی جو یون‌ون (چینی: "朱允炆"، پین‌یین: "Zhū Yǔnwén") (زادهٔ ۵ دسامبر ۱۳۷۷ - درگذشتهٔ ۱۳ ژوئیه ۱۴۰۲)، دومین امپراتور دودمان مینگ (۱۳۶۸-۱۶۴۴) بود که برای مدت کوتاهی از ۱۳۹۸ تا ۱۴۰۲ بر چین فرمان راند. تاریخ آسیا
دودمان هان که بعد از دودمان چین به قدرت رسید، بین سال‌های ۲۰۶ قبل از میلاد و ۲۲۰ میلادی، حدود ۴۰۰ سال بر چین فرمانروایی می‌کرد. این زمان طولانی یکی از پرتأثیرترین دوره‌ها در تاریخ چین بوده‌است و تا آشوب کلاه‌زردها و دوره سه امپراتوری ادامه پیدا کرد. این امپراتوری همچنین در سال ۱۰۸ ق. م به گوجوسان حمله کرد و امپراتوری گوجوسان یک سال مقاومت کرد و سرانجام سقوط کرد. تاریخ آسیا
از سال ۱۰۲۹ قبل از میلاد، سلسله ژو () تا ۲۵۸ پیش از میلاد در چین وجود داشته، حکومت کرده‌است. سلسله ژو با دادن قدرت به اشراف محلی و تکیه بر وفاداری خود از یک سیستم فئودالی استفاده می‌کرد تا بتواند قلمرو بزرگ خود را کنترل کند. سرانجام، دولت ژو، شهرک نشینان را ترغیب به حرکت به دره رودخانه یانگ تسه کرد و بدین ترتیب پادشاهی میانه چین را ایجاد کرد. امپراتوری مغول
امپراتوری مغول که در ابتدا حکومت بزرگ مغول نام‌گذاری شده بود، امپراتوری بزرگی بود که طی قرن ۱۳ و ۱۴ وجود داشت و به مدت ۱۶۲ سال حکومت کرد. از آسیای میانه آغاز شد و سرانجام از اروپای شرقی به دریای ژاپن کشیده شده و قسمت عظیمی از سیبری را تحت پوشش قرار می‌داد و به سوی جنوب پیش رفته و جنوب شرقی آسیا، شبه قاره هند و خاورمیانه را شامل می‌شد. به همین دلیل است که به عنوان دومین امپراتوری بزرگ در تاریخ جهان شناخته می‌شود. این امپراتوری در بیشترین حد خود به ۹۷۰۰ کیلومتر (۶۰۰۰ مایل) می‌رسد که مساحت ۳۳٬۰۰۰٬۰۰۰ کیلومتر مربع یعنی در حدود ۲۵ درصد مساحت کل زمین را تحت پوشش قرار می‌داد و بر جمعیتی بالغ بر ۱۰۰ میلیون نفر حکم رانی می‌کرد. البته این گستره در تمام این دوران نبود بلکه اوج گستردگی در سال ۱۲۹۴ میلادی بود (یعنی ۸۸ سال بعد از تشکیل) و پس از آن چهارپاره شده (خانات جغتای، اردوی زرین، ایلخانان و دودمان یوآن) و به تدریج به اضمحلال رفت و در سال ۱۳۶۸ میلادی به کلی از بین رفت. تاریخ چین
در اواخر سلطنت‌هان شرقی، شورش‌های متعدد دهقانی، حکومت را فلج کرده بود. حتی ارتش امپراتوری هم، قادر به سرکوب شورشیان نبود. سرانجام، آخرین امپراتور هان شرقی، از مقام خود کناره‌گیری کرد و با استعفای او سلسله هان شرقی و دوران چین باستان به پایان رسید. تای‌زونگ (سونگ)
امپراتور تائی زونگ (۲۰ نوامبر ۹۳۹-۸ مه ۹۹۷ میلادی) دومین امپراتور دودمان سونگ از ۹۷۶ تا ۹۹۷ میلادی بود. او برادر جوان تر امپراتور تائی زو بود که راه وی را برای اتحاد و یکپارچگی چین ادامه داد. امپراتور تائی زونگ در ۹۷۹ میلادی به هان شمالی حمله کرد و آن را فتح نمود. سپس لشکرکشی دیگری را علیه دودمان لیائو آغاز کرد. در مه ۹۷۹ میلادی ارتش سونگ سرزمین های ژو و یی را تحت انقیاد خود در آورد. پس از مرگ امپراتور جینگ زونگ لیائو در ۹۸۲ میلادی ، فرزند ۱۲ ساله اش تحت نیابت امپراتریس شیائو امپراتوری را اداره کرد. در همین زمان ، تائی زونگ تصمیم گرفت که به قلمرو لیائو حمله کند. امپراتور تائی زونگ در ۹۹۷ میلادی پس از ۲۱ سال حکومت و در سن ۵۷ سالگی درگذشت. پس از مرگش ، پسر سوم او تحت عنوان امپراتور ژنزونگ سونگ بر تخت حکومت نشست. امپریالیسم نو
در شمال اقیانوس آرام، هدف اصلی قدرت‌های استعماری، چین بود نه به هدف ضمیمه‌کردن آن بلکه ایجاد نقاط کانونی برای بسط حوزه نفوذ و تجارت خود در سواحل شرقی آسیا. شرایط داخلی چین و بروز جنگ‌های داخلی شرایطی برای بریتانیا و فرانسه مهیا کرد تا ضمن دخالت در امور داخلی چین، بتوانند امتیازهای تجاری و سیاسی بگیرند: هنگ‌کنگ به بریتانیا اعطا شد و اجازه ورود اروپاییان به بنادر معاهده همچون کانتون و شانگهای داده شد که در این مسئله این افراد در این مناطق تابع قوانین کشور خود بودند نه چین. روسیه توانست در امتداد رود آمور راه خود را به سمت شرق باز کند. فرانسه دیگر مناطق باقیمانده هندوچین و بریتانیا مناطق باقی‌مانده برمه را تسخیر کرد. چین تحت خاندان مانچو در این دوره همانند عثمانی در اروپا بود که مقدر شده بود به دست خود اضمحلال امپراتوری خود را هدایت کند. با وجود این شرایط در خاور دور یک استثنا وجود داشت: ژاپن. ژاپن در میانه قرن ۱۸ که دستخوش انقلاب داخلی شده بود، توانست فرایند غربی‌شدن را در سطحی گسترده فراهم آورد. این کشور قدرت‌یافته توانست در اواخر قرن ۱۹ خود را آماده گسترش امپراتوری خاص خود بکند. نخست توانست استقلال کره کمک کند و پس از به دلایل اختلاف با چین بر کره وارد جنگ با این کشور شد و توانست امپراتوری چین را شکست دهد. تسلط بر کره توانست فرمز و شبه‌جزیره لیائوونگ را به قلمرو خود ضمیمه کند. با قدرت‌گیری ژاپن و نگرانی قدرت‌های اروپایی از روند این کشور، سبب شد فشار اروپایی‌ها به این کشور شد تا این کشور در نهایت تسلیم فشار شود. چین نیز برای رقابت با ژاپن قدرت‌یافته درصدد غربی‌یازی خود برآمد اما با تلاش این کشور صرفاً منجر به استقرار و قدرت‌یابی اروپاییان در این کشور شد: لیائوتونگ را به روسیه سپرد؛ کیائوچو را به آلمان اجاره داد؛ بریتانیا بندر وی‌های‌وی را تصرف کرد. هرچند مقاومت‌های داخلی برگرفته از آرمان ناسیونالیستی همچون شورش مشت‌زن‌ها در این کشور علیه اروپاییان شکل گرفت اما نتیجه این حرکات تا به قدرت رسیدن سوت‌یات‌سن و آغاز جنبش وی بی‌نتیجه ماند. نتیجه این سیاست در امپراتوری چین رو به زوال و تقسیم مناطق مختلف میان قدرت‌های اروپایی، جنگ میان ژاپن و روسیه بود؛ جنگی که ژاپن توانست برای اولین یک دولت اروپایی قدرتمند را شکست دهد و کنترل بخش‌هایی همچون کره و شبه‌جزیره لیائوتونگ را به‌دست بگیرد. شکست روسیه از ژاپن و همچنین شکست ایتالیا از حبشه نشان داد که قدرت اروپاییان را می‌توان به چالش کشید که در جریانات ناسیونالیستی همچون انقلاب مشروطه ایران (۱۹۰۵)، عثمانی (۱۹۰۸) و چین (۱۹۱۱) شاهدی برای این موضوع بودند. امپراتور مین جین
امپراتور مین جین (۳۰۰ تا ۷ فوریه ۳۱۸) واپسین امپراتور جین غربی و پنجمین امپراتور دودمان جین بود. او نوه امپراتور وو جین از پسرش پنجمش سیما یان بود (پدر امپراتور مین، (سیما یان) هم‌نام پدربزرگ امپراتور مین، (سیما یان) بود). هنگامی که در سال ۳۱۱ میلادی، سلطنت چین توسط دودمان هان ژائو غصب شده بود، دو سال بعد (۳۱۳) امپراتور مین بعنوان امپراتور دودمان جین بر تخت نشست. امپراتور شیان‌فنگ
امپراتور شیان‌فنگ در سال ۱۸۵۰ در سن ۱۹ سالگی به حکومت رسید. او کشوری را تحویل گرفته بود که هم از داخل و هم خارج در حال رکود و فنا بود. وی در ابتدای سلطنت خود، با شورش‌های متعددی مواجه شد. در دسامبر ۱۸۵۰ میلادی، شورش تایپینگ آغاز شد. سال بعد، شورش نین در شمال چین شروع شد. ارتش چینگ که در مواجه با این قیام‌ها نتوانست عملکرد خوبی از خود نشان دهد، متحمل شکست‌های بسیار شد. تاریخ هنگ کنگ
منطقه هنگ کنگ از عصر حجر قدیم مسکونی بوده و بعداً با ادغام بی نظیر خود در سلسله چین (۲۲۱–۲۰۶ قبل از میلاد) به بخشی از امپراتوری چین تبدیل شده‌است. این شهر که به عنوان یک دهکده ماهیگیری و سایت تولید نمک فعالیت می‌کرد، به یک بندر رایگان مهم و در نهایت به یک مرکز مالی بین‌المللی بزرگ تبدیل شد. سه پادشاهی
فرمانروایی سه امپراتور، دوره‌ای است از تاریخ چین که به فروپاشی امپراتوری هان و آشوب کلاه‌زردها در ۱۸۴ (میلادی) برمی‌گردد. در این دوره سه حکومت بر سرزمین چین فرمانروایی می‌کردند. کو
کو یا امپراتور کو (به چینی ساده شده: 喾؛ به چینی سنتی: 喾)، یا دی کو ؛ به چینی سنتی: 帝 喾)، که همچنین گاهی با عنوان گائوشین شی (به چینی: 高 辛 氏) نیز شناخته می‌شود، یکی از امپراتوران چین در طول دوران سه شهریار و پنج خاقان بود. او فرزند "جیائوجی" (蟜 极 / 蟜 极) و نوه "شائوهائو" (少昊) به شمار می‌آمد و همچنین نوه بزرگ هوانگ دی (黄帝 / 黄帝) یا همان امپراتور زرد محسوب می‌شد. بر طبق تاریخ تخمینی (بر حسب قرن‌های پیش از میلاد)، وی از سال ۲۴۳۶ پیش از میلاد تا ۲۳۶۶ پیش از میلاد، فرمانروایی می‌کرده‌است. به امپراتور کو یا . پس از او پسر بزرگترش دی ژی امپراتور شد.