اولین پادشاه سلسله چین جه نام دارد؟
تاریخ آسیا
شین شی هوانگ (، "Shǐ Huángdì")، که آخرین امپراتور ژو را سرنگون کرد و سلسله شین را تأسیس کرد. سلسله شین (به چینی: 秦朝؛ pinyin: Qín Cháo) اولین سلسله حاکم چینی امپریالیستی بود که از ۲۲۱ تا ۲۰۷ قبل از میلاد به طول انجامید. امپراتور جدید سیستم فئودالی را لغو کرد و بوروکراسی را مستقیماً منصوب کرد که برای قدرت به وی متکی باشد. نیروهای امپراتوری هوانگ هرگونه مقاومت منطقه ای را از بین بردند و با گسترش به سمت دریای جنوبی چین و شمال ویتنام امپراتوری چین را پیش بردند. سازمان بزرگ یک سیستم مالیاتی یکنواخت، سرشماری ملی، تنظیم جاده‌ها، اندازه‌گیری‌های استاندارد، سکه استاندارد و یک زبان رسمی نوشتاری و گفتاری را به ارمغان آورد. اصلاحات بعدی شامل پروژه‌های جدید آبیاری، تشویق تولید ابریشم، و مشهورترین آغاز ساخت دیوار بزرگ چین است - که به منظور نگه داشتن مهاجمان عشایری طراحی شده‌است. با این حال، شی هوانگ به دلیل استبداد خود بدنام بود و کارگران را مجبور به ساختن دیوار، گرفتن مالیات‌های سنگین و مجازات شدید همه کسانی که مخالف او بودند، می‌کرد. او به کنفوسیوس‌ها ظلم کرد و به ارتقاء قانون گرایی، این ایده را که مردم ذاتاً شر هستند، و برای کنترل آنها به یک دولت نیرومند نیاز داشت. قانون گرایی با دیدگاه‌های واقع گرایانه و منطقی تزریق می‌شد و جذابیت‌های مکالمه تحصیل کرده را بیهوده و ناپسند می‌پنداشت و ان را رد می‌کرد. همه این موارد باعث شده پیروان هوانگ با مردم بسیار بد رفتار باشند و شروع به تضعیف حکومت شین شد و جناح‌های مختلف شروع به مبارزه برای کنترل چین کردند.
شن‌نونگ
شن‌نونگ(چینی رایج:神農، چینی ساده:神农، پین یین:Shénnóng)، گاه امپراتور یان(炎帝) خوانده می‌شود و گاه وی را امپراتور پنج دانه(پین یین:Wǔgǔ xiāndì)می‌خوانند؛ او امپراتور افسانه‌ای چین و قهرمان فرهنگی این کشور در اسطوره‌های چینی است. چنین پنداشته می‌شود که پنج هزار سال پیش می‌زیسته و به چینیان باستان کشاورزی را آموخته است، بر این پایه نام وی معنای "کشاورز خدایی" را می‌دهد. جز اینکه او به چینیان باستان کشاورزی را آموخته، وی بدانها کشت غلات را برای خوردن و پرهیز از کشتن جانوران را به چینیان پند داده است. دودمان هان
هان غربی یا هان پیشین نیمهٔ نخست دورهٔ دودمان هان بود. نخستین دودمان امپراتوری در چین، دودمان چین (۲۲۱ تا ۲۰۷ پ. م) بود. دودمان چین تمام دولت‌های جنگ‌طلب چین را با غلبه بر آن‌ها متحد ساخت و حکومت یکپارچهٔ چین را به وجود آورد، اما دودمان چین پس از مرگ نخستین امپراتور آن، چین شی هوانگ‌ ناپایدار و بی‌ثبات گشت. هوبئی
کین سلسله کین را در سال 221 قبل از میلاد تأسیس کرد، اولین سلسله های متحد در چین. سپس سلسله هان در سال 206 قبل از میلاد شین جانشین آن شد که استان (ژو) جینگژو را در هوبی و هونان امروزی تأسیس کرد. قین و هان نقش فعالی در استعمار کشاورزی هوبی ایفا کردند و سیستمی از دایک‌های رودخانه را برای محافظت از زمین‌های کشاورزی از سیل‌های تابستانی حفظ کردند. در اواخر قرن سوم سلسله هان شرقی، جینگژو توسط جنگ سالار منطقه ای لیو بیائو اداره می شد. پس از مرگ او، قلمرو لیو بیائو توسط جانشینانش به کائو کائو، یک جنگ سالار قدرتمند که تقریباً تمام شمال چین را تسخیر کرده بود، تسلیم شد. اما در نبرد صخره های سرخ، جنگ سالاران لیو بی و سان جون، سائو سائو را از جینگژو بیرون کردند. سپس لیو بی کنترل جین گوانگژو را به دست گرفت و Guan Yu را به عنوان مدیر برتر (در برتر مدرن، هوبئی) برای محافظت از استان جی ایننگ منصوب کرد. او در ادامه محور (حوضه سیچوان) را فتح کرد، اما جینگژو را به خورشید Q u فشار دهید از دست داد. برای چند دهه بعد، جینگژو تحت کنترل پادشاهی وو بود که توسط سان کوان و جانشینانش اداره می شد. دودمان مینگ
امپراتوری مینگ(چینی:明朝) یا امپراتوری مینگ بزرگ دودمان پادشاهی چین از سال ۱۳۶۸ تا سال ۱۶۴۴ میلادی بود، که پس از فروپاشی دودمان مغولی یوآن بنیاد گذاشته شد. مینگ آخرین دودمان پادشاهی چینی بود که هان‌ها قدرت اصلی را در دست داشتند. هونگ‌وو، رهبری شورش عمومی علیه پادشاهی یوآن را بر عهده داشت. آرامگاه نخستین امپراتور چین
آرامگاه نخستین امپراتور چین (چین شی هوانگ) () در ناحیه لینتونگ، ن، شاآنشی در چین واقع شده‌است. این آرامگاه در طول ۳۸ سال، از ۲۴۶ تا ۲۰۸ پیش از میلاد ساخته شد و در زیر تپه آرامگاهی به بلندای ۷۶ متر به شکل یک هرم جناغی قرار دارد. چیدمان آرامگاه با الگوبرداری از شهر شیان‌یانگ، پایتخت دودمان چین، به شهرهای داخلی و خارجی تقسیم شده‌است. محیط داخلی شهر ۲٬۵ کیلومتر و محیط بیرونی ۶٬۳ کیلومتر است. آرامگاه در جنوب غربی داخل شهر و رو به شرق قرار دارد. اتاق اصلی آرامگاه که تابوت و آثار تدفین را در خود جای داده‌است، هسته مجموعه معماری آرامگاه است. امپراتور زرد
امپراتور زرد یا هوانگ تی فرمانروای اسطوره‌ای و قهرمان ملی چین است که نیای همه چینیان هان به شمار می‌رود. او یکی از پنج امپراتور افسانه ایست، نام او در کتاب شیجی نوشته سیما چیان، تاریخنگار و نویسنده هان، آمده‌است.(۱۴۵-۹۰ ق.م) در کتاب شیجی، همچنین آمده‌است که امپراتور زرد از سال ۲۴۹۷ تا ۲۳۹۸ پیش از میلاد فرمان می‌رانده‌است. نام اصلی او گونگسون شوان یوآن(چینی:公孙轩辕) بوده‌است. امپراتریس لیو (ژنزونگ)
وی بعد از امپراتریس لو از دودمان هان و امپراتریس وو زتیان از دودمان تانگ و ژو توانست سومین امپراتریس همسر و دواگر و نایب السلطنه در تاریخ چین باشد که توان انجام هر کاری را دارد و توانست بعد از آنان سومین امپراتریس استبدادی تاریخ چین باشد و همانند یک "امپراتور" کامل بر چین حکومت کند هر چند که او و امپراتریس لو هرگز امپراتور نشدن و فقط وو زتیان تنها زنی بود که به امپراتور تبدیل شد. خونگ‌گوانگ
خونگ‌گوانگ به‌معنای پرتو بزرگ، نام سلطنتی جو یوسونگ (زادهٔ ۱۶۰۷ – درگذشتهٔ ۱۶۴۶) شاهزادهٔ فو و نخستین امپراتور دودمان مینگ جنوبی در چین بود که برای مدت کوتاهی از ۱۶۴۴ تا ۱۶۴۵ فرمانروایی کرد. امپراتریس لو
او نخست میان سالهای ۱۹۶ تا ۱۹۵ پیش از میلاد در اواخر دوره حکومت همسرش امپراتور گائوزو در تمام تصمیم‌گیری های دولتی دخالت زیادی می کرد و نقش بسیار زیاد مهمی در تمام انتخابات و انتصابات حکومتی داشت و در کنار شوهرش بر چین فرمان راند هر چند او در طول این مدت در پشت یک دیوار طلایی پنهان بود اما در بیشتر مواقع از پشت دیوار خارج می شد و در دربار برای مقامات حرف میزد و دخالت مستقیم می کرد. در سال ۱۹۵ پیش از میلاد امپراتور گائوزو از دنیا رفت و امپراتریس لو خود را به عنوان "امپراتریس دواگر و نایب السلطنه" معرفی کرد و به دلیل این که پسرش یک حاکم کاملا ضعیف و نسبتا بیمار بود توانست به صورت یگانه قدرت را درست گرفته و بر حق خود بر چین فرمان راند وی برای پسر و نوه های خود نایب السلطنه قدرتمندی بود و بعد از مرگ پسرش زمانی که این قدرت را حفظ کرد به دلیل کوچک بودن امپراتوران او بجای آنان بر چین فرمانروایی کرد و همه چیز داشت چون نام امپراتور و بخاطر همین امپراتوران کیانشائو و هئوشائو به عنوان امپراتوران دست نشانده به عنوان حاکم به رسمیت شناخته نشدند. فو هسی
فو هسی (به چینی: 伏羲) نخستین فرمانروا از سه فرمانروای افسانه‌ای چین باستان بود. او را در افسانه‌ها ابداع‌کنندهٔ نوشتار، ماهی‌گیری و تله‌گذاشتن برای حیوانات می‌دانند و از او به عنوان یک قهرمان فرهنگی یاد می‌شود. سون یات سن
سون یات سن نخستین رئیس‌جمهور و بنیان‌گذار جمهوری چین بود و از او به عنوان پدر چین مدرن یاد می‌شود. هوشنگ
هوشنگ در میان شاهان و پهلوانانی که در یشت‌ها برای آنان قربانی می‌کنند، نخستین کس است. نیز لقب وی ما را به این فکر وا می‌دارد که هوشنگ، در روزگاری که یشت‌ها نوشته می‌شده، به عنوان نخستین شاهی شناخته می‌شده که بر جهان فرمان رانده است. همچنین می‌توان حدس زد که روزگاری در پاره‌ای اساطیر محلی، وی را نخستین انسان می‌دانسته‌اند. با توجه به اینکه در اساطیر ودایی، از هوشنگ نشانی نیست و در آنجا جمشید "(yama)" بر همه مقدم است، شاید بتوان نتیجه گرفت که هوشنگ، لقبی برای جمشید بوده‌است، که بعدها شخصیتی مستقل شده‌است. آغاز سلسلهٔ پیشدادیان از اینجاست. در برخی از متن‌های پهلوی هوشنگ و وئیکرد دو برادری هستند که یکی فرمانروایی و دیگری کشاورزی را بنیان می‌نهد. تاریخ چین
لیوبانگ نام «هان گائو زو» را برای خود برگزید. او ۷ سال سلطنت کرد. پس از وی، پسرش «هودی» بر تخت سلطنت نشست. اما در آن زمان کلیه قدرت اصلی و اجرایی با مشت آهنین در دست «لو ژی» امپراتریس امپراتور گائوزو بود. او جمعآ ۱۶ سال سلطنت کرد و قدرت مطلق را بصورت شهوانی به تنهایی در حکومت اعمال می‌کرد. در آن زمان حکومت هان دوران آغازین و طلایی خود را می‌گذراند. پس از مرگ هوی، ۸ سال از مرگش را در عمل حکومت مادرش لو ژی بود و بعد، ون هان بر تخت سلطنت نشست. او مالیات‌ها را کاهش داد و هان دوران شکوفایی خود را آغاز کرد. پسرش جینگ، امپراتوری‌هان را به اوج عظمت خود رساند. حکومت ون و جینگ، یکی از شکوفاترین اعصار چین از نظر هنر، توسعه روابط دوستانه و رفاه اجتماعی بود. سلسله‌هان در دوره ۵۳ ساله «وو دی» از سال ۱۴۱ تا ۸۷ پیش از میلاد به اوج عظمت خود رسید. در این دوره چینی‌ها به آسیای مرکزی هجوم بردند و حتی به کره و اندونزی رسیدند. اساس چنین رفاه و توسعه‌ای، مبادلات فرهنگی و تجاری با کشورهای آسیایی و هند بود. در همین دوره، جاده‌ای برای رفت و آمد کاروان‌ها ساخته شد که به جاده ابریشم معروف است. نقشه هان سون یات سن
در اواخر سال ۱۹۱۱ میلادی، نیروهای کومینتانگ به رهبری سون یات سن بر امپراتوری منچو پیروز شدند. در نخستین روزهای سال ۱۹۱۲ میلادی، جمهوری چین تأسیس شد. سون یات سن نیز به عنوان اولین رئیس‌جمهور چین در اول ژانویه سال ۱۹۱۲ میلادی قدرت را در دست گرفت. او همچنین رهبری حزب کومینتانگ را از اکتبر ۱۹۱۹ میلادی تا زمان مرگش در ماه مارس ۱۹۲۵ میلادی بر عهده داشت. دودمان شو (سه امپراتوری)
دودمان شو یا امپراتوری شو، در دوره سه پادشاهی در تاریخ چین، یکی از سه قدرت حکومت‌کننده این سرزمین بود که بین سالهای ۲۲۱ میلادی تا ۲۶۳ میلادی پادشاهی می‌کرد. این امپراتوری توسط لیو بی تأسیس شد. لیو بی ادعا می‌کرد که از نسل و از تبار خاندان سلطنتی هان است. هرچند امپراتور آن زمان، امپراتوری هان (امپراتور شیان هان ) این قضیه را تأیید کرد ولی هنوز این شک بین تاریخ‌نگاران باقی است که ادعای لیو بی ممکن است دروغ باشد. فهرست امپراتوران دودمان مینگ
دودمان مینگ پس از زوال دودمان مغولی یوان شکل گرفت و از ۱۳۶۸ تا ۱۶۴۴ بر چین حکمفرمایی کرد و بر اثر شورش‌های دهقانی و حملهٔ منچوها سقوط نموده و دودمان منچوریایی چینگ جایگزین آن شد. ۱۶ امپراتور در طول ۲۷۶ سال حکومت مینگ بر چین فرمانروایی کردند. پس از سقوط دودمان مینگ در ۱۶۴۴، گروهی از مدعیان پادشاهی مینگ، دودمان مینگ جنوبی را تشکیل دادند که این سلسله تا ۱۶۶۲ که آخرین امپراتور آن اعدام شد به حیات خود ادامه داد. تزی شیء
تزی شی یا "تزو شی" (۲۹ نوامبر ۱۸۳۵–۱۵ نوامبر ۱۹۰۸)، ملکه قدرتمند و پرنفوذ دودمان چینگ بود که ۴۷ سال از سال ۱۸۶۱ تا زمان مرگ در سال ۱۹۰۸ میلادی در عمل حکمران چین بود. او در ابتدا و دوران جوانی به عنوان صیغه امپراتور شیان‌فنگ به دربار راه یافت. تزوشی به تدریج در حرم رشد کرد و فرزندی را به دنیا آورد که بعد از مرگ همسرش شیان‌فنگ، تونگ‌ژی امپراتور چین شد. او در سال۱۸۷۵ با درگذشت پسرش ، گوانجو از اقوام خود را بر مسند امپراتوری چین نشاند. او حکمرانی محافظه کار بود پس با سیاست های اصلاحات گوانگجو مخالف بود و به همین خاطر او را در خانه حبس کرد. با مرگ او سلسله چینگ بعد از چند سال برچیده شد. او پیش از مرگش پویی دو ساله را به تخت امپراتوری نشاند. چین
دودمان چینگ با ناآرامی‌های داخلی نیز روبرو شد، که در پی آن، میلیون‌ها نفر کشته شدند. شورش ناکام تایپینگ یکی از مهم‌ترین این شورش‌ها بود که در دهه‌های ۱۸۵۰ و ۱۸۶۰ ویرانی‌های بسیار در جنوب چین به بار آورد. قرن نوزدهم شاهد آوارگی و مهاجرت‌های گسترده چینی‌ها بود. قحطی بزرگ شمال چین بین سال‌های ۱۸۷۶ تا ۱۸۷۹ جان ۹ تا ۱۳ میلیون نفر را گرفت. در سال ۱۸۹۸ امپراتور گوانگسو، فرمان برقراری حکومت مشروطه را صادر کرد، ولی امپراتریس دواگر سیسی، ملکهٔ بانفوذ چین، جلوی اجرای آن را گرفت. قیام مشت‌زن‌ها در سال‌های ۱۸۹۹ تا ۱۹۰۱ نیز کشور را بیشتر به کام هرج‌ومرج فرو برد. امپراتریس سیسی تلاش کرد با یک برنامه اصلاحی، دودمان چینگ را حفظ کند، اما انقلاب شین‌های در سال‌های ۱۹۱۱ و ۱۹۱۲ به عمر سلسله چینگ خاتمه داد و نخستین حکومت جمهوری را در این کشور برقرار کرد. فهرست شورش‌ها در تاریخ چین
از ۷۵۶ تا ۷۶۳ م. در زمان دودمان تانگ یکی از مردمان ایرانی-ترک تبار با نام آن لوشان (گویش چینی واژه "روشن") در یکی از بزرگترین شورش های تاریخ جهان، با فرمانروایی توانمند تانگ به جنگ پرداخت. یکی از ریشه های بنیادی تباهی این دودمان نامدار چین همین شورش بزرگ با چندین میلیون کشته در پی آن است. یوآن شیکای
یوآن شیکای (به نویسه‌های چینی سنتی: 袁世凱 (زادهٔ ۱۶ سپتامبر ۱۸۵۹، درگذشت ۶ ژوئن ۱۹۱۶) یک نظامی و دولت مرد چینی بود؛ که در اواخر دودمان چینگ، به قدرت رسید و تلاش کرد با یک سری پروژهٔ اصلاحی و امروزی سازی، این دودمان را نجات دهد؛ برخی از این اصلاحات در نظام آموزشی، دادگاه‌ها، مالیات‌ها، نظام اداری و … وارد شد. او نخستین ارتش مدرن را برای چین ایجاد کرد او در سال‌های آخر دودمان چینگ و پیش از کناره‌گیری پویی در سال ۱۹۱۱ میلادی، توانست بازدهی دولت محلی در شمال چین را بالا ببرد. پس از آن با مذاکراتی که صورت گرفت او توانست نخستین رئیس‌جمهور جمهوری چین، در سال ۱۹۱۲ میلادی شود. امپراتور ژی
دی جی (چینی ساده‌شده: 帝挚؛ چینی سنتی: 帝摯؛ پین‌یین: "Dì Zhì") یا به صورت ساده جی یکی از فرمانروایان اسطوره‌ای چین باستان بود. دی جی به‌مدت ۹ سال (حدوداً از ۲۳۶۶ تا ۲۳۵۸ پیش از میلاد) حکمرانی می‌نمود. پس از او برادر ناتنی کوچکترش یائو پادشاه شد. فرمانروا جی پسر فرمانروا کو بود. چین شی هوانگ
در سال ۲۲۱ پیش از میلاد چین شی هوانگ تمام سلسله‌های مستقل در چین را برانداخت و همچنین نظام واگذاری تیول را هم که در سلسلهٔ قبلی رواج یافته بود لغو کرد و به این ترتیب چین را یکپارچه کردشی هوانگ در ابتدا کشور را به ۳۶ و سپس به ۴۶ استان تقسیم کرد. امپراتور فی جین
امپراتور فی جین (۳۴۲ الی ۲۳ نوامبر ۳۸۶) یا جین فی‌دی با نام شخصی سیما یی و نام محترم یانلینگ یکی از امپراتوران خاندان سیما و هفتمین امپراتور جین شرقی بود. او برادر تنی جوانتر امپراتور آی و پسر کوچک امپراتور چنگ جین بود. او پس از مرگ برادرش در سال ۳۶۵ تا سال ۳۷۲ امپراتور چین بود و از آن سال به بعد با نام دوک هایشی شناخته شد. پس از او در سال ۳۷۲ عموبزرگش سیما یو با نام سلطنتی امپراتور جیانون جین بر تخت نشست. تاریخ چین
سرانجام، دولت «چین» که هر روز قدرتمندتر می‌شد، دولت‌های دیگر را مغلوب کرد و بر آن‌ها مسلط شد. نام سرزمین چین از نام همین سلسله گرفته شده‌است. در سال ۲۴۶ پیش از میلاد، پادشاه نه ساله چین، چین شی هوانگ بر تخت نشست. او با حمایت مشاوران برجسته‌اش، خود را فرمانده ارتش نامید و دولت‌های پراکنده را یکی پس از دیگری مغلوب کرد. او در سال ۲۲۱ پیش از میلاد، حکومتی مرکزی تأسیس کرد و خود را نخستین امپراتور چین نامید. او پس از دو حادثه ننگ‌آور شهرت بدی یافت. این امپراتور دستور داد که تعداد بسیار زیادی از کتاب‌های تاریخی و همین‌طور آثار کنفسیوس رادر آتش بسوزانند. تاریخ چین می‌بایست به خواست او، از زمان تاجگذاریش به بعد نوشته می‌شد. همچنین شی هوانگ دی، دستور داد ۴۶۰ نفر از دانشمندانی را که در برابر کتاب سوزی مقاومت کرده بودند، در دره‌ای بیرون از شهر، زنده به گور کنند. دوره جنگسالاران
در ۱۹۱۳ در واکنش به اقتدارگرایی یوآن، استان‌های جنوبی شورش کردند اما نیروهای بیانگ آنها را شکست دادند و دولتمردان عادی را با نظامیان جایگزین کرد. در دسامبر ۱۹۱۵ یوآن آشکارا خود را شاه چین نامید و دودمان جدیدی را حاکم کرد. استان‌های جنوبی دوباره شورش کردند و نبرد حفاظت ملی صورت گرفت در این نبرد شرایط بسیار جدی تر بود چون بیشتر فرماندهان بیانگ حکومت پادشاهی را نپذیرفتند. یوآن تلاش کرد تا فرماندهانش را گرد خود جمع کند اما با مرگ او در ۱۹۱۶، چین از نظر سیاسی در هم شکست. ملکه لو
در حالی که وی هرگز خود را به عنوان حاکم اصلی چین اعلام نکرده است، اما توانایی و قدرتی که در طول زندگی خود در کل حاکمیت امپراتوری و سیاست داشته است باعث شده بسیاری از مورخان از وی به عنوان اولین امپراتریس حاکم بر چین یاد کنند. او پس از ظهور همسرش در سال ۲۰۲ به عنوان امپراتور چین به عنوان همسر اصلی (امپراتریس) او مورد تقدیر واقع شد و حتی در سالهای ۱۹۶ تا ۱۹۵ در غیاب گائوزو مسئولیت دربار امپراتوری و پایتخت چانگان و بخش اعظم تصمیمات مهم و جدی دولتی را برعهده داشت و برای مدت کوتاهی سلطنت كرد و پس از مرگ شوهرش به مدت ۱۵ سال توانست بر صحنه سیاسی و عمومی تسلط مطلقی یابد که بی سابقه بود و حتی برای تقریبا ۸ قرن بعد از او تا زمان ظهور امپراتریس وو که اولین و تنها امپراتور زن چین و تنها زنی که سلسله خاص خودش را داشت، زنی به اندازه او در چین قدرت نیافته بود، او زمانی قدرت را در مشت خود داشت که دوره ای سه امپراتور اسمی حکومت هان را به طور متوالی در خود دید. اگرچه او می تواند به عنوان یک حاکم توانمند و عاقل به رسمیت شناخته شود، اما سلطنت او بیشتر به دلیل نحوه برخورد با مخالفانش قابل توجه است. دودمان شانگ
دودمان شانگ (چینی:商朝) یا دودمان یین (殷代) بر اساس منابع سنتی چین، دومین دودمان شاهی این کشور است، در حالی که دودمان شیا نخستین دودمان در روزگار قدیم چین دانسته می‌شود؛ با این حال با توجه به این که در مورد وجود دودمان شیا تردید وجود دارد؛ مورخان این را مسلم می‌دانند که دودمان شانگ نخستین دودمانی است که در اسنا تاریخی ثبت شده‌است. پس از دودمان شانگ، دودمان ژو در چین فرمان راندند. دودمان شانگ در حدود سال ۱۸۰۰ قبل از میلاد بنیان نهاده شد و در قرن ۱۱ قبل از میلاد سرنگون شد که در حدود ۷۰۰ سال دوام یافت. مهم‌ترین پایتخت‌های تمدن شانگ، شهرهای ژنگژو و انیانگ بودند. پادشاهی چین (۱۹۱۶-۱۹۱۵)
استان‌ها یکی پس از دیگری به استقلال می‌رسیدند که نخستین آن‌ها یون‌نان بود. آن‌هایی که استقلال یافتند ارتش نگهبان ملی (護國軍) را تشکیل دادند. ژنرال‌های حامی یوآن که سربازهایشان از حکومت حقوق دریافت نکرده بودند در برابر ارتش نگهبان ملی، سرسختانه نایستادند درنتیجه ارتش یوآن با اینکه آموزش دیده تر بود دچار شکست‌های پی در پی شد. دودمان شیا
دودمان شیا یا دودمان خاقان‌های نیکوکار(چینی:夏朝) نخستین دودمان شاهی در چین است؛ که از سال ۱۹۸۹ تا ۱۵۵۸ پیش از میلاد فرمان می‌رانده‌اند. این دودمان مرز بین اسطوره و تاریخ است؛ برخی شواهد باستان‌شناسی وجود چنین دودمانی را تأیید کرده‌است، همچینین ونکوک هم از وجود همچین امپراطوری سخن به میان آورده است، با این حال برخی مورخین در اصل وجود آن تردید دارند. این سلسله در قرن ۲۱ قبل از میلاد تأسیس و در قرن ۱۶ قبل از میلاد سرنگون شد و جمعاً حدود ۵۰۰ سال حیات داشت. نواحی مرکزی حکومت آن شامل مناطق جنوبی استان "شان سی" و غرب استان "خه نان" امروزه چین بوده‌است. "دا یو" مؤسس سلسلهٔ "شیا" قهرمانی است که سیل را مهار می‌کرد. گفته می‌شود که وی به سبب مهار موفقیت‌آمیز رود زرد که سال‌ها طغیان می‌کرد، مورد پشتیبانی مردم قرار گرفت و سرانجام سلسلهٔ "شیا" را تأسیس کرد. ایجاد سلسلهٔ "شیا" نشان‌گر تغییر جامعهٔ بدوی و ایجاد جامعه با نظام مالکیت خصوصی و ورود چین به جامعهٔ برده‌داری است. لیو بی
لیو بی (۱۶۱–۲۲۳ میلادی) مؤسس دودمان شو و اولین امپراتور آن بود. لیو بی یکی از باهوش‌ترین مبارزان سلسلهٔ هان و از نوادگان سلطنتی بود که با کمک برادران خود گوان یو، جانگ فی و نخست‌وزیر خود ژوگه لیانگو سرداران برترش ژائو یون، هوان ژونگ و ماچائو توانست از آشفتگی سلسلهٔ هان بهره برده و سلسلهٔ شو هان را پایه نهد. لیو بی به عنوان یک حاکم انسان‌دوست و خیرخواه و ایده‌آل شناخته شده بود که از مردم مراقبت می‌کرد و به بسیاری از ارزش‌های اخلاقی مانند محبت و وفاداری پایبند بود و بر اساس عدالت و مهربانی حکمرانی می‌کرد. او محبوب‌ترین پادشاه زمان خویش بود.او با خانواده اش وفادار بود. همچنین او گوش‌های بسیار بلندی داشت برای همین در بین دشمنان خود به گوش دراز معروف بود. وی در هجده سالگی با تشکیل ارتش سه هزار نفره به کمک دو برادر خود به کمک سلسله هان رفت تا بتوانند دستار زردها را نابود سازند و هنگامی که بیست و پنج سال سن داشت (بعد از نابودی کلاه زردها) به لویانگ رفت و به کفش فروشی پرداخت. در سن سی سالگی به عنوان فرمانده یکی از شهرها انتخاب شد. دو سال بعد به عنوان فرماندار پینگ یوان انتخاب شد و بعد از سه سال خدمت در آنجا به کمک تائوچیان در زوژو رفت و توانست کائو را شکست دهد و بعد از مرگ تائوچیان جانشین وی در زوژو شد. سپس او با اعتماد به لوبو اشتباه بزرگی را مرتکب شد و با تندخویی‌های ژانگ فی لوبو به او حمله کرد و در نبود لیو، زوژو را گرفت اما بعد از آن لیو بی با کمک سائو سائو توانست زوژو را پس بگیرد. سپس او هنگامی که حدود چهل سال سن داشت، در مقابل سائو سائو ایستاد ولی جلوی او شکست خورد و برای بار دوم زوژو را از دست داد و به یوان شو پیوست. بعد از شکست یوان او به نزد لیو بیائو رفت، و در شین یی فرمانده شد. در همان‌جا بود که با مشاور زوشو آشنا شد و در مقابل سائو سائو ایستاد و کائو رن را شکست داد. ولی با حیله‌های مکرر سائو سائو زوشو از لیو جدا شده و لیو بی به سمت ژوگ لیانگ رفت و او را مشاور اصلی خود قرار داد. هنگامی که چهل و هفت سال سن داشت با ژوگ لیانگ و ارتش خود به جیانگ زیا فرار کرد و در آنجا ساکن شد. و یک سال بعد به کمک ارتش دونگ وو رفت و در سخره سرخ کائو را کاملاً شکست داد. سپس او با سیاست‌های ژوگ توانست جینگژو را گرفته و بعد از آن به کمک پنگ تونگ سیچوان را اشغال کرد. هنگامی که پنجاه و هفت سال سن داشت با ارتش خود به هانژونگ حمله کرد و سائو را شکست داد و خود را پادشاه هانژونگ نامید. اما چند وقت بعد به خاطر جاه‌طلبی‌های گوان یو جینگژو را از دست داد و مجبور شد تا با ارتش هفتصد هزار نفره خویش به آنجا دوباره لشکرکشی کند ولی نتوانست همه جینگژو را اشغال کند و ارتش او شکست سنگینی خورد و به یُنگ آن فرار کرد و بعد از چند روز به خاطر مریضی ریوی در ۶۳ سالگی در آنجا درگذشت. اساطیر چین
به عقیدهٔ غالب پژوهشگران، اسطوره‌های چین به گونه‌ای که امروزه در دسترس ماست، به اندازهٔ اسطوره‌های سایر ملل و فرهنگ‌های قدیمی، کهن و قابل اطمینان نیست. علت اصلی قابل اطمینان نبودن اساطیر چین، این است که در سال ۲۱۳ قبل از میلاد مسیح، نخستین امپراتور چین، تمامی کتابهای کهن چینی را، به جز کتاب‌هایی که دربارهٔ پزشکی و کشاورزی و کاشت درختان و گیاهان و پیش گویی بود، سوزاند و از میان برد. شاهنشاهی کوشانی
نخستین کسانی که در نوشته‌هایشان به کوشان‌ها اشاره کرده‌اند، چینیان هستند. منابع چینی خبر می‌دهند که یوئه‌چی‌ها دولتی تأسیس کرده‌اند که به نام دولت گوئیشوانگ که شکل چینی واژه کوشان است. اولین فرمانروای کوشانی که داده‌های باستان‌شناسی وجودش را تأیید می‌کنند، هرائیوس نام دارد. این شخص احتمالاً پدر بنیان‌گذار شاهنشاهی کوشانی، یعنی کوجوله کادفیز بود و بر روی سکه‌هایش خود را «مستبد» خوانده‌است. از آنجایی که سکه‌هایش شکل یونانی دارند، حدس زده می‌شود که او در ابتدا متحد یونانیان بوده‌است. دودمان جین (۴۲۰–۲۶۵)
ماندهٔ دربار جین به شرق گریختند و دولت خود را در جیان کانگ احیا کردند. آنان زیر رهبری یک عضو از خانوادهٔ سلطنتی به نام شاهزاده لانگیه گرد آمدند. او خود را امپراتور یوآن، فرمانروای جین شرقی، نامید. (۳۱۷–۴۲۰)، زمانی که اخبار سقوط چانگان به جنوب رسید. بحران‌های نظامی از قبیل شورش ژنرال وانگ دون و سو جون، امپراتوری جین شرقی را در طی ۱۰۴ سال حکومت خویش به ستوه درآورد. اما نبرد رودخانه فِی، تبدیل به پیروزی اصلی جین شد که پاداشی بود برای همکاری هوآن چونگ، برادر ژنرال بزرگ هوآن ون و نخست‌وزیر شی آن بود. بعدها، هوآن چوآن پسر هوآن ون تخت سلطنت را غصب کرد و نام حکومت را به چو تغییر داد. او هم توسط لیو یو سرنگون گشت؛ کسی که امپراتور آن را دوباره به مقام خویش برگرداند و بعد وی را خفه کرد و برادرش، امپراتور گانگ (گونگ) را در ۴۱۹ میلادی به حکومت رساند. امپراتور گانگ در سال ۴۲۰ میلادی به نفع لیو یو از سلطنت کناره‌گیری کرد و این امپراتوری به پادشاهی لیو سونگ تبدیل شد که اولین دولت جنوبی نام گرفت. تاریخ نقاشی
اولین نمونه های باقی مانده از آثار هنری نقاشی چینی به دوره کشورهای متخاصم (481–221 قبل از میلاد) با نقاشی هایی بر روی ابریشم یا نقاشی های دیواری مقبره روی سنگ، آجر یا سنگ مربوط می شود. آنها اغلب در قالب تلطیف شده ساده و در الگوهای هندسی کم و بیش ابتدایی بودند و اغلب موجودات اسطوره‌ای، صحنه‌های خانگی، صحنه‌های کارگری یا صحنه‌های قصر پر از مقامات دربار را به تصویر می‌کشیدند. آثار هنری در این دوره و پس از آن سلسله کین (221-207 قبل از میلاد) و سلسله هان (202 قبل از میلاد - 220 پس از میلاد) به عنوان وسیله ای به خودی خود یا برای بیان شخصی بالاتر ساخته نشدند. در عوض آثار هنری برای نماد و ارج نهادن به مراسم تشییع جنازه، نمایش خدایان اساطیری یا ارواح نیاکان و غیره ایجاد شده است. نقاشی‌هایی بر روی ابریشم مقامات دربار و صحنه‌های خانگی را می‌توان در طول سلسله هان، همراه با صحنه‌هایی از شکار مردان سوار بر اسب یا شرکت در رژه نظامی دید. همچنین نقاشی هایی روی آثار هنری سه بعدی مانند مجسمه‌ها و تندیس ها، همانند رنگ‌های اصلی که روی مجسمه‌های ارتش سفالی تراکوتا (ارتش سفالی مجموعه ای از مجسمه های سفالی است که ارتش های Qin Shi Huang، اولین امپراتور چین را به تصویر می کشد.) را می‌پوشاند، می توان دید. در طول فضای اجتماعی و فرهنگی سلسله جین شرقی باستان (316 - 420 پس از میلاد) مستقر در نانجینگ در جنوب، نقاشی به یکی از سرگرمی‌های رسمی مقامات و اشراف بوروکرات آموزش‌دیده کنفوسیوس تبدیل شد (همراه با موسیقی نواخته شده توسط زیتر گوکین، نوشتن کالیگرافی فانتزی و نوشتن و شعرخوانی). نقاشی به شکل رایجی از بیان هنری تبدیل شد و در این دوره نقاشان در دادگاه یا در میان مدارهای اجتماعی نخبگان توسط همتایان خود قضاوت و رتبه بندی می شدند. زونگ رن
زونگ رِن(چینی:外丙) زاده شده با نام زی یونگ(چینی:子庸) بر اساس سنت چینی، شاهی بود از شاهان دودمان شانگ؛ اما بر پایه یافته های باستانشناسی اخیر، او را افسانه می دانند. سیما چیان، تاریخنگار و نویسنده هان، در کتاب شیجی، او را سومین شاه شانگ دانسته است که پس از پدرش تانگ(چینی:唐) و برادر بزرگترش وئی بینگ(چینی: 外丙) او در سال دینگچاو(چینی) با یی یین به عنوان نخست وزیر(چینی:伊尹) در تختگاه بو(چینی:亳) به شاهی نشست. وی 4 سال فرمان راند، و پس از مرگ به وی نام زونگ رن(چینی:仲壬) داده شد. وی تا زمان مرگ فرمانروا بود؛ پس از وی تای جیا به حکمرانی رسید. نوشتن و کنده کاری بر استخوان و لاک لاک پشتان، جیا گو ون که در یینگسو کشف شده است، از زونگ رن در ردیف شاهان شانگ نام نمی‌برد. یئون گائه سمون
یادداشتهای تاریخی کتاب تانگ به زبان چینی او را با لقب چئون می‌شناسد زیرا یئون نام داده شده به امپراتور گائوزو (بنیانگذار و اولین امپراتور سلسله تانگ) بود. از او همچنین گاهی با نام گائه گئوم یاد می‌شود. در نیهون شوکی از او با عنوان آیری کازومی یاد شده‌است. پادشاه مونمو
پادشاه مونمو ( ۶۶۱ میلادی تا ۶۸۱ میلادی ) ( هانگول : 문무왕 ) ( هانجا : 文武王 ) با نام تولد کیم بوپمین پادشاه سی ام شیلا و اولین پادشاه شیلا یکی از سه امپراتوری کره بعد از وحدت و یکپارچگی و پسر بیست و نهمین پادشاه، مویول بود. ارشک یکم
اَرشَک یکم (؛ از ؛ در ) نخستین پادشاه پارت و همچنین بنیانگذار و نام‌دهنده سلسله اشکانی بود که از سال ۲۴۷ قبل از میلاد تا ۲۱۷ قبل از میلاد حکومت کرد. او رهبر قبیله پارتی، یکی از سه قبیله‌های اتحادیه داهه، بود و توانست در میانه قرن سوم پیش از میلاد، آندراگوراس، حاکم ایالت پارت (امروزه شامل بخش‌هایی از ترکمنستان و ایران است) که علیه سلسله سلوکیان عَلَم طغیان برافراشته بود، را شکست بدهد و سلسله خود را تأسیس کند. او بقیه دوران سلطنت خود را به استوار کردن حاکمیت خود در این منطقه سپری کرد و با موفقیت تلاش‌های سلوکیان برای بازپس‌گیری پارت را ناکام گذاشت. به دلیل دستاوردهای ارشک یکم، وی به یک شخصیت محبوب در میان پادشاهان آینده اشکانی تبدیل شد، و آن‌ها از نام اشک، به عنوان نام سلطنتی خود استفاده کردند. هنگام مرگ او، ارشک پایه‌های یک دولت قدرتمند را بنیان نهاد که سرانجام تحت پادشاهی نواده ش، مهرداد یکم، که عنوان سلطنتی خاور نزدیک باستان، شاهنشاه، را برای خود برگزید، به امپراتوری تبدیل شد. دودمان هان
در سال ۱۴۱ پیش از میلاد، نتیجه ون دی بر تخت سلطنت نشست و به نام امپراتور وو دی یکی از ارجمندترین فرمانروایان چین شد. او با قبایل کوچگر ساکن مرزها جنگید و آنان را شکست داد. سپس راه ابریشم را به وجود آورد. اقدامات او، هان را به اوج قدرت و عظمت رساند. امپراتوری سنغای
نخستین پادشاه امپراتوری سنغای سنی علی نام داشت که از سال ۱۴۶۴ تا ۱۴۹۳ فرمانروایی کرد و مانند شاهان مالی که پیش از او فرمان می‌راندند، مسلمان بود. امپراتور گائوزو هان
وی از انگشت‌شمار بنیادگذاران در تاریخ چین است که از طبقه‌ای فرودست برخاست.Wikipedia contributors, "Emperor Gaozu of Han," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Emperor_Gaozu_of_Han&oldid=416172148 (accessed February 28, 2011). دودمان ژو
دودمان ژو (چینی: 周朝 "جوئو چائو") دودمانی بود که پس از دودمان شانگ و پیش از دودمان چین از سال ۱۰۴۶ پیش از میلاد تا ۲۵۶ پیش از میلاد در چین فرمان راند. این دودمان را در کنار دودمان نخست شیا و دومین دودمان به نام شانگ، سه دودمان افسانه ای چین دسته بندی می کنند. هم اکنون برنامه ای در سطح کلان و کشوری در چین برای مستندسازی این سه سلسله افسانه ای در آستانه گسترش است که انتقادهای فراوانی هم بدنبال داشته است. تنها منبع قدیمی از سیما چیان است که پس از کتابسوزی چین شی هوانگ دی، پادشاه دودمان شانزده ساله چین آنچه نگاشته با تردید نگریسته می شود. مدت فرمانروایی دودمان ژو از همه دیگر دودمانهایی که در آن سرزمین فرمان راندند، بیشتر یاد شده است؛ با این حال بخاطر افسانه ای بودن و نبود منابع قدیمی، تاریخ فرمانروایی این دودمان بسیار گنگ است؛ در این دوره، فلسفه چینی گسترش و توسعه یافت و فیلسوفان بزرگی چون کنفسیوس، لائوتسو و شانگ یانگ پیدا شدند. دوران نامبرده را تا پیش از دوره دودمان زودگذر چین به دو دوره شاهان جنگجو و دوره بهار و پاییز بخش‌بندی می کنند. پایتخت فرمانروایان این دودمان هائوجینگ بود. تاریخ چین
نخستین تمدن‌های چین در حاشیهٔ رودهای یانگ تسه و رود زرد شکل گرفت. یافته‌های مربوط به ۵۰۰۰ سال پیش از میلاد، نشان می‌دهد که انسان‌هایی در دره یانگ تسه ساکن شده و به کشاورزی پرداخته‌اند. آن‌ها آبادی‌هایی را پدیدآوردند و برنج کاری را توسعه دادند، اما در دره رود زرد «خوانگ خه» ارزن کاشته می‌شد، زیرا هوای شمال چین برای کشت برنج بسیار سرد بود. در این منطقه فرهنگی سر برآورد که آن را به افتخار روستایی از استان خی نن، فرهنگ یانگ شائو نامیده‌اند - زیرا در سال ۱۹۲۱ میلادی، بقایای سکونت انسان‌ها در این منطقه به دست آمد. دوران اوج و شکوفایی این فرهنگ بین سالهای ۵۰۰۰ تا ۳۰۰۰ پیش از میلاد بود. تائجو چوسان
تائجو چوسان، ؛ زاده ۱۱ اکتبر ۱۳۳۵ - درگذشته ۲۴ مه ۱۴۰۸)، با نام شخصی یی سئونگ‌گی(یی) ، اولین پادشاه سلسله چوسان است. وی که در ابتدا یکی از افراد رده پایین امپراتوری مغول بوده و سپس به ارتش گوریو پیوسته است توانسته پس از ارتقاء رتبه در ارتش در سال ۱۳۹۲ میلادی به کمک ادیب جونگ دوجون (سامبونگ) تاج‌وتخت را تصاحب کرده و دودمان پادشاهی چوسان را پایه‌گذاری کند، اما در سال ۱۳۹۸ میلادی به دلیل اختلاف با فرزندانش از قدرت کناره‌گیری کرده تا پسرش جئونگ‌جونگ چوسان به سلطنت برسد. ازمهمترین دلایل کناررفتن از سلطنت توسط وی پیری و بیماری ، پریشان خاطری بخاطر درگذشت ملکه و در نهایت شورش سامبونگ بانگ ون پادشاه تجونگ قابل ذکر است چین
در روایت‌های سنتی چینی نخستین دودمان پادشاهی کشور سیا نام دارد که در حدود ۲۰۷۰ پیش از میلاد پایه‌گذاری شد. مورخان در گذشته این دودمان را افسانه‌ای می‌دانستند اما کشف آثاری از اوایل عصر مفرغ در هِنان موجب شد تردیدهایی در این مورد ایجاد شود. البته هنوز مشخص نیست که آیا این آثار به دودمان سیا مربوط است یا فرهنگ دیگری در همان دوران. فهرست امپراتوران دودمان هان
امپراتوری هان (۲۰۲ ق.م. -۲۲۰ م) دومین دودمان تاریخ چین پس از دودمان چه این بود که به دنبال آن نیز دورهٔ سه امپراتوری آمد. دودمان هان به دو دورهٔ هان غربی (۲۰۲ ق.م. -۹ م) و هان شرقی (۲۵ م. -۲۲۰ م) تقسیم می‌شود که بین این دو عصر، دورهٔ دودمان زین (۹–۲۳ میلادی) قرار دارد. سه شهریار و پنج امپراتور
نخستین امپراتور تاریخی چین، یعنی چین شی هوانگ (秦始皇) با ترکیب دو عنوان شهریار (皇 یا همان "هوانگ") و ایزدشاه (帝 یا همان "دی") اصطلاح جدیدی را برای کلمه امپراتور، ابداع نمود که "هوانگدی" (皇帝) خوانده می‌شد. چونگ‌جن
جو یوجیان در سن ۱۶ سالگی و به دنبال مرگ برادرش امپراتور تیانچی که هیچ وارث مذکری نداشت در ۲ اکتبر ۱۶۲۷ به تخت سلطنت رسید و با نام چونگ‌جن، دوران امپراتوری خود (۵ فوریه ۱۶۲۸–۲۵ آوریل ۱۶۴۴) را آغاز نمود. از آنجا که امپراتور پیشین علاقه‌ای به کشورداری نداشت و بیشتر وقتش را به کار مورد علاقه‌اش نجاری می‌گذراند، ادارهٔ تمام امور کشور در دست خواجهٔ اعظم دربار وی جونگ‌شیان و دایهٔ امپراتور بانو که قرار گرفته بود که با اعمال پلید خود موجبات نارضایتی مردم و زوال بیشتر پادشاهی مینگ را سبب شده بودند. نخستین کاری که امپراتور چونگ‌جن پس از به قدرت رسیدن انجام داد عزل آن دو و گرفتن امور کشور در دست خود بود. او تمام سعی خود را به کار بست تا دودمان مینگ را احیا کند ولی خزانهٔ سلطنتی به دلیل سال‌ها فساد درباریان خالی بود و امکان به کار گیری افراد شایسته در منصب‌های مهم وجود نداشت. از سوی دیگر، منچوها به رهبری خوانگ تای‌جی از ضعف دولت مرکزی مینگ استفاده کرده و مرزهای شمال شرقی کشور را مورد تاخت و تاز خود قرار داده بودند. در چنین شرایطی که مردم از یک سو مورد هجوم دشمن قرار داشتند و از سوی دیگر با قحطی ناشی از خشکسالیهای پی در پی دست و پنجه نرم می‌کردند، دولت برای تأمین هزینه‌های خود مالیات دریافتی از مردم را افزایش داد و باعث بروز اعتراضات و شورش‌های بسیاری در نقاط مختلف کشور شد که از آن جمله می‌توان به شورش‌های دهقانی به رهبری لی زی‌چنگ اشاره نمود. تائجو از گوریو
پادشاه تائجو، تاجو وانگ گان (زاده ۳۱ ژانویه ۸۷۷ و مرگ ۴ ژوئیه ۹۴۳) اولین پادشاه سلسله گوریو است. تائجو از ۲۵ ژوئیه ۹۱۸ تا ۴ ژوئیه ۹۴۳ حکومت کرد. شائوهائو
شائوهائو یا چائوهائو (少昊)، که همچنین گاهی به صورت شائو هائو، تیان جین یا جوآن جیائو نیز شناخته می‌شود، یکی از امپراتوران چین بود که در سال ۲۶۰۰ پیش از میلادمسیح، به قدرت رسید. بر اساس برخی از نوشته‌های سنتی چین (به عنوان مثال بر اساس کتاب تاریخ کلاسیک یا همان شوچینگ)، او یکی از پنج امپراتور معروف در تاریخ اسطوره‌ای چین بوده‌است. ملکه لو
امپراتریس (دواگر) لو ژی (۲۴۲-۱۸۰ قبل از میلاد) ، معروف به امپراتریس لو (چینی ساده شده: 吕后 ؛ چینی سنتی: 呂后 ؛ پینیین: Lǚ Hòu) و به طور رسمی امپراتریس گائو هان (چینی ساده شده: 汉 高 后 ؛ سنتی چینی: 漢 高 后 ؛ پینیین: Hàn Gāo Hòu) امپراتریس همسر گائوزو، امپراتور بنیانگذار سلسله هان بود. آنها دارای دو فرزند شناخته شده بودند، لیو یینگ (بعداً امپراتور هوی هان) و پرنسس یوان لو. امپراتریس لو اولین زنی بود که عنوان امپراتریس چین و قدرت برتر را به خود اختصاص داد. پس از مرگ گائوزو، وی در دوران کوتاه سلطنت امپراتور هوی و جانشینان وی امپراتور کیانشائو و امپراتور هئوشائو به عنوان امپراتریس دواگر و نایب السلطنه افتخار یافت و تا زمان مرگش قدرت را در دست گرفت. شوان زونگ اول
او امپراتوری کوشا و هوشمند بود و در سایهٔ رایزنی‌هایش با وزیرانی توانا توانست چین را به اوج قدرت و فرهنگ در زمان خود برساند؛ ولی او گرفتار شورش ان لوشان شد، واقعه‌ای که مقدمات به سراشیبی فروافتادن دودمان تانگ را فراهم‌آورد. چین
با مرگ چین شی هوانگ در سال ۲۰۶ قبل از میلاد، دودمان هان به قدرت رسیدند و تا سال ۲۲۰ میلادی بر چین حکومت کردند. این دودمان هویت فرهنگی جدیدی را ایجاد کرد که تا به امروز دوام آورده و اغلب مردم سرزمین چین امروزی، خود را از قوم هان می‌نامند. قلمرو این امپراتوری با لشکرکشی‌های متعدد به کره، ویتنام، مغولستان و آسیای میانه گسترش زیادی پیدا کرد و راه ابریشم نیز در آسیای میانه با کمک این سلسله پادشاهی احداث گردید و مکتب فلسفی کنفوسیوس به عنوان ایدئولوژی رسمی دولت انتخاب شد. چین تحت تسلط امپراتوری هان، به بزرگترین اقتصاد دنیا تبدیل شده بود. با فروپاشی دولت هان، دوران دیگری از جنگ‌های داخلی در چین، آغاز شد و این سرزمین، به سه پادشاهی تقسیم گردید. دودمان سوی در سال ۵۸۱ میلادی چین را متحد کرد، اما با شکست از امپراتوری گوگوریو در جنگ‌های بین سال‌های ۵۹۸ تا ۶۱۴ قدرت این دودمان، رو به کاهش نهاد. در پی انقراض امپراتوری هان، به ترتیب دودمان تانگ و دودمان سونگ به قدرت رسیدند و عصر طلایی فناوری و ظهور فرهنگ در چین فرا رسید. شورش آن شی، در قرن هشتم میلادی، به تضعیف دودمان تانگ و قدرت گرفتن دودمان سونگ انجامید. دودمان سونگ نخستین دولت جهان به‌شمار می‌آید، که اقدام به انتشار پول کاغذی نمود و نیروی دریایی دائمی تشکیل داد. در قرن‌های دهم و یازدهم میلادی، جمعیت چین دو برابر شد و برای نخستین بار، از مرز ۱۰۰ میلیون نفر فراتر رفت. این افزایش جمعیت، همگام با توسعه فناوری کشاورزی و تمرکز بر گسترش دامنه جغرافیایی کشت برنج، به نقاط جنوبی و مرکزی چین و تولید محصولات غذایی فراوان، پدید آمد. هنر و فلسفه نیز در دوران سونگ شکوفا شد و شیوه‌های نقاشی منظره و چهره‌نگاری، به اوج کمال و پیچیدگی رسید. در این دودمان مکتب کنفوسیوس دوباره مورد توجه قرار گرفت و این پاسخی به رشد مذهب بودایی در دودمان تانگ بود. امپراتریس لیو (ژنزونگ)
امپراتریس لیو (تولد: ۹۶۹ مرگ: ۱۰۳۳) وی همسر امپراتور ژنزونگ بود و با ازدواج با امپراتور تبدیل به امپراتریس دودمان سونگ شد، وی پس از بیماری شوهرش از سال ۴ فوریه ۱۰۲۰ تا ۲۲ مارس ۱۰۲۲ به صورت غیر رسمی و رسمی به عنوان امپراتریس همسر، قدرت پشت تخت و بعداً به صورت رسمی از سال ۲۲ مارس ۱۰۲۲ تا ۱۱ اکتبر ۱۰۳۳ به عنوان امپراتریس دواگر و نایب السلطنه برای پسرخوانده‌اش امپراتور رنزونگ به تنهایی بر کلیه چین حکومت می‌کرد. وی همچنین بعد از امپراتریس وو به عنوان نایب السلطنه زن دومین زن در تاریخ چین بود که لباس و تاج سلطنتی امپراتوری را برای خود برگزیده و در کنار امپراتور خردسال حکومت کرد و همچین تنها حاکم زن در تاریخ چین بعداز امپراتریس دواگر لو دودمان هان و امپراتریس دواگر وو دودمان تانگ بود که فرمان های امپراتوری را بر حق خود مانند یک امپراتور صادر می کرد چیزی که برای امپراتورها جایز بود. لی (نام خانوادگی)
بر اساس "یوآن ه ژین زوآن"(元和姓纂) یا دایره‌المعارف نام‌های چینی، لی تاریخی طولانی دارد و به امپراتور ژوآنژو برمی‌گردد که ۲۰۰۰ سال پیش از میلاد می‌زیست و او نخستین لی بود. چای
شن نونگ، پادشاه چین، که در سالنامه‌های چینی او را تقریباً مشوق هر امر نیکی می‌دانند، در سال ۲۷۵۰ قبل از میلاد بر تخت نشست. او در یک شب بهاری زیبا، در سال ۲۷۳۷ قبل از میلاد، زیر درختی در چشم‌اندازی تپه‌ای در منطقهٔ یانگ تسه کیانگ در یکی از قصرهای خود کنار سوگلی دربار نشسته بود. وقتی برای او آب آشامیدنی را می‌جوشاندند چند برگ از شاخه درخت چای وحشی را که به خاطر بوی خوش شکوفه‌ها یش آن را در باغ قصر کاشته بودند در آب ریختند و بدین ترتیب چای کشف شد! دودمان سونگ
دودمان سونگ(چینی:宋朝) یکی از دودمانهای حاکم بر چین بود که بین سالهای ۹۶۰ تا ۱۲۷۹ بر چین فرمان می‌راند؛ پیش از این دودمان پنج سلسله و ده پادشاهی، و پس از آن دودمان یوآن حکم راندند. دودمان سونگ، نخستین دولت جهان بود که اقدام به چاپ اسکناس یا پول کاغذی نمود. دودمان سونگ را عموماً به دو بخش "سونگ شمالی" و "سونگ جنوبی" تقسیم می‌کنند. سرسلسله این دودمان، امپراتور تایزو بود که از سال ۹۶۰ تا ۹۷۶ پادشاهی کرد. سه پادشاهی کره
نام خانوادگی او باک است که معنی کدو می‌باشد در افسانه‌ها آمده‌است او از تخم مانند کدو بیرون آمد و برای همین این نام خانوادگی برای او انتخاب شده‌است. افسانه‌های زیادی در مورد به دنیا آمدن او است که از مهم‌ترین آن‌ها می‌توان به این اشاره کرد که سران شش روستای متحد دور هم جمع شدن تا در مورد اسکان پناهنده‌های گوجوسان و تشکیل امپراتوری با هم صحبت کنند در همین لحظه تخمی نورانی از آسمان به زمین افتاد و پسری به شکل کدو از تخم بیرون آمد و در میان نور خورشید رقصید و سران شش قبیله او را به عنوان پادشاه انتخاب کردند. او ۱۳ سال بیش نداشت که به عنوان اولین امپراتور شیلا حکومت کرد و در سال ۴۱ قبل از میلاد ازدواج کرد او سعی می‌کرد کم‌کم قلمرو خود را گسترش دهد اما او به دلیل تشکیل دو امپراتوری دیگر (گوگوریو و باکجه) بسیار عصبانی شد اما او قدرت مقابله با هیچ‌یک از این دو امپراتوری را نداشت. او در سال ۴ میلادی در سن ۷۳ سالگی و به دلیل بیماری طاعون مرد پسرش نامهائه او را در محلی به نام سارئونگ دفن کرد و حکومت به نامهائه پسر بزرگش رسید. تای‌زونگ (دودمان تانگ)
او پدرش گائوزو را برانگیخت تا بر دودمان سوئی بشورد و سپس به همراه پدر دودمان تانگ را بنیاد نهاد. او را یکی از بزرگترین امپراتوران چین می‌دانند. دورهٔ فرمانروایی وی یکی از عصرهای زرین شکوفایی چین در زمینه‌های نظامی و اقتصادی بود. چین در زمان او به یکی از بزرگترین و نیرومندترین سرزمین‌های جهان بدل گشت. سرزمین زیر فرمان او دربرگیرندهٔ بیشتر چین کنونی، ویتنام، مغولستان و بخش بزرگی از آسیای میانه تا شرق قزاقستان کنونی بود. یانگ جیا
یانگ جیا(چینی:陽甲) با نام نخستین زی هه(چینی: 子和) شاهی بود از شاهان دودمان شانگ در چین. در کتاب شیجی، سیماکیان تاریخنگار هان، او در هجدهمین شاه شانگ دانسته است که پس از پسرعموی پدرش نان گینگ(چینی:南庚) به تخت شاهی برنشست. در سال سوم فرمانروایی، او سپاهی را به جنگ با بربرهای دانشان(丹山) فرستاد. او هفده سال حکم رانده(هرچند در برخی منابع، مدت حکمرانی او 7 سال آمده است)، پس از مرگ به او عنوان یانگ جیا داده شد. او تا زمان مرگ پادشاهی نمود و شاهی را به برادر جوانترش پان گینگ(盤庚) واگذاشت. جیاگوونها(کتیبه‌های نوشته شده بر لاک لاک پشتها و استخوانها)، او را هفدهمین شاه شانگ دانسته و نام پس از مرگ وی را شیانگ جیا دانسته اند. فهرست زرتشتیان
کوروش:نخستین پادشاه و بنیانگذار سلسله هخامنشی. پدر مردمان پارسی و نخستین پادشاه جهان شمول این قوم  *داریوش:از پادشاهان هخامنشی کسی که اولین بار سکه ضرب کرد و در تقویت هخامنشیان نقش داشت دودمان چینگ
این سلسله توسط قبیله خانوادهٔ جورچن آیسین گیورو منچو در منچوری واقع در شمال شرقی چین کنونی بنیان گذاشته شد. این امپراتوری در قرن ۱۸ به اوج خود رسید و از آن زمان رو به افول نهاد. دوران این سلسله همزمان با آغاز مدرن‌سازی چین و همچنین دخالت‌ها و کشمکش‌ها با دولت‌های استعماری بود. آخرین پادشاه این سلسله پویی در ۱۲ فوریه ۱۹۱۲ از سلطنت خلع شد. یک رئیس قبیله کوچک جورچین-آیسین جیورو-به نام نورهاچی فردی که در واقع تابع مینگ بود، در اواخر قرن شانزدهم میلادی شروع به متحد کردن خانواده‌های جورچن به سیستمی نظامی به نام بنرها کرد و به مرزهای مینگ، مغولان و کره هجوم آورد. تاریخ چین
سلسله شانگ از سال ۱۷۶۶ تا ۱۱۲۲ پیش از میلاد حکومت می‌کرد. این دوران، عصر برنز نام داشت. در این امپراتوری، شهرها داخل حصارهایی بلند قرار داشتند و از نوعی خط هم استفاده می‌شد. آثار هنری برنزی این دوره سبب شهرت آن فرهنگ شده‌است. پادشاهان شانگ، بر منطقه پهناور شمال چین حکومت می‌کردند. پایتخت این سلسله، شهر «یین» بود. ملکه کی (مجموعه تلویزیونی)
داستان حول زندگی کی سونگ نیانگ (ملکه کی) که یک زن اهل گوریو هست می‌گذرد. این مجموعه وقایع تاریخی و زندگی وی را از کودکی تا بزرگسالی و سختی‌ها تا ازدواج با امپراتور طغون تیمور از سلسله یوآن چین به تصویر می‌کشد. داستان از جایی آغاز می‌شود که در دوران باستان و زمانی که مغول‌ها در اوج قدرت خود بودند و توانستند که بیشتر کشورهای آسیایی را به تصرف خود درآورند، کی سونگ نیانگ اولین عشقش را با پادشاه گوریو، وانگ یو ، تجربه می‌کند. سپس جهت گرفتن انتقام وارد قصر و سیستم حکومتی سلسله یوآن می‌گردد، او در ابتدای ازدواج با طغون تیمور به او میلی نشان نمی‌دهد لاکن در انتها عاشق حقیقی او می‌گردد و صاحب فرزندی به نام آیوشیریدارا می‌شوند و در نهایت تمامی رقیبانش را مغلوب کرده و فاتح امپراتوری یوآن چین می‌گردد.مجموعه ملکه کی توانست در جشنواره‌های مختلف جوایز زیادی دریافت کند. کانگ‌شی
دوره حکومت امپراتور کانگ‌شی، عصری از آرامش و رفاه نسبی را پس از سال‌ها جنگ و آشوب به ارمغان آورد. سلطنت او در چین آغازگر دوره‌ای بود که آن را عصر شکوفایی کانگ‌شی و چیان‌لونگ می‌نامند. در پایان سلطنت کانگ‌شی، قلمرو او کلیه چین، تایوان، منچوری، بخشی از خاور دور روسیه، مغولستان داخلی، مغولستان خارجی و تبت را شامل می‌شد. دودمان هان
ظرف چهار سال، قدرت دودمان چین با شورش‌های متعدد رو به زوال گذاشت. دو رهبر شورشی سابق، شیانگ یو (متوفای ۲۰۲ پ. م) از چو و لیو بانگ (متوفای ۱۹۵ پ. م) از هان با یکدیگر نزاع کردند؛ لیو بانگ در نبرد گایشیا (۲۰۲ پ. م) در آن‌هویی کنونی بر شیانگ یو غلبه کرد و امپراتور سراسر چین شد. ایرانیان چین
سید اجل شمس الدین بخاری، نخستین فرماندار ایالت یون‌نان چین بود و از سوی دودمان دودمان یوآن به این سمت گمارده شده‌بود. وی اهل بخارا بود. سید اجل شمس الدین که عمر نام داشت در سال ۱۲۱۱ متولد و در سال ۱۲۷۹ درگذشت. در سال ۱۲۹۷ امپراتور دودمان یوان لقب «شاه جونگ هوی سیان یانگ» را به او بخشید و مردم او را «شاه سیان یانگ» خواندند. لوئویانگ
در سال ۲۶، مهراب خدایان خاک و دانه‌ها، مهراب بهشت و پرستشگاه بنیادگذار برجسته؛ «امپراتور گائو از هان سابق» افتتاح شد. دانشگاه سلطنتی در سال ۲۹ ترمیم شد. در ۴۸، کانال یانگ پایتخت را به رود لو پیوند داد. در سال ۵۶، رصدخانه اصلی شاهنشاهی ساخته شد. برای چندین سده، لوئویانگ نقطه کانونی چین بود. در سال ۶۸ میلادی، پرستشگاه اسب سفید، نخستین پرستشگاه بودایی در چین، در لوویانگ پایه گذارده شد. این پرستشگاه هنوز وجود دارد، گرچه معماری ای که امروز می‌بینیم، عمدتاً بجا مانده از سده شانزدهم است. شاهزاده اشکانی آن شیء گائو یکی از نخستین راهب‌هایی بود که بودیسم را در لویانگ گستراند. سفیرْ بانچائو جاده ابریشم را در دودمان هان خاوری بازسازی نمود و این کار لوئویانگ را آغازگاه جاده ابریشم کرد. در سال ۱۶۶، نخستین مأمور رومیان، فرستاده شده توسط مارکوس آئورلیوس پس از رسیدن از طریق دریا به فرمانداری رنان (که امروزه در ویتنام مرکزی است) به لوویانگ رسید. در اواخر سده ۲ چین به آنارشی نزول یافت: لی سی
لی سیLi Si (به چینی: 李斯) نخست وزیر قدرتمند دودمان چین بین ۲۴۶ ق. م تا ۲۰۸ ق. م بود. او همچنین خوشنویس نام‌آوری نیز بود. لی سی در خدمت هر دو فرمانروای دودمان چین چه‌این شی هوانگ و چین ار شی بود که با قوانین پنج مجازات به اعدام محکوم شد و در بازار شهر شیانگیانگ دو تکه شد. این قوانین را خود او بنیان نهاده بود. تاریخ باستان
اگرچه هان از موفقیت‌های بزرگ نظامی و اقتصادی برخوردار بود، اما اوضاع کشور با ظهور اشراف که گاهی از دولت مرکزی سرپیچی می‌کردند، متشنج شد. سرخوردگی عمومی شورش کلاه زردها را برانگیخت - اگرچه ناکامی در سرکوب، سقوط امپراتوری را تسریع کرد. پس از سال ۲۰۸ میلادی دودمان هان به سه پادشاهی رقیب تجزیه شد. چین تا سال ۵۸۱ تحت سلطنت سوئی تقسیم گردید، در دوران تقسیم است که بودیسم برای اولین بار به چین وارد می‌شود. چین شی هوانگ
نام اصلی او یینگ ژنگ بود. میان سال‌های فرمان‌رواییش بر همه چین بدو نام نخستین امپراتور (به چینی:始皇帝، پین یین:Shǐ Huáng Dì، وید-جایلز:Shih Huang-Tih) دادند. او به جز یکپارچه‌کردن چین به قانون‌گرایی ناموربود. عقاید چینیان باستان
مع‌الوصف گزارش‌های مربوط به چینیان از یائو (Yao) آغاز می‌شود. یائو، فردی فرزانه، مؤدب و صادق بود مردم در زمان فرمانروائی یائو در آرامش کاملی بودند. یائو باعث شد که ادب و فرزانگی در میان مردمان رونق پیدا کند. یائو چون در میان فرزندان و اطرافیان خود فرد لایق و با کفایتی پیدا نکرد، لذا فرمانروایی را به شون (shun) داد. شون فرد با تقوا و پرهیزکاری بود. شون قبل از مرگش جانشین و فرمانروائی را به یو (Yu) داد، و خود به آسمان صعود کرد. امّا یو زمانی که به پادشاهی رسید کارهای مهمی انجام داد. در زمان او سیلاب‌های بزرگی در چین جاری بود لذا او دستور داد که ۹ کوه عظیم را بشکافند و با این ۹ کوه جلوی ۹ رودخانه را بگیرند و آنگاه ۹ دریاچه پدید می‌آمد. به همین دلیل است که چینیان باستان معتقد بودند که اگر یو نبود آنان امروزه باید همچون ماهی بر روی آب شناور بودند؛ و البته چین باستان دوران و حکمای زیادی را به خود دید. امپراتریس لیو (ژنزونگ)
او نخست همسر یکی از درباریان بالامقام امپراتوری به نام گونگ می‌بود که بعد از مرگ وی به عنوان معشوقه امپراتور ژنزونگ معرفی شد و سپس در رده زنان بالای امپراتوری قرار گرفت و سپس با توطئه تمام معشوقه‌های امپراتور و دو همسر رسمی او را از چشمش انداخت و سپس به کشتن داد و خود به عنوان تنها همسر امپراتور و امپراتریس همسر جایگزین شد و بعداً با سکته قلبی همسرش که او را شدیداً ناتوان کرده بود و به هیچ وجه توان رسیدگی به امور ایالتی و حکومت را نداشت و به همین خاطر چرا که قبلاً به عنوان قدرت پشت تخت حاضر شد بود و امور ایالتی را اداره میکرد و بعد از بدتر شدن بیماری امپراتور در این دوره توانست به عنوان نایب السلطنه و حاکم موقت و بجای شوهر خود بر چین فرمان راند؛ کاری که پیش از او هم معمول بود و بعداً با مرگ همسرش وی همچنان نایب السلطنه باقی ماند و قدرت های واقعی را حفظ کرد و این بار به صورت پی پرده و رسماً توانست امپراتوری چین را تحت قبیله لیو هدایت کند و علناً تمام سلسله سونگ را به نام خود کند و همانند یک امپراتریس فرمانروا و هوآنگدی بر چین فرمان راند و از همه حق امپراتوری برخوردار شود: (و به صورت مشترک در کنار امپراتور خردسال قرار گیرد) وی همچنین به حق خود در تمام مراسم‌های امپراتوری که فقط یک امپراتور حاکم شرکت می‌کرد تماماً حضور داشت و بجای امپراتور این مراسم‌ها را انجام می‌داد، به عنوان نایب السلطنه تنها زن در تاریخ چین بود که بعد از امپراتریس لو و امپراتریس وو احکام امپراتوری صادر می کرد و بر تخت می نشست و بعد از وو زتیان تنها زن شناخته شده است که لباس امپراتوری به تن می کرد. دودمان سوئی
پس از سقوط سلسله جین غربی، دوران کوتاه یکپارچگی چین تمام شد. بلافاصله، این کشور به چندین حکومت شمالی و جنوبی تقسیم شد. (سلسله‌های شمالی و جنوبی) سرانجام سرداری به نام یانگ جیان تمام شمال چین را فتح کرد و در سال ۵۸۱ میلادی دودمان سوئی را بنیان گذارد. او مدتی بعد، جنوب چین را نیز تصاحب کرد. تا سال ۶۱۰ میلادی، جانشینان او موفق شدند قلمرو سوئی را تا ویتنام و آسیای مرکزی گسترش دهند. امپراتوران سوئی دیوار بزرگ چین را بازسازی کردند و سیستم دفاعی امپراتوری را بهبود بخشیدند. همچنین، آن‌ها کانال بزرگ را احداث کردند. این راه آبی متصل‌کنندهٔ رودهای زرد و یانگ تسه بود و تجارت، ارتباطات و حمل و نقل سربازان را راحت‌تر کرد. تاریخ باستان
در سال ۱۰۴۶ قبل از میلاد، نیروهای ژو به رهبری پادشاه وو از ژو آخرین پادشاه سلسله شانگ را سرنگون کردند. سلسله ژو اندکی بعد در چین تأسیس شد. در طول دوره ژو جامعه ای فئودالی در چین پیدیدار گشت. سپس عصر آهن چین در دوره ای از عصر کشورهای متخاصم منحل شد که در این دوره احتمال می‌رود میلیون‌ها سرباز بر سر مبارزات فئودالی با یکدیگر جنگیده باشند. پادشاه چین
فهرست پادشاهان چین دودمان کین تیان امپراتوری چین (سریال تلویزیونی)
سریال امپراتوری چین داستان زندگی اینگ جی فرمانروای نوظهور سرزمین چین است. او سعی می‌کند با بها دادن به افراد مستعد و شایسته قلمرو خود، چین را به کشوری قدرتمند تبدیل کند. او برای رسیدن به هدفش از وزیری باهوش و زیرک به نام جانگ ای استفاده می‌کند و با قدرت نظامی جنگجویان چینی و سیاست‌های خاص جانگ ای کشور را به قدرت بزرگ منطقه تبدیل می‌کند. این سریال بیشتر به اقدامات اینگ جی برای گسترش قلمرو خود، استراتژی‌هایی که در این راه به کار می‌گیرد و روابط دربار او در این دوره می‌پردازد. گنگشی
امپراتور گنگشی (متوفای ۲۵ میلادی) امپراتور دودمان هان پس از سرنگونی دودمان زین (به حاکمیت وانگ مانگ) بود. او همچنین با نام محترماش شنگگونگ بعنوان پادشاه یا شاهزاده هواییانگ نیز شناخته‌شده‌است. گنگشی امپراتور بعنوان یک حاکم ناشایسته و ضعیف از نظر گذرانده شده‌است. پس از او، لیو شیو با نام امپراتور گوانگ‌وو هان بعنوان نخستین امپراتور هان شرقی تاجگذاری نمود. تاریخ چین
با وجود اقتدار آغازین، سلسله جو به تدریج ضعیف شد. سرزمین چین هر روز به واحدهای کوچک سیاسی تجزیه می‌شد. در دوره «بهار و پاییز» از سال ۷۲۲ تا حدود ۴۷۵ پیش از میلاد، بیش از ۱۷۰ دولت خودمختار در چین به وجود آمدند. در عصر دولت‌های جنگ‌طلب از حدود سال ۴۷۵ تا ۲۲۱ پیش از میلاد، نیز فقط هشت یا نه دولت بزرگ وجود داشتند. در این دوران سرزمین چین گرفتار جنگ‌هایی سلطه‌جویانه بود. این جنگ‌ها اغلب در حاشیه رود زرد رخ می‌دادند. دودمان تانگ
در سال ۶۱۸ میلادی، یک مسؤول دولتی شورشی به نام لی‌شی‌مین، در شهر سلطنتی تانگ، قدرت را به دست گرفت. او پدرش گائوتزو را به عنوان اولین امپراتور سلسلهٔ تانگ منصوب کرد. پس از او، شیانگ تسونگ، حکومت خود را آغاز کرد. پس از شکست ارتش تانگ در نبرد طراز که میان سپاه خلافت عباسیان و دودمان تانگ انجام شد مسلمانان ایرانی و عرب سپاه عباسی خسارت سنگینی را به ارتش تانگ وارد کردند بطوریکه امپراتور چین تسلط خود را بر نواحی مرکزی آسیا از دست داد. شورش آن‌لوشان در این دوره بی‌نظمی بسیاری ایجاد کرد؛ اما سرانجام این شورش سرکوب شد. شورش‌های متعدد باعث زوال قدرت فرمان‌روایان تانگ شد؛ تا این که سرانجام هوانگ‌چائو موفق به تسخیر و غارت شهر تانگ شد. چین شی هوانگ
چین شی هوانگ (زاده نوامبر یا دسامبر ۲۶۰-۱۰ سپتامبر۲۱۰ (پیش از میلاد)) اولین پادشاه دودمان چین در میان سال‌های ۲۴۷ تا ۲۲۱ (پیش از میلاد) و سپس نخستین امپراتوری بود که چین را یکپارچه نمود و از ۲۲۱ پیش از میلاد تا سال مرگش بر آن سامان فرمان‌راند. شاید نام کشور چین از نام «چین شی هوانگ» گرفته شده‌باشد. کانگ‌شی
امپراتور کانگ‌شی (۴ مه ۱۶۵۴– ۲۰ دسامبر ۱۷۲۲) چهارمین امپراتور دودمان چینگ بود. او اولین امپراتور این سلسله بود که در خاک چین (در پکن) به دنیا آمد و دومین امپراتور این سلسله نیز بود که توانست کلیه چین را تحت سلطه خویش درآورد. زیینگ
زیینگ (درگذشته ژانویه ۲۰۶ پیش از میلاد) سومین و آخرین پادشاه سلسله چین بود وی از اواسط ماه اکتبر تا اوایل دسامبر سال ۲۰۷ قبل از میلاد به مدت ۴۶ روز بر یک فرمانروایی فروپاشیده پادشاهی کرد. با اینکه چین عملاً اسامی پس از مرگ را منسوخ کرده بود، وی در برخی منابع با نام پس از مرگ امپراتور شانگ از چین (秦 殤 帝) شناخته می‌شود. (طبق سنت چینی، حتی به کسی که هرگز در حین زنده بودن عنوان حاکم را نداشته است ، ممکن است پس از مرگ به وی عنوان "امپراتور" داده شود.) هیچ توافق محکمی درباره رابطه خویشاوندی زیینگ با خاندان سلطنتی چین وجود ندارد. از وی در برخی  منابع تاریخی به عنوان پسر فوسو، پسر ارشد چین شی هوانگ یاد شده است. با این حال، استاد مورخ وانگ لیکن اظهار داشته است که او احتمالاً یکی از برادران چین شی هوانگ بوده است. در حالی که ثبتیات مورخ بزرگ سیما چیان، سن زیینگ را مشخص نمی‌کند، ولی اظهار می‌دارد که وی حداقل دو پسر داشته است که با آنها مشورت می کرده است. طبق تحلیل های وانگ، حداکثر سن ممکن زیینگ در هنگام کشتن ژائو گائو ۱۹ سال بوده است. بنابراین، پسرانش احتمالاً  ۱ تا ۲ ساله بوده اند، از این رو برای وی امکان مشورت با آنها فراهم نبود. به احتمال زیاد به نظر می رسد که زیینگ عموی چین ار شی (و از این رو یکی از برادران چین شی هوانگ) به جای فرزند فوسو بود. همچنین برخی مورخان، از جمله لی کایوان و ما فیبای، گفته اند که ممکن است زیینگ فرزند چنگ جیائو، برادر کوچکتر چین شی هوانگ باشد. لشکر سفالین
مجسمه‌های لشکر سفالین، با اندام و اندازهٔ واقعی، به‌عنوان «پاسداران معبد سلطنتی در چین باستان» مستقر شده‌بودند. آن‌ها به اولین امپراتوری چین متحد به نام چین شی هوان تعلق دارند. این امپراتور از سال ۲۲۱ تا ۲۱۰ ق. م بر چین باستان حکومت می‌کرد. امپراتور شیان‌فنگ
امپراتور شیان‌فنگ در سال ۱۸۵۰ در سن ۱۹ سالگی به حکومت رسید. او کشوری را تحویل گرفته بود که هم از داخل و هم خارج در حال رکود و فنا بود. وی در ابتدای سلطنت خود، با شورش‌های متعددی مواجه شد. در دسامبر ۱۸۵۰ میلادی، شورش تایپینگ آغاز شد. سال بعد، شورش نین در شمال چین شروع شد. ارتش چینگ که در مواجه با این قیام‌ها نتوانست عملکرد خوبی از خود نشان دهد، متحمل شکست‌های بسیار شد. پادشاهی چین (۱۹۱۶-۱۹۱۵)
سال ۱۹۱۶ سال نخست حکومت هانگشیان و سال پنجم جمهوری بود اما پادشاه نه تنها مورد اعتراض انقلابیون قرار گرفت بلکه زیردستان نظامی او نیز سر ناسازگاری گذاشتند. زیردستان نظامی او بر این باور بودند که یوآن با رسیدن به قدرت دیگر نیازی به تکیه به قدرت نظامی‌ها نخواهد داشت. دودمان چینگ
دودمان چینگ (; )، که با نام‌های پادشاهی چینگ بزرگ، چینگ بزرگ، یا دودمان منچو نیز شناخته می‌شود آخرین سلسله پادشاهی در چین بود که از سال ۱۶۴۴ تا ۱۹۱۲ میلادی بر چین حکمرانی می‌کرد. این دودمان با براندازی دودمان مینگ به قدرت رسید و با تشکیل جمهوری چین عمر این سلسله پایان یافت. چین
در قرن سیزدهم میلادی چین به تدریج به تصرف امپراتوری مغول درآمد. قوبلای قاآن امپراتور مغول در سال ۱۲۷۱ دودمان یوان را بنیان نهاد و هشت سال بعد سونگ را منقرض کرد. کم و بیش نیمی از جمعیت چین در یورش مغولان نابود شدند. جمعیت چین پیش از حملهٔ مغول به ۱۲۰ میلیون نفر رسیده بود، اما بیست سال بعد، به حدود ۶۰ میلیون نفر کاهش یافت. دهقانی به نام جو یونجانگ در سال ۱۳۶۸ میلادی، امپراتوری مغولان را برانداخت و سلسله مینگ را بنیان نهاد. به این ترتیب عصر طلایی دیگری برای چین فرا رسید. این کشور تحت رهبری دودمان مینگ، به یکی از قدرتمندترین نیروهای دریایی جهان تبدیل شد. در این دوره، اقتصاد چین غنی و متمول گردید و فصلی دیگر از شکوفایی فرهنگ و هنر در سرزمین چین، رقم خورد. در دوران امپراتوری مینگ، ژانگ هی سفرهای اکتشافی را به اقصی نقاط جهان آغاز کرد. در دوران حکومت مینگ، پایتخت چین از شهر نانجینگ به پکن منتقل شد، همچنین فیلسوفانی چون وانگ یانمینگ، مکتب نوکنفوسیوسی را با ادغام مفاهیم فردگرایانه و اخلاق فطری، در تعالیم کنفوسیوس گسترش دادند. داستان عاشقانه سه پادشاهی
در وی، سیما یان فرزند سیما ژائو، آخرین امپراتور وی، سائو هوان را به همان شیوه‌ای که سائو پی امپراتور زیان را برکنار کرده بود، وادار به ترک تاج و تخت کرد. سیما یان، سلسله جین را در ۲۵۶ پس از میلاد بنیان‌گذاری کرد و خود را نخستین امپراتور سلسلهٔ تازه خواند. پادشاهی وی هم به پایان خود رسید. تاریخ چین
سلسلهٔ شیا، نخستین امپراتوری چین را «یو» پایه‌گذاری کرد. یو امپراتوری افسانه‌ای بود که بر سیلاب‌ها فرمان می‌راند. برای مدتی در زمان «شیانگ» یکی از امپراتوران شیا، جنگ داخلی کشور را فرا گرفت. آخرین امپراتور شیا، «جی» نام داشت. او ظلم و ستم زیادی به مردم می‌کرد و سرانجام حکومت شیا به دست یک کشاورز شورشی به نام «تانگ» از بین رفت. هونگ‌شی
جو گائوچی، بزرگترین پسر یونگ‌لو، امپراتور چین بود؛ که پس از مرگ پدرش در ۱۴۲۴ با عنوان حکومتی هونگ‌شی (به‌معنای «شکوه گسترده») بر تخت اژدها نشست. هونگ‌شی که در سال ۱۴۰۵ از سوی یونگ‌لو به عنوان نایب‌السطنه انتخاب شده بود، سابقهٔ فرمانروایی نیز داشت زیرا در زمان‌هایی که پدرش برای مأموریت‌های نظامی در خارج از پایتخت به سر می‌برد وظیفهٔ ادارهٔ امور برعهدهٔ او بود. پادشاه چین
پادشاهی دودمان یوآن و چینگ از راه یورش به سرزمین چین بدست آمده بود با این حال آنها از روش نامگذاری سنتی پیروی کردند و عنوان‌های چینی ("هوآنگدی") را برگزیدند. در نتیجه قوبلای خان هم شاه چین به‌شمار می‌رفت و هم خاقان مغول. دودمان سونگ
پس از فروپاشی دودمان تانگ، بیش از پنجاه سال در چین پنج دودمان و ده پادشاهی بر چین حاکم بودند؛ تا این‌که در شخصی به نام چائوکوانگ‌یین سلسلهٔ سونگ را تأسیس کرد. در میانه‌های سدهٔ دهم میلادی، گروهی از اقوام بیابان‌گرد که خیتان نامیده می‌شدند، از مغولستان به مرزهای شمالی چین حمله‌ور شدند. آن‌ها همچنین موفق شدند جنوب منچوری را تصرف کنند. شورش ان لوشان
شورش ان لوشان آشوب و اغتشاش اجتماعی بود که در دوره سلسله تانگ در چین از ۱۶ دسامبر ۷۵۵ تا ۱۷ فوریه ۷۶۳ میلادی به طول انجامید. این شورش زمانی آغاز شد که ژنرال ان لوشان در شمال چین خود را امپراتور نامید و سلسله یان را تأسیس نمود. این واقعه به عنوان شورش آن-شی یا اغتشاشات آن-شی نیز شناخته می‌شود. این شورش پس از مرگ ان لوشان نیز در زمان پسرش، آن چینگ شو، و جانشین آن چینگ شو - شی سیمینگ - ادامه یافت. تاریخ آسیا
از سال ۱۰۲۹ قبل از میلاد، سلسله ژو () تا ۲۵۸ پیش از میلاد در چین وجود داشته، حکومت کرده‌است. سلسله ژو با دادن قدرت به اشراف محلی و تکیه بر وفاداری خود از یک سیستم فئودالی استفاده می‌کرد تا بتواند قلمرو بزرگ خود را کنترل کند. سرانجام، دولت ژو، شهرک نشینان را ترغیب به حرکت به دره رودخانه یانگ تسه کرد و بدین ترتیب پادشاهی میانه چین را ایجاد کرد. دودمان ژو دوم
امپراتوری ژو کبیر (به چینی:周朝) یا دودمان ژو دوم که به وو ژو نیز شناخته می‌شود یک سلسله ای بود که توسط امپراتریس دواگر وو بعداً وو زتیان بنیاد گذاری شد و تنها امپراتور این سلسله هم امپراتریس وو بود در این زمان حکومت ژو اوج قدرت و شکوفایی و تغییرات بزرگ داخلی چین بود و تحت فرمان ملکه زتیان این امپراتوری به اوج قدرت رسید در سال ۱۶ اکتبر ۶۹۰ میلادی به دستور ملکه زتیان آغاز شد، سلسله ژو پایان دوره فرمانروایی تانگ برای یک مدت کوتاهی بود این سلسله توسط خود زتیان بعد از یک کودتا در کاخ سلطنتی در سال ۲۲ فوریه ۷۰۵ بعد از ۱۵ سال سلطنت به عمرش پایان داده شد. سلسله‌های شمالی و جنوبی (چین)
دورهٔ سلسله‌های شمالی و جنوبی بخشی از تاریخ چین است که از ۴۲۰ تا ۵۸۹ میلادی به طول انجامید. در طی این دوره جنگ داخلی شدت گرفت و به مرگ هزاران نفر انجامید؛ اگرچه، در همین زمان علم و هنر رشد بی‌سابقه ای را به خود دید. همچنین، بودیسم و تائوئیسم در این زمان در بین مردم چین رایج شدند و سرانجام، مهاجرت بزرگ نژاد هان چین به جنوب رود یانگ تسه اتفاق افتاد. تاریخ چین
شی هوانگ دی در سال ۲۱۰ پیش از میلاد در سفری اکتشافی درگذشت. مرگ او را ابتدا مخفی نگه‌داشتند، به‌طوری حتی همراهان امپراتور نیز متوجه مرگ او نشدند. صفوف ملازمان و خادمان همراه با جسد امپراتور از سراسر چین گذشتند. تابستان گرمی بود و جسد کم‌کم داشت می‌پوسید. به همین دلیل دوستان و آشنایان نزدیک امپراتور ارابه‌ای را پر از ماهی گندیده کردند و همراه خود به راه انداختند تا بوی آنها، بوی تعفن جسد را بپوشاند. پس از دو ماه، مراسم خاکسپاری نخستین امپراتور چین در پایتخت و با چنان شکوهی برگزار شد که تا آن زمان سابقه نداشت. کارکنان سیاهپوش دربار و جنگجویان مسلح کنار ورودی دروازه شرقی آرامگاه ایستادند. هدایت مشایعت کنندگان بر عهده راهبی بود که باید ارواح و شیاطین را از آنجا دور می‌کرد. تابوت چوبی را در عمق ۵۰ متری قرار دادند. در این قسمت نیز، راهبانی به انتظار ایستاده بودند تا مراسم خاکسپاری را اجرا کنند. سوماچین مورخ نوشته‌است: «بعد از آنکه نخستین امپراتور در گور جای گرفت و فضای داخل مقبره مسدود شد، دروازه‌های بیرونی و میانی را مهر و موم کردند.» وو ژو
پادشاه وو ژو نخستین پادشاه و مؤسس سلسله ژو از چین باستان بود. تاریخ دقیق شروع سلطنت وی مورد اختلاف است، اما عموماً تصور می‌شود که حدود ۱۰۴۶ سال قبل از میلاد آغاز شده و سه سال بعد در ۱۰۴۳ پیش از میلاد به پایان رسید. امپراتور جیاگینگ
او پسر امپراتور چیان‌لونگ بود. او در دوره حکومتش، تلاش کرد تا ممنوعیت مصرف تریاک را در چین به اجرا برساند. جیاگینگ در ابتدای سلطنتی خویش، با مشکلات داخلی فراوانی از جمله شورش نیلوفر سفید (۱۷۹۶-۱۸۰۴) و شورش میائو (۱۷۹۵-۱۸۰۶) روبه رو گردید. او تلاش زیادی کرد تا چین را به همان شکوه و قدرتش در قرن ۱۸ بازگرداند؛ با این حال، خروج مقدار زیادی نقره از کشور، که نتیجهٔ معاملات تریاک توسط بریتانیا در چین بود، منجر به آشفتگی و تورم در اقتصاد چین شد.