مجموعه قنات "بلده فردوس" در کدام استان واقع شده است؟
قنات بلده فردوس
در چهلمین اجلاس میراث جهانی یونسکو که ژوئیه ۲۰۱۶ در locationبول برگزار شد، یازده قنات ایرانی به عنوان بیستمین اثر ایران بر اساس دو معیار از ۶ معیار فرهنگی کمیته میراث جهانی شامل گواهی بی‌همتا یا دست‌کم استثنایی بر یک سنت فرهنگی و نمونه‌ای برجسته در معماری یا تکنولوژی که مرحله مهمی از تاریخ بشر را نشان دهد، در فهرست میراث جهانی قرار گرفت. پرونده ۱۱ قنات ایرانی با داشتن تکنولوژی متفاوت و با قدمت بیش از ۲۵۰۰ تا ۲۰۰ سال به یونسکو جهت ثبت جهانی ارائه شد و پس از بررسی و تأیید کارشناسان یونسکو این پرونده ثبت و در فهرست آثار جهانی قرار گرفت. یازده قناتی که ثبت جهانی شده‌اند، هرکدام به لحاظ قدمت، نوع معماری، عمق، length و مشخصاتی از این دست، منحصر به فرد و بی نظیر هستند. یکی از این قنات‌ها، قنات بلده فردوس است که بخش‌های عمده‌ای از زمین‌های کشاورزی نزدیک شهر فردوس را آبیاری می‌کند. این قنات دربرگیرنده ١۴ قنات، ۴ چشمه و مقداری آب‌های سرگردان است. در چهلمین اجلاس میراث جهانی یونسکو که ژوئیه ۲۰۱۶ در استانبول برگزار شد، یازده قنات ایرانی به عنوان بیستمین اثر ایران بر اساس دو معیار از ۶ معیار فرهنگی کمیته میراث جهانی شامل گواهی بی‌همتا یا دست‌کم استثنایی بر یک سنت فرهنگی و نمونه‌ای برجسته در معماری یا تکنولوژی که مرحله مهمی از تاریخ بشر را نشان دهد، در فهرست میراث جهانی قرار گرفت. پرونده ۱۱ قنات ایرانی با داشتن تکنولوژی متفاوت و با قدمت بیش از ۲۵۰۰ تا ۲۰۰ سال به یونسکو جهت ثبت جهانی ارائه شد و پس از بررسی و تأیید کارشناسان یونسکو این پرونده ثبت و در فهرست آثار جهانی قرار گرفت.–ح
قنات کیفته
قنات کیفته، روستایی از توابع بخش پادنا شهرستان سمیرم در استان اصفهان ایران است. چاه شهید بهشتی
چاه شهید بهشتی یک منطقهٔ مسکونی در ایران است که در دهستان مبارکه واقع شده‌است. فردوس
شهرستان فردوس، یکی از قطب‌های تولید زعفران در ایران است. میزان تولید زعفران خشک این شهرستان در سال ۱۳۸۴، ۱۱ تن بوده‌است. سطح زیر کشت زعفران در شهرستان فردوس، ۳٬۲۰۰ هکتار است. محصول زعفران فردوس در مؤسسه تحقیقاتی خراسان، به عنوان "مرغوب‌ترین زعفران از نظر عطر و رنگ‌دهی" شناخته شده‌است. قنات قاسم‌آباد بم
قنات قاسم‌آباد قناتی است که در روستای بروات از توابع بخش مرکزی، شهرستان بم در استان کرمان قرار دارد و از جمله قنات‌های ایرانی ثبت‌شده در میراث جهانی یونسکو است. شهرستان بدره
مجموعه آثار تنگه دربند مربوط به دوره ساسانیان - سده‌های اولیه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان بدره، بخش هندمینی، دهستان آب چشمه، ۳ کیلومتری تنگه دربند واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۴۶۱۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. دهستان فداغ
در منطقهٔ فداغ چندین آسیاب آبی و رشته قناتهای زیادی وجود داشته که تا ۵۰ سال پیش دارای رونق بوده و پس از آن قنات‌ها و آسیاب‌ها از رونق و آبادانی افتادند. از جمله قنات‌ها یکی «قنات حسن‌آباد» و دیگری «قنات جعفرآباد» است. (در رابطه با آب فداغ و سیر مراحل انجام آن از چاه عمادده و شبکه داخلی آن توضیح داده می‌شود شریف‌آباد (اردکان)
قنات قطب آباد با قدمت بیش از هزار سال 120 هکتار از اراضی شمال شرق شهر اردکان را سیراب می‌کند.قنات قطب آباد با 20 کیلومتر طول یکی از معدود قنوات این شهرستان است که بعد از قرن‌ها هنوز آب آن جاریست و از منطقه فیروزآباد میبد تا کشتخوان قطب آباد اردکان ادامه دارد و سند این قنات نیز به نام چند کشاورز اردکانی صادر شده است. قنات قطب آباد از وسط روستای شریف آباد و خانه های قدیمی این روستا می گذرد و حال و هوای ویژه ای به این روستای زیبا داده است. هر جهانگردی که به روستای شریف آباد می اید حتما از پاکنه های قنات قطب آب دیدن می کند. در این قنات ماهیان سردابی نیز زیست می کنند. آب آن شیرین و و خنک و محیط پاکنه های آن حتی در گرمای طاقت فرسای اردکان سرد و دلنشین است. در گذشته که آب لوله کشی وجود نداشته مردم روستا از آب آن برای مصارف خانگی استفاده های زیادی می کردند. برزنون
قنات‌ها نقش مهمی در اقتصاد و زیست‌بوم مبتنی بر کشاورزی این ناحیه ایفا نموده‌اند چنان‌که به گفته‌ای از دیرزمان تا به امروز؛ ۳۲ رشته‌قنات، کار تأمین آب برزنون را بر عهده داشته و که در گذشته نه چندان دور تنها راه گذران زندگی مردم، استفاده از آب این قنات‌ها برای کشاورزی بود و امروزه نیز شماری از آن‌ها به فعالیت خود ادامه می‌دهند. محل قنات‌ها، در گفتار بومی منطقه، «کلاته» نامیده می‌شود اما متأسفانه بر اثر خشکسالی‌ها بسیاری از کلاته‌ها از بین رفته زیرا آب قنات‌ها جوابگوی درخت‌ها، یونجه و گندم آبی در کلاته‌ها نیست. شماری از قنات‌های حوزه سرزمینی برزنون، عبارتند از: برزتو، ته دره، خواجه آباد، دریاره، دهرآباد، ربیق، ریزدره، سرکاریز، شاداب، شباغان، علادی، قاسم‌آباد، کارجی، کارجی درویش، کلاته صادق، کلاته صمدآباد، کلاته موسی، کلاته نو، میان دره، نهررود و نینوا. تپه قنات کهریز
تپه قنات کهریز مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان بوئین‌زهرا، بخش آوج، روستای چوبینه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۱۰۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. قنات‌های راسوند
قنات‌های راسوند مربوط به سده‌های متاخر دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان ایذه، بخش مرکزی، دهستان حومه غربی، جنوب روستای راسوند واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۹۸۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. قنات بلده فردوس
برای کاهش میزان نفوذ آب و همچنین کاهش تبخیر آن، پس از جاری‌شدن آب در سطح زمین، مرتباً مقداری خاک رس به آب اضافه می‌کنند تا آب گل آلود و تیره شده و منافذ مجرای آبرسانی قنات بسته شود و نفوذ آب به داخل زمین کاهش یابد. به فردی که وظیفهٔ گل‌آلود کردن آب را بر عهده دارد، «تیره‌گر» گفته می‌شود. کوه قلعه فردوس
این قلعه دارای تونلی آجری است که به قلعه دختر متصل است و این راه زیرزمینی این دو قلعه را به وسیله یک راه زیرزمینی دیگر به وسط شهر باستانی تون متصل می‌کند. در داخل این تونل زیرزمینی که پس از زمین‌لرزهٔ سال ۱۳۴۷ کشف شد، اجساد بسیاری از مردگان یافت شد که در کنار هم در داخل این تونل چیده شده و دارای کفن‌هایی با آثار اسلامی و آیات قرآن بودند. فهرست قنات‌های شهرستان جاجرم
از شهرستان گرمه میباشد قنات فرمانفرما
این قنات در سمت غربی پایتخت، احداث شده بود و سرچشمه آن از اراضی کن بوده و پس از گذشتن از طرشت، در امتداد شمال خیابان طرشت به سمت شرق، به فاصلهٔ ۲۰ متری شمال خیابان سرازیر می‌شود. در مقابل مسجد لولاگر، وارد خیابان طرشت شده و در محل تلاقی خیابان حشمت‌الدوله (آذربایجان)، به خیابان اخیر وارد می‌شود و از پیاده‌رو جنوب خیابان گذشته، خیابان سی‌متری (کارگر جنوبی) را قطع می‌کند و ادامه یافته تا مقابل کوچه بیهقی؛ به سمت جنوب منحرف شده و در محل تقاطع کوچه عسجدی (۱۲ فروردین) و خیابان پاستور، ظاهر می‌شود. بده آن، در حدود ۶ سنگ بود. آب این قنات، قنات شاه و قنات حاج‌علیرضا، از جمله آبهای خوب و سبک تهران به‌شمار می‌رفت. شهرستان فردوس
این شهرستان در سال ۱۳۲۳ تأسیس گردید. شهرستان فردوس در ابتدا مشتمل بر بخش‌های مرکزی، طبس و بشرویه بود. در لغت‌نامه دهخدا، در مورد تقسیمات کشوری شهرستان فردوس آمده‌است: «شهرستان فردوس از سه بخش به نام حومه، بشرویه و طبس تشکیل شده، جمع قراء و قصبات آن ۴۵۳ و تعداد نفوس شهرستان ۵۵٬۸۷۸ تَن است.» غار بتون
غار بتون اژدها یک غار آهکی در فاصله ۴٧ کیلومتری شهر فردوس و ۱۲ کیلومتری شهر سرایان و در نزدیکی روستای چرمه قرار دارد.پس از عبور از دهانه غار بتون، یک محوطه قرار دارد که دارای دو دهانه است، دهانه بالا دارای مسیری صعب العبور و دهانه پایین دارای مسیر سهل العبور است. غار بتون به دلیل گذرگاه‌های و حوضچه‌های موجود از معدود غارهای ایران با این ویژگی بشمار می‌رود. عمق این غار ۴۰۰ متر تخمین زده می‌شود. رطوبت نسبی غار ۵/۸ درصد، دمای آب درون غار ۱۰ درجه سانتیگراد و حرارت درون غار ۱۱ درجه سانتیگراد است. سقف غار پوشیده از کربنات کلسیم خالص و در بعضی از مناطق مخلوط با عناصر دیگر است. قنات مون
این قنات در محلهٔ مون یکی از محلات شهرستان اردستان در استان اصفهان قرار دارد. قنات دو طبقه مون با شماره ۹۰۲۳ در سال ۸۲ در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده‌است. این قنات در این محله شامل دو طبقه‌است که در هر طبقهٔ آن آبی مستقل جریان دارد به گونه‌ای که آب هیچ‌یک به دیگری نفوذ نمی‌کند این قنات ۸۰۰ سال پیش احداث شده که تنها قنات دو طبقهٔ جهان است. تپه قنات سراب ۱
تپه قنات سراب ۱ مربوط به مس- سنگ است و در شهرستان دورود، بخش سیلاخور، دهستان چالانچولان، ۲۰۰ متری شمال روستای بهزاد آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۱۵۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. بیلند
از لحاظ توپوگرافی، این روستا در یک منطقه نسبتاً صاف و هموار واقع شده‌است و از لحاظ آب و هوایی، دارای آب و هوای گرم می‌باشد و به علت کمبود بارندگی، فاقد منابع آب سطحی دائمی می‌باشد. با این وجود در این روستا از آب سه قنات به نام‌های قنات بیلند، قنات زیر زمینی و قنات دیزق برای مصرف کشاورزی استفاده می‌شود که سهمی از آب قنات دیزق به روستاهای قوژد و باغ آسیا می‌رود.قنات نام و نعمت آشنایی است که از گذشته تا امروز مردمان ایران و به خصوص مردمان گناباد با آن آشنا هستند. در محدوده شهرستان گناباد تا کنون ۷۲۰ قنات شناسایی شده که از این میان ۵۹۹ رشته فعال است. ۱۸ عدد از این قنوات دائمی هستند و در تمامی طول سال میزان آب دهی یا دبی (کمیت) مناسبی دارند. آل کبود
وقتی از شهرستان بیجار به سمت شهرستان قروه حرکت بکنیم ، و پس از عبور از گردنه روستای برجگه و طی ۹ کیلومتر روستای آله کبود در سمت چپ جاده خود نمایی می کند . هنگام پیچیدن به سمت چپ و عبور از عرض جاده به درهّ ای می رسیم که باغ های انگور و انبوه از بالای تا انتهای درهّ را پوشانده است . اسم این درهّ به زبان کردی و گویش محلی گجنجار می باشد. پس از بالا رفتن از تپه میانی به درهّ بعدی می رسیم که اینجا نیز مانند درهّ قبلی طرفین جاده را تاکستان فراگرفته است . البته در اینجا با چشمه آبی روبرو می شویم که نشان از گذشته بسیار آباد و پر از آب دارد . چون استخر بزرگی جلو آن است و این باغ های انگور نیز از طریق آب این چشمه و استخر سیراب شده اند. امّا متأسفانه امروز از آن رونق و آبادانی گذشته خبری نیست، اسم این چشمه ، چشمه ملاّ (کِیَنِی مَلا) می باشد. بیجورد
روستای بیجورد در استان خراسان رضوی شهرستان بردسکن واقع است و قناتی زیبا به طول ۲۰۰۰ متر است و تعداد ۴۰ میله چاه دارد. عمق مادرچاه این قنات، ۲۲ متر و فاصلهٔ مظهر تا محل آن ۱۵ متر می‌باشد. دبی این قنات ۲۰ لیتر بر ثانیه است. قنات بیجورد در روستای بیجورد قرار دارد وبیجورد دارای دو چناربه ارتفاع تقریبی پنجاه متر می‌باشد و در کنار جاده بین‌المللی قرار دارد وسالانه هزاران توریست ومسافر ورهگذ ر از این منطقه ییلاقی بازدید می‌کنند و هوای بسیار معتدلی داردودارای محصولات فراوانی از جمله گردو انگور انار گیلاس الو هلو زردآلو سیب گلابی و… است. فردوس
قرار داشتن فردوس در مسیر ارتباطی استان‌های جنوبی ایران با مشهد، باعث شده که مسافران زیادی از این شهر عبور کنند، به گونه‌ای که تنها در فاصلهٔ روزهای ۲۸ اسفند ۱۳۸۷ تا ۱ فروردین ۱۳۸۸ بیش از یک میلیون و پانصد هزار نفر مسافر از این شهر عبور کرده‌اند که بیشترین تعداد مسافر در بین شهرهای استان خراسان جنوبی بوده‌است. بر پایهٔ اعلام اداره میراث فرهنگی و گردشگری شهرستان فردوس، تنها در نیمهٔ نخست سال ۱۳۹۰، بیش از ۶ میلیون مسافر و زائر از این شهر عبور کرده‌اند که بیش از یک میلیون و ۷۰۰ هزار نفر آن‌ها از آثار تاریخی شهرستان فردوس بازدید کرده‌اند. مکان‌های ییلاقی و تفریحی فردوس عمدتاً در شمال و شمال شرق آن و در مجاورت کوهستان‌های فردوس قرار گرفته‌اند. علاوه بر این، شهرستان فردوس، از جمله شهرستان‌های تاریخی کشور است که ۶۵ اثر تاریخی آن در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده‌اند. منطقه حفاظت‌شده مظفری و کویر پلوند، در غرب فردوس قرار گرفته که برنامه‌های کویرنوردی در آن انجام می‌گیرد. فردوس
"آبگرم معدنی فردوس"، یک چشمه آبگرم با خواص درمانی است که در فاصله حدود ۲۰ کیلومتری شمال شهر فردوس واقع شده‌است. قنات حسن‌آباد مشیر
قنات حسن‌آباد قناتی است که شهرستان مهریز در استان یزد قرار دارد. این قنات که مربوط به دوره میانی اسلامی (قرن هشتم) است، در شانزدهم بهمن ۱۳۸۹ به شماره ثبتی ۲۹۹۷۶ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. حمام خیروز
در ۲۱ بهمن ۱۳۹۱، پس از اتمام مرمت این اثر تاریخی، موزه مردم‌شناسی فردوس در این مکان افتتاح شد. این موزه، دارای ۱۲۰۰ متر مربع زیربنا و ۲۵۰۰ متر مربع محوطه‌سازی بوده و شامل دو بخش موزه حمام تاریخی و مشاغل سنتی و صنایع دستی می‌باشد. چاه چشمه
چاه چشمه یک منطقهٔ مسکونی در ایران است که در دهستان حومه (فردوس) واقع شده‌است. مجموعه معادن مس لقه مراد
مجموعه معادن مس لقه مراد مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان - دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان قم، بخش نوفل لوشاتو، دهستان فردو، روستای وشنوه، کوه‌های جنوب شرقی وشنوه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۳۶۴۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. قنات بلده فردوس
این قنات مسیری حدود ۳۵ کیلومتر را پیموده و حدود ۲٬۳۸۲ هکتار از زمین‌های منطقه فردوس را مشروب می‌کند. حدود ۴۰۰ سال پیش، تعداد زیادی از مالکان آب بلده جان خود را از دست داده و حدود ۳ هزار فنجان از آب این قنات بدون مالک مانده بود. در این دوران، شاه عباس صفوی که همراه با شیخ بهایی پیاده از اصفهان به سمت مشهد برای زیارت می‌رفت، از تون (فردوس آن زمان) گذشت و هنگام ورود او میرتونی، از دانشمندان آن زمان تون، از وی خواست که این آب را وقف چهار طبقه (سادات، علما، فقرا و صلحا) کند و شاه عباس آب‌ها را بین همین ۴ طبقه وقف کرد. گفته می‌شود که شیخ بها در همین مسافرت، آب بلده را به ۲ نهر مساوی تقسیم کرد به طوری که در هر ۸ شبانه روز یک بار باغ‌ها مشروب شود. کل قنات‌های بلده، ۲۷ رشته هستند ولی امروز فقط ۱۶ رشته آن فعال و از این ۱۶ قنات، ۱۲ رشته اصلی و ۴ قنات دیگر فرعی هستند. محوطه بلده سر
محوطه بلده سر مربوط به سده‌های اولیه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان سیاهکل، بخش دیلمان، دهستان پیر کوه، روستای لرده واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۱۵۴۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. شهرستان نطنز
مجموعه افوشته:در محله‌ای به این نام در نطنز قرار دارد آثار تاریخی زیادی از جمله بقعه سید واقف، بقعه می‌رسید، آب انبار، سرداب، شربت‌خانه، حمام، خانه سورگاه، مسجد جامع، حسینیه، خانقاه، خانه انتخاب السلطان و … دارد. قنات ابراهیم
روستای قنات ابراهیم از توابع شهرستان سرچهان و در۱۸۹ کیلومتری مرکز استان فارس و ۱۲ کیلومتری مرکز شهرستان سر چهان واقع شده است.  روستای قنات ابراهیم در ۱۵ مهر ۹۸ به عنوان مرکز دهستان جشنی شناخته شده است .روستای قنات ابراهیم از تمدن غنی بر خوردار است به گونه ای که گورستان ان از دوره صفویه به جای مانده است و جز میراث فرهنگی کشور به ثبت رسیده است . وزوان
"آسیاب قرقره (آر قرقره)": متعلق به قنات ونداده که در محدوده پاقلعه یا تپه تاریخی واقع بودهقناتی که متعلق به شهر وزوان می باشد و میمه که در جوار شهر وزوان قرار دارد آن را به اشتباه متعلق به میمه می داند در صورتیکه واقعیت این است که قنات وزوان به ثبت یونسکو رسیده است میتوانید با مراجعه به قنات تاریخی وزوان در گوگل تمام مشخصات این قنات تاریخی وزوان را مطالعه نمایید .درکل میمه هیچ قناتی ندارد . نکته قابل توجّهی که در مورد قنات بزرگ و تاریخی وَزوان قابل ذکر است و کارشناسان میراث فرهنگی و کارشناسان ژاپنی یونسکو نیز آن را تأیید نموده‌اند در نقطه‌ای از قنات که بالای بند قنات است دو شکاف زیر زمینی (در اصطلاح محلی کِر) یا تنور آبی وجود دارد و پس از بند کردن آب، این شکاف‌ها، آب چهل لیتر در ثانیه ذخیره شده در پشت سد به مدت ۱۲۰ روز (از دهم آذر تا دهم فروردین سال بعد) را به مخازن بزرگی که در زیر زمین وجود دارد هدایت می‌کند و پس از گشایش دریچه‌های تعبیه شده در سد به تدریج آب ذخیره شده به صورت خود جوش و با کمک نیروی ثقل زمین، به چرخهٔ مصرف بازمی‌گردد. گنجایش کانال‌های قنات از پشت سد به طول ۸۰۰ متر با عرض یک متر و ارتفاع چهار متر ۳۲۰۰ =۴ ×۸۰۰ متر مکعب آب است ولی آبی که در پشت سد ذخیره می‌شود بر اساس قطر آبدهی قنات طبق معادله ۴۱۴۷۲۰ متر مکعب آب است که بیش از گنجایش کانال‌های قنات می‌باشد و میزان ۴۱۱۵۲۰ متر مکعب مازاد گنجایش کانال‌ها در مخازن زیر زمینی توسط تنورهای آبی مذکور ذخیره می‌گردد و با بازگشایی دریچه‌های سد، به مرور به چرخه مصرف وارد می‌شود. قنات بزرگ و تاریخی وَزوان در یک لایهٔ رسوبی – سنگی قرار دارد که در طی سالیان متمادی با پایین رفتن سطح آب منطقه در دو طبقه یکی لایهٔ رسوبی که از مظهر قنات دارای ۳۵ کیلومتر طول و ۴۰/۱۸ متر عمق بوده که عمق آن در مادر چاه فعلی مشهود است. طبقهٔ زیرین قنات که آب در آن جریان دارد از کف آب رو تا ارتفاع ۲ متر و ۱۰ سانتیمتر در لایهٔ سنگی کوهستانی حفر شده‌است.بنا به گفته اهالی، این سیستم در حدود ۳۰۰۰ سال پیش ساخته شده و این قنات تنها قنات در تمام منطقه اصفهان است که بدین طریق آب زیرزمینی را ذخیره می‌کند. دکتر عبد الکریم بهنیا استاد دانشگاه اهواز در کتاب قنات سازی و قنات داری صفحهٔ ۱۳۹ چنین آورده‌است: «نگارنده در آبان ماه ۶۳ در قنات قدیم وَزوان واقع در بخش میمه شهرستان اصفهان، سیستم بسیار جالبی را که برای مهار کردن آب در فاصله زمانی اول آذر لغایت ۲۵ الی ۳۰ فروردین سال بعد به کار می‌رود مشاهده کرده استدر چهلمین اجلاس میراث جهانی یونسکو که ژوئیه ۲۰۱۶ در استانبول برگزار شد، یازده قنات ایرانی به عنوان بیستمین اثر ایران بر اساس دو معیار از ۶ معیار فرهنگی کمیته میراث جهانی شامل گواهی بی‌همتا یا دست‌کم استثنایی بر یک سنت فرهنگی و نمونه‌ای برجسته در معماری یا تکنولوژی که مرحله مهمی از تاریخ بشر را نشان دهد، در فهرست میراث جهانی قرار گرفت. پرونده ۱۱ قنات ایرانی با داشتن تکنولوژی متفاوت و با قدمت بیش از ۲۵۰۰ تا ۲۰۰ سال به یونسکو جهت ثبت جهانی ارائه شد و پس از بررسی و تأیید کارشناسان یونسکو این پرونده ثبت و در فهرست آثار جهانی قرار گرفت. یازده قناتی که ثبت جهانی شده‌اند، هرکدام به لحاظ قدمت، نوع معماری، عمق، طول و مشخصاتی از این دست، منحصر به فرد و بی نظیر هستند. قنات وزوان نیز به عنوان یکی از این قنات‌های یازده‌گانه در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسید.[۵] شهرستان فردوس
محور اصلی ارتباطی مشهد به استان‌های جنوبی ایران (به‌جز سیستان و بلوچستان) از فردوس عبور می‌کند. مسیر اصلی ارتباطی استان‌های یزد، اصفهان، فارس و بوشهر به مشهد، از طریق جاده ۶۸ تا دیهوک و سپس ادامه مسیر به سمت فردوس و سپس مشهد از طریق جاده ۹۱ می‌باشد. همچنین محور اصلی ارتباطی استان‌های کرمان و هرمزگان، از طریق جاده ۹۱ بوده که از فردوس عبور می‌کند. جاده بجستان - فردوس - دیهوک، بخشی از بزرگراه ۷۸ آسیا بوده که ارتباط دهندهٔ ترکمنستان و کشورهای آسیای میانه با بندرعباس می‌باشد. مجموعه قناتهای کهن گرمز سفلی
مجموعه قناتهای کهن گرمز سفلی مربوط به سده‌های اولیه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان بهبهان، بخش مرکزی، دهستان حومه، ۵ کیلومتری غرب روستای گرمز سفلی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۹۲۸۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است . گرمز با نام گارامز در دوران هخامنشیان معروف بوده و ورودی استان خوزستان بوده که چم پریان آغاز راه ورود به خوزستان بوده است . گرمز یا همان گارامز از قدیمیترین های استان خوزستان به شمار میرود. گرمز مردمی سید دارد که از سادات علایی امامزاده محمود سیدی محمید هستند . کشت گوجه فرنگی و هندوانه و دامداری و دامپروری از کارهای بزرگ مردم گرمز سفلی میباشد تپه قنات
تپه قنات مربوط به دوره اشکانیان است و در شهرستان خرم‌آباد، بخش چغلوندی، دهستان بیرانوند جنوبی، روستای سرگول نمک واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۵۳۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. مرزن‌آباد
مَرزَن‌آباد از شهرهای استان مازندران در شمال ایران است. این شهر، در بخش مرزن آباد شهرستان چالوس قرار دارد.عبور جاده مهم و قدیمی چالوس از این شهر و پادگان اموزشی با بیش از یکصد سال قدمت که در گذشته محل استقرار هنگ ژاندارمری و در حال حاضر مرکز اموزش شهید ادیبی نیروی انتظامی می‌باشد. همچنین وجود دریاچه زیبای ولشت و اولین سد تلمبه ای ذخیره ای سیاه بیشه در ۴۰ کیلومتری جنوب شهر و ابگرم دلیر در روستای دلیر و همچنین ابشار هریحان و روستای تاریخی الامل و دره اندرسم با جاذبه فراوان اکوتوریسم و روستای فشکور، بارینگنون در دهکده نمونه گردشگری ناتر، جنگل زیبای مسیر باندر تا اشکارلت، دهکده گردشگری بنفشه ده، جنگل کلاک و گوهر کلا و بقاع متبرکه در روستاهای پردنگون و‌گویتر و طویر و فضل فاضل بر بلندای کوهستان فشکور و دلیر بعلاوه رودخانه چالوس با شاخه هایی فرعی از برار تنگه، واسپول، انگوران و الیت و دلیر ... از جاذبه های گرذشگری مرزن اباد میباشد. برگزاری جشن ۱۴ ابان روز مازندران (تیر ماه سیزده شو) از گذشته رواج داشته، جشن شیردوشان ( دئوش )، جشنواره گل نرگس ماسال از جمله سنن و آداب فرهنگی خاص منطقه مرزن اباد می‌باشد. قنات پائین محله (چاه اسماعیل)
قنات پائین محله (چاه اسماعیل) مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان تویسرکان، خیابان انقلاب، خیابان امیر کبیر، کوچه باب‌الحوائج واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۴۳۳۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. قنات اکبرآباد بم
قنات اکبرآباد قناتی است که در روستای اکبرآباد از توابع بخش ریگان، شهرستان بم در استان کرمان قرار دارد و یکی از قنات‌های ایرانی ثبت‌شده در میراث جهانی یونسکو است. قنات ملک (رابر)
قنات ملک، روستایی سردسیر و خوش اب و هوا در دهستان جواران بخش هنزا شهرستان رابر استان کرمان ایران و زادگاه قاسم سلیمانی فرمانده پیشین نیروی قدس سپاه است. زبان مردم این روستا فارسی با لهجه محلی می باشد آب و هوای روستای قنات ملک، کوهستانی و تابستان های خنک و زمستان های سردی دارد. این روستای مرتفع در ارتفاع ۲۳۰۰ متر از سطح دریا واقع شده است. بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵ جمعیت این مکان ۴۴۱ نفر (۱۱۹خانوار) بوده‌است. محصول شاخص و اصلی این روستا گردو است. افزون بر گردو، عسل و تا حدودی زعفران نیز از محصولات شاخص این روستا است. میمه (شاهین‌شهر و میمه)
مسجد جامع میمه دارای قدمت زیادی است از جملهٔ آثار تاریخی دیگر می‌توان به قلعهٔ بزرگ میمه اشاره کرد که متأسفانه اثری از آن دیگر به جای نیست. همچنین این شهر دارای حمام تاریخی زیبایی مربوط به عهد صفوی بانام حمام گُرده (حمام بزرگ) است. یکی از قدیمی‌ترین قنات‌های کشور به نام قنات مزدآباد با طول ۱۸ کیلومتر که در واقع رودخانه‌ای زیرزمینی است از دامنه‌های کرکس سرچشمه گرفته و با عمق میلهٔ چاه‌هایی با ارتفاع۸۰ متر آب را که کمتر در معرض تهدیدات خشکسالی نیز قرار گرفته‌است، به باغات حاصلخیز این شهر می‌رساند. این قنات با قدمتی ۲۵۰۰ساله، به عنوان یکی از قنات‌های ایران به ثبت میراث فرهنگی یونسکو رسیده‌است. دبی آب این قنات در حال حاضر ۱۲۰ لیتر در ثانیه‌است و از نظر کیفیت، براساس آزمایش‌های انجام شده توسط کارخانهٔ زمزم مشهد دارای سختی مفید و با مقیاس آب‌های معدنی برابری می‌کند. فردوس
این قلعه دارای تونلی آجری است که به کوه قلعه، یکی دیگر از قلعه‌های تاریخی اسماعیلیان، متصل است و این راه زیرزمینی این دو قلعه را به وسیله یک راه زیرزمینی دیگر به وسط شهر تاریخی تون متصل می‌کند. در داخل این تونل زیرزمینی که پس از زمین‌لرزهٔ سال ۱۳۴۷ کشف شد، اجساد بسیاری از مردگان یافت شد که در کنار هم در داخل این تونل چیده شده و دارای کفن‌هایی با آثار اسلامی و آیات قرآن بودند. قنات پدری
قنات پدری مربوط به دوره ساسانیان است و در شهرستان جم، بخش مرکزی، دهستان جم، روستای پدری واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۳۸۶۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. آبشار کردوی کن
آبشار کرودی کن یا تنگ زندان تلفظ : (kerodikon) از آبشارهای استان چهارمحال و بختیاری در شهرستان لردگان و در منطقه حفاظت شده سبزکوه مشایخ قرار دارد. این آبشار یکی از پرآبترین و بلندترین آبشارهای ایران است. کرودی کُن به زبان محلی (مه دود مانند) است. این آبشار در ۶۰ کیلومتری شرق اردل از طریق روستای دورک شاهپوری(اناری) و همچنین از طریق جاده لردگان به منطقه مشایخ قابل دسترسی و در موقعیتی صعب العبور قرار دارد، و تنها دره نوردان حرفه‌ای یا کوهنوردان میتوانند از این‌منطقه بازدید کنند.این منطقه یکی از مناطق صعب العبور ایران شمرده می‌شود و عبور از دره تنگ‌زندان ملزم ب برخورداری از توان بدنی بسیار بالا ،شنا در ابهای جاری و حرفه‌ای بودن در فن دره نوردی می‌باشد(canyoning). منشا آب آن چشمه‌ای در ۵۰ متری پرتگاه آنست. قنات کوثر
قنات کوثر محله‌ ای است در شمال تهرانپارس که جز منطقه ۴ تهران محسوب می‌شود. در قدیم که از مناطق آباد شمیران بوده، در این محله قنات‌های گسترده‌ای وجود داشته و به همین دلیل هم نام این منطقه قنات کوثر گذاشته شد. این محله از شمال به بزرگراه شهید بابایی، از جنوب به بزرگراه شهید زین‌الدین، از شرق به بزرگراه شهید باقری و از غرب به خیابان شکوفه مرتبط است. خیابان‌های اصلی محله قنات کوثر شامل بلوار مطهری و خیابان مسجد کوثر است و شامل سه ردیف شرقی، مرکزی و غربی به علاوه بلوک‌های شهرک امید است. فردوس
حمام خیروز، بنایی تاریخی است مربوط به دوره صفوی که پس از مرمت و بازسازی، موزهٔ مردم‌شناسی فردوس در محل آن ایجاد شده‌است. مجموعه تپه خرابه قلعه
مجموعه تپه خرابه قلعه مربوط به سده‌های اولیه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان مشگین‌شهر، بخش مرادلو، دهستان صلوات، روستای صلوات واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۷۷۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. چشمه یاقوتی
چشمه یاقوتی، واقع در شهرستان نی‌ریز در استان فارس است. قنات‌های تنگه گرمز
مجموعه قناتهای تنگه گرمز مربوط به دوره ساسانیان - سده‌های اولیه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان بهبهان، بخش مرکزی، دهستان حومه، ۱ کیلومتری شمال روستای گرمز علیا واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۹۲۴۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. شهرستان فردوس
همچنین در جنوب غربی شهر فردوس، رشته کوه کم‌ارتفاعی وجود دارد که در نهایت به کوه‌های بیرجند می‌پیوندد که دو قله آن به نام‌های کوه قلعه و قلعه دختر آثار تاریخی دوران اسماعیلیه را در خود جای داده‌اند. شهرستان فردوس
دشت فردوس، در پایین‌دست این ارتفاعات قرار دارد که شهر فردوس در آن واقع شده‌است. وسعت حوضه آبریز دشت فردوس ۱٬۳۶۰ کیلومتر مربع است که ۵۰۰ کیلومتر مربع آن را دشت و بقیه را ناهمواری‌ها تشکیل می‌دهند. بلندترین نقطهٔ آن، قله سیاه‌کوه و پایین‌ترین نقطهٔ خروجی دشت ۱٬۱۰۰ متر بلندتر از سطح دریا است. حوضه آبریز قره‌قوم
حوضه قره‌قوم در شرق و شمال خراسان رضوی و در مرز ایران با افغانستان و ترکمنستان قرار دارد و بخش بسیار کوچکی از خراسان شمالی را نیز دربرمی‌گیرد. این حوضه شامل رودهایی است که به رود تجن می‌ریزند. بخشی از این رودها در خاک ایران وارد تجن می‌شوند و برخی پس از ورود به ترکمنستان وارد کانال قره‌قوم می‌شوند. رودهای مهم این حوضه، هریرود و کشف‌رود هستند. قنات بلده فردوس
قنات بلده، یک رشته قنات با قدمت تاریخی (مربوط به دورهٔ ساسانی) و از جمله قنات‌های ایرانی ثبت‌شده به‌ عنوان میراث جهانی یونسکو است که بخش‌های عمده‌ای از زمین‌های کشاورزی نزدیک شهر فردوس را آبیاری می‌کند. فردوس
روستای باغستان، در ۱۰ کیلومتری شهر فردوس واقع بوده و با داشتن مناظر طبیعی زیبا و درختان چنار، بید و سپیدار سر به فلک کشیده و باغ‌های میوه، از جمله مناطق ییلاقی و گردشگری شهرستان فردوس محسوب می‌شود. آب قنات تاریخی بلده، از این روستا عبور می‌کند و در مسیر آن چند آسیاب آبی قرار گرفته‌اند. قنات
قنات یا کاریز راه‌آب یا کانالی است (که به وسیله فلرکسرون) که در زیرِ زمین حفر شده، تا آب در آن برای رسیدن به سطح زمین جریان یابد. این جوی یا کانال در عمق زمین برای ارتباط دادنِ رشته‌چاه‌هایی است که از مادر چاه سرچشمه می‌گیرد. مادرچاه‌ها معمولاً یک "چشمهٔ زیرزمینی" هستند. قنات‌ها به‌منظور هدایت آب و مدیریّت آن برای کشاورزی و سایر مصارف به کار گرفته می‌شوند. این کانالِ قنات ممکن است تا رسیدن به سطح زمین چندین کیلومتر طول داشته باشد و به محل خروجیِ آب "دهانهٔ کاریز" یا "سر قنات" یا دهن فره می‌گویند. قنات اولین بار به دست ایرانیان احداث شد. فردوس
قبل از زمین‌لرزهٔ ۱۳۴۷، شهر فردوس دارای ۵ محله به نام‌های بود. قنات دلمراد بالا
قنات دلمراد بالا، روستایی از توابع بخش مرکزی شهرستان زاهدان در استان سیستان و بلوچستان ایران است. کاریزدر
اردج حیدریه قناتی است که در روستای کاریزدر از توابع بخش بام و صفی آباد، شهرستان اسفراین در استان خراسان شمالی قرار دارد. طول قنات اردج حیدریه ۱۰۰۰ متر است و تعداد ۲۰ میله چاه دارد. عمق مادرچاه این قنات، ۱۰ متر و فاصلهٔ مظهر تا محل آن ۱۰ متر می‌باشد. دبی این قنات ۱۰ لیتر بر ثانیه است. کاخ باغ فردوس
کاخ باغ فردوس مربوط به دوره قاجار است و در شمیرانات خیابان ولیعصر ـ محله باغ فردوس کوچه بخشایش واقع شده و این اثر با نام "عمارت باغ فردوس " در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۷۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. قنات بلده فردوس
حدود ۴۰۰ سال پیش، تعداد زیادی از مالکان آب بلده جان خود را از دست داده و حدود ۳ هزار فنجان از آب این قنات بدون مالک مانده بود. در این دوران، شاه عباس صفوی که همراه با شیخ بهایی پیاده از اصفهان به سمت مشهد برای زیارت می‌رفت، از تون (فردوس آن زمان) گذشت و هنگام ورود او میرتونی، از دانشمندان آن زمان تون، از وی خواست که این آب را وقف چهار طبقه (سادات، علما، فقرا و صلحا) کند و شاه عباس آب‌ها را بین همین ۴ طبقه وقف کرد. گفته می‌شود که شیخ بها در همین مسافرت، آب بلده را به ۲ نهر مساوی تقسیم کرد به طوری که در هر ۸ شبانه روز یک بار باغ‌ها مشروب شود. کل قنات‌های بلده، ۲۷ رشته هستند ولی امروز فقط ۱۶ رشته آن فعال و از این ۱۶ قنات، ۱۲ رشته اصلی و ۴ قنات دیگر فرعی هستند. فردوس
این شهر تا سال ۱۳۰۸ خورشیدی، تون نام داشته و در متون قدیمی اغلب به نام بلده طیبه تون و در مکاتبات دوره صفویه، به نام دارالمؤمنین تون نامیده شده‌است. نخستین کتاب موجود که از تون نام برده، اشکال‌العالم جیهانی متعلق به قرن چهارم هجری است که از تون به عنوان شهری آباد و بزرگ یاد کرده‌است. از آن به بعد نام تون به مناسبت‌های مختلف در متون و سفرنامه‌ها دیده شده و اغلب از آن به عنوان شهری بزرگ و آباد نام برده شده‌است. دلایل و شواهد تاریخی نشان می‌دهد که در گذشته‌های دور که تون اهمیت و اعتباری تاریخی و جمعیتی داشته، به ویژه تا دوران اقتدار اسماعیلیه و حتی سده‌های پس از آن، به ولایت قهستان تعلق داشته‌است. ایالت تون یکی از مناطق قهستان بوده که بعد از الموت، دومین مرکز مهم فرقه اسماعیلیه بوده و تا حمله مغول دوام داشته‌است. آثار به جا مانده از دژهای آن دوران، مانند کوه قلعه فردوس و قلعه دختر اکنون نیز قابل مشاهده‌اند. قنات بلده فردوس
قنات بلده دربرگیرندهٔ ١۴ قنات، چهار چشمه و مقداری آب‌های سرگردان است که در سالیان اخیر بر اثر خشکسالی، تعدادی از آنها خشکیده‌اند. و در زمستان با بارش باران جان میگیرن به روایتی احداث آن مربوط به قبل از اسلام و دورهٔ ساسانی است. ناصر خسرو در سفرنامهٔ خود آن را به کیخسرو نسبت می‌دهد. و می نویسد : فردو
این امامزادگان به چهار امامزاده و امامزاده بوره شهرت دارند بنا به نوشته مرحوم عباس فیض (ره) فرزندان ابوالفضل محمد بن ابی عبدالله حسین موسوی است که در قم سکونت داشته و به منطقه فردو مهاجرت کرده و در این مکان وفات کرده‌اند. اسدآباد، ارسک، دیاغش، چشمه دراز، تجرغش، کشت خانه، وردیل، زنجیران، وسف، احمدآباد جزء این ده است. با رونق باغداری اکنون گیلاس تک‌دانه این روستا در تمام میدان‌ها تره بار ایران نامی شناخته شده و منحصر به فرد است. در تابستان از قراء اطراف برای تعلیف احشام به کوه‌های این ده می‌آیند. این روستا از جنوب غربی به کوه چال از جنوب شرقی به کوه عبدالوهاب و از شرق به کوه سلطان سعید شاه خاوه محدود می‌شود. نام روستای فردو برگرفته از کلمه فردوس به معنای بهشت است. در دوران جنگ تحمیلی رزمندگان این روستا با فرماندهی شهید جعفر حیدریان عازم نبرد شدند و با تقدیم بیش از ۱۲۰ شهید و ۳۰۰ جانباز به عنوان یکی از روستاهای نمونه در کشور معرفی گردید. روستای کوهپایه‌ای فردو بافت مسکونی متراکمی دارد که خانه‌های روستا برای غلبه بر شیب طبیعی زمین و امنیت بیشتر در کنار یکدیگر و اکثر در یک طبقه و به‌ندرت در دو طبقه با سقف‌های مسطح ساخته شده‌اند. دیوارهای خانه‌ها ضخیم و در و پنجره‌های چوبی و آهنی دارند. مصالح عمده به کار رفته در ساخت اکثر واحدها مسکونی آجر، خشت، کاهگل، گچ، سیمان و آهن است. کویر پلوند
کویر پُلوند یا کویر مظفری، ناحیه‌ای بیابانی است که در غرب شهرستان فردوس در استان خراسان جنوبی قرار دارد. این کویر در ۴۰ کیلومتری غرب شهر فردوس، در نزدیکی روستای چاه پلوند و در داخل منطقه حفاظت‌شده مظفری واقع شده و از شمال به روستاهای کجه و چاهنو، از غرب به کال نمک، از شرق به روستاهای ابراهیم‌آباد و طاهرآباد و از جنوب به پناهگاه حیات وحش رباط شور محدود می‌شود. قنات امامیه
قنات امامیه؛ نام قناتی تاریخی مربوط به دورهٔ تیموری است و در شهرستان بینالود، بخش طرقبه، دهستان طرقبه، یک کیلومتری غرب میدان نمایشگاه مشهد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۳۰۵۹۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. رشته قنات شرف‌آباد
رشته قنات شرف آباد مربوط به سده‌ها متاخر دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان پاسارگاد، بخش مرکزی، شمال شرق شهر سعادتشهر، تنگ سعادتشهر، منطقه‌ای آغل کمر تا وسط واقع شده و با شمارهٔ ثبت ۲۶۶۳۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. شهرستان فردوس
شهرستان فردوس یکی از شهرستان‌های استان خراسان جنوبی است. مرکز این شهرستان، شهر فردوس است. این شهرستان که در سال ۱۳۲۳ تشکیل شد، ابتدا شامل محدودهٔ وسیعی بود که به تدریج بخش‌های آن به شهرستان‌های مستقلی تبدیل شده و امروزه شامل ۴ شهرستان (شهرستان‌های فردوس، طبس، سرایان و بشرویه) می‌شود. پس از تقسیم استان خراسان به سه استان، شهرستان فردوس متعلق به استان خراسان رضوی بود که در اسفند ۱۳۸۵ به استان خراسان جنوبی ملحق شد. بنجو
با توجه به قرار گرفتن این روستا بین کوه و دریا، در فصل تابستان و بهار ساحل زیبای روستای بنجو محل مناسبی برای شنا و آب‌تنی در آب‌های خلیج فارس می‌باشد، در فصل زمستان نیز با توجه به آب و هوای بهاری منطقه کوه مند فضایی مناسب برای کوهنوردی را فراهم می‌سازد. کلوتهای زیبای این منطقه جلوه خاصی به طبیعت داده‌اند و محیطی مناسب برای عکاس‌های آماتور و حرفه ای را برای تصویربرداری از طبیعت بکر این روستا فراهم می‌سازد. لازم است ذکر شود کوه مند دارای یکی از زیباترین و بزرگترین مجموعه کلوتهای ایران به‌شمار می‌رود. این کلوتها بر اثر فرسایش باد و منطبق با مسیر بادهای غالب منطقه است. تعداد قابل توجهی از این کلوت‌های زیبا مابین روستای چاوشی از شهرستان دشتی و روشتای باشی از منطقه دلوار تنگستان به وضوح قابل مشاهده می‌باشد. کلوت‌های زیبای مند باعث شده‌است سالانه این منطقه بکر شاهد حضور تعداد زیادی از گردشگران، هنرمندان، عکاسان و… در خود باشد. حمام سردشت (فردوس)
معماری این حمام، مانند حمام‌های حمام خیروز و حمام کوشک فردوس، در سطح منطقه منحصربه‌فرد است و نکتهٔ جالب توجه در ساخت آن، نوع طراحی است که آب قنات وارد بینه شده و سپس با عبور از طول آن از سمت دیگر به خارج می‌رود. فردوس (سیرچ)
فردوس، یک آبادی از توابع بخش شهداد، شهرستان کرمان در استان کرمان ایران است. فهرست قنات‌های شهرستان فردوس
جدول زیر بر اساس آمار وزارت جهاد کشاورزی تهیه شده‌است. فهرست زیر قنات‌های شهرستان فردوس در استان خراسان جنوبی را نشان می‌دهد. قلعه خانیک
قلعه خانیک، واقع در کشور جمهوری اسلامی ایران بنایی بسیار قدیمی ساخته شده از خشت و گل و سنگ بر فراز قله شمالی روستای خانیک (شهرستان فردوس) (خانیک شاه) در بخش مرکزی شهرستان فردوس است که قدمت آن به دوران ناامنی و عدم وجود نیروهای امنیتی (دوره اسماعیلیان) برمی‌گردد و از جمله دلایل ساخت آن در امان بودن از غارتگری حسنی‌ها ذکر شده‌است. ساخت بنایی با این عظمت و حمل سنگ و آب به ارتفاع زیاد نشان از سخت کوشی و همت بالای این مردم است که به صورت زنجیره‌ای انسانی آب را از قنات روستا با ظرف دست به دست داده تا قله کوه می‌بردند که این کار معمولاً توسط خانم‌ها و دختر خانم‌ها انجام می‌گرفته و آقایان نیز کار جمع‌آوری سنگ و تهیه سایر مصالح را بر عهده داشته‌اند. این قلعه دارای چند برج دیده‌بانی و خانه‌هایی بوده که بقایای برخی از آنها موجود است. تلمبه حسن‌آباد ۱
تلمبه حسن‌آباد ۱ یک منطقهٔ مسکونی در ایران است که در دهستان فردوس (رفسنجان) واقع شده‌است. قنات حوض ماهی
قنات حوض ماهی مربوط به سده‌های متاخر دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان شیراز، بخش زرقان، ۲۰۰ متری جنوب شرق شهر زرقان، سمت راست جاده واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۰۸۱۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. کوه قلعه فردوس
کوه قلعه فردوس، کوهی است که در ۱۰ کیلومتری جنوب شهر فردوس قرار داشته و محل یکی از قلعه‌ها و دژهای مهم اسماعیلیه و مرکز استقرار این فرقه در ایالت قهستان و در جنوب خراسان بزرگ بوده‌است. قلعه واقع در قله این کوه، با شماره ۲۹۹۳۱ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. قنات قصبه
کاریز قصبهٔ شهر گناباد که یکی از شاهکارهای آبی جهان است، و از دو رشتهٔ اصلی و شش شاخهٔ فرعی تشکیل شده‌است و مادرچاه آن در دامنهٔ شمالی سیاه کوه و خروجی کنونی قنات در جنوب محلهٔ معروف به قصبهٔ شهر قرار دارد. طول این قنات بیش از ۳۳ کیلومتر است و عمق مادرچاه اصلی در انتهای رشتهٔ «دولاب نو» با توجه به شیب زمین حدود ۳۰۰ متر (۵+-) و میزان آب دهی آن بیش از ۱۳۰ لیتر در ثانیه‌است. فردو
بنا بر مدخل فردو در فرهنگ جغرافیایی ایران، فردو قصبه‌ای است جزء دهستان قهستان و ناحیه‌ای است کوهستانی و سردسیر که از ۲۰ رشته قنات مشروب می‌شود. محصولاتش غلات، بادام، گردو، قیسی، صیفی، لبنیات و عسل است. اهالی به کشاورزی و گله‌داری گذران می‌کنند. از صنایع دستی زنان کرباس بافی و قالی بافی است. پنیر این ده معروف است. در زمانهای گذشته در فصل تابستان از این ده برف به قم حمل می‌شد. راه فرعی نیز به شهر قم از این روستا وجود دارد. امامزاده‌ای به نام بوره در این دهستان قرار دارد که نسب شریف چهار امامزاده شامل سیدحسین، حلیمه خاتون، زینب خاتون و ابوالفضل محمد معروف به بوره در روستای فردو با شش واسطه به امام هفتم منتهی می‌شود. چالوس
دریاچه ولشت در جاده چالوس، آبگیر هسل (مشعل) و سد زیبای ذوات در دل بیشه‌زار چالوسجاده جنگلی عباس‌آباد به کلاردشت، جاده شناخته شده کندوان و جاهای بسیار زیبا و دیدنی در راستا و ادامه آن مانند روستای و سد سیاه بیشه، گردنه هزارچم و هفت برادران و آبشار دیدنی جاده کندوان و دیگر…روستاهای بسیار زیبای انگوران و الیت و دلیر از وردی دزبن و روستاهای بسیار زیبای طویر، فشکور، بیجدنو و ناتر از ورودی دوراه‌سر و روستاهای ماسال و باندر مرزن‌آباد و روستاهای گویتر، کلنو، کردیچال، پیشنبور، مجل، رودبارک و شهر دیدنی حسنکیف در کلاردشت و روستای سنار و دریاچه زیبای ولشت در مرزن‌آباد و روستای ممدآباد در راستای جاده کندوان و روستای زیبای مازوپشته و ذوات همراه با چشم‌اندازی زیبا در کنارهای بیشه‌زارهای چالوس و از تِجَک که بر فراز چالوس هست دیدن کنید، روستاهای امامرود و کلاچان و شهر هچیرود و روستای مِسده و سنگ‌وارس و شهر نمک آبرود با بازی و سرگرمی‌ها و رستوران‌ها و تله‌کابین و سورتمه و پرواز با بالن و هواپیمای کوچک و تفرجگاه نمک آبرود که بخش بالن سریال پایتخت در آن انجام شد و خرید از فروشگاه‌های ایران‌کتان و اکسیر و پرشین و سالیان و… آبشارهای بفره
در نهایت جریانات آبی این رودخانه بعد از عبور از روستاهای کوشک باغ – طزر و سویز در دشت فیض آباد به اتمام می‌رسد. از نظر موقعیت نسبی با توجه به تقسیمات جدید کشوری رودخانه بفره در محدوده دهستان باشتین شهرستان داورزن قرار می‌گیرد. بر طبق گزارش‌های کامل و مدون این بازدیدها که در اداره تربیت بدنی آموزشگاه‌های شهرستان سبزوار نیز موجود می‌باشد این رود در مسیر کوهستانی خود آبشارهای متعددی را تشکیل می‌دهد. بلده
شهر بلده از طریق سه جاده به شهرهای شمالی و تهران دسترسی دارد. در حدّ فاصل ۵۳ کیلومتری جاده هراز، ۵۵ کیلومتری جاده چالوس و ۸۵ کیلومتری نور قرار دارد. این شهر آب و هوایی ییلاقی دارد. شهرستان نطنز
مجموعه سرشک: در محله ای به نام سرشک در نطنز قرار دارد که از جمله آثار تاریخی آن می‌توان به مسجد جامع، حسینیه، آسیاب، درختان چنار کهنسال، قنات دو رشته بهاءالدین، بقعه شیخ محمدتقی انصاری، میرآب، آب انبار و قلعه اشاره کرد. قنات حاج‌علیرضا
قنات حاج‌علیرضا یکی از قنات‌های معروف تهران قدیم بود که توسط حاج‌علیرضا پسر ابراهیم خان کلانتر (صدراعظم آقامحمدخان قاجار) ساخته شد. این قنات نیمه شرقی تهران قدیم را که شامل محله‌های عودلاجان و چاله میدان بود، آب می‌داد. مادرچاه این قنات در نزدیکی پل سید خندان و مظهر آن در تقاطع خیابان مصطفی خمینی و امیرکبیر قرار دارد. به همین دلیل این تقاطع را «چهار راه سرچشمه» می‌خوانند و نام محله سرچشمه نیز که در جنوب این محدوده قرار دارد، از همین‌جا آمده‌است. چشمه بلقیس چرام
باغ چشمه بلقیس و برج تاریخی مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در ۴ کیلومتری جنوب شرق شهر چرام و در مسیر جاده چرام-گچساران قرار دارد، و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۶۲۸۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. این چشمه یکی از جاذبه‌های مهم گردشگری استان کهگیلویه و بویراحمد است. ابنیه
نام آبنیه به معنی اراده برای آب است، یعنی روستایی که برای آب اراده (نیت) قوی داشته و بیشترین تعداد قنات را در منطقه باخرز ایجاد کرده است. مکان یابی این قنات ها هم در جای خودش تامل برانگیز است بطوری که تعدادی زیادی از این قناتها در خشک سالی های اخیر نیز دایر بوده و هرگز خشک نشده اند. قنات
«قنات» و «کاریز» در ایران، «کَهْن» در بلوچستان، «فلج» یا «افلج» در عمان، «کاریز» یا «کارز» در افغانستان، پاکستان، آذربایجان و ترکمنستان، عین در عربستان صعودی، «کاهریز» در عراق، «کانرجینگ» در چین، «فگارا» در الجزایر، «ختارا» و «رتارا» در مراکش، «گالریا» در اسپانیا، «قنات رمونی» در سوریه و اردن، «فوگارا» و «ختارا» و «ایفلی» در آفریقای شمالی، «گالریاز» در جزایر قناری، «مامبو» در ژاپن، «اینگوتاتی» در سیسیل. اسامی دیگری که برای قنات استفاده می‌شوند عبارتند از: قونات، کنا، کانات، کنات، خاد، کنیات، خریگا، فکارا و غیره. کبوده (سربیشه)
قنات کبوده واقع در روستای کبوده می‌باشد. طول این قنات ۴۰۰ متر است، تعداد ۲۲ میله چاه دارد و عمق مادرچاه این قنات ۸ متر می‌باشد. دبی این قنات ۱ لیتر بر ثانیه است. دهستان بلده
بلده، دهستانی از توابع بخش خرم‌آباد شهرستان تنکابن در استان مازندران ایران است.این دهستان در بخش خرم‌آباد قرار دارد و بر اساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۹۵ جمعیت مجموع روستاهای این دهستان برابر با ۷٫۴۸۰ نفر (۲۶۱۲ خانوار) بوده است. برکه کده‌بان
برکه کده بان گراش در شهرستان گراش، استان فارس کشور ایران واقع شده‌است. این آب‌انبار به احاظ شکل و مخزن سقف آن، متفاوت با آب‌انبارهای دیگر منطقه‌است. آب‌انبارهایی از این نوع که در گراش انگشت شمار است به برکه گبری موسوم بوده بنا بر اقوال، دارای قدمتی بیش از اب انبارهای دیره‌ای شکل است. این آب‌انباردر محله برق روز بله لئز (bela lez) واقع است مخزن آن مستطیلی و گوش‌های آن قوس دار است و سقف آن، از داخل به صورت طاق و بیرون، به صورت مسطح ساخته شده‌است. آب‌انبارهایی از این نوع، دارای پله نمی‌باشد. دو دهانه‌های اصلی آن که مانند اغلب آب‌انبارهای طویل در سمت شرقی و غربی، قرار دارد، به اندازه پهنا و در عرض آب‌انبارها بوده و دو دهانه‌دیگر که در طول آب‌انبار ساخته شده، کوچک‌تر از دهانه‌های اصلی که در جهت شمالی و جنوبی قرار دارد. این دهانه‌ها که مجرای ورود و خروج آب است، کمی پایین‌تر از دهانه اصلی واقع شده‌است. فاصله دهانه جنوبی از طاق غربی ۱۴ متر و فاصله دهانه شمالی از طاق غربی ۶ متر است. مصالح بکار رفته در مخرن شامل: سنگ، ساروج و در دهنه‌ها و سقف آب‌انبار از سنگ و گچ ساخته شده‌است. بخش اسلامیه
آبگرم معدنی فردوس در این بخش و در دهستان برون قرار دارد. موزه مردم‌شناسی فردوس
موزهٔ مردم‌شناسی فردوس، موزه‌ای در شهر فردوس است. این موزه در محل یکی از بناهای تاریخی فردوس، حمام خیروز، ایجاد شده‌است. حمام خیروز
این حمام تاریخی، برای مکان ایجاد موزهٔ مردم‌شناسی فردوس انتخاب شده و در سال‌های اخیر مرمت و بازسازی آن با بیش از ۸۰۰ متر مربع زیربنا و ۲ هزار متر مربع محوطه برای تبدیل‌شدن به موزه مردم‌شناسی انجام گرفت. آب‌انبار قاسم
آب‌انبار قاسم، آب‌انباری است مربوط به دوره قاجار که در محدودهٔ شهر تاریخی تون در جنوب شهر فردوس واقع شده‌است. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۹۱۰۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. قنات حسن‌آباد مشیر
آبدهی قنات حسن‌آباد بر اساس میزان بارندگی سالانه در شیرکوه است. در فصل بهار و سال‌های ترسالی آبدهی قنات به ۲۰۰ لیتر در ثانیه رسیده و در فصل‌های تابستان و پاییز کاهش یافته و به ۱۱۰ لیتر در ثانیه می‌رسد. از ویژگی‌های این قنات علاوه بر میزان آبدهی نسبتاً مناسب و بالا، عمق کم کانال آبرسان مهریز تا یزد است. همچنین لایه‌های گچی و نمکی در طول مسیر قنات تشکیل نمی‌شود و این باعث شده است تا آب قنات حسن‌آباد با همان کیفیت اولیه بدون داشتن هیچ‌گونه املاحی از جمله کلسیم، سدیم، منیزیم و … به‌ آبادی‌های پایین‌دست انتقال یابد. در چهلمین اجلاس میراث جهانی یونسکو که ژوئیه ۲۰۱۶ در استانبول برگزار شد، یازده قنات ایرانی به عنوان بیستمین اثر ایران بر اساس دو معیار از ۶ معیار فرهنگی کمیته میراث جهانی شامل گواهی بی‌همتا یا دست‌کم استثنایی بر یک سنت فرهنگی و نمونه‌ای برجسته در معماری یا تکنولوژی که مرحله مهمی از تاریخ بشر را نشان میدهد، در فهرست میراث جهانی قرار گرفت. پرونده ۱۱ قنات ایرانی با داشتن تکنولوژی متفاوت و با قدمت بیش از ۲۵۰۰ تا ۲۰۰ سال به یونسکو جهت ثبت جهانی ارائه شد و پس از بررسی و تأیید کارشناسان یونسکو این پرونده ثبت در فهرست آثار جهانی قرار گرفت. یازده قناتی که ثبت جهانی شده‌اند، هرکدام به لحاظ قدمت، نوع معماری، عمق، طول و مشخصاتی از این دست، منحصر به فرد و بی نظیر هستند. یکی از این قنات‌ها، قنات حسن‌آباد مهریز در استان یزد است که با قدمت هفتصد ساله به دوره میانی اسلامی یعنی قرن هشتم بر می‌گردد و در فهرست آثار ملی کشور نیز ثبت شده است. قنات
سامانه کاریز در صحرای بلوچستان نمونه‌ای از یک رویکرد قدیمی و هنوز کاربردی برای مدیریت آب مبتنی بر جامعه، در یک ناحیه خشک است. فناوری آبیاری کاریز در مناطق خشک و نیمه خشک از هند و غرب چین تا خاورمیانه و شمال آفریقا توسعه یافته‌است. اعتقاد بر این است که این فناوری در هزاره یکم قبل از میلاد در ایران سرچشمه گرفته‌است و از آنجا دانش ساختش به شرق و غرب مسیر ابریشم در سراسر جهان اسلام منتقل شده و در زمان دودمان هان (۲۰۶ قبل از میلاد - ۲۴ پس از میلاد) به سین‌کیانگ در چین رسید. امروزه، اگرچه این سیستم در معرض تهدید است، تقریباً ۱۰۵۳ کاریز فعال در بلوچستان پاکستان وجود دارد که بیش از ۲۲۰۰۰ لیتر در ثانیه دبی دارند و در سال ۲۰۱۲ میلادی، ۲۷۰۰۰ هکتار را آبیاری می‌کردند. این کاریزها در گوشه شمال‌غربی بلوچستان، در مرز افغانستان و ایران، قرار دارند. پاکستان یک مجموعه چهارتایی از کاریزها را به یونسکو معرفی کرده‌است. رشته قنات نای گرد
رشته قنات نای گرد مربوط به سده‌های متاخر دوران‌های تاریخی پس از اسلامی است و در شهرستان پاسارگاد، بخش مرکزی، شمال شرق شهر سعادت‌شهر، شمال شرقی محله نای گرد واقع شده و با شمارهٔ ثبت ۲۶۶۴۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. شهرستان فردوس
این شهرستان با توجه به موقعیت جغرافیایی و عدم وجود توده‌های مرطوب و کوهستان‌های مناسب و به علت مجاورت با دو کویر مرکزی و نمک دارای آب و هوای صحرایی، خشک و کم‌باران می‌باشد. میانگین میزان بارندگی این شهرستان در حدود ۱۵۵ میلی‌متر در سال است. این شهرستان به لحاظ وسعت زیادش از نظر آب و هوایی دارای دو منطقه متفاوت است: چشمه سلیمانیه
چشمه سلیمانیه در ضلع جنوب شرقی باغ تاریخی فین کاشان واقع گردیده و فاصله آن تا مرکز شهر شش کیلومتر است و در واقع جزو قنوات است. تعداد چاه‌های آن از مادر چاه تا مظهر قنات به ۱۴ حلقه می‌رسد. آبدهی قنات بسیار بالاست و حدوداً به ۳۵۰ لیتر در ثانیه می‌رسد و ازطرفی مظهر قنات به نحوی است که به نظر می‌رسد آب از زمین می‌جوشد، از اینرو به چشمه معروف شده به خصوص آنکه در زمان صفویه اقدام به فضاسازی چشمه گردیده است. فردوس
قنات بلده، یک رشته قنات با قدمت تاریخی (مربوط به دورهٔ ساسانی) و ثبت‌شده به‌عنوان میراث جهانی یونسکو است که بخش‌های عمده‌ای از زمین‌های کشاورزی نزدیک شهر فردوس را آبیاری می‌کند. خروجی این قنات در نزدیکی روستای باغستان علیا قرار دارد. فردوس
سد مهوید، سدی بتونی، در روستای مهوید در فاصله ۲۵ کیلومتری شمال شهر فردوس قرار دارد. دهستان باغستان (فردوس)
بر پایهٔ ابلاغیه‌ای از وزرات کشور در سال ۱۳۸۳، روستای سرند و مزارع و مکان‌های تابعه آن شامل باغستان سرند، چاه اسلام، چاه امید، چاه انقلاب (توکل ۱)، چاه توکل (۵)، چاه حجتیه، چاه خمسه، چاه سجادیه، چاه کوثر، چاه همت، چاه قنات نو، قنات کهنه، فیض آباد، حیدرآباد، برج غفور، موتور اثنی عشر، چاه شرکت الرضا، چاه نیمه عمیق امام، چاه عمیق اثنی عشر، چاه عمیق محب راد، چاه دامداری محب راد، چاه شرکت کبود، پمپ آب، استخر و چاه‌های آب شرب شماره ۱، ۲، ۳، ۴ و ۵ فردوس از بخش مرکزی شهرستان سرایان استان خراسان جنوبی منتزع و به دهستان باغستان از بخش مرکزی شهرستان فردوس در استان خراسان رضوی الحاق شد. آب‌انبار قلعه (فردوس)
آب‌انبار قلعه ، آب‌انباری است مربوط به اوایل دوره قاجار که در شهر فردوس انتهای خیابان رسالت روبروی شرکت گاز واقع شده‌است. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۵۸۷۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.