دانشگاه تهران در چه سالی ساخته شد؟
دانشگاه‌های تهران
دانشگاه تهران در خیابان انقلاب اسلامی شهر تهران واقع شده‌است. این دانشگاه بزرگ‌ترین نهاد آموزش عالی در ایران است که در سال ۱۳۱۳ ، با حمایت رضاشاه پهلوی تأسیس شد. هم‌اکنون دارای ۲۵ دانشکده است و از استادان مجرب ایرانی در بیشتر رشته‌ها بهره می‌گیرد. با داشتن ۳۲ هزار دانشجو یکی از بزرگ‌ترین دانشگاه‌های خاورمیانه می‌باشد. نگاره سر در دانشگاه تهران بر روی اسکناس‌های پنج‌هزار تومانی نقش بر بسته‌است. دانشگاه تهران
دانشگاه تهران یک دانشگاه دولتی و بزرگ‌ترین مرکز آموزش عالی در ایران است. از این دانشگاه با القاب "دانشگاه مادر" و "نماد آموزش عالی" یاد شده‌ است. پیشنهاد اولیهٔ ساخت دانشگاه را اسماعیل سنگ در سال ۱۳۰۵ داد و پس از انجام مطالعات اولیهٔ عیسی صدیق، در سال ۱۳۱۳ دانشگاه تهران به فرمان رضا شاه پهلوی تأسیس شد. دانشگاه تهران دارای ۲۵ دانشکده، ۶ دانشکدگان، ۳ پردیس خودگردان و بین‌المللی و ۱۶ مرکز پژوهشی و تحقیقاتی است. پیشینه دانشگاه تهران
در ۱۵ بهمن ماه همان سال بود که کلنگ تأسیس دانشگاه تهران را رضاشاه در زمین‌های جلالیه تهران (در جنوب پارک لاله کنونی) به زمین زد و در جمعه ۲۴ اسفند رسماً دانشگاه تهران تأسیس شد. دانشگاه تهران زیر نظر شورایی کار خود را آغاز کرد که اعضای آن عبارت بودند از: پیشینه دانشگاه تهران
دانشگاه تهران دانشگاه دولتی و بزرگترین مرکز آموزش عالی در ایران است. از این دانشگاه با القاب "دانشگاه مادر" و "نماد آموزش عالی" یاد شده است. پیشنهاد اولیه این ارگان دولتی را اسماعیل سنگ در سال ۱۳۰۵ داد و پس از انجام مطالعات اولیه‌ای که عیسی صدیق انجام داد، در سال ۱۳۱۳ خورشیدی به دستور رضا شاه پهلوی تأسیس شد. دانشگاه تهران هم‌اکنون دارای ۲۵ دانشکده، ۹ پردیس و ۱۱ مرکز پژوهشی است. در حال حاضر، سید محمد مقیمی ریاست این دانشگاه را به عهده دارد. دانشگاه‌های تهران
آموزش عالی مدرن ایران با تأسیس دارالفنون (۱۲۳۰ خ) توسّط امیرکبیر در تهران آغاز شد. پس از آن در سال ۱۳۱۳ خ. در دورهٔ رضاشاه اولین مرکز آکادمیک و مدرن آن زمان در سال ۱۳۰۰ یعنی دانشکده افسری تأسیس گردید و پس از آن به همّت افرادی چون محمود حسابی و علی‌اصغر حکمت، دانشگاه تهران ایجاد شد. هم‌اکنون در بین دانشگاه‌های سطح یک وزارت علوم دانشگاه‌های تهران، صنعتی شریف، دانشگاه علامه طباطبایی، علم و صنعت ایران، صنعتی امیرکبیر، دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی، دانشگاه تربیت مدرس، دانشگاه هنر تهران و دانشگاه شهید بهشتی در شهر تهران قرار دارند. دانشگاه‌های علوم پزشکی دولتی موجود در تهران عبارتند از: دانشگاه‌های علوم پزشکی ایران، تهران، شهید بهشتی و بقیةالله. دانشگاه آزاد اسلامی نیز در مرداد ۱۳۶۱ خ. با ایجاد واحد تهران مرکزی شروع به کار کرد. سپس به‌تدریج واحدهای تهران جنوب، تهران شمال، تهران شرق، تهران غرب و علوم و تحقیقات تهران تأسیس شدند. پس از دانشگاه آزاد، دانشگاه پیام نور در مهر ۱۳۶۷ خ. با هدف آموزش عالی از راه دور تأسیس شد؛ و بالاخره در سال ۱۳۷۲ نیز دانشگاه جامع علمی کاربردی، با هدف یکسان کردن مدارک و نحوه آموزش مورد تأیید مراکز آموزش دولتی وابسته به سازمانها که به آموزش عالی می‌پرداختند تشکیل گردید. تهران
دانشگاه تهران در بهمن ۱۳۱۳ جهت ایجاد مرکزی برای آموزش عالی در ایران تأسیس شد. از این دانشگاه به عنوان مهم‌ترین و معتبرترین دانشگاه و نماد آموزش عالی ایران یاد می‌شود. سردر دانشگاه تهران نیز دارای شهرت است و در جهان به عنوان نمادی از این دانشگاه شناخته می‌شود.
دانشگاه شهید بهشتی
مهمترین تحول در تاریخ دانشگاه در سال ۱۳۵۳ رقم خورد، هنگامی که دولت وقت به پشتوانهٔ درآمدهای نفتی اقدام به پرداخت شهریهٔ موسسات آموزشی ملی (خصوصی) و رایگان کردن آن‌ها نمود. این امر سبب شد تا بافت دانشجویی دانشگاه از انحصار طبقهٔ مرفه و بالای جامعه خارج شده و دانشجویان از طبقات مختلف و شرایط گوناگون از طریق کنکور سراسری وارد این دانشگاه شوند و بدین ترتیب دانشگاه عملاً به صورت یک دانشگاه عمومی مانند سایر دانشگاه‌ها درآمد. دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران جنوب
این واحد دانشگاهی، در تاریخ ۱۰ تیرماه سال ۱۳۶۴ خورشیدی با محوریت رشته‌های فنی و مهندسی در شهر تهران تأسیس گردید و با حدود ۷۰۰ دانشجو در رشته‌ها و گرایش‌های مختلف، فعّالیّت اصلی خود را آغاز کرد. شروع کار این دانشگاه در مقطع تحصیلی کاردانی بوده که عمدتاً رشته‌های فنّی را در بر می‌گرفته و تعداد از معدودی رشته‌های کارشناسی به تدریج با تجهیز آزمایشگاه‌ها و کارگاه‌ها و به‌کارگیری نیروهای متخصّص ایجاد شده‌است. بعدها، بیشتر گرایش‌های مقاطع کارشناسی و سپس کارشناسی ارشد، نیز شکل گرفت. دانشکده فنّی دانشگاه آزاد واحد تهران جنوب از نظر وسعت و تعداد دانشجو بزرگ‌ترین دانشکده فنّی در سطح کشور در بین دانشگاه‌های آزاد می‌باشد. بعد از سال ۱۳۶۴ تعداد رشته‌های دانشگاه هم از نظر کمّی و هم از نظر کیفی گسترش یافتند. سید محمدکاظم عصار
عصار پس از تأسیس دانشگاه تهران در سال ۱۳۱۳ شمسی، در مؤسسه وعظ و خطابه و «دانشکده علوم معقول و منقول» به سمت استاد استخدام شد. و از آغاز تأسیس این دانشکده در ۱۳۱۳ شمسی تا وقتی که به دلایل سیاسی در ۱۳۱۸ تعطیل شد، به تدریس منطق و فلسفه اشتغال داشت. او در دوره رضاشاه و در جریان متحدالشکل‌شدن لباس‌ها، از خود مقاومت نشان داد و با اینکه درآمدی جز تدریس در دانشگاه نداشت، از تدریس چشم پوشید اما تغییر لباس نداد. دانشگاه علوم پزشکی آزاد اسلامی تهران
دانشگاه آزاد اسلامی واحد پزشکی تهران در ۲۷ خرداد ماه ۱۳۶۴ تأسیس گردید. دانشگاه فعالیت خود را با ریاست دکتر سید حسن یحیوی و راه‌اندازی چهار رشته تحصیلی: پزشکی در مقطع دکترای حرفه‌ای، پرستاری و مامایی و علوم آزمایشگاهی در مقطع کارشناسی و با جذب ۳۷۶ دانشجو آغاز کرد و در حال حاضر با بیش از ۴۵۰۰ دانشجو دارای ۴ دانشکده مصوب، ۲۳ رشته در مقاطع تحصیلی دکترای حرفه‌ای، کارشناسی ارشد، کارشناسی پیوسته، کارشناسی ناپیوسته و کاردانی می‌باشد. کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد دانشگاه تهران
کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد دانشگاه تهران یا به اختصار کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران، بزرگ‌ترین کتابخانهٔ دانشگاهی ایران است. بنیان این کتابخانه در سال ۱۳۲۸ که سید محمد مشکات مجموعه نفیس کتاب‌های خطی خود را به دانشگاه تهران اهدا کرد، گذاشته شد. کتابخانه مرکزی در سال ۱۳۴۶ خورشیدی از اداره انتشارات دانشگاه تهران مستقل شد و نخستین مدیرش ایرج افشار یزدی بود. ساختمان کنونی کتابخانه مساحتی بالغ بر ۲۲٬۰۰۰ متر مربع دارد و مشتمل بر نه طبقه است. این بنا در سال ۱۳۵۰ افتتاح شد و در مرکز محوطهٔ دانشگاه تهران، در جنوب مسجد دانشگاه تهران واقع است. کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد دانشگاه تهران دارای پانزده بخش متفاوت است؛ از جمله بخش نسخه‌های خطی که از مهم‌ترین و باارزش‌ترین بخش‌های این مجموعه است و بخش نشریات ادواری که تهیه، سازماندهی، صحافی و تهیه آرشیو از مجلات و روزنامه‌هایی به زبان‌های مختلف را به عهده دارد. این بخش دارای بخش‌های خدمات فنی پیایندها، مخزن روزنامه‌های فارسی، مخزن مجلات فارسی و مخزن پیایندهای لاتین است. در کتابخانه مجازی این مجموعه نیز ۴۱٬۰۰۰ رسالهٔ دکتری و پایان‌نامهٔ کارشناسی‌ارشد و بیش از ۱۲٬۰۰۰ نسخه خطی منتشر شده‌است. دانشگاه علوم اقتصادی
این دانشگاه در سال ۱۳۸۲، با مصوبه شورای عالی اداری از وزارت امور اقتصادی و دارایی جدا شد و تحت پوشش وزارت علوم، تحقیقات و فناوری قرار گرفت و به «دانشکده امور اقتصادی» تغییر نام داد. با تغییر مدیریت دانشکده در سال ۱۳۸۴ تغییرات وسیعی در دانشکده به وجود آمد و در سال ۱۳۸۶ به دانشکده علوم اقتصادی تغییر نام داد. در سال ۱۳۸۹ این دانشکده به دانشگاه تهران و سپس بااعتراض هیئت امناء دانشگاه علامه طباطبایی و موافقت وزیر وقت علوم با دانشگاه علامه طباطبایی ادغام شد. دانشگاه تهران
وزیر دربار وقت، عبدالحسین تیمورتاش، از طرف رضاشاه، عیسی صدیق (صدیق اعلم) را مأمور کرد تا در سال ۱۳۱۰ ه‍.خ به ایالات متحده آمریکا سفر کرده و پس از مطالعه در «تأسیسات علمی دنیای جدید»، طرحی برای تأسیس دانشگاه در کشور به دولت تقدیم نماید. طرح صدیق مورد قبول کفالت وزارت معارف وقت، علی اصغر حکمت، قرار گرفت و با پی‌گیری ایشان، سرانجام دانشگاه تهران در هشتم خرداد ماه ۱۳۱۳ ه‍.خ به تصویب مجلس شورای ملی رسید. دانشگاه پاریس
دانشگاه پاریس (به فرانسوی: Université de Paris) یکی از دانشگاه‌های شهر پاریس بود که شهرت بسیاری داشت و جزء نخستین دانشگاه‌های تأسیس شده در اروپا بود. این دانشگاه در اواسط قرن ۱۲ تأسیس شد و در بین سال‌های ۱۱۶۰ تا ۱۲۵۰ رسماً به عنوان یک دانشگاه شناخته شد. وزارت علوم، تحقیقات و فناوری
پس از تأسیس دانشگاه تهران، در سال ۱۳۲۶ دانشگاه تبریز و سپس در سال ۱۳۲۸ دانشگاه شیراز به وجود آمدند و در سال‌های بعد دانشگاه مشهد (۱۳۳۵)، اصفهان (۱۳۳۷)، اهواز (۱۳۳۷)، دانشکده صنعتی پلی‌تکنیک تهران (۱۳۳۸)، دانشگاه ملی ایران (۱۳۳۹) و هنرسرای عالی (۱۳۴۲) به وجود آمد و تعداد مؤسسات آموزش عالی رو به کثرت گذاشت. از سال‌های ۱۳۴۰ به بعد به تدریج شمار بسیاری مؤسسات آموزش عالی به شکل وابسته به مؤسسات دولتی و وزارتخانه‌ها و یا وابسته به بخش خصوصی (البته از طریق افراد ذی‌نفوذ و وابسته به دستگاه حاکم) اغلب تحت عناوینی مانند آموزشگاه عالی، مؤسسه عالی و مدرسه عالی (عنوان دانشکده و دانشگاه کمتر داده می‌شد) در کشور تأسیس شدند. دانشگاه‌های تهران
این دانشگاه در دوران قبل از انقلاب اسلامی ایران به عنوان پژوهشگاه و آموزشکده برای صنایع دفاعی در شاهین شهر اصفهان توسط آمریکایی‌ها در کنار صنایع مهم دفاعی مستقر در اصفهان مانند هسا تأسیس شده بود. بعد از انقلاب مدتی با نام «پژوهشگاه علوم و صنایع دفاعی» مشغول به کار شد و سپس در سال ۱۳۶۳ با تصویب شورای عالی انقلاب فرهنگی با نام دانشگاه علوم و صنایع دفاعی با جذب دانشجویان بورسیه در مقطع کارشناسی به کار خود ادامه داد. پیشینه دانشگاه تهران
اما نمونه‌های دیگری نیز می‌توان برشمرد: در سال ۱۹۵۴ "مؤسسه علوم اداری" دانشگاه (دانشکده مدیریت کنونی) به کمک دانشگاه کالیفرنیا جنوبی و به ریاست دکتر هری مارلو از این دانشگاه آغاز به ارائه مدارج دکترا نمود. در سال ۱۹۵۸ "مؤسسه روزنامه‌نگاری دانشگاه تهران" به کمک دانشگاه ویرجینیا و دکتر جیمز ولارد آغاز به کار نمود؛ و دانشگاه جانز هاپکینز آمریکا بود که در سال ۱۹۶۵ رشته دکترای بیماری‌های سلولی (cytopathology) را راه اندازی نمود. دانشگاه صنعتی قم
دانشگاه صنعتی قم در سال ۱۳۸۷ با حمایت نمایندگان شهر قم در مجلس شورای اسلامی و رئیس‌جمهور وقت با هدف تربیت و تأمین بخشی از نیروهای متخصص موردنیاز استان و کشور تأسیس شد. ساختمان فعلی دانشگاه به‌طور موقت از سوی بهزیستی استان قم در اختیار دانشگاه قرار گرفته و قرار است در سالهای آتی ساختمان جدید این دانشگاه، در ابتدای آزادراه قم-تهران احداث شود. دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی
دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی با ساختار فعلی در ابتدا در سال ۱۳۵۹، در پی تصویب ستاد انقلاب فرهنگی از ادغام ۹ مرکز آموزش عالی و با عنوان مجتمع دانشگاهی فنی و مهندسی، بنیاد نهاده شد و سپس در سال ۱۳۶۲ نام آن به دانشگاه فنی و مهندسی و در سال ۱۳۶۷ به دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی تغییر یافت. این دانشگاه درحال‌حاضر ۵ قطب علمی، ۷۵ آزمایشگاه پژوهشی، ۶ گروه و مرکز پژوهشی و ۵ پژوهشکده دارد که در زمینه‌های تخصصی دانشگاه فعالیت می‌کنند. تاریخ تهران
سال ۱۳۳۲ تا ۱۳۵۷ که طی آن شهر تهران به سرعت توسعه یافت و ساختمان‌های پیشرفته و شهرک‌ها و باغ‌راه‌ها (بلوارها) ی تازه‌ای ساخته شد در سال ۱۳۴۸ قرار بود یک مجموعه بزرگ شهری به نام شهستان پهلوی در تپه‌های عباس‌آباد تهران ساخته شود، در این مجموع قرار بود ساختمان‌ها و برج‌های بلندی مانند برج شیر و خورشید ساخته شود و پس از ساخت می‌توانست به بزرگ‌ترین و پیشرفته‌ترین در آسیا تبدیل شود. پیشرفت تکنولوژی تهران به گونه‌ای بود که گردشگرهای خارجی، تهران را توکیو دوم آسیا خطاب می‌کردند، در سال ۱۳۵۵ تهران به عنوان یازدهمین شهر پیشرفته دنیا از نظر ساختمان‌سازی و تکنولوژی مدرن رونمایی شد. جمعیت شهر بر پایه آمار سال ۱۳۵۵ به ۴٫۳۵۰٫۰۰۰ نفر بالغ گردید. رولان دوبرول
باشگاه دانشگاه تهران با کارکردهای چندگانهٔ تفریحی، اداری، و اقامتی، در فاصلهٔ سال‌های ۱۳۱۷ تا ۱۳۲۰ بدست دوبرول و با همکاری محسن فروغی و ماکسیم سیرو طراحی و ساخته شد. پلان و نمای نامتقارن، خطوط کشیده در ترکیب با حجم‌های استوانه‌ای، بام مسطح، نرده‌های ممتد و مستقیم، و تزئینات مدور بر روی پنجره‌ها از ویژگی‌های این بنای شاخص به سبک آرت دکو است. پوشش سیمانی نماها طرح نسبتاً متفاوت این بنا را با سایر ساختمان‌های قدیمی‌تر دانشگاه هماهنگ می‌کند. دانشگاه تهران
جدا از مسائل دادخواهانه انقلاب ۱۳۵۷، دانشگاه تهران محل پدید آمدن بزرگ‌ترین جنبش اعتراضی دانشجویان ایران پس از انقلاب در تیرماه سال ۱۳۷۸، حوادث بعد از انتخابات در سال ۱۳۸۸ و همچنين اعتراضات سراسری دی ماه ۱۳۹۶ بود. دانشگاه‌های تهران
دانشگاه صنعتی شریف در سال ۱۳۴۴ با نام دانشگاه صنعتی آریامهر و برای تأمین بخشی از نیروهای متخصص موردنیاز کشور، در سطوح بالای علمی تأسیس گردید. این دانشگاه در مقایسه با بسیاری از دانشگاه‌های ایران و جهان دانشگاهی جوان و در حال رشد است. خوشبختانه در طول دوران فعالیت خود توانسته‌است به صورت یک مؤسسه علمی پیشرو در صنعت، فناوری‌های روز و علوم کاربردی در عرصه علم، منطقه‌ای و جهانی مطرح و جایگاه ارزشمندی پیدا کند. هدف این دانشگاه، فراهم نمودن محیطی علمی و پویا برای کسانی است که در راستای کسب علم و دانش تلاش می‌نمایند، و پایگاه و نقطه اتکاء و اعتماد آنانی است که واقعیات و حقایق علمی را درک کرده، برای نشان دادن آن به دیگران کوشش می‌کنند. دانشگاه صنعتی شریف امروز به عنوان معتبرترین مرکز دانشگاهی، علمی و آموزشی ایران در جهان شناخته می‌شود. پیشینه دانشگاه تهران
علی اصغر حکمت بی‌درنگ دست به کار شد و جستجو برای مکان‌یابی مناسب دانشگاه را با کمک و مشاوره آندره گدار، معمار چیره‌دست فرانسوی که در آن روزگار به عنوان مهندس در خدمت وزارت معارف بود آغاز کرد. آنان پس از جستجوی بسیار در میان ابنیه، باغ‌ها و زمین‌های فراوان آن‌روز اطراف تهران باغ جلالیه را برای احداث دانشگاه برگزیدند. دانشگاه علم و فرهنگ
دانشگاه علم و فرهنگ، (انگلیسی: University of Science and Culture) یکی از دانشگاه‌های تهران است. این دانشگاه در سال ۱۳۷۲ تحت عنوان مؤسسهٔ آموزش عالی جهاد دانشگاهی تهران، با مجوز رسمی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری ایران، توسط جهاد دانشگاهی تأسیس شد. در جلسهٔ شورای گسترش آموزش عالی وزارت علوم، مورخ ۱۵ بهمن ماه سال ۸۴، این مؤسسه به دانشگاهی تحت عنوان علم و فرهنگ ارتقا یافت. پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران
- در سال ۱۳۸۴ دانشکده‌های کشاورزی و منابع طبیعی و مرکز تحقیقات بین‌المللی همزیستی با کویر در چارچوب ساختار جدید دانشگاه تهران، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران را به وجود آوردند. دانشگاه تگزاس در آستین
در سال ۱۹۳۷ ساختمان مرکزی دانشگاه تگزاس در آستین ساخته شد که ۹۴ متر ارتفاع داشت. در اول اوت ۱۹۶۶، چارلز ویتمن از بالای این برج با یک تفنگ شکاری دوربرد موفق به کشتن ۱۴ نفر از روی این برج گردید. سردر دانشگاه تهران
سردر دانشگاه تهران در سال ۱۳۸۸ برای نخستین بار شسته شد. همچنین در بهار سال ۱۳۹۴ این سردر با همکاری سازمان زیباسازی و معاونت مالی اداری دانشگاه تهران پس از چهل و هفت سال مرمت شد. کوی دانشگاه تهران
کوی دانشگاه تهران که در انتهای خیابان کارگر شمالی جای گرفته‌است، یکی از ۱۳ خوابگاه دانشجویی دانشگاه تهران و بزرگترین مجموعه خوابگاه دانشجویی در خاورمیانه‌است که در سال ۱۳۲۴ به دانشگاه تهران واگذار شد و پس از آن نیز گسترش یافته‌است. دانشکده دندانپزشکی تهران
مدرسه دندانسازی در سال ۱۳۰۹ به پیشنهاد دکتر ملچارسکی (دندانساز مخصوص دربار) تأسیس گردید. به پیشنهاد وزیر معارف وقت، سلیمان میرزا، پارک اتابک متعلق به ظل‌السلطان پسر ناصرالدین شاه خریداری و در نتیجه مدرسه طب، داروسازی و وزارت معارف، به محل جدید خیابان اکباتان منتقل گردید و دو اتاق و یک زیرزمین به مدرسه دندانسازی داده شد. سپس به علت کمبود جا، مدرسه دندانسازی به ساختمان سعدالدوله واقع در چهار راه مخبرالدوله و سپس به بیمارستان معتمد واقع در خیابان آقا شیخ هادی و سرانجام بعد از احداث دانشگاه فعلی به آن مکان منتقل گردید. در تمام این مدت، مدرسه دندانسازی وابسته به مدرسه طب بود، ولی از سال ۱۳۳۵ مستقل گردید و در ۲۶ بهمن ۱۳۲۲ مدرسه دندانسازی به دانشکده دندانپزشکی تغییر نام یافت. هم‌اکنون ریاست این دانشکده را زینب کدخدا برعهده دارد. آموزش عالی در ایران
در سال ۱۳۱۰ خورشیدی وزیر دربار وقت، عبدالحسین تیمورتاش، از طرف رضا شاه، دکتر عیسی صدیق (صدیق اعلم) را مأمور کرد تا به ایالات متحده آمریکا سفر کرده و پس از مطالعه در «تأسیسات علمی دنیای جدید»، طرحی برای تأسیس دانشگاه در کشور به دولت تقدیم نماید. طرح دکتر صدیق مورد قبول کفالت وزارت معارف وقت، علی‌اصغر حکمت، قرار گرفت و سر انجام با پیگیری ایشان، دکتر علی‌اصغر حکمت، دکتر محمود حسابی و دیگران، دانشگاه تهران در هشتم خرداد ماه ۱۳۱۳ به تصویب مجلس شورای ملی رسید. پیشینه دانشگاه تهران
علی اصغر حکمت نوشته‌است: سرانجام با پیگیری های دکتر عیسی صدیق، علی‌اصغر حکمت، دکتر محمود حسابی و دیگران، طرح ایجاد دانشگاه تهران در ۲۲ اسفند ۱۳۱۲ به مجلس شورای ملی رفت در و در هشتم خرداد ۱۳۱۳ به تصویب رسید. دانشگاه علامه طباطبائی
در سال ۱۳۵۸ با ادغام بیست و هفت دانشکده، آموزشگاه و مؤسسه آموزش عالی در تهران دو مجتمع آموزشی بزرگ به نام‌های "مجتمع دانشگاهی ادبیات و علوم انسانی" و "مجتمع دانشگاهی علوم اداری و بازرگانی" تأسیس شد. پس از پنج سال در سال ۱۳۶۳ این دو مجتمع ادغام شده و تحت عنوان دانشگاه علامه طباطبایی به حیات خود ادامه دادند. در بدو امر این دانشگاه دارای مراکز آموزشی شهرستان و همچنین دارای رشته‌هایی غیر از علوم انسانی نیز بود؛ اما در سال ۱۳۶۶ با جدا شدن مراکز آموزشی شهرستان، "دانشکده بهداشت و علوم پایه" و کتابخانه مرکزی از دانشگاه علامه طباطبایی، دانشگاه پیام نور تأسیس شد. فرهنگ در تهران
تئاتر شهر تهران در سال ۱۳۴۶ توسط علی سردارافخمی طراحی شد و ساخت آن پنج سال به طول انجامید. این مجموعه در روز شنبه، هفتم بهمن ۱۳۵۱ با روی صحنه رفتن نمایش باغ آلبالو نوشتهٔ آنتون چخوف و به کارگردانی آربی اوانسیان به عنوان مهم‌ترین سالن تئاتر ایران گشایش یافت. دانشگاه امام صادق
قبل از انقلاب ۱۳۵۷ ایران در حکومت پهلوی، ایدهٔ تشکیل یک دانشگاه اسلامی در مباحثه‌های روحانیونی چون مرتضی مطهری، محمد بهشتی، محمد جواد باهنر، محمد رضا مهدوی کنی و سید محمود طالقانی و دیگران تشکیل شد. که بعد از انقلاب زمینه انجام این اندیشه هموار گشت تا نهایتاً در سال ۱۳۶۱ و در حین اجرای انقلاب فرهنگی تأسیس شد. تهران
دارالفنون، نخستین دانشگاه تاریخ نوین ایران در سال ۱۲۳۰ گشایش یافت و رشته‌های تحصیلی آن شامل پزشکی، داروسازی، کانی‌شناسی و مهندسی بوده‌است. وزارت علوم، تحقیقات و فناوری
در سال ۱۳۱۳ به موجب قانون مصوب ۸ خرداد مجلس شورای ملی، در دانشگاه تهران، چهار دوره کارشناسی ارشد پیوسته در رشته های برق، راه و ساختمان، معدن و مکانیک به وجود آمد. در سال ۱۳۴۹ حدود ۳۹ دوره کارشناسی ارشد در دانشگاه تهران وجود داشت و تا سال ۱۳۵۳، به ۶۷ دوره رسید. نخستین فردی که دوره دکتری را به پایان رساند، مرحوم دکتر محمد معین بود که در سال ۱۳۲۱ در رشته زبان و ادبیات فارسی از دانشگاه تهران فارغ‌التحصیل شد. دکتر محمد ابراهیم آیتی نیز در سال ۱۳۳۴ موفق به دریافت درجه دکترا شد. تا سال ۱۳۳۴، طول دوره آموزش پزشکی ۴ سال بوده و پس از آن به دوره ۷ ساله تبدیل شد. دروازه‌های تهران
بدین ترتیب در دوران صفوی، و به طور دقیق از سال ۹۶۱ ه‍.ق، ضمن احداث حصار و برج و باروی تهران، نخست ۴ دروازه در اطراف این شهر بنا شد. این دروازه‌ها عبارت بودند از:به غیر از این چهار دروازه که ورودی‌های شهر بودند، در این دوران همچنین دروازه ارگ هم ساخته شد که ورودی ارگ پادشاهی (بعدها مجموعه کاخ گلستان) بوده است. دانشکده علوم و فنون نوین دانشگاه تهران
دانشکده علوم و فنون نوین دانشگاه تهران در تاریخ ۵ بهمن ۱۳۸۸ به تصویب هیئت‌امنای دانشگاه تهران رسید و در تاریخ ۳۰ فروردین ۱۳۹۰ به دست رئیس‌جمهور وقت افتتاح گردید. دانشگاه‌های تهران
از سال ۱۳۷۰ تا ۱۳۷۸ مدتی به دلایل نامعلوم کلیه فعالیت‌های آموزشی این دانشگاه تعلیق شد و سپس در سال ۱۳۷۸ با تلاش‌های وزیر دفاع وقت دریادار علی شمخانی با نام جدید «دانشگاه صنعتی مالک اشتر» با جذب دانشجو در مقاطع کارشناسی و کارشناسی ارشد دوباره فعالیت‌های آموزشی خود را آغاز نمود. دانشگاه تهران
در برخی رسانه‌ها عنوان شده‌است که محمود حسابی مؤسس دانشگاه تهران بوده‌است. ضیاء موحد در مصاحبه‌ای ادعای نقش محمود حسابی در تأسیس دانشگاه تهران را کذب محض می‌داند. دانشگاه علوم پزشکی تهران
در سال ۱۳۶۵ دانشکده‌های علوم پزشکی از دانشگاه تهران رسماً با بخشنامه جدید دولت جدا و مستقل شدند و دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی تهران را تشکیل دادند. اما بر اساس تفاهم‌نامه بین دو دانشگاه، اعضای هیئت علمی، دانشجویان و پژوهشگران دو دانشگاه کماکان متعهدند مقالات علمی و پژوهشی خود را در مجلات و کتب و کنفرانس‌های خارجی و بین‌المللی با یک نام به چاپ برسانند. پیشینه دانشگاه تهران
در اواخر دهه ۱۹۴۰ میلادی ساختار درسی و پژوهشی دانشگاه رفته رفته به سمت الگوبرداری از سیستم دانشگاه‌های آمریکایی شروع به حرکت نمود: به‌طور نمونه دانشکده کشاورزی این دانشگاه به کمک دانشگاه یوتا توسعه و گسترش یافت. پردیس البرز دانشگاه تهران
پردیس البرز دانشگاه تهران در چارچوب سند چشم‌انداز بیست ساله کشور، نقشه جامع علمی کشور، برنامه‌های توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی، سایر اسناد بالادستی حوزه نظام آموزشی عالی کشور و همچنین برنامه استراتژیک دانشگاه در زمینه گسترش آموزش عالی و با هدف پاسخگویی به تقاضای داوطلبان ایرانی و غیر ایرانی، با مصوبه هیئت امنای دانشگاه تهران و مجوز شورای گسترش، برای مشارکت در تربیت نیروی انسانی متخصص، توسعه تحقیقات و مشارکت در تولید علم و فناوری و تجاری سازی نتایج تحقیقات و یافته‌های علمی با کیفیت تأسیس گردید. پردیس البرز دانشگاه تهران در تاریخ ۱۳۹۰/۶/۲۶ با تصویب هیئت امنای دانشگاه تهران با نام دانشگاه تهران ۲ (شامل پردیس خواهران و برادران) به منظور استفاده بهتر از پتانسیل‌های دانشگاه تهران و در راستای تحقق اهداف و مأموریت‌های سازمان توسعه و سرمایه‌گذاری دانشگاه تهران تأسیس گردید. شورای گسترش آموزش عالی در تاریخ ۹۰/۱۰/۰۳ با ایجاد پردیس دانشگاهی وابسته به دانشگاه تهران در چارچوب شیوه نامه تأسیس پردیس‌های دانشگاهی و دستورالعمل اجرایی آن موافقت قطعی به عمل آورد و هم‌اکنون با نام پردیس البرز دانشگاه تهران مشغول به فعالیت می‌باشد. آموزش در تهران
قدیمی‌ترین مرکز آموزش عالی نوین و بزرگترین دانشگاه علوم پزشکی ایران نیز دانشگاه علوم پزشکی تهران است که در سال ۱۳۱۳ تأسیس شد. دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه شهید بهشتی
دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه شهید بهشتی، که در آن دوره با نام دانشگاه ملّی ایران خوانده می‌شد، از مهر ماه ۱۳۳۹ به همراه دانشکدهٔ «بانکداری و علوم اقتصادی مالی»، به عنوان نخستین هسته‌های این دانشگاه شروع به کار کرد. علی شیخ الاسلام و مسعود جهان آرا از مؤسسان این دانشکده بودند. این دانشکده پس از آن که در سال ۱۹۶۵ تکمیل شد به ساختمان فعلی منتقل شد. از زمان تأسیس، فعالیت این دانشکده با پذیرش دانشجوی کارشناسی ارشد مهندسی معماری آغاز شد و در سال ۵۵ - ۱۳۵۴ علاوه بر این دوره در مقطع کارشناسی نیز اقدام به تربیت نیروی انسانی متخصص و مورد نیاز کشور کرد. پس از انقلاب فرهنگی، پذیرش دانشجو در دوره کارشناسی معماری متوقف و دانشکده فقط در دوره کارشناسی ارشد دانشجو پذیرفت. همزمان دوره کاردانی معماری نیز در دانشکده برپا شد. البته این دوره در سال‌های بعد متوقف شد. در سال تحصیلی ۱۳۵۷–۱۳۵۶ رشته کارشناسی ارشد برنامه‌ریزی شهری و منطقه‌ای نیز به رشته‌های دانشکده افزوده شد. از سال ۱۳۸۲ به جای دورة کارشناسی ارشد معماری پذیرش دانشجو تنها در دوره کارشناسی معماری صورت پذیرفت. البته دوره کارشناسی ارشد ناپیوسته معماری از دو سال بعد شروع به فعالیت نمود. این دانشکده از سال ۱۳۷۲ در دوره دکترای معماری و از سال ۱۳۸۴ نیز در دکترای رشته طراحی شهری دانشجو پذیرفته‌است. دانشکده معماری دانشگاه تهران
- مطالعات معماری ایران دانشگاه ملی ایران
پس از آن با حکم شاه شیخ‌الاسلام مأمور شد در اروپا و آمریکا دربارهٔ دانشگاه‌های غیردولتی مطالعه کند. در سال ۱۳۳۸ در دیداری که بین شاه و چند تن از استادان دانشگاه که در راس آن‌ها جهانشاه صالح رئیس دانشگاه تهران قرار داشتند، بار دیگر پیشنهاد تأسیس دانشگاه ملی مطرح شد، هر چند از نتایج این مذاکرات اطلاعی در دست نیست. در همین سال علی شیخ‌الاسلام به ایران بازمی‌گردد و با کسب موافقت نهایی محمدرضا پهلوی دهم آذر ۱۳۳۸ «دبیرخانه دانشگاه ملی» را در خانه خود در خیابان رامسر تهران به‌طور غیررسمی به راه می‌اندازد. ۲۹ اسفند ۱۳۳۸ با فرمان شاه و موافقت حسین علا، «وزیر دربار»، دبیرخانه دانشگاه ملی به ساختمانی واقع در خیابان پاستور پلاک ۵۷ منتقل می‌شد. این ساختمان از املاک وزارت دربار بود که در اختیار شجاع‌الدین شفا رئیس کمیته تهیه مقدمات جشنهای ۲۵۰۰ ساله بود. کار دبیرخانه تهیه اطلاعاتی مربوط به سوابق تحصیلی فارغ التحصیلان بی‌کار اروپا و آمریکا و تهیه مقدمات تأسیس دانشگاه بود. رآکتور تحقیقاتی تهران
رآکتورتحقیقاتی تهران رآکتوری با توان ۵ مگاوات است که در سال ۱۹۶۷ توسط ایالات متحده آمریکا در مرکز تحقیقات اتمی تهران در دانشگاه تهران ساخته شد. هسته مرکزی این رآکتور در عمق ۸ متری استخری با ظرفیت ۵۰۰ هزار لیتر آب سبک قرار دارد. دانشگاه شهید بهشتی
در مدت پنج سال ریاست شیخ‌الاسلام علاوه بر دانشکدهٔ اقتصاد و معماری دانشکده پزشکی ۱۳۴۰ زبان‌های خارجی ۱۳۴۱، علوم ۱۳۴۲، دندانپزشکی ۱۳۴۴، راه‌اندازی شد. پس از شیخ‌الاسلام، عبدالعلی جهانشاهی و سپس علی اکبر بینا به ریاست دانشگاه ملی منصوب شد. در زمان ریاست بینا دانشکدهٔ حقوق راه‌اندازی شد. پس از وی محمد علی مجتهدی (مؤسس دانشگاه صنعتی شریف) و سپس انوشیروان پویان به ریاست دانشگاه ملی منصوب شدند. پس از پویان نیز به ترتیب احمد هوشنگ شریفی، عباس صفویان و احمد قریشی ریاست دانشگاه را بر عهده گرفتند. در این سال‌ها دانشکدهٔ علوم زمین و دانشکده جامع انفورماتیک و دانشکدهٔ روان‌شناسی ساخته و وارد دایرهٔ مراکز علمی کشور شد. دانشگاه سوره
دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه سوره در خیابان انقلاب ـ خیابان استاد نجات‌اللهی ـ خیابان شهید فلاح‌پور ـ شماره ۲۹ قرار دارد. دانشکده معماری در سال ۱۳۷۲ تأسیس گردید و هدف از تأسیس این دانشکده تقویت مؤلفه‌های فرهنگی در معماری و بازشناسی معماری ایرانی و به روز کردن آن با توجه به نیازهای کنونی جامعه ایران می‌باشد که در جهت تحقق این اهداف با استفاده از استادان مجرب داخلی و برقراری ارتباط با دانشگاه‌های سایر کشورها گام‌های مؤثری برداشته است. دانشکده معماری دارای کتابخانه تخصصی با بیش از چهار هزار نسخه کتاب فارسی و انگلیسی است که از منابع ارزشمند مکتوب معماری در ایران است. دانشگاه سوره تهران در سال ۱۳۷۲ به صورت مؤسسه غیرانتفاعی با مدرک معادل آغاز به کار کرد که زیر نظر حوزه هنری تهران بود. سپس در سال تحصیلی ۷۴–۷۵ مدرک آن از کاردانی به کارشناسی تبدیل شد و رتبه الف را بین موسسه‌های غیرانتفاعی آموزش عالی بدست آورد. اکنون تعداد زیادی دانشجو در رشته‌های سینما با گرایش کارگردانی، فیلمنامه‌نویسی، تدوین و فیلمبرداری، موسیقی، ادبیات نمایشی، کارگردانی تئاتر، صنایع دستی، نقاشی، گرافیک و معماری مشغول به تحصیل هستند. ایران
دانشگاه تهران در سال ۱۳۱۳ بنیان‌گذاری شد و از آن دوران، ایران انواع دانشگاه، دانشکدهٔ آموزگاران و دانشکده‌های فنی را تأسیس کرده‌است. مؤسسات آموزش عالی ایران پس از انقلاب ۱۳۵۷ متحمل رنج‌هایی شدند؛ با انقلاب ۱۳۵۷، ده‌ها هزار پروفسور و آموزگار یا از کشور گریختند یا به دلیل سکولاریسم و ارتباط با حکومت سلطنتی، از کار اخراج شدند. دانشگاه‌های ایران دچار کمبود پرسنل شدند و نام‌نویسی دانشجویان در کشور کاهش یافت. در حالی که شمار نام‌نویسی در دانشگاه‌های ایران کاهش داشته‌است، میزان پذیرش زنان در دانشگاه‌های این کشور به شکلی چشم‌گیر، افزایش یافته‌است و تا سال ۲۰۰۰ میلادی، بیش از نیمی از دانشجویان ورودی، زنان بودند. بر اساس داده‌های وبومتریک تا ژانویه ۲۰۲۰، پنج مورد برتر دانشگاه‌های ایران به ترتیب، دانشگاه تهران (۴۳۸ جهان)، دانشگاه علوم پزشکی تهران (۵۷۰ جهان)، دانشگاه صنعتی شریف (۷۷۰ جهان)، دانشگاه پلی‌تکنیک تهران (۷۹۱ جهان) و دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی (۷۹۴ جهان) هستند. دانشکده زمین‌شناسی دانشگاه تهران
رشتهٔ زمین‌شناسی از سال ۱۳۰۷ هجری شمسی در دارالمعلمین به همراه سایر رشته‌های علوم تدریس شد و از سال ۱۳۱۳هجری شمسی به همراه رشتهٔ زیست‌شناسی تحت عنوان رشتهٔ علوم طبیعی در دانشکدهٔ علوم پایه دانشگاه تهران پایه‌گذاری و شکل گرفت. مستقل شدن این رشته به سال ۱۳۳۸ بر می‌گردد و در سال ۱۳۸۴ در پی تغییر ساختار دانشگاه تهران این رشته در قالب یک دانشکدهٔ جدید به نام دانشکدهٔ زمین‌شناسی دانشگاه تهران تأسیس شد. آمریکاییان و دانشگاه علوم پزشکی ارومیه
هشتاد و هفت سال قبل از تأسیس آموزشکده کشاورزی رضائیه، و پنجاه و شش سال قبل از تأسیس دانشگاه تهران، یعنی در سال ۱۸۷۸ میلادی، در یک باغ پانزده هکتاری در ارومیه، یک دانشکده پزشکی توسط میسیونرهای مذهبی آمریکایی که از ۴۰ سال و اندی قبل از آن به ارومیه وارد شده بودند احداث گردید. مصلای تهران
در سال ۱۳۶۹ با تعیین گروه جدیدی از مهندسین، مجدداً به بازنگری طرح‌های مختلف ارائه شده قبلی پرداخته شد و در نهایت جزوه‌ای پیرامون طرح‌های ارائه شده در مسابقه، تهیه و به استحضار رهبر انقلاب رسانده شد. در نهایت طرح آقای مؤید عهد به عنوان طرح ساخت "مصلای امام خمینی تهران" انتخاب و مورد تأیید مجدد قرار گرفت و ترسیم پلان‌ها و برش‌های جدیدی از طرح و نیز ساخت ماکت مجموعه در دستور کار معمار طرح قرار گرفت. مؤسسه باستان‌شناسی دانشگاه تهران
مؤسسه باستان‌شناسی دانشگاه تهران مربوط به دوره پهلوی اول می باشد و در تهران، خیابان ولیعصر، بالاتر از پارک وی، روبروی خیابان پسیان واقع شده است. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۲۰۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. ریاست مؤسسه باستان‌شناسی را دکتر مصطفی ده‌پهلوان بر عهده دارد.https://web.archive.org/web/20130306073559/http://archaeology.ut.ac.ir/Moarefeh/moarefeh.htm دانشکده فنی فومن
دانشکده فنی دانشگاه تهران با حدود هشتاد سال قدمت، مهد مهندسی کشور و مادر دانشگاه‌های صنعتی ایران محسوب می‌شود. این دانشکده از آغاز تاکنون با پذیرش استعدادهای برتر، جمع کثیری از دانشمندان و متخصصان کشور را که بسیاری از آنان نقش بسزایی در راه‌اندازی و تداوم حرکت چرخ‌های صنعت کشور و پذیرش مسئولیت‌های سنگین در اداره مملکت دارند، تربیت کرده‌است. در راستای سیاست‌های وزارت علوم، تحقیقات و فناوری در جهت کاهش تمرکز فعالیت‌های دانشگاهی در کلان‌شهرها و کاهش فاصله مناطق برخوردار و محروم و در اجرای سیاست گسترش و توسعه دانشگاه تهران و پردیس دانشکده‌های فنی، دو واحد دانشگاهی به نام‌های دانشکده فنی کاسپین و دانشکده فنی فومن در استان گیلان ایجاد شده‌است. لازم به یادآوریست که دانشگاه تهران یک واحد دانشگاهی دارای چندین پردیس و دانشکده است که کلمه پردیس در اینجا ترجمه‌ای نه چندان دقیق از اصطلاح انگلیسی campus به معنی شعبهٔ دانشگاه می‌باشد. دانشگاه تهران در واقع یک واحد آموزشی multi-campus است. به همین دلیل اصطلاح پردیس در نام دانشکده‌های فنی دانشگاه تهران هیچ گونه ارتباطی با پردیس‌های خودگردان ندارد و پذیرش دانشجو تنها براساس آزمون سراسری و ثبت نام در این پردیس بدون دریافت هیچگونه هزینه آموزشی و در دورهٔ روزانه و از میان داوطلبان برتر آزمون سراسری می‌باشد. نخستین وروردی این دانشکده در سال ۱۳۸۸ با پذیرش دانشجوی مقطع کارشناسی روزانه در رشته‌های تحصیلی مهندسی شیمی، مهندسی نفت و مهندسی فناوری اطلاعات بوده‌است. دانشگاه صنعتی شریف
پس از انقلاب اسلامی ایران، مجموعهٔ دانشگاه صنعتی آریامهر اصفهان و تهران به دو دانشگاه صنعتی تهران و دانشگاه صنعتی اصفهان تفکیک شدند. نام دانشگاه صنعتی تهران در همان ماه‌های نخستین پس از پیروزی انقلاب، طی یک نظرسنجی، به احترام مجید شریف واقفی که از فارغ التحصیلان دوره اول مهندسی برق این دانشگاه بود و پیش از انقلاب کشته شده بود دانشگاه صنعتی شریف نام‌گذاری شد. در سال ۱۳۵۹، این دانشگاه در پی انقلاب فرهنگی بسته و پس از چندی با پاکسازی و اجازه ندادن به تحصیل بسیاری از دانشجویان به دلیل فعالیت‌های سیاسی آنها بازگشایی شد. یک مطالعه نشان داده‌است دست کم ۱۰۱ نفر از دانشجویان این دانشگاه از زمان تأسیس تا دهه ۱۳۶۰ در پیکارهای سیاسی کشته شده‌اند. دانشگاه‌های تهران
پس از انقلاب اسلامی به منظور پیشبرد اهداف فرهنگی و هنری جامعه اسلامی، و گسترش هنرهای گوناگون به ویژه هنرهای اسلامی، بومی و سنتی و آشنا ساختن این نیروها با فرهنگ کهن ایران، اسلام و جهان، ایجاد یک مرکز آموزش عالی هنر در برنامه وزارت علوم، تحقیقات و فناوری قرار گرفت. به همین منظور در پی ادغام پنج مؤسسه آموزشی هنر قبل از انقلاب (دانشگاه ملی) و با تصویب شورای عالی انقلاب فرهنگی، مجمع دانشگاهی هنر در سال ۱۳۵۸ به وجود آمد، و در سال ۱۳۶۲ بازگشایی و رسماً به فعالیت پرداخت. پیشینه دانشگاه تهران
دانشگاه تهران با ادغام کردن مدرسه سیاسی، مدرسه طب (که شامل مدارس دندانسازی، دواسازی و قابلگی نیز می‌شد)، مدرسه فلاحت مظفری (اولین مدرسه کشاورزی در ایران)، مدرسه صنایع مستظرفه (تأسیس توسط کمال الملک)، مدرسه حقوق، و دانشسرای عالی در تهران دایر گشت. دانشکده کارآفرینی دانشگاه تهران
این دانشکده با حمایت علمی آموزشی هیات رییسه دانشگاه تهران و حمایت مالی وزارت کار و امور اجتماعی، مصوبه شورای عالی اشتغال و براساس تفاهم نامه دو وزارتخانه علوم، تحقیقات و فناوری و کار و امور اجتماعی در دی ما۸۶، تأسیس گردید. هیأت امنای دانشگاه تهران در اردیبهشت ۱۳۸۶ تأسیس دانشکده مستقل کارآفرینی را به تصویب رساند و از آغاز سال تحصیلی ۸۷ – ۸۶ پذیرش دانشجو در مقطع کارشناسی ارشد و سپس از سال 1391 در مقطع دکترا آغاز شد. دانشگاه‌های تهران
دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی تهران بازماندهٔ مدرسهٔ طب دارالفنون تهران است و از این لحاظ از کهن‌ترین موسسات علوم پزشکی آکادمیک ایران محسوب می‌شود. مدرسه طب تا سال ۱۳۰۳ شمسی در دارالفنون دایر بود. در سال ۱۳۰۲ رئیس‌الوزرا عمارت مسعودیه را به مبلغ ۳۹ هزار تومان خریداری و برای تأسیس مدرسه علوم عالیه به وزارت معارف هدیه کرد. در سال ۱۳۰۳ پس از تعمیرات لازم، وزارت معارف به آن محل منتقل و دو مدرسه طب و دواسازی در یکی از حیاط‌های آن تشکیل شدند. مدرسه دواسازی از سال ۱۳۰۱ با استخدام یک معلم ارمنی تبعه ترکیه به نام پاپاریان که ماهیانه ۷۵ تومان حقوق برای او در نظر گرفته شد، کار خود را آغاز کرده بود. دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی
دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی یکی از دانشگاه‌های برتر دولتی شهر تهران می‌باشد. هسته اولیه این دانشگاه به سال ۱۳۰۷ برمیگردد گه با تصویب شورای انقلاب فرهنگی این دانشگاه در سال ۱۳۵۹ با ادغام ۹ مرکز آموزش عالی (مؤسسه عالی تکنیکوم نفیسی (مؤسس مهندس حبیب نفیسی)، مدرسه عالی فنی، دانشکده نقشه‌برداری، مؤسسه آب‌شناسی، دانشکده هواشناسی و علوم جو، دانشکده مخابرات، مدرسه عالی ساختمان، دانشگاه کار و پیشه، تربیت دبیر فنی پلی تکنیک تهران، دانشگاه علوم و فنون مجتمع آموزشی وزارت راه، مجتمع تکنولوژی تهران و مدرسه عالی تلویزیون و سینما) به شکل کنونی و با نام دانشگاه فنی و مهندسی تشکیل شد و در سال ۱۳۶۷ به نام خواجه نصیرالدین طوسی، دانشمند ایرانی تغییر نام داد. وزارت علوم، تحقیقات و فناوری
از سال ۱۲۹۸ هجری قمری با استقلال مدرسه طب از دارالفنون، به تدریج در طول سال‌های بعد رشته‌های متعددی از آن جدا شدند (مواردی مانند مدرسه عالی فلاحت، مدرسه تجارت، دارالمعلمان عالی و مدرسه دامپزشکی). از سال ۱۳۰۷ اندیشه ایجاد دانشگاه در کشور مطرح شد و از سال ۱۳۱۰ مطالعات اولیه در این زمینه آغاز شد. در سال ۱۳۱۳ با تصویب قانون تأسیس دانشگاه، دانشگاه تهران تشکیل شد و برای آن شماری دانشکده (شامل طب، حقوق و علوم سیاسی و اقتصادی، فنی، ادبیات، علوم معقول و منقول، و علوم) منظور شد. در قانون پیش بینی شده بود، مؤسساتی مانند دانشسرای عالی نیز به آن ملحق شود و چون دانشگاه دارای محل ثابتی نبود از محل دانشسرای عالی برای ایجاد دانشکده‌های ادبیات و علوم استفاده شد و دانشکده های طب و حقوق در محل‌های دیگری بودند. دانشگاه شهید بهشتی
پس از آن با حکم شاه شیخ‌الاسلام مأمور شد در اروپا و آمریکا دربارهٔ دانشگاه‌های غیردولتی مطالعه کند. در سال ۱۳۳۸ در دیداری که بین شاه و چند تن از استادان دانشگاه که در رأس آن‌ها جهانشاه صالح رئیس دانشگاه تهران قرار داشت، بار دیگر پیشنهاد تأسیس دانشگاه ملی مطرح شد. هر چند از نتایج این مذاکرات اطلاعی در دست نیست. در همین سال شیخ‌الاسلام به ایران بازمی‌گردد و با کسب موافقت نهایی محمدرضا پهلوی دهم آذر ۱۳۳۸ «دبیرخانهٔ دانشگاه ملی» را در خانهٔ خود در خیابان رامسر به‌طور غیررسمی به‌راه می‌اندازد. محمود حسابی
محمود حسابی در سن ۳۲ سالگی نخستین سرپرستدانشکده فنی دانشگاه تهران شد. محمدتقی توسلی استاد فیزیک دانشگاه تهران و یکی از شاگردان محمود حسابی در کتاب "زندگینامه علمی دکتر محمود حسابی" نقل می کند که در ابتدا محمود حسابی مخالف تاسیس دانشگاه بود ولی بعدا با استفاده از طرح های دانشگاه های فرانسه طرحی برای تاسیس یک دانشکده با پنج فاکولته نوشت و به علی‌اصغر حکمت داد. دکتر علی‌اصغر حکمت واژه ی دانشکده را به دانشگاه و فاکولته را به دانشکده تغییر داد، و با گرفتن قول از محمود حسابی برای سرپرستی دانشکده فنی، طرح را به تصویب مجلس ملی رساند.  در مورد نقش محمود حسابی در تأسیس دانشگاه تهران عقاید مختلف و متفاوتی وجود دارد و برای نمونه علی اکبر سیاسی در کتاب خود با نام گزارش یک زندگی، طرح تأسیس دانشگاه تهران را توضیح می‌دهد ونقشی برای محمود حسابی قائل نیست. ضیاء موحد در مصاحبه‌ای ادعای نقش محمود حسابی در تأسیس دانشگاه تهران را کذب محض می‌داند. ضیاء موحد می گوید: «دکتر حسابی مسلماً خدمتگزار فرهنگ ایران و انسانی ایراندوست بود و به عنوان یک سناتور، از امکاناتش برای پیش بردن علم فیزیک در ایران استفاده کرد.این ها مسجل است و ما از این بابت به دکتر حسابی احترام می گذاریم. ولی دکتر حسابی، برخلاف ادعای پسرش، نابغه نبود.» دانشگاه‌های تهران
دانشگاه تربیت مدرس به منظور تحقق اهداف تبیین شده در اساسنامه دانشگاه خود از سوی شورای عالی انقلاب فرهنگی به عنوان دانشگاهی پیشرو در آموزش و پژوهش، با هدف تولید علم نافع، گسترش مرزهای دانش و فناوری با مرجعیت علمی و هویت اسلامی و انقلابی و به ویژه تربیت اعضای هیئت علمی و محققان مورد نیاز دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی و تحقیقاتی و به منظور گسترش تحصیلات عالی و تحول اساسی در آموزش عالی کشور و توسعه و تقویت نهضت تولید علم و جنبش نرم‌افزاری و افزایش سهم تولیدات علمی و توسعه علوم انسانی با تأکید بر مبانی اسلامی و نیازهای ملی و فناوریهای نوین و کاربردی با تعامل مراکز علمی، منطقه‌ای و بین‌المللی در سال ۱۳۶۰ تأسیس شده‌است. این دانشگاه صرفاً در مقاطع کارشناسی ارشد و دکترا اقدام به پذیرش دانشجو می‌نماید. تهران
پس از آن‌که آقامحمدخان قاجار در سال ۱۲۰۰ تهران را به پایتختی ایران برگزید و پس از توسعهٔ شهر از زمان فتحعلی‌شاه (۱۲۱۲–۱۲۵۰) به این سو، مدارس و نیز مساجد فراوانی در این شهر بنا شد. در پی‌گیری سیاست توسعهٔ تهران، در دورهٔ محمدشاه و به ویژه با صدارت حاجی میرزا آقاسی، فضلای حوزه‌های دیگر، برای رونق تهران به مهاجرت به این شهر تشویق شدند. بدین ترتیب با روی‌آوردن علما و طلاب علوم دینی به تهران، که در مجاورت شهر مذهبی ری، آرامگاه عبدالعظیم حسنی قرار دارد حوزهٔ علمی بزرگی در پایتخت جدید ایران پی افکنده شد که به سرعت پیشرفت کرد. تداوم مدرسه‌سازی در سرتاسر دورهٔ قاجار در این شهر و نیز جمعیت روزافزون طلاب تهران گواه این پیشرفت است. بنا بر یک گزارش آماری، در دورهٔ ناصرالدین شاه قاجار (۱۲۶۴–۱۳۱۳)، ۴۷ باب مسجد، که بسیاری از آن‌ها مدرسه نیز داشته‌اند، ۳۵ باب مدرسه و ۱۴۳۶ طلبه به ثبت رسیده‌است. دورهٔ مظفرالدین شاه (۱۳۱۳–۱۳۲۴) انجمن طلاب مشروطه‌خواه، که از تشکل‌های حوزوی بود، بیش از هزار عضو داشت. از آن دوره، حوزهٔ تهران یکی از مهم‌ترین حوزه‌های علمیهٔ ایران شد، و طلاب علوم دینی از بسیاری از شهرهای ایران برای تحصیل به تهران می‌آیند. بهجت‌آباد (تهران)
نخست، زمین‌های بهجت‌آباد به عنوان محل ساخت دانشگاه تهران در نظر گرفته شده‌بود ولی به خاطر سیل‌گیر بودن زمین‌های آن و عرصه کم محدوده‌اش، به دستور رضاشاه دانشگاه تهران را در زمین‌های باغ جلالیه ساختند. در قدیم شرکت اتوبوسرانی تی‌بی‌تی گاراژی هم در بهجت‌آباد داشت. در سال ۱۳۰۷ خورشیدی، کالج آمریکایی تهران از ساختمان قدیمی خود در خیابان قوام‌السلطنه به ساختمانی نوساز در اراضی بهجت‌آباد کوچید. دانشکده جغرافیای دانشگاه تهران
پیشینه آموزش و فعالیت‌های جغرافیای دانشگاهی به دارالفنون در دوره قاجار برمی‌گردد. در دورهٔ پهلوی علوم «تاریخ و جغرافیا» نخست به عنوان یک رشته دانشگاهی آموزش داده می‌شد اما با گسترش فعالیت‌های آموزشی و پژوهشی جغرافیا در دانشگاه تهران، رشته جغرافیا در سال تحصیلی ۱۳۳۹–۱۳۴۰ به صورت رشته آموزشی و پژوهشی مستقل درآمد. سرانجام در سال ۱۳۸۰، دانشکده جغرافیای دانشگاه تهران به عنوان نخستین دانشکده جغرافیای کشور بنیان نهاده شد و در سال ۱۳۸۶ با خروج از دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران، دارای فضای آموزشی و پژوهشی شد. این دانشکده به عنوان قطب علمی از طرف وزارت علوم، تحقیقات و فناوری انتخاب شده‌است. تهران
مطالعات نخستین طرح جامع تهران در سال ۱۳۴۵ آغاز شد و در ۱۳۴۹ به تصویب رسید. در این برهه، تهران حدود ۱۸۰ کیلومتر مربع وسعت داشت و جمعیت آن به ۲٫۷ میلیون نفر می‌رسید. این طرح، گسترش شهر تهران را به دلیل وجود ارتفاعات در شمال و شرق و نامناسب بودن زمین‌های جنوبی، در منطقهٔ غرب تعیین کرد و سطح شهر را به ده منطقه با مراکز مجهز تقسیم و شبکه‌ای از آزادراه‌ها و بزرگراه‌ها را نیز پیشنهاد کرد. ویکتور گروئن و عبدالعزیز فرمانفرمائیان مسئولیت این طرح را برعهده داشتند. دانشگاه تهران
بنای دانشگاه تهران در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۴۴۵ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. کوی دانشگاه تهران
ساخت این مجموعه به زمان ورود سربازان ارتش متفقین به تهران برمی‌گردد. در آن زمان سربازان آمریکایی در منطقه امیرآباد آن روزگار، اردوگاه تاسیس کردند. پس از خروج سربازان آمریکایی در بیست‌و‌سوم آذرماه ۱۳۲۴، دکتر علی‌اکبر سیاسی که رئیس وقت دانشگاه تهران بود از رئیس دولت خواست زمین‌های تخلیه شده این اردوگاه را برای ساخت یک خوابگاه دانشجویی بزرگ در اختیار دانشگاه تهران قرار‌دهند. در بهمن ۱۳۲۴، حدود ۳۰۰ دانشجو در این خوابگاه اسکان یافتند و تا سال ۱۳۵۵ تعداد این نفرات به بیش از ۲۵۰۰ نفر رسید و مجموعه بناهای آن محدوده به کوی دانشگاه شهرت یافت. پایه اصلی این مجموعه ساختمان، همان امکانی بود که مسئولیت خدمات‌رسانی به نیروهای آمریکایی را بر عهده داشتند؛ یعنی ساختمان‌های خوابگاه، بهداری و تاسیسات. بعدها به‌تدریج ساختمان‌های مناسب‌تری برای اسکان دانشجویان بنا شد و در نهایت برخی از نهادها، موظف شدند بخشی از درآمد خود را صرف ساخت بنا در کوی دانشگاه کنند. نخستین نمونه را هم سازمان شاهنشاهی خدمات اجتماعی در سال ۱۳۲۸ ساخت و تحویل دانشگاه داد. در این میان نام چند خیر سرشناس هم در فهرست بلندبالای سازندگان مجتمع‌های خوابگاهی کوی به گوش می‌خورد؛ چهره‌هایی چون همدانیان، لاجوردی، رسولیان یزدی و فاتح یزدی که ساختمان‌هایی برای اسکان دانشجویان شهرستانی ساختند. بعدها از مدل ساخت بلوک‌ها در این کوی، برای ساختن مجموعه‌های خوابگاهی دانشجویان در شهرهایی چون مشهد و شیراز استفاده شد. فهرست دانشگاه‌های دولتی در ایران
شعبهٔ ارومیه دانشگاه الزهرا در سال ۱۳۹۳ در شهر ارومیه تأسیس شد و تاکنون در ۵ رشته (زبان‌شناسی، حسابداری، علم اطلاعات و دانش‌شناسی، مدیریت فناوری اطلاعات و مطالعات زنان) در مقطع کارشناسی ارشد دانشجو پذیرفته‌است. دانشگاه ایلام'دانشگاه بجنورد'دانشگاه بزرگمهر قائنات'دانشگاه بناب'دانشگاه بوعلی سینا'دانشگاه بیرجند'دانشگاه بین‌المللی امام خمینی'دانشگاه پیام نور'دانشگاه تبریز'دانشگاه تخصصی فناوری‌های نوین آمل'دانشگاه تحصیلات تکمیلی صنعتی و فناوری پیشرفته'دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان'دانشگاه تربت حیدریه'دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی'دانشگاه تربیت مدرسدانشگاه تفرش دانشگاه تهران دانشگاه تهران در سال ۱۳۱۳ در خیابان انقلاب اسلامی شهر تهران تأسیس شد. بر اساس گزارش پایگاه استنادی علوم جهان اسلام این دانشگاه در رتبه‌بندی دانشگاه‌ها و مؤسسات پژوهشی ایران رتبه اول و در رتبه‌بندی دانشگاه‌های کشورهای اسلامی رتبه سوم را کسب کرده‌است و همچنین دانشگاه تهران دارای رتبه‌جهانی ۴۰۰–۳۰۱ رتبه‌بندی شانگهای سال ۲۰۱۸ می‌باشد. دانشگاه‌های تهران
دانشگاه علم و فرهنگ یکی از دانشگاه‌های غیردولتی و معتبر تهران است که وابسته به جهاد دانشگاهی می‌باشد و با بسیاری از پژوهشگاه‌های جهاد دانشگاهی از جمله پژوهشگاه ابن سینا، پژوهشگاه رویان، پژوهشگاه برق، صنایع شیمیایی و … در ارتباط و تبادل مستقیم قرار دارد. این دانشگاه در نظام ارزیابی ISC به عنوان بهترین دانشگاه غیردولتی کشور ارزیابی شده‌است. این دانشگاه در سال ۱۳۷۲ با نام مؤسسهٔ آموزش عالی جهاد دانشگاهی تأسیس شد و در سال ۱۳۸۴ به دانشگاه علم و فرهنگ ارتقا یافت. دانشگاه علم و فرهنگ در محدودهٔ پونک تهران (اشرفی اصفهانی) قرار دارد و فضایی بیش از ۲۰۰۰۰ متر مربع، ۱۰۰۰۰ دانشجو و ۳۷۰ نفر هیئت علمی تمام وقت را دارا می‌باشد و در رشته‌های فنی مهندسی، علوم انسانی، هنر و معماری، نفت و گاز، علوم پایه و زیستی اقدام به جذب دانشجو از طریق کنکور سراسری می‌نماید. ریاست این دانشگاه بر عهدهٔ دکتر محمد حسین ایمانی خوشخو می‌باشد. مصلای تهران
در حالی که در نامه‌ای که سید روح‌الله خمینی اجازه ساخت این مصلی را داده بود، آمده‌است: «سادگی مصلی باید یادآور سادگی محل عبادت مسلمانان صدر اسلام باشد؛ و شدیداً از زرق و برق ساختمان‌های مساجد اسلام آمریکایی جلوگیری شود.» اما شرایط به گونه دیگری پیش رفت.ساخت مصلای تهران در سال ۱۳۶۷ آغاز شد و در سال ۱۳۹۰ پس از ۲۳ سال زمان و صرف هزینه حدود ۳۵۰ میلیارد تومان که البته بخش اعظم این مبلغ مابین سالهای ۸۸ تا ۹۲ بوده‌است، اعلام شد که در صورت صرف ۸۵۰ میلیارد تومان دیگر، ظرف پنج سال آینده به بهره‌برداری خواهد رسید. دانشگاه تهران
مؤسسه انتشارات دانشگاه تهران در سال ۱۳۲۵ خورشیدی فعالیت خود را به صورت مستقل و رسمی آغاز کرد. پرویز ناتل خانلری نخستین شخصیت آغازگر این حرکت انتشاراتی بود. پس از ایشان، ذبیح‌الله صفا با یاری حسین مینوچهر مدیریت توسعه انتشارات را با شایستگی به عهده گرفتند. در این هنگام بود که آثار پرباری زمینه‌ساز شکوه انتشارات دانشگاه تهران شد. سپس حافظ فرمانفرماییان این وظیفه را به عهده گرفت، اما به علت مسافرت علمی به آمریکا، ایرج افشار به مدت هفت سال در گسترش انتشارات تلاش کرد. پس از ایرج افشار، کوهستانی و پس از آن بهرام فره وشی عهده‌دار ریاست انتشارات و چاپ دانشگاه شدند. در شهریور ۱۳۵۷ تا اوایل اسفند ۱۳۵۷ حسین عرفانی و پس از وی به مدت دو سال داریوش فاتحی مسئولیت اداره مؤسسه چاپ و انتشارات دانشگاه تهران را به عهده گرفتند. پس از وی، فیروز حریرچی به مدت شش سال سرپرست مؤسسه چاپ و انتشارات دانشگاه تهران شد. سپس محمد شکرچی زاده برای بار نخست از ۱۳۶۶ سرپرستی مؤسسه را به عهده گرفت. وی نیز در سال ۱۳۶۹ برای ادامه تحصیلات به خارج از کشور رفت و عباس راستگو به مدت هفت سال سرپرست انتشارات و چاپ شد. در نیمه سال ۱۳۷۷ محمدعلی راد عهده‌دار سرپرستی انتشارات شد. از آغاز سال ۱۳۷۸ بار دیگر سرپرستی مؤسسه انتشارات و چاپ دانشگاه تهران به محمد شکرچی زاده واگذار شد. از سال ۱۳۸۵ تا آذر ماه ۱۳۸۸ سید حمید طالب زاده عهده‌دار ریاست مؤسسه بودند و از این تاریخ تا فروردین ۱۳۹۰ جان اله کریمی مطهر ریاست انتشارات را بر عهده داشتند، سپس حسن سرشتی به سمت مدیر کل خدمات پژوهشی و ریاست مؤسسه انتشارات منصوب شدند. پس از دوره شش‌ماهه مدیریت حسن سرشتی، ایرج اله‌دادی به سمت مدیر کل خدمات پژوهشی و انتشارات منصوب شدند. غلامرضا رشید یاسمی
از سال ۱۳۱۲ که دانشگاه تهران تأسیس شد، وی با سمت استادی رشته تاریخ به تدریس در دانشسرای عالی و دانشکدهٔ ادبیات دانشگاه تهران پرداخت. یاسمی در دانشسرای عالی کشاورزی نیز به تدریس تاریخ اسلام پرداخت. بعدها به عضویت پیوستهٔ فرهنگستان ایران درآمد. در سال ۱۳۲۲ جزو هیئتی از استادان ایرانی همراه با علی‌اصغر حکمت و ابراهیم پورداوود به هند سفر کرد. در سال ۱۳۲۴ به منظور مطالعه به فرانسه رفت و دو سال در آن کشور اقامت داشت. رشید یاسمی تا پایان عمر به‌عنوان استاد در دانشگاه تهران تدریس کرد، اما از تاریخ ۱۹ اسفند ۱۳۲۸ از این دانشگاه بازنشسته شده‌بود. دانشگاه‌های تهران
مدرسه دیگری که در همان سالها تأسیس و بعداً از هسته‌های تشکیل دهنده دانشگاه تهران شد، مدرسه دندانسازی بود که از سال ۱۳۰۸ یک استاد لهستانی به نام فالک کوش ملچارسکی برای مدیریت و تدریس در آن با حقوق ماهیانه دویست و پنجاه تومان استخدام شد. در سالهای دوم و سوم مدیریت او هر ساله پنجاه تومان به حقوق ماهیانه‌اش افزوده شد. کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد دانشگاه تهران
سید محمد مشکات در سال ۱۳۲۸ خورشیدی با اهدای مجموعه ۱۳۲۹ نسخه خطی به دانشگاه تهران، اساس و بنیان تأسیس این کتابخانه را آماده کرد. پس از این، یکی از کارهای روسای این دانشگاه، جمع‌آوری کتاب‌های خطی بود تا منبع این کتابخانه غنی‌تر بشود. سرانجام در یک مهرماه سال ۱۳۴۳ خورشیدی، فرایند ساخت بنای این کتابخانه کلید خورد. در نهایت در سال ۱۳۴۶ خورشیدی، مدیریت این کتابخانه مستقل شد و ایرج افشار به ریاست کتابخانه مرکزی منصوب و سید حسین نصر نیز به عنوان رئیس شورای کتابخانه مرکزی که مشتمل بر ۱۶ نفر بود، انتخاب شد. به این ترتیب، بهره‌برداری از ساختمان جدید (و نیمه‌تمام) کتابخانه مرکزی در شهریور ۱۳۴۹ آغاز و دیگر کتاب‌های خطی موجود در دانشکده‌های این دانشگاه به ساختمان جدید منتقل شد. بالغ بر بیست میلیون تومان از اعتبارات سازمان برنامه صرف هزینه‌های ساختمانی و تأسیس آن شد. بنای ساختمان مرکزی در سال ۱۳۵۰ رسماً افتتاح شد. همچنین، انتشارات کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد را که شامل انتشار کتاب‌ها، فهرست‌ها و جزوات بود، ایرج افشار در سال ۱۳۵۰ پایه‌گذاری کرد. این کتابخانه هم‌اکنون بزرگ‌ترین کتابخانهٔ دانشگاهیِ ایران است. دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران
با تشکیل دانشگاه تهران در ۱۳۱۳ این مدرسه با نام دانشکدهٔ حقوق و علوم سیاسی و اقتصادی زیر مجموعهٔ دانشگاه تهران شد. با جدا شدن دانشکدهٔ اقتصاد از آن در ۱۳۴۶ این دانشکده به نام دانشکدهٔ حقوق و علوم سیاسی به کار خود ادامه داد. دانشگاه صنعتی امیرکبیر
اولین دوره دانشجویان این دانشگاه در سال ۱۳۳۶ از طریق آزمون داخلی پذیرفته شدند و از سال ۱۳۳۷ فعالیت آموزشی پلی‌تکنیک تهران، به‌طور رسمی با پنج رشته مهندسی برق و الکترونیک، مهندسی مکانیک، مهندسی نساجی، مهندسی شیمی و مهندسی راه و ساختمان آغاز شد. پردیس علوم دانشگاه تهران
در سال 1307 طرح مؤسسه‌ای به نام دارالمعلمین عالی (دانشسرای عالی) مشتمل بر دانشکده‌های علوم و ادبیات ریخته شد. دانشکده علوم شامل رشته‌های فیزیک- شیمی، ریاضی و طبیعی بود. بعد از چند سال این مؤسسه به محل مدرسه علمیه سابق منتقل شد. این دانشکده دو استاد ایرانی و هفت استاد فرانسوی و جمعأ 100 محصل داشت. مرحوم دکتر محمود حسابی و غلامحسین راهنما دو استاد ایرانی این مجموعه بودند. در سال 1313 پیشنهاد تأسیس دانشگاه تهران مشتمل بر شش دانشکده پزشکی، حقوق، علوم طبیعی، فنی، معقول و منقول و دارالمعلمین توسط دکتر حسابی، دکتر صدیق و موسیو بتلیانی به وزیر وقت داده شد و در همان سال توسط مجلس به تصویب رسید. دانشسرای عالی از ابتدای تأسیس دانشگاه به آن پیوست و چون دانشگاه تهران دارای ساختمان نبود، از همان محل دانشسرای عالی برای تشکیل دانشکده ادبیات و علوم استفاده شد. سپس واژه دانشگاه به جای اونیورسیته، دانشکده به جای فاکولته و دانشسرای عالی به جای دارالمعلمین معمول شد و نام دانشجو و دانشیار بر اساس نام دانش انتخاب شد. دانشکده مهندسی (دانشکده فنی) بعد از تأسیس دانشگاه بنا نهاده شد. از سال 1313 تا سال 1337 دانشکده علوم برای دوره لیسانس سه ساله از طریق امتحاناتی که توسط دانشکده برگزار می‌شد (به شکل درون گروهی) دانشجو می‌پذیرفت. ساختمان دانشکده علوم در سال 1330 افتتاح شد و تصمیم گرفته شد به جای اینکه در هر دانشکده گروه‌های مختلف علوم دایر باشد، کلیه رشته‌های علوم پایه در دانشکده علوم مستقر شود. در سال 1331 رشته فیزیک شیمی به دو رشته مستقل فیزیک و شیمی و رشته علوم طبیعی به دو گرایش زیست شناسی و زمین شناسی تفکیک شدند و در سال 1338 رشته‌های زیست شناسی و زمین شناسی به طور مستقل تشکیل گردیدند. برای ایجاد هماهنگی بین برنامه دانشکده با دانشکده‌های خارج در سال 1342 مقرر شد دوره لیسانس به 4 سال افزایش یابد و مدرک آن که به نام دیپلم بود، لیسانس شناخته شود و بدین ترتیب ارزش پیدا کند. از این سال دانشجویان از مسیر کنکور سراسری به دانشگاه راه یافتند. همچنین دوره‌های فوق لیسانس نیز گسترش یافت. گام مؤثری که در راه تحول دانشگاه و دانشکده برداشته شد، تنظیم دروس براساس واحد بود. در سال 1354 نام گروه ریاضی به گروه ریاضی و علوم کامپیوتر و در سال 1380 به گروه ریاضی، آمار و علوم کامپیوتر تغییر یافت. از سال 1384 در پی ارتقای تشکیلات سازمانی دانشگاه تهران، دانشکده علوم به پردیس علوم تغییر نام یافت و هم اکنون در پنج دانشکده و یک گروه آموزشی مستقل تحت عناوین دانشکده ریاضی، آمار و علوم کامپیوتر، دانشکده فیزیک، دانشکده شیمی، دانشکده زیست‌شناسی و دانشکده زمین‌شناسی و گروه بیوتکنولوژی (زیست‌فناوری) دانشجو می‌پذیرد. در سال ۱۴۰۰ عناوین پردیس‌های فنی، هنر، ابوریحان، فارابی، کشاورزی و... که از آن دسته از مجموعه‌های دانشگاهی دانشگاه تهران هستند که پذیرای دانشجویان نوبت روزانه (آموزش رایگان) محسوب می‌شوند؛ همگی به «دانشکدگان» تغییر یافتند تا میان این مجموعه‌های دانشگاهی روزانه با پردیس‌های بین‌المللی و خودگردان (برای دانشجویان شهریه‌پرداز) دانشگاه تهران، تمایز ایجاد شود. لذا از آن تاریخ، پردیس علوم نیز که مجموعه‌ای از دانشکده‌های دانشگاه تهران است؛ به دانشکدگان علوم دانشگاه تهران تغییر نام یافت. تهران
دانشگاه صنعتی شریف نیز در سال ۱۳۴۴ تأسیس شد. این دانشگاه توانسته‌است به عنوان یک کانون علمی و صنعتی، جایگاه و اعتبار قابل توجهی در ایران پیدا کند. همچنین یکی از با سابقه‌ترین آموزشگاه‌های عالی ایران در زمینهٔ فنی و مهندسی، دانشگاه صنعتی امیرکبیر تهران است که در سال ۱۳۳۵ تأسیس شد. مؤسسه جغرافیای دانشگاه تهران
مؤسسه جغرافیای دانشگاه تهران در سال ۱۳۳۶ به عنوان دومین مؤسسه تحقیقاتی دانشگاه تهران راه اندازی شد و اساسنامه آن در جلسه مورخ ۱۳۴۰/۴/۲۱ شورای دانشگاه به تصویب رسید. پردیس فارابی دانشگاه تهران
در همه سازمان ها معماری سردر ورودی شناساننده هویت و کارکرد آن سازمان است. طراحی سردر اصلی دانشکدگان فارابی دانشگاه تهران در سال ۱۳۸۰ با تلفیق نماد حوزه علمیه قم و دانشگاه تهران (محراب و کتاب) آغاز شد. سازه آن از نوع بتن آرمه نمایان و شامل چهار یال بتنی، هر یک به دهانه ۵ متر و ارتفاع ۱۰ متر است و در مجموع بیانگر پیوند دین و دانش است. این سازه در سال ۱۳۸۱ به بهره برداری رسید. دانشگاه‌های تهران
دانشگاه شاهد یکی از دانشگاه‌های دولتی تهران است. این دانشگاه در جنوب شهر تهران و در بزرگراه خلیج فارس واقع شده‌است. این دانشگاه، در پی فرمان تاریخی ۶ فروردین ماه ۱۳۶۵ سید روح‌الله خمینی مبنی بر لزوم رسیدگی به امور فرهنگی و تحصیلی فرزندان شهدا، آزادگان، مفقودان و جانبازان انقلاب اسلامی و جنگ تحمیلی برای ایجاد عرصه آموزشی و تحقیقاتی لازم در سطح عالی، در مهرماه ۱۳۶۹، با پذیرش ۱۶۵ نفر دانشجو در ۷ رشته تحصیلی (پرستاری، مامایی، علوم تربیتی، علوم اجتماعی، روانشناسی، ریاضی و نقاشی) فعالیت خود را آغاز کرد. در سال‌های اخیر اساسنامه‌ای با رویکرد حذف کلمه غیرانتفاعی از اساسنامه دانشگاه شاهد برای رفع معضلات این دانشگاه صورت پذیرفت که این کار با مد نظر قرار گرفتن دستور علی خامنه‌ای مبنی بر حفظ ارتباط دانشگاه شاهد با بنیاد شهید تنظیم شد. اساسنامه جدید پس از تصویب در هیئت امناء دانشگاه برای وزیر علوم و وزیر بهداشت ارسال شد. در حال حاضر بالغ بر ۶۰۰۰ دانشجو در ۱۰۲رشته (۱۳رشته در مقطع دکتری تخصصی، دو رشته در مقطع دکتری حرفه‌ای، ۶۱ رشته در کارشناسی ارشد و ۲۶ رشته در مقطع کارشناسی) در ۸ دانشکده: پزشکی، دندانپزشکی، پرستاری و مامایی، علوم انسانی، علوم پایه، فنی و مهندسی، علوم کشاورزی و هنر و یک مرکز آموزشهای غیرحضوری به فعالیت خود ادامه می‌دهد. فهرست رئیسان دانشگاه شهید بهشتی
فهرست رئیسان دانشگاه شهید بهشتی فهرستی از افرادی است که از زمان تأسیس دانشگاه شهید بهشتی (سال ۱۳۳۸) تا کنون ریاست این دانشگاه را بر عهده داشته‌اند. علی شیخ‌الاسلام این دانشگاه را در سال ۱۳۳۸ با نام دانشگاه ملی ایران و به‌دستور محمدرضا پهلوی تأسیس کرد. این دانشگاه از سال ۱۳۶۲ به نام دانشگاه شهید بهشتی شناخته می‌شود. جشنواره فیلم دانشگاه تهران
جشنوارهٔ فیلم دانشگاه تهران جشنواره‌ای است که اولین دورهٔ آن سال ۱۳۸۹ برگزار شد. این جشنواره با همکاری دانشگاه تهران، پردیس هنرهای زیبا، انجمن سینمای دانشگاه تهران و ادارهٔ امور فرهنگی و اجتماعی دانشگاه تهران برگزار می‌شود و محل برگزاری آن تالار آوینی دانشگاه تهران است. امیرآباد (تهران)
از دیگر بناهای مهم امیرآباد که در سال ۱۳۲۸ ساخته شد، خوابگاه دانشگاه تهران (کوی دانشگاه) است. پیشینه دانشگاه تهران
هم‌زمان با گشایش تالار کالبدشکافی، در پانزدهم بهمن ماه ۱۳۱۳ ه‍.خ لوح یادبود تأسیس دانشگاه با حضور رضاشاه در محلی که اکنون پلکان جنوبی دانشکده پزشکی است در دل خاک به امانت گذاشته شد. عیسی صدیق
عیسی صدیق پس از بازگشت به ایران، نخست به ریاست دارالمعلمین عالی منصوب شد و سپس آن را دانشکده علوم و ادبیات و هستهٔ مرکزی دانشگاه قرار داد. پس از تأسیس دانشگاه تهران از سال ۱۳۱۳ تا سال ۱۳۱۹ ریاست و استادی و دانشکده علوم و ادبیات را عهده‌دار بود. تهران
تئاتر شهر تهران در سال ۱۳۴۶ توسط علی سردارافخمی طراحی شد و ساخت آن پنج سال به طول انجامید. این مجموعه در روز شنبه، هفتم بهمن ۱۳۵۱ با روی صحنه رفتن نمایش باغ آلبالو نوشتهٔ آنتون چخوف و به کارگردانی آربی اوانسیان به عنوان مهم‌ترین سالن تئاتر ایران گشایش یافت. مهدکودک سابق دانشگاه تهران
مهدکودک سابق دانشگاه تهران مربوط به دوره قاجار است و در تهران، امیرآباد شمالی، خیابان ۱۶، کوچه مدرسه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۳۴۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. این بنا در ساختمانی کهن در منطقه امیرآباد تهران، با مساحتی بیش از ۹۰۰۰ متر مربع از بناهای بازمانده دوره قاجاری بنا نهاده شده‌است. این بنا به دستور امیرکبیر به عنوان اصطبل شاهی (جلالیه) ساخته شده بود. در دوره پهلوی به عنوان مهدکودک استفاده شده و در سال ۱۳۸۰ موزه ملی تاریخ علوم پزشکی ایران در مکان همین مهدکودک سابق دانشگاه تأسیس شد. پردیس دانشکده‌های فنی دانشگاه تهران
دانشکدگان فنی دانشگاه تهران، مهد مهندسی کشور و مادر دانشگاه‌های صنعتی ایران است. در پی تأسیس دانشگاه تهران در سال ۱۳۱۳، دانشکدهٔ فنی نیز به عنوان یکی از شش دانشکدهٔ اولیهٔ آن دانشگاه با گردآوری مدرسه‌های فنی دولتی موجود در آن زمان در دانشکده‌ای واحد شکل گرفت و تأسیس شد. قدیمی‌ترین این مدارس فنی، مدرسه رنگرزی بود که زیر نظر گمرک اداره می‌شد. دولت در سال ۱۲۹۴ خورشیدی یک شیمیست از اروپا آورد تا رنگ قالی‌های صادراتی را برای تشخیص قالی‌هایی کنترل کند که خامه آنها با رنگ موسوم به «جوهری» رنگ‌آمیزی و باعث افت ارزش قالی ایرانی در بازار جهانی شده بود. عده‌ای از مأموران گمرک نزد این شیمیست مدتی آموزش می‌دیدند و سپس به گذرگاه‌های مرزی صدور قالی فرستاده می‌شدند. گاهی اطلاعات ناقص آنان که به تشخیص غلط می‌انجامید، باعث شکایت تجار می‌شد و در نتیجه، دولت تصمیم گرفت مدرسه رنگرزی در تهران دایر کند. در نخستین دوره این مدرسه، ده مآمور گمرک آموزش دیدند اما سپس تصمیم گرفته شد که در این مدرسه، علاوه بر تشخیص رنگ، شیوه نوین رنگرزی آموزش داده شود. در نتیجه دوره مدرسه دوساله شد و شاگردان از میان فرزندان رنگرزهای تهران انتخاب شدند. شاگردان می‌بایستی در دوره تحصیل، از چهار رنگ ثابت گیاهی (روناس و نیل و قرمز دانه و اسپوراک) ۱۷۰ رنگ ثابت تهیه کنند. دولت برای این مدرسه چهار معلم از بلژیک با حقوق سالیانه مجموعاً ۱۸۶۰۰ تومان استخدام کرد و مدیریت مدرسه نیز با همان شیمیستی بود که در آغاز استخدام کرده بود. مجلس شورای ملی در اول مهر ۱۳۰۱ بودجه جداگانه سالیانه ۳۶۰۰ تومان برای مدرسه رنگرزی تصویب کرد. پیشینه دانشگاه تهران
باغ جلالیه در شمال تهران آنروز مابین قریه امیرآباد و خندق شمالی تهران قرار داشت. این باغ زیبا که پوشیده از درختان کهنسال مثمر و غیرمثمر بود، در حدود ۱۳۰۰ ه‍.ق در واپسین سال‌های حکومت ناصرالدین شاه قاجار به فرمان شاهزاده‌ای به نام جلال الدوله بنا یافته و در آن روز در مالکیت تاجری به نام حاج رحیم آقای اتحادیه تبریزی بود. دانشکده پزشکی
شاید اولین دانشکده پزشکی را بتوان «مدرسه طب» دانست که در سال ۱۲۹۷، از دارالفنون جدا شد و به ساختمانی در خیابان شیخ هادی منتقل گردید و مرحوم لقمان الدوله ادهم به ریاست آن برگزیده شد و از همین دوره، بخصوص از سال ۱۳۰۷، آموزش طب (در مدرسه طب) نظم و قوام بیشتری پیدا کرد. با تأسیس دانشگاه تهران در سال ۱۳۱۳ نام مدرسه به دانشکده تغییر پیدا کرد. در ابتدا رشته‌های داروسازی و دندانپزشکی هم در دانشکده پزشکی ارائه می‌شد که بعدها هر کدام به دانشکده‌ای مستقل ارتقا یافتند. دانشگاه تهران
پس از دو سال تعطیلی اجباری در سال‌های ۱۳۵۹ تا ۱۳۶۱ به واسطه انقلاب فرهنگی ایران توسط جمهوری اسلامی، در سال ۱۳۶۴ دانشکده‌های علوم پزشکی از دانشگاه تهران رسماً به دستور بخشنامهٔ جدید دولت جدا و مستقل شدند و دانشگاه علوم پزشکی تهران را تشکیل دادند. دانشگاه تبریز
در سال ۱۳۴۶، دانشگاه تبریز که بعدها «دانشگاه آذرآبادگان» نامیده شد، در مکان کنونی بنا گردید. پیش از آن، زمین فعلی دانشگاه، باغ بزرگی متعلق به دکتر موسوی و دکتر علم‌الهدی بود. ملک هر کدام از این مالکان، با دیوار کوتاهی در وسط از همدیگر تفکیک می‌شد. در ضلع شمالی این دو قطعه باغ، قهوه‌خانه‌ای سنتی در کنار چشمه زبیده خاتون به نام «قهوه‌خانه چمن گلی» واقع شده بود. بعد از این باغ‌ها، باغ پیکریه و در طرف شمال جاده هم باغ حاج محمدعلی حیدرزاده قرار داشت. در باغ پیکریه، امروز در بلوار ۲۹ بهمن، توت باغی و بیمارستان ۲۹ بهمن ساخته شده بود و در محل ادارهٔ آبیاری امروزی و سازمان صدا و سیما نیز مصلای شهر واقع بود در مواقع خشکسالی در آنجا نماز استسقا برای طلب باران ادا می‌شد. پیشینه دانشگاه تهران
اما بر اساس تفاهم نامه بین دو دانشگاه در سال ۱۳۸۵، اعضای هیئت علمی دانشجویان و پژوهشگران دو دانشگاه کماکان متعهد هستند مقالات علمی و پژوهشی خود را در مجلات و کتب و کنفرانس‌های خارجی و بین‌المللی با یک نام به چاپ برسانند. تهران
نخستین طرح جامع تهران، در سال ۱۳۴۷ با افق ۲۵ ساله و با مسئولیت عبدالعزیز فرمانفرمائیان و ویکتور گروئن در پنج جلد تهیه شد. این طرح محدود کردن جمعیت تهران به میزان پنج میلیون و ۵۰۰ هزار نفر در سال ۱۳۷۰ و پذیرش الگوی توسعهٔ خطی (شرقی-غربی) را پیشنهاد کرده بود که تاکنون از مهم‌ترین مبناهای قانونی توسعهٔ شهر تهران بوده‌است. همچنین تأکید بر رعایت ضوابط حریم گسل‌های تهران برای ساخت‌وساز، از دیگر موارد مطرح شده در طرح جامع تهران است که بر این اساس، زمین‌های ساخته نشده‌ای که در محدودهٔ حریم گسل بزرگ شمالی هستند، باید به فضای سبز اختصاص یابند و ساخت‌وساز در این گونه زمین‌ها ممنوع شود؛ مگر ساخت بنا در ارتباط با تأسیسات و تجهیزات شهری که با رعایت اصول فنی مصوب، آزاد اعلام شد. کاخ‌های تهران
این کاخ در سال ۱۲۶۵ هجری قمری به فرمان ناصرالدین شاه در جلگهٔ شرقی قریهٔ رستم‌آباد ساخته شد. معماری، سبک ساختمان کاخ و تزیینات گچبری آن معرف هنر دورهٔ قاجار است و کوبی زرینی که نشانهٔ کاخ سلطنتی بود، بر فراز بلندترین نقطهٔ شیروانی بام جای داده شده بود. این کاخ توسط رضاشاه پهلوی تخریب شد و اکنون جز دو بنای مختصر چیزی از آن باقی نمانده‌است و پادگان‌های سپاه پاسداران در محل آن مستقر است. تهران
نخستین مطالعات برای ایجاد متروی تهران، در سال ۱۳۵۰ توسط سوفرتو و سازمان حمل‌ونقل پاریس انجام شد و تا سال ۱۳۵۹، کارهای لازم برای توسعهٔ مترو انجام شد. از سال ۱۳۵۹ تا ۱۳۶۵، به دلیل جنگ ایران و عراق، طرح به صورت کامل متوقف شد. از سال ۱۳۷۴ به بعد، گسترش متروی تهران به صورت جدی دنبال شده‌است. در ۱۶ اسفند ۱۳۷۷ نیز نخستین گشایش رسمی مترو انجام شد و با استقبال خوبی از سوی مردم روبرو شد. دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه تهران
دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه تهران (نام پیشین: "دانشکده معقول و منقول") یکی از دانشکده‌های دانشگاه تهران است که در سال ۱۳۱۳ تأسیس شد. محل اولیهٔ این دانشکده در مدرسه عالی سپهسالار قرار داشت و ۳ رشتهٔ "ادبیات عرب"، "علوم معقول" و "علوم منقول" را ارائه می‌داد. این دانشکده در سال ۱۳۱۸ تعطیل شد، تا این که در سال ۱۳۲۱ در محل فرهنگستان ایران با ۲ رشتهٔ "علوم معقول" و "علوم منقول" کار خود را ادامه داد. دانشگاه صنعتی اصفهان
این دانشگاه در سال ۱۳۵۶ خورشیدی تحت عنوان دانشگاه صنعتی آریامهر اصفهان، به عنوان واحد دانشگاهی شماره دویِ دانشگاه صنعتی آریامهر تهران (دانشگاه صنعتی شریف) تأسیس گردید. بعد از وقوع انقلاب اسلامی، از «دانشگاه صنعتی آریامهر در تهران» (دانشگاه صنعتی شریف) جدا شده، به «دانشگاه صنعتی اصفهان» تغییر نام داده شد و به صورت مستقل به فعالیت‌های خود ادامه داد؛ گفتنی است که علت شباهت نشان این دو دانشگاه در این است که همانند «دانشگاه صنعتی آریامهر در تهران» (دانشگاه صنعتی شریف)، این دانشگاه مستقیماً بر اساس الگوی دانشگاه‌ام آی تی در آمریکا الگوبرداری و تأسیس گردید. دانشکده پزشکی شهید بهشتی
پیشنهاد تأسیس دانشگاه ملی ایران را علی شیخ‌الاسلام در سفر محمدرضا پهلوی در سال ۱۳۳۵ به نیویورک در دیدار با دانشجویان ایرانی مشغول به تحصیل در آمریکا مطرح کرد. او خود در اسفند ۱۳۳۸ دانشگاه را با دو دانشکده معماری و … در خیابان پهلوی سابق سه‌راه یوسف‌آباد شروع کرد. در ۲۵ بهمن ۱۳۳۹ ضمن جشنی با حضور شاه و ملکه فرح دانشگاه ملی ایران رسماً افتتاح گردید. دانشکده پزشکی فعالیت رسمی خود را از مهر ماه سال ۱۳۴۰ با پذیرش ۱۵۰ نفر دانشجو در یک ساختمان ۷ طبقه استیجاری در خیابان ایرانشهر آغاز نمود. در اسفند سال ۱۳۴۲ از طرف دولت، زمینی واقع در اوین در اختیار دانشگاه ملی سابق قرار گرفت که ساختمان دانشکده پزشکی در آن احداث گردید و در سال تحصیلی ۴۴–۱۳۴۳ افتتاح و مورد بهره‌برداری قرار گرفت.