معدن مس ایران در کدام استان قرار دارد؟
معدن مس سرچشمه
معدن مس سرچشمه در ۵۰ کیلومتری رفسنجان و در ناحیه مرکزی رشته کوه زاگرس قرار گرفته‌است. معدن مس سرچشمه یکی از بزرگترین مجتمع‌های صنعتی معدنی جهان محسوب می‌گردد و بزرگ‌ترین تولیدکننده مس ایران می‌باشد. ذخیره زمین‌شناسی معدن بالغ بر یک میلیارد و دویست میلیون تن سنگ سولفوری با عیار متوسط ۰٬۷ درصد برآورد گردیده. معدن مس سرچشمه از دیدگاه زمین‌شناسی بر روی کمربند جهانی مس قرار داشته و پهنه گسترش آن از جنوب خاوری تا شمال باختری به صورت یک محدوده بیضوی با ابعاد ۲۳۰۰×۱۲۰۰ متر و ژرفای ۱۶۱۲ متر می‌باشد. نوع کانه زایی در این منطقه به صورت پورفیری بوده و نوع سنگ منطقه از نوع گرانودیوریت و زمان تشکیل آن حدود .۲۵ میلیون سال پیش می‌باشد. بخش‌های تولیدی مجتمع مس سرچشمه عبارت از معدن، تغلیظ، ذوب، پالایشگاه و ریخته‌گری‌ها و لیچینگ است. کانسار مس سرچشمه از نوع پرفیری است. این معدن یکی از بزرگترین معادن روباز جهان به‌شمار می‌رود و ذخیره زمین‌شناسی آن، بالغ بر یک میلیارد و دویست و بیست میلیون تن سنگ سولفوری با عیار متوسط ۷/ درصد برآورد شده‌است.
معدن سنگ پوزه بانش
معدن سنگ پوزه بانش مربوط به دوره هخامنشی است و در شهرستان بیضا، بخش بیضا، دهستان بانش، ۱/۵ کیلومتری جنوب غربی روستای بانش واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۰۹۶۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. معدن مس قلعه زری
معدن مس قلعه زری در کنار روستای قلعه زری و در فاصله ۱۸۰ کیلومتری جنوب غرب بیرجند قرار دارد. رگهٔ اصلی معدن دارای طول ۲۰۰۰ متر و ضخامت ۳ تا ۵ متر است که کانسنگ در حال بهره‌برداری آن در عمق ۳۰۰ متری دارای ۲٪ مس و حدود ۰٫۵ گرم در تن طلا است. کنسانتره ۲۴٪ مس اینکانسار دارای ۱۷ گرم در تن طلا می‌باشد. استخراج مس
در ایران مس در نقاط مختلفی از کشور وجود دارد، از مهمترین معادن مس در ایران مس سرچشمه کرمان است معدن مس سرچشمه یکی از بزرگترین معادن مس و مولیبدن جهان است که حدود 25 میلیون سال پیش در امتداد رشته کوه زاگرس تشکیل گردید ومیزان استخراج مس در این معدن روزانه 40 هزار تن سنگ سولفوره مس می باشد. مس به سه صورت در طبیعت یافت می‌شود که عبارتند از : سنگ‌های اکسیده، سنگ‌های سولفوره و مس طبیعی. این سنگ‌ها بیشتر در قشر زمین وجود دارند و تغییرات جوی و فعل و انفعالات طبیعی، باعث تبدیل سنگ‌های سولفوری به سنگ‌های اکسیده می‌شود. سنگ‌های اکسیدی مس بیشتر از کربنات‌ها، سولفات‌ها و گاه سیلیکات‌ها تشکیل شده‌اند. پاریز
پاریز شهری در بخش پاریز شهرستان سیرجان استان کرمان ایران است. این شهر یکی از خوش آب و هواترین نقاط منطقه است ولی به علت آلودگی ناشی از کارخانه مس سرچشمه طبیعت آن رو به نابودی است. همچنین پاریز یکی از گذرگاه‌های کاروان‌های بازرگانی بوده و آثار به جا مانده از کاروان‌سرا و پایگاه نظامی دلیلی بر این موضوع است. در اطراف پاریز سه معدن بزرگ مس به نام‌های سرچشمه و دره زار و نوچون وجود دارد. اندیس مس میرآبادخاش
مس میرآبادخاش یک اندیس فلزی است که در حوالی شهر نوک آباد استان سیستان و بلوچستان قرار دارد و مادهٔ معدنی موجود در آن، مس است. اندیس چاه شیرین
چاه شیرین یک اندیس فلزی است که در حوالی شهر کلاته استان سمنان قرار دارد و مادهٔ معدنی موجود در آن، مس است. اندیس مس میان بازار
مس میان بازار یک اندیس فلزی است که در حوالی شهر تله سیاه استان سیستان و بلوچستان قرار دارد و مادهٔ معدنی موجود در آن، مس است. اندیس چاه مسی۱
چاه مسی۱ یک اندیس فلزی است که در حوالی شهر شهر بابک استان کرمان قرار دارد و مادهٔ معدنی موجود در آن، طلا است. اندیس مس لار ۴
مس لار ۴ یک اندیس فلزی است که در حوالی شهر تله سیاه استان سیستان و بلوچستان قرار دارد و مادهٔ معدنی موجود در آن، مس است. اندیس قره داش
قره داش یک اندیس فلزی است که در حوالی شهر تخت سلیمان استان آذربایجان غربی قرار دارد و مادهٔ معدنی موجود در آن، مس است. اندیس مس ملک گوری (۲)
مس ملک گوری (۲) یک اندیس فلزی است که در استان سیستان و بلوچستان قرار دارد و مادهٔ معدنی موجود در آن، مس است. معادن مس افغانستان
معادن مس زرکشان در منطقهٔ زرکشان ولسوالی قره باغ ولایت غزنی وجود دارد که توسط متخصصین داخلی و خارجی تشخیص شده‌اند. ارزش مجموعی مواد موجود در معادن مس و طلا منطقهٔ زرکشان به ۳۰ میلیارد دالر می‌رسد. معدن مس و طلا زرکشان ولایت غزنی در ۲۲۵ کیلومتری جنوب ولایت کابل موقعیت دارد که در دو سال اول تولید طلا به سطح یک صوف کوچک از آن آغاز می‌شود و درطی پنج سال با یک معدن بزرگ مس تبدیل می‌شود. این معدن مس غزنی برای باراول در سال ۱۹۷۱ میلادی طی سروی مشترک انجنیران روسی و افغان کشف شده‌است. همچنان ده‌ها معدن کوچک و بزرگ دیگر نیز در بخش‌های مختلف کشور وجود دارد، که یادآوری تمامی آن امکان ندارد، تنها از معادن مس که تثبیت شده، یادآور می‌شویم، اما معلومات مستند و دقیق در مورد استخراج آن وجود ندارد. اندیس ایرانشهر
ایرانشهر یک اندیس فلزی است که در حوالی شهر چانف استان سیستان و بلوچستان قرار دارد و مادهٔ معدنی موجود در آن، مس است. اندیس مس چاه گز
مس چاه گز یک اندیس فلزی است که در حوالی شهر زردو استان کرمان قرار دارد و مادهٔ معدنی موجود در آن، مس است. معدن فرهاد داش
معدن فرهاد داش مربوط به هزاره اول قبل از میلاد است و در شهرستان بهار، بخش صالح آباد، دهستان صالح آباد، روستای داش بلاغ، کوه فرهاد داش واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۴۳۱۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. معدن غار کان گوهر
معدن غار کان گوهر در شهرستان بوانات، بخش مرکزی، دهستان سروستان، ۱ کیلومتری روستای منج، سمت راست جاده، داخل تنگه معروف به بندنو واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۳۱۴۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. اندیس مس میرآباد (۱)
مس میرآباد(۱) یک اندیس فلزی است که در حوالی شهر نوک آباد استان سیستان و بلوچستان قرار دارد و مادهٔ معدنی موجود در آن، مس است.سنگ میزبان این اندیس کالردملانژ است و دیرینگی آن به دوران کرتاسه بالایی می‌رسد. معادن ایران
مهمترین معادن ایران شامل زغال‌سنگ، مواد معدنی فلزی، شن و ماسه، مواد معدنی شیمیایی و نمک است. بیشترین معادن فعال ایران در استان خراسان قرار دارند. دیگر ذخایر بزرگ ایران که عمدتاً توسعه نیافته‌اند عبارتند از: روی (بزرگترین جهان)، مس (نهمین ذخایر بزرگ جهان در سال ۲۰۱۱، به گفته مدیرعامل شرکت ملی صنایع مس ایران)، آهن (دوازدهمین جهان در سال ۲۰۱۳، بر اساس گزارش‌های سازمان زمین‌شناسی آمریکا)، اورانیوم (دهمین بزرگترین جهان) و سرب (یازدهمین بزرگترین جهان). ایران با تقریباً ۱٪ از جمعیت جهان بیش از ۷٪ از کل ذخایر معدنی جهان را در اختیار دارد. معدن مس عینک
معدن مس عینک در منطقه «عینک» ولسوالی محمد آغه ولایت لوگر قرار دارند. این منطقه در ۳۰ کیلومتری جنوب غربی کابل و شاهراه بین‌المللی تورخم اسلام قلعه یا A۱ قرار دارد. این معدن بزرگترین معدن مس در افغانستان و دومین معدن مس در سطح جهان می‌باشد. ذحایر مجموعی این معادن، ۱۱٫۳ میلون تن مس دارای فیصدی ۲٫۳ از مس و مقدار محدودی از طلا می‌باشد. معادن مس افغانستان
این معدن در ولایت پروان وجود دارد و مساحت آن در حدود ۹ کیلومتر مربع می‌باشد که بین سال‌های ۱۹۶۰ تا ۱۹۶۷ میلادی کشف گردیده‌است. مس‌دره
مس دره، روستایی است از توابع بخش بابل‌کنار شهرستان بابل در استان مازندران ایران. اندیس مس گوهر خیرآباد
مس گوهر خیر آباد یک اندیس فلزی است که در حوالی شهر فنوج استان سیستان و بلوچستان قرار دارد و مادهٔ معدنی موجود در آن، مس است.سنگ میزبان این اندیس فلیش های رسوبی و سنگهای اوالترابازیک است و دیرینگی آن به دوران کرتاسه بالایی می‌رسد. اندیس مس
مس یک اندیس فلزی است که در حوالی شهر همدان استان همدان قرار دارد و مادهٔ معدنی موجود در آن، مس است. معدن ساختمان فیروزه
معدن ساختمان فیروزه، روستایی از توابع بخش مرکزی شهرستان فیروزه در استان خراسان رضوی ایران است. اندیس معدنون
معدنون یک اندیس فلزی است که در حوالی شهر خضر آباد استان یزد قرار دارد و مادهٔ معدنی موجود در آن، مس است. معادن مس افغانستان
این معدن در سال ۱۹۶۷ خورشیدی در ولایت قندهار از سوی انجنیران روسی و افغان کشف گردیده‌است. اندیس سنگ صیات۱
سنگ صیات۱ یک اندیس فلزی است که در حوالی شهر بردسیر استان کرمان قرار دارد و مادهٔ معدنی موجود در آن، مس است. اندیس دره زرشک
دره زرشک یک اندیس فلزی است که در حوالی شهر خضر آباد استان یزد قرار دارد و مادهٔ معدنی موجود در آن، مس است. ولسوالی بلخاب
بلخاب دارای یک معدن بزرگ مس می‌باشد که در منطقۀ پای می‌رسید مراد واقع شده‌است. مساحت این معدن ۴۵۷ کیلومتر مربع تخمین زده شده‌است که به باور بسیاری به‌عنوان بزرگترین معدن مس دنیا شناخته می‌شود که در سال ۱۹۷۲ میلادی کشف گردیده‌است. و در پائین بلخاب در قریه تگابتخت دارای معدن ذغال سنگ فراوان می باشد. قرارداد استخراج این معادن در سال ۱۳۹۷خ به امضا رسید، اما برخی نهادها معتقد هستند که قرارداد استخراج این معدن و معدن طلای بدخشان خلاف قانون است و مدعی شده‌اند که سعادت منصور نادری وزیر وزارت شهرسازی و مسکن، از شرکای اصلی شرکت‌هایی می‌باشد که قرارداد با آن‌ها امضا شده‌است و امضای قرار داد با این شرکت‌ها خلاف مادۀ ۱۶ قانون معادن افغانستان است که امضای قرارداد استخراج معادن با وزیر و افراد نزدیک به آنان را ممنوع می‌کند. اندیس فنوج
فنوج یک اندیس فلزی است که در حوالی شهر فنوج استان سیستان و بلوچستان قرار دارد و مادهٔ معدنی موجود در آن، مس است. اندیس بیدستان
بیدستان یک اندیس فلزی است که در حوالی شهر خضر آباد استان یزد قرار دارد و مادهٔ معدنی موجود در آن، مس است. اندیس سرایران
سرایران یک اندیس فلزی است که در حوالی شهر ایران شهر استان سیستان و بلوچستان قرار دارد و مادهٔ معدنی موجود در آن، مس است. اندیس مسگر
مسگر یک اندیس فلزی است که در حوالی شهر ورزقان استان آذربایجان شرقی قرار دارد و مادهٔ معدنی موجود در آن، مس است. موته
معدن طلای موته در ۲۷۰ کیلومتری جنوب غرب تهران در رشته‌کوه‌های نسبتاً پست واقع در جنوب دلیجان - شمال غربی میمه و شمال شرقی گلپایگان قرار دارد. فاصلهٔ مجتمع معدنی موته از روستای موته که در کنار جادهٔ آسفالتهٔ گلپایگان قرار دارد، ۸ تا ۱۰ کیلومتر می‌باشد. ارتفاع منطقه از سطح دریا ۱٬۹۰۰ تا ۲٬۳۰۰ متر می‌باشد. اندیس‌های عمده در ناحیهٔ طلادار موته عبارتند از معدن طلای چاه خاتون، معدن طلای سنجده، معدن طلای درهٔ اشکی، معدن طلای تنگهٔ زر، معدن طلای چشمهٔ گوهر، معدن طلای قرم قرم، معدن طلای چاه باغ، معدن طلای چاه علامه و معدن طلای سه کلپ. موته از حدود ۴٬۰۰۰ سال پیش شناخته شده بود. در دورهٔ قاجاریان مخصوصاً در زمان امیرکبیر، اقداماتی برای بهره‌برداری از معادن طلا به عمل آمد. از معدن طلای موته در این دوره بهره‌برداری شده‌است. در سال ۱۳۳۶ بود که مسلم شد در موته معادن طلا به مقدار قابل توجه وجود دارد و به همین جهت فعالیتی که آغاز گشته بود به همین ترتیب تا آخر سال ادامه یافت. کاوش‌های باستان‌شناسی در منطقه با کشف ابزارهای قدیمی استخراج این حقیقت را ثابت کرده‌است. اندیس مس کهیری ایرانشهر
مس کهیری ایرانشهر یک اندیس فلزی است که در استان سیستان و بلوچستان قرار دارد و مادهٔ معدنی موجود در آن، مس است.سنگ میزبان این اندیس کالردملانژ است و دیرینگی آن به دوران کرتاسه بالایی می‌رسد. معدن سورمه
معدن سورمه یک روستا در ایران است که در استان فارس واقع شده‌است. معدن سورمه ۲۶ نفر جمعیت دارد. اندیس مس نازیل خاش
مس نازیل خاش یک اندیس فلزی است که در حوالی شهر نوک آباد استان سیستان و بلوچستان قرار دارد و مادهٔ معدنی موجود در آن، مس است. اندیس چاه مسی
چاه مسی یک اندیس فلزی است که در حوالی شهر گلگهر استان کرمان قرار دارد و مادهٔ معدنی موجود در آن، سرب و روی است. اندیس گوهرخیرآباد
گوهرخیرآباد یک اندیس فلزی است که در حوالی شهر رامک استان سیستان و بلوچستان قرار دارد و مادهٔ معدنی موجود در آن، مس است. معادن مس افغانستان
این معدن با داشتن در حدود ۵/۳ درصد مس خالص، ۶۰ متر عرض و ۳۰۰ متر طول دارد که در سال ۱۹۷۲ میلادی در ولایت فراه کشف گردیده‌است. معادن مس افغانستان
این معدن در سال ۱۹۷۳ خورشیدی توسط انجنیران روسی و افغان در ولایت فراه کشف گردیده که ۱۲۰ متر عرض و ۱۰۰۰ متر طول دارد. اندیس شنگان
شنگان یک اندیس فلزی است که در حوالی شهر درود استان لرستان قرار دارد و مادهٔ معدنی موجود در آن، مس است. معدن مسروری
معدن مسروری، روستایی از توابع بخش مشکان شهرستان نی‌ریز در استان فارس ایران است. اندیس مس عباس‌آباد
مس عباس آباد یک اندیس فلزی است که در استان قزوین قرار دارد و مادهٔ معدنی موجود در آن، مس است.سنگ میزبان این اندیس توفهای آندزیتی است و دیرینگی آن به دوران ائو- سازندکرج می‌رسد. اندیس جنوب اینچگان
جنوب اینچگان یک اندیس فلزی است که در حوالی شهر مشکان استان خراسان قرار دارد و مادهٔ معدنی موجود در آن، مس است.سنگ میزبان این اندیس ولکانیک است در این اندیس، پاراژنز‌های سیلیکات مس یافت می‌شوند. معدن سنگ آهن چادرملو
معدن سنگ‌آهن چادرملو که در سال ۱۳۱۹ اکتشاف شده‌است، فعلاً بزرگترین تولیدکننده کنسانتره سنگ‌آهن در ایران است با ذخیره استخراج شدنی به مقدار ۳۲۰ میلیون تن در کویر مرکزی ایران در ۱۸۰ کیلومتری شمال شرقی شهرستان یزد و ۳۰۰ کیلومتری جنوب طبس قرار گرفته‌است. عمر ذخایر سنگ‌آهن معدن چادرملو 5 سال دیگر به پایان می‌رسد. معادن مس افغانستان
این معدن در ولایت غور موقعیت دارد که در سال ۱۹۷۲ میلادی توسط انجنیران افغان و ورسی کشف گردیده‌است. در معدن مذکور در حدود یک درصد مس خالص وجود دارد. اندیس مس تیلوئی
مس تیلوئی یک اندیس فلزی است که در استان سیستان و بلوچستان قرار دارد و مادهٔ معدنی موجود در آن، مس است. سنگ میزبان این اندیس سنگهای ولکانیکی است و دیرینگی آن به دوران ائوسن می‌رسد. استان خراسان جنوبی
این استان دارای پتانسیل بالایی در بخش معادن می‌باشد به‌طوری‌که دارای تنها ذخایر منیزیت ایران (شهرستان بیرجند و شهرستان سربیشه)، بزرگ‌ترین ذخیره و تنها معدن آزبست ایران (معدن حاجات نهبندان) بوده و ذخایر و معادن مهم اورانیوم در (شهرستان فردوس )، بنتونیت (شهرستان سرایان، سه‌قلعه)، گرانیت (بیرجند و سربیشه)، گل سفید (بیرجند)، بازالت (شهرستان سربیشه) در خراسان جنوبی مورد بهره‌برداری قرار می‌گیرد. یکی دیگر از مهم‌ترین معادن این استان، معدن مس قلعه زری واقع در جنوب غرب این استان (خوسف) است که به علت عیار طلای بالای آن در سطح جهان شناخته شده‌است . شهرستان رفسنجان
در ۵۵ کیلومتری جنوب این شهرستان کارخانجات مس سرچشمه واقع شده‌است که بزرگ‌ترین معادن مس ایران در آن فرآوری می‌شود. معدن مس سرچشمه
در حال حاضر مجتمع مس سرچشمه اولین تولیدکنندهٔ مس در ایران است که تحت پوشش شرکت ملی صنایع مس ایران قرار دارد. بهره‌برداری از معدن از سال ۱۳۸۰ براساس طرح توسعهٔ معدن که توسط کارشناسان ایرانی تدوین شده، صورت می‌گیرد. میزان کانسنگ خروجی روزانه از جبهه‌های مختلف معدن که به روش روباز استخراج می‌شود ۴۱۰۰۰ تن و سالیانه حدود ۱۴ میلیون تن با عیار ۱٪ می‌باشد. میزان تولید نیز ۱۲۰۰۰۰ تن در سال بوده که در طرح توسعه به ۲۰۰۰۰۰ تن افزایش یافته‌است. براساس این طرح ظرفیت استخراج روزانه از حدود ۴۰۰۰۰ تن به ۸۰۰۰۰ تن رسیده و عمر مفید معدن با این طرح از ۱۵ سال به ۲۷ سال افزایش یافته و تا سال ۱۴۰۳ شمسی ادامه خواهد یافت.۴: (نتایج تفصیلی سرشماری نفوس و مسکن سال ۱۳۶۵ وزارت کشور-سیرجان-صفحه ۱۷) اندیس چاه راجی
چاه راجی یک اندیس فلزی است که در حوالی شهر رفسنجان استان کرمان قرار دارد و مادهٔ معدنی موجود در آن، مس است. اندیس تله معدن
تله معدن یک اندیس فلزی است که در حوالی شهر سردونیه استان کرمان قرار دارد و مادهٔ معدنی موجود در آن، مس است. اندیس حوض رئیس ۲
حوض رئیس ۲ یک اندیس فلزی است که در حوالی شهر جنوب سه چنگی استان خراسان قرار دارد و مادهٔ معدنی موجود در آن، مس است. اندیس نفت آباد ۱
نفت آباد ۱ یک اندیس فلزی است که در حوالی شهر سر چاه استان خراسان قرار دارد و مادهٔ معدنی موجود در آن، مس است. اندیس مس ایرانشهر
مس ایرانشهر یک اندیس فلزی است که در حوالی شهر سرباز استان سیستان و بلوچستان قرار دارد و مادهٔ معدنی موجود در آن، مس است. اندیس لار ۵
لار ۵ یک اندیس فلزی است که در حوالی شهر تله سیاه استان سیستان و بلوچستان قرار دارد و مادهٔ معدنی موجود در آن، مس است. معادن مس افغانستان
این معدن در سال ۱۹۷۴ میلادی در ولایت بادغیس کشف گردیده که شش منطقه مختلف مس در این مشخص شده‌است. در این معدن علاوه بر مس طلا، مولبدینوم، سرب و فلز نیز وجود دارد. اندیس مس میرآباد (۳)
مس میرآباد(۳) یک اندیس فلزی است که در حوالی شهر نوک آباد استان سیستان و بلوچستان قرار دارد و مادهٔ معدنی موجود در آن، مس است. اندیس معدن روغنی ۱
معدن روغنی ۱ یک اندیس فلزی است که در حوالی شهر چهار فرسخ استان خراسان قرار دارد و مادهٔ معدنی موجود در آن، مس است.سنگ میزبان این اندیس بازالت است و دیرینگی آن به دوران ترشیری می‌رسد. در این اندیس، پاراژنز‌های کوارتز ، گالن یافت می‌شوند. اندیس قله فیروز
قله فیروز یک اندیس فلزی است که در حوالی شهر بشرویه استان یزد قرار دارد و مادهٔ معدنی موجود در آن، مس است. اندیس قنات مروان
قنات مروان یک اندیس فلزی است که در حوالی شهر بافت استان کرمان قرار دارد و مادهٔ معدنی موجود در آن، مس است. اندیس مس حاجی کشته
مس حاجی کشته یک اندیس فلزی است که در حوالی شهر تله سیاه استان سیستان و بلوچستان قرار دارد و مادهٔ معدنی موجود در آن، مس است. قلعه مسه
قلعه مسه، روستایی از توابع بخش مرکزی شهرستان بوانات در استان فارس ایران است. اندیس بد میش
بد میش یک اندیس فلزی است که در حوالی شهر جبال بارز استان کرمان قرار دارد و مادهٔ معدنی موجود در آن، مس است. مجموعه معادن مس لقه مراد
مجموعه معادن مس لقه مراد مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان - دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان قم، بخش نوفل لوشاتو، دهستان فردو، روستای وشنوه، کوه‌های جنوب شرقی وشنوه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۳۶۴۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. اندیس مس لارشمالی
مس لارشمالی یک اندیس فلزی است که در حوالی شهر تله سیاه استان سیستان و بلوچستان قرار دارد و مادهٔ معدنی موجود در آن، مس است. اندیس مس چاه دولت
مس چاه دولت یک اندیس فلزی است که در حوالی شهر ایران شهر استان سیستان و بلوچستان قرار دارد و مادهٔ معدنی موجود در آن، مس است. معادن مس افغانستان
این معدن در ولایت هرات موقعیت دارد، اما معلومات در در مورد ذخیره و اکتشاف آن در دسترس نیست. معدن طلای زرشوران
معدن طلای زره‌شوران به عنوان بزرگترین معدن طلای ایران در ۳۵ کیلومتری شهرستان تکاب و ۱۵ کیلومتری مجموعه سازمان میراث فرهنگی و گردشگری تخت سلیمان واقع شده‌است. گواهی کشف معدن طلای زره‌شوران پس از عملیات اکتشافی گروه‌های داخلی و خارجی به نام سازمان توسعه و نوسازی معادن و صنایع معدنی ایران صادر شده‌است. اندیس سنگ صیات
سنگ صیات یک اندیس فلزی است که در حوالی شهر بردسیر استان کرمان قرار دارد و مادهٔ معدنی موجود در آن، مس است. معدن مس سرچشمه
سرچشمه یک اندیس فلزی است که در حوالی شهر رفسنجان استان کرمان قرار دارد و فلز اصلی با ارزش موجود در آن، مس است. در این معدن علاوه بر مس، عناصر با ارزش مولیبدن و طلا نیز وجود دارد. سنگ میزبان این اندیس سنگ‌های ولکانی _ رسوبی و گرانودیوریت است و دیرینگی آن به دوران ائوسن و بعد از آن می‌رسد. در این اندیس، پاراژنزهای کالکوپیریت، مالاکیت، کالکوسیت، کریزوکولا یافت می‌شوند. معدن مس درآلو
معدن مس درآلو در استان کرمان، شهرستان بردسیر با مختصات جغرافیایی به طول ۵۱۰۴۴۱ و عرض ۳۲۵۳۶۶۱ در سیستم M.T.M واقع شده‌است. اندیس مس ماده کاریز
مس ماده کاریز یک اندیس فلزی است که در حوالی شهر خونیک استان سیستان و بلوچستان قرار دارد و مادهٔ معدنی موجود در آن، مس است. اندیس درمیان ۱
درمیان ۱ یک اندیس فلزی است که در حوالی شهر سر بیشه استان خراسان قرار دارد و مادهٔ معدنی موجود در آن، مس است. محوطه معدن الماس بری سیوند
محوطه معدن الماس بری سیوند مربوط به دوره هخامنشی است و در شهرستان پاسارگاد، بخش مرکزی، دهستان کمین، روستای قوام آباد، کوه تنب کرم، ۱۰۰ متری جنوب شرقی معدن سیوند واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۱۹۱۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. استخراج مس
با توجه به ذخایر موجود مهم ترین معادن مس دنیا در مکزیک و کانادا، شیلی، برزیل، پرو، ایران، قزاقستان، سیبری، ازبکستان، اندونزی، ژاپن، زئیر، زامبیا، کوئینزلند، اوگاندا، باگین وین، یوگسلاوی، اسپانیا و نروژ واقع شده است. در میان تمامی معادن ذکر شده، معدن کودلکو شیلی با در اختیار داشتن 18 درصد از ذخایر مس جهان، بالاترین سهم را به خود اختصاص می دهد. این شرکت سالانه حجم قابل توجهی از مس را استخراج کرده و به صورت های مختلفی در اختیار مصرف کنندگان قرار می دهد. تپه مس (سرسختی)
تپه مس (سرسختی) مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان شازند، بخش مرکزی، روستای سرسختی عليا واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۲۲۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. کوه معدن ۱
کوه معدن ۱ یک اندیس فلزی است که در حوالی شهر جبال بارز استان کرمان قرار دارد و مادهٔ معدنی موجود در آن، مس است.سنگ میزبان این اندیس ولکانیک است و دیرینگی آن به دوران ائوسن می‌رسد. در این اندیس، پاراژنز‌های پیریت یافت می‌شوند. اندیس معدن بزرگ
معدن بزرگ یک اندیس فلزی است که در حوالی شهر عباس آباد استان سمنان قرار دارد و مادهٔ معدنی موجود در آن، مس است. معدن مس سرچشمه
۵: (مرکز ملی آمار-تقسیمات کشوری سال ۱۳۶۷-استان کرمان کد ۰۸-شهرستان سیرجان، بخش مرکزی، دهستان پاریز؛ ردیف ۶۴۲۵-کد ۰۸۰۶۰۱۰۰۰۲۰۵۷۱۰۵۴۸۰) اندیس نمکزار ۱
نمکزار ۱ یک اندیس فلزی است که در حوالی شهر رباط استان کرمان قرار دارد و مادهٔ معدنی موجود در آن، مس است. مس
ایرانیان به دلیل سهولت دسترسی به معادن مس در هزاره پنجم ق. م اولین تولیدکننده، مصرف‌کننده و صادر کننده لوازم و کالاهای مسی در آن زمان بودند. از مهم‌ترین مراکز مس آن دوره به شهداد کرمان اشاره کرد. اندیس مغ محمد
مغ محمد یک اندیس فلزی است که در حوالی شهر قلعه منوجان استان کرمان قرار دارد و مادهٔ معدنی موجود در آن، مس است.سنگ میزبان این اندیس بازالت است و دیرینگی آن به دوران کرتاسه بالایی می‌رسد. در این اندیس، پاراژنز‌های پیریت یافت می‌شوند. معدن مس سرچشمه
این محل از قدیم به‌دلیل جاری بودن آب‌های زنگاری‌رنگ و تشکیل رسوبات آبی‌رنگ در کف دره‌ها و جویبارها مورد توجه بوده‌است. این رسوبات نمک که سولفات مس می‌باشند، هم‌اکنون نیز در کف آبراهه‌های اطراف معدن قابل مشاهده می‌باشند. این کانسار برای اولین‌بار توسط برادران رضایی در سال ۱۹۲۸ کشف شد. اولین کارهای اکتشافی و پی‌جویی در سال ۱۹۶۶ توسط سازمان زمین‌شناسی کشور در این منطقه انجام شد. کارهای دقیق‌تر اکتشافی با حفاری‌هایی به‌طول ۱۲۰۰۰ متر ادامه یافت. عملیات معدن‌کاری در این معدن از سال ۱۳۴۵ با صدور پروانهٔ اکتشاف به نام «شرکت سهامی معادن کرمان» آغاز شد. در سال ۱۳۴۶ این شرکت به همراه یک شرکت مهندسی مشاور انگلیسی به تهیه نقشه‌های زمین‌شناسی منطقه به مقیاس ۱:۵۰۰۰۰ و ۱:۱۰۰۰۰ و ۱:۲۵۰۰ پرداخته و به‌دنبال آن شبکه حفاری ۲۰۰ متری بر روی نقشه ۱:۲۵۰۰ ایجاد شد. با انحلال مشارکت شرکت‌های ایرانی - انگلیسی در سال ۱۳۴۹ ادامهٔ عملیات اکتشافی به «شرکت سهامی معادن مس سرچشمه» سپرده شد و این شرکت توانست تا سال ۱۳۵۴ عملیات حفاری عمقی در شبکه‌های ۱۰۰ متری قائم و ۵۰ متری زاویه‌دار را به انجام رساند. در سال ۱۳۵۵، به دنبال تحولات پدید آمده در شیلی، شرکت آناکاندا (Anaconda) از کمپانی‌های اصلی بهره‌برداری مس شیلی، طی مشارکت با «شرکت ملی صنایع مس ایران» - که جایگزین شرکت سهامی معادن مس سرچشمه شده بود - طرح ۲۰ ساله بهره‌برداری از معدن و طراحی کارخانه را آغاز نمود که این برنامه‌ها با وقوع انقلاب اسلامی متوقف شد. ادامهٔ فعالیت‌ها در سال ۱۳۵۷ توسط کارشناسان ایرانی پیگیری شد و آنان توانستند طی سال‌های ۱۳۶۰ تا ۱۳۶۲ به ترتیب واحدهای «معدن و تغلیظ»، «ذوب و ریخته‌گری»، «استحصال مولیبدن» و «پالایشگاه» را راه‌اندازی کنند معادن مس افغانستان
این معدن در سال ۱۹۷۳ میلادی در ولایت فراه کشف شده و دو عشاریه ۳۱ در صد مس خالص دارد. اندیس قنات مروان۱
قنات مروان۱ یک اندیس فلزی است که در حوالی شهر بافت استان کرمان قرار دارد و مادهٔ معدنی موجود در آن، سرب و روی است. اندیس نفت آباد
نفت آباد یک اندیس فلزی است که در حوالی شهر سر چاه استان خراسان قرار دارد و مادهٔ معدنی موجود در آن، مس است. اندیس تل معدن
تل معدن یک اندیس فلزی است که در حوالی شهر بردسیر استان کرمان قرار دارد و مادهٔ معدنی موجود در آن، مس است. اندیس مس دربیابان زاهدان
مس دربیابان زاهدان یک اندیس فلزی است که در حوالی شهر زاهدان استان سیستان و بلوچستان قرار دارد و مادهٔ معدنی موجود در آن، مس است. اندیس نمکزار
نمکزار یک اندیس فلزی است که در حوالی شهر رباط استان کرمان قرار دارد و مادهٔ معدنی موجود در آن، مس است. اندیس پال سبز معدن‌ها
پال سبز معدن ها یک اندیس فلزی است که در حوالی شهر پرنگ استان خراسان قرار دارد و مادهٔ معدنی موجود در آن، مس است. شرکت ملی صنایع مس ایران
شرکت ملی صنایع مس ایران، شرکت تولید و استخراج مس ایرانی است، که در زمینه اکتشاف، استخراج و بهره‌برداری مس، همچنین تولید محصولات مسی همچون کاتد، اسلب، بیلت و مفتول، فعالیت می‌نماید. این شرکت مالک سه معدن مس سرچشمه و میدوک در استان کرمان و سونگون در استان آذربایجان شرقی می‌باشد. اندیس مزرعه حاجی حسن
مزرعه حاجی حسن یک اندیس فلزی است که در حوالی شهر اردکان استان یزد قرار دارد و مادهٔ معدنی موجود در آن، مس است. معدن آنکاسار
معدن آنکاسار ( ) یک معدن بزرگ در استان سیونیک در جنوب شرق ارمنستان می‌باشد. آنکاسار یکی از بزرگترین ذخایر مس در ارمنستان می‌باشد و برآورد می‌شود ذخایری حاوی ۱.۲ میلیارد تن سنگ مس با درجه ۰.۴۹٪ و مولیبدن با درجه ۰.۲% را دارا باشد. برنز
ایران دارای پیشینه بسیار طولانی در امر ذوب سنگ معدن و استخراج فلز مس می‌باشد، آثار بدست آمده از تپه قبرستان دشت قزوین متعلق به نیمه دوم هزاره پنجم پیش از میلاد، روستاهای سنگتراشان و سرخه ده علیا (سرسراب) در خرم‌آباد لرستان، تپه علی کش در دهلران، تپه سیلک، تل ابلیس در بخش مرکزی رشته کوه‌های کرمان و کاوشهای بمپور و شهداد گویای این مطلب است. فلز کاران قدیمی به مرور در جهت بهره‌گیری از عناصر و ترکیب آنها، به ماده‌ای محکم تر از آلیاژ مس و قلع دست یافتند که اصطلاحاً برنز نامیده می‌شود. بدین ترتیب برنز به صورت یکی از برجسته‌ترین صنایع فلات ایران درآمد. عصر برنز در ایران به سه دوره فرعی تقسیم می‌شود که عبارتند از: اندیس مس لار۱
مس لار۱ یک اندیس فلزی است که در حوالی شهر تله سیاه استان سیستان و بلوچستان قرار دارد و مادهٔ معدنی موجود در آن، مس است. اندیس دهنه
دهنه یک اندیس فلزی است که در حوالی شهر سلطان آباد  استان خراسان قرار دارد و مادهٔ معدنی موجود در آن، مس است. اندیس میدان بالا۲
میدان بالا۲ یک اندیس فلزی است که در حوالی شهر خوی استان آذربایجان غربی قرار دارد و مادهٔ معدنی موجود در آن، مس است. ارسباران
بهره‌برداری کامل از معدن مس سونگون می‌تواند تأثیر بالایی در رشد اقتصادی منطقه داشته باشد. این معدن در ۱۳۰ کیلومتری شمال تبریز و ۳۰ کیلومتری شهرستان ورزقان واقع شده‌است. براساس آخرین محاسبات انجام شده ذخیره قطعی این کانسار در حدود ۷۹۶ میلیون تن با عیار ۶۱/۰ درصد مس (تا تراز ۱۶۰۰) برآورد شده‌است. بخش عمده منطقه آزاد تجاری-صنعتی ارس، که اقتصاد ایران را با اقتصاد منطقه‌ای قفقاز، روسیه و شرق اروپا متصل می‌کند، در ارسباران واقع شده‌است و احتمالاً در توسعه اقتصادی ناحیه نقشی اساسی خواهد داشت.از جمله مکان‌های مناسب در جنگل‌های ارسباران جهت استراحت و اسکان می‌توان به قلعه درسی، مکیدی درسی، آینالو در کلیبر و چیچکلو و جنگل های بکر هفت‌چشمه و پیرداوود (آرامگاه میر داوود ) در ورزقان اشاره کرد که در دل جنگل های ارسباران قرار گرفته. اساسی‌ترین کاری که در زمینه گسترش کمپ‌های گردشگری در شرف اجرا است، آماده‌سازی ۳ کیلومتر از سواحل رود ارس برای اجرای طرح‌های گردشگری می‌باشد. بنا به گفته اکبر ترکان، این کار پتانسیلی عظیم و نیرومند برای رقابت با تمامی جاذبه‌های گردشگری ایران خواهد بود.