گروه شورشی القائده در چه سالی و با چه هدفی شکل گرفت؟
جیش المهدی
در تابستان سال ۲۰۰۳ میلادی پس از سرنگونی حکومت صدام، توسط یک روحانی جوان شیعه بنام مقتدی صدر با هدف حکومت اسلامی تشکیل شد. این گروه نظامی فداییان مقتدی صدر بسرعت محبوبیت زیادی در شیعیان عراق یافت، بطوریکه اعضای آن در سال ۲۰۰۶ به شصت هزار نفر می‌رسید و نمایش اقتدار و رژه‌های علنی در شهرهای عراق از جمله شهرک صدر، نجف، بصره، کوفه انجام می‌دادند. در زمان حضور نیروهای آمریکایی، به عنوان شیعه ناراضی از حضور اشغالگران علاوه بر دو گروه دیگر: القاعده تسنن و بازماندگان صدام، درگیری‌های خونین متعددی بین شبه‌نظامیان این گروه با دولت عراق و ارتش آمریکا در شهرهای مختلف عراق روی داده‌است که موجب کشته‌شدن صدها نفر از نیروهای دو طرف و همچنین غیرنظامیان شده‌است. عراق
در تابستان ۱۳۸۲ گروه شبه‌نظامی شیعی جیش المهدی توسط مقتدی صدر تشکیل شد و در فروردین ۱۳۸۳ شروع به مقابله با نیروهای ائتلاف کرد. در این سال نیروهای شبه‌نظامی سنی و شیعی به جنگ با یکدیگر، علیه نیروهای ائتلاف و علیه دولت موقت عراق که در خرداد ۱۳۸۳ به قدرت رسیده بود پرداختند. نبرد اول فلوجه در فروردین و نبرد دوم فلوجه در آبان ۱۳۸۳ نیز جزو همان درگیری‌ها به‌شمار می‌رود. گروه سنی‌مذهب جماعت توحید و جهاد که در مهر ۱۳۸۳ تبدیل به القاعدهٔ عراق شد نیروهای ائتلاف و شهروندان عادی به ویژه شیعیان را هدف قرار می‌داد و بدینوسیله به آتش اختلافات مذهبی دامن می‌زد.
قیام کردها در عراق در ۱۹۴۳
قیام کردها در عراق در ۱۹۴۳، یا شورش ملا مصطفی بارزانی در سال‌های ۱۹۴۵–۱۹۴۳ یک قیام ملی‌گرایانهٔ کردی در پادشاهی عراق در سال‌های جنگ جهانی دوم بود. این قیام توسط ملا مصطفی بارزانی رهبری شده و چندی بعد برادر بزرگ‌تر وی احمد بارزانی نیز که رهبر قیام پیشین کردهای عراق بود بدان پیوست. این قیام در سال ۱۹۴۳ آغاز شد و در نهایت با حملهٔ نیروهای حکومت مرکزی عراق و نیز گریختن چند ایل کرد، در اواخر سال ۱۹۴۵ به پایان رسید. در نتیجهٔاین قیام بارزانی‌ها به همراه شمار زیادی از نیروهایشان به سوی کردستان ایران عقب‌نشینی کرده و به جمع کردهای ایران که جمهوری مهاباد را تأسیس کرده‌بودند پیوستند. ایاد علاوی
در سال ۱۹۷۴ یک سازمان مخفی با برخی از عراقیها از جمله دکتر تحسین معله وهانی الفکیکی و سرلشکر ستاد حسن النقیب و سرهنگ سلیم شاکر و سرهنگ دوم پزشک صلاح شبیب تشکیل داد. درسال۱۹۹۰ این سازمان بنام جنبش وفاق ملی عراق در بیروت علنی و اعلام شد. وی به عنوان دبیرکل این جنیش انتخاب و در سال ۱۹۹۳ مجدداً به همین سمت انتخاب گردید. در فوریه ۱۹۷۸ مورد سوء قصد ترور قرار گرفت که مجروح و بیش از یکسال در بیمارستان بسر برد. سازمان فداییان خلق ایران (اکثریت)
به دنبال کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ و سقوط دولت ملی و دموکراتیک به نخست وزیری دکتر محمد مصدق، فشار بر نیروهای دگراندیش ایرانی از سوی حکومت پهلوی شدت گرفت. با هدف قرار دادن مهم‌ترین سازمانهای سیاسی آن زمان یعنی حزب توده ایران و جبهه ملی ایران که پایگاه اصلی مخالفان حکومت بود، حکومت موفق گردید اپوزیسیون سازمان یافته ایران را درهم بشکند. لیکن در اوایل دههٔ ۶۰ میلادی زمزمه‌های مخالفت با حکومت سلطنتی از نو شنیده شد. از اینرو محافل روشنفکری تبدیل به مراکز فعالیت سیاسی گردید. دانش‌آموزان و دانشجویان ایرانی نسبت به جنبش‌های آزادی خواهانه و انقلابی که طی دهه‌های ۱۹۵۰ و ۱۹۶۰ در کشورهای مختلف به‌ویژه در کوبا و ویتنام جریان داشت گرایش زیادی پیدا کرده بودند. استقلال، دموکراسی، سوسیالیسم و پیشرفت های اجتماعی آماج‌های اصلی مبارزهٔ روشنفکران ایران بود. از آنجا که برای رهبری جنبش، عملا سازمان‌ها و احزاب قدرتمند و با تجربه وجود نداشت، بحث محافل روشنفکری روی چگونگی پرکردن این خلأ بزرگ سیاسی متمرکز گردید. صالح مسلم
مسلم در که در دهه هفتاد میلادی مشغول تحصیل در دانشگاه فنی استانبول شد متأثر از قیام کردهای عراق به رهبری ملا مصطفی بارزانی به فعالیت برای احقاق حقوق کردهای سوریه مبادرت ورزید. شکست قیام کردهای عراق، اعتقاد مسلم را برای نیل به هدفش راسخ‌تر کرد. او در سال ۱۹۹۸ عضو حزب دموکرات کردستان سوریه شد. او که از عدم تأثیرگذاری الپارتی مأیوس شده بود، در سال ۲۰۰۳ آن را ترک و به اتحاد دموکراتیک پیوست؛ که در آن زمان به عنوان شاخه سوریه حزب کارگران کردستان تأسیس شده‌بود. او که به عضویت هیئت اجرایی اتحاد دموکراتیک درآمده بود سال ۲۰۱۰ به عنوان رهبر حزب انتخاب شد. مسلم پس از زندانی شدن خود و همسرش در سوریه، به مقر پ.ک.ک در کردستان عراق پناه بردند. هر چند که پس از خیزش مردم سوریه در سال ۲۰۱۱ دوباره به قامشلی در استان حسکه بازگشت. او که نقشی اساسی در ایجاد کمیته هماهنگی ملی سوریه داشت به عنوان قائم مقام آن انتخاب شد. فدراسیون انقلابی ارمنی در ایران
مهمترین ۴دراسیون انقلبی ایران در تاریخ ایران در جریان انقلاب مشروطه ایران اتفاق افتاد. اعضای این فدراسیون از سال ۱۹۰۶ به‌طور جداگانه با جناح مشروطه خواه درگیر بودند. تعهد بیشتر فدراسیون انقلابی به هدف مشروطه با تهاجم عثمانی به آذربایجان ایران و غارت بیش از حد روستاهای ارمنی در منطقه تقویت شد. در سال ۱۹۰۷، در جریان چهارمین کنگره عمومی، رای‌گیری توسط رهبران این نزب انجام شد تا در مورد مشارکت علنی و رسمی فدراسیون انقلابی ارمنی در انقلاب مشروطه بحث شود. با ۲۵ رأی موافق و ۱ رأی غیابی، حزب میانه روزی اکنون رسماً در این امر مشارکت داشته‌است. در سال ۱۹۰۸ و اوایل ۱۹۰۹، در میان انقلاب مشروطه ایران، گردان و مبارزان ارمنی تشکیل بخش مهمی از نیروهای انقلابی به رهبری ستارخان و باقرخان، و آنها یک نقش محوری در تلاش‌های مشروطه خواهان به دست آوردن کنترل بخش‌های مختلف از بازی آذربایجان ایرانی. "فدایی" نیکول دومان در دفاع از تبریز و در دفاع از قانون اساسی مشارکت داشت، تا دسامبر ۱۹۱۱، زمانی که نیروهای روسی آنها را کاملاً شکست دادند. در دوره بعد، پس از تسخیر موفقیت‌آمیز شهر توسط روس‌ها، بسیاری از مشروطه خواهان اعدام و دستگیر شدند که در نتیجه برخی از اعضای این حزب نیز شامل این افراد شدند. گروه خراسان
محسن الفضلی کویتی‌الاصل رهبر گروه خراسان بود که هدف خود را نابودی آمریکا و غرب معرفی کرده بود. او یکی از اعضای القاعده بود که در پروژه ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱ و حمله به برج‌های دوقلو نقش داشت و در آن زمان تنها ۲۰ سال داشت. پس از آن نیز روابط نزدیک خود با ابومصعب الزرقاوی را حفظ کرد و بعد از این‌که القاعده فعالیت خود را در سوریه شروع کرد، به سوریه نقل مکان کرد و در میان اعضای جبهه‌النصره جای گرفت. در فعالیت‌های جنگی وی نیز گفته می‌شود، ابتدا در شمال افغانستان برای القاعده می‌جنگید، سپس به چچن رفت تا علیه روسیه بجنگد. او در سوریه تمامی فنون رزمی اعم از کار با انواع سلاح‌های سنگین و مواد منفجره را که پیشتر آموخته، پیاده می‌کند.وی در حمله هوایی آمریکا به پایگاه این گروه در سوریه در ۲۳ سپتامبر ۲۰۱۴ کشته شد. فرقه اشتراکیون خلق ترکیه
حزب کمونیست ترکیه در ۷ دسامبر ۱۹۲۰ در آنکارا اعلام کرد که حاضر به همکاری با گروه خلق و ارتش سبز است و اعلامیۀ حزب و نیز برنامۀ حزب برای مشارکت خلق‌های ترکیه را منتشر کرد. بدین ترتیب فرقه اشتراکیون خلق ترکیه به عنوان بازوی قانونی حزب کمونیست ترکیه به یک حزب کمونیستی قانونی در ترکیه تبدیل شد. فرقۀ اشتراکیون خلق ترکیه که نشریه‌ای به نام اَمَک (Emek به معنای کار) را منتشر می‌کرد، مطالعه‌ای سیاسی را بر روی طبقۀ کارگر و دهقانان فقیر برنامه‌ریزی کرد. این نشریه در ژانویۀ ۱۹۲۱ تعطیل شد. پس از نبرد سقاریه به حزب اجازه داده شد که فعالیت خود را از سر بگیرد. فرقۀ اشتراکیون خلق ترکیه در ۱۵ اوت ۱۹۲۲ کنگرۀ نخست خود را در آنکارا برگزار کرد. اما به دلیل برگزاری کنگرۀ بدون مجوز و نیز شرکت کردن در کنگرۀ کمینترن یک بار دیگر فعالیت حزب در ۱۲ سپتامبر ۱۹۲۲ ممنوع اعلام شد. در اوت ۱۹۲۳ رهبران حزب به زندان محکوم شدند. گردان عبدالله عزام
گردان عبدالله عزام یک گروه تروریستی و جهادی سنی وابسته به القاعده می‌باشد که در سال ۲۰۰۹ اعلام موجودی کرده و در برخی از کشورهای خاورمیانه از جمله عربستان سعودی، لبنان، پاکستان و افغانستان به فعالیت می‌پردازد. وجه تسمیه این گروه از نام عبدالله عزام، یکی از بنیانگذاران القاعده و از نزدیکان اسامه بن لادن می‌باشد. انقلاب رمضان
انقلاب رمضان که به عنوان انقلاب ۸ فوریه و کودتای فوریه ۱۹۶۳ نیز شناخته میشود، یک کودتای نظامی بود که توسط شاخه عراقی حزب بعث انجام شد و به سرنگونی عبدالکریم قاسم نخست وزیر عراق در سال ۱۹۶۳ انجامید. این کودتا در فاصله ۸ تا ۱۰ فوریه ۱۹۶۳ اتفاق افتاد. به معاون سابق قاسم، عبدالسلام عارف که بعثی نبود عنوان عمدتاً تشریفاتی رئیس جمهور داده شد در حالیکه ژنرال برجسته بعثی احمد حسن البکر به مقام نخست وزیری رسید. قویترین رهبر دولت جدید دبیرکل شاخه عراقی حزب بعث علی صالح السعدی بود که کنترل گروه شبه نظامی گارد ملی را در دست داشت و کشتار صدها نفر - اگر نه هزاران- از مظنونین به کمونیسم و دیگر مخالفان در پی کودتا را سازماندهی کرد. گروه‌های عقاب فتح
گروه‌های عقاب فتح () تشکیلات نظامی وابسته به جنبش فتح در «اولین قیام» بعد از تشکیل گروه موسوم به «ببرهای سیاه» تأسیس شد؛ که نقش مبارز و فعالی را علیه اشغالگری اسراییل در مدت زمان «قیام الاقصی» در سال ۲۰۰۰ با شرکت در عملیات قوی با همکاری «گردانهای القسام» معروف به آتشفشانهای خشم داشت. تقی ارانی
آشنایی و همکاری این سه نفر (اسدی، ارانی و علوی) به پایه‌گذاری «فرقه جمهوری انقلابی ایران» انجامید این فرقه در سال ۱۳۰۴ خورشیدی به دنبال خلع احمد شاه و ایجاد حکومت موقت، بیانیه‌ای را خطاب به ملت ایران منتشر کرد. آن‌ها علیه تاجگذاری رضا شاه و سلطنت وی نیز اقداماتی را انجام دادند. فرقه در دسامبر ۱۹۲۷ میلادی در کنگره بروکسل با «سلیمان میرزا اسکندری»، رهبر حزب سوسیالیست ایران ارتباط برقرار کرد همچنین در پاییز سال ۱۳۰۶ جزوه‌ای با عنوان «بیان حق» انتشار داد. سید حسین بدرالدین حوثی
حوثی نفر نخست انقلاب صعده بود. وی همچنین گروه شباب‌المومنین که گروهی مخالف ایالات متحده آمریکا و اسراییل است را بنیانگذاری کرد. طرفداران این گروه، دولت یمن را به حمایت از ایالات متحده و اسراییل متهم می‌سازند. حزب الدعوه اسلامی
با به قدرت رسیدن صدام حسین در عراق در ۲۵ تیر ۱۳۵۸ / ۱۶ ژوئیه ۱۹۷۹، روند سرکوب حزب شدت گرفت. واکنش حزب در پیش گرفتن مبارزهٔ مسلحانه بود. رژیم صدام اعضای حزب را دستگیر و صدها تن از آنان را پس از محاکمه‌های فرمایشی اعدام کرد. در چنین اوضاعی، حزب الدعوة مرکز فعالیت خود را به ایران منتقل کرد. محمد مهدی آصفی در تابستان ۱۳۵۸ش / ۱۹۷۹ به ایران آمد. او و سایر رهبران حزب تصمیم گرفتند ساختار تشکیلاتی حزب را بازسازی کنند و رهبری حزب را از فردمحوری که در محمد هادی سبیتی متجلی می‌شد، خارج کنند. بنا بر این، شورای مرکزی حزب با عضویت محمدهادی سبیتی، علی کورانی، محمدمهدی آصفی، سید مرتضی عسکری و سید کاظم حائری (فقیه الدعوة) شکل گرفت. سبیتی و همفکرانش این توافق را ضد خود دانسته، با آن مخالفت کردند که بی‌نتیجه بود. شورای انقلاب اتفاق اسلامی افغانستان
شورای انقلاب اتفاق اسلامی افغانستان یک جنبش سیاسی هزاره در افغانستان بود که در سال ۱۹۷۹ ضد حکومت چپ‌گرای کابل بنیان‌گذاری شد. این جنبش توسط سید علی بهشتی رهبری شده بود. احرار الشام
تشکیل این گروه به مارس-مه ۲۰۱۱ درست پس از انقلاب مصر برمی‌گردد که تعدادی از زندانیان اسلام‌گرا با عفو عمومی حکومت سوریه آزاد شدند. بنا بر گزارش سازمان‌های اطلاعاتی آمریکا، تعدادی از اعضای القاعده که از زندان‌های حکومت سوریه آزاد شدند، قادر به تأثیرگذاری بر روی عملیات‌های این گروه و همچنین تأثیرگذاری در رده‌های بالای تصمیم‌گیری این گروه هستند. فرماندهی این گروه برعهده دکتر حسان عبود بود که به طور مرموزی همراه ابوخالد سوری (نماینده ایمن الظواهری رهبر سازمان تروریستی القاعده در سوریه) و بسیاری دیگر از کادر فرماندهی این گروه کشته شدند. احرار الشام رابطه تنگاتنگی با سازمان تروریستی القاعده دارد این گروه در سال ۲۰۱۳ حدود ۸۳ یگان در نقاط مختلف سوریه داشته است. احرار الشام با گروه‌های سکولار حاضر در سوریه همکاری می‌کند. این گروه قبلاً نقش عمده‌ای را در ائتلاف جیش‌الفتح که در استان‌های ادلب و حلب فعال هستند بازی می‌کرد اما بعد از آن به عضویت جبهه تحریر سوریه درآمد. با وجود همکاری احرار الشام با سایر گروه‌ها، این جنبش، رهبری و سازمان منحصر به خود را داراست. گفته می‌شود: این گروه علاوه بر چاپ و نشر رساله‌های مذهبی، خدمات بشردوستانه نیز به انجمن‌ها ارائه می‌دهد. ترکان جوان
اگرچه پس از ضربهٔ ۱۸۹۷، جنبش ضد استبدادی ترک‌های جوان در عثمانی تا دو سه سال مانده به اعلان حریت در ۱۹۰۸، در حال رکود بود، مرکز ثقل جنبش در داخل و تأثیر گروه‌های خارج از کشور در آن کم بود. در ۱۹۰۴ و سال‌های پس از آن، تشکل‌هایی در میان دانش‌آموزان و دانشجویان مدارس عالی نظامی و غیرنظامی و روشنفکران در استانبول و شام و شهرهای روم ایلی به وجود آمد. در این میان، تشکیل «جمعیت حریت عثمانی» در سپتامبر ۱۹۰۶ در شهر بندری سلانیک با شرکت گروهی از افسران و کارمندان از اهمیت خاصی برخوردار است. همین جمعیت یک سال بعد با اعزام نمایندگانی به پاریس، با جمعیت ترقی و اتحاد عثمانی تماس گرفت و در نتیجه مذاکراتی که در پاریس و سلانیک صورت گرفت، آن دو جمعیت در سپتامبر ۱۹۰۷ متحد شدند و سازمان به وجود آمده از اتحاد آن دو، دارای دو مرکز داخلی و خارجی (در پاریس) شد. مرکز داخلی که در سلانیک مستقر بود استقلال نسبی داشت و با بخش ترکی روزنامهٔ «شورای امت»، که در پاریس منتشر می‌شد، همکاری می‌کرد. اهداف اصلی تعیین شده برای سازمان عبارت بود از: ۱) نجات وطن از وضع دشواری که گرفتارش شده بود؛ ۲) نجات ملت از ظلم و اسارت و تأمین زندگی شایسته برای آنان. رسیدن به این دو هدف، در گرو احیا و اجرای قانون اساسی بود. این سازمان نو، «ترقی و اتحاد عثمانی» نامیده شد. پس از اعلان مشروطیت بود که نام سازمان به «اتحاد و ترقی» تبدیل شد. قیام کردها در عراق در ۱۹۴۳
مصطفی بارزانی که موقعیتش با سیاست‌های پیشین تقویت شده‌بود به درخواست‌هایش ادامه داد و به‌طور همزمان نیروهایش را برای انجام عملیات‌های نظامی بعدی آماده می‌کرد. وی که می‌دانست درگیری نزدیک است نیروهایش را به سه بخش تقسیم کرد: جبههٔ مرگور رواندوز به فرماندهی مصطفی خوشناو افسر سابق ارتش، جبههّ عمادیه به فرماندهی عزت عبدالعزیز و جبههٔ عقره به فرماندهی شیخ سلیمان بارزانی. تمام عناصر می‌بایست در برابر مصطفی بارزانی پاسخگو می‌بودند و او به صورت خودخوانده به ژنرال نیروهای انقلابی تبدیل شد. مصطفی بارزانی همچنین به توصیهٔ شیخ احمد بارزانی در اوایل ۱۹۴۵ حزب آزادی کرد یا رزگاری کرد را تأسیس کرد. رزگاری کرد کردها و در درجهٔ اول افسران کرد، کارکنان حکومت و حرفه‌ای‌ها را متحد کرده و خودمختاری یا استقلال را در درون عراق ایجاد کرده و سپس یگان‌های نظامی را برای دفاع از کردستان تشکیل داد. حزب مطالبه آزاد
حزب مطالبهٔ آزاد در سال ۲۰۱۲ از دل جنبش مستضعفین -که تشکیل شده از افراد حزب‌الله است- است بیرون آمد. هرچند حسین یلماز در این باره می‌گوید:«ما را منتسب به حزب‌الله می دانند اما ما از آنان جدا هستیم. ما به عنوان جنبش مستضعفین دارای شناسنامه قانونی و آشکار هستیم اما حزب‌الله یک حرکت غیرقانونی و زیرزمینی است. در چند ماه آینده خواهید دید که حزب ما با نام حزب دعوای آزاد، در همه صحنه‌ها حضور جدی و فعال خواهد داشت.» همچنین در یک سخنرانی دیگر در این رابطه گفت:«نسبت دادن حرکت ما به حزب‌الله ترکیه و یادآوری مسائل سالیان گذشته یک تلاش هدفمند برای مبارزه با گروه ماست و ما کاملاً مستقل هستیم.» حسین یلماز آغاز تأسیس حزب را اینگونه شرح داد:«ما در سوریه با خالد مشعل و چند عضو دیگر حکاس گفتگو کردیم. مشعل شخصاً به ما توصیه کرد که فعالیت دینی، سیاسی و اجتماعی خود را در چهارچوب یک حزب رسمی و قانونی جلو ببریم.» این حزب مهمترین حزب اسلام‌گرا در میان کردهای ترکیه است. این حزب خط مشی خود را در مقابله هر دو جریان حزب عدالت و توسعه و حزب صلح و دموکراسی عنوان کرده است. حسین یلماز در این باره گفته است:«جنبش ما به دنبال اثبات این واقعیت است که کردها غیر از مسائل قومی، فرهنگی و سیاسی، مطالبات دینی و مذهبی نیز دارند و در حال حاضر این مطالبات نه از سوی حکومت پاسخ داده می‌شود و نه مجموعه پ. ک. ک و حزب صلح و دموکراسی به این موضوع توجهی می‌کند. در نتیجه ما چاره را در آن دیده‌ایم که وارد میدان شویم و امیدواریم درانتخابات پیش روی شهرداری‌ها، به اندازه توان و ظرفیت‌های خود موفقیت کسب کنیم.» و همچنین:«من تاکنون در چندین سخنرانی اعلام کرده‌ام که احزاب عدالت و توسعه و صلح و دموکراسی نمی‌توانند خواسته‌های اسلامگرایان کُرد را برآورده کنند و این حزب در آینده‌ای نزدیک نشان خواهد داد که راه نجات کردها در مکاتب کمالیسم و آپوییسم نیست.» جهاد اسلامی مصر
هدف اصلی جهاد اسلامی براندازی حکومت مصر و برقراری یک حکومت دینی در این کشور است. ایمن الظواهری که از سال ۱۹۹۱ رهبر این سازمان است، در ژوئن ۲۰۰۱ ادغام رسمی این سازمان با متحد دیرینه‌اش القاعده به رهبری اسامه بن لادن و تشکیل سازمانی جدید به نام قاعدة الجهاد را اعلام کرد. حزب ملل اسلامی
حزب ملل اسلامی، از اولین گروه‌های مبارز اسلامی با مشی مسلحانه در ایران بود که در اوایل دهه چهل فعالیت زیرزمینی خود را آغاز نمود. هدف نهائی این گروه تأسیس حکومت اسلامی بود. این گروه با رهبری و محوریت سید محمدکاظم موسوی بجنوردی شکل گرفت. ولسوالی لعل و سرجنگل
لعل سرجنگل از سال ١٩٧٩ تا ٢٠٠١ توسط سازمان‌های جهادی نوظهور که عمدتاً با ایران مرتبط بودند کنترل می‌شد. این سازمان ها به دلیل درگیر کردن مردم در جنگ های داخلی محلی و تحمیل انواع مختلف مالیات های غیرقانونی شهرت متفاوتی دارند. اما نقطه درخشان سازمان های جهادی لعل و سرجنگل، تأسیس و اتحاد این احزاب محلی در سال ١٣۶٧ تحت پرچم حزب وحدت بود. یک واقعیت کمتر شناخته شده این است که این حزب با مبارزات سخت یک رهبر مجاهد سید عبدالحمید سجادی شکل گرفت. اولین کنوانسیون وحدت توسط همه رهبران مقاومت هزاره در لعل به شمول محمد محقق که نماینده هزاره های شمالی به رهبری مرحوم عبدالعلی مزاری بود امضا شد. سید محمود کاظمی‌دینان
به دلیل حضور در مراسم‌های فدائیان اسلام و سخنرانی‌های نواب صفوی، آشنایی با اهداف و تفکرات انقلابی داشت و با شروع تحرکات انقلابی روح اله خمینی در سال ۱۳۴۲، وی نیز به این تحرکات و فعالیت‌های انقلابی پیوست. وی در روستای زادگاه خود مکتب الجواد را تأسیس و راه اندازی نمود که مکتبی اعتقادی - سیاسی جهت مبارزه با رژیم پهلوی و ترویج تفکرات انقلابی خمینی بود. داعش
ریشهٔ داعش به جماعت توحید و جهاد می‌رسد که در سال ۱۹۹۹ به رهبری ابومصعب الزرقاوی تأسیس شد و در سال ۲۰۰۴ به شبکهٔ القاعده پیوست و پس از آن به القاعده عراق معروف شد. این گروه که وارد جنگ با دولت عراق و نیروهای آمریکایی مستقر در عراق شده بود در سال ۲۰۰۶ با چندین گروه اسلام‌گرای دیگر ائتلاف کرد و «مجلس شورای مجاهدین» را تشکیل داد که یک قدرت مهم در استان انبار، وسیع‌ترین استان عراق، محسوب می‌شد. در ۱۳ اکتبر همان سال، مجلس شورای مجاهدین به همراه چند گروه شورشیِ دیگر «حکومت اسلامی عراق» را تشکیل داد. ابوایوب المصری و ابوعمر بغدادی دو رهبر اصلی حکومت اسلامی عراق بودند که در ۱۸ آوریل ۲۰۱۰ در عملیات ارتش آمریکا کشته شدند و ابوبکر بغدادی جایگزین آن‌ها شد. عصائب اهل حق
پس از قیام شیعیان در سال ۲۰۰۴، قیس الخزعلی از ارتش مهدی مقتدی صدر جدا شده و شبکه خودش به نام شبکه خزعلی را تشکیل داد. هنگامیکه ارتش مهدی با آمریکایی‌ها و دولت یک آتش‌بس امضا کرد و جنگ متوقف شد، گروه قیس الخزعلی به جنگ ادامه داد. در طی جنگ خزعلی دستورهای خود را بدون اینکه تأیید مقتدی صدر را بگیرد به شبه نظامیان خود صادر می‌کرد. رهبری این گروه که شامل قیس الخزعلی، عبد الهادی الدراجی (سیاستمدار طرفدار جنبش مقتدی صدر) و اکرم الکعبی می‌شدند در نیمه سال ۲۰۰۵ با الصدر آشتی کردند. در ژوئیه ۲۰۰۶ گروه العصائب تأسیس شد و تبدیل به یکی از گروه‌های ویژه شد که مستقل تر از ارتش مهدی عمل می‌کرد. در سال ۲۰۰۸ پس از منحل شدن ارتش مهدی شبکه خزعلی به یک شبکه کاملاً مستقل تبدیل شد. در نوامبر ۲۰۰۸ صدر تیپ یوم الموعود را تشکیل داد تا جایگزین ارتش مهدی شود، صدر از عصائب و سایر گروه‌های ویژه درخواست کرد که به این گروه جدید بپیوندند اما آن‌ها نپذیرفتند. القاعده در عراق
سازمان قاعدةالجهاد در سرزمین بین‌النهرین معروف به القاعده عراق یا القاعده در عراق یکی از مهمترین گروه‌های شورشی بنیادگرای حاضر در عراق است که در بیشتر دنیا به عنوان گروهی تروریستی شناخته می‌شود. در حالیکه از زمان اشغال عراق این گروه در حال عملیات تروریستی و بمب‌گذاریهای پراکنده است، اما بیشتر از اینکه نیروهای آمریکایی را مورد هدف قرار دهند، نیروهای عراقی و همچنین غیر نظامیان این کشور را به قتل رسانده‌اند. حزب الدعوه اسلامی
حزبُ الدّعوهٔ اسلامی یا حزب دعوت اسلامی سازمان سیاسی اسلام‌گرای شیعهای در عراق است که در سال ۱۹۵۷ توسط سیدمرتضی عسگری و شاگردان و پیروان محمدباقر صدر تأسیس شد. این حزب ابتدا در قامت یک جنبش مذهبی اصلاح‌طلب پدیدار شد که به ترویج ارزش‌های اسلامی و مقابله با سکولاریسم می‌پرداخت. در دههٔ ۱۹۷۰ با افزایش نفوذ این حزب در میان جوانان و شخصیت‌های مذهبی و سرکوب آن از سوی حکومت حزب بعث، الدعوه به جریانی انقلابی تبدیل شد که به مقاومت مسلحانه در برابر حکومت می‌پرداخت. دشمنی حزب الدعوه و حکومت صدام حسین پس از قتل محمدباقر صدر رهبر معنوی این جنبش در سال ۱۹۸۰ به اوج خود رسید. حمله آمریکا به افغانستان
پس از کشته شدن اسامه بن لادن (بنیان‌گذار و رهبر القائده)، در سال ۲۰۱۱ و درز خبر درگذشت ملا عمر (بنیان‌گذار و رهبر طالبان) در سال ۲۰۱۳ ایالات متحده آمریکا به اهداف تعیین شده خود در افغانستان دست یافته بود. بن لادن دیگر در افغانستان نبود، پایگاه‌های القائده در افغانستان برچیده شده بود و حکومتی در افغانستان برسرکار بود که از ترورست‌ها حمایت نمی‌کرد. حزب توده ایران
در سال ۱۳۲۵ خورشیدی و در اوج سیاست‌های فرقه دمکرات آذربایجان و دخالت‌های ارتش سرخ که در آن زمان در ایران مستقر بود، دولت وقت اتحاد جماهیر شوروی کافتارادزه را برای جلب نظر دولت ایران در زمینه «انعقاد قرارداد امتیاز نفت شمال ایران» به آن کشور فرستاد. حزب توده ایران تظاهراتی را در پشتیبانی از سیاست اتحاد شوروی برگزار کرد. در چنین اوضاع و احوالی بود که احسان طبری با نوشتن مقاله‌ای، این موضوع را مطرح کرد که: «اگر دولت ایران برای شرکت نفت ایران و انگلیس در جنوب ایران امتیازی قائل است، به یقین درست خواهد بود که برای همسایه شمالی -شوروی- هم در شمال کشور چنین امتیازی را در نظر بگیرد و این کار، حفظ موازنه منفی است». این سیاست هم‌سازی و هم‌راهی با سیاست شوروی که نفی منافع و مصالح ملی ایران را هدف قرار داده بود، عده‌ای از کادرهای برجسته حزب توده را به عصیان واداشت و در نتیجه انشعاب اول حزب شکل گرفت. فرقه دموکرات آذربایجان
جمیل حسنلی در کتابش (آذربایجان ایران، آغاز جنگ سرد، ترجمه منصور صفوتی؛ فراز و فرود فرقه دموکرات آذربایجان، ترجمه منصور همامی) با استناد به انبوهی از اسناد محرمانه شوروی، ثابت می‌کند که هدف از تأسیس فرقه دموکرات آذربایجان، تأمین منافع و مطامع شوروی در ایران، به‌ویژه گرفتن امتیاز نفت شمال بود و طراح آن، استالین، باقراف و سازمان‌های جاسوسی بودند.نخستین اثر، "رازهای سر به مُهر: ناگفته‌های وقایع آذربایجان" است به همت حمید ملازاده، روزنامه‌نگار با سابقهٔ تبریز تدوین و تنظیم شده‌است و حاصل تلاش‌های وی برای دستیابی به اسناد محرمانهٔ مربوط به تحولات آن دوره در فرارود ارس است. اثر دوم، "بحران آذربایجان ۱۳۲۴–۱۳۲۵"، خاطرات روزانه آیت‌الله عبدالله مجتهدی، روحانی مشهور تبریزی از آن وقایع است که به کوشش رسول جعفریان توسط مؤسسهٔ مطالعات معاصر ایران، در ۱۳۸۱ چاپ شده‌است. این کتاب، حاوی عکس‌ها و تصاویر بسیار جالبی از دوران شخصیت‌ها و رهبران این فرقه و نیروهای نظامی و غیرنظامی آن است. کتاب سوم، "غائله آذربایجان" است که توسط دکتر خانبابا بیانی است و توسط انتشارات زریاب به چاپ رسیده و انتشارات علمی، پخش آن را به عهده گرفته‌است. مقتدی صدر
جیش المهدی در شهرک صدر و جنگ نجف انتفاضه مهدویه سال ۲۰۰۴ که آمریکایی‌ها برای دستگیری و کشتن مقتدی اقدام نموده بودند که فداییان بیشمارش از او و حرم علی بن ابیطالب در قبرستان وادی السلام و کوچه‌ها و خیابان‌ها، دفاع شجاعانه و مقاومت سختی در طول چند ماه کردند و تلفات زیادی بر آمریکایی‌ها وارد آوردند، به‌طوری‌که آمریکایی‌ها او را فردی خطرناک نامیده و از او بسیار بیمناک بودند. هرچند مقتدی به وحدت مسلمانان شیعه و سنی معتقد است حتی در سال ۲۰۰۴ در پی اتحاد با جنگجویان ناراضی تسنن فلوجه علیه ائتلاف آمریکایی بود، ولی انتقامجویی‌هایی نیز از افراطیون سنی بعثی مخصوصاً بعد از انفجار تخریب ۲۰۰۶ اماکن مقدس شیعه حرمین عسکریین سامرا انجام داد که با حمایت و دفاع فراگیر جیش المهدی از مناطق شیعه‌نشین همراه بود. همچنین صدر در پی اختلاف مواضع عملکرد با حکومت مرکزی شیعه[نوری المالکی] برای ایجاد حکومت اسلامی در بصره بهار ۲۰۰۸ با نوری مالکی ارتش عراق درگیر شد که باعث جنگ خونین تلفات زیادی گردید. بعد از مقاومتها و رایزنی‌های میانجیگران نهایتاً سال ۲۰۰۸ او فعالیت نظامی جیش المهدی را بخاطر مصلحت حفظ حاکمیت شیعه منحل کرد. او در حال حاضر شبه نظامیان «سرایا السلام» (گردان‌های صلح) را دارد که اعضایش همان جیش المهدی سابق هستند؛ مقتدی صدر با انشعاب‌ها و جدایی‌هایی هم مواجه شد که عواملی چون قدرت طلبی و رقابت با مقتدی و حمایت‌های ایران را مؤثر می‌دانند؛ گروه‌هایی مانند «عصائب اهل الحق» و «حرکت النجبا» و «فضیلت» از آن جمله‌اند؛ این گروه‌ها خود را صدری می‌دانند اما تابع مقتدی نبوده و زیرمجموعه او نیستند و رقابت دارند. روزنامه شورش
روزنامهٔ شورش در سال ۱۳۲۹ خورشیدی منتشر شد و مؤسس آن امیرمختار کریم‌پور شیرازی بود. وجه تسمیهٔ این روزنامه با هدف و افکار کریم‌پور شیرازی همخوانی داشت، همچنان که کریم‌پور در اولین شمارهٔ آن نوشته بود: «من ملت ایران را به شورش دعوت می‌کنم.» ابوبکر بغدادی
در آوریل ۲۰۱۳ که شکل‌گیری داعش اعلام شد، بغدادی گفت که فرقهٔ جهادگرای جبهه النصره، ضمیمهٔ دولت اسلامی عراق در سوریه شده و با داعش ادغام شده‌است. ابومحمد الجولانی (رهبر جبههٔ النصره) این ادغام را تکذیب کرد و خود را وفادار به ایمن الظواهری، رهبر القاعده اعلام کرد که گفته‌بود داعش می‌بایست برانداخته شود و البغدادی می‌بایست فعالیت‌های گروهش را به مرزهای عراق محدود کند. با این وجود، بغدادی حکم الظواهری را مردود شمرد و کنترل حدود ۸۰ درصد از مبارزان خارجی جبههٔ النصره را به دست گرفت. در ژانویهٔ ۲۰۱۴، داعش جبههٔ النصره را از شهر سوریه‌ای رقه بیرون راند و در همان ماه، در جنگی بین این دو در استان دیرالزور سوریه، صدها تن از آن‌ها کشته شدند و هزاران شهروند بی‌خانمان شدند. در فوریهٔ ۲۰۱۴، القاعده هر گونه رابطه با داعش را انکار کرد. سلول‌های انقلابی
سلول‌های انقلابی در اوایل دهه ۱۹۷۰ از شبکه‌های گروه‌های شبه‌نظامی مستقل در آلمان غربی مانند جنبش اتونومن و سازمان فمینیستی روته زورا شکل گرفت و در پی ربودن هواپیمای ایرفرانس درسال ۱۹۷۶ به انتبه اوگاندا، برای عموم مردم شناخته شد. در طی عملیات نیروهای اسرائیلی برای نجات گروگان‌های اسرائیلی، دو نفر از اعضای کلیدی و بنیانگذار سلول‌های انقلابی، ویلفرد بوس (معروف به بونی) و بریژیت کوهلمان کشته شدند. یوهانس واینریش، دیگر بنیانگذار سلول‌های انقلابی که حاضر به شرکت کردن در این عملیات چریکی نشده بود گروه را ترک کرد تا در کنار ایلیچ رامیرز سانچز به فعالیت ادامه دهد. پیش از هواپیماربایی ایرفرانس، اعضای سلول‌های انقلابی، در محل آی‌تی‌تی برلین، نورنبرگ و دادگاه قانون اساسی فدرال آلمان در کارلسروهه دست به بمب‌گذاری زده بودند. هانس یوآخیم کلاین، یکی از اعضای سلول‌های انقلابی در حمله دسامبر ۱۹۷۵ به کنفرانس اوپک در وین به همراه کارلوس شغال و گابریل کروچر تیدمن شرکت داشت. در ژوئن ۱۹۸۱، سلول‌های انقلابی مقر فرماندهی سپاه پنجم ارتش آمریکا در فرانکفورت و باشگاه‌های افسری آنها در گلنهاوزن، بامبرگ و هانو را مورد هجوم و بمب‌گذاری قرار داده بودند. همچنین هنگامی ریگان رئیس‌جمهور آمریکا، در سال ۱۹۸۲ به آلمان سفر کرده بود، سلول‌های انقلابی مسئولیت بسیاری از انفجارهای تروریستی را اندکی قبل از رسیدن وی به عهده گرفته بودند. دادستان فدرال آلمان در اوایل دسامبر ۲۰۰۸ گفت که سلول‌های انقلابی مسئول حدود ۳۰ حمله در آن سال بودند. حزب الدعوه اسلامی
پس از قیام ۱۹۲۰ شیعیان عراق ضد استعمار انگلیس و نافرجام ماندن این اقدام سیاسی، تفکر عدم دخالت در امور سیاسی در بیشتر محافل شیعی تقویت یافت و راه برای فعالیت جریان‌های ملی گرا و مارکسیستی هموارتر شد. اما بهره‌مندی شیعیان عراق از تجربهٔ جنبش اخوان المسلمین مصر و ایجاد فضای باز سیاسی پس از کودتای ۱۳۳۷ش / ۱۹۵۸م به رهبری عبدالکریم قاسم و انقراض پادشاهی در عراق زمینه را برای فعالیت های حزبی و شکل‌گیری تشکل‌های اسلامی در این کشور فراهم کرد. انقلاب ۱۷ ژوئیه
انقلاب ۱۷ ژوئیه () کودتایی بدون خونریزی بود که به رهبری ژنرال احمد حسن البکر و برای روی کار آوردن شاخه حزب بعث - منطقه عراق حزب بعث صورت گرفت. صدام حسین رهبر آینده عراق و صلاح عمر العلی از دیگر رهبران کودتا بودند. حزب بعث از زمان این کودتا تا سال ۲۰۰۳ و سرنگونی حکومت صدام بر سر کار بود. سوسیالیسم در ایران
سازمان چریک‌های فدایی خلق ایران در سال ۱۳۴۱ تأسیس شد، این سازمان یک سازمان چریکی زیرزمینی مارکسیست-لنینیست بود که از نظر ایدئولوژیک یک برنامه ضد امپریالیستی را دنبال می‌کرد و برای توجیه مبارزه مسلحانه انقلابی خود علیه سیستم سلطنت ایران، از "تبلیغات مسلحانه" استقبال می‌کرد. آنها همچنین به ماده گرایی اعتقاد داشتند. آنها اصلاح طلبی را رد کردند و از اندیشه‌های مائو تسه تونگ، چه گوارا و ریگیس دبرا الهام گرفتند. بیژن جزنی، معروف به «پدر روشنفکر» سازمان، با نوشتن مجموعه ای از جزوه‌ها مانند "مبارزه با دیکتاتوری شاه"، "چه انقلابی باید بداند" و "چگونه مبارزات مسلحانه به یک مبارزه توده ای تبدیل می‌شود"، به ایدئولوژی آن کمک کرد "؟". این رساله‌ها با رساله "مسلحانه" احمدزاده دنبال شد": هم یک استراتژی و یک تاکتیک" و هم "ضرورت مبارزه مسلحانه و رد نظریه بقای" امیر پرویز پویان. جنبش حوثی‌ها
سازمان جوانان مؤمن (الشباب المؤمن) دو گام را پشت سر نهاد. گام تأسیس در ۱۹۸۶ (میلادی) و شکل‌گیری که از سال ۱۹۹۰ (میلادی) و کمی پس از اعلام وحدت دو یمن در برخی از مناطق استان صعده در شمال پایتخت (صنعا) آغاز شد. رفته‌رفته دامنهٔ فعالیت شباب‌المؤمن از استان صعده به استان‌ها و شهرستان‌های دیگری کشیده شد که صبغهٔ زیدی بودنشان قوی بود. تا اینکه شمار افراد این مرکز در استان صعده به پانزده هزار تن و بنا به اعلام بیانیه‌ای به نام شیعیان اثناعشری یمنی به هجده هزار تن رسید. جنبش مشروطه ایران
مجمع آدمیت را عباس‌قلی خان قزوینی با هدف دستیابی به توسعه ملی و آزادی‌های فردی و برابری اجتماعی بدون توجه به اصل و نسب و مذهب تأسیس کرده بود. کمیته انقلابی از ۵۷ عضو رادیکال و انقلابی مشروطه‌خواه تشکیل شده بود که خواهان براندازی استبداد و حاکمیت قانون و عدالت بودند. ملک‌المتکلمین، یحیی دولت‌آبادی، سید جمال واعظ و سردار اسعد بختیاری از اعضای این کمیته بودند. در مقابل، انجمن مخفی قرار داشت که مشروطه‌خواهان سنتی مانند ناظم‌الاسلام کرمانی، عبدالله بهبهانی و سید محمد طباطبایی عضو آن بودند و اهدافی مانند تشکیل عدالت‌خانه، اصلاح ساختار مالیاتی و اجرای قوانین شرع را دنبال می‌کردند. مرابطون (گروه جهادی)
در ۱۴ مه ۲۰۱۵ عدنان ابوولید رهبر این سازمان در یک پیام صوتی اعلام کرد که با ابوبکر البغدادی بیعت کرده و به دولت اسلامی تحت خلافت وی وفادار است اما چند روز بعد مختار بالمختار از بنیان‌گذاران این گروه بیعت با دولت اسلامی را رد کرد که نشانه‌ای از تفرقه در سازمان مرابطون بود. حزب الدعوه اسلامی
حزب در ۱۳۶۰ش / ۱۹۸۱ کنگرهٔ عمومی را در تهران برگزار کرد. در این کنگره، کمیته‌ای ۱۲ نفره برای تدوین اساسنامهٔ حزب تشکیل شد. این کمیته پیش‌نویس اساسنامه را تدوین کرد، که به تصویب رهبری حزب رسید. اعضای شاخهٔ بصره که از هواداران محمدهادی سبیتی - رهبر سابق حزب – بودند و با اعضای رهبری حزب در ایران اختلاف داشتند، در این کنگره شرکت نکردند. در نتیجه، اختلافات میان این دو طیف افزایش یافت. در تیر – مرداد ۱۳۶۱ / ژوئیه ۱۹۸۲ شاخهٔ نظامی حزب پس از سوء قصد ناموفق به صدام حسین در شهر دُجَیل، کشف شد و ۱۱۷ تن از اعضای آن اعدام یا زندانی شدند. جرگه اسپارتاکوس
در ژانویه ۱۹۱۹، جرگهٔ اسپارتاکوس در همکاری با دیگر گروه‌های سوسیالیست آلمانی، تظاهراتی گسترده موسوم به خیزش اسپارتاکیست‌ها را با هدف بی‌ثبات‌سازی جمهوری وایمار ترتیب دادند. فردریش ابرت، صدر اعظم آلمان با همکاری گروه شبه‌نظامی فرای کورپس موفق شد این ناآرامی‌ها را مهار کند. رزا لوکزامبورگ و کارل لیبکنشت در این شورش‌ها دستگیر شده و در طول بازداشت کشته شدند. نشان آذرآبادگان
بر اساس قرارداد سه جانبه شوروی، انگلیس و آمریکا در تاریخ ۱۲/۱۲/۱۳۲۴ مقرر شد تا نیروهای متفقین خاک ایران را ترک کنند؛ و با توجه به متزلزل بودن وضعیت امنیت در ایران گروهی به نام فرقه دموکرات آذربایجان به رهبری جعفر پیشه‌وری و با پشتیبانی پنهان ارتش سرخ اقدام به تاسیس حکومت خودمختار آذربایجان کردند. برای رفع غائله آذربایجان دولت احمد قوام به کمک افراد محلی اقدام به شکست این گروه شبه نظامی نمود و در تاریخ ۲۱/۰۹/۱۳۲۵ این گروه را شکست داد. عبدالله الاصبح
او شاگرد العزالدین القسام و اصلاح‌طلب مسلمان و فعال ضد استعماری بود. در طی انقلاب ۱۹۳۶–۱۹۳۹، یک گروه انقلابی متشکل از ۱۵ مرد را در فلسطین رهبری کرد؛ آن‌ها اغلب ایستگاه‌های بازرسی برای اهداف نظامی بریتانیا و یهودی قبل از تاریکی برپا می‌کردند. گروه انقلابی وی در اواسط سال ۱۹۳۷ در یک کمربندی انگلیسی در نزدیکی روستای «عربه» در «گالیل» مورد هدف واقع شدند؛ الاصبح در تسخیر انقلاب در اواخر سال ۱۹۳۷ نقش مهمی ایفا کرد در آن زمان، کشاورزان «صفد» برای مبارزه با بریتانیا بسیج شدند. الاصبح همچنین در جنگ‌های متعدد در کنار فرمانده سوری سعید العاص مبارزه می‌کرد. در پی یکی از جنگ‌های «النبی یوشع»، ارتش بریتانیا پاداش ۱٬۰۰۰ پوند فلسطینی را برای هر کسی که مکان او را نشان بدهد؛ چه زنده یا مرده باشد تعیین کرد. او پس از مرگ؛ به خاطر شهرتی که داشت، بر خلاف بسیاری از رهبران شورشی دیگر، و همچنین خودداری از تسلیم شدن به مقامات بریتانیایی، برای وی آهنگ‌های محلی تهیه کرده بودند و در جشن‌ها و در عروسی‌ها اجرا می‌شد. فرقه کارگر
فرقه کارگر نام یک حزب سیاسی است که گفته می‌شود در سال ۱۹۱۷ توسط ابوالقاسم لاهوتی در شهر کرمانشاه تأسیس شده‌است. اگرچه اطلاعات چندانی دربارۀ این حزب و فعالیت‌هایش در کرمانشاه وجود ندارد، اما از آن به عنوان نخستین حزب کمونیست در ایران و تنها حزب کمونیستی یاد می‌شود که قبل از تأسیس حزب کمونیست ایران در دهه ۱۹۲۰ در داخل ایران تشکیل شده‌است. سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی
محمد سلامتی دبیرکل سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی ایران، که در سال ۱۳۷۰ توسط برخی از اعضای جناح چپ سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی تأسیس شد، علت این اختلافات را همراهی عده‌ای از اعضای سازمان از جمله افراد گروه منصورون با سیاست‌های جناح بازار، عدم اعتقاد به ولایت فقیه و مجلس و مخالفت آن‌ها با بسیاری از مصوبات مجلس و دولت هم‌چون قانون کار و قانون اصلاحات ارضی می‌داند. او مهم‌ترین اعضای راست‌گرای آن زمان سازمان را حسین فدایی، محمدباقر ذوالقدر، محسن رضایی و احمد توکلی معرفی کرده‌است. اتحاد مبارزان کمونیست
اتحاد مبارزان کمونیست (به اختصار: امک) یا گروه سهند یک محفل کمونیستی ایرانی بود که توسط منصور حکمت، حمید تقوایی و خسرو داور در آذر ۱۳۵۷ پایه‌گذاری شد. امک مجموعه بحث‌های خود را با ترم مارکسیسم انقلابی معرفی می‌کردند. مهمترین اثر پایه‌ای آن جزوه «اسطوره بورژوازی ملی و مترقی» بود که توسط منصور حکمت و حمید تقوایی نوشته شد. القاعده
نام القاعده برگرفته از نام اولین پایگاه نظامی این سازمان «قاعدة الجهاد» است. البته بیشتر اعضا در ابتدا این سازمان را «جبهه بین‌المللی جهاد علیه یهودیان و صلیبیان» می‌نامیدند. در همین راستا تشکیلات القاعده در سال ۱۹۸۸ توسط اسامه بن لادن میلیاردر عربستانی جهت مبارزه با شوروی در افغانستان تأسیس شد. القاعده از سازمان «مکتب الخدمة» که هدف آن مسلح‌کردن و آموزش مجاهدین داوطلب جنگ با شوروی بود گسترش و پیشرفت یافت. این سازمان از حمایت پاکستان و همچنین ایالات متحده آمریکا برخوردار بود. عبدالله اوجالان
اوجالان به همراه دیگر بنیانگذاران حزب کارگران کردستان، این حزب را در ۲۷ نوامبر ۱۹۷۸ در روستای فیس شهرستان لیجه در استان دیاربکر تأسیس کردند. این سازمان به مبارزه مسلحانه با دولت ترکیه می‌پردازد. دولت ترکیه مدعی است سی هزار نفر از گریلاها در جریان درگیری نیروهای این حزب با ارتش ترکیه کشته شده‌اند. این حزب در واکنش به تحولات جهانی در سال ۲۰۰۲ هشتمین کنگره خود را برگزار کرد و ضمن اعلام انحلال حزب کارگران کردستان ترکیه، «کنگره آزادی و دمکراسی کردستان» را تأسیس کرد و اوجالان را همچنان به عنوان رهبر معرفی کرد. حزب الدعوه اسلامی
رژیم بعث در ۱۹ فروردین ۱۳۵۹ / ۸ آوریل ۱۹۸۰ سید محمد باقر صدر و خواهرش بنت الهدی را پس از دستگیری و شکنجه در بغداد کشت. بدین ترتیب، حزب الدعوة رهبری معنوی و یکی از مؤسسان خود را از دست داد. در خرداد – تیر ۱۳۵۹ / ژوئن ۱۹۸۰ پس از دستگیری علی ناصر محمود، رئیس حزب در عراق، تشکیلات رهبری در عراق از هم پاشید. پس از آن با نظارت رهبری حزب در ایران، اعضای رهبری جدید شاخهٔ عراق انتخاب شدند. در بهمن – اسفند ۱۳۵۹ / فوریهٔ ۱۹۸۱ انتخابات طبق آیین نامهٔ جدید برای انتخاب ۱۲ عضو شورای عالی رهبری برگزار شد. سبیتی، کورانی و همفکرانش که مخالف اجرای آن بودند، انتخابات را تحریم کردند. سید کاظم حائری، محمد مهدی آصفی، محمد صالح ادیب، ابراهیم جعفری و حسن شُبّر از کسانی بودند که انتخاب شدند. در ۱۹ اردیبهشت ۱۳۶۰ / ۹ مه ۱۹۸۱ محمد هادی سبیتی، رهبر سابق حزب در اردن دستگیر و پس از تحویل به حکومت عراق اعدام شد. اوگاندا
گروه «ارتش مقاومت پروردگار» طی دو دهه گذشته حداقل ۳۰ هزار غیرنظامی را در شمال اوگاندا، جنوب سودان و جمهوری دموکراتیک کنگو به قتل رسانده‌است. جوزف کانی، بنیان‌گذار «ارتش مقاومت پروردگار» مبارزات خود را در سال ۱۹۸۷ میلادی با هدف تأسیس یک حکومت دینی در اوگاندا آغاز کرد. گروه او که در ابتدا تعداد آنها بین ۲۰۰ تا ۵۰۰ نفر بود، توسل به خشونت را مجاز می‌داند و در موارد زیادی به قطع عضو مردم دست زده‌است. او به ویژه به تجاوز جنسی، شکنجه و قتل برای از بین بردن مخالفان یا ارعاب مردم و وادار کردن آنان به همکاری متوسل شده‌است. تلاش‌های بین‌المللی برای مذاکره و خلع سلاح این گروه بی‌نتیجه بوده و دولت اوگاندا نیز قادر به شکست نظامی آن نبوده‌است. ایالات متحده آمریکا بعد از رخداد تروریستی یازدهم سپتامبر سال ۲۰۰۱ میلادی، شورشیان «ارتش مقاومت پروردگار» را در شمار سازمان‌های تروریستی قرار داد و از همان زمان، تمام سعی ارتش اوگاندا مبارزه برای نابودی این شورشیان است. دولت این کشور با این اقدام، خواستار حمایت اقتصادی و سیاسی آمریکاست. گروه نظامی تنظیم
تنظیم گروهی شبه‌نظامی متعلق به جنبش فلسطینی فتح است که در سال ۱۹۹۵ به‌عنوان شاخه‌ای از آن جنبش شناخته می‌شود. در سال ۱۹۹۵ یاسر عرفات و دیگر رهبران فتح تصمیم‌به سازمان‌دهی گروهی شبه‌نظامی با هدف تنظیم و تعدیل در بین شبه‌نظامیان حماس و جهاد اسلامی و جلوگیری از گسترش اسلام‌گرایی افراطی فلسطینی گرفتند. برجسته‌ترین و شناخته‌شده‌ترین رهبر این گروه مروان برغوثی است که به جرم قتل٬ تاکنون به پنج بار حکم حبس‌ابد محکوم گردیده‌است. تنظیم در ابتدا با جهت‌گیری تند علیه اسرائیل موفق شد تا علاقه و حمایت فلسطینیان‌را از گروه‌های تندرو و رادیکال اسلامی٬ بسمت گروه‌های متعادل‌تری همچون حکومت خودگردان فلسطین و سازمان آزادی‌بخش فلسطین رهبری نماید و با نبردهای خیابانی در انتفاضه دوم به شهرت رسید. هدف نخست اعلام شده این گروه٬ سربازان اسرائیلی در کرانه باختری و نیز جنگ‌های چریکی یا نامتقارن علیه ارتش اسرائیل بود اما در ادامه وبا حمله به غیرنظامیان در شهرهای اسرائیل٬ در فهرست گروه‌های تروریستی قرار گرفت. از دیگر اقدام‌های تنظیم می‌توان به حمله انتحاری ازجمله انفجار یک اتوبوس حاوی شهروندان غیر نظامی در آوریل۲۰۰۲ اشاره نمود. انقلاب مشروطه
در اردیبهشت ۱۲۸۴، ۵۷ نفر از منورالفکران در جلسه‌ای مخفی در حومه تهران در انجمن باغ میکده گرد آمدند و کمیته‌ای برای جایگزینی حکومت استبدادی با حکومت دموکراتیک تشکیل دادند. این کمیته تصمیم گرفت مخفیانه جزوه‌هایی برای دفاع از اصلاحات سیاسی و اجتماعی چاپ و توزیع کند، کتاب‌های تاریخ انقلاب‌های مهم اروپایی را به فارسی برگرداند و با مطبوعات اروپایی در مورد ضرورت اصلاحات در ایران گفتگو کنند. اعضای کمیته تصمیم گرفتند با افراد بانفوذ یا قدرتمند مانند شاهزادگان و روحانیان وارد گفتگو شوند و نظر آنها را در مورد اصلاحات جلب کنند و در صورت امکان، آنها را به عضویت کمیته درآورند. نُه نفر به عضویت هسته این کمیته درآمدند که سه نفر از آنها (ملک ملک‌المتکلمین، یحیی دولت‌آبادی و جمال‌الدین واعظ دارای گرایش ازلی بودند. اما از همه اعضا خواسته شده بود برای جلوگیری از بروز اختلاف در نیروهای مخالف استبداد، با قوانین شریعت اسلام مخالفت نکنند و در مجالس مذهبی غیراسلامی حضور نیابند. محمدرضا مساوات، سلیمان میکده و شیخ‌الرئیس قاجار هم دی این هسته عضویت داشتند. تعدادی از اعضای این انجمن، مأموریت یافتند تا با سفر به عراق، پشتیبانی مراجع تقلید نجف را جلب کنند. کمیته مخفی هم انجمن دیگری بود که در اسفند ۱۲۸۳ تأسیس شده بود و نیروهای مذهبی اصلاح‌طلب مورد حمایت سید محمد طباطبایی، از جمله ناظم‌الاسلام کرمانی در آن عضویت داشتند. گروه فرقان
فرقان نام گروهی شبه نظامی بود که در اردیبهشت ۱۳۵۸ تأسیس شد. این گروه به شدت مخالف روحانیت شیعه بود، همچنین با برخی دیگر از طبقات اجتماعی نظیر بازاریان ثروتمند و سیاستمداران لیبرال و ملحدان کمونیست ابراز مخالفت می‌کردند. رهبر این گروه اکبر گودرزی بود که در ۱۸ دی ۱۳۵۸ دستگیر شد و ۳ خرداد ۱۳۵۹ تیرباران شد. فرقه
فرقه‌ای است که انگیزه اصلی آن فعالیت سیاسی و ایدئولوژی است. آن دسته از گروه‌هایی که برخی از نویسندگان با نام فرقه سیاسی به آنها اشاره می‌کنند و بیشتر تفکرات چپ افراطی یا راست افراطی را دنبال می‌کنند، توجه برخی روزنامه‌نگاران و پژوهشگران را به خود جلب کرده‌اند. در سال ۲۰۰۰، دنیس توریش و تیم ولفورث کتابی را به نام "قرار گرفته بر لبه فرقه‌های سیاسی چپ و راست" منتشر کردند که در آن دوازده سازمان فعال در ایالات متحده و بریتانیا را که آنها آن سازمان‌ها را فرقه می‌دانستند، مورد بررسی قرار دادند. توریش در مقاله‌ای جداگانه اینطور می‌گوید که از نظر او همان‌طور که این مقاله در صدد توضیح آن است، واژه فرقه لغتی توهین‌آمیز نیست. این واژه چیزی نیست جز یک نام برای تداعی کردن مجموعه‌ای از اعمال که در طیفی از سازمان‌های ناکارآمد مشاهده شده‌است. جنبش لاروش و فدراسیون ملی کارگری جینو پارنته نمونه‌هایی از گروه‌های سیاسی مستقر در آمریکا هستند که از آنها به عنوان فرقه یاد می‌شود. به عنوان نمونه‌ای دیگر می‌توان از حزب کارگران دموکرات یاد کرد که توسط مارلین دیکسون بنیان‌گذاری شد و اکنون از بین رفته‌است. تاریخ نقادانه این حزب در کتاب انتخاب محدود نوشته جانیا ای لالیج، جامعه‌شناس و عضو سابق این حزب نوشته شده‌است. پیروان آین رند در زمان حیات او توسط اقتصاددان مورای ان روثبارد و پس از مرگش توسط مایکل شرمر در طبقه‌بندی فرقه‌ها قرار گرفتند. هسته مرکزی پیرامون رند به هم پیوسته نام داشتند و اکنون این گروه از بین رفته‌است (گروه اصلی که اکنون اندیشه‌های رند را منتشر می‌کند مؤسسه این رند نام دارد). هرچند هسته مرکزی این گروه مبلغ فلسفه فردگرایی بودند، روثبارد مدعی شد که آنها به سبک سازمان‌های لنینیستی سازماندهی شده بودند. سازمان مجاهدین خلق ایران
این سازمان در ۱۵ شهریور سال ۱۳۴۴ به رهبری محمد حنیف‌نژاد، سعید محسن و عبدالرضا نیک‌بین پایه‌گذاری شد؛ اما بعد از انقلاب سال ۱۳۵۷، عبدالرضا نیک‌بین از فهرست رسمیِ بنیان‌گذاران، حذف شد و علی‌اصغر بدیع‌زادگان-که از سال ۱۳۴۵ به سازمان پیوسته بود-جایگزین او شد سازمان مجاهدین پس از شکل‌گیری، به اقدام مسلحانه بر ضد دودمان پهلوی پرداخت. در سال ۱۳۵۱ سازمان امنیت و اطلاعات کشور (ساواک)، موفق به دستگیری رهبران اولیه این سازمان شده و به حکم دادگاه نظامی وقت، به جُرم «اقدام علیه امنیت کشور، اعمال تروریستی (ترور اتباع ایرانی و آمریکایی)»، به اعدام، محکوم و برخی نیز زندانی شدند. در سال ۱۳۵۴ خورشیدی، برخی به رهبریِ تقی شهرام و بهرام آرام، اقدام به ترور و حذف اعضای مذهبی، از جمله، مجید شریف واقفی در بیرون زندان کردند و با به‌دست گرفتن بخشی از سازمان، بیانیهٔ اعلام تغییر ایدئولوژی از اسلام به مارکسیسم را منتشر کردند. پس از آن، اعضای سازمان به دو دسته: مارکسیست به رهبری تقی شهرام و بهرام آرام و نیز مسلمان به رهبری مسعود رجوی و موسی خیابانی، تقسیم شدند. جیش المهدی
جیش المهدی مقتدی صدر با انشعاب‌ها و جدایی‌هایی در ۲۰۰۶ هم مواجه شد که عواملی چون قدرت طلبی و رقابت با مقتدی و حمایت‌های ایران را مؤثر می‌دانند؛ گروه‌هایی مانند «عصائب اهل الحق» و «حرکت النجبا» و «فضیلت» از آن جمله اند؛ این گروه‌ها خود را صدری می‌دانند اما تابع مقتدی صدر نبوده و زیرمجموعه او نیستند و رقابت دارند. حسن الخراط
در اواسط تابستان ۱۹۲۵ سلطان پاشا الاطرش رزمندگان قبیله دروز را بخاطر دستگیری و زندانی کردن سه نفر از رهبران شناخته شده عشیره در دمشق در کوه العرب علیه حاکمیت فرانسه جمع آورد و این شروع انقلاب علیه قیمومیت فرانسه بود. مخاصمات بین آن‌ها و نیروهای فرانسوی سال‌ها ادامه داشت و منبع الهام ملی‌گرای سوریه برای شرکت در این نبرد گردید بنحوی‌که طغیان و سرپیچی به شمال دمشق و سایر نقاط کشانده شد. الخراط به‌لحاظ سیاسی با نسیب البکری که از شخصیت‌های دمشق بود ائتلاف نمود که به عنوان حلقه وصلی بین عشیره الاطرش و سایر معترضین در دمشق و غوطه عمل می‌کرد. کمیته قیام سعادت
کمیته قیام سعادت کمیته‌ای بود که در زمان پهلوی اول از اتحاد سران عشایر عرب، لر و بختیاری در جنوب‌غربی ایران و نیز جناح اقلیت مجلس پنجم، علیه حکومت رضاخان در سال ۱۳۰۳ تأسیس و در همان سال نیز منحل شد. شیخ خزعل، غلامرضاخان فیلی و یوسف‌خان امیر مجاهد تأثیرگذارترین رهبران این کمیته بودند. می‌توان گفت که کمیتهٔ قیام سعادت اتحادی بود بین برخی از حکام بومی و متنفذ و قدرتمند کشور در برابر قدرت تازه برخاسته و جسوری که می‌خواست نیروهای قدیمی را از صحنهٔ کشور به در کند تا قدرت نیرومند و متمرکز خود را جایگزین آن‌ها نماید. انقلاب ۱۳۵۷
در سال‌های بعد از ۱۳۴۴ شماری از دانشجویان دانشگاه‌ها که روش‌های پیشین و مسالمت‌آمیز جبهه ملی و نهضت آزادی را در آغاز دهه چهل برای مبارزه با حکومت موفقیت‌آمیز نمی‌دانستند، گروه‌های مباحثه مخفی و کوچکی را برای بررسی تجربیات آنزمان چین، ویتنام، کوبا و الجزایر و ترجمه آثار مائو، جیاپ، چه‌گوارا و فانون تشکیل دادند. دستاورد این مباحثات و بررسی‌ها، شکل‌گیری شماری گروه‌های کوچک مارکسیست و اسلامی بود که «تنها رَه رهایی» را «جنگ مسلحانه» و نبرد چریکی می‌دانستند. اصلی‌ترین این گروه‌ها، سازمان چریکهای فدایی خلق ایران و سازمان مجاهدین خلق ایران بودند. پایه‌گذار فکری و شخصیت برجسته سازمان مارکسیستی چریک‌های فدایی که به «فداییان خلق» نیز شهرت داشتند، بیژن جَزَنی بود. جزنی که در اواسط دهه ۳۰ چندبار به زندان افتاده بود، پیش از تشکیل گروه مخفی خود، در شاخه جوانان حزب توده فعالیت می‌کرد. او که تسلط بسیاری بر تاریخ ایران معاصر داشت، سال‌ها بعد هنگام گذراندن محکومیت پانزده ساله‌اش در زندان، جزوه‌هایی برای سازمان فدایی نوشت. اعتقاد جزنی به مبارزه انقلابی شیفته‌وار بود و سخنان شورانگیز او دربارهٔ حزب پیشاهنگ طبقه کارگر، شاید به بهترین وجهی، بیانگر احساسات انقلابیون جوان به هنگام آغاز جنبش چریکی در سال ۴۹ باشد. مقتدی صدر
مقتدا صدر در تابستان سال ۲۰۰۳ با تشکیل گروه شبه نظامی «جیش المهدی» که تعدادشان در زمان اوج به ۶۰ هزار نفر می‌رسید مخصوصاً در چند سال اول بعد از صدام، در غیاب دولت مرکزی قدرتمند و حضور اشغالگران، از امنیت عمومی بیمارستان‌ها، مدارس، خیابان‌ها، منازل و اموال مردم محافظت می‌کردند و خدمات عمومی به شهروندان شیعی داده و با احیای مساجد و نمازجمعه با شرکت ده‌ها هزار نفر برگزار می‌کردند. صدر در زمانی‌که دیگر گروه‌های شیعه از جمله الدعوه و مجلس اعلای حکیم، منفعل و ساکت و فرصت طلبانه با آمریکایی‌ها همکاری می‌کردند به عنوان ناراضی قدرتمند بانفوذ شیعی سال‌ها در برابر نیروهای خارجی ائتلاف آمریکایی اعتراضات فراوانی داشت و بارها در شهرک صدر بغداد، کوت، اماره، کربلا و کوفه جنگید. سلفی
ایدئولوژی سلفی–جهادی الهام بخش بسیاری از گروه‌های مسلح مانند القاعده در آغاز قرن ۲۱ بوده‌است. این گروه‌ها دیدگاه‌های سلفی‌گری علمی (سلفی‌گری سنتی) را رد کرده و خشونت را راهی مناسب و ضروری برای مقابله با حملات غرب علیه اسلام می‌دانند. هدف آنان پاک‌کردن جامعهٔ اسلامی از رفتارهای غیراسلامی است. ریشه‌های این دیدگاه را ممکن است در حرکت‌های رادیکال جهادی در دههٔ ۱۹۸۰ میلادی در مصر پیدا کرد. عربستان سعودی نیز به دلیل فعالیت‌های محمد بن عبدالوهاب نقش کلیدی در گسترش اسلام‌گرایی دارد. داعش
داعش از زمان تأسیسش در سال ۱۹۹۹ توسط فردی اردنی به نام ابومصعب الزرقاوی به عنوان "جماعت توحید و جهاد" نام‌های گوناگونی داشته‌است. وقتی الزرقاوی در سال ۲۰۰۴، با اسامه بن لادن بیعت کرد، نام گروه را بار دیگر به سازمان "قاعده الجهاد فی بلاد الرافدین" که بیشتر با نام "القاعده در عراق" شناخته می‌شد، عوض کرد. گرچه این گروه هرگز خود را القاعده در عراق نخواند، این نام سال‌ها به عنوان نام غیررسمی آن بر جای ماند. جنبش سوسیالیستی دموکراتیک (نیجریه)
جنبش سوسیالیستی دموکراتیک در سال ۱۹۸۶ در کنفرانسی که توسط کنشگران سوسیالیست دانشجو و کارگر راه‌اندازی شده‌بود تشکیل شد. به دلیل دیکتاتوری نظامی حاکم، فعالیت این حزب تنها به صورت نیمه آزاد ممکن بود و به همین دلیل نیز به نام روزنامه‌ای که منشر می‌کرد،از ۱۹۸۷ تا ۱۹۹۴ "میلیتانت کارگری" و از ۱۹۹۴ تا ۱۹۹۸ "میلیتانت" نامیده می‌شد. پس از مرگ سانی آباچا رهبر دیکتاتوری نظامی در ژوئن ۱۹۹۸ و پایان قریب‌الوقوع حکومت نظامی، جنبش سوسیالیستی دموکراتیک نیز به عنوان یک سازمان آزاد در ژوئیهٔ همان سال فعالیت خود را پی گرفت. القاعده
حافظ محمد سعید، سرکرده لشکر طیبه به اسامه بن لادن در تأسیس شبکه القاعده در سال ۱۹۸۸، کمک کرده بود. گروه تحت رهبری او عامل حملات به بمبئی در سال ۲۰۰۸ بود که منجر به کشته شدن ۱۷۴ نفر شد. ابولیلا
بعد از آنکه داعش در سوریه و مناطق کردنشین آن پیشروی‌هایی کرد، «ابولیلا» گروهی را در منبج و جرابلوس برای مبارزه با داعش تأسیس کرد. او سپس در سال ۲۰۱۳ گروه دیگری را تحت عنوان «گردان احرار سوریه» که زیرمجموعه «جبهه الکراد» بود تأسیس کرد. جبهه مردمی آزادی فلسطین
جنبش ناسیونالیست‌های عرب در ۱۹۶۶ با همکاری ارتش آزادی‌بخش فلسطین یک گروه چریکی به نام «ابطال العوده» (قهرمانان بازگشته) را تأسیس کرد. پس از جنگ شش روزه ژوئن ۱۹۶۷، جبهه مردمی برای آزادی فلسطین در ماه اوت با ادغام با دو گروه «جوانان خونخواه» و «جبهه آزادی فلسطین» به ریاست احمد جبرئیل افسر نیروی هوایی سوریه تشکیل شده و جرج حبش به عنوان رهبر سازمان برگزیده شد. جبهه مردمی آزادی فلسطین
در ابتدای سال ۱۹۶۷ این سازمان بین ۱ تا ۳ هزار چریک آموزش‌دیده داشت. دولت سوریه از آن‌ها حمایت مالی می‌کرد و مقر آن نیز در سوریه قرار داشت. در ۱۹۶۹ جبهه مردمی برای آزادی فلسطین خود را یک سازمان مارکسیست-لنینیست اعلام کرد و درگیری‌های فلسطینیان را بخشی از خیزش علیه امپریالیسم غربی نامید که خواهان اتحاد جهان عرب از طریق براندازی دولت‌های ارتجاعی عربی است. آنان همچنین شروع به انتشار روزنامه‌ای به نام "الهدف" به سردبیری غسان کنفانی کردند. انقلاب ۱۹۲۰ عراق
جوامع سنی و شیعه عراق در این انقلاب با یکدیگر همکاری نمودند، چنان‌که جوامع قبیله‌ای، توده‌های شهری و افسران عراقی در سوریه. هدف انقلاب استقلال از استعمار بریتانیا و تأسیس یک دولت عرب بود. علی رقم موفقیت‌های اولیه، در اواخر اکتبر ۱۹۲۰ با فوت رهبرانقلاب یعنی میرزای شیرازی بریتانیا موفق شد که انقلاب را شکست دهد. با اینکه انقلاب به‌طور گسترده در ۱۹۲۰ پایان پذیرفت اما تا ۱۹۲۲ در برخی اشکال ادامه یافت. جندالاقصی
جندالاقصی گروه شورشی اسلام‌گرای مخالف حکومت اسد در جنگ داخلی سوریه بود. این گروه توسط ابوعبدالعزیز القطری تشکیل شده بود و ابتدا با نام سرایاة القدس و به عنوان یکی از زیرشاخه‌های جبهة النصره فعالیت می‌کرد اما به دلیل اختلافاتی که با النصره پیدا کرد از آن جدا شد. آینزاتس‌کماندو
آینزاتس‌گروپن گروه‌هایی شبه‌نظامی بودند که در سال ۱۹۳۸ توسط راینهارد هایدریش رئیس اس دی و زیپو به‌وجود آمدند. اولین گروه آینزاتس‌گروپن در سال ۱۹۳۹ و همزمان با شروع اشغال لهستان و آغاز جنگ جهانی دوم به وجود آمد. در سال ۱۹۴۱ به دستور هیتلر و هاینریش هیملر دوباره برای شرکت در عملیات بارباروسا سازماندهی شدند. فرماندهی این گروه را راینهارد هایدریش به عنوان رئیس اداره اصلی امنیت رایش تا زمان ترورش برعهده داشت و سپس ارنست کالتنبرنر جای او را گرفت. جریان صدر
جریان صدر یک گروه اسلام‌گرای ملی‌گرای عراقی است که در سال ۲۰۰۳ (سقوط حکومت صدام حسین) تأسیس شد؛ و امروزه توسط مقتدی صدر اداره می‌شود. این جنبش خود را حامی تمام مردم عراق بالاخص شیعیان این کشور می‌داند. ایدئولوژی این گروه متاثر از دیدگاه‌های سید محمد صدر می‌باشد. حزب فضیلت اسلامی از زیر شاخه‌های جریان صدر می‌باشد و جیش المهدی شاخه نظامی این حزب است. ولایتعهدی علی بن موسی الرضا
شورش‌های عقیدتی شیعه و سنی از جمله تحرکات عصر خلافت مأمون بود؛ از جمله این اقدامات، شورش حسن الهرش با شعار «الرضا من آل محمد» در سال ۱۹۸ ه‍.ق و قیام ابن طباطبا به سال ۱۹۹ ه‍.ق در کوفه بود. ابوالسرایا دیگر فرمانده ناراضی از دستگاه عباسی بود که در کوفه و با شعار «الرضا من المحمد» قیام کرد. کار قیام‌ها بر ضد دستگاه عباسی به جایی رسید که فردی در مکه خود را امیرالمؤمنین -لقب خاص خلیفه- می‌خواند. سید علی میلانی، عالم شیعه، معتقد است که مأمون با توجه به موقعیت خطرناک در مقطع آغازین خلافتش، به این نتیجه رسید که تظاهر به تشیع سودمندترین راهکار بقایش است؛ لذا، خلافت را به علی بن موسی الرضا پیشنهاد کرد، با علم به این که وی آن را رد خواهد کرد. بدین ترتیب وی کوشید تا خطر علویانی که دولتش را تهدید می‌کرد را مرتفع کند. کوپرسون معتقد است که مأمون به این نکته توجه داشته‌است که عباسیان به جهت داشتن قوای نظامی توانستند در سال ۱۳۲ با شعار «الرضا» به حکومت برسند و دلیل آنکه علویان چنین قدرت نظامی‌ای را نداشتند، از رسیدن به قدرت محروم ماندند. به عقیدهٔ محمدحسین طَباطَبایی، عالم شیعه، مأمون علی بن موسی را به خراسان خواند و مقامِ جانشینی را بر عهدهٔ او گذاشت تا نخست با دخالت دادنِ فرزندان پیامبر در حکومت، از شورش آنان علیهِ حکومت جلوگیری کند و دوم اینکه با درگیر کردنِ رهبر شیعیان در امور دنیایی و حکومتی، از تقدّس و اعتبارِ او در میان پیروانش بکاهد. دونالدسون، کوپرسون و احمد امین نیز جلب گروه‌های مختلف شیعه را دلیل این اقدام مأمون می‌داند. انقلاب سدر
انقلاب سدر (؛ ۱۴ مارس ۲۰۰۵–۲۷ آوریل ۲۰۰۵) شامل مجموعه ای از تظاهرات مردمی و مدنی در لبنان، به ویژه در پایتخت آن در بیروت است، پس از ترور رفیق حریری نخست‌وزیر پیشین در ۱۴ فوریه ۲۰۰۵ به وقوع پیوست. گرچه اکنون به عنوان انقلاب سدر شناخته می‌شود، ولی به عنوان قیام استقلال شناخته شده‌است. اهداف اصلی انقلاب عبارت بودند از :خروج نیروهای سوریه از لبنان، تشکیل یک کمیسیون بین‌المللی برای تحقیق در مورد ترور نخست‌وزیر، رفیق حریری، استعفای مقامات امنیت عمومی در کشور و سازماندهی انتخابات پارلمانی آزاد. تظاهرکنندگان همچنین خواستار پایان نفوذ سوریه در لبنان شدند. کودتای ۱۹۶۳ (سوریه)
۸ فوریه ۱۹۶۳ حزب بعث عراق به رهبری علی صالح السعدی با ترور عبدالکریم قاسم در این کشور به قدرت رسید. شاخه عراقی حزب برخلاف شاخه سوری علاوه بر نظامیان از حمایت قشر متوسط جامعه نیز برخوردار بود. با وجود این که میشل عفلق، رئیس بخش عوام حزب، با کودتا مخالف بود ولی به دلیل زیاد بودن شمار طرفداران کودتا این عملیات در ۷ مارس اجرا شد. در آن روز سازمان اطلاعات سوریه نقشه و محل اجرای کودتا آگاه شده بود حافظ اسد که در آن دوران از فرماندهان کمیته نظامی بود از این موضوع اطلاع یافته بود و بدین ترتیب عملیات را به روز بعد موکول کرد. انقلاب ۱۳۵۷
در سال‌های پس از تظاهرات ۱۵ خرداد ۱۳۴۲، سه گروه متغیر، متداخل و در عین حال قابل تشخیص، در بین روحانیون شکل گرفت. گروه نخست که شاید بزرگترین گروه بود، از علمای غیر سیاسی تشکیل می‌شد که با وجود نارضایتی از برخی مشکلات اجتماعی مثل فساد، فحشا و الکلیسم، معتقد بودند که روحانیت باید از کار پلید سیاست دوری جسته و به مسائل معنوی و آموزش در حوزه‌ها بپردازد. با این حال این گروه، در سال‌های ۱۳۵۴ تا ۱۳۵۶، به دلیل اجرای سیاست‌های نامطلوب حکومت در خصوص بازار و نهادهای مذهبی به عرصه سیاست کشیده شدند. گروه دوم یعنی روحانیون مخالف میانه‌رو، گرچه در مسائل مربوط به حق رأی زنان و اصلاحات ارضی مخالف رژیم بودند، ترجیح می‌دادند که همچنان با شاه در ارتباط باشند تا سیاست‌های وی را تعدیل کنند. کاظم شریعتمداری از مراجع تقلید قم، مجتهدی آذربایجانی و سخنگوی غیررسمی روحانیون آذربایجان، از چهره‌های شاخص این گروه بود که تنها خواستار اجرای کامل قانون مشروطه بودند. اما گروه سوم، که می‌توان آنان را روحانیون مخالف نافرمان یا تندرو نامید، توسط خمینی از عراق رهبری می‌شدند و شبکه‌ای مخفی و غیررسمی در کشور داشتند. چهره‌های شاخص این گروه عبارت بودند از: حسینعلی منتظری، مدرس برجسته فقه اسلامی در قم، که به عنوان مخالف آشتی‌ناپذیر رژیم، سه بار به زندان افتاد؛ محمد بهشتی عضو سیاسی گروه؛ مرتضی مطهری متفکر و نظریه‌پرداز عمده گروه؛ و دو روحانی جوان‌تر سازمان دهنده گروه به نام‌های اکبر هاشمی رفسنجانی و علی خامنه‌ای. خمینی که از سال ۱۳۴۲، در نجف می‌زیست، به تدریج تعبیر خود از اسلام شیعه را گسترش داد. او چارچوب نظریه سیاسی خود را در سخنرانی‌هایش، در اواخر دهه ۱۳۴۰، تدوین و تنظیم کرد و سپس آن را با عنوان «ولایت فقیه: حکومت اسلامی» بدون ذکر نام مؤلف، منتشر نمود. طبق نظریه جدید او، اقتدار سیاسی و مسئولیت حفظ امت اسلامی، از طرف امام دوازدهم شیعیان به مجتهدان متخصص در فقه اسلامی (فقها) واگذار شده‌است. استدلال وی این بود که خداوند، پیامبران و ائمه را به منظور وضع قوانین شرع برای هدایت امتها فرستاده‌است و در غیاب امام معصوم، روحانیون به ویژه فقها، تنها مفسران و نگاهبانان حقیقی شریعت می‌باشند که حکومت باید به آنان سپرده شود. از دید روحانیون سنتی، ولایت فقیه، زمامداری فقها، تنها بر نهادها و مدارس مذهبی و همچنین افراد «محجور» یا ناتوان محسوب می‌شد، ولی خمینی این اصطلاح را بسط داد به‌طوری‌که تمام جامعه را در بر می‌گرفت. ولی‌رضا نصر معتقد است ایدهٔ حکومت اسلامی‌ای که به وسیلهٔ علمای دینی اعمال شود «به‌شدت» متکی است به مفهوم جمهوریت در کتاب جمهور افلاطون و دیدگاه وی مبنی بر این‌که حکومت باید توسط «یک «نگهبان» که آموزش‌های خاص دیده و به عبارتی «فیلسوف-شاه» اداره شود. سازمان جهاد اسلامی (لبنان)
این گروه احتمالاً در اوایل ۱۹۸۳ به رهبری عماد مغنیه تشکیل شد. عماد مغنیه عضو سابق لبنانی نیروی ۱۷ فتح بود. این گروه نه یک گروه نظامی معمولی، بلکه یک گروه زیرزمینی چریکی شهری بود. این گروه در بعلبک در دره بقاع مستقر بود. ادعا می‌شود این گروه از ۲۰۰ شبه نظامی شیعه لبنانی تشکیل شده‌بود که هزینه‌های آن را ایران تأمین کرده و سپاه پاسداران آن‌ها را آموزش داده‌بود که با اشغال لبنان از سوی اسرائیل در سال ۱۹۸۲ مبارزه کنند. با این حال سران ایران این اتهام را رد کرده‌اند. مثلاً مهدی کروبی ادعا کرده‌بود که ایران هیچ ارتباطی با این گروه ندارد. اعدام دسته‌جمعی زندانیان عقیدتی-سیاسی ایران در تابستان ۱۳۶۷
به دنبال حمله نیروهای سازمان مجاهدین با حمایت ارتش عراق در غرب ایران در تاریخ۴ مرداد ماه ۱۳۶۷ و به فاصله شش روز بعد از قطعنامه ۵۹۸ شورای امنیت که به نام عملیات عملیات مرصاد نام‌گذاری شد. روح‌الله خمینی رهبر انقلاب طی حکمی افرادی را مأمور کرد تا با بررسی مجدد پرونده زندانیان سیاسی افرادی را که هم‌چنان بر سر موضع خود مشخص و دربارهٔ آنان با توجه به اینکه ظن شورش در زندان برایشان متصور بود صادر کنند. که متن نامه‌ها در خاطرات حسینعلی منتظری که در آن زمان از مقامات رده بالای جمهوری اسلامی و قائم مقام رهبری بوده‌است، و با اعدام‌ها مخالف بوده‌است، وجود دارند. الصاعقه
الصاعقه توسط حزب بعث سوریه در سپتامبر ۱۹۶۶ پایه‌گذاری شد. حزب بعث عقیده داشت کشمکش بین اسرائیل و فلسطینیان به خود فلسطینی‌ها مربوط نیست بلکه آن را باید در کادر اختلاف بین اسرائیل و همه اعراب حل و فصل کرد و به همین علت با خط عرفات در تباین بود. این جنبش در دسامبر ۱۹۶۸ اولین اقدام عملی خود را هنگامیکه سوریه سعی کرد که یک جانشین برای یاسر عرفات بتراشد شروع کرد. بعداً در جناح فتح تحت رهبری عرفات سیاستمدار فدائی فلسطینی ادغام شد. الصاعقه در همان اوان بعد از فتح دومین گروه مهم در پی ال او بود. ارتش کماندو انقلابی
ارتش کماندو انقلابی سوریه () یک گروه شورشی سوری متشکل از افسران ارتش عربی سوریه و سایر شورشیان مستقر در جنگ داخلی سوریه است. این گروه که در ۲۰ مه ۲۰۱۵ تأسیس شد، در صدد اخراج دولت اسلامی عراق و شام از شرق سوریه بود. این گروه از سوی سازمان سیا و اردن آموزش نظامی و سلاح پیشرفته دریافت کرده‌است. جهاد اسلامی فلسطین
جهاد اسلامی فلسطین در اواخر دهه ۱۹۷۰ توسط سه دانشجوی فلسطینی در مصر؛ فتحی شقاقی و عبدالعزیز عوده و بشیر موسی به عنوان بخشی از جهاد اسلامی مصر تشکیل شد. آن‌ها با وجود اینکه سنی بودند، اما از انقلاب اسلامی ایران که به برپایی یک حکومت دینی منجر شده بود، تأثیر زیادی گرفته بودند. فعالیت‌های جهاد اسلامی فلسطین پس از مدتی به‌طور مستقل از جهاد اسلامی مصر پی‌گیری می‌شد و جهاد اسلامی مصر در ژوئن ۲۰۰۰ در اتحاد با القاعده سازمانی به نام قاعده الجهاد را شکل داد. سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی ایران
سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی در ۱۶ فروردین ۱۳۵۸ با به هم پیوستن ۷ گروه اسلام‌گرای مخالف نظام پیشین شکل گرفت که برخی سابقه مبارزه نظامی را نیز داشتند. این گروه‌ها تا قبل از پیروزی انقلاب ارتباط تشکیلاتی چندانی با هم نداشتند اما وجود هدف مشترک مقابله با خطراتی که نظام نوپا را تهدید می‌کرد، آن‌ها را به اتحاد با یکدیگر سوق داد، دشمنی با سازمان مجاهدین خلق یکی از مهمترین وجوه اشتراک اعضای این سازمان بود که حتی در نام سازمان نیز تجلی پیدا کرد. تنها تفاوت نام این دو سازمان جایگزینی کلمه «خلق» با کلمه «انقلاب اسلامی» بود. گسترش و تداوم تفکر انقلابی و اعتقاد به ولایت فقیه و رهبری آیت‌الله خمینی از اشتراکات دیگر این هفت گروه بود. جبهة الاکراد
جبهه‌الاکراد در سال ۲۰۱۳ در بحبوحه جنگ داخلی سوریه برای مقابله با اقدامات داعش و ارتش سوریه تشکیل شد. این نیرو متشکل از کردها، اعراب سوریه و ترکمانان می‌باشد. عبدالکریم قاسم
حزب بعث سرانجام موفق شد در فوریه سال ۱۹۶۳ با پشتیبانی از توطئه چند افسر ارتش، کودتای عبدالسلام عارف و عبدالرحمن عارف را علیه عبدالکریم قاسم ترتیب داد. صدام حسین به بغداد برگشت و شبکه امنیتی مخفی حزب بعث (جهازالخاص) را به دست گرفت. این امر با به قدرت رسیدن عبدالسلام عارف هم‌زمان شد؛ عارف در نوامبر همان سال پیگرد بعثی‌ها را در پی تلاش آنها برای کودتا آغاز کرد. جنبش جوانان انقلابی میهن‌دوست
جنبش جوانان انقلابی میهن‌دوست در سال ۲۰۰۶ میلادی تأسیس شد، و از سال ۲۰۱۴ به عنوان استراتژی‌ای که اعلام خودمدیریتی یک‌جانبه در شهرهای متعدد جنوب شرقی آناتولی را شامل می‌شد، وارد رویارویی با نیروهای امنیتی ترکیه شد و با ساخت خندق‌ها و سنگرهای مسلح به بمب‌های دست‌ساز و مواد منفجره اقتدار خود را در نواحی استقرار این نیروها تقویت کرد و مانع از دسترسی آن‌ها به نواحی شهری شد. تاریخ عراق
در سال ۱۹۵۷ شیعیان معترض عراقی توانستند پس از سال‌ها فعالیت سیاسی نظام‌مند، حزب الدعوه عراق را تشکیل دهند و اعلام موجودیت سیاسی نمایند. در این زمان بود که با کودتای ضدسلطنتی ۱۴ ژوئیه ۱۹۵۸ توسط تیمسار عبدالکریم قاسم که تمایلات چپ‌گرایانه حکومت پادشاهی عراق به پایان رسید و حکومت جمهوری برقرار شد. در سال ۱۹۶۳ بعد از اینکه عبدالسلام عارف به کمک حزب بعث عراق طی کودتایی خونین قاسم را به قتل رساند حکومت عراق را به دست گرفت؛ ولی بعد از مدتی خود به مخالفت با این حزب پرداخت. پس از مرگ عبدالسلام در سانحه سقوط هلیکوپتر، برادرش عبدالرحمن عارف زمام قدرت را در دست گرفت. سرانجام در سال ۱۹۶۸ (۱۳۴۷ هجری) حزب بعث در دومین کودتا اما بدون خونریزی، دولت عارف را سرنگون کرد و حسن البکر با تشکیل شورای فرماندهی انقلاب، قدرت را به دست گرفت. وی نیز در سال ۱۹۷۹ در اثر فشار معاونش صدام حسین مجبور به استعفا شد و صدام رئیس‌جمهور عراق گردید. جبهه النصره
النصره در ۲۴ مارس ۲۰۱۵ ائتلافی به نام جیش الفتح را تشکیل داد که در حدود ۷ گروه اسلامگرا با یکدیگر ادغام شدند (که مهمترین آن‌ها احرار الشام است) جیش الفتح اتاق عملیاتی گروه‌های اسلامگرا در شمال سوریه است این شورا از زمان شکل‌گیری خود موفقیت‌های چشمگیری را به دست آورد. در ۲۸ مارس ۲۰۱۵ بخش‌هایی از استان ادلب را تصرف کرد و در مه ۲۰۱۵ با تصرف شهرستان اریحا این استان را به اولین استانی تبدیل کرد که به‌طور کامل در اختیار اپوزیسیون سوریه قرار دارد همچنین جیش الفتح در کوهستان قلمون درگیر جنگ با نیروهای اسد و حزب‌الله لبنان و داعش شد بعدها خبر رسید که در اکتبر ۲۰۱۵ جند الاقصی یکی از هفت گروه عضو جیش الفتح از این شورا جدا شده‌است. تحریک مدح صحابه
در ۳ سپتامبر ۱۹۳۹، نخست وزیر انگلیس ، نویل چمبرلین ، آغاز جنگ با آلمان را اعلام کرد. اندکی پس از آن، نایب السلطنه هند از این الگو پیروی کرد و اعلام کرد که هند نیز با آلمان در جنگ است. در سال ۱۹۳۹، رهبران کنگره از کلیه مناصب دولت هند انگلیس استعفا دادند. در دهه ۱۹۴۰، محمد علی جناح به عنوان رهبر مسلمانان هند شناخته شد واونها لقب "قائد اعظم" به او دادند. این تحولات و مباحث مربوط به وضعیت مسلمانان در هند آینده، فضایی را ایجاد کرد که مسلمانان اختلافات خود را به خاک بسپارند و به موضوعات مهمتری بپردازند. در سال ۱۹۴۴ روحانیون دیوبندی سازمانی جداگانه به نام "تنظیم اهل سنت" برای هدف حمله به شیعیان راه اندازی کردند. پس از سال ۱۹۴۷، بسیاری از شاگردان مولوی عبدالشکور لکهنوی و مولوی حسین احمد مدنی به پاکستان مهاجرت کردند. آنها حوزه های علمیه دیوبندی را در شهر های مختلف تأسیس کردند و تحت دو عنوان مختلف تنظیم اهل سنت و جمیعت علمای اسلام فعالیت های سیاسی خود را ادامه دادند. آنها در طول و پهنای کشور سفر کردند و علیه مذهب و رسوم شیعی تابلاغ کردند. از جمله: مولوی نورالحسن بخاری، مولوی دوست محمد قریشی، مولوی عبدالستار تونسوی، مولوی مفتی محمود، مولوی عبدالحق حقانی و مولوی سرفراز خان صفدر. القاعده
القاعده تشکیلات بین‌المللی نظامی و بنیادگرای اسلامی است که در دوران جنگ شوروی در افغانستان توسط اسامه بن لادن در شهر پیشاور تأسیس شد. این سازمان در قالب شبکه‌های نظامی گوناگون فراملی و به عنوان یک جنبش اسلام سنی فعالیت می‌کند و هدف خود را مبارزه با تأثیرات و دخالت‌های غیرمسلمانان بر دنیای اسلام و گسترش اسلام در جهان می‌داند. اکثریّت اعضای شبکه القاعده را پیرو مسلک سلفی می‌دانند. این سازمان در فهرست سازمان‌های تروریستی بسیاری از دولت‌ها و سازمان‌های بین‌المللی از جمله شورای امنیت ملل متحد، ناتو، اتحادیه اروپا و ایالات متحده قرار گرفته‌است. سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی
سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی در ۱۶ فروردین ۱۳۵۸ با به هم پیوستن ۷ گروه اسلام‌گرای مخالف نظام پیشین شکل گرفت که همگی سابقه مبارزه نظامی را نیز داشتند. این گروه‌ها تا قبل از پیروزی انقلاب ارتباط تشکیلاتی چندانی با هم نداشتند، اما وجود هدف مشترک مقابله با خطراتی که نظام نوپا را تهدید می‌کرد، آن‌ها را به اتحاد با یک‌دیگر سوق داد، دشمنی با سازمان مجاهدین خلق مهم‌ترین وجه اشتراک اعضای این سازمان بود که حتی در نام سازمان نیز تجلی پیدا کرد و اصلی‌ترین هدف از تشکیل این سازمان نیز بود. تنها تفاوت نام این دو سازمان جایگزینی کلمه «خلق» با کلمه «انقلاب اسلامی» بود. سازمان فداییان خلق ایران (اکثریت)
نخستین اجلاس جنبش فداییان خلق در سال ۱۹۶۳ توسط بیژن جزنی و یارانش برگزار شد. آن‌ها به این نتیجه رسیده بودند که نفوذ قدرتمند آمریکا در ایران و سرکوب مخالفان حکومت، فعالیت‌های سیاسی و مسالمت‌آمیز احزاب و سازمانهای مخالف حکومت را به کلی غیرممکن ساخته‌است. در این تنگنای سیاسی و تاریخی بود که مبارزهٔ مسلحانه تنها راه مؤثر برای دستیابی به هدف شناخته شد. تلاش‌های چریک‌ها با حمله به یک پاسگاه ژاندارمری در جنگل‌های شمال ایران، ۸ فوریه ۱۹۷۱ ثمر داد و تأسیس سازمان چریک‌های فدایی خلق ایران اعلام شد. در دورهٔ هشت سالهٔ از ۱۹۷۱ تا ۱۹۷۹ فداییان توسط حکومت زیر شدیدترین حملات قرار داشتند. در این سال‌ها در چهار دوره ضربه، بیشتر رهبران سازمان دستگیر یا کشته شدند. اما سازمان پابرجا ماند. بزرگ‌ترین ضربه زمانی بود که بیژن جزنی و ۶ نفر دیگر از مؤسسان سازمان در زندان اعدام شدند. این واقعه در ۱۹ آوریل ۱۹۷۵ در زمانی رخ داد که ۸ سال از دستگیری و محکومیت آن‌ها در زندان گذشته و محاکمهٔ دومی هم انجام نشده بود. در مهر ۱۳۵۵ انشعابی رخ داد. کسانی که جدا شدند از اساس از تئوری مبارزه مسلحانه نا امید شده و به پذیرش رویکرد حزب توده روی آورده بودند. آن‌ها خود را گروه منشعب از سازمان چریک‌های فدایی خلق ایران نامیدند. رهبری آن‌ها را تورج حیدری بیگوند بر عهده داشت. وی چند ماه پس از انشعاب کشته شد. اعضای دیگر فریبرز صالحی، حسین قلمبر، فرزاد دادگر،سیما بهمنش و فاطمه ایزدی بودند. گروه، مبارزه مسلحانه را به کلی واگذاشت، به حزب توده ایران پیوست و به انتشار نشریه «نوید» کمک کرد. علی جوادی
با شدت گرفتن انقلاب در ایران او در تابستان ۱۹۷۷ تحصیلات را نیمه کاره رها کرد و چند ماهی قبل از انقلاب (در دورهٔ شریف امامی) به همراه گروهی چند نفره به ایران آمد و «کمیته کمونیستی اخگر» که وابسته به سازمان «اتحاد مبارزه در راه آرمان طبقه کارگر» بود را تأسیس کردند و به مبارزات اجتماعی و کارگری پیوستند. ابتدا علیه حکومت شاه و سپس علیه جمهوری اسلامی. تشکیلات مخصوصه (امپراتوری عثمانی)
ترکان جوان تشکیلات مخصوصه را بنیان گذاشتند. کوشچوباشی اشرف، یکی از چهره‌های مرکزی کمیته، ادعا می‌کند که این تشکیلات مابین سال‌های ۱۹۱۱ تا ۱۹۱۳ ایجاد شد. جمیل دبیر اتحاد و ترقی می‌نویسد بحث برسر موضوع پس از شکست بالکان آغاز شد، و این که تشکیلات مخصوصه در واقع در ژوئیه ۱۹۱۴ تأسیس شد. توفیق بیک اوغلو گزارش داده‌است که تشکیلات مخصوصه در پی فرمان محرمانه اسماعیل انور در اوت سال ۱۹۱۴ تأسیس شد. برخی معتقدند که این تشکیلات در سال ۱۹۱۱ ایجاد شد. «جمال پاشا» در خاطراتش گفته‌است فعالیت تشکیلات مخصوصه در زمان جنگ‌های بالکان آغاز شد. حزب التحریر
حزب‌التحریر حزب اسلامگرای جهانی است که در سال ۱۹۵۳ در بیت‌المقدس توسط روحانی فلسطینی تقی‌الدین النبهانی تأسیس شده است.  حزب‌التحریر به معنی گروه آزادی‌بخش می‌باشد که از مصدر "حریت یا تحریر" عربی گرفته شده است و به معنی گروهی می‌باشد که تلاش دارد تا مسلمانان را از قید و بند نظام‌ها، افکار، مفاهیم و احساسات غیر اسلامی نجات دهد. خلیل الوزیر
ابوجهاد در نوزده سالگی عضو جنبش اخوان‌المسلمین شد و به جرم انجام یک عملیات نظامی در خان یونس توسط پلیس مصر بازداشت شد و چند ماهی را در زندان به سر برد. در ۱۹۵۱ در قاهره با یاسر عرفات آشنا شد و با یکدیگر جنبش فتح را بنیان نهادند که در ۱۹۶۴ با اتحاد با گروه‌های کوچک‌تر فلسطینی سازمان آزادی‌بخش فلسطین را ایجاد کردند. او مدتی در دانشگاه اسکندریه درس خواند اما تحصیل دانشگاهی خود را تمام نکرد. لواء ابو الفضل العباس
این گروه در اواخر سال ۲۰۱۲ برای دفاع از حرم زینب و سایر اماکن مقدس شیعه در سوریه تشکیل شد. بیشتر اعضای آن متعلق به عصائب اهل حق، جنبش صدر و کتائب حزب‌الله عراق است که جز اولین گروه‌های شیعه برای مقاومت در برابر اشغال عراق توسط آمریکا هستند. اکثر مبارزان این تیپ عراقی هستند و به تعدادی از عراقی‌ها پیوسته‌اند که پس از خشونت‌های فرقه ای سال ۲۰۰۶ از عراق گریخته و در سوریه زندگی می‌کنند. گروهی با نام مشابه نیروهای ابوالفضل العباس وجود داشت که منحل شد. این یک گروه کاملاً عراقی است و در کنار بسیج مردمی عراق می‌جنگند، در حالی که نیروهای ابو الفضل العباس تحت فرمان سوریه بوده و همان‌طور که اویس الخفاجی گفته‌است، همراه با ارتش سوریه می‌جنگیده‌است. اعتقاد بر این است که اکثر مبارزان متعلق به ارتش مهدی و عصائب اهل حق هستند، برخلاف ارتش مهدی که از رفتن به سوریه خودداری کرده‌است عصائب اهل الحق که در سال ۲۰۰۹ از جنبش صدر جدا شده‌است در سوریه حضور دارد. این تیپ یکی از نخستین گروه‌های شیعه است که به‌طور نظامی در سوریه مداخله می‌کند و از سال ۲۰۱۲ در کنار دولت سوریه به رهبری بشار اسد ایستاده‌است و از نظر عقیدتی با انگیزه دفاع از حرم سیده زینب در دمشق، پایتخت سوریه، پس از تهدیدهای گروه‌های سلفی مبارز برای تخریب حرم به عنوان «سمبل شرک» در سوریه حضور دارند. جنگجویان این گروه شامل شیعیان بومی دمشق، پناهندگان شیعه مستقر در دمشق، داوطلبان شیعه عراقی و سایر داوطلبان شیعه خارجی هستند. عراقی‌ها تشکیل دهنده اصلی این گروه هستند. این گروه در درجه اول در اطراف دمشق می‌جنگد، اما در حلب نیز جنگیده‌است. سید عبدالحمید سجادی
پس از پیروزی انقلاب، سید عبدالحمید سجادی گروه مستضعفین را به همراه چندی دیگر از طلاب به وجود آورد. در ابتدا این گروه با نشر اعلامیه‌ای در هرات و مشهد، مواضع اش را در برابر حکومت کودتای افغانستان و روسیه مشخص کرده و براساس شعار نه شرقی، نه غربی، استقلال، آزادی، جمهوری اسلامی برای نیروهای انقلابی خود خط و مشی تعیین کرده بود و پس از چندین بار تجدید چاپ، منجر به راهپیمایی علیه کودتای ۷ ثور، رفتن به کنسولگری و پائین آوردن پرچم دولت کابل شد. پس از این واقعه، عبدالعلی مزاری و سید اکبر صالحی، از گروه مستضعفین برای پیوستن به سازمان نصر دعوت کردند. طی جلسه‌ای تصویب شد که گروه مستضعفین و سازمان نصر با هم در مشهد فعالیت کنند و به نمایندگی از گروه مستضعفین موحدی در مرکزیت امور قرار گرفت و سید عبدالحمید سجادی خود مشغول برگزاری جلسات آموزشی شد تا زمانی که به پیشنهاد عبدالعلی مزاری، شفق و عرفانی، سید عبدالحمید در مرکزیت فعالیت‌های سازمان در مشهد قرار گرفت. در سال ۱۳۶۰، وی به همراه آقایان خلیلی، افتخاری، ناطقی، موحدی و معصومی به افغانستان برگشتند تا زمینه‌های ایجاد وحدت سرتاسری را ایجاد کنند. فدراسیون انقلابی ارمنی
در دهه آخر سده ۱۹ وضع ارمنی‌ها در تحت سلطه ترک‌ها وخیم تر گردید. به فرمان عبدالحمید دوم سواره نظام مخصوصی به وجود آمد که هدف اصلی آن شرکت در کشتار ارمنیان بود. طی جنگ‌های متعدد با ارمنیان غرب روستاهای بسیاری ویران شد و هزاران نفر کشته شدند. اصلاحاتی که از طرف قدرت‌های بین‌المللی در نظر گرفته شده بود انجام نگرفت و وضعیت ارمنی‌های غرب مدام بدتر می‌شد، تا این که قیام‌های مسلحانه جایگزین راه حل‌های مسالمت‌آمیز شد و در این راستا بود که حزب داشناک به وجود آمد و به این قیام‌ها جهت بخشید و آنان را سازماندهی کرد. کمیته انقلاب مشروطه
گروه مؤسس، در تاریخ ۱۲ ربیع الاول ۱۳۲۲ در اقدامی بی‌سابقه و جسورانه اقدام به دعوت عده‌ای مورد اطمینان نسبی ولی با مرام‌های مختلف نمودند. برای محل تجمع باغ سلیمان خان میکده را در خیابان گمرک که در نقطه‌ای دور قرار داشت انتخاب و به مدعوین توصیه نمودند یک به یک وارد شوند. تمام مدعوین ابتدا به قرآن و پرچم ایران که روی میز قرار داشت قسم خورده و در جلسه حاضر شدند. چند نفر از جمله سید جمال الدین واعظ و ملک المتکلمین و شیخ مهدی شریف کاشانی سخنرانی هائی نموده و سپس قطعنامه‌ای در ۱۸ ماده خوانده و تصویب گردید، مطالب مهم آن در ارتباط با نحوه مبارزه با دربار، جلب نظر روحانیان، روشن کردن افکار عمومی با سخنرانی‌ها در مجالس مختلف و نوشتن و ارسال شرایط و وضع ایران به مطبوعات خارج از کشور بود. حزب کارگران کردستان
در سال ۱۹۸۴، سازمان خود را تبدیل به یک گروه شبه نظامی نمود و با استفاده از اردوگاه‌های آموزشی واقع در فرانسه حملات و بمب‌گذاری‌هایی علیه تأسیسات دولتی، نظامی و نهادهای مختلف «دولت»، که برخی از آن‌ها به جنوب شرقی آناتولی مربوط بودند، راه‌اندازی نمود که بیشتر در اروپا به خصوص آلمان و فرانسه و کشورهای خاورمیانه به وقوع می‌پیوست. همچنین پ‌ک‌ک به اهداف نظامی و غیرنظامی در کشورهای مختلف از جمله ترکیه، فرانسه، بلژیک و عراق حمله می‌کرد. در این هنگام حافظ اسد، رئیس‌جمهور وقت سوریه، از اوجالان به عنوان اهرمی در مناقشه سوریه و ترکیه بر سر آب فرات استفاده کرد. در اوج فعالیت‌های نظامی حزب کارگران کردستان در دهه ۱۹۹۰، حدود یک سوم نیروهای آن را کردهای سوریه تشکیل می‌دادند. در اواسط دههٔ ۱۹۹۰ میلادی، این سازمان عملیات خود را به صورت یک سری حملات انتحاری و بمب‌گذاری ادامه داد. ۱۵ حمله بدین شکل انجام شد که ۱۱ نفر از آن‌ها توسط زنان انجام شده‌بود. ترکیه در اواخر دههٔ ۱۹۹۰، فشارهایش را افزایش داد و در جنگی اعلام نشده بین ترکیه و سوریه حمایت‌های علنی سوریه به پایان رسید. احمد زبانه
بعد از منحل شدن «کمیته انقلابی اتحاد و عمل» در ۵ ژوئیه ۱۹۵۴، زبانه از طرف «العربی بن مهیدی» به عنوان مسئول منطقه وهران تعیین و موظف شد نیرو و سلاح مورد نیاز انقلاب را تأمین کند. زبانه برای اجرای دستورهایی که به وی داده شده بود با عبد المالک شعبان جلساتی برگزار کرد. بعد از این جلسه‌ها مسئولیت‌های زبانه که عبارت بودند از آموزش و آماده‌سازی گردان‌ها و مشخص کردن اماکن مناسب به عنوان مراکز انقلاب مشخص شد. وظیفه این گردانها جمع‌آوری پول برای خرید سلاح و مهمات بود. احمد در کنار عبد المالک رمضان بر آموزش نظامی و چگونگی کمین گذاری و حمله و بمب سازی نظارت داشت. درجلسه ای که در تاریخ ۳۰ اکتبر ۱۹۵۴ به ریاست العربی بن مهیدی برگزار شد تاریخ دقیق شروع انقلاب و تعیین اهدافی که قرار بود شب اول نوامبر مورد حمله قرار بگیرند مشخص گردید. در۳۱ اکتبر ۱۹۵۴ زبانه با گردانها جلسه ای برگزار و مسئولیت هر کدام و اهداف و نقطه الحاق در کوه «القعده» را مشخص نمود.