نبرد خندق میان چه کسانی رخ داد؟
نبرد سیمانکاس
نبرد سیمانکاس یا نبرد خندق ()، نبردی است که در سال ۹۳۹ میلادی در نزدیکی شهر سیمانکاس بین پادشاهی لئون به رهبری رامیرو دوم و خلافت قرطبه به رهبری عبدالرحمن سوم رخ داد که با پیروزی پادشاه لئون همراه بود.
نبرد هندرسون فیلد
نبرد هندرسون فیلد () از ۲۳ تا ۲۶ اکتبر ۱۹۴۲ در اطراف گوادال‌کانال در جزایر سلیمان رخ داد. این نبرد یک جنگ زمینی، دریایی و هوایی جنگ اقیانوس آرام جنگ جهانی دوم بود و بین ارتش امپراتوری ژاپن و نیروی دریایی و متفقین، عمدتاً تفنگداران دریایی و ارتش ایالات متحده انجام شد. این نبرد آخرین حمله از سه حمله اصلی زمینی بود که ژاپنی‌ها در جریان لشکرکشی گوادال‌کانال انجام دادند. نبرد خکیکره
نبرد خَکیکِره () یک نبرد دریایی بود که در مارس ۱۸۱۱ در جنوب خلیج فارس رخ داد. در یک سوی این نبرد نیروهای بحرین (به رهبری عبدالله بن احمد آل خلیفه) و کویت (به رهبری جابر اول الصباح) قرار داشتند و در سوی دیگر، امارت دریه (یا اولین دولت سعودی) به رهبری رحمه بن جابر الجلهمی، حاکم دزدان دریایی دَمام و برخی از روستاهای قطر قرار داشتند. این نبرد در شمال غرب قطر رخ داد و با پیروزی بحرین و کویت به پایان رسید. نبرد حطین
به این ترتیب جنگ صلیبی دیگری با شرکت جنگجویان لُمباردی، آلمانی و فرانسوی آغاز گردید؛ اما این تهاجم، به‌ویژه پس از حمله به آنقوره، با مقاومت مستمر سلجوقیان روم روبه‌رو شد. در سال ۱۱۰۱ م جنگ سرنوشت‌سازی میان مسلمانان ترک و صلیبی‌ها در مرسیوان روی داد و ترکان موفق شدند نیروهای صلیبی را درهم بشکنند. پس از آن، آلمان‌ها و فرانسوی‌ها دو حملهٔ دیگر ترتیب دادند؛ اما چیزی بیش از حمله‌های پیشین نصیب آنان نشد و ترکان موفق شدند نیروهایشان را نابود سازند. سلجوقیان روم تسلط خود را بر آناتولی تثبیت کردند و این کار موجب افزایش نیروی آنان شد. کنت‌نشین اِدِسا در سال ۱۱۰۴ م، در نبرد سرنوشت‌ساز حَرّان بر ساحل رودخانهٔ بَلیخ مجدداً توسط مسلمانان فتح شد. این نبردهای پیاپی افسانهٔ «شکست‌ناپذیری صلیبیون» را باطل کرد و امارت حلب از خطر تهدید صلیبی‌ها رهایی یافت. درگیری از مناطق شمال به جنوب کشیده شد و صلیبی‌ها به پی‌ریزی سلطه و گسترش مملکت خویش در آن‌جا پرداختند. آنان در سال ۱۱۱۰ م بر صیدا چیره شدند، در سال ۱۱۱۸ م به فرماندهی بالْدْوین یکم، پادشاه اورشلیم، به مصر — که تحت حاکمیت خلافت فاطمیان بود — و در سال ۱۱۱۹ م به‌طور منظم به آن سوی رود اردن حمله کردند. در مناطق شمالی درگیری پیرامون حلب و کنت‌نشین ادسا ادامه یافت؛ زیرا نخستین هدف صلیبی‌ها این بود که با تسخیر ادسا ارتباط با شرق اسلامی را قطع و از این طریق امنیت پادشاهی ارمنی کیلیکیه و شاهزاده‌نشین انطاکیه را تأمین کنند. نبرد ثنی
جنگ ثنی یا (موقعة المذار)، وثنی در لغت عرب بمعنای (نهر) یعنی رودخانه است. این جنگ در سال دوازه دهم هجری (۶۳۳) بین سپاه ایران و اعراب در حمله اعراب به ایران به فرماندهی سردار نامی مسلمانان خالد بن ولید رخ داده‌است. بعد از پیروزی خالد در موقعه ذات السلاسل «هرمز» فرمانده پارسیان از اردشیر درخواست کمک نمود. اردشیر سپاهی به فرماندهی «قارن بن قارن بن قریانس» به کمک هرمز فرستاد. جیش قارن به سوی «المذار» از مدائن خارج شد. همین که به موقعهٔ (ثنی) یا «المذار» رسید، سربازانی که از جنگ (ذات السلاسل) یا زنجیر فرار کرده بودند به وی پیوستند، وأردوگاه جنگ را بر پا کردند. جیش خالد نیز به «الثنی» (المذار) رسید وآمادهٔ جنگ شدند. جنگ آغاز شد و خالد «قارن» را بکشت و اعراب بر ایرانیان تاختند و فاتح شدند. تاریخ نویسان نوشته أند که در این جنگ ۳۰ هزار تن از سربازان ایرانی کشته شدند که بیشتر آنان در «الثنی» (یعنی النهر)، «آب رودخانه» غرق شدند. وکشاورزان آن ناحیه به دادن جزیه به مسلمانان تن در دادند. نبرد حیره
جنگ حیره این جنگ در سال دوازدهم هجری مطابق با ۶۳۳ میلادی بین سپاه ایران و اعراب در حمله اعراب به سواد (عراق) به فرماندهی خالد بن ولید رخ داده‌است. محل این جنگ در نزدیکی حیره از شهرهای قدیم میان‌رودان است که در نزدیکی ۶٫۵ کیلومتری جنوب شهر نجف کنونی قرار گرفته بوده‌است. این شهر پایتخت ملوک لخمی بود که آنها نیز خود فرمان‌بردار پادشاهان ساسانی بودند. این منطقه از مراکز مهم فرهنگی ایرانیان باستان بوده‌است. این شهر همچنین از شهرها و استحکامات مهم مرزی ایران بود. نبرد حطین
پیش از این نبرد، سران صلیبی دچار اختلاف شده بودند و در مقابل، صلاح‌الدین کل مصر و شام را یکپارچه تحت تسلط خود درآورده بود. طی چندین سال درگیری‌ها و نبردهایی بین دو طرف رخ داده و توازن قوا به نفع مسلمانان تغییر کرده بود. صلاح‌الدین با بسیج نیروهای مسلمان برای جهاد با صلیبیون و طراحی این نبرد — به‌گونه‌ای که شرایط زمانی و مکانی آن به نفعش باشد — دست برتر را داشت. طی این جنگ که از شب ۲۴ ربیع‌الثانی ۵۸۳ ه‍.ق/۳ ژوئیه ۱۱۸۷ آغاز شد، سپاهیان صلاح‌الدین صلیبیون را در منطقهٔ حطین محاصره کردند و در نبرد اصلی که در ۴ ژوئیه رخ داد، با بهره‌گیری از ضعف آن‌ها (خستگی و تشنگی) صفوف آن‌ها را در هم شکستند. هرچند صلیبیون و به‌خصوص شوالیه‌ها دلیرانه جنگیدند، اما جمع زیادی از آن‌ها کشته شدند و اندکی نیز از محاصره گریختند. در پایان، گی لوزینیان به همراه تعدادی از همراهان خود اسیر، و رینالد شاتیون نیز توسط صلاح‌الدین کشته شد. ابوعبیده جراح
در سال ۶۲۷ میلادی، ابوعبیده در جنگ خندق و نیز جنگ بنی قریظه شرکت جست. او هم چنین با قبیله‌های ثلعبه و انمار که روستاهای مسلمان را غارت می‌کردند جنگید و از این دو مأموریت جنگی پیروز بازگشت. جنگ‌های ایران و ازبکان
جنگ ایران و ازبکان از سال ۱۵۰۲ تا ۱۵۱۰ بین دودمان ازبک شیبانیان به رهبری شیبک خان (محمد شیبانی) و امپراتوری صفوی ایران به رهبری شاه اسماعیل یکم صورت گرفت و با پیروزی ایرانیان و مرگ شیبک خان در نبرد مرو پایان یافت. نبرد رودخانه
قبل از شروع نخستین درگیری مابین ایران و اعراب در صدر اسلام یعنی جنگ زنجیر «هرمزد» مرزبان و فرماندهٔ ایرانیان از شاهنشاه ساسانی، درخواست کمک نموده بود. از طرف دربار ایران سپاهی به فرماندهی کارن پسر قریانس به کمک هرمزد فرستاده شد اما تا رسیدن سپاه کمکی، "هرمزد" بدست خالد بن ولید کشته شد و نخستین جنگ با پیروزی سپاه اعراب پایان یافت. با کشته شدنِ "هرمزد" بسیاری از سپاهیان ایرانی از محل جنگ گریختند و در حدود مذار نزدیک نهری فرود آمدند و سپاه کارن هم که از مدائن به کمک هرمزد آمده بود به آنها پیوست واردوگاه جنگ را بر پا کردند. سپاه خالد نیز که در دنبال هزیمتیان بود، بدین جایگاه در رسید. غزوه خندق
این غزوه بنام خندق نامبردار است.خَندَق (به فارسی‌ سره: کَندَگ) نهر پرآب یا خشک و دست‌ساخت است که در قدیم گرداگرد شهر یا لشکرگاه می‌کندند تا از ورود دشمنان یا سیل جلوگیری شود. واژهٔ خندق عربی‌شدهٔ واژهٔ پارسی میانه کَندَگ و به معنی «کَنده» است. در زبان‌های کهن ایرانی چون اوستایی و فارسی باستان، ریشهٔ «کن» به معنی «کندن» امروزی به‌کار می‌رفته‌است و «فرکنتن» یعنی آغاز به ساختن ساختمان یا شهر. نبرد حطین
در سال ۱۱۸۱ م، رینالد شاتیون، امیر کَرَک، یکی از کاروان‌های مسلمانان را در واحهٔ تِیْماء مورد حمله قرار داد. چون این خبر به صلاح‌الدین رسید برای اعتراض به نقض پیمان، فرستاده‌ای نزد بالدوین فرستاد و خواستار غرامت شد. بالدوین به عادلانه بودن ادعای صلاح‌الدین اعتراف کرد، ولی رینالد از پرداخت غرامت سرباز زد. شماری از دوستان رینالد در دربار نیز، وی را مورد تأیید قرار دادند و موجب غافل شدن پادشاه ضعیف از موضوع شدند؛ ولی صلاح‌الدین به پیگیری‌اش ادامه داد. چند ماه بعد، اوضاع جوی کاروانی از کشتی‌ها را که ۱۵۰۰ زائر اورشلیم را حمل می‌کرد، ناچار ساخت که در سواحل مصر در نزدیک دُمیاط پهلو بگیرند. صلاح‌الدین فرمان داد همه آن‌ها را به زنجیر کشیدند. آنگاه به بالدوین پیغام داد، که حاضر است آنان را در مقابل بازگرداندن اموال غارت‌شده توسط رینالد آزاد کند. اما رینالد برای بار دوم سرباز زد و این چنین جنگ اجتناب‌ناپذیر شد. فتح مصر به دست هخامنشیان
نبرد پلوزیوم در سال ۳۴۳ پیش از میلاد میان هخامنشیان و مزدوران یونانی از یک سو با مصری‌ها و مزدوران یونانی از سوی دیگر آنها انجام شد. این نبرد در سنگر پلوزیوم، در ساحل گوشهٔ خاوری دلتای نیل انجام شد. به طور کلی، اردشیر سوم فرماندهی پارسیان و نکتانبوس دوم فرماندهی مصریان را بر دوش داشت. فرماندهی نیروهای یونانی همراه با مصریان درون دژ ازسوی فیلوفرون انجام شد. نخستین تاخت‌وتاز از سوی نیروهای شهر تبس زیر فرماندهی لاکراتس انجام شد. این نبرد راه ایران را باز کرد تا مصر را بگشاید و واپسین دورهٔ فرمانروایی بومی در مصر باستان پایان یافت. زبیر بن عوام
زبیر در اکثر غزوات محمد حضور داشت و جزو یکی از تنها دو اسب سوار لشکر مسلمانان در جنگ بدر (۲ هجری/۶۲۴ میلادی) بود. آل زبیر معتقدند که در جنگ بدر که گفته می‌شود جبرئیل و فرشتگان مددکار مسلمانان بوده‌اند، رنگ دستارشان مانند زبیر، زرد رنگ بود. در جنگ احد (۳ هجری/۶۲۵ میلادی)، محمد شجاعت زبیر را ستود. در جنگ خندق (۵ هجری/۶۲۷ میلادی) محمد وی را به تجسس سپاهیان بنی قریظه فرستاد و بر اساس روایت اهل تسنن در آن جنگ بود که محمد گفت که هر پیامبری حواری ای داشت و زبیر حواری من است. در غزوه خیبر (۷ هجری/۶۲۸ میلادی)، زبیر بعد از علی بیشترین شجاعت را نشان داد. در هنگام فتح مکه، زبیر فرمانده بال چپ سپاه مسلمانان بود و در غزوه تبوک (۹ هجری/۶۳۰ میلادی) زبیر بزرگترین پرچم سپاه محمد را بر دست داشت. روایاتی در کتب قرون بعدی اسلامی آمده که زبیر منشی محمد در ثبت درآمد حاصل از اموال شرعی صدقه بود. نبرد مدائن
نبرد مدائن نبردی بود میان حمدانیان و بریدیان بر سر کنترل شهر بغداد که با پیروزی حمدانیان به اتمام رسید. این نبرد در نزدیکی مدائن در مرکز عراق، طی یک درگیری شدید چهار روزه (۱۶–۱۹ اوت ۹۴۲) به وقوع پیوست که برای هر دو طرف تلفات زیادی را به همراه داشت؛ همین مسئله باعث شد تا سپاه شکست‌خورده بتواند از مهلکه عقب‌نشینی کند و سپاه پیروز قادر به تعقیب دشمن نباشد. سپاه بریدی ابتدا به واسط و سپس بصره عقب‌نشینی کردند. واجرود
واجرود جایی بوده‌است میان همدان و قزوین. در جریان حمله اعراب به ایران در این مکان در سال ۲۹ هجری قمری نبردی میان سپاه ایران به فرماندهی "موتا" سردار دیلمی و نعیم بن مقرن سردار سپاه اعراب در گرفته‌است که سرانجامش شکست ایرانیان بود. طبری این جنگ را از دید بزرگی همپایهٔ نبرد نهاوند انگاشته‌است. کشته‌های ایرانیان بسیار بوده و خود موتا نیز در این جنگ جان باخت. جنگ ایران و عثمانی (۱۶۳۹–۱۶۲۳)
جنگ صفویان و عثمانی (۱۶۳۹–۱۶۲۳) از آخرین مجموعه جنگ‌ها میان امپراتوری صفوی و امپراتوری عثمانی است که میان این دو قدرت خاور نزدیک برای دستیابی به میان‌رودان روی داد. پس از حمله‌های ایران به سمت قلمروهای عثمانی و تصرف بیشتر سرزمین عراق امروزی از جمله بغداد عثمانی اقدام به پسگیری مناطق از دست رفته کرد. جنگی در میان‌رودان میان امپراتوری ایران صفوی با امپراتوری عثمانی درگرفت و علی‌رغم تلاش‌های بسیار، عثمانی موفق شد که کنترل میان‌رودان را بدست گیرد و حکومت به آن منطقه را تا جنگ جهانی اول حفظ کرد. جنگ صفویان و عثمانی
جنگ چالدران در ۳۱ مرداد ۸۹۳ هجری خورشیدی میان سپاه قزلباش ایران به فرماندهی شاه اسماعیل یکم صفوی با ارتش عثمانی به فرماندهی سلطان سلیم یکم رخ داد. محّل این نبرد در دشت چالدران (در شمال آذربایجان) بود. در این جنگ نیروهای قزلباش که در حدود ۴۰ هزار تن بودند با سپاه حدود ۱۰۰ هزار نفری عثمانی جنگیدند و به دلیل کمی نفرات و نداشتن سلاح گرم از سپاه عثمانی شکست خوردند. این در حالی بود که ارتش عثمانی دارای توپخانه و تفنگهای انفرادی بود. غزوه بدر
در ابتدای درگیری، اَسوَد بن عبدالْاسد کنارِ آب‌انباری رفت که مسلمانان ساخته بودند و حَمزَة بن عبدالْمطّلب وی را کشت. سپس عُتبه پیش آمد و برای نبرد تن‌به‌تن مبارز طلبید؛ میان عتبه و شیبه (برادر عتبة) و ولید (پسر عتبه) از قریش، و عُبَیْدَة بن حُرَیْث و حمزه و علی از مسلمانان، نبردی سه به سه درگرفت و هنگامی که شیبه توسط حمزه، و ولید توسط علی کشته شدند، عتبه عبیدة را زخمی کرد. سپس حمزه پیش رفت و عتبه را کشت و با کمک علی، عبیده را به لشکرگاه بازگرداند و وی چند روز بعد درگذشت. کمی بعد از سوی سپاه مکه چند تیر انداخته شد و دو مسلمان کشته شدند؛ و آنگاه نبرد اصلی آغاز شد. در نبرد عمومی که ظاهراً با تیراندازی آغاز شد، مسلمانان با قدرت حمله کردند و صفوف مکیان را درهم کوبیدند و خیلی زود شکست در لشکرِ قریش افتاد و اکثرشان حین نبرد گریختند. منابع در آمار تلفات و اسیرانِ این جنگ دچار اختلاف هستند؛ با این وجود قریب به ۷۰ تن از سپاه مکه کشته، و تقریباً به همین تعداد اسیر شدند و بسیاری از بزرگان قریش مانند ابوجهل و اُمَیَّةِ بن خَلَف نیز کشته یا اسیر شدند. به‌گزارش منابع اسلامی، ۱۴ مسلمان در این غزوه کشته شده‌اند. غزوهٔ بدر تأثیراتی را برای سال‌ها در میان دو طرف داشت. مسلمانان همواره این پیروزی را به‌عنوان افتخاری در میان خود می‌دانستند و حتی پس از درگذشت محمد، صحابهٔ شرکت‌کننده در نبرد بدر، بر دیگر صحابه برتری داشتند. پیروزی مسلمانان در این نبرد، نفوذ مکه را تا حد زیادی کاهش داد و جایگاه سیاسیِ مسلمانان را در مدینه مستحکم کرد. ابوسفیان پیروزی مکیان در غزوهٔ اُحُد را در برابر جنگ بدر دانست. نبرد حران
جنگ حران یا جنگ کارِه، در منطقه‌ای در شمال بین‌النهرین بین اورفه و راس‌العین بین سپاه شاهنشاهی اشکانی و جمهوری روم رخ داد. در ۶ می سال ۵۳ پیش از میلاد، سپاه کراسوس سردار رومی، با سپاه سورنا سرداران اشکانی درگرفت و در ۹ ژوئن پس از یک نبرد خونین، سپاه روم کاملاً شکست خورد و کراسوس نیز بعد از اینکه مذاکرات به خشونت کشیده شد، کشته شد. جنگ جمل
جنگ جمل یا نبرد جمل در جمادی‌الاولی یا جمادی الثانی سال ۳۶ هجری قمری بین عایشه، طلحه و زبیر از یک سو و علی، خلیفه وقت، از سوی دیگر رخ داد. این نبرد، نخستین جنگ میان مسلمانان است. از آن رو که در این جنگ، عایشه در مرکز میدان جنگ و بر روی شتری به‌نام عسکر سوار بود، آن را «جنگ جمل» (شتر نر) نامیده‌اند. تاریخ ایران
در بهار سال ۳۳۴ پیش از میلاد، در حوالی آسیای صغیر، در کنار رود گرانیکوس که آنسوی تنگهٔ داردانل به دریای مرمره می‌ریزد، اولین تلاقی جدی بین دو سپاه ایران و اسکندر بنام نبرد گرانیک یا گرانیکوس رخ داد. در حین این نبرد و یک برخورد تن به تن خود اسکندر، به زحمت از آسیب زوبین مهرداد، داماد داریوش، جان بدر برد که برادر مهرداد، برای انتقام مرگ برادرش با شمشیر به اسکندر حمله کرد که اگر کلیتوس دوست صمیمی اسکندر، درینجا دست ضارب را از شانه قطع نکرده بود، زندگی اسکندر در خطر قطعی بود. جنگ در نهایت به پیروزی اسکندر تمام شد. پس از شکست، سپاه ایرانیان که در صفوف مقدم جا گرفته‌بودند، فرار کردند ولی اسکندر به تعقیب آن‌ها نرفت بلکه به سپاهیان یونانی که در سپاه ایران خدمت می‌کردند و در در این جنگ، در قسمت ذخیره بودند، تاخت و به استثنای دو هزار نفری که اسیر گردیدند، همهٔ این یونانیان به دست سپاه اسکندر کشته شدند. با این پیروزی، آسیای صغیر به تسخیر اسکندر درآمد و شهرهای یونانی‌نشین این ناحیه، غالباً وی را همچون رهاننده‌ای تلقی کردند و به آسانی دروازه‌هایشان را بر روی او گشودند. عسگران (تیران و کرون)
نبرد دوم بین بختیاری ها و قاجار ها در منطقه عسکران و روستای الور اتفاق افتاد (نیروهای ابدال خان حدود دوازده الی شانزده هزار نفر و نیرو های خان قاجار بیست الی سی هزار نفر بودند)در این نبرد علاوه بر بختیاری بزرگان و نیرو هایی از مردم گلپایگان ،خوانسار،کمره و فراهان و فریدن (ارامنه و گرجی های فریدن) و حتی افغانی های همراه احمد خان فرزند آزادخان افغان از رقبای کریم خان در تصاحب سلطنت ایران نیز حضور داشتند [۲] .آقا محمد خان که از نبرد اول خود با بختیاری ها فهمیده بود که نبرد باسپاه ابدال خان چهارلنگ بسیار سخت و دشوار است و حتی ممکن است که دوباره شکست بخورد پس بنابراین خان قاجار دست به نیرنگ زده و مبالغ بسیاری پول و پیشنهاد های دیگری همچون مقام و منصب به بزرگان بختیاری داده و اکثر بزرگان بختیاری بجز حبیب الله خان کیانرسی و برادران ابدال خان این پیشنهاد ها را قبول کرده و اتحاد بختیاری ها از هم گسسته شد ، در روز نبرد عده ی زیادی از بختیاریها با یک حمله نیرو های قاجار روی از جنگ تافتند و به کوه های اطراف منطقه فرار کردند. سایرین نیز از جنگ دلسرد شده و در خود توانایی مقابله ندیده و هزیمت نمودند، اما ابدال خان بعد از آن که بسیاری از بختیاری ها از او جدا شدند، تسلیم نشده و همراه عده ای که به او و فادار بودند و او را ترک نکرده بودند به سپاه قاجار حمله برد و عده ای زیادی را به هلاکت رساند و شجاعت بی نظیر از خود به نمایش گذاشت و پس از نبردی نابرابر و کشته شدن همراهانش، او را در حین نبرد زخمی و دستگیر شد. پس از آنکه او را به نزد آقا محمد خان قاجار بردند آقا محمد خان به او فحاشی کرد و با طعنه به ابدال خان گفت که اینگونه می‌خواستی تاج و تخت را تصاحب کنی! حال توبه کن تا تو را ببخشم!. ابدال خان در جواب گفت: قدرت خدای راست که چون من مردی را در برابر چون تو عجوزه ای دست بسته به پای داشته‌است، حال که خداوند مرا اسیر پیرزنی فرتوت کرده‌است من هیچگونه توبه ای ندارم و به مرگ راضی ام آقا محمد خان که از این سخن ابدال خان عصبانی شد دستور داد او را به قتل برسانند.[۳][۴]. از محصولات کشاورزی شهر عسگران می توان از گندم، جو، سیب زمینی، پیاز و گردو و بادام نام برد. 1. چشمه مرغاب: چشمه پر آبی که در جنوب غربی این شهر و نزدیکی دالانکوه واقع شده و در تمام فصول سال دارای آب می باشد که آبدهی آن در بهار به بالاترین حد خود می رسد و به عنوان سایت نمونه گردشگری استان اصفهان نیز انتخاب شده است. آب این چشمه از دل کوه جاری می شود. 2. امامزاده بابا لنگر : در جنوب این شهر واقع شده و داری چشمه آب نیز می باشد و در تمام سال میزبان گردشگران می باشد. غزوه حنین
غزوه حنین نام نبردی است که در وادی حنین بین مسلمانان و قبایل هوازن به رهبری مالک بن عوف و ثقیف و نیز قبایل بنی هلال و نصر و جشم صورت گرفت. که در آن مسلمانان به پیروزی رسیدند. این جنگ پس از فتح مکه رخ داد. محمد به قصد جنگ با این قبایل که بت‌پرست بودند، به سمت حنین حرکت کرد و آنان که از این تصمیم آگاه شده بودند؛ تصمیم گرفتند در انتهای دره‌ای که گذرگاهی به منطقه حنین بود، پشت صخره‌ها و شکاف کوه‌ها کمین کنند و به محض ورود ارتش اسلام به این دره عمیق و طولانی، آنان را زیر رگبار تیر و سنگ بگیرند. محمد در مدینه
ابوسفیان، رهبر نظامی قریش، به کمک بنی نظیر، قبیله اخراج شده از مدینه، نیرویی برابر ۱۰۰۰۰ نفر جمع کرده بودند. محمد قادر بود لشکری به اندازه ۳۰۰۰ نفر جمع کند، ولی او همچنین نوع جدید از دفاع را که در آن زمان در عربستان ناشناخته بود استفاده کرده بود: مسلمانان خندقی در اطراف مدینه، در هر جا که امکان تاختن بر مدینه وجود داشت کنده بود. این ایده به سلمان فارسی نسبت داده می‌شود. غزوه احزاب یا جنگ خندق که در ماه شوال سال پنجم هجرت، برابر با سال ۶۲۷ میلادی در یثرب میان سپاهیان مسلمان پیرو محمد و سپاهیان مکه تحت رهبری ابوسفیان درگرفت. لشکریان ابوسفیان مدینه را به مدت دو هفته به محاصره درآوردند. نیروهای ابوسفیان آمادگی نفوذ به سد دفاعی که مقابل آن‌ها بود را نداشتند، و پس از یک محاصره نا موفق تصمیم گرفتند که با خانه برگردند. قرآن این جنگ را در آیات ۹ تا ۲۷ سوره احزاب مورد بحث قرار می‌دهد. نبرد جده (۱۸۱۳)
نبرد جده در ۱۸۱۳ میلادی در غرب شبه جزیره عربستان واقع در بندر جده (به ترکی:Cidde) رخ داد. این نبرد بخشی از جنگ عثمانی و سعودی به حساب می‌آید. ارتشی از امپراتوری عثمانی به فرماندهی طوسون پاشا از مدینه به سوی جده حرکت کرد؛ همزمان، ارتشی به فرماندهی محمد علی پاشا از مصر رسید. نیروهای مصری شهر را بلافاصله تسخیر کردند و حاکم شهر را به عنوان زندانی به استانبول فرستادند. چند روز بعد، این نیروها توانستند مکه را نیز فتح کنند. سلطان محمود دوم عثمانی بار دیگر غالب افندی را به عنوان شریف حجاز منصوب کرد. نبرد هوداسپس
نبرد هوداسپس نبردی بود که بین اسکندر کبیر و شاه پور در سال ۳۲۶ ق م و در سواحل رود هوداسپس (جهلم) واقع در پنجاب درگرفت. نتیجهٔ نبرد پیروزی قاطع مقدونیان و ضمیمه شدن پنجاب به امپراتوری اسکندر بود. پنجاب در فراسوی مرزهای امپراتوری هخامنشیان قرار داشت. فتح مصر به دست هخامنشیان
نبرد پلوزیوم در ماه مه ۵۲۵ پ.م. و میان کمبوجیه دوم هخامنشی و پسامتیخ سوم از دودمان بیست‌وششم مصر در منطقه پلوزیوم، مصر رخ داد. در این رزم هخامنشیان پیروز شدند. در این نبرد که میان ارتش‌های ایران و مصریان شکل گرفت، در ابتدا کوروش به فکر حمله به مصر افتاد ولی رسیدگی به کارهای شمال شرق و شرق این فرصت را به او نداد که به مصر حمله کند. پس از کوروش کمبوجیه که به حکومت رسید نقشه تسخیر مصر را در سر کشید، بنا به گفته هرودوت به نقل از تاریخ نگاران مصری در کتاب تاریخ خود نوشته‌است کمبوجیه دختر امازیس، فرعون مصر را خواسته، اما او به جای دختر خودش، دختر فرعون قبلی مصر را به او می‌دهد که پس از مدتی آن دختر راز خود را به کمبوجیه فاش کرده گفته‌است من دختر اپری یس ام، به همین دلیل کمبوجیه تصمیم به حمله به مصر می‌کند. نبرد شیخ سعد
نبرد شیخ سعد (به ترکی استانبولی: Sağ Sahil) در بازه زمانی ۶ تا ۸ ژانویه ۱۹۱۶ در جریان جنگ جهانی اول و در جبهه بین‌النهرین رخ داد. این نبرد در امتداد ساحل رود دجله بین «سپاه دجله» نیروهای متحد انگلیس و هند از یکسو و یگان‌های ارتش ششم امپراتوری عثمانی درگرفت. این درگیری اولین حمله از مجموعه حملات سپاه دجله بود که سعی در شکستن خطوط عثمانی برای کمک به پادگان محاصره شده در کوت داشت. جنگ صلیبی دوم
تثبیت دوبارهٔ قدرتِ ترکان در آناتولی مرکزی موجب افزایش نیروی آنان شد. سَکمان، حاکم ارتقی ماردین، و جکرمش، اتابک موصل، که از تجاوزها و پیشروی‌های صلیبی‌ها بیمناک بودند، درصدد یکپارچه ساختن نیروهای خود برآمدند. تلاش آنان برای حمله به اِدسا منجر به حملهٔ پیش‌دستانهٔ صلیبی‌ها به قلعهٔ حَران شد و در نبردی در سال ۱۱۰۴ م و بر ساحل رودخانه بلیخ، که به نبرد حَران، مشهور شده، باعث شکست صلیبی‌ها شد. این چند شکست، افسانهٔ «شکست‌ناپذیری صلیبی‌ها» را از میان بُرد و امارتِ حلب نیز از خطر تهدید صلیبی‌ها رهایی یافت. جنگ تنگ تامرادی
جنگ تنگ (دره) تامرادی نبردی میان عشایر لر بویراحمدی و ارتش شاهنشاهی ایران بود که در سال ۱۳۰۹ خورشیدی و به فرماندهی امیر لشکر حبیب‌الله شیبانی از یک سو و سرتیپ خان بویراحمدی، شکرالله خان بویراحمدی و کی‌لهراسب باطولی از سوی دیگر درگرفت. غزوه خندق
سرانجام، پنج تن از سپاه مکه به نام‌های عمرو بن عبدود، عکرمة بن ابوجهل، هبیرة بن وهب، نوفل بن عبدالله و ضرار بن خطاب موفق شدند از خندق بگذرند. در نبردهای تن به تن، عمرو بن عبدود به دست علی بن ابی‌طالب کشته شد. نوفل بن عبدالله پس از گذشت از خندق، سقوط کرد و سنگباران شد که در آن میان علی وارد خندق گشت و او را در آن میان کشت. ابوسفیان از ترس این‌که مسلمانان بدن نوفل را به انتقام حمزه، مثله کنند پیشنهاد کرد که پیکر مرده او را به ده هزار دینار بخرد؛ اما محمد نپذیرفت. جنگ ذوقار
جنگ ذوقار به جنگی گفته می‌شود که بین سپاه خسرو پرویز و قبایل بکر بن وائل، در جنوب عراق درگرفت. در این جنگ سپاه ساسانی که متشکل از چند قشون بود، در نزدیکی پایتخت لخمی‌ها، حیره که امروزه شهر کوفه نامیده می‌شود، از چند طایفهٔ عربی شکست خوردند. در مورد زمان این جنگ نقل قول‌های متفاوتی وجود دارد اما به احتمال قوی این جنگ پیش از بعثت محمد پیامبر اسلام رخ داده‌است. علت رخداد جنگ ذوقار کشته شدن نعمان بن منذر، آخرین امیر ملوک لخمی به دست خسرو پرویز و حوادث متعاقب آن بود. ملوک لخمی دست نشاندهٔ ساسانیان و مدافع منافع ساسانی در بین اعراب محسوب می‌شدند. کشتن و برانداختن نعمان بن منذر که در تمام بادیه حسن شهرت داشت و جایگزینی او با یک والی ایرانی نژاد، ناخوشنودی اعراب را در پی داشت و در اثر آن دوستی دیرین مردم آن سرزمین با ایرانیان به دشمنی گرائید و همچنین از نظر سیاسی دولت حائل بین ایران و اعراب از بین رفت و مداخلهٔ مستقیم ایران در امور عرب، ناخوشنودی اعراب را قوی‌تر کرد. از سوی دیگر داستان شکست ایران در نزدیکی پایتخت از قبایل عربی، چنان انعکاس عظیمی در تمام عربستان پیدا کرد که نقل تمام مجالس شد. این شکست از نظر روحی موجب تجری و تشویق اعراب ضد ایران گردید و تأثیر زیادی در فتوحات بعدی اعراب داشت. نبرد گذرگاه کونلون
نبرد گذرگاه کونلون () Zhànyì) یک سری درگیری‌ها بین ارتش امپراتوری ژاپن و نیروهای چینی اطراف گذرگاه کونلون بود که موقعیت کلیدی استراتژیک در استان گوانگشی داشت. نیروهای ژاپنی قصد داشتند خطوط تأمین تجهیزات چین را که به هندوچین فرانسه متصل بود قطع کنند، اما نیروهای چینی موفق به مقابله با حملات شدند. نبرد حطین
در سال ۵۷۸ ه‍.ق/۱۱۸۲ م رینالد به ایله، در دماغهٔ خلیج عَقَبه، حمله کرد. در این حمله ایله که از سال ۱۱۷۰ م در قلمرو مسلمانان بود به دست او سقوط کرد. رینالد مدتی را در جزیره ایله ماند و از آن‌جا با دو کشتی عزم جنگ جزیره فرعون کرد. آنان راه ساحل غربی دریای سرخ را در پیش گرفتند و همه شهرهای کوچک سر راه را تاراج کردند. آنان عِیْذاب، از بنادر بزرگ نوبه واقع در مقابل مکه، را مورد حمله قرار دادند و کشتی‌های پر از کالاهای وارداتی یمن و هند را غارت کردند. یک دسته از نیروها در خشکی پیاده شدند و کاروان بزرگی را مورد حمله قرار دادند. آنگاه از عرض دریای سرخ از عیذاب به سوی ساحل سرزمین عرب عبور کردند و کشتی‌های لنگر گرفته در حوراء و یَنبُع را به آتش کشیدند و در ادامه پیشروی خود به بنادر مکه رسیدند. در آن‌جا کشتی‌هایی را که در اختیار زائرین بود و به جده می‌رفت، غرق کردند. نبرد تانریس
نبرد تانریس یا نبرد مایندوس، نبردی بین نیروهای امپراتوری روم شرقی تحت فرماندهی بلیساریوس و کوتز و امپراطوری ساسانی به فرماندهی شاهزاده خشایار در تابستان ۵۲۸ میلادی بود که نزدیک قلعه دارا در شمال میان‌رودان به وقوع پیوست. آغازگر این نبرد در ابتدا ارتش ساسانی بود که به نیروهای رومی که در حال ساخت قلعه بودند یورش برد. ارتش بیزانس شکست خورد اما بلیساریوس موفق شد فرار کند و ارتش ساسانی تمام قلعه را ویران کرد. این نبرد هر چند با پیروزی ایرانیان همراه بود، اما ارتش ساسانی خسارت سنگینی را متحمل شد که این موضوع باعث ناراحتی قباد پادشاه ایران شد. نبرد دیو
نبرد دیو نبردی دریایی است که در ۳ فوریهٔ ۱۵۰۹ میلادی در دریای عرب در بندر دیو هند بین امپراتوری پرتغال، و ناوگان مشترک سلطنت گجارت، ممالیک برجی مصر، کالیکوت‌ها با حمایت جمهوری ونیز و امپراتوری عثمانی رخ داد. نبرد حمض
نبرد حمض (عربی:معرکة حمض) نبردی بین سلطان‌نشین نجد و شیخ‌نشین کویت بود. در این نبرد ۲۰۰۰ جنگجوی گروه اخوان در برابر ۱۰۰ سواره نظام کویتی که توسط ۲۰۰ پیاده‌نظام کویتی همراهی می‌شدند صف‌آرایی کردند. این نبرد شش روز به طول انجامید و تلفات سنگینی برای هر دو طرف به جا گذاشت. نبرد قارص
نبرد قارص جنگی بود از سلسله جنگ‌های صفویان و عثمانی بین سال‌های ۱۵۳۲ و ۱۵۵۵ میلادی که در ۲۷ اوت ۱۵۴۸ میلادی روی داد. در این نبرد شاه طهماسب، اسماعیل میرزا را با ۷۰۰۰ نفر به سوی استحکامات قارص فرستاد. در روز ۲۷ اوت ۱۵۴۸ میلادی سپاه شاهزاده اسماعیل میرزا با قوای عثمانی مواجه گردید. در این نبرد ارتش عثمانی نیمی از قوای خود را از دست داد. نزدیک به ۲۰۰۰ نفر از سپاهیان عثمانی که تعدادشان ۴۰۰۰ نفر بود، کشته شدند. همچنین ۵۰۰۰ کارگر نیز که برای تعمیر قارص آمده بودند همگی به قتل رسیدند. پس از جنگ عثمان چلپی از فرماندهان عثمانی را با ۶۰۰ نفر به خیمه اسماعیل میرزا آوردند، عثمان چلپی به یکی از قزلباشان به نام طویقون بیک قاجار حمله کرد، مابقی نظامیان ترک نیز به شاهزاده اسماعیل میرزا حمله کردند، اسماعیل میرزا دستور داد نظامیان را بکشند و فورا" فرمان وی به اجرا در آمد. بعد از آن اسماعیل میرزا دستور داد قلعه قارص را ویران کردند. در حمله‌های سلطان سلیمان به ایران، برخی امیران کرد با نیروهای عثمانی همکاری کردند. شاه تهماسب برای سرکوبی آنان، اسماعیل میرزا را به آنجا فرستاد. اسماعیل میرزا با غارت اموال کردها آنان را سرکوب کرد. یهودستیزی در اسلام
در ۶۲۵ د. م، قبیله بنی‌نضیر پس از تلاش برای ترور محمد از مدینه اخراج شدند. در ۶۲۷ د. م، هنگامی که قریش و متحدان آنها شهر را در نبرد خندق محاصره کردند، بنی‌قریظه در ابتدا تلاش کرد بی‌طرف باقی بماند اما سرانجام با شکستن پیمانی که سال‌ها پیش با آن موافقت کرده بودند، وارد گفتگو با ارتش محاصره کننده شدند. در پی آن، قبیله متهم به خیانت شد و توسط مسلمانان به فرماندهی محمد محاصره شد. بنی‌قریظه سرانجام تسلیم شد و مردان آن سر بریده شدند. غنایم جنگ این قبیله، از جمله زنان و فرزندان به بردگی گرفته شده، میان رزمندگان اسلام که در محاصره شرکت کرده بودند و نیز مهاجران مکه که تا آن هنگام به کمک مسلمانان بومی مدینه وابسته بودند، تقسیم شدند. اگرچه بنی‌قریظه هرگز علیه محمد یا مسلمانان اسلحه نگرفتند، اما با ارتش مهاجم وارد گفتگو شدند و میثاق مدینه را زیر پا گذاشتند. با این حال، نوام ابن مسعود توانست میان نیروهای متجاوز و بنی‌قریظه اختلاف پدیدآورد و در نتیجه گفتگوها به هم خوردند. نبرد یمامه
نبرد یمامه یا جنگهای ردّه جنگ سختی بود که در یازدهم هجری (قمری)، میان مسلمانان و پیروان مسیلمه به وقوع پیوست. مسیلمه در اواخر عمر محمد پیامبر اسلام ادعای پیامبری کرده بود. وی با یکی دیگر از مدعیان نبوّت که زنی به نام سجاح بود، ازدواج کرد و به تدریج پیروان زیادی گرد او جمع شدند. پس از درگذشت محمد، خطراتی اسلام را تهدید می‌کرد و از مهمترین آنها مسیلمه بود. پس از اینکه ابوبکر خلیفه شد، سپاهی را به فرماندهی خالد بن ولید به سمت یمامه گسیل داشت. جنگ جمل
منابع در مورد جنگ جمل، حاکی از تعدادی نبردهای دو نفره، شجاعت جنگندگان و شعرها و رجزهای خوانده شده توسط آنان است. اما این روایات، روند ادامه جنگ را از لحاظ نظامی و تاکتیکی توضیح نمی‌دهند. آنچه از این روایات بر می‌آید این است که بنا به سنت عرب، جنگ بیشتر شامل نبردهای دو نفره و دوئل وار بوده و درگیری گروهی و گسترده در آن به چشم نمی‌خورد. مهم‌ترین بخش جنگ، حول هودج عایشه و شترش در جریان بود. طلحه توسط تیری که بسیاری از منابع آن را کار مروان می‌دانند، زخمی شد و پس از برده شدن به یک خانه در گذشت. البته برخی منابع نیز پرتاب تیر را کار شخصی ناشناس می‌دانند. روبرت گلیو می‌نویسد انگیزه مروان از این عمل، این بود که وی، طلحه را هیچگاه در قتل عثمان بی تقصیر نمی‌دانست. البته بهرامیان احتمال می‌دهد که مروان، بعدها برای توجیه مشارکتش در سپاه جمل این کار را به خود نسبت داده باشد. زبیر نیز پس از اینکه با علی دیدار کرد و علی وی را به یاد سخنی از محمد در مورد خودش انداخته بود، در مشروعیت جنبشی که به راه انداخته بود، دچار تردید گشت و میدان جنگ را ترک نمود. شب هنگام، برخی از افراد قبیله بنی تمیم وی را تعقیب کردند و در جایی خلوت به نام وادی السباع به طرز توطئه آمیزی کشتند. احنف بن قیس را از محرکان قتل زبیر دانسته‌اند. قاتل وی را عمرو بن جرموز مجاشعی نام برده‌اند. افرادی که در مقابل هم می‌جنگیدند، بعضاً عضو یک قبیله، خاندان و حتی خانواده بودند. عایشه در هنگام جنگ سوار بر هودجش بر روی شتر بود. هودج را با فلز و دیگر اشیا پوشانیده بودند، تا به وی آسیبی نرسد و خود شتر را نیز مجهز به زره کرده بودند. در پایان جنگ، از بس تیر به هودج خورده بود، هودج شبیه به خارپشت به نظر می‌آمد. عایشه در این جنگ آسیبی ندید و تنها یک خراش جزئی بر روی یکی از بازوانش به وجود آمد. جنگ حول شتر بسیار شدید بود. محافظان عایشه یکی پس از دیگری کشته می‌شدند و هر که کشته می‌شد، افسار شتر عایشه را یکی دیگر از لشکریانش می‌گرفت. بین ۴۰ تا ۲۷۰۰ نفر برای حفاظت از عایشه کشته شدند. سپاه علی پیروز شد و یاران علی زانوی شتر را قطع کردند و شتر به همراه عایشه به زمین نشست. نبرد میانه
نبرد میانه، نام نبرد سپاه پادشاهی آل مظفر به فرماندهی امیر مبارزالدین محمد و با حضور شاهزادگان آن دودمان در برابر سپاه اعزامی جانی بیک، پادشاه مغول قبچاق بود. این نبرد که در سال ۷۵۸ هجری قمری در بیرون شهر میانه در آذربایجان رخ داد، منجر به پیروزی درخشان ایرانیان بر مغولان و اخراج آن قوم از ایران تا یورش امیر تیمور گورکان شد. سپاه مظفری در این نبرد از مبدأ اصفهان به سوی تبریز حرکت کرد و با استقبال و شادمانی مردمان و اکابر شهرهای میان راه مواجه شد. هرچند که شمار سپاهیان ایرانی در این نبرد، تنها ۱۲هزار نفر و یک سوم سپاه مغولان بود، اما با رهبری امیر مبارزالدین محمد و مانورهای غیرمنتظرهٔ او، به فتحی نمایان دست یافتند. نبرد میانه را می‌توان نمونه ای واضح و مثال زدنی از شیوهٔ نبرد سلاطین آل مظفر دانست که مبتنی بر حملات سریع و کوبنده با تکیه بر سواره نظام کم شمار برگزیده بود و این شیوه تا پایان سلطنت آل مظفر و نبرد ناموفق شاه منصور با سپاهیان تیمور در سال ۷۹۵ هجری قمری ادامه یافت. در ادامهٔ نبرد میانه، بخشهایی از سپاه آل مظفر با گذر از رود ارس وارد نخجوان شدند و ماورای ارس را تا شروان از حضور مغولان پاکسازی کردند. نبرد ولجه
جنگ وَلَجَه سومین جنگ از رشته جنگ‌های صدر اسلام است که بین ایران و اعراب به وقوع پیوسته‌است. این جنگ در ماه آوریل سال ۶۳۳ میلادی در محلی به نام "ولجه" و به فرماندهی خالد بن ولید رخ داده‌است. این جنگ بعد از جنگ زنجیر و جنگ رودخانه به وقوع پیوسته‌است. نبرد طراز
نبردِ طراز (به عربی: طَلاس) در سال ۷۵۱ میلادی میان سپاهیان خلافتِ عباسیان و دودمانِ چینیِ تانگ - به فرماندهیِ امپراتور ژوانتسونگ - روی داد. هدف از این جنگ نه تنها دست‌یابی به منطقهٔ سیردریا بلکه کلیهٔ ناحیهٔ راهبردیِ آسیایِ مرکزی بود. نبرد طراز به توسعه‌طلبی دودمان تانگ در مرزهای غربی آنان پایان بخشید. این ناحیه غربی‌ترین منطقه‌ای است که چینی‌ها در طول تاریخ تصرف کرده‌اند. جنگ ایران و گورکانیان (۱۶۵۳–۱۶۴۹)
جنگ ایران و گورکانیان (۱۶۵۳–۱۶۴۹)، جنگی بود که میان ایران و امپراتوری مغول هند در افغانستان امروزی رخ داد. هنگامی که گورکانیان هند در حین جنگ با خانات بخارا بودند، ارتش صفوی، قلعهٔ شهری قندهار و دیگر شهرهای راهبردی را که آن منطقه را شامل می‌شدند فتح نمود. گورکانیان هند در جنگی که با صفویان داشتند، در بازپس‌گیری شهرهای ازدست‌رفته‌شان ناکام ماندند. نبرد مورچه‌خورت
نبرد مورچه خورت نبردی بود بین سپاهیان متحد نادر شاه افشار و شاه طهماسب دوم از یک سو و سپاه متحد اشرف افغان و عثمانی از سوی دیگر که در «مورچه‌خورت» در حوالی اصفهان (پایتخت وقت) در گذر از روستا طار و روستا طرق رود در گرفت و نهایتاً به پیروزی ایرانیان انجامید. این نبرد در ۲۰ ربیع الثانی ۱۱۴۲ قمری / ۲۱ آبان ۱۱۰۸ خورشیدی رخ داد. خسرو پرویز
پیش از شروع جنگ‌های ایران و بیزانس در نیمه اول سدهٔ هفتم، دولت بیزانس با خزرها و خاقانات گوک‌ترک‌ها ساکن شمال قفقاز ارتباط برقرار کرده بود. ارتباط مزبور بیشتر تجاری بود و تجارت ابریشم از چین به بیزانس را شامل می‌شد و در موارد اندکی هم اتحاد نظامی را دربرمی‌گرفت. در سال ۶۲۶ هم‌زمان با حملات هراکلیوس به ایران، خزرها برای پشتیبانی از بیزانس به ایران حمله کردند. در پی این حملات، جنگی بین ایرانیان و ترکان درگرفت که از آن با عنوان سومین جنگ ایران و ترکان یاد می‌کنند. نبرد مزبور باعث تقسیم شدن قوای ساسانیان برای مقابله با دشمنان، و در نتیجه به نفع قوای بیزانس تمام شد. خزرها به فرماندهی تون‌جبغو خان طی حملاتی مقاومت شهر دربند را در هم شکستند و پس از فتح آن به سوی جلگه‌های قفقاز سرازیر شدند. جنگ ایران و عثمانی (۱۶۳۹–۱۶۲۳)
امپراتوری‌های صفوی و عثمانی پس از تأسیس سلسله صفویان همواره با یکدیگر بر سر بدستگیری کنترل مناطق میان‌رودان و قفقاز جنگ داشتند. عمده اختلافات و رقابت‌های این دو قدرت بزرگ خاورمیانه بیشتر به علت این بود که ایران مرکز مذهب شیعه و عثمانی مرکز مذهب سنی بود. شاه عباس صفوی پس از یک دوره پر درگیری در ایران به قدرت رسید و پس از مدتی اقدام به بازپسگیری مناطق آذربایجان، قفقاز و میان‌رودان کرد و پیروزی‌های بسیاری بدست آورد. نبرد مورتیمرز کراس
نبرد مورتیمرز کراس () در تاریخ ۲ فوریه ۱۴۶۱ نزدیک ویگمور، هرفوردشر (بین لمستر و لینت‌واردین) درگرفت، این نبرد یکی از نبردهای عمده از سری جنگ‌های داخلی انگلستان موسوم به جنگ رزها بود، نیروهای ارتش مخالف تحت رهبری جاسپر تودور و دیگر اشراف وفادار به شاه هنری ششم از خاندان لنکستر به همراه ملکه مارگارت آنژو و پسر هفت ساله آنها یعنی ادوارد، پرنس ولز در یک سمت و نیروهای ادوارد، ارل مارچ در سمتی دیگر به مقابله با یکدیگر پرداختند، در برخی منابع ذکر گردیده که نبرد در تاریخ ۳ فوریه صورت گرفته و موضع دقیق مکان نبرد مورد گمانه‌زنی برخی از مورخین بوده این نبرد با پیروزی قاطع یورک‌ها به پایان رسید. رویداد خرم‌دره
رویداد خرم‌دره یا مبارزه علی پاتریک پهلوی با حکومت محمدرضا پهلوی یکی از مجموعه درگیری‌ها و برخوردهای مسلحانه‌ایی بود که در اردیبهشت سال ۱۳۵۴ خورشیدی روی داد. نبرد بابل (۶۳۴)
نبرد بابل جنگی بود که بین ارتش‌های امپراتوری ساسانی و خلافت راشدین در سال ۶۳۴ رخ داد. مسلمانان عرب در این نبرد پیروز شدند و توانستند به برنامه‌های خود برای فتح بین‌النهرین تداوم بخشند. غزوه احد
ابوعامر اوسی، که از پناهندگان به مکه بود، جنگ را آغاز کرد. در نبرد تن به تن، سهیل بن عمرو بر ابوعامر، علی بن ابی‌طالب بر طلحة بن ابی‌طلحة و زبیر بن عوام بر زید بن سعاد پیروز شدند. حمزه عموی پیامبر و سپهسالار مسلمانان در میانه نبرد با زوبین وحشی غلام هند از پای درآمد. سرانجام نبرد سواره‌نظام پیش آمد و همه پرچم‌داران سپاه مکه یکی پس از دیگری کشته شدند، جنگجویان قریش متواری و قلب سپاه مکه فرو پاشید و جنگ به نفع مسلمین در حال پایان بود که تیراندازان مستقر در بالای کوه از دستور فرمانده خود تمرد کرده و به خاطر جمع‌آوری غنیمت محل نگهبانی خود را رها کردند. خالد پسر ولید که نظاره گر ماجرا بود و در پی فرصت، با مشاهده ترک تیراندازان از جایگاه، با سواران تحت امرش کوه احد را دور زده و از پشت سر مسلمانان به آنان حمله‌ور شد. صفوف مسلمین بهم ریخت و تعداد بسیاری از آنان غافلگیر شده و کشته شدند. عمره دختر علقمه وقتی وضع حمله خالد را مشاهده کرد، پرچم افتاده را به دست گرفت و آن را بلند نمود و سپاهیان اطراف وی گرد آمدند. یکی از افراد قریش به نام لیثی، مصعب بن عمیر را کشت و اشاعه داد که محمد را کشته‌است. مسلمانان روحیه خود را از دست دادند و به بالای کوه احد و اطراف پناه بردند. تلفات عظیم به سپاه مسلمین وارد آمد. نبرد مندر
نبرد مندر در دسامبر ۱۱۴۷ و در پی جنگ صلیبی دوم روی داد. سپاه صلیبی‌های فرانسوی به فرماندهی لوئی هفتم توانستند با پیروزی از کمین نیروهای سلجوقی در رود مندر بگذرند. غزوه خندق
این حکم توسط محمد تایید شد و پیامبر اسلام عنوان داشت که این حکم بسیار به حکم خدا نزدیک است. پس از آن، وی دستور داد تا مجازات انجام شود و همه مردانی که به سن بلوغ رسیده بودند توسط علی بن ابی‌طالب گردن زده شدند. طبری تعداد کشته شده ها را 600 تا 900 نفر اعلام کرده است. در منابع دینی اهل سنت تعداد کشته ها دیده نمی‌شود اما آمده است که همه مردان و یکی از زن ها سر بریده شدند. به گفته ابن کثیر، چهار آیه قرآن به مجازات شدن بنی قریظه مربوط است. بهداروند
در این نبرد، که به «جنگ کُلُنچی»، معروف است، سپاه قاجار؛ به فرماندهی محمدعلی میرزای دولتشاه، به اتفاق قوای فرانسوی و حمایت حبیب‌الله خان دورکی و هم‌پیمانانش از آنان، اسدخان و ایل بهداروند را، در منطقه کوهستانی و صعب‌العبور «کُلُنچی»، در دامنه‌های شمالی زردکوه بختیاری، گرفتار جنگ نمودند. در این نبرد خونین، اسدخان بهداروند، با همکاری سردارانی همچون داودخان بهداروند، محمودخان بهداروند و حمایت ملاعیدی محمد خان منجزی ،اسدالله خان منجزی، نامدارخان منجزی بزرگ و رییس طایفه منجزی، عزیزخان منجزی، تَمبُرخان منجزی، آحسین منجزی (معروف به آحسین قَمه طلا یا آحسین شمشیر شُل)، آشهباز منجزی (معروف به آشهواز حَیسه سوار)، آ شعبان هلیلی، آ جافر اسنکی، آامان الله بلیوند، آحبیب الله مش مرداسی، آصیدال بک چنگائی (معروف به صیدال بَک)، آمندنی کاله، آمسیح سرخاب بهداروند، طهماسب خان راکی، محمدیوسف خان احمدمحمدی ، آاسحاق کاهکش، آخسرو حموله و سواران ورزیده و تفنگچیان چیره‌دست طایفه منجزی (معروف به سواران و تفنگچیان رَمُـوری)، حصر خود را شکست و بهداروندها نجات پیدا کردند و به قلعه یا «دژ ملکان»، محل استقرار قبلی خود، که بعداً به «دژ اسدخان» معروف شد، بازگشتند. محمدعلی میرزا، بار دیگر، سپاه را آراست و سال‌ها در پای دژ ملکان، با بهداروندها به جنگ پرداخت. سرانجام، با یکدیگر مصالحه کردند و اسدخان دست از نافرمانی کشید و با محمدعلی میرزای دولتشاه همراه شد. ماجرای حره
نبرد حره یا ماجرای حَرّه اشاره به نبردی میان ارتش شامی یزید بن معاویه،که خود را خلیفه مسلمانان می خواند، به رهبری مسلم بن عقبه ، و بزرگان مدینه از انصار و مهاجرین دارد. این نبرد در روز ۲۶ اوت سال ۶۸۳ میلادی (۶۳ هجری) روی داد. بزرگان مدینه به دلیل مخالفت با جانشینی ارثی یزید به جای پدرش (که تا آن زمان در تاریخ اسلام بی سابقه بود)، سبک زندگی ناشایست خلیفه و تحمل فشارهای بسیار زیر سایه‌ی سیاست‌های اقتصادی بنی‌امیه، اعلام طغیان کرده و امویان ساکن مدینه را محصور کردند. آنان سپس برای دفاع از شهر، خندقی دور مدینه حفر کردند. یزید نیروهای خود را به سمت مدینه فرستاد و آنان به همراه نیروهای اموی که از حصر آزاد شده بودند، در شمال شرقی مدینه با انصار و مهاجرین روبرو شدند. با وجود برتری اولیه اهل مدینه در جنگ، به دلیل خیانت یکی از گروه‌ها، سواره نظام سوری به رهبری مروان بن حکم توانست از عقب به ارتش آن‌ها حمله کند و انصار و مهاجرین در این جنگ شکست خوردند. مرو
نبرد مرو در سال ۸۸۹ خورشیدی (۹۱۶ قمری) میان سپاه ازبکان به فرماندهی شیبک خان ازبک (بنیانگذار سلسله شیبانیان یا ازبکان) با سپاه قزلباش ایران به فرماندهی شاه اسماعیل یکم (بنیانگذار پادشاهی صفویان) رخ داد. در این جنگ که در نزدیکی مرو روی داد، سپاه ازبک شکست خورد و شیبک خان کشته شد. در پی این جنگ مرزهای ایران از سوی شمال خاوری به رود جیحون رسید و خراسان از دست ازبکان بیرون آمد. نبرد وین
نبرد وین (به آلمانی:Schlacht am Kahlenberg؛لهستانی:Bitwa pod Wiedniem یا Odsiecz Wiedeńska؛ترکی:İkinci Viyana Kuşatması) در ۱۱ و ۱۲ سپتامبر ۱۶۸۳ میلادی، پس از محاصره دوماهه شهر وین بدست امپراتوری عثمانی، رخ داد. این نبرد میان ائتلاف امپراتوری مقدس روم، مشترک‌المنافع لهستان-لیتوانی و اتحاد مقدس (۱۶۸۴) علیه امپراتوری عثمانی بود. این نبرد نشان دهنده سلطه کامل خاندان هابسبورگ بر امپراتوری مقدس روم و اروپای مرکزی بود. جنگ‌های شاهنشاهی ساسانیان و هپتالیان
نبرد بخارا در سال ۵۵۷ به وقوع پیوست. در این نبرد ائتلاف ایرانشهر ساسانی و گوگ‌ترک‌ها به یک پیروزی قطعی دست پیدا کرد و پس از آن شاهنشاهی هپتالیان به بخش های کوچک تجزیه شد. تمامی زمین های شمال آمودریا به گوک‌ترک‌ها ملحق شد و ایران نیز بخش های جنوبی آن را ضمیمه کرد. نبرد انبار
چنان‌که از روایت طبری و بلاذری بر می‌آید، در ماه دسامبر ۶۳۳ میلادی، خالد بن ولید پس از تسخیر حیره، پایتخت خاندان لخمی آهنگ انبار کرد. مردم انبار وقتی از مقصد خالد باخبر شدند، دور تا دور شهر خندق کندند، و در درون و پشت خندق‌ها سنگر گرفتند. گویند مقدمهٔ سپاه خالد در آن روز در فرمان اقرع بن حابس پهلوان عرب بوده‌است. خالد چون دید که لشکر شیرزاد سر تا پا در جوشن و کلاه آهنین فرورفته‌اند به سربازان و تیراندازان خود دستور داد تا همه چشم‌های سربازان را هدف قرار دهند. در اثر این تیراندازی‌ها تیر به چشم تعدادی از سربازان سواد اصابت کرد. در مورد تعداد این سربازان، در منابع مختلف اختلاف وجود دارد. بدین سبب این جنگ را (ذات العیون) نام دادند. پس از آن شیرزاد فرماندهٔ ایرانی ادامهٔ جنگ را ممکن نیافت و فرستاده‌ای نزد خالد فرستاد و پیشنهاد صلح داد. پیشنهاد موافق میل خالد نبود و آن را رد کرد. شهر به محاصره افتاد و خالد بعضی از نواحی آن را آتش زد. در کنار شهر خندق بود، خالد فرمان داد تا شترهای فرتوت را هر چه در لشکر بود بکشند و گوشه‌ای از خندق را از این لاشه‌ها انباشته کرد و از خندق بگذشت. در خندق بین سپاه خالد با یاران شیرزاد تلاقی روی داد. آخر شیرزاد کس نزد خالد فرستاد و به شرایط صلح رضایت داد. روایت خالی از گزاف به نظر نمی‌آید و در اینکه اقرع بن حابس در این جنگ حاضر بوده باشد نیز جای تردید هست. گمان می‌رود این واقعه از روایات حماسه‌آمیز بنی تمیم در عراق رنگ گرفته باشد.London and newyork.1987.ISBN 0-7100-9110-9. نبرد نیبورگ
نبرد نیبورگ درگیری نظامی میان ارتش سوئد با نیروهای متحد هلند ، براندنبورگ-پروس ، دانمارک و مشترک‌المنافع لهستان-لیتوانی بود. این نبرد در 14 نوامبر 1659 میلادی در شهر نیبورگ واقع در جزیره هلندی فونن درگرفت. نبرد نیبورگ مهم‌ترین نبرد جنگ سوئد و دانمارک (1658-1660) به حساب می آید. نبرد نیزارها
نبرد نیزارها در مجموع شامل عملیات والفجر ۵، عملیات والفجر ۶ و عملیات خیبر می‌گردد که به‌صورت مشترک توسط ارتش و سپاه پاسداران طرح‌ریزی و آمادگی برای نبرد بود. ایرانی‌ها پس از عملیات نسبتاً ناموفق والفجر ۵ و ۶ با عملیات خیبر اقدام به گشایش جبهه جدیدی در نیزارهای هورالعظیم (هویزه) نمودند. از نظر عراقی‌ها این نیزارها مانع طبیعی غیرقابل نفوذی برای نیروهای ایرانی بود و آن‌ها همچنین توانسته بودند با مین‌های شناور سیم خاردار و کابل‌های برق فشار قوی عبور از این منطقه را سخت‌تر نمایند. در این نبرد نیروهای سپاه ایران با همراهی تیپ ۹۲ زرهی ارتش ایران علیه نیروهای عراقی جنگیدند. محمد در مدینه
در طول جنگ، قبیله یهودی بنی قریظة، واقع در جنوب مدینه، وارد مذاکراتی با نیروهای مکی شده بودند که علیه محمد شورش کنند. اگر چه سپاه مکه توانسته بود آن‌ها را، با گفتن اینکه محمد قطعاً در هم شکسته می‌شود، به سمت خویش آورده بودند، ولی آن‌ها میل داشتند که چند نفر از اهل مکه را جهت بیمه ثانویه، در صورتی که احزاب قدر به نابودی محمد نباشند، در اختیار داشته باشند. مذاکرات آن‌ها به توافقی نرسید که بخشی از دلیل آن بخاطر خرابکاری‌های محمد در سیر مذاکرات توسط نیروهای اطلاعاتی‌اش بود. پس از عقب‌نشینی احزاب، مسلمانان بنی قریظة را به خیانت متهم کرده و آن‌ها را در قلعه‌هایشان به مدت ۲۵ روز در محاصره گرفتند. قبیله نهایتاً خودش را تسلیم کرد و مسلمانان تمامی مردان قبیله، بجز چند نفر که به اسلام گرویدند، را سر بریدند و زنان و بچه‌ها را به بردگی گرفتند. ابن اسحق می‌گوید: شعار اصحاب پیامبر در روز خندق و بنی‌قریظه «لا ینصرون» بوده‌است. در جنگ احزاب، اهل مکه حداکثر تلاششان را جهت نابودی مسلمانان به خرج داده بودند. این شکست آن‌ها باعث شد که از قدر و منزلت آن‌ها در عربستان تا حد زیادی کاسته شده و همچنین خط تجاری آن‌ها با سوریه نیز از بین برود. پس از جنگ احزاب محمد دو عملیات نظامی به سمت شمال انجام داد که بدون جنگ پایان پذیرفت. وقتی که از یکی از این جنگ‌ها بازمی‌گشت (یا سالیان بعد بر اساس روایت‌های دیگر)، به عایشه، زن محمد، اتهام زنا زده شد. محمد اعلام کرد که وحیی دریافت کرد که در آن پاکی عایشه تصدیق شده و در آن دستور داده شده بود که اتهام زنا جهت اثبات احتیاج به وجود ۴ شاهد عینی دارد. نبرد حارم
نبرد حارم ()، نبردی است در ۱۲ اوت ۱۱۶۴ در حارم سوریه میان نیروهای نورالدین زنگی و ارتش متشکل از کنت‌نشین طرابلس، شاهزاده‌نشین انطاکیه، امپراتوری بیزانس و ارمنستان که با پیروزی زنگیان و نورالدین زنگی همراه بود. نبرد پل
در محرم سال سیزدهم هجری خالد بن ولید از عراق به شام رفت. کار عمده‌ای که خالد در عراق انجام داد فتح حیره بود. گفته می‌شود که قبل از رفتن به شام خالد در "جنگ فراض" سپاه روم و سپاه ایران را که با یکدیگر متحد شده بودند، شکست داده‌است. در روایات قدیمی از این "جنگ فراض" و بعضی دیگر از جنگ‌های خالد ذکری نیست. ابن اسحاق جنگ "عین التمر" را در وقت مسافرت خالد به شام ذکر کرده و موجب روایات بلاذری و مداینی جنگ‌های "حصید" و "مصیخ" هم در همین دورهٔ مسافرت خالد به جانب شام روی داده‌است. نبرد قادسیه
نبرد قادسیه نبردی است که در شوال سال ۱۵ هجری قمری برابر با نوامبر ۶۳۶ میلادی میان سپاه خلافت راشدین به فرماندهی سعد بن ابی وقاص و لشکر  ساسانی به فرماندهی رستم فرخزاد در ناحیهٔ قادسیه، رخ داد و مسلمانان پس از چهار روز نبرد سخت و شدید موفق شدند در مقابل سپاه ساسانی پیروز شوند. در این نبرد درفش کاویانی، با غنائم بسیار دیگری به دست مسلمانان افتاد و برخی از فرماندهان لشکر ساسانی از جمله رستم فرخزاد، بهمن جادویه و بندوان نیز کشته شدند. نبرد یغوارد
نبرد یغوارد که به نام نبرد مراد تپه یا نبرد باغ آورد نیز شناخته می‌شود نبردی بود در آخی کندی در نزدیکی شهر یغوارد ارمنستان بین سپاهیان ایران و عثمانی که به پیروزی قاطع ایرانیان انجامید که پایان رسمی جنگ ایران-عثمانی ۱۷۳۰/۱۷۳۵ را رقم زد. نبرد حیره
مقارن شروع ضعف و انحطاط ایران دو تن از سران قبایل بکر بن وائل بنام مثنی بن حارثه شیبانی در حدود حیره و سویدبن قطبه در نزدیک ابله (بصره کنونی) پیوسته در کناره‌های خاک ایران تاخت و تاز می‌کردند و چون با پریشانی‌ها و بی‌سامانی‌هایی که بود تعقیب آنها ممکن نمی‌شد، جسارتشان هر روز می‌افزود. مثنی جسورتر بود و هشیارتر به همین جهت در این غارت‌های سرحدی از "سوید بن قطبه" شهرت و آوازهٔ بیشتری یافت. بعلاوه مقارن پایان جنگ‌های ارتداد اسلام آورد و در مدینه خرابی اوضاع ایران را برای خلیفه ابوبکر باز نمود و او را به جنگ ایران تشویق کرد. با قبول اسلام مثنی خود را به مسلمین بست تا در تاخت و تازها و راهزنی‌های خویش مدینه را پشت سر خود داشته باشد. ابوبکر هم که او را به جنگ رخصت داد، در دنبال او خالد بن ولید را روانه کرد و به مثنی نوشت که در برخورد با ایرانیان از خالد فرمانروایی کند. کار عمده‌ای که خالد در عراق انجام داد فتح حیره بود. غزوه خندق
پس از عقب نشینی نیروهای قریش، مسلمانان سرزمین های قبیله یهودی بنی قریظه را محاصره کردند. پس از 25 روز محاصره، بنی قریظه بدون هیچگونه قید و شرطی خود را به مسلمانان تسلیم کردند. پس از تسلیم شدن آنان، مسلمین قلعه ها و مواضع آن ها با تسخیر کردند. محمد پیامبر اسلام یکی از صحابه خود به نام سعد ابن معاذ را برای قضاوت برای سرنوشت بنی قریظه انتخاب کرد و سعد حکم داد که همه مردان بنی قریظه کشته شوند، املاکشان بین مسلمانان تقسیم شود و زنان و کودکان به اسارت برده شوند. حمله اعراب به پارس
اقبال گروه سوم با وجود شکست دو گروه پیشین بیشتر بود. خولید موفق به پیشروی تا استخر شد. او قصد داشت استخر را پیش از اینکه سایر ایرانیان باخبر شوند، محاصره کنند و با فتح آن شهر دیگر شهرهای میان آن تا دریا را تصرف نمایند. ولی هربد، سپهسالار فارس، از آمدن اعراب و قصد آن‌ها خبردار شد و با سپاهی بزرگ در کرانه دریای فارس به تعقیب آنان شتافت. در نهایت جنگ سختی میان ایرانیان و اعراب درگرفت و سپاه عرب سرانجام شکست خورد و وادار به رهاسازی محاصره استخر شد. این جنگ در تاریخ به جنگ طاووس مشهور است. بازماندگان سپاه عرب نتوانستند به بحرین بازگردند چرا که ایرانیان راه دریا را بسته بودند. آن‌ها به ناچار در همان پارس اردو زدند و به پایداری پرداختند. تاریخ نظامی ایران
حکومت مقتدر و بزرگ هخامنشی در ۳۳۰ پیش از میلاد مقهور قدرت نوظهور یونانیان گردید. یونانیان به‌ایران حمله کرده و سپاهیان ایران را شکست داد؛ به این ترتیب یونانیان موفق به‌انهدام حکومت ایرانیان گردیدند. نخستین نبرد اسکندر مقدونی و ایرانیان در بهار (۳۳۴ پ. م) در حوالی آسیای کوچک نبرد گرانیک یا گرانیکوس نامیده می‌شود. اسکندر از تنگه داردانل گذشته وارد آسیای کوچک شد. این نبرد در کنار رود گرانیک روی داد که به دریای مرمره می‌ریزد. دومین نبرد اسکندر و ایرانیان در نبرد ایسوس، (۳۳۳ پ. م) اولین نبرد مستقیم اسکندر است با سپاه داریوش سوم. داریوش و اسکندر در نزدیکی شهر ایسوس با یکدیگر رو به رو شدند. سومین نبرد اسکندر و ایرانیان در نبرد گوگمل، (۳۳۱ پ. م) دومین نبرد مستقیم اسکندر است با سپاه داریوش سوم در گوگمل واقع در نزدیکی اربیل امروزی. بیشترین مقاومت‌ها را طوایف آریایی برزینی در نبرد گوگمل انجام دادند. نبرد پل
چون ابوعبید مسعود ثقفی به عراق رسید در حدود حیره فرود آمد و به امر او که سرکردهٔ لشکر اسلامی بود، مسلمین پلی از قایق‌ها ساخته برای جنگ با ایرانیان از فرات گذشتند. فیل‌های جنگی‌ای که در قشون ایران بودند، باعث وحشت اسب‌های اعراب شدند، بطوریکه آنها اطاعت سواران خود نکردند، با این حال اعراب مجبور شدند، پیاده جنگ کنند و "ابوعبید" حمله به فیل سفیدی برده او را زخمی کرد و فیل او را در زیر پای خود گرفت و او را له کرد. پس از آن بهره‌مندی با ایرانیان شد و سرکردگان لشکر عرب کشته شدند. در این حال عربی فریاد زد «باید تماماً کشته شویم یا فتح کنیم» و اتصال قایقی را با قایق‌های دیگر قطع کرد چون این اقدام بی‌رویه و خطرناک بود، مثنی بن حارث شیبانی همراه با قسمتی از سپاه عرب به صفوف ایرانیان زدند و قسمتی دیگر به تعمیر پل و حفظ آن شتافتند، تا مسلمین با عجله عقب‌نشینی نمایند. جنگ «پل» در ۲۲ شعبان ۱۳هجری قمری (۲۰ اکتبر ۶۳۴ میلادی) رخ داد. در این جنگ تلفات مسلمین چهار هزار نفر بود. این یگانه جنگی بود که با پیروزی ایرانیان تمام شد و موسوم به "جنگ پل" است، به مناسبت پلی که در روی فرات از قایق‌ها ساخته بودند. "بهمن جادویه" در بادی امر می‌خواست لشکر عرب را تعقیب کند ولی در این میان خبر رسید که در تیسفون اغتشاشی شده، این بود که باعجله به آنجا شتافت. چندی بعد مثنی بن حارث شیبانی نیز در اثر زخمی که در جنگ پل برداشته بود، کشته شد. نبرد هرات (۴۸۴ میلادی)
به گفته عرفان شهید ، تاکتیک هفتالی ها در کندن خندق در این جنگ، بعدها از سوی ایرانیان در نبردشان برابر روم یعنی نبرد تانریس (۵۲۸) با موفقیت بکارگیری شد. از تاکتیک ایرانیان نیز متعاقباً بیزانسی ها در نبرد دارا (۵۳۰) و حتی مسلمانان در جنگ خندق با کامیابی بهره گرفتند. داریوش سوم
در بهار سال ۳۳۴ پیش از میلاد، در حوالی آسیای صغیر، در کنار رود گرانیکوس که آنسوی تنگهٔ داردانل به دریای مرمره می‌ریزد، اولین تلاقی جدی بین دو سپاه ایران و اسکندر بنام نبرد گرانیک یا گرانیکوس رخ داد. در حین این نبرد و یک برخورد تن به تن خود اسکندر، به زحمت از آسیب زوبین مهرداد، داماد داریوش، جان بدر برد که برادر مهرداد، برای انتقام مرگ برادرش با شمشیر به اسکندر حمله کرد که اگر کلیتوس دوست صمیمی اسکندر، درینجا دست ضارب را از شانه قطع نکرده بود، زندگی اسکندر در خطر قطعی بود. جنگ در نهایت به پیروزی اسکندر تمام شد. پس از شکست، سپاه ایرانیان که در صفوف مقدم جا گرفته‌بودند، فرار کردند ولی اسکندر به تعقیب آن‌ها نرفت بلکه به سپاهیان یونانی که در سپاه ایران خدمت می‌کردند و در در این جنگ، در قسمت ذخیره بودند، تاخت و به استثنای دو هزار نفری که اسیر گردیدند، همهٔ این یونانیان به دست سپاه اسکندر کشته شدند. نبرد حمص
نبرد حِمص، نبردی است میان مسلمانان و مغولان در سال ۷۶۹ ه.ق که با وجود تعداد زیاد لشکریان مغول، لشکریان اسلام پیروز شدند. نبرد عین‌التمر
بعد از سقوط حیره به دست خالد بن ولید، خالد رهسپار ناحیهٔ «عین التمر» شد. گویند پسر بهرام چوبین به نام «مهران بهرام چوبین» در آن ناحیه فرمانروا بوده‌است. مهران فرمانده سربازان پارسی بود. عرب‌های مسیحی که با ساسانیان هم‌پیمان بودند و مشتمل بودند از، قبیله‌های «النمر» و «تغلب» و «ایاد» تحت فرماندهی عقه بن ابی عقه در آنجا فراوان بودند. «عقه» به «مهران» سردار ساسانی پیشنهاد کرد که در این جنگ خود به تنهایی و بدون کمک قشون پارسیان با مسلمانان بجنگد، وی به «مهران» گفت که ما عرب‌ها بیشتر از دیگران با نبرد عرب‌ها آشنا هستیم، مهران چون دید این مسئله به نفع سربازان ایرانی است و اگر سربازان در جنگ شرکت نکنند آسیبی نمی‌بینند، با رأی عقه موافقت کرد. «عقه بن ابی عقه» با لشکر خود به تنهایی به ملاقات خالد رفت، جنگ بین دو طرف درگرفت، ولی دیری نگذشت که خالد توانست عقه را اسیر کند، پس از اسارت عقه بدست خالد سپاه عقه فرو پاشید و خالد در جنگ پیروز شد. مهران چون این خبر را شنید جای درنگ ندید و راه گریز را پیش گرفت. یاران عقه نیز گریختند و در شهر حصاری شدند. خالد شهر را در حصار افکند و کار بر آنها تنگ گرفت. اعراب امان خواستند، خالد نپذیرفت آخر شهر را به جنگ گرفت و عقه و یارانش را هلاک کرد و اسیر و غنیمت بسیار بدست آورد. نبرد انوت
نبرد انوت نبردی در جبهه غربی جنگ جهانی دوم در جریان نبرد بلژیک بین نیروهای زرهی آلمانی و فرانسوی بود که از ۱۲ تا ۱۴ ماه مه سال ۱۹۴۰ در در انوت در بلژیک به وقوع پیوست. این نبرد بزرگ‌ترین نبرد زرهی تاریخ تا آن زمان به حساب می‌آمد. جنگ‌های نادرشاه
جنگ‌های نادرشاه یا جنگ‌های نادری مجموعه‌ای از نبردها و درگیری‌هایی بود که پس از نبرد گلون‌آباد بین دهه ۲۰ سده هجدهم میلادی تا سال ۱۷۴۷ میلادی بین نادرشاه افشار به همراه شاهان نمادین صفوی و مخالفانش نظیر افغان‌ها، امپراتوری عثمانی و گورکانیان اتفاق افتاد. نتیجه این جنگ‌ها تجدید حیات امپراتوری ایران (افشار) در خاورمیانه،آسیای مرکزی ،جنوب و قفقاز بود. از جمله این جنگ‌ها می‌توان اردوکشی سبزوار، جنگ کرنال، جنگ‌های ایران و عثمانی، شورش محمدخان بلوچ، محاصره قندهار، نبرد تنگه خیبر، نبرد دامغان (۱۷۲۹)، نبرد کافر قلعه، نبرد کرکوک و نبرد مورچه‌خورت را نام برد. نبرد حطین
نبرد حَطّین نبردی است که در ۲۵ ربیع‌الثانی ۵۸۳ هجری قمری/۴ ژوئیهٔ ۱۱۸۷ میلادی بین نیروهای صلیبی به رهبری گی لوزینیان، پادشاه اورشلیم، و مسلمانان به رهبری صلاح‌الدین ایوبی، سلطان ایوبی، در منطقهٔ حطین رخ داد و مسلمانان توانستند طی نبردی سخت به پیروزی برسند و بخش عظیمی از نیروهای صلیبی را به قتل برسانند و تعدادی از فرماندهان سپاه صلیبی از جمله گی لوزینیان را اسیر کنند. علی بن ابی‌طالب از دید اهل سنت
اهل سنت علی را بعنوان یکی از بزرگترین قهرمانان جنگ ها در اسلام می دانند. به عنوان مثال می توان به مبارزه با قهرمان قریش در نبرد خندق اشاره کرد که هیچ کس جز علی جرأت آن را ندارد. و یا در جنگ خیبر پس از چندین تلاش ناموفق برای فتح قلعه خیبر ، علی احضار شد و به طور معجزه آسایی قلعه را فتح کرد. نبرد رودخانه
جنگ رودخانه یا جنگ مذار دومین جنگ از رشته جنگ‌های صدر اسلام است که بین ایران و اعراب به وقوع پیوسته‌است. این جنگ را چون نزدیک نهری واقع شده‌است بعضی وقعهٔ ثنی خوانده‌اند یعنی وقعهٔ نهر و بعضی به سبب مجاورت با مذار وقعهٔ مذار نام داده‌اند. این جنگ در سال ۶۳۳ میلادی مطابق با صفر سال دوازدهم هجری، بین سپاه اعراب به فرماندهی خالد بن ولید و سپاه امپراتور ساسانی و به فرماندهی کارن پسر قریانس، در محلی به نام مذار در نزدیکی تلاقی دو رود دجله و فرات رخ داده‌است. این مذار تا بصره چهار روز راه بود و در واقع کرسی ولایت میسان بشمار می‌آمد و در محل کوةالعمارهٔ امروز واقع بود. موسی حکیمی
فرماندهی یکی از دو لشکر نیروهای شمال را یپرم خان ارمنی که از حکومت مطلقه تزارها در روسیه بجان آمده بود، عهده‌دار بود و فرمانده لشکر دیگر، همین میرپنج حاج موسی خان نظم‌السلطنه حکیمی بود. اولین برخورد میان نیروهای قزاق روسی (طرفداران شاه)، با نیروهای بهم پیوستهٔ آزادیبخش شمال و جنوب در حوالی مهرآباد (جائیکه امروزه فرودگاه بین‌المللی مهرآباد قرار گرفته‌است)، رخ داد و سه روز بطول انجامید. در طی این نبرد موسی حکیمی بر اثر برخورد دو قطعهٔ خمپاره به پاهایش، از ناحیهٔ ساق هر دو پا به سختی مجروح شد و به همین دلیل تا پایان عمر، می‌لنگید. آنطور که در زندگی‌نامهٔ وی، در وبسایت خانوادگی خاندان حکیمی درج شده، وی علی‌رغم این جراحت شدید، با شجاعت خاص دست از نبرد نکشید و به جنگ با مستبدین که در نهایت به فتح تهران منجر گردید، ادامه داد. جنگ ایران و عثمانی (۱۷۳۵–۱۷۳۰)
جنگ ایران و عثمانی در بین سال‌های ۱۷۳۰ تا ۱۷۳۵ برابر با ۱۱۰۸ تا ۱۱۱۳ خورشیدی بین نیروهای امپراتوری صفوی و امپراتوری عثمانی روی داد. پس از آنکه عثمانی نتوانست با حمایتش سلطنت هوتکیان را در ایران نگاه دارد، مناطق غرب ایران که توسط سلسله هوتکی به عثمانیان اعطا شده بود، مجدداً در خطر باز پس گیری به وسیله امپراتوری تازه احیا شده ایران قرار گرفت. فرمانده نیرومند صفویان، نادر، به عثمانی‌ها دستور داد تا عقب‌نشینی کنند که عثمانی‌ها نادیده گرفتند و در نتیجه مجموعه ای از نبردهای دنباله داری که طرفین هرکدام در پی پیروزی و برتری بر دیگری بود روی داد که تقریباً پنج سال به درازا انجامید. در نهایت با پیروزی ایران در نبرد مراد تپه، عثمانی‌ها درخواست صلح کردند و تمامیت ارضی ایران را به رسمیت شناختند و همچنین برتری و حاکمیت ایران بر قفقاز را پذیرفتند. نبرد اودنرد
نبرد اودنرد نبردی کلیدی طی جنگ‌های جانشینی اسپانیا بود که در ۱۱ ژوئیه ۱۷۰۸ میلادی بین نیروهای بریتانیا، جمهوری هلند و امپراتوری مقدس روم از یک طرف و فرانسه در طرف دیگر رخ داد. این نبرد در اودنرد، شهری در بلژیک، به روی داد و با پیروزی متفقین (بریتانیا-هلند-امپراتوری مقدس روم) به پایان رسید. نبرد تور
این حادثه بزرگ جنگ تور یا پواتو نام دارد که میان سربازان اسلام و فرانک‌ها در دشت‌های فرانسه و کرانه‌های رودخانه لوار(loire) در اکتبر سال ۷۳۲ میلادی رخ داد. فیل‌های جنگی ایرانی
ایرانیان در جنگ گوگمل در سال ۳۳۱ پیش از میلاد از فیل‌های جنگی استفاده کردند. این نبرد میان اسکندر سردار مقدونیه و داریوش سوم پادشاه ایران درگرفت. ایرانیان ۱۵ فیل جنگی تعلیم دیده هندی را در قلب میانی صف جنگی خود جای داده بودند که آنچنان تأثیری بر روی سپاه مقدونی گذارده بودند که شب قبل از نبرد، اسکندر مراسم قربانی برای خدای ترس را به جا آورد. با وجود این، ایرانیان جنگ را باختند و امپراتوری هخامنشی را به اسکندر واگذار کردند. این فیل‌ها بعدها توسط ساسانیان تحت نظارت سرپرستی ویژه به نام زند-هاپت معروف به فرمانده هندوها، مورد استفاده قرار گرفتند. نبرد نیزارها
نبرد نیزارها بخشی از جنگ ایران و عراق محسوب می‌شود، که در اواخر سال ۱۳۶۲ در نیزارهای هورالعظیم درگرفت. در این نبرد نیروهای مسلح ایران تا حدودی به اهدافی که در طرح عملیاتی تعریف شده بود، دست یافتند، اما تلفات بالای نیروی انسانی و تجهیزات سبب گردید که در تاریخچه جنگ ایران و عراق، از این نبرد به عنوان پیروزی شکست آمیز یاد شود. نبرد اناب
نبرد اناب (Battle of Inab) که نبرد ارض الحطیم یا Fons Muratus نیز نامیده می‌شود، جنگی است که در ۲۹ ژوئن سال ۱۱۴۹ و در جریان جنگ صلیبی دوم به وقوع پیوست. ارتش زنگیان به فرماندهی اتابک نورالدین زنگی، ارتش متحد شاهزاده‌نشین انطاکیه (به رهبری ریموند پواتیه) و حشاشین (به رهبری علی بن وفا) را نابود کرد. متعاقباً شاهزاده‌نشین انطاکیه غارت شد و از آنجا که مرز شرقی آن به سمت غرب رانده شده بود، از وسعت آن کاسته شد. جنگ صلیبی ششم
در این زمان در فلات ایران پس از مرگ محمد خوارزمشاه، جلال‌الدین خوارزمشاه به قدرت رسید و سعی کرد تا قلمروی خود را به سمت غرب گسترش دهد. با این حال، برای رسیدن به خواسته خود، ناچار شد با ایوبیان که درگیر منازعات داخلی بودند، وارد جنگ شود. اما ایوبیان برای مقابله با خوارزمشاهیان، طرح همکاری با دیگر دشمن آنان، یعنی سلاجقه روم به امارت علاءالدین کیقباد را پی‌ریزی کردند. دو دولت متحد، جلال‌الدین خوارزمشاه را در نزدیکی اخلاط شکست دادند. جلال‌الدین پس از این شکست به سمت شرق بازگشت و دیگر نتوانست به غرب بازگردد. نبرد جهاد
در سال ۱۲۹۴ ش بین مردم عرب خوزستان و انگلستان جنگی رخ داد که این جنگ در دو مرحله صورت گرفت. مرحله اول جنگ مردم عرب خوزستان با اسلحه سرد بود که منجر به شکست انگلیس شد. در مرحله دوم انگلیس با اسلحه گرم سنگین روبروی مردم عرب خوزستان قرار گرفت، اما اسلحه مردم عرب تغیری نکرد و با همان اسلحه‌های سرد با انگلیس روبرو شدند که منجر به کشته شدن صدها نفر از مردم عرب شد، آرامگاه این کشته شدگان در ۱۰ کیلومتری اهواز _ سوسنگرد (المنیور) قرار دارد. از معروفترین افراد حاضر در این جنگ حاج سَبهان،عاصی الشَرهان و حاج وادی بزرگ خاندان آل حاج سالم که از شیوخ بنی طُرُف می‌باشند. هم‌چنین شیخ داخل الدمبوس قبیله بنی کنانه کمک های قابل توجهی در اتحاد قبائل برای مقابله با نیروهای انگلیسی کرد. این جنگ به جنگ جهاد مشهور است. در جریان جنگ جهانی اول علمای نجف که مرجع تقلید عالم تشیّع بودند به منظور جلوگیری از حمله انگلیس به کشورهای اسلامی و تجهیز قوای مسلمانان، فتوای جهاد علیه نیروهای انگلیس را صادر کردند. غزوه بدر
غزوهٔ بدر که به بدر الکبری شهرت دارد، به جهت وقوع آن در منطقه‌ای به همین نام واقع در حجاز به این نام شهرت یافته‌است. این غزوه نخستین نبرد بزرگ محمّد است که میان مسلمانان و اهل مکه در هفدهم رمضان یا نوزدهم رمضان سال دوم (۱۳ یا ۱۵ مارس ۶۲۴ میلادی) رخ داده‌است. این نخستین نزاعی بود که انصار نیز در آن شرکت داشتند. نبرد گرانیک
نبرد گرانیک یا گرانیکوس نخستین نبرد و رویارویی اسکندر مقدونی با شاهنشاهی هخامنشی بود که در حوالی آسیای صغیر و کنار رود گرانیک (بیگاچای کنونی) رخ داد. اسکندر با گذشتن از تنگه داردانل وارد آسیای صغیر شد. جنگ گرانیک سبب کشته شدن بسیاری از سرداران بزرگ ایران شد و جنگ به سود اسکندر پایان پذیرفت. نبرد ساندویچ (۱۴۶۰)
نبرد ساندویچ () یک درگیری دریایی در طول جنگ‌های مشهور به جنگ رزها می‌باشد که در ژانویه سال ۱۴۶۰ میلادی و در ساندویچ، کنت به وقوع پیوست. در این نبرد سر جان دنهام و ریچارد نویل، شانزدهمین ارل واریک، کاپیتان کاله که اکنون به جبهه یورک‌ها پیوسته بود ناوگان لنکسترها را شکست دادند و تعدادی از کشتی‌های آنها را نیز به غنیمت گرفتند. شواهد و جزئیات بسیار کمی از تعداد نفرات و همچنین تلفات این درگیری در دست می‌باشد. حمله اسکندر مقدونی به ایران
در بهار سال ۳۳۴ پیش از میلاد، در حوالی آسیای صغیر، در کنار رود گرانیکوس که آنسوی تنگهٔ داردانل به دریای مرمره می‌ریزد، اولین تلاقی جدی بین دو سپاه ایران و اسکندر بنام نبرد گرانیک یا گرانیکوس رخ داد. در حین این نبرد و یک برخورد تن به تن خود اسکندر، به زحمت از آسیب زوبین مهرداد، داماد داریوش، جان بدر برد که برادر مهرداد، برای انتقام مرگ برادرش با شمشیر به اسکندر حمله کرد که اگر کلیتوس دوست صمیمی اسکندر، درینجا دست ضارب را از شانه قطع نکرده بود، زندگی اسکندر در خطر قطعی بود. جنگ در نهایت به پیروزی اسکندر تمام شد. پس از شکست، سپاه ایرانیان که در صفوف مقدم جا گرفته‌بودند، فرار کردند ولی اسکندر به تعقیب آن‌ها نرفت بلکه به سپاهیان یونانی که در سپاه ایران خدمت می‌کردند و در در این جنگ، در قسمت ذخیره بودند، تاخت و به استثنای دو هزار نفری که اسیر گردیدند، همهٔ این یونانیان به دست سپاه اسکندر کشته شدند. جنگ هماون
جنگ هماون پایان یک سلسله عملیات تهاجمی از سوی ایرانیان به آمریت کیخسرو بود. با اینکه در آغاز حمله به مرزهای توران و رود مرزی شهد رود ایرانیان موضع تهاجمی داشتند ولی در ادامه پیکار پس از پنج ماه منجر به فرار ایرانیان از حاشیه رودشهد به ارتفاعات کوه هماون شد. این جنگ را ایرانیان در غیاب زابلیان به ویژه رستم انجام دادند ولی مسلم شد که بدون حضور رستم و گردان زابلی‌اش پیروزی امکان ندارد: نبرد جهاد
نبرد جهاد یا جنگ جهاد، نبردی در زمان جنگ جهانی اول پس از فتوای مراجع نجف و کربلا علیه قوای انگلیس است. این نبرد بین عشایر عرب خوزستان و قوای انگلیس که از جنوب وارد ایران شده بودند در ۲۰ کیلومتری غرب اهواز روی داد. نبرد هجلی مور
نبرد هجلی مور () یک نبرد از سری جنگ‌های مشهور به جنگ رزها می‌باشد که در تاریخ ۲۵ آوریل سال ۱۴۶۴ به وقوع پیوست. مکان وقوع نبرد، هجلی مور در شمال روستای گلانتون در نورث‌آمبرلند انگلستان می‌باشد. در این درگیری ارتش یورک‌ها به رهبری جان نویل، نخستین مارکی مونتگو توانست ارتش لنکسترها به رهبری هنری بوفورت، سومین دوک سامرست را شکست دهد و در نهایت این نبرد با پیروزی یورک‌ها به پایان رسید. نبرد بلور هیث
نبرد بلور هیث () یکی از نخستین نبردهای بزرگ از سری جنگ‌های داخلی انگلستان میان خاندان یورک و لنکستر موسوم به جنگ رزها می‌باشد که در ۲۳ سپتامبر ۱۴۵۹ در بلور هیث استفوردشر درگرفت، بلور هیث یک منطقه در ۲ میلی شرق مارکت درایتون شروپشر بود، پس از نبرد نخست سنت آلبانز در سال ۱۴۵۵، یک صلح شکننده در انگلستان حکمفرما می‌گردد، تلاش برای آشتی و متارکه جنگ بین خاندان‌های یورک و لنکستر راه به جایی نمی‌برد و حواشی پیرامون این دو خاندان کماکان ادامه می‌یابد، هر دو طرف برای مدتی به طور فزاینده و با احتیاط و پرهیز از یکدیگر به سر می‌برند، در طول سال ۱۴۵۹ تحرکاتی حاکی از بسیج هواداران مسلح آغاز می‌گردد، ملکه مارگارت آنژو در جهت افزایش حمایت از پادشاه هنری ششم در میان اشراف بشخصه اقدام به استخدام داوطلبان سربازی می‌نماید، این در حالی است که یورک‌ها نیز بیکار ننشسته و در حال جمع‌آوری و پشتیبانی از نیروهای ضد سلطنتی برای بالا بردن شمشیرها در برابر شاه علیرغم وجود مجازات‌های شدید بودند، این نبرد با پیروزی یورک‌ها به پایان رسید. نبرد بیضا
نبرد بیضا جنگی بود که در سال ۸۷۴ یا ۸۷۵ میلادی میان صفاریان به رهبری یعقوب لیث و خوارج به رهبری محمد بن واصل حنظلی رخ داد که با پیروزی صفاریان همراه بود. نبرد تنگه خیبر
نبرد تنگه خیبر () جنگی بود که در تاریخ ۲۶ نوامبر ۱۷۳۸ در تنگه خیبر پیرو نبرد کرنال و بین نادرشاه و امپراتوری گورکانیان هند روی داد.