حاخام به چه کسی می گویند و چه وظایفی دارد؟
حاخام
از دوره وجود سنهدرین واژه حاخام در متون یهودی یافت می‌شود. به‌طور کامل مشخص نیست که وظیفه حاخام دقیقاً در آن زمان چه بوده‌است ولیکن حاخام فردی بوده‌است که سئوالهای شرعی را پاسخ می‌داده است. بعضی متون یهودی به این مساله اشاره می‌کنند که احتمالاً حاخام رئیس مدرسه شرعی یهودی، بیت هامیدراش بوده‌است. حاخام
یهودیت قرائیم که اعتقادی به نیاز به واسطه بین انسان و تورات ندارد و معتقد است هر فردی می‌تواند به فهم تورات بپردازد از لغت حاخام برای فردی که دانش زیادی در تورات داشته باشد استفاده می‌کند. در یهودیت قرائیم حاخام دارای قدرت خاصی نیست و مقام او تنها مقام مشاوره است. حاخام
حاخام یا خاخام یا حَکَم به معنی لغوی فرد دارای حکمت} اصطلاحی در یهودیت بوده و به معنای حکیم و عنوانی است مربوط به پیشوای مذهبی و کسی که استاد تورات است.
حاتم عسگری
حاتم عسگری (زادهٔ ۹ بهمن ۱۳۱۲) مدرس آواز ایرانی و خواننده اهل ایران است. او از سال ۱۳۵۵ به تدریس آواز و از سال ۱۳۶۲ به جمع‌آوری ردیف‌های آوازی موسیقی ایرانی پرداخت. وی در طول فعالیت‌های هنری خود شاگردان بسیاری را آموزش داده و ردیف‌های آوازی را به انتشار رسانده‌است. مسئولیت بخش پژوهش موسیقی تالار وحدت، مسؤلیت امور پژوهشی موسیقی مذهبی ایران و عضویت در شورای ارزشیابی هنرمندان در وزارت فرهنگ، از جمله سوابق فعالیت‌های هنری او به‌شمار می‌آیند. حاخام
در کشورهای اسلامی یهودیان که می‌دانستند استفاده از لغت ربی ممکن است به دلیل معنی در زبان عربی مشکل‌ساز شود از لغت حاخام به‌طور مترادف با لغت ربی استفاده می‌کردند. در امپراتوری عثمانی ربی اعظم، خاخام‌باشی نام داشت. کشیش
معادل یک کشیش در اسلام آخوندیا ملا و در یهودیت خاخام نامیده می‌شود و در ایران باستان هم مغ یا موبد نامیده می‌شده‌است از وظایف مهم هر کشیش اجرای آیین‌های قربانی مقدس یا عشای ربانی است. ذی‌حساب
ذی‌حساب مأموری است که به موجب حکم وزارت امور اقتصادی و دارائی از بین مستخدمین رسمی واجد صلاحیت به منظور اعمال نظارت و تأمین هماهنگی لازم در اجرای مقررات مالی و محاسباتی در وزارتخانه‌ها و موسسات و شرکت‌های دولتی و دستگاه‌های اجرایی محلی و موسسات و نهادهای عمومی غیردولتی به این سمت منصوب می‌شود. عهد و میثاق در آئین بهائی
بهائیان معتقدند که پیام آور آیین شان- بهاءالله- هدف نهائی همهٔ تعالیمش را وحدت عالم انسانی و تجدید و تقویت قوای روحانی افراد و جوامع و در نتیجه مؤسساتی که امور بشر را در سطوح مختلف اداره می‌کنند، اعلان کرده‌است. او همچنین برای حفظ این وحدت و تحکیم آن در عالم بشری عهد و میثاق خاصی تأسیس نموده و آن را محوری برای پیشبرد این هدف جهانی دانسته‌است. بهاءالله برای تضمین اینکه بعد از درگذشتش و در گذر زمان، جامعهٔ بهائی بتواند به صورت هماهنگ و متحد، هدف دستیابی به وحدت و صلح عمومی را دنبال کند، با دستورالعملهای کتبی و روشن چگونگی تداوم جریان هدایت، مسئلهٔ جانشینی و توضیح آثارش را واضح کرد. به این ترتیب مسئولیت هدایت و رهبری جامعه بهائی پس از بهاءالله به پسر بزرگش عبدالبهاء سپس به شوقی افندی نوهٔ عبدالبهاء و در نهایت به بیت العدل اعظم- عالی‌ترین شورای حاکمهٔ بین‌المللی جامعهٔ بهائی- محول شده‌است. اصل عهد و میثاق از بهائیان می‌خواهد که در هر زمان از مرجعی که برای اداره و هدایت جامعه تعیین شده پیروی کنند و به او وفادار و متعهد بمانند. طبق این اصل نپذیرفتن هر مرجع از سلسله جانشینان بهاءالله معادل عدم پذیرش خود اوست. احرام
باید آن دسته از زائرانی که پیش از اعمال حج برای زیارت مقبره پیامبر اسلام و امامان بقیع به مدینه می‌روند، آنگاه که روانه مکّه می‌شوند، در مسجد شجره که در چند کیلومتری مدینه و بر سر راه مکّه واقع شده‌است، مُحرم شده و برای انجام بقیّه اعمال به سوی مکّه حرکت کنند و آنان که از جدّه عازم مکّه می‌شوند باید به «جُحفه» بروند و در آنجا مُحرم شوند.احتیاط مستحب آن است که پس از آن بگویند:بانوان نیز همانند مردان نیّت کرده و لبیک‌ها را می‌گویند. درجات حوزه علمیه
این عنوان امروزه به‌ویژه در ایران برای طلاب معمم (در پنجمین سال تحصیلی در حوزه، طلاب می‌توانند برای کسب مجوز تلبس ثبت نام کرده و پس از گذراندن دوره تلبس و مصاحبه تلبس، در صورت قبولی، ملبس به لباس روحانیت شوند) به کار می‌رود. حجت‌الاسلام‌والمسلمین کامل‌شدهٔ «حجت‌الاسلام» است و مانند آن برای طلبه‌های معمم استفاده می‌شود. البته به گونه‌ای تخصصی‌تر امروزه بعضی از افراد تصور می‌کنند به طلابی که به مرحله درس خارج نیز رسیده‌اند گفته می‌شود. در حالی که این لقب برای تکریم طلبه‌ها و روحانیون سطح پایین هم به کار می‌رود. مجری
مجری به شخص ، فرد یا نهادی گفته می‌شود که به معرفی اهداف و فعالیت‌های انجام‌شده در یک برنامه می‌پردازد. به‌ویژه در دنیای رسانه، مجری در رادیو و تلویزیون مسئولیت ارائهٔ برنامه‌ها را بر عهده دارد. اخلاص در اسلام
انجام عبادت خالصانه برای خدا از دستورهای خداوند به بندگان است، چنان‌که در سوره سبأ آمده‌است: (قل إنما أعظکم بواحدة أن تقوموا لله)، «قیام» یعنی برخاستن است و در آیه منظور انجام عبادت‌ها و تکالیف الهی است و قید «الله» به این معنی است که قیام باید خالص برای خدا باشد. نماز جماعت
در نماز جماعت شخصی که امام جماعت است جلوتر از همه و رو به قبله می‌ایستد و سایر نمازگزاران به وی اقتدا می‌کنند. نمازهایی که می‌توان به صورت جماعت خواند شامل نمازهای یومیه (نماز صبح، نماز ظهر، نماز عصر، نماز مغرب و نماز عشا) و نماز میت، نماز جمعه، نماز عید فطر و نماز عید قربان می‌باشند. به شخصی که در نماز جمعه به‌عنوان امام جماعت می‌ایستد، امام جمعه گفته می‌شود. در نظام جمهوری اسلامی ایران امام جمعه هر شهر توسط رهبر تعیین می‌شود. نحوه برگزاری نماز جماعت به جز در برخی شرایط و جزئیات تقریبا در تمام مذاهب اسلامی یکسان است. امام جماعت به نمایندگی از نمازگزاران در رکعت های اول و دوم حمد و توحید را میخواند و نمازگزار ضمن پیروی از امام در شرایط و حرکات نماز باید بقیه ذکرهای نماز در این دو رکعت و بقیه رکت ها به صورت آهسته خود بخواند. بشر بن حارث
ابونصر بِشْر بن حارث بن عبدالرحمن بن عطاء بن هلال مروزی بغدادی (زادهٔ ۱۵۰ هـ. ق در مرو - درگذشتهٔ ۲۲۷ هـ. ق در بغداد) معروف به «بِشْرِ حافی» (پابرهنه) است، عارف، صوفی و محدث در اواخر قرن دوم و اوایل قرن سوم هجری بوده‌است. بیشتر عمرش در شهر بغداد ساکن بود. اکنون مقبره‌ای به نام بِشْرِ حافی درشهرستان انار روستای بِشْرآباد مورد احترام و زیارت مردم منطقه است.. امامت
دانشمندان اهل سنت و شیعه برداشت‌های متفاوتی از این آیه ارائه داده‌اند. اهل سنت معتقدند منظور از امام در این آیه همان نبی است و «عهد» را عهد امامت و نبوت و «ظلم» را فسق و شرک معرفی کرده‌اند. بدین صورت آیه مذکور را دلیلی بر عصمت ظاهری و باطنی انبیا می‌دانند. با توجه به لزوم عصمت ظاهری و باطنی انبیا در نظر اهل سنت، تنها خداست که می‌تواند فردی را به نبوت برگزیند ولی از آنجا که این نوع از عصمت در نظر آنها در امام وجود ندارد، بنابر این نصب الهی در مقام امامت لازم نیست و اهل حل و عقد قادر به نصب و گزینش امام هستند. شیعیان لفظ «امام» در آیه را به معنای نبی نمی‌گیرند و معتقدند مقامی فراتر از آن است. آنها منظور از «عهد» را عهد امامت و با توجه به عبارت «لاینال عهدی الظالمین» این آیه را دلیل محکمی بر عصمت ظاهری و باطنی انبیا و در کنارش عصمت ظاهری و باطنی امام می‌دانند. با استناد به این آیه، شیعیان باور دارند که نصب امام تنها به عهده خداوند است و سایر مردم در این زمینه حقی ندارند. حاتم طایی
حادثهٔ مشهوری است که گویند خبر کرم و سخاوت حاتم طایی بگوش یکی از قیصرهای روم رسید، از آن خبر بسیار تعجب نمود، همچنین وی که حاتم دارای اسب ماده‌ای است، و این اسب از سلالهٔ اسب‌های اصیل عربی است. یکی از منشیان (حاجب) قیصر نزد حاتم فرستادند که اسب برای قیصر آورند، وقتی حاجب به دیار حاتم رسید و وارد خانهٔ حاتم شد، حاتم از وی با کمال احترام استقبال نمود، حاتم نمی‌دانست که وی حاجب قیصر است، هنگام ورود مهمان تمام گوسفندها و شترها در چراگاه بودند و فقط اسب در طویله بود؛ لذا حاتم مجبور شد برای اکرام مهمان خود اسب را قربانی نموده و دستور تهیه غذا از آن گوشت را صادر کرد و خود نزد مهمان آمد، در آنجا مهمان خود را معرفی نمود که وی قاصد قیصر است و برای أخذ اسب جهت قیصر به اینجا آمده‌است. در اینجا حاتم ناراحت شد و گفت: «چرا از اول این خبر به من نرساندی، من اسب را قربانی برای اطعام و اکرام شما نمودم.» حاجب با تعجب گفت: «آنچه در اینجا دیدم خیلی بیشتر از آن بود که شنیده بودم.» کاهن (مسیحیت)
کاهِن یا مِنِستر در کلیساهای مسیحی، کسی است که خدمات رهبری و تدوین خدمات آموزشی از سوی یک کلیسا یا سازمان مذهبی را بر عهده دارد و اعمالی نظیر تعلیم باورها، انجام اموری یومیه نظیر ازدواج، غسل تعمید یا مجالس ختم، یا ارائهٔ ارشاد معنوی به جامعه را انجام می دهد. اصطلاح کاهن در سلسله مراتب خادمان و رهبران کلیسائی اصطلاحی رایج نیست اما نزدیکترین لفظ در زبان فارسی (وام گرفته از مفهوم عربی آن) برای توصیف ساده و سریع این خدمت کلیسائی است. یک منِستر در واقع بخشی از مجموعه رهبری یک کلیسا به حساب می آید. نظم اداری
بهاءالله برای تضمین این که بعد از درگذشتش و در گذر زمان جامعهٔ بهائی بتواند به صورت هماهنگ و متحد در مسیر به اجرا درآوردن تعالیمش پیش رود اساسی را تأسیس نمود که به عنوان «عهد و میثاق» شناخته می‌شود. به این ترتیب او چگونگی تداوم جریان هدایت، مسئلهٔ جانشینی و نیز توضیح و تبیین آثارش را با دستورالعمل‌های روشن، واضح و کتبی مشخص نمود. بر اساس این عهد و میثاق، مسئولیت هدایت و رهبری جامعه پس از بهاءالله، به پسر ارشدش، عبدالبهاء، سپس به شوقی ربانی، نوهٔ عبدالبهاء، و در نهایت همان‌گونه که بهاءالله تعیین نموده بود به بیت العدل اعظم مُحوّل شده‌است. اصل عهد و میثاق وحدت جامعه را تضمین می‌کند و آنرا از اختلاف و تفرقه حفظ می‌کند. در دوره‌هایی مختلف، برخی تلاش‌های ناموفق در راستای به چالش کشیدن عهد و میثاق صورت پذیرفته‌است. به عنوان نمونه میرزا محمدعلی، برادر ناتنی عبدالبهاء، بر خلاف وصیت‌نامه پدرش بهاءالله، مرجعیّت عبدالبهاء را انکار کرد و در ابتدا به صورت پنهان و سپس آشکار به مخالفت با او پرداخت. این مخالفت‌ها نتوانست در وفاداری تودهٔ بهائیان به عبدالبهاء خللی وارد کند، امّا باعث بروز مشکلات برای عبدالبهاء از جانب مقامات عثمانی شد. همچنین بعد از درگذشت عبدالبهاء، احمد سهراب و چندی از مبلغین بهائی نظیر عبدالحسین آواره به امید عضویت در بیت العدل اعظم اصرار داشتند که این نهاد بلافاصله تشکیل شود و از این رو از در مخالفت با شوقی افندی، رهبر وقت جامعه بهائی درآمدند. شوقی افندی به این نتیجه رسیده بود که برای انتخاب بیت العدل اعظم ابتدا باید نهادهای انتخابی بهائی در سطح محلی و ملی تشکیل شود تا زمینه برای انتخاب بیت العدل اعظم که یک نهاد بین‌المللی است فراهم آید. در حال حاضر بر طبق اصل عهد و میثاق بیت العدل اعظم وظیفه حفظ اتحاد جامعه بهائی را بر عهده دارد. دیوان‌سالاری سامانیان
شُرطَه به معنی علامت، و جمع آن شُرَط است. شرطیان گروهی برگزیده از سپاهیان امیر بودند که با علائمی مانند پرچم‌های سیاه شناخته می‌شدند و رئیس آن‌ها شرط می‌گفتند. شرطه در دوره سامانیان و در حوزه خلفای عباسی به منزله نیروهای انتظامی و پلیس امروز بود و وظیفه حفظ نظم و امن شهرها، و اجرای احکام جرائم و جنایات را در مرحله رسیدگی ابتدایی، و سپس اجرای کیفرهای شرعی پس از بررسی‌های کامل را بر عهده داشت. از این رو با دیوان قضا همکاری داشت و قضات را یاری می‌داد. در دستگاه خلافت عباسیان اهمیت شورت به درجهای بود که منصور آن را یکی از عناصر چهارگانه خلافت شمرده‌است تازه‌ها را از تجاوز اقویا در امان نگه دارد. در مشرق اسلامی، از جمله در قلمرو سامانیان صاحب یا والی معاون و احداث نیز به معنی صاحب شرط (رئیس پلیس) بود. حیا در اسلام
دو. احادیثی که در آنها به تبیین عملی و بیان مصادیق حیاء پرداخته شده است. براساس این دسته از احادیث، حیاء باید آگاهانه، بجا و به‌اندازه باشد، چنانکه به سفارش پیامبر حیاء در امور گوناگون باید بجا و به‌اندازه شأن آنها باشد و به گفته حسن عسکری نیز زیاده‌روی در حیاء کردن از مصادیق اسراف است. پیامبر اسلام حیا را به دو قسمت تقسیم کرده‌است؛ حیاء عاقلانه و حیاء احمقانه؛ و در توضیح آن گفته‌است: حیاءِ عقلانی ناشی از علم و حیاءِ احمقانه ناشی از جهل است. برای مثال یکی از موارد حیاءِ احمقانه، حیا از یادگیری دانش و علم شمرده شده‌است در مواردی حیا ورزیدن ناپسند و مذموم شمرده شده است: رعایت حیا در فرهنگ های اسلامی برای زنان و مردان با اهمیت شمرده شده است. در قرآن، آیات بسیاری چگونگی رفتار زنان و مردان را توضیح می دهد. طبق ارزش های حیا ، یک مرد باید با ازدواج در کمترین زمان ممکن یا روزه گرفتن در صورت عدم توانایی به ازدواج، خود را از شر وسوسه های شیطان کنترل کند. زنان نیز برای جلوگیری از آزار و اذیت، باید خود را مخفی کنند. امامت
امامت اصطلاحی در میان مسلمانان است که به مسأله جانشینی و خلافت بعد از پیامبر اسلام مربوط می‌شود و در این‌باره دیدگاه‌های مختلفی وجود دارد. در اعتقاد شیعیان امامت و ولایت مقامی است که خداوند به عده‌ای از انسان‌های خاص داده‌است که در امتداد و استمرار نبوت پیامبر اسلام قرار دارد. اما از دیدگاه اهل سنت نوعی حکومت و ریاست بر مردم است و انتخاب امام نیز از طرف مردم انجام می‌پذیرد. محمد یزدی مطلق در تعاریف اصطلاحی امامت از دیدگاه فریقین از سه تعریف نام می‌برد: ریاست و زعامت در امور دین و دنیای مردم؛ ریاست و زعامت در امور دین و دنیا به عنوان خلیفه پیامبر؛ تحقق بخشیدن برنامه های دینی _ اعم از حکومت به معنای وسیع آن_ و اجرای حدود و احکام خدا و اجرای عدالت اجتماعی. خبرنگار
خبرنگار فردی است که با استفاده از منابع خبری، وظیفه تهیه گزارش (مکتوب، صوتی و تصویری) کامل و جامع و قابل‌پخش از یک واقعه را به‌عهده دارد. خبرنگار برای تهیه اخبار روزنامه، رادیو یا تلویزیون از راه دور یا گاهی مکانی دوردست خبر تهیه می‌کند. ابوالصلاح حلبی
ابوالصلاح عقیده دارد که در زمان غیبت حجت ابن حسن (مهدی) ، «فقیه امین» جانشین اوست و به عنوان «نایب امام» یا «نایب ولی امر»، اداره امور جامعه اسلامی را بر عهده می‌گیرد و دامنه اختیارات نایب امام فقط امور قضایی نیست، بلکه شامل امور حکومتی نیز می‌گردد. به عقیده او، بر فقیه لازم است برای احقاق حقوق مردم و اجرای احکام الهی، مناصب گوناگون قضایی و حکومتی را حتی از سوی سلطان و حاکم جائر بپذیرد. ناقضین عهد و میثاق
زمانی که یک بهائی بر اساس تفسیر خاصی از آموزه‌ها یا وحی الهی بخواهد مکتب یا فرقه‌ای راه‌اندازی کند، یا از کسی به غیر از بهاءالله، عبدالبهاء، شوقی افندی و بیت‌العدل‌اعظم پیروی کند، و بر این تصمیم خود پافشاری کند، ناقض عهد و پیمانی است که بنیانگذار آئین بهائی با پیروان خود بسته است. بنابراین، این نقض پیمان به معنای مخالفت فعّال فرد با موسسات آیین بهائی به شمار می‌رود. بنابر احکام بهائی فقط رهبران آئین بهائی در هر زمان می‌توانند تصمیم بگیرد که فردی «ناقض» محسوب می‌شود یا خیر. در این برهه از زمان، بیت‌العدل اعظم مسئولیت این تصمیم را به عهده دارد. بنا بر دستور عبدالبهاء، زمانی که فردی به عنوان ناقض عهد و میثاق به بهائیان معرفی شود، از تمام اعضای جامعه‌ بهائی انتظار می‌رود که از ارتباط با وی پرهیز کنند. روحیه خانم
تقریباً بلافاصله پس از ازدواج، روحیّه خانم به عنوان منشی ولی امرالله مشغول به خدمت شد و سپس بین سال‌های ۱۹۴۱ تا ۱۹۵۷ میلادی، منشی مخصوص ایشان به زبان انگلیسی بود. او در سال ۱۹۵۱برای عضویّت در شورای بین‌المللی بهایی برگزیده شد که این شورا یک نهاد اداری آئین بهائی بود و به عنوان مقدّمهٔ تشکیل بیت العدل اعظم ایجاد گردید تا به عنوان رابطی میان شورا و شوقی افندی عمل نماید. روحیه خانم بعدها در ۲۶ مارس ۱۹۵۲ میلادی به مقام ایادی امرالله منصوب گردید. این مقام برجسته‌ای در خدمت به آئین بهایی بود که از آن طریق وی به موضوعاتی همچون گسترش و تقویّت آئین بهایی رسیدگی می‌کرد. عزرائیل
در اعتقادات مسلمانان، مهم‌ترین وظیفه عزرائیل قبض روح موجودات است. در منابع روایی آمده‌است زمانی که خدا می‌خواست آدم را خلق کند، به فرشتگان دستور داد بخشی از زمین را در اختیار او بگذارند، اما هیچ‌کدام نتوانستند و تنها عزرائیل که نیروی قهر و غلبه الهی در نهاد او قرار داده شده بود توانست این کار را انجام دهد. به همین دلیل خدا او را متولی قبض روح موجودات زنده قرار داد. وی قبض روح انبیاء و اولیاء را به‌صورت مستقیم انجام می‌دهد. جان سایر موجودات را نمایندگان او می‌گیرند. در مورد اینکه چگونه ممکن است عزرائیل، در سراسر جهان به‌طور همزمان جان چندین موجود زنده را بگیرد، متکلمان و فیلسوفان مسلمان می‌گویند: عزرائیل از موجودات فرامادی و مجرد است و مکان معینی ندارد که از مکانی به مکان دیگر برود. برای او، تمام عالم مادی یکسان است و می‌تواند همزمان روح چندین موجود زنده را به‌سوی خود فرا خواند و جان آن‌ها را بگیرد. عالم (اسلام)
در طول تاریخ اسلام بخصوص تا پیش از سده معاصر، به‌تدریج علما به صنفی از مسلمانان تبدیل شدند که فعالیت‌ها و مشاغلی نظیر وعظ، امام جماعت، قضاوت، فتوا و مرجعیت به آن‌ها اختصاص یافت و احیاناً با پوشیدن لباسی خاص نظیر عبا و عمامه از دیگران متمایز می شده‌اند. پو و هون
هون hun))، نفسبرتر یا معنوی تلقی می‌شود، که نقش اصلی‌اش انجام وظایف معنوی و روحانی است؛ و بعد از مرگ ، به آسمان عروج می‌کند. راهب بزرگ
راهب بزرگ یا راهب اعظم ترجمهٔ ابِت است که ابت خود به معنی "پدر" است. این عنوانی است که در رسوم مختلف به رئیس صومعه اطلاق می شود. «راهب بزرگ یا راهب اعظم» فردی است که ریاست صومعه راهبان را بر عهده دارد و راهبان موظفند که از او اطاعت کنند. معادل انگلیسی راهب بزرگ، "Abbot" می‌باشد که از واژه عربی «اَب» یعنی پدر، گرفته شده است.راهب بزرگ ممکن است که توسط راهبان صومعه انتخاب شود و یا توسط کلیسا در این مقام نصب شده باشد. راهب بزرگ باید توسط «اسقف اعظم» تأیید و دستگذاری شود. راهب بزرگ وظیفه دارد تا بر راهبان حوزه نفوذ خود نظارت داشته باشد و ریاست بر صومعه را عهده بگیرد؛ به این معنی که آنان باید دقت داشته باشند تا قوانین و برنامه رهبانی به طور دقیق توسط راهبان اجرا گردد.راهب بزرگ بر اجرای برنامه روزانه راهبان نظارت می کند بنابراین او باید سرسختانه‌تر و شدیدتر قوانین را اجرا کند و مدام در دعا باشد.فقط راهب بزرگ می‌تواند به راهبان، اجازه خروج از صومعه را بدهد.راهب بزرگ وظیفه تنبیه و توبیخ راهب خطاکار را نیز دارد.راهبان باید از راهب بزرگ اطاعت کنند و به او وفادار باشند. حج قران
حج بر سه نوع تَمتُّع، قِران و اِفراد است. به اعتقاد شیعه حج قِران و اِفراد به ساکنان مکه اختصاص دارد. به همراه داشتن قربانی هنگام مُحرِم شدن ویژگی این نوع حج است. فقیهان اهل سنت، با ارائه تعریفی متفاوت از اصطلاح حج قِران، آن را به معنای احرام همزمان به حج و عمره یا احرام به عمره در ماه‌های حج و احرام به حج در حال احرام عمره، قبل از طواف عمره، می‌دانند. در برخی منابع تفسیری اهل سنت، از حج قران به حج اکبر تعبیر شده‌است. حنفیان، حج قِران را برترین نوع حج می‌دانند. در حالی که عموم فقیهان امامی، انجام حج قران برابر با تعریف اهل سنت را باطل می‌دانند. قِران در لغت به معنای نزدیک شدن و همراه شدن دوچیز با هم یا ریسمانی که به وسیله آن دو چیز را بهم نزدیک می‌کنند؛ آمده‌است. ناخدا
ناخدا یا درست‌تر ناوخدای بالاترین فرمانده و راهبر در ناو آبی است. در هر کشتی یا قایق که بر آب حرکت می‌کند، دستور ناوخدا بر هر دستور دیگری مقدم است. وی مسئولِ جان و امنیتِ کشتی است. در کشتی های تجاری و مسافربری واژهٔ کاپیتان را به جای ناخدا به کار می‌برند. دعانویس
دعانویس به فردی می‌گویند که با استفاده از نوشتن متونی به ظاهر مذهبی روی اجسامی مانند قفل کلید و کاسه یا روی کاغذ سعی در برطرف نمودن مشکل مراجعه کنندگانشان دارد. دعانویس‌ها، در ازای نوشتن ادعیه و تعویذات، مبلغی با عنوان نیاز از مراجعه کنندگان اخذ می‌کنند. برخی از اینگونه افراد، مدعی هستند که با «علوم غریبه» آشنا بوده و «وسیله‌ای برای ابراز قدرت خداوند» می‌باشند. گروهی دیگر با ادعای دانستن علم رمل و خبرداشتن از مجهولات عالم و خیر و شر، رمال نامیده می‌شوند. اسباب کار این گروه، اشکال شانزده‌گانه‌ای است که به دانیال نبی نسبت داده می‌شود. گروهی دیگر نیز برای مشتریانشان کف‌بینی و فالگیری می‌کنند. عده‌ای دعانویسی را خرافه می‌دانند و عده‌ای به آن معتقد اند، برخی از مسلمانان دعاهای مذهبی را بر تسکین یا بهبود بیماری‌ها مؤثر می‌دانند. حجت
حجّت همچنین یک اصطلاح فنی مهم در سنت شیعهٔ اسماعیلی است. در اسماعیلیه حجّت اغلب به گروهی از افراد که معمولاً دوازده نفر هستند اطلاق می‌شود. این گروه بر کانون تبلیغاتی اسماعیلی به نام «دعوت» در مناطق مختلف جهان اسلام نظارت داشتند. حجّت یک مقام عالی در سلسله‌مراتب فعالیت‌های تبلیغی اسماعیلی یا همان «دعوت» بود که همراه با آموزه‌های محرمانه و سرّی جنبش، به منظور آموزش دیگران در این زمینه‌ها بود. حجّت بر شبکهٔ گسترده‌ای از داعی‌ نظارت می‌کرد و به‌طور مستقیم به خود امام و یا مقام بلندپایه‌ای به‌نام «باب» گزارش می‌داد. حسن صباح در قلعهٔ معروفِ اسماعیلیِ الموت در شمال‌غربی ایران، با اقتدار و نفوذ بیشتری از آنچه که در سایر شاخه‌های اسماعیلی بود، خود را حجّت نامید، و آن را تبدیل به مترادفی برای ظهور امام غایب اسماعیلی یعنی خودش کرد. ولی (حقوق)
سرپرست یاقیم شخصی است که مسئولیت مراقبت، نگهداری و تربیت محجوران بی‌کس را برعهده دارد. این نهاد مشابه فرزندخواندگی در کشورهای غیر اسلامی است چرا که در اسلام فرزند خواندگی وجود ندارد. شماس
شَمّاس در مسیحیت از خادمان کلیسا است و آغازگر سلسله مراتب روحانیت در کلیساست.شماس در مراسم دعا و نماز تنها اجازه تلاوت رساله ها را دارد مگر شناس انجیلی شده باشد. مقام های شماس خود به سه رتبه تقسیم میشود. شماس دربان، شماس یاور، شماس انجیلی( شماسی که اجازه تلاوت انجیل (عهدقدیم و عهدجدید) و جاری کردن عقد ازدواج و همچنین اجرای غسل تعمید را داراست. جالب است خاطرنشان شود که شماس انجیلی بعداز شش ماه که از خدمت روحانیش گذشت بصورت خودکار کشیش خواهد شد. اتحادیه خاخام‌ها در کشورهای مسلمان
خاخام‌هایی که در جوامع مناطق دیگر مسلمان (قبرس شمالی، جمهوری‌های روسیه تاتارستان و باشکورتستان) خدمت می‌کنند نیز نمایندگانی در اتحادیه دارند. اتحادیه در حال حاضر از ۴۰ خاخام تشکیل می‌شود که مدام در جهان اسلام زندگی می‌کنند. حجت
در حوزهٔ ادبیات حدیثی شیعه، «حجّت» معمولاً به‌عنوان لقبی برای امامان شیعه یا به‌عنوان اصطلاحی برای مهم‌ترین ویژگی معنوی آنان مورد استفاده قرار می‌گیرد. امامان به‌عنوان «حجّت خدا» در برخی از صحنه‌های مرتبط با یکدیگر مطرح شده‌اند: نخست این‌که آنان اراده و مشیت خدای وصف‌ناپذیر را ظاهر می‌کنند و اختلافات در مورد تفسیرهای مختلف قرآن و مسائل مربوط به حقوق یا اعتقادات مذهبی را حل می‌کنند؛ دوم این‌که وجود پیوسته و مداوم آنان در یک صورت و ظاهر یا صورت و ظاهری دیگر به این معنی است که انسان‌ها نمی‌توانند استدلال کنند دسترسی به راهنمایی الهی ندارند، و به‌این‌ترتیب، به‌عنوان استدلال قاطع خداوند یا «حجّت بالغه» علیه بهانهٔ کافران ایفای نقش می‌کنند؛ و سوم این‌که پذیرش ولایت و هدایت آنان، معیار تعیین‌کننده یا گواهی ایمان واقعی است و دراین‌خصوص امامان نیز به‌عنوان شاهدان دربرابر انسان در روز قیامت عمل می‌کنند. ناقضین عهد و میثاق
یکی از عناصر آئین بهائی عهد و میثاق است که توسط بهاءالله، پایه‌گذار این آئین، به صورت یک حکم تعیین شده است. بهاءالله پیش از درگذشت خود بارها و بارها به صورت مکتوب پسر ارشدش، عبدالبهاء را که اغلب از او به عنوان «غصن» یا «غصن اعظم» یاد می‌کند، به عنوان تنها مبیّن منصوص آثارش (یعنی کسی که می‌تواند معنای مندرج در آثار او را به درستی توضیح، شرح و بسط دهد) یا مفسر رسمی تعالیم و مرکز امر خود انتخاب کرد و اعلام کرد که هرگونه توضیح یا تفسیر ارائه شده توسط وی دارای اعتبار برابر با گفته‌های خود بهاءالله است. بهاءالله همچنین معین کرد که بیت‌العدل اعظم، به عنوان شورایی بین‌المللی برای سرپرستی امور جامعه بهائی و هماهنگی کلیه فعّالیّت‌های آن، جلوگیری از تفرقه و انشعابات، توضیح موارد مبهم، و محافظت تعالیم از فساد و ارائه نادرست انتخاب شود. عبدالبهاء در وصیت خود محافظت و هدایت الهی این هیئت را تضمین کرد. چنین ساختاری در تاریخ مذاهب بی‌سابقه بوده است و منحصر به آئین بهائی است. دیان
در یهودیت ارتدوکس حداقل سه مرد یهودی که حداقل یک نفر از آن‌ها به هلاخا مسلط باشد بت دین را می‌توانند تشکیل دهند. در بعضی گروه‌های یهودی نوگرا، به تازگی از زنان نیز در بت دین استفاده می‌شود. به صورت معمول بت دین دائمی از سه حاخام تشکیل شده‌است. بت دینی که به مسائل مالی بزرگ یا مسائل مهم جامعه یهودی مرتبط باشد نیازمند حضور قاضیان (دیانیم جمع دیان) است. برای کارهای زیر حضور در بت دین لازم است: مؤذن
مؤذن که در عربی أذین نیز گفته می‌شود، شخصی است که مردم را به نماز دعوت می‌کند. مؤذن معمولاً در جایی بلند می‌ایستد. در صدر اسلام، مؤذن بر بام مسجد می‌رفت امّا پس از مدّتی در مساجد مناره یا گلدسته به وجود آمد و مؤذّن از آن جا اذان می‌گفت. در مساجد قدیمی ترکیه، سکّویی مقابل منبر مسجد وجود داشت که مؤذن روی آن سکّو قرار گرفته، از آن جا اذان می‌گفت. مسلمانان معتقدند که مؤذّن باید شخصی باشد که عربی فصیح بداند، وقت‌شناس باشد و صدای بلند داشته باشد. در زمان‌های قدیم، معمولاً مؤذن‌ها را از میان نابینایان انتخاب می‌کردند زیرا ممکن بود گلدسته‌ها به حریم خصوصی خانه شهروندان اشراف داشته باشند. حاجی
حاجی عنوانی است که مسلمانان به زائر خانه کعبه در شهر مکه اطلاق می‌کنند. جمع آن به صورت «حُجّاجْ» است. پیامبر
در اسلام به افرادی که گفته می‌شود تصور شده از جانب الله وحی دریافت کرده‌اند. در عربی نیز مانند عبری چنین افرادی «نبی» (جمع: نبیین یا انبیاء) نام دارند. این لغات روی هم ۷۵ بار در قرآن به کار رفته‌اند. لغت رایج‌تر در قرآن، «رسول» (فرستاده) است که ۳۰۰ بار دیده می‌شود. اینطور که معلوم است، مانند عهد جدید، رسولان قرآن نیز جایگاهی بالاتر از انبیاء دارند و هرگاه این دو کلمه کنار هم قرار گرفته‌اند، ابتدا رسول و سپس به نبی اشاره شده‌است. مفسران مسلمان، مانند بیضاوی، اینطور گفته‌اند که رسول به شخصی می‌گویند که کتابی بر او نازل شده اما انبیاء کتاب یا شریعتی از خود ندارند. در قرآن افراد مختلفی مثل موسی، اسماعیل و محمد با هر دو عنوان «رسول و نبی» یاد شده‌اند اما همه رسولان، نبی نیستند؛ مثلاً فرشتگان نیز رسولان الله نامیده شده‌اند. به گفته قرآن، پیامبران به ترتیب و یکی پس از دیگری فرستاده شدند و همه آن‌ها از خاندان آدم، نوح، ابراهیم و اسرائیل هستند. قرآن همچنین می‌گوید خدا رسولان را از میان انسان‌ها و فرشتگان انتخاب می‌کند و پیامبران توانایی‌هایی مثل دیدن غیب دارند که دیگران آن را ندارند. برای برخی نیز برتری‌هایی قائل شده که دیگر پیامبران فاقد آن هستند؛ مثلاً، می‌گوید خدا ابراهیم را به عنوان دوست خودش انتخاب و با موسی صحبت کرد. قرآن برخی را نیز اولوالعزم نامیده اما نام‌هایشان را مشخص نکرده‌است. پیامبران قرآن با آدم آغاز و با محمد که بزرگ‌ترین آن‌ها توصیف شده، به پایان می‌رسند. شیعه
شیعه معتقد است قرآن و سنت پیامبر اسلام برای ایمان حقیقی لازم و کافی است. یک مسلمان برای شناخت وظیفه خود و سلوک به سوی خدا در هر زمان نیازمند پیشوایی است، که راه‌شناس و درستکار باشد و او را به سوی خدا راهنمایی کند؛ در غیر این صورت هر کس بر اساس تشخیص شخصی‌اش امر دین را تفسیر می‌کند و گمراه می‌گردد. این پیشوا حجتی است که توسط خدا انتخاب و توسط پیامبر و امامان پیشین به مسلمانان معرفی می‌گردد؛ بنابراین امامت مفهومی بسیار بنیادی است و امام ویژگی‌ها و مسئولیت‌های متعددی از جمله تبیین و تفسیر دین و هدایت مردم دارد. خلافت پایین مرتبه‌ترین سطح وظایف امام است و تنها وقتی امام به خلافت دست می‌یابد که مسلمانان او را بخواهند و یاری نمایند. چنان‌که علی در زمان خلافت می‌گوید: منشی
منشی دارای وظایف اداری بسیار زیادی می‌باشد که موارد یاد شده وظایف سنتی و قدیمی یک منشی است و امروزه منشی وظایف دیگری همچون مدیریت بودجه و حسابداری٬ نگهداری و رسیدگی به وب‌گاه٬ انجام برنامه‌ریزی‌ها و تهیه مقدمات سفر و... را نیز برعهده دارند. جهاد ابتدایی
شیخ مفید: اجرای حدود وظیفه حاکم اسلامی است که از طرف خدا گماشته شده باشد و آن‌ها پیشوایان هدایت از خاندان پیامبر هستند و همچنین دیگر فرمانروایان و امیرانی که آن‌ها را امامان معصوم برای این کار نصب کرده باشند. ائمه این مسوولیت را به فقیهان شیعه تفویض کرده‌اند تا در صورت امکان آن را اجرا کنند. کسی که بتواند حدودشرعی را بر فرزندان و غلامان خود اجرا کند و از ضرر رساندن حاکم ظالم نترسد باید آن را اجرا کند بهائیت
به اعتقاد بهائیان تاریخ آئین بهائی با رسالت دو پیامبر ایرانی، باب و بهاءالله آغاز می‌شود. باب شارع آئین بابی است که بشارت به ظهور آئینی جهانی بعد از خود داد. با گذشت کمی بیش از یک دهه از تیرباران باب، اکثر پیروان باب به بهاءالله به عنوان پیام‌آوری که باب به ظهورش مژده داده بود ایمان آورند. آئین بهائی با اعلان رسالت بهاءالله و آموزه‌های او و جانشینانش شکل گرفت. بهاءالله برای تضمین این که بعد از درگذشتش و در گذر زمان جامعهٔ بهائی بتواند به صورت هماهنگ و متحد در مسیر به اجرا درآوردن تعالیمش پیش رود اساسی را تأسیس نمود که به عنوان «عهد و میثاق» شناخته می‌شود. به این ترتیب او چگونگی تداوم جریان هدایت، مسئلهٔ جانشینی و نیز توضیح و تبیین آثارش را با دستورالعمل‌های روشن، واضح و کتبی مشخص نمود. بر اساس این عهد و میثاق، مسئولیت هدایت و رهبری جامعه پس از بهاءالله، به پسر ارشدش، عبدالبهاء، سپس به شوقی ربانی، نوهٔ عبدالبهاء، و در نهایت همان‌گونه که بهاءالله تعیین نموده بود به بیت العدل اعظم مُحوّل شده‌است. اصل عهد و میثاق وحدت جامعه را تضمین می‌کند و آنرا از اختلاف و تفرقه حفظ می‌کند. کاخ‌دار
کاخ‌دار یا حاجب (همچنین: پرده‌دار) افسری مسئول مدیریت یک خانهٔ تشریفاتی، کاخ، دفتر یا محل میزبانی است. در بسیاری از کشورها پست تشریفاتی است که در ارتباط با خانواده حاکم/رئیس/امیر است. بعثه رهبری
در بعثه رهبری، حکم انتصاب «نماینده ولی فقیه در امور حج و زیارت» (و «سرپرست حجاج ایرانی») توسط سیدعلی خامنه‌ای --رهبر جمهوری اسلامی ایران-- انجام می‌گردد و وی بعنوان بالاترین سِمت در این نهاد، متصدی اجرای همه مسائل مربوطه است. نماینده ولی فقیه در امور حج و زیارت در حال حاضر بر عهده سید عبدالفتاح نواب است که پیش از آن، سید علی قاضی عسکر متصدی این سِمت بود. همچنین، بعثه جمهوری اسلامی ایران دارای ساختمانی در شهر مکه (در منطقه معابده) می‌باشد که مربوط به موقوفات «آل ابونمی» می‌باشد که از اشراف حسنی حاکم بر مکه در اواخر سده دهم هجری قمری بوده‌است. حاتم پسر هرثمه
حاتم بن هَرْثَمه، از سرداران عباسیان در روزگار هارون و پسرانش امین و مأمون. حاتم، به واسطه سابقه پدرش، هرثمة بن اعین که از سرداران خاص و معتمد هارون بود، به دستگاه عباسیان راه یافت. ظاهراً در ۱۷۸، که هارون هرثمه را به ولایت مصر گماشت، حاتم نیز همراه پدرش بود، زیرا هرثمه حاتم را به ریاست شُرطه (پلیس شهر) گمارد. نام حاتم بن هرثمه، در نامه خلیفه امین به برادرش صالح، که به مناسبت مرگ هارون به او نوشت، آمده و در آن ضمن سفارش به صالح دربارهٔ حاتم، مبنی بر ابقای وی در سمَت خود، از فرمان‌برداری حاتم از دستگاه خلافت یاد کرده‌است. در ۱۹۴، امین، حاتم را همراه با هزارتن به مصر فرستاد و مأمور برگزاری نماز و جمع‌آوری خراج آن سرزمین ساخت. او به بِلْبِیس رفت. حاتم در ابتدا با اهالی حوف مصر، به شرط پرداخت خراج، صلح کرد، اما آنان پیمان صلح را شکستند، حاتم نیز لشکری برای جنگ با آنان فرستاد و آنان را شکست داد، سپس حرکت کرد و در ۴ شوال ۱۹۴ همراه صد گروگان از سران عرب یمانی حوف وارد مصر شد. حاتم، به رسم امیران مصر، در پادگان سکونت کرد و به سامان دادن امور پرداخت. آنگاه برای خود قبّه‌ای به نام قُبّةُالهواء ساخت. امامت (اسماعیلیه)
بر اساس آموزه‌های اولیه اسماعیلی، وحی الهی در شش دور به شش ناطق(پیامبر) داده شده بود که هر یک از ایشان شریعت جدیدی را برای جوامع آوردند. با این که شکل ظاهری شرایع به ناطق یا پیامبر داده می‌شود، شکل باطنی و اسرار الهی آن شرایع به وصی آن پیامبر داده می‌شد. در بین هر ناطق تا ناطق بعدی، امام‌ها هستند که از وحی الهی محافظت کرده و اسرار باطنی آن را می نمایند. هفتمین در هر دوره، ناطق دوره بعدی است. آخرین در ششمین دوره، دین جدیدی نخواهد آورد بلکه تمام شرایع و احکام ادیان پیش از خود را نقض خواهد کرد و "دین آدم الاوّل"(دین نخست آدم) را برقرار خواهد کرد. این دین، دین آدم و فرشتگان پیش از هبوط به زمین است که در آن هیچ حکم خاصی جز باور به توحید و ستایش خدا نیست. در پایان دوره ششم، بر اساس آموزه اسماعیلیان، قیامت اول قرار دارد. محتسب
محتسب علاوه بر امر به معروف و نهی از منکر که وظیفه اصلی وی بود بر کار اصناف و مشاغل مختلف هم نظارت داشت. اصناف مورد نظارت محتسب حتی شامل بالاترین مقامات شهر مانند قاضی نیز می‌شد. از شرایط دارا شدن این سمت آشنایی با احکام شرع و نیز دارا بودن پشتوانه سیاسی و اجتماعی بالا بود. علامه
علّامه ("Allama, Allameh, Allamah") در لغت، صیغهٔ مبالغهٔ عربی است؛ به معنی کسی که بسیار می‌داند، دانشمند و بسیار داناست. از نظر اصطلاحی، علامه از القاب خاصی است که صرفاً به بعضی از دانشمندان برجستهٔ علوم اسلامی اطلاق شده و به آن شهره شده‌اند. هرچند به معنی پروفسور و Polymath نزدیک است، اما این لقب مانند آیت‌الله از القاب خاص دانشمندان مسلمان در کشورهای فارسی، عربی و اردو زبان است و همسانی در زبان‌های دیگر (به‌خصوص انگلیسی) ندارد. نظم اداری
در آثار بهائی اعضای بیت العدل اعظم که از طریق انتخابات تعیین می‌شوند با عباراتی چون امینان خداوند در میان بندگانش توصیف می‌شوند. در متون بهائی ذکر شده آن‌ها باید مظهر تقوا و سرچشمه علم و دانایی و خیرخواه تمامی نوع بشر باشند. در میان برخی از وظایفی که بهاءالله برای بیت العدل اعظم تعیین کرده می‌توان به مواردی همچون تعلیم و تربیت معنوی انسان‌ها، ایجاد رفاه، آموزش کودکان، مراقبت از ضعیفان و فقرا اشاره کرد. از دیگر وظایف بیت العدل اعظم ترویج صلح جهانی است. بر اساس آثار بهائی، این هیئت باید برای پایداری و حفاظت از مقام دین تلاش کند و در راه تعلیم و تربیت مردم، توسعه و آبادی ملت‌ها و حفاظت از شرافت انسان‌ها بکوشد. محمد تقی
محمد تقی از جانب دو گروه به مناظره خوانده می‌شد. گروه اول شیعیانی بودند که به دلیل خردسالیِ او دربارهٔ امامتش شک داشتند. گروه دوم عناصر ضد شیعی در دربار مأمون و معتصم بودند که از ازدواجش با دختر مأمون و ورود او به دربار عباسی ناراضی بودند. برای همین یحیی بن اکثم را تحریک به مناظره با او کردند تا اعتبارش را از بین ببرند. یحیی بن اکثم، قاضی القضاتِ خلافت عباسی، در گردهمایی‌ای که به همین منظور تشکیل شده‌بود، از محمد تقی پرسید: «کفارهٔ گناه کسی که در لباس احرام حیوانی را شکار کند چیست؟» گفته می‌شود محمد تقی قبل از پاسخ، سؤال‌هایی پرسید که باعث شگفتی مخالفین شد. محمد تقی از یحیی پرسید: «آیا شکار در خارج از منطقه احرام بوده یا در داخل آن؛ آیا شکارچی از گناهش آگاه بوده یا از روی جهل مرتکب شده؛ آیا شکارچی به عمد شکار را کشته یا از روی اشتباه؛ آیا شکارچی آزاد است یا بنده، بالغ بوده یا نابالغ، برای اولین بار مرتکب شده یا قبلاً هم انجام داده؛ شکار، پرنده بوده یا چیز دیگری، کوچک بوده یا بزرگ، آیا فرد خاطی از گناهش پشیمان است یا بر آن اصرار دارد، آیا شکارش را مخفیانه، در شب کشته، یا در روشنایی روز و در ملا عام؛ آیا شکارچی در لباس احرام حج بوده یا عمره؟ …» ابن تیمیه، عالم سنی مذهب، ضمن تمجید از محمد تقی، در صحّت این روایت تشکیک کرده و به نقد محتوایی آن پرداخته‌است. حسین میلانی این نقد را ناروا می‌داند چون بر صورتِ مختصرِ این روایت که در "منهاج الکرامه" آمده، نوشته شده‌است. در روایت کامل‌تری که شیخ مفید، عالم شیعی، نقل کرده، محمد تقی به درخواست مأمون پاسخ یک یکِ فروضی را که مطرح کرده را می‌دهد. همچنین گزارش شده‌است که مأمون از محمد تقی می‌خواهد، محمد تقی از یحیی بن اکثم سوالاتی را بپرسد. سؤال محمد تقی این است که چگونه نگاه مردی به زنی در اول روز حرام است، وقتی روز بالا می‌آید حلال می‌شود، در هنگام ظهر دوباره حرام می‌شود و هنگام عصر حلال می‌شود و هنگام غروب حرام می‌شود و هنگام عشا حلال و نصف شب حرام و هنگام سپیده دوباره حلال می‌شود؟ محمد تقی می‌پرسد این چگونه زنی است. سؤالی که ظاهراً یحیی از پاسخ به آن درمی‌ماند و محمد تقی خودش پاسخ آن را می‌دهد. سید علی‌محمد باب
لفظ «حی» بدون احتساب تشدید از لحاظ ارزش عددی در حساب ابجد برابر با هجده‌است و لذا عبارت «حروف حی» بمعنای هجده تن مؤمنین اولیه می‌باشد. همچنین "باب"، خود و هجده نفر "حروف حی" را «واحد اول شریعت بیان» نامیده‌است؛ واحد به حساب ابجد برابر با عدد ۱۹ است و معنی یگانگی و وحدت می‌دهد. حروف حی مأمور بودند که پیام بابیت آیین بیان را تبلیغ و منتشر کنند.  حروف حی عبارتند از: حاجی
این عنوان که معمولاً پیش از نام اشخاص می‌آید، به کسی گفته می‌شود که موفق به زیارت خانه کعبه در روزهای مشخص (هفتم تا سیزدهم) در ماه ذی‌الحجه قمری شده و مناسک خاص آن را انجام داده باشد. جلاد (ابهام‌زدایی)
جلاد به فردی گفته می‌شود که مسئول اجرای دستور پادشاه یا حکم دادگاه است که می‌تواند قاتل یا مجازات‌کننده باشد. شفاعت
به عقیده مسلمانان کسانی در روز قیامت مورد شفاعت قرار می‌گیرند که رابطه روحی و قلبی با شافعین داشته باشند. کسانی که نسبت به اولیای الهی محبت داشته و پیرو آن‌ها و عقیده‌شان مانند آنان بوده‌است و با آنان به درجاتی روحی رسیده‌اند مورد شفاعت قرار خواهند گرفت. یکی از حکمت‌هایی که باعث شده‌است خداوند در روز رستاخیز اولیای الهی را واسطه و شفیع این افراد قرار دهد، همین رابطه معنوی و سنخیتی است که در بین آنان نسبت به یکدیگر وجود دارد. در روایات متعدد و بسیار زیادی به دوستی پیامبر و اهل بیتش تأکید شده‌است چراکه همین دوستی موجب رابطه معنوی و سنخیتی روحی با آنان می‌شود. در منبع دینی آمده‌است کسانی که حلقه ارتباط و اتصال به اولیای الهی را گسسته و امامت را نپذیرفته‌اند، شفاعت نخواهند شد برای مثال به این روایت اشاره می‌کنیم که پیامبر اسلام می‌گوید: «به خدا سوگند! برای کسانی که فرزندان و ذریه ام را آزار کرده باشند شفاعت نمی‌کنم.» خلیفه
خلیفه (در معنای لغوی، پشت سر، جانشین) شخص نخست و پادشاه یک خلافت به‌شمار می‌رود. این واژه، عنوان و لقبی است که در قانون جوامع اسلامی یا شریعت به رهبر امت اسلامی داده می‌شود. این واژه از ریشهٔ خَلف می‌آید و به معنای جانشین یا نماینده است. به نخستین خلفای مسلمانان خلیفه رسول‌الله (جانشین پیامبر خدا) می‌گفتند. مسلمانان همچنین به خلیفه، امیرالمؤمنین، امام الامه، امام مؤمنین و در زبان گفتگو و مکالمه رهبر مسلمین نیز می‌گویند. پس از خلفای راشدین این عنوان توسط امویان، عباسیان، فاطمیان، عثمانی و آل سعود نیز استفاده گردید. حاخام
حاخام در اصل واژه‌ای عبری و هم‌ریشه با «حکیم» در عربی است و به کسی گفته می‌شود که دانش کاملی از تورات دارد به عبارتی دیگر در دین یهود٬ حاخام، خاخام یا حاکام یعنی معلم تورات و این واژه اولین‌بار در سنهدرین آورده شده‌است. تلفظ خ به جای ک در زبان عبری که از قدیم‌الایام متون مقدسه یهود به این زبان بوده‌است. پیامبران اولوالعزم
مکارم شیرازی در "تفسیر نمونه"، این تفسیر و معنا از اولوالعزم را بهترین تفسیر دانسته‌است که پیامبرانْ صاحبِ شریعت هستند و با آمدنِ شریعتِ آنان، شریعتِ قبلی منسوخ می‌شود. براساس این تفسیر، پیامبرانِ اولوالعزم، دارای مسئولیتِ سنگین‌تری نسبت به سایرِ پیامبران بوده‌اند و برای این مأموریت سنگین، نیاز به عزم و اراده‌ای قوی داشتند. طَبرِسی، مفسر شیعه، در "مَجمَعُ الْبَیان" به‌نقل از ابن‌عباس و آلوسی، مفسر سنی مذهب، به‌نقل از محمد باقر و جعفر صادق این تفسیر را گزارش کرده‌اند. همین‌طور سُیوطی، مفسر سنی مذهب، این تفسیر را صحیح دانسته‌است. در این‌باره روایتی از علی بن موسی الرضا گزارش شده‌است که براساس آن، پیامبرانِ اولوالعزم به‌جهت صاحبِ عزائم و شرایع بودن، بدین لقب شهره شدند. براساس روایتی از محمد باقر که در "بَصائِرُ الدَّرَجات" گزارش شده‌است، خدا از آدم دربارهٔ پیامبرِ آخِرُالزَّمان و امامانِ پس از او پیمان گرفت، اما او آن عهد را فراموش کرد و به همین جهت، از میان پیامبرانِ اولوالعزم خارج شد. در ادامهٔ این روایت، علتِ اتّصافِ بعضی از انبیاء به اولوالعزم، عزم و ارادهٔ آنان به عهدی است که خداوند دربارهٔ محمد، امامان پس از او و مهدی موعود بسته‌است. در روایتی دیگر از محمد باقر نیز که کُلَیْنی در "کافی" گزارش می‌کند، به این مطلب اشاره شده‌ و تأکید می‌شود که محمد نیز به‌جهت عزم نسبت به مهدیِ آخِرالزّمان از اولوالعزم به‌حساب می‌آید. شاعر
شاعر (اسم فاعل و از مشتقات شعر) سراینده، چکامه‌سرا، چامه‌سرا، یا سَرواده گو به کسی گفته می‌شود که قدرت سرودن اشعار و به نظم کشیدن مطالب را بر مبنای فنون ادبی داشته باشد. مقصود از شعر در علم منطق، سخنی است که نوعاً از قضایای مخیّلات تشکیل شده باشد و به منظور تأثیرگذاری بر دیگران از طریق عاطفه و تحریک احساسات، ادا شود. هدف شاعر این است که در پرتو خیال‌پردازی و صورت‌گری لفظی، مخاطب خود را تحت تأثیر عاطفی قرار دهد و مطابق میل گوینده شعر، پذیرای خواسته‌های خود گرداند. از آنجا که بیان کردن قضایای مخیّله همراه با وزن و قافیه، بهتر در روحیه مخاطبان تأثیر می‌گذارد و احساسات و عواطف آنان را تحریک می‌نماید، بنابراین بسیاری از دانشمندان علم منطق، وزن و قافیه را هم به عنوان عوامل اساسی و مؤثّر در تدوین شعر، قلمداد نموده‌اند و مراعات آن را به شاعران توصیه کرده‌اند. عهد و میثاق در آئین بهائی
= میثاق عام = بر اساس میثاق عام خداوند وعده می‌دهد که نوع بشر را تنها نگذارد و هدایتش را مستمراً برای بشر بفرستد. نوع بشر هم به نوبهٔ خود متعهّد می‌شود که تعالیم خداوند را هر زمان که از سوی پیامبر او فرستاده شود اطاعت نماید و به موجب آنها عمل کند. در همین راستا هر پیامبری در زمان خود به پیروانش وعدهٔ ظهور پیامبر بعد را می‌دهد و عهد او را از پیروان خود می‌گیرد و از آنها می‌خواهد از او پیروی کنند. به عنوان مثال پیامبرانی چون ابراهیم، موسی، مسیح، محمد، سید علی محمد باب و بهاءالله به ظهور پیام آور یا مظهر ظهور الهیِ بعد از خود خبر داده و پیروانشان را موظف کرده‌اند که دعوت او را پذیرفته و از وی پیروی کنند. این اصل را سید علی محمد باب - یکی از دو مظهر الهی در آئین بهائی - به ایجاز در کتاب بیان فارسی اینچنین تشریح می‌کند: «خداوند عالم هیچ نبی را مبعوث نفرموده و هیچ کتابی را نازل نفرموده مگر از کلّ اخذ عهد از ایمان به ظهور بعد و کتاب بعد گرفته زیرا که از برای فیض او تعطیل و حدّی نبوده…» توصیف عهد عام در قرآن (سورهٔ آل عمران، آیات ۸۵–۸۰) بسیار نزدیک و شبیه توصیفی است که در آثار بهائی آمده‌است. قرآن عهد و پیمان را با تداوم هدایت الهی برای نوع بشر از طریق سلسله پیام‌آوران الهی تبیین نموده‌است. تعزیه
تعزیه معمولاً با به اجرا درآمدن پیش‌خوانی نمایش مجلس اصلی آغاز می‌شود. کسی که تعزیه را برپا می‌کند «بانی» و گردانندهٔ آن را «تعزیه‌گردان»، «ناظم‌البکا» یا «معین‌البکا» و بازیگران آن را «تعزیه‌خوان» یا «شبیه‌خوان» می‌نامند. همچنین به سایر همکاران برپایی تعزیه «عملهٔ تعزیه» می‌گویند. نماز جماعت
در هنگام نماز جماعت، در شیعیان اقامه توسط خود امام خوانده می‌شود ولی در اهل سنت این کار را معمولاً فرد دیگری انجام می‌دهد. بر خلاف شیعیان کسی بنام مکبر حضور ندارد و امام با بلند خواندن اذکار مامومین را آگاه می‌کند. شیعیان پس از رسیدن به «قد قامت الصلاة» برای نماز برمی‌خیزند ولی اهل سنت در هنگام شروع اقامه از زمین بلند می‌شوند. روح‌الله خمینی در تحریرالوسیله دربارهٔ نماز جماعت می‌گوید: نقابت
در عصر جاهلی نقیبِ قوم را، شخص بزرگ و سید و قیّم و تدبیر کننده امور و سیاست آنان، آگاه بر امور پیدا و پنهان قوم می‌خواندند. این منصب، پس از رئیس (شیخ) قبیله هم عرض با امیر بوده‌است. وی علاوه بر عهده‌داری منصب نقابت قبیله در غیاب شیخ قبیله، رهبری قوم را بر عهده می‌گرفت و به عنوان دستیار شیخ قبیله عمل می‌کرد.دیوان نقابت تشکیلاتی سیاسی اداری بود که در نیمه اول قرن سوم هجری در حکومت عباسیان ایجاد شد و وظیفه‌اش سرپرستی سادات بنی هاشم بود. نقابت به صورت شغل و لقب از زمان خلفای عباسی برای سرپرستی هاشمیان وجود داشته. نقیبان به کارهای اشراف عرب که علویان و عباسیان بودند، رسیدگی می‌کردند. در دورهٔ اسلامی، اشرافیت که برخاسته از خون و تبار بود امتیازات ویژه‌ای به آن‌ها می‌بخشید. اشراف از دولت خلفا مستمری می‌گرفتند، خود و موالی آن‌ها زکات نمی‌دادند و کارهای قضایی آن‌ها به‌دست نقیب انجام می‌گرفت. تا قرن ۴ ه‍.ق عباسیان و علویان یک نقیب داشتند، اما از اواخر این قرن هر یک از دو گروه دارای نقیبی جداگانه بودند. نقابت به دو گونهٔ خاصه و عامه تقسیم می‌شد. در نقابت خاصه، نقیب تنها می‌کوشید از ورود دیگران به طبقهٔ اشراف جلوگیری کند، اما در نقابت عامه، نقیب به کارهای اشراف رسیدگی می‌کرد، اختلاف میان آن‌ها را فیصله می‌داد و چنانچه کاری خلاف شرع از آن‌ها سر می‌زد درباره‌شان حد جاری می‌کرد. نقیب عامه لازم بود که فقیهی مجتهد باشد. اشراف نه‌تنها در بغداد، بلکه در شهرهایی چون کوفه و بصره و واسط و اهواز نیز نقیب خاص خویش داشتند. نقیبان شخصیت‌های مطرح سادات بودند که بر اثر اهمیت وظایف شان، پیوسته در زمینه‌های گوناگون تأثیر می‌گذاردند. به عنوان یک نمونه، در تشکیلات دعوت عباسی داعی خراسان ابوعکرمه سرّاج، دوازده تن از حامیان بر جسته دعوت در خراسان را به نیابت از محمد بن علی (پیشوا و محور دعوت عباسی) به نقابت برگزیدند. ذمی
ذَمّی یا اهل ذمه یعنی کسی از اهل کتاب که در زینهار و امان اسلام درآمده و شرایط ذمه را پذیرفته است.بعد ها در زمان عمر فاروق طبق اجتهاد همه ادیان از جمله هندو ها و غیره همه از اهل ذمه بودن احرام
بنا بر متون اسلامی، نیّت احرام اینگونه است که فرد هنگام پوشیدن لباس و گفتن لبیک بنا داشته باشد که برای «عمره تمتّع» محرم شود و این عمل و اعمال بعدی را برای پیروی از آنچه مسلمانان دستور الله می‌دانند انجام دهد از این‌رو باید قصد انجام چیزی که احرام را باطل می‌کند نداشته باشد و لازم نیست به زبان بگوید، گرچه گفتن آن هم مانع ندارد. شفاعت
همان‌طور که خداوند باید از شفاعت شونده رضایت داشته باشد همان‌طور هم باید از شفیعان رضایت داشته باشد، چراکه شفیعان واسطه فیض خدا هستند به همین علت شرط اصلی و اساسی آنان این است که مورد رضایت و پسند خدا باشند و آنان کسانی اند که خدا برای این کار پسندیده‌است و به آن‌ها اجازه شفاعت داده‌است. سخنگو
سخنگو، به فردی گفته می‌شود که جهت اطلاع‌رسانی و پاسخ به پرسش‌های رسانه‌ها و افکار عمومی از طرف تشکل متبوع خود انتخاب می‌شود. در دنیای رسانه‌ای امروز سخنگویان نقش مهمی در اطلاع‌رسانی و پاسخ به پرسش‌های مطرح در افکار عمومی دارند. معمولاً سخنگویان دولت، مهم‌ترین سخنگویان در هر کشور محسوب می‌شوند که به نمایندگی از هیئت دولت در برابر رسانه‌ها به پاسخ‌گویی می‌پردازند. حیا در اسلام
این مفهوم به‌صورت مصدر «استحیاء» در آیه ۲۵ قَصَص آمده است:  «پس یکی از آن دو (زن) در حالی که با حالت شرم و حیا گام برمی داشت، نزد او آمد (و) گفت: پدرم تو را می طلبد تا پاداش اینکه (دام های) ما را آب دادی به تو بدهد.» در این آیه استحیاء به صورت ظهور و بروز عفت و شدت حیاء در رفتار دختر شعیب معنا شده است. در آیه ۲۶ سوره بقره و آیه ۵۳ سوره احزاب به صورت فعلِ منفی «لایستَحیی» که در هر دو مورد به خدا نسبت داده شده است. «این (کار که بنشینید و سرگرم سخن گردید) پیامبر را آزار می دهد و از شما حیا می کند (که بیرون تان کند) ولی خدا از حق حیا نمی‌کند.» در آیه ۵۳ احزاب به‌صورت فعل مثبت «یستَحیی» آمده است که فاعل آن پیامبر است.  احادیث درباره حیاء، برحسب جهت‌گیری کلی آنها، بر دو دسته‌اند : یک. احادیثی که ترغیب افراد را به حیاء، به عنوان امری اخلاقی، مورد توجه قرار داده‌اند. پاره‌ای از این احادیث، به صراحت اشخاص را به رعایت حیاء سفارش کرده و از محبوب بودن اهل حیاء در نزد خدا خبر داده‌اند، زیرا خدا خود اهل حیاء است. ازاینرو، حیاء در رأس ۹ خُلقِ نیک دیگر، یکی از «مکارم اخلاق» معرفی شده است.، چنانکه پیامبر در دعاهای خویش، حیاء از خداوند را از او درخواست کرده است. تعزیه
شبیه‌خوانان در اجرای هر مجلس معمولاً دو دسته‌اند: اولیاخوان و اشقیاخوان. شبیه‌خوان‌هایی که نقش اولیاء و یاری‌دهندگان دین را بازی می‌کنند، اولیاخوان، مظلوم و انبیاخوان نامیده می‌شوند و کسانی که نقش اشقیاء و دین‌ستیزان را بازی می‌کنند اشقیاخوان یا ظالم‌خوان‌اند. اولیاخوان‌ها نقش‌های خود را موزون و خطابه‌ای سرمی‌دهند، اما اشقیاخوان‌ها سخنان خود را ناموزون و معمولی و در پاره‌ای از موارد، تمسخرآمیز بیان می‌کنند. اولیاخوان‌ها جامهٔ سبز یا سیاه بر تن می‌کنند و اشقیاخوان‌ها لباس سرخ. اما در مورد سیاهی‌لشکرهای هر یک از دو دسته، استفاده از جامه‌هایی با این رنگ‌ها مصداق کاملی ندارند. تکلیف شرعی
متکلمان تکلیف را الزام یا طلب امری که انجام دادن آن مستلزم سختی ومشقت است، دانسته‌اند؛ و دربارهٔ شرایط آن بحث کرده‌اند که خود سه قسم است: شرایط مکلَّف و اینکه چه کسی مخاطب تکلیف است، شرایط مکلِّف، و نیز شرایط خود تکلیف از حیث خطاب و امر و نهی و خبر بودن و مانند اینها. مثلاً گفته شده‌است که تکلیف، کلام و خطاب است و هر کلامی مصدری دارد که مکلِّف است و مخاطبی دارد که مکلَّف است. شرط مکلِّف این است که متکلم باشد و شرط مکلَّف این است که کلام را فهم کند. این شرط برای مکلَّف سبب شده‌است که غالباً صرفاً انسان زندة عاقل بالغ را مخاطب تکلیف بدانند و کودکان و دیوانگان و حیوانات و جمادات را مخاطب تکلیف ندانند؛ گاه حتی گفته شده‌است که قائلان به تکلیف برای حیوانات، قائل به نظریة تناسخ‌اند. در مواردی نیز از اینکه جمادات نیز مخاطب تکلیف باشند سخن به میان آمده است و مثلاً ملائکه را اغلب امامیه و معتزله و مرجئه و گروهی از اهل حدیث مکلف دانسته‌اند، اما گروهی از امامیه و اهل حدیث آن‌ها را مکلف نمی‌دانند. احضار
اِحضار یا فَراخوانی دعوتی است رسمی، که از طرف مقام قضایی برای یک شخص جهت حضور در مرجع قضایی به عمل می‌آید. احضار از ماده «حضر» و در لغت به‌معنای حاضر کردن و فراخواندن می‌باشد. مقام قضایی جهت بازجویی، پاسخ به اتهام، ادای شهادت یا هر امر دیگری، مدعاعلیه یا نماینده او یا شاهد دعوی و مانند آن‌ها را به وسیله احضارنامه یا احضاریه رسما و در زمان معین فرامی‌خواند. عبدالکریم حائری یزدی
حسین خمینی (نوه عبدالکریم حائری و روح‌الله خمینی) در این‌باره می‌گوید: جارچی فلکزده‌ای که قصد داشت از قرآن‌سوزی در آتش‌سوزی مسجد جلوگیری کند، به قرآن‌سوزی و کفر و بهایی بودن متهم می‌شود. حکومت، اعدام او را منوط به دریافت حکم از سوی علمای شهر می‌کند. مجلس بزرگی از علمای شهر جمع می‌شوند و اولین روحانی حکم مجازات را امضا می‌کند و سپس روحانیان دیگر تا زمانی که نوبت به حاج شیخ عبدالکریم برسد. او اما از امضا خودداری می‌کند و می‌گوید صدور این حکم حجت شرعی ندارد. این احتیاط پرهیزکارانه شیخ با طعنه مواجه می‌شود که «حاج شیخ هم بعله…» حاج شیخ دلش می‌گیرد و از اراک قصد زیارت مشهد می‌کند و سر راه از قم می‌گذرد. در قم به او اصرار می‌کنند که در شهر بماند و حوزه قم را احیا کند. شیخ پیشنهاد را رد می‌کند اما در بازگشت از مشهد علمای قم بار دیگر این پیشنهاد را تکرار می‌کنند و به یاد حاج شیخ می‌آورند روایات منسوب به امام زمان را که در آخرالزمان علم از قم طلوع می‌کند و به شیخ وعده یاری می‌دهند؛ و سرانجام شیخ عبدالکریم حائری در قم می‌ماند و در سال ۱۳۴۰ قمری برابر با سال ۱۳۰۱ شمسی حوزه علمیه قم را احیا می‌کند. عزرائیل
در آیاتی از قرآن آمده مرگ انسان‌ها بر عهده گروهی از فرشتگان است. بر اساس روایات، «نازعات»، «سابحات»، «ناشطات» و «سابقات» هر کدام وظیفهٔ قبض روح عده خاصی از موجودات را بر عهده دارند؛ مثلاً «نازعات» وظیفه دارد که روح کفار را با شدت و عذاب بگیرد و «ناشطات» مأمورند که روح مؤمنین عادی را با رأفت و مدارا قبض کند. شبان (پیشوای روحانی)
به هر روی این اصطلاحات حضور یک رهبر (اسقف) را توصیف می‌کند، کسی که مراقب نیازهای معنوی همه اعضای جامعه (حتی یک کشیش) است. فرد باید از شرایط کتاب مقدس برخوردار باشد. در اوایل مرتبه روحانی در کلیسا، فقط شامل یک پیشوای مرد بود. اما در بسیاری از فرقه‌های پروتستان در طی قرن ۱۹ و ۲۰ به زنان نیز این توانایی داده شد که مدیر یا کشیش سرپرست کلیسا یا صومعه باشند. نماز جماعت
امام جماعت یا پیش نماز به کسی گفته می شود که در نماز جماعت جلو می ایستد و دیگران به او اقتدا (تقلید و متابعت و پیروی) می کنند. در مذاهب اسلامی شرایط امام جماعت شامل موارد زیر میشود: حاقه
که این قرآن گفتار رسول بزرگواری است، (۴۰) ماما
ماما یا قابله شخصی است که در پزشکی زایمان تبحر دارد. اگرچه این اصطلاح معمولاً برای زنان به کار گرفته می‌شود ولی برای مردان نیز می‌تواند استفاده شود. کارهای ماما مربوط به زایمان، دوران پس از زایمان و به طور عمومی‌تر بهداشت زنان است. عهد و میثاق در آئین بهائی
= میثاق خاص = میثاق خاص در ادبیات بهائی به عهدی گفته می‌شود که هر پیامبری با پیروان خود می‌بندد و از آنها می‌خواهد تا پس از درگذشتش از جانشینی که او تعیین می‌کند پیروی نمایند. انتصاب پِطرُس (پیتر) به وسیله عیسی، علی ابن ابی طالب بوسیله پیامبر اسلام و عبدالبهاء به وسیلهٔ بهاءالله نمونه‌هایی از این عهد هستند. تاریخ اجتماعی صفویان
دیگر شخصیت روحانی کشور قاضی می‌باشد که بعد از شیخ الاسلام دومین صاحب منصبی می‌باشد که مأمور رسیدگی به دعاوی مدنی و شرعی است. قاضی نیز مانند شیخ الاسلام به دعاوی مردم رسیدگی می‌کند و همان وظایف وی را دارا می‌باشد و همان امتیازات شیخ الاسلام را دارد و در پایین محل جلوس شاه بعد از صدر دوم قرار م می‌گیرد ولی هیچ‌یک از صدور و شیخ الاسلام و قاضی در مهمانی‌های شاه حضور پیدا نمی‌کنند و آن به علت این می‌باشد که شاه در مجالس شراب می‌نوشد. قاضی در هر محکمه دو جانشین دارد که مسئول رسیدگی به دعاوی و اختلافات کوچک هستند ولی از طرف حکام برای قضاوت و رسیدگی به دعاوی بزرگ نیز دعوت می‌شوند و مورد مشورت قرار می‌گیرند. در سفرنامه کمپفر قاضی این‌گونه تعریف می‌شود: قاضی یا حاکم شرع از نظر درجه بعد از شیخ الاسلام قرار می‌گیرد اما از نظر وظیفه در یک ردیف قرار دارند دعاوی و اموری که در محکمه ایشان حل می‌شود بیشتر مربوط به عقود، خرید، فروش، عقد، ازواج و طلاق می‌باشد. آن‌ها در رسیدگی به این امور هم قاضی هستند و هم محضر دار، این مطلب در مورد صدر نیز تطابق دارد. زمانی که قاضی حرف طرفین دعوا و شهادت شهود را شنید و شرایط را بررسی کرد رای خود را صادر می‌کند بدون اینکه به کسی حق دخالت بدهد یا وکیل دعاوی بتواند جریان عدالت را متوقف کند. رسیدگی به جنایت‌هایی از قبیل جرح و قتل و سرقت و غارت در دست قاضی‌های جزائی یعنی دیوان بیگی یا داروغه‌ها می‌باشد. از میان قاضیان آنانی که بیشتر مورد توجه شاه باشند اعتبار بیشتری دارند. قاضی رسماً مسئول نگهداری اموال ایتام می‌باشد و در واقع متصدی بیت المال می‌باشد. بعضی از قضات مانند قضات پایتخت از توجه و قدرت خاصی برخوردار بودند. عمر بن خطاب
از کارهای دیگر عمر می‌توان به تأسیس دستگاه قضایی، تأسیس تقویم جدید اسلامی (مبدأ تاریخ هجرت محمد) و کارهای مذهبی و مدنی دیگری در زمینه‌هایی مانند نماز، حج، روزه، مجازات کیفری و تقریباً تمامی زمینه‌ها، می‌توان نام برد. البته نمی‌توان درستی قطعی اینها را از لحاظ تاریخی، تعیین نمود، ولی چیزی که مشخص است این است که عمر، در تمامی این کارها نقش اصلی داشته‌است. دربارهٔ نقش وی در جمع‌آوری قرآن، بحث است، اما می‌توان گفت که وی نقش مهمی در این زمینه داشته‌است. عمر همچنین دستور داد که تمامی مسیحیان و یهودیان مناطق نجران و خیبر از آنجا خارج شوند و به غیر مسلمانان ۳ روز ملهت داد که به حجاز بروند و آنجا مقیم گردند. ایران صفوی
سازمان قضایی به دو بخش عرفی و شرعی بخش می‌شد. بخش عرفی دربرگیرندهٔ رسیدگی به کارهایی مانند کشتن و زد و خورد و تجاوز (کارهایی که وابسته به نگهداری نظم و امنیت و سازمان سیاسی بود) می‌شد و بخش شرعی دربرگیرندهٔ رسیدگی به دعاوی حقوقی و شرعی بود. ریاست بخش رسیدگی به دعاوی عرفی با مقام دیوان بیگی است و مسوولین رسیدگی به این دعاوی در شهرها نیز داروغهها هستند. ریاست نظام قضایی شرعی نیز بر عهده صدر است. صدر بالاترین مقام دینی در دولت را داراست و خود از میان علمای نام‌ور شیعه گزینش می‌شود. قاضی‌های شرع از میان علمای شیعه (ملاها) گزینش شده و توسط صدر گماشته می‌شوند. از کارهای دیگر صدر، برداشت و گماشت شیخ الاسلامها در شهرها و رسیدگی به کارهای موقوفات در همهٔ کشور است. محفل روحانی
دیانت بهائی فاقد طبقهٔ روحانی است. فردی تحت عنوان متخصص در امور دینی وجود ندارد که متن کتاب مقدس را برای دیگران تفسیر نماید یا وظیفهٔ هماهنگی و سازماندهی امور جمعی را بر عهده داشته باشد. وظایف اداری که در ادیان دیگر به‌طور سنّتی در حوزهٔ مسئولیت طبقهٔ روحانیت است در بین بهائیان از طریق یک ساختاری اداری صورت می‌گیرد که شامل شوراهای انتخابی است. محفل‌های روحانی ادارهٔ امور جامعهٔ بهائی در دو سطح محلی و ملی بر عهده دارند. حسن صباح
امام راستین، امامی است که برای اثبات خود نیازی به دلایل خارجی و عارضی نداشته‌باشد، بلکه وجودش به عنوان برآوردهٔ این نیازها کفایت کند. این تعلیم، موقعیت امام را نشأت گرفته از مقام پیامبر نمی‌دانست، بلکه نبوت را حاصل مقام امام می‌دانست؛ به این ترتیب آموزهٔ اسماعیلی، مستقل از دیگر آموزه‌های جامعه و دقت آن منطبق با جنبشی در حال قیام بوده‌است. می‌توان گفت تکیهٔ این آموزه بر قیام بود نه بر هدفی که جنبش وسیله‌ای برای آن به حساب می‌آمد. تعدادی از منتقدان می‌گویند معلم نهایی چیزی جز صلاحیت خود را آموزش نمی‌داده، اما برای مردم در حال طغیان دقیقاً همین وفاداری به امام که وفاداری به قیام بود، اهمیت داشته‌است. زمانی که افراد درگیر جنبش شدند، مجالی برای اندیشیدن به اختلافات یا پرسش‌های مابینشان نداشتند و در واقع همین آموزهٔ تعلیم حسن صباح بود که توانست آن‌ها را از تفرقه دور کند و وحدت بخشد. مطران
در لغت‌نامه دهخدا آمده است که مطران «سرکردهٔ نصاری و سرگروه و مهتر آنان است و گویند مطران اکثر زنجیر بر اندام خود پیچیده دارد... و آن مادون بطرک (پاتریارک) و مافوق اسقف است... منصبی از مناصب ترسایان در بلاد اسلام، اول بطریق است و پس از آن جاثلیق و پس مطران و پس اسقف و پس قسیس و پس شَمّاس ... مرتبت دین مسیحیان و مقام او در خراسان به مرو از جانب جاثلیق بوده‌است.» فهرست ربی‌های اعظم ایران
در پائین فهرست حاخام‌های اعظم ایران اطلاعات مربوط به حاخام اعظم اکثریت جریان اصلی ارتودوکس جامعه یهودیان ایران را می‌دهد. حاخام اعظم همچنین رهبر معنوی یهودیان ایرانی سراسر جهان است. مداحی
بسیاری از مداحان می‌گویند که منبع درآمدشان شغل‌های معمول است و مداحی را به‌خاطر ارادت و خدمتگزاری به شخصیت‌های مقدس دین اسلام انجام می‌دهند. کسب درآمد آن‌ها بابت مداحی، اغلب در قالب مبالغی است که به‌عنوان صله، از حضار یا برگزارکنندهٔ مجلس سوگواری دریافت می‌کنند. با این وجود، موضوع دستمزدهای دریافتی مداحان حرفه‌ای و شناخته‌شده، مقوله‌ای کاملاً متفاوت است. گاردین در گزارشی که در سال ۱۳۹۴ تهیه کرد از دریافت مبلغ بیش از پانزده میلیون تومان برای هر برنامه، توسط مداحان معروفی خبر می‌دهد که در تلویزیون ایران یا مراسم شخصیت‌های بانفوذ سیاسی برنامه اجرا می‌کنند. در سال ۱۳۹۶ ماهنامهٔ خیمه متعلق به محمدرضا زائری در گزارشی با نام «پاکت‌های نجومی» رقم دریافتی مداحان سرشناس برای هر برنامه را از ۳ تا ۶۰ میلیون تومان اعلام کرد. این رقم جدای از هزینهٔ سیستم صوتی، پامنبری‌ها (همراهان مداح که وظیفهٔ گرم کردن مجلس و تهییج سوگواران را بر عهده دارند)، تبلیغات و هزینهٔ «پُشت‌منبر» یا دکور هیئت است که باید مورد تأیید آن مداح باشد. در این گزارش از یک ویلای ۷۰۰ میلیون تومانی که بابت ده روز عزاداری محرم به یک مداح مشهور، «صله» داده شده به‌عنوان بالاترین دستمزد یک مداح نام برده شده‌است. این در حالیست که جبار رحمانی، استادیار پژوهشکدهٔ مطالعات فرهنگی و اجتماعی و مؤلف کتاب «مطالعات جامعه‌شناختی و انسان‌شناختی عزاداری محرم» در سال ۱۳۹۸ در گفت‌وگویی با وبسایت اَلِف به دستمزد میلیاردی برخی مداحان برای دههٔ محرم اشاره کرد. لعابچی
لعابچی عنوان یکی از مشاغل درباری در عهد صفویه بوده است. بر اساس نوشته محمدهاشم آصف کرمانی معروف به رستم الحکما در کتاب رستم التواریخ، شغل لعاب زدن به ماتحت امردان در دوره صفویه، با عنوان لعابچی شناخته می‌شده است و این عمل بدین منظور صورت می گرفته که پادشاه برای نزدیکی با امردان با دشواری کمتری مواجه شده و راحتتر با آنان نزدیکی نماید! تهیه‌کننده فیلم
تهیه‌کننده فیلم کسی است که شرایط را برای ساخت فیلم فراهم می‌کند. راه‌اندازی، هماهنگ‌سازی، رسیدگی و کنترل کارهایی از جمله انتخاب قصه و فیلم‌نامه، برنامه‌ریزی تولید، جمع‌آوری پول مورد نیاز، به‌کارگیری افراد کلیدی و این‌گونه کارها بر عهدهٔ تهیه‌کننده است. در فرایند برنامه‌سازی رادیویی و تلویزیونی، کلیدی‌ترین نقش را تهیه‌کننده اجرا می‌کند. در ساخت انیمیشن نیز مهم‌ترین نقش بر عهده تهیه‌کننده است، بر خلاف فیلم‌سازی سینمایی که در آن وظیفهٔ مهم تشکیل فرم و ساختار فیلم اساساً متکی به دانش و خلاقیت و نظرکارگردان است. تراجنسیتی و دین
یهودیت محافظه کار دارای دیدگاه‌های متفاوتی در خصوص افراد تراجنسیتی است. در سال ۲۰۰۳ کمیته قانون و استانداردهای یهودی یک حکم خاخامی را مورد تأیید قرار داد که نتیجه‌گیری می‌کرد عمل تغییر جنس (SRS) به عنوان درمانی برای بیقراری جنسیتی مجاز است و وضعیت جنس یک فرد تراجنسیتی تحت قانون یهودی به وسیلهٔ عمل تغییر می‌کند. تا به حال خاخام یا دانش‌آموز خاخامی وابسته به یهودیت محافظه کار که آشکارا تراجنسیتی باشد وجود نداشته‌است. اما حوزه علمیه یهودی که یکی از سه حزب جنبش محافظه کار است، آشکارا اذعان می‌کند که دانش آموزان با هر گرایش جنسی و هویت جنسیتی‌ای را برای خاخامی می‌پذیرد و آموزش می‌دهد. همچنین امیلی آویوا کاپور که به صورت خصوصی توسط یک خاخام نیمه‌محافظه‌کار در سال ۲۰۰۵ خاخام شده بود، در سال ۲۰۱۲ شروع به زندگی به عنوان یک زن کرد و در نتیجه به اولین زن خاخام آشکارا تراجنسیتی در تمام یهودیت شد. در سال ۲۰۱۶ مجمع خاخام‌ها که انجمن بین‌المللی خاخام‌های محافظه‌کار است «قطعنامه تایید حقوق افراد تراجنسیتی» را تصویب ک. آوریل داوودی
بعد از اینکه حاخام یدیدیا شوفط از ایران به آمریکا رفت حاخام اوریئل داویدی رهبر جامعه یهودیان ایران شد و این سمت را تا سال ۱۹۹۴ حفظ کرد. او هر هفته در کنیسه دروازه دولت به سخنرانی می‌پرداخت و همچنین در مراسمهای ازدواج به عنوان عاقد شرکت می‌کرد. وی همچنین مسئول ختنه کردن کودکان (موهل) نیز بود. نایب‌الحکومه
نایب‌الحکومه شخصی است که به نیابت از حاکم (والی)، بر یک قلمرو فرمان می‌رانَد. قلمروِ نایب‌الحکومه در دوره‌های زمانی و کشورهای مختلف، متفاوت است و ممکن است از یک ایالت تا یک شهر متغیر باشد. حاخام
فرانکل معتقد است که یوشع بن حنانیه اولین حاخام بوده‌است. یک متن یهودی از قرن چهارم میلادی در مورد اتیکت ورود حاخام به مجلس صحبت می‌کند. مشخص نیست که آیا حاخام در بابل در حضور راس جالوت وجود داشته‌است یا خیر. حج
حج بر سه نوع تمتع، قِران و افراد است. حج قِران و افراد وظیفه ساکنان مکه است. در اسلام، حج بر کسی که دارای بلوغ، عقل، آزاد بودن و استطاعت مالی باشد واجب می‌شود. دادیار
دادیار مقام قضایی است که در دادسرا تحت ریاست و نظارت دادستان انجام وظیفه می‌نماید و از حیث اظهارنظر و رأی، تابع دادستان است. با ارجاع دادستان عهده‌دار امور سرپرستی، تحقیقات مقدماتی، اجرای احکام و سایر وظایفی است که به عهده دادستان خواهد بود. دادیار هنگام حضور در دادگاه جهت دفاع از کیفرخواست، به نام دادستان بیان عقیده می‌نماید. وی همچنین راجع به اجرای احکام، مطابق مقررات انجام وظیفه خواهد نمود. تقویم
تقویم در اصطلاح نجومی، مجموعه‌ای از اصول و قوانین است که برای تنظیم زمان و تطبیق سال حقیقی (مدت زمان یک دور کامل زمین به دور خورشید) با سال مجازی (مدت زمانی که انسان‌ها در محاسبهٔ سال و تقسیمات آن در تقویم به کار می‌برند) و چگونگی تقسیم آن به بخش‌های کوچکتر، جهت انجام امور کشاورزی، مالی، آیینی، اجتماعی، زناشویی، شرعی و انجام فرایض دینی مورد استفاده قرار می‌گیرد و در زبان فارسی با کلمهٔ «گاهشماری» و در شکل مدون آن با «گاهنامه» مترادف است. در متون قدیمی، کتیبه‌ها و دیوارنبشته‌ها واژه‌هایی مانند «معرفة المواقیت» و «دفتر السنه» نیز دیده می‌شود. نماینده ولی فقیه
همچنین ولی فقیه در بعضی از شهرهای ایران (مراکز استان ها یا شهرهای مهم مثل کاشان ) و کلان شهرهای مهم دنیا نماینده دارد که بیشتر تبیین مواضع فقیه حاکم و ابلاغ مناسبت‌ها و مسائل دینی - فرهنگی را برعهده دارند. امام جمعهٔ مرکز استان نمایندهٔ ولی فقیه در همان استان نیز هست. حجت
حجّت مفهومی دارای معنایی خاص و فنی در احادیث شیعه به‌ویژه در شیعهٔ امامیه است، به‌گونه‌ای که در هر دوره‌ای از تاریخِ انسان، فرد شاخص و منحصربه‌فردی وجود دارد که نشانه و گواهی از سوی خداست. چنین فردی یا پیامبر یا وصی پیامبر است. اعتقادات امامیه بر این باور است که چنین فردی به‌عنوان حجّت همیشه و در همهٔ زمان‌ها وجود دارد. این اندیشه، گونه‌ای وحدت عملکرد را در سطحی خاص بین پیامبران و امامان نشان می‌دهد، اندیشه‌ای که در سایر جنبه‌های تفکر شیعه وجود دارد، و منعکس‌کنندهٔ اصل اساسی شیعه است که واسطهٔ نهایی بین خدا و بشریت باید یک فرد باشد، نه یک متن. شیعیان استدلال می‌کنند که قرآن به‌تنهایی نمی‌تواند به‌عنوان «حجّت» خدا بر بشریت بماند؛ زیرا «ناطق» نیست و نمی‌تواند تحلیلی قطعی از تفسیر متناقض کلمات و مطالبش را ارائه کند. به‌علاوه ایشان معتقدند که علی بن ابی‌طالب معتبرترین و داناترین مفسران قرآن بود که تفسیر خود را از محمد دریافت کرده‌بود و او و فرزندانش — که این دانش را به آنان سپرده‌است — حجّت‌های راستین خدا هستند. احکام تکلیفی
۱-اُفتا توسط غیر مجتهد ۲-عبادات برای حائض و نفساء ۳-تخلی در معابر عمومی و موقوفات خاص و روی قبر مؤمن و رو به قبله یا پشت به آن ۴-نجس کردن مسجد و اموال آن ۵- نجس کردن قرآن و تربت و حرم پیامبر و معصومین ۶-بردن نجاست به مساجد ۷-رفتن به مسجدالحرام و مسجد پیامبر و سایر مساجد و توقف در آن در حالت جنابت ۸-گذاشتن چیزی در موارد یاد شده در حالت جنابت حیض و نِفاس ۹-تخریب یا فروش اموال مساجد ۱۰-مسح قرآن یا نام خدا و پیامبر و معصوم بی وضو یا در حالت جنابت حیض و نِفاس ۱۱-نوشتن قرآن با مرکّب نجس ۱۲-دادن قرآن به کافر ۱۳-ایستادن یا نشستن روی قرآن یا نام خدا ۱۴-قرائت آیات سجده در حالت جنب حائض و نِفاس ۱۵-سجده برای غیر خدا ۱۶-وضو یا غسل از ظروف مرداری یا نجس‌العین ۱۷-سه بار یا بیشتر شستن در وضو ۱۸-روزه یوم الشک به عنوان رمضان ۱۹-روزه در عید فطر و قربان ۲۰-روزه مستحبی زن بی اجازه شوهر ۲۱-روزه مضر به بدن ۲۲-حرام ها در مراسم حج ۲۳-مخالفت با مقررات حکومت اسلامی ۲۴-تقویت اسرائیل ۲۵-ازدواج با محارم ۲۶-ازدواج با خواهر زن ۲۷-ازدواج زن مسلمان با کافر ۲۸-ازدواج دائم مرد مسلمان با کافر ۲۹-ازدواج با زن شوهردار که با او زنا شده‌ است ۳۰-ازدواج با زنی که درعده عقد شده‌ است ۳۱-ازدواج با مادر و دختر و خواهر پسر مدخوله ۳۲-ازدواج در حال احرام ۳۳-ازدواج با همسر سه طلاقه ۳۴-طلاق در حین حیض ۳۵-سفر زن بدون اجازه شوهر ۳۶-سفر فرزند با نهی والدین ۳۷-نزدیکی با همسر زیر ۹ سال ۳۸-نزدیکی به هنگام حیض ۳۹-نزدیکی در ماه رمضان ۴۰-نگاه کردن به زن نامحرم ۴۱-رؤیت عورت دیگری به جز همسر ۴۲-نگاه مرد به بدن مرد دیگر با شهوت ۴۳-تماس بدنی با نامحرم ۴۴-معامله عین نجاست ۴۵-معامله اموال غصبی ۴۶-تجارت اشیائی که منافع حرام دارند ۴۷-تجارت آلات موسیقی ۴۸-معامله مالی که مالیت ندارد ۴۹-معاملات رَبَوی ۵۰-معامله طلا به طلا و نقره به نقره ۵۱-معامله چیزی که به قصد حرام باشد ۵۲-معامله مسکرات ۵۳-قمار و دزدی ۵۴-ترک تعهد نذر و قسم ۵۵-غصب مال یا حق دیگری ۵۶-ساختن و مزدوری ساخت طلا و نقره ۵۷-رقص جز برای همسر ۵۸-نشستن بر سفره شراب ۵۹-بازی با پاسور و نرد ۶۰-استماع موسیقی مطرب ۶۱-حضور در مکان خطر ۶۲-نبش قبر ۶۳-ورود نطفه به رحم نامحرم ۶۴-استعمال مواد مخدرود خانی ۶۵-استعمال ظروف طلا و نقره در اتاق ۶۶-اکل و شرب نجاست و متنجس ۶۷-نوشیدن از ظروف طلا و نقره ۶۸-آشامیدن از ظروف مرداری و نجس العین ۶۹-نوشیدن آب جو و سایر مسکرات ۷۰-خوردن گوشت حیوان وطی شده ۷۱-خوردن گوشت و شیر حیوان مرده در آب ۷۲-خوردن گوشت درندگان ۷۳-خوردن گوشت فیل خرگوش و حشرات ۷۴-خوردن گوشت پرندگان دارای چنگال ۷۵-خوردن گوشت پرندگان با بال صاف در پرواز ۷۶-خوردن ۱۴ قسمت از بدن حلال گوشت ۷۷-خوردن قطعه جداشده از بدن زنده ۷۸-خوردن اشیاء خبیث و پلید ۷۹-خوردن خاک و گل ۸۰-خوردن مال حرام ۸۱-خورانیدن مال نجس یا متنجس ۸۲-فرار از جهاد ۸۳-اتهام زنا به زن پارسا ۸۴-زنا ۸۵-لواط ۸۶-مساحقه ۸۷-قیادت ۸۸-قتل نفس ۸۹-ضرب و جرح ۹۰-عاق والدین ۹۱-محاربه و اِفساد فِی‌الَارض ۹۲-سحر و جادو ۹۳-سخن چینی ۹۴-تجسّس در کار دیگران ۹۵-کذب ۹۶-خیانت در امانت ۹۷-غیبت ۹۸-کفر ۹۹-شرک ۱۰۰-ارتداد [۲] ۱۰۱-اجبار گویی بیت‌العدل اعظم
در میان برخی از وظایفی که بهاءالله برای بیت العدل اعظم تعیین کرده می‌توان به مواردی همچون تعلیم و تربیت معنوی انسان‌ها، ایجاد رفاه، آموزش کودکان، مراقبت از ضعیفان و فقرا اشاره کرد. از دیگر وظایف بیت العدل اعظم ترویج صلح جهانی است. بر اساس آثار بهائی، این هیئت باید برای پایداری و حفاظت از مقام دین تلاش کند و در راه تعلیم و تربیت مردم، توسعه و آبادی ملت‌ها و حفاظت از شرافت انسان‌ها بکوشد. عبدالرحمن دوم
همچنین در روایات از اشخاصی نام برده شده که سمت پرده‌داری را که در آن دوران از مناصب مهم بوده را بر عهده داشتند و اکثر آنان از افراد مورد علاقه و وثوق عبدالرحمن بوده‌اند و معمولاً تا زمان وفاتشان به عنوان عهده‌دار این سمت باقی می‌ماندند. لازم است ذکر شود که در بین اشخاصی که عهده‌دار این منصب بوده‌اند با نام‌هایی روبرو می‌شویم که به عنوان وزیر یا خزانه‌دار نیز در خدمت عبدالرحمن بوده‌اند. اسامی این اشخاص بدین صورت می‌باشد: عبدالکریم بن عبدالواحد بن مغیث، مهران بن عبدربه، عبدالرحمن بن غانم، عبدالرحمن بن رستم و عیسی بن شهید.