بیماریهای باکتریایی چگونه منتقل می شوند؟
ضربه انسان بر محیط زیست
آلودگی‌های بیولوژیکی مانند باکتری‌ها، ویروس‌ها و قارچ‌ها در فاضلاب نیز می‌توانند به اکوسیستم اطراف منتقل شوند. حشرات خارج شده از این فاضلاب ممکن است عوامل بیماری زا را به منابع آب نزدیک منتقل کند. عوامل بیماری زایی از انسانها، می توانند از این فاضلاب به ارگانیسم‌هایی که در این تصفیه خانه‌ها مشغول جستجوی غذا هستند منتقل شوند. این ممکن است منجر به عفونت‌های باکتریایی و ویروسی یا دیس‌بیوز‌میکروبیوم شود. باکتری بیماری‌زا
بسیاری از باکتری‌ها از طریق دست بین افراد منتقل می‌شود. شایع‌ترین مسیر ورود باکتری‌ها به بدن مناطقی هستند مانند دستگاه‌های تنفس گوارش تناسلی و ادراری که در آن‌ها غشا غشاهای مخاطی در مجاورت پوست قار می‌گیرند. مناطق آسیب دیده غشاهای مخاطی و پوست مانند بریدگی سوختگی و سایر آسیب‌ها نیز مکان‌های شایع ورود عوامل بیماری‌زا می‌باشند. پوست و سطوح مخاطی طبیعی و سالم به عنوان سددفاعی اولیه علیه عفونت می‌باشند و باکتری‌ها بیماری‌زا جهت ایجاد بیماری باید بر این سد دفاعی غلبه نمایند.
آمیزش جنسی مقعدی
رابطهٔ مقعدی برای زن خطرناک‌تر است تا مرد؛ برای نمونه احتمال انتقال بیماری‌های آمیزشی مانند ایدز از راه رابطهٔ مقعدی نسبت به رابطه جنسی معمولی از راه مهبل بالاتر است؛ علاوه بر این خطر آسیب زدن و زخم کردن در جریان رابطه مقعدی بیشتر از رابطهٔ جنسی معمولی است چون بافت مهبل مقاومت بالاتری دارد و آسیب‌پذیری کمتری نسبت به کانال مقعد دارد. علاوه بر موارد گفته شده، اگر یک مرد بی درنگ پس از رابطهٔ مقعدی وارد رابطه از راه مهبل شود، بدون تعویض کاندوم یا نظافت خود (نظافت آلت یا انگشت یا اسباب‌بازی‌های جنسی)، می‌تواند باعث عفونت در ناحیه تناسلی زنانه یا حتی عفونت دستگاه ادراری شود؛ این به دلیل باکتری‌های موجود در بافت مقعد است که می‌تواند در نواحی دیگر ایجاد عفونت کند. آمیزش جنسی در انسان
بیماری‌های آمیزشی یا جنسی، یا مقاربتی، بیماری‌های گوناگونی هستند که از طریق انواع روش‌های آمیزش جنسی (آمیزش جنسی دهانی، مهبلی، مقعدی) انتقال پیدا می‌کنند مانند هپاتیت ب، ایدز، سیفلیس، سوزاک، کلامیدیا تراکوماتیس، شانکروئید، تبخال، CMV، شپش عانه، کوندیلوما آکومیناتوم و… برخی از این بیماری‌ها از روش‌های غیر جنسی نیز منتقل می‌شوند مثلاً از طریق انتقال خون، سوزن مشترک در معتادان به مواد مخدر تزریقی یا در زایمان. بیماری‌های مقاربتی "(STD)" یا منتقله از راه جنسی یا آمیزشی را بر اساس تظاهرات عمده اولیه (موضعی) می‌توان به سه گروه تقسیم کرد: باکتری‌شناسی
پیوندهای میان باکتری‌ها با انسان و باکتری‌ها با جانوران و همچنین بیماری‌هایی که توسط آن‌ها ایجاد می‌شود را مطالعه می‌کند. سارکوم کاپوسی
این بیماری – شبیه ایدز – به صورت عادی از فردی به دیگران منتقل نمی‌شود و نیازی به قرنطینه و طرد افراد مبتلا به سارکوم کاپوسی نیست. این بیماری از دو روش عمده منتقل می‌شود؛ بزاق دهان و خون. در نتیجه طیف عظیمی از فعالیت‌های جنسی (حتی بوسیدن)، پیوند اعضا، انتقال خون، جراحی و دیگر فعالیت‌ها که در طی آن بزاق فرد مبتلا یا خونش به فرد دیگری می‌رسد، می‌تواند ریسک ابتلا را افزایش دهد. پس برای پیشگیری از انتقال این بیماری، پیش از هرگونه از فعالیت‌های نام برده شده، لازم است که افراد از عدم ابتلا به این بیماری مطمئن شوند. هاری
انتقال فرد به فرد بیماری بین انسان‌ها نادر است و با تماس‌ها و ارتباطات عادی افراد مانند لمس کردن یا دست دادن، ویروس هاری منتقل نمی‌شود اما با توجه به حضور ویروس هاری در اسپرم و ترشحات واژن، احتمال انتقال از طریق رابطه جنسی وجود دارد. همچنین احتمال انتقال بیماری از طریق پیوند اعضا و انتقال خون از شخص بیمار نیز وجود دارد. گلودرد استرپتوکوکی
دلیل بروز گلودرد استرپتوکوکی، نوعی باکتری به نام استرپتوکوک بتا-همولیتیک گروه A یا GAS است. سایر باکتری‌ها یا ویروس‌ها نیز می‌توانند باعث بروز گلودرد استرپتوکوکی شوند. انتقال گلودرد استرپتوکوکی از راه تماس نزدیک با فرد بیمار صورت می‌گیرد. این بیماری در محیط‌های شلوغ راحت‌تر منتشر می‌شود. از محیط‌های شلوغ می‌توان به محیط‌های نظامی یا مدارس اشاره کرد. باکتری GAS در خاک خشک می‌شود و نمی‌تواند افراد را بیمار کند. باکتری‌هایی که مرطوب بمانند می‌توانند تا ۱۵ روز افراد را بیمار کنند. باکتری‌های مرطوب بر روی اشیایی نظیر مسواک وجود دارند. این باکتری‌ها می‌توانند درون مواد غذایی نیز زندگی کنند ولی این مورد بسیار نادر است. افرادی که این مواد غذایی را مصرف کنند، ممکن است بیمار شوند. دوازده درصد از کودکانی که نشانه‌های گلودرد استرپتوکوکی در آن‌ها دیده نمی‌شود، معمولاً GAS را در حلق خود دارند. ویروس موزائیک کدو
ویروس موزائیک کدو یک بیماری ویروس موزائیک مشترک در گیاه کدو و دیگر گیاهان از جمله خربزه از تیره کدوییان است. بیماری در سراسر جهان رخ می‌دهد. این بیماری توسط سوسک برگ، سوسک خالدار خیار و سوسک ۲۸-خالدار کفشدوزک و همین‌طور دیگر سوسک‌ها منتقل می‌شود. گیاهان به وسیلهٔ بزاق خارج شده از سوسک‌ها هنگام تغذیه آلوده می‌شوند. سوسک‌ها از طریق تغذیه از گیاه آلوده به ویروس مبتلا شده و تا ۲۰ روز ویروس می‌تواند در بدن آن‌ها بماند. بی‌شباهت به ویروس‌های موزائیک دیگری که روی گیاه کدو تأثیر می‌گذارند این ویروس توسط شته گسترش نمی‌یابد. این ویروس در خربزه توسط دانه‌های گسترش می‌یابد. ویروس
ویروس‌ها به علتِ فقدانِ ساختمانِ سلولی و هرگونه متابولیسم و فعل و انفعالِ شیمیایی، قادر به مشابه‌سازی خود نبوده و برای این عمل می‌باید به داخل سلولی حساس راه یافته و محتاجِ انرژی و دستگاهِ پروتئین سازیِ سلولِ زنده می‌باشند. انتقالِ ویروس به داخلِ سلول فقط توسطِ سلول امکان‌پذیر است و این عمل فقط توسطِ سلولِ حساس و حاملِ گیرنده‌های (رسپتورهای) آشنا به ویروس انجام می‌گیرد. سلول‌هایی که این نوع گیرنده‌ها را برای جذبِ ویروس آماده دارند احتمالاً می‌توانند به انتقالِ انواعِ مختلفِ ویروس‌ها بپردازند، در غیر این‌صورت سلول در مقابلِ ویروس مقاوم بوده و هرگونه تماسی با ویروس بی‌نتیجه خواهد بود. با دخول به سلول و پوشش برداری توسطِ آنزیم‌هایِ سلول، فعالیتِ اسیدنوکلئیک ویروس آغاز می‌گردد. اسیدنوکلئیکِ ویروس ژن‌های کافی برایِ مهار نمودنِ متابولیسمِ سلول میزبان را دارا بوده و به کمکِ آن احتیاجاتِ فعل و انفعالاتِ شیمی حیاتی، برای تکثیرِ خود را توسطِ سلولِ میزبان تأمین می‌کند. پس از آلوده شدنِ سلولِ میزبان تکثیر ویروس‌ها می‌تواند در دو نوع چرخه انجام گیرد: ویروس کالیسی گربه‌سانان
علاوه بر گربه‌ها در یوزپلنگ‌ها نیز این بیماری نسبتاً شایع است. این ویروس در بافت‌های تنفسی و مخاط دهانی تکثیر یافته و از طریق بزاق، ادرار، مدفوع و ترشحات دستگاه تنفسی انتقال می‌یابد. همچنین این ویروس بر روی سطوح و وسایل گربهٔ بیمار باقی مانده و تا ۲ هفته قابل انتقال به گربه‌های دیگر است. گربهٔ بیمار پس از بهبودی برای مدت طولانی به بیماری مقاوم خواهد بود. کلستریدیوم دیفیسیل
این باکتری می‌تواند مدت‌ها روی اشیاء بی جان، روی میز، دستگیره درها، سینک و دستشویی و توالت زندگی کند. مانند همه بیماری‌های عفونی، شستن دست‌ها با آب و صابون، برای پیشگیری از گسترش عفونت، به مدت ۱۵ تا ۲۰ ثانیه ساییدن شدید دست‌ها با صابون، به ویژه پس از رفتن به دستشویی و پیش از صرف غذا، به‌طور مرتب انجام شود. پوشیدن دستکش در تماس با وسایل بیمار و نیز جدا نگهداشتن بیمار توصیه می‌شود. وسایل بیمار، با محلول‌های هیپوکلریت ضدعفونی شوند. کسانی که وارد اتاق بیمار می‌شوند باید گان و دستکش تمیز بپوشند و پیش از ورود و پس از خروج از اتاق، دست خود را بشویند. صابون، اسپور کلستریدیوم دیفیسیل را از بین نمی‌برد، بلکه ساییدن دست در زیر آب جاری می‌تواند اسپورها را براند. الکل هم بر باکتری بی اثر است. خرمگس
مگس‌های ماده از طریق عادت تغذیه ای می‌توانند بیماری‌های منتقله از خون را از حیوان دیگری به حیوان دیگر منتقل کنند. شناخته شده‌است که در مناطقی که بیماری‌ها وجود دارند، ویروس کم خونی عفونی اسب، برخی از تریپانوزوم‌ها، کرم فیلاریا Loa loa، سیاه زخم در میان گاوها و گوسفندان و توالارمی دارند. در صورت عدم تهیه سرپناه مناسب می‌توانند از نرخ رشد گاوها کاسته و میزان تولید شیر گاوها را کاهش دهند. ویروس اپشتین–بار
انتقال این ویروس عمدتاً از طریق مواجهه با ترشحات دهان مانند بزاق (مانند بوسیدن و سرفه کردن) و در موارد کمتری به روش انتقال جنسی انجام می‌گیرد. این ویروس لنفوسیت‌های بی و سلولهای اپی تلیومی را آلوده می‌کند. دوره نهفتگی از زمان مواجهه اولیه تا شروع علایم، ۵۰-۳۰ روز تخمین زده می‌شود.مطالعات اخیر نشان می‌دهد که ابتلا به عفونت این ویروس خطر ابتلا به بیماری‌های خودایمنی مانند ام‌اس و تیروئیدیت هاشیموتو را افزایش می‌دهد و .  مونونوکلئوز عفونی بورلیا
برای مبارزه با این باکتری‌ها باید علاوه بر درمان بیماران آلوده با این باکتری، منبع، مخزن و ناقلین این باکتری‌ها نیز کنترل شود. روش‌هایی هم‌چون سم‌پاشی (برای حشرات)، طعمه‌گذاری (برای جوندگان و حیوانات موذی) می‌توانند کارساز باشند.میکروبیولوژی پزشکی جاوتز، تهران، انتشارات میر،۲۰۱۰ جرب
انتقال معمولاً از راه تماس مستقیم پوست فرد بیمار با پوست فرد سالم است؛ البته از راه استفاده از لباس زیر آلوده یا رختخواب آلوده نیز بیماری منتقل می‌شود. عامل انتقال به دیگران مایت ماده است که از طریق تماس نزدیک در اعضای خانواده یا از طریق تماس جنسی منتقل می‌گردد. در خصوص انتقال از طریق وسایل، اختلاف نظر وجود دارد ولی این روش انتقال در خصوص گال نروژی مورد توافق همگان است. دوره کمون بیماری به‌طور متوسط ۶–۲ هفته است و لذا ۶–۲ هفته بعد از آلوده شده بیمار، علایم ظاهر می‌گردد هرچند ممکن است این زمان به کوتاهی چند روز یا به بلندی چند ماه باشد. ایدز
HIV از سه طریق اصلی انتقال می‌یابد: هیچ گونه خطر انتقال ویروس از طریق مدفوع، ترشحات بینی، بزاق، خلط، عرق، اشک، ادرار، یا استفراغ وجود ندارد مگر اینکه با خون آلوده شده باشند. تب راجعه
تب راجعه () نوعی بیماری تب دار عودکننده است که با نیش پشه (کنه یا شپش) منتقل می‌شود. عامل آن اغلب باکتری‌های جنس بورلیا و ریکتزیا هستند. بیماری گرمسیری
بیماری گرمسیری یا استوایی () به یک بیماری یا نارسایی گفته می‌شود که در مناطق گرمسیری یا نیمه‌گرمسیری شایع باشد. احتمال شیوع این دسته‌از بیماری‌ها در مناطق معتدل بسیار کمتر است، بدین سبب که در فصول سرد جمعیت حشرات به دلیل خواب زمستانی کنترل می‌شود. بیشتر بیماری‌های گرمسیری به دلیل گزیدگی توسط حشرات ناقل انگل، ویروس و باکتری منتقل می‌گردند. باکتری
تار یا پیلی: به دو صورت جنسی و چسبنده وجود دارد و در عمل تحرک بی تأثیر است. پیلی در حقیقت به باکتری‌های دیگر می‌چسبد این ارگانل باکتری باعث انتقال میکروب وِ دانای می‌باشد. آسکاریازیس
کودکان به این بیماری بیشتر مبتلا می‌شوند. در کودکان، این عفونت می‌تواند موجب کاهش وزن، سوء تغذیه و ایجاد مشکلات در یادگیری گردد. این عفونت با خوردن یا آشامیدن غذای آلوده به تخم‌های آسکاریس از مدفوع منتقل می‌شود. تخم‌ها درون روده باز می‌شوند، از طریق ایجاد حفره در دیوارهٔ روده به شش‌ها راه می‌یابند که این امر از طریق خون رخ می‌دهد. از آن جا به آلوئول مهاجرت می‌کنند. از نای بالا می‌روند و از آن جا نیز به واسطهٔ سرفه بالا می‌آیند و بلعیده می‌شوند. سپس، کرم‌ها برای بار دوم از معده رد می‌شوند و وارد روده می‌شوند. در آن جا به کرم‌های بالغ تبدیل می‌شوند. میکروبیولوژی
در ۱۵۴۶، جیرولامو فراکاستورو پیشنهاد کرد که بیماری همه‌گیری توسط موجودات مستقل بذر مانندِ قابل انتقالی ایجاد می‌شوند که قادرند عفونت را از طریق تماس مستقیم، غیر-مستقیم یا ناقلان منتقل نمایند. مننژیت
مننژیت باکتریایی اگر درمان نشود تقریباً در تمام موارد مرگ‌آور است. در مقابل، مننژیت ویروسی در اکثر موارد درمان می‌شود و به ندرت کشنده است. مرگ و میر (خطر مرگ) از مننژیت باکتریایی با درمان بستگی به سن شخص و دلیل اصلی بیماری دارد. در میان نوزادان، ممکن است ۳۰–۲۰٪ با یک بار ابتلا به مننژیت باکتریایی از دنیا بروند. این خطر در کودکان بزرگ‌تر بسیار کمتر است و مرگ و میر آن‌ها به حدود ۲٪ می‌رسد اما در بزرگسالان دوباره افزایش یافته و به ۳۷–۱۹٪ می‌رسد. خطر مرگ براساس عوامل متنوع دیگری غیر از سن هم پیش‌بینی می‌شود، مانند پاتوژن و زمانی که طول می‌کشد تا پاتوژن را از مایع مغزی-نخاعی پاک کنند، شدت عمومی بیماری، سطح هوشیاری کاهش یافته یا تعداد کم و غیرطبیعی گلبول‌های سفید خون در CSF. مننژیت بر اثر «اچ. آنفلوآنزا» و مننگوکوک را بهتر می‌توان پیش‌بینی کرد نسبت به موارد ایجاد شده به علت استرپتوکوک‌های گروه B، کلیفرم‌ها و «ذات الریه اس.». در بزرگسالان هم مننژیت مننگوکوک، مرگ و میر کمتری (۷–۳٪) نسبت به بیماری پنوموکوک دارد. هلیکوباکتر پیلوری
از عوامل دخیل تراکم جمعیت، زندگی در شرایط غیر بهداشتی، غذا یا آب آلوده و تماس با محتویات معده افراد آلوده را می‌توان نام برد. انتقال این بیماری از راه فرد به فرد، و عمدتاً از راه‌های دهانی-دهانی یا دهانی-مدفوعی انجام می‌شود. بنابر یافته های اثبات نشده برخی رژیمهای غذایی در درمان یا کاهش صدمات ناشی از این بیماری موثر است. 1-Ogiwara H, Sugimoto M, Ohno T, Vilaichone RK, Mahachai V, Graham DY, et al. Role of deletion located between the intermediate and middle regions of the Helicobacter pylori vacA gene in cases of gastroduodenal diseases. Journal of clinical microbiology 2009;47:3493-500. نظریه میکروبی بیماری‌ها
نظریه میکروبی بیماری‌ها (به انگلیسی: Germ theory of disease) بیان می‌کند که برخی از بیماری‌ها توسط میکروارگانیسم یا ریزاندامگان ایجاد می‌شوند. رشد، نمو و تولید مثل این ریزاندامگان می‌تواند منجر به ایجاد بیماری گردد. این ریزاندامگان می‌توانند شامل ویروس، باکتری، آغازیان، قارچ، یا پرایون باشند. به ریزاندامگانی که منجر به ایجاد بیماری می‌شوند بیمارگر و دسته بیماری‌هایی که آنان ایجاد می‌کنند بیماری‌های عفونی نامیده می‌شوند. حتی زمانی که یک بیمارگر موجب بیماری است، عواملی چون محیطی و ژنتیکی اغلب شرایط بیماری، شدت بیماری و این که آیا یک فرد مبتلا شود را تحت تأثیر قرار می دهند. این نظریه در قرن ۱۹ و به دنبال نظریه‌هایی چون نظریهٔ میاسما (آلودگی هوای بد) برای توضیح دلیل بیماری‌های عفونی بیان گشت. آزمایش‌هایی دربارهٔ کشف رابطه بین میکروب‌ها و بیماری‌ های عفونی توسط لویی پاستور پزشک و دانشمند فرانسوی بین سال‌های ۱۸۶۰ و ۱۸۶۴ انجام گشت. او با کشف و آسیب‌شناسی میکروارگانیسم‌ های عامل تب پورپرال و ویبریو پیوژنیک در خون، به این نتیجه رسید که از اسید بوریک می‌توان برای کشتن این میکروارگانیسم‌ها استفاده نمود، او همچنین یکی از نخستین افرادی بود که به کشت باکتری‌ها پرداخت. مقدمه‌ای بر ویروس
باکتریوفاژها ویروس‌هایی هستند که باکتری‌ها و باستانیان را آلوده می‌کنند. کمیتهٔ بین‌المللی طبقه‌بندی ویروس‌ها به‌طور رسمی ۲۸ جنس باکتریوفاژ را که متعلق به ۱۱ خانواده هستند، به رسمیت می‌شناسد. باکتریوفاژها در محیط زیست دریایی مهم هستند: آن‌ها با تخریب باکتری‌های آلوده، ترکیبات کربن را دوباره به داخل محیط آزاد می‌کنند و این امر باعث رشد اقتصادی ارگانیک می‌شود. باکتریوفاژها در تحقیقات علمی مفید هستند زیرا برای انسان بی‌ضرر هستند و به راحتی قابل مطالعه هستند. این ویروس‌ها می‌توانند در صنایعی که از تخمیر مواد غذایی و دارویی استفاده می‌کنند و به باکتری‌های سالم وابسته هستند، مشکل ایجاد کنند. همچنین از آنجا که کنترل برخی از عفونت‌های باکتریایی با آنتی‌بیوتیک‌ها رو به دشوارتر شدن می‌رود، علاقهٔ زیادی به استفاده از باکتریوفاژها برای درمان عفونت‌های باکتریایی در انسان وجود دارد. تراخم
باکتری که موجب این بیماری می‌شود می‌تواند از طریق تماس مستقیم و غیر مستقیم با چشم یا بینی یک فرد مبتلا انتقال یابد. تماس غیر مستقیم می‌تواند از طریق لباس یا حشراتی که با چشم یا بینی فرد مبتلا در تماس بوده‌اند، ایجاد شود. معمولاً باید قبل از اینکه زخم پلک آنقدر بزرگ شود که مالش مژه‌ها روی چشم آغاز شود، در طول یک دوره چند ساله تزریقات زیادی انجام گیرد. کودکان نسبت به بزرگسالان این بیماری را بیشتر منتقل می‌کنند. بهداشت ضعیف، شرایط زندگی در جاهای پرجمعیت، و نبود آب تمیز کافی و دستشویی نیز موجب افزایش انتقال این بیماری می‌شوند. بیماری هوابرد
۴- انتقال هوابُرد (Airborne): عامل بیماری‌زا درون ذرات کوچکتر از ۵ میکرومتر (از جمله آئروسل‌های کوچک) و خشک منتقل می‌شود. این ذرات تا دقایقی در هوا معلق باقی می‌مانند، مانند عامل بیماری سل. تولارمی
انتقال بیماری به انسان روشهای گوناگونی دارد که رایج‌ترین راه شامل تماس پوست یا غشاهای موکوسی با خون یا بافتهای حیوانات آلوده می‌باشد. سایر روشها گزش یک کنه آلوده و کریزوپس ، مایت درماسنتور اندرسونی، ساس ،مگس اصطبل، کک، تماس با مایعات آلوده، دست زدن یا خوردن گوشت خرگوش کامل نپخته شده می‌باشد. راه‌های ناشایع انتقال بیماری شامل نوشیدن آب آلوده، تنفس گرد و غبار آلوده یا دست زدن به پوست یا پنجه زدن حیوان آلوده می‌باشد. قارچ بیماری‌زا
پوست، دستگاه تنفس، گوارش و ادراری تناسلی با سازوکارهایی مانع از نفوذ عوامل بیماری‌زا از جمله قارچ‌ها می‌شوند. با این حال این بخش‌ها شایع‌ترین مناطق عفونت‌های قارچی هستند. بیماری انگلی
بیماری‌های انگلی، یک سری بیماری‌های عفونی هستندکه توسط انگل ایجاد یا منتقل می‌شوند. ویروس‌شناسی
ویروس‌های مختلف دارای مکانیزم‌های دقیق و پیچیده‌ای برای ادامه حیات و انتقال از یک میزبان به میزبانی دیگر هستند. روش انتقال یک ویروس از یک میزبان به میزبان دیگر به ماهیت واکنش متقابل بین ویروس و میزبان بستگی دارد. ویروس‌ها به روش‌های مختلفی انتقال می‌یابند، مثلاً انتقال از فردی به فرد دیگر در اثر تماس مستقیم. بیشترین راه‌های انتقال ویروس‌ها توسط قطرات تنفسی، ذرات عفونی معلق در هوا و در تماس جنسی هم به همین صورت است. ویروس‌های گیاهی بیشتر از طریق بند پایان منتقل می‌شوند. باکتری بیماری‌زا
در داخل بدن باکتری‌ها باید به سلول‌های میزبان و بیشتر به سلول‌های اپیتلیال اتصال یابند. پس از اتصال و ایجتد مکان اولیه عفونت باکتری‌ها تکثیر می‌یابند؛ و به‌طور مستقیم از طریق بافت‌ها یا از طریق سیستم لنفاوی وارد جریان خون شده و منشر می‌شوند.باکتریمی می‌تواند به صورت موقتی یا پایدار باشد. باکتریمی سبب می‌شود که باکتری‌ها به‌طور گسترده در بدن منتشر گردند و به بافت مناسب جهت تکثیر برسند. فاژ
باکتریوفاژها (باکتری‌خوارها) یا به اختصار فاژها، ویروس‌هایی هستند که به باکتری‌ها حمله می‌کنند و آن‌ها را از بین می‌برند. این ویروس‌ها برای باکتری‌ها اختصاصی هستند و نمی‌توانند به یوکاریوت‌ها حمله کنند. باکتری بیماری‌زا
حداقل هفت نوع از سیستم‌های ترشح پروتئین در باکتری‌ها شناسایی شده‌است که کمپلکس‌های پروتئینی یا کانال‌های باکتریایی می‌باشند که انتقال پروتئین نهایی ساختاری یا توکسیک را پس از ترجمه از سلول باکتری تضمین می‌کند. مونونوکلئوز عفونی
عامل بیماری ویروس اپشتین–بار (EBV) از گروه هرپس ویریده‌ها است. بیش از نود درصد افراد بالای چهل سال نسبت به این بیماری ایمنی اکتسابی کسب می‌کنند لذا بیماری اغلب در کودکان و نوجوانان مشاهده می‌شود. راه انتقال بیماری تماس دهانی و تنفسی است. یعنی غیر از انتقال از بزاق از راه هوا و غذای آلوده هم قابل انتقال است. علائم اصلی بیماری تب، خستگی، تورم غدد بزاقی، گلودرد، سردرد و بزرگی طحال یا کبد است. البته نیمی از افراد آلوده شده به ویروس EBV هرچند ایمنی نسبت به بیماری را پیدا می‌کنند ولی علائمی از بیماری واضح ندارند. بیماری خود محدودشونده است و اغلب بیماران نیاز به درمان خاصی ندارند. علائم بیماری طی چند هفته کاملاً از بین می‌رود. باکتری بیماری‌زا
حامل یا ناقل(carrier): انسان یا حیوان مبتلا به عفونت بدون علامت بالینی که قادر است عفونت را به انسان یا حیوان حساس دیگر منتقل کند. باکتری بیماری‌زا
باکتری‌های بیماری‌زا از طرق مختلفی مثل فاکتورهای تسهیل‌کننده اتصال پایداری تهاجم و توکسین زایی بیماری ایجاد می‌کنند. ویروس گیاهی
ظهور علایم بیماری‌های ویروسی نه تنها به ویروس و میزبان، بلکه به عوامل محیطی و غذای گیاه نیز بستگی دارد. بعضی از بیماری‌های ویروسی به‌طور مکانیکی از طریق مالش بر روی برگ منتقل نمی‌شوند و برای این منظور به موجودات زنده متکی هستند. چون اکثر ویروس‌های گیاهی علائمی تقریباً همانند در گیاه ظاهر می‌سازند، بنابراین تشخیص آن‌ها از روی علائم کار دشواری است. در این گونه موارد به خواص ذاتی آن‌ها مانند خواص ریخت‌شناسی، نوع اسید نوکلئیک و… توجه می‌شود. مایکوباکتریوم
عفونت سلی (یا آلودگی به میکروب سل) زمانی اتفاق می‌افتد که فرد باسیل سل را در بدنش حمل کند، اما تعداد باکتری‌ها کم بوده و در حالت خفته قرار داشته باشند. در این حالت این باکتری‌های خفته تحت کنترل سیستم دفاعی بوده و باعث بیماری نمی‌شوند. کنه‌های سفت
از نظر انتقال بیماری کنه‌های سخت ناقل چندین بیماری به انسان هستند که مهمترین آنها شامل بیماری لایم است. از بیماریهای ویروسی منقله می‌توان به بیماری جنگلی کیاسانور، تب هموراژیک کنگو کریمه، تب کنه ای کلرادو و آنسفالیتهای منتقله به وسیله کنه اشاره کرد. بیماری تولارمی و تب Q نیز ممکن است توسط کنه‌ها منتقل شوند. ایدز
در سال ۲۰۰۷، به تیموتی ری براون، یک فرد ۴۰ ساله مبتلا به HIV، که با نام «بیمار برلین» نیز شناخته می‌شود، پیوند سلول‌های بنیادی به عنوان بخشی از درمانش برای لوسمی میلوئید حاد (AML) داده شد. پیوند دوم یک سال پس از عود کردن بیماری انجام شد. اهداکننده نه تنها برای سازگاری ژنتیکی بلکه همچنین برای هموزیگوت بودن برای جهش CCR5-Δ۳۲ انتخاب شد تا مقاومت بیشتری در برابر عفونت HIV صورت گیرد. پس از ۲۰ ماه بدون هیچ گونه درمانی با داروی ضدویروسی، گزارش شد که سطح HIV در خون، مغز استخوان و روده براون زیر حد تشخیص داده شده بود. این ویروس تا بیش از سه سال پس از اولین پیوند قابل شناسایی نبود. اگر چه محققان و برخی از مفسران، نتیجه را درمان بیان کرده‌اند، اما دیگران بر این عقیده‌اند که این ویروس ممکن است به صورت پنهان در بافت‌ها مانند مغز (که به عنوان منبع ذخیره ویروسی عمل می‌کند) وجود داشته باشد. درمان از طریق سلول‌های بنیادی به دلیل طبیعت داستان‌گونه‌ای خود، بیماری و احتمال از بین رفتن پیوند سلول‌های بنیادی، و دشواری‌های تحقیقاتی پیدا کردن اهداکنندگان مناسب، در حال بررسی است. ویروس
ویروس‌ها قطعه‌ای از نوکلئیک اسید هستند که درون یک پوشش پروتئینی به‌نام کپسید محصور شده‌است. ویروس‌ها از باکتری‌ها بسیار کوچک‌تر هستند و فقط با میکروسکوپ الکترونی قابل مشاهده‌اند. ویروس با استفاده از امکانات سلولی میزبان تکثیر می‌شود و فعالیت اصلی یاخته‌های میزبان را مختل می‌کند. ویروس‌ها بسیاری از جانوران و گیاهان و باکتری‌ها را مبتلا می‌کنند اما فقط برخی از آن‌ها انسان را بیمار می‌کنند. همچنین ویروس‌ها تنها در محیط خنثی در سلول‌های زنده تکثیر می‌شوند و انگل اجباری داخل سلولی می‌باشند؛ زیرا ویروس‌ها فاقد تمامی ویژگی‌های زیستی به‌جز فاز ژنتیک هستند، زیست شناسان تا اواخر سدهٔ بیستم میلادی، آن‌ها را زنده نمی‌دانستند. ویروس‌ها رشد نمی‌کنند، حالت هومئوستازی ندارند و به دلیل نداشتن آنزیم‌های اصلی، واکنش‌های متابولیسمی در آن‌ها رخ نمی‌دهد. فقط دو آنزیم در آن‌ها یافت می‌شود، آنزیم ATP و آنزیم رونوشت‌بردار معکوس (مخصوص آران‌ای ویروس‌ها). البته امروزه با توجه به امکان ۷ و تکثیر ویروس‌ها در شرایط آزمایشگاهی، تصور انگل اجباری بودن آنها دچار تردید است. بیماری لژیونر
زیستگاه باکتری در محیط‌های آبی است و معمولاً به صورت همزیست با آمیب زندگی می‌کند. در محیط مرطوب ۲۵ الی ۴۵ درجه سانتیگراد در خاک هم می‌تواند زنده بماند. باکتری لژیونلا در سیستم‌های آبرسانی، منابع آبی، سیستم‌های تهویه مرکزی، کولرهای آبی و رطوبت‌سازها و همچنین قسمت سونا در استخرهای شنا، می‌تواند جایگزین شود و از آن راه منتشر گردد. منبع اب آلوده، به صورت قطراتی که واجد باکتری لژیونلا هستند در هوا اسپری می‌گردند که به آن‌ها ائروسل گفته می‌شود و بیماری از طریق استنشاق این قطرات و ورود آن‌ها به سیستم تنفسی، منتقل می‌گردد. انتقال انسان به انسان وجود ندارد. باکتری بیماری‌زا
اتصال(Attachment): فرایندی است که طی آن باکتری‌ها به سطح سلول‌های میزبان متصل می‌ شوند. هنگامی که باکتری وارد بدن میزبان می‌شود اتصال اولین مرحله اصلی در فرایند عفونت است. ویروس هپاتیت بی
این ویروس هرچند دارای ژنوم دی‌ان‌ای دورشته‌ای حلقوی (cccDNA) است ولی چون همانندسازی ژنوم آن از طریق آران‌ای پیام‌رسان (mRNA) انجام میگیرد (نه دی‌ان‌ای-پلی‌مراز ) لذا در گروه دی‌ان‌ای ویروس‌ها قرار ندارند بلکه از گروه هفتم (Group VII: Double-stranded DNA viruses that replicate through a single-stranded RNA intermediate) می‌باشد. آلودگی به این ویروس در انسان میتواند موجب ابتلا به هپاتیت بی ، سیروز ، کارسینوم سلولهای کبدی و احتمالاً سرطان لوزالمعده شود. انتقال ویروس از طریق خون ، آمیزش جنسی و از مادر به جنین می‌باشد. هپاتیت بی بیماری‌های آمیزشی
بیماری‌های مقاربتی (STDs) یا منتقله از راه جنسی یا آمیزشی را بر اساس تظاهرات عمده اولیه (موضعی) می‌توان به سه گروه تقسیم کرد: برخی از بیماری‌های منتقله از راه جنسی مانند ایدز و هپاتیت تظاهرات موضعی خاصی ندارند. برخی از این بیماری‌ها عامل غیرمیکروبی دارند مثلاً قارچ تنیا کروریس یا حشره جرب (گال) و شپش عانه. مشمشه
روش انتشار آلودگی بدین صورت است که آسیب ها و ضایعات ناشی از باکتری در ناحیه شش ها (آبسه مانند) پاره شده و عامل بیماری به درون برونشیول‌ها راه یافته و باعث عفونی شدن راه های تنفسی بالایی می‌گردد که با دفع شدن ارگانیسم (باکتری مولد) از بینی و دهان امکان انتشار و انتقال آن فراهم خواهد شد. کورینه‌باکتریوم
کورینه باکتریوم‌ها در همه جا می‌باشند و در حیوانات و گیاهان یافت می‌شوند. در انسان معمولاً در روی پوست، دستگاه تنفسی فوقانی، مجاری معده‌ای روده‌ای و تناسلی ادراری یافت می‌گردند. گرچه تمام گونه‌های کورینه باکتریوم به عنوان پاتوژن فرصت طلب می‌باشند ولی گونه‌های اندکی در رابطه با بیماری‌های انسانی هستند که معروفترین این گونه‌ها، عامل بیماری دیفتری یعنی کورینه باکتریوم دیفتری می‌باشد. بیماری‌های گرمسیری مغفول
بیماری‌های گرمسیری فروگذاشته (مغفول) یا به ظور خلاصه «NTD » یک گروه متنوع از عفونت‌های گرمسیری هستند که در مناطق کم‌درآمد در حال توسعهٔ آفریقا، آسیا و آمریکا شایعند. آن‌ها در اثر انواع عوامل مختلف بیماری‌زا همانند ویروس‌ها، باکتری‌ها، تک‌یاخته‌ها و کرم‌های انگلی ایجاد می‌شوند. این بیماری‌ها از این جهت با سه بیماری عفونی بزرگ ایدز، سل و مالاریا متفاوت هستند که آن‌ها عموماً از بودجهٔ بسیار بیشتری برای تحقیقات و درمان برخوردار می‌شوند. در آفریقای سیاه اثر این بیماری‌ها جمعاً قابل مقایسه با مالاریا و سل است. عفونت کرمی منتقل‌شده از خاک
عفونت کرمی منتقل‌شده از خاک انواعی از عفونت‌های کرمی هستند که توسط گونه‌های مختلف کرم‌های لوله‌ای ایجاد می‌شوند. این بیماری‌ها به طور ویژه توسط کرم‌هایی ایجاد می‌شوند که از طریق خاک آلوده به مواد مدفوع انتقال می‌یابند و به همین دلیل به این کرم‌ها کرم‌های انگلی منتقل‌شده از خاک گفته می‌شود. سه نوع عفونت کرم‌های انگلی منتقل‌شده از خاک را می‌توان از هم متمایز کرد؛ آسکاریازیس، عفونت کرم قلابدار و عفونت کرم شلاقی که به ترتیب در اثر گونه‌هایی بزرگ از کرم‌های لوله ای به نام‌های آسکاریس لومبریکوئیدس، کرم قلابدار و کرم شلاقی ایجاد می‌شوند. بیماری هوابرد
به‌طور کلی عفونت‌ها به ۴ طریق منتقل می‌شوند: سیتاکوز
سیتاکوز یا تب طوطی و اُرنیتوز یک بیماری عفونی مشترک میان انسان و دام است که توسط یک باکتری به نام کلامیدیوفیلا پسی‌تاسی ایجاد می‌شود و از راه پرندگانی مانند طوطی، مکائو، عروس هلندی، مرغ عشق، کبوتر، گنجشک، مرغابی، مرغ و … منتقل می‌شود. اگر بیماری از طریق طوطی منتقل شود، سیتاکوز و اگر از راه دیگر پرندگان منتقل شود، اُرنیتوز نام دارد. بیماری ویروسی ابولا
این ویروس از طریق تماس با خون یا مایعات بدن حیوان آلوده منتقل می‌شود (که معمولاً شامل میمون‌ها یا خفاش‌های میوه‌خوار هستند). انتقال بیماری از طریق هوا هنوز در محیط طبیعی به ثبت نرسیده‌است. دانشمندان بر این باورند که خفاش‌های میوه‌خوار بدون این که مبتلا به این بیماری شوند، می‌توانند ویروس آن را با خود حمل کنند و انتقال دهند. هنگامی که انسانی به این ویروس آلوده شود، می‌تواند باعث انتقال این بیماری میان انسان‌های دیگر گردد. بازماندگان مذکر تقریباً تا دو ماه این بیماری را از طریق مایع منی انتقال می‌دهند. برای تشخیص این بیماری، معمولاً ابتدا بیماری‌های دیگر با نشانه‌های مشابه، همچون مالاریا، وبا و دیگر انواع تب‌های هموراژیک ویروسی از دایرهٔ تشخیص مستثنی و حذف می‌شوند. پزشکان برای تأیید تشخیص بیماری نمونه‌های خونی را برای یافتن پادتنها و RNA ویروس یا خودِ آن آزمایش می‌کنند. کرمک
انتشار کرمک از طریق انسان به انسان به صورت بلع تخم‌ها یا الحاق مقعدی صورت می‌گیرد. عفونت کرمک بسیار مسری است. شما با بلعیدن ناخواسته تخم‌های کرمک که در سطوح و لوازم فرد عفونی وجود دارد، دچار عفونت کرمک می‌شوید. چرخه عفونت، با بلع این تخم‌های میکروسکوپی شروع می‌گردد. همین که تخم‌ها وارد بدن شما می‌شوند در روده باقی می‌مانند تا از تخم بیرون آمده و بالغ شوند. وقتی بالغ شدند، کرمکهای ماده به سمت پایین روده حرکت کرده و به روده بزرگ می‌روند و از طریق مقعد از بدن خارج می‌شوند. کرمکهای ماده در چین‌ها و لایه‌های پوست اطراف مقعد تخم می‌گذارند. وجود این تخم‌ها اغلب موجب خارش و تحریک در آن ناحیه می‌شود. وقتی فرد ناحیه مقعد که خارش دارد را می‌خاراند، تخم‌های کرمک به انگشتان او منتقل می‌شوند. تخم‌ها چند ساعت در دستان شما می‌توانند زنده بمانند. اگر این فرد رختخواب، لباس‌ها، صندلی توالت فرنگی، اسباب‌بازی یا اشیاء دیگر در خانه را لمس کند، تخم‌ها به این سطوح منتقل می‌شوند. تخم‌های کرمک در این سطوح آلوده تا سه هفته می‌توانند زنده بمانند. انتقال تخم‌های کرمک در بین کودکان راحت‌تر اتفاق می‌افتد چون ممکن است اسباب‌بازی‌ها یا اشیاء دیگر دربردارنده تخم را در دهان خود بگذارند. این تخم‌ها از انگشت‌های آلوده ممکن است به غذا یا مایعات نیز منتقل شوند. همین که آن‌ها را می‌خورید، تخم‌ها در روده شما شروع به گسترش می‌کنند. این امکان وجود دارد که در بزرگ‌سالان هنگامی که رختخواب یا لباس‌ها تکان داده می‌شوند تخم‌ها از طریق هوا در هنگام تنفس وارد بدن شوند اما این اتفاق متداول نیست. عفونت استخوان
باکتری به سه طریق ممکن است به استخوان برسد: از راه جریان خون به خصوص در حضور عفونت سایر بافتها مثلاً سلولیت پوست، از راه ترومای نافذ مثلاً شکستگی باز و راه آخر از راه مداخلهٔ پزشکی برای نمونه به دنبال تثبیت شکستگی با جراحی و گذاشتن پروتز، عصب‌کشی در دندانپزشکی و دیگر اقدامات درمانی. سالمونلا
این بیماری از طریق تماس با پوست برخی از خزندگان مثل لاک‌پشت نیز قابل انتقال است. ۲۲۰۰ شکل از این باکتری تاکنون کشف شده که در سه گونه تقسیم می‌شوند که عبارت می‌شوند از: اعضای خانواده سالمونلا از نظر مقاومت در برابر عوامل فیزیکی و شیمیایی شاخص هستند و به سختی نابود می‌شوند به‌طوری‌که شکل کلراسوییس آن شاخصی برای سنجش کیفیت ضدعفونی‌کنندها می‌باشند. سالمونلاها از طریق آب و غذای آلوده وارد دستگاه گوارش می‌شوند و به سطح سلول‌های اپیتلیوم مخاط روده متصل می‌گردند. سپس در واکوئل‌های درون این سلول‌ها وارد می‌شوند. اما گاهی نیز میان اتصالات میان سلولی وارد می‌گردند. باکتری‌ها در محل ورود تکثیر می‌شوند و چون توانایی عبور از لامینا پروپریا را دارند از آنجا به گردش خون وارد می‌شوند و در تمام قسمت‌های بدن منتشر می‌شوند. آن‌ها بخش‌های مختلف سیستم لنفاوی را آلوده می‌کنند. در سلول‌های سیستم ماکروفاژ و رتیکلواندوتلیال وارد شده و به تکثیر خود ادامه می‌دهند. یکی از بیماری‌ها که از طریق سالمونلا ایجاد می‌شود تب تیفویید یا همان حصبه می‌باشد که بیش‌تر از طریق آب و غذای آلوده سرایت می‌کند. حصبه را بیماری دستهای آلوده نامیده اند، چون شایعترین راه انتقال بیماری از راه دهان است. کزاز
علائم بیماری معمولاً بین ۳ تا ۲۱ روز پس از آلودگی ظاهر می‌شوند. بهبود بیماری ممکن است ماه‌ها طول بکشد و حدود ۱۰درصد از موارد کزاز نیز منجر به مرگ بیمار می‌شوند. در بعضی منابع آمده‌است کزاز، باکتری کلوستریدیوم تتانی در گرد و غبار و کود و خاک‌ها به خصوص در خاک مزارع و باغچه‌ها و اصطبل‌ها و همچینین بزاق یافت می‌شود و از طریق زخم به بدن راه می‌یابد. بیماری کزاز مسری نیست و در همه نقاط جهان به خصوص در مناطق گرم و مرطوب شیوع دارد. در سال ۲۰۱۵ حدود ۲۰۹۰۰۰ نفر مبتلا به کزاز شدند و حدود ۵۹۰۰۰ نفر در جهان به دلیل ابتلا به این بیماری جان خود را از دست داده‌اند. بیماری‌های غیر واگیر
بیماری‌های غیر واگیر به گونه‌ای از بیماری‌ها گفته می‌شود که به صورت مستقیم از یک فرد به فرد دیگر قابل انتقال نیست. برخی از بیماری‌های غیر واگیر شامل پارکینگسون، بیماری‌های خودایمنی، سکته، اکثر بیماری‌های قلبی، اکثر سرطان‌ها، دیابت، بیماری‌های مزمن کلیوی، آب مروارید و پوکی استخوان می‌شود. این بیماری‌ها اکثراً غیر عفونی هستند، با این حال برخی از بیماری‌های انگلی که در آن چرخه عمر انگل شامل انتقال میزبان به میزبان نیست نیز در گروه بیماری‌های غیر واگیر جا می‌گیرند. سینه‌پهلو
باکتری‌ها همچنین می‌توانند از طریق خون منتقل شود. هنگامی که باکتری در ریه قرار گرفت، ممکن است به فضاهای بین سلول و بین آلوئول‌ها حمله کند، که در آنگاهماکروفاژها و نوتروفیلها (سلول‌های سفید خون دفاعی بدن) تلاش می‌کنند باکتری‌ها را غیرفعال نمایند. نوتروفیل هم‌چنین سیتوکین آزاد می‌کند و باعث فعال‌سازی عمومی سیستم ایمنی بدن می‌شود. هپاتیت ب
از طریق مایعات بدن، خون، مقاربت جنسی و در ماه‌های آخر حاملگی از مادر به جنین منتقل می‌شود و ابتلا به این بیماری هیچ ارتباطی به سن، فصل و جنس ندارد. دارای دوره کمون متوسط سه‌ماهه است. در ۵ تا ۱۰ در صد مبتلایان تبدیل به حالت مزمن می‌شود و گاهی منجر به سرطان کبد می‌شود. این ویروس ۳ روز پس از ورود به سلول‌های کبدی شروع به تکثیر می‌نماید؛ اما علایم بالینی بعلت نا معلومی حدود ۴۵ روز بعد ظاهر می‌شود که بستگی به راه ورود مقدار ویروس و وضعیت فرد مبتلا دارد. علایم بالینی شامل تهوع، استفراغ، بی اشتهایی شدید می‌باشد که به دنبال آن یرقان ظاهر می‌شود (گرچه هپاتیت بدون یرقان نیز شایع است). حدود ۸۵ در صد بیماران کاملاً بهبود حاصل پیدا می‌کند. مرگ و میر بین ۷/۲- ۶/۰ درصد است که بسته به سن و شرایط متغیر است. حدود ۱۰ تا ۵ در صد افراد به هپاتیت مزمن می‌شوند که این مبتلایان منبع اصلی انتشار ویروس در جامعه هستند. در اکثر موارد ژنوم ویروس ادغام شده در ژنوم سلول‌های سرطانی دیده می‌شود. درمان اختصاصی برای هپاتیت B وجود ندارد. درمان بیشتر جنبه علامتی و حفاظتی دارد. انترفرون آلفا ممکن است برای هپاتیت مزمن مؤثر باشد. این ویروس انتشار جهانی دارد. حاملین ویروس در جهان حدود ۲۰۰ میلیون نفر هستند که یک میلیون آن‌ها در آمریکا زندگی می‌کنند. افراد در معرض خطر شامل شاغلین، در مراکزبهداشتی و درمانی، بهورزان ،کارکنان آزمایشگاهها، کارکنان بانک خون، افراد ساکن در مناطق آندمیک (چین، آفریقا …………..) نوزادان متولدشده از مادر مبتلا، معتادین تزریقی و افراد دارای هموفیلی و دریافت کنندگان خون و محصولات آن. بیشترین موارد آلودگی به این ویروس در کشورهای عقب مانده‌است به‌طوری‌که ۵ درصد نوزادان در هنگام متولد شدن و شیردادن مبتلا می‌شوند. باد سرخ (پزشکی)
عفونت از طریق بلع خاک آلوده انتقال می‌یابد. پرنده حساس ممکن است از طریق زخم‌های کوچکی که بر اثر برخورد با فنس یا وسایل نقلیه یا نزاع با پرندگان هم گروه در پوستشان ایجاد می‌گردد آلوده شوند. نشان داده شده که حشرات در انتقال باد سرخ در بوقلمون و مرغابی دخالت دارند. بیماری‌های باکتریایی گیاهی
بیماری‌های باکتریایی از جمله عوامل زیستی است که به گیاهان آسیب وارد می‌کند. بیشتر باکتری‌های بیماری‌زا در گیاهان عبارتند از:درمان بیماری باکتریایی گیاهی با استفاده از ترکیب‌های مس و آنتی‌بیوتیک میسر است. آنتی بیوتیک‌ها خیلی زود اثربخشی خود را از دست می‌دهند. ورود ویروس
این نظر پایه‌ای در مورد ویروس‌های بدون پوشش نیز درست است. نمونه‌هایی که به خوبی مورد مطالعه قرار گرفته‌اند ویروس‌هایی هستند که باکتری‌ها را آلوده می‌کنند و با نام باکتریوفاژها (یا صرفاً فاژ) شناخته می‌شوند. فاژهای معمولی دارای دمهای بلند برای اتصال به گیرنده‌های سطح باکتری هستند. انتقال نمونه آلوده
مواد عفونی گروه A: موادی هستند که می‌توانند باعث ناتوانی دائمی ویا بیماری‌های کشنده ویا تهدیدکننده زندگی در انسان ویا حیوان سالم شوند و بسته به بیماری‌های بومی وشرایط هرمنطقه متفاوت می‌باشند. به‌طور مثال کشت باکتری سل، بروسلا، و کشت انواع ویروس‌ها مانند هپاتیت ب در این گروه قرار می‌گیرند. موادعفونی این گروه تحت عنوان UN 2814خطر زیستی طبقه‌بندی شده‌اند. آن دسته از مواد عفونی گروه Aکه فقط باعث بروز بیماری درحیوانات می‌شوند، تحت عنوان UN 2900 خطر زیستی قرار می‌گیرند. قضیب‌لیسی
عفونت کلامیدیا، ویروس پاپیلوم انسانی، سوزاک، ویروس هرپس سیمپلکس، هپاتیت و دیگر بیماری‌های آمیزشی می‌توانند توسط آمیزش جنسی دهانی منتقل شوند. هرگونه تبادل جنسی مایعات بدن با شخص مبتلا به اچ‌آی‌وی ریسک سرایت این بیماری را به دنبال دارد. اگرچه ریسک انتقال بیماری‌های آمیزی از راه آمیزش جنسی دهانی به‌طور چشمگیری از آمیزش واژنی و مقعدی کم‌تر است؛ و ریسک انتقال اچ‌آی‌وی از راه آمیزش جنسی دهانی در پایین‌ترین حالت خود قرار دارد. پیل سوختی میکروبی
سلول های سوختی میکروبی بدون واسطه از باکتری های فعال الکتروشیمیایی برای انتقال الکترون ها به الکترود استفاده می کنند (الکترون ها مستقیماً از آنزیم تنفسی باکتری به الکترود منتقل می شوند). از جمله باکتری های فعال الکتروشیمیایی می توان به Shewanella putrefaciens ،Aeromonas hydrophila و دیگران اشاره کرد. برخی از باکتری ها قادرند تولید الکترون خود را از طریق پیلی روی غشای خارجی خود انتقال دهند. MFC های بدون واسطه کمتر مشخص می شوند. سینه‌پهلو
ویروس‌ها ممکن است از مسیرهای مختلفی به ریه برسند. ویروس سنسیشیال تنفسی به‌طور معمول وقتی افراد اشیاء آلوده را لمس کرده و سپس به چشم یا بینی خود دست می‌زنند، منتقل می‌شود. سایر عفونت‌های ویروسی در صورتی رخ می‌دهد که قطرات آلوده معلق در هوا از طریق دهان یا بینی استنشاق شود. هنگامی که ویروس در مجاری هوایی فوقانی قرار داشته باشد، ممکن است به ریه راه پیدا کرده و در آنجا به سلول‌های پوششی مجاری هوایی، آلوئول‌ها یا پارانشیم ریه حمله کند. برخی از ویروس‌ها مانند سرخک و هرپس سیمپلکس ممکن است را از طریق خون به ریه‌ها برسند حمله به ریه‌ها ممکن است منجر به درجات مختلفی مرگ سلولی شود. هنگامی که سیستم ایمنی بدن به عفونت واکنش نشان می‌دهد، ممکن است بیشتر آسیب ببیند. گلبول‌های سفید خون و عمدتاً سلول‌های تک‌هسته‌ای، باعث بروز التهاب می‌شوند. بسیاری از ویروس‌ها علاوه بر صدمه زدن به ریه‌ها همزمان دیگر اندامها را نیز تحت تأثیر قرار داده و در سایر عملکردهای بدن نیز اختلال به‌وجود می‌آورد. ویروس‌ها همچنین بدن را بیشتر مستعد ابتلا به عفونت‌های باکتریایی می‌کنند؛ به این ترتیب ممکن است سینه پهلو باکتریایی به‌عنوان بیماری همایند رخ دهد. آمیزش جنسی مقعدی
رابطهٔ جنسی مقعدی محافظت نشده با یک شریک دارای ایدز به احتمال زیاد منجر به انتقال ایدز است. عفونت‌های دیگری که می‌توانند با رابطه جنسی مقعدی محافظت نشده منتقل شوند، عبارتند از: ویروس پاپیلوم انسانی (که می‌تواند خطر ابتلا به سرطان مقعد را افزایش دهد)؛ حصبه؛ آمیبیاز؛ کلامیدیا؛ انگل کریپتوسپوریدیوز، عفونت‌های اشریشیا کلی؛ ژیاردیاز؛ سوزاک، هپاتیت آ، هپاتیت ب، هپاتیت سی، تبخال تومور بدخیم کاپوزی (HHV-8)؛ لنفوگرانولوما ونروم (ورم غده‌های لنفاوی)؛ مایکوپلاسما هومینیس؛ مایکو پلاسما ژنیتالیوم؛ شپش ناحیه تناسلی؛ عفونت توسط باکتری سالمونلا؛ شیگلا؛ سیفلیس؛ سل؛ اوره پلاسما. مس
برآورد شده‌است که حدود ۸۰٪ بیماری‌های عفونی از راه تماس منتقل می‌شوند. استفاده از سطوح مسی در بیمارستان‌ها به ویژه در ICU برای دستگیره درها، شیر آب و اهرم سرویس بهداشتی، فلز تخت بیمار، میله میز بیمار، آنژیو کت، محل تماس زنگ‌ها و چراغ‌ها، نه تنها چرخه انتقال آلودگی میکربی را مختل می‌کند بلکه فعالانه خطر مقاومت باکتریایی را کاهش می‌دهد و مانع شیوع عفونت به دیگران می‌شود. در یک آزمایش کلینیکی انجام شده با استفاده از سطوح مسی در ICU میزان عفونت‌های بیمارستانی به میزان ۸۵٪ کاهش یافته‌است. این استراتژی، در کنار رعایت بهداشت دست‌ها و اصول بهداشتی معمول می‌تواند حرکت به سمت نابودی کابوس مقاوم بودن میکروب‌ها در برابر آنتی‌بیوتیک‌ها باشد. ایدز
ایدز یا سندرم نقص ایمنی اکتسابی ، نوعی بیماری است که با ورود ویروس و حمله به دستگاه ایمنی توسط ویروس نقص ایمنی (HIV) ایجاد می‌شود. بیماری ناشی از ویروس HIV دارای سه مرحله اصلی است. در مرحله اول (عفونت حاد) فرد ممکن است برای مدت کوتاهی بیماری شبه آنفلوآنزایی را تجربه کند که در همه افراد قطعی نیست. به همین دلیل معمولاً این بیماری تا یک دوره طولانی بدون هیچ علائمی دنبال می‌شود که به این مرحله از بیماری، دوره نهفتگی گفته می‌شود. هر چقدر که بیماری پیشرفت یابد، ضعف بیشتری در دستگاه ایمنی بدن پیدا می‌کند و باعث می‌شود که افراد به عفونت‌هایی مانند عفونت و سرطان‌های فرصت‌طلب و تومور دچار شوند، البته معمولاً در افرادی که دستگاه ایمنی آن‌ها به خوبی عمل می‌کند تأثیرگذار نیست. در نهایت بیماری زمانی وارد مرحله سوم یا ایدز خواهد شد که شمار سلول‌های CD4 T به کمتر از ۲۰۰ سلول در هر میکرولیتر برسد. HIV عمدتاً از طریق آمیزش جنسی (از جمله مقعدی و حتی دهانی) محافظت نشده، انتقال خون آلوده و سرسوزن آلوده و از مادر به فرزند در طول بارداری، زایمان یا شیردهی منتقل می‌گردد. بعضی از مایعات بدن مانند بزاق و اشک قادر به انتقال HIV نیستند. پیشگیری از عفونت HIV، عمدتاً از طریق آمیزش جنسی امن و تعویض سرنگ، راه حل‌هایی برای جلوگیری از گسترش این بیماری محسوب می‌شوند. البته این ویروس با خشک شدن خون آلوده به ویروس HIV به‌طور کامل از بین می‌رود و دلیل انتقال آن با سرنگ آلوده این است که درون سرنگ و در سر سرنگ از فاکتورهای ضد انعقادی استفاده شده‌است و همین موضوع سبب می‌شود خونی که درون و در سر سرنگ است خشک نشود و تازه بماند و مانع از بین رفتن ویروس بشود. در صورت استفادهٔ فرد بیمار از داروهای لازمه احتمال انتقال بیماری حتی از طریق رابطهٔ جنسی نیز تقریباً به صفر می‌رسد. هیچ‌گونه درمان یا واکسن وجود ندارد؛ اگر چه درمان ضدویروسی می‌تواند باعث کاهش دوره بیماری و بازگشت زندگی تقریباً به حالت طبیعی گردد. با وجود این که درمان ضدویروسی خطر مرگ و عوارض ناشی از این بیماری را کاهش می‌دهد، اما این داروها گران‌قیمت هستند و ممکن است با عوارض جانبی همراه باشند. پژوهش‌های ژنتیکی نشان می‌دهند که HIV در اصل در اوایل قرن بیستم میلادی در غرب آفریقا جهش یافته و پدید آمده‌است. ایدز اولین بار در سال ۱۹۸۱ توسط مرکز کنترل و پیشگیری بیماری (CDC) شناخته شد، در حالی که عامل آن (عفونت HIV) در اوایل آن دهه شناخته شده بود. از زمان کشف آن تا سال ۲۰۰۹، ایدز باعث مرگ ۳۰ میلیون نفر شده‌است. تا سال ۲۰۱۰، حدوداً ۳۴ میلیون نفر به ایدز مبتلا بوده‌اند. ایدز به عنوان همه‌گیری جهانی شناخته می‌شود که در حال حاضر حوزه شیوع آن بسیار وسیع و در حال گسترش است. ایدز
خطر انتقال در حضور بیماری‌های آمیزشی و زخم تناسلی افزایش می‌یابد. به نظر می‌رسد زخم تناسلی خطر ابتلاء را تا حدود پنج برابر افزایش می‌دهد. بیماری‌های مقاربتی دیگر مانند سوزاک، کلامیدیا، تریکوموناو واژینوز باکتریال، به نسبت کمتری خطر انتقال را افزایش می‌دهند. بیماری انگلی
بیماری‌های انگلی می‌توانند عملاً بر روی تمام موجودات زنده از جمله گیاهان و پستانداران تأثیرگذار باشند. مطالعه بیماری‌های انگلی، انگل‌شناسی نامیده می‌شود. هرچند جانداران تک سلولی مانند باکتری نیز می‌توانند انگل محسوب شوند ولی اصطلاح بیماری‌های انگلی به بیماری‌های ناشی از انگلهای پرسلولی مانند کرمها (نظیر آسکاریس) ، قارچها مانند مالاسزیافورفور ، حشراتی مانند شپش و تک یاخته‌ها مانند پروتوزوآ و مالاریا اطلاق می‌شود. انگل‌شناسی پزشکی شاخه‌ای از انگل‌شناسی است که این بیماری‌ها را در انسان بررسی می‌کند. بسیاری از بیماری‌های انگلی می‌توانند بین انسان و سایر جانداران مشترک باشند مانند کرم کدو.به این دسته از بیماری‌ها زئونوز می‌گویند یعنی بیماری مشترک بین انسان و حیوان. بیماری‌های انگلی از شایعترین و قدیمیترین بیماری‌ها هستند. هپاتیت سی
این که آیا هپاتیت سی از راه آمیزش جنسی قابل انتقال است، نامعلوم است. در حالی که بین رفتار جنسی پرخطر و هپاتیت سی پیوندی وجود دارد، روشن نیست که آیا انتقال بیماری ناشی از مصرف مواد مخدر است که به آن اشاره‌ای نشده، یا خود رابطه جنسی. شواهد نشان می‌دهد که ریسکی برای زوج‌های متشکل از دو جنس مخالف که با افراد دیگر رابطه جنسی ندارند، وجود ندارد. اعمال جنسی که سطوح بالای آسیب به لایه درونی مجرای مقعد را دربرمی گیرد، مانند دخول از راه مقعد، یا اعمالی که هنگامی اتفاق می‌افتد که بیماری‌های منتقل شونده از راه آمیزش جنسی، از جمله HIV یا زخم در ناحیه تناسلی، نیز وجود دارند، ریسک ابتلا ایجاد می‌کنند. دولت ایالات متحده تنها برای جلوگیری از انتقال هپاتیت سی در افراد دارای چند شریک جنسی، استفاده از کاندوم را توصیه می‌کند. بیماری‌های آمیزشی
۱. عفونت‌های باکتریایی: کورینه‌باکتریوم دیفتری
این باکتری از طریق قطرات و یا توسط تماس به افراد حساس منتقل می‌گردد. س‍‍‍پس باسیل ها بر روی غشاهای مخاطی یا خراش های پوستی رشد می کنند و آ‌‌نهایی که توکسین زا هستند شروع به تولید توکسین می نمایند. تمام کورینه دیفتریه های سم زا قادر به ایجاد اگزوتوکسین تولید کننده بیماری، مشابه می باشند. جنگ بیولوژیک
در بعضی از عوامل بیماری‌زا انتشار شخص به شخص نیز مهم است. این بیماری‌ها شامل آبله و طاعون ریوی می‌شود و در صورتی که واسطه انتقال باکتری یا ویروس در محیط حضور داشته باشد (پشه یا مگس) چرخه انتقال آن شروع خواهد شد. جنگ بیولوژیک
باکتری‌ها می‌توانند باعث بروز بیماری در انسان‌ها و حیوانات شوند. این کار از دو طریق صورت می‌گیرد: در بسیاری از موارد باکتری‌های بیماری‌زا از هر دو روش بهره می‌برند. باکتری بیماری‌زا
انسان وحیوانات دارای فلور طبیعی زیادی در بدن خود می‌باشند که معمولاً بیماری ایجاد نمی‌کنند. بلکه تعادلی بین رشد بقا و تکثیر خود در میزبان به وجود می‌آورند. گاهی برخی از باکتری‌های مهم بیماری‌زا مانند استرپتوکوکوس پنومونیه و استافیلوکوکوس اورئوس به‌طور معمول همراه با فلور طبیعی از محیط کشت جداسازی می‌شوند. برخی مواقع باکتری‌هایی که به‌طور مشخص بیماری‌زا هستند مانند سالمونلاتیفی در بدن حضور دارند ولی عفونت به صورت نهفته یا تحت بالینی است و میزبان به عنوان ناقل باکتری عمل می‌کند. وبا
مهم‌ترین راه انتقال وبا، سبزی‌های آلوده‌است. سبزی‌هایی که در هنگام کاشته شدن با کود انسانی تغذیه می‌شوند دارای بیشترین آلودگی هستند. وبا در طول تاریخ هفت بار همه‌گیری جهانی گسترده داشته‌است. امروزه وبا بیشتر در کشورهای جهان سوم به علت وضعیت ناسالم و آلودگی برخی آب های آشامیدنی دیده می‌شود. این باکتری در میوه‌ها، سبزیجات خام، آب‌های ساکن (راکد)، محصولات دریایی و غذاهای آلوده وجود دارد. در دورهٔ این بیماری از مصرف لبنیات غیر پاستوریزه باید خودداری کرد. لیستریا
مهمترین روش انتقال این باکتری از راه مواد غذایی می‌باشد [۸]. از سال ۱۹۸۰ موارد زیادی از درگیری با این باکتری به صورت همه‌گیر یا موارد تک گیر بر اثر مصرف غذای آلوده گزارش شده‌است [۸، ۱۴، ۱۵، ۱۰٬۹، ۱۸]. از آنجاییکه این باکتری در همه جا یافت می‌شود، باید با کنترل بیشتر چرخه تولید و توزیع مواد غذایی تلاش خود را برای پیشگیری از این عفونت افزایش دهیم. پتانسیل بالای خطر آلودگی محصولات گوشتی و شیر خام و پاستوریزه و فراورده‌های شیر با این باکتری در مطالعات بسیاری از کشورهای مختلف نشان داده شده‌است [۸]. وضعیت واقعی لیستریا مونوسیتوژنز در ایران ناشناخته است و اطلاعات کمی از حضور لیستریا مونوسیتوژنز در فراورده‌های غذایی که در ایران مصرف می‌شود در دسترس است. عادت‌های غذا خوردن ایرانیان نیز با الگوی کشورهای غربی متفاوت است. بجز برخی از غذاهای غربی غذاهای مصرفی در ایران به صورت محلی تولید می‌شود و به شکل غذاهای سنتی این کشور مصرف می‌شود. کلامیدیوفیلا پسی‌تاسی
کلامیدیوفیلا پسی‌تاسی ، نوعی باکتری داخل سلولی است که موجب عفونت‌های مُهلک و کُشنده‌ای در پرندگان، پستانداران و انسان می‌شود. این باکتری از طریق استنشاق (تنفس)، تماس یا خوردن منتقل می‌شود. بیماری ایجاد شده توسط این باکتری، پسیتاکوز ، تب طوطی یا اورنیتوزیس نام دارد. علائم اولیه بیماری در انسان و پرندگان شبیه آنفلوانزا است. تب، سردرد، بی اشتهایی، گلودرد، ترس از نور و غیره از علائم غیر اختصاصی پسیتاکوز هستند. سپس به حالت پنومونی (ذات الریه) تهدید کننده زندگی تبدیل می‌شود. این باکتری در پرندگان به شکل خفته ممکن است وجود داشته باشد و بر اثر فشارهای عصبی و سوء تغذیه، فعال شود. پرندگان، بهترین ناقلین باکتری هستند. پنلوکوپنی
در هر نقطه ای که ضدعفونی نشده احتمال حضور این ویروس وجود دارد. برخی از بچه گربه‌ها از طریق انتقال آنتی‌بادی‌ها از مادر خود طی دوران جنینی دارای ایمنی موقتی هستند و برخی دیگر پس از مواجهه با ویروس یا طی واکسیناسیون نسبت به این بیماری به مدت طولانی ایمن می‌شوند. گربهٔ بیمار مقادیر زیادی از ویروس را در کلیهٔ ترشحات بدنی از جمله بزاق، مخاط، استفراغ، ادرار و مدفوع منتشر می‌کند و حتی بعد از بهبود بالینی ممکن است تا ۶ هفته ناقل بیماری باشد و ویروس را انتقال دهد. ویروس ممکن است از طریق اشیا و وسایل حیوان، غذاها، مو، حشرات یا انسان به حیوان سالم انتقال یابد. باکتری بیماری‌زا
گونه‌های کلستریدیوم در محیط به صورت پراکنده وجود دارند و از طریق گوارشی یا آلوده شدن زخم‌ها با خاک مانند قانقاریای گازی ناشی از کلستریدیوم پرفرینجس و کزاز ناشی از کلستریدیوم تتانی به انسان منتقل می‌گردد. کورینه‌باکتریوم دیفتری
کورینه باکتریوم دیفتری از طریق بزاق فرد بیمار یا ناقل از انسان به انسان منتقل می‌شود. دوره کمون این باکتری بین ۲ تا ۵ روز می‌باشد. اولین قدم در درمان آن تزریق آنتی توکسین است. کورینه باکتریوم دیفتری به اغلب آنتی‌بیوتیک‌ها همچون پنی‌سیلین‌ها، آمپی‌سیلین، سفالوسپورین‌ها، کینولون‌ها، تتراسیکلین‌ها، کلورآمفنیکول، سفوروکسیم، تریمتوپریم حساس می‌باشد. آمیزش جنسی
عفونت‌های جنسی به وسیلهٔ باکتریها، ویروسها و انگلهایی به وجود می‌آیند که در رابطهٔ جنسی از فردی به فرد دیگر منتقل می‌شوند. البته برخی از آنان مانند ایدز و سیفلیس از راه‌های دیگری مانند انتقال از مادر به جنین، انتقال از طریق فراورده‌های خونی و سرسوزن نیز منتقل می‌گردند. سل
باکتری‌های سل می‌توانند از یک منطقه آسیب‌دیده بافت وارد جریان خون شود. آن‌ها می‌توانند در سراسر بدن گسترش یافته و کانون‌های متعدد عفونت را ایجاد کنند که مانند برآمدگی‌های کوچک سفید در بافت‌ها دیده می‌شوند. این نوع شدید از بیماری سل سل ارزنی نامیده می‌شود. این شکل از سل بیشتر در کودکان و افراد مبتلا به HIV شایع است. افراد مبتلا به سل منتشر، حتی با درمان هم میزان مرگ و میر بالایی دارند (حدود ۳۰٪). باکتری بیماری‌زا
به عنوان مثال یرسینیاپستیس عامل طاعون دارای چرخه حیاتی است که به خوبی با جوندگان و کک‌های آن‌ها تطابق یافته‌است و انتقال آن به انسان از طریق کک‌ها اتفاقی است.باسیلوس آنتراسیس عامل سیاه زخم در محیط زیست می‌نماید وگاهی موجب عفونت حیوانات می‌شود و همچنین از طریق فراورده‌هایی مانند پشم فرآوری نشده آن‌ها قابل انتقال به انسان است. لاکتوباسیلوس
لاکتوباسیلوس‌ها به ندرت بیماری زا هستند اما در صورت بیماری زایی عفونت‌های نوزادان و پوسیدگی دندان را به وجود می‌آورند. همچنین عمدتاً در زنان در وضعیت کمبود لاکتوباسیل عفونت‌های متعددی مانند واژینوز باکتریال و واژینیت‌ها بروز می‌کنند. کمبود آن‌ها منجر به افزایش احتمال بروز بیماری‌هایی می‌شوند که اصلی‌ترین آن‌ها عبارتند از بیماری‌های منتقله از طریق جنسی مانند گنوره آ، کلامیدیا، سیفلیس، تریکومونیازیس، HIV و ویروس پاپیلومای انسانی (PHV) که منجر به کانسر سرویکس می‌شود. لیستریا مونوسیتوژنز
باکتری لیستریا مونوسیتوژنز گونه‌ای از باکتری‌های بیماری‌زاست که موجب عفونت لیستریوسیس می‌گردد. این باکتری بی‌هوازی اختیاری است و قادر به زنده ماندن در حضور و نبودن اکسیژن است و به عنوان عامل ایجاد کننده ی طیف وسیعی از بیماری ها در انسان و حیوانات می باشد. تظاهرات لیستریوزیس شامل سپتیسمی، مننگوانسفالیت ( التهاب مغز و پرده‌های مغزی)، زایمان زودرس و سقط جنین در انسان ها، به ویژه در افرادی از جمله زنان باردار، افراد دارای نقص سیستم ایمنی، جنین، نوزادان و افراد مسن می باشد. این باکتری می‌تواند درون سلول‌های میزبان رشد کرده و تولیدمثل کند و یکی از بدترین عوامل بیماریزای ناشی از عفونت مواد غذایی است. ۲۰ تا ۳۰ درصد از عفونت غذایی ناشی از لیستریوسیس در افرادی که در معرض خطر بالایی قرار دارند کشنده است. این باکتری توانایی زنده ماندن در یخچال و دمای ۴ درجه سانتی گراد و PH کم و نمک بالا را دارد. بیماری عفونی
بیماری عفونی یا بیماری واگیر یا بیماری مسری به بیماری گویند که توسط عفونت منتقل و علائم و نشانه‌های بیماری ظاهر شود. این عفونت می‌تواند توسط ویروس، باکتری، قارچ، تک‌یاختگان یا انگل ایجاد شود. کرم‌های لوله‌ای
انتقال آلودگی از راه بلع تخم انگل در غذا می‌باشد. لارو انگل از تخم در روده آزاد شده و پس از مهاجرت به ریه با بلع مجدد وارد روده می‌شود. در روده طول کرمها حتی به سی سانتیمتر می‌رسد. عفونت اغلب بدون علامت است ولی ممکن است موجب تب، درد شکمی، اسهال و مشکلات گوارشی، کاهش وزن و علائم سوءتغذیه و... شود. گاه انگل بالغ و زنده در مدفوع مشاهده می‌شود. آمیزش جنسی در انسان
برخی از بیماری‌های منتقله از راه جنسی مانند ایدز و هپاتیت تظاهرات موضعی خاصی ندارند؛ برخی از این بیماری‌ها عامل غیرمیکروبی دارند مثلاً قارچ تنیا کروریس یا حشره جرب (گال) و شپش عانه. البته عوامل غیرمیکروبی مانند شپش عانه و جرب هر چند ممکن است ناحیه تناسلی را درگیر سازند ولی چون از راه آمیزشی منتقل نمی‌شوند بلکه از راه تماس مستقیم پوست فرد آلوده با فرد سالم منتقل می‌شوند، بهتر است جزء بیماری‌های منتقلهٔ جنسی محسوب نشوند. باکتری بیماری‌زا
برخی از باکتری‌ها که به‌طور معمول در انسان بیماری ایجاد می‌کنند به‌طور اولیه در حیوانات وجود دارند و انسان هارا به‌طور اتفاقی آلوده می‌سازند به عنوان مثال گونه‌های سالمونلا و کمپیلوباکتر به‌طور مشخصی حیوانات را آلوده می‌سازند و از طریق فراورده‌های غذایی آن‌ها به انسان قابل انتقال می‌باشند. سایر باکتری‌ها در اثر تصادفی و بروز اشتباه قادر به ایجاد عفونت شدید در انسان می‌باشند. عفونت قارچی
عفونت‌های قارچی را با توجه به سطح بافتی که در ابتدا کلونی می‌شوند طبقه‌بندی می‌کنند. عفونت‌های سطحی محدود به بیرونی‌ترین لایه‌های پوست و مو هستند. عفونت‌های پوستی عمیق‌تر و در روپوست گسترش می‌یابد، این دسته همچنین شامل بیماری‌های تهاجمی مو و ناخن نیز می‌شود. عفونت‌های زیرپوستی پوست حقیقی، بافت‌های زیرپوستی همچون نیام و ماهیچه‌ها را درگیر می‌کند. عفونت‌های بدنی در اثر بیماری‌زاهای اولیه در ابتدا در ریه‌ها آغاز می‌شود و ممکن است به بسیاری از اندام‌های بدن گسترش یابد. عفونت بدنی‌های در اثر بیماری‌زاهای فرصت‌طلب عفونت در بیمارانی است که دارای نقص ایمنی هستند و در غیر این صورت آلوده نمی‌شدند. سرماخوردگی
به نظر می‌رسد که ویروس‌های سرماخوردگی از طریق بوسه منتقل نمی‌شوند، بلکه این ویروس‌ها از طریق ذراتی که در فواصل نزدیک از طریق سرفه یا عطسه از دهان بیرون می‌آیند می‌توانند منتقل شوند. همچنین انگشتان آلوده در جاهای عمومی مانند دستگیره در، در صورتی که با چشم یا بینی تماس پیدا کنند، ویروس قادر به انتقال خواهد بود. از آنجا که راه ارتباطی بین چشم‌ها و حفره‌های بینی باز است، تماس با چشم می‌تواند باعث انتقال ویروس به سمت بینی شود. ویروس‌های سرماخوردگی در اصل از طریق راه حلق و بینی به بدن منتقل می‌شوند، به همین دلیل دهان را به تنهایی نمی‌توان عامل انتقال ویروس دانست. باکتری بیماری‌زا
تظاهرات بالینی بیماری مانند اسهال سرفه و ترشحات تناسلی حاصل از میکروارگانیسم‌ها اغلب موجب تسهیل انتقال آن‌ها می‌شوند. بهداشت جهانی
مالاریا یک بیماری عفونی منتقله از طریق پشه است که ناشی از انگل‌های جنس پلاسمودیوم است. علائم ممکن است شامل تب، سردرد، لرز و تهوع باشد. سالانه حدود ۵۰۰ میلیون مورد مالاریا در سراسر جهان ثبت می‌شود که بیشتر در میان کودکان و زنان باردار در کشورهای در حال توسعه است. در سال ۲۰۱۶، آفریقا ۹۰ درصد موارد ابتلا به مالاریا و ۹۱ درصد از مرگ و میرهای ناشی از مالاریا را تشکیل می‌دهد. ام‌اس
بسیاری از میکروب‌هاشامل باکتری و ویروس و حتی انگل به عنوان عوامل محرک ام‌اس (MS) مطرح شده‌اند، که بعضی تأیید شده و بعضی دارای احتمال قوی می‌باشند و زمانی به عنوان ریسک فاکتور محسوب می‌شوند که حتماً فاکتورهای ژنتیکی عنوان شده در فرد موجود باشد آنگاه محصولات ژن‌های ذکر شده و اعمال پاتوژن در بدن و همکاری این دو با هم باعث تحریک سیستم ایمنی و حملات خود ایمنی خواهد شد. مکانیسم‌های خود ایمنی بیستاندر اکتیویشن و میمیکری مولکولار از این دسته هستند. نقل مکان از یک محل در دنیا به محلی دیگر در سنین پایین تغییر خطر ابتلاء به ام‌اس را در پی دارد. این‌گونه می‌توان توضیح داد که نوعی عفونت، که توسط یک میکروب شایع و نه یک میکروب نادر تولید می‌شود، به این بیماری مرتبط است. مکانیسم‌های بیماری‌زایی پیشنهادی عبارتست از فرضیه بهداشت و فرضیه شیوع. طبق فرضیه بهداشت، قرار گرفتن در معرض برخی از عوامل عفونت‌زا در اوایل زندگی یک حالت حفاظتی دارد، و این بیماری واکنشی نسبت به مواجه دیرهنگام با چنین عوامل یعنی بعد از سن بلوغ محسوب می‌شود. طبق فرضیه شیوع، علت این بیماری یک عامل عفونت‌زا است که بیشتر در مناطقی شایع است که در آنجا ام‌اس شیوع دارد و در بیشتر افراد بدون هیچ علائمی موجب عفونت در حال پیشرفت می‌شود. فقط در تعداد کمی از موارد و پس از سال‌های زیاد این عامل موجب ابتلاء به دمیلیناسیون می‌شود. از فرضیه بهداشت بیشتر از فرضیه شیوع حمایت و پشتیبانی شده‌است. کروناویروس سندرم حاد تنفسی ۲
ویروس کرونا می‌تواند در محیط اطراف و حتی بیمارستان‌ها از طریق تماس با دستگیره در، تخت، دکمه‌ها، میزها، لبه تخت و دست زدن به سطوح پلاستیکی و فلزی دیگری که در تماس مستقیم با فرد بیمار هستند با توجه به اینکه اغلب از جنس فلز و پلاستیک هستند، منتقل شود. همچنین یافته‌ها نشان می‌دهد رطوبت بالای هوا طول عمر ویروس کرونا را افزایش می‌دهد. این مطالعات بیان می‌کنند که کروناویروس‌ها می‌توانند روی سطح مختلف به‌طور میانگین بین چهار تا پنج روز باقی بمانند. برخی از آن‌ها نیز می‌توانند تا ۹ روز خارج از بدن و در دمای اتاق دوام بیاورند. تشخیص مولکولی مخاطرات مواد غذایی
مخاطرات بیولوژیکی به مواردی گفته می‌شود که طی آن یک عامل بیولوژیک مثل باکتری، انگل، قارچ، ویروسها یا سموم آن‌ها منجر به بیماری زایی در انسان شود. از جمله عوامل بیولوژیکی مهم می‌توان به گونه‌های مختلف باکتریایی مانند سالمونلا، شیگلا، اشریشیاکلی، کمپیلوباکتر، ویبریو پاراهمولیتیکوس، استافیلوکوکوس اورئوس، کلوستریدیوم پرفرنژنس، لیستریا، باسیلوس سرئوس و کلستریدیوم بوتولینوم؛ انگل‌ها و تک یاخته‌هایی مانند تنیا ساژیناتا، تریشینلا اسپیرالیس، توکسوپلاسما گوندی، ژیاردیا لامبلیا و کریپتوسپوریدیوم؛ ویروس‌هایی مانند هپاتیت A، ویروس‌های کوچک کروی (SRSV) مانند ویروس "Norwalk" اشاره نمود. از دیگر عوامل پاتوژن که توسط مواد غذایی قابل انتقال است می‌توان به "Linguatula serrata" و "Sarcocystis spp" اشاره نمود. تا به حال انواعی از این گونه عوامل بیماری زا از نظر ژنتیکی تعیین توالی و در داده پایگاه بانک ژن ثبت شده‌اند. سموم قارچی مهم در مواد غذایی عبارتند از: پاتولین، آفلاتوکسین ،ارگوت و تریکوتسن‌ها. میکروارگانیسم‌های بیماریزا سلامت انسان را از دو طریق مستقیم (بروز عفونت) و غیرمستقیم (تولید سم و ایجاد مسمومیت) تحت تأثیر قرار می‌دهند. عدم رعایت بهداشت در انتقال این عوامل پاتوژن نقش به سزایی دارد. پساب‌زدایی
سیستم تخلیه فاضلاب یا پساب‌زدایی به تأمین بهداشت عمومی مربوط به آب آشامیدنی از طریق تخلیه و تصفیه مناسب فاضلاب انسانی اشاره دارد. سیستم‌های بهداشتی به خاطر ایجاد محیطی تمیز که مانع از انتقال بیماری به ویژه از طریق مدفوع و دهان می‌شود، نقش اساسی در حفظ سلامت انسان ایفا می‌کنند. به عنوان مثال، اسهال، یکی از دلایل اصلی سوء تغذیه و رشد متوقف شده در کودکان، می‌تواند از طریق پساب‌زدایی کاهش یابد. در جوامعی که دارای سطح بهداشتی پایینی از نظر پساب‌زدایی هستند بسیاری از بیماریهای مشابه به راحتی انتقال داده می‌شوند، مانند آسکاریازیس (نوعی عفونت کرم روده یا هلمینیتازیس)، وبا، هپاتیت، فلج اطفال، تب حلزون و تراکوم.