کدام بنا های تاریخی ایران به ثبت ملی رسیده اند؟
بنا میر زبیر
بنا میر زبیر مربوط به دوره ایلخانی است و در شهرستان سیرجان، روستای شریف‌آباد قهستان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۶۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. این بنا به صورت مربعی به ابعاد خارجی ۹ ‏و داخلی ۷متر با قلوه سنگ وملاط گچ ساخته شده است. ارتفاع بنا ازکف تا زیرگنبدکه اکنون فرو ریخته حدود ۸متر است. صورت بنا در ارتفاع ۴ ‏متری به هشت ضلعی و سپس باکاربندی به دایره تبدیل شده و گنبد روی آن استوارگردیده است. ‏فضای داخلی بنا دارای تزئینات وکتیبه های متعددی است که هر کدام در نوع خود از زیبائی های منحصر بفردی برخورد ار می باشند.عکسهایی که در سال های گذشته از محراب بنا گرفته شده نشان می دهند که در دو طرف محراب، تاریخ ساخت و نام سازنده به صورت گچبری مشخص بوده که امروزه از بین رفته است. خانه بچاری
در زمانی که اثر در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید، مالک بنا از ثبت شدن ملک خود در فهرست آثار ملی ایران اطلاع کامل داشته و عدم اعتراض به ثبت توسط ایشان از زمان ثبت (سوم تیر ۸۲) تا زمان درج خبر (چهار اسفند ۸۸) این موضوع را ثابت می‌کند. در ضمن تخریب بناهای تاریخی که در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌اند، برابر ماده ۵۵۸ قانون مجازات اسلامی جرم محسوب و متخلف به مراجع قضایی معرفی خواهد شد. بنیز
برج تاریخی بنیز به همراه ملحقات آن در روستای بنیز شهرستان بهاباد که متعلق به دوران متاخیر اسلامی است، به ثبت ملی رسیده‌است. محسن ذاکری نیا معاون میراث فرهنگی اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان یزد با اشاره به قدمت بنا عنوان کرد: سبک معماری بنا متعلق به دوره متاخراسلامی و دوره قاجار است اما با توجه به فونداسیون بنا و خشت‌های موجود در آن، قدمت بنا به دوره قبل از قاجار نیز می‌رسد. این بنا به شماره ۳۱۱۵۵ در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده‌است. بهشهر
مربوط به دوره صفوی است و در بهشهر، بلوار شهید هاشمی نژاد، خیابان پاسداران، جنب آب وفاضلاب واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۹۴۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. معماری این بنا به صورت دو طبقه بوده و هم‌اکنون طبقه همکف و جزری از طبقه اول آن باقی مانده‌است. از ویژگی‌های معماری این بنا سیستم آب‌رسانی آن است. در وسط عمارت همکف مظهر چشمه وجود دارد. با استفاده از تنپوشه‌های سفالی آب به حوضچه‌های طبقه اول هدایت شده و پس از سرریز به صورت آبشار به چشمه طبقه همکف و حوض‌های اطراف بنا سرازیر می‌شده‌است. این بنا در روزگار آبادانی مزین به نقاشی‌های رنگارنگ. کاشی‌های متنوع بوده‌است. علت نامگذاری آن، جوشیدن چشمه‌ای از دل زمین، در طبقه همکف این عمارت تاریخی است. ساختمان پست قدیم
ساختمان پست قدیم مربوط به اواخر دوره قاجار و اوایل دوره پهلوی است و در بیرجند، در بافت قدیم خیابان منتظری و در نزدیکی مدرسه شوکتیه و خانه پردلی واقع شده‌است. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۱۹۴۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.این بنا در دوره قاجار کاربری نظامی داشته و مکانی برای ساخت، تعمیر، ذخیره و نگهداری اسلحه و مهمات نظامی بود. پس از آن تا سال ۱۳۶۱ برای تلگراف و حمل مرسولات پستی استفاده می‌شده‌است.این بنا از جمله بناهای دو طبقه می‌باشد که ورودی آن در ضلع شرقی واقع شده و همچنین دو ضلع دیگر بنا نیز به صورت دو طبقه ای است. از تزئینات آن می‌توان به آجرکاری به شیوه رگ چینی نام برد. مصالح به کار رفته در این بنا آجر، خشت، گچ و ملات گل است. گردشگری در شمال ایران
کاخ چای‌خوران در تاریخ ۲۶ اسفند ۱۳۵۳ با شمارهٔ ثبت ۱۰۴۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. این بنا در محوطه‌ای به وسعت حدود ۴۰۰۰ متر مربع و در یک طبقه و زیرزمین ساخته شده‌است. دو ورودی اصلی بنا در ضلع‌های شرقی و غربی واقع هستند و فضاهای داخلی ساختمان از دو بخش اصلی و خدماتی تشکیل شده‌است که توسط راهروی میانی به هم متصل شده‌اند. بخش اصلی این بنا شامل بالکن ستون‌دار شمالی و دو تالار مربع شکل در قسمت جنوبی و یک تالار مستطیلی در جهت شمالی‌جنوبی است که با تزئینات زیبای گچ‌بری مزین شده‌است. بخش خدماتی شامل دو اتاق و آبدارخانه و دو ایوان در قسمت‌های شرقی و غربی است. این کاخ از بناهای دوره رضاخان میرپنج است. آرامگاه ابن حسام خوسفی
بنا دارای نقشه چلیپایی شکل و پوشش گنبدی است و در سه جهت، سه طاق نما با قوس جناقی دارد.با اینکه این بنا در اواخر دوره صفویه ساخته شده، اما به خاطر تغییراتی که در دوره قاجار در آن به وجود آمده، قدمت آن را قاجار حساب میکنند. این بنا با شمارهٔ ثبت ۲۰۵۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. همچنین در داخل آرامگاه کتیبه‌ای کاشیکاری شده به رنگ سفید حاوی اشعار ابن حسام است که دور مقبره را فرا گرفته‌است. خانه حقیقی
منزل حقیقی مربوط به دوره زند است و در قائن، محدوده تاریخی شهر، خیابان جانبازان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۸۰۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. مساحت خانه حقیقی حدود ۱۵۶۰ متر است که به صورت دو ایوانی شده‌است. پلانی نامنظم دارد و ورودی اصلی خانه در ضلع شرقی قرار گرفته که شامل پیشخوان، هشتی و دالان نهایی ورودی است. این بنا دارای چهار صحن می‌باشد که سه ورودی از داخل هشتی و صحن چهارم که شامل فضاهای اصطبل و انبار می‌باشد از راه مطبخ ورودی کوچکی در ضلع شمالی بنا قابل دسترسی بوده‌است. اندرونی بنا شامل فضاهای نشیمن، ایوان زمستانی و تابستانی، مطبخ، فضاهای پشت ایوان و صحن می‌باشد.
کافه نادری
ساختمان کافه نادری و هتل نادری تهران در سال ۱۳۸۲ به شماره ثبت ۱۰۴۴۶ در فهرست آثار ملی ایران قرار گرفتند. فهرست آثار ملی شهرستان دزفول
دزفول از معدود شهرهای ایران است که منابع و بافت تاریخی‌اش هنوز از بین نرفته‌است، ولی به واسطه ۸ سال جنگ تحمیلی، اکنون به شدت نیاز به مرمت و رسیدگی دارد. اگرچه ارزش فرهنگی بناهای تاریخی درک می‌شود، دولت به دلایل مالی یا حقوقی از پس نگهداری آن‌ها بر نمی‌آید. به‌طور خاص، خانه‌های قدیمی که مالکیت خصوصی دارند تحت خطر تخریب قرار دارند و دست‌کم سه خانهٔ تاریخی پاکارزاده، معزی و فیروزی که هر سه ثبت ملی نیز شده بودند در دههٔ ۱۳۹۰ تخریب شدند. خانه‌های تاریخی دزفول به شیوهٔ ساسانیان بنا شده‌اند و به دلیل دوری شهر از پایتخت، گذار از معماری سنتی به مدرن در سبزوار تا قبل از دورهٔ پهلوی اول اتفاق نیفتاد. قدیمی‌ترین خانهٔ دزفول، خانه رخشانفر است که قدمتش به دورهٔ صفویه بازمی‌گردد. شهر دزفول که در حاشیهٔ رود دز واقع شده، بر روی شبکه‌ای از قنات‌ها و قمشها ساخته شده‌است. همزمان با بزرگ شدن شهر و تبدیل مزارع کشاورزی و باغ‌ها به مناطق مسکونی، دهانه برخی از آن‌ها پوشیده شده و یا به طور کلی از بین رفته است. ساخت کانال‌های فاضلاب و شهرسازی و ساخت‌وسازهای غیراصولی باعث انسداد قمش‌ها شده و آن‌ها را در معرض نابودی قرار داده‌است. مجموعه بناهای ساروتقی
مجموعه بناهای ساروتقی مربوط به دوره صفوی است و در اصفهان، بازار بزرگ، خیابان مشیر یخچال، کوچه گلبهار واقع شده و این اثر در تاریخ با شماره ثبت ۹۰۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. قلعه الموت
امروزه بخش بزرگی از برج و باروی این بنای سترگ ویران شده‌است. برماندهای این اثر تاریخی در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۲۵۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. شهرستان تویسرکان
این بنا نمونه بارزی است از دوره ای که فرهنگ و معماری ایران تحت تأثیر ” فرنگ رفتگان ” قرار می‌گیرد و عناصر فرهنگ و معماری غرب در معماری ایران و البته در سطحی‌ترین لایه آن (تزئینات معماری) جلوه گر می‌شود. این اثر ارزشمند در تاریخ ۲۷/۱۰/۷۷ و به شماره ۲۲۴۶ در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده‌است. بهشهر
مربوط به سده‌های اولیه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان بهشهر، روستای کوهستان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۵۴۱۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. بنا بر گواهی تاریخ، قریه‌ای که اکنون به کوهستان معروف است زمانی «طوسان» نام داشت که به دست «طوس نوذر» که از خاندان «کیانیان» بوده بنیاد شده‌است. مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان بهشهر، بخش یانه‌سر، روستای یانه سر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۸۴۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. این ساختمان به عنوان مقر حکومت سردار رفیع یانه سری یا سردار رفیع یانسری به ثبت رسیده‌است. مربوط به سده‌های اولیه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان بهشهر، روستای گرجی محله واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۵۴۰۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. کلیسای استپانوس مقدس
این بنای تاریخی به شماره ۴۲۹ در فهرست آثار ملی ایران ثبت گردیده و به خاطر قدمت و سابقه تاریخی و مذهبی و شیوه معماری منحصر به فرد آن در سال ۱۳۸۶ همراه با کلیساهای دیگر در استان آذربایجان، در میراث جهانی یونسکو به ثبت رسید. شاهزاده حسین (قزوین)
این بنا که اصالتاً مربوط به دوره ایلخانی است در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۳۳۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. موزه سنگ طاق‌بستان
چهار سرستون تاریخی متعلق به دوره ساسانی که در موزۀ سنگ طاق‌بستان نگهداری می‌شوند،‌ در دی ماه ۱۳۹۹ در فهرست آثار ملی ایران ثبت شدند. بنای توباغی
بقایای بنای توباغی مربوط به سده‌های میانه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان فراشبند، بخش دهرم، دهستان دهرم، غرب روستای احمدآباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۴۷۳۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. چغازنبیل
چغازنبیل جزو معدود بناهای ایرانی است که در فهرست آثار میراث جهانی یونسکو ثبت شده‌است. در بعضی از کتب تاریخی قدیمی، شوش (شهر باستانی) را چغازنبیل نامیده‌اند. بارده (بن)
بارده دارای چندین آثار تاریخی ثبت شده‌ در فهرست آثار ملی ایران است. این روستا دارای دو قلعه است که یکی تخریب شده و دیگری در اختیار اداره میراث فرهنگی است. قلعه محمدحسن خان بختیاری به سبک ارگ کریم خان زند ساخته شده‌است. این روستا دارای سه گرمابه بوده که هم اینک تنها یک گرمابه باقی‌مانده و گرمابهٔ دیگر تعطیل شده و در اختیار وزارت میراث فرهنگی قرار دارد و گرمابهٔ دیگر نیز ویرانه‌هایش قابل مشاهده است. قلعه بارده با شمارهٔ ثبت ۱۲۴۰۴ حمام و غسالخانه بارده با شمارهٔ ثبت ۱۹۴۷۵ و پل بارده با شمارهٔ ثبت ۱۹۴۸۹. پیست اسکی بارده یکی از اصلی ترین و پر طرفدارترین پیست های استان چهار محال و بختیاری است. این پیست در 5 کیلومتری روستای بارده واقع شده است. سفید پوش شدن پیست اسکی بارده در روزهای پایانی پاییز هر سال،علاقمندان ورزشهای زمستانی را به این میدان ورزشی تفریحی می کشاند.ارتفاع هزار متری از سطح دریا، شیب مناسب، جاده دسترسی و نزدیکی به شهرکرد از مهمترین ویژگی‌های پیست اسکی بارده است.میدان اسکی بارده دارای ۴۰۰ متر طول و مجهز به تله اسکی است. فهرست آثار ملی شهرستان سبزوار
تا سال ۱۳۹۱، هشتاد و سه اثر ملی در شهرستان سبزوار ثبت شده‌اند که از این میان ۷۶ تا به صورت بنا، ۵ تا به صورت تپهٔ باستانی، و ۲ تا به صورت محوطهٔ باستانی هستند. عمدهٔ این آثار در بافت تاریخی شهر سبزوار قرار گرفته‌اند؛ به‌ویژه در امتداد خیابان اصلی شهر، خیابان بیهق. روستای زعفرانیه با داشتن ۶ اثر ملی ثبت‌شده در میان روستاهای سبزوار ممتاز است و یکی از روستاهای هدف گردشگری در این شهرستان محسوب می‌شود. شاخص‌ترین اثر تاریخی شهرستان سبزوار منارهٔ خسروگرد است که اولین اثر ثبت‌شدهٔ کل شهرستان نیز هست؛ این اثر در ۱۵ دی ۱۳۱۰ با شمارهٔ ۷۷ با عنوان «میل خسروگرد» ثبت شد که آن را به یکی از اولین آثار ملی ثبت‌شده در ایران مبدل کرد. همین اثر در همان تاریخ با شمارهٔ ۱۶۰ و با عنوان «مناره» دوباره ثبت شد و هنوز در فهرست‌ها با دو شمارهٔ ثبتی مجزا موجود است. اداره میراث فرهنگی ماسوله
شهر تاریخی ماسوله به تاریخ ۱۳۵۴/۵/۳۰ به عنوان اولین شهر تاریخی زنده کشور به صورت یک مجموعه کامل در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده و از آن زمان تاکنون تحت نظارت دفتر فنی انجمن ملی آثارباستانی و سازمان میراث فرهنگی بوده‌است. اولین ضوابط حفاظتی ساخت و ساز در این بافت تاریخی به سال ۱۳۵۶ تدوین و در سال ۱۳۷۶ نیز مجموعه حرایم حفاظتی عرصه ثبتی این شهر از سوی سازمان میراث فرهنگی تهیه و ابلاغ شده‌است. اداره میراث فرهنگی ماسوله در ابتدا در محل خانه درزی واقع در طبقه بالای محل فعلی پایگاه مستقر بوده و به انجام فعالیت‌های مرمتی به ویژه پس از زلزله سال ۱۳۶۹ پرداخته است. در سال ۱۳۸۱ با راه اندازی پروژه‌های بزرگ سازمان میراث فرهنگی، فعالیت‌های پایگاه پژوهشی ماسوله دورهٔ جدیدی را آغاز نمود که با انجام پروژه‌هایی نظیر مرمت و احیای کفابازار، مرمت تعداد کثیری از خانه‌های تاریخی و همچنین راه اندازی پایگاه فعلی در محل حمام قدیمی بالای بازار ادامه یافت. از سال 1390 تاکنون اقدامات شاخصی نظیر مرمت مسجد جامع، مسجد کشه سر، تکیه حسینیه، احیای نگارسرای ماسوله، مرمت مسجد قنبرآباد، راه اندازی دفتر ثبت جهانی و کتابخانه تخصصی، بازسازی آسیاب تاریخی، راه اندازی موزه میراث فرهنگی (خانه موزه درزی)، موزه عون بن علی و انتشار کتاب ماسوله و ادامهٔ دیگر فعالیت‌های مرمتی در دستور کار بوده‌است.آرشیو پایگاه پژوهشی میراث فرهنگی ماسوله حمام فین
ثبت در فهرست میراث جهانی یونسکو بنای حمام فین در ۱۵ آذرماه سال ۱۳۱۴ خورشیدی در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید. در پی تلاشی چندساله، یونسکو نیز در سال ۲۰۱۱ میلادی، باغ فین را که حمام فین نیز در آن مجموعه قرار دارد، در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت کرد. ویلای نمازی
این بنا در تاریخ با شماره ثبت ۲۰۱۵۴ به عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. عمارت چهار صفه غلامحسین نادری
عمارت چهار صفه مربوط به دوره ایلخانی است و در شهرستان کازرون، بخش کوهمره، دهستان کوهمره، شمال روستای دوسیران واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۰۹۳۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. برج مهماندوست
این بنا با شمارهٔ ثبت ۲۷۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. فهرست نخستین آثار ملی ثبت‌شده در ایران
این بخش شامل فهرست ۳۴۰ اثر ملی ایران است که در چهارده مرحله و در ده ساله نخست ثبت آثار ملی در زمان رضاشاه پهلوی به ثبت رسیدند. تپه بکسایه
لازم است ذکر شود که سلیمان‌تپه (ایلام)، تپه بکسایه، سبعات خزیر (چهار ریز) سه تپه باستانی و نخستین آثار ملی ثبت شده در ایران هستند. ژاک دو مورگان در کتابش هر سه این آثار را متعلق به تمدن عیلام می‌داند. این آثار به هنگام ثبت واقع در استان ایلام (لرستان پشتکوه) در ایران قلمداد شده‌اند ولی هم‌اکنون در ایران قابل شناسایی نیستند و به دلایل نامعلومی درون کشور عراق قرار گرفته‌اند. این نقاط که بسیار نزدیک به مرز دو کشور بوده‌اند احتمال دارد با جابجایی مرزها به دلایلی چون اجرای عهدنامه ۱۹۷۵ الجزایر یا قطعنامه ۵۹۸ شورای امنیت از محدوده خاک ایران خارج شده باشند. برخی باستان‌شناسان مدعی‌اند در میان این آثار محل تقریبی سلیمان‌تپه را روی نقشه پیدا کرده‌اند ولی این مکان پوشیده از مین است و هیچ باستان‌شناسی جرات نزدیک شدن بدان را ندارد. بندر انزلی
کاخ میان پشته، برج ساعت، ساختمان موزیک، پل غازیان، بنای شهرداری، سر در اداره بنادر و دریانوردی، بانک ملی انزلی، کلیسای مریم مقدس، منبع آب اداره بنادر، مناره مسجد قائمیه، ساختمان قدیمی دادگستری، مجموعه میدان امام، هتل گل سنگ، بلوار ساحلی، عمارت قاسم اف و ساختمان دبیرستان مهدخت (شرف) را از دیگر بناهای تاریخی ثبت شده شهرستان انزلی است. ساختمان شهربانی
ساختمان شهربانی مربوط به دوره پهلوی اول است و بعد از پل چشمه کیله در خیابان دکتر فاطمی شهر تنکابن واقع شده است. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۵۲۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. فرهنگ ایرانی
معماری ایرانی دارای دانش بومی و پیشینه‌ای طولانی است و در طول تاریخ، همواره به عنوان عالی‌ترین بخش هنر ایران، شناخته شده‌است. این معماری در دوره‌های هخامنشیان، پارت‌ها و ساسانیان برتر بوده‌است و در دوران اسلامی نیز برتری خود را حفظ کرد. فرهنگ باستانی ایران از سبک معماری عمیقی برخوردار است. ایلامی‌ها، هخامنشیان، هلنیستی‌ها و دیگر سلسله‌های پیش از اسلام، آثار سنگی برجسته‌ای را از عظمت معماری خود به جای گذاشته‌اند. چغازنبیل و پارسه از این آثار هستند و هر دو در سال ۱۹۷۹ میلادی، به عنوان میراث جهانی یونسکو شناخته شدند. مجموعه‌آثار رهبانی ارامنه ایران در سال ۲۰۰۸ م، به عنوان میراث جهانی یونسکو ثبت شد؛ معماری این مجموعه، نمایانگر ترکیبی از فرهنگ‌های بیزانس، پارسی و ارمنی است. از آغاز دوران اسلامی، دستاوردهای معماری سلسله‌های سلجوقی، ایلخانی و صفوی، منحصراً قابل توجه است. در این دوران، شهرهایی در ایران، نظیر نیشابور، اصفهان و شیراز در بین شهرهای بزرگ جهان اسلام قرار گرفتند و شمار بالای مسجدها، مدرسه‌های اسلامی، زیارتگاه‌ها و کاخ‌های آن‌ها، یک سبک معماری ایرانی را شکل داد که در مجموعهٔ بزرگتر اسلامی قرار داشت. عمارت نواب
عمارت نواب مربوط به دوره پهلوی است و در یزد، بلوار کوثر، نرسیده به پل قطار واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۴۴۳۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. مدرسه گلشن
مدرسه تاریخی گلشن تنها مدرسه تاریخی باقیمانده در شهر نیشابور متعلق به دوره تیموری در سال ۱۳۸۱ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. معماری و طراحی این مدرسه، بخش‌های مختلفی از هنرها را در خود گنجانده است. در پیکره آن معماری دوران تیموری، صفویه و پهلوی استفاده شده است. مدرسه گلشن از دو ایوان اصلی و حجره‌های متعدد تشکیل شده و در ۱۰ دی ماه ۱۳۸۱ به شماره ۶۷۴۲ در ردیف آثار ملی کشور به ثبت رسیده‌است. هیئت امنای مدرسه نیز مطابق تعهدنامه شماره ۱۳۶۵ مورخ ۳ اسفند ۱۳۸۵ متعهد شده‌اند که همواره با سازمان میراث فرهنگی در تعمیر و بهسازی آن هماهنگ باشند. ایران
معماری ایرانی دارای دانش بومی و پیشینه‌ای طولانی است و در طول تاریخ، همواره به عنوان عالی‌ترین بخش هنر ایران، شناخته شده‌است. این معماری در دوره‌های هخامنشیان، پارت‌ها و ساسانیان برتر بوده‌است و در دوران اسلامی نیز برتری خود را حفظ کرد. فرهنگ باستانی ایران، از سبک معماری عمیقی برخوردار است. ایلامی‌ها، هخامنشیان، هلنیستی‌ها و دیگر سلسله‌های پیش از اسلام، آثار سنگی برجسته‌ای را از عظمت معماری خود، به جای گذاشتند. چغازنبیل و پارسه از این آثار هستند و هر دو در سال ۱۹۷۹ میلادی، به عنوان میراث جهانی یونسکو شناخته شدند. مجموعه‌آثار رهبانی ارامنه ایران در سال ۲۰۰۸ م، به عنوان میراث جهانی یونسکو ثبت شد؛ معماری این مجموعه، نمایانگر ترکیبی از فرهنگ‌های بیزانس، پارسی و ارمنی است. از آغاز دوران اسلامی، دستاوردهای معماری سلسله‌های سلجوقی، ایلخانی و صفوی، منحصراً قابل توجه است. در این دوران، شهرهایی در ایران، نظیر نیشابور، اصفهان و شیراز در بین شهرهای بزرگ جهان اسلام قرار گرفتند و شمار بالای مساجد، مدرسه‌های اسلامی، زیارتگاه‌ها و کاخ‌های آن‌ها، یک سبک معماری ایرانی را شکل داد که در مجموعهٔ بزرگتر اسلامی قرار داشت. مجموعه ساختمانی حقیقت
مجموعه ساختمانی حقیقت مربوط به سدهٔ ۱۳ ه.ق است و در خوانسار، خیابان امام، کوچه شهدا، کوچه شهید مجتبی شجاعی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۱۶۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. شهرستان ملکان
۱۱۶ منطقه و محوطه تاریخی شهرستان ملکان در آثار ملی ایران ثبت شده‌است. پل دختر (قیزلار کورپوسی)، تپه علی‌بلاغی، مسجد جامع لیلان، قلعه بختک، پل آجری لیلان چای، آب معدنی شورسو، آب معدنی آرپادره سی، کوه شیروانشاهلو و همچنین دره گاومیش ئولناز و غار آبی بنایم و سرچشمه‌های سرسبز روستای باباقاضی جاذبه‌های طبیعی و تاریخی شهرستان ملکان به‌شمار می‌آیند. از دیگر مکان‌های تاریخی می‌توان به قره کولیگ لر و سلمان تختی و آق اولیا در بایقوت و قره تپه بایقوت اشاره کرد. بناهای روستای تاج‌آباد (عباس‌آباد)
بناهای روستای تاج آباد (عباس‌آباد) مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان اصفهان، در بین راه مورچه خورت به نطنز واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۹۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. بنادک سادات
از مهم‌ترین آثار تاریخی این روستا مسجد جامع آن با بیش از چهارصد سال قدمت که در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده می‌باشد. امامزاده سید شمس الدین، مسجد سید شمس الدین، خانه محمد هادی، خانه خیرآبادی‌ها، باغ افصح، آسیاب خروسی از دیگر آثار گردشگری این روستا می‌باشد. فهرست آثار ملی شهرستان آباده
فهرست آثار ملی شهرستان آباده بخشی از آثار ملی استان فارس در ایران است. عمارت کلاه فرنگی آباده یکی از آثار ملی در این شهرستان است که سال ۷۹ به شماره ۳۴۰۸ به ثبت آثار ملی ایران رسیده و در حاشیه میدان ولیعصر (عج) شهر آباده واقع شده‌است. مجموعه بناهای حاج غفار
مجموعه بناهای حاج غفار مربوط به دوره قاجار است و در مراغه، خیابان چمران، کوچه حاج غفار واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۲۰۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. استان البرز
استان البرز دارای بناها و جاذبه های طبیعی بسیاری است که ۵۲ بنای استان البرز در فهرست آثار ملی ایران ثبت شده اند. مجموعه بناهای روش مهر
مجموعه بناهای روش مهر مربوط به سده‌های اولیه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان بهبهان، بخش مرکزی، دهستان حومه، تنگ تکاب، ۵ کیلومتری شرق روستای امام رضا (ع ۹ واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۹۲۴۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. بنای میرملاس
بنای میرملاس مربوط به اوایل دوره پهلوی است و در خرم‌آباد، ابتدای خیابان حافظ، روبروی خیابان فدائبان اسلام واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۳۷۵۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. قنات گوهرریز جوپار
در چهلمین اجلاس میراث جهانی یونسکو که ژوئیه ۲۰۱۶ در استانبول برگزار شد، یازده قنات ایرانی به عنوان بیستمین اثر ایران بر اساس دو معیار از ۶ معیار فرهنگی کمیته میراث جهانی شامل گواهی بی‌همتا یا دست‌کم استثنایی بر یک سنت فرهنگی و نمونه‌ای برجسته در معماری یا تکنولوژی که مرحله مهمی از تاریخ بشر را نشان دهد، در فهرست میراث جهانی قرار گرفت. پرونده ۱۱ قنات ایرانی با داشتن تکنولوژی متفاوت و با قدمت بیش از ۲۵۰۰ تا ۲۰۰ سال به یونسکو جهت ثبت جهانی ارائه شد و پس از بررسی و تأیید کارشناسان یونسکو این پرونده ثبت و در فهرست آثار جهانی قرار گرفت. یازده قناتی که ثبت جهانی شده‌اند، هرکدام به لحاظ قدمت، نوع معماری، عمق، طول و مشخصاتی از این دست، منحصر به فرد و بی نظیر هستند. قنات گوهرریز جوپار نیز به عنوان یکی از این قنات‌های یازده‌گانه در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسید. مجموعه میدان امیرچخماق
تکیه امیر چقماق در سال ۱۳۳۰ هجری شمسی و با شماره ۳۸۳ و مسجد امیر چقماق در سال ۱۳۴۱ با شماره مستقل ۲۴۷ در فهرست آثار ملی به ثبت رسیدند. همچنین این بناها و دیگر الحاقات به عنوان مجموعه امیرچقماق نیز با شماره ۲۴۱۶ به ثبت ملی رسیده‌است. عمارت کلاه‌فرنگی بندرعباس
این عمارت که بیش از سه قرن قدمت دارد در مجاورت اسکله قدیم بندرعباس رو به دریا و در بلوار طالقانی قرار گرفته و در سال ۱۳۸۴با شماره ۱۳۸۳۵در فهرست آثار ملی ایران ثبت شده‌است. گنبد کاووس
افراد نوجوان بصورت بازی و مسابقه های کوچه ای و روستایی فوتبال، والیبال، کبدی و... انجام میدهند.گنبد کاووس دارای مناطق گردشگری و تاریخی بسیاری از جمله زندان گنبد، برج گنبد، امامزاده یحیی بن زید، دریاچه مصنوعی گنبد کاووس، موج‌های آبی ناتمام، پارک توریستی الغدیر، بازار بزرگ روس‌ها، مجتمع سوارکاری گنبد کاووس، شهر تاریخی جرجان، سد گلستان ۱ و ۲، و سه تالاب آلماگل، آجی‌گل و آلاگل در نزدیکی بازارچه و در جوار گمرک قرار دارد، مسافرین می‌توانند ضمن صید ماهی از تالاب‌ها (در صورت ممنوعه نبودن فصلی) و خرید از بازارچه از هتل و رستوران مستقر در آن محل نیز برای بیتوته و اسکان موقت استفاده نمایند.برج گنبد قابوس این میراث ماندگار ایران، یکشنبه شب (۱۹ شهریور ۱۳۹۱) در مراسمی با حضور رئیس‌جمهور وقت (محمود احمدی‌نژاد) در فهرست آثار یونسکو قرار گرفت و ثبت جهانی شد. سلماس
حمام شیخ با بهره‌مندی از معماری سنتی ایرانی، تنها اثر باقیمانده از معماری حمام‌های سنتی در سلماس است و در سال ۱۳۷۹ به شماره ۳۴۷۵ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. این بنا بعد از ثبت در فهرست آثار ملی، تبدیل به مجموعه فرهنگی و هنری شده‌است و به عنوان نمایشگاه آثار مردم‌شناسی استفاده می‌شود. تپه اهرنجان یا گول تپه‌سی به عنوان یکی از نخستین سکونتگاه‌های بشری در ایران شناخته می‌شود و ظرفیت منحصربفردی برای مطالعات و کاوش‌های باستان‌شناسی دارا می‌باشد. مسجد گله‌داری
این بنا به شماره ۱۵۹۵/۳ در فهرست آثار تاریخی ملی ایران به ثبت رسیده‌است. کاخ دادگستری تهران
کاخ دادگستری بنای تاریخی و اصلی دادگستری در ایران است که در خیابان خیام، تهران قرار دارد. این اثر با نام "ساختمان دادگستری کل کشور" در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۴۶۱۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. مجموعه بناهای بادرود
مجموعه بناهای بادرود مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان تهران، روستای پادرود واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۳۱۰۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. حماملو
از قدیم‌ترین اثرهای تاریخی حماملو، تپه قلعه حماملو و تپه و گورکان حماملو (گوورچین گیران) است که تپه قلعه حماملو در تاریخ ۱۸ اسفند ۱۳۸۷ با شمارهٔ ثبت ۲۵۲۱۸ و تپه و گورکان حماملو (گوورچین گیران) در تاریخ ۲۷ بهمن ۱۳۸۷ با شمارهٔ ثبت ۲۴۶۹۸ به‌عنوان آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌اند. استان اصفهان
در فهرست میراث جهانی یونسکو از میان ۲۱ مکان ثبت شده از ایران، ۴ مورد شامل میدان نقش جهان، باغ ایرانی (باغ چهلستون و باغ فین کاشان)، مسجد جامع اصفهان و قناتها (مزدآباد میمه، وزوان در بخش میمه و قنات دوطبقه اردستان) در استان اصفهان می‌باشند. همچنین تعداد آثار تاریخی شناسایی شده در استان ۲۲۱۱۱ مورد و تعداد آثار ثبت شده تاریخی استان تا پایان سال ۱۳۹۴ در فهرست آثار ملی ۱۷۳۱ اثر می‌باشد. در استان اصفهان تعداد ۲۴ موزه شامل موزه‌های محلی، استانی دولتی یا مشارکتی وجود دارد که در آنها حدود ۲۱ هزار شیء تاریخی نگهداری می‌شود. در استان اصفهان ۵۴۸ محوطه و منطقه باستانی با وسعت و قدمت مختلف وجود دارد. بهشهر
مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان بهشهر، بخش قره طغان، روستای قره تپه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۵۴۱۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. عمارت افغان نژاد در روستای قره‌تپه بر بالای تپه‌ای به همین نام واقع است. این مجموعه شامل سه عمارت و یک حمام زیبا بود که از یادگارهای کم‌نظیر عصر قاجاریه در مازندران است. این بنای سه طبقه دارای پنجره‌های زیبای ارسی در شرق بنا و درهای زیبا با تزیینات شیشه‌ای و تراس طبقه اول دارای طاق‌های قوسی شکل است. علاوه بر عمارت مسکونی، حمام مجموعه نیز در ضلع جنوبی قرار گرفته و دارای تزیینات آهک بری زیبایی است. این حمام دارای سربینه، راهروی ورودی بینه و سرویس‌های بهداشتی بود. در دیوارهٔ بینه و سربینه گچ بری‌های زیبا با طرح گل و گیاه به شکل طوماری مشاهده می‌شود. مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان است و در شهرستان بهشهر، روستای شهید آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۵۴۳۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. محوطه تاریخی و فرهنگی بیستون
"بقایای پل ساسانی (خسرو)" که مربوط به دوره ساسانیان است در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۸۹۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. کاروانسرای ایلخانی بر روی ویرانه‌های کاخ ناتمام ساسانی ساخته شده بود. اما بعدها بر اثر یک زمین‌لرزه کاملاً ویران شد. بعدها در دورهٔ قاجار، روستایی روی آن ساخته شد. هنر ایرانی
معماری ایرانی دارای دانش بومی و پیشینه‌ای طولانی است و در طول تاریخ، همواره به عنوان عالی‌ترین بخش هنر ایران، شناخته شده‌است. این معماری در دوره‌های هخامنشیان، پارت‌ها و ساسانیان برتر بوده‌است و در دوران اسلامی نیز برتری خود را حفظ کرد. فرهنگ باستانی ایران، از سبک معماری عمیقی برخوردار است. ایلامی‌ها، هخامنشیان، هلنیستی‌ها و دیگر سلسله‌های پیش از اسلام، آثار سنگی برجسته‌ای را از عظمت معماری خود، به جای گذاشتند. چغازنبیل و پارسه از این آثار هستند و هر دو در سال ۱۹۷۹ میلادی، به عنوان میراث جهانی یونسکو شناخته شدند. مجموعه‌آثار رهبانی ارامنه ایران در سال ۲۰۰۸ م، به عنوان میراث جهانی یونسکو ثبت شد؛ معماری این مجموعه، نمایانگر ترکیبی از فرهنگ‌های بیزانس، پارسی و ارمنی است. از آغاز دوران اسلامی، دستاوردهای معماری سلسله‌های سلجوقی، ایلخانی و صفوی، منحصراً قابل توجه است. در این دوران، شهرهایی در ایران، نظیر نیشابور، اصفهان و شیراز در بین شهرهای بزرگ جهان اسلام قرار گرفتند و شمار بالای مساجد، مدرسه‌های اسلامی، زیارتگاه‌ها و کاخ‌های آن‌ها، یک سبک معماری ایرانی را شکل داد که در مجموعهٔ بزرگتر اسلامی قرار داشت. بنای فکری
این بنای تاریخی که یکی از ارزنده‌‌ترین خانه‌های بندرلنگه است، بیش از ۱۰۰سال قدمت دارد و مربوط به دوران قاجاریه است و در ابتدای شهر در محله پاکرتی‌ واقع شده و در تاریخ با شماره ۱۸۳۳ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. بند برج عیار
بند برج عیار یا صابی کش یکی از بناهای مجموعه بناهای آبی تاریخی شوشتر است که در مسیر رود گرگر قرار گرفته است. در کنار این بند آثاری از عبادتگاه‌های صابئین نیز دیده می‌شود. پیشینه ساخت این بند همانند دیگر بناهای آبی تاریخی شوشتر، به دورهٔ ساسانیان بازمی‌گردد. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۹۴۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسید. همچنین این بند به همراه ۱۵ اثر تاریخی دیگر شوشتر در نشست سالانه کمیته میراث جهانی یونسکو در ۲۶ ژوئن ۲۰۰۹ (۵ تیرماه ۱۳۸۸) در شهر سویل اسپانیا، با احراز معیارهای ۱، ۲ و ۵ با عنوان نظام آبی تاریخی شوشتر به عنوان دهمین اثر ایران در فهرست میراث جهانی یونسکو با شماره ۱۳۱۵ به ثبت رسید. دانشگاه تهران
بنای دانشگاه تهران در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۴۴۵ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. دژ ایزدخواست
دژ باستانی ایزدخواست بر فراز صخره بزرگی بنا نهاده شده‌است و در درون آن برماندهایی از آتشکده دوره ساسانیان بر جای مانده‌است. این چهارطاقی هم‌اکنون به صورت یک مسجد درآمده‌است، با این همه در درون دژ آثاری از زمان اصلی ساختمان دیده می‌شود. وجود آتشکده در میانه دژ نشانگر حضور موبدان و طبقه اشراف، بزرگان و درباریان در دژ ایزدخواست بوده‌است. این آتشکده پس از اسلام به مسجد تبدیل شد و هم‌اکنون در فهرست آثار ملی ایران ثبت شده‌است. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۳۷۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. موزه ایران باستان
ساختمان این موزه در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۶۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. تخت فولاد
این اثر به‌طور یکجا و پس از آن اجزای آن یک به یک در فهرست آثار ملی ایران ثبت شده‌است. در میان هر یک از قطعه‌های تخته فولاد آرامگاه یک یا چند تن از مشاهیر نامدار قرار دارد و آن قطعه به عنوان "تکیه" و به نام آن فرد نامیده می‌شود. مکان‌های مهم و تاریخی ثبت شده ملی تخت فولاد عبارتند از:در سال ۱۳۶۳ این گورستان متروک اعلام شد. از عناصر معماری وابسته به تخت فولاد مانند مسجدها، کاروانسراها، آب‌انبارها جز اندک شمار، چیزی باقی نمانده‌است. دو مصلا در بخش جنوب غربی تخت فولاد وجود داشته‌است که از آثار دورهٔ صفوی بودند؛ که یکی از آن‌ها در سال ۱۳۰۰ قمری به دستور حاج محمدتقی نقشینه مرمت شده بود؛ لیکن هر دو مصلا در سالهای اخیر تخریب، و به جای آن‌ها مصلای بزرگ جدید شهر اصفهان احداث شده‌است. جز مسجد رکن‌الملک مساجد دیگری هم در این گورستان وجود داشته‌اند که در سی سال اخیر همگی تخریب شده‌اند از جمله مسجد تکیه خوانساری از دورهٔ صفوی و مسجد تکیهٔ آقا مجلس از آثار دورهٔ قاجار. همچنین آب‌انبارهای تکیهٔ کازرونی، آقا مجلس، بابا رکن‌الدین، چهارسوقی، و شهشهانی ازجمله آب‌انبارهای ویران شدهٔ این مجموعه به حساب می‌آیند. جداره ساختمان عهدنو
جداره ساختمان عهدنو مربوط به دوره پهلوی است و در تبریز، خیابان امام، ضلع جنوبی شرقی میدان باغ گلستان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۹۲۰۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. ساختمان ثبت احوال رودسر
ساختمان ثبت احوال رودسر مربوط به دوره پهلوی است و در رودسر، جنوب میدان قدیمی رودسر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۷۸۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. سبعات خزیر (چهار ریز)
لازم است ذکر شود که سلیمان‌تپه (ایلام)، تپه بکسایه، سبعات خزیر (چهار ریز) سه تپه باستانی و نخستین آثار ملی ثبت شده در ایران هستند. ژاک دو مورگان در کتابش هر سه این آثار را متعلق به تمدن عیلام می‌داند اما کارشناس ایرانی ثبت کننده این اثر عقیده داشته‌است که سبعات خزیر بر خلاف دو اثر دیگر عیلامی نیست بلکه به تمدن گابالو تعلق دارد. این آثار به هنگام ثبت واقع در استان ایلام (لرستان پشتکوه) در ایران قلمداد شده‌اند ولی هم‌اکنون در ایران قابل شناسایی نیستند و به دلایل نامعلومی درون کشور عراق قرار گرفته‌اند. این نقاط که بسیار نزدیک به مرز دو کشور بوده‌اند احتمال دارد با جابجایی مرزها به دلایلی چون اجرای عهدنامه ۱۹۷۵ الجزایر یا قطعنامه ۵۹۸ شورای امنیت از محدوده خاک ایران خارج شده باشند. برخی باستان‌شناسان مدعی‌اند در میان این آثار محل تقریبی سلیمان‌تپه را روی نقشه پیدا کرده‌اند ولی این مکان پوشیده از مین است و هیچ باستان‌شناسی جرات نزدیک شدن بدان را ندارد. قراملک
از آثار تاریخی محله تاریخی،فرهنگی قراملک مسجد تاریخی جامع قراملک که بجا مانده از دوران صفوی می‌باشد در سال 1386 در فهرست آثار ملی ثبت شده و مسجد تاریخی حاج زین العابدین(قانلی کفن مچیدی) که هنوز در فهرست آثار ملی ثبت نشده است و هم چنین حمام تاریخی و منحصربفرد ناظم الدوله دیبا واقع در ضلع شمالی میدان تاریخی حسینیه قراملک که در بی توجهی مسئولین وقت و مردم در زیر خاک مدفون مانده است و از خانه های تاریخی که نیاز به مرمت و ثبت ملی دارند خانه تاریخی تعزیه ائوی در کوچه کؤردلر و خانه تاریخی دییرمانچی در میدان تاریخی حسینیه می باشد. میدان نقش جهان
میدان نقش‌جهان در تاریخ ۸ بهمن ۱۳۱۳ در فهرست آثار ملی ایران ثبت شده‌است. همچنین این میدان در اردیبهشت ۱۳۵۸ و جزء نخستین آثار ایرانی میراث جهانی یونسکو نیز به ثبت جهانی رسیده‌است. طرح موضوع منظر فرهنگی در اجلاس یونسکو برای آثار ثبت شده در فهرست میراث جهانی، و پس از آن ساخت برج جهان‌نما به ارتفاع ۵۰ متر (در ۱۴ طبقه) در فاصله ۷۰۰ متری میدان نقش جهان (و در منظر تاریخی و فرهنگی میدان) در سال ۱۳۷۵ موجب شد تا موضوع قرارگرفتن میدان در فهرست «میراث درخطر» یونسکو برای اولین بار در سال ۱۳۸۰ طرح گردد. سهامدار اصلی این برج شهرداری اصفهان بود و شورای شهر اصفهان در حمایت از شهرداری، دخالت یونسکو را محکوم می‌کرد. ساری
عمارت تاریخی رمدانی مربوط به دوره قاجار است و در ساری، محله آب انبار نو واقع شده و این اثر در تاریخ ۱۱ مرداد ۱۳۸۴ با شمارهٔ ثبت ۱۲۵۴۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. بنای دو طبقه ای که در جلو خانه قرار دارد با سردری زیبا در واقع نقش ورودی و هشتی بنا را ایفا می‌کند. این فضا جهت استراحت مراجعین و انجام اموری که نیاز به واردشدن به خانه را نداشته در نظر گرفته و اتاقهای طبقه فوقانی با تزئینات زیبای چوبی، پنجره‌های ارسی و نورگیرهای گچی محل اسکان مهمانان بود. بنای دوم که در پشت با یک فاصله قرار دارد، در دوره پهلوی اول، دستخوش تغییرات اساسی شده‌است. این بنا از یک اتاق شاه نشین و دو اتاق معروف به گوشواره در طرفین که با یک راه رو به هم وصل می‌شوند شکل گرفته‌است. این اتاق‌های گوشواره نام، محل قرار دادن لباس و وسایل خواب خدمتکارانی بود که در اتاق شاه نشین زندگی می‌کردند. عمارت تاریخی رمدانی یکی از جاذبه‌های تاریخی و گردشگری شهر ساری می‌باشد که در مرکز شهر واقع شده‌است. این بنا در قسمت بافت قدیم شهر در محلهٔ آب انبار نو واقع شده‌است. در قسمت قدیمی شهر ساری انواع عمارت‌ها و مکان‌های تاریخی که یکی از جاذبه‌های استان مازندران محسوب می‌شود وجود دارد که یکی از آنها عمارت تاریخی رمدانی می‌باشد. عمارت ابراهیمی ۲
عمارت ابراهیمی ۲ مربوط به دوره قاجار است و در دامغان، خیابان محله امام سمت چپ، پلاک ۲ واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۵۸۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. عمارت سوخته
عمارت سوخته مربوط به اواخر دوره قاجار - دوره پهلوی است و در همدان، خیابان فرهنگ واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۵۰۴۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. عمارت بهارستان
عمارت بهارستان، کاخ بهارستان یا دارالشورای ملی ایران نام ساختمانی تاریخی در مجموعه بهارستان تهران و مربوط به سده ۱۳ خورشیدی است. از این ساختمان برای برگزاری نشست‌های مجلس شورای ملی استفاده می‌شد. این ساختمان در سال‌های ۱۳۸۳ و ۱۳۸۴ بخشی از کتابخانه مجلس شورای اسلامی بود. این اثر با نام "بنای مجلس شورای ملی و ساختمان‌های ملحق" در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۶۰۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. قائم‌شهر
به گفته محسن باستانی، رئیس اداره میراث فرهنگی و صنایع دستی و گردشگری شهرستان قائم‌شهر، به منظور حفظ آثار ملی به همت این اداره و همکاری و مساعدت فرماندار و شهرداری قائم‌شهر، ساختمان قدیمی شهرداری به عنوان یازدهمین موزه استان مازندران تجهیز و بازسازی می‌شود. این موزه دارای بخش‌های مردم‌شناسی، کتابخانه و باستان‌شناسی است که تاکنون ۴۰ درصد این ساختمان مرمت و نوسازی شده‌است. گفتنی است، ساختمان قدیمی شهرداری قائم‌شهر که قدمت آن به سال ۱۳۰۵ هجری شمسی (دوره پهلوی اول) برمی‌گردد در سال ۱۳۵۶ در فهرست آثار ملی کشور ثبت شده‌است. فرهنگی-تاریخی
بنای فرهنگی ـ تاریخی مربوط به دوره قاجار است و در تهران، خیابان ۱۵خرداد، کوچه تکیه دولت واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۴۴۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. خانه شهریاری
خانه شهریاری در شهرستان بهشهر، بخش یانه‌سر، روستای یانه سر واقع شده است. این اثر در تاریخ ۱۷ اسفند ۱۳۸۱ با شمارهٔ ثبت ۷۸۴۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسید و مشتمل بر اندرونی و اتاق پیش است که در منطقه ای ییلاقی مقری برای اسکان و زمامداری سردار رفیع یانه سری بوده است. بنا بر اظهار کارشناسان میراث فرهنگی از مجلل ترین بناهای قاجاری موجود در منطقه هزار جریب می باشد که عبدالله قاجار برادر و عکاس مخصوص دربار  ناصرالدین شاه قاجار  عکسی از آن را که از فراز منطقه لشکرگاه گرفته شده به یادگار گذاشته است. پروژه مرمت این بنای تاریخی در تابستان سال ۱۳۹۱ با مشارکت سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان مازندران شروع گردید. قورخانه (تهران)
اما در طی سالیان مدید، قورخانه تهران و ساختمانهای باقیمانده از آن، و همینطور سردر و درب فلزی مربوط بدان، رفته رفته و با گذشت زمان ارزش تاریخی و فرهنگی یافته بود. اما این بنا، پس از انقلاب اسلامی به علت بی توجهی مسئولان میراث فرهنگی و فرسودگی ناشی از گذر زمان، به شدت فرسوده شده بود. تا اینکه در سال ۱۳۷۶ خورشیدی، سردر قاجاری قورخانه نظامی تهران و سردر فلزی و تاریخی قورخانه، با شماره ۱۹۱۲ در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسید. بنای شماره ۱۳ (ساختمان ریاست)
بنای شماره ۱۳ (ساختمان ریاست) مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان آستانه اشرفیه، بخش کیاشهر، شهرکیاشهر، بندر کیاشهر، خیابان امام خمینی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۱۵۵۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. آرامگاه خیام
این بنا در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۱۷۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. آثار ملی ایران
در ۲۴ شهریور ۱۳۱۰ نخستین گروه از آثار ملی ایران ثبت گردیدند. اولین اثر سلیمان‌تپه (ایلام) بود که توسط آندره گدار معرفی شده بود در لیست یا فهرست آثار ملی ثبت شد. تا پایان دوره رضاشاه ۳۴۰ و تا پایان دوره پهلوی ۱۶۳۳ اثر در لیست آثار ملی ایران به ثبت رسید. مجموعه بناهای محمودآباد
مجموعه بناهای محمودآباد مربوط به اوایل دوره قاجار است و در شهرستان فیروز کوه، بخش ارجمند، روستای سیمین دشت واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۶۳۵۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. خانه شهید منتظر قائم
خانه شهید منتظر قائم مربوط به سده‌های متاخر دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در یزد، خیابان شهید منتظر قائم، کوی اکبر آباد، نرسیده به چهارراه، کوچه سمت چپ، بن‌بست هفتم واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۱۲۴۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. ساختمان‌های قدیمی بیمارستان امام رضا
ساختمان‌های قدیمی بیمارستان امام رضا؛ نام ساختمان‌هایی تاریخی مربوط به دورهٔ پهلوی اول است و در شهرستان مشهد، شهر مشهد، از شمال محدود به خیابان ابن سینای شرقی و میدان امام رضا واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۵۹۵۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. بند قیصر
بند قیصر یا پل شادُروان شوشتر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسید. در سال ۲۰۰۹ نیز این پل-بند به همراه ۱۵ اثر تاریخی آبی دیگر شوشتر به صورت یکجا در نشست سالانه کمیته میراث جهانی یونسکو در ۲۶ ژوئن ۲۰۰۹ (۵ تیرماه ۱۳۸۸) در شهر سویل اسپانیا، با احراز معیارهای ۱، ۲ و ۵ با عنوان نظام آبی تاریخی شوشتر به عنوان دهمین اثر ایران در فهرست میراث جهانی یونسکو با شماره ۱۳۱۵ به ثبت رسید. فهرست میراث جهانی در ایران
ایران سه سال پس از تصویب کنفرانس عمومی یونسکو در تاریخ چهارشنبه، ۲۶ فوریه سال ۱۹۷۵ به کنوانسیون میراث جهانی یونسکو پیوست. سه اثر چغازنبیل، تخت جمشید و میدان نقش جهان نخستین مکان‌هایی بودند که در ایران به فهرست میراث جهانی یونسکو افزوده شدند. از آن سال به بعد در حدود ۲۴ سال هیچ پرونده‌ای برای ثبت‌جهانی تشکیل نشد و پس از بیش از دو دهه، تخت سلیمان و مجموعه ارگ بم و مجموعه پاسارگاد در یونسکو به ثبت جهانی رسید. روند ثبت آثار مهم ایران در سال‌های بعد ادامه پیدا کرد و گنبد سلطانیه و بیستون به‌عنوان هفتمین و هشتمین اثر از ایران در یونسکو ثبت جهانی شدند. کاروانسرای مخک
این دو کاروانسرا در مورخه با شماره‌های ۶۷۸۴ و ۶۷۸۲ به ثبت آثار ملی ایران رسیده‌است. میدان نقش جهان
میدان نقش جهان در تاریخ ۸ بهمن ۱۳۱۳ به شماره ۱۰۲ در فهرست آثار ملی ایران ثبت شد و در اردیبهشت ۱۳۵۸ به شماره ۱۱۵ جزء نخستین آثار ایرانی بود که به‌عنوان میراث جهانی یونسکو نیز به ثبت جهانی رسید. ساختمان میراث فرهنگی تاکستان
ساختمان میراث فرهنگی تاکستان در تاکستان، بلوارامام خمینی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۱۶۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. ساختمان صندوق بانک ملی ایران
ساختمان صندوق پس‌انداز بانک ملی ایران وابسته به بانک ملی ایران از ساختمان‌های ساخته شده در دوره پهلوی است و در تهران، خیابان فردوسی، کنار بانک مرکزی و فروشگاه تعاون جای گرفته است. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۹۳۰ در آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. نارین قلعه (نائین)
بنای تاریخی نارین قلعه به شماره ۴۱۷۷ مورخ ۶۵/۸/۴ در فهرست آثار ملی ایران ثبت گشته‌است. آثار ملی ایران
ثبت آثار ملی را محمدعلی فروغی در ایران باب کرد. او در دوازدهم آبان ۱۳۱۲ «قانون حفظ آثار عتیقه» را در مجلس شورای ملی به تصویب رساند که همه آثار هنری، ابنیه و اماکنی که تا پایان دوره زندیه پدید آمده بود را آثار ملی ایران به‌شمار می‌آورد و زیر حفاظت و نظارت دولت می‌برد. این قانون دولت را مکلف کرد همه آثار ملی را شناسایی و فهرست کند و به اطلاع عموم برساند. کسانی که آثار ملی در اختیار داشتند موظف شدند به دولت اطلاع دهند و پس از آن نیز آن اثر را در مالکیت خود نگه دارند اما در عین حال دولت حق هر گونه اقدامی در جهت حفظ آن اثر را داشت. انتقال مالکیت اثر نیز با اجازه و زیر نظر دولت ممکن بود. بنای تاریخی سردره
بنای تاریخی سردره مربوط به سدهٔ ۵ و ۶ ه.ق است و در شهرستان گرمسار، بخش ایوانکی، شهر ایوانکی، ۲۰۰ متری شمال شرق آب‌انبار سردره واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۰۷۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. قائن
بنای قدیمی خانه موسوی مربوط به دوره پهلوی اول بوده و در تاریخ با شماره ثبت ۶۷۳۲ در فهرست آثار ملی ایران ثبت شده‌است. این اثر تاریخی در خیابان جانبازان قرار دارد.شهرستان قائنات دارای سه گسل فعال بوده و شهر قائن در طول سال‌ها بارها در اثر زمین لرزه آسیب دیده‌است. برخی از این زمین لرزه‌ها که به شهر قائن آسیب رسانده‌است عبارتند از: زمین لرزه ۱۴۱ هجری خورشیدی، زمین لرزه ۴۵۸ هجری خورشیدی، زمین لرزه ۱۷ محرم ۹۵۶ هجری خورشیدی، زمین لرزه ۱ مهر ۱۳۲۵، زمین لرزه ۲۷ بهمن ۱۳۴۰، زمین لرزه ۲۰ اردیبهشت ۱۳۷۶. شوط
شهرستان شوط دارای ۳۵ اثر ثبت شده ملی است ولی متأسفانه بسیاری از بناهای تاریخی و فرهنگی این شهر در طول تاریخ از بین رفته‌اند و هم‌اکنون اثری از آن‌ها باقی نمانده‌است. اما با این وجود هنوز هم در روستاهای شهرستان شوط آثاری بر جای مانده که می‌توان به موارد زیر اشاره کرد: شوش
محوطه تاریخی شوش به عنوان هجدهمین اثر جمهوری اسلامی ایران در فهرست میراث جهانی به ثبت رسید. پس از بررسی پرونده ثبت جهانی محوطه باستانی شوش، این پرونده روز ۱۳ تیر ماه ۱۳۹۴ در نشست یونسکو در شهر بن آلمان به ثبت جهانی رسید. پرونده میراث فرهنگی شوش شامل کاخ شائور، آپادانا، دروازه شرقی، هدیش، شهر پانزدهم، روستای هخامنشی، مسجد جامع شوش و مجموعه بناهای دوره اسلامی، تپه‌های آکروپول و قلعه فرانسوی‌ها است. در پرونده شوش، تپه باستانی آن با در نظر گرفتن معیارهای چهارگانه کمیته میراث جهانی در خصوص حفظ اصالت، یکپارچگی، مدیریت و حفاظت محوطه مورد ارزیابی و بررسی قرار گرفت. باستان شناسان فرانسوی که در دوره قاجار نخستین کاوش‌ها را در این منطقه انجام دادند. بر اساس برآوردهای اولیه نزدیک به ۴۰۰ هکتار از این محوطه را به عنوان عرصه باستانی شوش تعیین کردند اما در بررسی باستانشناسی که از سوی کارشناسان میراث فرهنگی انجام شد، محوطه باستانی شوش به اضافه حریم آن تا ۸۰۰ هکتار افزایش یافت. فهرست میراث جهانی در ایران
افزون بر مکان‌های ثبت شده مکان‌هایی مانند نقش رستم، نقش رجب، طاق‌بستان، دماوند، شهر تاریخی ماسوله، چشم‌انداز فرهنگی الموت، پارک ملی گلستان، منطقه حفاظت شده ارسباران، کوه سبلان، هگمتانه، مسجد کبود و … نیز برای ثبت در میراث جهانی یونسکو پیشنهاد شده‌اند. ساختمان اداره دارایی (یزد)
ساختمان اداره دارایی مربوط به دوره پهلوی اول است و در یزد، خیابان امام خمینی (ره)، محله قلعه کهنه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۰۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. بنای شماره ۷ (بنای صید و خاویارسازی)
بنای شماره ۷ (بنای صید و خاویارسازی) مربوط به دوره قاجار است و در کیاشهر، بندر کیاشهر، خیابان امام واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۱۵۵۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. کلارود
امامزاده محمود یکی از آثار ملی ثبت شده ایران در طالقان ست که قدمت آن مربوط به قرون اولیه اسلامی می باشد و در تاریخ ۱۳۸۱/۱۱/۱۲ به شماره ثبت 7234 در مجموعه آثار تاریخی ایران ثبت شده است. نشانی این اثر ملی ثبت شده بنای شماره ۱۶ (ساختمان سردخانه)
بنای شماره ۱۶ (ساختمان سردخانه) مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان آستانه اشرفیه، بخش کیاشهر، شهر کیاشهر، بندر کیاشهر، خیابان امام خمینی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۰۶۱۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. ساختمان فانوس دریایی
ساختمان فانوس دریایی مربوط به اواخر دوره قاجار - دوره پهلوی اول است و در بندرگز، خیابان امام جعفر صادق (ع)، ساحل دریای بندرگز واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۲۵۶۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. آثار ملی ایران
طبق قانون، ابنیه و اماکن ثبت شده در فهرست آثار ملی از پرداخت عوارض شهرداری معافند: ماده واحده–کلیه ابنیه، اماکن و محوطه‌های تاریخی که در تصرف یا مالکیت سازمان میراث فرهنگی کشور می‌باشند و بناها و اماکنی که در تصرف یا مالکیت اشخاص حقیقی یا حقوقی است و طبق قوانین مربوط در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌اند یا می‌رسند و همچنین موزه‌ها تحت پوشش سازمان مذکور، از پرداخت کلیه عوارض شهرداری معاف می‌باشند. بندر لنگه
با وجود آثار تاریخی متعدد، بندرلنگه را باید شهر مساجد و بُرکه‌ها (آب‌انبار) نامید، چراکه در این شهر بُرکه‌ها و مساجد تاریخی ارزشمندی وجود دارد که اغلب آن‌ها در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده‌است. همچنین وجود خانه‌های بزرگ و تاریخی همچون خانه فکری با بادگیرهای بلند و زیبایش یکی از الگوهای اصلی معماری جنوب محسوب می‌شود. بنای شماره ۸ (بنای اداری - مالی)
بنای شماره ۸ (بنای اداری - مالی) مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان آستانه اشرفیه، بخش کیاشهر، شهر کیاشهر، بندرکیاشهر، خیابان امام خمینی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۱۵۴۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. قلعه فیشور
«قلعه فیشور» طی شماره۱۶۶۸۲توسط معاونت حفظ و احیای آثار تاریخی میراث [[فرهنگ|فرهنگی]]، صنایع دستی و [[گردشگری]] در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید. بنای تجارت‌خانه
بنای تجارت خانه مربوط به دوره صفوی است و در دهدشت، بافت قدیم شهر، مجاور مسجد جامع واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۶۳۰۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. محسن فروغی
از مهم‌ترین آثار او می‌توان به دانشکده حقوق دانشگاه تهران (با همکاری ماکسیم سیرو)، ساختمان وزارت دارایی، آرامگاه باباطاهر همدان ، آرامگاه سعدی (سعدیه) (با همکاری علی صادق)، آرامگاه رضاشاه، کاخ نیاوران و همچنین شعبه‌های بانک ملی ایران در شهرهای شیراز، اصفهان، تبریز و بازار تهران اشاره کرد. بسیاری از این آثار، از جمله ساختمان‌های دانشگاه تهران و آرامگاه سعدی امروزه جزو میراث فرهنگی ایران شناخته می‌شوند. اگر چه نگاه فروغی به معماری نگاهی مدرن بود اما وی با اصول و عناصر معماری ایرانی چون ایوان و کاشی‌کاری به خوبی آشنایی داشت. این شیوه طراحی به خوبی در ساختمان بانک ملی که تضادی بین مصالح نوین و طراحی داخلی و نمای سنتی است، خودنمایی می‌کند. آثار ملی ایران
فهرست آثار ملی ایران مجموعه‌ای از آثار تاریخی ایران است که به مستوجب قانون حفظ آثار ملی مصوبه ۱۳۰۹ مجلس شورای ملی به‌طور رسمی ثبت شده‌اند. طبق این قانون «کلیه آثار صنعتی و ابنیه و اماکنی که تا اختتام دوره سلسله زندیه در مملکت ایران احداث شده، اعم از منقول و غیرمنقول، با رعایت ماده سه این قانون می‌توان جزء آثار ملی ایران محسوب داشت و در تحت حفاظت و نظارت دولت می‌باشد.» پس از ۲۵ سال، در تاریخ ۱۱ بهمن ۱۳۳۴ با ثبت کاخ گلستان، ممنوعیت ثبت آثار مربوط به قاجاریه و پس از آن عملاً برداشته شد. فهرستی رسمی از این آثار با نام «فهرست آثار ملی ایران» منتشر شده‌است. فرهنگسرای نیاوران
این بنا در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۲۲۷۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. بناهای سه دختران دهدشت
بناهای سه دختران دهدشت مربوط به دوره صفوی است و در دهدشت، بالای تپه مشرف به شهر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۶۳۰۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.