واحد اندازه گیری حجم آب چیست؟
یکا
۳۱ – واحد اندازه‌گیری حجم آب: مترمکعب دبی (کمیت)
آبدهی، بِدِه، وابار یا دِبی در منابع آب به حجم آب جابجا شده از یک مقطع مشخص (رودخانه، کانال آب، دریچه سد، لوله یا هر سازه دیگر) در مدت زمان مشخص بده یا دبی یا میزان آبدهی گفته می‌شود. واحد دبی m3/s (متر مکعب بر ثانیه) می‌باشد؛ که معمولاً برای اندازه‌گیری جریان استفاده می‌شود. فرمول آن به صورت زیر می‌باشد: که
محلول استاندارد
ابزار دقیق کالیبره ای هستند که برای اندازه‌گیری دقیق حجم مورد استفاده واقع می‌شوند که شامل بالنهای حجمی، پیپت‌های حجمی و بورتهای کالیبره شده می‌باشند؛ که از این شیشه آلات حجمی در تهیه محلولهای استاندارد ذخیره (استوک)، محلول‌های استاندارد روزانه و رقیق سازی محلول استفاده می‌شوند. شیشه جات با دقت کمتر، شامل استوانه‌های مدرج و پیپت‌های سرولوژی زمانیکه حجمهای دقیقی ضروری نباشد مورد استفاده قرار می‌گیرند. برای مخلوط کردن محلول‌ها می‌توان از بالن‌های حجمی استفاده کرد وبرای اندازه‌گیری دقیق حجمی که باید منتقل شود از پیپت‌های ژوژه یا حباب دار استفاده می‌شود. سنجش میزان آب
مقدار واحد سنگ در نواحی مختلف ایران متفاوت می‌باشد: سامانه‌های اندازه‌گیری
یک سامانهٔ اندازه‌گیری مجموعه‌ای از واحدهاست که از آن‌ها می‌توان برای مشخص کردن هر چیز قابل اندازه‌گیری که به دلیل معاملات و تجارت داخلی دارای اهمیت تاریخی، نظم و تعریف است استفاده کرد. از نظر علمی، وقتی بعدتر آنالیز می‌شوند، برخی کمیت‌ها به عنوان واحدهای اساسی تعیین می‌شوند به‌طوری‌که همهٔ دیگر واحدهای مورد نیاز را می‌توان از آن‌ها بدست آورد، در حالی که در دوره‌های اولیه و تاریخی، واحدها با اجازه (حقوق موضوعه را ببینید) نهادهای حاکم اعطا می‌شدند و الزاماً به خوبی مرتبط یا خودسازگار نبودند. پیمانه
در برخی دیگر از منابع گنجایش یک پیمانه ۲۰۰ میلی لیتر تعریف شده‌است. در برخی دیگر نیز نام پیمانه در دستور غذایی آمده‌است اما هیچ تعریفی از گنجایش پیمانهٔ مورد نظر ارائه نشده‌است. جرم مولی
جرم مولی آب =۱ × (۹۹۹۴/۰ × ۱ + ۰۰۷۹۴/۱ × ۲) گرم بر مول ۰۱۵/۱۸=گرم بر مول...http://www.chemistry.ccsu.edu/glagovich/default.html اسمولاریته
اُسمول نمایانگر تعداد ذرات محلول است که از نظر اسمزی فعال هستند. هر اسمول معادل یک مول از ذرات حل شده است. باتوجه به این که غلظت آب در یک محلول به تعداد ذرات ماده حل شدنی در محلول بستگی دارد، برای بیان غلظت کل ذرات حل شده صرف نطر از ترکیب واقعی آن‌ها به یک نامگذاری مشخص نیاز داریم. تعداد کل ذرات یک محلول را بر حسب اسمول اندازه می‌گیرند. هر اسمول (osm) معادل یک مول از ذرات حل شده‌است؛ بنابراین محلولی که حاوی یک مول گلوکز در هر لیتر باشد غلظت 1 osm/lit دارد. اگر مولکولی به دو یون تفکیک شود محلول 1 mol/lit آن غلظت اسمزی معادل 2 osm/lit خواهد داشت. به همین ترتیب ۱ مول از مولکولی که به سه یون تفکیک می‌شود غلظت اسمزی معادل 3 osm/lit خواهد داشت؛ لذا واژهٔ اسمول نمایانگر تعداد ذرات محلول است که از نظر اسمزی فعال هستند نه غلظت مولی. اصولاً برای بیان فعالیت اسمزی مواد حل شدنی در مایعات بدن، اسمول واحدی بیش از حد بزرگ است؛ بنابراین معمولاً از میلی اسمول استفاده می‌کنند که یک هزارم اسمول است. نسبت سطح به حجم
نسبت مساحت سطح به حجم یا نسبت سطح به حجم که با علائم مختلفی مثل sa/vol و نشان داده می‌شود؛ عبارت است از مقدار مساحت سطح در واحد حجم یک شی یا مجموعه‌ای از اشیا. در واکنش‌های شیمیایی که یک ماده جامد درگیر باشد، نسبت سطح به حجم یک عامل مهم است که نشان می‌دهد واکنش‌های شیمیایی در حال انجام است. چگالی ای‌پی‌آی
چگالی ای پی آی کمیتی برای سنجش چگالی مایعات نفتی و پتروشیمی است.این کمیت بدون بعد نشان دهنده میزان چگالی ماده مورد نظر به چگالی آب است به‌طوری که اگر واحد ای پی آی برای مایعی کمتر از 10 باشد،نسبت به آب چگال تر بوده و در آن فرو می‌رود و اگر مقدار آن بیشتر از 10 باشد ماده مورد نظر روی آب شناور خواهد ماند.این واحد اندازه گیری چگالی نخستین بار توسط انجمن نفت آمریکا معرفی شد.ارتباط چگالی نسبی ماده و چگالی ای پی آی برای یک ماده نفتی به صورت زیر است: واحد اندازه‌گیری فازور
واحد اندازه‌گیری فازور (واف) دستگاهی است که برای تخمین اندازه و زاویه فاز مقدار فازور الکتریکی (مانند ولتاژ یا جریان) در شبکه برق با استفاده از یک منبع مشترک زمان برای همگام سازی استفاده می‌شود. همگام سازی زمان معمولاً توسط GPS یا پروتکل زمان دقیق IEEE 1588 ارائه می‌شود که امکان اندازه‌گیری همزمان چندین نقطه از راه دور شبکه را فراهم می‌کند. واف‌ها قادرند نمونه‌ها را از یک شکل موج به سرعت پشت سر هم بگیرند و مقدار فازور را که از اندازه‌گیری زاویه و اندازه‌گیری تشکیل شده‌است، بازسازی کنند. اندازه‌گیری حاصل به عنوان فاز همگام سازی شده (synchrophasor) شناخته می‌شود. این اندازه‌گیری‌های همگام سازی شده از زمان مهم هستند زیرا اگر میزان عرضه و تقاضای شبکه کاملاً مطابقت نداشته باشد، عدم تعادل فرکانس می‌تواند باعث ایجاد فشار در شبکه شود، که دلیل بالقوه‌ای برای قطع برق است. مینیم
مینیم که با علامت ♏ نشان داده می شود، یکای اندازه‌گیری حجم است. این مقدار معادل ۱/۴۸۰ اونس سیال است. چگالی
چگالی یا دانسیته یک ماده (که به آن جرم حجمی یا جرم ویژه نیز گویند)، جرم آن ماده به ازای حجم واحد است یا به عبارت دیگر جرم یک سانتی‌متر مکعب از یک جسم را گویند و آن را با نماد ρ (رو) نشان می‌دهند و از رابطه ρ=m/V به دست می‌آید؛ که ρ چگالی، m جرم جسم، و V حجم جسم است. حجم مولی
حجم مولی با نشان "V"،٬ یک یکای حجمی٬ و حجم هر ماده‌ای (چه عنصر شیمیایی یا ترکیب شیمیایی) در شرایط استاندارد دما و فشار؛ (دمای صفر درجهٔ سلسیوس یا ۲۷۳ درجه کلوین و فشار ۱ اتمسفر) است. چنین حجمی را که ۱ یکای شمارشیِ مول از هر ماده به خود اختصاص می‌دهد به آن حجم مولی آن ماده می‌گویند. واحدهای اندازه‌گیری آمریکایی
دستگاه آمریکایی یا واحدهای اندازه‌گیری آمریکایی به مجموعه واحدهای اندازه‌گیری‌ای گفته می‌شود که توسط ایالات متحدهٔ آمریکا به‌صورت رسمی استفاده می‌شوند. این دستگاه برگرفته از یکای انگلیسی است که تا سال ۱۸۹۳ استفاده می‌شد و بعد از آن به دستگاه آمریکایی تغییر یافت. چندوجهی
جامدات چندوجهی دارای یک مقدار مشخص به نام حجم هستند که میزان فضای اشغال شده را اندازه‌گیری می‌کند. خانواده‌های ساده چندوجهی‌ها ممکن است فرمول‌های ساده ای برای حجم خود داشته باشند. به عنوان مثال، حجم اهرام، منشورها و موازی السطوح‌ها را می‌توان به راحتی بر اساس طول ضلع یا مشخصات دیگر بیان کرد. واحدهای اندازه‌گیری بریتانیایی
دستگاه امپراتوری یا دستگاه بریتانیایی به مجموعه واحدهای اندازه‌گیری‌ای گفته می‌شود که در گذشته تمام مناطقی که زیر مجموعه امپراتوری بریتانیا کبیر بودند از آن برای اندازه گیری طول و وزن و غیره استفاده می‌کردند که البته در سده ۲۰ میلادی به مرور از تعداد کشورها و مناطق تحت سلطه امپراتوری بریتانیا کبیر کاسته شد و آنها به دستگاه متریک روی آوردند و در سال ۲۰۱۱ فقط انگلستان از این دستگاه استفاده می‌کند. سلسیوس
با پذیرش جهانی، از سال ۱۹۵۴ به بعد «درجهٔ سلسیوس» یا مقیاس سلسیوس توسط صفر مطلق و نقطهٔ سه‌گانهٔ آب اقیانوس میانگین استاندارد وین () تعریف می‌شود که مربوط به گونه‌ای خاص آب خالص می‌باشد. همچنین این تعریف جدید دمای سلسیوس را مستقیماً به یکای کلوین پیوند می‌دهد. کلوین در ترمودینامیک، یکای اصلی SI در دستگاه بین‌المللی یکاها است و نماد آن K است. صفر مطلق پایین‌ترین دمای ممکنی است که در آن جرم ماده به پایین‌ترین انتروپی می‌رسد. این دما برابر ۰ کلوین یا ۲۷۳٫۱۵- سلسیوس است. دمای نقطهٔ سه‌گانه آب دقیقاً برابر است با ۲۷۳٫۱۶ کلوین یا ۰٫۰۱ سلسیوس. اینچ مکعب
اینچ مکعب یکی از یکاهای اندازه‌گیری غیر متریک حجم است. این یکا بنا بر تعریف برابر با مکعبی است که هر یک از وجه‌های آن یک اینچ است. دکامتر
دکامتر با نماد dam یکای بسیار کم‌استفادهٔ طول در سامانهٔ متری است. مقدار این یکا برابر با ۱۰ متر است و با نماد علمی به شکل formula_1 به معنی ۱۰ × ۱متر، نمایش داده می‌شود. از این یکا در هواشناسی برای بیان فاصله از سطح دریا استفاده می‌شود. در هواشناسی از نماد غیرمتداول دیگری به نام هکتو در هکتوپاسکال (hPa) نیز استفاده می‌کنند. "دکامترمکعب" در بیان حجم‌های زیاد آب مانند: آب رودخانه‌ها یا آب دریاچه‌ها به کار می‌رود. حجم (مالی)
متوسط حجم یک سهم در طول دوره زمانی طولانی، عبارتند از کل مبلغ معامله شده دوره تقسیم بر طول دوره می‌باشد؛ بنابراین، واحد اندازه‌گیری حجم متوسط، سهام بر واحد زمان یا به‌طور معمول در هر روز معاملاتی است. رطوبت
مقدار بخار آب موجود در واحد حجم از هوا را رطوبت مطلق یا نسبت رطوبت می‌گویند. واحد آن گرم بر متر مکعب یا میلی‌گرم در لیتر است. آب
بیشترین چگالی آب خالص در دمای حاصل می‌شود که برابر ۱ گرم بر سانتی‌متر مکعب یا ۱۰۰۰ کیلوگرم بر متر مکعب است. پی‌اچ
پی‌اچ یا پ هاش مقیاسی برای تعیین میزان اسیدی یا بازی بودن یک محلول آبی است. هرچه محلول اسیدی تر باشد عدد pH کوچکتر، و هر چه بازی تر باشد،عدد pH بزرگتری خواهد داشت. در دمای اتاق (۲۵ درجه سلسیوس)، آب خالص نه خاصیت اسیدی و نه خاصیت بازی دارد و در نتیجه،عدد pH آن برابر ۷ خواهد بود. میل (یکای انگلیسی)
میل یا ثو واحدی اندازه گیری برابر ۰٫۰۰۱ اینچ است. نخستین استفاده از این واحد به جوزف ویتوورث نسبت داده میشود. لیتر
در حدود ۴ درجه سانتیگراد، دمایی که آب در حداکثر چگالی را دارد، در یک لیتر آب، جرمی معادل یک کیلوگرم وجود دارد. به‌طور مشابه: یک میلی لیتر (۱ میلی لیتر) آب دارای جرم تقریبی ۱ گرم است. ۱۰۰۰ لیتر آب جرم حدود ۱۰۰۰ کیلوگرم (۱ تن) دارد. این رابطه به دلیل این است که گرم ابتدا به عنوان جرم ۱ میلی لیتر آب تعریف شده‌است. با این حال، این تعریف در سال ۱۷۹۹ از بین رفت زیرا چگالی آب با تغییر دما و فشار تغییر می‌کند. انرژی
در سیستم استاندارد بین‌المللی واحدها، که جرم به کیلوگرم، ارتفاع به متر و شتاب ثقل به متر بر مجذور ثانیه است، انرژی پتانسیل دارای واحد کیلوگرم-مجذور متر بر مجذور ثانیه است. این همان نیوتن متر یا ژول که واحد کار است می‌باشد. تاریخ ابزارهای زمان
تا سده‌های میانه (قرون وسطی) پیشرفته‌ترین وسیله برای اندازه‌گیری زمان در ایران ساعت آبی بود. ساعت آبی در ساده‌ترین شکلش از یک کاسه (فنجان) کوچکی تشکیل می‌شد که وسط زیر آن روزنه‌ای ایجاد شده بود. این فنجان بر روی سطح آب یک ظرف بزرگتر (دیگ) قرار می‌گرفت، آب از راه منفذ به آرامی به داخل کاسه وارد می‌شد و پس از چندی (فنجان‌ها استاندارد یکسانی نداشتند) فنجان زیبد ۷/۵ دقیقه بوده) آن را پر می‌کرد و در نتیجه در آب فرومی‌رفت. طول مدت پر شدن ظرف به روزنه و سنگینی کاسه بالا بستگی داشت. چنین ظرفی را تاس ساعت، پنگان یا فنجان می‌نامیدند و واحد زمان را نیز که همان مدت پر شدن ظرف بود پنگان یا فنجان می‌خواندند. تا ۴۰ سال قبل هنوز در برخی روستاه‌های ایران همچنان برای توزیع آب چشمه و قنات از پنگان استفاده می‌شد. طریقه کار فنجان یا ساعت بدین گونه بود که میر آب با چشم دوختن به فنجان با هر بار پر شدن و غرق شدن آن و خوردن کاسه به کف دیگ یک فنجان یا هفت دنگ و نیم یا(۷ دقیقه و نیم امروزی) محاسبه نموده و یک سنک کوچک برای هر بار غرق شدن کاسه در یک کیسه یا یک ظرف سفالی برای محاسبه جمع کل (تعداد فنجان)هایی که آب برای یک مزرعه یا باع رها می‌شده می‌گذاشته‌است. تا تعدا فنجانهای و زمانی که سهامدار قنات آب برای باغ خود یا زمین می‌برده را دقیقاً حساب کند مثلاً اگر ۱۰ سنگ درون کیسه باشد یعنی ۱۰ فنجان یا معادل امروزی(۷۵ دقیقه) آب قنات را فرد استفاده کرده‌است. اگر فردی ۱۰ فنجان سهم از قنات داشته باید (معادل امروزی هفتاد و پنج دقیقه) یعنی مدت زمانی که ۱۰ فنجان آب پر شود آب قنات را به زمین یا باغ خود رها می‌کرده‌است و با اعلام جار زدن یا شیپور زدن یا یک صدای قرار دادی فرد بعدی آب را به باغ یا زمین خود منتقل می‌کرده و به همین ترتیب… معمولاً محل استقرار دایمی فنجان و مدیر آن (میر آب) خانه فنجان بوده‌است. اما در فصل تابستان گاهی ممکن است فنجان را به محل اصلی تقسیم آب ببرند. واحد بابنوف
واحد بابنوف () که با حرف اختصاری B نمایش داده می‌شود، یکی از واحدهای سرعت و معادل ۱ متر در هر ۱ میلیون سال، یا ۱ میلی‌متر در هر هزار سال، یا ۱ میکرومتر در سال است. این واحد اندازه‌گیری نخستین بار در سال ۱۹۶۹ میلادی توصیف شد. واحد بابنوف
از واحد بانوف در زمین‌شناسی و جهت اندازه‌گیری کاهش سطح زمین در اثر فرسایش استفاده می‌شود. این واحد اندازه‌گیری نام خود را از زمین‌شناس روسی-آلمانی «سرژ فون بابنوف» (۱۸۸۸–۱۹۵۷) می‌گیرد. یک واحد بانوف بدین معنی است که ۱ متر مکعب از زمین به مساحت ۱ کیلومتر مربع ظرف یک سال فرسوده می‌شود. در مقایسه با سایر وقایع طبیعی، فرسایش در اکثر مواقع (به‌استثنای بلایای فوری نظیر رانش زمین) پدیده‌ای فوق‌العاده آهسته و کُند است و در نتیجه برای اندازه‌گیری و بیان آن به واحدی چون بابنوف نیاز است. به عنوان مثال، نرخ میانگین فرسایش روی سطح زمین در حدود ۳۰ بانوف (۳۰ متر در ۱ میلیون سال) است. با این وجود اختلاف فاحشی در نرخ فرسایش در نقاط مختلف زمین دیده می‌شود. یک نمونه از فرسایش شدید، حوضه آبریز رود سمانی در کشور آلبانی است که با نرخ ۳۰۰۰ بابنوف (۳ میلی‌متر در سال) در حال فرسودگی است و تخمین زده می‌شود که در هر سال، در حدود ۴۶۰۰ تن خاک از حوضهٔ آبریز آن برداشته می‌شود. اندازه‌گیری
هنگامی که انسان‌ها برای اولین بار به دنبال یک واحد طول بودند، قسمت‌هایی از بدن انسان، به‌طور عمده دست‌ها، بازوها یا پاها را برای مقایسه تصویب کردند. غیرکاربردی بودن این روش‌ها به سرعت مشخص شد، چرا که این موارد در سراسر جهان یکسان نبودند. اندازه‌گیری موفق، باید بر اساس استانداردهای قابل اطمینان، تکرارپذیر و ترجیحاً تصویب شده جهانی باشد. امروزه تمام کشورهای صنعتی، «متر» بین‌المللی را به عنوان مرجع اصلی طول پذیرفته‌اند. کشورهای آمریکا و بریتانیا که از اینچ نیز استفاده می‌کنند، به صورت رسمی یک اینچ را برابر ۲٫۵۴ سانتی‌متر تعریف کرده‌اند. مفروضات حسابداری
برای اندازه‌گیری هر ویژگی یا کیفیت، در نگاه اول به یک مقیاس اندازه‌گیری نیاز می‌باشد. مثلاً واحد اندازه‌گیری طول متر، وزن کیلوگرم، انسان نفر، زلزله ریشتر و… می‌باشد. در حسابداری نیز «پول» به عنوان واحد اندازه‌گیری مبادلات فرض شده‌است. کلیه مبادلاتی که توسط حسابداران در دفاتر یا صورت‌های مالی منعکس می‌گردد، معرف حجم یا مقدار نمی‌باشد بلکه تنها بهای آن‌ها را نشان می‌دهند. به‌طور کلی وقایعی که با پول اندازه‌گیری نمی‌شوند و فاقد جنبه مالی می‌باشند در دفاتر و صورتحسابها منعکس نمی‌گردند. مثلاً روحیه کارکنان، کارایی مدیریت، رقابتهای بازار و… در صورتهای مالی منعکس نمی‌گردند. مساحت
در قدیم در ایران برای اندازه‌گیری مساحت از یکاهای بومی ایرانی مانند گریب (جریب) استفاده می‌شد. همچنین از واحدهای بزرگتری چون هکتار (معادل ۱۰۰۰۰ متر مربع) و کیلومترمربع برای اندازه‌گیری مساحت استفاده می‌شود. واحد ایکر در سیستم انگلیسی برای اندازه‌گیری سطح به کار می‌رود و هر ایکر برابر ۴۰۴۶٫۸۵۶۴۲ متر مربع می‌باشد. در مورد اندازه جریب نظرهای متفاوتی وجود دارد و در مناطق مختلف این اندازه متفاوت است. معمولاً در گذشته هر جریب معادل با ۱۶۰۰ متر مربع بود. در ایران دوره صفویه، هر جریب معادل ۹۵۶ متر مربع بوده‌است. در دوره قاجار هر جریب تقریباً ۱۰۰۰متر مربع محاسبه می‌شده‌است. در سال ۱۳۰۲ محمدحسن خان صنیع الدوله پیشنهاد نمود اوزان و مقیاسهای سنتی ایران، از جمله جریب، با مقادیر متناسب آن‌ها در نظامهای بین‌المللی برابر شود؛ بنابراین از ۱۳۰۲ به بعد ۱۰ جریب معادل ۱هکتار در نظر گرفته شد. حجم ضربه‌ای
در فیزیولوژی قلب و عروق، حجم ضربه ای (SV) حجم خون پمپ شده از بطن چپ در هر ضربان است. حجم ضربه ای با استفاده از اندازه‌گیری حجم بطن از اکوکاردیوگرام و کم کردن حجم خون در بطن در پایان ضربان (به نام حجم پایان سیستولی) از حجم خون درست قبل از ضربان محاسبه می‌شود (حجم پایان دیاستولی نامیده می‌شود). اصطلاح "حجم ضربه ای" می‌تواند برای هر دو بطن قلب به کار برود، اگرچه معمولاً به بطن چپ اشاره دارد. حجم ضربه ای برای هر دو بطن به‌طور کلی برابر است، تقریباً ۷۰ میلی لیتر در یک مرد سالم ۷۰ کیلوگرمی است. آب
در نمودار فازی فشار-دما (شکل را ببینید)، منحنی‌هایی وجود دارد که ماده جامد را از بخار، بخار را از مایع و مایع را از جامد جدا می‌کند. این منحنی در یک نقطه واحد به نام نقطه سه‌گانه با هم برخورد می‌کنند، جایی که هر سه حالت می‌توانند در کنار هم وجود داشته باشند. نقطه سه‌گانه آب در دمای ۲۷۳٫۱۶ کلوین (۰٫۰۱ درجه سلسیوس) و فشار ۶۱۱٫۶۵۷ پاسکال (۰٫۰۰۶۰۴ اتمسفر) قرار دارد. این فشار کمترین فشاری است که آب می‌تواند به صورت مایع در آن وجود داشته باشد. تا سال ۲۰۱۹، از نقطه سه‌گانه برای تعریف مقیاس دمای کلوین استفاده می‌شد. واحدهای اندازه‌گیری متریک
دستگاه متریک یک دستگاه اندازه‌گیری دهدهی است. این دستگاه برای اولین بار در فرانسه در سال ۱۷۹۱ پذیرفته شده و هم‌اکنون پایه دستگاه اندازه‌گیری در تمامی کشورهای جهان به جز ایالات متحده، لیبریا و برمه‌است. هر چند قصد آغازکنندگان این دستگاه، ایجاد دستگاهی بود که برای تمام مردم به طور برابر قابل استفاده باشد (از نظر تئوری)، اما مشخص شد که نمونه‌های نخستین برای نگه‌داری باید زیر نظر حکومت یا قدرت خاصی قرار بگیرند. تا قبل از سال ۱۸۷۵، نمونه‌های نخستین اندازه‌گیری توسط دولت فرانسه نگه‌داری می‌شد، اما بعد از آن به دست یک نهاد فراحکومتی به نام کنفرانس عمومی وزن‌ها و اندازه‌ها سپرده شد. در سال ۱۹۶۰، این نهاد، سامانه استاندارد بین‌المللی یکاها را به‌عنوان جایگزین دستگاه متریک منتشر کرد. انبساط‌سنج
برای اندازه‌گیری راحت‌تر در محدوده دمایی ۰ تا ۱۰۰ درجه سانتیگراد، می‌توان از آب مایع استفاده کرد. اگر هدف اندازه‌گیری ضریب انبساط خطی جسم است آب داغ می‌تواند داخل لوله ای از جنس همان فلز عبور کند؛ لذا دمای لوله تا دمای فعلی آب افزایش خواهد یافت و انبساط نسبی می‌تواند به عنوان تابعی از دمای آب محاسبه شود. موازنه جرم
اندازه هر کمیت ابتدا باید در یک ‌سامانه خاص بیان شود. در منابع مهندسی شیمی معمولاً دو ‌سامانه دستگاه بین‌المللی یکاها و ‌واحدهای اندازه‌گیری آمریکایی مورد استفاده قرار می‌گیرند. بسامد
یکای فرعی SI برای فرکانس هرتز (Hz) است، که از نام فیزیکدان آلمانی هاینریش هرتز از کمیسیون بین‌المللی الکتروتکنیک در سال ۱۹۳۰ گرفته شده‌است. این واحد توسط CGPM (کنفرانس عمومی وزن و اندازه‌گیری) در سال ۱۹۶۰ قبول شده‌است، و به صورت رسمی جایگزین نام قبلی اش «» (cps) شده‌است. واحد SI برای دوره تناوب، مثل همه اندازه‌گیری‌های زمان، ثانیه است. یک واحد سنتی برای اندازه‌گیری، که همراه با وسایل مکانیکی دورانی استفاده می‌شود، «دور بر دقیقه» است که مخفف آن r/min یا rpm است. 60 rpm معادل یک هرتز است. کمبود آب
امروزه هیدرولوژیست ها معمولا کم آبی را با بررسی معادله جمعیت- آب، ارزیابی می کنند. نقشه‌هایی وجود دارند که نشان‌دهندهٔ آب موجود در طبیعت است و کشورهای با حجم پایین‌تر یا بالاتر، آب قابل استفاده را مشخص می‌کنند. برخی دیگر نسبت آب موجود به جمعیت را دارند. رویکرد معمول رتبه‌بندی کشورها بر مبنای میزان منابع آب موجود در سال به ازای هر فرد است. برای مثال، با توجه به شاخص تنش آب فالکنمارک ، زمانی گفته می‌شود یک کشور یا منطقه «تنش آبی» دارد که منابع آب سالانه آن کمتر از ۱٬۷۰۰ متر مکعب به ازای هر فرد در سال است. در سطحی بین ۱٬۷۰۰ و ۱٬۰۰۰ متر مکعب به ازای هر فرد در سال، کمبود آب دوره‌ای یا محدود را می‌توان انتظار داشت. هنگامی که منابع آب کمتر از ۱٬۰۰۰ متر مکعب به ازای هر فرد در هر سال باشد، کشور با «کمبود آب» مواجه است. فائو وابسته به سازمان ملل متحد بیان می‌کند که تا سال ۲۰۲۵، ۱٫۹ میلیارد نفر در کشورها یا مناطق با کمبود آب مطلق زندگی می‌کنند، و دو سوم از جمعیت جهان تحت شرایط تنش خواهند بود. بانک جهانی می‌افزاید که تغییرات آب و هوایی می‌تواند تغییر الگوهای آینده دستیابی به آب و استفاده از آن را موجب شود، در نتیجه افزایش میزان تنش آب و ناامنی، هر دو در مقیاس جهانی به آب بستگی دارند. ال.کی. شرمن
برحسب تعریف او هیدروگراف واحد (UH) هیدروگرافی است که ارتفاع رواناب در آن به اندازه یک واحد طول باشد. امپدانس فضای تهی
بین سال‌های ۱۹۴۸ و ۲۰۱۹، واحد SI آمپر با انتخاب مقدار عددی دقیقاً . به همین ترتیب، از سال ۱۹۸۳ با انتخاب مقدار formula_2 برابر ۲۹۹۷۹۲۴۵۸ متر بر ثانیه،در متر SI نسبت به دومی تعریف شده‌است. در نتیجهٔ تعریف مجدد ۲۰۱۹، آب‌سنجی
هیدرومتری یا آب‌سنجی علم اندازه‌گیری آب و مسائل مربوط به آن است. به عبارت دیگر، هیدرومتری دانش بررسی مؤلفه‌های چرخه هیدرولوژیک، شامل بارش، ویژگی‌های آب زیرزمینی، همچنین کیفیت آب و ویژگی‌های جریان آب‌های سطحی است. ریشه این واژه به یونان باستان بازمی گردد که به معنی اندازه گیری آب (hydor: آب و metron: اندازه گیری) می‌باشد خاصیت مولی ظاهری
اگر محلول ایدئال باشد، حجم آن مجموع اجزای مخلوط نمی‌شود. حجم ۰٫۲ کیلوگرم اتانول خالص ۰٫۲ کیلوگرم x 1.27 لیتر در کیلوگرم = ۰٫۲۵۴ لیتر و حجم ۰٫۸ کیلوگرم آب خالص ۰٫۸ کیلوگرم x 1.0018 لیتر در کیلوگرم = ۰٫۸۰۱۴۴ لیتر است، بنابراین حجم ایدئال محلول 0.254 L + 0.80144 L است. L = 1.055 L. غیروجودی بودن محلول با کاهش جزئی (تقریباً ۲٫۲٪، ۱٫۰۳۲۶ به جای 1.055 L / kg) در حجم سیستم ترکیبی هنگام مخلوط شدن منعکس می‌شود. با افزایش درصد اتانول به ۱۰۰٪، حجم مولی ظاهری به حجم مولی اتانول خالص افزایش می‌یابد. مقدار آبه
در این روش که متداول ترین ابزار برای تعیین ضریب شکست مایعات و جامدات است، نمونه در یک لایه نازک بین دو منشور قائم که از سطح وتری روی هم گذاشته می شوند، قرار می گیرد. نوری که با زاویه ی عمود وارد منشور اول شده بدون شکست به سطح وتری رسیده و بین دو سطح پخش می شود. قسمتی از این نور با زاویه ی حد به داخل منشور دوم شکسته شده و با زاویه ی θ خارج می شود. می توان نشان داد که ضریب شکست مایع را می توان با توجه به اندازه گیری زاویه θ ، زاویه منشور و ضریب شکست آن بیان کرد. استفاده از این روش با توجه به بکارگیری زاویه ی حد، برای مواد با ضریب شکست کمتر از ضریب شکست منشور ممکن خواهد بود. همچنین در این روش معمولا از نور سفید استفاده شده و به این ترتیب با ارضای زاویه ی حد در یکی از طول موج ها، فرایند اندازه گیری تسریع می شود. از آنجا که هیچ اشعه ای با زاویه ی شکست بیشتر از پرتوی خراشان بین دو سطح، نمی تواند وارد منشور دوم شود، پرتوهای جمع آوری شده توسط تلسکوپ همه در یک طرف خطی در صفحه کانونی همگرا می شوند. بنابراین میدان به قسمتهای تاریک و روشن تقسیم خواهد شد. لبه قسمت روشن مربوط به مقدار θ برای زاویه ی حد است. چرخش تلسکوپ بر روی یک قوس مدرج ثبت می شود ، که مستقیماً ضریب شکست را می خواند. بیش از یک قرن پس از کار آبه، سودمندی و دقت انکسارسنج‌ها بهبود یافته‌است؛ اگرچه اصل عملکرد آنها بسیار اندک تغییر کرده‌است. آنها همچنین می‌توانند ساده‌ترین وسیله برای اندازه‌گیری ضریب شکست نمونه‌های جامد مانند فیلم‌های شیشه ای، پلاستیک و فیلم‌های پلیمری باشند. برخی از انکسارسنج‌های مدرن آبه از یک صفحه نمایش دیجیتالی برای اندازه‌گیری استفاده می‌کنند ولی با این حال، کاربر هنوز هم برای به دست آوردن نتیجه نهایی باید نما را تنظیم کند. آب
منحنی فازی آب-بخار در ۶۴۷٫۰۹۶ کلوین (۳۷۳٫۹۴۶ درجه سلسیوس؛ ۷۰۵٫۱۰۳ درجه فارنهایت) و ۲۲٫۰۶۴ مگاپاسکال (۳٫۲۰۰٫۱ پوند بر اینچ مربع؛ ۲۱۷٫۷۵ اتمسفر) خاتمه می‌یابد. این نقطه به عنوان نقطه بحرانی شناخته می‌شود. در دماها و فشارهای بالاتر، فازهای مایع و بخار، فاز پیوسته‌ای را تشکیل می‌دهند که سیال فوق بحرانی نامیده می‌شود. می‌توان آن را به تدریج بین چگالی‌های گاز-مانند و مایع-مانند فشرده یا منبسط کرد، خواص آن (که کاملاً متفاوت از آب محیط هستند) به چگالی حساس هستند. به عنوان مثال، در فشار و دمای مناسب می‌تواند آزادانه با ترکیبات غیر قطبی، از جمله بیشتر ترکیبات آلی، مخلوط شود. این امر استفاده از آن را در کاربردهای مختلف از جمله الکتروشیمی درجه حرارت بالا و به عنوان یک حلال یا کاتالیزور خوش‌خیم از نظر زیست‌محیطی در واکنش‌های شیمیایی شامل ترکیبات آلی، مفید می‌کند. در گوشته زمین، در هنگام تشکیل، انحلال و رسوب مواد معدنی به عنوان یک حلال عمل می‌کند. پنگان
از آنجایی که واحد فنجان بسیار کوچک است واحد سهم رایج شد. به هر ۴۰ فنجان یک سهم گفته می‌شود (۱۲ ساعت) در نتیجه هر شبانه روز شامل دو سهم آب می‌شود. البته واحدهایی مانند چارک (معادل ۱۰ فنجان یا ۳ ساعت) و نیم سهم (معادل ۲۰ فنجان یا ۶ ساعت) و سه چارک (معادل ۳۰ فنجان یا ۹ ساعت) نیز رایج است. سنجش میزان آب
تعدادی از پیمانه‌های مدت به شرح زیر می‌باشند:سنگ مقیاسی قدیمی برای سنجش میزان آب می‌باشد که برابر است با مقدار معینی آب، (برحسب لیتر در هر ثانیه). این مقیاس دارای انواع مختلف (سنگ دیوانی، سنگ آسیا و سنگ زراعتی) می‌باشد. سامانه HVAC
یک واحد مرکزی است که شامل دمنده، عناصر گرمایشی و سرمایشی، محفظه‌های فیلتر، یا محفظه‌ها و دریچه‌های تنظیم، رطوبت‌ساز و دیگر تجهیزات مرتبط با گردش هوا است. توجه داشته باشید که کانال داکت داخل ساختمان جزئی از این واحد نیست. این واحد با عبارت‌های اختصاری AH یا AHU نشان داده می‌شود. واحد حرارتی انگلیسی (British thermal unit) برای سنجش واحد انرژی (حرارتی) موجود در صنعت گفته می‌شود که معادل اندکی بیش از ۱ کیلو ژول است. یک واحد BTU برای افزایش دمای یک پوند آب به میزان یک درجه فارنهایت مورد نیاز است اما انواع مختلفی از BTU بر مبنای تفسیرهای متفاوت این «تعریف» قرار دارند. در ایلات متحده آمریکا توان سامانه‌های (آهنگسرمایش، رطوبت‌گیری یا گرمایش) عموماً به جای وات (W) بر حسب BTU بر ساعت بیان می‌شود. عبارت اختصاری این واحد BTU یا Btu است. کنتور آب
کنتور آب وسیله‌ای برای اندازه‌گیری مقدار آبی که از لوله عبور کرده، یا به عبارت دیگر، از ابزارهای سنجش جریان و وسیله‌ای برای به‌دست‌آوردن مقدار آب مصرفی است. به‌وطور خلاصه، مقداری را که کنتور نمایش می‌دهد، دِبی کل می‌گویند. واحد متداول اندازه‌گیری برای کنتور آب لیتر است؛ در برخی موارد از متر مکعب نیز استفاده می‌شود. مقاومت (قطعه الکتریکی)
اهم (نشان: اومگا) واحد دستگاه بین‌المللی یکاها میزان مقاومت الکتریکی است که به‌پاس خدمات جرج سیمون اهم این نام بر آن نهاده شده است. یک اهم معادل یک ولت بر آمپر است. چون‌که مقاومت‌ها در محدودهٔ مقادیر بسیار زیادی تولید می‌شود، واحدهای مشتق‌شده میلی اهم (1 mΩ = ۱۰−۳ Ω)، کیلواهم (1 kΩ = ۱۰۳ Ω)، و مگااهم (1 MΩ = ۱۰۶ Ω) هم در حالت کلی برای اندازه‌گیری میزان مقاومت استفاده می‌شود. گره (یکای سرعت)
واحد اندازه‌گیری مسافت را بر دریا گره می‌نامند که خود معادل ۱۸۵۲ متر است و به استعاره در غرب نات نامگذاری نموده‌اند که در ترجمه نات به معنای گره می‌باشد و بر اساس لغتنامه دهخدا، گره نامی پارسی است و ریشه در پارسی باستان دارد و از نظر بعدی نیز واحد اندازه‌گیری و ربع چارک است اما در این نامه که مختص به گره دریایی است گویند که دریانوردان ایران باستان به نخستین بار این واحد را ابداع نمودند. انان ریسمانی را به داخل اب رها می‌نمودند که به فاصله هر ۶متر بر روی ان گره‌ای موجود بود و به زیر اب رها، به ان هنگام که کشتی ساکن بود گره‌ها نا پیدا بودند و هر جه بر سرعت کشتی اضافه می‌گشت و سرعتش فزونی می‌گرفت گره‌های روی ریسمان یک یه یک بیرون می‌آمدند و دریانوردان با شمارش گره‌های بر روی ریسمان سرعت شناور را تعیین می‌نمودند و با توجه به سرعت مسافت طی شده و باقی مانده را محاسبه می‌کردند. آب‌های زیرزمینی
حجم آب زیرزمینی یک آبخوان با اندازه‌گیری سطوح آب در چاه‌های محلی و با بررسی سوابق زمین‌شناسی ثبت شده از چاه‌های حفاری به منظور تعیین میزان، عمق و ضخامت رسوبات و سنگ‌های حامل آب، تخمین زده می‌شود. قبل از سرمایه‌گذاری در چاه‌های بهره‌برداری، چاه‌های آزمایشی حفر می‌شوند تا عمق‌هایی که در آن به آب می‌رسیم اندازه‌گیری شده و نمونه‌های خاک، سنگ و آب برای آنالیزهای آزمایشگاهی جمع‌آوری شوند. همچنین آزمایشات پمپاژ در چاه‌های آزمایشی برای تعیین ویژگی‌های جریان آبخوان انجام می‌شود. لیتر
از لیتر بیشتر برای مواردی استفاده می‌شود که با ظرفیت یا اندازه ظرف آنها (مانند مایعات و مواد جامد قابل ریختن) اندازه‌گیری می‌شود، در حالی که متر مکعب (و واحدهای مشتق شده) بیشتر برای مواردی استفاده می‌شود که اندازه آن‌ها با ابعاد آنها اندازه‌گیری می‌شود. لیتر اغلب در برخی از اندازه‌گیری‌های محاسباتی، مانند چگالی (کیلوگرم در لیترkg.L) نیز استفاده می‌شود، و این مقایسه ساده‌ای را با چگالی آب ایجاد می‌کند. حجم مخصوص (ترمودینامیک)
در علوم مربوط به ترمودینامیک حجم یک کمیت مقداری بسیار مهم می‌باشد که برای توصیف حالت یک سیستم ترمودینامیکی به کار می‌رود.حجم ویژه کمیت دیگری است که از حجم به دست می‌آید و بر خلاف حجم ،کمیتی شدتی است.حجم ویژه عبارت است از حجم یک سیستم بر جرم آن .همچنین این کمیت یک کمیت مستقل از کمیت‌هایی چون فشار و دما است و همچنین یک تابع حالت است. کل مواد جامد محلول
واحد سنجش TDS، میلی گرم بر لیتر Mg/l می‌باشد که از آن با اصطلاح PPM یاد می‌کنند. آب‌شناسی
هر سال به سطح خشکی‌های کرهٔ زمین حدود ۱۱۰٬۰۰۰ کیلومتر مکعب آب به صورت نزولات جوی فرو می‌ریزد در عوض ۷۰٬۰۰۰ کیلومتر مکعب آن به صورت تبخیر خارج می‌شود. تفاوت این دو رقم ۴۰٬۰۰۰ کیلومتر مکعب است که منابع تجدید شوندهٔ آب را تشکیل می‌دهند. مقدار سرانهٔ آب تجدید شونده در سطح دنیا رقمی حدود ۷٬۴۰۰ متر مکعب در سال برای هر نفر است. اما این مقدار به‌طور یکنواخت تقسیم نشده‌است. متخصصان آب‌شناسی رقم ۱٬۰۰۰ متر مکعب در سال برای هر نفر را مرز کم‌آبی یک کشور تعیین کرده‌اند. این رقم در مصر ۳۰ در قطر ۴۰ در لیبی ۱۶۰ در عربستان ۱۴۰ متر مکعب در سال برای هر نفر برآورد شده‌است. همگی جز کشورهای کم‌آب محسوب می‌شوند. در ایران این سرانه ۱٬۵۰۰ متر مکعب در سال تخمین زده شده‌است. با این حساب نمی‌توان ایران را یک کشور کم‌آب تلقی کرد. یکی از راه‌های سازگاری با خشکی استفادهٔ بهینه از منابع آب است. باید سعی کرد که تا حد امکان از ریزش‌های جوی، جریان آب‌های سطحی و منابع زیرزمینی به نحو مطلوب استفاده شود و این کار عملی نخواهد بود مگر با شناخت پدیده‌های هیدرولیکی (آب‌شناسانه). حجم موتور
این حجم بیشتر با واحد 'سی سی یا همان سانتی متر مکعب و گاهی با واحد لیتر بیان می‌شود. پنگان
تاسده‌های میانه (قرون وسطی) پیشرفته‌ترین وسیله برای اندازه‌گیری زمان ساعت آبی بود. ساعت آبی در ساده‌ترین شکلش از یک کاسه (فنجان) کوچکی تشکیل می‌شد که وسط زیر آن روزنه‌ای ایجاد شده بود. این فنجان بر روی سطح آب یک ظرف بزرگتر (دیگ) قرار می‌گرفت، آب از راه منفذ به آرامی به داخل کاسه وارد می‌شد و پس از چندی (فنجان‌ها استاندارد یکسانی نداشتند) فنجان زیبد ۷/۵ دقیقه بوده) آن را پر می‌کرد و در نتیجه در آب فرومی‌رفت. طول مدت پر شدن ظرف به روزنه و سنگینی کاسه بالا بستگی داشت. چنین ظرفی را تاس ساعت، پنگان یا فنجان می‌نامیدند و واحد زمان را نیز که همان مدت پر شدن ظرف بود پنگان یا فنجان می‌خواندند. تا ۴۰ سال قبل هنوز در برخی روستاه‌های ایران همچنان برای توزیع آب چشمه و قنات از پنگان استفاده می‌شد. طریقه کار فنجان یا ساعت بدین گونه بود که میر آب با چشم دوختن به فنجان با هر بار پر شدن و غرق شدن آن و خوردن کاسه به کف دیگ یک فنجان یا هفت دنگ و نیم یا(۷ دقیقه و نیم امروزی) محاسبه نموده و یک سنگ کوچک برای هر بار غرق شدن کاسه در یک کیسه یا یک ظرف سفالی می‌گذاشت وقتی که باغ فرد مورد نظر آبیاری می‌شد و اعلام انتقال آب به باغ فرد دیگر می‌شد برای محاسبه جمع کل (تعداد فنجان)هایی و زمانی که آب برای مزرعه یا باغ رها می‌شده تعداد تشله‌ها یا سنگ‌ها یا چوب خط شمرده می‌شد و معلوم می‌شد که مثلاً فرد ۱۰ فنجان یا به عبارت امروز ۷۵ دفسف آب برده‌است. جرم مولی
برپایه دستگاه بین‌المللی یکاها (SI) یکای پایه برای "جرم مولی" کیلوگرم بر مول است. با این حال، به دلیل سابقه‌های تاریخی، جرم‌های مولار بیشتر و تقریباً همیشه به صورت گرم بر مول بیان می‌شوند. به عنوان مثال جرم مولی آب: فوت مکعب
فوت مکعب یکای حجم در دستگاه امپراتوری (امپریال یا بریتانیایی) و دستگاه آمریکایی است که در ایالات متحده و پادشاهی متحده استفاده می‌شود. این یکا بنا بر تعریف برابر با حجم مکعبی است که هر یک از اضلاع آن ۱ فوت (۰٬۳۰۴۸ متر) طول داشته باشد. برای اندازه‌گیری فوت مکعب از ضرب طول در عرض در ارتفاع استفاده می‌شود. حجم (مالی)
در بازار سرمایه، حجم یا حجم معاملات، مقدار (تعداد کل) یک اوراق بهادار (یا مجموعه ای از اوراق بهادار یا سهم بازار) است که در طی یک دوره معین معامله می‌شود. در زمینه معاملهٔ یک سهم واحد در بورس اوراق بهادار، حجم معمولاً به عنوان تعداد سهام گزارش شده‌ای است که در یک روز معین تغییر کرده‌است. معاملات در سهام، اوراق قرضه، قرارداد اختیار معامله، قراردادهای آتی و کالا اندازه‌گیری می‌شوند. قطره
هر سی سی برابر با تقریبا بین ۲۰ تا ۳۰ قطره است هر سی‌سی نیز برابر با یک میلی‌لیتر است و چنانچه مادهٔ موردنظر وزنی برابر با آب داشته باشد هر میلی‌لیتر نیز برابر با یک گرم می‌باشد؛ یعنی به‌عبارت بهتر، یک سی‌سی آب برابر با یک میلی‌لیتر آب و برابر با یک ‌گرم آب است. هکتار
این واحد به‌طور گسترده در سراسر جهان برای اندازه‌گیری مناطق بزرگ زمین استفاده می‌شود، و واحد اندازه‌گیری قانونی در حوزه‌های مربوط به مالکیت زمین، برنامه‌ریزی و مدیریت از جمله قانون (کارهای زمین)، کشاورزی، جنگلداری، و شهرسازی در سراسر اتحادیه اروپا است. بریتانیا، ایالات متحده، برمه، و تا حدی کانادا به جای آن از جریب استفاده می‌کنند. نانومتر
نانومتر یک واحد طول در سیستم متری برابر با ۱۰ متر است. یک نانومتر معادل ۱۰۰۰ پیکومتر یا / میکرون است. نامگذاری ترکیبی از پیشوند SI نانو (به‌معنای کوتوله) و واحد اصلیِ متر (مترون، به‌معنای واحد اندازه‌گیری) است. آنیلوکس
استاندارد آمریکایی برای حجم انتقال BCM/in² همچنین BCM/sq in یا BCM است که به معنی میلیارد مکعب در هر اینچ مربع است. میکرومتر مکعب (μm³) یک واحد حجم است و یک میلیارد مکعب مکعب (۱٬۰۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ میکرومتر) برابر با ۰٫۰۰۱ سانتی‌متر است، همچنین می‌دانیم که یک متر مربع برابر با ۱۵۵۰ متر مربع است. اتمسفر (یکا)
اتمسفر یک واحد برای اندازه‌گیری فشار است. در دهمین کنفرانس عمومی واحدهای اندازه‌گیری اتمسفر به عنوان یک واحد رسمی اندازه‌گیری فشار پذیرفته شد و مقدار دقیق آن برابر با ۱٬۰۱۳٬۲۵۰ دین بر سانتی‌متر مربع (برابر با ۱۰۱٬۳۲۵ پاسکال) تعیین شد. کلوین
در سال ۲۰۰۵، کمیته بین‌المللی وزن و اندازه‌گیری، تأیید کرد که برای اهداف مشخص کردن درجه حرارت نقطه سه برابر آب، تعریف مقیاس دمای ترمودینامیکی کلوین به آب دارای یک ترکیب ایزوتوپی مشخص شده به عنوان استاندارد وین باید رجوع شود که متوسط آب اقیانوس است. متر مکعب
متر مکعب با نماد m یکای حجم در سیستم متریک است که دقیقاً برابر است با هزار لیتر یا 1,000,000 سانتی‌متر مکعب است و تقریباً ۲۶۴٫۱۷ گالون . بطری دو لیتری
در ایالات متحده، بطری دو لیتری از معدود مواردی است که یک محصول با استفاده از واحدهای اندازه‌گیری متریک به فروش می‌رسد. از آنجا که تعداد بسیار کمی از نوشیدنی‌های دیگر به همین مقدار دقیق به فروش می‌رسند، اصطلاح «دو لیتری» در انگلیسی آمریکایی تقریباً همیشه به یک بطری نوشابه اشاره دارد. سایر اندازه‌های متریک مورد استفاده در بطری‌های پلاستیکی نوشابه شامل ۵۰۰ میلی لیتر، ۱ لیتر و ۳ لیتر است. بازار آب
انجمن خدمات آب استرالیا بر اساس یک سیستم اندازه گیری حجم کار می کند. این بدان معناست که فعالان بازار صرفاً برای دریافت حقوق آب اقدام نمی‌کنند بلکه در عوض، به میزان آبی که مصرف می کنند هزینه می پردازند. با این حال، گزارشات اخیر نگرانی هایی در مورد تخصیص بیش از حد و آشفتگی ها بین وضعیت زیست محیطی و کارایی اقتصادی ایجاد کرده است. سانتیمتر مکعب
همچنین، چنانچه مادهٔ موردنظر وزنی برابر با آب داشته باشد، هر میلی‌لیتر نیز برابر با یک گرم می‌باشد؛ یعنی به‌عبارت بهتر، یک سی‌سی آب برابر با یک میلی‌لیتر آب و برابر با یک گرم آب است. رود
به حجم آبی که در واحد زمان از مقطع عرضی یک رودخانه عبور می‌کند «دبی» رود گفته می‌شود که معمولاً آن را به متر مکعب در ثانیه بیان می‌کنند. مقدار دبی در واقع برابر است با حاصل‌ضرب سرعت جریان آب در سطح مقطع رودخانه. دبی یک رودخانه در طول سال تغییر می‌کند و معمولاً در فصل بهار، به علت ذوب یخ و زیاد شدن بارندگی و جاری شدن سیلاب، افزایش می‌یابد. در ایام گرما سال دبی رودخانه به حداقل می‌رسد. بخار آب
مقدار بخار آب موجود در واحد حجم از هوا را رطوبت مطلق می‌گویند. واحد آن گرم بر متر مکعب یا میلی‌گرم در لیتر است. اگر فشار هوا p و فشار بخار آب e باشد، فشار هوای خشک (p - e) خواهد شد: (طبق قانون دالتون) برای اندازه‌گیری فشار بخار آب در ظرفی به حجم یک متر مکعب که هوای درون آن با محیط بیرون هیچگونه ارتباطی نداشته باشد، انتخاب می‌کنیم. هوای درون آن را با بارومتر اندازه می‌گیریم. بیلان آب
جریان‌ها در رودخانه‌ها و آبراهه‌ها جزء دیگر این بخش از چرخهٔ آب را تشکیل می‌دهند. به‌طور کلی حجم آب در این بخش بسیار ناچیز است (به‌طور متوسط حدود ۱۲۵۰ میلیارد مترمکعب)، لذا در مقایسه با حجم کل آب در کرهٔ زمین این میزان بسیار اندک است. کارکرد اصلی این جزء از چرخهٔ آب در جابجا کردن آب از ارتفاعات به مناطق پست و نهایتاً اقیانوس‌هاست. کارکرد دیگر آنها، تبادل آب از سطح زمین به زیر زمین و بالعکس است. بعبارت دیگر، آب در رودخانه‌ها و آبراهه‌ها جابجا شده و بخشی از آن در یک نقطه بنابر خصوصیات زمین‌شناسی به زمین نفوذ می‌کند و در جای دیگر، به دلایل بالا بودن سطح آب زیرزمینی به رودخانه و آبراهه‌ها تغذیه می‌گردد. رودخانه‌ها و آبراهه‌ها می‌توانند از بدنه‌های آبی سطحی (برف و یخ و دریاچه‌ها)، رواناب‌های حاصل از بارندگی و همین‌طور آب زیرزمینی تغذیه گردند. همچنین در مسیر خود، آبراهه‌ها و رودخانه‌ها می‌توانند بخشی یا تمام آب خود را به بدنه‌های آب سطحی و زیرزمینی یا حتی اتمسفر تخلیه کنند. برخی از آنها بسیار کوچک هستند و معمولاً به‌طور موقت بعد از بارندگی‌ها شکل می‌گیرند و برخی دیگر مانند آمازون، میسیسیپی، ولگا، نیل و مکونگ بسیار عظیم‌الجثه هستند و حتی از مرز چندین کشور عبور می‌کنند. رودخانه به دلیل اینکه در یک بستر مشخص و در دسترس جریان دارد، به لحاظ اندازه‌گیری بسیار مناسب‌تر است و در بسیاری از مواقع می‌توان جریان آب در رودخانه‌ها را با دقت بسیار خوبی برآورد کرد. میزان جریان آب را می‌توان از طریق محاسبهٔ مقطع رودخانه (مساحت کانال آب) و سرعت حرکت آب مشخص کرد. برای اندازه‌گیری سرعت آب امروزه از دستگاه‌های آسان‌کاربردی استفاده می‌شود که به نسبت روش‌های قدیمی با دقت و همین‌طور هزینهٔ کمتری قابل انجام است. البته روش‌های بسیار متعددی برای محاسبهٔ جریان آب در رودخانه وجود دارد و بسته به دقت پتانسیل آن روش و نگاهداری از ادوات مربوطه، می‌توان جریان آب رودخانه را به شکلی مناسب محاسبه کرد. برخی روش‌ها این امکان را فراهم می‌آورند تا بتوان به صورت پیوسته، جریان آب را اندازه‌گیری کرد و برخی دیگر، صرفاً امکان اندازه‌گیری به صورت گسسته (مثلاً در مقاطع چند ساعت یا چند روز یکبار) را فراهم می‌آورند. کشورهای پیشرفته، به‌طور معمول با استفاده از ادوات مکانیزه و نگاهداری مستمر از آنها، اطلاعات بسیار دقیق و پیوسته‌ای از جریان آب در رودخانه‌ها را ثبت می‌کنند. دستگاه بین‌المللی یکاها
در ایران از سال ۱۳۰۳ خورشیدی تصمیم به اجرای دستگاه بین‌المللی یکاها گرفته شد. اندازه‌ها مطابق با اندازه‌های استاندارد بین‌المللی بود اما برای یکاها نام‌های ایرانی پیشنهاد شد: ذرع به جای متر، درم به جای گرم و رطل به جای لیتر. در بررسی طرح در این مجلس، به پیشنهاد عبدالله یاسایی (صدرالادباء) نماینده سمنان و دامغان، به جای ذرع، گز و به جای رطل پیمانه تعیین شد. در قانونی که برای اجرای این دستگاه در نهم فروردین ۱۳۰۴ به تصویب رسید، دولت مکلف شد ظرف سه سال از تصویب این قانون، اوزان و مقیاسهای تازه را تهیه کند، چهار ماه پیش از انقضای سه سال اوزان و مقیاسهای جدید را آگهی عمومی کند و با گذشت سه سال کامل از تصویب قانون، به اجرا بگذارد. برای کسانی که از اجرای آن خودداری کنند و همچنان واحدهای قدیمی به کار ببرند، مجازات از سه روز تا یک ماه زندان در نظر گرفته شد. نامهای واحدهای اندازه گیری پس از چند جلسه بحث بر سر نامگذاری، چنین تعیین شد و در دهم خرداد ۱۳۰۴ به تصویب مجلس شورای ملی رسید. یکا
یکا یا واحد اندازه‌گیری مقداری ثابت و معین از یک کمیت که به عنوان معیاری برای اندازه‌گیری و شمارش آن کمیت انتخاب شده‌است. یکی از جنبه‌های مشترک بین همهٔ اندازه‌گیری‌ها وجود یک یکای اندازه‌گیری است. دانشمندان برای آن‌که رقم‌های حاصل از اندازه‌گیری‌های مختلف یک کمّیت با هم مقایسه‌پذیر باشند، در نشست‌های بین‌المللی توافق کرده‌اند که برای هر کمّیت، یکای معینی تعریف کنند. دانشمندان، با انجام بررسی‌هایی، نتیجه گرفته‌اند که یکای هر کمّیت باید به گونه‌ای باشد که در شرایط فیزیکیِ تعیین‌شده تغییر نکند و در دسترس باشد. این یکاها باید دست‌یافتنی و تغییرناپذیر باشند که البته ممکن است تأمین هردوی این ویژگی‌ها با هم، کار ساده‌ای نباشد؛ برای نمونه، اگر قرار است استاندارد کیلوگرم یک جسم تغییرناپذیر باشد، باید این جسم دور از دسترس باشد، یعنی در جایی نگهداری شود که از هرگونه تغییر و تحول و دستکاری کردن در امان باشد. توافق‌های مربوط به استاندارها، حاصل یک رشته مذاکرات بین‌المللی در «کنفرانس بین‌المللی عمومی اوزان و مقیاس‌ها» بوده‌است. این مجموعه یکاهای مورد توافق بین‌المللی را به‌اختصار دستگاه بین‌المللی یکاها می‌نامند.عمده‌ترین واحدهای شمارش و اندازه‌گیری: مقدار ماده
در سیستم استاندارد بین‌المللی واحدها (سیستم SI)، یکای مقدار ماده، مول است. یک مول، مقداری از هر ماده‌است که تعداد ذرات بنیادی آن (مولکول یا اتم) برابر با تعداد اتم‌های موجود در ۱۲ گرم از کربن-۱۲ است. این تعداد، عدد آووگادرو نامیده شده و برابر است با ۱۰ × ۶٫۰۲۲۱۴۱۹۹. انبساط‌سنج
دیلاتومتر، یک وسیله علمی است که تغییرات حجم در فرایندهای فیزیکی و شیمیایی را اندازه می‌گیرد. یکی از کاربردهای معروف دیلاتومتر در دماسنج‌های جیوه ای است که در آن تغییرات ارتفاع مایع داخل لوله شیشه ای خوانده می‌شود. به دلیل اینکه جیوه در محدوده دمای محیط، نرخ انبساط ثابتی دارد، لذا تغییرات حجم رابطه ای مستقیم با تغییرات دما خواهد داشت. کاربردهای دیلاتومتر به شرح زیر است: پیمانه
در کشور ژاپن پیمانه‌های امروزی برای پخت‌وپز، ۲۰۰ میلی لیتر گنجایش دارند. در واحد اندازه‌گیری سنتی ژاپنی پیمانه‌ای چوبی و چهارگوش به نام گو برای اندازه‌گیری برنج و ساکی وجود دارد که گنجایش آن ۱۸۰ میلی لیتر است. پیمانه‌های برنج که امروز در سراسر دنیا وجود دارد نیز از این واحد پیروی می‌کنند که ۱۸۰ میلی‌لیتر معادل ۱۲۵ گرم برنج گنجایش دارد که تقریباً وعده غذای یک نفر است. اندازه
اَندازِه یا سایز بطور عمومی، بزرگی و بُعدهای یک شیء است. اندازه هندسی می‌تواند طول، بلندی، قطر، محیط، مساحت یا حجم یک شی باشد. اندازه را می‌توان با معیار جرم نیز اندازه‌گیری کرد. کلوین
در سال ۱۹۵۴، قطعنامه ۳ دهمین کنفرانس عمومی وزن و اندازه‌گیری (CGPM) با تعیین نقطه سه‌گانه آب به عنوان دومین نقطه تعریف خود، به مقیاس کلوین تعریف مدرن داد و دمای آن را دقیقاً برابر ۲۷۳٫۱۶ کلوین تعریف کرد. آب‌سنج
شیر سنج درحقیقت یک آب‌سنج است که برای مشخص کردن مقاومت الکلی مایعات استفاده می‌شود. همچنین به عنوان آب سنج مقدار خلوص الکل و گذرنده شناخته می‌شود. این نوع آب سنج فقط غلطت مایع را اندازه‌گیری می‌کند. برخی فرضیه‌ها درست شده‌اند تا مقدار الکل حاضر در مایع را تخمین بزنند. الکل سنج‌ها درجه‌هایی علامت زده شده با درصد الکل بالقوه دارند که مبنی بر چگالی نسبی از پیش محاسبه شده‌است. یک الکل بالقوهٔ بالاتر خوانده شده از روی این درجه بعلت وزن مخصوص بیشتر است که این‌طور در نظر گرفته شده که بعلت تولید شکرهای حل نشده باشد. یک (درجه) خوانی بعد و قبل از تخمیر انجام می‌شود و الکل تقریبی موجود با تفریق عدد خوانده شده بعد از تخمیر از قبل از تخمیر بدست می‌آید. متر مکعب
کیلولیتر معادل آن است. هر یک متر مکعب، فضایی است که یک مکعب به ابعاد ۱*۱*۱ متر، اشغال می‌کند، و هر لیتر، برابر با حجم یک مکعب به ضلع ۱۰ سانتی متر است . تبدیل یکاهای اندازه‌گیری
به جز مواردی که یکای جدید با نام دیگری شناخته می‌شود. (به عنوان مثال، ۱ میکرون = ۱۰ متر). انبساط‌سنج
همچنین می‌توان انبساط‌های حجمی را نیز برای مایع‌هایی که داخل مخزن‌های شیشه ای پر از آب قرار دارند محاسبه کرد. بدین صورت که اگر دمای آب افزایش پیدا کند، مایع نمونه نیز منبسط شده و تغییرات حجم ثبت می‌شود. اگر چه لازم است تا انبساط حرارتی خود مخزن نیز در نظر گرفته شود. چگالی
چگالی و وزن ویژه تفاوت دارند. چگالی، جرمِ حجم واحد یا جرم ویژه است، اما وزن ویژه، وزنِ حجم واحد است. گاهی برای ساده‌سازی مقایسه چگالی در بین سیستم‌های یکای مختلف، به جای چگالی از «چگالی نسبی» یا «وزن مخصوص» استفاده می‌شود، که برابر نسبت چگالی آن ماده به چگالی یک ماده استاندارد یا مرجع است، که معمولاً «آب» را به عنوان ماده مرجع در نظر می‌گیرند. در نتیجه اگر چگالی نسبی یک ماده کمتر از یک باشد بر روی آب شناور می‌ماند. مول
جرم مولی یک مادّه برابر با مجموع جرم مولی اتم‌های سازندهٔ آن می‌باشد. به‌طور مثال جرم مولی آب (HO) برابر با ۱۸= ۱۶+۱(۲)؛ چون جرم مولی هیدروژن ۱ گرم بر مول و در هر مولکول آب ۲ اتم هیدروژن وجود دارد و جرم مولی اکسیژن هم ۱۶ گرم بر مول است. بنوموسی
یونانیان حجم و مساحت را به‌طور نسبی بیان می‌کردند درصورتیکه بنو موسی واحدهای اندازه‌گیری مساحت و محیط و حجم بکار می‌بردند که ثابت می‌کند آنها فقط مترجم و دنباله روی یونانیان نبودند. لیتر
اکنون مشخص شده‌است که چگالی آب به نمونه ایزوتوپیک اتم‌های اکسیژن و هیدروژن نیز بستگی دارد. اندازه‌گیری‌های مدرن آب اقیانوس استاندارد وین، که آب مقطر خالص با نماینده ترکیب ایزوتوپی از میانگین اقیانوس‌های جهان است، نشان می‌دهد که آب در نقطه حداکثر چگالی (۳٫۹۸۴ درجه سانتیگراد) و تحت فشار استاندارد یک اتمسفر، دارای چگالی ۰٫۹۹۹۹۷۵ کیلوگرم در لیتر است. آب کر
۱- روایت اسماعیل بن جابر قال:(قلت لابی عبداللّه (ع) الماء الّذی لاینجّسه شئٌ؟قال: ذراعان عمقه فی ذراع وشبر وسعة (سعته))اسماعیل بن جابر می‌گوید: از امام صادق (ع) پرسیدم: آبی که چیزی آن را نجس نمی‌کند، کدام است؟فرمود: آبی است که دو ذراع ژرفای آن باشد و یک ذراع و یک وجب گستره آن.۲- روایت مرسله صدوق در کتاب مجالس امالی قال:(و رُوی انّ الکُرّ هو مایکون ثلاثة اشبار طولاً فی ثلاثة اشبار عرضاً فی ثلاثة اشبار عمقاً)روایت شده‌است کُرّ سه وجب طول، ضرب در سه وجب عرض ضرب در سه وجب عمق است.۳-روایت اسماعیل بن جابر از امام صادق (ع)(قلت: ما الکُرّ؟ قال: ثلاثة اشبار فی ثلاثة اشبار)پرسیدم: کُرّ چه قدر است؟ فرمود: سه وجب ضرب در سه وجب.۴-روایت مرسله صدوق در کتاب مُقنع قال:(رُوی انّ الکُرّ ذراعان و شبر فی ذراعین وشبر).روایت شده که کُرّ دو ذراع و یک وجب ضرب در دو ذراع و یک وجب است.۵-روایت ابوبصیر، قال:(سئلت اباعبداللّه (ع) عَنِ الکُرِّ مِنَ الماءِ کَمْ یَکونُ قَدْرُه؟ قال: اذا کانَ الْماءُ ثلاثة اَشبارٍ وَ نِصف فی مِثلِه ثَلاثة اَشبار و نِصْف فی عُمْقه فی الاَرضِ فذلک الکُرّ مِنَ الْماء)ابوبصیر می‌گوید: از امام صادق (ع) پرسیدم: یک کُرّ آب چقدر است؟فرمود: وقتی که آب سه وجب و نیم طول، ضرب در سه وجب ونیم عرض ضرب در سه وجب و نیم عمق شود.۶-روایت حسن بن صالح ثوری از امام صادق (ع) قال:(اذا کان الماءُ فی الرَّکّی کرّاً لم ینجسه شئ. قُلْتُ: وکم الکُرّ؟ قال: ثلاثة اَشبار ونِصف طُولها فی ثلاثة اشبارٍ و نِصف عُمقها فی ثلاثة اشبار وَنصف عَرضها)اگر آب در چاه به قدر کُرّ باشد، چیزی آن را نجس نمی‌کند.گفتم: کُرّ چقدر است؟فرمود: سه وجب و نیم طول ضرب در سه وجب و نیم عمق ضرب در سه وجب و نیم عرض. آبکره
جرم آب‌کرهٔ زمین تن است که ۰٫۰۲۳٪ از جرم کل زمین را در بر می‌گیرد. نزدیک به تن از این آب‌کره در جو زمین پراکنده شده‌است (حجم هر تن آب تقریباً یک مترمکعب است). اقیانوسها نزدیک به ۷۵٪ از سطح زمین برابر با ۳۶۱ میلیون کیلومتر مربع (۱۳۹٫۵ میلیون مایل مربع) را پوشانده‌اند. به ازای هر کیلوگرم آب دریا، ۳۵ گرم نمک در آن حل شده‌است (۳٫۵٪). محتوای آب
محتوی آب مقدار آبی است که ماده‌ای مانند خاک، سنگ، سرامیک، میوه یا چوب می‌تواند در برداشته باشد. محتوی آب در بسیاری از بحث‌های علمی و مهندسی کاربرد دارد و معمولاً به صورت نسبی بیان می‌شود و مقدار آن می‌تواند از صفر (کاملاً خشک) تا به اندازهٔ پوکی ماده (در حالت اشباع) باشد همچنین می‌توان آن را به صورت حجمی و جرمی بیان داشت. محتوی حجمی آب یا θ با بیان ریاضی به صورت زیر است: که در این رابطه formula_2 حجم آب و formula_3 حجم کل است که برابر است با مجموع حجم خاک، آب و هوا. گالون
گالون یا گالن، یکای حجم است که در هر دو سیستم، "یکاهای متعارف آمریکایی" و "سلطنتی بریتانیایی" در سه مقدار متفاوت، مورد استفاده قرار می‌گیرد. در بریتانیا، کانادا و برخی از کشورهای حوزه کارائیب از "گالن امپریال" یا "گالن سلطنتی" استفاده می‌شود که تقریباً برابر با ۴٫۵۴۶۰۹۲ لیتر می‌باشد. "گالن آمریکایی" برای مواد مایع در آمریکا و برخی از کشورهای آمریکای لاتین که مقدارش تقریباً ۳٫۷۸۵۴۱۲ لیتر است. «گالن آمریکایی» که برای مواد جامد که به ندرت استفاده می‌شود که مقدارش تقریباً ۴٫۴۰ لیتر می‌باشد. در ایران هر گالن ۳/۷۸ لیتر می باشد. فیکسچر یونیت
فیکسچر یونیت () در لوله‌کشی، برابر است با یک فوت مکعب آب، که در یک لوله ۱۱/۴ اینچی، در یک دقیقه تخلیه می‌شود. فشار بخار
فشار بخار در واحدهای استاندارد فشار اندازه‌گیری می‌شود. سیستم بین‌المللی واحدهای (SI) فشار را به عنوان یک واحد مشتق شده با واحد نیرو بر سطح تشخیص می‌دهد و پاسکال (PA) را به عنوان واحد استاندارد آن تعیین می‌کند. یک پاسکال یک نیوتن در هر متر مربع (N·m−۲ یا kg·m−۱·s−۲)است. اندازه‌گیری تجربی فشار بخار یک روش ساده برای فشار رایج بین ۱ تا ۲۰۰ کیلوپاسکال می‌باشد. دقیق‌ترین نتایج، در نزدیکی نقطه جوش مواد و پرخطاترین نتایج به دست آمده برای اندازه‌گیری‌های کوچکتر از 1 KPa است. مراحل اغلب شامل تمیز کردن مواد آزمایشی، ایزوله کردن در یک ظرف، تخلیه هر گاز خارجی، سپس اندازه‌گیری فشار تعادل فاز گاز از ماده در ظرف در دمای مختلف می‌باشد. زمانی نتیجه دقیق تر به دست می‌آید که تمام نکات رعایت شده و اطمینان حاصل شود که کل ماده و بخار آن در دمای تجویز شده قرار دارد. این کار مثلاً با استفاده از یک ایزوتنسیکوپ، با غوطه ور شدن محل نگهداری در یک حمام مایع انجام می‌شود. فشار بخارهای کم در جامدات را می‌توان با استفاده از روش Knudsen effusion cell اندازه‌گیری کرد. در یک زمینه پزشکی، فشار بخار گاهی اوقات در واحدهای دیگر بیان می‌شود، به‌طور خاص میلی‌متر جیوه (MMHG) برای داروهای بی هوشی فرار بسیار مهم است که اکثر آنها مایعات با دمای بدن هستند، اما با فشار بخار نسبتاً بالا. آزمایش آب
آزمایش شیمیایی آب شامل تعیین غلظت کاتیون‌ها و آنیون‌های آب و پساب شامل نیتریت، نیترات ، سولفات، سدیم، پتاسیم، فسفات، کربنات، بی کربنات، آمونیوم، آمونیاک و همچنین کلیه فلزات سنگین شامل آهن، مس، منگنز و… می‌باشد. بر اساس معیارهای سازمان ملی استاندارد، استاندارد شماره ۱۰۵۳ ویژگی‌های فیزیکی و شیمیایی آب آشامیدنی، تعیین‌کننده غلظت برای آب آشامیدنی می‌باشد. ویژگی‌های فیزیکی و شیمیایی آب آشامیدنی بر طبق استاندارد ۱۰۵۳ به شرح زیر است: ابعاد بر حسب میلیگرم بر لیتر می‌باشد. بخش در یکای سنجش
بخش در یکای سنجش در علوم مهندسی، فیزیک و شیمی یک یکا برای سنجش غلظت مواد با غلظت بسیار کم است. بخش در میلیون (ppm)، بخش در میلیارد(ppb) و بخش در تریلیون (ppt) نمونه‌هایی از این نوع یکا غلظت است که به صورت نسبت مولی یا جرمی ماده مورد نظر در محلول سنجیده می‌شود. همچنین این کمیت یک کمیت بدون بعد است. پاینت
پاینت () یک واحد اندازه‌گیری حجم در سیستم‌های واحد اندازه‌گیری بریتانیا و آمریکا و در هر دو برابر با یک-هشتم گالون می‌باشد. فشار
برای بیان فشار از واحدهای متنوعی استفاده می‌شود. پاسکال، پوند بر اینچ مربع، میلیمتر ستون آب، اینچ جیوه، بار و اتمسفر برخی از واحدهای استفاده شده برای بیان فشار است. فشار به صورت میزان نیروی عمودی وارد بر سطح واحد تعریف می‌شود و با نماد "p" یا P نمایش داده می‌شود. فشار به صورت ریاضی به شکل زیر تعریف می‌شود: بیلان آب
با کسر تبخیر از میزان بارندگی می‌توان به‌طور کلی، میزان منابع تجدیدپذیر کشور را تخمین زد. بر اساس مطالعات وزارت نیرو، میزان پتانسیل تجدیدپذیر آب کشور در دوره‌های ایستا و ۱۴ سالهٔ اخیر (دورهٔ اول و دوم) از ۱۲۴٫۸ میلیارد مترمکعب به ۸۸٫۸ میلیارد مترمکعب کاهش پیدا کرده‌است. محاسبه و بستن بیلان آب در حوضه‌های آبریز و آبخوان‌های ایران برعهده وزارت نیرو قرار دارد و این وزارتخانه در دفتر مطالعات پایهٔ منابع آب، علاوه بر مدیریت گردآوری اطلاعات در سطح کشور (که از طریق شرکت‌های آب منطقه‌ای سی‌گانهٔ کشور انجام می‌گیرد)، تحلیل‌ها و گزارش‌های متعددی همچون بیلان آب را مرتباً تولید می‌نماید. بیلان آب در حوضه‌های آبریز (محدوده‌های مطالعاتی یا در حقیقت همان حوضه آبریز درجه سه) و آبخوان‌ها در قالب گزارش‌های مختلفی ارائه می‌شوند که از آن جمله می‌توان به مطالعات طرح جامع آب، اطلس منابع آب کشور، بهنگام‌سازی بیلان آب، تمدید ممنوعیت بهره‌برداری از منابع آب زیرزمینی و غیره اشاره داشت. منابع آب
مفهوم تنش آبی نسبتاً ساده است: بر اساس WWorld Business Council for Sustainable Development]، تنش آبی برای موقعیت‌هایی به کار برده می‌شود که آب کافی برای همه مصارف اعم از کشاورزی، صنعتی یا خانگی وجود ندارد. تعریف آستانه‌ها برای تنش از نظر سرانه آب موجود، پیچیده‌تر است، با این حال مستلزم مفروضاتی در مورد استفاده آب و کارایی آن است. با این وجود، پیشنهاد شده‌است که هنگامی که سرانه در دسترس بودن آب شیرین تجدیدپذیر سالانه کمتر از ۱۷۰۰ متر مکعب باشد، کشورها تنش آبی دوره ای یا منظم را تجربه می‌کنند. زیر ۱۰۰۰ متر مکعب، کم‌آبی، مانع توسعه اقتصادی و سلامت و رفاه انسان می‌شود.