جنبش دیوبندی به چه اصولی اعتقاد دارند؟
شاه ولی‌الله دهلوی
مذهب دیوبندی هرگز دیدگاه محافظه‌کارانه خود را کنار نگذاشت و تلاش نکرد تغییرات جهان و ویژگی‌های پایه تمدن معاصر را دریابد. پیروان دیوبندی هرگز تلاش نکردند در رابطه خود با دیگر مسلمانان، مانند شیعه، معتزله، اسماعیلیه، و اخوان الصفا بازنگری کنند و یا آثار فیلسوفانی مانند فارابی، ابن سینا، و ابن رشد یا عارفانی مانند ابن عربی، مولوی، و سهروردی، یا متکلمانی مانند ابوبکر باقلانی و فخر رازی و دیگران را بخوانند. حتی هنگامیکه دانشمندان مسلمانی مانند سید احمد خان هندی، اقبال لاهوری، و سیدابوالاعلی مودودی، در اثر آشنایی با جهان امروز، دیدگاه‌های متفاوتی در فهم دین عرضه کردند دیوبندی‌ها به تندی به آنها حمله‌ور شدند. دیوبندی
مذهب دیوبندی هرگز دیدگاه محافظه‌کارانه خود را کنار نگذاشت و تلاش نکرد تغییرات جهان و ویژگی‌های پایه تمدن مدرن را دریابد. پیروان دیوبندی هرگز تلاش نکردند در رابطه خود با دیگر مسلمانان، مانند شیعه، معتزله، اسماعیلیه، و اخوان الصفا بازنگری کنند یا آثار فیلسوفانی مانند فارابی، ابن سینا، و ابن رشد یا عارفانی مانند ابن عربی، مولوی، و سهروردی، یا متکلمانی مانند ابوبکر باقلانی و فخر رازی و دیگران را بخوانند. حتی هنگامیکه دانشمندان مسلمانی مانند سید احمد خان هندی، اقبال لاهوری، و سیدابوالاعلی مودودی، در اثر آشنایی با جهان امروز، دیدگاه‌های متفاوتی در فهم دین عرضه کردند دیوبندی‌ها به تندی به آنها حمله‌ور شدند.
مهاتما گاندی
گاندی معتقد بود که اساس و شالوده هر دین را حقیقت وعشق تشکیل می‌دهد (محبت، عدم خشونت یا همان ترکیب حکم طلایی) او هرگونه تعصب کور و گم بودن رفتارهای نادرست در هر دین و آیینی را زیرسوال می‌برد و به طرز خستگی ناپذیری در پی اصلاح اجتماعی برمی‌آمد. برخی از اظهار نظرهای وی در مورد ادیان مختلف به شرح زیر مطرح شده‌اند: حکمت متعالیه
ملاصدرا در مخالفت با استادش میرداماد که خود پیرو سهروردی بود، مدعی شد که «وجود» امری حقیقی است و ماهیت امری اعتباری. صدرا دربارهٔ حرکت نیز نظریه جدیدی عرضه کرد که به حرکت جوهری مشهور است. تا قبل از آن تمامی فلاسفه مسلمان معتقد به وجود حرکت در مقولات نه‌گانه عرض بودند و حرکت را در جوهر محال می‌دانستند. اما صدرا معتقد به حرکت در جوهر نیز بود و موفق شد چهار جریان فکری اسلامی یعنی کلام، عرفان، فلسفه افلاطون و فلسفه ارسطو را در یک نقطه گرد آورد و نظام فلسفی جدید و مستقلی به وجود آورد. دارالعلوم دیوبندی
دارالعلوم دیوبند بزرگترین و قدیمی‌ترین دانشگاه یا مدرسه‌اسلامی در شبه قاره هند است. این مدرسه در شهر دیوبند در ایالت اوتار پرادش در حد واسط بین شهرهای مظفرنگر و ساهارانپور قرار گرفته‌است. بعضی بر این اعتقادند که این مدرسه بزرگترین حوزه علمیه در آسیا است. این مدرسه توسط علما و نخبگان هندوستان از جمله: محمد قاسم النانوتوی، رشید احمد گنگویی، ذوالفقار علی دیوبندی و شیخ حاج عابد حسین تأسیس شد. اهل حق
در مسلک اهل حق اصول عقاید بر این نهج می‌باشد. علاوه بر پنج اصل اصول دین و مذهب شیعه، یعنی توحید، نبوت، معاد، عدل و امامت، نکته‌های زیر نیز باید رعایت گردد: ماده‌باوری
در حقیقت همهٔ کشفیات علوم جدید و به ویژه فیزیک مدرن به درخشان‌ترین وجهی، اصول ماتریالیسم دیالکتیک را پیرامون ماهیت عینی ماده، وحدت و تنوع جهان، بی‌پایان بودن ماده، بی‌کرانی شناخت بشری اثبات می‌کند. کونگ‌فو توآ
کونگ‌فو توآ دارای هفت مایگاه است که به غیر از مایگاه اول که به حرکات فیزیکی و فعالیت‌های بدنی می‌پردازد، بقیه به جنبه‌های علمی، عرفانی و پزشکی در خصوص تن و روان اشاره دارد این هنر رزمی براساس برخی سبک‌های شائولین کونگ‌فو، ابداع شده‌است. اصول اساسی کونگ فو توآ توسط ابراهیم میرزایی در کتابی به عنوان "کاراته و ذن" و فیلمی به نام یم می انتشار یافته‌است. دیوبندی
در ایران به واسطه پیوندهای قومی و مذهبی میان اقوام بلوچ ایرانی و پاکستانی، مدارس مذهبی نزد اقوام بلوچ ایرانی از همان ابتدا از تفکرات بیگانه ستیزی و استعمارستیزی دیوبندی در هندوستان الهام گرفت. دونادون
در دین یارسان تناسخ به این مفهوم که روح بی‌هدف از یک کالبد به کالبد دیگر منتقل شود کاملاً نفی شده و از اساس رد می‌شود. اما مفهوم دیگری به نام دون به دون شدن (که در ظاهر به فلسفه تناسخ شباهت دارد) حقیقتی جدا نشدنی از جهان‌بینی یارسانی است. یارسان می‌گوید که هر روحی باید در زمانی محدود سیری را برای تکامل خود طی کند که آن را با دونادون می‌شناسند. برخی از افراد که به دنبال تطبیق باورهای دین یاری با دین اسلام بوده‌اند، آیۀ ۴ سوره معارج را دلیلی بر مدعای خود دانسته‌اند (هر چند که ملاک تشخیص در این دین آیات قرآن نمی‌باشد):تَعْرُجُ الْمَلَائِکَةُ وَالرُّوحُ إِلَیْهِ فِی یَوْمٍ کَانَ مِقْدَارُهُ خَمْسِینَ أَلْفَ سَنَةٍ (فرشتگان و روح در روزی که مقدارش پنجاه هزار سال است به سوی او بالا می‌روند) پاراماهانزا یوگاناندا
یوگاناندا به شاگردانش لزوم تجربه مستقیمی از حقیقت را چون مخالف اعتقادی کور بود، آموخت. وی می‌گفت که " اساس حقیقی مذهب اعتقاد نیست، بلکه تجربه شهودی است. شهود قدرت روحی جهت شناخت پروردگار است. دانستن اینکه چه مذهبی واقعاً با حقیقت سازگار است، تنها باید خدا را شناخت بوداسف
بوداگرایی دو شاخه اصلی دارد یکی راه کوچک (هینایانه) و دیگری راه بزرگ (مهایانه). پیروان هینایانه بر این باورند که افرادی که به مرحله بیداری و بودا شدن رسیده‌اند تک تک به فراسو می‌روند و دیگر کاری به این جهان ندارند. هینایانه‌ای‌ها این افراد را اَرهت یعنی آدمهای باارزش می‌نامند. اما مهایانی‌ها بر این باورند که کسانی که دریای بیکران حق و راستی را دریافتند باید در کنار درگاه حق بمانند و بکوشند تا بقیه موجودات را هم به سوی حق و حقیقت بکشانند. همین افراد هستند که در ادبیات بودایی به بوداسف شناخته می‌شوند. بوداسف‌ها اینکار را از روی مهرورزی به همه موجودات می‌کنند. یعنی آن‌ها همه موجودات را به چشم نمودهایی از جهان حق می‌بینند و به همه مهر می‌ورزند و می‌کوشند تا دیگران را نیز مانند خود بسوی رستگاری و حق یابی بکشند. نبوت (شیعه دوازده‌امامی)
اصل نَبُوّت، یعنی باور به اینکه خدا برای رساندن سخن خود به انسان، پیامبرانی را از میان خود آنان برگزیده‌است که این اصل در تشیع دوازده‌امامی یکی از اصول دین است. سید حسین نصر
سنت از نگاه نصر نه تنها به معرفت یا آیین آسمانی خاصی منحصر نمی‌شود، بلکه ادیان گوناگون تجلیاتی از سنت حقیقی هستند. از نگاه وی، سنت حقیقت جاودان بی‌نهایتی است که دارای صورت‌های متجلی شده گوناگون است. سنت نزد نصر محور و بنیاد علم قدسی است. وی دریافت علم واقعی را صرفاً در پرتو توجه به سنت مکان پذیر می‌داند. از دیگر مفاهیم مرتبط با سنت که در فهم معنای آن بسیار مهم است، مفهوم «ذات قدسی» است. ذات قدسی منبع سنت است و چیزی که سنتی باشد از ذات قدسی نمی‌تواند جدا باشد. از نظر وی کسی که درکی از ذات قدسی ندارد، نمی‌تواند منظر سنتی را درک کند و انسان سنتی همیشه خودش را همراه با درکی از ذات قدسی می‌بیند. از نظر وی، هدف فلسفه به عنوان فعالیت مقدسی که به خرد جاودان مربوط است، نمایان ساختن حقیقتی به نام واحد مطلق است. فلسفه در نگاه وی چیزی جز شهود و بصیرت عقلی برای درک سنت و مبدأ آن یعنی امر قدسی نیست. وی بر همین اساس تکنولوژی، صنعت و مکاتب انسان گرا را به نقد می‌کشد، زیرا که آن‌ها به عنوان مانعی در برابر معرفت سنتی و قدسی هستند. آیین بودایی
مفهوم دوم راه هشت‌گانه یعنی دل را یک‌دله کردن یا کار کردن بر روی تمرکز است که سه بخش کوشش درست، توجه درست و تمرکز درست را در بر می‌گیرد. در این مرحله تمرکز شدیدی دست می‌دهد که در آن اندیشنده، با موضوع اندیشه یکی می‌شود. این پدیده، شهود و رسیدن به فراشناخت نیست، بلکه یک پدیدهٔ روانی است. این‌کار از راه یوگا و درون‌پویی انجام می‌گیرد. بوداگرایی همانند دیگر کیش‌های هندی، ذهن را ابزار بنیادین رهایی می‌داند و بر ورزیدگی درست ذهن تأکید می‌کند. آماج کوشش درست، یکپارچگی ذهنی و جلوگیری از پراکندگی اندیشه است. توجه درست، باعث آگاهی از احساسات و آگاهی از کنش‌های بدن و ذهن می‌شود. این تمرینات سرانجام ما را به تمرکز درست می‌رساند که رسیدن به حالات گوناگون آگاهی‌های خلسه‌آمیز در حین درون‌پویی (مراقبه) است و با آزمودن خشنودی بزرگی همراه است. رسیدن به این حالات را درون‌نگری (دیانا) می‌نامند. چرخ دارما
بنمایه‌ای که همه این آموزه‌ها به آن پایبند بوده‌اند همانا اصل نپایندگی هستی است. این باور که هیچ چیز این جهان هستی پاینده و پایدار نیست. حرکت جوهری
صدرا و پیروان او معتقدند که جهان یکپارچه حرکت است و ثبات وجود ندارد. در جهان یک کل وجود دارد و آن جریان علت و معلول است. یک شیء، شیء نیست؛ جریان است. این تضاد است که از حرکت ناشی شده و نه حرکت از تضاد. پس تضاد نمی‌تواند علت حرکت باشد. زیرا جوانه زدن یک ضد درون ضد دیگر، خود نوعی حرکت است و بنابراین قانون حرکت شامل او نیز می‌شود. تضاد معلول حرکت است و به نوبه خود علت حرکت هاست، اما فقط به عنوان محرک. به همین دلیل، باید به جستجوی محرک برخاست و این محرک همان خداوند است. ماده‌باوری
اصول تئوریک تزهای ماتریالیسم دیالکتیک برای پراتیک چه اهمیتی دارد؟ پدیدآیی وابسته
پدیدآیی وابسته از مفاهیم اساسی در دین بودا است. بنا بر این مفهوم، ناآگاهی افراد بشر در مورد سبب اصلی وجود رنج باعث پدید آمدن خطاهای فکری انسان و در نتیجه جلوگیری از رها شدن از چرخه تولد ادواری می‌شود. دوگانگی مقدس
به عقیده دورکیم دین عبارت است از: نظام یکپارچه‌ای از باورداشت‌ها و عملکردهای مرتبط با چیزهای مقدس؛ یعنی چیزهایی که از چیزهای دیگر جدا انگاشته می‌شوند. این باورداشت‌ها و عملکردها، همه کسانی را که به آنها پایبندند، در یک اجتماع اخلاقی واحد همبسته می‌کند. بی‌خدایی و دین
به‌طور کلی فرمولاسیون پایه‌ای یهودیت نیازمند اعتقاد به خدا است (که در نماز مهم یهودیت یعنی شماع متبلور شده‌است). در بسیاری جنبش‌های نوین یهودیت، خاخام‌ها نحوه رفتار فرد یهودی را بیانگر اینکه او پیرو یهودیت هست یا نه در نظر گرفته‌اند. در برخی از این جنبش‌ها پذیرفته شده که ممکن است فردی یهودیت را به عنوان سنت اجرا کند ولی در عین حال ندانم‌گرا یا بی‌خدا باشد. دوازده اصل پویانمایی
زمان‌بندی هم برای واقعی نشان دادن انیمیشن مهم است و هم برای روایت داستانی آن. در قسمت زمان‌بندی فیزیکی، زمان‌بندی درست باعث می‌شود اشیاء از قوانین فیزیک به درستی پیروی کنند. به عنوان مثال وزن یک شی مشخص می‌سازد که چگونه به یک منبع نیرو، واکنش نشان دهد. ادونتیسم
گرچه کلیساهای ادونتیست تشابهات زیادی دارند، خداشناسی‌شان در این خصوص که وضعیت واسطه بین مرگ و زندگی خواب ناهشیارانه است یا هشیاری، این که تاوان نهایی شر نابودی است یا عذاب ابدی، ماهیت فناناپذیری، این که شر پس از هزاره دچار رستاخیر خواهد شد یا نه، و این که منظور از بهشت است یا زمین با یکدیگر اختلاف نظر دارند. جنبش ادونتیست مشوق در نظرگیری تمام کتاب مقدس، شده و ادونتیست‌های روز هفتم و گروه‌های دیگر ادونتیست شبات نگه می‌دارند. ۲۸ اعتقاد بنیادی از سوی کنفرانس عمومی ادونتیست‌ها گردآوری شده‌است. هیدخان باباجی
باباجی همیشه این حقیقت را بیان می‌کرد که " تمام ادیان و مذاهب در حقیقت، سادگی و عشق خلاصه شده‌اند ". او همیشه بر زندگی ای ساده، بر پایهٔ عشق و حقیقت تأکید می‌کرد. او با این که مراسم مذهبی محلی را انجام می‌داد، همیشه بر این نکته تأکید می‌کرد که او برای احیا و زنده کردن ساناتا دارما، یا دین و روش جاویدان، به جای احیای دین هندو یا هندو دارما آمده‌است. ساناتا دارما دین و سنتی است که از ابتدای آفرینش جهان بوده‌است. او گفت "من آمده‌ام تا بشریت را به مسیری بالاتر و متعالی تر هدایت کنم، من به هیچ دینی تعلق ندارم، بلکه به تمام ادیان احترام می‌گذارم. من خواستار تعالی کل بشریت هستم." او وحدانیت تمام ادیان را این گونه توضیح داد: "در هر شهری همیشه نقطه‌ای مرکزی وجود دارد، محل و نقطه‌ای که تمام خیابان‌ها از بیرون و داخل شهر بدان ختم می‌شوند، همین گونه، همهٔ ادیان به یک نقطه ختم می‌شوند، و آن خود خداوند است، پس هر دینی را که دنبال کنید در پایان به خدا می‌رسید، ما همه یکی هستیم، با همدیگر و با خدا". او گفت: " شما در هر کاری که انجام می‌دهید باید به دنبال هارمونی و هماهنگی باشید. من هارمونی هستم. از عشق و محبت شما سپاسگزارم." هیدخان باباجی گفت: "هر کس می‌تواند پیرو هر دینی باشد، اما او باید مهربان و رحیم باشد". او گفت: "جهان در آشفتگی و پریشانی است، و از سه درد در حال رنج بردن است: درد فیزیکی، معنوی و روانی، و فقط یک راه برای درمان همهٔ این دردها وجود دارد. غیر انسانی بودن و بی عاطفگی باید ریشه کن شود و محبت و مهربانی جایگزین آن شود ". "تنها انسان راستین انسانی است که پیرو نوع دوستی و بشر دوستی است، این تنها راه موفقیت در زندگی است ." همهٔ آموزه‌های باباجی بر اساس اصل کارما یوگا هستند. زیرا او همیشه بر ضرورت کار و تلاش و کوشش و انجام وظیفه تأکید می‌کرد. او می‌گفت: "کار عبادت است؛ و کار زیاد و سخت بهترین تمرین معنوی است "، "هنگامی که شما در پی انجام کارهای خوب و خصلت‌های نیکو هستید، خوابی راحت و اشتهایی خوب دارید و افکار بد به ذهنتان خطور نمی‌کنند. در غیر این صورت، شما همیشه در حال سرزنش و انتقاد دیگران هستید. بیکاری، ذهن شما را به سرزنش و انتقاد دیگران سوق می‌دهد. کارما، فعالیت، تنها چیزی است که تمام بدی‌ها را به دور می‌راند ". او همچنین، انجام دادن کامل کار را، معنای واقعی کریا یوگا می‌دانست. نظریه همگرایی نمادین
خیالات در میان گروهی از مردم بر سر منافع مشترک زنجیره می‌شوند. همان‌طور که آنها یک چشم‌انداز جدید ایجاد می‌کنند، زندگی آنها معنا و احساس جدیدی پیدا می‌کند و رفتار آنها تغییر می‌کند «اصل توده بحرانی»، هنگامی که یک چشم‌انداز بلاغی دوره ای از رشد سریع را آغاز می‌کند، برای افزایش آگاهی مرکزی است. همچنین اصل این فداکاری «اصل فداکاری» است، که ادعا می‌کند وقتی رویدادهای برنامه‌ریزی شده افراد را تشویق می‌کند تا بر اساس احساسات کلیدی موجود در چشم‌انداز بلاغی هوشیاری خود را افزایش دهند. دونادون
از دیدگاه یارسان مفهوم تناسخ که از جانب بسیاری از امامان شیعه و فلاسفه‌ای چون ملاصدرا رد شده کاملاً با عقیده دونادون متفاوت است. اگر چه در ظاهر در تناسخ و دونادون، روح از کالبدی به کالبد دیگر منتقل می‌شود، اما تفاوت مهمی میان این دو جهان بینی وجود دارد. در تناسخ روح در زمان‌های نا مشخص، گاهی طولانی‌تر و گاهی زودتر به تعالی می‌رسند در حالیکه در فلسفه دونادون هر روح در مدت زمانی معین از یک کالبد به کالبد دیگر منتقل می‌شود و هدف در این مدت حرکت به سمت کمال است. هندوئیسم
با وجود گوناگونی زیاد در میان شاخه‌های هندوگرایی و پیروان آن، چند باور اولیه در همه آن‌ها مشترک است. این باورهای اولیه عبارتند از باززایی (دوباره زاده شدن)، امکان رهایی از باززایی توسط رستگاری؛ و باور به قوانین کارما (هر چه بکاری همان بدرَوی) و دارما (نظم ذاتی و درونی اشیاء و پدیده‌ها). روش زندگی هندوها پیرامون این مفاهیم شکل می‌گیرد. اصول دین
بنا به باور شیعه، اعتقاد به اصول دین باید از روی تحقیق باشد، نه تقلید. کسی که به اصول دین اعتقاد ندارد، از دین بیرون است. در آغاز برخی از رساله‌های عملیه از اصول دین سخن رفته‌است. توحید، نبوت و معاد اصول مشترک دین اسلام‌اند و دو اصل امامت و عدل از مسلّمات مذهب شیعه‌اند (اصول مذهب) و هر کس به آن‌ها ایمان ندارد از مذهب شیعه بیرون است گر چه از اسلام بیرون نیست. البته که احادیثی از هر دو مذهب وجود دارد که حتی مسلمان بودن دیگر مذاهب را زیر سؤال می‌برند حتی طوری که تعداد قابل توجهی از سنیان، شیعیان را رافضی می‌دانند که رافضی به معنی کسی است که دین را رد کرده‌است! اصول فلسفه
هدف دکارت از نگارش این کتاب جایگزین کردن علوم تجربی خویش به جای کتب آموزشی ارسطویی در فرانسه و انگلیس آن زمان بود. وی در این کتاب به تبیین اصول طبیعت (قوانین فیزیک) براساس «تجربه» می‌پردازد و این اصل را مطرح می‌کند که «درصورت عدم وجود نیروهای خارجی، حرکت جسم یکنواخت و در یک خط مستقیم خواهد بود». بعدها آیزاک نیوتون براساس همین نظریه قانون اول حرکت خود را بنا می‌کند. پلتفرمیسم
هواداران این ایده عقیدهٔ وانگاردیسم (پیشگام‌گرایی) لنین را رد می‌کنند و به جای آن به «برجسته کردن ایده‌های آنارشیستی در مبارزه طبقاتی» می‌اندیشند. بنا بر اندیشهٔ پلتفورمیست‌ها، چهارپایه اصلی که سازمان آنارشیست باید بدان عمل کند، وحدت ایدئولوژیک، اتحاد تاکتیکی، مسئولیت‌پذیری جمعی و فدرالیسم است. بنیادگرایی اسلامی
بُنیادگرایی اسلامی یا اصول‌گرایی اسلامی بیانگر معنا و مفهوم بازگشتن به اصول و اعتقادات اصلی اسلامی است. تعریف دقیق این واژه بسته به منبع آن متغیر و متفاوت است.بنیادگرایی اسلامی اساساً نتیجهٔ خشونت تفکر اسلامی نیست بلکه التزام به منابع دینی بدون دستبرد، تحریف یا توجیه مبتنی بر دیدگاه شخصی است. از گروه‌های بنیادگرای اسلامی می‌توان به گروه‌های القاعده، داعش، طالبان، جهاد اسلامی مصر، اخوان‌المسلمین، انصار حزب‌الله، حزب‌الله لبنان، جنبش مقاومت اسلامی فلسطین و جمعیت فدائیان اسلام اشاره کرد. توسعه پایدار
پیروان این گروه معتقدند که ساختار موجود در جوامع امروزی ناپایدارند و رسیدن به توسعهٔ پایدار نیازمند یک شیوه و طرز تفکر نو برای تغییر این ساختارهاست. آن‌ها معتقدند که باید در ساختار سیستم‌های سیاسی اقتصادی و اجتماعی موجود تغییراتی داده شود. پایداری اکولوژیکی راه‌حل‌هایی ارائه می‌دهد که در ابتدا نیازمند تجدید نظر در ارتباط با کشاورزی، مسکن، انرژی، طراحی شهری، حمل ونقل، اقتصاد، خانواده، منابع مصرفی، جنگلداری، بیابان‌ها و ارزش‌های اصلی زندگی‌مان باشد. وهابیت
پیروان وهابیت معمولاً خود را سلفی یا «موحدون» می‌خوانند، نامی که از تأکید آن‌ها بر وحدت مطلق خداوند (اصل توحید) برگرفته شده‌است. آن‌ها هر عملی را که دلالت‌کننده به شرک (چندخدایی) بدانند مانند زیارت قبور و تقدیس برخی افراد ممنوع می‌شمارند. آن‌ها بازگشت به آموزه‌های اصیل در قرآن و حدیث (سنت پیامبر) را هدف می‌دانند و با هر نوع بدعتی مخالفت می‌کنند. وهابیت از نظر ایدئولوژیکی پیرو اعتقادات ابن تیمیه و از نظر فقهی پیرو مذهب حنبلی است. آن‌ها تأکید زیادی بر معانی ظاهری قرآن و حدیث و پایه‌گذاری دولتی اسلامی بر اساس فقه اسلامی دارند. دوگانه‌انگاری
دوگانه‌انگاری در فهم ماهیت ذهن حقیقتاً کمکی به ما نمی‌کند، همهٔ آنچه دوگانه‌انگاری می‌گوید این است که در یکایک ما جوهری غیرمادی هست که فکر می‌کند، خواب می‌بیند و …. ولی فیزیکالیست‌ها مدعی شده‌اند که ذهن غیرمادی را نمی‌توان بی‌واسطه محل پژوهش قرار داد و مخصوصاً نمی‌توان در مورد آن پژوهش علمی کرد، زیرا علم تنها با جهان مادی سروکار دارد؛ همهٔ آنچه که ما می‌توانیم بررسی کنیم آثار و معلول‌های آن ذهن غیرمادی در جهان است. دارماکرتی
آثار بودایی مانند "Yogacarabhumi-شاسترا" و "Mahāyānasūtrālaṅkāra" تشکیل شده قبل از قرن 6، در "hetuvidyā" (منطق، دیالکتیک) غیر سیستماتیک هستند و رویکرد و ساختار heresiological، proselytical و پوزش‌خواهانه دارند. هدف آنها شکست مخالفان غیر بودایی (هندوئیسم ، جینیسم ، اوجوکیسم ، دیگران)، دفاع از ایده‌های بودیسم، توسعه خط استدلال‌هایی بود که راهبان بتوانند برای تبلیغ کسانی که به بودیسم شک دارند و تقویت ایمان بوداییانی که دچار شک و تردید شده‌اند، مورد استفاده قرار دهند. در حدود نیمه قرن 6، احتمالا برای رسیدگی به بحث و جدل از سنت های غیر بودایی با پایه‌های pramana شان، بودایی محقق Dignāga رویکرد دیالکتیک را به روش‌های سیستماتیک تر معرفت شناسی و منطق تغییر داد. دارماکرتی پا به پای راه Dignāga رفت و معتقد است که آموزه های فلسفی سیستماتیک در زمینه معرفت شناسی بودایی، که ونسان التچینگر می گوید، "یک تعهد عذرخواهی کامل مثبت/مستقیم" دارد. دارماکرتی در دوران فروپاشی امپراتوری گوپتا، زمانی که ناامنی زیادی برای موسسات بودایی بود، زندگی می‌کرد. نقش منطق بودایی به عنوان دفاع فکری در برابر استدلالهای فلسفی هندو که توسط سنتهای پیچیده معرفتی مانند مکتب نیایا تدوین شده بود ، تلقی می شد. ادیان شرقی
آیین بودا یک دین و فلسفه هندستی است. آیین بودا در حدود قرن پنجم قبل از میلاد در هند توسط سیذارتا گوتاما، بودا، با چهار حقیقت شریف و مسیر هشت‌گانه بنیانگذاری شد. طبق کتاب مقدس، چهار حقیقت شریف توسط بودا در اولین خطبه خود پس از رسیدن به روشنگری آشکار شد. مکاتب بودایی به‌طور معمول به Theravada و Mahayana تقسیم می‌شوند. در محافل دانشگاهی، ماهایانا بیشتر به بودیسم آسیای شرقی و تبتی تقسیم می‌شود. بودیسم می‌آموزد کسی که بدون آموزش روشن شود، بودا است. هدف اصلی آیین بودا، رهایی شخص از سامسارا است. بودایی‌ها این مسئله را راه حل مشکل رنج می‌دانند. دوگانه‌انگاری
فیزیکالیسم نگرشی است دایر بر اینکه رخدادهای ذهنی را می‌توان به نحو تام و تمام برحسب رخدادهای مادی یا جسمانی (معمولاً رخدادهایی که در مغز صورت می‌گیرد) توضیح داد. فیزیکالیسم برخلاف دوگانه‌انگاری ذهن/بدن که قائل به وجود دو جوهر اصلی است، صورتی از یگانه‌انگاری است؛ مطابق این نگرش تنها یک قسم جوهر وجود دارد و آن هم جوهر مادی است. فلاسفهٔ فیزیکالیست سعی ندارند به‌دقت معلوم کنند که چگونه وضعیت‌های مغزی با افکار مطابقت دارند؛ این کار به عهدهٔ عصب‌روان‌شناسان و سایر دانشمندان است. مشغلهٔ این فلاسفه عمدتاً به ثبوت رساندن این معناست که همهٔ رخدادهای ذهنی مادی هستند و بنابراین، دوگانه‌انگاری ذهن و بدن باطل است. دوگانه‌انگاری
یهودیت دین یگانه‌پرستی است و پیدا کردن مواردی از ثنویت در آن نادر است. اما در طومارهای دریای مرده، به ویژه در متنی که به دستورالعمل انضباطی شهرت دارد، از تقابل دو نیروی خیر و شر، یعنی شاهزاده نور و شاهزاده تاریکی سخن به میان آمده‌است. این دو هیچ نقشی در آفرینش ندارند بلکه تنها تجسم دو اصل اخلاقی خیر و شر هستند. راه‌پیمایی روز قدس ۱۳۸۸
سید احمد خاتمی، خطیب نماز جمعه تهران گفت: وی اصول ۲۴، ۲۶ و ۲۷ را یادآوری کرد و گفت: این اصول تصریح دارد که نظام مقتدر اسلامی بیمی از طرح آرای مخالف ندارد چرا که آنچه که بر حق است بیمی از این آرا نباید داشته باشد. احمد خاتمی بر اساس اصل ۱۲ قانون اساسی دگراندیشی را در نظام اسلامی جرم ندانست و گفت: او تفرقه در هر جامعه‌ای را عامل آسیب‌رسان آن جامعه عنوان کرد و گفت: فالون دافا
فالون‌گونگ، فرد را قادر می‌سازد تا با کمک تمرین‌ها به درجۀ بالایی از سطوح ارتقای روحی و معنوی و جسمی صعود کنند. اصول این روش شامل حقیقت، نیکخواهی و بردباری است. این اصول در کنار یکدیگر، اصول کیهان در نظر گرفته می‌شود که فرد در این روش، سعی می‌کند تا خود را با این اصول منطبق کند. با در نظر گرفتن این اصول می‌توان خوبی را از بدی و نیکی را از پلیدی تشخیص داد. ارزش نهادن به اصول اخلاقی و به اصول انسانی و تقوا، از آموزه‌های فالون‌دافا است. در فالون‌گونگ انجام تمرین‌ها و تأکید در بالا بردن ارزش اخلاقی در فرد (شین‌شینگ) شامل افکار و کردار فرد، آموزش داده شده‌است. بردباری، تحمل سختی‌ها با قلبی بخشنده و نیک‌خواه از دیگر موارد تأکید شده در رعایت شین‌شینگ فرد است. از دیگر موارد رها شدن از تمناها و افکار بد، شهوت، کشتن، حسادت، خودنمایی، رقابت و دیگر موارد است. فالون‌گونگ کمک می‌کند که فرد، پیوسته و قدم به قدم پیشرفت کند. گاندیگرایی
گاندیگرایی مجموعه‌ای از ایده‌ها است که به الهام، بینش و زندگی و کارهای مهاتما گاندی اطلاق می‌شود. این امر به ویژه با مشارکت‌ها وی به ایده مقاومت بدون خشونت، که بعضاً ایستادگی مدنی نیز گفته می‌شود، مرتبط است. دو ستون اصلی گاندیگرایی حقیقت و عدم خشونت است. لویی دو بروی
که در اینجا (طول موج-formula_2/سرعت نور-formula_3- /ثابت پلانگ-formula_4 / اندازه حرکت خطی-formula_5) است. این نظریه به عنوان پایه و اساس مکانیک موجی قرار گرفت و توسط اینشتین و آزمایش‌هایی همچون پراش الکترون به وسیلهٔ دیویسون-گرامر(Davisson and Germer) تأیید و پشتیبانی شدند، تعمیم این کار موجب ایجاد معادله شرودینگر شد. با این حال این تعمیم اماری بود و مورد تأیید دوبروی قرار نگرفت، او معتقد بود که ذره باید کرسی جنبش‌های داخلی متناوب باشد و به منظور باقی ماندن در یک فاز ثابت باید به همراه موج حرکت کند، که توسط فیزیکدانان نادیده گرفته شد. در نظر گرفتن انتشار امواج بدون تعیین محل ذرات اشتباه است. که کاملاً بر خلاف نظریه‌های اصلی دوبروی بود. از دیدگاه فلسفی، نظریه ماده – موج، تا حد زیادی با علم نابودی اتمیسم(ruin of the atomism) که در گذشته مطرح شده بود در ارتباط است. در اصل دوبروی تصور می‌کرد که موج واقعی با ذرات همراه است. در واقع جنبه‌های موجی ماده با یک تابع موج تعریف شده توسط معادله شرودینگر به رسمیت شناخته شد، که یک نهاد خالص ریاضی، با داشتن تعبیر احتمالاتی است، بدون حمایت از سوی عناصر واقعی فیزیک. این تابع موج به ظاهر رفتار موج گونه دارد، بدون اینکه امواج واقعی فیزیک را نشان دهد. با این حال با کارهای دیوید بوهم، او در اواخر زندگی خود به تفسیر مستقیم فیزیکی و واقعی از ماده - موج دست یافت. نظریهٔ دوبروی – بوهم امروزه، تنها تفسیری از وضعیت واقعی موج و ماده ارائه می‌دهد و پیش‌بینی‌های نظریهٔ کوانتومی را نشان می‌دهد. اما از ان زمان تا به حال دارای مشکلاتی است و نمی‌تواند بیش از تفسیر کپنهاگ پیش‌بینی کند. به همین دلیل این نظریه به مقدار کمی از سوی جامعه علمی به رسمیت شناخته می‌شود. دارالعلوم دیوبندی
نانوتوی طی سمینارهای متعدد با اساتید و علمای دینی توانست روش‌های مدرن یادگیری و آموزش را در کلاس‌های درس را پایه‌گذاری نماید. وی نظام آموزشی سنتی را به یک نظام مدون آموزشی دقیق تبدیل نماید. به دلیل کثرت فرهنگی و قومی در شبه قاره هند اکثر دروس عمومی بر پایه زبان‌های اردو، عربی و فارسی برنامه‌ریزی شده‌است. قانون اساسی هفده ماده‌ای
با ایمان کامل سه گوهر را یعنی بودا، سمقا (در واقع جماعت بودایی معنی می‌دهد) و دارما (به معنای اصول اساسی هستی فردی یا سماوی در آیین بودا و همچنین به معنی ماهیت و پیروی از طبیعت و وظیفه فردی) را محترم شمار. سرنوشت تمامی مخلوق‌ها با ادراک و خالی از اشتباه برای تمامی مخلوق‌ها و دوستی میان آنهاست. این حکم نمی‌تواند توسط هیچ‌کدام از مردم این جهان فراموش شود. مردم بد واقعاً بسیار اندک اند و می‌توان آن‌ها را ارشاد کرد و تعلیم داد. اما چگونه می‌توان آن‌ها را جدا از آن سه گوهر تعلیم داد و ارشاد کرد؟ شیخ احمد سرهندی
طریقت نقشبندیه در قرن چهاردهم میلادی، در آسیای میانه ظهور کرد. اخوان نقشبندی از زمان بنیانگذارشان، بهاءالدین نقشبند (متوفی ۱۳۸۹)، بر دو اصل استوار بودند: پایبندی دقیق به اصول دین اسلام و دخالت فعال در امور دنیوی. اصلی‌ترین اصل عرفانی که شیوخ نقشبندی را در حوزه سیاسی هدایت می‌کرد، «انزوا در میان جمعیت» بود. این نکته نشان‌دهنده تمرکز عمیقی است که پیروان این طریقت به دست می‌آوردند، در عین حال بر وظیفه خود برای معاشرت با مردم تأکید داشتند. سرهندی هم که با آخرین سال‌های سلطنت اکبر (متوفی ۱۶۰۵)، امپراتور گورکانیان در هند، و پسر و وارثش جهانگیر (م. ۱۶۲۷) معاصر بود، نسبت به دین الهی که اکبر در دربار خود، وضع کرده بود کاملاً بیزار بود و سعی داشت بزرگان دربار گورکانی را متقاعد کند که بر جهانگیر غلبه کنند تا از «بدعت‌های» پدرش دوری کند. در همین زمینه بود که وی یک اصل سیاسی عمده دیگر را فرموله کرد، طبق آن وظیفهٔ استاد نقشبندی است که به حاکم نزدیک شود تا وی را به مسیر مستقیم راهنمایی کند؛ البته این حکم سرهندی دارای نواقصی هم بود. سرهندی همچنین بر عقیده نقشبندیه درباره‌ی پیروی سنت پیامبر و احکام شریعت سختگیر بود. در واقعیت‌های هند، این موارد به خصومت بی حد و حصر با اکثریت هندو تبدیل شد. وی از حاکمان خواست که با هندوها مانند سگ رفتار کنند، مالیات جزیه بگیرند و ذبح گاو برای قربانی کردن را برای تحقیر هندوها مرسوم نمایند. سرهندی به همین شکل با همه مظاهر نفوذ شیعیان بر سلطنت سنی گورکانیان مخالف بود، گرچه نگرش او نسبت به شیعه آشتی جویانه‌تر بود و به‌طور کلی از کافر نامیدن آن‌ها اجتناب می‌کرد. برخلاف ادعاهای مورخان معاصر هند مبنی بر اینکه سیرهندی زمینه را برای تغییر تدریجی سلسله گورکانی از تسامح اکبر به سختگیری‌های اورنگ‌زیب (متوفی ۱۷۰۷) فراهم کرد، به نظر می‌رسد تأثیری که وی بر سیاست‌های مذهبی گورکانیان داشته، نسبتاً محدود بود. در پی ارسال نامه‌ای از سوی سرهندی به جهانگیر که در آن به دولت به خاطر ناتوانی رعایت قانون شریعت انتقاد می‌کرد، در ۱۶۱۹ احضار شد و بنا بر دفتر خاطرات امپراتور، شیخ را به خاطر رفتار متکبرانه و ادعاهای گستاخانه‌اش زندانی کردند. یک سال بعد آزاد شد، اما ترجیح داد «برای برکت ارتش سلطنتی» در اردوگاه امپراتور باقی بماند. او اندکی قبل از مرگ، در سال ۱۶۲۴ به سرهند بازگشت. بنیادگرایی
غالباً بنیادگرایان دینی، در تمامی ادیان، از لحاظ سیاسی آگاهند. آن‌ها احساس می‌کنند که فرایندهای قانونی و دولتی باید آن شیوه زندگی را که آنان معتقدند از سوی خداوند تجویز و در کتاب مقدس ارائه شده، به رسمیت بشناسد. از دید آن‌ها دولت باید تابع خداوند باشد: البته این باور اساسی بیشتر ادیان است، اگرچه پیروان آن‌ها بر آن اصرار نمی‌ورزند. دوگانه‌انگاری
برمبنایِ آن، حالت‌ها و فرآیندهایِ ذهن، همان حالت‌ها و فرآیندهای مغزند. به طورِ مثال، زمانی که چیزی را می‌بینید یا دردی را تجربه می‌کنید، این حالت‌هایِ ذهنی باعثِ فعالیت‌هایِ مغزی می‌شوند. برمبنایِ نظریهٔ این‌همانی، این‌گونه نیست که این حالت‌ها چیزی فراتر از فعالیت‌هایِ مغزی باشند و فقط با آن فعالیت‌ها همراه شده باشند، بلکه این حالت‌هایِ ذهنی دقیقاً همان حالت‌هایِ مغزی هستند. دین
دین یا اصطلاحاً «آسمانی» است یعنی پیامبر ی آمده و مدعی این است که هر چه آورده از طرف آنچه وی خدا می‌نامد سرچشمه گرفته یا «آسمانی» نیست یعنی حاصل افکار و عقاید یک انسان می‌باشد. ادیان لزوماً خدامحور نیستند ولی به نظر می‌رسد تمام ادیان معتقد به ماوراء طبیعت باشند. دارالعلوم حقانیه
دارالعلوم حقانیه () نام حوزه علمیه اسلامی واقع در شهر اکوره ختک ایالت خیبر پختونخوا پاکستان است. این مدرسه اسلامی مبلغ عقاید جنبش دیوبندی از شاخه‌های مذهب سنی است و در راستای اهداف و افکار دارالعلوم دیوبند تأسیس شد. با توجه به محتوا و روش آموزش در این حوزه و هم‌چنین سوابق طلاب آن، به این مدرسه لقب "دانشگاه جهاد" داده‌اند. دارالعلوم حقانیه را مولانا عبدالحق در ۲۳ سپتامبر سال ۱۹۴۷ تأسیس کرد. شهرت این مدرسه مذهبی بیشتر به خاطر پرورش و آموزش اعضای ارشد طالبان است. از جمله این افراد می‌توان به محمد عمر، جلال‌الدین حقانی و اختر محمد منصور اشاره کرد. در جریان ترور بی‌نظیر بوتو پلیس پاکستان مدعی شد که ترور در دارالعلمیه حقانیه و به دست طلاب آن طرح‌ریزی شده‌است. بنیادگرایی
برخی هر گونه فلسفه‌ای را که متعصب باشد، دیگران را تحمل نکند و ادعا کند که تنها سرچشمه حقیقیت عینی است، «بنیادگراً می‌دانند، خواه این فلسفه عموماً دین خوانده شود یا نه. به عنوان مثال، هنگامی که آلبانی تحت حاکمیت اینور هاگزها به عنوان یک حکومت خدانکار اعلام موجودیت کرد، شماری آن را به عنوان» الحاد بنیادگرایانه یا به عبارت دقیقتر «بنیادگرایی استالینی" تلقی کردند. مردمانی هستند که در تلاش برای زندگی بر اساس نوشته‌های آیان راند از دید عیبجویان در تبلیغ دیدگاه‌های خود احترام به دیگر باورها را زیر پا گذاشته‌اند، به گونه‌ای که آن‌ها به نوعی» بنیادگرای عینیتگرا" تلقی می‌شوند، و به‌طور توهین آمیزی از آن‌ها تحت عنوان «راندرویدها» نام برده می‌شود.. دین
برخی مطالعات آکادمیک که این موضوع را مورد مطالعه قرار داده‌اند دین را به سه بخش تقسیم کرده‌اند: ادیان جهانی، یک اصطلاحی است که به فرهنگهای سرتاسری، باورهای ملی اشاره می‌کند: ادیان بومی، که به گروه‌های دینی فرهنگی خاص اشاره می‌کند و جنبشهای مذهبی جدید که به باورهای تازه توسعه یافته اشاره می‌کند. یک نظریهٔ پیشرفتهٔ آکادمیک دین، ساختارگرایی اجتماعی، می‌گوید که دین یک مفهوم جدیدی است که همهٔ اعمال معنوی و عبادی پیروانش را یک مدلی شبیه به ادیان ابراهیمی می‌داند که همانند یک سیستم منظمی به تفسیر واقعیت و دفاع از وجود انسانی کمک می‌کند، بنابراین دین، به عنوان یک مفهوم، برای فرهنگ‌های غیرغربی که بر پایهٔ چنین سیستمی بنا نهاده نشده‌اند، یا برای سیستم‌هایی که ساختار ساده‌تری دارند به صورت نامناسب بکار برده شده‌است. دادارباوری
دادارباوری خود زیر مجموعه‌ای ازماهان خداشناسی است. هر دو شامل باور به خدا هستند. مانند خداشناسی، دادارباوری باوری بنیادی است که ادیان می‌توانند برمبنای آن ایجاد شوند. مانند ادیان یهودیت، مسیحیت، اسلام که براساس خداشناسی بنا شده‌اند؛ آیین‌های جهان‌گرایی توحیدگرا و کنفوسیانیسم نیز براساس دادارباوری ایجاد شده‌اند. همچنین دادارباوری به یک سری اعتقادات شخصی دربارهٔ نقش طبیعت در معنویّت نیز منسوب می‌شود. اصل باز-بسته
اصل باز-بسته () یا اصل باز-بسته‌بودن، از اصول برنامه‌نویسی و فلسفه‌های توسعه نرم‌افزار در برنامه‌نویسی شیءگرا است و بیان می‌کند که؛ موجودیت‌های یک نرم‌افزار (کلاس‌ها، ماژول‌ها و عملکردها) باید در زمان انجام توسعه، باز بوده و در برابر اعمال اصلاحات بسته باشند. این موجودیت‌ها باید به گونه‌ای طراحی شوند، که قابلیت گسترش در آنها، بدون ایجاد تغییرات در کد منبع، وجود داشته باشد. اصل باز-بسته‌بودن، یکی از ۵ اصل سالید در طراحی شیءگرا است، که نخستین بار در سال ۱۹۸۸ توسط برترند میر مطرح شد. استفاده از اصل باز-بسته‌بودن، ساختار برنامه را با کیفیت‌تر می‌کند و به برنامه‌نویسان اجازه می‌دهد که بدون توجه به پیامدهای مختلف اعمال تغییرات، کدنویسی نمایند. اوپانیشادها
ادویته در لغت به معنی نا-دوگانگی است و ساختار تفکری یگانه‌انگارانه محسوب می‌شود. این مکتب بر اساس رابطهٔ نا-دوگانهٔ بین برهمن و آتمن بنا شده‌است. ادویته تأثیرگذارترین خرده‌مکتب مکتب ویدانته در فلسفهٔ هندو است. گوداپادا نخستین کسی بود که اصول ادویته را توصیف کرد. این اصول در شرحی آمده‌اند که او بر برخی از احکام متناقض در اوپانیشادها نوشت. بعدها در قرن هشتم میلادی شانکرا به توسعهٔ اصول ادویته گوداپادا پرداخت. به گفتهٔ کینگ، اثر برجستهٔ گوداپادا، ماندوکیه کاریکا، مملو از عبارات بودایی است و از تمثیل‌ها و برهان‌های این فلسفه استفاده می‌کند. کینگ همچنین می‌گوید که بین نوشته‌های شانکرا و برهما سوتره تفاوت‌های واضحی هست، و بسیاری از آرای شانکرا در تضاد با احکام اوپانیشادها قرار دارند. از سوی دیگر رادهاکرشنن می‌گوید که برداشت شانکرا منطبق بر برهما سوتره و اوپانیشادها است، و بسیاری از آن‌ها مستقیماً از اوپانیشادها مشتق شده‌اند. عیاران
چنان‌که در آن کتاب‌ها و برخی کتب دیگر می‌خوانیم، عیاران به سختی به اصول خود که اصول جوانمردان بود پایبند بودند و هر کس آن اصول را زیر پا می‌گذاشت کیفر می‌دید. اصل و ریشه جوانمردی از دیدگاه عیاران سه چیز بود: هر چه گویی بکنی و خلاف راستی نگویی و شکیب را کار بندی. جسم‌ذهن
اعتقاد بر این است که رویکرد جسم‌ذهن از طریق اعتقادات و اعمال چندگانه مورد بررسی قرار می‌گیرد. این موارد عبارتند از Vajrayana , Mahayana , Theravada و Zen Buddhism. مانند بسیاری از مذاهب امروزی، این شاخه‌های مختلف بودیسم از ریشه و درختی یکسان سرچشمه می‌گیرند. آنها ایده‌ها و عقاید بسیار مشابهی دارند، اما در نحوه تمرین و زندگی در راستای اعتقادات خود اختلافاتی دارند. با این حال، در هر یک از این اعتقادها، مفهوم جسم‌ذهن، که در غیر این صورت با ناماروپا شناخته می‌شود، مهم است. شباهت دیگری که همه شاخه‌های مختلف بودیسم در آن سهیم هستند، تمرین روزانه "سیلا" "سامدایی" و "پرژناً است. ایده و عمل به بودیسم در هند سرچشمه گرفت و اکنون در سراسر جهان به عمل گذاشته می‌شود. آموزه‌های اصلی بودیسم عبارتند از سه حقیقت جهانی، چهار حقیقت شریف و مسیر هشت‌گانه شریف. مهاتما گاندی
گاندی اعلام کرد که مهم‌ترین نبرد او تلاشی بود که برای شکست شیاطین درونی ترس‌ها و ناامنی‌های خود به عمل آورده‌است. گاندی خلاصه‌ای از اعتقادات خویش را درقالب «خداوند حقیقت است» مطرح نمود و بعدها دیدگاه‌های خویش را اصلاح کرد و بیان داشت که «حقیقت خداوند است». او فلسفه وجودی دین را در حقیقت و عشق و رمز موفقیت را در زدودن رفتارهای نادرست در هر دین و آیین می‌بیند و بر این نکته تأکید دارد که با محبت و عدم خشونت باید در پی اصلاح اجتماعی بود؛ لذا همواره تأکید می‌کرد تا راه بدون خشونت سبب تسلیم افراد صاحب قدرت در مقابل قدرتمندتر از خود نشود، باید این راه را برگزید اما اگر با خشونت بتوانند مقابل این وضعیت بایستند و تنها راه احقاق حق خشونت باشد بی هیچ تأملی باید سلاح برداشت، من هرگز نمی‌پسندم که افراد شجاع بخاطر رعایت اصل عدم خشونت دربرابر نفوذ نیروهای ترسوی بد شاه فان تسلیم شوند و از آن‌ها بترسند که مبادا خشونت ایجاد گردد. شجاعت فقط در خوب تیراندازی کردن خلاصه نمی‌شود بلکه جلوگیری از مرگ و آماده سینه سپر کردن دربرابر گلوله دشمن هر دو از ابعاد شجاعت هستند. در واقع در مکتب گاندی، خشونت پرهیزی نشانه شجاعت و شهامت است. دارالعلوم دیوبندی
در این دوره که "دوره فضیلت" مشهور است افراد به مطالعه و یادگیری قرائت‌های هفتگانه و دهگانه قرآن می‌پردازند و در پایان به آنان مدرک تحصیلی کارشناسی ارشد اعطا می‌شود. پس از اتمام این دوره به عنوان «مولوی» مفتخر می‌گردند. ارکان اسلام
شیعیان اعتقاد به ارکان را به دو صورت اصول و فروع دین بیان می‌کنند. اصول بر مبنای اصول عقیدتی‌ست و فروع بر مبنای اعمال واجب. اعتقاد به اصول شرط پذیرش دین و مذهب‌اند اما انجام فروع شرط لازم برای مسلمان‌بودن نیست. اصول مذهب شیعه (سه اصل اول اصول دین اسلام) به‌ترتیب از قرار زیرند: خویش‌فرمانی
فیلسوفانی چون رییس-ماگ و دیل دیویدسن آنهایی را که ذهنیت خویش فرمانی دارند افرادی حاکم توصیف کرده‌اند که اقتدار و حاکمیت تمام بر انتخابهای خود بدون دخالت قدرتهای حاکم دارند، به شرطی که حقوق دیگران را نقض نکرده باشند. این باوری مرکزی در لیبرالیسم کلاسیک و فلاسفه سیاسی فردگرایانه مانند مخالفت با بردگی، خودگرایی اخلاقی، لیبرترینیسم مبتنی بر حقوق، آبجکتویسیم و آنارشیسم فردگرا است. ایزدان هندوئیسم
شش شعاع این چرخ اشاره به شش جهت (چپ، راست، پیش، پس، بالا و پایین) دارد که همگی حول یک نقطه و محور که همان نقطه اتکاء هستی است در گردش می‌باشند. اگر مرکز چرخ جابجا شود و محور آن از جای خود حرکت کند نظام کائنات فرو می‌ریزد. به اعتقاد بودائیان چرخ از پنج اصل ترکیب شده‌است که همان پنج عنصر (خاک، زمین، آب، آتش و باد) تلقی می‌شوند. تناسخ
«دونادون»، «دون به دون» یا «جامه به جامه» مفهومی در آیین یارسان یا اهل حق است که ارتباط نزدیکی با مفهوم تناسخ و حلول روح دارد. در دین یارسان یا اهل حق، تناسخ به این مفهوم که روح بی هدف از یک کالبد به کالبد دیگر منتقل شود کاملاً نفی شده و از اساس رد می‌شود. اما مفهوم دیگری به نام دون به دون شدن (که در ظاهر به فلسفه تناسخ شباهت دارد) حقیقتی جدا نشدنی از جهان بینی یارسانی است. یارسان می‌گوید که هر روحی باید در زمانی محدود (۵۰ هزار سال) سیری را برای تکامل خود طی کند و آن را با دونادون می‌شناسند. بنیادگرایی
بنیادگرایی مورمنی یک جنبش محافظه کارانه از مورمنیسم است که به چیزی باور دارد و عمل می‌کند که پیروانش آن را جنبه‌های بنیادگرایانه مورمنیسم می‌دانند. غالباً، بنیادگرایی مورمنی نشان دهنده نوعی اجتناب از مورمنیسمی است که کلیسای عیسوی قدیسان اخیر (کلیسای ال دی اس) عملاً از آن پیروی می‌کند، و همین‌طور نشان دهنده بازگشت به اصول اعتقادی و عملی ای است که پیروان آن معتقدند کلیسای ال دی اس به اشتباه ترک کرده‌است، مانند ازدواج جمعی، قانون تقدیس، آدم- مورمنیسم، دیه خون، کشیشی پدرسالارانه، عناصر مراسم مورمنی موهبت، و غالباً محروم کردن سیاهان از مقام کشیش مورمن. ه بنیادگرایان مورمن فرقه‌های متعددی تشکیل داده‌اند، که بسیاری از آن‌ها جوامعی کوچک، یکپارچه، و منزوی در مناطق غرب ایالات متحده ایجاد کرده‌اند. امشاسپندان
در جهان‌بینی مذهبی زرتشتی اندیشهٔ نیک و خرد (وهومن یا بهمن)، راستی، و داد و قانون (اشاوهیشتا یا اردیبهشت)، نیروی پسندیده اهورایی (خشترا یا شهریور)، مهر و مدارایی افزاینده (سپنتا آرمیتی یا سپندارمزد) پایه‌های دین است که انسان را به خودشناسی و رسایی (ه-اُروتات یا خرداد) و جاودانی (امرتات یا امرداد) می‌رساند. . جهان‌گرایی توحیدگرا
جهان‌گرایی توحیدگرا (در انگلیسی: Unitarian Universalism یا به اختصار UUism) یک آیین و به نوعی دین آزاد برای پیدا کردن حقیقت زندگی است. پیروان این آیین تعصبات خاصی ندارند و تنها نقطه مشترکشان این است که همگی به دنبال هدف زندگی خود هستند. پیروان این آیین برای آثار سایر ادیان به ویژه انجیل و تورات احترام خاصی قائلند و جلسات دعا را به‌طور منظم و به سبک خاص آیین خود برگزار می‌نمایند. پیروان این آیین همچنین توجه خاصی به آثار مولانا و سایر عرفای شرقی دارند. این فرقه از ترکیب کلیسای یونیتارین یا توحیدگرا که در ادامه حرکت پروتستانیسم ایجاد شده و با رد نظریه تثلیث خداوند را واحد و عیسی مسیح را پیامبر او می‌داند و نظریه یونیورسالیسم یا جهانشمول بودن بخشش خداوند به معنای رستگاری برای تمام نوع بشر و عدم باور جهنم پدید آمده‌است. این فرقه پیروانی در سراسر جهان دارد ولی فعالیت‌های آن در امریکای شمالی متمرکز بوده و مقر آن به نام The Church of the Larger Fellowship در بوستون ایالت ماساچوست واقع است و هر ساله یک کنگره سراسری با حضور هزاران نفر از پیروان این فرقه از سراسر جهان در یکی از شهرهای ایالات متحده برگزار می‌گردد و در این کنگره رهبر این فرقه نیز در فرایندی دموکراتیک انتخاب می‌گردد. این فرقه را می‌توان اولین فرقه تأسیس شده در ایالات متحده امریکا دانست. تناسخ
تناسخ یک اصل اصلی در ادیان هند است (یعنی هندوئیسم، بودیسم، جینیسم و سیک گرایی) و اکثر انواع بت پرستان، اما گروه‌هایی هستند که به تناسخ اعتقاد ندارند ولی در عوض به زندگی پس از مرگ معتقد هستند. اگرچه اکثر فرقه‌های مسیحیت و اسلام معتقد نیستند که افراد تناسخ می‌یابند، اما گروه‌های خاصی در این ادیان به تناسخ اشاره می‌کنند. این گروه‌ها شامل اصلی‌ترین جریان‌های تاریخی و معاصر کاتاریسم، علویان، اهل حق (یارسان)، آیین مانوی، دروز، و چلیپای گلگون هستند. بنیادگرایی
این شکل‌گیری هویت متمایز بر این اساس الزامی تلقی می‌شود که جامعه دینی این توان را از دست داده که خود را مذهبی معرفی کند. اصول بنیادین «دین به خاطر غفلت کنار گذاشته شده، و به واسطه سازش و بی‌توجهی از بین رفته، به گونه‌ای که از دید گروه جدایی طلب بنیادگرا تعریفی که جامعه عموماً مذهبی از خود دارد کامل بیگانه و اساساً مخالف ذات دین آن جامعه‌است.»؛ بنابراین جنبش‌های بنیادگرا بر همان اصول مذهبی گروه بزرگتر بنیان نهاده می‌شوند، اما بنیادگرایان با خودآگاهی بیشتر تلاش می‌کنند رویکردی را در مورد دنیای مدرن ایجاد کنند که بر پایه وفاداری شدید به آن اصول استوار است، تا شفافیت هر دو مسئله دین و زندگی را حفظ کند. بنیادگرایی
بنیادگرایان بر این باورند که آرمان آن‌ها اهمیت حیاتی و حتی جهانی دارد آن‌ها خود را به عنوان کسانی می‌بینند که نه تنها از یک دکترین متمایز، بلکه همچنین از یک اصل حیاتی، و یک شیوهٔ زندگی و رستگاری محافظت می‌کنند. جامعه‌ای که تماماً بر یک رویکرد دینی واضح و خاص از زندگی در تمامی جنبه‌های خود تمرکز کرده‌است، وعده جنبش‌های بنیادگرا است، و از این رو برای آن دسته از پیروان دین که اندکی تمایز می‌بینند، یا در هویت دینی پیشین آن‌ها کاملاً حیاتی است، جذاب و پراهمیت است. پرهیز از خشونت
عشق به دشمن یا به رسمیت شناختن انسانیت همهٔ مردم، مفهوم بنیادی در فلسفهٔ خشونت‌پرهیزی است. هدف این نوع از خشونت‌پرهیزی شکست دادن دشمن نیست، بلکه گسترش تساهل برای همه به وسیلهٔ فهمیدن و دوست داشتن همهٔ موجودات است. به زعم مارک کورلانسکی همهٔ مذاهب دربارهٔ شیطانی بودن خشونت و قدرت عدم خشونت بحث کرده‌اند چنین قواعد و اصول مسلمی می‌توانند در هر کدام از مذاهب سنتی اصلی هند یافت شوند. (هندوئیسم، بودیسم، جینیسم) همین‌طور در مذاهب اصلی ابراهیمی (یهودیت، مسیحیت، اسلام-citation needed) چاندوک اوپانیشاد که بخشی از اوپانیشادها یعنی یکی از متون مقدس اصلی هندوئیسم است و تاریخ آن به قرن هفتم یا هشتم قبل از میلاد بازمی‌گردد، اعمال خشونت را علیه تمام مخلوقات ممنوع کرده‌است؛ و خشونت‌پرهیزی را به عنوان یک کد رفتاری برای هندوها معین کرده‌است. جینیسم پیروانش را به مانترا (Ahimsa Parmo-Dharam) نصیحت می‌کند که به این معناست که خشونت‌پرهیزی مذهب برتر است؛ و به‌طور جامعی خشونت‌پرهیزی را نه فقط به عنوان خودداری از خشونت بلکه به معنای داشتن تکریم عمیق برای زندگی تعریف می‌کند، و بر این اعتقاد است که حیات هر چند ناچیز باشد مقدس است و باید به آن آزادی زندگی داده شود. نمونه‌های خشونت‌پرهیزی در مذهب و اعتقادات روحانی نیز یافت می‌شود. شامل خطابهٔ بالای کوه عیسی که پیروانش را ترغیب می‌کند که دشمنانتان را دوست بدارید، در مفهوم تائویی (Wu-Wei) یا همان کنش بی تقلا، در فلسفهٔ هنر جنگ آی کی دو، در اصل متاًی بودیسم که به معنای عشق مهربانانه به همهٔ موجودات است، در اصل آهیمسا که به معنای عدم خشونت دربارهٔ هر موجودی است که به وسیلهٔ بودیسم، جنیسم و هندوئیسم به اشتراک گذاشته شده‌است. خشونت‌پرهیزی همچنین بخشی از سنت سکولار مدرن است. نویسندهٔ آمریکایی هنری دیوید ترو (۱۸۱۷–۱۸۶۲) تأثیر اصلی را بر روی فلسفهٔ عدم خشونت داشت. لئو تولستوی، ماهاتما گاندی و مارتین لوتر کینگ همگی تحت تأثیر ترو بودند. حرکت جوهری
ملاصدرا در مخالفت با استادش میرداماد که خود پیرو سهروردی بود، مدعی شد که «وجود» امری حقیقی است و ماهیت امری اعتباری. صدرا دربارهٔ حرکت نیز نظریه جدیدی عرضه کرد که به حرکت جوهری مشهور است. تا قبل از آن تمامی فلاسفه مسلمان معتقد به وجود حرکت در مقولات نه‌گانه عرض بودند و حرکت را در جوهر محال می‌دانستند. اما صدرا معتقد به حرکت در جوهر نیز بود و موفق شد چهار جریان فکری یعنی کلام، عرفان، فلسفه افلاطون و فلسفه ارسطو را در یک نقطه گرد آورد و نظام فلسفی جدید و مستقلی به وجود آورد. نپایندگی
بر اساس فرضیهٔ نپایندگی زندگی انسان نیز این روند را تا مرحلهٔ پیری دربردارد و چرخش به دنیا آمدن و دوباره به دنیا آمدن شامل تمام موجودات زنده و از جمله خدایان اخلاقی می‌شود. باور بودا بر این است که چون پدیده‌های عالم ناپایدار هستند، هرگونه علاقه به آنان باعث ایجاد رنج در آینده خواهد شد. شیخیه
شیخیه اصول دین را منحصر در چهار اصل توحید، نبوت، امامت و تولی و تبری یا به عبارت دیگر معرفت مجتهد جامع‌الشرایط می‌دانند جنبش هویت‌خواهی
جنبش هویت‌خواهی، هویت‌خواهی یا آیدنتیتاریانیسم (به انگلیسی: Identitarian movement یا Identitarianism) یک ایدئولوژی افراطی راست گرایانهٔ اروپایی در عصر پسا-جنگ جهانی دوم است که مدعی است تنها مردمی که اروپایی هستند، به‌طور اختصاصی نسبت به فرهنگ و قلمروی ادعایی خودشان دارای حق هستند. ایدئولوژی این جنبش که در فرانسه ریشه دارد و بر ایده‌های هستی شناختی فلسفهٔ مدرن آلمان مبتنی شده‌است، از دههٔ ۱۹۶۰ به بعد توسط جستارنویسانی مانند آلن دوبنوا، دومینیک ونر، گیوم فای و رنو کامو که رهبران فکری جنبش محسوب می‌شوند، صورت بندی شده‌است. مادی گرایی معنوی
منبع اساسی این سه رویکرد برای یافتن خوشبختی، به گفته ترونگپا، بر این تصور اشتباه استوار است که نفس فرد ذاتاً وجود دارد و یک دیدگاه معتبر است. او ادعا می‌کند که نادرست است و بنابراین رویکردهای مادی گرایانه مبنای نامعتبری دارند. به‌طور خلاصه این پیام این است: «سعی نکنید نفس خود را از طریق چیزهای مادی، سیستم‌های اعتقادی مانند دین یا برخی از احساسات خاص روح تقویت کنید.» از نظر وی، هدف دین این است که به شما نشان دهد که نفس واقعی شما ذاتاً وجود ندارد. Ego چیزی است که برای ایجاد فکر کردن در وجود خود ایجاد می‌کنید، اما لازم نیست و در طولانی مدت رنج بیشتری را به همراه دارد. انحصارگرایی دینی
برخی تلاشها برای نشان دادن بودیسم در چارچوبی انحصاری با اشاره به این نکته صورت گرفته‌است که کسانی که آموزه‌های بودا، مانند مسیر هشتگانه را نمی‌پذیرند، مقدر است که چرخه رنج را از طریق تناسخ بی پایان تکرار کنند. در حالی که کسانی که در مسیر درست حرکت کرده‌اند، می‌توانند به روشن شدگی برسند. گروه‌های نئو بودایی گاهی سنت خود را مسیر درست برای رسیدن به روشن شدگی می‌دانند و تلاشهای تبلیغی زیادی برای تأثیرگذاری بر کسانی که آنها را در تاریکی می‌دانند، انجام می‌دهند. چندین فرقه مرتبط با بودیسم نیچیرن ممکن است در این دسته گنجانده شوند. دیوبندی
در دوران معاصر، گروه‌های سپاه صحابه و طالبان برآمده از مدارس مذهبی دیوبندی در شمال پاکستان دیده می‌شوند. جهاد افغانستان نیز که پایِ بخشی از کشورهای عربی را به این صحنه باز کرد، فرصتی پدیدآورد که عناصر بنیادگرای سلفی و غیر سلفی در افغانستان به نقش‌آفرینی بپردازند، و پس از خروج نیروهای اتحاد شوروی، بخشی از آنان با طالبان در هم بیامیزند و این جریانِ دیوبندیِ محافظه‌کار، عناصری از افکار گروه‌های یاد شده را نیز جذب کند. نقطه اشتراک در میان آنها، مقابله با تشیع بود. در ایران، گفته شده‌است که عبدالمالک ریگی تحت تأثیر و برآمده از مکتب دیوبندی در پاکستان بود. دنیای اقتصاد
بی‌طرفی نسبت به منافع خاص و پرهیز از تحریف حقایق جزو اصول بنیادین «دنیای اقتصاد» است. نقد و بررسی جریان‌ها و تشکل‌های اقتصادی و سیاسی صرفاً بر اساس فلسفه بنیادین «دنیای اقتصاد» و پایبندی به اصول «اقتصاد رقابتی» خواهد بود. ما به هیچ حزب یا گروه سیاسی وابسته نبوده و تریبون هیچ جریانی نیستیم. یونیتارینیسم
یونیتارینیسم یا توحیدگرائی یکی از جنبش‌های مذاهب مسیحیت است. طرفداران این جنبش بر این باورند که وجود خدا واحد است و از این نظر دیدگاه متفاوتی با تثلیث مقدس (خدای پدر، خدای پسر و خدای روح‌القدس) دارند. آنان همچنین معتقدند که باید به‌آمیزه‌ای از اصول دین یهودی و دین مسیحی عمل کند. مسیحیان کاتولیک و پروتستان و ارتودوکس، یکتا پرست هستند، امّا باور دارند خدا خود را در سه شخصیّت به انسان ها می شناساند. توحیدگرایان در مقابل باور دارند خدا خود را با یک شخصیت، به انسان ها آشکار می کند و تفسیر متفاوتی از "پدر، پسر، روح القدس" ارائه می دهند. جان دیویی
جان دیویی فلسفه را با تمام ماجراهای حیات آدمی همراه می‌دانست. معتقد بود فلسفه یک فعالیت پی گیر در پژوهش و جستجویی آرزومندانه‌است. راه این جستجو راه آرام و مطابق با نقشه‌ای نیست که همه ما در هر وقت قادر به طی آن باشیم، زیرا در دنیایی که دایماً در تغییر و دگرگونی است، اندیشه‌ها مدام در تغییر هستند. اصطلاح «تغییر و دگرگونی» یکی از کلیدهای فلسفه دیویی است. تطابق علم و دین
آثار بهائی نه تنها علم و دین را در تضاد با یکدیگر نمی‌دانند بلکه بر هماهنگی بنیادین آن دو تأکید می‌کنند. هماهنگی علم و دین یکی از اصول اساسی آئین بهائی است. آثار بهائی توضیح می‌دهد که حقیقت یکی است و علم و دین دو وسیله برای شناخت و درک حقیقت هستند. در دیدگاه بهائی برای درک حقیقت، هم باید به علم و هم به دین رجوع کرد. برای بهائیان، علم و دین دو نظام دانش هستند که نقش مکملی دارند و هر دو با هم پیشرفت تمدن را امکان‌پذیر می‌سازند. بهائیان معتقدند دین بدون علم به سرعت به خرافات و افراطی‌گری فروکاسته می‌شود و علم بدون دین تنها به ابزاری در خدمت ماده‌گرایی تبدیل خواهد شد. بهائیان معتقدند دین حقیقی نیز مانند علم در طول زمان تکامل می‌یابد و پیشرفت می‌کند. در دیدگاه بهائی این تکامل با تجدید دین به‌طور متناوب توسط پیامبران صورت می‌گیرد. پاراماهانزا یوگاناندا
کار یوگاناندا بوسیله دو سازمانی که توسط خودش بنیان گذاشته شد انجمن دوستدارن وصول به حقیقت و جامعه سات سنگ یوگودا ادامه داده می‌شود. انجمن دوستداران وصول به حق در لوس آنجلس مستقر می‌باشد و این انجمن گسترش یافته‌است و شامل بیش از ۵۰۰ معبد و مراکزی در سراسر جهان و اعضایی در بیش از ۱۷۵ کشور شامل انجمن دوستدارن وصول به حق لیک شراین می‌باشد. در هند و اطراف کار یوگاناندا به عنوان جامعه سات سنگ یوگودا هند شناخته می‌شود که بیش از ۱۰۰ مرکز، مراکز گوشه نشینی و آشرام می‌باشد. دایا ماتا رهبر مذهبی مهم و شاگرد مستقیم یوگاناندا که شخصاً توسط یوگاناندا انتخاب شد و آموزش دید، رهبر انجمن دوستدارن وصول به حق / جامعه سات سنگ یوگدا هند بین ۱۹۵۵ تا ۲۰۱۰ بود. مرینالینی ماتا، شاگرد مستقیم یوگاناندا رهبر فعلی و رهبر معنوی انجمن دوستدارن وصول به حق/ انجمن سات سنگ هند است. او بلاواسطه توسط یوگاناندا جهت کمک به راهنمایی این کار بعد از مرگش انتخاب و آموزش دیده شد. او توسط هیئت مدیره ایی که شامل شاگردان مستقیم یوگاناندا که توسط وی آموزش دیده‌اند همیاری می‌شود. اصول دین
شیخیه اصول دین را منحصر در چهار اصل توحید، نبوت، امامت و تولی و تبری یا به عبارت دیگر معرفت مجتهد جامع‌الشرایط می‌دانند سیدابوالاعلی مودودی
مودودی، متعلق به جریانی است که بنیادگرا خوانده می‌شود. این جریان در واکنش به مدرنیته شکل گرفته و معتقد به بازگشت به سنت‌های اصیل اسلامی بدون هرگونه وسوسه برای انطباق آن با آموزه‌های بشری است. یکی از بارزترین مشخصه‌های مودودی، رویکرد انکاری وی نسبت به پدیده‌های غربی بوده‌است. مودودی با صراحت اعلام کرد که اسلام، دموکراسی و لیبرالیسم نیست. اسلام مشروطه‌خواه و لیبرالیسم نیست. اسلام تنها اسلام است و مسلمانان باید تصمیم بگیرند یا مسلمانی ناب باشند و به خدا شرک نورزند یا از رویارو شدن با جهان بر سر اسلام و مقتضای ایمان خویش اجتناب ورزند. مودودی تأکید دارد که اسلام واجد قوانین متعدد و گوناگونی برای نظام اجتماعی و مدنی است. او با تأثیرپذیری از ایدئولوژی‌های مدرن غربی، تلاش کرد اسلام را ایدئولوژی‌ای فراگیر و متمایز و برتر از نظام‌های سرمایه‌داری و کمونیسم معرفی کند. عرفان کوانتومی
ادعا گردیده که این دیدگاه با دیدگاه‌های ارائه شده در برخی مکاتب عرفانی فلسفی شرق، همانند هندوگرایی، تائوئیسم، و بودیسم همخوانی دارد. این موضوع یکی از ارکان کتب پرفروش The Dancing Wu Li Masters و نیز The Tao of Physics بوده، و مورد توجه جنبش تفکر نیوایج نیز بوده‌است. در رسانه‌ها نیز می‌توان به فیلم ما چه می‌دانیم؟! و "راز" اشاره کرد. فلسفه شرق
فلسفهٔ جین با مسائلی مانند متافیزیک، واقعیت، کیهان‌شناسی، هستی‌شناسی، معرفت‌شناسی و الهیات سروکار بسیار دارد. جینیسم، در واقع مذهبی‌ست که نه می‌توان آن را خداباور دانست و نه خداناباور. این مذهب ریشه در هند باستان دارد و دنبالهٔ آیین کهن سراماناست که از زمان باستان در کنار آیین ودیک وجود داشته‌است. اعتقاد به جدایی روح از ماده، انکار خدایی که قادر مطلق و آفریننده است، قدرت کارما، باور به جهان نامتناهی و خلق نشده، تأکید فراوان بر پرهیز از خشونت، تکیه بر نسبی بودن و اشکال متعدد حقیقت، اخلاق و اصول اخلاقی بر مبنای آزادی روح انسان از ویژگی‌های متمایز فلسفهٔ جین است. فلسفهٔ جین می‌کوشد منطق وجود و هستی، ماهیت کائنات و هرچه در آن است، ماهیت اسارت و ابزارهای رسیدن به آزادی را توضیح دهد. اغلب آن را جنبشی تارک دنیایی قلمداد می‌کنند چون تأکید فراوانی بر مهار خود، ریاضت و چشم‌پوشی از علایق دارد. همچنین آن را مدلی از لیبرالیسم فلسفی می‌دانند چون به نسبی بودن و چند وجهی بودن حقیقت باور دارد و می‌خواهد با تمام دیدگاه‌های فلسفه‌های رقیب، تا حد امکان، همساز شود. جینیسم به شدت به طبیعت فردی روح باور دارد و معتقد است هر کس شخصاً مسئول اعمال خود است و تنها تلاش‌های فردی و اتکای به خود می‌تواند آزادی را برای فرد به ارمغان بیاورد. دارالعلوم دیوبندی
نظام آموزشی این مدرسه بر پایه اصول فقه حنفی تدریس می‌شود. دیوید هیلبرت
یکی از مهم‌ترین کارهای وی در صورت‌بندی اصول هندسهٔ اقلیدسی (و به‌طور کلی هندسهٔ اصل موضوعی) است. هیلبرت بنیان‌گذار یکی از مکاتب اصلی فلسفهٔ ریاضی با نام «صورت‌گرایی»، در آغاز قرن بیستم بوده‌است؛ در حقیقت این مکتب بعد از پایان مطالعات وی در اصول موضوعی هندسه بنیان گذاشته‌شد. هیلبرت در کشف و گسترش بسیاری از ایده‌ها، نظریه‌ها و اصول در حوزه‌های مختلف هندسه نقش داشته‌است. حقوق جانوران و دین
در حالت کلی، ایدئولوژی بودائی‌گری بر پایه عدم توجه به استحصال جهان اطراف، از جمله جانوران، بنا نهاده شده‌است. در این آیین، هر کس به تنهایی باید اقدام به «رهایی» خود کند و این با گسستن بندهای مادی، شامل هوس‌های زمینی نسبت به بهره‌گیری از دیگر جانوران، ممکن می‌شود. در جهان‌بینی بودائیسم، انسان بالاتر از همهٔ دیگر جانداران قرار می‌گیرد ولی در عین حال کشتن دیگر جانوران خطایی بسیار بزرگ شمرده می‌شود که عبارت است از زیر پا گذاشتن بنیادی‌ترین اصل‌های اخلاقی گیتی: نشانه‌های باور به چرخه زندگی نیز در میان باورهای بودائیان آغازین دیده می‌شود. در این باورها، آن‌ها جانوران جز انسان را پایین‌تر از او می‌دانستند و بر این نظر بودند که اگر یک جانور می‌توانست در زندگی خود اخلاقی بزید، جانور نمی‌ماند و اگر نیز انسانی در زندگی خود غیراخلاقی برخورد کند، در زندگی بعد به جانور و نوعی پایین‌تر از هستی تبدیل می‌شود. این باور به تناسخ و سلسله‌مراتب داشتن حیات باعث شد که بوداییان اقدام به گرفتن فیل‌ها و تربیت آن‌ها با روش‌های بسیار سخت کنند چرا که آن را نوعی پایین‌تر از انسان به‌شمار می‌آوردند. البته چنین چیزی در باره همه جانوران صادق نبود و حتا در میان فیل‌ها نیز، بردن آن‌ها به جنگ و بهره‌گیری ازشان در کشتار ناپسند شمرده می‌شد. شاه ولی‌الله دهلوی
۵۰ سال پس از شاه ولی‌الله، پیروان فکری او در مناطقی که امروزه شمال پاکستان است، جنبشی جهادی با آرمان برپایی خلافت برپا کردند که یکی از رهبران آن شاه اسماعیل (۱۷۸۱ – ۱۸۳۱) نوه شاه ولی‌الله بود. موضع‌گیری سیاسی تند در برابر استعمار بریتانیا بر هند باعث شد این گروه، هواداران زیادی به دست آورد. چند دهه پس از شکست این جنبش، پیروان شاه ولی‌الله به این نتیجه رسیدند توانی برای کامیابی در زمینه‌های نظامی و سیاسی ندارند. بنابراین راه محافظه‌کارانه دیگری در پیش گرفتند. در نیمه دوم سده ۱۹ (میلادی) یکی از علمای برجسته پیرو مکتب شاه ولی‌الله، شخصی به نام «محمدقاسم نانوتوی» در سال ۱۲۴۸ قمری (۱۸۶۷ میلادی) مدرسه «دیوبندی» را در ایالت اوتار پرادش بنیاد کند. آنها با راه‌اندازی مدرسه دارالعلوم را در شهر دیوبند تلاش کردند جلوی تماس فرزندان مسلمانان با علوم نامسلمانان را بگیرند و با تمرکز بر علوم سنتی بر تقویت هویت دینی تلاش کنند. بنیادگرایی
از دید بنیادگرایان دینی، کتاب مقدس کلام موثق و مستقیم خداوند تلقی می‌شود. باورهای بنیادگرایانه بر این دو اصل که خدا اراده خود را دقیقاً برای پیامبرانش بیان کرده، و اینکه پیروان نمونه ثبت شده قابل اعتماد و کاملی از آن وحی را در اختیار دارند استوار است. دین‌های خداناباور
با وجود اینکه بودیسم بسیاری مراسم و متون مذهبی دارد، هسته اساسی بودیسم که چهار حقیقت شریف و راه اصیل هشتگانه است صحبتی از خدا (یان) یا پرستش الوهیت نمی‌کنند. این دستورالعمل‌ها صرفاً اخلاقی و فکری هستند که بر پایه رنج روانشناختی به خاطر ناپایداری بنا شده‌اند. تعالی‌گرایی
این مکتب مبتنی براعتقادِ به وحدتِ ذاتیِ تمام خلقت، نیکیِ نهاد انسان، و برتری بینش بر منطق و تجربهٔ مکاشفه عمیق‌ترین حقایق است. ایزدان هندوئیسم
اساس آیین هندوییسم بر تناسخ است یعنی نسخه و رونوشت یا کپی شدن. یعنی انسانی که می‌میرد به‌شکل دیگری مانند یک انسان خوشبخت یا یک انسان بدبخت یا یک حیوان دوباره ظاهر می‌شود. ممکن است میمون خود یک انسان بوده‌است؛ یا سگ یا هر حیوانی  مذهب هندو دستورهایی خاص در مورد غذای هندوان دارد. هندوان معتقدند که افراط در غذا سبب تنبلی جسم و انحطاط فکر می‌شود. اغلب هندوان در تمام طول عمر خود، لب به گوشت قرمز نمی‌زنند وعده‌ای نیز فقط گوشت مرغ و جوجه یا ماهی مصرف می‌کنند. هندوهای ارتدوکس یا بنیاد گرا که به جینی معروف هستند هر گونه غذایی را که از موجود زنده گرفته شده باشد حرام می‌دانند. حتی تخم مرغ را چون آثار حیات در آن وجود دارد. غذای هندوان غالباً شیر گاو و گاومیش و فراورده‌های شیر است اما شیر گاو زلئو و شتر را نمی‌خورند. برنج، جو، گندم، لوبیا، خردل، نارگیل، دانه‌های نباتی، انواع میوه و آجیل از غذاهای عمده هندوان است. همچنین مصرف سیر، پیاز، تربچه و قارچ برای هندوان و مخصوصاً براهمن‌ها ممنوع است. اگرچه این قوانین، کمی عجیب به نظر می‌رسد، اما نرم خویی و آرامش و قناعت مردم این سرزمین، ناشی از همین تغذیه است. اهمیت ندادن به خوراک و توجه به روح و روان، مهم‌ترین دلیل پرورش عارفان و ریشیانRishi بزرگ در هند است. از دیگر معتقدات هندوییسم، تناسخ است. اعتقاد به تناسخ روح به این دلیل است که هندوان می‌گویند، انسان در طول یک عمر کوتاه، نمی‌تواند به رستگاری و شعور الهی دست یابد و برای همین هر کسی سلسله‌ای از چند زندگانی دارد و در هر زندگی بر حسب کارهای زندگی قبلی به قالبی در می‌آید، گاهی در غالب انسان و خدایان و گاهی در قالب حیوان و گیاه و آنقدر به این تناسخ ادامه می‌دهد تا به حقیقت مطلق الهی پی برده و رستگار شود. مذهب هندو، هم مذهبی ساده و ابتدایی است و هم مذهبی پیچیده و فلسفی است. بر همین اساس هر فردی از هر طبقه جامعه می‌تواند به آن بگرود و از آن استفاده کند. به همین دلیل نیز در جامعه هندو، هم عارفانی هستند که به مقصد عالی رسیده‌اند و هم عامیانی هستند که هنوز قدمی در راه مذهب برنداشته‌اند. اخلاق اساسی هندوییسم، بر پایه طهارت، ضبط نفس، آزادی، راستی و بی آزاری است. بسیاری تصور می‌کنند که هندوییسم یعنی ریاضت، اما چنین نیست. هندوییسم از زهد و ریاضت طرفداری نمی‌کند و اصرار هم ندارد که پیروانش امیال نفسانی را به کلی سرکوب کنند. این تفکر مورد تأیید پیروان مذاهب جینJain و بودا Buddhaاست اما هندوییسم برعکس، پیروانش را به ازدواج و تشکیل خانواده ترغیب می‌کند و یکی از مراحل برهمنی نیز ازدواج می‌باشد. بهائیت
دین بهائی بر اعتقاد به خدای یکتا، یکی بودن اساس جمیع ادیان الهی، یگانگی نوع انسان، ظهور تدریجی حقایق دینی، یگانگی و شرافت ذاتی نوع انسان، اعتقاد به حقوق برابر از جمله آزادی اندیشه برای همۀ انسان‌ها، برابری زن و مرد، هماهنگی علم و دین، جدایی‌ناپذیری عبادت و خدمت، لزوم جستجوی مستقل حقیقت و رهائی از تقلید و هر نوع تعصب، رفتار و اخلاق نیکو و اهمیت پرورش صفات معنوی، اهمیت تعلیم و تربیت، لزوم رفع فقر فاحش و ثروت مفرط و محوریت عدالت در تمامی فعالیت های انسان تاکید می‌کند. دروئید (امروزی)
درویدگرایی () معنویت یا دینی نوظهور است که عموماً بر هارمونی، ارتباط، و احترام برای جهان طبیعی تأکید دارد. بیشتر گونه‌های درویدگرایی در جهان معاصر نوعی پگانیسم مدرن هستند، بااین‌حال برخی از درویدهای نخستین خود را مسیحی به‌شمار می‌آوردند. درویدگرایی در آغاز جنبشی فرهنگی بود و بعدها مایه‌ای دینی یا معنوی پیدا کرد. بسیاری از درویدها از معنویت‌های عصر جدید تأثیر پذیرفته‌اند. جهان‌گرایی توحیدگرا
در حالی که جهان‌گرایان توحیدگرا هیچ عقیده ویژه و مشترکی ندارند اما بیشتر آن‌ها ۷ قانون اصلی جهان‌گرایی توحیدگرا را محترم میشمارند: شاپور یکم
علاوه بر شاپور، پسر او هرمزد هم به مانی احترام بسیاری گذاشته‌است. نظام دینی که مانی به کار می‌برد ثنویت یا دوگانه کیشی بود. همانگونه که خود او در کتاب "شاپورگان" بیان کرده‌است، نظام دینی او مبتنی بر دو اصل بوده‌است که همین باعث شکل‌گیری مذهب دو بُنی شده‌است. این نظام برای گسترش پیام خود از اصلاحات زرتشتی استفاده می‌نمود؛ و همین امر باعث گسترش این دین در قرن ۳ میلادی شد. نکته‌ای که باعث موفقیت امانی در گسترش آیین وی شد این بود که وی در بابل می‌زیست که در این مکان افراد با ادیان و خدایان مختلف در کنار یکدیگر می‌زیستند؛ که در این راستا توانست دین دو بنی خود را به همراه اصطلاحات و مفاهیم و واژه‌های محلی نفوذپذیرتر کند. همچنین او دبیرانی را استخدام نمود که علاوه بر ترویج دین او، به تحریر کتب دینی به زبان‌های ویژه می‌پرداختند. به عنوان مثال او یکی از کتاب‌های خود را به زبان پارسی تدوین نمود و نام آن را "شاپورگان" نامید آن را به شاپور تقدیم نمود. دلیل جهانی شدن دین او هم این بود که او خود را ادامه دهنده و تأیید کننده پیامبران دیگر می‌دانست و تمام عقاید خود را وابسته به دین مسیحیان و زرتشتیان، بوداییان، منداییان، نظام گنوسی ابن دیصان، مرقیون می‌دانست؛ و سرانجام در زمان پادشاهی بهرام یکم، با مخالفت کرتیر موبد موبدان روبه رو شد و توسط پادشاه زندانی شد و سپس کشته شد. آزادی مذهب در افغانستان
طالبان اعضای سایر فرقه‌های اسلامی و همچنین غیرمسلمانان را مورد آزار و اذیت قرار دادند. به‌طور سنتی، اسلام اهل سنت مکتب فقهی حنفی شکل اصلی اسلام در افغانستان بوده‌است. این مدرسه طالبان را از پیروان خود می‌داند. Deoband مدرسه (مدرسه مذهبی) نزدیک دهلی، هند، تقریباً ۲۰۰ سال منبع نفوذ این سنی‌ها بوده‌است. بیشتر رهبری طالبان در حوزه‌های علمیه تحت تأثیر دیوبندی در پاکستان شرکت می‌کردند. مکتب دیوبند مدتهاست که سعی دارد «اسلام» را با کنارگذاشتن عقاید غیراسلامی ایمان و تأکید مجدد بر الگوهای تثبیت شده در قرآن و حدیث «پاک» کند. دانشمندان دیوبندی اغلب با آنچه آنها به عنوان تأثیرات غربی تصور می‌کنند مخالفت کرده‌اند. بیشتر مردم به سنیسم حنفی متأثر از دیوبندی پایبند هستند، اما اقلیت قابل توجهی به نسخه عرفانی تر سنیسم حنفی که عموماً به آن تصوف معروف است، پایبند هستند. تصوف بر اساس دستورات یا برادری است که از رهبران مذهبی کاریزماتیک پیروی می‌کند. فلسفه شرق
مفاهیم مشترک در میان طیف عظیم هندوهای خداباور، ایمان به درمه، تناسخ، کارما، و موشکا(آزادی) برای هر انسان از طریق مجموعهٔ متنوعی از یوگاهای اخلاقی، عملی و مراقبه‌ای است. سایر اصول بنیادین دیگر عبارتند از: آهیمسا (عدم خشونت)، تقدم گورو، واژهٔ الهی آئوم و قدرت مانتراها، عشق به حقیقت در بسیاری جاها در قالب خدایان و الهگان، و درک این که "جرقهٔ ناگزیر الهی" در هر انسان و هر موجود زنده‌ای وجود دارد و از این روست که انواع سیر و سلوک‌های معنوی، به یک حقیقت مذهبی توحیدی می‌انجامد (که هندوها به آن برهمن می‌گویند). پذیرش وجود راه‌های متعدد برای رسیدن به حقیقت واحد اساس فلسفهٔ هندو است. با این حال، از آنجا که عبارت "هندو" بیش‌تر به عنوان چتری به کار می‌رود که تمام رسوم درمه‌ای را که از شبه‌قارهٔ هند برخاسته‌اند، دربرمی‌گیرد، ممکن است افرادی وجود داشته باشند که به هیچ‌ یک از موارد بالا معتقد نباشند اما خود را هندو بدانند. دوازده اصل پویانمایی
ا•عمل ثانویه اون عملی که تاثیری بر روی عمل اصلی ما نداره ، برای مثال در عمل دویدن کار اصلی که ما داریم انجام میدهیم دویدن هست و کار اصلی توسط پاها انجام میشود و دست ها که به سمت عقب و جلو حرکت میکنن عمل اصلی یعنی دویدن رو تحت تاثیر قرار نمیده و باعث جاندار تر شدن کارکتر میشود. یا برای کاراکتری که راه می‌رود، راه رفتن انیمیشن اصلی است و انیمیشن ثانویه می‌تواند حرکت بازوها و سایر اعضای بدن باشد. جامعه‌شناسی دین
دورکیم قویا این واقعیت را مورد تأکید قرار می‌دهد که ادیان هرگز فقط یک موضوع اعتقادی نیستند. همهٔ ادیان متضمن اعمال تشریفاتی و شعایر منظمی هستند که در آن گروهی از مؤمنان گرد هم می‌آیند. در مراسم تشریفاتی جمعی، حس هم‌بستگی گروهی تأیید و تقویت می‌شود. تشریفات افراد را از امور مربوط به زندگی اجتماعی نامقدس دور کرده به قلمرویی متعالی وارد می‌کند که در آن اعضای گروه خود را در ارتباط با نیروهای عالی‌تر احساس می‌کنند. این نیروهای عالی‌تر، که به توتم‌ها یا تأثیرات الهی یا خدایان نسبت داده می‌شوند، در حقیقت بیان نفوذ و تأثیر جمع بر فرد است. شهروندی
جریان شهروندی پس از اعتراضات دی ماه ۱۳۹۶ را مطرح گردید این نظریه دارای تعریف، اهداف، اصول، ارکان و دیدگاه‌های که با محوریت شهروند برمبنای حقوق بشر و شهروندی آزادی‌های بنیادین و مسئولیت پذیری شهروندان استوار است.