ایل بختیاری در کدام مناطق سکونت دارتد؟
طوایف بختیاری
ایل بختیاری که یکی از کهن ترین ایلات فلات ایران می‌باشند که در بخش‌های جنوب‌غربی ایران زندگی می‌کنند. از نظر تقسیمات استانی، طایفه‌های ایل بختیاری تقریباً در غرب چهارمحال و بختیاری، شرق خوزستان، شرق لرستان و غرب استان اصفهان پراکنده می‌باشند. بختیاری (ناحیه)
بختیاری، ناحیه ای در جنوب غربی ایران است که بیشتر وسعت آن را کوه‌های زاگرس میانی از سلسله جبال زاگرس پوشانده‌است. منطقه بختیاری محل سکونت تیره‌های مختلف ایل بختیاری در استانهای اصفهان، لرستان، خوزستان و چهارمحال و بختیاری را می‌پوشاند. شهرستانهای داران و فریدون‌شهر در استان اصفهان، الیگودرز و درود ،ازنادر استان لرستان، دزفول، اندیمشک، مسجد سلیمان، ایذه و شوشتر در استان خوزستان و نیز شهرستان‌های کیار و لُردِگان و فارسان و کوهرنگ در استان چهارمحال و بختیاری را در بر می‌گیرد.
گویش بختیاری
منطقه چهار لنگ که از فریدن تا دورود را شامل می‌شود. اگرچه در این منطقه تأثیرپذیری صورت نگرفته‌است، اما در بعضی واژه‌ها از دیرباز این تفاوت وجود داشته‌است. مثلاً به "عمو" می‌گویند "تاتَه" در حالی که در مناطق دیگر به "عمو" می‌گویند "تَتا". همچنین در گویش اصلی بختیاری ضمایر ملکی متصل به کلمه سوم شخص مفرد به جای «ش»، «س» تلفظ می‌شود ولی در طوایف دیگر از «ش» استفاده می‌شود. مثال: (فارسی: بهش گفتی؟) _ (لری بختیاری اصلی: بِس گُهدی؟) _ (گونه دیگر بختیاری: بش/وش ایگُهدی؟) ایلات قوم لر
آسترکی طایفه بزرگی از ایل بختیاری شاخه دورکی می باشد.طوایف لر در ایران به دو دسته لر کوچک و لر بزرگ تقسیم می‌شوند. آسترکی از طوایف لر بزرگ است. سردسیر آنها  ۱.شهرستان بروجن در استان چهارمحال و بختیاری ۲.شهرستان الیگودرز و شهرستان دورود در استان لرستان ۳.شهرستان فریدون‌شهر در استان اصفهان و گرمسیر آنها در شهرستان لالی و شهرستان مسجدسلیمان در استان خوزستان می باشد بابادی یکی از ۴ طوایف (یا باب) بزرگ ایل هفت لنگ بختیاری است که به دلیل تعداد خانوار و جمعیت زیاد، آن را ایل بابادی نیز می‌گویند. در حال حاضر محل سکونت اصلی ایل بابادی در کوهرنگ، بیرگان، فارسان، مسجدسلیمان، خانمیرزا، ایذه، اردل، لالی و شوشتر است اما در گذشته آنان نیز مانند سایر بختیاری‌ها به ییلاق و قشلاق (سردسیر و گرمسیر) کوچ می‌کردند. ایلات خمسه
عشایر خمسه بر خلاف قشقائی‌ها که هیچ‌گاه عادت چادرنشینی و کوچ کردن خود را ترک نکرده‌اند بیشتر آن‌ها به استثنای تعداد کمی که هنوز در واحدهای کوچک کوچ می‌کنند در نقاط مختلف استان فارس به خصوص شهرهای شیراز، خرامه، سروستان، داراب، قادرآباد، پاسارگاد، صفاشهر، آباده، ارسنجان، نیریز، بوانات، لار، سعادت شهر، فسا، استهبان، حاجی آباد، دبیران، مرودشت و جهرم ساکن شده‌اند. مکری
مکری‌ها یا مکریان چند تیره‌اند: ایل دهبکری، ایل گورک، ایل فیض الله بیگی، ایل زرزا، ایل مامش، ایل منگور، و ایل پیران که عمدتاً سکونتگاه این ایلات در شمال غرب ایران در شهرستان‌های بوکان، مهاباد، پیرانشهر، سردشت، اشنویه، تکاب، نقده، شاهیندژ و بخش‌هایی از میاندوآب می‌باشد؛ که به گویش کردی مرکزی و به لهجهٔ مکریانی سخن می‌گویند. خوانین و روسای ایل‌های صاحب قدرت و منصب مکری دو منطقهٔ مهاباد و بوکان بیشترین نفوذ را در مکریان داشتند و در اختلاف و رقابت نیز با یکدیگر بوده‌اند. ایل مُکری رئیس قبیله خود را خان خطاب می‌کردند و همچنین مرکز مکریان شهر مهاباد بوده‌است، مکریان از شمال به دریاچهٔ ارومیه و جلگه‌های نقده، از شرق به جلگه‌های میاندوآب و تکاب، از جنوب به سرحد اقلیم کردستان و خاک پشدر و از مغرب به مرزهای ایران محدود می‌شود. مردم بختیاری
مردان دلاور و سخت کوش ایل بختیاری از دیر باز در نزد ساکنان فلات ایران به سوارکاری و تیراندازی شهره بودند. چنان‌که رسته برجسته تیر اندازان ارتش ایران در دوره‌های صفوی، افشاریه، زندیه و قاجار از نخبگان تیراندازان ایل بختیاری تشکیل می‌شد. کردهای قزوین
مردم کُرد، قومی ایرانی‌تبار هستند که در منطقه‌ای به وسعت تقریبی ۵۰۰٬۰۰۰ کیلومتر مربع یعنی بخش‌هایی از خاورمیانه (به ویژه در ترکیه، عراق، سوریه، قفقاز و اسرائیل) و آسیای مرکزی (به ویژه در قزاقستان و ترکمنستان) و در ایران (به ویژه در شمال شرق و غرب ایران) زندگی می‌کنند. علاوه بر این در سال‌های اخیر به علت جنگ‌های داخلی و خارجی جمعیت زیادی از کردها به اروپا مهاجرت کردند که پرتعدادترین آن‌ها در کشورهای آلمان، فرانسه، سوئد و انگلستان هستند. اینانلو
طایفهٔ سوندوكلو و طایفه تخماقلو، بخشی از طایفهٔ بزرگ ینگی‌جک که در روستای اینانلوجه ساکن هستند. طايفه يبلو كه در كنجه و خمسلو ساكن هستند و از طوايف اينانلو فارس هستند. طوایف ساكن در مناطق خوزستان و چهار محال و بختیاری ۱ طایفهٔ بزرگ قورت ایلركی. چهارمحال بختیاری بوده‌است كه ساكن شهرهای هفتگل رامهرمز. آغاجاری بهبهان و بخشی از طوایف سكزلو و اصلان‌لو هم‌جوار طایفهٔ بزرگ قورت ایلركی هستند. و طایفهٔ كرایی كه در روستایی به نام كرایی سكونت دارند. و بخشی از طایفهٔ ابیوردی در شهر بلداجی. جونقان و شهرستان بروجن در چهار محال بختیاری اسكان یافته‌اند. امیر مفخم بختیاری
لطف‌علی‌خان، علاوه بر ایلخانی بختیاری، به تعبیر دیوانی آن عصر، بر بسیاری از ایالت‌های بزرگ ایران، مانند: خوزستان، اصفهان، کردستان، کرمان، لرستان، کرمانشاهان و مضافات، بارها حکومت داشت. وی احکام و منصب‌های بسیاری را در دوران قاجار، بدست آورد. امیر مفخم از ناصرالدین‌شاه قاجار، مظفرالدین‌شاه، محمدعلی‌شاه و احمدشاه قاجار احکام مختلفی دریافت نمود؛ ولی اوج قدرت و نفوذ وی، به زمان پادشاهی محمدعلی‌شاه یعنی در فاصله سال‌های ۱۲۸۵ تا ۱۲۸۸ هجری شمسی بازمی‌گردد. وی در سال‌های اواخر سلطنت محمدعلی شاه، به فرماندهی قشون سلطنتی منصوب گشت. محمد تقی خان بختیاری
۱- تشکیل کنفدراسیون ایلی: وی معتقد بود با تشکیل یک کنفدراسیون ایلی متحد که طوایف خطه جنوب از کرانه‌های شمالی خلیج فارس تا دشت خوزستان، اروند رود و کوهستان‌های بختیاری را در بر می‌گرفت، می‌توانست امنیت و آرامش را در این منطقه برقرار کند و با رونق تجارت و فعالیت‌های اقتصادی، اسباب پیشرفت و ترقی اهالی منطقه را فراهم سازد و از یک سو می‌توانست با استبداد و زورگویی شاهان قاجار و عمال آن‌ها به مقابله بپردازد. ایل زیار
زیودارها امروزه اغلب در استان‌های لرستان، خوزستان و استان همدان و ایلام به‌ویژه در خرم‌آباد، بروجرد، نهاوند، ملایر، شازند، کنگاور، توسیرکان، و خود شهر همدان، دهلران، و دره‌شهر و شوش، دزفول سکونت دارند. ایل زیودار یا ایل زیار از ایلات بزرگاصیل لر درزبان لرستانمنطقهٔ پیشکوه و خوزستان و همدان در لرستان و استان ایلام است.  روایت‌ها دربارهٔ تبار و خاستگاه این ایل متفاوت و گاه متضاد است. پیر اوبرلینگ در مقالهٔ ایل زیودار در دانشنامه ایرانیکا این ایل را لر خوانده‌است. اما در مقاله‌ای دیگر در همان دانشنامه و به نقل از اسکار مان، زیودارهازیودار ها را در شمار ایلات لر زبانفارس آورده‌است. سکندر امان الهی بهاروند، نویسندهٔ مقاله‌های بیرانوند در دائرةالمعارف بزرگ اسلامی و دانشنامه جهان اسلام، از هنری راولینسون نقل کرده‌است که خاستگاه کل ایل زیودار و نیز حسنوند(سگوند) از کوهدشت یا مندلی در عراق است. اما اوبرلینگ برداشت متفاوتی از نوشته‌های راولینسون دارد و به نظر او راولینسون تنها خاستگاه شاخهٔ کمالوند "(یکی از دو شاخهٔ اصلی ایل زیودار)" را از بختیاری دانسته‌است. نوشته‌های راولینسون از قول میرزا بزرگ، حاکم لرستان، بوده‌است. بنا بر تاریخ شفاهی زیودار ها آن‌ها از نسل به نام مرداویچ زیاری از گلستان یا لرستان هستند؛ اما امان الهی بهاروند معتقد است خاستگاه مکانی زیارها را باید در مناطق درون یا برون مرزی غرب ایران جست. بیرانوندها امروزه اغلب در استان‌های لرستان، خوزستان و استان همدان و ایلام به‌ویژه در خرم‌آباد، بروجرد، نهاوند، ملایر، شازند، کنگاور، توسیرکان، و خود شهر همدان، دهلران، و دره‌شهر و شوش، دزفول سکونت دارند. ایل زیار به چندین طایفه تقسیم میشود که میتوان از انها به: ایل کلهر
کلهرها از کهن‌ترین طوایف ایرانی هستند که در غرب ایران سکونت داشته‌اند که با انتساب نژاد خود به پهلوانان شاهنامه این پیوند را پاسدار بوده و اصولاً ادامه این نسبت تداوم می‌یابد. ایلات قوم لر
پاپی از ایلات لر ساکن لرستان و خوزستان می‌باشد، سکونتگاه پاپی‌ها لرستان و خوزستان و چارمحال بختیاری کهکیلویه و بویر احمد ایلام قزوین و اصفهان می‌باشد. پاپی‌ها از نظر آداب و رسوم نزدیکترین ایل لر کوچک به لرهای‌بختیاری هستند. پاپی‌ها به لری خاص خود و بیشترین نزدیکی به بختیاری گویش می‌کنند. مردم بختیاری
اما بختیاری‌ها در این منطقه، تبدیل به قوم غالبی شدند که فرهنگ و زبان خود را غالب کرده و رواج دادند. محکم‌ترین دلیل، گویش بختیاری‌هاست که امتداد زبان پارسی میانه رایج، در بین پارسی هاقبل از اسلام است. آداب، رسوم و سنن فراوان دیگری نیز، پیوستگی بختیاری‌ها کنونی، نزدیکترین شباهت را به سنت ها و آداب و رسوم ایرانیان باستان را دربرمیگیرد. برخی از منابع عقیده دارند که سایر زاگرس نشینان جنوبی و شمالی بازماندگان قبیله‌های "مارافیان" و "ماسپیان" پارسی هستند که نخستین قبیله‌هایی بودند که به رییس قبایل زاگرس میانی کورش دوم هخامنشی پیوستند.شاید هم جزئی بازماندگان قبیله گرته باشند که مسکن باستانی آنها ابتدا غار ها بوده است مردم بختیاری
محل سکونت ییلاق و قشلاق عشایرهای چهارلنگ هفت لنگ و شولی به دو بخش تقسیم می‌گردد: ترک‌های چهارمحال
امروزه به نظر می‌رسد بخشی از جمعیت ساکن در بعضی ازشهرها و روستاهای تابعه شهرستانهای اردل، کیار و فارسان، هر چند به گویش بختیاری صحبت می‌کنند اما اصالتاً از ترک‌ها باشند. در روستای چهراز، بازمانده‌ای از طایفه ترک چهرازی هستند که امروزه بختیاری صحبت می‌کنند و بیشتر آنها به خوزستان مهاجرت کردند. همچین مناطق گسترده اردل، دشتک، الیکوه، پشتکوه و.. طبق مدارک موجود در اواخر دوره صفوی از طرف ایل ترک بولوردی به ایل لر بختیاری واگذار شد و جمعیت ساکن این مناطق طی دهه‌های بعد، رفته رفته از ترک‌تباران خالی و بختیاری نشین شدند. ایل قلخانی
مناطق محل سکونت این مردم در استان کرماشان در منطقه‌ای نسبتاً وسیع که از مرز ایران و عراق شروع و تا مناطق دوردست در اطراف همدان نیز ادامه میابد. ایل ریزه‌وند
این طایفه از طوایف قدیمی ایل ریزه ون می‌باشند که از قدیم الایام در شهرستان چرداول استان ایلام زندگی می‌کردند. کریم خان زند جهت تثبیت قدرت خود ایلاتی از مردم پشتکوه را به مناطق مرکزی ایران منتقل کرد. که عده‌ای از طایفه چرداولی و شوانکاره ایل ریزه ون در بین آنان بودند و طایفه شوانکاره اکنون تحت عنوان ایل شبانکاره در اکثر نقاط ایران از جمله فارس زندگی می‌کنند، و طایفه چرداولی نیز تحت عنوان ایل چهاردولی در استان‌های همدان، کردستان، آذربایجان غربی زندگی می‌کنند و خود را از ایل باستانی ریزه ون (ریزه وند) می‌نامند، با ورود حسن خان والی در سال ۱۲۱۲ ه، به ایلام ایل ریزه ون در بقیه نقاط استان ایلام دچار چالش و مهاجرت اجباری شدند اما در چرداول ریزه ون‌ها به حیاط سیاسی اجتماعی خود ادامه دادند. محل زندگی طایفه چرداولی در حوزه مرکزی چرداول می‌باشد. ایل چرداول همجوار ایل خزل و ایلات لک بیجنوند می‌باشد. در زمان توشمال صیدرضا احمدی مرز ایل طی توافقی با بزرگان خزل چال زغال باغله، بالاتر از روستای باغله انتخاب شد و مرز ایل ریزه ون و ایل لک بیجنوند طی توافقی بین توشمال صیدرضا و محمد رحیم خان چال زغال بلاوه، پایین‌تر از روستای بلاوه خشکه انتخاب شد. در بین ایل ریزه ون چرداول مردمانی از طوایف کنیانه، ملخطاوی، طولابی زندگی می‌کنند که قدمت مهاجرتشان به چرداول کمتر از ۱۵۰ سال است (در زمان توشمال صیدرضا). محل زندگی طایفه پایین آبی در میش خاص، و شهرستان سیروان بودن، و اکثر این طایفه توسط والی مجبور به مهاجرت اجباری شدن، و مردم پایین آبی اکنون در روستاهای علی‌آباد، باباشمس، سفیدخانی، گوراب، لرینی، عمارت و شهر اوامر زندگی می‌کنند. هونه بابا
هونه بابا، یکی از طوایف ایل بختیاری، جز شاخه چهارلنگ، باب محمود صالح و طایفه ممزایی می‌باشد. این طایفه به زبان کردی گویش بختیاری صحبت می کنند. دهخدا و حمدالله مستوفی معتقدند کردهای بختیاری و کردهای بویراحمدی اصالتا از منطقه جبل السماق در کردستان سوریه به ایران کوچ کرده‌اند.  سردار اسعد بختیاری نیز در کتابی که خودش نوشته است معتقد است که گویش بختیاری یکی از گویش‌های زبان کردی است. خدری (طایفه)
خدری، از طایفه‌های بختیاری(از ایل بزرگ زراسوند) خوزستان و چهارمحال بختیاری و اصفهان و بوشهر تا بویراحمد میباشند که به زبان لری بختیاری تکلیم میکنند. چهارلنگ
ایل بختیاری به دو شاخه اصلی هفت لنگ و چهار لنگ تقسیم می‌شود. چهارلنگ‌ها، نیز همچون همتای خود، (هفت‌لنگ‌ها)، به چند کنفدراسیون ایلی تحت عنوان باب تشکیل می‌شوند، که هیچگونه اشتراک فامیلی با یکدیگر ندارند. پیشینه این تقسیمات، به اواخر قرن پانزدهم و اوایل قرن شانزدهم میلادی بازمی‌گردد و به‌عنوان نمودار اجتماعی ایل بختیاری شناخته می‌شود. چهارلنگ‌ها از پنج باب تشکیل می‌شوند، که عبارتند از: مردم بختیاری
عواملی خارج از ایل نیز به تحول رهبری سیاسی بختیاری‌ها در این جهت کمک کرد. یکی از مهم‌ترین آن عوامل اعطای اراضی خالصه به هر یک از خان‌ها به پاداش خدمات نظامی یا جز آن بود و این رسم از قرن‌ها پیش رواج داشت. این اراضی، برخلاف زمین‌های واقع در محدوده ایلی، ملک شخصی خان بود. چهاردولی
چهاردولی یا چرداولی شهرت مردمان ساکن در شهرستان چرداول استان ایلام است. البته بسیاری از مناطق ایران, از جمله ملایر, نهاوند و اسدآباد در استان همدان، شاهین دژ در استان آذربایجان غربی، کنگاور و ماهیدشت در استان کرمانشاه، سنقر و قروه در کردستان, مناطقی از استان های فارس، قزوین و ... موطن این مردمان هستند. ایل چاردولی از طایفه بزرگ ریزه وندی هستند و گویش آنها قرابت بالایی با کُردی کلهری و همچنین کردی اردلانی دارد و از نزدیکانِ ایل زنگنه هستند. فهرست طایفه‌های لرستان
لُرستان به معنی سکونتگاه مردم لر واژه‌ای است که به سرزمین‌های لرنشین اطلاق می‌گردد و به معنای گستره جغرافیایی است که مردم لر در آن سکونت دارند. حدود لرستان از برخی مناطق دشت‌های شرقی عراق آغاز و تا غرب و جنوب غرب ایران گسترده‌است. حدود سرزمین لرستان در طول دوران دچار دگرگونی شده‌است. گستره نام لرستان پیش از حکومت صفویان، سکونتگاه لرهای بختیاری، لرهای کهگیلویه و لرهای بویراحمدی را هم شامل می‌شد. اما پس از حکومت صفویان سکونتگاه لرهای بختیاری را منطقه بختیاری نام‌گذاری کردند و جغرافیای نام لرستان به حدود استان لرستان و ایلام کنونی محدود شد. این منطقه نیز در حکومت قاجاریان به دو بخش پشتکوه و پیشکوه تقسیم شد. امروزه لرستان نام یکی از استان‌های غربی ایران است. زبان لری
۱. لری بختیاری: استان چهار محال و بختیاری، قسمت اعظم خوزستان، شرق لرستان و قسمت‌های غربی و جنوبی استان اصفهان. ایلات قوم لر
ایل جانکی خود از انشعابات لر بزرگ بوده اما در طی اتفاقات تاریخی اکنون از طوایف وابسته به ایل بختیاری به‌شمار میرود که به دو قسمت جانکی گرمسیر و جانکی سردسیر تقسیم شده‌است. جانکی که از توابع و متعلقات مالمیر است که به نام ایذه شناخته می‌شود. خاک جانکی از لردگان تا ایذه و باغملک و رامهرمز و قسمت‌هایی از شوشتر ومسجدسلیمان محدود می‌شود. ایل جانکی از نخستین طایفه‌هایی است که از رودخانه کارون عبور کرده و به دشت ایذه و قلعه تل راه یافت. بعد از جانکی‌ها، طایفهٔ بهداروند در مالمیر سکنا گزید که بعدها توسط رضا شاه کوچانده شد.طایفه بهوند (بهوندی)، مکوند، زنگنه، بیگدلی (طایفه ای از ایل بختیاری)، بلواسی، آل خورشید، ممبینی، کرد زنگنه، شیرالی، تلاوری، گورگیری(گل‌گیری) و میلاسی(بخش گرمسیری آن ها)زراسوند طایفه بزرگی از ایل بختیاری شاخه دورکی هست و سردسیر آن‌ها در استان چهارمحال بختیاری منطقه چغاخور که پایتخت ایل بختیاری هست و مرکز فرماندهی ایل بختیاری و نشیمنگاه خوانین بختیاری در این منطقه قرار داشت و گرمسیر آن‌ها در مسجدسلیمان و اندیکا قرار دارد. اکثر خوانین بختیاری و ایلخانی بختیاری از جمله سردار اسعد بختیاری، تیمسار بختیار، سردار جنگ، سردار ظفر، و … از طایفه بزرگ زراسوند هستند. وزراسوند به چندین تیره تقسیم می‌شود از جمله توشمال، احمد خسروی، علاسوند، میر، زنبور و … مردم بختیاری
یکی از ویژگی‌های سازمان اجتماعی ایل بختیاری، وجود واحدهای متعددِ اجتماعی و در هم تنیده در داخل ایل است که درجه بسیار بالایی از گروه‌بندی عمودی، در سطوح مختلف در آن جلوه‌گر است. ساختارِ اجتماعی از یک بهون(خانه) و"سیاه چادر" آغاز گشته و تا "ایل" ادامه می‌یابد. استان ایلام
گستره نام لرستان پیش از حکومت صفویان، سکونتگاه لرهای بختیاری، لرهای کهگیلویه و لرهای بویراحمدی را هم شامل می‌شد. اما پس از حکومت صفویان سکونتگاه لرهای بختیاری را منطقه بختیاری نام‌گذاری کردند و جغرافیای نام لرستان به حدود استان لرستان و ایلام کنونی محدود شد. این منطقه نیز در حکومت قاجاریان به دو بخش پشتکوه و پیشکوه تقسیم شد. اما با این حال مردم پشتکوه ویژگی‌های فرهنگی و قومی خود را همچنان حفظ کردند. محمود میرزا قاجار در اوایل دوره قاجار در مورد تفاوت‌های مردم پشتکوه و پیشکوه لرستان می‌گوید: «خلق پشتکوه (ایلام) را چندان ربطی با اهل پیشکوه (لرستان) نیست.» درحالی که هوگو گروته قوم‌شناس آلمانی که در عصر قاجار از ایران دیدن کرده است می‌گوید یگانه زبان رایج در لرستان پیشکوه و پشتکوه زبان لری است و از هر ۱۰۰ نفر یک نفر هم فارسی نمی‌داند. حکومت هزاراسپیان به دو قسمت لر بزرگ و لر کوچک تقسیم شد. در نمودار زیر تقسیمات لرستان از ۳۰۰ هجری قمری تاکنون آورده شده‌است که این تقسیم‌بندی از زمان حکومت کردتبار هزاراسپیان است که به دو دسته لر بزرگ و کوچک تقسیم شده‌است. ایل زعفرانلو
ایل زعفرانلو نام یکی از ایل‌های کرد ایران و ایلی کوچ‌نشین و اخیرا یکجانشین در استان آذربایجان غربی، خراسان رضوی و مناطقی از عراق و ترکیه است. برخي از مهم‌ترين ايلات زعفرانلو‌ عبارتند از: باچوانلو، ميلانلو، ورانلو، كاويانلو ،قهرمانلو و ... . بختیاری (خاتم)
این روستا در دهستان چاهک قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۳۱۳ نفر (۷۸خانوار) بوده‌است. مناطق گردشگری استان یزد مردم بختیاری
سرزمین‌های بختیاری ازاهواز و دوروک در استان خوزستان بعلاوه مرکز بختیاری (چارمحال بختیاری) و درود ازنا الیگودرز لرستان _خمین دراراک و شهر داران و فریدن بزرگ(دارالعماره بختیاری) در استان اصفهان ، بخشهایی از بوشهر کهگیلویه بویراحمد وبخشهای پراکنده در استان فارس را در بر می‌گیرد. ایل سنجابی
از مناطقی که این ایل کرد در کرمانشاه در آن حضور داشته یا دارند می‌توان به شهرهای اسلام‌آباد غرب، دالاهو، قصرشیرین، دشت مایدشت کرمانشاه و ایلام، و مناطقی از لرستان و قزوین اشاره کرد. مناطقی از کشور فعلی عراق نیز در ایام قدیم جزء مناطق ایل سنجابی محسوب می‌شده‌اند. بخش از مردم سنجابی نیز در شهر خانقین در کردستان عراق در چند کیلومتری خسروی زندگی می‌کنند. مردم لر
عشایر لر ایران به سه دسته، ۱-لر بزرگ ۲-ممسنی ۳-لر کوچک تقسیم می‌شود. عشایر فیلی در نزدیکی خرم‌آباد، که بخش‌هایی از آن به‌طور فصلی به جایی با فاصله سه روز پیاده‌روی تا بغداد مهاجرت کردند. قوم لر دارای تقسیم‌بندی‌های زیادی است که در مهم‌ترین و کلی‌ترین تقسیم‌بندی به دو شاخه لر بزرگ و لر کوچک تقسیم می‌شود. مردم لر دارای پراکندگی در مناطق غرب و جنوب غربی ایران هستند. مناطق زیر طبق دانشنامه ایرانیکا مناطقی است که عشایر لر در آن ییلاق و قشلاق کرده یا یکجانشین شده‌اند.گروه کوچکی از پشتو زبان‌های شرق افغانستان بختیاری نام دارند. این گروه هیچ ارتباطی با بختیاری‌های ساکن ایران ندارند. ایلات قوم لک در ایران
۱۰ - دسنن یا دست نوند(ده حسنوند) خود دارای پنج تیره:است که در منطقه آخه میران، سربایر، کله کله، دولیسکان، کن کت (ییلاق) و در گرمسیر وره زرد، هرین خلیفه، روستای هوز خلیفه قرعلیوند کوهدشت و همچنین در کرمانشاه: سراب مایدشت، سرفیروزآباد، داردروش (دار درفش)، جیران بلاغ و هرسین ساکن می‌باشند ایل خزل
کتاب رضاشاه و نظام ایلی،ایل خزل در ایلام را شامل شش طایفه ی شمسی وند چرداول هلیلان مرشدوند قلی وند و خزل وند دانسته است اما در کتاب جغرافیای لرستان به طایفه ی فرهادوند ایل خزل نیز اشاره شده است.ایل حبیب وندی از ایلات کرد ناحیه ی سرپل زهاب و کرند شاخه ای از ایل خزل می باشد.مجله ی فرانسوی شناخت شرق از ایل خزل ساکن در دالاهو به عنوان مردمان لک پیرو یارسان نام می برد. عباس العزاوی در کتاب عشایر عراق،آل کوردی و بو کردیدی را دو طایفه از ایل خزل در جغرافیای عراق ذکر کرده است. شبکه فرهنگی عراق به نقل از دکتر خلیل الدیلمی طوایف کُرد دیوانیه را "آریایی آلمان نژاد" ساکن منطقه ی المیهناوی و دودمان آنان را آل عمران می خواند که از کُردان خزل بودند.احمد المندلاوی ایل خزل را از ایلات اصیل کرد ساکن مندلی گفته است.مندلاوی ها از مردمان خزل می باشند که به زبان لکی سخن می گویند.شیخ ازاد الحاج حمید ریاست شورای شهر مندلی در سال ۲۰۰۳ به تغییر اجباری نام خانوادگی اهالی مندلی توسط دولت بعث اشاره می کند که طی آن اسامی خانوادگی باولی،هواسی،خِزل و خالِی به الباوی،العباسی،الخزاعل و الخالدی تغییر یافت. بنا بر کتاب فاتحان میمک ایل خزل در ایلام از تیره های مرشدوندقلیوند،خضروند و شمسی وند تشکیل شده است. فهرست طایفه‌های لرستان
قوم لر دارای تقسیم‌بندی‌های زیادی است که در مهم‌ترین و کلی‌ترین تقسیم‌بندی به دو شاخه لر بزرگ و لر کوچک تقسیم می‌شود. در برخی منابع مانند دانشنامه ایرانیکا، لک‌ها و لرها در یک دسته‌بندی قرار گرفته‌اند. مردم لر دارای پراکندگی در مناطق غرب و جنوب غربی ایران هستند. مناطق زیر طبق دانشنامه ایرانیکا مناطقی است که عشایر لر در آن ییلاق و قشلاق کرده یا یکجانشین شده‌اند.گروه کوچکی از پشتو زبان‌های شرق افغانستان بختیاری نام دارند. این گروه هیچ ارتباطی با بختیاری‌های ساکن ایران ندارند. مردم بختیاری
تقسیم‌بندی مردم لر به لر بزرگ و کوچک، به زمان حکومت هزاراسپیان در منطقه لرستان بازمی‌گردد.لر بزرگ شامل بختیاری،شول.ممسنی کوه گیلوبویراحمدی و شوانکاره . و لر کوچک نیز به مردمان استان لرستان و ایلام وجنوب همدان و بخشهایی از کرمانشاه امروزی داده شده بود. رومن گیرشمن باستان‌شناس سرشناس فرانسوی می‌نویسد: ایلات قوم لر
ایل بوربور از ایلات لر ایران است که امروزه در سراسر این کشور پراکندهشدهاست. از مناطق سکونت بوربورها می‌توان به آذربایجان، ورامین، خراسان شمالی، فارس و کرمان اشاره کرد. برخی از بوربورها زیرمجموع‌های از ایلات دیگر چونافشار، بهارلو، بختیاری، هداوند، خمسه، قشقایی و ترکمن شدهاند. بختیاری‌ها جزئی از مردم لر به‌شمار می‌آیند و به زبان لری بختیاری گویش می‌کنند. منطقه فریدن
بختیاری‌ها در فریدن بیشتر از شاخهٔ چهارلنگ و طایفه‌های موگویی، محمود صالح، کیان ارثی و استکی هستند که در مناطق پیشکوه و پشتکوه موگویی و دهستان‌های عشایر و چشمه لنگان و قعله سرخ فریدونشهر، بخش چنارود چادگان، اگریجه , دهبادها, اورگان و مناطقی از شهرستان فریدن و بوئین میاندشت ساکن هستند. ایران
آذری‌های ایرانی به‌طور معمول، ساکن استان‌های مرزی در شمال غربی ایران هستند. قشقایی‌ها در اطراف شیراز در استان فارس و ترکمن‌ها در شمال شرق این کشور، ساکن هستند. ارمنی‌های ایران با میراث قومی گوناگون در تهران، اصفهان و منطقهٔ آذربایجان متمرکز شده‌اند. گرجی‌های ایران، بیشتر در استان اصفهان زندگی می‌کنند. چند گروه جداگانه که گویش دراویدی دارند، در استان سیستان و بلوچستان در جنوب شرق ایران یافت می‌شوند. آشوریان در شمال غربی متمرکز شده‌اند و اعراب ایرانی نیز در خوزستان و جزایر خلیج فارس، زندگی می‌کنند. یهودیان ایرانی، میراث تاریخی خود را به سرانجام اسیران یهودی در بابل وابسته می‌دانند و در بزرگ‌ترین شهرهای ایران، سکونت دارند. شولستان
لرستان به معنی سکونتگاه مردم لر واژه‌ای است که به سرزمین‌های لرنشین اطلاق می‌گردد و به معنای گستره جغرافیایی است که مردم لر در آن سکونت دارند. با این توضیح می‌توان حدود لرستان را از دشت‌های غرب خانقین و مندلی در عراق تا دشت ارژن در استان فارس در ایران و از شمال از استان همدان، تا سواحل خلیج فارس به صورت حدودی تعیین کرد. گستره نام لرستان پیش از حکومت صفویان، سکونتگاه لرهای بختیاری، لرهای کهگیلویه و لرهای بویراحمدی را هم شامل می‌شد. اما پس از حکومت صفویان سکونتگاه لرهای بختیاری را منطقه بختیاری نام‌گذاری کردند و جغرافیای نام لرستان به حدود استان لرستان و ایلام کنونی محدود شد. این منطقه نیز در حکومت قاجاریان به دو بخش پشتکوه و پیشکوه تقسیم شد. امروزه لرستان نام یکی از استان‌های غربی ایران است. در نمودار زیر تقسیمات لرستان از ۳۰۰ هجری قمری تاکنون آورده شده‌است. مورخان اتابکان لر بزرگ را کرد تبار دانسته‌اند. در کتاب شرف نامه شرف الدین بدلیسی آمده: چهارلنگ
چهارلنگ‌ها در جنوب‌شرقی استان لرستان، شمال غربی استان چهار محال و بختیاری و شمال‌شرقی استان خوزستان زندگی می‌کنند. ایل خاکی
ایل خاکی یا ایل خلکی یکی از تیره‌های بسیار قدیمی ایل مکری بود که بوکان یکی از مراکز حکومت روستایی آن‌ها محسوب می‌شد. این ایل در سده سیزدهم قمری از بین رفت. ایل خلکی به همراه دام‌های فراوان خود در مرزهای عراق و ایران به ییلاق و قشلاق مشغول بودند و در طی زمان به تدریج رو به یکجانشنی آورده و سه مرکز مهم و ملکی را به وجود آوردند و در نهایت به سه دسته تقسیم شدند. دسته اول به ییلاق و قشلاق پرداخته، دسته دوم در روستای اینگیجه (یکی از روستاهای شهرستان بوکان) مستقر شد. این دو دسته با فشار پاشاخان مکری (مظفرالدوله) و حکم او در روستای سردارآباد ساکن شدند. دسته سوم به رهبری علی‌مردان بیگ در بوکان ساکن شدند. این دسته برخوردها و درگیری‌هایی بر سر سکونت در بوکان و اطراف آن با عزیزخان مکری داشتند که به همین دلیل رفته رفته اموال و املاک خود را از دست داده و متلاشی شدند. قدمت وجود این ایل و طایفه به زمان امیر سیف الدین رئیس ایل مکری‌ها می‌رسید. زلقی
مناطق سکونت این طایفه در شمال استان چهارمحال و بختیاری و نیز در شهرهای شمالی و شرقی استان خوزستان می‌باشد. در منطقه الیگودرز، بخش بزرگی از حوزه جغرافیایی این منطقه به نام بخش زلقی به عنوان محل اصلی سکونت نامگذاری شده است. پیشکوه
لرستان به معنی سکونتگاه مردم لر و به معنای گستره جغرافیایی است که مردم لر در آن سکونت دارند. با این توضیح می‌توان حدود لرستان را از شمال خرم‌آباد تا دشت ارژن در استان فارس در ایران و از شمال از استان همدان، تا سواحل خلیج فارس به صورت حدودی تعیین کرد. گستره نام لرستان پیش از حکومت صفویان، سکونتگاه لرهای بختیاری، لرهای کهگیلویه و لرهای بویراحمدی را هم شامل می‌شد. اما پس از حکومت صفویان سکونتگاه لرهای بختیاری را منطقه بختیاری نام‌گذاری کردند و جغرافیای نام لرستان به حدود استان لرستان و ایلام کنونی محدود شد. این منطقه نیز در حکومت قاجاریان به دو بخش پشتکوه و پیشکوه تقسیم شد. امروزه لرستان نام یکی از استان‌های غربی ایران است. در نمودار زیر تقسیمات لرستان از ۳۰۰ هجری قمری تاکنون آورده شده‌است. پوشش ایل جاف
ایل جاف در گذشته یک ایل و طایفهٔ بزرگ کرد بود که برخی از سرداران بزرگ صفوی و افشاری از میان آنان برخواسته‌اند. در حال حاضر برخی از مردم این ایل در ایران و برخی دیگر در عراق ساکن هستند؛ اکثر آن‌ها اهل سنت‌اند و به گویشی معروف به جافی، از گویش‌های سورانی (از شاخه‌های زبان کردی) صحبت می‌کنند. جاف‌ها عمدتاً در مناطق ثلاث باباجانی، جوانرود، روانسر و سرپل ذهاب (ایران، استان کرمانشاه) و بخش‌هایی از شهرهای کلار، حلبچه، چمچال و کرکوک عراق زندگی می‌کنند. ایل کرد
ترکیب ایلی ساکنان قسمت مهکی استان ایلام یعنی ایل ارکوازی و ایل خزل و ایل ملکشاهی و ایل شوهان و ایل ریزوند... در ملکشاهی، چرداول و شمال مهران و صالح آباد و ایلام و بدره و ارکوازی و چوار سکونت دارند. تقسیمات اولیه را هنری فیلد هم ثبت کرده‌است. طوایف بختیاری
قُلی مردم لر
بزرگترین قبیله ایل بویراحمد تامرادی است. جمعیت این ایل حدود ۲۰۰ هزار نفر و بخشی از مردم ایل تامرادی در استان خوزستان ساکن می‌باشند و بعد از آن ایل بزرگ بهمئی که در مناطق گرمسیر و سردسیر استان کهکلویه و بویراحمد سکونت دارند، تشکیل شده‌است. سرزمین بویراحمد از سه بخش مجزا از هم بخش می‌شود که گروه‌هایی از ایل بویراحمد در آن ساکن هستند که عبارتند از: هارونی
امروزه اقامتگاهای اصلی باب هارونی بالغ بر۵ منطقه در سردسیر؛ و ۳منطقه در گرمسیر است پنج منطقه سردسیر عبارت است از: کمیتک، میدانک، بردشاه، جمالی، قلعه شاهرخ در حوالی فریدن و شهر هارونی در شهرستان شهرکرد در استان چهارمحال و بختیاری و دومنطقه گرمسیر عبارت است از سردارآباد و چهاربیشه درحوالی شوشتر و چمبره در سردشت دزفول است، هارونیان در گذشته در اندیکا و لالی و منطقه هارونی و علی گودرز و شاه بلاغ اقامت و مالکیت داشتند، اکنون در سردسیر استقرار عشیرتی و قبیلوی طایفه مذکور از تمرکز بیشتری برخوردار است که در سردسیر عبارتند از میدانک، کمیتک (دهستان) جمالی، قلعه شاهرخ، بردِ شاه و و شهرک جوی آباد و یزدانشهر شاهین شهر در گرمسیر مقر عمده ایشان در حوزه شوشتر و دزفول از جمله شهرک سرداران و در دامنه کوه سالند به ویژه حوزه بخش "چنبره" از سردشت دزفول است. اکثر افراد این طایفه در استان چهارمحال و بختیاری فرهنگ خودرا نسبت به استان‌های اصفهان و خوزستان بیشتر حفظ کرده‌اند. هفت‌لنگ
هفت‌لَنگ و چهارلَنگ دو شاخه از ایل بختیاری می‌باشند، که پیشینه شکل‌گیری آنها به قرن شانزدهم و نظام مالیات‌دهی بازمی‌گردد. پراکندگی محل سکونت این دو شاخهٔ ایل بختیاری باعث ایجاد تفاوت در گویش و لهجه آن‌ها شده‌است، اما هر دو شاخه، به گویش بختیاری که از شاخه‌های زبان لری است سخن می‌گویند. شاخه هفت لنگ از چهار باب تشکیل شده‌است:بابادی به طایفه‌های زیر تقسیم می‌شود: دورکی، به طایفه‌های زیر تقسیم می‌شود: مردم بختیاری
برای نخستین بار، حمدلله مستوفی در شمارش تبارهای لر بزرگ از بختیاری‌ها نام برده‌است . حمدلله مستوفی بختیاری‌ها را از تبارهای بزرگ ایران می‌داند، که به لر بزرگ نیز شناخته شده‌اند. حمدالله مستوفی اشاره به مهاجرت طوایفی از اکراد(نوعی سبک زندگی) از مصروسوریه به مناطق لر بزرگ می‌کند. براساس نظر مینورسکی، شرق‌شناس مشهور، این طوایف احتمالاً همان طوایف لربوده‌اند که شهاب الدین العمری آن‌ها را ذکر کرده‌است. به گفته شهاب الدین العمری طوایفی از لرها در سوریه و مصر زندگی می‌کردند که که طبق روایات همان هخامنشیانی بودند که همراه با کمبوجیه مصر و سوریه را فتح نمودند و براملاک متصرفه حکمرانی میکردند. اما صلاح الدین ایوبی از چالاکی و زبردستی آن‌ها در بالا رفتن از صخره‌های سرسخت به وحشت افتاد و دستور قتل‌عام آن‌ها را صادر کرد. این روایت شاید علل برگشت این چند طایفه لر را به لرستان تا حدی روشن کند. سکندر امان الهی نیز ضمن تأیید نظر مینورسکی دلایل دیگری را نیز برای اشتباه بودن گفته حمدالله مستوفی ذکر کرده‌است. به گفته او زمان مهاجرتی که حمدالله مستوفی ذکر کرده با تاریخی که شهاب الدین العمری برای قتل‌عام لرها در مصر(سوریه), آورده یکی است و طوایف ذکر شده همان لرهایی هستند که صلاح الدین ایوبی درجنگهای صلیبی آنان را وادار به برگشت به لر بزرگ کرد. بختیاری (طایفه)
دروازه طایفه ی بختیاری که آثار آن در ضلع جنوبی زاهدان کهنه باقی است، تنها خاطره بازمانده از این طایفه‌است. به اعتقاد جی. پی. تیت، طایفه ی بختیاری‌ در ناحیه دهوار یا هامون زندگی می‌کردند.این ناحیه تا قرن چهاردهم میلادی، قسمتی از محدوده سیستان بوده‌است. مردم بختیاری
"هفت لنگ" و "چهارلنگ" دو شاخه مهم مردم بختیاری‌اند. هر چند که این دو شاخهٔ ایل بختیاری از نظر فرهنگی، تفاوت چندانی با هم ندارند، اما "پراکندگی محل سکونت"، باعث ایجاد تفاوتِهای نه چندان زیادی، در گویش و لهجه آن‌ها شده‌است، که در مجموع هر دو شاخه، به گویش بختیاری سخن می‌گویند. چهارلنگ بختیاری از پنج باب بزرگ و شاخه هفت لنگ ازچهار باب بزرگ تشکیل شده است. ایل زنگنه
ایل زنگنه نام یکی از ایلات کرد ایران است. اولین بار معین الدین طنزی به ایل زنگنه اشاره داشته و انهارا از اهالی لر کوچک خوانده‌است. محل زندگی بیشتر آن‌ها در کرمانشاه است و همچنین در کردستان ایران و خوزستان و ایلام تا داخل مرزهای عراق محدوده گسترششان است. بخشی از ایل زنگنه در کردستان عراق و ارمنستان و عثمانی زندگی می‌کنند. اکثر زنگنه‌ها ساکن استان کرمانشاه با مرکزیت در مناطق ماهیدشت و شهرستان اسلام‌آباد غرب روستای قلعه هرسم و روستاها و دهستانهای اطراف حد فاصل شهر حُمِیل یا با گویش محلی حَمِیل تا گردنه شاهبداغ یا با گویش محلی شابِیاخ ومقداری در سنقرکلیایی و شمال عراق هستند. ایل زنگنه همچنین در مناطقی از ایران از جمله استان ایلام، استان لرستان، استان چهارمحال و بختیاری، استان همدان (از جمله شهرستان‌های نهاوند ملایر و تویسرکان)، استان خوزستان و استان فارس (از جمله شهرستان‌های شیراز، فسا، مهر و لامرد) و آذربایجان و گروه کثیری در استان‌های شمالی و خراسانات زندگی می‌کنند. از زنگنه در منطقهٔ کرمانشاهان به عنوان ایل مادر یاد می‌شود، چرا که ده‌ها ایل از ایل زنگنه منشعب شده‌است.در زمان نادرشاه، سه طایفه از ایل زنگنه، به منطقه جانکی، بختیاری کوچ داده شدند، که بعدها بتدریج در ایل بختیاری ادغام شدند. در زمان صفویه نیز طوایفی از ایل زنگنه کرمانشاه به فارس نقل مکان کرده و در این ناحیه توطن نمودند. بخشی از طوایف زنگنه نیز در ایل قشقایی ادغام گشته‌اند. بخشی از این ایل نیز تحت عنوان زنگنهٔ دشتستان، در ناحیه شرق بوشهر زندگی می‌کنند. بسیاری از زنگنه‌های کشور عراق در محلی به نام علیای آوه سپی زندگی می‌کنند و مقداری از زنگنه‌ها در اروپا مثل سوئد و آلمان سکنی گزیده‌اند.دانشنامه ایرانیکا بخشی از کرکوک در کردستان عراق را از ایل زنگنه دانسته‌است. جلال طالبانی رئیس‌جمهور کردستان عراق هم از ایل زنگنه بود. ایل عمارلو
نشیمن گاه ایشان، تدریجاً، میان سه استان هم‌سایه، گیلان، قزوین، و زنجان تقسیم شده‌است؛ اما، منطقه سکونت ایشان، در این سه استان، هم چون آن منطقه عمارلو خوانده می‌شود. ایشان در استان خراسان نیز سکونت دارند. کرانه مدیترانه، نشیمن گاه نخستین ایشان است. ایل‌های کرد ایران
بخش بسیار کوچکی از این طوایف هنوز نیمه کوچگرد هستند. فهرستی از ایل‌ها و طوایف ساکن و غیر کوچ گر کرمانج، گوران، سوران، کلهر، چَرداوُلی و… کردها را تشکیل می‌دهند. کردها در سراسر ایران پراکنده‌اند. قالی بختیاری
قالی بختیاری قالی بختیاری گونه‌ای قالی ایرانی است که توسط هنرمندان و بافندگان ایل بزرگ بختیاری در استان‌های مختلف بختیاری نشین مثل خوزستان، اصفهان، لرستان، چهارمحال و بختیاری و مرکزی تولید می‌شود. فرش بختیاری هم اینک ثبت جهانی شده است. در همهٔ شهر و روستاهای استان چهار محال و بختیاری فرش‌ بافی رایج است این کار از دیر باز به صورت سنتی انجام میشده و بیشتر توسط زنان و دختران در خانه انجام می‌شود. این قالی از دیر باز به خاطر نقش، رنگ و همچنین دوام بالا از محبوبیت خاصی برخوردار بوده‌است. کتر
طایفه کترعمدتاً در منطقه گرمسیری مابین دره شهر و پلدختر، اندیمشک هروه زاغه (بین طایفه دالوند و میخک)، خرم‌آباد، بروجرد، آغاجاری، اهواز، پلدختر، تهران، ورامین، نورآباد ممسنی فارس،شیراز، دره شهر، الوار گرمسیری، چم مهر، کمالوند، کرمانشاه، ساوه، گلستان، ماژین و... ساکن هستند. ایل دلفان
از دوره زندیه به بعد این گروه از لک‌ها در موطن اصلی خود لرستان، در نیمه شمالی و شمال‌غربی شهرستان خرم‌آباد و در بخشهای طَرْهان، چِگینی، اَلَشتَر و عمدتاً در دلفان (امروزه شهرستان دلفان) سکونت داشته‌اند. این منطقه از لرستان با نام لر کوچک مشتمل بر پیشکوه و پشتکوه بود. مش مرداسی
منطقه ییلاقی طایفه مش مرداسی در حال حاضر در منطقه گورکان در استان چهارمحال و بختیاری خلاصه می‌شود، مناطق قشلاقی طایفه مش مرداسی از شهرستان لالی در استان خوزستان شروع می‌شود و تا اطراف شوشتر و دزفول ادامه پیدا می‌کند. بخشی از تیره گردگرد طایفه مهشی مرداسی نیز در منطقه فلارد در استان چهارمحال و بختیاری سکونت دارند. ایل ترکاشوند
طبق سرشماری ۱۳۶۶ش جمعیت عشایر کوچندهٔ ترکاشوندها، ۵۵۹ خانوار و ۳۸۹۹ تن بوده‌است که بین استانهای همدان، کرمانشاه، لرستان، ایلام و خوزستان ییلاق و قشلاق می‌کرده‌اند. در ۱۳۷۷ش. جمعیت ترکاشوندهای کوچنده ۹۱۹ خانوار و ۶۰۲۲ تن گزارش شده‌است که میان استانهای همدان، کرمانشاه، لرستان، ایلام و خوزستان پراکنده بوده‌اند. احمدمحمودی
احمدمحمودی یک منطقهٔ مسکونی در ایران است که در دهستان هرم واقع شده‌است. مردم این روستا در اصل بختیاری تبار هستند و از ایل بزرگ بابادی و طایفه احمدمحمودی هستند که در آن زمان بزرگ ایل بختیاری چراغ خان احمدمحمودی بابادی به علت فتح قندهار نادرشاه افشار دهستان هرم را به مالکیت وی سپرد. مردم روستای احمدمحمودی از نوادگان آکوچکعلی فرزند خداکرم خان فرزند چراغ خان بختیاری هستند که دهستان هرم به آنها ارث رسیده است و در این منطقه سکونت گزیده اند. البته به دلیل قوم و خویشی های فراوان با ایل قشقایی فرهنگ ایل قشقایی نیز در آنها دیده میشود. احمدمحمودی 3000 نفر جمعیت دارد. ایل‌های کرد ایران
بافت و جیرفت: جمعیت بسیاری از ایل خزل در شهرستان بافت و جیروفت (دهستان دلفارد و دهستان حسین‌آباد) ساکن می‌باشند.KURDISH TRIBES ایلات قوم لر
یکی از طوایف بزرگ لُر می‌باشد که قسمتی از آن‌ها در بخش الوارگرمسیری و اندیمشک و قسمتی دیگر در خرم آباد و در دوره چگنی ساکن می‌باشند.اسم این طایفه از اسم نیای آن‌ها به نام میرزا شکل گرفته‌است.فرزندان میرزا که در بخش الوارگرمسیری و اندیمشک زیستند عبارتند از رضا-کلورضا-شیرمرد و شیرزاد که البته فرزندان رضا خود به دو شاخه تقسیم می‌شوند که از اسم همسران رضا به نام‌های فرخی و گلناز شکل گرفتند. دو فرزند دیگر میرزا به نام‌های احمدبک و جافربک نسل طایفه میرزاوند در دوره چگنی رو تشکیل دادند در کتاب فرهنگ جغرافیایی ایران جلد6 نوشته سرتیپ حسینعلی رزم آرا نام دهستان میرزاوند و آبادی‌ها و بُنه‌های این طایفه در بخش الوارگرمسیری ذکر شده‌است از چهره‌های نام آشنای این طایفه می‌توان استاد محمد میرزاوندی خواننده حنجره طلایی لرستان در دوران جنگ ایران و عراق رو نام برد.  از ایلات لرستان می باشد  قیاسوند یکی از طوایف که در بالاگریوه ساکن می‌باشد . عده‌ای از ایل قیاسوند در پلدختر خرم آباد بروجرد درود ازنا الیگودرز ساکن هستند.  خارج از لرستان در قزوین لوشان .نهاوند.ملایر .ایلام .دره شهر .اندیمشک .کرمانشاه.و... در کشور عراق با فامیلی القیسی و الفیلی تبعید و ساکن هستند . جمعیت ایل قیاسوند بالا ۵۰۰ هزار نفر تخمین زده شده است بخشی از ایل بالاگریوه است که از جنوب خرم‌آباد تا اندیمشک ساکن هستند، دیرکوند به سه شاخهٔ اصلی میر، قلاوند، بهاروند و تیره‌های وابستهٔ دیگری مانند نجفوند، طافی، شورابی، ساتیاروند، طالبوند و … تقسیم می‌شود. تا دههٔ ۱۹۲۰ میلادی جمعیت این ایل بیش از ۱۰٬۰۰۰ خانوار بودند، ولادیمیر مینورسکی دیرکوندها را از طایفه جنگروی معرفی می‌کند. دیرکوندها به گویش لری بالاگریوه‌ای تکلم می‌کنند.قلاوند یکی از طوایف بزرگ لر و جزء ایل دیرکوند است. سکونت‌گاه اصلی قلاوندها شهرستان اندیمشک و بخش الوار گرمسیری می‌باشد. این طایفه متشکل از ۳۰ طایفه و تیره می‌باشد که از مهم‌ترین آن‌ها می‌توان به باشاقا، بزرگ، تتر، شانظر، شاطره و کیخا اشاره کرد.رشنو از طوایف لر وابسته به ایل دیرکوند می‌باشد که در لرستان و ایلام ساکن هستند، سکونتگاه اصلی رشنوها لرستان بوده که در دورهٔ والیان فیلی عده‌ای از آن‌ها به همراه والیان به ایلام کوچ کردند. جمعیت رشنوها ۱٬۰۰۰ خانوار برآورد می‌شود. مردم بختیاری
مردم بختیاری یا لرهای بختیاری یا ایل بختیاری از مردمان ایرانی به‌شمار می‌آیند که در جنوب غربی ایران شامل غرب چهارمحال بختیاری، شرق خوزستان، جنوب لرستان و غرب اصفهان زندگی می‌کنند. بختیاری‌ها به گویش بختیاری که یکی از گویش‌های زبان لری است صحبت می‌کنند. ایل بختیاری از دو شاخه چهارلَنگ و هفت‌لَنگ تشکیل شده‌است، که چهارلنگ خود به ۵ باب و هفت‌لنگ به ۴ باب تقسیم می‌گردد و هر باب نیز از چندین طایفه تشکیل می‌شود. این تقسیمات که نمودار سازمانی ایل بختیاری خوانده می‌شود، به قرن شانزدهم میلادی بازمی‌گردد و بر مبنای نظام خاص طبقاتی و مالیاتی طوایف بختیاری سازمان یافته‌است.سرزمین کنونی بختیاری هزاران سال است که سکونت‌گاه گروه‌های «مختلف» انسانی می‌باشد. شواهد گوناگون نشان می‌دهد که سرزمین باستانی بختیاری‌ها ده هزار سال پیش، مسکونی بوده‌است. منابع و امکانات طبیعی از قبیلِ آب، جنگل، مراتع، بارندگی مناسب، آبگیرهای فراوان و درّه‌های مستعد برای کشاورزی، این سرزمین را به یکی از بهترین زیستگاه‌ها و محل تجمع و سکونت گروه‌های انسانی در گذشته تبدیل نموده بود. افزون بر این امکانات، در بلندی‌های زاگرس و دامنه‌های آن، محیط مناسبی برای رویش نباتات علوفه‌ای و گونه‌های مختلف حیوانات فراهم کرده بود. ایل
ایل در جامعه عشایر ایران عبارت است از اتحادیه‌ای سیاسی متشکل از تیره‌ها و طوایف عشایری که به اتکای وابستگی‌های خویشاوندی (نسبی، سببی و آرمانی) یا در برهه زمانی خاص، بنا به مصالح و ضرورت‌های سیاسی و اجتماعی با هم متحد شده و تشکیل یک ایل را می‌دهند. معمولاً ایلات دارای سرزمین و قلمرو ایلی خاص خود بوده و تحت رهبری و مدیریت شخصی با سمت ایلخان یا ایل بیگ اداره می‌شدند. ایلات بزرگ ایران از جمله ایل کلهر و ایل قشقایی و ایل بختیاری و ایل چگنی(چگینی) و ایل شاهسون و ایل پاپی هستند. مردم بختیاری
ساختار قدرت سیاسی از ویژگی‌های دیگر سازمان ایلی بختیاری‌هاست. این ساختار، نمودار چنان درجه‌ای از تمرکز سلسله مراتب است، که معمولاً در نظام‌های مبتنی بر خویشاوندی، بعید انگاشته می‌شود. تا دهه ۱۳۳۰–۱۳۴۰ ش قدرت در دست «ایلخانی» (بالاترین مقام ایل) و «ایل بیگی» (دستیار او) متمرکز بود و سپس، در سطوح مختلف هرم ایلی، در میان کلانتران طایفه‌ها و کدخداهای تیره‌ها و ریش سفیدانِ اولاد یا تش‌ها تقسیم می‌شد. این مقامات حافظ نظم و مجری عدالت بودند و میان افراد ایل و خارج از ایل در مقام واسطه عمل می‌کردند؛ ولی از نظر تأثیری که بر زندگی روزمره بختیاری‌ها داشتند، مهم‌ترین وظیفه آن‌ها حل و فصل مشکلات و دعاوی مربوط به استفاده بیش از حد از چراگاه‌ها ، آبشخورها و مباحث سرزمینی بوده است. این مسئولیت، که در اصل خدمتی به افراد ایل به‌شمار می‌رفت، به منشأ امتیاز اقتصادی و اجتماعی (مانند دسترسی به بهترین چراگاه‌ها، امکان جذب اتباع و جز آنها) تبدیل شد. در نتیجه طبقه‌ای از خوانین ظهور کرد که با روستاییان و عشایر ساده فرق فاحش داشت. رهبری بالای ایل نیز از وظیفه اصلی خود که ایجاد هماهنگی بود پا فراتر گذاشت و با بستن مالیات و سربازگیری و گردآوری دارودسته سیاسی (بسته) هوادار منافع و مصالح خان‌ها، رفته رفته نقشی خودکامه یافت. ایلات قوم لک در ایران
آیت محمدی کلهر، می‌گوید: هداوند یکی از طوایف بزرگ قوم لک است که همراه با کریم خان زند به شیراز رفته‌اند. پس از به روی کار آمدن قاجارها به دستور آقا محمد خان قاجار لک‌ها به مناطقی چون اطراف تهران، دماوند، ورامین، لار، توچال و بخش ایوانکی، روستاهای سنگاب و کرسی علیا، کرسی سفلی و چنداب منتقل شدند. شماری از آن‌ها نیز در ساوه و زرند و قزوین ساکن شدند. لک هداوند در شهرستان ایوانکی استان سمنان از سه طایفه اصلی سیرس، خانی و میرزایی تشکیل شده‌اند و در مجموع بالغ بر ۴۲ طایفه را شامل می‌شوند. همچنین آقا محمدخان قاجار شماری از لک‌ها را به کلاردشت مازندران منتقل کرد. ژوکوفسکی می‌گوید: لک یکی از اقوام «تلخ دشت» است که در سال ۱۸۸۵ به آنجا منتقل شده‌اند، لک‌ها به گویشی نزدیک به گویش هورامی‌تکلم می‌کنند. تلخ دشت در جنوب غربی شیراز واقع شده‌است. ژوکوفسکی در بخش ۴ کتابش می‌گوید: لک‌های طایفه جاویدی ممسنی به گویش لری ممسنی سخن می‌گویند، همچنین می‌گوید طایفه دیگری از لک‌ها به نام لک زندی در میان ممسنی‌ها دیده می‌شود که بخشی از آنان در شیراز ساکن اند. در اینجا اشاره‌ای به زبان یا گویش لک‌های زندی نشده‌است. د. جمشید صداقت کیش در کتاب کردان پارس و کرمان از لک‌های ساکن میان قشقاییان سخن به میان آورده و می‌گوید: امروز در طایفه کشکولی قشقایی خانواده‌هایی ساکن اند که به لک مشهورند و به زبان ترکی تکلم می‌کنند، اما می‌دانند که در اصل لک هستند. بخشی از لک‌های استان کردستان نیز در دوران کریم خان زند در این منطقه ساکن شده‌اند و بیشتر آن‌ها در اسفندآباد و منطقه برزاب ساکن بوده و به کار کشاورزی مشغول اند. مردم بختیاری
"گویش بختیاری" یا "گویش لری بختیاری"، گویش مردم بختیاری است. گویش بختیاری از جمله گویش‌های جنوب غربی ایران و یکی از شاخه‌های زبان لری به‌شمار می‌رود. این گویش تفاوت‌های اندکی با سایر شاخه‌های زبان لری از جمله لری لرستان ایلام کرمانشاه و جنوب همدان و لری کوهگیلویه بویراحمد ممسنی وشولی دارد. ایلات قوم لر
کوشکی از طوایف قدیمی لرستان و جز ایل دیرکوند می‌باشد، حمدالله مستوفی کوشکی را مهاجر از استان فارس می‌داند اما عده‌ای دیگر کوشکی را از نژاد کاسیان می‌دانند..ایل هداوند یکی از ایل‌های لر استان تهران است که بیشتر در منطقهٔ ورامین شامل شهرستان‌های ورامین، پیشوا، پاکدشت ساکنند، ایل هداوند در زمان شاه عباس به ورامین تبعید شدند.عبدولی از طوایف بزرگ لر ساکن در کوهدشت و اندیمشک است، سکونتگاه این طایفه شهرستان کوهدشت بوده که بنا به دلایلی عده‌ای از آن‌ها به خوزستان مهاجرت کردند. در جنگ کوهدشت با سپاه انگلستان این طایفه نقش بزرگی ایفا کرده‌است.کایدخورده از طوایف بزرگ لر ساکن ایلام است، این ایل در شهرستان‌های دهلران، اندیمشک، شوش، بخش موسیان و مورموری ساکن است، جمعیت ایل کایدخورده حدود ۲۰٬۰۰۰ نفر تخمین زده می‌شود.جنگروی از طوایف لر کوچک است که بنیان‌گذار اتابکان لر کوچک بودند، شجاع الدین خورشید از این طایفه بود که با کمک طوایف لر در لرستان و ایلام ادعای استقلال کرد و طولانی‌ترین حکومت ایرانی بعد از اسلام و دومین حکومت طولانی ایرانی بعد از اشکانیان را بنا نهاد. اتابکان لر کوچک ۴۳۶ سال عمر کرد. مردم بختیاری
چهارمحال بختیاری، شامل: چهار گوشه یامحل لار، کیار، میزدج، گندمان بعلاوهٔ سرزمین‌های بختیاری می‌باشد و از این رو به آن "چهار محال بختیاری" گفته میشود. ایل خزل
ایل خزل از ایلات کرد استان ایلام است و مکان اولیه آنها کردستان عراق بوده‌است. این ایل در استان ایلام با زبان کردی فیلی تکلم می‌نمایند. سکونتگاه اصلی ایل کرد خزل در شهرستان سیروان-چرداول و بخش مرکزی استان ایلام است.بخشی از این مردم در استان کرمانشاه ساکن شهرستان قصر شیرین و ماهیدشت هستند. آنها در زمان رضاشاه از ایلام به این شهرستان کوچانده شده‌اند.همچنین ساکنان دهستان فعله گری در بخش کلیائی استان کرمانشاه ازلحاظ قومی خزل شمرده می‌شوند. مردم لک
در جدول مقاله عشایر دانشنامه ایرانیکا به ترکیب بندی قومی و برخی از نظریات محققان بزرگ جهان در مورد تخمین جمعیتی ایلات ایران در قرن نوزدهم اشاره می‌کند که در آن محققان بزرگی مانند لرد کرزن، زولتاریو، شیندلر و… لکها را در مجموعه کردها و جدا از لرها آورده‌اند. هنری راولینسون می‌گوید: گروه زیادی از کردها در لرستان زندگی می‌کنند، این طوایف لک بیشتر در شمال لرستان هستند.دهخدا در مورد لک‌ها می‌گوید:کردهای لکی در لرستان ساکن و خوش هیکل و تنومندند. رنگ آنها گندمی و مویشان سیاه یا خرمایی تیره است. درکتاب دانشنامه جهان اسلام آمده‌است که: در لرستان قدیم برخی اقوام کرد (قبایل لک درشمال وهمچنین فیلیها وایل محکی) زندگی می‌کنند. طوایف بختیاری
چند باب با هم یک "شاخه" می‌سازند. ایلِ بختیاری در کل دو شاخهٔ اصلی دارد که "چهارلنگ بختیاری" و "هفت‌لنگ بختیاری" هستند. ایل ترکاشوند
ترکاشوند نام یکی از ایلات لک ساکن در لرستان، همدان، کرمانشاه و نواحی اطراف است. دانشنامه ایرانیکا ترکاشوندها را با اصالتی لک تبار معرفی می‌کند. مردم بختیاری
از حدود "۷۰۰ سال پیش از میلاد مسیح" نیز پیشینیان بختیاری‌ها در منطقه پارسوماش (مسجدسلیمان کنونی) و "انشان" (ایذه کنونی) که گروهی از دولت تضعیف شده ایلام بودند.توسط شخصی بنام هخامنش که ریاست ایلی کوچرو در پارسوماش بود به قدرت رسیدند. دولت عیلام دیگر در این زمان آن قدرت را نداشت که از تاسیس دولت جدید در این ناحیه مخالفت کند. چیش پیش پسر و جانشین هخامنش، عنوان "پادشاه شهر انشان" یافته و ناحیه مزبور را تا شمال پارسوماش اشغال کرده بود. ایل زرزا
ایل زَرزا یکی از ایلات کرد ساکن در استان آذربایجان غربی است. مردمان ایل زرزا بیشتر ساکن در اطراف دریاچه ارومیه اشنویه و اطراف آن از جمله منطقه مرگور، زیندشت ، سنگان (به گویش زرزایی سینگان)، نالوس، نالیوان (به گویش زرزایی نلیوان)، نرزیوه، سرگز، پوش آباد، جای شیران، گندویلا، حسن نوران، ده شمس بالا، ده شمس پایین و گرگ آباد هستند. سالیان درازی است که این ایل همچون بسیاری از ایلات دیگر یکجانشین شده و به کارهای کشاورزی و صنعتی روی آورده‌اند. جمعیت این ایل در ایران بر اساس نوشته‌های تاریخ مردوخ بالغ بر چهارصد خانوار بوده‌است؛ ولی اکنون آمار دقیقی از جمعیت این ایل در دست نیست. از آنجایی که تمام افراد ایل دارای نام خانوادگی زرزا نمی‌باشند و نیز در چهار کشور دارای جمعیت کرد (ایران، ترکیه، عراق و سوریه) پراکنده شده‌اند، کار سرشماری آن‌ها دشوار است. هارونی
مناطقی در سرزمین بختیاری به نام این دسته از قبایل کهن وجود دارد ازجمله ناحیه گتوند و بتوند و"عقیلی " و بالاخره هارونی و با وجود آنکه نام‌های تاریخی این نواحی از تعلق اولیه آن‌ها به طوایفی که اسامی مزبور خاص ایشان بوده‌است خبر می‌دهد، ساکننان این مناطق امروزه از قبایل دیگری می‌باشند و منطقه دیرینه‌ای که در "چهارمحال" به نام "هارونی (شهرکرد)" شناخته می‌شود امروز اقامت گاهی مختلط از طوایف چهار و هفت لنگ است. استان چهارمحال و بختیاری
سرزمین کنونی بختیاری هزاران سال است که سکونت‌گاه گروه‌های مختلف انسانی می‌باشد. منابع و امکانات طبیعی از قبیلِ آب، جنگل، مراتع، بارندگی مناسب، آبگیرهای فراوان و درّه‌های مستعد برای کشاورزی، این سرزمین را به یکی از بهترین زیستگاه‌ها و محل تجمع و سکونت گروه‌های انسانی در گذشته تبدیل نموده بود. افزون بر این امکانات، در بلندی‌های زاگرس و دامنه‌های آن، محیط مناسبی برای رویش نباتات علوفه‌ای و گونه‌های مختلف حیوانات فراهم کرده بود. سرزمین بختیاری در غرب منطقه فارس و ترک‌نشین چهارمحال قرار دارد. بختیاری جزء ای از لرستان محسوب می‌شود و آن را لر بزرگ می‌نامیدند. لُرستان به معنی سکونتگاه مردم لر واژه‌ای است که به سرزمین‌های لرنشین اطلاق می‌گردد و به معنای گستره جغرافیایی است که مردم لر در آن سکونت دارند. حدود لرستان از برخی مناطق دشت‌های شرقی عراق آغاز و تا غرب و جنوب غرب ایران گسترده‌است. حدود سرزمین لرستان در طول دوران دچار دگرگونی شده‌است. گستره نام لرستان پیش از حکومت صفویان، سکونتگاه لرهای بختیاری، لرهای کهگیلویه و لرهای بویراحمدی را هم شامل می‌شد. اما پس از حکومت صفویان سکونتگاه لرهای بختیاری را منطقه بختیاری نام‌گذاری کردند و جغرافیای نام لرستان به حدود استان لرستان و ایلام کنونی محدود شد. آذربایجان
از طوایف و عشایر بزرگ کرد ایران می‌توان به مکری، بلباس، کلهر، گوران و سنجابی اشاره نمود که علاوه بر کردستان، در آذربایجان، خراسان، قزوین و برخی مناطق دیگر ساکن هستند. محمد امین زکی در کتاب «خلاصۀ تاریخ الکرد» و محمد مردوخ کردستانی در کتاب «تاریخ مردوخ» به سکونت گروهی از ایل رشوند در آذربایجان اشاره می‌کنند. ایل آغاجاری
امروزه ایل آغاجاری به صورت پراکنده در خوزستان مخصوصاً آغاجاری، استان زنجان، آذربایجان شرقی و استان همدان سکونت دارند. ایل چگنی
ایل چِگِنی یا چگینی یکی از ایلات ساکن در لرستان است. شاخه‌ای از این ایل ساکن استان قزوین در مرکز ایران و شاخه‌ای دیگر کرکوک و سلیمانیه عراق سکونت دارند. عده‌ای نیز ساکن استان فارس در جنوب ایران هستند. ممسنی (ایل)
ایل ممسنی از ایلات لر ایران است که از نظر تاریخی در دسته لر بزرگ جای می‌گیرد. این ایل لر در حال حاضر در شهرستان‌های ممسنی، رستم، سپیدان، کازرون، کوه‌چنار، مرودشت، فراشبند، فسا و شیراز در استان فارس و همچنین در نقاط مختلف استان کهگیلویه و بویراحمد زندگی می‌کنند. ایل ممسنی از چهار طایفه رستم، بکش، جاوید و دشمن زیاری تشکیل شده‌است. بنا به سرشماری عشایر کوچنده در ۱۳۸۷ تنها ۱۵۳۷۷ نفر از ممسنی‌ها هنوز به زندگی عشایری ادامه می‌دهند و باقی آن‌ها شهرنشین هستند. ایل‌های کرد ایران
مهمترین طوایف کرد فارس کردشولی هستند. کردشولی‌ها که پیش از در قرن نوزده میلادی وارد فارس شوند زمانی را در میان ممسنی‌ها یا بختیاری‌ها گذرانده‌بودند جذب اتحادیه ایلی قشقایی شدند اما پیش از جنگ جهانی اول دوباره استقلال خود را بازیافتند. در ایل عناصر ترکی نیز یافت می‌شود به‌طور خاص تیره خلجی. عمده زنگنه‌ها ساکن کرمانشاه هستند اما تیره‌هایی از ایشان وارد بختیاری کهگیلویه و فارس (شهرستان لامرد) شده‌اند. تیره دیگری که کرد نیستند بلکه ترک هستنداز نوع فسایی طایفه آینالو از ایل خمسه نام دارند و بعدتر در دهستان شش ده قره‌بلاغ نزدیک فسا ساکن شدند. دیگر کردهای فارس عبارت‌اند از تیره‌های ایل نفر و[کلکویی] اوریاد طایفه عمله قشقایی، طایفه دره‌شوری قشقایی و کردلو از طایفه قراچاهیلوی قشقایی. تمامی این طوایف بازمانده طوایفی هستند که همراه کریم‌خان زند به فارس آمده‌اند. در تاریخ نام بیشتری از آن‌ها بوده و امروزه تنها در برخی روستاهای توابع کازرون مانند عبدو و کرون باقی‌مانده‌اند. زبانشان حالتی میان فارسی و کردی دارد اما ویژگی‌های زبان کردی و اصطلاحات کردی در میانشان رایج است. برخی از طوایف کوهمره سرخی نیز کرد تبار می‌باشند که زبانشان ویژگی‌های زبان کردی را دارا است. استان چهارمحال و بختیاری
نام چهارمحال و بختیاری اشاره به دو بخش منطقه چهارمحال و منطقه بختیاری دارد. "چهارمحال" بخشی روستانشین میان اصفهان و منطقه ایل‌نشین بختیاری بود. محال جمع مکسر واژه محل به معنی جا و مکان است و چهار محال یعنی چهار ناحیه که عبارت بودند از: لار، کیار، میزدج و گندمان. در بخش‌بندی کنونی استان، لار در شهرستان شهرکرد، شهرستان سامان و شهرستان بن، میزدج در شهرستان فارسان، کیار در شهرستان کیار و گندمان در شهرستان بروجن قرار می‌گیرد. منطقه بختیاری نیز که از دیر باز کوچ گاه ایل بزرگ بختیاری بوده و هست، هم‌اکنون دربردارنده شهرستان‌های کوهرنگ، اردل و لردگان و بخش ناغان شهرستان کیار می‌باشد. جانکی گرمسیر
طایفه جانکی گرمسیر بختیاری بین شهرستان ایذه- باغملک و رامهرمز قرار گرفته است واژه جانکی تحریف شده نام طایفه جوانکی می‌باشد. (البته در تاریخ گزیده از طوایف جانکی با نام خوانکی نیز یاد شده است) بنا به قول شرف خان بدلیستی در قرن ششم و هفتم هجری در زمان اتابکان با چند طایفه دیگر از سوریه به ایران کوچیده و در این ناحیه مسکن گزیده‌اند. طوایف جانکی گرمسیر برخلاف سایر طوایف بختیاری از انشعابات بعضی از اقوام و ایلات مهاجر تشکیل یافته که بعضی از آنان به دلایل نامطلوبی در قرون گذشته به قلمرو جانکی مهاجرت کرده‌اند و برخی را نیز سلاطین وقت به این منطقه جانکی از توابع و متعلقات مالمیر بوده است که همان «ایذج » قدیم است. ایل جاف
جاف‌های ایران دراستان کرمانشاه و در ناحیه ثلاث باباجانی و جوانرود و کرمانشاه وسنقر و سرپل ذهاب و روانسر نیمی هم در پاوه هستند که درایران ساکنند هستند و دراستان کردستان ایران اکثراً ساکن شهر سقز و جاف‌های عراق در شهرهای چمچمال و کرکوک و سلیمانیه و حلبچه و … سکونت دارند. (البته اکثریت جاف‌ها ساکن عراق هستند). مردم کرد
در ایران، کردها در بخش‌هایی از شمال غربی و غرب کشور زندگی می‌کنند. کردها در استان آذربایجان غربی در بیشتر شهرها و شهرستان‌های این استان مانند بوکان، مهاباد، پیرانشهر، سردشت، اشنویه، ارومیه، نقده، ماکو، شوط، پلدشت، چایپاره، خوی، چالدران، شاهین‌دژ و تکاب زندگی می‌کنند. در استان کردستان به مرکزیت سنندج در سقز، بانه، مریوان، قروه، بیجار، دیواندره، کامیاران، دهگلان، سروآباد و اورامان؛ در استان همدان در شهرهای اسدآباد، ایل چهاردولی؛، نهاوند در استان کرمانشاه به مرکزیت کرمانشاه در کنگاور ، صحنه، اسلام‌آباد غرب، گیلانغرب، سرپل ذهاب، پاوه، سنقر، جوانرود، روانسر، دالاهو، ثلاث باباجانی و قصر شیرین، هرسین و در استان ایلام به مرکزیت ایلام در شهرستان‌های ایلام، آبدانان، بدره، ایوان، ملکشاهی، مهران، سیروان و چرداول و دهلران کردنشین هستند. همچنین در گروه‌های جداگانه دیگری از کردها در خراسان نظیر بجنورد، قوچان، درگز، کلات، شیروان، فاروج، اسفراین و در استان فارس مانند آباده و کرمان نیز زندگی می‌کنند. کردهای زیادی در شهرهای بزرگی چون حومه تهران و مشهد زندگی می‌کنند. در شرق و خارج از ایران، ایل مهم کردی در بلوچستان یافت می‌شود. شهر کرمانشاه پرجمعیت‌ترین شهر کردنشین ایران است. مردم بختیاری
به مجموع تمامی باب ها یعنی هفت‌لنگ و چهارلنگ ایل گفته میشود، البته اکنون هرکدام از باب های بختیاری با افزایش چشمگیر جمعیت به یک ایل جداگانه اما در قالب بختیاری تبدیل شده است. ایران در دوران ملوک‌الطوایفی پس از ایلخانان
چوپانیان در آذربایجان و اران و ولایات جبال، جلایریان در عراق عرب و بعدها در تمامی قلمرو چوپانیان، طغا تیموریان در جرجان و خراسان غربی، آل کرت در هرات و خراسان شرقی، ملوک شبانکاره در بخشی از فارس، اتابکان سلغری و قراختاییان در فارس و کرمان، آل اینجو در فارس و اصفهان، اتابکان لر بین اصفهان تا خوزستان، اتابکان یزد در ولایات تابع آن حوالی و شماری امیرنشین در طبرستان که از هم مستقل و با هم در حال ستیز بودند. ایل بیرانوند
ایل بیرانوند از ایلات لک زبان منطقهٔ پیشکوه در لرستان است. روایت‌ها دربارهٔ تبار و خاستگاه این ایل متفاوت و گاه متضاد است. پیر اوبرلینگ در مقالهٔ ایل بیرانوند در دانشنامه ایرانیکا این ایل را لر خوانده‌است. اما در مقاله‌ای دیگر در همان دانشنامه و به نقل از اسکار مان، بیرانوندها را در شمار ایلات کُرد آورده‌است. سکندر امان الهی بهاروند، نویسندهٔ مقاله‌های بیرانوند در دائرةالمعارف بزرگ اسلامی و دانشنامه جهان اسلام، از هنری راولینسون نقل کرده‌است که خاستگاه کل ایل بیرانوند و نیز ایل باجولوند(سگوند) از موصل عراق است. اما اوبرلینگ برداشت متفاوتی از نوشته‌های راولینسون دارد و به نظر او راولینسون تنها خاستگاه شاخهٔ دُشیوند "(یکی از دو شاخهٔ اصلی ایل بیرانوند)" را از موصل عراق دانسته‌است. به روایتی این ایلات در دوره ای به کردستان رفتند اما پس از سالهه برگشتند و این روایت ریشه کردی انهارا رد میکند. نوشته‌های راولینسون از قول میرزا بزرگ، حاکم لرستان، بوده‌است. بنا بر تاریخ شفاهی بیرانوندها، آن‌ها از نسل مهاجری به نام هجیالی از حجاز عربستان هستند؛اما اینگونه نظرات عموما برپایه افسانه هایی می باشد که بر اثر نآاگاهی مردم در دوره اسلامی شکل گرفت. امان الهی بهاروند معتقد است خاستگاه مکانی بیرانوندها را باید در مناطق درون یا برون مرزی غرب ایران جست. بیرانوندها امروزه اغلب در استان‌های لرستان، خوزستان و ایلام سکونت دارند، به‌ویژه در خرم‌آباد، بروجرد، دهلران، و دره‌شهر. قشقایی
مرکز اصلی این ایل استان فارس است. اما به دلیل وسعت اراضی و قلمرو در دیگر استان‌ها نیز ساکن هستند. از این جمله می‌توان به استان‌های کهگیلویه وبویراحمد (گچساران)، چهارمحال و بختیاری (بروجن، سامان، کیان، جونقان، بلداجی، طاقانک)، خوزستان (هفتکل، قلعه تل)، اصفهان (قسمتهایی از سمیرم، دهاقان، فریدن و لنجان) و بوشهر (دشتستان و دشتی) اشاره نمود. قشقایی‌ها در دوره‌های مختلف به‌تدریج به این سرزمین کوچیده و در آن ساکن شده‌اند. ایلات قوم لر
منجزی یکی از طوایف بزرگ لر بختیاری از شاخه هفت لنگ و از باب بهداروند می‌باشد، این طایفه از ۹ تیره تشکیل شده‌است. سکونتگاه منجزی‌ها استان اصفهان، خوزستان و چهارمحال و بختیاری است. ایل مافی
ایل مافی نام یکی از ایل های مردم کرد است. امروزه این ایل عمدتاً در استان قزوین و شهرستان آبیک ساکن می‌باشند. شعبه‌ای از ایل مافی نیز در استان‌های فارس و لرستان زندگی می‌کنند. قسمتی از ایل مافی نیز در آذربایجان غربی شهرهای ارومیه و سلماس ساکن هستند، و قسمتی دیگری هم نیز در استان کرمانشاه در بخش هایی منطقهٔ دینور و بیلوار و سرپل ذهاب سکونت دارند. مردم بختیاری
روایت‌های متفاوتی در مورد خاستگاه قومی لرهای بختیاری وجود دارد ولى‌ همه پژوهشگران‌ و مورخان‌ بختياريها را لُر دانسته‌اند هوسه‌ معتقد است‌ كه‌ بختياريها از طايفة «اوكسين‌» هستند كه‌ اسكندر در 330ق‌م‌ در خوزستان‌ (ايذه‌) با آنها جنگيده‌ است‌ گروهی دیگر نسب آن‌ها را به ساکنان فارس رسانده‌اند.بعضى‌ از مورخان‌ از روي‌ شباهت‌ لفظى‌ بختياري‌ با «باختري‌»، اين‌ طايفه‌ را از اعقاب‌ يونانيان‌ مى‌شمارند كه‌ در باختر (باكتريان‌) سلطنت‌ داشته‌اند. حمدالله مستوفی نویسنده قرن هشتم به بازگشت طوایفی ازجمله بوتوند،گوتوند،جونک،اشتروک،مختاری (بختیاروند) و... از مصر و سوریه به ولایات لر بزرگ در سرزمینهای بختیاری اشاره کرده است ، که صاحب نظران این طوایف را همان طوایف هخامنشی که همراه با کمبوجیه می دانند که بر مصروسوریه پیروز و براملاک متصرفه حکمرانی میکردند ، حمدالله مستوفی در کتاب "نزهت القلوب" به تاریخ ۷۴۰ ه‍.ق با برشمردن ایالت‌های مختلف ایران بزرگ در آن زمان و مشخص کردن حدود، مشخصات، تعداد نفوس و مساحت آن‌ها از جمله عجم و عرب و آذربایجان و خراسان، ولایات مانرود (لر کوچک) و لر بزرگ را مشخص کرده است. بر اساس مطالعات ژنتیکی صورت گرفته بختیاری‌ها در بین اقوام ایرانی‌تبار و غیر ایرانی‌تبار موجود در ایران بیشترین شباهت ژنتیکی را با سایر لرها و دیلمی ها دارند. بر اساس بعضی از گفته‌ها نام بختیاری برگرفته از نام عزالدوله بختیاری سر سلسله ملوک آل بویر(بویه) که ساسانی الاصل و در قرن چهارم می زیسته هستند. زیرا پیش از آن نامی از بختیاری وجود ندارد. طرفداران این نظر معتقدند گروهی از نوادگان عزالدوله بختیار در زمان حکومت آل بویر(بویه) در مناطقی از بختیاری می زیستند. خود بختیاری‌ها معتقدند کلمه بختیاری مشتق از کلمه بختیاروند است. بختیاروند ظاهراً همین بهداروند (یکی از طوایف بزرگ بختیاری فعلی) امروزی است. ایل قلخانی
ایل قلخانی یکی از ایل‌های کرد ایران است. ایل قلخانی در گذشته از طوایف ایل کلهر محسوب می‌شد و در ایوان غرب در استان امروزی ایلام ساکن بود. با این وجود به منطقه گوران در استان کرمانشاه مهاجرت کرده و در ارتباط با مردم گوران قرار گرفتند. در اثر این کوچ ایلی زبان این مردمان تحت تأثیر گوران‌زبانان قرار گرفت و گویش کلهری اولیه تحت تأثیر گویش گورانی قرار گرفت و اندکی تغییر کرد. قلخانی‌ها اکثراً ساکن ایران و همگی پیرو دین یارسان هستند که خود گروه‌های متفاوتی را در بر می‌گیرد. تعداد زیادی از رهبران مذهبی یارسان از مردم قلخانی می‌باشند و به همین دلیل گاه به مردم یارسان، قلخانی نیز گفته می‌شود. ایل گورک
گورک ، از عشایر کردستان ایران، نام یکی از ایل‌های کرد ایران واقع در قسمت کردنشین استان آذربایجان غربی ایران است. گورک‌ها در منطقه بوکان (محال مکری) و مهاباد و در نیمه شرقی و شمال شرق شهرستان سردشت در بخش ربط و دهستان های گورک سردشت و دهستان گورک نعلین ، نیز در بخش صومابرادوست در غرب ارومیه، روستاهای ناحیه شپیران و بخش کوهسار در شهرستان سلماس، دهستان ایل گورک (میرده، تموغه) شهرستان سقز و همچنین در کردستان عراق در منطقه قلعه‌دیزه، منطقه خوشناو هولیر (اربیل) و نیز در ناحیه سیویل (Siwail) در سلیمانیه ساکن هستند. استکی
استکی یکی از زیر شاخه های باب کیانرثی (سی) چهارلنگ بختیاری میباشد ک پراکندگی گسترده ای در سر تا سر ایران دارند ک جمیع آنها در اورگان (فریدن )اصفهان هستند چندین تش (اولادی بزرگ ) از طایفه استکی در استان های فارس و خوزستان (ایذه و قلعه تل) حضور دارند (با نام های خانوادگی به غیر استکی ) ک نحوه ی مهاجرتی آنها به اواخر سلسله افشاریه بر میگردد(احتمالا به دلایل جنگ های ایلاتی یا دلایل سیاسی همان عصر ) (منبع دقیق تری در دسترس نیست) افرادی با نام‌های خانوادگی استکی در ایران. بعضی افراد با این نام خانوادگی عبارتند از: لر کوچک
لرستان به معنی سکونتگاه مردم لر و به معنای گستره جغرافیایی است که مردم لر در آن سکونت دارند. با این توضیح می‌توان حدود لرستان را از دشت‌های غرب خانقین و مندلی در عراق تا دشت ارژن در استان فارس در ایران و از شمال از استان همدان، تا سواحل خلیج فارس به صورت حدودی تعیین کرد. گستره نام لرستان پیش از حکومت صفویان، سکونتگاه لرهای بختیاری، لرهای کهگیلویه و لرهای بویراحمدی را هم شامل می‌شد. اما پس از حکومت صفویان سکونتگاه لرهای بختیاری را منطقه بختیاری نام‌گذاری کردند و جغرافیای نام لرستان به حدود استان لرستان و ایلام کنونی محدود شد. این منطقه نیز در حکومت قاجاریان به دو بخش پشتکوه و پیشکوه تقسیم شد. امروزه لرستان نام یکی از استان‌های غربی ایران است. در نمودار زیر تقسیمات لرستان از ۳۰۰ هجری قمری تا کنون آورده شده‌است. ایل‌های کرد ایران
ایل خزل ،ایل ملکشاهی ، ایل شوهان، ایل ارکوازی، ایل میه خاس (میش خاص)، ایل بولی، ایل دیه والای (ده بالایی)، ایل پنجستون، ایل شهلیاروند، ایل ناصر عالی، ایل پیرانی، ایل عالی بیگی، ایل ریزه‌وند (معروف به ایل چهاردولی)، ایل زرگوش، ایل طولابی در شهرستان ایلام و همچنین شهرستان شیروان و چرداول، ایل بیری (بدره‌ای)، ایل کلهر کولیوند (لک)، در منطقه زرین آباد (پهله و میمه pahleh) در مرکز استان ایلام ایلی معروف به ایل کرد وجود دارد که شامل طوایف متنوعی است که در گستره بزرگی پراکنده هستند.