حیوان شیر در در اساطیر یونانی مظهر چیست؟
شیر نیمیایی
شیر نیمیایی ، در اساطیر یونانی هیولای بدسگالی بود که در نیمیا می‌زیست و سرانجام به دست هرکول کشته شد. این جانور بزرگ جثه فرزند تایفون (دارای ۱۰۰ سر) و اکیدنا (هیولای مؤنث نیمه پری و نیمه مار) و برادر اسفینکس بود. در بعضی از تفسیرهای گفته شده توسط آلیان (نویسندهٔ رومی) و یولیوس هیگینوس آمده است که "شیر نیمیایی" زادهٔ سلنه الههٔ ماه می‌باشد و در تفاسیر دیگر او توسط هرا پرستاری می‌شود. همچنین هزیود این جانور را زادهٔ ارثروس خوانده است. به دلیل پوستی سختی که از جنس طلا بود هیچ سلاحی در آن نفوذ نمی‌کرد و دارای پنجه‌هایی تیزتر از هر شمشیری بود که از هر زرهی عبور می‌کرد.
سلحشور
در برخی از سنت‌های باستانی خدایان نقش برجسته‌ای در مذهب دارند که معمولاً می‌توان یک ایزدبانو جنگجو را در میان خدایان جنگجو مشاهده کرد. شیرها معمولاً با ایزدبانوها همراه هستند. مشاهده و طراحی شکار دسته جمعی شیرها در دوران باستان می‌تواند تحت تأثیر ارتباط نمادین شیرها و ایزدبانوها باشد. ادعا مبارزه گروهی از زنان در افسانه آمازون‌ها، در ادبیات کلاسیک یونانی ثبت شده‌است. گلئو و پیله
انتخاب شیر برای نماد برای اینکه حیوانی آلمانی محسوب نمی‌شود مورد انتقاد قرار گرفت بلکه نماد رقبای تاریخی هلند و انگلستان است. اریک اسپیکرمن طراح مشهور پیشنهاد کرد که به نظر وی نماد، باید عقاب ( که بر روی قسمت بازوی لباس تیم ملی فوتبال آلمان ) یا سنجاب، نماد ملت صرفه جویی، باشد .انتقاد دیگر این بود که "گلئو " هیچ شلواری به پا ندارد! شیر (گربه‌سان)
از هزاران سال پیش تاکنون، از شیر به عنوان نماد در فرهنگ‌های آسیا، اروپا، و آفریقا استفاده می‌شده‌است. بر خلاف حمله‌های گهگاه شیرها به انسان‌ها، این جانوران وجهه مثبتی در فرهنگ‌های مختلف داشته‌اند و به عنوان جانورانی با قدرت و صلابت به تصویر کشیده می‌شدند. شیرها در میان مردم اغلب با عنوان «شاه جنگل» یاد می‌شوند و از این رو همچون نمادی پادشاهی نگریسته می‌شدند. از آن‌ها همچنین به رشادت یاد شده و ازوپ، داستان‌سرای یونانی سده ۶ پیش از میلاد، در حکایت‌های خود شیرها را مثال آورده‌است. مهرپرستی
پس از رسیدن به غار، میتراس گاو را بر زمین می‌زند و بر پشت آن می‌نشیند و چاقوی خود را بر کتف گاو فرومی‌کند. در این هنگام سگ و مار برای لیسیدن خون گاو می‌آیند و عقرب برای این که تخم گاو را نیش بزند. سگ نشان پاسداری، مار نشان زندگی و عقرب نماینده اهریمن است که می‌خواهد منی گاو را بیالاید. از محل زخم گاو سه خوشهٔ گندم و نهال تاک در می‌آیند. شیر (گربه‌سان)
شیرها جانوران نیرومندی هستند که بیشتر در گروه‌های هماهنگ به شکار می‌پردازند. قلب شیرها درصد وزنیِ به نسبت متوسطی از کل بدن را تشکیل می‌دهد که برای ماده‌ها این میزان ۰٬۵۷ درصد است و برای نرها ۰٬۴۵ درصد وزن بدن؛ این در حالی است که قلب یک کفتار ۱ درصد وزن بدنش را تشکیل می‌دهد، از این رو شیرها تنها می‌توانند در دوره‌های زمانی کوتاهی به سرعت بدوند. چنین چیزی باعث لزوم نزدیک بودن به طعمه پیش از شکار آن می‌شود و به همین دلیل شیرها روش‌های ویژهٔ خود را برای استتار و پنهان شدن دارند تا از دید طعمه دور باشند. آن‌ها پنهانی شکار را تعقیب می‌کنند تا آنکه به فاصله تقریبی ۳۰ متری آن یا کمتر برسند. عمل شکار بیشتر توسط ماده‌ها انجام می‌شود و شیرهای نر در کنار فرزندانشان می‌مانند و منتظر می‌شوند که ماده‌ها از شکار بازگردند و اغلب همه اعضای گله از لاشه تغذیه می‌کنند. چندین ماده‌شیر با هم از چند نقطه گله طعمه‌ها را محاصره می‌کنند و به نزدیک‌ترین طعمه هجوم می‌آورند. حمله کوتاه‌مدت و قوی است و آن‌ها اغلب با یکبار حمله طعمه را می‌گیرند. طعمه بیشتر توسط خفه کردن کشته می‌شود. گاهی پیش از گرفتن گلو، نیاز است تا با حمله به ران جانورانی چون گاو وحشی، نخست آن‌ها را زمین‌گیر کرد. روش دیگر کشتن آن است که شیر ماده دهان و سوراخ‌های تنفسی قربانی را گاز می‌گیرد و میان آرواره‌های خود نگه می‌دارد تا خفه شود. طعمه‌های کوچکتر اما به سادگی و با یک ضربه پنجه شیر کشته می‌شوند. ماکاریا
ماکاریا در اساطیر یونان، عنوانی است که به طور کلی برای دو شخصیت به کار رفته شده‌است. اگرچه هر دو این شخصیت‌ها با یکدیگر تفاوت داشته و از طرفی دارای پدرهای متفاوتی نیز هستند، اما نام هردو آن‌ها در دانشنامه‌های امپراتوری روم شرقی در قرن دهم میلادی، یعنی سودا و زنوبیس، نوشته شده و مورد بحث قرار گرفته‌اند. سرستون شیر آشوکا
در این مجسمه، چهار شیر آسیایی پشت به پشت هم بر روی یک سرستونِ دایره‌ای ایستاده‌اند که هر یک نشان قدرت، شجاعت، سربلندی و اطمینان می‌باشند. بر روی قسمت میانی سر ستون هم چهار شکل حک شده است: یک اسب (در جنوب)، یک گاو وحشی (در غرب)، یک شیر (در شمال) و یک فیل (در شرق). بین هریک از این چهار شکل یک چرخ دارما قرار گرفته است. کل مجموعه هم بر روی یک نیلوفر آبی زنگوله‌ای به شکل واژگون، قرار دارد. البته در طرحی که در سال ۱۹۵۰ میلادی رسمی شد به خاطر دو بعدی بودن تصویر مجبور به انجام اصلاحاتی بر روی آن شدند. مثلاً در نشان سه شیر مشخص و شیر چهارم نمایان نمی‌باشد و همچنین از چهار حیوان حک شده بر روی کار تنها دو حیوان اسب (در سمت چپ) و گاو وحشی (در سمت راست) در تصویر مشخص هستند و از چهار چرخ دارما تنها یکی به وضوح مشخص است و از دوتای دیگر تنها یک برجستگی مشخص است و چهارمی کاملاً ناپیداست. همچنین نیلوفر آبی زنگوله‌ای شکل زیر آن را حذف کرده و در زیر آن هم یک جمله دینی هندو نوشته شده (ساتیاموا جایاته) به معنی «حقیقت شکست ناپذیر است» این نشان جایگزین نشان رسمی راج انگلیس (۱۸۵۸–۱۹۴۷) گردید. شیریمه
به جز رفتار بهت‌برانگیزش، شیریمه در روایت به کسی آسیبی نمی‌رساند و به‌نظر می‌آید که تنها از ترساندن کسانی لذت می‌برد که در تاریکی شب قدم می‌زنند. گفته شده‌است که صورتش اجزای صورت معمولی را ندارد و ازین رو ریشهٔ این افسانه را با یوکای نوپرا-بو (که روحی بدون چهره است) مرتبط دانسته‌اند. در این مورد، شیریمه ممکن است حیوانی تغییر شکل دهنده باشد که با رهگذران شوخی دستی می‌کند. نام شیریمه همچنین در زبان ژاپنی تبدیل به ضرب‌المثلی شده‌است (shirime ni miru) که کنایه از «به کسی به دید حقارت نگریستن» دارد. به باور یوشیرا سانکورو، شیریمه با خط دید پایین‌تر از مردم عادی، «نمایانگر روان فرودین واقع‌گرایی گروتسک» است و در تقابل با «کی کارو اورین هیتو» قرار دارد که به معنای «مردی که از روی درخت پایین نمی‌آمد» است. این یوکای روی درختان زندگی می‌کرد و بر روی زمین گام نمی‌گذاشت. زئوس
زئوس در اساطیر یونانی، پادشاه خدایان و فرمانروای تمام زیارتگاه‌های واقع در کوه المپ است. او کوچکترین فرزند کرونوس و رئا از نژاد تیتان‌ها بود. معادل آن در اسطوره‌های رومی "ژوپیتر" و در دین کرتیان ولخانوس است. نام زئوس مربوط است به کلمهٔ یونانی "dios" به معنی «درخشان». واژه زئوس با بخش نخست واژه لاتین ژوپیتر «Jupiter» و واژه مورد کاربرد برای روز پیوند دارد. "زئوس" ایزد آسمان رخشان و نیز توفان به‌شمار می‌رفت و هم بدین دلیل سلاح او آذرخش بود که آن را به سمت کسی که او را ناخشنود کرده، پرتاب می‌کرده‌است. مواردی که او را بسیار خشمگین می‌کرد دروغگویی، پیمان‌شکنی و خیانت بوده‌است. از دیگر نشانه‌های او می‌توان به عصای سلطنتی، بلوط، عقاب و سپرش (ساخته شده از پوست بز آمالتئا) اشاره کرد. پلئوس
طبق یک افسانه، به گفته سوفوکل تراژدی‌نویس یونانی، تیرو از پوزئیدون باردار شده بود؛ اما تولد دو پسر خود پلئوس و نله را از مردم مخفی کرد و آن‌ها را سر راه گذاشت. گله اسبی که متعلق به بازرگانان بود، در آن زمان از راه می‌گذشت و یکی از اسبان لگدی به صورت یکی از دو کودک زد و با کبود شدن صورت کودک، بازرگانان آن کودک را پلئوس (کبود) نام نهادند. در روایت سوفوکل، این دو کودک را مادیانی شیر می‌دهد (اسب نماد مقدس پوزئیدون است) و بعدها نزد مادر خود باز می‌گردد. هراکلس
"هراکلس" دیگر بزرگ شده بود و اولین آزمایش واقعی قدرت او کشتن شیری واقع در کوه‌های کیثارون بود. هیولایی که باعث نابودی گله آمفیتروئون شده بود و "هراکلس" مشکل کوچکی برای خلاص شدن از دست هیولا داشت. سرانجام او شیر را کشته و پوستش را می‌کند، در بعضی تفسیرات این همان پوستی است که او به تن دارد (در منابعی دیگر این پوست شیر نیمیان است که او برتن اوست). در این میان که "هراکلس" از خانه بدور بود، تبس درگیر جنگی با اورکمنوس‌ها شده بود. "هراکلس" بیدرنگ تبسی‌ها را با سلاح‌های داخل معابد مسلح نمود. هنگامی که پیروزی نزدیک بود، "هراکلس" اورکمنوس‌ها را در آب غرق کرد. آتنا با مشاهده دلاوری‌های "هراکلس" در این جنگ، به یکی از متحدان او در طول زندگیش مبدل گشت. اما نه آتنا و نه "هراکلس" توانایی نجات آمفیتروئون که جانش را در این جنگ از دست داده بود را نداشتند. کسنوفانس
کسنوفانس به خدایان المپ و اسطوره‌های یونانی باور نداشت. می‌گفت اگر شیران خدایی می‌داشتند، خدای خود را به شکل شیر می‌ساختند؛ همچنان که خدایان مردم حبشه سیه چرده و پهن بینی اند و تراکییاییها خدایان خود را موبور و چشم آبی تصور می‌کنند. کسنوفانس می‌گفت در واقع یک خدا هست و او نیز هیچ شباهتی به انسان ندارد. در نتیجه، حتی اگر باور داشته باشیم زندگی اندیشهٔ همین خدای یکتاست، باز نمی‌توان او را تعریف کرد. تیر (اساطیر)
تیر (به زبان نروژی باستان: Týr) یا تیواتس (نام ژرمنی) و تیو معادل انگلو-ساکسونی تیر که بعدها تیسو نام گرفت، ایزد پیروزی و جنگ تن به تن در عصر وایکینگ‌های اساطیر نورس است. او فرزند اودین (یا بر طبق ادای شاعرانه فرزند هیمیر) و فریگ می‌باشد و به عنوان یکی از برجسته‌ترین اِزیرها، الهام بخش شجاعت و دلاوری در نبردها به شمار می‌رود. در حالی که اشاره به نام "تیر" در ادبیات کهن نورس ناچیز است، او به عنوان یکی از اصلی‌ترین ایزدان جنگ اساطیر شمال در کنار اُدین و ثور در نظر گرفته شده‌است و همچنین ژرمن‌ها "تیواتس" را همتای مارس نیایش می‌کردند. اما به نظر می‌رسد محبوبیت "تیر" در کنار این دو ایزد والای اساطیر شمال در عصر مهاجرت‌ها کمرنگ‌تر شده بود. تیر بر قلمرو آسمان و گاه بر میدان‌های جنگ فرمان می‌راند. جنگجویان به یاری او نیاز داشتند و این را از نشانهٔ «T» که بر سلاح‌های آغازین انگلوساکسون‌ها نقش بسته است می‌دانیم. ذکر نام تیر در اشعار ادایی برای جنگجویان وسیله‌ای است برای جلب حمایت این ایزد. اهمیت تیر در اساطیر نورس به حدی است که انگلوساکسون‌ها و مردمان اسکاندیناوی یکی از روزهای هفته یعنی «Tuesday» (سه‌شنبه) را به نام او می‌نامند و برخی از مکان‌ها نیز ترکیبی از نام او را بر خود دارند. در نبرد نهایی راگناروک، سرانجام تیر سگ نگهبان سرزمین مردگان هل‌هایم، به نام گارم را خواهد کشت، اما خود نیز از زخم‌های وارده توسط این حیوان جان خود را از دست می‌دهد. از ویژگی‌های تیر می‌توان به نیزه‌اش که نماد عدالت است اشاره کرد. تقابل شهریار و شیر
در حکومت هخامنشیان و از دوره خشایارشا تصویر کردن شهریار در تقابل با موجودات ماورایی و حیوانات بیش تر دیده می‌شود هم‌زمان با به سلطنت رسیدن وی آشوب‌هایی در کشور روی داد، شکست ایرانیان از یونان و شورش‌هایی که در بابل و مصر رخ داد موجب گردید شهریار نیمه دوم حکومت خود را در کشور بماند و نقش نمایندگی از طرف ایزدان برای حفظ صلح و آرامش را در امور مملکت ایفا کند. چشم رع
چشم رع موجودی در اساطیر مصر باستان است که همتای زنانهٔ خدای خورشید، رع است. او با نیرویی خشونت‌آمیز دشمنان خود را مقهور خویش می‌سازد. چشم در راستای قدرت رع و برابر با «قرص خورشید» است؛ اما به صورت مستقل از آن عمل می‌کند. این ویژگی‌های چشم رع می‌تواند برای طیف گسترده‌ای از الهه‌های مصر از جمله حاثور، سِخمِت، باستِت، وادجـِت و موت در نظر گرفته شود. الهه چشم به عنوان مادر، خواهر، همسر و دختر خدای خورشید است. او با رع در چرخهٔ زایشش، که موجب تولد او در سپیده‌دم شد، شریک بوده‌است. خشونت چشم از رع در برابر شورش‌های دشمنان او — که حکومتش را تهدید می‌کنند — محافظت می‌کند. این جنبهٔ خطرناکِ الههٔ چشم اغلب به صورت یک ماده شیر یا اورائوس یا مار کبرا — که نماد حفاظت و اقتدار سلطنتی است — نشان داده می‌شود. چشم رع شبیه به چشم حورس است، که متعلق به یک خدای حورس بوده و مفاهیم مشابهی از آن را نشان می‌دهد. اثرات فاجعه‌آمیزِ از کنترل خارج شدن این قدرتِ قهریه و تلاش دیگر خدایان و الهگان، مایه‌ای برجسته و مکرر در اساطیر مصر هستند. سیب (نماد)
کلمه «μήλον» (خربزه) در زبان یونانی قدیم - که الان یک کلمه قرضی در زبان انگلیسی به معنی خربزه یا هندوانه است -در زمان هومر معنی سیب، میوه گوشتالو نمی‌داد بلکه به معنی گوسفند یا بز بود. در زبان لاتین کلمات معادل سیب (mālum) و بد(malum) تقریباً یکسان هستند. این مطلب هم هنگام ترجمه از نسخه لاتین قدیمی کتاب مقدس بر روی تعبیر سیب به عنوان میوه ممنوع گفته شده در انجیل تأثیر گذاشت. حنجره در گلوی انسان سیبک گلو نامیده شد به خاطر داستان عامیانه‌ای که می‌گفت برآمدگی گلو به خاطر این است که میوه ممنوع در گلوی آدم گیر کرده‌است. سیب به عنوان نماد وسوسه جنسی گاهی اوقات احتمالاً به روش طعنه آمیز، برای رابطه جنسی بین مردان استفاده می‌شود. مفهوم سیب به عنوان نماد گناه در کارهای هنری سقوط از بهشت منعکس شده‌است. سیب نگه داشته شده در دست آدم، نماد گناه است. زمانی که مسیح با سیبی در دست نقاشی شده است، آدم دومی را که زندگی بخش است نمایش می‌دهد. این تفاوت تکامل نماد در مسیحیت را منعکس می‌کند. در عهد عتیق سیب به عنوان نماد سقوط انسان مهم ومعنی دار بود، در عهد جدید سیب نشانه رستگاری از سقوط است. سیب در تصاویری که مریم و مسیح کودک را نشان می‌دهد، نشان دیگری از آن رستگاری است. شیر اروپایی
شیر اروپایی یک جمعیت از شیر مربوط به دور هولوسن بوده که روزگاری در جنوب اروپا زیست می‌کرده‌است. این جمعیت از طریق سنگواره‌هایی که در مجارستان و اطراف دریای سیاه یافت شده به همراه نگاره‌ها، نقش‌برجسته‌ها و تندیس‌هایی که در آثار باستانی از آن به جا مانده شناخته می‌شود. میولنیر
میولنیر (به زبان نروژی باستان: Mjölnir) در اساطیر اسکاندیناوی، چکش یا پتکی متعلق به ثور، ایزد نام‌دار آذرخش است. "میولنیر" به عنوان یکی از مخوف‌ترین سلاح‌ها در اساطیر نوردیک به‌شمار می‌رود که حتی قادر به تخریب کوه‌ها نیز بود. چکش ثور نامش با آذرخش پیوند دارد؛ ثور با این سلاح از آسگارد در برابر دشمنان دفاع می‌کرد. وقتی مسیحیت به شمال اروپا راه یافت، نماد مسیحی صلیب با نماد پتک نمودار کیش ثور، آمیخت. این طلسم نقره‌ای را احتمالاً به عنوان افسون خوشبختی به تن می‌بستند. این چکش قابلیت اصابت به هر هدفی را داشت و پس از برخورد به خودی خود به سوی دست راست ثور بازمی‌گشت. ثور با این سلاح نیروهای شر را از تهاجم بازمی‌داشت و نگاهبان ایزدان و آدمیان بود. گاو کریت
گاو کریت در اساطیر یونانی یا گاو نری بود که در ربودن ائوروپه نقش داشت یا گاوی که توسط پوزئیدون از دریا فرستاده شده بود. همسر شاه مینوس و ملکه کریت، پاسیفائه عاشق مجسمهٔ گاوی شد که دایدالوس هنرمند ساخته بود. پاسیفائه درون آن خوابید و با او نزدیکی کرد و هیولایی به نام مینوتور را به دنیا آورد، موجودی افسانه‌ای با کله گاو. آرتمیس
یکی از دوازده ایزد المپ‌نشین، الهه شکار و تیراندازی و در عین حال حامی جانوران وحشی، کودکان و چیزهای ضعیف می‌گفتند که با دسته ای از حوریان در کوه‌ها می‌گردد و از کسانی که در کار او و تحت‌الحمایه‌هایش دخالت کنند خشمگین می‌شود. در ادبیات کلاسیک یونان مظهر عفت حفظ بکارت بود و کسانی را که بی عفتی می‌کردند مجازات می‌کرد. می‌خواست همه ملازمانش باکره باشند و از پاکدامنی مردان و زنان دفاع می‌کرده‌است در روایتی از آرتمیس در هیئت خدایی پیش یونانی و معشوق حیوانات وحشی یاد می‌شود۰ هرا
در دنیای اسطوره، نمادهایی متعلق به هرا است. مثلاً فاخته، گاو و طاووس جز حیواناتی هستند که به عنوان نمادهای هرا شناخته شدند. انار، تاج، عصای جواهرنشان، سوسن و لالهٔ مردابی نیز جزو همین نمادها هستند. انار برای یونانیان مظهر عشق، تولید مثل و زناشویی است؛ شاید به همین خاطر است که تصاویر بسیاری از هرا با اناری در دستانش، تاجی که بر سر دارد یا عصایی که در دستانش هست وجود دارد. جانوران در اسطوره‌شناسی
مینوتور (حیوانی که نیمی* از بدنش گاو و نیم دیگرش انسان است) مینوتور، جانوری است که بدنش یک مرد و سرش گاو نر می*باشد. مطابق با افسانه‌ها، گفته می*شود که این موجود هیولایی وحشی است که در هزارتوی Cretan Labyrinth، زندانی شده‌است. جایی که توسط تیسوس کشته شد. پری دریایی، موجودی دریایی است که بخشی از آن زن و بخشی ماهی است. ریشه آن را می*توان در فولکورهای بریتانیا یافت. پری‌های دریایی، برخلاف آنچه که در اکثر کارتون‌ها تجسم می*شوند، پیشگویی‌کننده مصیبت و فاجعه هستند. این‌طور فرض شده‌است که دیدن حیوانات دریایی چون نهنگ کوچک دریایی، مسئول ایجاد چنین افسانه‌هایی باشد. شیر (خوراکی)
در طبیعت، پستانداران تنها در دوران خردسالی از شیر مادر می‌نوشند و پس از آن شیر را کنار می‌گذارند. انسان گویا تنها پستانداری است که پس از شیرخوارگی و حتی تا دوران کهنسالی شیر، آن هم شیر پستانداران دیگر را مصرف می‌کند. همان‌طور که اشاره شد شیر گاو ترکیبی از چربی‌ها، پروتئین‌ها، ویتامین‌ها، مواد معدنی و هورمون هاست که همگی توسط فرایند تکاملی طبیعت به گونه‌ای تناسب بندی شده‌اند که یک گوساله را در در طول چند ماه به وزن چند صد کیلو برساند؛ بنابراین شاید دور از انتظار نباشد که مصرف شیر برای انسان عواقبی به همراه داشته باشد. در فرهنگ عام و علم تغذیهٔ رایج شیر به عنوان منبع غنی پروتئین و کلسیم شناخته می‌شود و از آن به عنوان تقویت‌کنندهٔ استخوان‌ها یاد می‌شود که خود این اندیشه در مطالعات جدید به چالش کشیده شده‌است. در واقع کم‌تر متخصصی به بررسی و گفتگو در مورد وجوه منفی شیر می‌پردازد و پزشکی عمومی بیشتر نسبت به مضرات شیر ناآگاه است. در اینجا، به تعدادی از این مضرات احتمالی پرداخته می‌شود. ابتدا بحث با هورمون رشد شبه-انسولین و پروتئین شیر (کازئین) آغاز شده که در واقع از عوامل اصلی رشد سریع در گوساله هستند و سپس به استروژن حیوانی، ویروس لوسمی گاوی و دیگر موارد مهم پرداخته می‌شود. شیر و خورشید
چون نشان شاه ما خورشید و شمشیر است و شیر مهرپرستی
در هر میترائیوم قطعهٔ اصلی صحنهٔ ذبح گاوی مقدس توسط میتراس بوده‌است، اقدامی که رومیان آن را تاروکتونی می‌نامیدند. تصویر ممکن است به صورت نقش برجسته یا مجسمه ایستاده باشد و جزئیات جانبی ممکن است موجود یا حذف شده باشد. قطعه وسط آن میتراس است که لباس آناتولی پوشیده و کلاه فریگی پوشیده‌است. میتراس روی گاو خسته زانو زده، با دست چپ خود سوراخ بینی گاو را گرفته، و با دست راست خود، چاقو را در گردن گاو فرو می‌برد. میتراس حین کشتن گاو از سمت شانه خود به چهره سُول نگاه می‌کند. یک سگ و یک مار خود را به خون رسانده‌اند. عقرب دستگاه تناسلی گاو را گرفته‌است. کلاغ سیاهی در اطراف پرواز می‌کند یا روی گاو نشسته‌است. سه خوشه گندم دیده می‌شود که از دم گاو و گاه از زخم وی بیرون زده‌است. گاو اغلب سفید است. خدا به صورتی غیرطبیعی روی گاو نشسته‌است و با پای راست خود، سم گاو را گرفته و پای چپ را خم کرده و بر پشت یا پهلوی گاو گذاشته‌است. دو نفر در طرفین مشعل گرفته‌اند، لباسی مانند میتراس پوشیده‌اند، کاوتس با مشعل خود به سمت بالا و کاوتوپیتس با مشعل خود به سمت پایین اشاره می‌کند. گاهی اوقات کاوتس و کاوتوپیتس به جای مشعل، عصای چوپانی در دست دارند. پریکلس
طبق گفته‌های هرودوت و پلوتارک، چند شب قبل از تولد پریکلس، آگاریسته در خواب دید که یک شیر به دنیا آورده‌است. افسانه‌ها می‌گویند که فیلیپ دوم مقدونی قبل از تولد پسرش، اسکندر بزرگ، رؤیای مشابهی داشته‌است. تعبیر خواب شیر را به عنوان نمادی سنتی از عظمت قلمداد می‌کنند، اما ممکن است این داستان به بزرگی غیرمعمول اندازهٔ جمجمهٔ پریکلس نیز اشاره کند، چنان‌که کمدین‌های معاصرش او را به این علت مسخره کرده و کله‌اش را به گیاه پیاز دریایی تشبیه می‌کردند. اگرچه پلوتارک ادعا می‌کند که این بدشکلی بدان دلیل بوده‌است که پریکلس همیشه با کلاهخود به تصویر کشیده می‌شود، اما چنین نیست؛ کلاهخود او در واقع نماد مقام رسمی او، به عنوان یک استراتیگوس (ژنرال) بود. شیر (صورت فلکی)
نام لاتین این صورت فلکی Leo است. دوهزارسال‌پیش صورت فلکی ماه مرداد بوده‌است.این صورت فلکی در فصل بهار در نیمکره شمالی و در پاییز در نیمکره جنوبی قابل مشاهده است. نقش آسمانی جزو معدود صورت فلکی هایی است که به نام خود شباهت زیادی دارند . او در آسمان همچون سلطان حیوانات جلوه می کند! صورت فلکی اسد در زمان های باستان از تقدس ویژه ای برخوردار است. به خصوص در مصر باستان، این تقدس به طغیان سالانه نیل و قرارگرفتن خورشید در صورت فلکی اسد مربوط می شود، زیرا این طغیان برای باروری زمین اهمیت حیاتی داشته است. اسطوره این صورت فلکی زیبا و درخشان به خوان اول هرکول، قهرمان افسانه ای یونان، مرتبط می شود. هرکول در این ماموریت موظف بود شیری را از بین ببرد که در روستای نمیا موجب آزار و اذیت اهالی شده بود. جانور درنده عملا شکست ناپذیر بود و پوست او سخت تر از فولاد می نمود. این شیر از اولاد تیفون، بزرگترین هیولای جهان، بوده است و بر طبق بعضی از داستان ها او توسط تیفون یا سگ ارتس و یا حتی توسط خدای ماه سلن زخم ناپذیر شده است. غاری که شیر خوفناک و وحشی در آن می زیست دو راه خروجی داشت و جانور درنده به راحتی می توانست خود را از یکی از دو دهلیز نجات دهد. اما هرکول که پهلوان دانایی نیز بود برای انجام ماموریتش ابتدا یکی از راههای خروجی را بست و بر سر راه خروجی دیگربه کمین شیر خطرناک و ترسناک نشست و دو ماه طول کشید تا او را پیدا کرد. هرکول با کمان خود نیزه هایی به سوی حیوان پرتاب نمود، ولی نیزه ها به پوست سخت جانور کارگر نیفتاد و کمانه کرد. هرکول بالاخره موفق شد حیوان درنده را با دستانش خفه کند. جانور مرده نیز برای هرکول مشکلات زیادی ایجاد کرد. زیرا کندن پوست حیوان با ابزار معمولی غیر ممکن بود. تنها یال شیر که سخت تر از الماس بود توانست به قهرمان کمک کند تا عاقبت پوست باشکوه و فولادین را پاره و از بدن جانور جدا سازد. در عین حال کاری که هرکول انجام داد به وسیله گیلگمش خدای خورشید نیز انجام گرفته بود، برخی می گویند که ارتباط شیر با خدای خورشید نیز انجام گرفته بود، برخی میگویند که ارتباط شیر با خدای خورشید حاصل انطباق این صورت فلکی در منطقه البروج بابلی با انقلاب تابستانی است. بزرگ ایزدان، زئوس، عاقبت شیر را به یکی از زیباترین صورت های فلکی منطقه البروج تبدیل کرد تا ما را در تمام زمانهابه یاد پیکارهای قهرمانانه هرکول بیندازد. بسیاری از اقوام باستانی ستاره اصلی صورت فلکی اسد را که قلب الاسد نام دارد، مظهر قدرت و فرمانروای آسمان می شمردند. فارس ها آن را یکی از چهار نگهبان آسمان می دانستند که ثروت، قدرت و افتخار با خود می آورد. یورد
یورد (به زبان نروژی باستان: Jörð) در اساطیر اسکاندیناوی یکی از یوتون‌ها و ایزدبانوی گمنامی که به ندرت در افسانه‌ها به او اشاره شده‌است. یورد در اساطیر اسکاندیناوی قدیم تجسم شخصیت بدوی، تهیگی و زمین بکر به شمار می‌رود. او نقش بسیار کمرنگی در داستان‌های اساطیری دارد و تنها به عنوان یکی از همسران اودین، سرکردهٔ ایزدان و مادر ایزد قدرتمند آذرخش ثور شناخته شده‌است. اگرچه مادر ثور همچنین با نام‌های فورگین، هلودین، فولد و گراند در اشعار اسکالدیک و ادیک نامیده شده‌اند. تمامی این نام‌ها همانند "یورد"، به معنی «زمین» هستند. یورد دختر نات (شب) و انار (دیگری) و خواهر ناتنی دو برادر به نام‌های روز و کامیابی بود. او قابل قیاس با گایا در اساطیر یونان، و ترا در اساطیر روم است.همچنین در دیگر کتب تاریخی همچون تاریخ مایاها از یورد به عنوان خدای اپ یاد گردیده است.در کتیبه‌های کشف شده از تاریخ یونان باستان قدیسی هویج به عنوان میوه بهشتی بسیار تأکید گردیده است. هیدرا
هیدرا یا هودرا ، به معنی "مار آبی لرنا"، در اساطیر یونانی یک هیولای وحشتناک که مانند شیر نیمیایی فرزند اکیدنا (هیولای مؤنث نیمه پری و نیمه مار)، و تایفون (دارای ۱۰۰ سر) بود. ادعای مهر شیر و خورشید دوره هخامنشی
بنوشته کتاب تاریخ باستان دانشگاه کمبریج این مهر شاه هخامنشی را در حال پرستش الاهه‌ای نشان می‌دهد که در هاله‌ای از نور و بر پشت شیری قرار دارد. از آنجایی که این نوع نگاره به‌طور سنتی روش ترسیم گری ایشتار در میان رودان بوده‌است. این الاهه احتمالاً آناهیتا است. بگفته آمیلی کورت نیز الاهه موجود در تصویر معمولاً آناهیتا انگاشته می‌شود که مشخصات ایشتار که حیوان او شیر بود را بخود گرفته‌است. شیر و خورشید
شیر و خورشید نشانی است که تا پیش از انقلاب ایران در سال ۱۳۵۷ نماد ملی ایران بود. این نشان آمیزه‌ای از فرهنگ‌های کهن میان‌رودان، ایران، تازی، ترک، یهودی و مغول است. ریشه نماد شیر و خورشید نشان ستاره‌بینی، خورشید در صورت فلکیِ اسد (شیر) در منطقةالبروج بوده‌است. شیر (گربه‌سان)
پادشاهان آشور در سده ۹ پیش از میلاد در کاخ‌های خود شیر نگه می‌داشتند، و اسکندر مقدونی نیز بنا بر افسانه‌ها در شمال هند با بزرگان و اشراف‌زادگانی روبرو شد که شیر تربیت‌شده داشتند. رومیان باستان نیز برای بازی‌های گلادیاتوریشان از شیرها بهره می‌گرفتند و شخصیت‌های مهمی چون سولا، پومپه، و ژولیوس سزار اغلب دستور گرفتن و کشتن صدها شیر در یک زمان را به منظور تفریح همگانی می‌دادند. مارکوپولو گزارش می‌کند که شاهزادگان هندی به تربیت شیر اقدام می‌کردند و حتی قوبلای‌خان آن‌ها را در محل زندگیش نگه می‌داشت. با این حال از آنجا که او اشاره می‌کند که «آن‌ها بزرگتر از شیرهای بابلی بودند و پوست زیبایی داشتند که رگه‌هایی به رنگ سفید، سیاه، و قرمز داشت»، به نظر می‌آید که منظور او ببر بوده‌است. شیر (گربه‌سان)
گستره شیرها در اصل مناطق جنوبی اوراسیا، از یونان تا هند، و بیشتر آفریقا به جز مناطق جنگلی باران‌خیز در مرکز و صحرای بزرگ بوده‌است. هرودوت می‌نویسد که در حوالی ۴۸۰ پیش از میلاد مسیح، شیرها در یونان معمول بودند و حتی به کاروان شترهای خشایارشای هخامنشی در هنگامی که در یونان به سر می‌برد، حمله کردند. در سال ۳۰۰ پ.م. ارسطو آن‌ها را در یونان کمیاب توصیف کرد تا آنکه در سال ۱۰۰ پ.م. دیگر اثری از آن‌ها در یونان نبود. گروهی از شیرهای آسیایی تا سده دهم میلادی در قفقاز و آذربایجان، واپسین پناهگاهشان در اروپا، به زندگی ادامه دادند. میترا
آفرینش جهان قسمت مرکزی اساطیر میترایی است. بر اساس اسطوره‌ها، خدای خورشید رسول خود، کلاغ را نزد میتراس فرستاد و به او دستور داد تا گاو نر را قربانی کند. میترا با اکراه دستور را اجرا کرد. در بسیاری از نقش‌های برجسته دیده می‌شود که میتراس با اندوه صورت خود را هنگام قربانی برمی‌گرداند. اما درست در لحظه مرگ گاو، معجزهٔ بزرگی رخ داد. گاو نر سفید به ماه تبدیل شد. خرقه میترا با سیارات درخشان و ستارگان ثابت به طاق آسمان تبدیل شد. از دم گاو نر و از خون او اولین خوشه‌های غلات و انگور بیرون آمدند. و از اندام تناسلی حیوان، بذر مقدسی بیرون آمدند که با کاسه ای مخلوط کننده دریافت می‌شد. همه موجودات روی زمین با ترکیبی از بذر مقدس شکل گرفتند. یکی از سرودهای میترایی شروع می‌شود: "تو ما را نیز با ریختن خون ابدی فدیه دادی. گیاهان و درختان خلق شدند. روز و شب شروع به ظهور متناوب کردند، ماه چرخه ماهانه خود را شروع کرد، فصول در طول سال رقص دایره وار خود را آغاز کردند و به این ترتیب زمان ایجاد شد. اما، با یک روشنایی ناگهانی، موجودات تاریکی از زمین بیرون آمدند. مار خون گاو نر را لیسید. عقربی سعی کرد دانه مقدس را از اندام تناسلی بمکد. بر روی نقش برجسته‌ها اغلب یک شیر نیز دیده می‌شود. با مرگ گاو نر و خلقت جهان، مبارزه بین خیر و شر آغاز شد: شرایط زندگی انسان اینگونه است. کلاغ نماد هوا، شیر نماد آتش، مار نماد زمین و کاسه نماد آب است. پس عناصر چهارگانه (هوا، آتش، خاک و آب) به وجود آمدند و همه چیز از آنها آفریده شد. پس از قربانی، میترا و خدای خورشید با هم ضیافت کردند، گوشت و نان خوردند و شراب نوشیدند. سپس میترا بر ارابه خدای خورشید سوار شد و با او از اقیانوس عبور کرد و از طریق هوا تا انتهای جهان رفت. اریستائوس
اَریستائوس در اساطیر یونانی ایزد شبانی یونان باستان، فرزند آپولون و نیمفی شکارچی به نام کایرین است، اما نام اورانوس نیز به عنوان پدرش ذکر شده‌است. او ایزد حامی شکار، کشاورزی، گیاهان دارویی، دامداری، پنیر سازی، و به ویژه زنبورداری و می‌انگبین به‌شمار می‌رود. "اریستائوس" همچنین به بشریت چگونگی پرورش زیتون را آموخت. نام او برگرفته از کلمهٔ یونانی "اریستوس" «aristos»، به معنی "بهترین" یا "عالی‌ترین" است. شیر بابل
شیر بابل یا شیر میان‌رودان یک زیرگونه احتمالی از شیر است که تا پیش از انقراض در دشت‌های میان‌رودان واقع در عراق امروزی می‌زیست. وجه تمایز این جانور از سایر شیرهای ساکن آسیا گستره یال آن بود که مانند شیرهای آفریقایی تا زیر شکمش امتداد یافته بود. مهرپرستی
یکی از ویژگی‌های بارز میترائیسم که کمتر درک شده‌است، پیکر عریان با سر شیر است که اغلب در معابد میترائیک یافت می‌شود. محققان مدرن این پیکر را با اصطلاحات توصیفی مانند "لئونتوسفالین" (دارای سر شیر) یا "لئونتوسفالوس" (دارای سر شیر) نامگذاری کرده‌اند. بدن این پیکره، بدن مردی برهنه است که یک مار (یا دو مار مانند عصای چاوش) به آن پیچیده‌است و سر مار اغلب بر روی سر شیر قرار دارد. دهان شیر اغلب باز است که جلوه ای هولناک به پیکره می‌بخشد. پیکره معمولاً چهار بال، دو کلید (گاهی اوقات یک کلید واحد) و یک عصای سلطنتی در دست خود دارد. گاهی اوقات پیکره روی کره‌ای با یک صلیب مورب است، ایستاده‌است. روی پیکرهٔ می‌تراوم اوستیا آنتیکا (چپ، CIMRM 312) چهار بال نمادهای چهار فصل هستند، و صاعقه‌ای روی سینه حک شده‌است. در پایه مجسمه انبر وولکان، خروس مرکوری و عصای چاوش قرار دارد. نوع دیگری از همین پیکره اما با سر انسان به جای سر شیر نیز یافت می‌شود که البته نادر است. شیر (گربه‌سان)
مشخص‌ترین ویژگی مشترک میان هر دو شیر نر و ماده این است که دم در انتهای خود شکلی گلوله‌وار و پشمی پیدا می‌کند. در بعضی شیرها این گلوله پشمی، انتهای مهره‌های دمی را که اندازهٔ تقریبی ۵ میلی‌متر دارد، می‌پوشاند. شیر تنها گربه‌سانی است که در انتهای دم خود چنین بخش مشخصی را دارد اما کارایی آن تاکنون مشخص نشده‌است. این گلوله که در هنگام تولد وجود ندارد، در نزدیکی میانهٔ ماه پنجم زندگی رشد می‌کند و در ۷ ماهگی تشخیص‌پذیر است. نمادهای ملی ایران
این نماد ایران باستان شامل دو تصویر است – شیر و خورشید. شیر نشان‌دهندهٔ الوهیت، سلطنت و دودمان قدرتمند پادشاهان است، و بسیار به صورت فلکی اسد شباهت دارد. تصویر خورشید نشان‌دهندهٔ حاکم بهشت است.خورشید در فرهنگ ایرانی نماد ایزد مهر یا میترا، جاودانگی و روشنایی است. شیروخورشید یک نماد بسیار معروف است و نخستین بار در سکه های ایرانی دوران سلجوقیان دیده شد و برای اولین بار امپراتوری گورکانی از این نماد در پرچم خود استفاده کرد. نخستین بار در زمان صفوی پرچمِ شیروخورشید نشان، پرچم رسمی شاهنشاهی ایران شد. البته پیشینه استفاده از نماد های شیر و خورشید در ایران به دوران باستان بازمیگردد و در بسیاری از آثار بجامانده از دوران هخامنشی، اشکانی و ساسانی نماد شیر و نماد خورشید وجود دارد. فریا
او با مادر ایزدان دورهٔ رومی که تندیس و نقش آنان به شکل نشسته در قربانگاه‌های عصر رومی آلمان، هلند و بریتانیا دیده می‌شود، پیوندی عمیق دارد. در اسکاتلند مکان‌های بسیاری را می‌توان یافت که نام خود را از فریا گرفته‌اند و چنین است که این بانو خدا، مشهورترین ایزدبانو می‌شود. در بسیاری از روایت‌ها، فریا عروس ونیر و گاه به خاطر رفتار ناشایست و پذیرش هر باشندهٔ فراطبیعی یا ایزد به عنوان معشوق مورد سرزنش قرار می‌گیرد. از جنبه‌های مختلفی، او و برادرش فریر همانند ایزدان دوقلوی اساطیر یونانی، آرتمیس و آپولون بودند. فریر همانند آپولون ایزد روشنایی و نماد خورشید بود و از این جهت که خودش نیز ایزدبانویی ونیر به حساب می‌آمد، همانند آرتمیس ایزدبانوی حاصلخیزی و باروری حیوانات وحشی بود، اما بر خلاف آرتمیس که الهه‌ای باکره به‌شمار می‌رفت، فریا الهه عشق و شور جنسی بود. فریا نام‌های متعددی داشت که از میان آن‌ها می‌توان به "گِفن" (دهنده)، "هورن" (کتان)، "ماردول" (روشن‌کننده دریا)، "سیر" (گراز)، "وال‌فریا" (فریا کشنده) و "وانادیس" (بانوی ونیر) اشاره کرد. چشم رع
خدایانِ در ارتباط با چشم، محدود به اشکال گربه و مار نبودند. شکل غالب حاثور در میان حیوانات، یک گاو است که دارای ارتباط تنگاتنگی با الههٔ چشم مِحِت‌وِرِت است. نِخبِت نیز یک کرکس بود که با وادجت، چشم و تاج مصر مربوط است. بسیاری از الهه‌های چشم به نظر می‌رسد به‌طور عمده در قالب انسان بودند از جمله نیث، که گاهی اوقات خدای جنگاوری و گاهی اوقات مادر خدای خورشید است و ساتِت و آنوکت که مرتبط با آبشارهای نیل و طغیان این رود بودند. از دیگر الهه‌های مشابه، سوثیس، خدای ستارهٔ هم‌نامی، و میت، تجسم نظم کیهانی که دختر رع هم نامیده شده، بوده‌اند. حتی ایزیس که معمولاً به جای رع همراه اُزیریس بوده، یا عشتروت که یک خدای باروری و جنگ در سرزمین کنعان بوده‌است، گاهی با چشم خورشیدی برابر دانسته شدند. شیر (گربه‌سان)
تمساح نیل به همراه انسان، تنها جانورانی هستند که می‌توانند تهدیدی برای شیرها به‌شمار روند. بسته به اندازه تمساح و شیر، یکی می‌تواند بر دیگری پیروز شود و آن را به قتل برساند. شیرها می‌توانند تمساح‌هایی را که به درون خشکی می‌آیند از پا درآورند، و عکس آن نیز هنگامی رخ می‌دهد که شیری پا به درون آب می‌گذارد. تاکنون باقیمانده بدن و پنجه شیرها در شکم تمساح‌ها پیدا شده‌است. جانوران در اسطوره‌شناسی
غولها: غولها، موجودات عظیم‌الجثه‌ای بودند که در اثر بر زمین ریختن خون اورانوس به وجود آمده بودند. آن‌ها به زئوس و خدایان المپ‌نشین حمله کردند و برای رسیدن به مقر آنها، بالای کوهی رفته و با روی هم گذاشتن تجهیزات جنگی خود، راهی برای رسیدن به مقر خدایان ایجاد کردند. خدایان در نهایت توانستند با کمک هرکول، قهرمان اساطیری و فرزند زئوس، غولها را شکست بدهند و آن‌ها را در زیر آتشفشانها دفن کنند. داستان روایت شده به اساطیر یونان مربوط بود ما غولها را در اساطیر ایران و اسکاندیناویا و... داریم. به طور مثال در بیشتر اساطیر ایران که سر منشا گرفته شده از ادیان زرتشت و مانوی و ادیان قبل از ان است غولها نمادی از شر و ناپاکی بوده اند. شیردال
شیردال یا گریفین (در پارسی میانه: بَشکوچ) موجودی افسانه‌ای با تن شیر و سر دال و گوش اسب است. تندیس‌های به شکل شیردال در معماری کاربرد زیادی دارند. واژه شیردال یک نام ساختگی و اختراع فرهنگستان ایران است که بجای پرنده هما استفاده شود. شیر (گربه‌سان)
به این جانور با ابهت از دیرباز تا کنون در فرهنگ و ادبیات ملل گوناگون جهان توجه شده‌است. نگاره‌های غار در لاسکو فرانسه نخستین نقاشی‌های یافت شده از شیر در جهانند که مربوط به ۱۷٬۰۰۰ سال پیش هستند. به عنوان نمادی از پادشاهی و قدرت در طبیعت، تصویر شیر از دیرباز در فرهنگ ایرانی نمایندهٔ شاهنشاهی بوده و اشاره به آن در طول تاریخ از سنگ‌نگاره‌های تخت جمشید تا پرچم ایران و نشان‌های دودمان پهلوی دیده می‌شود. کوتس و کوتوپاس
کوتس و کوتوپاس () مشعل‌دارانی هستند که در نمادهای آیین میترائیسم رومی باستان، در صحنه قتل گاو نر معروف به تاروکتونی در کنار خدای میتراس به تصویر کشیده شده‌اند. کوتس مشعل خود را بالا نگه می‌دارد و کوتوپاس مشعل خود را به سمت پایین نگه می‌دارد. همچنین گاهی اوقات در صحنه‌های تولد میتراس نشان داده می‌شوند. گاهی هر دو عصای چوپانی در دست نگاه داشتند. ریشه‌شناسی دو نام مبهم باقی مانده‌است. شیر بابل (مجسمه)
شیر بابل یک مجسمه سنگی است که در شهر باستانی بابل، عراق یافت شده است. نقش داریوش
در بالای سر او به خط یونانی کلمهٔ «هلاس» که نام عمومی و قدیم یونان بود، نوشته شده‌است. آپولو یک مرغ قو در دست دارد و خواهرش آرتمیس که خدای نور و شکار می‌باشد، سوار بر آهویی می‌باشد. در طرف راست هلاس مردی مسلح با نیزه و سپر دیده می‌شود که دست راست خود را بر دوش هلاس گذاشته‌است. این مرد شهر آتن را نشان می‌دهد که خود را آمادهٔ حمایت از هلاس می‌نمایاند. کنار آتن صورتی است که روی موهای سر او دو مار دیده می‌شود و در هر دست یک مشعل دارد. این هم آپاته و به عبارت دیگر شیطان است که فریب و اغوار را تمثیل می‌کند و پشت سر او مملکت آسیا مانند ملکه‌ای با وقار و سربلندی روی کرسی نشسته‌است و چنین به نظر می‌آید که آپاته، آسیا را دعوت و اغوا می‌کند که او را پیروی کرده، برخیزد و بطرف هلاس برود یعنی یونان را تسخیر کند. مار
در اساطیر یونان مارها معمولاً به صورت دشمنی مرگبار و خطرناک نشان داده می‌شوند. البته در افسانه‌های یونان، مار نماد شیطان نیست. بلکه نمادی از عنصرهای زیرزمین است، برگردان تقریبی آن «در پیوند با زمین» است. برای نمونه هیدرای نُه سر که هرکول او را شکست داد و خواهران گورگون از فرزندان گایای زمین بودند. مدوسا یکی از سه خواهر گورگون بود که پرسئوس شکستش داد. گفته می‌شود مدوسا موجوی فناپذیر و دیو سیرت بوده که در سرش به جای مو، مار درآمده بوده‌است و می‌توانسته انسان‌ها را به سنگ تبدیل کند. پس از کشته شدن مدوسا، پرسئوس سر او را به آتنا می‌دهد تا از آن در سپرش، ایجس استفاده کند. تصویر تایتان از افسانه‌های یونان هم به جای دست و پا با مار به نمایش درآمده، چون آن‌ها هم از فرزندان گایا و اورانوس بودند و پیوندخورده به زمین. تفنوت
در نقاشی‌های کهن "تفنوت" به شکل ماده شیر یا انسانی با سر شیر و با تاجی از قرص خورشید ترسیم شده و در نقش‌هایی که از وی به عنوان حامی رع و فرعون یاد می‌شود به شکل یوریس نمایان و در برخی روایات نیز حامی ازیریس پس از مرگ است. بلروفون
بلروفون ، در اسطوره‌های یونان، پسر گلاوکوس (پادشاه افورا) و اورینومه، زاده شهر کورینتوس بود. او یکی از نام‌آورترین قهرمانان اسطوره‌ای یونان است. بزرگترین شاهکار او کشتن کایمرا، هیولایی که به گفته هومر دارای سر شیر، بدن بز و دمی از سر مار که از دهانش شعله‌های آتش بیرون می‌زند. شیر خر
شیر خر شیری است که از پستان‌های خر ماده (ماچه خر) به دست می‌آید. از دوران‌های باستان، انسان از این شیر به‌عنوان خوراک و گاهی برای درمان استفاده می‌کرده‌است. گاو در دین و اساطیر
گاو بال‌دار در اساطیر کهن یک خدای محافظ بوده‌است، که معمولاً با گاو نر، بدن شیر، بال عقاب و سر انسان نشان داده شده‌است. در برخی از نوشته‌ها آن را به صورت یک خدای زن به تصویر کشیده‌اند. نام کمتر استفاده شده شدو اشاره به همتای مرد لاماسو (گاو بال‌دار) دارد. شیر (رنگ)
شیر یک شکارگر گربه‌سان است که در آفریقا و هند یافت می‌شود. شیر را به‌طور شاعرانه "پادشاه جانوران" در زنجیره بزرگ هستی می‌نامیدند که یکی از پایه‌های فلسفه قرون وسطی در تمدن غرب است. شیر بی‌یال
شیر بی‌یال (به انگلیسی: Maneless lion) به شیر نر بالغی گفته می‌شود که به صورت کامل یال ندارد یا یال مختصر و کم‌پشتی در اطراف گردن خود دارد. در میان گربه‌ایان شیرها تنها گربه‌هایی هستند که دودیسی جنسی آشکار دارند و نرها از روی یال اطراف سر و گردن خود شناخته می‌شوند. با این وجود همهٔ شیرهای نر یال ندارند. امروزه اگرچه بی‌یالی در میان شیرهای آسیایی موجود در پارک ملی جنگل گیر واقع در کشور هند کمیاب است اما نقاشی‌ها، تندیس‌ها و دیوارنگاره‌هایی که از شیرها در ایران، بین‌النهرین، آسیای صغیر و یونان به‌دست آمده نشان می‌دهند که بسیاری از شیرهای نر این سرزمین‌ها فاقد یال و کم یال بودند. در آفریقا بی‌یالی در میان شیرهای نر پارک ملی ساوو شرق در کشور کنیا بسیار رایج است و بسیاری از شیرهای نر غرب آفریقا نیز یالی کم‌پشت دارند. بررسی غارنگاره‌های موجود از شیرهای پلیستوسن هم نشان می‌دهند که این جانوران بدون یال بوده‌اند. هلیوس
هلیوس ، در اساطیر یونانی، ایزد و نماد خورشید است. او همچنین حامی و نگهبان سوگندها و موهبت بینایی به‌شمار می‌رفت. او پسر تایتان هیپریون و تئا، برادر سلنه (ماه) و ائوس (سپیده‌دم) بود. از همسرش پرسه (یکی از اوکئانیدها) و دیگر معشوقه‌هایش فرزندان بسیاری داشت. او و پرسه صاحب سه فرزند به نام‌های آئیتس، پاسیفائه و کیرکه شدند. نام یکی از پسرانش فایتون بود. با گذشت زمان هلیوس، به‌طور فزاینده‌ای با ایزد روشنایی آپولون نسبت داده شد. اگرچه با وجود عقایدی که داشتند، آن‌ها به عنوان دو ایزد مجزا از یکدیگر تصور می‌شدند، چون "هلیوس" یک تیتان بود و در طرف دیگر آپولون یکی از المپ نشینان به حساب می‌آمد. «در واقع رومیان اولین بار هلیوس را با آپولون یکی پنداشتند تا برای دو ایزد مجزای نور و روشنی قربانی نکنند»"هلیوس" قابل قیاس با سول در اساطیر روم باستان است. اورسئیس
در اساطیر یونانی، Orseïs (/ ɔ:rsi:ɪs /؛ یونانی باستان: Ὀρσηΐς، برگرفته از ὄρσω - orsô، "برای شلیک کردن، هم زدن، بیدار شدن، هیجان زدن یا ظهور") پوره آب (نایاد) یک چشمه در تسالی، یونان بود؛ و جد اسطوره ای یونانیان. در برخی از گزارش‌ها، او را به عنوان پوره کوهی (سنگ مرمر) توصیف می‌کردند. اورسئیس حوری؛ زوجهٔ هلن؛ مادر دوروس، آیولوس و کوتوس. شیر (گربه‌سان)
شیرها تنها اعضای خانواده گربه‌ایان هستند که دودیسی جنسی آشکار دارند، یعنی آنکه نرها و ماده‌ها به روشنی با هم تفاوت ظاهری دارند. آن‌ها همچنین دارای نقش‌های مشخص در گروه هستند. برای نمونه، ماده‌شیرها که اغلب شکار را انجام می‌دهند، یال ضخیم نرها را ندارند. رنگ یال نرها از زرد تا سیاه متغیر است و اغلب به همراه پیرتر شدن شیر، تاریک‌تر می‌شود مجسمه شیر آمفیپولیس
شیر آمفیپولیس (به یونانی: Λέων της Αμφίπολης)، یک مجسمه مرمری آرامگاهی، متعلق به سده چهارم پیش از میلاد در شهر آمفیپولیس، واقع در استان مقدونیه کشور یونان است. به گفته اسکار برونیر و دیمیتریس لازاریدیس، این بنا به افتخار لائومدون، یکی از سرداران اسکندر بزرگ برپا شده بوده‌است. دمتر
دِمِتِر ، رب‌النوع در اساطیر یونانی، یکی از دوازده ایزد المپ‌نشین و الههٔ حاصلخیزی زمین، حبوبات و نان است. فرزند کرونوس و رئا بود و از برادرش زئوس، صاحب دختری به نام پرسفونه شد که الاهه عالم اموات است. او به بشر هنر کاشت و برداشت را آموخت تا بالاخره بتوانند به زندگی عشایری خود پایان دهند. به این ترتیب، "دِمِتِر" همچنین ایزدبانوی برنامه‌ریزی‌های جامعه به‌شمار می‌رفت و در میان مردمان روستایی بسیار محبوبیت داشت. به عنوان یکی از الهه‌های حاصلخیزی، او برخی مواقع با گایا و رئا و همچنین سرس در اساطیر روم، قابل قیاس بود. شیر بابل (مجسمه)
شیر بابل یک موضوع تاریخی در منطقه است. مجسمه در میان مهم ترین نمادهای بابل به ویژه هنر بین النهرین به حساب می آید. مجسمه به عنوان نماد ملی عراق شناخته می شود، توسط چندین موسسه عراقی مانند فدراسیون فوتبال عراق مورد استفاده قرار گرفته است. شیر اروپایی
بر پایه نوشته‌های هرودوت شیرها در شمال یونان و بالکان بومی بوده‌اند. این موقعیت جغرافیایی سبب می‌شد که شیر اروپایی شمالی‌ترین جمعیت شیر تا پیش از انقراضش باشد. رژیم غذایی شیرهای اروپایی شامل اروخص، مرال، گراز، تارپان و دیگر گیاه‌خواران بزرگ ساکن اروپا می‌شد. تقابل شهریار و شیر
شیرهای بالدار موجودات ترکیبی هستند که نمونه‌های واقعی آن‌ها در طبیعت وجود ندارد و به نوعی حسی از موجودات غیرزمینی که در واقع همان اهریمنان هستند را تداعی می‌کنند. در حقیقت نه یک شمایل بلکه یک نماد محسوب می‌شوند. وجود بال، دم عقرب و پاهای پنجه ای شکل همگی جزو نشانه‌ها محسوب می‌شوند. از دیگر نشانه‌ها می‌توان به غرش در چهره این حیوانات اشاره کرد. نماد بازرگانی
نشانه‌های تجاری کوزه‌گران در مصر باستان و منطقه کورینت (Corinth) یونان باستان، قدمت استفاده از نشانه به عنوان علامت مشخصه تجاری را به ۴۰۰۰ سال می‌رساند. در حدود دوهزار سال پیش، صنعتگران چینی، نام خود را در داخل یک نیم‌دایره (بعدها مربع) بر پشت ظروف چینی تولیدی خود به عنوان نشانه تجاری بکار می‌برده‌اند. این علایم طی قرون بعد جای خود را به نقش حیواناتی چون زنبور عسل و کَلهِ شیر سپردند. شیر (گربه‌سان)
شیرها از قلمرو خود در برابر بیگانگانی مانند شیرهای نر غریبه و همچنین دشمن همیشگی خود یعنی کفتارها دفاع می‌کنند. آن‌ها به‌طور غریزی دشمنی پایان ناپذیری با کفتارها بر سر تصاحب قلمرو دارند. بطوری که حتی به‌صورت گلّه‌ای به نبرد با یکدیگر می‌پردازند که باعث تلفات زیاد از هر دو گروه به ویژه کفتارها می‌شود. یکی از خونبارترین این نبردها که در صحرای اتیوپی در جنوب آدیس آبابا رخ داد و دو هفته به درازا کشید، منجر به کشته شدن ۳۵ کفتار و ۶ شیر شد، و با برتری شیرها همراه بود. دشمنی شیرها با کفتارهای خال‌دار به خاطر رقابت بر سر غذا نیز هست. یک بررسی جامع نشان می‌دهد که رژیم‌های غذایی شیر و کفتار ۵۸٫۶ درصد با یکدیگر هم‌پوشانی دارند. شیرها نزدیک به ۷۰ درصد شکارهایی را که کفتارها انجام داده‌اند از آن‌ها می‌ربایند. شیرها اغلب به دنبال کفتارهای خالدار نمی‌روند مگر آنکه در حال شکار باشند یا آنکه از سوی آن‌ها تهدید شوند. این در حالی است که کفتارهای خالدار به حضور شیرها بسیار حساس هستند؛ چه در شکار باشند و چه نباشند. شیرها شکار کفتارها را می‌ربایند و نسبت به صدای آن‌ها در هنگام شکار حساسیت دارند و به هنگام شنیدنش، به سوی مکان کفتارها می‌روند. در آزمایش‌های انجام شده توسط دکتر هانس کروک، پخش صدای ضبط شده کفتارها به هنگام غذا خوردن باعث جلب توجه شیرها و آمدن به سوی منبع صدا می‌شد. هنگامی که کفتارهای خالدار با شیرهای مواجه می‌شوند، اغلب در فاصله‌ای میان ۳۰ تا ۱۰۰ متری از آن‌ها قرار می‌گیرند و منتظر می‌شوند که شیرها کارشان را به پایان برسانند. آن‌ها اما گاه با تشکیل دسته‌های پرتعداد، از قلمرو خود در برابر شیرهایی که به آن وارد می‌شوند دفاع می‌کنند. بررسی‌ها نشان می‌دهند که کفتارهایی که پیشتر تجربه رویارویی با شیرها را نداشته‌اند نسبت به دیدن یک شیر برای نخستین بار واکنش خاصی نشان نمی‌دهند، ولی به محض استشمام بویش وحشت‌زده می‌شوند. پروسرپینا
پروسرپینا (پروسرپاین و پروسپرینا هم گفته می‌شود) فرزند ژوپیتر (ایزد آسمان و رعد) و سرس (الههٔ کشاورزی و مهر مادرانه)، یکی از ایزدبانوان روم باستان است. داستان پروسرپینا توجیهی برای فرارسیدن فصل بهار بوده‌است. در میان اساطیر یونانی ایزدبانو پرسفون به‌عنوان همتای او شناخته می‌شود. ریشهٔ احتمالی نام "پروسرپینا" از واژهٔ لاتین "proserpere" (به معنی «در حال پیدایش») اشاره به «دانهٔ در حال رشد» است. گاو در دین و اساطیر
بنا به نظر افلاطون «مقدس‌ترین» حیوان در نزد مردمان آتلانتیس، گاو نر بود که مظهر قدرت بشمار می‌رفت. و فقط به عنوان «برترین هدیه» صرفاً به پیشگاه اطلس با مراسمی شکوهمند در معبد بزرگ قربانی می‌شد، تا با فوران خونش سنگ‌های مرمر را رنگ‌آمیزی کند. شیر (گربه‌سان)
زیرگونه شیر اطلس، که به دلیل آنکه بزرگترین زیرگونه‌است از همه دیگر شیرها دیدنی‌تر است، امروزه دیگر در حیات وحش وجود ندارد اما تعداد اندکی از شیرهای در اسارت وجود دارند که ادعا می‌شود از نسل این شیرها هستند. ۱۲ عدد از این شیرها در بندر لیمپن در کنت، انگلستان، نگهداری می‌شوند؛ این‌ها همگی از جانوران باغ‌وحش متعلق به شاه مراکش به جای مانده‌اند. همچنین ۱۱ نمونه دیگر که ادعا می‌شود شیر بربری هستند در باغ‌وحش آدیس آبابا، یکی در باغ‌وحش نووید، و چند نمونه در پارک حیات وحش امنه‌ویل در فرانسه وجود دارند. چند بنیاد پژوهشی با همکاری دانشگاه آکسفورد برنامه‌ای بلندپروازانه با عنوان "پروژه شیر بربری" در حال اجرا دارند که هدف آن به دنیا آوردن این شیرها در اسارت و معرفی دوباره آن‌ها به طبیعت در یکی از پارک‌های ملی مراکش در کوه‌های اطلس است. شیر پیرئاس
این پیکره در اصل در سال ۳۶۰ پیش از میلاد ساخته شده بود، و به یکی از نمادهای پیرئاس تبدیل شد و تا سده‌های ۱ یا ۲ پس از میلاد در همان‌جا بود. این پیکره به قدری مهم بود که در ایتالیایی بندر پیرئاس به "Porto Leone" یا بندر شیر معروف شد و کاربرد نام اصلی بندر کم‌رنگ شد. سیب
اریس، الههٔ نفاق، بعد از محرومیت از شرکت در عروسی پلئوس و ثتیس خشمگین شد. او در اقدامی تلافی‌جویانه، سیب زرینی را که رویش نوشته بود «سیب نفاق»، در مجلس عروسی انداخت تا نصیب زیباترین زن شود. سه الهه هرا، آتنه، و آفرودیته مدعی مالکیت سیب بودند. پاریس داور شد تا گیرندهٔ سیب – زیباترین زن – را انتخاب کند. بعد از پرداخت رشوه از طرف هرا و آتنه، آفرودیت با قول زیباترین زن جهان، هلن همسر منلائوس پادشاه اسپارت، پاریس را وسوسه کرد. او نیز سیب را به آفرودیته داد، که همین به‌طور غیرمستقیم آغازگر جنگ تروا شد. بنابرای در یونان باستان، سیب پیشکشی برای آفرودیته در نظر گرفته می‌شد؛ و انداختن سیب به سوی کسی، نماد اظهار عشق به آن فرد، و متقابلاً گرفتن سیب، پذیرفتن عشق را نشان می‌داد. قطعه‌ای هجایی منسوب به افلاطون می‌گوید: شیر و خورشید
الکساندر کرَپ طی مطالعاتی که بر روی تمدن‌های باستانی میان رودان، مصر و آناتولی انجام داده‌است به ارتباط نزدیک بین خورشید و شیر در باورها، اساطیر و خدایان در این تمدن‌ها اشاره می‌نماید. او ردپای ارتباط شیر و خورشید را، از سنت‌های خاور نزدیک به ستاره‌بینی در میان رودان و از ستاره‌بینی تا نشان شیر و خورشید مرسوم در ایران ردیابی می‌کند. از نمونه‌های پیوستگی نزدیک شیر و خورشیدِ کرَپ به شَمَش، خدای خورشید بابلیان اشاره می‌کند که به صورت شیر نمایش داده می‌شده‌است. یا آهی بزرگ فرعون مصر «شیر فرزند خدای خورشید» نامیده می‌شده‌است. در فلسطین، سامسون پهلوان کشندهٔ شیر، خود در اصل شیری بوده‌است که فرزند بَعل شَمَش، خدای خورشید بوده‌است. شیرهای سنگی
در گویش بختیاری به این مجسمه‌ها، "برد شیر" می‌گویند. برد شیرها، نماد رشادت، شجاعت، فروتنی و مردانگی است که همواره از کیاست، فرهنگ و اخلاق خوب انسانی در زاگرس، با کمال شجاعت پاسبانی کردند و هدفشان اهتمام نام نیک قوم و تبار خود بوده‌است. هیبت و شکوه این تندیس، یادآور مردانی است که تاریخ پرفراز و نشیب، قومشان را در قالبی اسطوره‌ای با نام خود زینت داده و روی در دل خاک نهفته‌اند. برد شیرها از پهلو، مزین به نقش شمشیر، اسب، تفنگ و تسبیح هستند و بر گرده آن‌ها، مشخصات متوفی نقر می‌شود. پرندگان در اسطوره‌شناسی
در خاور نزدیک معمولاً کبوتر با هر نام دیگری که معرف او باشد، الهه باروری و حاصل خیزی است، و در یونان به ویژه نماد "آفرودیت" الهه عشق می‌باشد. عقاب، نماد تجلی خدای آفتاب است که به وضوح در قالب قرصهای بالدار خورشید در بین‌النهرین و بعدها در ایران به تصویر کشیده شده و غالباً در حال جنگیدن با مار یا اژدها ظاهر شده‌است. پرنده و به ویژه کبوتر، اغلب بر عشق دلالت می‌کند و نیز توصیف الهه حاصلخیزی و باروری است. در کیش‌های "دوموزی" و " آدونیس" این الهه در نقش مادری ظاهر می‌شود که در سرتاسر دوران اسارت فرزندش در زیر زمین، مرثیه سرائی می‌کند و به آنجا فرود می‌آید تا او را از مرگ برهاند. امکان دارد که مویه کبوتر، در تبدیل او به نماد ویژه الهه عشق در خاور نزدیک عهد باستان نیز نقش داشته باشد. در یونان کبوتر، تجلی الوهیت در معنای عاشقانه است، این را می‌توان از اتحاد و همیاری او با "آفرودیت" استنباط نمود. گاو نر مقدس
بنا به نظر افلاطون «مقدس‌ترین» حیوان در نزد مردمان آتلانتیس، گاو نر بود که مظهر قدرت بشمار می‌رفت. و فقط به عنوان «برترین هدیه» صرفاً به پیشگاه اطلس با مراسمی شکوهمند در معبد بزرگ قربانی می‌شد، تا با فوران خونش سنگ‌های مرمر را رنگ‌آمیزی کند. شیر (گربه‌سان)
یال شیرهای نر در میان گربه‌ایان منحصر به فرد است و یکی از بارزترین ویژگی‌های ظاهری آن‌ها به‌شمار می‌رود. وجود این یال کمک می‌کند که شیر خود را بزرگتر از آنچه هست نشان دهد و به او در نبرد با رقیبانی چون کفتار خال‌دار، ابهت ببخشد. وجود، عدم وجود، رنگ، و اندازه یال با شرایط وراثتی، بلوغ جنسی، آب و هوا، و تولید تستوسترون در ارتباط است و هرچه این یال سیاه‌تر باشد شیر تندرست‌تر است. ماده‌ها تمایل بیشتری به انتخاب نرهایی با یال‌های ضخیم‌تر و تاریک‌تر برای جفت‌گیری دارند. بررسی‌ها در تانزانیا نشان می‌دهند که یال ضخیم‌تر و تاریک‌تر می‌تواند نشان‌دهنده افزایش احتمال پیروزی یک نر در نبرد با نرهای دیگر باشد. همچنین نرهای با یال ضخیم‌تر دوره باروری بیشتری دارند و احتمال زنده ماندن بچه‌هایشان بیشتر است اگرچه در فصل‌های گرم سال متحمل سختی می‌شوند. عوامل محیطی همچون دما در میزان ضخامت و رنگ یال تأثیر دارند. نرهای زیرگونه آسیایی یال‌های کم‌پشت‌تری نسبت به هم‌نوعان آفریقایی خود دارند. نداشتن یال به معنای ناتوانی در جذب شیر ماده نیست. برای نمونه، شیرهای بی‌یال نر در ساوو در کنیا می‌توانند جفت جذب کنند و با موفقیت از قلمرو خود در مقابل شیرهای نر دیگر دفاع کنند. اصلان (شخصیت)
اصلان نشان‌دهندهٔ یک شیر سخنگو، پادشاه حیوانات، پسر فرمانروا آن سوی دریا و یک سلطان جادویی است (هم دنیوی، معنوی) همچنین اصلان راهنمایی نجیب، مهربان و دلسوز برای کودکان انسان، کسانی که مراقب و محافظ نارنیا خواهند بود می‌شود. نویسنده کلایو استیپلز لوئیس شرح داده‌است که اصلان جایگزین مسیح در نسخه این همان چیزی است که ممکن است در یک کلمه فانتزی ظاهر شود. چشم رع
در اساطیر مصر، طلوع خورشید در هر صبحگاه را به تولد رع تشبیه می‌کنند و در واقع، آن را یادآور اتفاقاتِ منجر به ایجاد هستی می‌دانند. رع از بدن یک الهه که نشان‌دهندهٔ آسمان است — معمولاً نوت — پدید آمد. توصیفات از طلوع خورشید، اغلب رع را به عنوان یک کودکِ مُحاط در قرص خورشید نشان داده‌اند. در این زمینه مصرشناس، لانا تروی، معتقد است که قرص هم ممکن است نشان‌دهندهٔ رحمی که از آن، رع متولد شده، باشد و هم می‌تواند جفت در هنگام زایش او باشد؛ لذا چشم رع می‌تواند به صورت یک الهه تصور شود، که با توجه به آنچه تروی گفته‌است، هم نقش مادر (رحم) را داراست و هم مانند خواهر (جفت) اوست. گاه نیز گفته شده خدای خورشید هر شامگاه در بدن الههٔ آسمان وارد شده و او را آبستن کرده تا برای تولد مجددش در طلوع بعدی آماده گردد. در چنین حالتی، چشم در جایگاه رحم مادر و رع در جایگاه کودک است و در عین حال چشم نقش همسر رع بالغ را نیز دارد. همچنین رع بالغ نقش پدر را در طلوع بعدی خورشید خواهد داشت. چشم در نتیجه، همتایی زنانه برای قدرتِ خلق در شخصیت مردانهٔ رع است، و بخشی از دیدگاهِ گسترده‌ترِ مصریان در بیان خلقت و رستاخیز و استعاره‌ای از تولید مثل جنسی است. رع دخترش، چشم، را رشد می‌دهد، در حالی که خودْ پسر اوست و این چرخه، مداوم تکرار می‌گردد. شیر (گربه‌سان)
مصریان باستان ماده‌شیر را، که شکارچی‌ای قوی بود، یکی از خدایگان جنگ خود می‌دانستند و ایزدانی چون باستت، مافدت، منهیت، پکهت، سخمت، تفنوت، و ابوالهول از آن جمله بودند. فرعون قدرتمند مصری، رامسس دوم، با یک شیر در صحنه نبرد حاضر می‌شد و آمنهوتپ دوم در حالی که سوار بر ارابه بود به شکار شیر می‌رفت. شیر نیمیان در یونان و روم باستان نمادین بود. این شیر در صورت فلکی برج اسد به تصویر کشیده می‌شد و طبق افسانه‌ها، هرکول پوست آن را بر تن می‌کرد. شیر همچنین نمادی همیشگی در میان‌رودان بود و در میان سومریان و آشوریان و بابلیان به عنوان نمادی استوار از شاهنشاهی نگریسته می‌شد. شیر بابلی موتیف، که به شکل یک تندیس پیدا شده‌است، اغلب بر دیوارها نقاشی می‌شد و از آن با نام "شیر گام‌زنان بابل" یاد می‌شود. این بابل بود که در آن بنا بر کتاب‌های عهد قدیم، دانیال پیامبر از دخمه شیرها سالم بیرون آمد. ماحس
اولین حضور ثبت شده از ماحس مربوط به پادشاهی جدید مصر باستان می‌باشد. برخی از مصرشناسان اظهار داشته‌اند که ماحس منشأ خارجی داشته‌است. در واقع شواهدی وجود دارد که او ممکن است مشابه با شیر خدا پرستش شده در نوبیا و صحرای غربی مصر باشد. دیونیسوس
دیونیسوس یا دیونیزوس نام ایزدی در اساطیر یونان که دارای دو ریشه مجزا است، از طرفی او ایزد شراب، زراعت انگور، قداست می، ناظر بر جشن‌های مقدس و حاصلخیزی طبیعت است و از طرفی دیگر "دیونیسوس" نشان‌دهندهٔ ویژگی‌های برجسته هنر ادیان مختلف همانند کسانی که در الوزیس به عبادت می‌پرداختند. او بزرگترین خدای جهان یونانی (هلنیستی) متأخر است، که در آن پرستش او با مراسمی پرزرق و برق همراه بود و آن نوعی وعده رهایی محسوب می‌شد. دیونیسوس را اغلب با ساتیرهای مذکر و مؤنث و مائنادها (ایزد کشتزاران) نشان می‌دهند. او همچنین ایزد شهوت است، از این رو، بسیاری از پرستشگاه‌ها به نام او بودند و جشن‌ها با نام او برگزار می‌شدند. هکاته
هکاته در اسطوره‌های یونان، از ایزدبانوان یونانی و مرتبط با چهارراه‌ها و جهان‌زیرین است. او اغلب دارای سه سر به تصویر کشیده می‌شود: یکی سگ، دیگری مار و سومی اسب. اکثر مواقع تصویر نادرستی از او به عنوان ایزدبانوی افسونگری یا شیطانی ارائه شده‌است، اما او در زمان خود اعمال خوب و پسندیده‌ای انجام داده بود. شیر (گربه‌سان)
بررسی‌های تازه انجام گرفته و منتشر شده در سال ۲۰۱۴ نشان داده‌اند که نیاکان شیرهای امروزی حدود ۱۲۴ هزار سال پیش زندگی می‌کردند. گونه امروزی شیر ("Panthera leo") نخست در شرق و جنوب آفریقا ظاهر شد. در دوران پلیستوسن پسین شیرهای ساکن جنوب یا شرق قاره آفریقا با گذر زمان از بقیه جدا شده و روند تغییر خود به نسبت شیرهای ساکن شمال و غرب آفریقا را آغاز کردند. وجود دو رودخانهٔ بزرگ نیل و نیجر باعث شد که این دو گروه از شیرها از هم دور بمانند. "Panthera leo" در حدود ۲۱ هزار سال پیش به خارج از قاره آفریقا پا گذاشت و در نهایت به شبه‌قاره هند رسیدند. حدود ۵ هزار سال پیش نیز گروه دیگری از شیرها از آفریقا مهاجرت کرده و به ایران رسیدند. این نسل از شیرها امروزه منقرض شده‌اند. آدونیس
اَدونیس (Ἄδωνις)، در اسطوره‌های یونان، نماد طبیعت و تجدید حیات سالانهٔ آن است. پسر کینوراس از دخترش مورها بود. وی جوانی زیبارو و معشوق آفرودیته بود. آرس که به آدونیس حسد می‌برد، به صورت گراز آمد و او را کشت. از خون آدونیس گل شقایق می‌روید و آفرودیته به غم می‌افتد. آفرودیته از پرسفونه خواست تا اجازه دهد آدونیس هر سال، چهار ماه در بهار زنده شود و به زمین بازگردد و از این‌رو آدونیس نماد تجدید حیات طبیعت است. دوشیزه (صورت فلکی)
این صورت فلکی نزد یونانیان باستان نیز الهه باروری " دیمتر " (Demeter) یا دخترش " پرزفون " (Persephone) به شمار می‌رفت. خدای خدایان " زئوس " به خدای زیرین " هادس " (hades) قول داده بود که این دختر را به همسری او درآورد و " هادس " دختر را فریفته و ربوده بود. الهه " دیمتر " با از دست دادن دخترش خیلی غمگین شد و درختان و زمین‌های کشاورزی را خشکاند. بالاخره " زئوس " تصمیم گرفت برای جلوگیری از قحطی و گرسنگی انسانها اجازه دهد که " پرزفون " دو سوم سال را نزد مادرش بر زمین و یک سوم دیگر را نزد همسرش در جهان زیرین به سر آورد. به محض آن که پرزفون به زیرزمین می‌رفت، هوا سرد و بارانی می‌شد، برگهای درختان می‌ریختند، بارش برف آغاز می‌شد و زمستان از راه می‌رسید. زمانی که پرزفون دوباره به روی زمین بازمی‌گشت، همه جا سبز می‌شد و بهار آغاز می‌شد. به این ترتیب صورت فلکی سنبله تغییر فصلها را نیز به خاطر می‌آورد. عقاب
عقاب‌ها به خاطر نیرویی که دارند، در بسیاری از فرهنگ‌ها از زمان تمدن بابل گرفته تاکنون به عنوان نماد جنگ و نیروی پادشاهی شناخته شده‌اند و تمثال آن‌ها بر روی بسیاری از سکه‌ها، بناها و نشان‌های به جا مانده از تمدن یونان و روم باستان دیده می‌شود. امروزه نیز بسیاری از کشورهای دنیا در نشان‌های ملی خود از تصویر عقاب استفاده کرده‌اند. خر عیسی
از دیدگاه عطار نیشابوری و نمادشناسی او، خر نماد نفس و تن است و عیسی مظهر جان. عطار در منطق الطیر می‌گوید: شیر و خورشید
شیر همواره به صورت برجسته، تندیس‌ها، سردیس‌ها، کاسه‌ها، جام‌های زرین و سیمین، در دوره‌های هخامنشی، اشکانی و ساسانی دیده شده‌است. شیر پیوند نزدیکی با شاهنشاهی در ایران داشته‌است؛ ردیف‌هایی از شیران زینت بخش تخت و ردای شاهان هخامنشی بوده‌است. تاج آنتیوخوس یکم، شاه پارسی‌تبار کوماژن (حک: ۳۴–۶۹ پیش از میلاد) با تصویر شیر تزیین شده بود. در نقش برجسته مراسم اعطای مقام در نقش رستم، اردشیر یکم زرهی با تصویر شیر به تن داشته‌است. شیر، نقش تزیینی مشابهی برای عضدالدوله دیلمی داشته‌است. در برخی از گویشهای شرق ایران، واژه شاه، شیر خوانده می‌شود. ادعای مهر شیر و خورشید دوره هخامنشی
بگفته سیمو پارپولا استاد آشورشناسی، این مهر ظهور آناهیتا به شاه را نشان می‌دهد. این مهر که احتمالاً توسط هنرمندی یونانی در حاشیه دریای سیاه ساخته شده‌است. هر چند لباس و تاج آن ایرانی است اما سایر جزئیات نسخه‌ای از کارهای قدیمی تر دارد که سابقه چندین قرنی در آشور دارد. سنت چنین نگارگری‌هایی معمولاً سنتی طولانی در آشور داشته‌است و ظهور ایشتار سوار بر شیر بر شاه و یکی از خاندان سلطنتی را نشان می‌دهد. اهمیت این نشان از این جهت است که نمونه‌ای از تلفیق فرهنگهای گوناگون و همچنین نمونه‌ای از چگونگی انتقال اعتقادات و فرهنگها از یک تمدن به تمدنی دیگر است. هراکلس
استعداد او قدرت شگفت‌انگیز و شجاعتی بود که داشت، اما از دانش و خرد بهره چندانی نداشت. هنگامی که در گهواره بود دو مار را خفه کرد و در سنین نوجوانی توانست شیری را از پا درآورد. او هرگز در هیچ‌یک از شهرهایی که به ماجراجویی می‌پرداخت، مقیم نشد و سرگردانی‌های او باعث شد فراسوی مرزهای یونان، مثل آفریقا و آسیای صغیر را درنوردد. "هراکلس" در دوران باستان محبوبیت فراوان داشت، و موضوع داستان‌ها و آثار هنری بی‌شمار بود. هر چند منسجم‌ترین منابع ادبی مربوط به دلاوری‌های او به قرن سوم بازمی‌گردد، اما منابع پراکنده، و شواهد به دست آمده از منابع هنری روشن می‌سازند که اغلب ماجراهای او اگر نه همهٔ آن‌ها از نخستین دوران‌ها معروف بوده‌است. از مشخصه‌های "هرکول" می‌توان به سلاحش که گرزی بود از جنس چوب زیتون و لباسی که از پوست شیر درست شده بود اشاره کرد. خورشید
خورشیدایزد یا خورشید پروردگار نگاه سپنت آمیز و پرستش خورشید بدستاویزی مردمان کهن و ورجاوندی خورشید بوده‌است برخ از مردمان خورشید را خدا و افرینشگر می‌پنداشتند. در دوره آشوریان، شَمَش خدای آفتاب آشوریان و بابلیان که در حماسه گیلگمش از آن یاد می‌شود. در یونان باستان، هلیوس در اساطیر یونانی، ایزد و نماد خورشید است. او همچنین حامی و نگهبان سوگندها و موهبت بینایی به‌شمار می‌رفت. او پسر تایتان هیپریون و تئا، برادر سلنه (ماه) و ائوس (سپیده‌دم) بود. در مسیحیت خورشید نمادی از عیسی مسیح و مریم مقدس است. خورشید، به عنوان منبع نور، حرارت و انرژی، نمایانگر تنویر، روشنایی، سر افرازی و تکریم معنوی بود. خورشید جزو نمادی پشت شیر در پرچم صفویه، بوده‌است. اینتی خورشید مقدس اینکاها بود و اینک نشان و الگوی ملی اینکاها محسوب می‌شود. خورشید مه نمادی ملی در کشورهای آرژانتین و اروگوئه است و در پرچم‌ها و نشان‌های ملی هر دو کشور جای دارد. در آفریقا مخک در اساطیر مردم گوانچه تنریف، خدای خورشید و مادر روشنایی بوده‌است. آندروکلس
آندروکلِس Androcles یا آندروکلوس Androclus، شخصیتی افسانه ای در روم باستان، که ابتدا برده یا غلام قنسول روم بود و داستان دوستی او با یک شیر درنده و تنومند، داستانی دلپذیر و معروف به‌شمار می‌آید. البته برخی معتقدند که این شخصیت، ممکن است به‌طور کامل داستانی و غیرواقعی نباشد و در تاریخ روم جایی داشته باشد. بخصوص که در داستان‌های مربوط به او، وی را به عنوان برده‌ای توصیف کرده‌اند که در اوایل قرن اول میلادی، در امپراتوری روم می‌زیسته، و امپراتور معاصر با او، تیبریوس یا احتمالاً کالیگولا بوده‌است. اساطیر یونانی
زئوس نیز گرفتار همین نگرانی شد، و بعد از پیش‌گویی دربارهٔ فرزند اولین همسرش متیس، که قرار بود خدایی بزرگ‌تر از زئوس را به دنیا آورد، او را بلعید. . متیس در آن زمان آتنا را در شکم خود داشت، و در نهایت بعد از رشد کامل به صورت زنی کامل و سراپا پوشیده در زره و اسلحه، از پیشانی زئوس خارج شد. نمادهای ملی ایران
شیردال یا گریفین (در پارسی میانه: بَشکوچ) گریفین یک کیمرا یا یک موجود اسطوره‌ای ترکیبی است. این موجود افسانه‌ای دارای بدن شیر و بال و سر عقاب است؛ بنابراین پادشاه حیوانات و پرندگان را به تصویر می‌کشند. آنها همچنین ممکن است گوش اسب داشته باشند. گریفین‌ها که از قدیم‌الایام به حفاظت از گنجینه‌ها و دارایی‌ها شناخته شده‌اند، محافظانی در برابر شر، سعایت و جادو نیز هستند. گریفین که در برخی از کلیساها مجسمه‌اش ساخته شده، در نمادپردازی مسیحی شناخته شده‌است و هم الوهیت و هم انسان را به تصویر می‌کشد. پن (اسطوره‌شناسی)
پن اوقات خود را به شادی و رقص و آواز می‌گذراند. نی را از ابداعات او می‌دانند که به یاد عشقش سورینکس می‌نواخته است. پن در اساطیر روم با فائنوس مطابق است. شکل ظاهری "پن" به مانند مردی دارای شاخ، پاها و دمی شبیه به بز، انبوهی از ریش، بینی پهن و کوتاه و گوش‌هایی نوک تیز به تصویر کشیده شده‌است. او اغلب در کنار ایزدان روستایی یکی از همراهان دیونیسوس به شمار می‌رفت. او به شکل بزی در جنگل‌ها و کوه‌ها، حوری‌ها را دنبال می‌کرد. در جنگ بزرگ میان خدایان و تایتان‌ها، زمانی که تایتان‌ها در حال پیروز شدن بودند، پن فریاد جنگی سر داد که باعث ایجاد ترس در تایتان‌ها شد و عده‌ای از آن‌ها را فراری داد، به همین دلیل است که کلمه‌ی پنیک به معنی "ترس،" ریشه از نام او دارد. او همچنین ایزدِ باروری، شهوت، تمایلات نفسانی و نیروی تولیدی نرینه است. "پن" مورد پسند دیگر ایزدان یونانی نبود. سیمارگل
"سیمارگل" به شکل شیر، یا سگی بالدار تصویر می‌شد، که هم نام و هم تصویرهای او برگرفته از اقوام سکاها و سرمتی است که منشأ ایرانی دارد و می‌توان ردش را تا پرندهٔ افسانه‌ای ایران باستان، یعنی سیمرغ دنبال کرد: بخشی پرنده، بخشی سگ، بخشی شیر یا شیردال. سازگار با روایت ایرانی این افسانه، که وقتی سیمرغ بال‌هایش را به هم می‌زند بذرهای گیاهان پراکنده می‌شوند، عقیده بر این است که "سیمارگل" ولادیمیر ایزد غلات و سبزیجات بوده است. بعضی دستبندهای به دست آمده از کی‌یف که به قرن‌های دوازدهم تا سیزدهم تعلق دارد، منقش به موجود بالدار عجیبی هستند که گاهی چنگال‌ها و سر یک سگ را دارد و گاهی بیشتر شبیه به شیردالی با سر عقاب است و به نقش‌های سیمرغ بر ظروف سیمین و زرین ایران باستان شباهت دارد. شیمر
در اغلب آثار هنری یونان، مینوس (کرت)، میسین و اسطوره‌های این سرزمین تیفون از دشمنان زئوس در اسطوره‌های جانشینی و پدر یا نیای همه غولان اسطوره‌ای یونان است. این ویژگی و تعارضات مربوط به غول‌ها غالباً از روایت‌های آیینی خاور نزدیک و جایگاه غول پهلوانان کهن متأثر است. در هنر یونان دوره اصلی غول‌ها و پیدایی گورگون‌ها (هماه یا بدون پرسه)، ابوالهول‌ها، سیرنها، و گاه شیمرها در سده هفتم و اسطوره‌های آنان به زمانی دورتر بازمی‌گردد. شیمر یا خیمایرا یا کیمایرا بر کوه خیمایرا در تائوروس می‌زیست. او باید نماد تجسم آتش آتشفشان‌ها باشد که هنوز نزدیک قله می‌سوزد. گفته شده‌است که شکل خیمایرا، تمثیلی از کوه آتشفشان است که بر آن، گویا با آتشی در ستیغ‌اش، شیران و بزها در دامنه‌اش پرسه می‌زنند و مارهایی در پای کوه هستند. شیر (گربه‌سان)
شیرها از گذشته‌های دور تاکنون توسط انسان‌ها در اسارت نگهداری می‌شوند. رومیان از آن‌ها در بازی‌هایشان بهره می‌گرفتند. شیرها همچنین به صورت دایمی در مجموعه باغ‌های وحش خصوصی، که نیاکان باغ‌وحش‌های امروزین بودند، سده هجدهم در غرب نگهداری می‌شدند. در آمریکا، نخستین شیری که در معرض تماشای همگانی قرار گرفت در سال ۱۷۱۶ در بوستون به نمایش گذاشته شد. با افزایش علاقه به شیرهای نمایشی و به کار بردن آن‌ها در سیرک‌ها، پرورشگاه‌های ویژه شیرها نیز راه‌اندازی شد. شیر ایرانی
شیر در گذشته در دشت‌های ایران بسیار فراوان بود و نماد ملی ایران هم محسوب می‌شد. بیهقی در قرن چهارم و پنجم هجری حوالی بلخ را به عنوان شکارگاهی معرفی می‌کند که مسعود غزنوی به شکار شیر می‌رفته و در یک روز ۸ شیر شکار کرده‌است که البته با توجه به ادوات شکار آن روزگار، کمی غریب و اغراق‌آمیز به نظر می‌رسد. حمدالله مستوفی هم در ۷۴۰ هجری قمری کامفیروز در نزدیکی شیراز را معدن شیر توصیف کرده‌است. شیرهای سنگی
در تاریخ ساختِ تندیسِ شیر، اختلاف نظر است. در هنر ایران، شیر همواره با خورشید به عنوان نماد ملی ایرانیان محسوب می‌شد، که اشاره به ساکن شدن قدرت در خورشید دارد. این جانور، تقریباً در کلیه تمدن‌های خاور نزدیک، به عنوان سمبل قدرت و شجاعت به کار رفته‌است. اساطیر یونانی
در مرکز اساطیر یونانی، ایزدانی وجود داشتند که گفته می‌شد بر روی المپ، بلندترین کوه یونان زندگی می‌کردند. ایزدان و ایزدبانوهای المپ شبیه به مردان و زنان بودند (اگرچه آن‌ها این اختیار را داشتند تا شکل خود را به حیوانات یا چیزهای دیگری تغییر دهند) که بر طبق بسیاری از افسانه‌ها آن‌ها نسبت به احساسات و عواطف انسان‌ها آسیب‌پذیر بودند. دوازده ایزد اصلی المپ‌نشین در اساطیر یونانی شامل: زئوس پادشاه و پدر تمام ایزدان، هرا ملکهٔ ایزدان و الههٔ ازدواج و زنان، آفرودیته الهه عشق و زیبایی، آپولو ایزد شعر و موسیقی، آرس ایزد جنگ یونانی، آرتمیس الهه شکار و حیوانات، آتنا ایزدبانوی عقل و خرد، دمتر الهه کشاورزی و حاصلخیزی، دیونیسوس ایزد شراب و جشن، هفائستوس ایزد آتش و آهنگری، هرمس ایزد پیغام‌رسان و پوزئیدون ایزد دریاها بودند. گاهی وقت‌ها ایزدان دیگری همچون هادس، هستیا و اروس را نیز جزوه المپ نشینان برمی‌شمارند.