تپه‌های باستانی سیلک در کجا واقع شده است؟
تپه سیلک
سیَلْک نام نخستین تمدن ایرانِ مرکزی در کاشان است. محوطهٔ باستانی سیلک که در منطقهٔ فینِ کاشان واقع شده قدمتی در حدود بیش از هشت هزار سال دارد. این تپه دراصل ویرانه‌های زیگورات باستانی ایران است. تپه سیلک
محوطه باستانی سیَلْک در پهلوی جنوب غربی کاشان و در سمت راست جاده کاشان به فین قرار دارد و از دو تپهٔ شمالی و جنوبی که در فاصله ۶۰۰ متری یک‌دیگر قرار دارند و دو گورستان تشکیل شده‌است. معماری نوسنگی و مس‌سنگی در ایران
در اواخر عصر نوسنگی، سیَلْک در جنوب غربی کاشان به مهم‌ترین سکونت‌گاه فلات مرکزی ایران تبدیل شد. سیلک از دو تپه با فاصلهٔ ۶۰۰ متر تشکیل شده که تپهٔ شمالی در هزارهٔ ۵ و ۶ پیش‌ازمیلاد در دو دورهٔ مختلف و تپهٔ جنوبی در هزارهٔ ۴ پیش‌ازمیلاد تا ۲۸۰۰ سال پیش (عصر برنز) مسکون بوده‌است. در دورهٔ اول تپهٔ شمالی (۸٫۲۰۰ تا ۷٫۵۰۰ سال پیش)، بناهای گلی بدون پی‌ریزی با دیوارهای چینه‌ای با ضخامت‌های مختلف از گل ساخته‌شده بودند. مرده‌ها در کف اتاق یافت شده‌اند که به حالت خمیده و عموماً در جهت شرقی-غربی دفن می‌شده‌اند. به نظر می‌رسد ساکنان آغازین سیلک شکارچی-گردآورندگانی بودند که به تدریج به کشاورزی و دامداری و یکجانشینی روی آوردند. معماری پیشاتاریخی در ایران
در اواخر عصر نوسنگی، سیَلْک در جنوب غربی کاشان به مهم‌ترین سکونت‌گاه فلات ایران تبدیل شد. سیلک از دو تپه با فاصلهٔ ۶۰۰ متر تشکیل شده که تپهٔ شمالی در هزارهٔ ۵ و ۶ پیش‌ازمیلاد در دو دورهٔ مختلف و تپهٔ جنوبی در هزارهٔ ۴ پیش‌ازمیلاد تا ۲۸۰۰ سال پیش (عصر برنز) مسکون بوده. در دورهٔ اول تپهٔ شمالی (۸٫۲۰۰ تا ۷٫۵۰۰ سال پیش)، بناهای گلی بدون پی‌ریزی با دیوارهای چینه‌ای با ضخامت‌های مختلف از گل ساخته‌شده بودند. مرده‌ها در کف اتاق یافت شده‌اند که به حالت خمیده و عموماً در جهت شرقی-غربی دفن می‌شده‌اند. به نظر می‌رسد ساکنان آغازین سیلک شکارچی-گردآورندگانی بودند که به تدریج به کشاورزی و دامداری و یکجانشینی روی آوردند.
تپه سید خلیل
تپه سید خلیل مربوط به دوره نوسنگی - عصر آهن - دوره اشکانیان - سده‌های میانه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان کرمانشاه، بخش کوزران، دهستان سنجابی، ۱/۵ کیلومتری شرق روستای خورنه سفلی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۲۴۲۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. سگزآباد
تپه سگزآباد واقع در دشت قزوین در منطقه بوئین زهرا یکی از تپه‌های باستانی ایران است که به اواخر هزاره دهم پیش از میلاد تا دوره هخامنشی بازمی‌گردد. آثار بدست آمده از این تپه به هزاره دوم پیش از میلاد تا دوره هخامنشی برمی‌گردد. همچنین در این دوره استقرار عصر آهن نیز مشهود است. تپه سگزآباد یکی از قدیمیترین مناطق سکونت و یکجانشینی انسان در فلات ایران است. انسان‌هایی که حتی با فناوری ذوب فلزات هم آشنایی داشتند. تپه سگزآباد یکی از تپه‌های سه‌گانه باستانی ای می‌باشد که در فاصله‌ای نزدیک به هم در منطقه بوئین زهرا در جنوب شرقی استان قزوین قرار گرفته‌اند. این سه تپه بنام‌های تپه زاغه، تپه قبرستان و تپه سگزآباد با قدمتی بین هفت تا نه هزار سال، یکی از قدیمیترین سایت‌های باستان‌شناسی دنیا می‌باشند. کاشان
نزدیک به ۱۰ هزار سال پیش و در پی دگرگونی‌هایی که از لحاظ آب و هوایی در فلات ایران رخ داد، زندگی روستانشینی، دامداری و کشاورزی گسترش یافت. آثار کهن‌ترین مردم کشاورز و دامدار منطقه در دو مکان سیلک و شورابه در کاشان یافت شده‌است. سیلک یکی از مکان‌های تاریخی پس از تمدن جیرفت کرمان در فلات ایران است که مدارک نوشته از دوران مادها در آن پیدا شده ولی خطی که هم‌زمان با آغاز تاریخ در ایلام به وجود آمده‌بود، با نام پروتو ایلامی شناخته شده پس از رها شدن این پایگاه بازرگانی از میان رفت. گوبکلی‌تپه
گوبکلی‌تپه (به ترکی Göbekli Tepe، به کردی Girê Mirazan یا Xirabreşkê) در استان شانلی‌اورفه ترکیه و نزدیکی مرز سوریه قرار دارد. این تپه به‌عنوان کهن‌ترین مکان پرستش و رسوم دینی شمرده می‌شود، که تاریخ دوازده‌هزارسالهٔ آن گواهی یافتن اولین مکانی است که بشر در آن به تعداد زیادی زیسته‌است. این اثر تاریخی، باید کار گروه عظیمی انسان در آن منطقه باشد. صادق ملک شهمیرزادی
ملک شهمیرزادی سرپرستی کاوش‌های بسیاری در محوطه‌های سگزآباد، زاغه، پوئینک ورامین، آق‌تپه استان گلستان را برعهده داشت. بعد از بازنشستگی، در سال ۱۳۸۰ از سوی سازمان میراث فرهنگی کشور، مامور کاوش در سیلک به مدت ۵ سال (تا سال ۱۳۸۵) شد. او هر ساله گزارش کاوش های سیلک را در مجلدی به وسیله انتشارات پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری منتشر می کرد. مهم‌ترین دستاورد او در این کاوش‌ها، کشف زیگورات (نیایشگاه) سیلک است. محوطه‌ای که رومن گیرشمن موفق به کشف آن نشده بود. تپه باستانی سلطان‌آباد
سلطان‌آباد شامل دو تپه باستانی به فاصله ۳۰۰ متر واقع در مو قعیت روستای سلطان آباد از توابع شهرستان ساوجبلاغ، استان تهران. قدمت این محوطه باستانی از دوران پیش از تاریخ تا اواخر دوره صفوی را در بر می‌گیرد.شامل سفالهایی با خمیره‌ها و پوشش‌های خاکستری نخودی و قرمز، سفالهای لعابدار مربوط به دوران اسلامی بیشتر در شرق و جنوب تپه. تپه باستانی ملک‌آباد
تپه باستانی ملک‌آباد در روستای ملک‌آباد از توابع شهرستان ساوجبلاغ، بخش چهارباغ واقع گردیده است. ارتفاع این تپه در حال حاضر ۳ متر می‌باشد. شامل قطعات سفالی آجری و نخودی دوران اسلامی. این تپه در سال ۱۳۷۸ توسط هیئت باستانشناسی میراث فرهنگی کرج گمانه زنی شد که حاصل آن کشف یک تنور قدیمی و تعداد زیادی از سفالینه‌های مربوط به ادوار مختلف تاریخی بود. تپه سیلک
در سال ۱۳۸۰ خورشیدی دکتر صادق ملک شهمیرزادی از سوی سازمان میراث فرهنگی ایران جهت کاوش به منطقه فرستاده شد. گروه کاوش طی ۵ فصل کاوش که تا سال ۱۳۸۵ ادامه داشت، به نتایج جدیدی دست یافتند که در مجلدهای زیر به انتشار رساندند. هر شش مجلد، توسط پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری، چاپ و منتشر شد. در طی کاوش‌های این گروه نیایشگاه سیلک که به زبان اکدی زیگورات نامیده می‌شود، کشف شد. این پرستشگاه را رومن گیرشمن (کاشف زیگورات چغازنبیل) نتوانسته‌بود پیدا کند. تپه اسیلیه
تپه اسیلیه مربوط به عصر مس - دوره اشکانیان - سده‌های میانه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان ملایر، بخش سامن، دهستان سامن، ۱/۵ کیلومتری جنوب غرب شهر سامن واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۳۷۰۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. تپه سیلک
اندیشهٔ زایش و مرگ یکی از نخستین اندیشه‌های فلسفی ایرانی‌ها بود. آن‌ها مرگ را تولد دیگر می‌دانستند و از اینرو درگذشتگان را به شکلی که کودک در شکم مادر دارد با پاها و دست‌های جمع شده بر روی سینه بخاک سپردند تا بهمان گونه که به این دنیا آمده‌اند به دنیای دیگر وارد شوند. بر روی گور که آن را همچون خانهٔ آخرت می‌پنداشتند سنگ‌ها و الواح گلی به صورت خرپشته و شیروانی مانند گذاشته شده‌است و این ادامهٔ سنت خانه‌سازی آن‌ها در مناطق باران‌خیزی است که از آنجا کوچ کرده‌بودند. این روش بام‌سازی در نخستین گورهای دوران هخامنشی مانند آرامگاه کورش نیز دیده می‌شود و نمودار آن است که این قوم ایرانی پیش از آمدن به فلات ایران چندین سده در نواحی باران خیز ساحل غربی و جنوبی دریای خزر زیسته‌اند و از آن راه به فلات ایران رسیده‌اند.نماهایی از تپه سیلک آثار کشف‌شده از تپه سیلک: تپه شهرک
تپه شهرک مربوط به دوره ساسانیان -قرون اولیه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان بیجار، روستای شهرک سفلی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۴۷۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. تپه باستانی آغچه حصار
این محوطه باستانی در استان تهران، شهرستان ساوجبلاغ و در موقعیت روستای آغچه حصار از توابع بخش چهار باغ واقع گردیده است.کشفیات باستان شناختی شامل سفال‌های بسیار زیبای خاکستری را شامل می‌شود.خمیره سفال‌ها بیشتر خاکستری و نخودی و قرمز و پوشش آن‌ها خاکستری و نخودی رنگ است.احتمالا با وجود سفال‌های خاکستری یک دوره اجتماعی در عصر آهن داشته‌است. تپه بیوک گول یک جنوبی
تپه بیوک گول یک جنوبی مربوط به کالکولتیک (مس‌سنگی) - هزاره اول (پیش از میلاد) - دوره اسلامی است و در شهرستان تکاب، بخش تخت سلیمان، دهستان چمن، روستای همپا واقع شده است. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۶۷۸۵ به عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. تپه شاهوک
تپه شاهوک یا تپه شاوک مربوط به عصر مس - هزاره سوم قبل از میلاد - هزاره اول قبل از میلاد است و در شهرستان سرپل ذهاب، بخش مرکزی، دهستان حومه سرپل، ۶۰۰ متری جنوب شرقی روستای دستک علیا، ۱/۵ کیلومتری شمال غرب روستای سرابله واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۷۱۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.متاسفانه طی سالهای اخیر بارها توسط غارتگران آثار تاریخی حفاری شده است. تپه دستک علیا ۲
تپه دستک علیا ۲ مربوط به عصر مس - عصر مفرغ - است و در شهرستان سرپل ذهاب، بخش مرکزی، دهستان حومه سرپل، ۱/۲ کیلومتری شرق و شمال شرقی روستای دستک علیا واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۴۷۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. تپه کلوتک
تپه کلوتک مربوط به سدهٔ ۸–۶ ه.ق است و در شهرستان ارومیه، بخش سیلوانه، دهستان ترگور، روستای شیخ شمزین واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۳۵۲۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. تپه شرف الدین
تپه شرف الدین مربوط به هزاره ۱ (پیش از میلاد) - دوره اشکانی - دوره ساسانی است و در شهرستان نظرآباد، بخش تنکمان، دهستان تنکمان، ۱۲۰۰ متری جنوب روستای حاجی بیک واقع شده است. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۶۹۷۰ به عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. تازی ایرانی
دیگر یافته‌های کهن حضور سگ‌های تازی را در منطقه‌ای یافتند که قدیمی‌ترین محل سکونت بشر در دشت بود. (نیازمند منبع) در تپه‌های باستانی سیلک، واقع در نزدیکی شهر کاشان، علاوه بر استخوان حیوانات اهلی دوران پیشین، استخوان‌های یک سگ تازی نیز به دست آمد که متعلق به هزاره چهارم پیش از میلاد بود. تپه سیلک
«در نیمهٔ اول هزارهٔ نخستینِ پیش از میلاد، گورهای ایرانی وضع بهتری به خود گرفت و بامی برفراز آن با دو شیب متضاد شبیه به شیروانی امروزی تعبیه کردند و مجموعاً جمجمه‌هایی که از این گورها به دست آمده‌است مربوط به مردمی با جمجمه‌های گرد می‌شود. طبق تحقیقات جدید در مزارهای قدیمی سیلک مسلم شده‌است که مردم آن زمان شامل دو طبقه بوده‌اند. نخست طبقه اشراف و درباریان و سپاهیان که همراه جسد آن‌ها اشیای قیمتی بسیار دیده می‌شود، دیگر طبقه دهقانان و روستاییان و پیشه‌وران و شاید بومیان آن سرزمین که گورهای آن‌ها محقر و بدون بام شیب‌دار و دربردارنده اشیایی ساخته شده از مفرغ است.» تپه لنگکها
تپه لنگکها مربوط به دوره اشکانیان - دوره ساسانیان است و در شهرستان زهک، بخش جزینک، دهستان خمک، ۵ کیلومتری شمال شرقی روستای خمک واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۰۳۵۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. چلیک تپه‌سی
چلیک تپه‌سی مربوط به هزاره اول قبل از میلاد است و در ۵ کیلومتری شمال غربی هادیشهر محدوده گَرگَر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۷۴۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. تپه ته کندوک کلاته سلیمان
تپه ته کندوک کلاته سلیمان مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان تا است و در شهرستان سربیشه، روستای کلاته سلیمان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۷۹۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. شهرستان تاکستان
تپه سلک (به تاتی: "زلکه تپه"): سلک یعنی سفال، هر ظرفی که از جنس سفال باشد. این تپه در جنوب خاوری تاکستان و در ناحیه شمال باختری تپه خندا و در حدود ۴ کیلومتری آن واقع است. تپه سلک دارای مساحت تقریبی یک هکتار و بلندی آن به ۷متر می‌رسد. با توجه به شیب ملایم زمین‌های پیرامون تپه و آثار برجای مانده از حفاری‌های ناشیانه و… بنظر می‌رسد که مساحت تپه یاد شده، بسیار بیشتر از مساحت کنونی آن بوده‌است اما در طول زمان به علت عوامل طبیعی و انسانی از بین رفته وبخش‌هایی از آن درناحیه شمال خاوری به زراعت و باغداری اختصاص یافته‌است! و… تپه سورمعلی ۳
تپه سورمعلی ۳ مربوط به سده‌های اولیه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان تاکستان، روستای سینک واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۱۷۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. تپه حسین
تپه حسین مربوط به سده‌های میانه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان پل‌دختر، بخش مرکزی، دهستان جایدر، ۳۰۰ متری جنوب غرب روستای هلوش واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۴۳۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. تپه بویوک
تپه بویوک مربوط به سده‌های اولیه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان خدابنده، بخش مرکزی، روستای بلگه شیر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۹۲۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. تپه سیلو
تپه سیلو مربوط به هزاره اول قبل از میلاد است و در شهرستان نقده، بخش محمدیار، دهستان المهدی، شهرک المهدی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۳۶۰۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. تپه کانی هنگ زال
تپه کانی هنگ زال مربوط به کالکولتیک (مس‌سنگی) ـ هزاره اول (پیش از میلاد) - دوره اسلامی قرن ۶ تا ۸ ه.ق است و در شهرستان تکاب، بخش تخت سلیمان، دهستان ساروق، روستای خارخار واقع شده است. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۶۷۷۳ به عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. تپه باستانی نمکلان
این تپه باستانی در موقعیت روستای نمکلان از توابع شهرستان ساوجبلاغ، بخش سعید آباد واقع گردیده است. ارتفاع تقریبی این تپه حدودا 2 متر است که در اثر فرسایش طبیعی ارتفاع آن کم شده‌است. محوطه تپه شامل سفال‌هایی بدون نقش و ساده و سفال‌های لعابدار با لعاب سبز و آبی رنگ دوره اسلامی است. کشفیات گذشته حاکی از وجود این منطقه به عنوان منطقه مسکونی است. تپه قرق
تپه قرق مربوط به عصر مس - مفرغ است و در شهرستان بروجرد، بخش مرکزی، دهستان شیروان، روستای قرق واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۳۸۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. از نظر باستان‌شناسی، تپه قرق مهمترین تپه باستانی بروجرد است و تا پنج طبقه لایه برداری و مطالعه شده است. اشکال هندسی و رنگ اخرایی سفال‌های کشف شده قدمت آن را با تپه گیان و کوهدشت لرستان همزمان می‌کند. در لایه‌های بیرونی، تک سفال‌هایی از دوره‌های بعدی از جمله اشکانیان هم در آن دیده می‌شود (ص. ۹). تپه علی
تپه علی مربوط به دوره اشکانیان است و در شهرستان شیروان، بخش مرکزی، دهستان زیارت، ۲ کیلومتری جنوب روستای قلجق واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۳۰۹۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. کول‌تپه زین‌آباد
کول تپه زین‌آباد (کلانکش) مربوط به هزاره اول و دوم ق.م. است و در شهرستان شبستر، بخش صوفیان، دهستان رودقات، ۱/۵ کیلومتری شرق روستای زین‌آباد و کلانکش واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۵۳۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. تپه سیلک
تپه سیلک در حقیقت ویرانه‌های قدیمی‌ترین زیگورات جهان و نیایشگاه مردمان باستانی ایران بوده که از گِل رس و سفال ساخته شده‌است. این مجموعهٔ تاریخی تا سال ۱۳۱۰ خورشیدی شناسایی نشده بود و در میان مردم کاشان به شهر نفرین شده معروف بود. تپه سیلک
«از ظروف سفالینی که در سیلک به دست آمده‌است تصاویر بز کوهی و اسب و خورشید و همچنین اشکال هندسی فراوان دیده می‌شود و از این اکتشافات نتیجه می‌گیریم که با وجود آنکه آهن و مفرغ در تهیه آلات و ادوات گوناگون به کار می‌رفته‌است صنایع کوزه‌گری و سفال‌سازی رونق خود را حفظ کرده‌است. در این‌گونه اشیاء تصاویر مردانی ملبس به نیم تنه کوتاه و کلاهخودی بر سر مشغول زدوخورد با یکدیگر دیده می‌شود.» تپه سیا چقا
تپه سیا چقا مربوط به هزاره دوم قبل از میلاد - دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان ملایر، بین روستای زنگنه علیا و سفلی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۰۳۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. تپه سالارآباد
تپه سالار آباد مربوط به دوره سلجوقیان است و در شهرستان کرمانشاه، بخش مرکز ی، دهستان رازآور، روستای سالارآباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۲۸۱۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. تپه کملک
تپه کملک مربوط به دوره اشکانیان - دوره ساسانیان است و در شهرستان زهک، بخش جزینک، دهستان خمک، ۷۰۰ متری روستای شاه بیک ملاشاهی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۹۶۴۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. تپه باستانی
تپه زاغه با وسعت حدود بیست هزار متر مربع در هشت کیلومتری شمال شرق دهستان سگزآباد از توابع شهرستان بویین زهرا قرار دارد. این تپه تقریباً گرد، و رأس آن کمتر از یک متر از سطح زمین‌های اطراف بالاتر است. در بررسی‌های اولیه این تپه، بقایای یکی از اولین اجتماعات کشاورزی به دست آمده که معرف یکی از مکان‌های اولیه استقرار در ایران است. تاریخ تقریبی استقرار در زاغه به اواخر هزاره ششم و هفتم ق. م برمی گردد و بعد از آن، این محل به کلی متروک شد و اهالی آن به مکانی دیگر مهاجرت کردند. به نظر می‌رسد تپه زاغه، قدیمی‌ترین بقایای باستانی را دربردارد و پس از متروکه شدن آن، استقرار در تپه قبرستان آغاز شده‌است. معماری بناهای زاغه اکثراً با چینه و خشت بوده و برای پوشش سقف آن‌ها از تیرهای چوبی استفاده شده‌است. برای پخت و پز نیز از انواع اجاق در اتاق‌ها بهره می‌جستند. سفال‌های تپه زاغه به رنگ قرمز یا نخودی با سطحی صیقل یافته‌است و اکثراً توسط سفالگران محلی در خارج از روستا پخته می‌شد. برخی از سفال‌های این تپهٔ منقوش، عمدتاً هندسی شکل است. سایر اشیای به دست آمده از این تپه عبارت‌اند از: تپه فردیس قشلاق جیتو
قدمت تپه فردیس را با تپه سیلک کاشان سنجیده اند و در اصل آثار کشف شده در این مکان تاریخی، هویتی جدید به دشت ورامین و حتی تهران بخشیده است . تپه باستانی ینگی امام
این محوطه باستانی شامل تپه ای به ارتفاع حدودی ۱۴ متر است که در حاشیه جاده قدیم هشتگرد به کرج و در سمت چپ ورودی شهرک ینگی امام واقع شده است. بیشتر سفالینه‌های مکشوفه مربوط به اوایل دوران اسلامی و مقداری هم سفالهای قرمز خشن مربوط به دوران تاریخی را شامل میشود. تپه قاموشوک
تپه قاموشوک مربوط به سدهٔ ۶–۸ ه.ق است و در شهرستان ارومیه، بخش سلیوانا، دهستان ترگور، ۳ کیلومتری غرب روستای گرده بلاج واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۳۳۱۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. پیشینه بابل
این محوطهٔ باستانی که در بخش شرقی روستای ابوالحسن‌کلای بابل جای گرفته، از دو تپه تشکیل شده‌است. یکی از تپه‌ها در بلندای ۱۰ متری و دیگری در بلندای ۷ متری از سطح زمین‌های پیرامون قرار گرفته‌اند. منوچهر ستوده، دربارهٔ قلعهٔ کتی در کتاب «از آستارا تا استارباد» می‌نویسد: "«خاک‌ریزی است دستی مدور بزرگ، بلندی آن در حدود ده متر از سطح زمین اطراف است. طرف شرقی آن برآمدگی بیشتری است که ظاهراً ارگ قلعه بوده‌است. سطح اراضی بالای این خاک‌ریز بیش از سه هکتار است. این قلعه به نام «شهرک» معروف بوده‌است»."در بررسی‌های سال ۱۳۸۹ در این محوطه، از تپهٔ «قلعهٔ کُتی» تکه‌هایی از گونه‌های خاکستری تیره، خاکستری روشن و سرخ سفال‌های شاخص عصر آهن یافت شد. در بخش شمال شرقی این محوطهٔ باستانی و به فاصلهٔ هزار متری از آن، بخشی از زمین‌هایی را که متعلق به محوطهٔ باستانی بود، برای حفر چاه خاک‌برداری کردند که از این‌جا هم مقدار فراوانی سفال به دست آمد. با توجه به پیداشدن تکه‌هایی از سفال‌های عصر آهن در قلعهٔ کتی، کارشناسان قدمت این تپه را تا ۵۰۰۰ سال تخمین می‌زنند. بالایک تپه
بالایک تپه در ازبکستان ، یک مکان باستان شناسی آسیای مرکزی که نقاشی های دیواری فراوانی دارد.این مکان یک عمارت استحکاماتی کوچک متعلق به یک قبیله شاهزاده هپتالی دارد.  به طور کلی قدمت آن کمی دیرتر از نقاشی در دیلبرجین است ، از اواخر قرن پنجم تا اوایل قرن هفتم پس از میلاد،  یا از اواخر قرن ششم تا اوایل قرن هفتم پس از میلاد.  نقاشی های «Balalyk tepe» بخشی از یک " مدرسه تخارستانی"است ، پس از آنها هنر سغدی پنجیکنت به ترتیب زمانی قرار گرفته است . تپه بالکین
این محوطه در ۴۰۰ متری جنوب روستای مهرچین و در حدود ۵۰۰ متری شرق روستای حصار شالپوش قرار دارد. بالکین وسعتی بیش از ۱۰ هکتار دارد و از آن به عنوان یکی از محوطه‌های بزرگ و مهم استقراری عصر آهن یاد می‌شود. مطالعه مقدماتی یافته‌های سطحی بالکین، وسعت و موقعیت قرارگیری آن، این محوطه را به یکی از محوطه‌های کلیدی مطالعات فرهنگ‌های عصر آهن در منطقه مبدل کرده‌است. سفال‌های به دست آمده از بالکین نشان از استقرار فرهنگ عصر آهن ۱، ۲ و ۳ در محوطه است. بر اساس یافته‌های سطحی محوطه باستانی بالکین در سراسر دوران آهن مسکون بوده. Burton-Brown: Barlekin. Privately printed, 1981. 138 pp[3][3] محوطه بالکین در تاریخ ۱۶/۲/۱۳۵۶ و با شماره ۱۴۱۶ در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده ولی در طول زمان، با خاک برداری‌ها، کاوش‌های غیرمجاز و تسطیح، قسمت‌های زیادی از آن از بین رفته‌است. در سال‌های اخیر قسمت‌های زیادی از غرب و مرکز محوطه تسطیح و خاک برداری شده و خاک آن به مصرف کوره آجرپزی سجاد که در جنوب تپه قرار دارد رسیده. ایل خزل
تیگلت-پیلسر در سال ۷۳۷ پ.م،برای دومین بار به زاگرس لشکر کشید و وارد سرزمین مادها می شود.وی در گزارش این لشکر کشی و دیگر متون خود که غالبا از کلخوی باستان به دست آمده اند در چهار کتیبه و همچنین در ادامه اسامی سرزمین های گیشسیم،خرخار،بیت سگبت،بیت ایشتر به کوه سیلخزی یا سیل هزو که دژ بابلی نیز خوانده می شده است اشاره می کند سیلخزی یا سیل هزو در شرق سرزمین مایشتا و در نزدیکی کوه الوند قرار داشته است مرکز مطالعات باستان شناسی دانشگاه تهران در شماره ی From Mount Silhazu to Mount Bikni موقعیت کوه سیلخزو را در همدان شناسایی نموده است. تل‌عفر
در ۱۰ کیلومتری جنوب باختری شهر تلعفر تپه‌های باستانی یاریم‌تپه نگاه‌دارندهٔ بازمانده‌هایی از فرهنگ حَلَفی مربوط به ۷ تا ۴۵۰۰ سال پیش و دوره‌های حسونه، حلف و عُبید است. تپه سله در ۲
تپه سله در ۲ مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان قزوین، روستای عباس‌آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۳۹۰۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. تیمایر
تیمایر (به لاتین: Hill of Tara) یک محوطه باستانی در جمهوری ایرلند است که در شهرستان میث واقع شده‌است. تپه‌های تارا یا تیمایر یک تپه و مکان دفن و تدفین باستانی در نزدیکی اسکرین ایرلند است. طبق سنت ، این مکان جایگاه تاج‌گذاری پادشاهان عالی ایرلند بود و در اساطیر ایرلندی نیز ظاهر می‌شود. تارا از بناها و بناهای بی شماری از نوسنگی تا عصر آهن تشکیل شده‌است. از جمله مقبره ای از گذرگاه ("تپه گروگان ها")، تپه‌های خاکسپاری، محوطه‌های گرد، سنگی ایستاده و خیابان تشریفاتی. همچنین یک کلیسا و یک قبرستان در تپه وجود دارد. تارا بخشی از منظره باستانی بزرگتر است خود یک اثر تاریخی ملی است که تحت مراقبت دفتر کارهای عمومی، آژانس دولت ایرلند قرار دارد. ارتفاع تپه تیمایر ۱۵۵ متر می‌باشد. تپه سیلک
برخورد دو قوم ایرانی و بومی را می‌توان در آثار باستانی بازمانده در تپهٔ سیلک کاشان به خوبی دید. در آنجا دو گروه متفاوت با دو نوع آداب و رسوم و فرهنگ متمایز دیده می‌شود. در سیلک نزدیک روستای پیش از تاریخ بومیان آثار یک دژ مستحکم که دارای کاخ و محلهٔ مسکونی و شهر مردگان است، دیده می‌شود. درگذشتگان قوم تازه‌وارد مانند بومیان در زیر اتاق‌های مسکونی بخاک سپرده نشده‌اند. آنان را در شهر مردگان به خاک می‌سپردند و لوازم زندگی آن‌ها را مانند ظرف، سفالینه، کلاه خود، اشیاء زینتی و لوازم مربوط به اسب را همراه آنان در گور می‌گذاشتند. بر روی سفالینه‌ها نقش اسب دیده می‌شود و این نشان آنست که اسب در زندگی آن‌ها اهمیت بسیاری داشته‌است. تپه سیلوه
تپه سیلوه مربوط به هزاره اول قبل از میلاد - سدهٔ ۸–۶ ه.ق است و در شهرستان پیرانشهر، بخش لاجان، دهستان لاهیجان غربی، روستای سیلوه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۳۵۲۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. تپه سید صادقی
تپه سید صادقی مربوط به عصر مس و سنگ - عصر آهن - دوره اشکانیان - دوره ساسانیان است و در شهرستان سرپل ذهاب، بخش مرکزی، دهستان حومه سرپل، ۱/۲۰۰ کیلومتری شرق روستای سرابله واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۴۷۹۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. تپه سیلوانا
تپه سیلوانا مربوط به سدهٔ ۸–۶ ه.ق است و در شهرستان ارومیه، بخش سیلوانه، شهر سیلوانه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۳۵۹۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. تپه تولکه
تپه تولکه مربوط به عصر آهن است و در شهرستان ابهر، بخش مرکزی، دهستان صایین قلعه، ۹۵۰ متری شمال روستای ارهان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۰۵۰۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. تپه گورستان سیلوه
تپه قبرستان سیلوه مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان پیرانشهر، بخش لاجان، روستای سیلوه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۶۴۲۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. کبیرکوه
حدود ۱۱ هزار سال پیش در سِیمَره، جایی در مرز استان‌های لرستان و ایلام کنونی، کبیرکوه با ارتفاع ۳۰۶۵ متری خود به دشت‌های اطراف مسلط بود، اما به ناگاه زمین‌لرزه‌ای اتفاق افتاد که تأثیر مستقیمی بر سرنوشت سنگ آهک‌های ۲۸ میلیون ساله این کوه داشت. این تکان‌های ناگهانی همراه با آب‌های زیرزمینی و شیب دامنه، دست به دست هم دادند تا ۲۷ میلیارد تن از این آهک‌ها از دامنه شمال‌شرقی کوه جدا شوند. سیلاخور
دشت سیلاخور به‌دلیل وجودمنابع آبی و کشاورزی متنوع، از سابقهٔ سکونت طولانی برخوردار است و مهم‌ترین آثار تاریخی آن شامل تپه‌ها و گورستان‌های باستانی می‌شود. تپه قرق با قدمت عصر مس در مجاورت روستای قُرُق در دهستان شیروان از توابع شهرستان بروجرد، از مهم‌ترین تپه‌های باستانی دشت سیلاخور محسوب می‌شود که تا پنج طبقه لایه‌برداری و مطالعه شده‌است. اَشکال هندسی و رنگ اُخرایی سفال‌های کشف‌شده قدمت آن را با تپه گیان و کوه‌دشت لرستان هم‌زمان می‌کند. (ص. ۹). تپه قلعه رومیان نیز در سه‌کیلومتری جنوب بروجرد از تپه‌های مهم باستانی منطقه است که تا قرن نهم دارای اهمیت نظامی بوده‌است (همان). شهرستان تاکستان
تپهٔ باستانی نرگه: تپه باستانی نرگه به درازای ۲۲۰ متر و پهنای ۱۸۰متر و بلندی ۲۶ متر از سطح زمین می‌باشد. این تپهٔ کهن در درون دشت هموار تاکستان و در نزدیکی شامی شاپ تاکستان و یک آبادی به همین نام قرار گرفته‌است. این آبادی امروز تبدیل به شهر شده‌است. شهری کوچک اما زیبا. آثار بدست آمده از این تپه مربوط به عمق ۵/۸ متر است و به هزارهٔ نخست میلادی تا عصر صفوی تعلق دارد. نام این ناحیه در عصر ساسانی هرگه بوده، بعداً نرگه به معنای شکار گاه آهو وبا یورش عرب به ایران زمین و نفوذ خط عربی به جای حرف (گ) پارسی حرف (ج) عربی جانشین شده و واژه نرگه به صورت نرجه درآمده‌است! هنوز هم مردم خوب ساکن در نرگه و تاکستان نام این شهر را نرگه می‌خوانند. تنها در سیستم اداری آن را نرجه می‌نویسند!؟ تپه دستک علیا ۴
تپه دستک علیا ۴ مربوط به عصر مس - هزاره سوم قبل از میلاد - سده‌های میانه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان سرپل ذهاب، بخش مرکزی، دهستان حومه سرپل، ۲ کیلومتری جنوب غرب روستای دستک علیا واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۷۲۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. نرجه
تپهٔ باستانی نرگه: تپه باستانی نرگه به درازای ۲۲۰ متر و پهنای ۱۸۰متر و بلندی ۲۶ متر از سطح زمین می‌باشد. این تپهٔ کهن در درون دشت هموار تاکستان و در شهرنرجه گرفته‌است. این تپه بزرگترین تپه باستانی منطقه تاکستان قزوین است. آثار بدست آمده از این تپه مربوط به عمق ۵/۸ متر است و به هزارهٔ نخست میلادی تا عصر صفوی تعلق دارد. تپه زیارت
تپه زیارت در ۱۰ کیلومتری شهرستان زهک، بخش مرکزی، دهستان خواجه احمد، ۴۰۰ متری جنوب غربی روستای ده نادر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۵۱۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. تپه سیلک در عصر آهن
تپه شمالی دو طبقهٔ متمایز دارد که طبقهٔ اول آن به پنج طبقهٔ فرعی دیگر تقسیم می‌شود. در دو طبقهٔ اول و دوم مردگان را با محلولی از گل اخرا می پوشانیدند و سپس داخل روستا، زیر منازل دفن می‌کردند (با حالتی چمباتمه زده)؛ گاهی هم اشیاء زینتی کوچک همراه جسد قرار می‌دادند. در طبقات سوم و چهارم، مردگان را با همان حالت طبقه اول و دوم دفن می‌کردند با این تفاوت که در این دوره اشیاء زیادتری در قبرهایشان قرار می‌دادند؛ بطوری‌که این اشیاء در طبقهٔ چهارم از طبقهٔ سوم بیشتر است. در طبقهٔ پنجم، دیگر مردگان را زیر خانه‌ها دفن نمی‌کردند، بلکه برای آن‌ها گورستانی در فاصلهٔ ۱۵۰ متری از تپه اختصاص داده‌اند. در این گورستان که طبقهٔ پنجم سیلک یا گورستان الف نامیه می‌شود، مردگان را در گودال‌هایی که کنده‌اند، دفن کرده‌اند و آن‌ها را ار به پهلو خوابانیده‌اند و کمی از زانوهایشان را خم کرده و در اطراف سرشان اشیاء متعددی قرار داده‌اند. باید توجه داشت که منظور از طبقات، دوره‌های مشخصی از زمان می‌باشد. در تپه جنوبی هم گورستانی است که آن را جزء طبقه ششم به‌شمار آورده و به گورستان ب معروف است. سلوط
سلوط روستایی است که در استان اردبیل، شهرستان نمین، بخش مرکزی، دهستان گرده قرار دارد. با توجه به نشانه های مکشوفه، تمدن در این اقلیم تا ۹۰۰۰ سال قبل از میلاد را شامل است ولی مشخصا دو تپه باستانی در سلوط وجود دارد که مربوط به ادوار اشکانیان و نیز اوایل اسلام است: تپه محمد خان دیکی مربوط به هزاره دوم قبل میلاد با شمارهٔ ثبت ۸۷۷۷ آثار ملی ایران و گورستان اوغری تپه مربوط به هزاره اول قبل از میلاد که این اثر نیز در تاریخ ۱۴ مرداد ۱۳۸۲ با شمارهٔ ثبت ۹۴۵۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. ضمنا هم اکنون سازمان ميراث فرهنگي نسبت به ثبت دو اثر دیگر یعنی تپه باستاني قوروق چي داغي و قنات سلوط در حال اقدام است. وجوه تسمیه آن دقیقا مشخص نیست و علتهای متنوعی ذکر و یا محتمل دانسته شده اما سلوط به عربی بنوعی برکت و صلح و سلام معنی میدهد، مثلا سلوط الله یعنی خدا برکت دهد و این موضوع بطور شاخصی شاید وجه تسمیه آن، قدمت و لااقل اهمیت دوره اوایل اسلام آنرا شاهد است. تل آق تپه
تل آق تپه مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان است و در شهرستان مرودشت، بخش مرکزی، روستای فالونک واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۳۲۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. تپه سایط
تپه سایط مربوط به دوره سلجوقیان است و در شهرستان ابهر، بخش مرکزی، دهستان دولت‌آباد، کنار روستای گلی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۰۵۴۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. تاریخ سیلیکیه
تاریخ سیلیکیه یا تاریخ کیلیکیه (), بررسی‌های تاریخی ناحیه ای است که یکی از مهم‌ترین مناطق خاورمیانه در طول تاریخ بوده و میزبان تمدن‌های هیتی، رومی، ارمنی و اسلامی بوده‌است، این سرزمین را ارمنستان کوچک نیز خوانده‌اند و از نظر تاریخی بسیاری آن را بخشی از سرزمین شام می‌دانند. سیلیکیه (Cilicia) منطقه ای است باستانی در جنوب شرقی آسیای صغیر که تا امتداد ساحل دریای مدیترانه، جنوب کوه‌های توروس، گسترش داشته‌است. آس قدیم
تپه «خئر سئق» در قسمت شمالی این روستا قرار دارد که قسمت فوقانی آن محلی مسطح و وسیع است که دور تا دور آن به صورت حلقه وار و از تخته سنگ‌های طبیعی احاطه گردیده است. در میان این تخته سنگ‌ها غاری نیز وجود دارد که به گفته اهالی، در گذشته لانه خرس و در زمان جنگ، محل اختفا بوده‌است. احتمال می‌رود قدمت این تپه باستانی به چند هزار سال پیش برسد. سنگ‌های این تپه از نوع سنگ آذرین و مخلل و بسیار سبک هستند. تپه فردیس قشلاق جیتو
کشف کوره های متعدد تولید سفال و نیز پیدا شدن چرخ سفالگری با استوانه ای از شاخ حیوانات در تپه فردیس قرچک متعلق به دوره سیلک دو، هزاره پنجم پیش از میلاد جامعه باستان شناسی فلات مرکزی را با اسرار بسیاری از زندگی آن دوران روبرو کرد. مجموعه تپه‌های میرک
محوطه میرک در اطراف روستای دلازیان در هشت کیلومتری جنوب سمنان واقع شده‌است و بر اساس یافته‌های باستان شناسان، این محوطه بیشتر منتسب به ادوار پارینه‌سنگی جدید و فراپارینه‌سنگی است و قدمتی بیش از شصت و سه هزار سال دارد. تپه کولکه ساوه
تپه کولکه ساوه مربوط به دوره اشکانیان است و در شهرستان سروآباد، بخش مرکزی، روستای چشمیدر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۲۸۰۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. ولایت کندز
تپه جرگذر، گل تپه، تپه مرچ و مگس تپه نیز از ساحات باستانی کندز بوده؛ اما درمورد قدامت آن معلوماتی در دست نیست. تپه‌های متعدد تاریخی در ولسوالی چهار درهنیز موقعیت دارد که بنابر ملاحظات امنیتی، تا هنوز در ثبت آن از سوی ریاست اطلاعات و فرهنگ اقدام نشده‌است. قلعهٔ زال و تپه‌های تاریخی آن درحدود ۴۵ کیلومتری جنوب غرب ولسوالی امام صاحب موقعیت دارد و تا حال مدیریت آبدات، موفق به دریافت معلومات مزید در مورد آن نگردیده‌است. سیمین‌شهر
تپه قارقی و سولی‌تپه از تپه‌های باستانی ثبت‌شده محله قارقی سیمین‌شهر و تپه قوشه‌جه منطقه‌ای قدیمی در روستای کتوک است. مجموعه تپه‌های قباق‌تپه
مجموعه تپه‌های قباق تپه مربوط به دوره اشکانیان - سده‌های میانه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان کرمانشاه، بخش کوزران، دهستان سنجابی، روستای قباق تپه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۲۴۳۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. تپه باستانی گال
تپه باستانی گال مربوط به سده‌های اولیه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان گرمسار، بخش ایوانکی، دهستان ایوانکی، ۱/۴ کیلومتری جنوب غرب روستای گلستانه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۰۸۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. تپه چغاگلان
تپه چغاگلان تپه‌ای مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان، دوران نوسنگی پیش‌ازسفال است. این محوطه در ۲ کیلومتری جنوب سد امیرآباد در نزدیکی روستای گلان از توابع بخش صالح آباداز شهرستان مهران، بخش مرکزی، روستای گلان در استان ایلام واقع شده‌است. این محوطه برای نخستین بار توسط کارکنان سد امیرآباد مورد شناسایی قرار گرفت و برای نخستین بار توسط محمد علی خلیلیان به جامعه باستان‌شناسی معرفی شد. این تپه باستانی، در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۳۹۸۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. تپه سیلک
هیئت باستان‌شناسی به سرپرستی رومن گیرشمن سه فصل کاوش در سال‌های ۱۹۳۳، ۱۹۳۴ و ۱۹۳۷ میلادی بر روی هر دو تپهٔ سیلک و دو گورستان نزدیک به آن انجام دادند و در سال ۱۹۳۸ (۱۳۱۷ خورشیدی) در دو مجلد با عنوان "سیلک کاشان" به زبان فرانسوی در پاریس چاپ کردند که بعدها به دست انتشارات میراث فرهنگی ایران به فارسی برگردانده شدند. تپه سنگر تپه سی
تپه سنگر تپه سی مربوط به دوره اشکانیان است و در شهرستان ساوه، بخش مرکزی، دهستان کوهپایه، روستای کردک واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۲۹۹۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. تپه ساکی
تپه ساکی مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان - است و در شهرستان دورود، بخش مرکزی، روستای یوسف آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۱۷۰۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. ولینجق
ولینجق برخی از آثار باستانی نظیر تپهٔ ولینجق، پل طلایی، کتیبهٔ اورارتویی و روستای مدفون چوچری را در خود جای داده‌است.ولینجق در اصل والین جاک در زبان پهلوی بوده است یعنی جایگاه بالینی و پهلویی. لابد آن در پهلوی تپه یا کوه یا دره قرار دارد. روستای ولینجق در مکانی واقع گشته که دارای یک تاریخ کهن میباشد و دارای چندین تپه باستانی از جمله ساخسی تپه-داش بره-تپه های دادالی بوده و باوجود قراین و شواهد بسیاری مبنی براینکه خاستگاه قوم ماد می‌باشد و سرزمین ایراناویجه می‌باشد که شواهد و قراین برای اثبات این امر نیز موجوداست و حتی در کتابهای تاریخی و بالاخص در کتاب جناب استاد بابک نیز به آن اشاره شده است و با دلایل بسیاری خاستگاه قوم ماد همان دشت ولیجق میباشد که دارای آتشکده‌ها و حتی یک مرزی که جداکننده این سرزمین می‌باشد که در زبان محلی به مادتوپراغی (سرزمین ماد)مشهور است اما این سرزمدن که روزگاری قوم باشکوه ماد را در خود جای داده بود اکنون توسط اشخاص حقیقی و حقوقی و شرکت معروف گسترش فولاد سهند تخریب می‌گردد. تپه توللی
تپه توللی مربوط به هزاره سوم قبل از میلاد - دوره اشکانیان - دوره سلجوقیان است و در شهرستان کرمانشاه، بخش مرکزی، دهستان میان دربند ، ۸۰۰ متری شمال غرب روستای توللی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۴۱۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. تپه سیرک
تپه سیرک مربوط به عصر مس - هزاره ۴ قبل از میلاد است و در شهرستان خرم‌آباد، بخش زاغه، دهستان زاغه، روستای سیرک واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۵۳۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. تپه باستانی منجوق تپه سیراب
واقع در شمال غربی امامزاده موسی شهرک هیو از توابع شهرستان ساوجبلاغ.شامل سفال‌های شکسته در سر قبر از نوع بدون لعاب و لعابدار سفید، آبی، لاجوردی. در نزدیکی قبرستان تپه ای به نام منجوق تپه وجود دارد که شامل قطعات و مهره‌های سفالی و خمیر شیشه مربوط به دوران تاریخی و قبل تاریخ است. احتمال میرود این محوطه باستانی زمانی پوشیده از جنگل بوده که امروزه تخریب گردیده است. تپه میند سیلوه ۱
تپه میند سیلوه ۱ مربوط به سدهٔ ۸–۶ ه‍.ق است و در شهرستان پیرانشهر، بخش لاجان، دهستان لاهیجان غربی، روستای سیلوه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۳۴۷۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. تپه باستانی کلگه
تپه باستانی کلگه زرین مربوط به سده ۲ (پیش از میلاد) است که در شهرستان مسجد سلیمان، مرکز شهر، چهارراه بهره‌برداری، اداره میراث فرهنگی مسجد سلیمان واقع است. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۰۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. تپه سیل (تپه سد)
تپه سیل (تپه سد) مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان است و در شهرستان سلسله، روستای خسروآباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۳۷۵۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. تپه کولوک‌لر
تپه کولوک لر مربوط به دوره سلجوقیان است و در شهرستان ابهر، بخش سلطانیه، دهستان سنبل آباد، ۱۹۶۰ متری جنوب شرق روستای بویین واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۰۵۱۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. تپه ترک
تپۀ تُرک (به ترکی روستای محل: تورک تپه‌سی، به‌معنی تپۀ ترک) مربوط به سده‌های نخست دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان تفرش، بخش مرکزی، دهستان رودبار، روستای فرک واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۰۲۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. تپه چلیک تپه
تپه چلیک تپه مربوط به هزاره اول قبل از میلاد است و در شهرستان همدان، بخش شراء، دهستان شوردشت، روستای فیروزآباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۱۵۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. تپه سیل اسماعیل گبر
تپه سیل اسماعیل گبر مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان - است و در شهرستان نهاوند، بخش خزل، روستای گور نصیب واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۱۴۲۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. تپه باستانی چال تپه هشتگرد
چال تپه با ارتفاع ۱۳ متر تپهای است باستانی که در جنوب غربی شهر هشتگرد در نزدیکی امامزاده جعفر واقع گردیده است.شامل قطعات سفالها و آجرهایی مربوط به اواسط دوره اسلامی خصوصا سلجوقی. سفالهای دوره تیموری و صفوی در لعابهای به رنگ آبی فیروزهای و لاجوردی و سبز تیره را میتوان در محوطه این تپه رویت کرد. همچنین در قسمت جنوبی این تپه گورستانی باستانی قرار دارد که از نوع گورخمره میباشد. تپه غرب تل شهرک
تپه غرب تل شهرک مربوط به سده‌های اولیه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان خرم بید، بخش مشهد مرغاب، ۱/۵ کیلومتری جنوب غرب شهر قادرآباد، ۷۰۰ متری غرب تل شهرک واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۳۲۰۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. تپه کیوک
تپه کیوک مربوط به صدر اسلام - سده‌های ۳ تا ۵ ه.ق است و در شهرستان مشهد، بخش مرکز ی، دهستان کنویست، ۲۰۰ متری شرق روستای شرشر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۲۳۰۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. زال تپه
زال تپه مربوط به پیش از اسلام - دوره سلجوقیان است و در شهرستان فردیس، استان البرز، روستای فرخ آباد زیبادشت واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۳۰۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.استان البرز ازبک تپه‌سی
تپهٔ ازبک تپه‌سی مربوط به هزاره دوم و اول قبل از میلاد - سده‌های اولیه و میانه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان مراغه، بخش مرکزی، دهستان سراجوی غربی، روستای اوزبک واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۱۲۵۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. تولکی تپه
تولکی تپه مربوط به دوره ساسانیان -قرن ۷ و ۸ ه.ق است و در شهرستان خدابنده، بخش سجاسرود، روستای سرین دره واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۷۲۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. تپه حسنلو
تپه باستانی پسدلی در شمال شرقی حسنلو (واقع در دهکده شیخ احمد)، تپه بارانی در جنوب حسنلو (واقع در دهکده بارانی عجم)، تپه حاج فیروز در جنوب حسنلو (واقع در دهکده حاج فیروز)، تپه باستانی تابیه در جنوب غربی حسنلو (واقع در دهکده تابیه)، عقرب تپه در مغرب حسنلو (واقع در دهکده دلمه)، تپه کوئیک در شمال غربی حسنلو (واقع در دهکده کوئیک)، تپه دلنچی ارخی در شمال غربی حسنلو (واقع در دهکده دلنجی ارخی=جوی گدا)، تپه باستانی فلات در مغرب حسنلو (واقع در دهکده قلات)، تپه باستانی میرآوا= میرآباد در مغرب حسنلو (واقع در دهکده میرآباد)، تپه باستانی دیگر به نام ساخسی تپه در جنوب حسنلو (واقع در دهکده ساخی تپه)، تپه نظام آباد در جنوب شرقی حسنلو (واقع در دهکده نظام آباد)، تپه مملو در جنوب شرقی حسنلو (واقع در دهکده مملو)، تپه محمدشاه در مشرق حسنلو (واقع در دهکده محمدشاه)، تپه گرخانه در مشرق حسنلو (واقع در دهکده گرخانه)، کلیه تپه‌های یاد شده به فاصله‌های مختلف از یکدیگر و به فاصله شعاعی ۲ کیلومتر تا ۱۵ کیلومتر از تپه حسنلو قرار گرفته‌اند. تپه دستک علیا ۳
تپه دستک علیا ۳ مربوط به عصر مس - دوره ایلخانی است و در شهرستان سرپل ذهاب، بخش مرکزی، دهستان حومه سرپل، ۴۰۰ متری شمال روستای دستک علیا واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۷۱۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. کول‌تپه ۳
کول تپه ۳ مربوط به هزاره اول قبل از میلاد - دوره اشکانیان - دوره ساسانیان است و در شهرستان سراب، بخش مرکزی، دهستان حومه، ۸۰۰ متری شمال غربی روستای هریس واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۵۲۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. تپه سلام (آبیک)
تپه سلام مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان آبیک، روستای آبیک سفلی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۵۴۴۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. سلاله
روستای سلاله به علت داشتن تپه‌های باستانی، ارتفاعات زیبا و طبیعت چشم‌نواز، مورد توجه گردشگران و طبیعت دوستان موران است. شهرت این روستا به لحاظ وجود تپهٔ تاریخی همت تپه سی است که درسمت جنوب شرقی سلاله قرار دارد و اولین پارچه بافته شده در ایران در همین تپه کشف شده که هم‌اکنون در موزه ملی ایران نگهداری می‌شود. پارچه کشف شده در تپه همت دراصل به رنگ قرمزبوده و دارای زمینه شطرنجی با نشان صلیب شکسته یا همان گردونه خورشید یا گردونه مهر می‌باشد. تپّه باستانی ومشهور (سالالا) که جزء تپّه‌های حفاظت شده و مشهور مغان و آذربایجان می‌باشد در شرق روستا قرار دارد و رودخانهٔ نسبتاً پرآبی درسمت غربی آن جریان دارد که به پرمئییر چایی، داش دیبی چایی یا سالالا چایی مشهور است در گذشته در مسیر رودخانه سالالا چایی آسیابهای آبی فعال بوده و آثار پراکنده‌ای از این آسیابها که سو دگیرمانی نامیده می‌شد هنوز هم باقی است. تپه سیلک
در خرابه‌های تپه باستانی سیلک چند اسکلت انسان و ظروف باستانی پیدا شده‌است که این اشیاء در موزه‌های لوور فرانسه، موزهٔ ملی ایران و موزهٔ باغ فین و موزه‌ای در کنار این مجموعهٔ باستانی قرار داده شده‌است. از نکات دیدنی این منطقه باستانی وجود خرده سفال‌های چند هزار ساله روی زمین و پیرامون این تپه‌ها است.