جنگ روسیه و اکراین به چه علت روی اد؟
بحران ۲۰۲۱–۲۰۲۲ روسیه-اوکراین
تشدید روابط روسیه و اوکراین در اواخر اکتبر - اوایل نوامبر رخ داد و با اولین استفاده رزمی اوکراین از پهپاد بیرق دار TB2 علیه تشکیلات جمهوری خلق دونتسک (DPR) تحریک شد. پیام استفاده از پهپادها تقریباً همزمان با اخبار مربوط به اشغال روستای در خط تماس طرفین، که در آن زمان ۳۷ شهروند روسی که تحت برنامه ساده شده گذرنامه دریافت کردند، زندگی می‌کردند، منتشر شد.
نبرد مسکو
هیتلر و هالدر تصور می‌کردند همچنان امکان اجتناب از جنگ زمستانه وجود دارد و این تهاجم بزرگ در نهایت شوروی را به زیر خواهد کشید. این برای نخستین بار در تهاجم به شوروی بود که آلمانی‌ها نیروهای اصلی خود شامل بیشتر یگان‌های زرهی و هوایی جبهه شرقی را تنها در یک جهت یعنی محور مسکو متمرکز می‌نمودند. ادبیات فرمان پیشوا نشان‌گر این بود که برای نخستین بار احساس می‌شد فرصت پایان دادن به این جنگ پیش از فرا رسیدن فصل زمستان در حال اتمام است. همچنین بر اساس این فرمان خود مسکو هدف قلمداد نمی‌شد بلکه نیروهای مدافع آن که از سمت آلمانی‌ها آخرین نیروی قابل توجه ارتش سرخ به حساب می‌آمدند، مد نظر بودند. امپراتوری روسیه
از نوامبر ۱۹۱۷ تا اکتبر ۱۹۲۲ میلادی، روسیه درگیر یک جنگ داخلی شد. ارتش سرخ به رهبری تروتسکی با گاردهای سفید می‌جنگیدند. عملیات نظامی سفیدها ابتدا در جنوب متمرکز بود و نیروی اصلی آن را نیروهای تحت نظر کورنیلوف تشکیل می‌دادند. ارتش سرخ گاهی با سپاهیان لهستان در غرب، گاهی با سپاهیان ژاپن و سفیدهای تحت حمایت لژیون چک در شرق و گاهی با سفیدهای تحت حمایت آمریکایی‌ها و فرانسوی‌ها و بریتانیایی‌ها در شمال مجبور به مبارزه بود. جنگ زمستان
پس از شکست امپراتوری روسیه در جنگ جهانی اول و روی کار آمدن کمونیست‌ها در این کشور، ماه دسامبر سال ۱۹۱۷ استقلال فنلاند توسط سنای آن اعلام شد. تا پایان همان ماه دولت ولادیمیر لنین در روسیه شوروی که درگیر جنگ داخلی بود و توان سلطه بر این منطقه را نداشت، نیز به امید بازگشت مختارانه آن به کنترل روس‌ها، استقلال فنلاند را به رسمیت شناخت. بلافاصله پس از استقلال درگیری مسلحانه هواداران کمونیسم موسوم به "سرخ‌ها" به کمک نیروهای روس حاضر در این کشور و مخالفان آن موسوم به "سفیدها" درگرفت که جنگ داخلی فنلاند نامیده شد. این جنگ در نهایت با برجای گذاشتن ۳۸ هزار نفر تلفات، با دخالت آلمانی‌ها و شکست کمونیست‌ها به پایان رسید. ارباب جنگ (فیلم)
فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی فرصت بزرگ دوم برای یوری است. پس از اینکه میخاییل گورباچف در روز کریسمس ۱۹۹۱ کناره‌گیری می‌کند، یوری به اوکراین پرواز کرده و به صورت غیرقانونی از طریق عمویش دیمیتری که یک ژنرال سابق شوروی است اسلحه، تانک و حتی یک هلی‌کوپتر جنگی میل می-۲۴ می‌خرد. گسترش فعالیتش به آفریقا به آشنایی با آندره بپتیست ختم می‌شود(ایمون واکر)، دیکتاتوری ظالم درگیر در یک جنگ داخلی بی پایان در لیبریا. در جریان پرواز به آفریقا، هواپیمای محموله یوری توسط یک جت جنگنده به فرماندهی جک ولنتاین و اینترپل توقیف شده و مجبور به فرود می‌شود. یوری با فرود در منطقه‌ای خارج از شهر (نه جایی که به او دستور داده شده) از توقیف شدن فرار می‌کند و محموله را در اختیار بومیان منطقه قرار می‌دهد تا مدرک را از بین ببرد و مطمئن می‌شود که وقتی ولنتاین می‌رسد هیچ سلاحی در هواپیما وجود ندارد. تجسس دربارهٔ یوری و فعالیتش در ایالات متحده و خانه او ادامه می‌یابد. وقتی ولنتاین نتوانست یوری را به جرمش متهم کند به همسر یوری، اوا می‌گوید که یوری یک دلال اسلحه است، که باعث شد اوا در برابر یوری بایستد و از او بخواهد که به تجارت غیرقانونی‌اش پایان دهد. یوری برای مدتی می‌پذیرد، اما طولی نکشید که با پیشنهاد الماس‌های بزرگتر و پول بیشتر از طرف آندره دوباره به حرفه اش برمی‌گردد. میخائیل گورباچف
در سال ۲۰۱۴ از اقدام روسیه برای الحاق شبه جزیره کریمه به روسیه حمایت کرد و در همان سال پنج نماینده مجلس روسیه خواستار محاکمه وی به‌علت نقش او در فروپاشی اتحاد شوروی (به رغم همه‌پرسی صورت گرفته مبنی بر اتحاد) شدند. وی در آیینی که بیست و پنجمین سال سقوط دیوار برلین در نزدیکی دروازه براندنبورگ این شهر برگزار شد، از ناتوانی قدرت‌های جهانی پس از پایان جنگ سرد در حل تنش‌های بین‌المللی از جمله در یوگسلاوی سابق، خاورمیانه و بتازگی بحران اوکراین انتقاد کرد و گفت: «خونریزی در اروپا و خاورمیانه که پس‌زمینه آن ناکامی قدرت‌های بزرگ در گفتگو است، مایه نگرانی عظیمی است.» گورباچف گفت با اینکه فردی خوش‌بین است اما شرایط فعلی جای زیادی برای خوش‌بینی باقی نمی‌گذارد: «دنیا در آستانه جنگ سرد جدیدی است. بعضی حتی معتقدند که این جنگ سرد هم‌اکنون شروع شده‌است.» گورباچف با این که در کودکی در کلیسای ارتدکس روسیه غسل تعمید داده شده‌است به خدا اعتقاد ندارد و آتئیست است. جنگ سرد
با آنکه آمریکا و شوروی به مرز یکدیگر تجاوز نکرده بودند، تنش برآمده از جنگ سرد در نقاط مختلف دنیا به‌طور جدی خود را نمایان ساخت: دیوار برلین ساخته شد، در کره و ویتنام جنگ درگرفت، بحران موشکی کوبا رخ داد و ارتش شوروی وارد افغانستان شد. اما سرانجام به‌دلیل برخورداری دو کشور از جنگ‌افزار هسته‌ای بسیار نیرومند، از جنگ مستقیم اجتناب شد. جنگ نخست چچن
از سال ۱۹۹۱ تا ۱۹۹۴، ده‌ها هزار نفر از قومیت‌های غیر چچنی (اکثراً روس، اوکراینی و ارمنی) این جمهوری تازه تأسیس را به علت خشونت و تبعیض ترک کردند. وضع صنعتی چچن به دلیل اخراج بسیاری از مهندسان و کارگران روس تبار دچار ضعف شدیدی شد زیرا در دوران شوروی تقریباً تمام امور اداری و شغل‌های تخصصی در این منطقه در دست اقوام روس بود. با وجود عدم رخ دادن جنگ داخلی در چچن مخالفان و موافقان دودایف همواره برسر تصاحب قدرت بایکدیگر درگیر بودند و در برخی موارد این درگیری‌ها حتی به استفاده از سلاح‌های جنگی نیز منجر می‌شد. در یکی از این درگیری‌ها در مارس ۱۹۹۲ اپوزیسیون چچن سعی در به عمل رساندن کودتا علیه دولت دودایف داشت که با مقابله نیروی هوایی این کشور خنثی شد. ماه بعد دودایف فرمان اختیار مطلق رئیس‌جمهور را صادر کرد و در ماه ژوئن ۱۹۹۳ قانون لزوم در یافت رأی اعتماد اعضای کابینه از مجلس را لغو کرد. اکتبر ۱۹۹۲ نیروهای روسیه که در اوستیا درگیر جنگ‌ها اینگوشتیا به سمت مرز چچن پیشروی کردند دودایف این اقدام را تهدیدی جدی برای چچن اعلام کرد و به نیروهای چچنی دستور داد در صورت عدم عقب‌نشینی روس‌ها به آن‌ها حمله کنند. نبرد استالینگراد
با این وجود با توجه به فرسایش و تلفات وارد آمده به ورماخت در نبردهای قریب به یک سال گذشته، نیروی زمینی آلمان دیگر قادر به تهاجم راهبردی در تمامی طول جبهه شرقی نبود. از این رو تنها گزینه واقع‌بینانه برای آلمان تهاجم صرفاً از یک بخش جبهه بود. ژوزف استالین، رهبر شوروی تصور می‌کرد حمله تابستانه آلمان فشار خود را مجدداً بر مسکو متمرکز خواهد کرد. با این حال آلمان تصمیم گرفت این تهاجم را به دنبال دستیابی به منابع نفتی، متوجه بخش‌های جنوبی شوروی بکند. این عمل همچنین سلطه بر ناحیه دونتس، قلب صنعتی اوکراین با منابع معدنی فراوان و اراضی حاصل‌خیز رودهای دن و کوبان را نیز شامل می‌شد. تمرکز بر این هدف دربردارنده اهداف کوتاه‌مدت و بلندمدت در قطع منابع نفتی شوروی و تأمین نیاز شدید آلمان به این ماده بود. میدان‌های نفتی این اراضی ۹۰ درصد از سوخت شوروی را تأمین می‌نمودند. تصرف قفقاز همچنین یک راه مهم تدارکاتی متفقین از راه خلیج فارس به شوروی را قطع می‌کرد و آن‌ها را وادار به یک تغییر مسیر بزرگ به سمت قزاقستان در آسیای میانه می‌نمود. به هر صورت با وجود ضربه شدیدی که تحقق این هدف به شوروی وارد می‌آورد، هیتلر و ژنرال‌های آلمانی دیگر بر خلاف سال ۱۹۴۱، تصور نمی‌کردند که موفقیت در این اقدام باعث پیروزی در کل جنگ یا حتی در جبهه شرقی می‌شود و لزوماً انتظار نداشتند در پی آن جنگ در سال ۱۹۴۲ به پایان برسد. بلکه آلمان از این طریق در تلاش بود ابزار و امکان لازم برای ادامه جنگ در بلندمدت را کسب کند. تحریم‌های جهانی در طول جنگ روسیه -اوکراین
در ۵ اوت ۲۰۱۴، ژاپن دارایی‌های «افراد و گروه‌های حامی جدایی کریمه از اوکراین» را مسدود کرد و واردات از کریمه را محدود کرد. ژاپن همچنین بودجه پروژه‌های جدید در روسیه را در راستای سیاست بانک اروپایی بازسازی و توسعه مسدود کرد. تحریم‌های جهانی در طول جنگ روسیه -اوکراین
علاوه بر تحریم‌ها، ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، ایالات متحده را به توطئه با عربستان سعودی برای تضعیف عمدی اقتصاد روسیه از طریق کاهش قیمت نفت متهم کرده‌است. تا اواسط سال ۲۰۱۶، روسیه حدود ۱۷۰ میلیارد دلار به دلیل تحریم‌های مالی از دست داده بود و ۴۰۰ میلیارد دلار دیگر از درآمدهای نفت و گاز از دست داد. تحریم‌های جهانی در طول جنگ روسیه -اوکراین
در ۱۴ اوت ۲۰۱۴، سوئیس تحریم‌های روسیه را به دلیل تهدید حاکمیت اوکراین گسترش داد. دولت سوئیس ۲۶ روس و اوکراینی طرفدار روسیه را به فهرست شهروندان روسیه که برای نخستین بار پس از الحاق کریمه به روسیه اعلام شد، اضافه کرد. در ۲۷ اوت ۲۰۱۴ سوئیس تحریم‌های خود را علیه روسیه بیشتر کرد. دولت سوئیس اعلام کرد که در حال گسترش اقدامات برای جلوگیری از دور زدن تحریم‌های مربوط به وضعیت اوکراین است. جنگ استقلال اوکراین
در این شرایط بود که در ۲۲ ژانویه ۱۹۱۸ شورای مرکزی اوکراین اعلام استقلال کرد و روابط خود را با روسیه قطع نمود. تحریم‌های جهانی در طول جنگ روسیه -اوکراین
در ۶ آگوست ۲۰۱۴، پوتین فرمانی "در مورد استفاده از اقدامات اقتصادی خاص" را امضا کرد، که بر اساس آن تحریم مؤثری برای یک دوره یک ساله بر واردات بیشتر محصولات کشاورزی که کشور مبدأ آنها "تصمیم بر تحریم‌های اقتصادی در رابطه با اشخاص حقوقی و (یا) حقیقی روسیه گرفته، یا به آن ملحق شده‌اند، وضع شد. پیش از تحریم، صادرات مواد غذایی از اتحادیه اروپا به روسیه حدود ۱۱٫۸ میلیارد یورو یا ۱۰ درصد از کل صادرات اتحادیه اروپا به روسیه بود. صادرات مواد غذایی از ایالات متحده به روسیه حدود ۹۷۲ میلیون یورو بود. صادرات مواد غذایی از کانادا حدود ۳۸۵ میلیون یورو بود. صادرات مواد غذایی از استرالیا، عمدتاً گوشت و گاو زنده، حدود ۱۷۰ میلیون یورو در سال بود. تحریم‌های جهانی در طول جنگ روسیه -اوکراین
در واکنش به تحریم‌های ایالات متحده و اتحادیه اروپا، دومای دولتی (پارلمان روسیه) به اتفاق آرا قطعنامه‌ای را تصویب کرد که از آن خواسته شد همه اعضای دوما در فهرست تحریم‌ها قرار گیرند. چند روز بعد تحریم‌ها گسترش یافت و زنان و بازرگانان برجسته روسی را نیز دربر گرفت. جنگ روسیه و گرجستان
درگیری‌های دوطرف به جنگ سایبری نیز کشیده‌شد. وبگاه اینترنتی بانک ملی گرجستان مورد حمله هکرها قرار گرفت و صفحه اصلی آن حذف شد و صفحه‌ای حاوی نگارخانه دیکتاتورهای قرن بیستم جایگزین آن شد. وبگاه‌های خبری گرجستان نیز مورد حملات اینترنتی قرار گرفتند. به وبگاه وزارت دفاع گرجستان نیز نفوذ شد. در ابتدا هر دو وبگاه بانک ملی گرجستان و وزارت امور خارجه گرجستان به ناچار خاموش شدند ولی دوباره آغاز به کار کردند. در مقابل، دولت گرجستان از پخش برنامه‌های تلویزیونی روسیه جلوگیری کرد. همچنین وبسایت وزارت دفاع و وزارت انرژی روسیه، توسط هکرهای گرجی هک شد و پرچم وزارت دفاع گرجستان بروی صفحه قرار گرفت. چندین وبگاه اینترنتی حامی روسیه نیز در گرجستان مسدود شد. پس از صلح این وبگاه‌ها دوباره به حالت فعال بازگشتند. این حملات اینترنتی دارای سابقه بود. در آوریل سال ۲۰۰۷ میلادی حمله هکرهای روسی به وب‌سایت‌های جمهوری‌های خودمختار، سیستم‌های انتقال داده در این جمهوری‌ها را با اختلالات گسترده‌ای مواجه کرد. دلیل این امر ناراحتی و اعتراض این هکرها به برداشتن بنای یادبود جنگ جهانی دوم شوروی سابق از مرکز شهر تالین پایتخت جمهوری استونی بود. جنگ لهستان و اوکراین
جنگ لهستان و اوکراین () جنگ لهستان و اوکراین در نوامبر ۱۹۱۸ و ۱۹۱۹ مناقشه میان جمهوری دوم لهستان و نیروهای اوکراین بود (هر دو جمهوری خلق غربی و جمهوری خلق اوکراین). این درگیری منجر به تفاوت‌های قومی، فرهنگی و سیاسی میان جمعیت لهستانی و اوکراین در این منطقه شده‌است. جنگ پس از انحلال امپراتوری اتریش-مجارستان در شرق گالیسیا آغاز شد و به مناطق چلم و ولانی (Wołyń) که قبلاً متعلق به امپراتوری روسیه بود کشیده شد. جنگ نیابتی
جنگ‌های نیابتی در طول جنگ سرد امری معمول بود، زیرا دو ابرقدرت (یعنی ایالات متحده آمریکا و اتحاد جماهیر شوروی) به علت ترس از بروز جنگ هسته‌ای تمایلی به درگیری مستقیم با یکدیگر نداشتند و به جای آن به منظور افزایش دامنه نفوذ خود به حمایت از واسطه‌های خود در جنگ‌هایی نظیر افغانستان، آنگولا، کره، ویتنام و نیز در خاورمیانه و آمریکای لاتین می‌پرداختند. رایشس‌کومیساریات اوکراین
پیش از حمله آلمان، اوکراین یکی از جمهوری‌های تشکیل دهنده اتحاد جماهیر شوروی بود که در آن اوکراینی‌ها به همراه اقلیت‌های روسی، لهستانی، یهودی، بلاروسی، آلمانی، مردم کولی و تاتارهای کریمه زندگی می‌کردند. این مسئله از جمله موضوعات اصلی برنامه‌ریزی بلندمدت نازی‌ها برای گسترش دولت آلمان پس از جنگ بود. اشغال اوکراین توسط نازی‌ها به زندگی میلیون‌ها غیرنظامی در جریان هولوکاست و دیگر کشتارهای دسته‌جمعی نازی‌ها پایان داد: تخمین زده می‌شود که ۹۰۰٬۰۰۰ تا ۱٫۶ میلیون یهودی و سه تا چهار میلیون اوکراینی غیر یهودی در جریان هولوکاست در اوکراین کشته شده باشند. منابع دیگر تخمین می‌زنند که ۵٫۲ میلیون غیرنظامی اوکراینی (از همه گروه‌های قومی) به دلیل جنایات علیه بشریت، بیماری‌های مربوط به جنگ و قحطی از میان رفته باشند؛ عددی بالغ بر ۱۲ درصد از جمعیت آن هنگام اوکراین. جنگ استقلال اوکراین
جنگ استقلال اوکراین () دوره‌ای از درگیری‌های شدید میان نیروهای سیاسی و نظامی بود که در طول سال‌های ۱۹۱۷ تا ۱۹۲۱ ادامه یافت. این درگیری‌ها به برپایی جمهوری اوکراین منتهی شد. این جمهوری بعدها به بخشی از اتحاد جماهیر سوسیالیستی شوروی تبدیل گشت. جنگ فنلاند
جنگ فنلاند () نبردی میان پادشاهی سوئد و امپراتوری روسیه بود که از ۲۱ فوریه‌ی ۱۸۰۸ تا ۱۷ سپتامبر ۱۸۰۹ به‌طول انجامید. در نتیجه‌ی این نبرد، یک‌سوم شرقی سوئد با نام دوک‌نشین بزرگ فنلاند به‌عنوان یک منطقه‌ی خودمختار درون امپراتوری روسیه تأسیس شد. از دیگر نتایج قابل‌ذکر این نبرد، تصویب یک قانون اساسی جدید از سوی پارلمان سوئد، و ایجاد دودمان برنادوت به‌عنوان خاندان جدید سلطنتی این کشور در سال ۱۸۱۸ بود. نظریه دومینو
مرزهای اطراف شوروی و کشورهایی که سیاست مشابه دارند یعنی پیشروی سیاسی مرزها به صورت دومینو (برخلاف ارسال مستقیم نیروهای نظامی)، همواره برای غرب مهم بوده‌است. موضوع بحران ۲۰۱۴ کریمه (پیرو بحران ۲۰۱۴ اوکراین) که به جدا شدن جمهوری خودمختار کریمه ختم شد گواه این موضوع در اوکراین بود. غائله کمونیستی آذربایجان (جمهوری خلق آذربایجان)؛اما مداخله مستقیم دولت‌های غربی و مداخله غیر مستقیم شوروی در بازار سیاه قاچاق سلاح پس از جنگ سرد یک موضوع واضح بوده‌است که در فیلم ارباب جنگ نیز به خوبی بر اساس واقعیت به تصویر کشیده شد. جنگ ودونو
جنگ در سیزدهم اوت سال ۲۰۰۱ میلادی و پس از به اشغال درآمدن روستای Benoi-Yurt و و حمله به مرکز نظامی منطقه‌ای و ایستگاه‌های ایست بازرسی در جاده راهبردی در جاده جنوبی شهر ودونو آغاز شد؛ و بنا به گزارش‌ها مدیران طرفداران دولت روسیه کشته شدند. در چهاردهم اوت نبرد شدیدی گه به شدیدترین حمله مبارزان چچنی در هفده ماه قبل از تعبیر شده بود در جنوب چچن رخ داد و تا نزدیکی شهر ودونو ادامه یافت. منابع خبری روسی گزارش‌های منابع مستقل در این رابطه را تکذیب کردند؛ و اوضاع منطقه را تحت کنترل خود اعلام کردند و از فرستاده شدن نیروهای کمکی به منطقه خبر دادند. هم چنین سخنگوی ریاست جمهوری روسیه سرگی Yastrzhembsky اضافه نمود که بنا بر آخرین اطلاعات این رخ داد: «یک تقلید از فعالیت‌های باندهای گانگستری است». در روز پانزدهم اوت ارتش روسیه تعدادی موشک اسکاد به منطقه ودونو شلیک کرد. همچنین شورشیان یک بالگرد نظامی ارتش با سرنگون کرده و هر دو خلبان آن را کشتند. به گفته وزیر اطلاع‌رسانی، چچن Movladi Udugov در روز هفدهم اوت مبارزان چچنی سومین بالگرد را در طی پنج روز در ناحیه جنوبی چچن سرنگون کردند. این اطلاعات توسط مقامات روسی که اعلام کرده بودن که تنها دو بالگرد سرنگون شده بوده‌است تکذیب شد. تحریم‌های جهانی در طول جنگ روسیه -اوکراین
واکاوی و تحلیل داده‌های سال ۲۰۱۵ ورود روسیه به رکود را با رشد منفی ۲٫۲ درصدی تولید ناخالص داخلی در سه‌ماهه اول ۲۰۱۵ در مقایسه با سه‌ماهه اول ۲۰۱۴ نشان داد. علاوه بر این، اثر آمیختی تحریم‌ها و کاهش تند قیمت نفت در سال ۲۰۱۴ باعث فشار نزولی قابل توجهی بر ارزش روبل و فرار سرمایه از روسیه شده‌است. در عین حال، تحریم‌های دسترسی به منابع مالی، روسیه را مجبور کرده‌است تا از بخشی از ذخایر ارزی خود برای نیرومندسازی اقتصاد استفاده کند. این رویدادها بانک مرکزی روسیه را وادار کرد که پشتیبانیش از ارزش روبل را متوقف کند و نرخ بهره را افزایش دهد. تاریخ روسیه
روسیه در جنگ جهانی دوم به نبرد مسکو شناخته می‌شود. این نبرد در بازهٔ زمانی اکتبر ۱۹۴۱ تا ژانویه ۱۹۴۲ رخ‌داد. نیروهای آلمان از آغاز اکتبر، بولدوزر وار به مسکو یورش بردند و تقریباً تمام مقاومت ها و ضد حملات را در هم می‌شکستند؛ ولی از نوامبر به خصوص دسامبر معجزه ای رخ داد. هوا به‌طور ناگهانی و وحشتناک سرد و بورانی شد و یخبندان نیز آغاز شد. جنگ داخلی روسیه
در آغاز، بلشویک‌ها در شهر سن پترزبورگ به قدرت رسیدند ولی سپس به تدریج چیرگی‌شان را بر سرتاسر سرزمین روسیه گسترش دادند. دو سوی اصلی این درگیری عبارت بودند از: ارتش سرخ و ارتش سفید. ارتش سرخ توسط بلشویک‌ها سازماندهی شده‌بود و در برخی زمان‌ها با دیگر گروه‌های چپ‌گرای پیش از انقلاب متحد می‌شد. این در حالی بود که ارتش سفید، اتحادی ناپایدار از گروه‌های بلشویک‌ستیز بود. بسیاری از نیروهای بیگانه نیز در این جنگ دخالت کردند. نیروهای بیگانه و سربازان خارجی عمدتاً به ارتش سفید کمک می‌کردند. نبرد لهستان-شوروی، نقطه‌ای بحرانی از این ستیز دانسته می‌شود. ارتش سبز ملی‌گرایان اوکراینی، ارتش سیاه آنارشیست اوکراین، گاردهای سیاه و نیز جنگ‌سالارانی چون رومان فون اونگرن-اشترنبرگ نیز در این جنگ دخالت کردند. جنگ سرد
نفوذ شوروی در جهان عرب در لیبی با روی کار آمدن قذافی، در عراق با کودتای البکر، در سوریه با روی کار آمدن حافظ اسد و حتی در مصر تا پیش از ۱۹۷۲ که سادات کارشناسان روسی را اخراج کرد رو به افزایش بود. این کشورها که با سلاح روسی مجهز شده بودند در ۱۹۷۳ حمله‌ای علیه اسرائیل تدارک دیدند که به جنگ کیپور مشهور است. ابتدا پیروزی با اعراب بود، اما اسرائیل به زودی خود را بازیافت و توانست ارتش سوم مصر و بندر سوئز را به محاصره خود درآورد. شوروی قصد خود را برای مداخله درین جنگ اعلام داشت ولی با واکنش سخت آمریکا مواجه شد. روز ۲۵ اکتبر در حالی که اختلاف شوروی و آمریکا به اوج خود رسیده بود، سازمان ملل برای دومین بار درخواست آتش‌بس کرد که با موافقت دو طرف به پایان جنگ منجر شد. تاریخ شوروی
همکاری بین متّحدین اصلی که در جنگ پیروز شده بودند، صورت گرفت و مبنایی برای بازسازی پس از جنگ و امنیت فرض شد. امّا درگیری بین اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی و ایالات متحده آمریکا در منافع ملّی، که به‌عنوان جنگ سرد محسوب می‌شد، بر صحنهٔ بین‌المللی در دورهٔ پس از جنگ، با فرض نمایی عمومی از برخورد بین ایدئولوژی‌ها، غالب شد. جنگ سرد به مشاجره بین استالین و هری ترومن، رئیس‌جمهور آمریکا، پیرامون آیندهٔ اروپای شرقی طی کنفرانس پوتسدام در تابستان ۱۹۴۵ تبدیل شد. روسیه متحمّل سه حملهٔ سنگین فاجعه‌بار غربی طی ۱۵۰ سال گذشته شده بود که عبارت بودند از جنگ‌های ناپلئون، جنگ جهانی اوّل و جنگ جهانی دوم، و هدف استالین ایجاد منطقه‌ای بی‌طرف در کشورهای بین آلمان و اتّحاد شوروی بود. ترومن، استالین را به نقض کنفرانس یالتا متّهم نمود. با وجود آن‌که اروپای شرقی تحت اشغال ارتش سرخ بود، امّا استالین همچنان انتظار زمانی را می‌کشید تا پروژه بمب اتمی خود را بی‌وقفه و مخفیانه پیش ببرد. جنگ اطلاعاتی روسیه و اوکراین
هدف رهبران روسیه این بود که بدون گسترش مرزهای خود، نفوذ یا کنترل بر کشورهای همسایه پا بر جا مانده و از ظرفیت‌های تولید کشورهای سابق اتحاد جماهیر شوروی و بازارهای فروش تضمین شده آنها بهرهمند بماند. آنها روابط با اوکراین را در چارچوب سیاست جغرافیایی(ژئوپلیتیک) جهانی می‌دیدند. تحریم‌های جهانی در طول جنگ روسیه -اوکراین
به‌طور کلی باور بر این است که تحریم‌های اقتصادی به تضعیف اقتصاد روسیه و تشدید چالش‌هایی که روسیه با آن روبرو بود کمک کرده‌است. جنگ ایران و روسیه (۱۶۵۳–۱۶۵۱)
در آن زمان روسیه هنوز تبدیل به امپراتوری روسیه نشده بود و در حال گسترش قلمرو های خودش بود و از هر طرف در جنگ بود تا قلمروی خودش به قلمروی بزرگ و قوی برساند و موفق هم شد اما ایران مشکلی نداشت ، چون حدود ۱۵ سال بود که جنگ های متوالی و پشت سر هم ایران و عثمانی که حدود ۱۳۰ سال بود ادامه میداشت و در ۵۰ سال آخر هم بسیار شدید شده بود ، تمام شده بود و کشور در وضع آرام و مناسبی به سر میبرد ولی روسیه درگیر جنگ های مهمی از جمله جنگ روس و لهستان (۶۷- ۱۶۵۴) بود. چچن
جنگ نخست چچن زمانی رخ داد که نیروهای روسی برای جلوگیری از انتزاع چچن وارد یک جنگ دو ساله از سال ۱۹۹۴ تا ۱۹۹۶ گردیدند. علی‌رغم بهره‌گیری از نیروی انسانی و نظامی پر قدرت، تسلیحات و پشتیبانی هوایی نزدیک، نیروهای روسی به دلیل حملات بی‌شمار رعد آسا و موفق شورشیان چچن، قادر به کنترل مؤثر و طولانی‌مدت مناطق کوهستانی نگردیدند. بحران گروگانگیری بیمارستان بودیونوفسک در سال ۱۹۹۵ باعث شگفتی افکار عمومی و ابراز محکومیت گسترده و بین الملی علیه شورشیان چچنی شد. در آوریل ۱۹۹۶ جوهر دودایف رئیس‌جمهور چچن طی حملهٔ هوایی نیروهای روسیه کشته شد. در همان سال و پس از بازپس‌گیری گروزنی توسط شورشیان چچنی تحت رهبری اصلان ماسخادوف، یک آتش‌بس توسط رئیس‌جمهور روسیه بوریس یلتسین اعلام شد و در همان سال پس از امضاء یک پیمان صلح، نیروهای روسی از منطقه خارج شدند. بحران ۲۰۲۱–۲۰۲۲ روسیه-اوکراین
بحران ۲۰۲۱–۲۰۲۲ روسیه-اوکراین یک رویارویی نظامی و بحران بین‌المللی در جریان بین روسیه و اوکراین است که در آخر اکتبر ۲۰۲۱ آغاز شد. این بحران باعث تنش بین‌المللی شده‌است و ناتو، اتحادیه اروپا، مثلث لوبلین، اتحادیه، کشورهای مشترک‌المنافع و CSTO را نیز درگیر کرده‌است. چچن
در داخل چچن گروه‌های مختلفی وجود دارند که علت جنگ شان با روسیه به عوامل مختلف سیاسی، اقتصادی یا انگیزه‌های عقیدتی برمی گردد. اساس برخی از این عوامل ناشی از نفرت و آرزوی گرفتن انتقام از اعمال نظامی و سیاسی گذشته روسیه در منطقه‌است. بدترین اعمال از این دست، عمل تبعید اجباری کل مردم کشور به سیبری در دهه ۱۹۴۰ است که نتیجه آن مرگ یک چهارم جمعیت کشور بود. ترکیب این انگیزه‌ها باعثی بر ایجاد دوره‌های خشونت و نفرت گردید که اغلب آتش درگیری‌های محلی را شعله‌ور ساخته و فرهنگ نظامی‌گری که افراد کشور مایل به بسیج شدن تحت لوای یک رهبر می‌نماید را رواج داده‌است. از دیگر عوامل مؤثر در درگیری‌های طولانی مدت می‌توان از بیکاری و فقر نام برد. جنگ در دونباس
با بدست آمدن برخی موفقیت‌های نظامی دولت در شرق، عرصه بر شبه‌نظامیان شرق اوکراین روز به روز تنگ‌تر شد، اما هیچ‌یک از دو طرف، اراده‌ای برای برای پایان درگیری‌ها نشان ندادند. محاسبه شبه‌نظامیان در ادامه درگیری عمدتاً بر این مبنا استوار بود که زمان به ضرر دولت مرکزی اوکراین عمل می‌کند. وضع اقتصادی شبه ورشکسته این دولت و اختلافات درونی آن، تلفات بالای ارتش ناآماده و کم‌تجهیزات، خستگی ناشی از ادامه جنگ در میان اهالی بخش‌های دیگر اوکراین که در مناطق مختلف کشور، با تظاهرات، اعتراض خود به ادامه جنگ را نشان می‌دهند از جمله فاکتورهای محاسبه شبه‌نظامیان و روسیه بودند. امید به مداخله مستقیم نظامی روسیه نیز در بدترین حالت نیز در این محاسبه نقش بازی کرد اما این موضوع به دلیل هزینه بسیار سنگین نظامی، سیاسی، اقتصادی و اجتماعی آن بسیار دور از ذهن بود. تحریم‌های جهانی در طول جنگ روسیه -اوکراین
برخی بر این باورند که ممنوعیت واردات غرب از سوی روسیه تأثیر بیشتری بر این رویدادهای چالش‌برانگیز داشت، زیرا تحریم منجر به افزایش قیمت مواد غذایی و تورم بیشتر شد، علاوه بر اثرات کاهش ارزش روبل که پیش از آن قیمت کالاهای وارداتی را افزایش داده بود. پیشامد تنگه کرچ
رئیس‌جمهور اوکراین این حادثه را پیش‌روی احتمالی یورش روسیه توصیف کرد و حکومت نظامی را در امتداد مرز با روسیه و در مناطق ساحلی دریای سیاه اعلام کرد که در ۲۶ دسامبر ۲۰۱۸ منقضی شد. دولت روسیه این حادثه را تحریک عمدی پترو پوروشنکو رئیس‌جمهور اوکراین در آستانه انتخابات ریاست جمهوری اوکراین در سال ۲۰۱۹ خواند. این حادثه چند روز پیش از اجلاس G20 بوئنوس آیرس در سال ۲۰۱۸ رخ داد. رهبران غربی زمانی که از تحریم‌ها علیه روسیه صحبت می‌کردند به آن اشاره کردند. نبرد قفقاز
نبرد قفقاز () نامی است که به مجموعه ای از عملیات‌های نیروهای محور و شوروی در منطقه قفقاز در جبهه شرقی (جنگ جهانی دوم) از جنگ جهانی دوم داده شده‌است. در ۲۵ ژوئیه ۱۹۴۲، نیروهای آلمانی روستوف-نا-دونو، روسیه را تصرف کردند و گشودن منطقه قفقاز در جنوب اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی و میادین نفتی فراتر از مایکوپ گروزنی و در نهایت باکو، به روی آلمانی‌ها. دو روز قبل، آدولف هیتلر دستوری برای راه اندازی چنین عملیاتی در منطقه قفقاز صادر کرد که نام آن را عملیات ادلوایس گذاشت. نیروهای آلمانی مجبور شدند در آن زمستان در حالی که عملیات زحل کوچک تهدید به قطع ارتباط آن‌ها می‌کرد، از منطقه عقب‌نشینی کنند. بحران ۲۰۲۱–۲۰۲۲ روسیه-اوکراین
در حدود ساعت ۴ صبح به وقت مسکو در ۲۴ فوریه ۲۰۲۲، رئیس‌جمهور پوتین آغاز «عملیات نظامی ویژه» در منطقه دونباس را اعلام کرد. مدت کوتاهی پس از آن، گزارش‌هایی مبنی بر انفجارهای بزرگ از چندین شهر در مرکز و شرق اوکراین، از جمله کیف و خارکف منتشر شد، در حالی که نیروهای تهاجمی آبی خاکی روسیه در اودسا فرود آمدند. جنگ دوم چچن
جنگ دوم چچن () یک درگیری مسلحانه در منطقه چچن و دیگر مناطق مرزی قفقاز شمالی بین فدراسیون روسیه و جمهوری چچن ایچکریا بود که از اوت ۱۹۹۹ تا آوریل ۲۰۰۹ به طول انجامید. جنگ روسیه و ترکیه (۱۷۹۲- ۱۷۸۷)
جنگ روسیه و ترکیه در سال (۱۷۹۲–۱۷۸۷) شامل تلاش ناموفق امپراتوری عثمانی برای بازیابی سرزمین‌های از دست رفته به امپراتوری روسیه در جریان جنگ قبلی روس-ترکیه (۱۷۶۸–۱۷۷۴) بود. این اتفاق همزمان با جنگ اتریش و ترکیه (۱۷۸۸-۱۷۹۱) رخ داد. جنگ کره
آرزوی کیم ایل سونگ برای وحدت کره و نیز تشکیل یک حکومت کمونیستی در شبه جزیرهٔ کره، زمینهٔ مناسبی را برای آغاز یک جنگ فراهم آورد و سرانجام در ژوئن ۱۹۵۰ ارتش کمونیستی کره به رهبری کیم ایل سونگ به منطقه جنوبی حمله کرد. در آن زمان ترومن، رئیس‌جمهور آمریکا معتقد بود که کره شمالی به دستور ژزف استالین، و تحت تأثیر اتحاد شوروی عمل کرده‌است، اما در دهه‌های اخیر افشای مدارک محرمانه و دیگر اسناد ثابت کرده‌است که کیم ایل سونگ، رهبر کره شمالی، خود تصمیم به حمله گرفته و سپس تقریباً در پایان سال ۱۹۴۹ به مسکو سفر کرده تا برای عملی کردن تصمیمش از استالین اجازه بگیرد. استالین چند بار درخواست کیم را رد کرده بود تا سرانجام در آوریل ۱۹۵۰ به او اجازه این کار را داد. اتحاد شوروی به کره شمالی کمک نظامی‌کرد و همچنین در طرح نقشه حمله که متضمن دوباره‌سازی مسیر راه‌آهن تا کائوسونگ نیز می‌شد به ارتش شمال کمک رساند. مردم کرهٔ جنوبی که تمایلی نسبت به کمونیست‌ها نداشتند، دستِ کمک به سوی آمریکا دراز کردند. ترومن از سازمان ملل متحد تقاضا کرد که علیه متجاوز، بی‌درنگ اقداماتی نظامی معمول گردد و قوای جنگی ایالات متحده آمریکا را به شرکت در این جنگ مکلف ساخت. جنگ استقلال اوکراین
در طول جنگ جهانی اول اوکراین در خط مقدم قرار داشت. با شروع سال ۱۹۱۷ بعد از تهاجم بروسیلوف ارتش امپراتوری روسیه مناطق ولینیا و گالیسیای شرقی را مجدداً تصرف کرد. انقلاب فوریه سال ۱۹۱۷ بسیاری از اقوام را در امپراتوری روسیه تشویق کرد تا خواهان خودمختاری و خود گردانی بیشتری شوند. ناآرامی ۲۰۱۴ اوکراین به هواداری از روسیه
هنگامی که رئیس‌جمهور ویکتور یانوکوویچ از امضای پیمان‌نامه همکاری با اتحادیه اروپا در ۲۱ نوامبر ۲۰۱۳ خودداری کرد، اوکراین گرفتار ناآرامی شد. یک جنبش سیاسی سازمان یافته به نام " یورومیدان " خواستار روابط نزدیکتر با اتحادیه اروپا و برکناری یانوکوویچ شد. این جنبش در نهایت موفقیت‌آمیز بود و در انقلاب فوریه ۲۰۱۴ به اوج خود رسید که یانوکوویچ و دولت او را برکنار کرد. با این حال، برخی از مردم در شرق و جنوب اوکراین که بیشتر روس‌زبان بودند، و پایگاه‌های سنتی پشتیبانی از یانوکوویچ را در اختیار داشتند، این انقلاب را تأیید نکردند و برای روابط نزدیکتر با روسیه شروع به اعتراض کردند. تظاهرات مختلفی در کریمه به نفع خروج از اوکراین و الحاق به فدراسیون روسیه برگزار شد که منجر به بحران کریمه در سال ۲۰۱۴ شد. انقلاب ۲۰۱۴ اوکراین
انقلاب اوکراین منجر به وقوع بحران شبه جزیره کریمه شد و این بحران به اعتقاد برخی از تحلیلگران به بزرگترین بحران بین روسیه و غرب پس از جنگ سرد تبدیل شد. جنگ روسیه و لهستان (۱۶۵۴–۱۶۶۷)
جنگ روسیه و لهستان ۱۶۵۴-۱۶۶۷ که جنگ سیزده ساله، اولین جنگ شمالی و جنگ برای اوکراین نیز نامیده می‌شود، آخرین برخورد مهم میان روسیه تزاری و مشترک‌المنافع لهستان-لیتوانی بود. میان سالهای ۱۶۵۵ تا ۱۶۶۰ میلادی، دومین جنگ شمالی نیز در مشترک‌المنافع لهستان-لیتوانی رخ داد. ورود روسیه به جنگ جهانی اول
آرشیدوک فرانتس فردیناند وارث تاج و تخت اتریش و مجارستان در تاریخ ۲۸ ژوئن سال ۱۹۱۴ توسط صرب های بوسنیایی ترور شد زیرا اتریش-مجارستان یک استان عمدتاً اسلاوی را در دست گرفته بود. وین نتوانست شواهدی پیدا کند مبنی بر اینکه صربستان از این ترور حمایت کرده است ، اما یک ماه بعد ، او به صربستان فرصت داد ، که می دانست رد خواهد شد و به این ترتیب منجر به جنگ می شود. اتریش-مجارستان احساس کرد که صربستان مجبور به انتقام برای این ترور است. گرچه روسیه هیچگونه تعهد پیمانی نسبت به صربستان نداشت ، اما می خواست بالکان را کنترل کند و یک چشم انداز بلند مدت برای به دست آوردن یک مزیت نظامی برای آلمان و اتریش-مجارستان داشت. روسیه انگیزه ای برای انتظار داشت و بیشتر رهبران آن می خواستند از جنگ جلوگیری کنند. با این حال ، روسیه از فرانسه حمایت کرده و از ترس اینکه عدم حمایت از صربستان منجر به از دست رفتن اعتبار روسیه و یک شکست سیاسی بزرگ در اهداف خود برای کنترل بالکان شود. تزار نیکلای دوم در ۳۰ ژوئیه ۱۹۱۴نیروهای روسی را بسیج کرد تا در صورت حمله به صربستان ، اتریش-مجارستان را تهدید کند. کریستوفر کلارک اظهار داشت: "بسیج عمومی روسیه [۳۰ ژوئیه] یکی از مهمترین تصمیمات بحران ژوئیه بود". اولین بسیج عمومی در حالی صورت گرفت که دولت آلمان حتی وضعیت نزدیک جنگ را اعلام نکرده بود. جنگ استقلال اوکراین
در این درگیری‌ها نیروهای دولتی، سیاسی و نظامی، از جمله ناسیونالیستهای اوکراین، آنارشیست‌ها، بلشویکها، امپراتوری اتریش-مجارستان، نیروهای مستعمراتی آلمان، امپراتوری عثمانی، پادشاهی بلغارستان، ارتش داوطلب روسیه سفید و نیروهای جمهوری دوم لهستان برای کنترل اوکراین پس از انقلاب فوریه در پادشاهی روسیه و همچنین نیروهای هم پیمان رومانی و فرانسه شرکت داشتند. درگیری‌های مذکور از فوریه ۱۹۱۷ تا نوامبر ۱۹۲۱طول کشید و به جدایی اوکراین میان بلشویک‌ها ،لهستان و رومانی و چکسلواکی منجر شد. این درگیری به عنوان جنگ‌های داخلی روسیه و نیز بسته شدن جبهه شرقی جنگ جهانی اول نیز بحساب می‌آید. جنگ نخست چچن
روسیه پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی در دسامبر ۱۹۹۱ به یک کشور مستقل تبدیل شد بعد از این واقعه فدراسیون روسیه به عنوان جایگزین شوروی شناخته می‌شد ولی از نظر نظامی و اقتصادی بسیار ضعیف تر از آن بود. با وجود این که بیش از ۸۰٪ مردم روسیه شوروی روس بودند ولی شرایط نژادی و مذهبی در سایر بخش‌های شوروی به شکل دیگر بود تفاوت‌هایی از این قبیل منجر به فروپاشی سیاسی دراین مناطق شد. همچنین در دوران شوروی حدود ۱۰۰ ملیت در روسیه وجود داشت که هرکدام قوانین مختص به خود را داشتند. این گونه مسائل و تأسیس دولت فدرال و اعطای خودمختاری به بعضی از این ملت‌ها موجب ایجاد بحران سیاسی بزرگی در دههٔ ۱۹۹۰ شد. بوریس یلتسین این مطالبات را در کارزار انتخاباتی خود در سال ۱۹۹۰ مطرح کرد و ادعا کرد که حل آن‌ها یکی از اولویت‌های مهم اوست. جنگ نخست چچن
۱۱ دسامبر ۱۹۹۴ نیروی زمینی ارتش روسیه حمله سه جانبه ای را به سمت گروزنی آغاز کرد. ژنرال ادوارد وروبایف که فرماندهی جناح اصلی را برعهده داشت عملیات را موقتاً متوقف کرد او معتقد بود این اقدام یک جنایت است و آن‌ها نباید به مردم خود حمله کنند. بسیاری از نظامیان و دولتمردان روسیه نیز همانند وروبایف مخالف این عملیات بودند به طوری که امیل پاین، مشاور یلتسین در زمینه امور ملی، و بوریس گروموف، معاون وزیر دفاع روسیه، نیز در اعتراض به این عملیات استعفا دادند. بیش از ۸۰۰ سرباز و افسر حرفه‌ای نیز حاضر به شرکت در عملیات نشدند؛ از این تعداد، ۸۳ نفر توسط دادگاه‌های نظامی محکوم شدند و بقیه نیز اخراج شدند. جنگ روسیه و ترکیه (۱۷۹۲- ۱۷۸۷)
امپراتوری عثمانی با حمله به دو قلعه در نزدیکی شبه جزیره کینبرن، در جنوب اوکراین، حمله تهاجمی خود را آغاز کرد. فرمانده روسی الکساندر سووروف در سپتامبر و اکتبر ۱۷۸۷این دو حمله ناشی از دریا عثمانی را انجام داد و به این ترتیب کریمه را تأمین کرد. در مولداوی، نیروهای روسی شهرهای عثمانی خوتین و یاش را به اشغال گرفتند. اوچاکیف، در ۶ دسامبر ۱۷۸۸پس از محاصره شش‌ماهه توسط شاهزاده گریگوری پوتمکین و سووروف افتاد. تمام غیر نظامیان در شهرهای اسیر شده به دستور پوتمکین قتل‌عام شدند. جنگ قفقاز
جنگ قفقاز در سال‌های ۱۸۱۷–۱۸۶۴ به تصرف قفقاز توسط قوای امپراتوری روسیه گفته می‌شود که منجر به الحاق قفقاز شمالی به روسیه و پاکسازی قومی این مناطق شد. این جنگ شامل مجموعه‌ای از عملیات نظامی توسط روس‌ها علیه نواحی و قبیله‌های در قفقاز شامل: چچن، داغستان، ابخازیا، آبزین، و ابیخ در هنگام جنگ روس‌های برای پیشروی به سمت جنوب بود. در داغستان نبرد علیه روسیه و مقاومت در برابر آن‌ها جهاد اعلام شد. روسیه
در اوایل سده بیستم، نارضایتی‌های عمیق در میان بخش‌های مختلف جامعه روسیه به اعتراضات گسترده‌ای در این کشور انجامید. در شرایطی که حاکمان کشور نسبت به درد و رنج توده‌های مردم بی‌تفاوت به نظر می‌رسیدند، جریان‌های سیاسی رادیکال در کشور نیرو گرفتند. رخداد معروف به دوشنبه خونین در سال ۱۹۰۵، شکست از ژاپن در جنگ ۱۹۰۵ و شکست‌های این کشور در جنگ جهانی اول به این نارضایتی‌ها بسیار دامن زد. با آغاز جنگ جهانی اول در ۱۹۱۴ میلادی، حکومت تزاری در پی آن بود که سیاست‌های توسعه طلبانه خود را تعقیب کند و در عین حال شورش‌های داخلی را به بهانه وقوع جنگ خاموش نماید. تلاش‌های روسیه برای توسعه اراضی خود متوجه دو منطقه بالکان و تنگه‌های بسفور و داردانل بود؛ چراکه بخش بزرگی از صادرات روسیه به ویژه غلات از این تنگه‌ها می‌گذشتند. سیاستمداران و نیروی دریایی روسیه به خوبی از سلطه آلمان بر عثمانی مطلع بودند و آن را برای منافع اقتصادی روسیه زیان آور می‌دانستند. ضعف درونی حکومت تزاری و الحاق این تنگه‌ها به روسیه از راه جنگ امکان‌پذیر نبود از این رو دولت تزار به اتحاد فرانسه و انگلستان پیوست تا بتواند از این طریق بر تنگه‌ها مسلط شود. بدین ترتیب روسیه وارد جنگ شد. طبقات حاکم می‌پنداشتند در این جنگ احساسات وطن پرستانه کارگران و قشرهای ضعیف جامعه بر احساسات انقلابی آنان چیره خواهد شد و این خود می‌تواند روسیه را احیا کند. اما روسیه تحمل یک جنگ بزرگ را نداشت و نیروهای آلمانی و اتریشی به راحتی واحدهای روسی را درهم شکستند. هرج و مرج اقتصادی شدیدتر شد و بحران سوخت بروز نمود. جنگ بر کشاورزی نیز اثر گذاشت و قطع صادرات غله نتوانست اثرات زیان بار کمبود مواد غذایی را جبران کند. فقر و تیره‌روزی به مرور افزایش یافت و این امر به شورش‌ها و اعتصابات کارگران دامن زد. شکست‌های ارتش روسیه نیز به این وضعیت دامن می‌زد. از سال ۱۹۱۶ با تضعیف حکومت تزارها روند اعتراضات مردمی در نواحی مختلف روسیه تشدید شد و در پتروگراد، مسکو و دیگر شهرهای روسیه نیز احزاب انقلابی و دهقانان و کارگران شرایط سرنگونی تزار را فراهم آوردند. با استعفای تزار نیکلای دوم در مارس ۱۹۱۷ میلادی حکومت تزاری عملاً سرنگون به نظر می‌رسید. پس از آن دولت موقت روی کار آمد. الکساندر فیودورویچ کرنسکی Алекса́ндр Фёдорович Ке́ренский چهره برجسته این دولت محسوب می‌شد که در مقام وزارت دادگستری و با تعقیب و مجازات متهمین به فساد و جنایات گذشته، شهرت پیدا کرده بود. در نیمه ماه مارس ۱۹۱۷ تبعیدیان و فراریان روسی از چهار گوشه جهان؛ از اروپا و آمریکا تا سیبری، به سوی پتروگراد سرازیر شدند. از میان هزاران نفری که در بهار ۱۹۱۷ به روسیه بازگشتند، از هر گروه و طبقه ای؛ از انقلابیون قدیمی و سوسیالیست‌ها و لیبرال‌ها گرفته تا روشنفکران و دانشجویان همگی به کشور بازگشتند. گرچه تا ورود لنین به پتروگراد در ۱۶ آوریل ۱۹۱۷، خطری جدی دولت موقت را تهدید نمی‌کرد. لنین با تجاربی که در سال‌های فرار و تبعید اندوخته بود و شیوه خاصی که در مبارزات سیاسی داشت، توانست طی مدتی کمتر از هفت ماه مسیر انقلاب روسیه را تغییر دهد و با براه انداختن انقلاب دومی که به انقلاب بلشویکی شهرت یافت، مسیر تاریخ روسیه را عوض کند. پیش‌زمینه‌های تاریخی جنگ روسیه و اوکراین
کریمه از سال ۱۹۲۱ تا ۱۹۴۴ در داخل جمهوری سوسیالیستی فدراتیو شوروی روسیه (SFSR) تحت عنوان جمهوری سوسیالیستی خودمختار شوروی کریمه (ASSR) خودمختاری داشت. بر اساس سرشماری شوروی در سال ۱۹۲۶، ۴۲٫۲٪ از جمعیت ASSR کریمه روسی، ۲۵٪ تاتار کریمه، ۱۰٫۸٪ اوکراینی، ۷٪ یهودی و ۱۵٪ از سایر اقوام بودند. رهبر شوروی، جوزف استالین ، کل جمعیت تاتارهای کریمه را از کریمه تبعید کرد و خودمختاری کریمه را در سال ۱۹۴۴ لغو کرد. در آن زمان تاتارهای کریمه حدود یک پنجم جمعیت کریمه را تشکیل می‌دادند و تعداد آنها حدود ۱۸۳۱۵۵ نفر بود. بیشتر آنها به بیابان‌های آسیای مرکزی تحت کنترل شوروی فرستاده شدند. حدود ۴۵ درصد از اخراج شدگان در جریان اخراج جان خود را از دست دادند. پس از این رویدادها، برای اولین بار در تاریخ، روس‌ها اکثریت جمعیت کریمه را تشکیل می‌دادند. جنگ اول قره‌باغ
ریشه اصلی این تغییرات مداوم مرزی، نوع نگاه رهبران شوروی بود که تحت تأثیر ایده و اندیشه جهان وطنی و انترناسیونالیسم مکتب مارکسیسم قرار داشت. هر چند در نخستین روزهای استقرار حکومت شوروی، ولادیمیر لنین به عنوان واکنشی در برابر روسی زدایی نظام پیشین تزاری، نسبت به شناسایی گروه‌های متمایز قومی و زبانی و واگذاری جمهوری‌ها و نواحی خودمختار قدرتمند آن‌ها در قالب ساختار فدرالی دولت شوروی، رویه مناسبی در پیش گرفت و «حق تعیین سرنوشت» قومیت‌ها را به رسمیت شناخت. اما پس از مدتی در این شیوه تفکر بازنگری نمود و ملی‌گرایی محلی را مانع توسعه مارکسیسم تلقی نمود. بدین ترتیب حرکت سیاسی-نظامی با هدف مستحیل کردن هویت‌های ملی و قومی مناطق مختلف در هویت روسی و نیز اندیشه جامعه بی طبقه مارکسیستی آغاز شد. جنگ سرد
جنگ سرد به دوره‌ای از رقابت، تنش و کشمکش ژئوپلیتیکی بین اتحاد جماهیر شوروی و متحدانش (بلوک شرق) و ایالات متحده آمریکا و متحدانش (بلوک غرب) بعد از جنگ جهانی دوم گفته می‌شود. به‌طور کلی دوره زمانی جنگ سرد از ۱۹۴۷ و آغاز دکترین ترومن تا فروپاشی شوروی در ۱۹۹۱ در نظر گرفته می‌شود. به دلیل آن‌که در این دوران هرگز درگیری نظامی مستقیم میان نیروهای ایالات متحده و شوروی به وجود نیامد اما گسترش قدرت نظامی و کشمکش‌های سیاسی منجر به جنگ‌های نیابتی و درگیری‌های مهم بین کشورهای پیرو و هم‌پیمانان این دو ابرقدرت شد، از واژه سرد برای توصیف این جنگ استفاده می‌شود. ریشه‌های جنگ سرد به پیروزی متفقین در جنگ جهانی دوم و پایان اتحاد موقت آمریکا و شوروی بر علیه آلمان نازی و در ادامه درگیری ایدئولوژیک و ژئوپلتیک دو کشور برای گسترش نفوذ جهانی بازمی‌گردد. ترس از دکترین نابودی حتمی طرفین باعث شد تا هیچ‌یک از دو طرف حمله پیشگیرانه اتمی را آغاز نکنند. به غیر از مسابقه تسلیحات هسته‌ای و استقرارهای مرسوم نیروهای نظامی دو طرف از راه‌های دیگر همچون جنگ روانی، کارزارهای تبلیغات سیاسی، جاسوسی، تحریم‌های اقتصادی گسترده، رقابت در مسابقات ورزشی و فناوری مثل رقابت فضایی برای اثبات برتری خود استفاده کردند. جنگ زمستان
جنگ زمستان یک درگیری نظامی بین شوروی و فنلاند بود. تهاجم شوروی در ۳۰ نوامبر ۱۹۳۹ یعنی ۳ ماه پس از آغاز جنگ جهانی دوم صورت گرفت. این جنگ در ۱۳ مارس ۱۹۴۰ با امضای پیمان‌نامه صلح مسکو پایان پذیرفت. روز ۱۴ دسامبر ۱۹۳۹ جامعه ملل ضمن غیرقانونی خواندن تجاوز شوروی به فنلاند، این کشور را از عضویت خود اخراج کرد. جنگ کره
مجموعه این عوامل دست به دست هم آمد تا استالین و رهبری شوروی سیاست تهاجمی‌تری را در شرق آسیا اتخاذ کرده و کمک‌های نظامی و اقتصادی قابل توجهی را به سوی چین و کره شمالی سرازیر کنند. با پایان جنگ داخلی چین کره‌ای‌تبارهای ارتش آزادی‌بخش خلق هم اجازه پیدا کردند تا به کره شمالی بروند. همراهی کهنه‌سربازان چینی در کنار تانک‌ها و توپخانه و هواپیماهای جنگی شوروی و تمرینات نظامی طاقت‌فرسای سربازان کره‌ای به افزایش برتری نظامی کره شمالی بر کره جنوبی منجر شده بود. جنگ کریمه
جنگ کِریمه به نبردهای اکتبر ۱۸۵۳ تا فوریه ۱۸۵۶ گفته می‌شود که میان امپراتوری روسیه تزاری از یک سو و امپراتوری دوم فرانسه، امپراتوری بریتانیا، پادشاهی ساردنی و امپراتوری عثمانی از سوی دیگر در شبه جزیره کریمه رخ داد. عباس میرزا
پس از اولین نبرد جنگ روس و ایران در تاریخ اول ژوئیهٔ ۱۸۰۴ م در نزدیکی ایروان، درحالی‌که عباس میرزا در پایان نبردی شَدید، به‌سرعت از دگرگونی‌ها و اصلاحات مورد نیاز مطلع شد، پدرش و محافل درباری که او را احاطه کرده بودند، فعالیت چندانی در این‌باره نداشتند. اگر جنگ طولانی‌مدت می‌شد، تبدیل به موضوعی فرعی برای رقابتِ گستردهٔ ناپلئونی در اروپا می‌شد. درواقع، ناکامی در حفظ یک پیروزی قاطع، به‌شدت سیسیانوف را خشمگین و استراتژی روسیه را مختل کرد؛ و همان‌طور که الکساندر خود نیروهایش را به شکست در استرلیتز کشاند، یک حزب صلح در سن پترزبورگ ظهور می‌کرد، که خواستار حل و فصل مسائل برجسته و خارجی بود. یک سال پس از آغاز جنگ، روسیه برای صلح آماده شد، اما سیسیانوف به‌شدت مخالفت کرد. سرانجام سیسیانوف به‌دست حسینقلی‌خان باکویی کشته شد. مرگ سیسیانوف منجر به عقب‌نشینیِ موقتِ نیروهای روسی از منطقهٔ باکو شد. خبر مرگ او پیروزی کوچکی بود، ولی روحیه ایرانیان هنگامی‌که سر بریدهٔ او به تبریز و سپس به تهران منتقل شد افزایش یافت. اما ترور فرماندهِ روسی در تصمیم روسیه تأثیری نکرد، زیرا تا پایان سال ۱۸۰۶ م، روسیه تمام خانات قفقاز شرقی به‌جز ایروان، نخجوان و تالش را اشغال کرده بود. تلاش عباس میرزا برای بازپس‌گیری قره‌باغ به‌دلیل نبود توپخانهٔ مؤثر و ترور ابراهیم خلیل‌خان جوانشیر توسط روس‌ها شکست خورد. بدین‌ترتیب روسیه کنترل تمامی مناطق مورد اختلاف در شمال کُر و برخی مناطق بین کر و ارس را به‌دست‌آورد، وضعیتی که به‌طور قابل‌توجهی در مدتِ باقی‌مانده از جنگ تغییر نکرد، اما گسترشِ هرچه بیشترِ آن دشوار بود. ایوان گودُویچ جانشین سیسیانوف شد، که بی‌نتیجه به‌دنبال حل‌وفصل صلح بود؛ او سپس در ۱۸۰۸ م تهاجم روسیه را ادامه داد و به‌طور موقت اچمیادزین و نخجوان را اشغال و ایروان را محاصره کرد، اما نتوانست آن را فتح کند. ایروان، تحت فرماندهیِ توانمندِ حسینقلی خان قاجار، جبههٔ دفاعِ ایران برای باقی جنگ شد. قاجارها با فراهم کردن فتوای جهاد و سپس دریافتِ حمایتِ قابل‌توجه از بریتانیا، در سال ۱۸۱۰ م به قره‌باغ حمله کردند و در نبرد سلطان‌آباد در ارس در ۱۳ فوریه ۱۸۱۲ م پیروز شدند و قلمرو را در تالش در سال ۱۸۱۲ م بازسازی کردند. نایب‌السلطنه بارها به ایروان — در نزدیکی قلعهٔ پمبک —، شوشی، گنجه، نخجوان و شروان نزدیک شد. بین سال‌های ۱۸۰۴ و ۱۸۱۰ م او مبارزات سالانه را در سراسر ارس راه‌اندازی کرد، هرچند که جنگ تا سال ۱۸۰۶ م به همان خوبی بود، زیرا روسیه تا آن زمان در سرزمین‌های شمال ارس — به‌جز ایروان — قرار داشت. در سال ۱۸۱۰ م، روس‌ها به ایران پیشنهاد معاهدهٔ صلح دادند که قلمرو اشغالی در اختیار آنان بماند و نیز ایران دست آنان را در شرق آناتولی و بین‌النهرین بازگذارد، اما این پیشنهادها رد شد. در پایان سال ۱۸۰۷ م، عباس میرزا توانست تعدادی از فراریان روس و لهستانی و زندانیان جنگی را استخدام کند تا ارتش خود را در مدل اروپایی آموزش دهد. این روس‌ها، که تعدادشان چندصد نفر بود، اغلب مردانِ بدونِ ارزشِ نظامیِ بالایی بودند، اما تأثیر مثبتی روی ایرانیان گذاشتند و بسیاری از آنان به افسران وفاداری در ارتش جدید عباس میرزا تبدیل شدند. استخدام روس‌ها نیز نشان می‌دهد که در تبریز ایدهٔ ضرورت توسعهٔ یک ارتش مدرن، پیشتر ایجاد شده بود. بحران ۲۰۲۱–۲۰۲۲ روسیه-اوکراین
ولادیمیر پوتین ، رئیس‌جمهور روسیه در سخنانی در یک نشست دفاعی در ۲ نوامبر گفت که روسیه از نزدیک استفاده از پهپادها را «نزدیک مرزهای روسیه» زیر نظر دارد و باید وضعیت را در این زمینه به دقت تحلیل کند. به گفته ناظران سازمان امنیت و همکاری اروپا، رژیم آتش‌بس دو برابر بیشتر از سال ۲۰۲۰ نقض شد (در بازه زمانی عصر ۲۹ اکتبر تا شامگاه ۳۱ اکتبر، رژیم آتش‌بس در منطقه دونتسک ۹۸۸ بار و در لوهانسک ۴۷۱ بار نقض شد). ناظران مأموریت نظارتی ویژه سازمان امنیت و همکاری اروپا در اوکراین (SMM) از حرکت تجهیزات نظامی نیروهای مسلح اوکراین و همچنین تلاش‌های مکرر برای پارازیت انداختن بر پهپادهای این کشور که برای رصد زمین از آن استفاده می‌شود، گزارش دادند. در همان زمان، مطالبی در رسانه‌های غربی منتشر شد مبنی بر اینکه روسیه دوباره دارد نیروهای خود را به مرز اوکراین می‌کشد. عکس‌های ماهواره ای از خودروهای زرهی روسیه به عنوان مدرک ذکر شده‌است. جنگ‌های روسیه و سوئد (۹۵–۱۵۹۰)
جنگ بین روسیه و سوئد در سالهای ۱۵۹۰ تا ۱۵۹۵ توسط بوریس گودونوف به امید بازپس گرفتن قلمرو دوک استونی از سوئد انجام شد. این قلمرو از زمان جنگ لیوونی به تصرف سوئد درآمده بود. به محض پایان اعتبار معاهده پلوسا در سال ۱۵۹۰ ارتشی بزرگ به رهبری گودونوف و شوهر خواهرش فیودور اول روسیه از مسکو به سمت ولیکی نووگورود لشکر کسی کرد. در ۱۸ ژانویه از رود ناروا عبور کردند و قلعه سوئدی ناروا را به تصرف درآوردند. قلعه مهم دیگری به نام کینگیسپ در عرض دو هفته به تصرف روسها درآمد. در آن واحد روسیه در استوونی تا تالین و در فنلاند تا هلسینکی پیش رفت. سیاست در روسیه
مجموعه درگیری نظامی میان فدراسیون روسیه و جمهوری چچن ایچکریا که از دسامبر ۱۹۹۴ تا اوت ۱۹۹۶ در جریان بود. بعد از درگیری‌های اولیه سال‌های ۱۹۹۴ تا ۱۹۹۵ و نبرد خونین گروزنی نیروهای فدرال روسی تلاش کردند تا کنترل خود را بر مناطق کوهستانی چچن بیشتر کنند اما با وجود برتری نظامی روس‌ها از نظر تعداد نیروی انسانی، نیروی هوایی و آتش توپخانه ای، توسط چریک‌های چچنی مجبور به عقب‌نشینی شدند. این اقدام باعث تضعیف جدی روحیه نیروهای فدرال شد و نارضایتی عمومی مردم روسیه را در پی داشت به طوری که بوریس یلتسین، رئیس‌جمهور روسیه، مجبور به اعلام آتش‌بس شد و در سال ۱۹۹۶ معاهده صلح روسیه-چچن را امضا کرد. تحریم‌های جهانی در طول جنگ روسیه -اوکراین
روسیه پیش از این موضعی اتخاذ کرده بود که در تحریم‌های «تلافی‌جویانه» شرکت نخواهد کرد، اما دیمیتری مدودف، نخست‌وزیر روسیه، با اعلام این تحریم گفت: «هیچ چیز خوبی در تحریم‌ها وجود ندارد و تصمیم آسانی نبود. اما ما مجبور بودیم این کار را انجام دهیم.» دیوید کوهن، سخنگوی وزارت خزانه داری ایالات متحده گفت که تحریم‌هایی که بر دسترسی به مواد غذایی تأثیر می‌گذارد «کاری نیست که ایالات متحده و متحدانش هرگز انجام دهند». حمله ۲۰۲۲ روسیه به اوکراین
در ۲۴ فوریهٔ ۲۰۲۲، روسیه تهاجم گسترده‌ای را به اوکراین، همسایهٔ جنوب‌غربی خود آغاز کرد، که نشان‌دهندهٔ تشدید چشم‌گیر جنگ روسیه و اوکراین است که در سال ۲۰۱۴ آغاز شد. این بزرگترین حملهٔ نظامی متعارف به خاک اروپا از زمان جنگ جهانی دوم است. پیش از این تهاجم، روند نفوذ نظامی روسیه از اوایل سال ۲۰۲۱ آغاز شده بود و طی آن ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه از گسترش ناتو در سال ۱۹۹۷ به عنوان تهدیدی برای امنیت کشورش انتقاد کرد و خواستار ممنوعیت قانونی اوکراین از پیوستن به ائتلاف نظامی شد. او همچنین نظریهٔ بازپیوندخواهی (بازپس‌گیری سرزمین‌های شوروی سابق) را بیان کرد. علی‌رغم افزایش نیروها، مقامات روسی از اواسط نوامبر ۲۰۲۱ تا ۲۰ فوریه ۲۰۲۲ مکرراً طرح روسیه برای حمله به اوکراین را رد کردند. در ۲۱ فوریه ۲۰۲۲، روسیه به‌طور رسمی جمهوری خلق دونتسک و جمهوری خلق لوهانسک، دو کشور خودخوانده در منطقه دونباس در شرق اوکراین را به رسمیت شناخت و نیروهای خود را به این مناطق اعزام کرد. روز بعد، شورای فدراسیون روسیه به اتفاق آرا به پوتین مجوز استفاده از نیروی نظامی در خارج از مرزهای روسیه را صادر کرد. حدود ساعت ۰۵:۰۰ (به‌وقت اروپای شرقی) در ۲۴ فوریه، پوتین از آغاز یک عملیات نظامی ویژه در شرق اوکراین خبر داد. دقایقی بعد، اصابت موشک‌ها به مناطقی در سراسر اوکراین، از جمله پایتخت، کی‌یف شروع شد. سرویس مرزی اوکراین گفت که پست‌های مرزی آن با روسیه و بلاروس مورد حمله قرار گرفتند. دو ساعت بعد، نیروی زمینی روسیه وارد کشور شد. پاسخ ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهور اوکراین به این حمله، وضع حکومت نظامی، قطع روابط دیپلماتیک با روسیه و دستور بسیج عمومی بود. عملیات نظامی روسیه از شرق اوکراین، جنوب بلاروس (متحد روسیه) و شبه‌جزیرهٔ کریمه انجام گرفت. پس از این تهاجم بسیاری از مردم اوکراین به سمت مرزهای همسایگان غربی اوکراین گریختند. رئیس‌جمهور اوکراین از مردان ۲۰ تا ۶۰ سال خواست برای کشورشان با روسیه بجنگند. قحطی روسیه در سال‌های ۲۲–۱۹۲۱
پیش از قحطی ، همه طرف ها در جنگ های داخلی روسیه از ۲۱-۱۹۱۸ بلشویک ها ، سفیدپوستان ، آنارشیسمها ، ملیت های جدا شده - با گرفتن مواد غذایی از کسانی که آن را پرورش داده بودند ، خود را برای تهیه ارتش و هوادارانشان فراهم کرده بودند . دولت بلشویک برای کم و بیش چیزی در ازای آن ، نیازهایی را برای دهقانان فراهم کرده بود. این باعث شد دهقانان به طور چشمگیری تولید محصول خود را کاهش دهند. دهقانان ثروتمند ( کولاک ) از غلات اضافی خود برای فروش در بازار سیاه خودداری کردند. در سال ۱۹۲۰ ، لنین دستور داد تاکید بیشتری بر غذاهای مورد نیاز دهقانان شود. حمله فرانسه به روسیه
حمله فرانسه به روسیه یا لشکرکشی به روسیه بازه زمانی است که ناپلئون بناپارت و لشگرش از رود نمان جهت شکست دادن ارتش روسیه عبور کردند. حمله از ۲۴ ژوئن ۱۸۱۲ تا ۱۴ دسامبر همان سال بود. دلیل اصلی این حمله، ناسازگاری تزار روسیه با ناپلئون بر سر محاصره اقتصادی بریتانیا بود. ناپلئون پس از پیروزی در جنگ اسمولِنسک و جنگ بورودینو و فتح مسکو با آتش گرفتن این شهر و کمبود آذوقه مجبور به عقب‌نشینی شد. ارتش سرخ
بحران‌های بین سال‌های ۱۹۳۷ تا ۱۹۳۹، موجب شد شوروی نظام بسیج نیروهای خود را در ورطه آزمایش قرار دهد و با استفاده از تجربیات حاصل از آن طرح‌های جنگی و برنامه‌های بسیج خود را از طریق تحلیل مداوم شرایط ژئوپلیتیک و انجام برنامه‌ریزی‌های سطح بالای راهبردی، تا هنگام آغاز جنگ با آلمان در ماه ژوئن سال ۱۹۴۱، بهبود ببخشد. این طرح‌های اصلاح‌شده توان تهدیدات (به‌طور عمده آلمان و ژاپن) را برآورد و سطح نیروهای دوره صلح و بسیج شوروی را در جهت مقابله با این تهدیدات احتمالی تنظیم می‌کرد. درحالیکه رهبران شوروی نیروهای مسلح خود را برای یک جنگ فراگیر آماده می‌کردند، آمادگی رزمی ارتش سرخ در درگیری‌های محدود در لهستان، مغولستان، فنلاند و رومانی مورد آزمایش قرار گرفت. در اغلب موارد ارتش سرخ از این آزمایش‌ها سربلند خارج نشد. شکست‌های شرم‌آور ارتش سرخ در میدان‌های نبرد و کمبودهای شدید در آمادگی رزمی آن، موجب پدیداری حس جدیدی از اضطرار در میان برنامه‌ریزان راهبردی گشت و باعث شتاب گرفتن اصلاح‌گری، دوباره‌سازی و تسلیح مجدد ارتش سرخ پیش از درگیری آن در جنگ، شد. تحریم‌های جهانی در طول جنگ روسیه -اوکراین
به گفته مقام‌های اوکراینی، تحریم‌ها روسیه را وادار به تغییر رویکرد خود در قبال اوکراین کرد و پیشرفت‌های نظامی روسیه در منطقه را تضعیف کرد. نمایندگان این کشورها می‌گویند که تحریم‌ها علیه روسیه را تنها پس از اجرای توافقات مینسک ۲ توسط مسکو لغو خواهند کرد. پرواز شماره ۷۵۲ هواپیمایی بین‌المللی اوکراین
سازمان‌های اطلاعاتی در ابتدا معتقد بودند دلیل حادثه عیب در موتور بوده. ۸ ژانویه رویترز گزارش داد تحلیل نخست سازمان‌های اطلاعاتی غربی این است که این سانحه به دلیل نقص فنی و نه برخورد موشک رخ داده‌است. اما در ادامه با بررسی مبسوط داده‌ها این نظر تغییر کرد. ۹ ژانویه سی‌بی‌اس نیوز و سایت نیوزویک گزارش‌هایی را به نقل از دو مقام آمریکایی منتشر کردند که گفته‌اند هواپیمای اوکراینی به احتمال زیاد، به صورت تصادفی توسط ایران ساقط شده‌است. نیوزویک به نقل از دو مقام آمریکایی و یک مقام امنیتی عراق نوشت که سیستم پدافند هوایی ایران احتمالاً پس از حملهٔ موشکی سپاه فعال شده‌است تا از آمادگی کافی برای واکنش احتمالی آمریکا به حمله موشکی برخوردار باشد و ساقط کردن هواپیمای مسافربری به اشتباه توسط این سیستم انجام شده‌است. همچنین سی‌ان‌ان از قول یک مقام آمریکایی گزارش داد این هواپیما با برخورد دو موشک زمین به هواپیمای اس‌ای-۱۵ منفجر شده‌است. دونالد ترامپ رئیس‌جمهور آمریکا در ۹ ژانویه که هنوز علت سقوط این هواپیما مشخص نبود، گفت باور ندارد که اختلال مکانیکی باعث سقوط آن شده، «این هواپیما در محله ناجوری پرواز می‌کرده» و احتمال دارد «کسی اشتباهی مرتکب شده باشد.» در ۹ ژانویه ویدیویی روی تلگرام و توییتر منتشر شد که به نظر می‌رسید برخورد یک شی پرنده و برخورد آن به یک هواپیما را در شب پیش از صدای یک انفجار مهیب نشان می‌دهد. وبسایت روزنامه‌نگاری تحقیقی بلینگکت با تحلیل ویدئوهای منتشر شده تأیید کردند که آنها در غرب پرند در نزدیکی محل سقوط هواپیما فیلمبرداری شده و نشان دهنده مسیر پرواز پیش از سقوط هستند. نیویورک تایمز نیز به‌طور مستقل این ویدئو را تأیید کرد که مورد هدف قرارگرفتن این هواپیما را نشان می‌دهد. در این ویدئو دیده می‌شود که با برخورد موشک به هواپیما انفجار کوچکی به وقوع پیوسته اما هواپیما منفجر نشده و پس از چند ثانیه پرواز در حال آتش‌سوزی به سوی فرودگاه تغییر مسیر داده و در نهایت دچار انفجار می‌شود. مقامات اطلاعاتی غربی در ۹ ژانویه اعلام کردند ردگیری ارتباطات توسط رادار نشان می‌دهد ایران به تصور این که این هواپیما یک هدف نظامی است به آن شلیک کردند ولی پس از سقوط آن به اشتباه خود پی بردند. موشک‌اندازها معمولاً توسط یک تیم سه تا چهار نفره هدایت می‌شوند که با استفاده از رادار پروازها را ردگیری می‌کنند اما تشخیص دادن پروازهای نظامی از غیرنظامی نیاز به مهارت دارد و اشتباه ممکن است رخ بدهد. جاستین ترودیو، نخست‌وزیر کانادا روز پنجشنبه ۱۹ دی ۱۳۹۸ در یک کنفرانس خبری اعلام کرد هواپیمای اوکراینی که بامداد چهارشنبه در ایران سقوط کرد، در اثر شلیک یک موشک زمین به هوای ایران سرنگون شده‌است. بوریس جانسون، نخست‌وزیر بریتانیا در این مورد گفت: مجموعه شواهد حاکی از آن است که هواپیمای اوکراینی با برخورد موشک پدافند ایرانی ساقط شده‌است. اسکات موریسون نخست‌وزیر استرالیا در ۹ ژانویه گفت اطلاعات رسیده به این کشور نشان می‌دهد دو موشک به هواپیما برخورد کرده گرچه به نظر نمی‌رسد این اقدام عمدی بوده باشد. گریگوری راسپوتین
دربار روسیه و اتریش علی‌رغم داشتن نسبت فامیلی با یکدیگر نتوانستند یکدیگر را قانع کنند و این سرآغازی شد برای وقوع جنگ جهانی اول. جنگی که در آن بیش از ۹ میلیون سرباز کشته و میلیون‌ها تن نیز بی‌خانمان شدند. جنگ بزرگ شمالی
جنگ بزرگ شمالی (۱۷۰۰–۱۷۲۱) جنگی بزرگ میان روسیه تزاری و امپراتوری سوئد بود که طی آن، روس‌ها به پیروزی رسیدند و اقتدار و برتری سوئد را در اروپای مرکزی، شرقی و شمالی از میان بردند. رهبران سیاسی روسیه و متحدانش به ترتیب پتر کبیر روسیه، فردریک چهارم دانمارک-نروژ و آگوست دوم ملقب به نیرومند فرمانروای ساکسونی و لهستان-لیتوانی بودند. فردریک چهارم و آگوست دوم، به ترتیب، در سال‌های ۱۷۰۰ و ۱۷۰۶ مجبور به ترک اتحاد خود با روسیه شدند اما دوباره در ۱۷۰۹ به این کشور پیوستند. همچنین، جرج اول، دوک برونسویک-لونبورگ (هانوور)، نیز در ۱۷۱۴ از طرف هانوور و در ۱۷۱۷ هم از طرف بریتانیا وارد جنگ شد. به علاوه، فریدریش ویلهلم اول فرمانروای براندنبورگ-پروس نیز در ۱۷۱۵ به این ائتلاف ضد سوئد پیوست. جنگ جهانی اول
برخی علل جنگ جهانی اول عبارت بود از: رقابت اتریش و روسیه در بالکان، اختلاف بین فرانسه و آلمان از سال ۱۸۷۰ دربارهٔ آلزاس و لرن، رقابت اقتصادی و دریایی بین آلمان و انگلیس، رواج ملی‌گرایی و وطن‌پرستی در اروپا، انبار کردن تسلیحات و آلات جنگی در سطح وسیع توسط دولت‌های اروپایی، وجود اتحاد و جبهه بندی بین کشورهایی که یکی پس از دیگری به دنبال هم پیمانان خود وارد جنگ شدند. اما بهانهٔ شروع جنگ این بود که آرشیدوک فرانتس فردیناند ولیعهد امپراتوری اتریش-مجارستان به دست یک سیاه دست صرب به نام پرنسیب در ۲۸ ژوئن ۱۹۱۴ در سارایوو بوسنی به قتل رسید و اتریش ادعا کرد صربستان در این کار دخالت داشته و تقاضا نمود تحقیقاتی با شرکت نمایندگان اتریش صورت پذیرد که دولت صربستان تحقیقات را قبول ننمود و با حضور نمایندگان خارجی مخالفت کرد. دولت اتریش به صربستان اعلان جنگ داد و روسیه بسیج عمومی اعلام کرد و آلمان هم به حمایت از اتریش به روسیه و فرانسه اعلان جنگ داد. قوای آلمان از بلژیک برای حمله به فرانسه بهره برد و این اقدام یعنی حمله به یک کشور بی‌طرف موجب دخالت انگلیس در جنگ شد. پیش‌زمینه‌های تاریخی جنگ روسیه و اوکراین
عوامل گوناگون اجتماعی، فرهنگی، قومی و زبانی در آغاز ناآرامی‌ها در شرق و جنوب اوکراین و جنگ روسیه و اوکراین پس از انقلاب اوکراین دست داشتند. پس از استقلال اوکراین از اتحاد جماهیر شوروی در سال ۱۹۹۱، شکاف‌های تاریخی و فرهنگی و ساختار ضعیف دولتی مانع گسترش هویت ملی اوکراینی یکتا شدند. در شرق و جنوب اوکراین، روسی‌سازی و استقرار قومی روس در طول سده‌ها فرمانروایی روس‌ها باعث شد که زبان روسی حتی در میان اوکراینی‌ها هم برتری پیدا کند. از زمان تبعید تاتارهای بومی کریمه توسط ژوزف استالین، دبیرکل شوروی پس از جنگ جهانی دوم، روس‌ها در کریمه اکثریت جمعیت را تشکیل می‌دهند. این در تضاد با غرب و مرکز اوکراین است که از نظر تاریخی توسط قدرت‌های گوناگونی مانند کشورهای مشترک المنافع لهستان-لیتوانی و امپراتوری اتریش اداره می‌شدند. در این مناطق هویت قومی، ملی و زبانی اوکراینی دست نخورده باقی مانده‌است. عباس میرزا
اولین جنگ روس و ایران برای ایران خوب نبود. با شکست ناپلئون در حمله به روسیه در سال ۱۸۱۲ م، الکساندر توانست بار دیگر به قفقاز بازگردد و نیروهای بیشتری را به دست آورد. در نبرد اصلاندوز عباس میرزا توسط نیرویی بسیار ضعیف از روسیه، شکست خورد و موجب شد جنگ با پایانی ننگ‌آور و تأیید بر برتری نظامی بی‌شبههٔ غرب به پایان برسد. معاهدهٔ گلستان درنهایت در ۴ اکتبر ۱۸۱۳ م به امضا رسید. این معاهده نه تنها مرزهای بین‌المللی را — البته نامشخص — اصلاح، و ازدست‌رفتن بسیاری از سرزمین‌های قفقاز را تأیید کرد، بلکه اذعان کرد که تنها روسیه می‌تواند کشتی‌های دریایی خود را در خزر مستقر کند؛ و نیز اطمینان داد که روسیه نه تنها جانشین قانونی سلطنت را به رسمیت می‌شناسد، بلکه در صورت لزوم، او را حمایت می‌کند. این مفاد، دخالت روسیه در امور داخلی دولت ایران را تسهیل می‌کند آنگونه که در معاهدهٔ روسی–عثمانیِ کوچوک قینارجه در سال ۱۷۷۴ م بود. انگلیس نمی‌توانست چنین تصمیمی را نادیده بگیرد، ازاین‌رو به‌سرعت معاهده‌ای جدید در سال ۱۸۱۴ م به امضا رسید که در آن بندی قرار گرفت که در شرایط اندکی محتاطانه‌تر، وسیله‌ای بود که انگلیس می‌توانست در امور داخلی ایران دخالت کند. نیز این معاهده، معاهده‌ای را که در سال ۱۸۱۲ م به تصویب رسیده بود، تأیید کرد که در صورت عدم کمک نظامی از بریتانیا، بریتانیا یارانهٔ سالانهٔ ۲۰۰۰۰۰ تومانی را تأمین می‌کند؛ هرچند بار دیگر این موضوع به دلایل متعددی از سوی انگلیس مشروط شد. بااین‌حال به نظر می‌رسد ظاهراً وعدهٔ کمک‌های انگلیس، ارادهٔ ایران را در برابر حملات روسیه محکم‌تر کرده بود و امیدوار بود که اتخاذ تاکتیک‌های نظامی جدید و نظم و انضباط — یا همان «نظام جدید» — ثمری داشته باشد. در حقیقت، هیچ‌یک از طرفین، معاهدهٔ گلستان را نهایی نکردند و هر دو ظاهراً آماده و مایل به ادامهٔ جنگ بودند. پیش‌زمینه‌های تاریخی جنگ روسیه و اوکراین
در زمان سرشماری شوروی در سال ۱۹۸۹، ۲۷٫۴٪ از جمعیت استان اودسا خود را قومی روسی معرفی می‌کردند، در حالی که ۵۵٫۲٪ خود را اوکراینی قومی معرفی می‌کردند. بقیه را بیشتر مولداوی‌ها، بلغاری‌ها و گاگاوزها تشکیل می‌دادند. تحریم‌های جهانی در طول جنگ روسیه -اوکراین
در واکنش به الحاق کریمه به روسیه، برخی از دولت‌ها و سازمان‌های جهانی به رهبری ایالات متحده و اتحادیه اروپا تحریم‌هایی را علیه افراد و شرکت‌های روس اعمال کردند. با گسترش ناآرامی‌ها به سایر بخش‌های شرق اوکراین، و بعداً به جنگ در منطقه دونباس، دامنه تحریم‌ها افزایش یافت. در مجموع، سه نوع تحریم اعمال شد: ممنوعیت ارائه فناوری برای اکتشاف نفت و گاز، ممنوعیت اعطای اعتبار به شرکت‌های نفتی روسیه و بانک‌های دولتی، محدودیت سفر برای شهروندان با نفوذ روسیه نزدیک به رئیس‌جمهور پوتین و درگیر در الحاق کریمه. دولت روسیه نیز با تحریم‌هایی علیه برخی افراد کانادایی و آمریکایی و در اوت ۲۰۱۴ با ممنوعیت کامل واردات مواد غذایی از اتحادیه اروپا، ایالات متحده، نروژ، کانادا و استرالیا به این اقدام واکنش نشان داد. جنگ ایران و روسیه (۱۸۱۳–۱۸۰۴)
پس از اولین نبرد جنگ روس و ایران در تاریخ اول ژوئیهٔ ۱۸۰۴ م در نزدیکی ایروان، درحالی‌که عباس میرزا در پایان نبردی شَدید، به‌سرعت از دگرگونی‌ها و اصلاحات مورد نیاز مطلع شد، پدرش و محافل درباری که او را احاطه کرده بودند، فعالیت چندانی در این‌باره نداشتند. اگر جنگ طولانی‌مدت می‌شد، تبدیل به موضوعی فرعی برای رقابتِ گستردهٔ ناپلئونی در اروپا می‌شد. درواقع، ناکامی در حفظ یک پیروزی قاطع، به‌شدت سیسیانوف را خشمگین و استراتژی روسیه را مختل کرد؛ و همان‌طور که الکساندر خود نیروهایش را به شکست در استرلیتز کشاند، یک حزب صلح در سن پترزبورگ ظهور می‌کرد، که خواستار حل و فصل مسائل برجسته و خارجی بود. یک سال پس از آغاز جنگ، روسیه برای صلح آماده شد، اما سیسیانوف به‌شدت مخالفت کرد. سرانجام سیسیانوف به‌دست حسینقلی‌خان باکویی کشته شد. مرگ سیسیانوف منجر به عقب‌نشینیِ موقتِ نیروهای روسی از منطقهٔ باکو شد. خبر مرگ او پیروزی کوچکی بود، ولی روحیه ایرانیان هنگامی‌که سر بریدهٔ او به تبریز و سپس به تهران منتقل شد افزایش یافت. اما ترور فرماندهِ روسی در تصمیم روسیه تأثیری نکرد، زیرا تا پایان سال ۱۸۰۶ م، روسیه تمام خانات قفقاز شرقی به‌جز ایروان، نخجوان و تالش را اشغال کرده بود. تلاش عباس میرزا برای بازپس‌گیری قره‌باغ به‌دلیل نبود توپخانهٔ مؤثر و ترور ابراهیم خلیل‌خان جوانشیر توسط روس‌ها شکست خورد. بدین‌ترتیب روسیه کنترل تمامی مناطق مورد اختلاف در شمال کُر و برخی مناطق بین کر و ارس را به‌دست‌آورد، وضعیتی که به‌طور قابل‌توجهی در مدتِ باقی‌مانده از جنگ تغییر نکرد، اما گسترشِ هرچه بیشترِ آن دشوار بود. ایوان گودُویچ جانشین سیسیانوف شد، که بی‌نتیجه به‌دنبال حل‌وفصل صلح بود؛ او سپس در ۱۸۰۸ م تهاجم روسیه را ادامه داد و به‌طور موقت اچمیادزین و نخجوان را اشغال و ایروان را محاصره کرد، اما نتوانست آن را فتح کند. ایروان، تحت فرماندهیِ توانمندِ حسینقلی خان قاجار، جبههٔ دفاعِ ایران برای باقی جنگ شد. قاجارها با فراهم کردن فتوای جهاد و سپس دریافتِ حمایتِ قابل‌توجه از بریتانیا، در سال ۱۸۱۰ م به قره‌باغ حمله کردند و در نبرد سلطان‌آباد در ارس در ۱۳ فوریه ۱۸۱۲ م پیروز شدند و قلمرو را در تالش در سال ۱۸۱۲ م بازسازی کردند. نایب‌السلطنه بارها به ایروان — در نزدیکی قلعهٔ پمبک —، شوشا، گنجه، نخجوان و شروان نزدیک شد. بین سال‌های ۱۸۰۴ و ۱۸۱۰ م او مبارزات سالانه را در سراسر ارس راه‌اندازی کرد، هرچند که جنگ تا سال ۱۸۰۶ م به همان خوبی بود، زیرا روسیه تا آن زمان در سرزمین‌های شمال ارس — به‌جز ایروان — قرار داشت. در سال ۱۸۱۰ م، روس‌ها به ایران پیشنهاد معاهدهٔ صلح دادند که قلمرو اشغالی در اختیار آنان بماند و نیز ایران دست آنان را در شرق آناتولی و بین‌النهرین بازگذارد، اما این پیشنهادها رد شد. در پایان سال ۱۸۰۷ م، عباس میرزا توانست تعدادی از فراریان روس و لهستانی و زندانیان جنگی را استخدام کند تا ارتش خود را در مدل اروپایی آموزش دهد. این روس‌ها، که تعدادشان چندصد نفر بود، اغلب مردانِ بدونِ ارزشِ نظامیِ بالایی بودند، اما تأثیر مثبتی روی ایرانیان گذاشتند و بسیاری از آنان به افسران وفاداری در ارتش جدید عباس میرزا تبدیل شدند. استخدام روس‌ها نیز نشان می‌دهد که در تبریز ایدهٔ ضرورت توسعهٔ یک ارتش مدرن، پیشتر ایجاد شده بود. جنگ استقلال اوکراین
یک ماه بعد مردم اوکراین در کی یف اعلام کردند که این کشور یک حاکمیت خودمختار است و با دولت انتقالی روسیه روابط نزدیکی دارد و حاکمیت آن توسط یک شورای مرکزی سوسیالیستی اعمال می‌شود. دولت انتقالی در پتروگراد وفاداری اش را به جنگ غیر مردمی کرسنکی در تابستان ۱۹۱۷ اعلام کرد. این جنگ فاجعه‌ای تمام عیار برای ارتش روسیه بود. ضد حمله آلمان‌ها باعث شد که روسیه تمامی دست‌آوردهای سال ۱۹۱۶ را از دست بدهد و علاوه بر این روحیات ارتش هم در هم شکسته شود و در نتیجه نیروهای مسلح و دستگاه حاکم در سراسر امپراتوری روسیه فرو ریخت. جنگ روسیه و ژاپن
جنگ روسیه و ژاپن (۱۹۰۴–۱۹۰۵) تخاصم نظامی گسترده و خونباری بود که به علت جاه طلبی‌های امپریالیستی دو دولت رقیب امپراتوری ژاپن و امپراتوری روسیه در منچوری و درشبه جزیره کره درگرفت. صحنه اصلی نبرد جنوب منچوری و آب‌های کرانه ژاپن، کره و دریای زرد بود. اما برخی اندیشمندان بر این عقیده هستند که نیکولای دوم جنگ علیه ژاپن را به هدف برانگیختن حس وطن‌پرستی روس به راه انداخت با اینکه هیچ سند تاریخی برای اثبات این ادعا وجود ندارد. جنگ رسماً بر سر مالکیت شهر پورت آرتور و شبه جزیره لیائودونگ و خط آهن از پورت آرتور به هاربین درگرفت. تحریم‌های جهانی در طول جنگ روسیه -اوکراین
در ۱۴ آگوست ۲۰۱۴، اوکراین قانونی را تصویب کرد که تحریم‌های اوکراین را علیه روسیه وضع می‌کند. این قانون شامل ۱۷۲ فرد و ۶۵ نهاد در روسیه و سایر کشورها برای حمایت و تأمین مالی «تروریسم» در اوکراین است، اگرچه تحریم‌های واقعی نیاز به تأیید شورای امنیت ملی و دفاع اوکراین دارد. جنگ داخلی روسیه
امپراتوری روسیه در سال ۱۹۱۴ در جنگ جهانی اول در کنار فرانسه و انگلستان علیه قدرت‌های مرکز که شامل امپراتوری آلمان، اتریش-مجارستان و امپراتوری عثمانی جنگید که تلفات بسیاری در جنگ داد و صدمات بسیاری خورد و دچار شکست‌های بیشتر گشت که باعث رنجش مردم از تزار گشت. در این جنگ ضعف اقتصادی و نظامی امپراتوری روسیه به طرز تکان‌دهنده‌ای به اثبات رسید و همراه با جنگهای داخلی پس از انقلاب ۱۹۱۷ اقتصاد ویرانی را برجای گذاشت. ولادیمیر پوتین
طی اولین دوران تصدی‌اش بر مقام ریاست جمهوری، اقتصاد روسیه به مدت هشت سال پیاپی ردش کرد، به طوری که GDP اندازه‌گیری شده بر حسب قدرت خرید ۷۲٪ افزایش یافت، درامدهای حقیقی با ضریب ۲٫۵ رشد کرده و دستمزدها نیز بیش از سه برابر شدند؛ بیکاری و فقر به کمتر از نصف رسیدند و رضایت خود-ارزیابی شدهٔ روس‌ها از زندگی خود به میزان قابل توجهی افزایش یافت. این رشد نتیجه این موارد بود: افزایش پنج برابری در قیمت نفت و گاز که عمده صادرات روسیه را تشکیل می‌دهد، بازیابی از رکود پسا-کمونیستی و بحران‌های مالی، افزایش سرمایه‌گذاری خارجی و سیاست‌های محتاطانه اقتصادی و مالی. همچنین پوتین باعث پیروزی روسیه در جنگ دوم چچن شد. تحت نخست‌وزیری مدودف، اصلاحات نظامی و سیاسی بزرگ-مقیاس و همچنین پیروزی روسیه در جنگ روسیه و گرجستان را هدایت نمود. طی سومین دوره ریاست جمهوری‌اش، سقوط قیمت نفت همراه با تحریم‌های اعمال شده از آغاز ۲۰۱۴ میلادی، پس از دخالت نظامی روسیه در اوکراین و الحاق کریمه، منجر به کاهش GDP به ۳٫۷٪ تا ۲۰۱۵ میلادی گشت، گرچه که اقتصاد روسیه در ۲۰۱۶ میلادی رشد ۰٫۳ درصدی را در GDP تجربه نمود. سایر توسعه‌ها تحت زعامت پوتین شامل این موارداند: ساخت خط لوله، ترمیم سامانه ناوبری ماهواره‌ای گلوناس و ایجاد زیرساخت‌های رویدادهای بین‌المللی چون المپیک زمستانی ۲۰۱۴ در سوچی و جام جهانی فوتبال ۲۰۱۸. در فوریه ۲۰۲۲، پوتین دستور حمله تمام-عیاری را بر اوکراین داد. جنگ کریمه
اتریش که از مساعدت روسیه برای محکم‌کردن نفوذش در کنفدراسیون آلمان استفاده کرده بود بر خلاف بریتانیا و فرانسه به توسعه طلبی روسیه در بالکان واکنشی نشان نداد. این امر پس از شکست روسیه در جنگ کریمه باعث زوال و ضعف بیشتر اتریش شد، که نه تنها دوستی روسیه را از دست داد بلکه احتمال رویارویی دو کشور در بالکان افزایش یافت. به این ترتیب با ضعف اتریش زمینه برای وحدت ایتالیا و وحدت آلمان فراهم شد. امپراتوری روسیه
علت آغاز جنگ روسیه و ژاپن زمانی بود که نیکلای دوم به ژاپن سفر کرد و به بازدید از یکی از معابد ژاپن رفت در این هنگام یکی از موبدان که از وجود فردی بی ایمان چون نیکلای خشمگین شد با شمشیر به او حمله کرد، با واکنش سریع نگهبانان، آن موبد ازپای درآمد ولی نیکلای دوم که سخت ترسیده بود، حاکمان امپراطوری ژاپن را در این حادثه مقصر می‌دانست. پس از این حادثه، کدورت‌هایی ایجاد شد که تا زمان آغاز جنگ ادامه یافت. جنگ کلیساها میان روسیه و اوکراین
در طول جنگ روسیه و اوکراین، ROC و UOC-MP از روایت اصلی تبلیغات کرملین حمایت کردند که در دونباس هیچ نیروی روسی وجود ندارد بلکه فقط شورشیان محلی وجود دارد؛ بنابراین آنها جنگ روسیه و اوکراین را به یک جنگ داخلی داخلی تقلیل دادند. جنگ شوروی و لهستان
جنگ لهستان-شوروی مجموعه درگیری‌های مسلحانه میان شوروی، جمهوری خلق اوکراین و جمهوری دوم لهستان است که از فوریه ۱۹۱۹ تا مارس ۱۹۲۱ به طول انجامید. مهمترین دلیل شعله‌ور شدن این درگیری بر سر کنترل مناطق غربی اوکراین و بلاروس امروزی بود. عباس میرزا
صلح گلستان به حل‌وفصل نهایی منجر نشد. هیچ‌یک، نه روسیه و نه عباس میرزا مسئول تحریک خشونت‌های تازه نبود. به‌گفتهٔ فیروز کاظم‌زاده، به‌گمان بسیار هیچ‌یک از حاکمان ایران و روس، به عهدنامهٔ گلستان با قطعیت نمی‌نگریستند. عباس میرزا نیز آن را تنها آتش‌بسی موقت می‌دانست و برای جنگی دیگر آماده می‌شد. درخواست ابوالحسن خان شیرازی — سفیر سابق ایران در لندن — از وزیر خارجهٔ روسیه دربارهٔ تصحیح مرزها در سن پترزبورگ نیز رد شد. اعزام فرمانده کل قفقاز ژنرال یرمولوف به تهران در سال ۱۸۱۷ م برای حل و فصل مسائل برجستهٔ ارضی فاجعه‌بار بود، به‌گونه‌ای‌که یرمولوف قصد داشت تا احساسات ایرانیان را جریحه‌دار کند. مرگ الکساندر و جلوس تزار نیکلای در سال ۱۸۲۵ م شاهد داغ شدن موقت سیاست روسیه بود، اما سفارت منشیکف با موجی از احساسات ضد روسیه تبریک گفته شد — که توسط علمای به‌شدت خشمگین از رفتار بی‌رحمانهٔ یرمولوف در قفقاز تقویت می‌شد. پناهندگان به ایران سرازیر شدند و شعله‌های خشم و غضب برافروخته شد، به‌طوری‌که فتواها به‌سرعت برای جهاد علیه روسیه صادر می‌شدند. علما اعلام جهاد علیه روسیه کردند آنچنانکه در سال ۱۸۱۰ م انجام داده بودند. احتمالاً محافل درباری در تهران و تبریز در این امر نقش مهمی ایفا کردند. شاه و نایب‌السلطنه هیچ انتخابی نداشتند اما موافقت کردند. اینکه تا چه اندازه علما فتحعلی‌شاه را مجبور کردند، هنوز معلوم نیست، هرچند تصمیم به واکنش نهایی به تحریکات روسیه، ثابت کرد که محاسباتی اشتباه و مرگبار بود؛ چراکه بریتانیا توانست ادعا کند که ایران متجاوز بوده و کمک را متوقف کرد. به‌گمان هامبلی علل فوری این دوره از جنگ را در سه موضوع می‌توان جستجو کرد: نخست اینکه عباس میرزا نیاز داشت تا اعتبار مخدوش خود در جنگ اول را بازسازی کند؛ دوم اصرار و فشاری که صدراعظم اللهیارخان قاجار برای تجدید جنگ بر عباس میرزا وارد می‌آورد؛ و سوم تبلیغ جهاد از سوی مجتهدانی مانند آقا سیدمحمد اصفهانی. رفتار سرد دولت روسیه و فشار روحانیون ادامه داشت تا اینکه در مهٔ ۱۸۲۶ م ارتش روس میرک در خانات ایروان را اشغال کردند و ایرانیان نیز به این پیشروی روسیه در منطقهٔ دریاچهٔ گوکچا اعتراض کردند. در سپتامبر ۱۸۲۶ م، عباس میرزا از طریق شوشی به سمت گنجه پیشروی کرد؛ اما او چنان شکست شدیدی را متحمل شد که نتیجهٔ جنگ هرگز بعد از آن دچار تشکیک نشد. اقدامات نظامی ایرانی در سال بعد نتیجهٔ کمی داشت. عباس میرزا موفق به کسب پیروزی‌های جزئی در اچمیازدین و نخجوان شد، اما روس‌ها به آذربایجان نفوذ کرده و تبریز را در سوم ربیع‌الثانی ۱۲۴۳ ه‍.ق/۲۴ اکتبر ۱۸۲۷ م تسخیر کردند. مبارزه کوتاه‌مدت بود و منجر به امضای عهدنامهٔ ترکمنچای در سال ۱۸۲۸ م شد. میثاق آقامحمدخان هنوز به دست نیامده است. نه تنها سرزمین‌های بیشتری از قفقاز واگذار شد، بلکه ایران مجبور به پرداخت غرامت ۲۰۰۰۰۰۰۰ روبل شد. همچنین در شرایط بسیار واضح‌تر تأیید کرد که روسیه از جانشینیِ قانونیِ عباس میرزا و وارث وی حمایت می‌کند. یک معاهدهٔ تجاری تکمیلی، حقوق بازرگانان روسی را تأمین کرد که اساساً حاکی از آغاز «کاپیتولاسیون» در ایران بود. اگر دولت تحقیر شده بود، جامعه مجبور بود که عفو کند. به موجب شرایط معاهدهٔ ترکمانچای — شهری در جنوب شرقی تبریز — تمام سرزمین‌های شمال ارس، به روسیه واگذار شد؛ یعنی مرزی که هنوز باقی مانده‌است. قیام خملنیتسکی
قیام خملنیتسکی شورش کازاکها در اوکراین بود که میان سال‌های ۱۶۴۸-۱۶۵۷ میلادی رخ داد و به تدریج به جنگ استقلال اوکراین از لهستان تبدیل شد. کازاکها تحت فرماندهی هتمان بودان خملنیتسکی با همراهی تاتارهای کریمه و نیروهای دهقانی، به لشکریان مشترک‌المنافع لهستان-لیتوانی هجوم بردند. نتیجهٔ این جنگ، پایان کنترل و سیطرهٔ لهستانی‌ها و یهودیان بر اوکراین و نیز اتمام تسلط عقایدی همچون قرائیم در این کشور شد. این قیام نوعی ارتباط نمادین میان اوکراین و روسیه را به نمایش گذارد. کازاکها که از تزار روسیه کمک خواسته بودند، موافقت کردند که در صورت پیروزی بر لهستان، اوکراین شرقی را به قلمرو روسیه منضم سازند و به این قول خود جامهٔ عمل پوشانیدند. طبق گفته‌های تاراس شوچنکو، این جنگ باعث اسارت مردم اوکراین در چنگال روس‌ها گردید. جنگ سرد دوم
برخی از منابع از عنوان جنگ سرد دوم به عنوان تنش بالقوه ولی غیر محتمل در رویدادهای آینده نام می‌برند، درحالی که دیگران از این اصطلاح برای توضیح تنش‌های تجدید شده جاری، خصومت‌ها و رقابت‌های سیاسی استفاد می‌کنند که به‌طور چشمگیری از سال ۲۰۱۴ بین فدراسیون روسیه از یک سو و ایالات متحده آمریکا، ناتو و اتحادیه اروپا از سوی دیگر شدت یافته‌است. پروفسور آکسفورد فیلیپ ان. هاوارد استدلال می‌کند که جنگ سرد جدید دارای ابعاد مشخص رسانه‌ای است که در آن درگیری بر سر کنترل قدرت رسانه‌ای روسیه و همچنین جنگ سایبری بین دولتهای خودکامه و جامعه مدنی خودی در جریان است. در حالی که برخی از چهره‌های مهم مانند میخائیل گورباچف پس از رودررویی غرب و روسیه بر سر بحران اوکراین در سال ۲۰۱۴ هشدار دادند که جهان در آستانه یک جنگ سرد جدید است یا هم‌اکنون این جنگ آغاز شده‌است، دیگران استدلال می‌کنند که اصلاح جنگ سرد جدید ماهیت واقعی رابطه بین روسیه و غرب را توصیف نمی‌کند. در حالی که بین تنش جدید بین روسیه و غرب شباهت‌هایی با تنش‌های جنگ سرد اول نیز وجود دارد، اما تفاوت‌های عمده‌ای همچون روابط اقتصادی عمیق روسیه با دنیای بیرون وجود دارد که می‌تواند در نهایت به محدود شدن اقدامات روسیه بینجامد و از این طریق راه‌های جدید برای نفوذ بر روسیه شکل گیرد. برخی اصطلاح «جنگ سرد دوم» را بنابراین دلایل به عنوان یک نام بی مسمی توصیف می‌کنند. ولادیمیر لنین
لنین انتظار داشت اشراف و بورژوازی روسیه با دولتش مخالفت کند اما همچنین معتقد بود به دلیل برتری عددی طبقات پایین جامعه که بلشویک‌ها می‌توانستند آن‌ها را بسیج کنند، منجر به پیروزی سریع آن‌ها در هر منازعه‌ای خواهد شد. نتیجتاً، او نتوانست مخالفت‌های شدید با بلشویک‌ها در روسیه را پیشبینی کند. جنگ داخلی روسیه «سرخ‌ها» که طرفدار بلشویک‌ها بودند را در برابر «سفیدها» که با آن‌ها مخالفت می‌کردند قرار داد و علاوه بر آن، منجر به درگیری‌های قومی در مرزهای روسیه و همچنین درگیری سرخ‌ها و سفیدها با دهقانان («سبزها») شد. مورخان گاه جنگ داخلی روسیه را به همین دلیل دو جنگ جداگانه محسوب می‌کنند: یک جنگ میان انقلابیون و ضدانقلاب‌ها و جنگ دیگر میان دو جناح انقلابی. تحریم‌های جهانی در طول جنگ روسیه -اوکراین
در ۲۸ آوریل، ایالات متحده ممنوعیت معاملات تجاری در داخل خاک خود را بر ۷ مقام روسی، از جمله ایگور سچین، رئیس اجرایی شرکت نفت دولتی روسیه، روس نفت، و ۱۷ شرکت روسی اعمال کرد. سیاست در روسیه
جنگ اول چچن پیش‌زمینه‌های تاریخی جنگ روسیه و اوکراین
خارکف که پیشتر یک منطقه کم جمعیت بود، تعداد زیادی از مهاجران اوکراینی را برای اولین بار در زمان قیام خلمنتسکی ۱۶۴۸–۵۷ در خود جای داد. این مهاجران از جنگ بین قزاق‌های اوکراینی و کشورهای مشترک المنافع لهستان-لیتوانی در نزدیکی رودخانه دنیپر فرار کرده بودند. منطقه ای که در آن ساکن شدند «اسلوبودا اوکراین» نام داشت (، "اسلوبودسکایا اوکراین"). در طول سده‌های بعد، موج‌های متعدد مهاجرت به اسلوبودا اوکراین، هم اوکراینی‌های قومی و هم روس‌های قومی را به همراه داشت. پیش از سده نوزدهم، تعداد کمی از روس‌ها در این منطقه ساکن شدند. آنها تمایل داشتند در شهرها زندگی کنند، در حالی که مناطق روستایی تحت تسلط اوکراینی‌ها بود. این منطقه یک دولت خودمختار قزاق داشت تا اینکه در سال ۱۷۶۵ توسط کاترین کبیر خودمختاری لغو شد. در سال ۱۸۳۲، شکاف شهری و روستایی به شدت ریشه دوانید: ۵۰٪ از بازرگانان را روس‌ها، و ۴۵٪ از صاحبان کارخانه‌ها روس بودند. در راستای این روسی شدن فزاینده، نام اسلوبودا اوکراین با فرمانداری خارکف در سال ۱۸۳۵ جایگزین شد. در سرشماری امپراتوری ۱۸۹۷ نشان داده شده‌است که زبان مادری ۸۰٫۶٪ از جمعیت استان خارکف اوکراینی بوده، در حالی که زبان روسی به عنوان زبان مادری تنها ۱۷٫۷٪ از جمعیت بوده‌اند. جنگ داخلی روسیه
جنگ داخلی روسیه (روسی: Гражда́нская война́ в Росси́и, تلفظ، گراژدانسکایا ووینا و راسیی؛ نوامبر ۱۹۱۷ – ۲۵ اکتبر ۱۹۲۲) یک جنگ داخلی چند حزبی در قلمرو امپراتوری روسیه سابق بود که بلافاصله پس از انقلاب روسیه آغاز شد که درآن جناح‌های سیاسی برای بدست گرفتن قدرت بایکدیگر به رقابت پرداختند. از دوره ۱۹۲۰–۱۹۱۷ معمولاً به‌عنوان جنگ کمونیسم یاد می‌شود که در طی آن، رژیم جدید علاوه بر کشمکش با نیروهای ضدانقلاب داخلی و متحدان خارجی آنها، کوشش کرد تا کنترل دولت را بر تمام فعالیت‌های اقتصادی برقرار سازد. دو گروه بزرگ نظامی به نام ارتش سرخ، که برای منافع بلشویک‌های کمونیست به رهبری ولادیمیر لنین می‌جنگیدند، و نیروهای متحدی که اتحادیه ناپایداری از گروه‌های بلشویک ستیز بودند. آنها در اصطلاح عامه ارتش سفید خوانده می‌شدند که دارای منافع مختلفی مانند سلطنت طلبی، اقتصاد سرمایه‌داری و فرم‌های دیگری از نوع سوسیالیسم، هرکدام با عقاید دموکراسی و ضد دموکراسی بودند. علاوه برآن ارتش‌های غیرایدئولوژی موسوم به ارتش سبزها با بلشویک‌ها و سفیدها مبارزه می‌کردند. هشت کشور خارجی علیه ارتش سرخ و حمایت از سفیدها که عمدتاً از کشورهای متفقین جنگ جهانی اول بودند که پیروز جنگ شده بودند، در جنگ داخلی مداخله می‌کردند. ارتش سرخ سفیدها را در سال ۱۹۱۹ در اوکراین و شرق سیبری که تحت رهبری الکساندر کولچک بودند شکست می‌دهد. باقی‌مانده سفیدها تحت رهبری پیتر نیکولاویچ ورنگل در شبه جزیره کریمه در اواخر سال ۱۹۲۰ شکست می‌خورد. جنگ البته تا دوسال دیگر ادامه یافت و نبردهای کوچک با باقی مانده‌های سفیدها در خاور دور تا سال ۱۹۲۳ ادامه داشت. جنگ درسال ۱۹۲۳ به دلیل تحکیم جایگاه دولت جوان بلشویک اسما پایان یافت ولی مقاومت علیه بلشویک‌ها تا سال ۱۹۳۴ در آسیای میانه همچنان ادامه داشت. تلفات این جنگ حدود ۷٬۰۰۰٬۰۰۰ تا ۱۲٬۰۰۰٬۰۰۰ نفر تخمین زده می‌شود که اغلب آن از غیرنظامیان بودند. جنگ داخلی روسیه به عنوان یکی از بزرگترین فاجعه ملی تلقی می‌شود که اروپا تابه حال بخود دیده بود. جنگ کلیساها میان روسیه و اوکراین
درگیری میان کلیساهای روسیه و اوکراین مجموعه ای از اقدامات خصمانه کلیسای ارتدوکس روسیه و شاخه آن در اوکراین، کلیسای ارتدکس اوکراین (پتریارسالاری مسکو) علیه دولت اوکراین است. این بخشی از تلاش‌های تاریخی روسیه برای سرکوب کلیسای ارتدکس اوکراین و تبدیل آن به زیرمجموعه کلیسای ارتدکس مسکو است که در سال ۱۶۸۶ آغاز شده‌است. جنگ روسیه و عثمانی (۱۷۳۵–۱۷۳۹)
جنگ روسیه و عثمانی (١٧٣٥-١٧٣٩) جنگی میان روسیه و امپراتوری عثمانی که به دلیل جنگ عثمانی و ایران و هجوم تاتارهای کریمه به خاک روسیه آغاز شد. این جنگ ادامه‌ی تلاش روسیه برای دسترسی به دریای سیاه بود. جنگ ایران و روسیه (۱۸۱۳–۱۸۰۴)
دوره اول جنگ‌های ایران و روسیه به جنگ‌های میان این دو کشور در سال‌های۱۱۸۴ تا ۱۱۹۲ه‍.ش (۱۸۰۴–۱۸۱۳) گفته می‌شود که در آخر منجر به عهدنامه گلستان و در نتیجه از دست رفتن اراضی بزرگی از ایران در شمال رود ارس گردید. به سال ۱۲۱۵ ه‍.ق گئورگی حاکم گرجستان رسماً تحت‌الحمایگی روس‌ها را پذیرفت. برادر گئورگی، الکساندر چون مخالف الحاق گرجستان به روسیه بود به دربار ایران پناهنده شد. تزار روس این امر را بهانه قرار داده فرمانده خود پاول سیسیانوف را مأمور تصرف قفقاز کرد. سیسیانوف به تفلیس حمله کرد و آن شهر را تصرف کرد. در این زمان گئورگی خان مرد و یکی از فرزندان او تهمورث به دربار ایران پناهنده شد و شاه ایران را به جنگ با روس‌ها تشویق کرد. فتحعلی‌شاه که از الحاق گرجستان به روسیه ناراحت بود پناهنده شدن شاهزادگان گرجستانی به دربار ایران را بهانه کرد و فرمان حمله به گرجستان را صادر کرد. علت اساسی جنگ هم تمایل هر دو دولت ایران و روسیه بر به تصرف درآوردن گرجستان بود. نیکلای دوم
به دنبال ترور آرشیدوک فرانتس فردیناند به دست یک جوان ملی‌گرای صرب در ۲۸ ژوئن ۱۹۱۴ میلادی، جنگ جهانی اول شروع شد. نیکلای دوم در آغاز جنگ برای پشتیبانی از صربستان دودل بود چون می‌دانست جنگ با امپراتوری اتریش-مجارستان به معنای جنگ با امپراتوری آلمان است. از سوی دیگر در آن زمان، جو پان‌اسلاویسم (اسلاو گرایی) در منطقه وجود داشت. این جو، سبب پشتیبانی روس‌ها از صرب‌ها شد. بسیج نیروی روس‌ها و پیشروی‌شان به سوی مرزهای امپراتوری اتریش-مجارستان، به مداخله امپراتوری آلمان که با امپراتوری اتریش-مجارستان پیمان دفاعی داشتند انجامید و شعله‌های جنگ زبانه کشید. روس‌ها اگرچه در برابر امپراتوری عثمانی و امپراتوری اتریش-مجارستان به پیروزی‌هایی دست‌یافتند، ولی توانایی برابری در مقابل حملات امپراتوری آلمان را نداشتند و کار در جبهه شرق به کندی پیش می‌رفت. سرانجام نیکلای دوم به این اندیشه افتاد که خودش شخصاً اداره جنگ را در دست گیرد. در نتیجه؛ برخلاف نظر مشاورانش، پسرخاله‌اش گرانددوک نیکلای که جنگ‌سالاری ورزیده بود را کنار گذاشته، خود فرماندهی جنگ را در دست گرفت. پیامد این تصمیم نسنجیده منجر به از دست دادن سریع لهستان شد. همچنین دوری نیکلای دوم از پایتخت سبب شد که نتواند جلوی پیشروی انقلاب را بگیرد. اداره دولت به دست شاهدخت آلکساندرا افتاده بود. شاهدخت آلکساندرا در نزد توده‌های مردم، یک آلمانی نه چندان خوش‌نام بود. همچنین راسپوتین در امور کشورداری دخالت می‌کرد. تزار نیز، سفارش کسانش را برای کنار گذاشتن راسپوتین نمی‌پذیرفت. گسترش شایعه‌ها دربارهٔ رابطه شاهدخت آلکساندرا با راسپوتین به خشم گروهی از درباریان و سپس به کشته‌شدن راسپوتین به دست گروهی از ایشان در ۱۶ دسامبر ۱۹۱۶ انجامید. اوکراین پس از انقلاب روسیه
با وقوع انقلاب روسیه در سال ۱۹۱۷ که فروپاشی امپراتوری روسیه را رقم زد و پس از پایان جنگ جهانی اول در سال ۱۹۱۸ که به فروپاشی امپراتوری اتریش-مجارستان (حاکم سابق گالیسیا اوکراین) منجر شد، جناح‌های مختلفی به جنگ بر سر منطقه اوکراین برخاستند. فروپاشی امپراتوری‌ها تأثیر زیادی در جنبش ملی‌گرایی اوکراین برجای گذاشت، و در یک دورهٔ کوتاه چهار ساله مجموعه‌ای از دولت‌ها در اوکراین ظهور کردند. ویژگی این دوره امید به آینده و ملت سازی و همچنین هرج و مرج و جنگ داخلی بود. در سال ۱۹۲۱ با تقسیم اوکراین امروزی به اوکراین شوروی (که در سال ۱۹۲۲ به یکی از جمهوری‌های تشکیل‌دهندهٔ اتحاد جماهیر شوروی تبدیل شد) و لهستان و مناطق کوچک قومیت‌های اوکراینی که به چکسلواکی و رومانی وابسته بودند، اوضاع تا حدودی تثبیت شد. جنگ روسیه و گرجستان
در این بین دولت اکراین نیز اعلام کرد که کشتی‌ها ناوگان دریایی روسیه که بندر سواستوپل در کرانه‌های دریای سیاه و در خاک اوکراین را به منظور جنگ میان روسیه و گرجستان ترک کرده‌اند، برای ورود مجدد باید از دولت این کشور اجازه بگیرند دولت روسیه این موضوع را ناقض توافقنامه دوطرف دانست آنگلا مرکل، صدراعظم وقت آلمان ضمن آنکه خواهان خروج نیروهای روسی از خاک گرجستان شد به نشانه همبستگی با گرجستان اعلام کرد که از عضویت گرجستان در ناتو حمایت خواهد کرد.