جامعه اقلیتهای مذهبی ایران چه کسانی هسنتد؟
اقلیت‌های مذهبی در ایران
بر پایه برخی از آمارها (تا سال ۱۳۸۵ خورشیدی)، تعداد زرتشتیان ایران، نزدیک به ۲۰ هزار تن، مسیحیان، نزدیک به ۱۱۰ هزار تن، یهودیان، نزدیک به ۱۰ هزار تن و بهائیان، بین ۴۰ هزار تا ۳۰۰ هزار تن است. دین در ایران
بر پایه یک نظرسنجی اینترنتی که گروه مطالعات افکارسنجی ایرانیان-گمان-در خرداد ۱۳۹۹ از مجموعه شبکه اجتماعی پیرامونی آن گروه با نمونه‌گیری گلوله‌برفی انجام داده‌است. بر پایه نتیجه این نظرسنجی، ۳۲٪ از افراد مورد پرسش خود را «مسلمان شیعه» می‌دانند، ۹٪ خود را خداناباور (آتئیست)، ۸٪ معنویت‌گرا، ۷٫۵٪ زرتشتی، ۷٪ ندانم‌گرا و ۴٫۵٪ خود را مسلمان سنی می‌دانند. همچنین گرایش به عرفان‌گرایی (تصوف)، انسانیت‌گرایی، مسیحیت و بهائیت در کنار گرایش‌های دیگر در جامعه ایران حضور دارند. حدود ۲۲٪ جامعه نیز خود را نزدیک به هیچ‌یک از این گرایش‌ها نمی‌دانند. در این نظرسنجی بیش از ۵۰ هزار پاسخ‌دهنده شرکت کردند و حدود ۹۰٪ پاسخ‌دهندگان ساکن ایران بوده‌اند. بر اساس این نظرسنجی، نزدیک به ۵۰ درصد از جمعیت ایران در نظام جمهوری اسلامی ایران، دین‌ناباور (اعم از: خداناباور، انسانیت‌گرا، ندانم‌گرا، معنویت‌گرا و عرفان‌گرای دین‌ناباور…) شده‌اند. البته نقدهایی بر نحوه انجام این نظرسنجی و صحت مطرح شده‌است. سیاست اجتماعی و فرهنگی حسن روحانی
حسن روحانی در جمع ایرانیان مقیم آمریکا در سال ۱۳۹۲ گفت: «اقلیت‌های یهودیان، ارمنی‌ها، آشوریان، زرتشتیان همه و همه زیبایی‌های سرزمین ایران می‌باشند.» ایران
قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، اسلام شیعه را دین رسمی ایران اعلام کرده‌است. دست کم ۹۰ درصد از ایرانیان، مسلمان شیعه و حدود ۸ درصد از ایرانیان، مسلمان سنی هستند. مسیحیت با بیش از ۳۰۰ هزار پیرو، بهائیت با حداقل ۲۵۰ هزار پیرو، دین زرتشت با حدود ۳۲ هزار پیرو و یهودیت با حدود ۳۰ هزار پیرو، دیگر ادیان موجود در ایران هستند. قانون اساسی این کشور، مسیحیت، مزدیسنا و یهودیت را به رسمیت می‌شناسد. از مهم‌ترین مباحث تشیع در ایران، نوید بازگشت امام دوازدهم و ادای احترام به پیشوای شهید او است. غیبت امام دوازدهم به‌طور غیرمستقیم در افزایش قدرت روحانیت در ایران نقش داشت. روحانیت شیعهٔ ایران، از زمان انقلاب ۱۳۵۷ تاکنون، نیروی غالب سیاسی و اجتماعی در ایران بوده‌است. ملاها به شکل وسیعی در پست‌های مذهبی در ایران، شاغل هستند. شیعیان این کشور در موارد بسیاری به روحانیون متکی هستند و برای اجتناب از گناه، از یک مرجع تقلید، آموزه‌هایی را دنبال می‌کنند. این امور، قدرت روحانیت در ایران را افزایش داد و نقش آنان را به عنوان میانجی الهی تقویت کرد؛ به اندازه‌ای که در اسلام سنی و شیعهٔ نخستین وجود نداشت. سکولاریسم در ایران
نتایج این نظرسنجی نشان می‌دهد درحالیکه ۳۲٪ از این پاسخگویان خود را «مسلمان شیعه» می‌دانند، ۹٪ خود را خداناباور (آتئیست)، ۸٪ معنویت‌گرا، ۷٫۵٪ زرتشتی، ۷٪ ندانم‌گرا و ۴٫۵٪ خود را مسلمان سنی معرفی می‌کنند. همچنین گرایش به عرفان‌گرایی (تصوف)، انسانیت‌گرایی، مسیحیت و بهائیت در کنار گرایش‌های دیگر در جامعه ایران حضور دارند. حدود ۲۲٪ جامعه نیز خود را نزدیک به هیچ‌یک از این گرایش‌ها نمی‌دانند. دین در ایران
قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، اسلام شیعه را دین رسمی ایران اعلام کرده‌است. دست کم ۹۰ درصد از ایرانیان، مسلمان شیعه و حدود ۸ درصد از ایرانیان، مسلمان سنی هستند. مسیحیت با بیش از ۳۰۰ هزار پیرو، بهائیت با حداقل ۲۵۰ هزار پیرو، دین زرتشت با حدود ۳۲ هزار پیرو و یهودیت با حدود ۳۰ هزار پیرو، دیگر ادیان موجود در ایران هستند. قانون اساسی این کشور، مسیحیت، مزدیسنا و یهودیت را به رسمیت می‌شناسد. از مهم‌ترین مباحث تشیع در ایران، نوید بازگشت امام دوازدهم و ادای احترام به پیشوای شهید او است. غیبت امام دوازدهم به‌طور غیرمستقیم در افزایش قدرت روحانیت در ایران نقش داشت. روحانیت شیعهٔ ایران، از زمان انقلاب ۱۳۵۷ تاکنون، نیروی غالب سیاسی و اجتماعی در ایران بوده‌است. علمای مذهبی به شکل وسیعی در پست‌های مذهبی در ایران، شاغل هستند. شیعیان این کشور در موارد بسیاری به علمای مذهبی متکی هستند و برای اجتناب از گناه، از یک مرجع تقلید، آموزه‌هایی را دنبال می‌کنند. این امور، قدرت روحانیت در ایران را افزایش داد و نقش آنان را به عنوان میانجی الهی تقویت کرد؛ به اندازه‌ای که در اسلام سنی و شیعهٔ نخستین وجود نداشت.
بخش‌های کردنشین ایران
استان آذربایجان غربی با حدود ۱ میلیون و ۹۸۰ هزار نفر کرد (۶۰ درصد جمعیت استان)، استان خراسان شمالی با حدود ۴۰۰ هزار نفر کرد (حدود ۵۰ درصد جمعیت استان)، استان خراسان رضوی با حدود ۳۰۰ هزار نفر کرد (۵ درصد جمعیت استان)، استان تهران با حدود ۲۵۰ هزار نفر کرد (۲ درصد جمعیت استان)، استان البرز با حدود ۲۰۰ هزار نفر کرد (۷٫۵ درصد جمعیت استان)، استان همدان با حدود ۱۷۰ هزار نفر کرد (۱۰ درصد جمعیت استان) و سایر مناطق کشور با حدود ۳۰۰ هزار نفر، مهم‌ترین مناطق با جمعیت قابل توجه کرد در ایران هستند و بنابراین کل جمعیت کردهای ایران روی هم بیش از ۷٬۲۰۰٬۰۰۰ میلیون نفر (در حدود ۷٫۷۵ درصد جمعیت ایران در سال ۱۳۹۵) می‌باشد. در کشورهای ایران، ترکیه و سوریه آمارگیری دقیقی از وسعت و جمعیت کردها وجود ندارد. به طور کلی کردستان ایران از ارومیه که کرد کرمانج هستند به سمت جنوب به شش بخش مکریان (بخش جنوبی استان آذربایجان غربی) اردلان (استان کردستان به جز بانه و مریوان) کرماشان(بخش مرکزی استان کرمانشاه و بخش ایوان و ایلام در استان ایلام ) اورامان (شمال مریوان پاوه و بخش های از جوانرود) مایان (نواحی شرقی استان کرمانشاه شامل صحنه و کنگاور و نواحی شمال و شمال شرق ایلام و شهر اسدآباد). اهل سنت در ایران
به نوشته خبرگزاری آسوشیتد پرس در ۲۷ اوت سال ۲۰۱۰ پنل مبارزه با نژادپرستی سازمان ملل متحد اعلام کرده که اعراب، کردها و سایر اقلیت‌ها در ایران با «تبعیض مذهبی» مواجه هستند. این کمیته همچنین بیان می‌دارد اقلیت‌ها در جمهوری اسلامی از حقوق مشابه در آزادی بیان، بهداشت و مسکن مانند دیگر گروه‌های مذهبی برخوردار نیستند و از ایران خواست تا انواع تبعیض را پایان داده و اطلاعات واضح‌تری را برای گزارش‌های آینده ارائه کند. شورای حقوق بشر سازمان ملل بیان داشته که اقلیت سنی مانند سایر اقلیت‌ها طبق قانون ایران از پست‌های دولتی مثل وزارت، سفیر، استاندار، شهردار و مانند این‌ها منع شده‌اند. مدارس سنی‌ها و مساجدشان تخریب گردیده‌است و رهبران اهل تسنن دستگیر و اعدام یا تبعید شده‌اند اخبار تأییدنشده حاکی از آن است که اقلیت سنی در ایران از آزادی مذهب برخوردار نیستند. اقلیت
"اقلیت‌های دینی" و مذهبی قانونی در ایران عبارتند از: مندائیان
مندائیان پیروان یحیای تعمید دهنده و یکی از اقلیت‌های مذهبی ایران، عراق، کشورهای اروپایی و آمریکا هستند. منداییان با نام صابئین نیز شناخته می‌شوند، و آنان را با فرقهٔ مغتسله پیوند داده‌اند؛ در حالی که این مکاتب، همگی،آئین های مستقلنداما مربوط به هم به‌شمار می‌روند. مغتسله فرقه‌ای جداگانه بودند؛ که اساسی‌ترین آئینشان غسل تعمید بود. اما منداییان همان‌گونه که گفته شد، پیروِ یحیی بودند؛ که تعمیددهندهٔ مسیح بود. کیش مندایی در شمار نخستین گنوسی می‌باشد. اقلیت حاکم
اقلیت حاکم به گروهی گفته می‌شود که با وجود اینکه نمایندهٔ درصد کوچکی از جمعیت جامعه هستند، قدرت اقتصادی، سیاسی، یا فرهنگی آن جامعه را در دست دارند. این عبارت بیشتر برای اشاره به گروه‌های قومیتی استفاده می‌شود که در چارچوب نژاد، دین، تابعیت، قبیله، و فرهنگ تعریف می‌شوند. برای مثال آفریقای جنوبی در دوران رژیم آپارتاید تحت حکومت اقلیت آفریکانرهای سفید قرار داشت. از اقلیت‌های حاکم معاصر دیگر می‌توان از سیاهپوستان آمریکایی در لیبریا، اعراب سنی در عراق بعثی، علویان در سوریهٔ تحت حکومت خانواده اسد، و توتسی‌ها در رواندا نام برد. بهائی‌ستیزی
حقوق انسانی بهائیانِ حتی کودک در نظام جمهوری اسلامی ایران، به گونهٔ سازمان‌دهی‌شده، نقض می‌شود. سرکوب اقلیت‌های دینی (زرتشتیان، یهودیان، مسیحیان و بهائیان…) در ایران، باعث کاهش بسیار شدید پیروان آن‌ها در ایران شده‌است. دین در ایران
اقلیت‌های دینی دیگر عبارتند از: بهائیان، بابیان، مندائیان، یارسان، ایزدیان، شیطان‌پرستان، رائلیان، بوداییان، هندوها و سیک‌ها. اقوام ساکن ایران
باورمندان به نظریه های کشمکش و تضاد اعتقاد دارند در ایران بیشتر قدرت، ثروت، امکانات و تسهیلات در دست مرکزنشینان عمدتا شیعه مذهب و فارسی‌زبان قرار گرفته آنان با تحمیل ارزش ها و باور های خود به سایر اقوام، مذاهب و گروه های کشور آنان را از نظر هویتی و امکانات در سایه و حاشیه قرار داده‌اند. طبق این نظریات عمده‌ترین مسئله اجتماعی درباره چالش های اقوام در ایران را می‌توان گسست اجتماعی و سیاسی نام برد که موجب شکل‌گیری مطالبه عدالت‌محور از جانب اقوام و اقشار جامعه ایران شده است. می‌توان تغییرات وضعیت معیشتی و اقتصادی کشور را به‌عنوان یک پدیده محوری نام برد که بنیان سایر مطالبات اقوام شده است. طبق این دیدگاه این وضعیتْ حاصل نوع مدیریت سرمایۀ اجتماعی کشور است که دهه‌هاست با زوال مواجه شده است و منشأ سایر چالش‌ها گشته است. اقتصاد نابرابر بر مبنای متغیرهای قومیتی، مرکز ـ حاشیه‌ای و مذهبی جامعه ایران شکل گرفته است و وضعیت توسعه‌یافتگی را تبیین می‌کند، امری که بیشتر مطالبه‌گری‌های حول پدیده‌محوری را از جانب اقوام رقم زده است. اراک
بیشتر مردم شهر مسلمان و پیرو مذهب شیعه هستند. همچنین اقلیتی از پیروان آیین مسیحی و کلیمی نیز در شهر وجود داشتند که از میان آن‌ها کلیمیان از شهر مهاجرت کرده‌اند. همچنین اراک یکی از مراکز ۲۴ گانه بهائیان است و اقلیتی از آن‌ها در شهر وجود دارند که به دلیل ممنوع بودن فعالیت آن‌ها در ایران آمار درستی از شمار آن‌ها در دست نیست. بهائیان ایرانی
حقوق انسانی بهائیانِ حتی کودک در نظام جمهوری اسلامی ایران، به گونهٔ سازمان‌دهی‌شده، نقض می‌شود. سرکوب اقلیت‌های دینی (زرتشتیان، یهودیان، مسیحیان و بهائیان…) در ایران، باعث کاهش بسیار شدید پیروان آن‌ها در ایران شده‌است. نقض حقوق اقلیت‌ها در جمهوری اسلامی ایران
روحانیون در اوایل انقلاب ۱۳۵۷، با درخواست نمایندگان جامعه‌های غیرمسلمان (همچون: یهودیان، بهائیان و زرتشتیان…) مبنی بر به رسمیت شناخته شدن دین‌هایشان به عنوان دین‌های رسمی کشور مخالفت کردند و بر این اصرار کردند که نامسلمانان باید مشمول «ذمه» به‌شمار روند. در نهایت اصل ۱۳ قانون اساسی با تنها ۶ رأی مخالف (چهار نماینده غیرمسلمان و دو نماینده دیگر) به تصویب رسید. بر طبق این اصل شیعیان یمن
شیعیان دوازده‌امامی اقلیت مذهبی و قشر محروم این کشور هستند که بیشتر آنان در استان صعده و برخی در صنعا زندگی می‌کنند. بخش زیادی از شیعیان دوازده‌امامی از نخبگان، استادان دانشگاه، روحانیون و پزشکان تشکیل شده‌است. شهرستان ارومیه
از نظر قومی اکثر مسیحیان ایران را گروه‌های قومی ارامنه، آشوری‌ها و کلدانی‌ها تشکیل می‌دهند. غالب جمعیت آشوریان و کلدانیان مسیحی‌اند و به زبان «آرامی» صحبت می‌کنند. دربارهٔ تعداد مسیحیان ساکن در ایران آمار دقیقی در دست نیست، اما برخی منابع داخلی تعداد آنان را ۱۵۰ هزار اعلام کرده و برخی منابع نیز تخمین می‌زنند ۲۰۰ الی ۳۰۰ هزار مسیحی در کشور ایران وجود دارد. در زمان سرشماری سال (۱۹۷۶) حدود ۲۰۰٬۰۰۰ هزار نفر آشوی در ایران وجود داشت. قبل شروع جنگ جهانی اول در سال ۱۹۰۰ میلادی، آشوری‌ها در شمال غرب ایران، جمعیتی بالغ بر بیش از ۷۶٬۰۰۰ نفر بودند و بزرگترین گروه غیر مسلمان در ارومیه بودند و از ۳۰۰ روستای اطراف ارومیه، ۶۰ روستا کاملاً آشوری‌نشین و ۶۰ روستا نیز ترکیبی با جوامع آشوری، ارمنی و کرد بودند. در طی جنگ جهانی اول منطقه آذربایجان محل تاخت و تاز دو امپراتوری روسیه و عثمانی بود. امروزه جمعیت آشوریان در ایران حدود ۵۰٬۰۰۰ نفر تخمین زده می‌شود. بیشتر آشوریان ایران امروزه در تهران ساکن شده‌اند ولی در شهر ارومیه و روستاهای پراکنده اطراف ارومیه نیز اقلیت‌هایی از آن‌ها همچنان سکونت دارند. نقض حقوق اقلیت‌ها در جمهوری اسلامی ایران
تصرف موقوفه‌های شهروندان غیرمسلمان در ایران و تخریب مدارس آن‌ها و بی‌توجهی مسولان از دیگر مشکلات شهروندان غیرمسلمان ایرانی است. بعد از پیروزی انقلاب ۵۷ تا سال‌ها اقلیت‌های دینی از داشتن مدارس خود محروم بودند. نطق‌های پیش از دستور و مشروح مذاکرات مجلس حاکی از اعتراضات مکرر نماینده‌های آن‌ها در مجلس است. پس از بازگشایی این مدارس هم سپردن مدیریت مدارس به افراد مسلمان علی‌رغم اعتراض‌های اقلیت‌های دینی از دیگر مشکلات این دسته از ایرانیان بوده‌است. مسئله‌ای که پس از گذشت سال‌ها همچنان به‌طور کامل رفع نشده و برخی مدارس اقلیت‌های دینی با مدیرانی مسلمان اداره می‌شوند. خداناباوری در ایران
هر چند بر پایهٔ سرشماری سال ۱۳۹۰، وضعیت دین در ایران، این‌گونه بود: ۹۹٫۹۸٪ مسلمان و ۰٫۰۲٪ به دیگر اقلیت‌های به رسمیت شناخته باور دارند؛ همانند مسیحیت، یهودیت و زرتشت. بر پایهٔ نظرسنجی انجام‌شده توسط مؤسسه جهانی پیمایش ارزش‌ها (WVS) انجام شده ۹۶٫۵٪ درصد از ایرانیان خود را مسلمان می‌دانند. نقض حقوق اقلیت‌ها در جمهوری اسلامی ایران
ایران قوانین سختگیرانه‌ای دربارهٔ خداناباوران یا به‌طور کلی، افراد مرتد دارد، زیرا در قوانین اسلامی، حکم ارتداد برای مرد اعدام (چه توبه کند یا نکند) و برای زن، حبس ابد (در صورت عدم توبه) است. برطبق گزارش اتحادیه جهانی انسان‌گرا و اخلاق‌گرا، در مقایسه با سایر کشورها، افراد مرتد در کشورهای اسلامی با شدیدترین برخورد روبرو می‌شوند. ایران یکی از هفت کشوری است که مجازات افراد مرتد در آن، اعدام است. افراد مرتد در ایران، شهروند حساب نمی‌شوند و از حق و حقوق شهروندی نیز، محرومند؛ آنها برای برخورداری از این حق و حقوق، باید خود را جزو یکی از چهار دین رسمی در کشور، اعلام کنند(اسلام، مسیحیت، یهودیت و زرتشتیت). تاکنون افراد بسیاری در ایران به‌خاطر مرتد شدن، به زندان رفته یا اعدام شده‌اند. سینا دهقان، نوکیش مسیحی، یکی از چنین افرادی است. مشکلات او با حکومت از زمانی شروع شد که وی تصمیم می‌گیرد یک کانال در لاین برای نوشتن ایده‌های خود علیه اسلام و انتقاد از قرآن ایجاد کند. سپس ماجرایی برای او اتفاق می‌افتد: ۲۱ اکتبر ۲۰۱۵ بود و من از مرکز آموزش خدمت سربازی به خانه برمی‌گشتم، جایی که در میانه راه، توسط سازمان اطلاعات ایران (اطلاعات سپاه) دستگیر شدم تا مرا به زندان مرکزی اراک بفرستند. پس از شکنجه و بازجویی طولانی تحت فشار شدید، آن‌ها مرا مجبور به اعتراف به اقدامات خود کردند و آنها مرا به مجازات اعدام محکوم کردند.اکنون او تا زمان مجازات اعدام، در زندان به سر می‌برد. نام ایرانی
مسیحیان و اقلیت‌های مذهبی ایرانی نیز نام‌های مشتق از زبان عربی غیرقابل تشخیص از همسایگان مسلمان خود یا نام‌های یونانی، آشوری، ارمنی یا از نام به خصوص استفاده می‌کنند. بسیاری از ایرانیان مسیحی، ایرانی‌ارمنی هستند. اسلام در ایران
بر پایهٔ سرشماری سال ۱۳۹۰، وضع دین در ایران این سال، اینگونه بود: ۹۹٫۹۸٪ مسلمان و ۰٫۰۲٪ به دیگر اقلیت‌های به رسمیت شناخته باور دارند؛ همانند مسیحیت، یهودیت و زرتشت. بر پایهٔ نظرسنجی انجام‌شده توسط مؤسسه جهانی پیمایش ارزش‌ها (WVS) انجام شده ۹۶٫۵٪ درصد از ایرانیان خود را مسلمان می‌دانند. اگرچه بازنمایی واقعی شکاف دینی در ایران مورد اختلاف نظر است چرا که بی‌دینی و بعضی از دیگر ادیان در ایران توسط دولت به رسمیت شناخته نمی‌شوند. نقض حقوق اقلیت‌ها در جمهوری اسلامی ایران
در تابستان ۱۳۹۲ انتشار فتاوای سید علی خامنه‌ای رهبر ایران دربارهٔ بهائیان نگرانی‌های آن‌ها را دربارهٔ برخورد حکومت با پیروان آیین بهائی بیشتر کرد. "دفتر حفظ و نشر آثار خامنه‌ای" در قسمت استفتائات بخش "احکام کافر" نظر او دربارهٔ معاشرت و رابطه با پیروان دین بهائیت را منتشر کرده‌است. خامنه‌ای در این فتوا که به شکل استفتاء (پرسش و پاسخ) منتشر شده دیانت بهائیت را «فرقه گمراه»، «نجس» و «دشمن ایمان» مسلمانان خواند. خامنه‌ای در این اظهار نظر خود از مسلمانان خواست که از هرگونه ارتباط با بهائیان خودداری کنند. بهائیان در ایران فاقد امکان تحصیل در دانشگاه یا اشتغال در اداره‌های دولتی هستند و اجازه برگزاری علنی مناسک دینی خود را ندارند.در ایران به علت فضای اجتماعی بسته، همجنس‌گرایان را تحت تحقیر و فشارهای روانی قرار می‌دهند. آنها را بیمار و ناهنجار می‌دانند، همچنین به آنان توهین می‌شود. رها بحرینی در سال ۲۰۱۳ در مصاحبه‌ای گفت، سالیانه صدها همجنس‌گرا به دلیل آسیب‌دیدگی به کشورهای دیگر پناهنده می‌شوند. نقض حقوق اقلیت‌ها در جمهوری اسلامی ایران
حکومت ایران آیین بهائیت را به عنوان انحراف از اسلام و ارتداد می‌داند و بر خلاف ادیان مسیحیت، یهود و زرتشتی، آن را به رسمیت نمی‌شناسد. بهایی‌ها در ایران نمی‌توانند آزادانه و بدون مزاحمت اعمال مذهبی خود را در محیط‌های عمومی انجام دهند. نقض حقوق اقلیت‌ها در جمهوری اسلامی ایران
حقوق انسانی مندائیان (صابئیان)، با اینکه جزو اقلیت‌های دینی هستند، در حکومت جمهوری اسلامی، در موارد قابل توجهی، نقض می‌شود. اقلیت‌های مذهبی در ایران
قانون اساسی نظام جمهوری اسلامی ایران از اقلیت‌های دینی و نیز مذهبیِ به رسمیت شناخته شده، این‌گونه یاد می‌کند: نقض حقوق اقلیت‌ها در جمهوری اسلامی ایران
این افراد نیز اگر باورشان را آشکار کنند، با کیفر مرگ (اعدام) روبه‌رو می‌شوند. درویش
دراویش در ایران، بزرگترین اقلیت مذهبی به حساب می‌آیند، به نقل از خبرگزاری فارس ۲۰ سلسله دراویش در ایران شناسایی شده‌است. با این وجود جمهوری اسلامی ایران فشارهای زیادی از جمله بازداشت، تخریب خانقاه‌ها و حسینیه‌های دراویش را بر این اقلیت مذهبی وارد می‌کند. لبنانی‌ها در ایران
ایرانیان لبنانی‌تبار به معنی ایرانیان دارای ریشه لبنانی است یا به لبنانی‌هایی اشاره دارد که در ایران زندگی می‌کنند. لبنانی‌ها در شهرها و مناطق مختلف ایران زندگی می‌کنند اما از دیرباز، شهر مذهبی قم و مشهد محل سکونت اصلی آن‌ها در ایران بوده است. اقلیت‌ها در ترکیه
یزیدیان، ایزدی‌ها یا ایزدیان یا یزدانی‌ها اقلیت مذهبی از کردها هستند که در شمال عراق، سوریه، جنوب شرقی ترکیه و قفقاز زندگی می‌کنند. شمار مهاجران ایزدی در چند دهه اخیر در اروپا رو به فزونی‌ست. ایزدیان به زبان کردی با گویش کرمانجی صحبت می‌کنند. آیین ایشان، ایزیدی با ایمان بر تنها یزدان پاک مسلط است. یزدان پاک یا ایزد همان خدای زرتشتیان می‌باشد که در گویش کردهای ایزدی، متداول و مرسوم است. حدود ۵۰ تا ۱۰۰ هزار نفر یزیدی در ترکیه زندگی می‌کنند. نقض حقوق اقلیت‌ها در جمهوری اسلامی ایران
به گفته مایک پمپئو وزیر امورخارجه ایالات متحده آمریکا: «در ایران نه تنها اقلیت‌های دینی، بلکه هرکس از آن‌ها حمایت کند تحت تعقیب قرار می‌گیرد» بنابر مسئله تئوری‌های توطئه در ایران اعتقاد به توطئه پیروان آیین بهائیت بر پایه سندی جعلی منسوب به شاهزاده دیمیتری دلگروکف (معروف به کینیاز دالگورکی)، سفیر کبیر روسیه در ایران در سال‌هایی ۱۲۷۰–۱۲۶۳ است. این سند مدّعی است شاهزاده بابیت و بهائیت را صرفاً به منظور تضعیف تشیع و به‌طور کلی تضعیف ایران به وجود آورده‌است. این سند در تهران در اواخر دهه ۳۰ میلادی پخش شد و از آن به بعد در مباحثات مسلمانان به‌طور وسیعی برای اثبات اینکه بهائیان توسط روس‌ها، و بعد انگلیس‌ها یا آمریکایی‌ها یا هر دو کنترل می‌شدند استفاده می‌شد. علاوه بر این، از آنجایی که دفتر مرکزی این آئین در شهر حیفا در اسرائیل قرار گرفته‌است، آئین بهایی توسط برخی، یک سازمان صهیونیستی در نظر گرفته می‌شود تا یک مذهب. برخی نویسندگان حتی آن را با فراماسونری و بنیادگرایی اسلامی مرتبط دانسته‌اند. بهاییان به علاوه متهم به حمایت مالی از انقلاب اسلامی ۱۳۵۷ ایران هستند. فریدون آدمیت
آدمیت مخالفانی از طیف مذهبی و غیرمذهبی دارد. برخی از نیروهای غیرمذهبی ایران به خاطر توجه او به نقش روحانیون در جنبش مشروطه و برخی از مذهبی‌ها هم به خاطر توجه او به نیروهای غیرمذهبی و روشنفکران غیرمذهبی. همچنین برخی از اقلیت‌های مذهبی چون بهاییان به خاطر دیدگاه‌های او دربارهٔ بهاءالله منتقد او هستند و برخی از چپ‌ها به دلیل مواضع او، به او انتقاد دارند. تبعیض دینی
در نظام جمهوری اسلامی ایران، خداناباوران، دین‌ناباوران، بهائیان، دراویش گنابادی، یارسانی‌ها، مندائیان، سیک‌های ایران، رائلیان و همهٔ مسلمانانی که به کیشِ دیگری بگروند (نوکیشان اسلام‌ناباور)... ، فاقدِ هرگونه حقوقِ شهروندی، قانونی و بشری هستند و به‌شدت، سرکوب می‌شوند. کردهای ایران
بیشتر کردهای ایران پیروی مذهب تسنن شافعی هستند اما در استان‌های کرمانشاه و ایلام اغلب کردها پیروی مذهب تشیع می باشند. توربش‌ها
مسلمانان مقدونیه (مقدونی: Македонци-муслимани یا Makedonci-muslimani) یا توربِش‌ها (مقدونی: Торбеши) که در منابع قدیمی هم گروه با پوماک‌ها در نظر گرفته می‌شدند، یک اقلیت مذهبی اسلاو نژاد در جامعه قومی در مقدونیه هستند. بیشتر آنان اهل سنت هستند اگرچه تعداد زیادی از آن‌ها نیز اهل تصوف می‌باشند. آن‌ها از نظر فرهنگی از اکثریت مسیحی ارتدوکس جامعه متمایز شده‌اند و از نظر زبانی نیز با بقیه مسلمانان مقدونیه که آلبانیایی، ترک یا کولی هستند، تفاوت دارند. نقض حقوق اقلیت‌ها در جمهوری اسلامی ایران
افراد خداناباور (آتئیست) به زندگی پس از مرگ عقیده نداشته و به اصالت لذت، گرایش دارند. آن‌ها موافق با آزار رساندن به دیگران نبوده و در عین حال، اصراری هم به رساندن خیر به دیگران ندارند. اهل سنت در ایران
در جامعه امروز ایران اهل سنت پس از شیعیان بزرگ‌ترین گروه مذهبی به‌شمار می‌روند. برآوردهای موجود نشان می‌دهد جمعیت سنی مذهبان ایران حدود هشت تا ۱۰ درصد از کل جمعیت کشور است که به صورت متمرکز یا پراکنده در استان‌های سیستان وبلوچستان، کردستان، کرمانشاه، آذربایجان غربی، خراسان شمالی رضوی، و جنوبی، گلستان، گیلان، اردبیل، هرمزگان، بوشهر، فارس، کرمان، مازندران، آذربایجان شرقی، زنجان، و نیز تهران و البرز مستقر هستند. در استان خوزستان نیز که سابقاً جمعیت اهل سنت بومی نداشت موجی از گرایش به تسنن شکل گرفته‌است و جمعیتی از اهل سنت بومی را پدیدآورده است فصل نامه علمی راهبرد اجتماعی فرهنگی در سال ۱۳۹۹ در مقاله ای به این موضوع پرداخته‌است. جمعیت آل یاسین
جمعیت آل یاسین ائتلافی از افراد، تشکل‌های غیردولتی و نشریات است که با هدف ارتقاء آگاهی عمومی در مورد موضوعات کاربردی و روش‌های تفکر در ایران مشغول به فعالیت بوده و در برگیرنده طیف وسیعی از دانشگاهیان تا افراد معمولی می‌باشد. این گروه در ایران نزدیک به پانزده سال مشغول طیف وسیعی از فعالیت‌ها بوده‌است؛ از کنفرانس‌ها و سخنرانی‌ها توسط پیمان فتاحی (ایلیا میم رام‌الله) تا انتشار مجلات و کتب از طریق شبکه گسترده دفاتر انتشاراتی و سازمانهای غیردولتی در سراسر ایران. طبق آخرین اطلاع، جمعیت ال یاسین حدود ۲۰۰٫۰۰۰ نفر عضو دارد. از مهم‌ترین دیدگاه‌های این جمعیت، تأکید بر تقریب ادیان و پیوند مذاهب می‌باشد. هند
زرتشتیان، از مهم‌ترین اقلیت‌های دینی هند هستند که به پارسی معروفند و طی بیش از پنج سده اولیه حمله اعراب به ایران، از ایران به هند مهاجرت کرده‌اند و بیشتر در مناطق مختلف گجرات و مهاراشترا به مرکزیت بمبئی اقامت دارند. اگر چه جمعیت آنان کمتر از۲۰۰ هزار نفر است، اما نزدیک به ۱۷ ٪ اقتصاد هند را در دست دارند. شرکت‌های بزرگی مانند: «تاتا» و «گودریج»، متعلق به زرتشتیان است. گروه دیگری از اقلیت‌های کم جمعیت بهره‌ها هستند که قدرت اقتصادی مهمی در هند دارند. صاحب شرکت معروف «ویپرو» که جزو ثروتمندترین افراد جهان می‌باشد، از این فرقه‌است. دین مردم آذری
ترک زبانانی که عمدتا در منطقه قفقاز و خاورمیانه زندگی می‌کنند و در جغرافیای کشورهای ایران، جمهوری آذربایجان، گرجستان، ترکیه، روسیه و ارمنستان پراکنده هستند، به صورت اکثریت قاطع از پیروان دین اسلام و وابسته به مذهب تشیع از شاخه دوازده امامی در حدود ۹۰٪ می‌باشند، اما در میان ترک های آذربایجانی اقلیت‌های مذهبی قابل توجهی نظیر اهل تسنن، علویان و گروه‌های کوچکی را پیروان آئین بهائیت و زرتشتیان شامل می‌شوند. جمعیت‌شناسی تهران
بیشتر مردم تهران رسماً مسلمان و شیعه دوازده‌امامی هستند. دیگر جوامع مذهبی در تهران شامل اهل سنت، بهائیان، زرتشتیان، مسیحیان و یهودیان می‌شود. دین در عراق
کردهای عراق عمدتاً مسلمانان اهل سنت هستند و دارای اقلیت قابل توجهی از شیعیان میباشند. بیشتر کردها در مناطق شمالی کشور مستقر و اکثراً پیروی مکتب شافعی هستند. الباقی این گروه پیروی گروه‌های صوفیه هستند. فرهنگ در جمهوری آذربایجان
فرهنگ مردم آذری در فلات ایران که بیش از نیمی از کل جمعیت آذری‌ها را شامل می‌شود؛ جزء عناصر اصلی فرهنگ ایرانی که همانند فرهنگ سایر نقاط ایران و کشورهای همسایه دارای مراسمی مشترک نظیر نوروز، شب یلدا، چهارشنبه سوری، سیزده‌به‌در و... می‌باشد. در فرهنگ مردم آذری در ایران پایبندی به دین اسلام و مذهب تشیع جایگاه خاص خود را داراست. بومیان آذری اهل ترکیه در منطقه شرقی آناتولی زندگی می‌کنند که با ایرانیان آذری از لحاظ لهجه و زبان گفتاری ترکی آذربایجانی و سایر فرهنگ‌ها نظیر عید نوروز و گرامیداشت ائمه اطهار همسو شده‌اند. اقلیم کردستان عراق
در منطقهٔ کردستان عراق علاوه بر کُردها، آشوری‌ها، ترکمن‌ها، عرب‌ها، ایزدی‌ها، اسرائیلی‌ها و ارمنی‌ها نیز زندگی می‌کنند. اکثریت مردم کردستان، مسلمان سنی‌مذهب هستند و سایر مردم، مسیحی، یهودی، زرتشتی، مندائی، اهل حق یا مسلمان شیعه هستند. اقوام ساکن ایران
گروه‌های قومی ساکن ایران به گروه‌هایی که هم‌اکنون در کشور ایران زندگی می‌کنند، گفته می‌شود. این تبارها، همچنین دارای همانندهایی در بیرون مرزهای ایران هستند. این اقوام، با وجود گوناگونی‌های فرهنگی، همگی از هویت و درون‌مایهٔ ایرانی، پشتیبانی می‌کنند و در طول تاریخ، روابط دوستانه میان یکدیگر را حفظ کرده‌اند. گزارش انگلستان درباره نقض حقوق بشر در ۲۰۱۶
در رابطه با وضعیت اقلیت‌های مذهبی و ادامه محدودیت‌های آنها در ایران نیز گزارش شده‌است: «اقلیتهای مذهبی در ایران کماکان با محدودیتها مواجهند. اعضای مذاهبی که به‌لحاظ قانون اساسی به رسمیت شناخته شده‌اند و آنها که به رسمیت شناخته نشده‌اند کماکان از تبعیض در اجرای مسالمت‌آمیز آئین اعتقادی شان رنج می‌برند. چینی‌های ایران
چینی‌های ایران یکی از گروه‌های کوچک ساکن ایران از چینی‌های خارج از کشور جمهوری خلق چین هستند. این گروه از مردم چین در ایران معمولاً شامل سرمایه گذاران اقتصادی و خانواده‌هایشان، کارگران، دانشجویان و آموزگاران می‌باشند. کردهای ایران
کردهای ایران، به مردم مناطقی از ایران گفته می شود که کردزبان هستند. کردها پس از فارس‌ها و ترک ها سومین گروه قومی عمده در کشور ایران هستند و بنابر آمار با حدود ۷میلیون نفر، ۷ درصد از جمعیت ایران را تشکیل می‌دهند. نقض حقوق بشر توسط جمهوری اسلامی ایران
در نظام جمهوری اسلامی ایران، خداناباوران، دین‌ناباوران، بهائیان، یارسانی‌ها، مندائیان، سیک‌های ایران، رائلیان، دراویش گنابادی و همهٔ مسلمانانی که به کیشِ دیگری بگروند (نوکیشان اسلام‌ناباور)، فاقدِ هرگونه حقوقِ شهروندی، قانونی و بشری هستند و به‌شدت، سرکوب می‌شوند. دین در ایران
بر پایهٔ سرشماری سال ۱۳۹۰، وضع دین در ایران این سال، این‌گونه بود: ۹۹٫۹۸٪ مسلمان و ۰٫۰۲٪ به دیگر اقلیت‌های به رسمیت شناخته باور دارند. بر پایهٔ نظرسنجی انجام‌شده توسط مؤسسه جهانی پیمایش ارزش‌ها (WVS) انجام شده ۹۶٫۵٪ درصد از ایرانیان خود را مسلمان می‌دانند. بر پایهٔ اطلاعات نامه جهان-که توسط CIA منتشر شده-۹۰ الی ۹۵ درصد از ایرانیان مسلمان، خود را به عنوان شیعه، که مذهب اصلی در ایران است، می‌شناسند و حدود ۵ الی ۱۰ درصد از آن‌ها خود را سنی یا صوفی می‌دانند. همچنین بر پایه برخی از آمارها (تا سال ۱۳۸۵)، زرتشتیان ایران، نزدیک به ۲۰ هزار تن، مسیحیان، نزدیک به ۱۱۰ هزار تن، یهودیان، نزدیک به ۱۰ هزار تن و بهائیان، بین ۴۰ هزار تا ۳۰۰ هزار تن است. عبدالحمید اسماعیل‌زهی امام جمعه اهل سنت شهر زاهدان می‌گوید «طبق آماری که دارد»، مقدار مسلمانان سنی ۲۰ درصد است. حوزه‌های انتخابیه مجلس شورای اسلامی برای اقلیت‌های دینی
اقلیت‌های دینی رسمی ایران ۵ حوزه برای انتخابات مجلس دارد که در مجموع ۵ نماینده را در بر می‌گیرد. اهل سنت در ایران
اهل‌سنت در ایران، از نظر جمعیت دومین گروه مذهبی پس از تشیع می‌باشد. اهل سنت ایران از مذاهب اربعه حنفی، حنبلی، شافعی و مالکی تشکیل می‌شوند. طبق آمار رسمی اهل‌سنت حدود ۸ تا ۱۰ درصد از جمعیت ایران را تشکیل می‌دهد. وقایع‌نگار جهانی سازمان سیا نیز آمار اهل سنت ایران بین ۵–۱۰ درصد از جمعیت کل ایران برآورد می‌کند. عبدالحمید اسماعیل‌زهی امام جمعه اهل سنت شهر زاهدان می‌گوید «طبق آماری که دارد»، این نسبت ۲۰ درصد است. ایرانیان آفریقایی‌تبار
ایرانیان آفریقایی‌تبار گروهی از مردم ایران هستند که اصالت آفریقایی داشته و در طی قرن‌های مختلف به ایران وارد شده‌اند. این گروه از مردمان بیشتر در استان‌های جنوبی ایران به سر می‌برند. حقوق بشر در ارمنستان
کلیسای حواری ارمنی دین اصلی ارمنستان است و از حقوق بیشتری نسبت به دیگر ادیان رسمی برخوردار است. مذاهب اقلیت دیگر عبارتند از: کلیسای ارتدکس روسی، مسیحیان سریانی، کلیسای ارتدکس یونان، یهودیان، مسلمانان، یزیدی‌ها، و شاهدان یهوه. بر اساس آمار سال ۲۰۰۱ در ارمنستان ۴۰۰۰۰ اقلیت یزیدی وجود داشت. نقض حقوق اقلیت‌ها در جمهوری اسلامی ایران
گسترده‌ترین سرکوب مذهبی در جمهوری اسلامی هم در رابطه با دراویش در خیابان پاسداران تهران رخ داد. این درگیری‌ها و اعتراضات دراویش گنابادی منجر به اعدام یک نفر و کشته شدن ۶ نفر از هر دو طرف درگیر ماجرا شد. همچنین نورعلی تابنده پس از این حوادث در حصر خانگی قرار گرفت و پس از گذشت دو سال در حصر درگذشت. استان مرکزی
هم‌اکنون اهالی استان مرکزی اکثراً مسلمان و شیعه هستند و مسیحیان ارمنی و زرتشتیان و عده‌ای کم از کلیمیان از اقلیتهای مذهبی این استان هستند. نقض حقوق مسیحیان در جمهوری اسلامی ایران
مسیحیان به ویژه نوکیش در نظام جمهوری اسلامی ایران مورد آزار، محرومیت و حبس و شکنجه، قرار گرفته و حتی برخی‌شان ترور و کشته شده‌اند. پس از انقلاب ۱۳۵۷ ایران، فشار بر اقلیت‌های عقیدتی همچون: مسیحیان، یهودیان، بهائیان، زرتشتی‌ها (و دین‌ناباوران و یارسان و حتی صوفیان و اهل سنت)... شدت گرفت. انقلابیان اسلامگرا که پیش از انقلاب ۵۷ نیز سابقه آزار پیروان اقلیت‌های دینی (از جمله، حمله به محله یهودی‌ها در مشهد، حمله به بهائیان آران و بیدگل با دستور محمدتقی فلسفی...) را داشتند، بیش از پیش به حذف و آزار پرداختند و آنان را «جاسوس»، «منحرف» و «کافر»... معرفی کردند. مشهد
بیشتر مردم شهر مشهد، مسلمان و شیعهٔ دوازده امامی هستند. این موضوع به‌واسطهٔ وجود حرم علی بن موسی الرضا در این شهر نیز تشدید شده‌است. بااین‌حال، اقلیت‌های دینی دیگری نیز در مشهد وجود داشته یا دارند. زرتشتیان ایران
زرتشتیان ایران یک اقلیت مذهبی در کشور ایران هستند که به دین زرتشتی باور دارند. بیشتر زرتشتیان ایران ساکن استان‌های یزد و کرمان هستند. همچنین در قرن بیستم بر اثر مهاجرت‌های گسترده، این اقلیت در شهرهای تهران، شیراز، اصفهان و اهواز، خراسان نیز حاضر هستند. بیشتر زرتشتیان به گویش بهدینی که از زبان‌های ایران مرکزی به شمار می‌رود صحبت می‌کنند. نقض حقوق اقلیت‌ها در جمهوری اسلامی ایران
به باور عده‌ای، ذکر قید «تنها اقلیت‌های دینی» در این اصل در نهایت باعث شد تا دیگر جوامع دینی (از جمله بهائیان به عنوان بزرگترین جامعه دینی در ایران پس از مسلمانان) از داشتن حقوق شناخته شده محروم گردند. ارمنی‌های ایران
ایرانی‌های ارمنی یا ارمنیان ایران یا ایرانیان ارمنی‌تبار گروه قومی از شهروندان ایران هستند که در تهران، اصفهان، تبریز، شیراز، رشت و سایر شهرها سکونت دارند. جمعیت آنان در ایران بین ۸۰ تا ۱۲۰ هزار نفر است. ایرانیان ارمنی بزرگترین گروه مسیحیان ایران هستند. جمعیت‌شناسی عراق
امروز عراق با داشتن اقوام مختلف بومی، یکی از چند فرهنگی‌ترین کشورهای منطقه و جهان است تخمین زده می‌شود که جمعیت در سال ۲۰۱۸ ۴۰۱۹۴۲۱۶ نفر (ساکن عراق) و بیش از ۱۰ میلیون نفر در این خارج از کشور زندگی می‌کنند، که بیشتر جمعیت آن عرب (۷۵٪) و پس از آن کردها (۲۰٪)، کالدو- آشوریان (۱۰–۱۵٪) (۵۰۰٬۰۰۰+ (در عراق) به تعداد ۲ میلیون در کل با احتساب مهاجرین)، ترکمن‌ها (۳ میلیون)، افریقایی‌تبارهای عراقی (۱ میلیون)، ایزدی‌ها (۵۰۰٬۰۰۰–۹۰۰٬۰۰۰) و مردم شبک (۳۰۰٬۰۰۰–۵۰۰٬۰۰۰) اقلیت‌های دیگر شامل عراقی‌های ارمنی، ماندایی‌ها، یارسان ها، دومس‌ها و کاولیا (تبار هندی)، ایرانی تبارها (تبار فارسی)، سکرها و چچن‌ها (تبار قفقاز شمالی) و دیگران هستند. عراقی‌ها ۶۴٪ مسلمان شیعه، ۳۱٪ مسلمان سنی، ۱۰–۱۵٪ مسیحی هستند (اکثریت آنها سریانی هستند اما همچنین ارتدکس کلیسای ارتدکس و ملکی نیز در عراق وجود دارند)، ۱٫۴٪ ایزدی و چندین دین بومی دیگر نیز در عراق وجود دارد. بیشترین زبان‌ها زبان عربی با لهجه عراقی (که توسط همه کسانی که در عراق زندگی می‌کنند) آموزش داده می‌شود، کردی، سریانی و ترکمن عراقی به زبان ترکی نیز در این کشور رایج اند. به دلیل آخرین سرشماری عراق که بیش از ۳۰ سال پیش روی داده‌است، درصد گروه‌های مختلف قومی مختلف ساکن در عراق از منبع به منبع دیگر متفاوت است. پیش‌بینی می‌شود سرشماری جدید از عراق در سال ۲۰۲۰ صورت گیرد که جمعیت هر گروه قومی مذهبی در عراق به‌طور واضح مشخص شود. اقوام ساکن ایران
کردهای ایران، به مردم مناطقی از ایران گفته می شود که کردزبان می‌باشند. کردها پس از فارسی‌ربانان و آذری‌ها سومین گروه قومی عمده در ایران به شمار می آیند که در سه استان عمدتا کردنشین کرمانشاه، کردستان، ایلام و بخش های کُردنشین آذربایجان غربی و خراسان شمالی ساکن می باشند. کردها با جمعیتی حدودا ۷ میلیون نفری، ۷ درصد از جمعیت ایران را تشکیل می‌دهند. بیشتر کردهای ایران پیروی مذهب تسنن شافعی هستند اما در استان‌های کرمانشاه و ایلام اغلب کردها پیروی مذهب تشیع می باشند. نقض حقوق اقلیت‌ها در جمهوری اسلامی ایران
آزادی مذهبی درویشان گنابادی از دوره ریاست جمهوری محمود احمدی‌نژاد در ایران، مورد تهدید و آزار بیشتری قرار گرفت تا جایی که چند حسینیه این سلسله، در شهرهای گوناگون، ویران شد. همچنین بیش از ۳۰ تن از کارکنان خبرگزاری تارنمای مجذوبان نور (وابسته به سلسله نعمت‌اللهی گنابادی) بازداشت و زندانی شدند. دین در ایران
در اصول دوازده، سیزده و چهارده قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران به جز اسلام به عنوان دین رسمی کشور ادیان قانونی ایران معرفی شده‌اند، این ادیان عبارتند از زرتشتی، مسیحیت و یهودیت. بر پایه قانون اساسی، پیروان این ادیان از حقوق شهروندی مشابه با شهروندان مسلمان برخوردارند و بر مبنای اصل شصت و هشتم همین قانون، نمایندگان این اقلیت‌ها در مجلس شورای اسلامی می‌توانند با کتاب مربوط به دین خود سوگند یاد کنند. در قانون اساسی و قوانین عمومی دسترسی به برخی از پست‌ها و مشاغل در سطوح بالا برای غیر مسلمانان منع شده‌است. خرم‌آباد
از دیگر اقلیت‌های مذهبی در خرم‌آباد می‌توان به دراویش گنابادی اشاره کرد. برخی پیروان این اقلیت مذهبی در خرم‌آباد به علت درویش بودن از کار خود برکنار شده‌اند. در مرداد ماه سال ۱۳۹۰ نیز اعلامیه‌هایی ضد دراویش گنابادی در سطح شهر خرم‌آباد توسط نیروهای بسیج منتشر شد. نقض حقوق دین‌ناباوران و نوکیشان در جمهوری اسلامی ایران
در نظام جمهوری اسلامی ایران، انسانهای دین‌ناباور یا فرادینی (اعم از: خداناباوران، دادارباوران، ندانم‌گرایان...) و نوکیشان اسلام‌ناباور (همهٔ مسلمانانی که به کیشِ دیگری بگروند)، همانند بهائیان، یارسانی‌ها، شیطان‌پرستان، مندائیان، سیک‌های ایران و رائلیان... ، هیچ گونه حقوق شهروندی، قانونی و انسانی‌ای ندارند و به‌شدت، سرکوب (اعدام یا زندانی…) می‌شوند. حسینعلی امیری
5-حق عبادتگاه اقلیت‌های مذهبی تهران
تهران شهری با گوناگونی گروه‌های قومی است اما جمعیت خارجی آن کم است. به عنوان بزرگ‌ترین شهر فارسی‌زبان جهان، اکثریت مردم تهران را پارسیان تشکیل می‌دهند و بیشتر مردم این شهر رسماً مسلمان و شیعهٔ دوازده‌امامی هستند. دیگر جوامع مذهبی در تهران شامل بهائیان، زرتشتیان، مسیحیان و یهودیان می‌شود. بی‌دینی در ایران
هر چند بر پایهٔ سرشماری سال ۱۳۹۰، وضعیت دین در ایرانِ آن سال، این‌گونه بود: ۹۹٫۹۸٪ مسلمان و ۰٫۰۲٪ به دیگر اقلیت‌های مذهبی همانند مسیحیت، یهودیت و زرتشت باور دارند؛ بر پایهٔ نظرسنجی انجام‌شده توسط مؤسسه جهانی پیمایش ارزش‌ها (WVS) انجام شده ۹۶٫۵٪ درصد از ایرانیان، خود را مسلمان می‌دانند. آزادی مذهب در ایران
خداناباوران، دین‌ناباوران، بهائیان، یارسانی‌ها، مندائیان، سیک‌های ایران، رائلیان و همهٔ مسلمانانی که به کیشِ دیگری بگروند (نوکیشان اسلام‌ناباور)... ، فاقدِ هرگونه حقوقِ شهروندی، قانونی و بشری هستند و به‌شدت، سرکوب می‌شوند. نقض حقوق اقلیت‌ها در جمهوری اسلامی ایران
در نظام جمهوری اسلامی ایران، دین‌ناباوران (آتئیست، کمونیست، دادارباور، ندانم‌گرا) و مرتدان، سرکوب (اعدام یا زندانی…) می‌شوند؛ آزادی مذهب در ایران
آزادی ادیان در ایران همیشه بسته به حکومت دستخوش دگرگونی‌های بسیاری بوده و همواره با فرهنگ ایرانی، دین و سیاست اصلی مشخص شده‌است. اما در چند قرن اخیر تحولی عمیق نسبت به بعضی از ادیان و پیروانشان اتفاق افتاده‌است. طبق قانون اساسی فعلی دین رسمی کشور اسلام و مذهب شیعه ۱۲ امامی می‌باشد. همچنین پیروان سایر ادیان ابراهیمی از قبیل یهودیان، زرتشتیان، مسیحیان و مندائیان به رسمیت شناخته شده و در حدود قانون در انجام مراسم دینی آزاد می‌باشند. با این وجود، علی‌رغم به رسمیت شناختن این اقلیت‌ها، اقدامات حکومت ایران «یک فضای تهدید کننده برای برخی اقلیت‌های مذهبی» را ایجاد می‌کند. اما می‌توان گفت از آغاز انقلاب ۱۳۵۷ تاکنون نه تنها ایرانیان بهائی، یهودی، مسیحی و زرتشتی که حتی اهل تسنن و دیگر فرقه‌های اسلامی چون اهل حق، دراویش گنابادی و حتی شیعیانی که به نام‌های ملی ـ مذهبی یا روشنفکر دینی شناخته می‌شوند، از آزارها و سرکوب‌ها درامان نبوده‌اند. تا آنجا که عده زیادی از آنان، به ویژه یهودیان، مسیحیان و بهائیان، چاره را در جلای وطن یافته، راه مهاجرت به کشورهای دیگر را درپیش گرفته‌اند. جماعت الفقرا
جماعت الفقرا () یا جامعه فقیر، سازمان مسلمانان عمدتاً آفریقایی - آمریکایی مستقر در پاکستان و ایالات متحده است. برخی از حدود ۳۰۰۰ عضو این سازمان برنامه‌های مختلف خشونت را برنامه‌ریزی می‌کنند، که اغلب شبیه به فرقه می‌باشد. دو نفر از اعضای الفقرا به توطئه قتل رشاد خلیفه در سال ۱۹۹۰ محکوم شدند، و برخی دیگر از این گروه ادعا می‌شود که در ترور رهبر احمدیه، مظفر احمد در سال۱۹۸۳ دست داشته‌اند. روابط ایران و کویت
اکثر جمعیت کویت مسلمان سنی هستند در عین حال شیعیان این کشور نیز اقلیت قابل توجهی را تشکیل می‌دهند. تعداد شیعیان کویت حدود یک میلیون نفر از جمعیت ۴ میلیونی کویت را شامل می‌شود که نگاه مثبتی نسبت به ایران دارند. مردم کویت در مقایسه با سایر کشورهای حوزه خلیج فارس، از آزادی سیاسی بیشتری برخوردارند و موارد تبعیض مذهبی کمتر از این کشور گزارش شده‌است. استانبول
ریشه شهرنشینی استانبول توسط بسیاری از جوامع شکل گرفته‌است. اغلب جمعیت استانبول را ترکان استانبولی و بیشتر مذهب جمعیت اسلام است. اقلیت‌های مذهبی عبارت‌اند از کلیسای مسیحیان شرقی ارتدکس، کلیسای وابسته به پاپ ارمنیان مسیحی (ارامنه) و یهودیان سفاردی در دهکده‌های کوچک استانبول، ارمنیان، یهودیان و یونیان ساکن هستند. بی‌دینی در ایران
بر طبق تحقیقات رابرت پاتنم استاد دانشگاه هاروارد آمریکا، میانگین بی‌دینی میان ایرانیان آمریکا کمی بیشتر از آمریکایی‌ها است. بیشتر ایرانیان آمریکا خود را بی‌دین معرفی می‌کنند. یک پنجم آنان نیز ادیانی غیر از اسلام (زرتشتی، مسیحیت، یهودیت، بهایی و…) دارند. شمار ایرانیان مسلمان ساکن آمریکا از ۴۲٪ در سال ۲۰۰۸ به ۳۱٪ در سال ۲۰۱۲ رسیده‌است. نقض حقوق اقلیت‌ها در جمهوری اسلامی ایران
بیشتر مسلمانان جهان، ادیان پسااسلامی را به عنوان ادیان رسمی نمی‌شناسند؛ بلکه پیروان چنین ادیانی را کافر و نجس و مهدور الدم می‌دانند. بهائیت یک دین پسااسلامی است. نظام جمهوری اسلامی ایران متهم به کشتار جمعی و «نسل‌کشی سیستماتیک» اقلیت‌های مذهبی همانند بهائیان است. نژادپرستی در آسیا
در اواخر اوت سال ۲۰۱۹میلادی، هیئت ضد نژادپرستی سازمان ملل متحد متوجه شد که جمهوری اسلامی ایران نژادپرستی علیه اعراب، کردها، بلوچ و سایر اقلیت‌های قومی دارد. تبعیض و نژادپرستی علیه پناهندگان افغان در ایران به‌طور گسترده‌ای گسترش یافته‌است. سازمان ملل گفت: «عرب‌ها، کردها و دیگر اقلیت‌ها در ایران دچار مشکلات تبعیض نژادی هستند.» تاریخ مذاهب ایران
بر پایه برخی از آمارها (تا سال ۱۳۸۵ خورشیدی)، تعداد زرتشتیان ایران، نزدیک به ۲۰ هزار تن، مسیحیان، نزدیک به ۱۱۰ هزار تن، یهودیان، نزدیک به ۱۰ هزار تن و بهائیان، بین ۴۰ هزار تا ۳۰۰ هزار تن است. نظام جمهوری اسلامی ایران
زرتشتیان و کلیمیان هر کدام یک نماینده و مسیحیان آشوری و کلدانی مجموعاً یک نماینده و مسیحیان ارمنی جنوب و شمال هر کدام یک نماینده انتخاب می‌کنند. در عین حال پیروان این ادیان در قوانین ایران از حقوقی برابر با شهروندان مسلمان برخوردار نیستند و محدودیت‌هایی نیز برای فعالیت‌های دینی آنان وجود دارد. همچنین محدودیت‌های بیشتری شامل حال مذاهبی می‌شود که در قانون اساسی جمهوری اسلامی به رسمیت شناخته نمی‌شوند، از جمله بهائیان، یارسان و سایر اقلیت‌ها که در سه دهه اخیر گزارش‌های متعددی از آزار آنان منتشر شده‌است. مردم عراق
شبکی‌ها اقلیتی با زبان وآداب و رسوم خودشان هستند. بیشتر شبکی‌ها شیعه‌اند و درصد کمی از آن‌ها را هم سنی‌ها تشکیل می‌دهند. تصور می‌رود که نزدیک به ۲۵۰ تا ۴۰۰ هزار شبکی در نینوا زندگی می‌کنند. بعضی از سنی‌ها شبکی‌ها را متهم می‌کنند که شاخه‌ای افراطی از مذهب شیعه‌اند در حالیکه دیگران آن‌ها را شاخه‌ای مرتد از اسلام می‌دانند و همین باعث حملات خشونت‌آمیز علیه آن‌ها می‌شود. آن‌ها که در مناطق مورد مناقشه میان کردها و عرب‌های عراق زندگی می‌کنند. کرمانشاه
آمار دقیقی از میزان گرایش مردم کرمانشاه به دین و نیز درصد پیروان دین‌های گوناگون در این شهر وجود ندارد. اما به‌طور کلی بیشتر مردم شهر پیرو یکی از سه مذهب تشیع، تسنن و اهل حق (یارسان) هستند. همچنین گروه‌های کوچکتری از اقلیت‌های دینی وجود دارند که در مجموع ۰/۱۷ درصد از کل جمعیت را تشکیل می‌دهند که مهم‌ترین آن‌ها زرتشتیان با ۰/۱۲ درصد، مسیحیان ۰/۰۲ درصد و کلیمیان ۰/۰۳ درصد از کل جمعیت هستند. تفتیش عقاید
طبق قانون اساسی جمهوری اسلامی در ایران مذهب رسمی کشور، شیعه دوازده امامی است و سایر مذاهب دارای حقوق و امتیازاتی به مراتب کمتر از شیعیان هستند. مذهب بهایی به رسمیت شناخته نمی‌شود و بهایی بودن جرم محسوب می‌شود و بهاییان نمی‌توانند از حقوق اجتماعی برخوردار باشند. اهل سنت در ایران اگر چه به رسمیت شناخته می‌شوند اما اجازه ساختن عبادتگاه و تبلیغات مذهبی و انجام مناسک دینی را در شهرهای بزرگ ندارند(البته مساجد مخصوص سنی ها به نسبت شیعیان -سنیان هر ۵۰۰ نفر ۱ مسجد و شیعیان هر ۱۰۰۰ نفر شیعه ۱-بیشتر است. شیعه
کشورهای دارای اکثریت شیعه ایران، عراق، آذربایجان، و بحرین هستند. همچنین شیعیان بزرگترین گروه مذهبی در لبنان هستند. شیعیان ۳۶٫۳٪ از کل جمعیت و ۳۸٫۶٪ از جمعیت مسلمان خاورمیانه هستند. تاریخ مذاهب ایران
همچنین بر اساس برخی از آمارها، نزدیک به ۵۰ درصد از جمعیت ایران در نظام جمهوری اسلامی ایران، دین‌ناباور (اعم از: خداناباور، انسانیت‌گرا، ندانم‌گرا، معنویت‌گرا و عرفان‌گرای دین‌ناباور…) شده‌اند. نقض حقوق اقلیت‌ها در جمهوری اسلامی ایران
تا کنون افراد بسیاری در ایران به‌دلیل بی‌دین بودن، نوکیش (مرتد) شدن یا صرفاً به دلیل متهم شدن به توهین به دین، به زندان رفته، شکنجه شده یا اعدام شده‌اند؛ از جمله: مندائیان
مندایی‌های ایران شماری از اقلیت‌های مذهبی ایران هستند که با جمعیتی بین هفت الی بیست هزار نفر در استان خوزستان به ویژه شهر اهواز سکونت دارند. شبکه کلمه
عقیل هاشمی مجری این شبکه درصد جمعیت شیعه در ایران را زیر ۵ درصد اعلام کرد و گفت شیعیان اقلیت محسوب می‌شوند. فهرست دین‌ناباوران و خداناباوران ایرانی
در نظام جمهوری اسلامی ایران، انسانهای دین‌ناباور یا فرادینی (اعم از: خداناباوران، دادارباوران، ندانم‌گرایان...) و نوکیشان اسلام‌ناباور (همهٔ مسلمانانی که به کیشِ دیگری بگروند)، همانند بهائیان، یارسانی‌ها، شیطان‌پرستان، مندائیان، سیک‌های ایران و رائلیان... ، هیچ گونه حقوق شهروندی، قانونی و انسانی‌ای ندارند و به‌شدت، سرکوب (اعدام یا زندانی…) می‌شوند.فهرست نام‌های برخی از شخصیت‌های فرادینی ایران (به ترتیب حروف الفبا) عبارت است از: دین در ایران
یافته‌های تاریخی همچون منشور به جا مانده از پادشاهی کوروش بزرگ که به وجود ادیان گوناگون و آزادی پیروان آنان اشاره دارد و نوشتارهای تاریخی، هم‌زیستی ادیان در ایران را گزارش می‌دهند. در زمان ساسانیان با پیوند دین و دولت مدارای دینی در زمان پادشاهان مختلف تغییر می‌کرد. بعد از حمله اعراب به ایران این هم زیستی به هم خورد در بازه‌های زمانی مختلف فشار بر اقلیت‌های دینی کم و زیاد شد. در سلطنت پهلوی اول مدارای دینی، کاهش پیدا کرد اما در اواسط پهلوی دوم یکی از ویژگی‌های ایران بود. کمی بعد از انقلاب اسلامی در سال ۱۳۵۷، گروه‌هایی از اقلیت‌های دینی به مهاجرت دست زدند و همچنین برخی اقلیت‌های دینی ایران، همانند پیروان بهائیت، مورد آزار قرار گرفته‌اند. نژادپرستی در ایران
بر اساس تحقیقی در زمینهٔ قوم‌مداری که بر روی هشت قوم آذری، کرد، لر، عرب، فارس، بلوچ، ترکمن و تالش در ایران انجام شده نشان می‌دهد که قوم‌مداری در بین تمام اقوام ایرانی بالاست، در این میان فارس‌ها دارای بیشترین احساس برتری زبانی، لرها دارای بیشترین احساس برتری کاری، آذری‌ها و لرها دارای بیشترین احساس برتری در شجاعت، لرها و تالش‌ها دارای بیشترین احساسات برتری احترامی هستند و تنها ۰٬۲ درصد از این افراد فاقد دیدگاه قوم‌مداری بوده‌اند و ۷ درصد از این افراد دارای گرایش ۱۰۰ درصدی قوم‌مداری هستند. این تحقیق میانگین قوم‌مداری در ایران را ۶۳ درصد عنوان می‌کند و در این میان قوم‌مداری در بین هیچ‌یک از این اقوام کمتر از ۵۰ درصد نیست. اگر چه ادعا می‌شود که تقریباً همهٔ نژادپرستان دارای تمایلات قوم‌گرایی هستند اما الزاماً چنین برتری‌پنداری به دلایل نژادی اتفاق نمی‌افتد. بر اساس قوانین آمریکا ایرانیان سفیدپوست در نظر گرفته می شوند. نسل دوم ایرانیان‌آمریکایی‌تبار در آمریکا اغلب توسط والدین خود به عنوان سفیدپوست شناخته می‌شوند این در حالی است که این دانش‌آموزان توسط همکلاسی‌های خود به عنوان رنگین‌پوست دسته‌بندی می‌شوند، این پدیده به عنوان جلوه‌ای از اسطورهٔ نژاد آریایی دانسته شده که در آن اسطورهٔ آریایی و قوم‌مداری پارسی به چالش کشیده شده‌است. این برداشت معتقد به مهاجرت اقوام آریایی به خارج از هند و سپس راهی شدن آنان به سمت ایران و اروپا است و با معرفی کردن این قوم به عنوان سفیدپوستان واقعی آن را مبنایی برای برتری نژادی می‌داند، این تصور باعث شده‌است که دانش‌آموزان ایرانی‌آمریکایی‌تبار هم با والدین خود که با عقاید آریایی بزرگ شده‌اند احساس بیگانگی کنند و هم با همکلاسی‌های خود که دارای ریشه‌های قفقازی-آمریکایی هستند. شام آخر (مستند ایرانی)
مسیحیان سوریه اقلیتی در سوریه که حضورشان قدمت چند هزار ساله دارد و با ورود اسلام سالیان سال همزیستی مسالمت‌آمیزی هم داشته‌اند، اما حالا دستخوش وحشیانه‌ترین رفتارها از جانب عده‌ای شده‌اند که آن‌ها نیز خود را مسلمان می‌خوانند. پس از شروع اختلافات و درگیری‌ها در سوریه آتش جنگ، پیروان این دین را نیز در برمی گیرد و صلح و آرامش از زندگی ایشان می‌رود. نقض حقوق اقلیت‌ها در جمهوری اسلامی ایران
ماده ۸۸۱ مکرر قانون مدنی چالش برانگیزترین قانون در ایران دربارهٔ اقلیت‌های دینی بود. این ماده که به مسئله ارث برمیگردد می‌گوید: «کافر از مسلم ارث نمی‌برد و اگر در بین ورثه متوفای کافر، مسلم باشد، وراثِ کافر ارث نمی‌برند؛ اگرچه از لحاظ طبقه و درجه مقدم بر مسلم باشند.» در دادگاه‌های ایران اقلیت‌های دینی، مشمول این ماده از قانون قرار می‌گیرند و در قضیه ارث جزو «کفار» محسوب می‌شوند. به گفته اسفندیار اختیاری این قانون راهی برای سوءاستفاده افراد سودجو است. اقلیت
دین‌ناباوران، بابیان، بهائیان، یارسان، صابئیان، سیک‌های ایران، شیطان‌پرستان، رائلیان... و نیز، همهٔ مسلمانانی که به کیش دیگری بگرَوند (نوکیشان)، فاقد هرگونه حقوق شهروندی، قانونی و بشری هستند و به‌شدت، سرکوب می‌شوند. اهل حق
پیشینه پیروان این مسلک در استان کرمانشاه با قومیت کرد و لک می‌باشد ولی اقلیتی را از بین اقوام آذری، فارسی زبانان و مردم لر تشکیل می‌دهند. جمعیت پیروان اهل حق در ایران در حدود یک و نیم میلیون برآورد می‌شود. گسترش مسلک یارسان در ایران به شرح زیر است: محمدرئوف قادری
محمدرئوف قادری روز شنبه در نشست منتخبین اهل سنت استان کرمانشاه با حضور علی یونسی دستیار ویژه رئیس‌جمهور در امور اقوام و اقلیت‌های دینی و مذهبی، اظهارداشت: برای یک ملت یکپارچه و متحد استفاده از واژه اقلیت و اکثریت قومی زیبنده و به صلاح نیست، زیرا هیچ قومی در کشور به تنهایی اکثریت نیست و اقوام ایرانی اعم از کُرد و لر و فارس و آذری و ترکمن و عرب و بلوچ و … در کنار یکدیگر ایران بزرگ را تشکیل داده اند نقض حقوق دین‌ناباوران و نوکیشان در جمهوری اسلامی ایران
بر پایهٔ برخی از آمارها، نزدیک به ۵۰ درصد از جمعیت ایران در نظام جمهوری اسلامی ایران، دین‌ناباور (اعم از: خداناباور، انسانیت‌گرا، ندانم‌گرا، معنویت‌گرا و عرفان‌گرای دین‌ناباور…) شده‌اند. تهران
افراد زرتشتی، مسیحی و یهودی تنها اقلیت‌های دینی تهران و ایران هستند که در حد قانون در انجام آیین دینی خود آزادند. همچنین برخی اقلیت‌های دینی، همانند زرتشتیان، دارای انجمن و مدارس اختصاصی خود در تهران هستند. مراکز مذهبی ساخته شده در شهر نیز شامل مسجد، کلیسا، کنیسه و نیایشگاه‌های زرتشتی می‌شود. سپنتا نیکنام
در روز سه‌شنبه ۲۱ آذر ماه نمایندگان مجلس شورای اسلامی با اکثریت قاطع مقرر کردند که اقلیت‌های دینی شناخته شده در قانون اساسی ساکن در شهرها و روستاهای کشور می‌توانند نامزد انتخابات شوراهای اسلامی همان شهر و روستا شوند. در تبصره ماده یک این طرح آمده که اقلیت‌های دینی شناخته شده در قانون اساسی ایران به جای اسلام باید به اصول دین خود اعتقاد و التزام عملی داشته باشند. اگر شورای نگهبان یا مجمع تشخیص مصلحت این مصوبه مجلس را تأیید کنند، سپنتا نیکنام می‌تواند به شورای شهر یزد بازگردد. چرکس‌ها در ایران
چرکس‌ها در ایران (East Circassian and West Circassian: Адыгэхэр Къажэрей, "Adyghexer Kŭazhéreĭ") اقلیت قومی مردم چرکس در ایران هستند که در دوره صفویه به ایران مهاجرت کردند. امروزه بیشتر آنان قادر به سخن گفتن به زبان مادریشان نیستند و فارسی‌زبان شده‌اند. چرکس‌ها پس از گرجی‌ها، دومین گروه بزرگ قفقازی در ایران هستند.چرکس ها؛ بحران خاموش نویسنده: زرگری نژاد، غلامحسین؛ کاظم زاده، حامد؛ مجله مطالعات اوراسیای مرکزی دانشگاه تهران، تابستان و پاییز ۱۳۸۷- شماره 2 ISC (20 صفحه - از 67 تا 86) آشوری‌ها
جمعیت آشوریان ایران در میانهٔ قرن نوزدهم میلادی به ۱۳۸۰۰۰ نفر می‌رسید که عمدتاً در آذربایجان غربی ساکن بودند و به دو گروه عمدهٔ مذهبی نستوری و کاتولیک تقسیم می‌شوند. جمعیت آشوریان ایران در میانهٔ قرن بیستم میلادی به ۲۰٬۰۰۰ نفر کاهش پیدا کرد. سپنتا نیکنام
بیات زنجانی دربارهٔ عضویت اقلیت‌های دینی در شوراها و مجلس معتقد است: طبعاً مراد از کافران کسانی هستند که درصدد سلطه‌اند اما کسانی که اگرچه از نظر اعتقادی با مسلمانان فرق داشته ولی دارای مشترکات عقیدتی با آنها هستند، یقیناً مشمول آیه نیستند. آزادی مذهب در ایران
کمیسیون آمریکایی آزادی بین‌المللی مذهبی، در گزارش سالانه خود که روز ۹ اردیبهشت منتشر شد نوشت جمهوری اسلامی بیش از پیش اقلیت‌های مسلمان، به ویژه اهل سنت و دراویش گنابادی، و همچنین پیروان ادیان و مذاهب دیگر، از جمله بهائیان و مسیحیان، را هدف قرار داده‌است. این کمیسیون به دولت آمریکا توصیه کرد که نهادها و مقام‌های حکومت ایران که مسئول نقض آزادیهای مذهبی در ایران هستند مورد تحریم قرار گیرند، دارایی‌های آنها مسدود و ورود آنان به ایالات متحده ممنوع شود. براساس این گزارش ایران طبق قوانین بین‌المللی آزادی مذهبی، به عنوان کشور مورد نگرانی ویژه قلمداد می‌شود.