جنگ سرد بین دو بلوک شرق و غرب تا چه زمانی ادامه داشت؟
ایران در جنگ سرد
جنگ سرد به دوره‌ای از رقابت، تنش و کشمکش ژئوپلیتیک بین اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی و متحدانش (بلوک شرق) و ایالات متحده آمریکا و متحدانش (بلوک غرب) بعد از جنگ جهانی دوم گفته می‌شود. به طور کلی دوره زمانی جنگ سرد از ۱۹۴۷ و آغاز دکترین ترومن تا فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی در ۱۹۹۱ در نظر گرفته می‌شود. به دلیل آن که در این دوران هرگز درگیری نظامی مستقیم میان نیروهای ایالات متحده و شوروی به وجود نیامد اما گسترش قدرت نظامی و کشمکش‌های سیاسی منجر به جنگ نیابتی و درگیری‌های مهم بین کشورهای پیرو و هم‌پیمانان این دو ابرقدرت شد، از اصطلاح جنگ سرد برای توصیف این وضعیت استفاده می‌شود. ریشه‌های جنگ سرد به پیروزی نیروهای متفقین در جنگ جهانی دوم و پایان اتحاد موقت آمریکا و شوروی علیه آلمان نازی و در ادامه درگیری ایدئولوژیک و ژئوپلتیک دو کشور برای گسترش منطقه نفوذ خود باز می‌گردد. ترس از دکترین نابودی حتمی طرفین باعث شد تا هیچ یک از دو طرف حمله پیشگیرانه اتمی را آغاز نکنند. به غیر از مسابقه تسلیحات هسته‌ای و استقرارهای مرسوم نیروهای نظامی دو طرف از راه‌های دیگر همچون جنگ روانی، پروپاگاندا، جاسوسی، تحریم اقتصادی گسترده، رقابت در مسابقات ورزشی و فناوری مثل رقابت فضایی برای اثبات برتری خود استفاده کردند. تاریخ روسیه
به طور کلی دوره زمانی جنگ سرد از ۱۹۴۷ و آغاز دکترین ترومن تا فروپاشی شوروی در ۱۹۹۱ در نظر گرفته می‌شود. به دلیل آن‌که در این دوران هرگز درگیری نظامی مستقیم میان نیروهای ایالات متحده و شوروی به وجود نیامد اما گسترش قدرت نظامی و کشمکش‌های سیاسی منجر به جنگ‌های نیابتی و درگیری‌های مهم بین کشورهای پیرو و هم‌پیمانان این دو ابرقدرت شد، از واژه سرد برای توصیف این جنگ استفاده می‌شود. ریشه‌های جنگ سرد به پیروزی متفقین در جنگ جهانی دوم و پایان اتحاد موقت آمریکا و شوروی بر علیه آلمان نازی و در ادامه درگیری ایدئولوژیک و ژئوپلتیک دو کشور برای گسترش نفوذ جهانی باز می‌گردد. ترس از دکترین نابودی حتمی طرفین باعث شد تا هیچ یک از دو طرف حمله پیشگیرانه اتمی را آغاز نکنند. به غیر از مسابقه تسلیحات هسته‌ای و استقرارهای مرسوم نیروهای نظامی دو طرف از راه‌های دیگر همچون جنگ روانی، کارزارهای تبلیغات سیاسی، جاسوسی، تحریم‌های اقتصادی گسترده، رقابت در مسابقات ورزشی و فناوری مثل رقابت فضایی برای اثبات برتری خود استفاده کردند. بخش عمده ای از تاریخ شوروی، مربوط به جنگ سرد و پیامدهای آن است.
جنگ سرد
گرچه پیمان منع جزئی آزمایش هسته‌ای کشورهای دیگر را از آزمایش سلاح‌های اتمی منع می‌کرد ولی از ۱۹۶۶ و به پیشنهاد جانسون دو ابرقدرت خود به سوی کاهش توپخانه اتمی‌شان قدم برداشتند که نتیجه آن معاهده سالت یک در ۱۹۷۱ بود. میشل ژوبر، وزیر خارجه فرانسه در این برهه اصطلاح کاندومینیوم یا حاکمیت مشترک را دربارهٔ رابطه دو ابرقدرت به کار برد؛ زیرا رهبران آمریکا و شوروی به این نتیجه رسیده بودند که باید برای جلوگیری از پاگرفتن قدرت‌های میانه (جنبش عدم تعهد، اتحادیه اروپای غربی و چین و ژاپن) به توافق‌های اساسی دست پیدا کنند. کنفرانس امنیت و همکاری اروپا که با شرکت همه کشورهای اروپایی، شوروی، آمریکا و کانادا در ۱۹۷۵ در هلسینکی برگزار شد نشان می‌داد امور اروپای غربی مختص این منطقه نیست و باید به صورت بین‌المللی حل و فصل شود. جنگ سرد (اصطلاح)
جنگ سرد دوم که نیز با نام جنگ سرد جدید و جنگ سرد ۲٫۰ شناخته می‌شود، اشاره به تجدید تنش وضعیت سیاسی و نظامی بین قدرت‌های جغرافیای سیاسی است که در یک جبهه آن روسیه یا چین قرار دارد در حالی که رهبری جبهه دیگر با ایالات متحده آمریکا یا ناتو می‌باشد. این تنش‌ها شبیه به تنش‌های دوره جنگ سرد است که در آن بلوک غرب به رهبری ایالات متحده آمریکا در برابر بلوک شرق به رهبری اتحاد جماهیر شوروی که اکنون به روسیه تبدیل شده، قرار داشتند. فهرست پادشاهان کره
تقسیم کره به کره شمالی و کره جنوبی از پیروزی متفقین در جنگ دوم جهانی در سال ۱۹۴۵ و پایان ۳۵ سال سلطهٔ ژاپن بر کره نشأت گرفت. در طرحی که قریب به اتفاق کره‌ای‌ها باآن مخالف بودند، ایالات متحده آمریکا و اتحاد جماهیر شوروی توافق کردند که قیمومیت موقت کشور را از محل مدار ۳۸ درجه، برعهده گیرند. هدف از طرح قیمومیت کمک به ایجاد یک دولت موقت کره‌ای بود که «در موعدی مقرر مستقل و آزاد» شود. اما اگرچه تاریخ برگزاری انتخابات هم مشخص شده بود، اتحاد جماهیر شوروی از همکاری با برنامه‌های سازمان ملل متحد برای برگزاری انتخابات آزاد و عمومی در دو کره سر باز زد و در نتیجهٔ آن، یک دولت کمونیست تحت حمایت اتحاد جماهیر شوروی به‌طور دائم در شمال تأسیس شد و یک دولت طرفدار غرب در جنوب. دو ابرقدرت از رهبران متفاوتی جانبداری کردند. دو دولت مجزا در کشور برقرار شد که هر یک مدعی زمامداری تمام شبه‌جزیره بودند. در نتیجهٔ جنگ کره (۱۹۵۳–۱۹۵۰) دو کرهٔ مجزا بر جا ماند. تقسیم کره
در نتیجهٔ جنگ کره (۵۳–۱۹۵۰) دو کرهٔ مجزا بر جا ماند که از زمان جنگ سرد تا امروز پابرجاست. کرهٔ شمالی یک دولت کمونیستی‌ست، هرچند آخرین موارد به کار بردن واژهٔ کمونیسم از قانون اساسی این کشور در سال ۲۰۰۹ حذف شد، که اغلب آن را استالینیست و انزواگرا توصیف می‌کنند. اقتصاد کرهٔ شمالی در ابتدا از رشد قابل توجهی برخوردار بود اما در دههٔ ۹۰ (بر خلاف همسایهٔ کمونیست خود جمهوری چین) سقوط کرد. کرهٔ جنوبی پس از چند دهه حکومت استبدادی اکنون به یک دولت دموکراتیک لیبرال و کاپیتالیست تبدیل شده‌است. جنگ کره
این جنگ نتیجه تقسیم کره پس از جنگ جهانی دوم بود. این کشور از سال ۱۹۰۵ تا پایان جنگ جهانی دوم در تصرف ژاپن بود. با شکست ژاپن در جنگ جهانی دوم نیروهای آمریکایی وارد بخش جنوبی شبه‌جزیره کره و نیروهای شوروی وارد بخش شمالی آن شدند و خط معروف به مدار ۳۸ درجه شمالی به عنوان مرز دو طرف تعیین شد. تلاش‌ها برای برگزاری یک انتخابات آزاد در سراسر شبه‌جزیره کره بی‌نتیجه ماند و این موضوع تنش‌ها بین دو طرف را افزایش داد. یک حکومت دست راستی متحد آمریکا در بخش جنوبی و یک حکومت کمونیستی متحد شوروی در بخش شمالی به قدرت رسید که هر دو مدعی حکومت بر کل شبه‌جزیره کره بودند و طرف مقابل را هیچگاه به رسمیت نشناخته‌اند. جنگ سرد
این دوره از تغییر رهبران هر دو کشور در سال ۱۹۵۹ آغاز شد و تا بحران موشکی کوبا در سال ۱۹۶۲ ادامه یافت. حوادث اصلی این دوره عبارت‌اند از: انقلاب ۱۹۵۶ مجارستان، ساختن دیوار برلین در سال ۱۹۶۱ و بحران موشکی کوبا در سال ۱۹۶۲. جنگ سرد
جنگ سرد به دوره‌ای از رقابت، تنش و کشمکش ژئوپلیتیکی بین اتحاد جماهیر شوروی و متحدانش (بلوک شرق) و ایالات متحده آمریکا و متحدانش (بلوک غرب) بعد از جنگ جهانی دوم گفته می‌شود. به‌طور کلی دوره زمانی جنگ سرد از ۱۹۴۷ و آغاز دکترین ترومن تا فروپاشی شوروی در ۱۹۹۱ در نظر گرفته می‌شود. به دلیل آن‌که در این دوران هرگز درگیری نظامی مستقیم میان نیروهای ایالات متحده و شوروی به وجود نیامد اما گسترش قدرت نظامی و کشمکش‌های سیاسی منجر به جنگ‌های نیابتی و درگیری‌های مهم بین کشورهای پیرو و هم‌پیمانان این دو ابرقدرت شد، از واژه سرد برای توصیف این جنگ استفاده می‌شود. ریشه‌های جنگ سرد به پیروزی متفقین در جنگ جهانی دوم و پایان اتحاد موقت آمریکا و شوروی بر علیه آلمان نازی و در ادامه درگیری ایدئولوژیک و ژئوپلتیک دو کشور برای گسترش نفوذ جهانی بازمی‌گردد. ترس از دکترین نابودی حتمی طرفین باعث شد تا هیچ‌یک از دو طرف حمله پیشگیرانه اتمی را آغاز نکنند. به غیر از مسابقه تسلیحات هسته‌ای و استقرارهای مرسوم نیروهای نظامی دو طرف از راه‌های دیگر همچون جنگ روانی، کارزارهای تبلیغات سیاسی، جاسوسی، تحریم‌های اقتصادی گسترده، رقابت در مسابقات ورزشی و فناوری مثل رقابت فضایی برای اثبات برتری خود استفاده کردند. جنگ زمستان
جنگ زمستان یک درگیری نظامی بین شوروی و فنلاند بود. تهاجم شوروی در ۳۰ نوامبر ۱۹۳۹ یعنی ۳ ماه پس از آغاز جنگ جهانی دوم صورت گرفت. این جنگ در ۱۳ مارس ۱۹۴۰ با امضای پیمان‌نامه صلح مسکو پایان پذیرفت. روز ۱۴ دسامبر ۱۹۳۹ جامعه ملل ضمن غیرقانونی خواندن تجاوز شوروی به فنلاند، این کشور را از عضویت خود اخراج کرد. جنگ سرد
در سال ۱۹۷۹ متحدین ناتو که از استقرار موشک‌های هسته‌ای میان‌برد اس‌اس-۲۰ نگران بودند توافق کردند که به مذاکرات محدودسازی جنگ‌افزار راهبردی (سالت دو) ادامه دهند تا تعداد موشک‌های هسته‌ای مورد استفاده را محدود کنند؛ در عین حال آن‌ها تهدید کردند که اگر مذاکرات شکست بخورد، ۵۰۰ دستگاه موشک کروز و «پرشینگ دو» را در آلمان غربی و هلند مستقر می‌کنند. در همین حال جیمی کارتر برای این که سنای آمریکا را متقاعد به تصویب سالت دو کند و نشان دهد آمریکا چندان هم مقابل شوروی کوتاه نیامده دستور ساخت موشک‌های بسیار مدرن «ام ایکس» را صادر کرد. این اقدام نه تنها منجر به شکست سالت دو شد که واکنش شوروی در توسعه هواپیماهای شلیک از پشت شد. در مقال ناو نیز در نشست زمستان ۱۹۷۹ خود مسئله استقرار موشک‌های «پرشینگ دو» در اروپا را تصویب کرد. استقرار برنامه‌ریزی شده «پرشینگ دو» با مخالفت شدید و گسترده افکار عمومی اروپا مواجه شد و در چند کشور اروپایی تظاهرات بی‌سابقه‌ای رخ داد. موشک‌های «پرشینگ دو» از ژانویه ۱۹۸۴ در اروپا مورد استفاده قرار گرفتند اما استفاده از آن‌ها در آغاز اکتبر ۱۹۸۸ متوقف شد. شکاف (فیلم ۲۰۰۷)
بیشترین سهم دوران جنگ سرد، نصیب مأمورین امنیتی هر دو طرف بلوک شرق و غرب شد. مأمورین آمریکایی و روسی باید غیر از جنگیدن با طرف مقابل، مراقب شکاف‌های امنیتی سازمان خویش نیز می‌بودند. جنگ استقلال اوکراین
در این درگیری‌ها نیروهای دولتی، سیاسی و نظامی، از جمله ناسیونالیستهای اوکراین، آنارشیست‌ها، بلشویکها، امپراتوری اتریش-مجارستان، نیروهای مستعمراتی آلمان، امپراتوری عثمانی، پادشاهی بلغارستان، ارتش داوطلب روسیه سفید و نیروهای جمهوری دوم لهستان برای کنترل اوکراین پس از انقلاب فوریه در پادشاهی روسیه و همچنین نیروهای هم پیمان رومانی و فرانسه شرکت داشتند. درگیری‌های مذکور از فوریه ۱۹۱۷ تا نوامبر ۱۹۲۱طول کشید و به جدایی اوکراین میان بلشویک‌ها ،لهستان و رومانی و چکسلواکی منجر شد. این درگیری به عنوان جنگ‌های داخلی روسیه و نیز بسته شدن جبهه شرقی جنگ جهانی اول نیز بحساب می‌آید. اروپای شرقی
امروزه این بلوک منحل شده و کشورها تنها با توجّه محل جغرافیائی‌شان در خاور اروپا با این نام نامیده می‌شوند.نظام دولتی کشورها در این قسمت از اروپا بعد از جنگ جهانی دوم و گسترش نفوذ روسیه تا سال ۱۹۹۰ کمونیستی بوده و دارای پیمان منافع نظامی مشترک ورشو (بلوک شرق) بودند. جنگ سرد
از جنگ سرد و حوادث پیرامون آن میراث گسترده‌ای بر جای مانده‌است. در فرهنگ عامه از جنگ سرد با موضوعات مهم آن همچون جاسوسی و تهدید جنگ هسته‌ای یاد می‌شود. همچنین در قرن بیست و یکم دوره جدیدی از تنش‌ها میان آمریکا و متحدانش از یک سو و کشور جانشین اتحاد جماهیر شوروی، روسیه، از سوی دیگر به وجود آمده. از این تنش‌ها در کنار تنش آمریکا و متحدانش با قدرت رو به رشد چین به عنوان جنگ سرد دوم یاد می‌شود. جنگ سرد
جهان حساس‌ترین روزهای جنگ سرد را در پاییز سال ۱۹۶۲ تجربه کرد. به‌رغم هشدار جان اف کندی رئیس‌جمهوری وقت آمریکا، اتحاد شوروی سکوهای پرتاب موشک‌های اتمی خود را در کوبا، یعنی در نزدیکی آمریکا مستقر کرد. آمریکا با یک محاصره دریایی به این اقدام واکنش نشان داد. زیردریایی‌ها و کشتی‌ها جنگی دو طرف در آب‌های کارائیب مراقب یکدیگر و مترصد حمله بودند. به نظر می‌رسید که جنگی اتمی بسیار محتمل است. متال گیر سالید ۳: اسنیک ایتر
بعد از عواقب ناشی از جنگ جهانی دوم، جهان بین شرق و غرب به دو قسمت تقسیم شد. این آغازه عصری جدید به نام جنگ سرد بود. ۱۶ اکتبر ۱۹۶۲، رئیس‌جمهور آمریکا خبری مبنی بر ساخت سلاح هسته‌ای در کوبا توسط اتحادیه شوروی دریافت کرد. جهان از ترس نزدیک شدن جنگ هسته‌ای به خود لرزید. بعد از روزهای سخت مذاکره، شوروی بالاخره در بیست‌وهشتم قبول کرد که موشک‌های خود را از خاک کوبا بازگرداند. با تجزیه این واقعه که بعدها به نام بحران موشکی کوبا مشهور شد، به نظر می‌رسید که بشر هنوز به بقای خود بعد از یک تهدید برای هستیش ادامه می‌دهد. جبهه غربی (جنگ جهانی دوم)
جبهه غربی یک جبههٔ وسیع در اروپا طی جنگ جهانی دوم بود که دانمارک، نروژ، لوکزامبورگ، بلژیک، هلند، بریتانیا، فرانسه، ایتالیا و آلمان را در بر می‌گرفت. جبهه غربی در دو فاز عملیات جنگی در مقیاس بزرگ مشخص شده بود. فاز نخست شامل تسلیم هلند، بلژیک و فرانسه در مه و ژوئن ۱۹۴۰ پس از شکست کشورهای سفلی و نیمه شمالی فرانسه و ادامه جنگ هوایی آلمان و بریتانیا و اوج گرفتن جدال طرف‌ها در نبرد بریتانیا. فاز دوم شامل یک مبارزه زمینی در مقیاس بزرگ که در ژوئن ۱۹۴۴ با پیاده‌سازی در نرماندی آغاز شد و ادامه جنگ تا روز پیروزی در اروپا در مه ۱۹۴۵. تاریخ کره شمالی
این جنگ نتیجه تقسیم کره پس از جنگ جهانی دوم بود. این کشور از سال ۱۹۰۵ تا پایان جنگ جهانی دوم در تصرف ژاپن بود. با شکست ژاپن در جنگ جهانی دوم نیروهای آمریکایی وارد بخش جنوبی شبه‌جزیره کره و نیروهای شوروی وارد بخش شمالی آن شدند و خط معروف به مدار ۳۸ درجه به عنوان مرز دو طرف تعیین شد. تلاش‌ها برای برگزاری یک انتخابات آزاد در سراسر شبه‌جزیره کره بی‌نتیجه ماند و این موضوع تنش‌ها بین دو طرف را افزایش داد. یک حکومت دست راستی متحد آمریکا در بخش جنوبی و یک حکومت کمونیستی متحد شوروی در بخش شمالی به قدرت رسید که هر دو مدعی حکومت بر کل شبه‌جزیره کره بودند و طرف مقابل را هیچگاه رسمیت نشناخته‌اند. تغییرات سرزمینی آلمان
با شروع جنگ سرد، بخش‌های غربی آلمان به عنوان ترایزون تحت اشغال سه قدرت غربی ایالات متحده، فرانسه و بریتانیا بودند با هم یکپارچه شدند و جمهوری فدرال آلمان یا آلمان غربی را تشکیل دادند. مناطق تحت اشغال نیروهای متفقین در برلین غربی نیز در سال ۱۹۴۹ الحاق خود را به جمهوری فدرال آلمان اعلام کرد اما این اعلامیه توسط قدرت‌های اشغالگر رد شد. منطقه تحت اشغال شوروی، از جمله برلین شرقی، در اکتبر همان سال جمهوری دموکراتیک آلمان یا آلمان شرقی را تشکیل دادند. از ۱ ژانویه ۱۹۵۷، منطقه محافظت‌شده زار در غرب آلمان، مطابق ماده ۲۳ قانون اساسی آلمان غربی، الحاق خود را به جمهوری فدرال آلمان اعلام کرد. پس از پایان جنگ سرد آلمان شرقی - از جمله برلین شرقی، و برلین غربی - از همان بند قانون اساسی آلمان غربی استفاده کردند و الحاق خود را به جمهوری فدرال آلمان در ۳ اکتبر ۱۹۹۰ اعلام کردند – رویدادی که از آن به عنوان اتحاد مجدد آلمان نام برده می‌شود. پایان جنگ جهانی دوم در اروپا
پایان حالت جنگ با آلمان توسط بسیاری متفقین متحدان غربی سابق در سال ۱۹۵۰ اعلام شد. در پترسبرگ توافق از ۲۲ نوامبر سال ۱۹۴۹ آن اشاره شد است آلمان غربی خواهان پایان دادن به حالت جنگی اما این درخواست نمی‌تواند اجابت شود. آمریکا حالت جنگ با آلمان را به دلایل حقوقی نگاه داشت ولی آن را تا حدود زیادی منعطف ساخت «ایالات متحده می‌خواست برای حفظ یک مبنای قانونی برای نگه داشتن نیروهای آمریکایی در آلمان غربی توجیهی داشته‌باشد». در نشست وزرای خارجه فرانسه و انگلستان و آمریکا در نیویورک از ۱۲ سپتامبر – ۱۹ دسامبر سال ۱۹۵۰ اعلام شد که در میان دیگر اقدامات برای تقویت موقعیت آلمان غربی در جنگ سرد متحدان غربی پایان حالت جنگی را با آلمان غربی اعلام می‌کنند". در سال ۱۹۵۱ بسیاری از توافقات انجام پایان دولت خود را از جنگ با آلمان: استرالیا (۹ ژوئیه), کانادا، ایتالیا، نیوزیلند، هلند (۲۶ ژوئیه) و آفریقای جنوبی و انگلستان (۹ ژوئیه) و ایالات متحده (۱۹ اکتبر). حالت جنگ بین آلمان و اتحاد جماهیر شوروی در اوایل سال ۱۹۵۵ به پایان رسید. ایالات متحده آمریکا
اواخر دهه ۱۹۸۰ شاهد بهبود روابط ایالات متحده با اتحاد شوروی بود و با سقوط شوروی در ۱۹۹۱، جنگ سرد به پایان رسید. نتیجه این اتفاق یک جهان تک قطبی با ایالات متحده به عنوان تنها ابرقدرت آن بود. عبارت پکس امریکانا که پس از جنگ جهانی دوم شایع شده بود، با پایان جنگ سرد به عبارت رایجی برای توصیف نظم نوین جهانی تبدیل شد. ضد روشنفکری
در قرن بیستم، جوامع با روشی معین روشنفکران را از قدرت برکنار کردند تا بنا به مصلحت به مخالفت سیاسی جمعی پایان دهند. در طول جنگ سرد (۱۹۴۵–۱۹۹۱)، جمهوری سوسیالیست چک اسلواکی، وکلاو هاول فیلسوف را به دلیل عدم اعتماد و بی کفایتی برکنار کردند. شخصی که بعد ازانقلاب مخملی وبعد کمونیست (۱۷ نوامبر تا ۲۹ دسامبر ۱۹۸۹) برای ده سال به عنوان ریس جمهور انتخاب شد. دیکتاتوری شدید عقیدتی به معنای تشکیل دوباره جامعه ای از قبیل حکومت کمر روژ(۱۹۷۵–۱۹۷۹) است که به عنوان اقدامی بازدارنده، مخالفان سیاسی بالقوه را در ابتدا کشت. به خصوص روشنفکران و تحصیلکرده‌های طبقه متوسط. به منظور درک دوره «سال صفر» در تاریخ کامبوج، ساخت مهندسی کمر روژ، به دوباره سازی اقتصاد با روش‌های غیر صنعت‌گرایی پرداخت و مظنونین به شرکت در فعالیت‌های بازار آزاد از قبیل حرفه‌های شهری همچون پزشکی، حقوقی و مهندسی و غیره و همچنین اشخاصی که در ارتباط سیاسی با دولت‌های خارجی بودند را به قتل رساند. بر مبنای اصول پول پیت کشاورزان طبقه واقعی رنجبر و نماینده واقعی طبقه کارگر در کامبوج شناخته شده و سزاوار قدرت در جایگاه دولتی بودند تا مخالفت با ضد عقلانیت از میان برداشته شود. طرح‌های فرانسه و بریتانیا برای دخالت در جنگ زمستانی
طرح‌های فرانسه و بریتانیا برای دخالت در جنگ زمستانی () در مراحل اولیه جنگ جهانی دوم بریتانیا و فرانسه و متفقین جنگ جهانی دوم یک سری پیشنهادهایی را برای ارسال نیرو به منظور کمک به فنلاند در برابر اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی در جنگ زمستان ارائه کردند که این جنگ در ۳۰ نوامبر ۱۹۳۹ آغاز شد. این جنگ حاصل پیمان مولوتوف–ریبنتروپ بود. دوگانگی شرق-غرب
این مفهوم در کشورهای «شرقی» و «غربی» مورد استفاده قرار گرفته‌است. چین‌شناس ژاپنی تاچیبانا شیراکی در دهه ۱۹۲۰، ناز نیاز به متحد کردن آسیا — شرق آسیا، جنوب آسیا و آسیای جنوب شرقی به غیر از آسیای مرکزی و شرق میانه — و تشکیل یک «شرق نو» که می‌توانست از لحاظ فرهنگی در ایجاد توازن در برابر غرب کمک کند، سخن گفت. ژاپن همچنان بیشترین سهم را در گسترش مفهوم «پان آسیا» در طول جنگ جهانی دوم داشت. در چین، این مفهوم در یک سخنرانی ۱۹۵۷ مائو زدونگ که در طی جنگ سرد در سال ۱۹۵۷ منتشر شد، هنگامی که او گفت: "این یک جنگ بین دو جهان است. باد غرب باد نمی‌تواند بر باد شرقی غلبه کند؛ باد شرقی باید بر باد غرب غلبه کند.» معرفی شد. حزب جمهوری‌خواه (ایالات متحده آمریکا)
دو دوره ریاست جمهوری توماس وودرو ویلسون دموکرات که جمهوری‌خواهان را از کاخ سفید دور نگه داشت، با حوادث جنگ جهانی اول و سپس ورود ایالات متحده به نبردهای قاره اروپا هم‌زمان بود. پس از آنکه جنگ به پایان رسید و حساسیت مسائل خارجی و امنیتی فروکش کرد، جمهوری‌خواهان تازه‌نفس، تهاجم سیاسی خود را علیه ویلسون و سیاست‌های داخلی و خارجی حزب دموکرات آغاز کردند. مسائل اجتماعی ناشی از جنگ، نظیر بازگشت صدها هزار سرباز بیکار به کشور و فریاد خشمگینانه مادرانی که فرزندانشان را در اروپا از دست داده بودند، فضای مناسبی را در اختیار جمهوری‌خواهان قرار داد تا ویلسون را مقصر ورود ایالات متحده به یک جنگ ناخواسته در اروپا معرفی کند. آنان طرح صلح ۱۴ ماده‌ای ویلسون به ویژه عضویت ایالات متحده در جامعه ملل را در سنا رد و برنامه‌های اجتماعی وی را زمین گیر کردند؛ بنابراین هنگامی که انتخابات ریاست جمهوری سال ۱۹۲۰ از راه رسید، وارن گامالیل هاردینگ نامزد جمهوری‌خواهان توانست به راحتی جیمز کاکس دموکرات را شکست دهد. سده بیستم میلادی
۱۹۴۷–۹۱: جنگ سرد اتحاد کره
پیش از آغاز جنگ جهانی یکم و دوران استعمار ژاپن، کشور کره یک دولت مرکزی یکپارچه بود که در دوران تاریخی بلند مدت با سه نام گوناگون پادشاهی گوریو، پادشاهی چوسان و امپراتوری کره نامیده می‌شد که همگی حاکم کل شبه‌جزیرهٔ کره بودند و تنها خاندان‌ها عوض می‌شدند. در خلال جنگ جهانی یکم، امپراتوری ژاپن با حمله به کره، این کشور را مستعمرهٔ خود نمود و تا زمان تسلیم ژاپن در جنگ جهانی دوم، کره را زیر سلطهٔ خود نگهداشته بود. ژاپن تنها پس از دریافت بمب اتم در هیروشیما و ناکازاکی در سال ۱۹۴۵ از کره عقب‌نشینی نمود؛ به‌گونه‌ای که کره توانست در ۱۵ اوت ۱۹۴۵ استقلال خود را بازیابد. پس از جنگ جهانی دوم و آغاز جنگ سرد میان اندیشهٔ کمونیسم شوروی و کاپیتالیسم آمریکایی، این دو ابرقدرت از دو جناح پشتیبانی کردند. شوروی و چین با پشتیبانی از کرهٔ شمالی و از سوی دیگر آمریکا و غرب با پشتیبانی از کرهٔ جنوبی، هریک تلاش کردند تا دیدگاه خود را به کرسی بنشانند. درواقع ابرقدرتها از اوت ۱۹۴۵ جانب‌داری را آغاز کردند و این زمینه‌سازی تا ژوئن ۱۹۵۰ ادامه یافت. در ژوئن ۱۹۵۰ جنگ کره آغاز گردید و کره شمالی با حمله به کره جنوبی، جنگ کره را آغاز کرد که به یک جنگ نیابتی بین شوروی و آمریکا تبدیل شد و پس از تلفات فراوان، جنگ در سال ۱۹۵۳ در حالتی به پایان رسید که هیچ‌کدام از طرفین پیروز نشدند و درگیری‌ها بدون تغییرات در مرز دو ناحیه به پایان رسید. این جنگ تا ژوئیه ۱۹۵۳ به طول انجامید و در نتیجهٔ آن، کشور کره از مرز مدار ۳۸ رسماً از میان دو نیم شد که امروزه با عنوان منطقه غیرنظامی کره از آن یاد می‌شود. ناحیهٔ کره شمالی در سالهای آغازین جنگ به‌طور مستقیم توسط جماهیر شوروی اداره می‌شد و ناحیهٔ کره جنوبی نیز زیر نظر ایالات متحده آمریکا بود. به دلیل بروز این جنگ، دشمنی‌ها و کینه‌های قبلی باعث می‌شد تا روند صلح و اتحاد دوبارهٔ دو کره سخت شود. از سال ۲۰۱۰ تاکنون با گرم شدن روابط میان دو کره و همچنین ورود کاروان المپیک کره شمالی به بازی‌های المپیک زمستانی ۲۰۱۸ در استان گانگوون کره جنوبی روابط بیش از پیش دوستانه شد. گفتگوها دربارهٔ چگونگی هماهنگ‌کردن نظام مالیاتی و اقتصادی در سال ۲۰۱۱ انجام گرفت. پیش از آنکه اتحاد کره شکل بگیرد، از آن بعنوان یک اتحاد بزرگ اقتصادی نام برده می‌شود و آن را با اتحاد آلمان غربی و شرقی مقایسه می‌کنند. در نهایت در سال ۲۰۱۹ میلادی، رئیس‌جمهور کره جنوبی مون جه-این پیشنهاد اتحاد دو سرزمین کره را به کره شمالی اعلام کرد که تا سال ۲۰۲۵ میلادی انجام خواهد شد. جنگ سرد
کمک‌های مالی و متحد شدن‌ها باعث گسترش رقابت میان دو ابرقدرت شد. حالا دیگر تعداد کشورهای متحد، تبلیغات، مسابقه تسلیحاتی، جاسوسی و توسعه فنی آن هم از نوع ویرانگر، به معیاری برای ارزیابی کشورها بدل شده بود. رقابت هسته‌ای و فضایی، موجب جنگ میان کشورهایی شد که هریک نماینده آمریکا یا شوروی بودند. بیشتر کشورهای استقلال یافته حالا بخشی از یک جهان دوقطبی بودند و اکثر آن‌ها ناگزیر به قرارگرفتن در صف یکی از دو ابرقدرت شده بودند. این نشان‌دهنده «شجاعت» برخی کشورها نظیر یوگسلاوی و هند بود که متحد هیچ‌یک از دو ابرقدرت نشدند. جنگ اقیانوس آرام
از اوایل ۱۹۴۱ ژاپن و ایالات متحده درگیر مذاکراتی جهت بهبود فضای سیاسی پرتنش میان خود و پایان جنگ در چین بودند. در طول این مذاکرات علی‌رغم تلاش ژاپن برای ابراز پیشنهادهای جدید ایالات متحده که این پیشنهادهای را کافی نمی‌دید از پذیرش آن سر باز می‌زد. در همین زمان و به صورت مخفیانه مذاکراتی میان ایالات متحده، بریتانیا و هلند جهت طرح دفاع مشترک در صورت تهاجم ژاپن به متصرفات از یکی از کشورها در جریان بود. رئیس‌جمهور روزولت نیروهای آمریکایی را در فیلیپین را تقویت نمود و به ژاپنی‌ها اخطار کرد ایالات متحده در برابر تهاجم به کشورهای همسایه واکنش نشان خواهد داد. ایران در جنگ سرد
ایران پیش از آغاز جنگ سرد در ۱۹۴۶ و حتی پیش از آن در ۱۹۴۱ و میانه جنگ جهانی دوم تبدیل به یکی از صحنه‌های حضور ایالات متحده آمریکا و شوروی شده بود و پس از آن و با وجود اینکه هیچ‌گاه به یکی از بازیگران اصلی این جنگ مبدل نشد اما همواره در صحنه رقابت‌های منطقه‌ای جنگ سرد حضور داشت. ایران با پایان جنگ جهانی دوم و باقی ماندن ارتش شوروی در ایران که به غائله آذربایجان ختم شد به صحنه درگیری جنگ سرد کشیده شد. حضور آمریکا و بریتانیا در کودتای ۲۸ مرداد (۱۹۵۳) دیگر بخش بزرگ از تاریخ جنگ سرد بود که در ایران رقم خورد. بعد از کودتای ۱۹۵۳، ایران کاملاً به بلوک غرب پیوست و در ۱۹۵۵ به عضویت پیمان بغداد (که بعدها سازمان پیمان مرکزی نامیده شد) درآمد. ایران تا ۱۹۷۹ یعنی انقلاب ۱۳۵۷ یکی از متحدین اصلی آمریکا و بلوک غرب بود. آمریکا و ایران در پروژه ژن تیره به جاسوسی از شوروی می‌پرداختند و ایران در شورش ظفار در عمان حاضر شد و شورش چریک‌های چپ‌گرا را سرکوب کرد. در پی انقلاب ۱۳۵۷ و گروگان‌گیری در سفارت ایالات متحده آمریکا، ایران تبدیل به یک کشور بی‌طرف در جنگ سرد شد و حتی در همان ۱۹۷۹ به عضویت جنبش عدم تعهد درآمد. ایران در دهه ۱۹۸۰ تبدیل به تنها کشوری شد که بازی‌های المپیک تابستانی ۱۹۸۰ در مسکو و بازی‌های المپیک تابستانی ۱۹۸۴ در لس آنجلس را تحریم کرد. با آغاز جنگ ایران و عراق نوع روابط ایران با آمریکا در پشتیبانی از ایران و یا عراق تأثیرگذار بود و آمریکا تلاش در کنترل جنگ به نحوی که هیچ یک از دو طرف برنده نشود داشت. با سال‌های پایانی دهه ۱۹۸۰ و تضعیف شوروی و بلوک شرق و انقلاب‌های ۱۹۸۹ و سپس فروپاشی شوروی و پیمان ورشو در ۱۹۹۱ جنگ سرد به پایان رسید و سیاست‌های خارجی ایران نیز وارد مرحله نوینی شد. جنگ سرد دوم
جنگ سرد ۲ که نیز با نام جنگ سرد جدید و جنگ سرد ۲٫۰ شناخته می‌شود، اشاره به تجدید تنش وضعیت سیاسی و نظامی بین قدرت‌های جغرافیای سیاسی است که در یک جبهه آن چین یا روسیه قرار دارد در حالی که رهبری جبهه دیگر با ایالات متحده آمریکا یا ناتو می‌باشد. این تنش‌ها شبیه به تنش‌های دوره جنگ سرد است که در آن بلوک غرب به رهبری ایالات متحده آمریکا در برابر بلوک شرق به رهبری اتحاد جماهیر شوروی که اکنون به روسیه تبدیل شده، قرار داشتند. ایالات متحده آمریکا
همچنین در خلال این سده پس از جنگ‌های سرخپوستان؛ نهایتاً منجر به توافق شد و ایالات جدید به شکلی تدریجی تأسیس گردیدند. در سال ۱۸۴۴ توسعهٔ سرزمین‌های آمریکا در سراسر قارهٔ آمریکای شمالی به پایان رسید. در نیمه دوم سده نوزدهم میلادی، جنگ داخلی آمریکا منجر به منسوخ شدن برده‌داری در این کشور شد. در سال‌های پایانی سده نوزدهم، آمریکا به جزایر و آب‌های اقیانوس آرام مسلط شد و اقتصاد این کشور نیز در نتیجه انقلاب صنعتی فراگیر در دنیا، رشد بی‌سابقه‌ای کرد. جنگ آمریکا و اسپانیا و جنگ جهانی اول، موقعیت آمریکا را به شکل یک ابرقدرت نظامی جهانی تثبیت کرد. ایالات متحده در جنگ جهانی دوم به شکل یک ابرقدرت، نخستین کشور تولیدکننده و تنها کشور استفاده‌کنندهٔ بمب‌های اتمی در جنگ و به‌عنوان اعضای دائم شورای امنیت سازمان ملل متحد ظاهر گردید. در خلال جنگ سرد ایالت متحده و اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی رقابت فضایی قابل توجه‌ای داشتند که این رقابت در پروژهٔ آپولو ۱۱ به اوج خود رسید. بعد از پایان جنگ سرد در سال ۱۹۹۱ و فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی، ایالات متحده تبدیل به بزرگترین ابرقدرت جهان شد. جنگ ایران و عراق
از بعد تاریخی، جنگ ایران و عراق در اواخر جنگ سرد و در دور دوم آن رخ داد. بیشتر سال‌های جنگ در دوره ریاست جمهوری رونالد ریگان سپری شد. در آن زمان دو دیدگاه اصلی در میان نظریه‌پردازان سیاسی آمریکا دربارهٔ ایران وجود داشت. دیدگاه نخست آن بود که ایران پس از سقوط شاه «ازدست رفته» است و باید به هر روش ممکن آن را بازگرداند. دیدگاه دوم این بود که در میان حاکمان ایران، علایق غرب‌گرایانه بیش از علایق چپ‌گرایانه مشاهده می‌شود. در طول هشت سال بعد، تغییرات موضع ایالات متحده در قبال ایران و جنگ به تناوب به قدرت گرفتن یکی از این دو دیدگاه بستگی داشت. جنگ سرد
در ۱۹۱۸ بریتانیا سرمایه و سرباز برای تجهیز ارتش سفید ضدانقلابی و ضد بلشویکی فراهم کرد. وینستون چرچیل، وزیر جنگ و یک هوادار سرسخت امپراتوری بریتانیا و ضد کمونیست پیشگام این سیاست بود. فرانسه، ژاپن و آمریکا در تلاش برای سرنگونی دولت تازه تأسیس کمونیست به روسیه حمله کردند. با وجود این حملات و جنگ‌های اقتصادی و نظامی بلشویک‌ها موفق شدند تمامی دشمنان را شکست دهند و کنترل تمام روسیه و استان‌های جدا شده همچون اوکراین، گرجستان، آذربایجان و ارمنستان را در دست بگیرند. جنگ سرد
در معروف‌ترین گذرگاه مرزی میان دو برلین به نام «ایست‌بازرسی چارلی» در اکتبر ۱۹۶۱ زورآزمایی دیگری میان دو ابرقدرت درگرفت. چندی پس از ساختن دیوار برلین وضعیت پیش آمده می‌توانست خاک آلمان را به یک صحنه کارزار اتمی تبدیل کند. این بحران به دلیل کنترل گذرنامه یک دیپلمات آمریکایی توسط یک مرزبان جمهوری دمکراتیک آلمان بروز کرد. دیپلمات آمریکایی چنان خشمگین شده بود که ژاندارمری آمریکا را به محل فراخواند. غرب اروپا
در اواخر جنگ جهانی دوم، سرنوشت کل اروپا در کنفرانس یالتا توسط متفقین رقم خورد، کنفرانسی که در آن وینستون چرچیل نخست‌وزیر بریتانیا، فرانکلین روزولت رئیس‌جمهور ایالات متحده آمریکا و جوزف استالین رهبر شوروی سابق حضور داشتند. «اروپای پس از جنگ» به دو بخش اصلی تقسیم‌بندی شد: «بلوک غرب» که تحت تأثیر ایالات متحده آمریکا بود و «بلوک شرق (کمونیست)» که متأثر از شوروی سابق بود. با شروع جنگ سرد، اروپا توسط یک "پرده آهنین" به دو قسمت تقسیم‌بندی شد؛ اصطلاح پرده آهنین برای اولین بار توسط وینستون چرچیل به‌کار رفت. برخی کشورها از لحاظ سیاسی بی‌طرف بودند اما بر مبنای سیستم اقتصادی و سیاسی‌شان تقسیم‌بندی شدند. جنگ سرد
در پی آن شوروی تانک‌های خود را به خیابان «فریدریش» در بخش شرقی برلین فرستاد. لوسیوس کلی، فرستاده ویژه آمریکا در برلین نیز متقابلاً تانک‌های آمریکایی را به «چک‌پوینت چارلی» گسیل داشت. بدین‌سان دو ابرقدرت عملاً رویاروی یکدیگر قرار گرفتند. آن‌ها با جنگ فقط چند متر فاصله داشتند؛ ولی در تاریخ ۲۸ اکتبر هر دو طرف کوتاه آمدند و تانک‌های خود را عقب کشیدند. البته هر دو بعداً خود را برنده این ماجرا معرفی کردند. جنگ سرد
در پایان دهه ۱۹۳۰ استالین با وزیر خارجه‌اش ماکسیم لیتوینوف تلاش کرده بود تا برای مخالف با فاشیسم جبهه مردمی را بین دولت‌ها و حزب‌های کشورهای سرمایه‌دار تبلیغ کند. کشورهای غربی به جای همکاری با روسیه تصمیم گرفتند با آلمان نازی مماشات کند و این چندان برای شوروی خوشایند نبود. در مارس ۱۹۳۹ و در توافقنامه مونیخ فرانسه و بریتانیا، بدون مشورت با شوروی، کنترل قسمت‌های عمده‌ای از چکسلواکی را به آلمان واگذار کردند. این اتفاقات و رسیدن ژاپن به مرزهای شوروی باعث شدند تا استالین جهت سیاست شوروی را عوض کرد و با جایگزینی لیتوینوف با ویاچسلاو مولوتف به دنبال مذاکرات با آلمان رفت. جنگ سرد
مفهوم این ایده این بود که بلوک غرب به بلوک شرق حمله نمی‌کند و برعکس؛ چرا که هر دو طرف برای نابودی کامل طرف دیگر و غیرقابل سکونت کردن سیاره زمین به اندازه کافی جنگ‌افزار هسته‌ای دارند؛ بنابراین آغاز حمله از سوی هر دو طرف به معنای خودکشی بود و در نتیجه هیچ‌کس این کار را انجام نمی‌داد. با افزایش تعداد و دقت سامانه‌های آفندی به ویژه در مراحل نهایی جنگ سرد، امکان‌پذیری نظریه اولین حمله، نظریه خودداری را ضعیف کرد. هدف اولین حمله این است که نیروهای هسته‌ای دشمن را به اندازه‌ای تضعیف کند که پاسخ تلافی‌جویانه زیان‌های «قابل قبولی» داشته باشد. جبهه شرقی (جنگ جهانی دوم)
با این وجود، روابط دو طرف بر اثر واگرایی نظام‌های اجتماعی و سیاسی آن‌ها به سرعت به سمت تضاد کشیده شد و پایدار باقی ماند. نخستین گام‌ها در مسیر تقویت خصومت بین طرفین توسط شوروی برداشته شد. اعلان بی‌پرده عدم پایبندی به هنجارهای بین‌المللی و تعهدات اخلاقی در جهت رسیدن به سلطه جهانی و به پا کردن جنگ طبقاتی توسط شوروی و ترویج عقاید نیهیلیستی توسط آن موجب بهره‌گیری حاکمان آلمان در بدبین ساختن اذهان علیه طرف مقابل گشت. با به قدرت رسیدن آدولف هیتلر در سال ۱۹۳۳ تنش در روابط دو کشور شتاب گرفت. سرکوب کمونیست‌ها در آلمان، انتشار نسخه دوم کتاب "نبرد من" که در آن هیتلر خواهان توسعه آلمان به جانب شرق شده بود و برابر تلقی کردن کمونیست‌ها با یهودیان، همه در این مسئله نقش آفرین بودند. اختلافات ایدئولوژیک، با جانبداری از دو جبهه مخالف، حتی موجب تقابل عیان نظامی بین آلمان و شوروی در جنگ داخلی اسپانیا در سال ۱۹۳۶ شد. کره شمالی
شبه‌جزیره کره در اواخر سده نوزدهم تا اوایل سده بیستم توسط امپراطوری کره اداره می‌شد. این شبه‌جزیره از سال ۱۹۰۵ به تصرف امپراتوری ژاپن درآمده و پنج سال بعد به‌طور رسمی بخشی از کشور ژاپن شد. با شکست ژاپن در جنگ جهانی دوم قسمت شمالی به تصرف اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی و قسمت جنوبی به تصرف آمریکا درآمد. به این ترتیب کره شمالی صاحب حکومتی متحد با بلوک شرق شده و کره جنوبی صاحب حکومتی طرفدار غرب شد در حالی که هر دو مدعی حکومت بر کل شبه‌جزیره بودند این اختلاف در سال ۱۹۵۰ به جنگ کره انجامید که در سال ۱۹۵۳ با پیمان آتش‌بس خاتمه یافت. حکومت کیم ایل سونگ (۱۹۴۸ تا ۱۹۹۴) کشور را به کشوری منزوی تبدیل کرد که این انزوا پس از فروپاشی شوروی در سال ۱۹۹۱ تشدید شد. برلین غربی
برلین غربی جزو مناطق تحت نفوذ آمریکا، بریتانیا و فرانسه بود که در سال ۱۹۴۵ پس از پایان جنگ جهانی دوم به وجود آمده بود. این منطقه از لحاظ سیاسی بخشی از آلمان غربی به‌شمار می‌آمد، هرچند که وضعیت خاصی داشت، چرا که اداره آن رسماً در دست متفقین غربی بود. برلین غربی با حدود دو میلیون نفر جمعیت، پرجمعیت‌ترین شهر آلمان در دوران جنگ سرد به‌شمار می‌رفت. دوره میان‌دوجنگ
در دهه‌های ۱۹۲۰ و ۱۹۳۰ م بسیاری از کشورهای اروپایی از مردمسالاری دست کشیدند. حزب نازی و هیتلر در آلمان به قدرت رسیدند و فاشیستها و موسولینی بر ایتالیا فرمان راندند. دگرگونیهای سیاسی گسترده‌ای در کشورهای بزرگ همچون روسیه و آمریکا و اسپانیا پدیدار می‌شود. ضد کمونیسم
پس از جنگ جهانی دوم، فاشیسم به واسطه شکست قدرت‌های محور دیگر یک جنبش سیاسی عمده نبود. نیروهای پیروز که به نام متفقین شناخته می‌شدند یک ائتلاف بین‌المللی را شامل می‌شد که رهبران اصلی آن ایالات متحده، انگلستان و اتحاد جماهیر شوروی رهبری بودند، اما پس از پایان جنگ این اتحاد به سرعت به دو اردوگاه مخالف تقسیم شد: در یک سو نیروهای کمونیستی به رهبری اتحاد جماهیر شوروی قرار داشتند و در سوی دیگر نیروهای سرمایه‌داری قرار داشتند که رهبری آن‌ها را ایالات متحده در دست داشت. رقابت میان این دو طرف به عنوان جنگ سرد شناخته شد و در طول این دوره دولت ایالات متحده نقش مهمی در حمایت از ضد کمونیسم جهانی بعنوان بخشی از سیاست مهار آن ایفا کرد. درگیری‌های نظامی زیادی در این دوره میان کمونیست‌ها و ضد کمونیست‌ها در نقاط مختلف جهان به وجود آمد که بعضی از مهم‌ترین آن‌ها جنگ داخلی چین، جنگ کره، جنگ ویتنام و جنگ شوروی-افغانستان بودند. ناتو نیز در این دوره به عنوان یک اتحاد نظامی ضد کمونیستی در سال ۱۹۴۹ تأسیس شد و در تمام طول جنگ سرد ادامه یافت. جنگ سرد
واکنش آمریکا استقرار موشک‌های میان‌برد از نوع ثور و ژوپیتر در خاک ایتالیا و ترکیه بود که ناتو را به چهارمین قدرت بزرگ هسته‌ای (پس از آمریکا، شوروی و بریتانیا) تبدیل می‌کرد. از طرف دیگر موفقیت اسپوتنیک دکترین هسته‌ای آمریکا (یعنی تلافی همه‌جانبه) که از سوی جان فاستر دالس در ۱۹۵۴ تهیه شده بود زیر سؤال می‌برد. آمریکا در نهایت در ۳۱ ژانویه ۱۹۵۸ نخستین ماهواره خود (کاوشگر ۱) را به فضا پرتاب کرد و تلاش خود را متوجه وارد کردن ضربه دوم و ساخت موشک‌های مینوتمن و زیردریایی‌های مجهز به موشک پلاریس نمود. در همین بین خروشچف دوباره پرونده برلین را گشود و خواستار تبدیل برلین (شرقی و غربی) به شهری آزاد و بی‌طرف شد ولی آمریکا حاضر نبود برلین غربی را از دست بدهد. کنفرانس ژنو دربارهٔ این موضوع بی‌نتیجه بود و کنفرانس پاریس هم که قرار بود در ژوئن ۱۹۶۰ تشکیل شود با طرح موضوع پرواز هواپیماهای جاسوسی یو-۲ آمریکا که در اول مه از سوی شوروی ساقط شده بود با شکست روبرو شد. آلمان شرقی
آلمان شرقی با نام رسمی جمهوری دموکراتیک آلمان (آلمانی: Deutsche Demokratische Republik یا DDR) دولتی کمونیستی جزو بلوک شرق در طول جنگ سرد بود که از ۱۹۴۹ تا ۱۹۹۰ در منطقه‌ای از آلمان که تحت اشغال اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی بود حکومت می‌کرد.  در سال ۱۹۹۰ با پیوستن به آلمان غربی، جمهوری فدرال آلمان تشکیل شد. تاریخ ایالات متحده (۱۹۶۴-۱۹۸۰)
تاریخ ایالات متحده () در محدودهٔ سال‌های ۱۹۶۴ تا ۱۹۸۰ میلادی، شامل ترقی و در نهایت پیروزی جنبش حقوق مدنی سیاهپوستان، تشدید و پایان جنگ ویتنام، موج دوم فمینیسم که نشانگر شورش یک نسل با آزادی‌های جنسی و مصرف مواد مخدر بود، ادامهٔ جنگ سرد همراه با رقابت فضایی برای رساندن اولین انسان به کرهٔ ماه، دوران کامیابی اقتصادی و پس از آن، بحران اقتصادی سال‌های ۱۹۶۹ تا ۱۹۷۰ و در نهایت بحران نفتی سال ۱۹۷۳ در ایالات متحده می‌باشد. جامعهٔ آمریکا، به دلیل جنگ پوچ و عاری از فایده ویتنام که تظاهرات ضد جنگ و تهاجم را به همراه داشت و همچنین جریانات مرتبط با رسوایی واترگیت که نمایانگر فساد و سو رفتارهای شدید در بالاترین سطوح دولت گردید، تبدیل به جامعه‌ای دو قطبی شد. از سال ۱۹۸۰ و به دنبال گروگان‌گیری در سفارت ایالات متحده آمریکا در ایران و شکست عملیات نجات و آزادسازی، مشهور به عملیات طبس توسط نیروهای مسلح ایالات متحده، احساسی، حاکی از ناراحتی ملی در آمریکا افزایش یافت. این دوره با پیروزی رئیس‌جمهور محافظه‌کار و جمهوری‌خواه، رونالد ریگان و گشایش عصر ریگان بسته شد. جنگ سرد
کم‌کم بریتانیا و دیگر قدرت‌های غربی (به غیر از ایالات متحده) به تجارت با شوروی روی آوردند و در مواردی حتی این دولت را به رسمیت شناختند. در ۱۹۳۳ ترس فراگیر شدن کمونیسم از بین رفته بود و حتی در این زمان حتی مطبوعات و حلقه‌های تجاری آمریکا خواهان برقراری روابط دیپلماتیک با شوروی بودند. در نوامبر ۱۹۳۳ فرانکلین روزولت، رئیس‌جمهور آمریکا از قدرت اجرای‌اش برای عادی سازی روابط با شوروی استفاده و روابط دیپلماتیک را برقرار کرد. اما با این وجود در زمینه بدهی‌های انباشته شده از زمان حکومت پیشین تزاری که آمریکا خواهان بازپرداخت‌شان از سوی شوروی بود پیشرفتی حاصل نشد. انتظارها از گسترش روابط و برقراری تجارت برآورده نشدند. تاریخ‌شناسان ژوستوس دی. دوئنک و مارک ای. استولر در این زمینه نوشتند: «هر دو ملت به سرعت از خواب خوش این توافق بیدار شدند». در ۱۹۳۳ روزولت ویلیام بولیت را به مدت ۳ سال به عنوان سفیر آمریکا در شوروی منصوب کرد. بولیت با امیدهای فراوان برای گسترش روابط آمریکا و شوروی به مسکو رسید اما با مشاهدات بیشتر و نزدیک‌تر نظرش در مورد رهبران شوروی عوض شد و بولیت تا پایان دوره خدمتش تبدیل به یک دشمن دولت شوروی شد و سپس تا پایان عمرش نیز آشکارا فعال ضد کمونیست باقی ماند. جنگ سرد
در پایان دهه ۱۹۷۰ و در پی حمله ۱۹۷۹ شوروی به افغانستان دوره کاهش تنش از میان رفت و جنگ سرد وارد دوره‌ای تنش‌زا و سومین مرحله خود شد؛ آمریکا به عنوان بخشی از دکترین ریگان فشارهای نظامی، دیپلماتیک و اقتصادی فراوانی بر شوروی وارد کرد و این در زمانی بود که شوروی خود در دوره‌ای از رکود اقتصادی به سر می‌برد و با مشکلات اقتصادی دست و پنجه نرم می‌کرد. در پی این فشارها و از میانه دهه ۱۹۸۰ جنگ سرد وارد چهارمین مرحله خود شد. رهبر جدید اتحاد جماهیر شوروی، میخائیل گورباچف، اصلاحاتی با نام‌های گلاسنوست (فضای باز) در ۱۹۸۵ و پرسترویکا (بازسازی) در ۱۹۸۷ را آغاز کرد و به حضور نظامی شوروی در افغانستان پایان بخشید. در این زمان تلاش‌ها برای دست‌یابی به استقلال بیشتر در کشورهای اروپای شرقی بیش از پیش شد و گورباچف با ادامه پشتیبانی نظامی از دولت‌های این کشورها مخالفت کرد. به دنبال تصمیم گورباچف انقلاب‌های فراوانی در ۱۹۸۹ در بلوک شرق روی داد که سرنگونی دولت‌های کمونیست حاصل این انقلاب‌ها بود. خود حزب کمونیست شوروی نیز کنترل اوضاع این کشور را از دست داد و به دنبال کودتای ناموفق اوت ۱۹۹۱ این حزب در شوروی ممنوع شد. در دسامبر ۱۹۹۱ و در پی اعلام استقلال جمهوری‌های تشکیل دهنده اتحاد جماهیر شوروی این کشور رسماً منحل شد و دولت‌های کمونیست فراوانی نیز در آفریقا و آسیا از میان رفتند تا آمریکا به عنوان تنها ابرقدرت باقی مانده در جهان و پیروز جنگ سرد شناخته شود. تجارت
رکود بزرگ اقتصادی از سال ۱۹۲۹ تا اواخر ۱۹۳۰ وجود داشت. در طی این مدت، افت بزرگ در تجارت و سایر شاخص‌های اقتصادی دیده شد. عدم وجود تجارت آزاد توسط بسیاری به عنوان یک عامل اصلی رکود در نظر گرفته شد. فقط در طول جنگ جهانی دوم رکود اقتصادی در ایالات متحده به پایان رسید. همچنین در طول جنگ، در سال ۱۹۴۴، ۴۴ کشور توافقنامه برتون وودز را، برای جلوگیری از موانع تجاری ملی امضا کردند، برای جلوگیری از رکود. که راه اندازی قوانین و نهادها برای تنظیم اقتصاد سیاسی بین‌الملل بود: صندوق بین‌المللی پول و بانک بین‌المللی بازسازی و توسعه را ادامه دادند (که بعدها به بانک جهانی و بانک تسویه بین‌المللی تقسیم شده‌است). این سازمان‌ها در سال ۱۹۴۶ عملیاتی شدند پس از آنکه کشورها به اندازه کافی این توافقنامه را به تصویب رساندند. در سال ۱۹۴۷، ۲۳ کشور با توافقنامه عمومی تعرفه و تجارت برای ترویج تجارت آزاد موافقت کردند. جبهه شرقی (جنگ جهانی دوم)
به هر صورت با پیش‌گرفته‌شدن سیاست مماشات توسط قدرت‌های غربی در قبال آلمان، شوروی در نهایت وادار شد با آلمان وارد معامله شود. با مشاهده باز گذاشته شدن دست آلمان در سلطه بر چکسلواکی و عدم دعوت از شوروی به کنفرانس مونیخ در سال ۱۹۳۸ و با تصور این که لهستان در همسایگی شوروی نیز رها خواهد شد تا به سلطه آلمان درآید، شوروی به تلاش بریتانیا و فرانسه برای دفع خطر آلمان از خود و تشویق آن به توسعه به سمت شرق، مظنون شده و حتی نگران بود در نهایت آلمان و بریتانیا با هم‌دستی یکدیگر جنگی علیه شوروی کمونیست به پا کنند. در طرف دیگر، تضمین استقلال لهستان توسط بریتانیا، جایگاه آلمان در اروپا را به چالش کشید. همین موضوع محرکی برای آلمان جهت خنثی‌سازی تهدید شوروی با رسیدن به توافق با آن، برای اجتناب از گرفتاری در جنگ دو جبهه‌ای شد. تاریخ شوروی
عمده‌ترین اهداف اتّحاد شوروی، حفظ و ارتقاء امنیت ملّی و نیز حفظ استیلای آن کشور بر اروپای شرقی بود. اتّحاد شوروی سلطهٔ خود را بر پیمان ورشو از طریق سرکوب انقلاب ۱۹۵۶ مجارستان، قلع‌وقمع نهضت اصلاح‌طلب بهار پراگ در چکسلواکی به سال ۱۹۶۸، و پشتیبانی از سرکوب جنبش انسجام در لهستان در اوایل دههٔ ۱۹۸۰، حفظ نمود. همان‌طور که اتّحاد شوروی به حفظ کنترل شدید خود بر حوزهٔ نفوذش در اروپای شرقی ادامه می‌داد، جنگ سرد راه خود را به‌سوی تشنج‌زدایی متوجّه ساخت، و الگویی پیچیده‌تر از روابط بین‌المللی که در آن، به روشنی دیگر شکاف مشخّصی بین بلوک‌های مقابل در دههٔ ۱۹۷۰ وجود نداشت. کشورهای کم‌تر قدرتمند مجال بیشتری برای اظهار استقلال خود داشتند، و دو ابرقدرت تا حدودی می‌توانستند منافع مشترک خود را با تلاش برای کنترل بیشتر بر گسترش و تکثیر تسلیحات هسته‌ای از طریق معاهداتی همچون سالت ۱، سالت ۲ و پیمان موشک‌های ضد بالستیک مشخّص نمایند. جنگ بزرگ شمالی
جنگ هنگامی آغاز شد که ائتلافی از دانمارک-نروژ، ساکسونی و روسیه به قلمرو سوئد و هولشتاین-گوتورپ حمله کردند. در این هنگام، شاه سوئد کارل دوازدهم تنها ۱۸ سال داشت و عملاً فاقد هرگونه تجربه‌ای در امور نظامی بود. سوئدی‌ها در ابتدا روسیه و دانمارک را شکست داده و حتی طی پیمان تراوندال، دانمارک را مجبور به خروج از جنگ ساختند. سپس، کارل دوازدهم برای شکست دادن روس‌ها وارد خاک روسیه شد اما در نبرد پلتاوا در ۱۷۰۹ شکست خورد. کارل دوازدهم به سرزمین‌های امپراتوری عثمانی گریخت. امپراتوری عثمانی به کمک کارل شتافت و در لشکرکشی رودخانه پروت بر روس‌ها فایق آمد اما همچنان روسیه دست بالا را در نبرد داشت. جنگ سرد
در ۱۹۴۳، آثار جنگ جهانی دوم اجتناب‌ناپذیر بود. نیروهای محور، به رهبری آلمان در شرایط سخت و محدودی به‌سر می‌بردند. تهاجم مصیبت‌بار آلمان به شوروی، پایان حمایت ایتالیا از نیروهای محور، و مداخله آمریکا علیه آنها، متفقین – عمدتاً آمریکا، بریتانیا، شوروی و فرانسه – را نیرومندتر کرد. آلمان و ژاپن در رقابت دیوانه‌وار خود در خرید جنگ‌افزار و فتح سرزمین‌هایی از اروپا و آسیا به سر می‌بردند. سرانجام خودکشی آدولف هیتلر در ۱۹۴۵ به جنگ در اروپا پایان داد. جنگ سرد
تضاد اروپای غربی با آمریکا اما بیش از آنکه اقتصادی باشد سیاسی بود. پس از اینکه شارل دو گل جمهوری پنجم فرانسه را تأسیس کرد و به ریاست جمهوری برگزیده شد به آمریکا پیشنهاد کرد کمیته‌ای سه جانبه با شرکت فرانسه و بریتانیا در ناتو تشکیل شود و به تصمیم‌گیری در مورد سیاست استفاده از بمب اتم بپردازد که با جواب منفی آمریکا مواجه شد. پس ازین مخالفت دوگل با آمریکا در سازمان ناتو صراحت بیشتری به خود گرفت و در سال ۱۹۶۶ در مخالفت به دکترین مک‌نامارا (دکترین پاسخ منعطف) فرانسه از پیمان نظامی ناتو خارج شد، چرا که این دکترین در تنش‌های بین شرق و غرب امنیت آمریکا را به ضرر امنیت اروپا تقویت می‌کرد. جنگ شوروی و لهستان
جنگ لهستان-شوروی مجموعه درگیری‌های مسلحانه میان شوروی، جمهوری خلق اوکراین و جمهوری دوم لهستان است که از فوریه ۱۹۱۹ تا مارس ۱۹۲۱ به طول انجامید. مهمترین دلیل شعله‌ور شدن این درگیری بر سر کنترل مناطق غربی اوکراین و بلاروس امروزی بود. آمریکاستیزی
در دوران جنگ سرد، آمریکاستیزی سیاست رسمی دولت آلمان شرقی بود و مخالفان مجازات می‌شدند. در آلمان غربی، ضدآمریکاییسم موضع مشترک چپ‌ها بود، اما اکثریت آمریکا را بعنوان محافظ در برابر کمونیسم و متحد مهم در بازسازی کشور مورد ستایش قرار دادند. پس از اتحاد مجدد در ۱۹۹۰، حزب کمونیست در شرق با نام جدیدی به نام «چپ آلمان» مبارزه می‌کند و موضع ضد آمریکایی قدیمی خود را حفظ می‌کند و هشدار می‌دهد که آمریکا در حال برنامه‌ریزی برای خراب کردن روابط دوستانه آلمان با روسیه است. انصراف آلمان برای حمایت از رهبری آمریکا حمله ۲۰۰۳ به عراق که اغلب به عنوان جلوه ای از ضد آمریکایی دیده می‌شد. ضدآمریکاییسم از سال ۱۹۴۵ در سمت راست خاموش شده بود، اما در قرن ۲۱ دوباره ظاهر شد، به ویژه در حزب آلترناتیو برای آلمان (AfD) که در مخالفت با اتحادیه اروپا آغاز شد و اکنون هم ضد آمریکایی و هم ضد مهاجرت شده‌است. بی‌اعتمادی به آمریکایی‌ها در سال ۲۰۱۳ با افشاگری جاسوسی آمریکا از مقامات ارشد آلمان از جمله صدراعظم مرکل افزایش یافت. جنگ بزرگ شمالی
جنگ بزرگ شمالی (۱۷۰۰–۱۷۲۱) جنگی بزرگ میان روسیه تزاری و امپراتوری سوئد بود که طی آن، روس‌ها به پیروزی رسیدند و اقتدار و برتری سوئد را در اروپای مرکزی، شرقی و شمالی از میان بردند. رهبران سیاسی روسیه و متحدانش به ترتیب پتر کبیر روسیه، فردریک چهارم دانمارک-نروژ و آگوست دوم ملقب به نیرومند فرمانروای ساکسونی و لهستان-لیتوانی بودند. فردریک چهارم و آگوست دوم، به ترتیب، در سال‌های ۱۷۰۰ و ۱۷۰۶ مجبور به ترک اتحاد خود با روسیه شدند اما دوباره در ۱۷۰۹ به این کشور پیوستند. همچنین، جرج اول، دوک برونسویک-لونبورگ (هانوور)، نیز در ۱۷۱۴ از طرف هانوور و در ۱۷۱۷ هم از طرف بریتانیا وارد جنگ شد. به علاوه، فریدریش ویلهلم اول فرمانروای براندنبورگ-پروس نیز در ۱۷۱۵ به این ائتلاف ضد سوئد پیوست. جنگ سرد
آمریکا و شوروی به‌ترتیب نظام‌های اقتصادی سرمایه‌داری و کمونیسم را ترجیح می‌دادند. بیشتر اروپا و آسیا به کشورهایی تقسیم شد که ترجیح می‌دادند متحد آمریکا باشند یا شوروی. پایان جنگ جهانی دوم، دوره‌ای را آغاز کرد که در آن ملت‌های گوناگون از مستعمره بودن به استقلال رسیدند و بیشتر این کشورهای تازه مستقل شده با اقتصاد ورشکسته و چندپاره شدن سرزمینشان دست و پنجه نرم می‌کردند. در نتیجه، آمریکا و شوروی با پشتیبانی مالی و نظامی از تعدادی از این کشورها، سعی در افزایش نفوذ خود نمودند. جنگ سرد
دشمنی و جاه‌طلبی دو ابرقدرت که موجب تلفات جانی و مالی بسیاری شده بود، رفته‌رفته با انتقادهای جدی در سراسر جهان روبه‌رو می‌شد. اکنون جهان وارد دوره‌ای شده بود که در آن، کوشش‌ها برای مقابله با سیاست‌های ویرانگر دو کشور رو به افزایش داشت. در سال‌های ۱۹۸۰ رونالد ریگان – رئیس‌جمهور آمریکا – و میخائیل گورباچف – سردمدار شوروی، در اوج دوران دوستی دو کشور، پیمان منع موشک‌های هسته‌ای میان‌برد را در ۱۹۸۷ امضا کردند. دوره نامطلوب جنگ سرد به پایان رسیده بود. دوره‌ای که شاهد افزایش هزینه‌های نظامی و مرگ عده زیادی در ویتنام و کره بود. دکترین ریگان
دکترین ریگان () استراتژی بود که ایالات متحده آمریکا در دورهٔ دولت ریگان طرح‌ریزی و پیاده‌سازی کرد تا نفوذ جهانی اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی را در تلاش برای خاتمه دادن به جنگ سرد درهم بشکند. این دکترین محور سیاست خارجی آمریکا از اوایل دهه ۱۹۸۰ تا پایان جنگ سرد در ۱۹۹۱ بود. مداخله‌های خارجی ایالات متحده آمریکا
پس از جنگ جهانی دوم، ایالات متحده در سال ۱۹۴۹ برای مقاومت در برابر گسترش کمونیسم به تشکیل پیمان آتلانتیک شمالی کمک کرد و از جنبش‌های مقاومت و مخالفان در رژیم‌های کمونیستی اروپای مرکزی و شرقی و اتحاد جماهیر شوروی در دوره ای که معروف به جنگ سرد است حمایت کرد. یک نمونه، عملیات ضد جاسوسی پس از کشف پرونده خداحافظی است که برخی معتقدند در سقوط رژیم شوروی نقش داشته‌است. پس از آنکه ژوزف استالین محاصره برلین را کلید زد، ایالات متحده، انگلیس، فرانسه، کانادا، استرالیا، نیوزیلند و چندین کشور دیگر " انتقال عظیم هوایی برلین " گسترده را آغاز کردند و برلین غربی را با بیش از ۴۷۰۰ تن مایحتاج روزانه تأمین می‌کردند. خلبان نیروی هوایی ایالات متحده گیل هالورسن " عملیات ویتلز " را شروع کرد که به کودکان آلمانی آب نبات عرضه می‌کرد. در ماه مه ۱۹۴۹، استالین عقب‌نشینی کرد و محاصره را رفع کرد. ایالات متحده میلیاردها دلار برای بازسازی اروپا و کمک به توسعه جهانی از طریق برنامه‌هایی مانند طرح مارشال هزینه کرد. کنفرانس خلع سلاح هلسینکی
کنفرانس امنیت و همکاری اروپا در هلسینکی در تاریخ ۳ ژوئیه سال ۱۹۷۳ میلادی افتتاح شد و در ژنو از ۱۸ سپتامبر ۱۹۷۳ تا ۲۱ ژوئیه ۱۹۷۵ ادامه یافت. این کنفرانس در هلسینکی در تاریخ ۱ اوت ۱۹۷۵ توسط نمایندگان عالی سی و سه کشور قاره اروپا یعنی اتریش، بلژیک، بلغارستان، قبرس، چکسلواکی، دانمارک، فنلاند، فرانسه، جمهوری دموکراتیک آلمان، جمهوری فدرال آلمان، یونان، واتیکان، مجارستان، ایسلند، ایرلند، ایتالیا، لیختن اشتاین، لوکزامبورگ، مالت، موناکو، هلند، نروژ، لهستان، پرتغال، رومانی، سن مارینو، اسپانیا، سوئد، سوئیس، ترکیه، شوروی، بریتانیا، یوگسلاوی به همراه کانادا و ایالات متحده آمریکا به توافق تاریخی بین کشورهای موسوم به بلوک غرب و بلوک شرق منتهی شد. درکنفرانس هلسینکی رهبران همه کشورهای اروپایی در آن زمان منهای آلبانی شرکت داشتند، تا اولین کنفرانس موسوم به یا دتانت تشکیل شود. بر پایه این توافق مهم، تشنج ‎زدایی در روابط شرق و غرب به وجود آمد. اهمیت توافق نهایی هلسینکی در این بود که توسط رهبران ۳۵ کشور ازجمله آمریکا و شوروی در دوران جنگ سرد به امضاء رسید. این پیمان چند منظوره طیف وسیعی از مسائل مهم جهانی را در بر می‎گرفت. این توافق تأثیرات گسترده‌ای بر جنگ سرد و روابط میان ایالات متحده و شوروی داشت. رئیس‌جمهوری آمریکا جرالد فورد در کنفرانس امنیت اروپا در هلسینکی سخنرانی مهمی دربارهٔ مباحث جنگ سرد مطرح کرد. شوروی نخستین بار در کنفرانس ژنو در سال ۱۹۵۴ به منظور به رسمیت شناختن مرزهای سیاسی در اروپای شرقی که پس از جنگ جهانی دوم ایجاد شده بود، آمادگی خود را برای شرکت در چنین کنفرانسی اعلام کرد. به همین دلیل برژنف دبیرکل حزب کمونیست و رهبر وقت شوروی در اجلاس هلسینکی در عالی‌ترین سطح شرکت کرد. در آن زمان، ایالات متحده و دیگر کشورهای غربی در این بحث درگیر بودند که چگونه می‌توانند پیش روی شوروی را کنترل کنند آن‌ها امیدوار بودند با به رسمیت شناختن موقعیت شوروی و شرق اروپا در کنفرانس هلسینکی و تثبیت بلوک غرب در برابر بلوک شرق مانع گسترش کمونیسم به سایر مناطق اروپا و جهان شوند. جبهه شرقی (جنگ جهانی دوم)
اوایل سال ۱۹۴۱، شوروی در صحنه روابط بین‌المللی شرایط به شدت ضعیفی داشت؛ به طوری که در قیاس با امپراتوری روسیه در سال ۱۹۱۴، در وضعیت بدتری در مواجهه با آلمان قرار گرفته بود. این کشور توسط حلقه‌ای از دشمنان از امپراتوری ژاپن در شرق گرفته تا رومانی و فنلاند در غرب، احاطه شده و متحد چندان بااهمیتی نداشت. دشمنی شوروی و امپراتوری ژاپن به اندازه عمیق بود که با وجود تهدید در مرزهای غربی، ارتش سرخ وادار گشته بود قریب به ۱٫۵ میلیون نفر از نیروهای خود را در خاور دور نگاه دارد. درحالیکه پس از آغاز جنگ جهانی دوم، در طرف مقابل، آلمان با سلطه بر بیشتر اروپا از طریق جنگ‌های مختصری که زیرساخت‌ها و جمعیت آن را دست نخورده باقی گذاشته بود، کاملاً در موضعی برتر قرار داشت. آلمان عملاً شوروی را منزوی ساخته و ائتلافی از کشورهای اروپایی علیه آن تشکیل داده بود. در این شرایط با وجود این که برنامه‌های رژیم کمونیستی موجب ارتقا زیادی در مدرن‌سازی اقتصاد شوروی شده بود، اقدامات این رژیم همچون فجایع به‌پا شده در اوکراین و سایر نقاط که به مرگ ۱۰ تا ۱۵ میلیون نفر در اثر قحطی، کار اجباری و اعدام انجامیده بود، باعث تضعیف حاکمیت و فراهم آمدن وضعیت مستعد تهاجم خارجی گشت. بسیاری از شهروندان شوروی از حکومت این کشور تنفر داشتند و تقریباً از هر گونه جایگزینی به عنوان ناجی استقبال می‌کردند. جهان اول
جهان اول اصطلاحی بود که تا اواخر دوران جنگ سرد برای توصیف کشور‌های امپریالیستی استفاده می‌شد. بلوک شرق یا کشورهای کمونیست-سوسیالیست که جهان دوم نام گرفتند. جنگ سرد عرب
جنگ سرد عرب () به مجموعه‌ای از کشمکش‌ها در جهان عرب گفته می‌شود که بین جمهوری‌های جدید تحت رهبری جمال عبدالناصر مصر با ایده ملی‌گرایی عربی، سوسیالیسم عرب و پان عربیسم از یکطرف و پادشاهی‌های سنت گرا به رهبری ملک فیصل شاه عربستان سعودی جریان داشت. دوره این جنگ سرد پس از انقلاب مصر در سال ۱۹۵۲ و ظهور قدرت عبدالناصر آغاز شد و تا سال ۱۹۷۰، زمانی که او درگذشت ادامه یافت، هرچند برخی معتقدند تا زمان فروپاشی بلوک شوروی ادامه پیدا کرد. علی‌رغم اینکه جنگ سرد عرب هم‌زمان با جنگ سرد جهانی و تحت تأثیر آن بود اما جنگ سرد اعراب نبردی بین رژیمهای مارکسیست لنینیست و رژیمهای سرمایه‌داری نبود. دو طرف این جنگ کشورهای ناسیونالیست عرب بودند، رژیمهای عربی با جهت‌گیری شبه سوسیالیستی در مقابل رژیمهای پادشاهی سنتی، با اقتصاد شبه فئودالی یا سرمایه‌داری. رهبری دول ناسیونالیست عربی در این دوره مصر بود، که با همراهی و در رقابت با سوریه (که به جای مصر از جمهوری متحده عربی از ۱۹۵۸ تا ۱۹۶۱ استفاده می‌شد) عمل می‌کردند. رهبری دول محافظه کار را عربستان سعودی با اردن (و در ابتدا عراق) در دست داشتند. اگرچه دول عربی در این دوره غیر متحد بودند ولی در عمل جمهوریهای ناسیونالیست (به‌استثناء لبنان)، (گرچه در داخل کشور خود احزاب کمونیستی را بیرحمانه سرکوب می‌کردند، اما) متحد اتحاد شوروی بودند، در حالیکه دول محافظه‌کار از کمکهای نظامی ایالات متحده برخوردار بودند. اصطلاح جنگ سرد عرب به وسیلهٔ دانشمندان سیاسی آمریکایی و محقق خاورمیانه‌ای مالکوم اچ کر در کتابش در سال ۱۹۶۵و درسایر انتشارات بعدی‌اش عنوان شد. در طی دوران تاریخچه دول عربی تغییرات وسیعی رخ داد. در سال ۱۹۵۶ در بحران سوئز تنها دولتهای مصر، سوریه، لبنان، تونس و سودان در میان سایر دول عربی جمهوری بودند‍؛ و همگی به درجاتی ادعای ناسیونالیسم عربی (گرچه در حرف) را داشتند. اردن و عراق دارای رژیم پادشاهی هاشمی بودند؛ مراکش، لیبی، عربستان سعودی و یمن شمالی همگی دول مستقل بودند. الجزایر، یمن جنوبی، عمان و شیخ‌نشینها هنوز تحت سلطه استعماری قرار داشتند. در ۱۹۶۰ عراق، تونس و یمن شمالی تحت سلطه حکومتهای جمهوری یا شورشیان عرب بودند در حالیکه لبنان درگیر یک جنگ خانگی بین متحدین آمریکا و جناح ناسیونالیست در داخل دولت بود. کشمکش‌ها از یک زمان به زمان دیگر تغییر می‌کرد و موقعیت آن‌ها هم برحسب منشأ آن‌ها تغییر می‌کرد. منابع اردنی، برای مثال شروع جنگ سرد عربی را آوریل ۱۹۵۷، قید کرده‌اند در حالیکه منابع فلسطینی فاصله بین ۱۹۶۲ تا ۱۹۶۷ را مهم‌ترین دوره و پر دامنه‌ترین دوره می‌دانند. جنگ سرد
رویدادهای این دوره عبارت‌اند از: دکترین ترومن، طرح مارشال، محاصره برلین، آزمایش انفجار اولین بمب اتمی شوروی سابق، تشکیل ناتو و در پاسخ به آن پیمان ورشو، تشکیل آلمان غربی و آلمان شرقی، نامه استالین برای اتحاد مجدد آلمان‌ها و عدم مداخله ابرقدرت‌ها در اروپای مرکزی، جنگ داخلی چین و جنگ کره. جنگ جهانی دوم
جنگ در اروپا با تهاجم متفقین غربی به آلمان از ۲۲ مارس تا ۸ مه ۱۹۴۵، به پایان رسید. در نتیجه این تهاجم، حاکمیت نازی‌ها پایان یافت و آلمان به اشغال دشمنانش درآمد. آدولف هیتلر، پیشوای آلمان پیش از این که توسط مهاجمان به اسارت دربیاید، خودکشی کرد. پس از ابلاغ اعلامیه شرایط تسلیم در ۲۶ ژوئیه ۱۹۴۵ توسط متفقین، ژاپن از پذیرش نتیجه جنگ خودداری کرد و به دنبال آن، ایالات متحده در ۶ و ۹ اوت سال ۱۹۴۵ اقدام به بمباران اتمی شهرهای هیروشیما و ناگاساکی نمود. شوروی نیز که تا پیش از این به پیمان عدم تجاوز دو طرفه پایبند بود، علیه ژاپن اعلان جنگ کرد و به منچوری یورش برد. پس از تسلیم ژاپن در ۱۵ اوت ۱۹۴۵، پیروزی متفقین در آسیا نهایی شد. فایو آیز
در هنگام جنگ سرد، ستاد ارتباطات دولت بریتانیا و آژانس امنیت ملی آمریکا، اطلاعات بدست آمده از شوروی، چین، و چند کشور در اروپای شرقی (که به کشورهای «بیگانه» شناخته می‌شدند) را همرسانی می‌کردند. پس از چند دهه، شبکه نظارت اشلون برای نظارت بر ارتباطات نظامی و دیپلماتیک شوروری و متحدان آن در بلوک شرق توسعه داده شد.در هنگام جنگ ویتنام، عاملان استرالیا و نیوزیلند در منطقه آسیا-اقیانوسیه، مستقیماً برای پشتیبانی آمریکا کار می‌کردند. همزمان عاملان ستاد ارتباطات دولت بریتانیا در هنگ کنگ (تحت استعمار بریتانیا در آن زمان) بر شبکه دفاع هوایی ویتنام شمالی نظارت می‌کردند. در هنگام جنگ فالکلند (۱۹۸۲)، بریتانیا داده‌های اطلاعاتی را از استرالیا (متحد خود در فایو آیز) و نروژ و فرانسه (مشترکان شخص ثالث خود) بدست آورد. در نتیجه جنگ خلیج فارس (۱۹۹۰–۱۹۹۱) سرویس اطلاعات مخفی استرالیا از یک تکنیسین سازمان اطلاعات مخفی بریتانیا استفاده کرد تا دفترهای دولت کویت را آلوده کند. جنگ سرد
نخستین استفاده از واژه جنگ سرد برای اشاره به رقابت ژئوپلیتیکی پساجنگ بین ایالات متحده آمریکا و اتحاد جماهیر شوروی در سخنرانی برنارد باروک از مشاوران مهم رئیس جمهوران دموکراتیک آمریکا و در ۱۶ آوریل ۱۹۴۶ آمده‌است. در این سخنرانی که توسط روزنامه‌نگار هربرت بایارد اسووپ نوشته شده‌است چنین آمد: «نباید فریب بخوریم، ما امروز در میانه یک جنگ سرد به سر می‌بریم». والتر لیپمن روزنامه‌نگار با کتابش "جنگ سرد" به این اصطلاح رواج بیشتری داد. در ۱۹۴۷ وقتی از لیپمن پرسیده شد خاستگاه این اصطلاح چیست وی گفت که برگرفته از یک اصطلاح فرانسوی دهه ۱۹۳۰ است: "la guerre froide." تاریخ ژاپن
دوره شووا و اوایل دوره هیسه‌ای مصادف با دوران جنگ سرد بود. در دوران جنگ سرد و با امضای موافقت‌نامه امنیتی ایالات متحده و ژاپن، این کشور تحت فشار آمریکا مجبور شد که از بسیاری از قابلیت‌های نظامی خود چشم بپوشد. از آن طرف ایالات متحده نیز ملزم شد در صورت حمله به این سرزمین از آن دفاع کند. دکترین ژاپن که به وسیله نخست‌وزیر آن‌زمان یوشیدا شیگه‌رو معرفی شد و به دکترین یوشیدا معروف است، این بود که ژاپن بر پیشرفت اقتصادی متمرکز شود و نیازهای امنیتی خود را به آمریکا بسپارد. این سیاست در بخش اعظم دوران جنگ سرد حاکم بود و به این کشور فرصت داد تا از مخارج نظامی خود بکاهد. پس از پایان جنگ سرد ژاپن همچنان موقعیت خاص خود را حفظ کرد. برای حفظ صلح و ادامه دستیابی به منابع و بازارهای جهانی، راه دیگری جز تداوم رابطه استراتژیک با ایالات متحده و جامعه جهانی به معنای عام آن برای ژاپن وجود نداشت. اشتیاق رهبران و افکار عمومی این کشور بر آن بود که ژاپن نقش مهم‌تری در سیاست بین‌المللی به عهده بگیرد، ولی ابهام در جهان پس از جنگ سرد و سنت احتیاط در سیاست خارجی ژاپن مانع از این امر شد. پس از جنگ کره (زمان جنگ ۱۹۵۳–۱۹۵۰)، که طی آن ژاپن یکی از تدارک‌دهندگان اصلی نیروهای سازمان ملل بود، اقتصاد ژاپن رشدی برق‌آسا و طولانی را در بخش تولید آغاز کرد. این کشور در بسیاری از زمینه‌های اقتصادی همچون صنایع فولاد، خودرو و کالاهای الکترونیک به یک قدرت بزرگ جهانی مبدل شد. در سال ۱۹۸۹ ژاپن شاهد یکی از سریع‌ترین روندهای رشد اقتصادی در تاریخ خود بود. از میانه دهه هشتاد که مصادف با سال‌های آخر دورهٔ شووا بود، نرخ برابری ین در برابر دلار به سرعت افزایش پیدا کرد. ارزش دارایی از رشد حقیقی اقتصادی پیشی جست. بین سال‌های ۱۹۸۵ تا ۱۹۹۰ تولید ناخالص داخلی رشدی اسمی در حد ۱٫۳۵ داشت. در حالی که در همین زمان میانگین ارزش سهام در بورس توکیو سه برابر و میانگین قیمت زمین در این شهر دو و نیم برابر شد. در این هنگام بخش اعظم شوک‌های پولی به سمت سهام و مسکن سوق داده شد. بانک ژاپن برای مقابله با تورم سیاست پولی سخت‌گیرانه‌ای اعمال کرد که به افزایش شدید نرخ بهره انجامید که سبب ترکیدن حباب شد. ارزش سهام ژاپن سقوط کرد و دوران اقتصاد حبابی ژاپن به پایان رسید. جنگ سرد
به دنبال بحران برلین و در جوی متشنج، بحران موشکی کوبا اتفاق افتاد که در آن شوروی در پی شکست عملیات خلیج خوکها سعی کرد موشک‌های میان‌بردش را در کوبا نصب کند و آمریکا با محاصره کوبا خواهان خروج بی‌قید و شرط آن‌ها شد. جهان در آستانه یک جنگ جهانی دیگر قرار گرفت و خطر جنگ هسته‌ای به وجود آمد. در نتیجه خطری بحران موشکی کوبا پیش آورد دو ابرقدرت به تشنج‌زدایی، محدود کردن کشورهای دارنده سلاح اتمی و ایجاد ارتباط مستقیم برای حل بحران روی آوردند و دکترین دالس (تلافی همه‌جانبه) جای خود را به دکترین مک‌نامارا (پاسخ منعطف) داد که پذیرش این دکترین در سازمان ناتو موجب شد ژنرال دوگل کشور فرانسه را ازین سازمان خارج نماید. جنگ جهانی دوم
عملیات آلمان‌ها در اقیانوس اطلس نیز به مشکل خورد. در ماه مه ۱۹۴۳، اقدامات متقابل متفقین به طرز چشمگیری افزایش یافت، تاجایی که زیردریایی آلمانی پس از متحمل شدن تلفات بسیار ناچار به توقف موقتی عملیات اقیانوس اطلس شد. در نوامبر ۱۹۴۳، فرانکلین دی روزولت و وینستون چرچیل با چیانگ کای-سیک در قاهره و سپس با جوزف استالین در تهران ملاقات کردند. کنفرانس پیشین، سیاست‌های باز پسدهی اراضی ژاپنی پس از جنگ را مشخص کرد و برنامه‌ریزی نظامی برای نبرد برمه را دربرداشت، در حالی که کنفرانس دوم شامل این بود که متفقین غربی بایستی در سال ۱۹۴۴ به اروپا حمله کرده و پس از آن اتحاد جماهیر شوروی باید سه ماه پس از شکست آلمان‌ها به ژاپن اعلان جنگ دهد. تاریخ کره
این جنگ نتیجه تقسیم کره پس از جنگ جهانی دوم بود. این کشور از سال ۱۹۰۵ تا پایان جنگ جهانی دوم در تصرف ژاپن بود. با شکست ژاپن در جنگ جهانی دوم نیروهای آمریکایی وارد بخش جنوبی شبه‌جزیره کره و نیروهای شوروی وارد بخش شمالی آن شدند و خط معروف به مدار ۳۸ درجه به عنوان مرز دو طرف تعیین شد. تلاش‌ها برای برگزاری یک انتخابات آزاد در سراسر شبه‌جزیره کره بی‌نتیجه ماند و این موضوع تنش‌ها بین دو طرف را افزایش داد. یک حکومت دست راستی متحد آمریکا در بخش جنوبی و یک حکومت کمونیستی متحد شوروی در بخش شمالی به قدرت رسید که هر دو مدعی حکومت بر کل شبه‌جزیره کره بودند و طرف مقابل را هیچگاه رسمیت نشناخته‌اند. جنگ سرد
به آلمان از غرب و شرق به‌ترتیب توسط نیروهای آمریکایی و روس حمله شد. دو لشکر در برلین به یکدیگر رسیدند و وقتی صلح برقرار شد، مناطق تحت پوشش خود را در میانه شهر برلین از هم جدا نمودند. دشمنی خفته آن‌ها در کشورهای دیگر و نیز در رقابت هوایی پدیدار شد. تنها هراسی که وجود داشت و پنهان می‌شد، احتمال رخ دادن جنگ اتمی میان دو کشور بود. اگرچه تنش هر لحظه بالاتر می‌رفت، این هراس از پیامدهای جنگ هسته‌ای بود که جنگ را به جنگ سرد تبدیل کرد. جنگ روسیه و ژاپن
جنگ روسیه و ژاپن (۱۹۰۴–۱۹۰۵) تخاصم نظامی گسترده و خونباری بود که به علت جاه طلبی‌های امپریالیستی دو دولت رقیب امپراتوری ژاپن و امپراتوری روسیه در منچوری و درشبه جزیره کره درگرفت. صحنه اصلی نبرد جنوب منچوری و آب‌های کرانه ژاپن، کره و دریای زرد بود. اما برخی اندیشمندان بر این عقیده هستند که نیکولای دوم جنگ علیه ژاپن را به هدف برانگیختن حس وطن‌پرستی روس به راه انداخت با اینکه هیچ سند تاریخی برای اثبات این ادعا وجود ندارد. جنگ رسماً بر سر مالکیت شهر پورت آرتور و شبه جزیره لیائودونگ و خط آهن از پورت آرتور به هاربین درگرفت. میخائیل گورباچف
در فوریه ۱۹۸۸ گورباچف آغاز به بیرون کشیدن نیروهای شوروی از افغانستان کرد و تا سال بعد تمام نیروهایش را بیرون کشید. اما جنگ داخلی در آن کشور به پیش رفت و نهایتاً مجاهدین رژیم پرو شوروی نجیب‌الله را سرنگون کردند. بین سال‌های ۱۹۷۹ و ۱۹۸۹ حدود ۱۵٬۰۰۰ نفر از شهروندان شوروی در این جنگ کشته شدند. (به جنگ شوروی در افغانستان نگاه کنید) همچنین در همین سال ۱۹۸۸ بود که گورباچف اعلام کرد که اتحاد شوروی دیگر از دکترین برژنف پیروی نمی‌کند و ملل بلوک شرق آزادی تصمیم گرفتن در مسائل خارجی را دارند. این را می‌توان از بزرگ‌ترین اصلاحات گورباچف در سیاست خارجی دانست تا جایی که سخن‌گوی وقت وزارت خارجه، گنادی گراسیموف، دکترین جدید را دکترین سیناترا نامید. همین قطع دکترین برژنف بود که در ۱۹۸۹ به ظهور انقلاب‌هایی در اروپای شرقی انجامید که به پیامد آن‌ها تقریباً تمامی دولت‌های کمونیست سرنگون شدند. به غیر از رومانی بقیهٔ این انقلاب‌ها، همه انقلاب‌هایی غیر قهرآمیز بودند که طی آن‌ها رژیم‌های طرفدار شوروی سقوط کردند. پایان سلطه شوروی بر اروپای شرقی عملاً جنگ سرد را پایان داد و به همین خاطر گورباچف در ۱۵ اکتبر ۱۹۹۰ برندهٔ جایزهٔ صلح نوبل شد. او دو سال قبل در ۱۹۸۸ مرد سال مجلهٔ تایمز نیز شده بود. فرانسیسکو فرانکو
از آنجایی که آدولف هیتلر و ژوزف استالین از جنگ داخلی اسپانیا به عنوان میدانی برای آزمایش تسلیحات مدرن خود استفاده کردند، برخی جنگ داخلی اسپانیا را در ردیف جنگ جهانی دوم، جنگ داخلی در قاره اروپا نامیدند که از سال ۱۹۳۶ تا ۱۹۴۵ به درازا کشید و مشخصه آن درگیری ایدئولوژیک بین راست گرایان (فاشیست‌ها) و چپی گرایان (کمونیست‌ها) بود. اما برخی نیز این دو را دو جنگ کاملاً مجزا از یکدیگر می‌دانند. تقسیم کره
تقسیم کره به کرهٔ شمالی و کرهٔ جنوبی از پیروزی متفقین در جنگ دوم جهانی در سال ۱۹۴۵ و پایان ۳۵ سال سلطهٔ ژاپن بر کره نشأت گرفت. در طرحی که قریب به اتفاق کره‌ای‌ها با آن مخالف بودند، ایالات متحدهٔ آمریکا و اتحاد جماهیر شوروی توافق کردند که قیمومت موقت کشور را از محل مدار ۳۸ درجه، برعهده گیرند. هدف از طرح قیمومیت کمک به ایجاد یک دولت موقت کره‌ای بود که «در موعدی مقرر مستقل و آزاد» شود. اما اگرچه تاریخ برگزاری انتخابات هم مشخص شده بود، اتحاد جماهیر شوروی از همکاری با برنامه‌های سازمان ملل متحد برای برگزاری انتخابات آزاد و عمومی در دو کره سر باز زد و در نتیجهٔ آن، یک دولت کمونیست تحت حمایت اتحاد جماهیر شوروی به‌طور دائم در شمال تأسیس شد و یک دولت طرفدار غرب در جنوب. دو ابرقدرت از رهبران متفاوتی جانبداری کردند. دو دولت مجزا در کشور برقرار شد که هر یک مدعی زمامداری تمام شبه‌جزیره بودند. ایالات متحده آمریکا
پس از جنگ جهانی دوم، ایالات متحده و اتحاد شوروی شروع به رقابتی بر سر قدرت، نفوذ و پرستیژ کردند که این رقابت‌ها در جریان دوره‌ای موسوم به «جنگ سرد» اتفاق افتاد و تفاوت‌های عقیدتی مانند کمونیسم و کاپیتالیسم در آن تأثیرگذار بودند. این دو قدرت، اتفاقات نظامی اروپا را تحت کنترل خود گرفتند: در غرب اروپا ایالات متحده و کشورهای عضو ناتو و در شرق اروپا اتحاد شوروی و کشورهای عضو پیمان ورشو. ایالات متحده سیاستی مبنی بر جلوگیری از افزایش نفوذ کمونیسم را اختیار کرد و دو کشور در جنگ‌های نیابتی برابر یکدیگر قرار گرفتند و زرادخانه‌های هسته‌ای قدرتمندی ساختند؛ هرچند از درگیری مستقیم اجتناب شد. جنگ سرد
در پشت این جو آرام، هر یک از ابرقدرت‌ها به دنبال تضعیف دیگری و افزایش حوزه نفوذ خود بودند. در فاصله زمانی میان تجاوز شوروی سابق به افغانستان در دسامبر ۱۹۷۹ و به قدرت رسیدن میخائیل گورباچف در شوروی در مارس ۱۹۸۵، روابط بین ابرقدرت‌ها پس از آشتی دهه ۱۹۷۰ به «سردی» گرائید. به دلیل افزایش تنش بین بلوک شرق و غرب گاهی به این دوره «جنگ سرد دوم» می‌گویند. حمله سال ۱۹۷۹ شوروی سابق به افغانستان برای پشتیبانی از رژیم کمونیستی نوپای این کشور موجب واکنش بسیاری از کشورها و تحریم گسترده بازیهای المپیک ۱۹۸۰ مسکو توسط بسیاری از کشورهای غربی گردید. تجاوز شوروی منجر به درگیری طولانی مجاهدین مسلمان (تحت حمایت ایالات متحده و کشورهای دیگر) با ارتش شوروی شد که تا پایان دهه ۱۹۸۰ ادامه داشت. فاصله میان‌اطلسی
فاصله میان‌اطلسی () یک اصطلاح جغرافیایی است که به یک منطقه دفاع نشده خارج از دسترس زمینی جنگاوری ضدزیردریایی (A/S) در طول نبرد اقیانوس اطلس (۱۹۳۹–۱۹۴۵) در جنگ جهانی دوم اشاره دارد. غالباً به عنوان گودال سیاه، و همچنین شکاف اقیانوس اطلس، شکاف هوایی، شکاف گرینلند یا فقط «شکاف» شناخته می‌شود. این منجر به خسارات سنگین حمل و نقل تجاری به او-بوت‌ها شد. این شکاف در نهایت در مه ۱۹۴۳ بسته شد، زیرا تعداد فزاینده‌ای از کانسالیدیتید بی-۲۴ لیبراتور (مدل‌های برد بسیار طولانی) و ناوهای هواپیمابر پشتیبان در دسترس قرار گرفت و مشکلات پایگاه برطرف شد. آلمان نازی
پس از شکست آلمان در جریان جنگ جهانی دوم و خودکشی آدولف هیتلر و همچنین اشغال این کشور توسط متفقین مناطق پروس شرقی و بخش‌هایی از براندنبورگ و مناطقی از غرب آلمان از این کشور جدا شده و به همسایگان داده شد. مناطق غربی اشغال شده آلمان توسط آمریکا، انگلستان و فرانسه بعدها به جمهوری فدرال آلمان و بخش شرقی اشغال شده توسط شوروی بعدها به جمهوری دموکراتیک آلمان (به جزء بخش غربی برلین) تبدیل شد. خاک آلمان پس از جنگ جهانی دوم به صحنه جنگ سرد و مقابله دو قدرت شرق و غرب تبدیل شد. واحد پول آلمان از رایش مارک به مارک آلمان تغییر کرد. تا سال ۱۹۵۱ آلمان غربی توانست وضعیت خود را عادی کند اما فعالیت آلمان شرقی تحت حکومت دولت کمونیستی کند پیش می‌رفت، آلمان سرانجام توانست در سال ۱۹۹۱ مجدداً یکپارچه و متحد شود. جنگ سرد
با آنکه آمریکا و شوروی به مرز یکدیگر تجاوز نکرده بودند، تنش برآمده از جنگ سرد در نقاط مختلف دنیا به‌طور جدی خود را نمایان ساخت: دیوار برلین ساخته شد، در کره و ویتنام جنگ درگرفت، بحران موشکی کوبا رخ داد و ارتش شوروی وارد افغانستان شد. اما سرانجام به‌دلیل برخورداری دو کشور از جنگ‌افزار هسته‌ای بسیار نیرومند، از جنگ مستقیم اجتناب شد. ندای وظیفه: بلک اپس ۲
مبارزهٔ تک نفره دارای دو داستان بهم مرتبط است: اولین داستان در سال‌های دههٔ ۱۹۷۰ تا ۱۹۸۰ رخ می‌دهد و داستان دیگر در سال ۲۰۲۵. قهرمان بازی‌های عملیات سیاه، الکس میسون به عنوان قهرمان داستان در بخش جنگ سرد مجدداً نقش آفرینی خواهد کرد، و در آنجا در جنگ‌های واسطه‌ای برای ایالات متحدهٔ آمریکا در جنگ سرد می‌جنگد. محل‌های مشخص برای این بخش از بازی عبارتند از: محل‌های متعددی در آمریکای مرکزی، افغانستان در زمان تهاجم شوروی و آنگولا. در این بخش از بازی، همچنین شاهد ظهور رسوایی دشمن اولیهٔ بازی، رائول منندز خواهیم بود. رائول، یک نارکو-تروریست با اصلیت نیکاراگوئه و رهبر «کوردیس دای» است. کوردیس دای یک جنبش مردمی است که به عنوان قهرمانان قربانی‌های نابرابری اقتصادی گرامی داشته می‌شود. دوست و همکار میسون با نام فرانک وود نیز بر می‌گردد و داستان را در قسمت مربوط به سال ۲۰۲۵ روایت می‌کند. بلوک شرق
طی اواخر دههٔ ۱۹۸۰، به‌تدریج اتّحاد شوروی ضعیف شد و به مداخله در امور داخلی کشورهای بلوک شرق خاتمه داد. منسوخ‌کردن اصل برژنف از سوی میخائیل گورباچف به نفع به اصطلاح «اصل سیناترا» اثرات شدیدی بر اروپای مرکزی و شرقی در طی این دوره گذاشت. در نهایت بلوک شرق با فروپاشی رژیم‌های طرفدار شوروی در سال ۱۹۸۹ در اروپای شرقی به پایان رسید («نگاه کنید به» انقلاب‌های ۱۹۸۹). جنگ پانزده ساله
جنگ پانزده ساله عنوانی است که در مجموع به کل دوره جنگ‌های حادثه موکدن، جنگ دوم چین و ژاپن و جنگ اقیانوس آرام اشاره دارد. جنگ پانزده ساله دوره جنگ‌های خارجی ژاپن بود که به مدت ۱۵ سال (در واقع ۱۳ سال و ۱۱ ماه) ادامه داشت. جنگ پانزده ساله از سال ۱۹۳۱ با حادثه موکدن آغاز شد و تا پذیرش اعلامیه پوتسدام در سال ۱۹۴۵ و تسلیم ژاپن ادامه داشت. برلین غربی
در سال ۱۹۴۸ در اوج دوران جنگ سرد و پس از اعلام یک جانبه اصلاح پولی در آلمان غربی توسط متحدان غربی که شامل برلین غربی هم می‌شد، شوروی با محاصره اقتصادی برلین غربی واکنش نشان داد. در روز ۲۴ ژوئن محاصره همه‌جانبه برلین توسط نیروهای شوروی رسماً به مرحله اجرا درآمد و ارتباط این شهر با دنیای خارج از جمله خود آلمان غربی قطع شد. جنگ داخلی روسیه
جنگ داخلی روسیه (روسی: Гражда́нская война́ в Росси́и, تلفظ، گراژدانسکایا ووینا و راسیی؛ نوامبر ۱۹۱۷ – ۲۵ اکتبر ۱۹۲۲) یک جنگ داخلی چند حزبی در قلمرو امپراتوری روسیه سابق بود که بلافاصله پس از انقلاب روسیه آغاز شد که درآن جناح‌های سیاسی برای بدست گرفتن قدرت بایکدیگر به رقابت پرداختند. از دوره ۱۹۲۰–۱۹۱۷ معمولاً به‌عنوان جنگ کمونیسم یاد می‌شود که در طی آن، رژیم جدید علاوه بر کشمکش با نیروهای ضدانقلاب داخلی و متحدان خارجی آنها، کوشش کرد تا کنترل دولت را بر تمام فعالیت‌های اقتصادی برقرار سازد. دو گروه بزرگ نظامی به نام ارتش سرخ، که برای منافع بلشویک‌های کمونیست به رهبری ولادیمیر لنین می‌جنگیدند، و نیروهای متحدی که اتحادیه ناپایداری از گروه‌های بلشویک ستیز بودند. آنها در اصطلاح عامه ارتش سفید خوانده می‌شدند که دارای منافع مختلفی مانند سلطنت طلبی، اقتصاد سرمایه‌داری و فرم‌های دیگری از نوع سوسیالیسم، هرکدام با عقاید دموکراسی و ضد دموکراسی بودند. علاوه برآن ارتش‌های غیرایدئولوژی موسوم به ارتش سبزها با بلشویک‌ها و سفیدها مبارزه می‌کردند. هشت کشور خارجی علیه ارتش سرخ و حمایت از سفیدها که عمدتاً از کشورهای متفقین جنگ جهانی اول بودند که پیروز جنگ شده بودند، در جنگ داخلی مداخله می‌کردند. ارتش سرخ سفیدها را در سال ۱۹۱۹ در اوکراین و شرق سیبری که تحت رهبری الکساندر کولچک بودند شکست می‌دهد. باقی‌مانده سفیدها تحت رهبری پیتر نیکولاویچ ورنگل در شبه جزیره کریمه در اواخر سال ۱۹۲۰ شکست می‌خورد. جنگ البته تا دوسال دیگر ادامه یافت و نبردهای کوچک با باقی مانده‌های سفیدها در خاور دور تا سال ۱۹۲۳ ادامه داشت. جنگ درسال ۱۹۲۳ به دلیل تحکیم جایگاه دولت جوان بلشویک اسما پایان یافت ولی مقاومت علیه بلشویک‌ها تا سال ۱۹۳۴ در آسیای میانه همچنان ادامه داشت. تلفات این جنگ حدود ۷٬۰۰۰٬۰۰۰ تا ۱۲٬۰۰۰٬۰۰۰ نفر تخمین زده می‌شود که اغلب آن از غیرنظامیان بودند. جنگ داخلی روسیه به عنوان یکی از بزرگترین فاجعه ملی تلقی می‌شود که اروپا تابه حال بخود دیده بود. دهانی ندارم و باید جیغ بکشم
داستان از جایی شروع می‌شود که ۱۰۹ سال از نابودی کامل تمدن بشر گذشته‌است. جنگ سرد به جنگی جهانی میان کشورهای روسیه، چین و ایالات متحده آمریکا تبدیل شده و پس از مدتی هر یک از این کشورها ابرکامپیوتری ساخته‌اند تا با قدرت بالای خود، جریان جنگ را بهتر از انسان‌ها مدیریت کنند. جنگ سرد
در صورت فقدان یک تفاهم اساسی میان دو ابرقدرت، اروپای متحد می‌توانست با استفاده از ضعف‌های اقتصادی آمریکا و شوروی به سرعت بر توان خود افزوده و به فتح بسیاری از بازارهای بین‌المللی بپردازد؛ لذا یکی از انگیزه‌های اولیه گفتگوی بین دو متحد جلوگیری از ایجاد چنین اتحادی بود که نه مقبول آمریکا بود و نه خوشایند شوروی؛ بنابراین توافق‌های دهه ۸۰ نه به دلیل حسن نیت و نه به دلیل صلح‌طلبی، که به لحاظ منافع مشترک در مقابل تهدیدهای مشترکی که متوجه آن‌ها بود شکل گرفت. خیزش جهان سوم نیز اقتضا می‌کرد آمریکا هر روز بودجه بیشتری برای مبارزه با جنبش‌های استقلال‌طلبانه و حرکت‌های انقلابی در کشورهای که جزء حوزه نفوذ این کشور به‌شمار می‌رفتند اختصاص دهد و این در حالی بود که کسری بودجه آمریکا ارقام نگران‌کننده‌ای نشان می‌داد. سهم آمریکا از تولید جهانی که در دهه ۱۹۵۰ حدود ۴۰ درصد بود در دهه ۱۹۸۰ به ۲۲ درصد کاهش یافته بود و این نشانگر افول جدی قدرت اقتصادی آمریکا بود. جنگ داخلی کامبوج
جنگ داخلی کامبوج بین سالهای ۱۹۷۰ (میلادی) تا ۱۹۷۵ (میلادی) میان نیروی دولتی کامبوج و خمرهای سرخ رخ‌داد؛ که به پیروزی خمرها و سرنگونی حکومت مرکزی انجامید. بلوک شرق (شوروی و متحدین) حامی‌ خمرهای سرخ و بلوک غرب (آمریکا و متحدین) حامی‌ نیروی دولتی کامبوج بودند. در نهایت این جنگ همزمان و مرتبط و هم نتیجه با جنگ داخلی لائوس و جنگ ویتنام به شکست بلوک غرب ختم شد و همهٔ این کشورها حکومتهای کمونیستی پیدا کردند. تاریخ آلمان
با نزدیک شدن نیروهای متفقین به برلین آدولف هیتلر پس از ازدواج با معشوقه‌اش اوا براون و به زندگی او پایان دادن، خودکشی کرد. در می ۱۹۴۵برابر با اردیبهشت ۱۳۲۴، با ورود نیروهای متفقان به برلین، جنگ جهانی دوم در اروپا پایان گرفت. پس از جنگ، متفقین آلمان را میان خود تقسیم کردند. روسیه شوروی کمونیستی که زودتر از دیگر متفقان به برلین رسیده بود، پایتخت و پیرامون اش را اشغال کرد. آمریکا، فرانسه، بریتانیا، هر یک بخش‌هایی از کشور را در دست گرفتند. در سال ۱۹۴۹، با بالا گرفتن جنگ سرد میان بلوک شرق و غرب، جمهوری‌های آلمان شرقی و آلمان غربی شکل گرفتند. برلین نیز میان دولت‌های غربی و روسیهٔ شوروی دو نیم شد. بخش شرقی پایتخت آلمان شرقی شد و بخش غربی اش چونان جزیره‌ای میان آلمان شرقی، به آلمان غربی تعلق گرفت. آلمان غربی، با بهره گرفتن از امکانات (نابودگر امپراتوری آلمان کبیر) طرح مارشال ایالات متحده، به سرعت به سوی صنعتی شدن حرکت کرد، و آلمان شرقی برای جلوگیری از فرار مردم به آلمان غربی، دیوار برلین را بنا نهاد. علل جنگ جهانی دوم
در تلاش برای پرداخت غرامت جنگی به بریتانیا و فرانسه، جمهوری وایمار تریلیون‌ها مارک چاپ کرد که باعث ابرتورم در جمهوری وایمار شد. رابرت او پکستون اظهار داشت: «هیچ دولت آلمانی پس از جنگ باور نمی‌کرد که بتواند چنین باری را بر دوش نسل‌های آینده بپذیرد و زنده باقی بماند…». پرداخت غرامت به طرف پیروز یک مجازات سنتی با سابقه طولانی بود، اما این «بی‌اعتدالی شدید» بود که باعث خشم آلمان شد. آلمان آخرین پرداخت غرامت جنگ جهانی اول را تا ۳ اکتبر ۲۰۱۰، ۹۲ سال پس از پایان جنگ، انجام نداد. آلمان همچنین به دلیل یک مقاومت بدون خشونت علیه فرانسه پرداخت زغال سنگ خود را به عقب انداخت. در پاسخ، فرانسوی‌ها به منطقه روهر حمله کردند و آن را اشغال کردند. در آن زمان، اکثر آلمانی‌ها از فرانسوی‌ها خشمگین شده بودند و مسئولیت تحقیرشان را به گردن جمهوری وایمار می‌انداختند. آدولف هیتلر، رهبر حزب نازی، در سال ۱۹۲۳ کودتا کرد که به «کودتای تالار آبجو» (کودتای مونیخ) معروف شد، او قصد داشت یک رایش آلمانی بزرگ را تأسیس کند. اگرچه او شکست خورد، اما هیتلر به عنوان یک قهرمان (عنوان) ملی توسط جمعیت آلمان به رسمیت شناخته شد. جنگ اقیانوس آرام
به‌طور کلی شروع جنگ اقیانوس آرام از ۷ (یا ۸ به وقت ژاپن) دسامبر ۱۹۴۱ آغاز شد، هم‌زمان با تهاجم نظامی ژاپن به تایلند و حمله به مستعمرات انگلیس، حمله به مالایای بریتانیا، نبرد سنگاپور و نبرد هنگ کنگ و همچنین حمله به پایگاه‌های نظامی و دریایی ایالات متحده آمریکا، حمله به پرل هاربر، نبرد جزیره ویک، نبرد گوام و نبرد فیلیپین (۴۲–۱۹۴۱) توسط امپراتوری ژاپن در نظر گرفته می‌شود. برخی از نویسندگان نیز آغاز آن را ۷ ژوئیه سال ۱۹۳۷، با شروع دومین جنگ چین و ژاپن بین امپراتوری ژاپن و جمهوری خلق چین (۱۹۴۹–۱۹۱۲)، یا ۱۹ سپتامبر سال ۱۹۳۱، با شروع با تهاجم ژاپن به منچوری در نظر می‌گیرند. با این حال، آنچه که به‌طور گسترده‌ای پذیرفته شده‌است اینست که خود جنگ اقیانوس آرام در اوایل دسامبر ۱۹۴۱، با جنگ چین و ژاپن آغاز شده و سپس به بخشی از صحنهٔ بزرگ جنگ جهانی دوم تبدیل شد. جنگ هفت‌ساله
جنگ هفت‌ساله یک درگیری نظامی بزرگ بود که بین سال‌های ۱۷۵۶ تا ۱۷۶۳ میلادی بین قدرت‌های بزرگ آن زمان رخ داد و آمریکای شمالی و مرکزی، اروپا، ساحل غربی آفریقا، هند و فیلیپین را تحت تأثیر قرار داد. تاریخ هلسینکی
مطابق پیمان مولوتوف–ریبنتروپ در اوت ۱۹۳۹ بین اتحاد جماهیر شوروی و آلمان نازی، فنلاند در حوزه نفوذ اتحاد جماهیر شوروی قرار گرفت. در نتیجه، شوروی برای شروع جنگ زمستان در ۳۰ نوامبر ۱۹۳۹ به فنلاند حمله کرد. هلسینکی بلافاصله پس از شروع جنگ و سپس چندین بار دیگر در طول جنگ بمباران شد. پس از توافق نامطلوب صلح برای پایان دادن به جنگ، فنلاند از فرصت استفاده کرد و در جنگ جهانی دوم با آلمان نازی علیه اتحاد جماهیر شوروی به جنگ ادامه داد. پس از جنگ، فنلاند مجبور به پرداخت غرامت به اتحاد جماهیر شوروی شد. بلوک غرب
بلوک غرب یا بلوک سرمایه‌داری در زمان جنگ سرد به اتحادیه کشورهای متحد با سازمان پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) گفته می‌شود که در مقابل اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی و متحدان آن (بلوک شرق) ایجاد شد. دولت‌ها و رسانه‌های بلوک غرب به خود نام «جهان آزاد» یا «جهان غرب» را داده بودند. تاریخ ایالات متحده (۱۹۹۱–۲۰۰۸)
تاریخ ایالات متحده () در محدودهٔ سال‌های ۱۹۹۱ تا ۲۰۰۸ میلادی، پس از فروپاشی اتحاد جماهیر سوسیالیستی شوروی آغاز گردید که به پایان جنگ سرد منتهی گردید و ایالات متحده را به عنوان یک ابرقدرت بدون رقیب باقی گذاشت. ایالات متحده رهبری دخالت‌های نظامی در منطقه خاورمیانه را بدست گرفت و نیروهای نظامی و مهاجم عراقی به کویت را که یکی از متحدان خاورمیانه‌ای ایالات متحده بود، در جنگ خلیج فارس اخراج کرد. در جبههٔ داخلی، دموکرات‌ها با انتخاب بیل کلینتون در انتخابات سال ۱۹۹۲ به کاخ سفید بازگشتند و در انتخابات میان دوره‌ای سال ۱۹۹۴، جمهوری خواهان برای اولین بار و پس از ۴۰ سال، کنترل کنگره را به دست گرفتند. اختلاف میان کلینتون و جمهوریخواهان در کنگره منجر به شکل‌گیری موضوع بحران بودجه توسط دولت فدرال در سال‌های ۱۹۹۵ تا ۱۹۹۶ گردید. تاریخ ژاپن
بین سال‌های ۱۳۳۶ تا ۱۳۹۲ دوره نان‌بوکو-چو یا دوره دربار شمالی و جنوبی نامیده می‌شود. در این دوران، دربار امپراتوری شمالی به دست آشی‌کاگا تاکااوجی در کیوتو، و دربار امپراتوری جنوبی از سوی امپراتور گودای‌گو در یوشینو بنیان گذاشته شدند. هر دو دربار شمالی و جنوبی حاکمیت را تنها حق خود می‌دانستند. جنگ بین این دو دربار در حدود ۶۰ سال ادامه داشت تا اینکه سرانجام دربار جنوبی در سال ۱۳۹۲ تسلیم شمال شد. در سال ۱۳۳۸ آشی‌کاگا تاکااوجی به فرمانروایی رسید و "حکومت شوگونی دوم" یا شگون‌سالاری آشی‌کاگا را عملاً بنیان گذاشت. او خود را فرمانده کل یا شوگون خواند. نوهٔ او آشی‌کاگا یوشی‌میتسو عمارتی برای انجام امور دولتی در محلهٔ موروماچی در کیوتو برپا ساخت و نامگذاری این دوره به نام موروماچی از نام این محل منشأ گرفته‌است. در این دوره گاهی دو امپراتور در دربار شمالی و جنوبی به‌طور هم‌زمان حکومت می‌کردند که در اکثر کتاب‌های تاریخ ژاپن فقط امپراتوران شمال را به‌شمار آورده‌اند. در پایان این دوره در سال ۱۳۹۲ ناآرامی‌ها و جنگ‌های داخلی به پایان رسید و حکومت‌های محلی به حکومت مرکزی مقتدری مبدل شدند. در قرن چهاردهم میلادی، چین که مدت‌ها در زیر سلطهٔ مغول بود توانست مغول‌ها را به طرف شمال چین رانده و در سال ۱۳۹۸ دودمان مینگ را تشکیل دهد. پس از آن در سال ۱۴۰۴ رابطه تجاری ژاپن با چین آغاز شد. این رابطه تجاری بین چین و ژاپن در دورهٔ موروماچی به نام "تجارت کانگو" شهرت دارد. این رابطه تجاری سبب نفوذ فرهنگ چین در ژاپن شد. غرب اروپا
کشورهای دیگر هم عمدتاً بخشی از «اروپای غربی» محسوب می‌شدند. آن‌ها با هم پیمان ناتو و اتحادیه اروپا و رقیب آن یعنی «انجمن تجارت آزاد اروپا» را تشکیل دادند. تقریباً همه کشورهای «اروپای غربی» پس از جنگ جهانی دوم طی طرح مارشال از ایالات متحده کمک اقتصادی دریافت کردند. در سال ۱۹۸۹ میلادی با برچیده شدن "دیوار آهنین" نظم جهان دچار تغییرات اساسی شد. جمهوری فدرال آلمان به صورت مصالحه آمیز جمهوری دموکراتیک آلمان (آلمان شرقی) را به خود جذب کرد و اتحاد این دو بخش کشور واحد آلمان را تشکیل داد. پیمان ورشو و کامه‌کان منحل شدند و تعدادی از کشورهای بلوک شرق ازجمله لیتوانی، استونی، لتونی، و اوکراین استقلال خود را از اتحاد شوروی اعلام کردند. بسیاری از این کشورها عضو اتحادیه اروپا شدند و برخی نیز به عضویت پیمان ناتو درآمدند.