چه کتابهایی با ادبیات سانسکریت نوشته شده است؟
ادبیات هند
آثار نخستین ادب هند، بیشتر شفاهی بوده‌اند و سینه به سینه منتقل می‌شده‌اند. ادبیات سانسکریت با پیدایش ریگ ودا مجموعه‌ای از سرودهای مقدس هندوان در ۱۵۰۰–۱۲۰۰ پیش از میلاد آغاز می‌شود. به نظر می‌رسد حماسه‌های رامایانا و مهاباراتا در زبان سانسکریت، پایان هزاره اول پیش از میلاد نوشته شده باشند. نمونه‌هایی از آثار ادبی نیز در زبان‌های «کانادا» و تلوگو مربوط به سده‌های پنجم و یازدهم پیدا شده‌است. پس از آن، آثار دیگری در زبان‌های مرهتی و بنگالی و فارسی و اردو و دیگر زبان‌های هندی تولید شده‌است.
ادبیات ایرانی باستان
در اوستای مکتوب دوره ساسانی که به صورت سه کتاب بزرگ تدوین شده و هر یک شامل هفت نَسک (بخش) بود، آگاهی بیشتری دربارهٔ این مطالب وجود داشت. خلاصه‌ای از این بیست و یک نَسک در کتاب هشتم و نهم دینکرد و خلاصه‌ای از تاریخ اساطیری ایران در کتاب هفتم دینکرد به زبان فارسی میانه آمده‌است. از مطالب دینکرد چنین برمی آید که دامدادنسک و چهردادنسک و سودگر نسک از اوستای کهن اختصاص به مسایل آفرینش، رستاخیز و کارنامه پهلوان‌های ملی داشته‌است. فهرستی از نام‌های همه پادشاهان پیشدادی و کیانی به همان ترتیبی که بعدها در منابع اسلامی ظاهر می‌شوند در چهردادنسک وجود داشته که خلاصه آن در دینکرد (کتاب هشتم) آمده‌است. دختری که با آتش بازی کرد
دختری که با آتش بازی کرد نام دومین رمان از سری سه‌گانه هزاره نوشته روزنامه‌نگار سوئدی استیگ لارسن است. این رمان در سال ۲۰۰۶ در سوئد منتشر گردید و نسخه انگلیسی آن در ژانویه ۲۰۰۹ منتشر شده و بلافاصله به پرفروشترین کتاب در انگلستان تبدیل شد. این قسمت نیز دارای بسیاری از شخصیت‌هایی که در دختری با خالکوبی اژدها حضور داشتند، می‌باشد که از بین آن‌ها می‌توان به دو شخصیت اصلی لیزبث سلندر یک هکر زبردست اما دارای مشکلات اجتماعی و میکائیل بلومکویست یک محقق روزنامه‌نگار و ویراستار مجله‌ای به نام هزاره، اشاره کرد. بهگود گیتا
باگاوادگیتا که در اصل به زبان سانسکریت بوده بارها به زبان‌های گوناگون ترجمه شده‌است. ترجمه‌های مختلفی نیز به فارسی از این کتاب وجود دارد که نخستین آن‌ها توسط «داراشکوه» در سده ۱۳، به عنوان فصلی از مهابهاراتا، انجام شده‌است. علی‌اصغر شعردوست
انتشار صدها عنوان کتاب به زبان ترکی آذری در حوزه‌های معارف دینی، تاریخ اسلام و فرهنگ ایرانی به زبان‌های ترکی آذری و روسی برای مخاطبین کشورهای CIS و جمهوری آذربایجان و همچنین بیش از یکصد و هفتاد عنوان اثر از آثار حوزه تمدن ایرانی اعم از نظم، نثر و ادبیات داستانی از نویسندگان کشورهای مشترک‌المنافع با مدیریت و مقدمه دکتر شعردوست و با کوشش های عالمان و محققانی چون امین صدیقی و قهرمان سلیمانی و اصغرفردی و میرزا شکورزاده و...منتشر شده‌است که بخش عمدهٔ آن‌ها به آثار مربوط به فرهنگ و تمدن تاجیکان اختصاص دارد. از جملهٔ آن‌ها به تألیف و انتشار کتاب «چشم‌انداز شعر امروز تاجیکستان» به دو خط نیاکان و سریلیک باید اشاره کرد که به عنوان کتاب برگزیده اتفاق نویسندگان تاجیکستان مورد نقد و بررسی مطبوعات تاجیکستان قرار گرفت و منتقدین تاجیک این اثر را در نوع خود اولین اعلام کردند. همچنین کتاب ادبیات نوین تاجیکستان که با دو الفبای فارسی و سیریلیک از سوی انتشارات علمی – فرهنگی منتشر شده و به عنوان کتاب درسی دوره‌های کارشناسی ارشد و دکتری در تاجیکستان تدریس می‌شود. سانسکریت ودایی
سانسکریت ودایی یکی از زبان‌های باستانی هندوآریایی است. این زبان شکلی کهن‌تر از زبان سانسکریت است و یکی از فرزندان نخستین زبان نیاهندوایرانی می‌باشد. سانسکریت ودایی پیوند نزدیکی با زبان اوستایی و دیگر زبان‌های ایرانی باستان دارد. همچنین این زبان کهن‌ترین زبان هندوایرانیای‌ است که شواهدی دال بروجودش به دست رسیده‌است. ادبیات ایرانی میانه
اصطلاحات به کار رفته به خوبی نشان می‌دهد که این آثار به‌دست آمده پیشتر از اصل سنسکریت یا چینی به سغدی ترجمه شده‌است و تعیین هویت و تطبیق بسیاری از آن‌ها با اصل، تا کنون انجام گرفته‌است. بسیاری از این آثار به شیوه سوتره‌های هندی نوشته شده‌است و بعضی نیز ترجمه‌های جاتَکَه‌ها (داستان زندگی بودا) و اودانه‌ها (مقوله‌ای از داستان‌های روایی هند) هستند. بوف کور
بوف کور شناخته‌شده‌ترین اثر صادق هدایت نویسنده معاصر ایرانی، رمانی کوتاه و از نخستین نثرهای داستانی ادبیات ایران در سدهٔ ۲۰ میلادی است. این رمان به سبک فراواقع نوشته شده و تک‌گویی یک راوی است که دچار تَوَهُم و پندارهای روانی است. کتاب "بوف کور" تاکنون، در هفتاد کشور، از فارسی به ۳۲ زبان زنده از جمله انگلیسی، فرانسه، آلمانی و عربی ترجمه شده‌است. آلن گینزبرگ
دیگر کتاب شعر او یعنی زوزه نیز با ترجمه «مهرداد فلاح» و «فريد قدمی» در دسترس علاقه مندها قرار دارد. همچنین کتاب «سوخته از نسل معصومیت» گزیده اشعار شاعران نسل بیت با گردآوری و ترجمه علیرضا بهنام به فارسی منتشر شده است. کتاب «شعر عصیان» پژوهشی درباره آلن گینزبرگ و دیگر شاعران مطرح آمریکایی انجام شده است. این کتاب را علی‌اصغر بهرامی ‌در نشر نی به فارسی منتشر کرده است. مهدی غبرایی
در سال ۱۳۹۵، اعلام شد مهدی غبرایی رمان‌های «خاکستر و خاک» و «هزارخانه خواب و اختناق» از عتیق رحیمی را از زبان انگلیسی به فارسی ترجمه کرده و قرار است از سوی انتشارات ثالث منتشر شوند. این رمان‌ها در اصل به زبان فارسی نوشته شده و پیشتر از سوی انتشارات خاوران در پاریس و انتشارات ورجاوند در ایران منتشر شده بودند. غبرایی دلیل ترجمهٔ خود را «فهمیده نشدن مفاهیم فارسی دری در ایران» اعلام کرد. مدیر انتشارات خاوران با اعتراض به این مسئله اعلام کرد اگر این ترجمه‌ها جمع‌آوری نشود، نسخه اصلی و بدون سانسور این کتاب‌ها را به‌طور مجانی در اینترنت منتشر خواهد کرد. مهاباراتا
در حدود چهارپنجم مهابهاراتا مربوط به داستان‌ها و رویدادهای کهن است که سرچشمهٔ برخی از آثار معروف سانسکریت مانند بهگود گیتا، شاکونتالا، نلادمنیتی، و امثال اینها که شهرت جهانی دارند گشته و الهام‌بخش شعرا و نویسندگان بعدی قرار گرفته‌است. عقیدهٔ هندوان دربارهٔ این حماسه اینست که چیزی در دنیا نیست که در این کتاب نباشد و چیزی در این کتاب نیست که در دنیا وجود ندارد. پراکریت ماگدهی
پراکریت ماگدهی (Māgadhī) زبان هند و آریایی بوده که جایگزین سانسکریت ودایی پیشین در بخش‌هایی از شبه قاره‌های هند شد. این زبان در آسام، اودیشا، بنگال، بیهار و اوتار پرادش امروزی سخنگو داشته‌است و در بعضی از درامها برای نمایش گفتگوهای بومی در درام‌های پراکریت استفاده می‌شود. باور بر این است که این زبان شخصیتهای مهم مذهبی گاوتاما بودا و ماهاویرا بوده‌است و همچنین زبان دربارهای ماگدها mahajanapada و امپراتوری مائوریا بود. برخی از ویرایش‌های اشوکا در آن سروده شده‌است. مقدمات زبان سنسکریت (کتاب)
با وجود این، پیکرۀ اصلی هندوآریاییان در فاصلۀ سالهای ۱۷۰۰ و ۱۲۰۰ پیش از میلاد با گذر از رشته کوههای هندوکش، در شمال افغانستان کنونی، نخست به شمال غرب هند گام نهاد و سپس به تدریج مناطق شرقی و جنوبی شبه‌قارّه را نیز به تصرف خود درآورد. زبانهای هندو آریایی، مانند زبانهای ایرانی، از سه دورۀ باستان، میانه و نو گذر کرده‌اند. سنسکریت از زبانهای هند باستان است. امروزه زبان سانسکریت در مدارس دینی هندوان و تقریباً در همه دانشگاههای معتبر جهان در بخشهای هندشناسی هند و اروپا تدریس می‌شود. گاتاها
در حدود سدهٔ ۲۰ میلادی دانشمندان و خاورشناسانی چون جیمز دارمستتر به واسطه ترجمه‌های پهلوی و کریستیان بارتلمه، هلموت هوباخ و اسنلی آیسلر بواسطه شباهت با زبان ودایی به ترجمه پرداخته‌اند. در سده ۱۸ میلادی پژوهشگر فرانسوی «انکتیل دوپرون» با بهره‌گیری از زبان سانسکریت که ریگ‌ودا (اشعار و سرودهای مذهبی هندو) با آن نوشته شده، کلید زبان اوستا و سرانجام گاتاها را پیدا نمود و راه بر ترجمه آن گشوده شد. تأثیرات زبان فارسی بر زبان اردو
سید احمد دهلوی، یک فرهنگ‌نویس از قرن ۱۹ که "فرهنگ اشرفیه" اردو را نوشته‌است، برآورد کرده‌است که ۷۵ درصد از واژگان و در حدود ۹۹٪ از فعل‌های اردو ریشه در سانسکریت و پراکریت دارند. حدود ۲۵٪ تا ۳۰٪از واژگان اردو از فارسی و به میزان کمتری عربی از طریق فارسی، وام گرفته شده‌اند. افروز تاج، زبان‌شناس دانشگاه کارولینای شمالی در چپل هیل، در آماری نسبت وام‌واژگان فارسی به واژگان بومی سانسکریت در اردوی ادبی ۱ به ۳ برآورد کرده‌است. طبق برآوردی دیگر ۶۰٪ از واژگان زبان اردو از فارسی گرفته شده‌است. کلادیو ماگریس
شناخته شده‌ترین آثار این نویسنده عبارتند از «عوالم صغیر» و «دانوب» (۱۹۸۶) که بخش‌هایی از تاریخ اروپا را در بستر رودخانه دانوب به تصویر کشیده است.رمان دریایی دیگر با ترجمه مریم سپهری توسط انتشارات فرهنگ آرش از این نویسنده تا امروز به زبان فارسی ترجمه و منتشر شده است زبان سانسکریت
از ۱۹۴۷ یک برنامه رادیوی ملی به نام رادیوی همه هند پخش می‌شود. کانال تلوزیون ملی دی دی ساعت ۶:۵۵ خبر روزانه به سانسکریت پخش می کند. این برنامه ها از طریق اینترنت هم در دسترس هستند. لئو اشتراوس
اشتراوس ۱۵ کتاب نوشته‌است که سه کتاب اول به آلمانی و بقیه به انگلیسی هستند. در میان آثار او سه کتاب «حق طبیعی و تاریخ»، «شهر و انسان» و «اندیشه‌هایی در باب ماکیاولی» را می‌توان کتاب‌های آموزه‌محور او معرفی کرد؛ یعنی با فهم آن‌ها می‌توان کلیت نظریات اشتراوس را دریافت. شاکتی‌پرستی
شاکتی‌پرستی، در طول تاریخ وجود خویش، الهام‌بخش شماری از بزرگترین و برجسته‌ترین آثار ادبیات سانسکریت و فلسفه هندو بوده‌است، و این الهام بخشی و تأثیرگذاری، تا به امروز همچنان شدت خویش را حفظ کرده و در تداوم نفوذ و محبوبیت آیین هندو ایفای نقش نموده‌است. شاکتی‌پرستی در سرتاسر شبه قاره هند و فراتر از آن، در اشکال بیشماری مورد توجه و تمرین قرار گرفته‌است. از جمله هر دو گروه مکاتب تانتری و غیر تانتری، به نوعی از آن تاثیر پذیرفته‌اند. این دو هریک جزو بزرگترین و قابل توجه‌ترین مدارس سریکولا (عنوان ادبی مربوط به خاندان سری)، که در جنوب هند، پرقدرتترین محسوب می‌شود و نیز کالیکولا (خاندان کالی)، که در شمال و شرق هند، غلبه دارد، می‌باشند. زبان سانسکریت
سانسکریت یا سَنسکریت (saṃskṛtam संस्कृतम्) زبان باستانی مردم هندوستان و زبان دینی مذاهب هندوییسم، بودیسم و جاینیسم می‌باشد که از دیدگاه زبان‌شناسی با زبان پارسی باستان ، هم‌ریشه است و زبان سانسکریت؛ از خانوادهٔ زبان‌های هندواروپایی به‌حساب می‌آید. نسک ارجمند وداها به این زبان است. در دورهٔ نوین دانش سانسکریت کمک بسیاری به خوانش نبشته‌های این دو زبان باستانی کرده‌است. سانسکریت یکی از زبانهای رسمی ایالت اوتاراکند هند است. ویکی‌پدیا نسخه سانسکریت دارد که در سال ۲۰۰۳ راه‌اندازی شده است. سراج‌الدین بناگر
از کتاب‌های بناگر به زبان فارسی می‌توان به مجموعه سه جلدی خرس، زنی با چمدان آبی و صخره، که منتخبی است از داستان‌های او در سال‌های مابین ۱۳۶۵ تا ۱۳۸۰، شامل پنجاه داستان کوتاه و مجموعه چهار جلدی مغازه سمساری،گل میخ،شندره پندره‌ها و کلاس نیمه آبان که هشتاد و هفت داستان کوتاه نوشته شده در دهه هشتاد را در برمیگیرد، اشاره کرد. ادبیات اسپرانتو
اسپرانتو به لحاظ قدرت و غنای ادبی و علمی خود، در ترجمهٔ وفادار و نزدیک به اصل آثار گوناگون از توانائی ویژه‌ای برخوردار است. ترجمهٔ هزاران اثر ادبی و علمی مشهور جهان به زبان اسپرانتو - از جمله آثار حافظ، خیام، شکسپیر، گوته، تالکین، و … - اثباتی قانع‌کننده بر این امر است. جدای از ادبیات ترجمه‌ای، اسپرانتو از ادبیات اصیل خود نیز بهره‌مند است. وجود هزاران شعر و کتاب ادبی و علمی که توسط نویسندگان اسپرانتوزبان در سراسر جهان نوشته و منتشر شده‌است، به خوبی گویای این پدیدهٔ جالب است. به عنوان مثال، ویلیام الد که نویسنده و شاعر توانایی در زبان اسپرانتو است، تاکنون چندین بار نامزد دریافت جایزهٔ ادبی نوبل شده‌است. زبان سانسکریت
سانسکریت زبان مقدس سنت‌های متفاوت هندو، بودایی و جین است. و هنگام عبادت در معبد های هندو بودیسم نوار و مهایانا و بودیسم تبتی مورد استفاده قرار می گیرد. استیون فرای
فرای علاوه بر کار در تلویزیون، نویسنده ای پرکار بوده و در روزنامه‌ها و مجلات مختلف مشارکت داشته و چهار رمان و سه زندگینامه "موآب ظرفشویی من است"، "تواریخ سرخ کن" و "بیشتر احمق من" را نوشته‌است. او همچنین به دلیل فعالیت در زمینه صداگذاری معروف است. او هر هفت رمان "هری پاتر" را برای ضبط کتاب‌های صوتی انگلستان خواند، داستان بازی‌های ویدئویی "بزرگ‌سیاره کوچک" و "پرندگان فولادی(Birds of Steel)" را روایت کرد و صدای خود را به مجموعه ای متحرک از توضیحات قوانین کریکت وام داد، وی همچنین مجموعه ای از انیمیشن‌ها دربارهٔ انسان‌گرایی سکولار را برای انجمن انسان‌گرای بریتانیایی روایت کرد. مقدمات زبان سنسکریت (کتاب)
این کتاب به چهار بخش تقسیم شده است. دروس پایه، نکات دستوری، متنهای برگزیده و واژه‌نامه. زبان سنسکریت نزدیکترین زبان به زبانهای ایران باستان (اوستایی و فارسی باستان) است و فراگیری آن زمینۀ مستحکمی برای فراگیری زبانهای ایرانی باستان فراهم خواهد آورد. در پیش‌گفتار کتاب حاضر آمده است:سَنسکریت نامی است که هندیان باستان برای زبان کهن خویش برگزیده بودند. زبان سنسکریت یکی از مهمترین اعضای شاخۀ زبانهای آریایی است. زبانهای آریایی شاخه‌ای بسیار مهم از خانوادۀ هندواروپایی را تشکیل می‌دهد. هزار و یک شب
کتاب هزار و یک شب به سه نسخه تقسیم می‌شود: نسخه هندی که پیش از دوره هخامنشی به زبان سانسکریت نوشته شده، نسخه ایرانی که ترجمه‌ای از نسخه سانسکریت به فارسی باستان می‌باشد و نسخه عربی که در دوران هارون الرشید از زبان پهلوی به عربی ترجمه شده. می‌توان گفت در تمام ترجمه‌ها تعدادی داستان جدید به آن اضافه شده‌است. ترجمه
در مراکز علمی عصر ساسانیان، مانند سلوکیه، تیسفون، و گندی‌شاپور آثار فراوانی از زبان‌های گوناگون متداول در آن روزگار همچون سانسکریت، یونانی، لاتینی، و سریانی به پهلوی ترجمه می‌شد. نخستین ترجمهٔ دوران ساسانیان را مربوط به عصر خسرو اول انوشیروان می‌دانند. از نامدارترین آثاری که در این دوره ترجمه شد، باید به ترجمهٔ پنچه تنتره یا کلیله و دمنه از سانسکریت به فارسی پهلوی اشاره کرد. آذرمیدخت صفوی
از این باب دکتر فتح‌الله مجتبایی که کتاب نحو هندی و عربی را نوشته است، ثابت کرده که نحو عربی متأثر از نحو سانسکریت است و ابوریحان کتاب‌های زیادی را از زبان سانسکریت به عربی ترجمه کرده‌است. زبان سانسکریت
"زبان سانسکریت" تا قرن هجدهم ناشناخته بود در این زمان استعمارگران انگلیسی که در هند به‌سر می‌بردند در منطقه گجرات و رود سند متوجه شدند که تشابه آوایی و واژگان بین زبان این منطقه با زبان‌های اروپایی وجود دارد و در این خصوص بیشتر تحقیق کردند و اعلام کردند که سانسکریت زبانی کهن و خواهر زبان‌های آرین است. بعدها معلوم شد که واژگانی از این زبان در همهٔ زبان‌های شبه‌قاره وجود دارد و با زبان پارسی باستان مشابهت‌هایی وجود دارد؛ مثلاً واژگانی مانند: آواز - خاکی - خیمه -دروازه - درست - درگاه - دربار - دستور - دل - دلیر- پنج اب - روز - روزنامه - رهنامه - روغن - زور - سرخ - شاه - پادشاه - شکر - شمشیر- کمر- بازو- شوروا- صوفی - درویش - جشن - فرمان - فرار- گرم - میر - مهربان - ناودان - نماز (نمزته) - نمک - نیک - واپس - جوان- آهو - ابرو - استر - انبه - بازو (بهو) -ایزد- بور - بهره - پاره - پا - لنگ - پنج - پند - تار - جمشید- خاموش - چرم - چلو - داس - دختر - خوب - رام - رنگ - دیبا - دود (عود) -زار- ستون - شترنگ - شرتا (باد)- سومه نات- شالی - طاووس - فلفل- کافور - کر - کف - گاری - گرگ - لیمو - ماهی - مرد - زن - مزد - مست - نه - مه - به به (بهجه) ماست - ماه - میدان - میان - میز - نارگیل - ناو - نیلوفر - هزار - نمد - هفت - هشت - هسته - یاسمن/جاسمین/- یوغ/یوگ -، تارا (ستاره)- مهرو… با اختلافاتی در آوا، در بیشتر زبان‌ها وجود دارد. در هند زبان سانسکریت بیشتر به خط برهمی نوشته می‌شد، اما امروزه زبان سانسکریت به خط دیواناگری نوشته می‌شود که خط رسمی زبان هندی است. دولت هند اخیراً توجه مهمی به رسمی کردن این زبان در تمام هندوستان نشان داده‌است. البته این توجه دولت ناریندرا مودی و خانم اسمرتی ایرانی وزیر علوم و منابع انسانی با واکنش‌های منفی نیز روبرو شده‌است. محمد داراشکوه
کتاب‌های داراشکوه عبارت‌اند از: مجمع البحرین، سفینة الاولیاء، سکینة الاولیاء، حسنات العارفین و رساله حق‌ نما. او علاوه بر این‌ها دیوان شعری به نام «اکسیر اعظم» نیز دارد. داراشکوه به زبان قدیم هند (سانسکریت) آشنا بوده ‌است و از زبان سانسکریت کتاب «اوپانیشاد» را به نام «سرالاسرار» یا «سرّ اکبر» به فارسی ترجمه کرده‌است. ترجمه دو کتاب دیگر هندوان نیز به داراشکوه نسبت داده شده است، یکی جوگ بشست و دیگری بهگود گیتا. او در اشعار، خود را «قادری» خوانده و این کلمه تخلص او است. کتاب «سرالاسرار» او تاثیر انکارناپذیری بر آرتور شوپنهاور در نوشتن کتاب مشهورش جهان همچون اراده و تصور بر جا گذاشته است زبان سانسکریت
ارمنستان زبان سانسکریت
از استقلال هند در ۱۹۴۷ میلادی بیش از ۳،۰۰۰ اثر چاپ شده است. آکادمی ساهیتیا از سال ۱۹۶۷ هر سال یک جایزه به خلاقانه ترین اثر سانسکریت اهدا کرده است. زبان سانسکریت
پاکستان ادبیات سغدی
نوشته‌های سعدی مسیحی بیشتر در بولاییق در شمال تورفان کشف گردیده است. این آثار بیشتر از سُریانی (زبان دینی مسیحی‌های نسطوری آسیای میانه) ترجمه شده‌است و در مواردی، متن سغدی همراه متن سریانی است. در مواردی نیز متن از زبان پارتی و احتمالاً از فارسی میانه مانوی ترجمه شده‌است. متون سغدی مسیحی شامل ترجمه بخش‌هایی از کتاب مقدس (دانیال، متی، لوقا و یوحنا)، اعمال قدیسان (مانند بارشبا و جرجیس/جرج قدیس)، مقاتل یا اعمال شهدای مسیحی (مانند اعمال پیثیون معاصر یزدگرد دوم ساسانی که در آن شرح داده شده‌است که چگونه وی توانسته است دختری به نان اناهید و پدرش آدُرهرمزد را که موبد بوده، مسیحی کند و سرانجام هر سه شهید شده‌اند؛ شهدای زمان شاپور دوم)، موعظه‌ها و تفسیرها، مزامیر، مجموعه‌ای از چیستان‌ها و غیره است. آثار سغدی مسیحی به گونه‌ای از خط سریانی سطرنجیلی نوشته شده‌است. مسیحی‌های سغدی‌زبان گاه آثار خود را به خط سغدی نیز نوشته‌اند. شاهنشاه
در تاریخ هند، زبان سانسکریت کلمات زبان مانند " Chakravarti " , " Rajadhiraja " و " Maharadhiraja " از جمله اصطلاحاتی هستند که برای به کار بردن عنوان «شاه شاهان» مورد استفاده قرار گرفت. کرمانجی
در دوران معاصر با سیل مهاجرت پناهندگان از ترکیه و دیگر کشورها به شمال اروپا بسیاری از کرمانجی‌زبانان نیز به اسکاندیناوی پناهنده شدند. شاعران و نویسندگان پناهنده در ابتدا آثار خود را برای چاپ به نشریاتی می‌سپردند که توسط انتشارات کردی در سوئد چاپ می‌شوند. مقامات سوئد، با توجه به سیاستی که در قبال جوامع مهاجر کشورشان دارند، به جمعیت پناهندگان کرد نیز بودجه قابل توجهی برای چاپ و نشر آثارشان اختصاص داده‌اند. از اواخر دهه ۷۰، ده‌ها مجله و نشریه و همچنین تعدادی کتاب کودکان، کتاب‌های آموزش الفبا و ترجمه آثار تاریخی در مورد کردها به کرمانجی با خط لاتین به چاپ رسید. آفرینش آثار ادبی نیز ترغیب شد و امین بوز ارسلان داستان‌هایی برای کودکان نوشت و روژان بادناس مجموعه شعری به چاپ رساند. محمود اوزون نیز دو رمان در سبک واقع‌گرایی منتشر کرد. در طی ۱۰ سال ۲۰۰ عنوان کتاب به کرمانجی و سورانی و زازا به چاپ رسیده‌است. زبان انگلیسی
زبان انگلیسی دارای بیشترین کتاب‌های چاپ شده در جهان است که هرساله توسط ایالات متحده و بریتانیا منتشر می‌شوند. ایالات متحده هرساله بیشترین تعداد کتاب‌های چاپ‌شده را در جهان دارد که اکثر آن‌ها به زبان انگلیسی نوشته شده‌اند. همچنین هابیت (رمان)، هری پاتر و سنگ جادو و ارباب حلقه‌ها (کتاب)، پرفروش‌ترین کتاب‌های تاریخ محسوب می‌شوند که به زبان انگلیسی نوشته شده‌اند. سنگ‌نوشته‌های هخامنشیان
کتیبه سه زبانه خشایارشا در نزدیکی دریاچه وان ترکیه، بر فراز صخره‌ای و در ارتفاع ۲۰ متری از سطح زمین و در نزدیکی یک قلعه واقع شده‌است. این کتیبه در اصل توسط داریوش بزرگ آماده‌سازی شده‌است اما به دلائلی تکمیل نشده و خالی رها شده‌است، اما خشایارشا پسر داریوش بزرگ، در دوران زمامداری خود آن را به سه زبان پارسی باستان، بابلی و عیلامی تکمیل کرده و به یادگار گذاشته‌است. این کتیبه ۲۷ سطر و ۳ ستون دارد و از چپ به راست، به سه زبان پارسی باستان، بابلی و عیلامی نوشته شده‌است. این کتیبه به همراه یادمان‌های سوئز، تنها کتیبه شاهنشاهی هخامنشی است که در خارج از مرزهای کنونی ایران قرار دارد. استیگ لارسن
کارل استیگ-ارلاند لارسن روزنامه‌نگار و نویسنده فقید سوئدی بود وی خالق سه‌گانه هزاره است که در چند سال گذشته همواره یکی از پرفروش‌ترین کتاب‌ها در سطح جهان بوده‌است. او در سال ۲۰۰۴ به‌طور اتفاقی بر اثر ایست قلبی جان خود را از دست داد. وی در سال ۲۰۰۸ بعد از خالد حسینی نویسنده افغان به عنوان دومین نویسنده پرفروش در سطح دنیا معرفی شد. کتاب سه‌گانه هزاره که پس از مرگ وی منتشر شد تا دسامبر ۲۰۱۱ به ۵۰ زبان دنیا ترجمه شده و بیش از ۶۵ میلیون نسخه آن فروش رفت. جلد نخست این مجموعه با عنوان «دختری با خالکوبی اژدها» از سوی هالیوود نیز دستمایه اقتباس سینمایی قرار گرفت. ادوارد بایلز کاول
ادوارد بایلز کاول (Edward Byles Cowell) (زادهٔ ۲۳ ژانویهٔ ۱۸۲۶ - درگذشتهٔ ۹ فوریه ۱۹۰۳)، یکی از مترجمان بنام اشعار فارسی و اولین استاد زبان سانسکریت در دانشگاه کمبریج بود. کاول کسی بود که ادوارد فیتزجرالد (برگردانندهٔ بنام رباعیات خیام) را با اشعار خیام آشنا کرد. کتاب‌سوزی در ایران
دانشنامه کتابخانه و دانش اطلاعات می‌نویسد: «به گفته ابن ندیم، نویسنده الفهرست، که در حدود سال ۹۸۷ میلادی نوشته شده؛ در قصر آپادانا در تخت جمشید نوشته‌هایی به صورت لوح‌های چوبی، سنگ و خاک رس در موضوعات متعدد وجود داشت. تعداد بسیاری از این الواح به وسیله اسکندر مقدونی(۳۳۳ پیش از میلاد) نابود شد یا به کتابخانه اسکندریه فرستاده شد. کشف سی هزار لوحه از گل رس در سال ۱۹۳۴ میلادی در زیر زمین ویرانه‌های کاخ آپادانا در تخت جمشید این گفته را تأیید می‌کند. باستانشناسان این بخش را خزانه تخت جمشید یا کتابخانه استخر نامیده‌اند. اسکندر همین‌طور ۲۰۰۰۰ چرم گاوی را که اوستا بر روی آنها نوشته شده بود سوزاند. به ما گفته شده که این کتابها در بایگانی تخت جمشید نگهداری می‌شدند و زمانی که اسکندر آن قصر را به آتش کشید این کتابها هم از میان رفتند.» سوفی، کنتس دو سگور
کنتس دو سگور امروزه بیشتر به خاطر رمان «تلخکامیهای سوفی» و خاطرات یک الاغ یا «خاطرات یک خر» شناخته می‌شود. رمان «تلخکامیهای سوفی» را اسماعیل سعادت در ۱۳۴۲ به فارسی ترجمه کرده‌است. رمان خاطرات یک الاغ یا «خاطرات یک خر» برای نخستین بار تحت عنوان «خرنامه» توسط اعتمادالسلطنه در ۱۳۰۶ هجری قمری به روش اقتباس یا ترجمهٔ آزاد به فارسی برگردانده شد و بعدها چند مترجم دیگر نیز آن را دوباره به فارسی منتشر کردند. زبان یونانی
زبان یونانی دارای نقش برجسته‌ای در تاریخ جهان غرب و مسیحیت است. یونانی باستان به علت برخورداری از ادبیات غنی هنوز دوستداران فراوانی دارد. عده زیادی از مردم جهان مایل هستند آثار ارزشمند هومر، سوفکلس و آیسخولوس (آشیل) را به زبانی که این ادبیات در آن پدید آمده، مطالعه کنند. از یونانی همچنین برای واژه‌سازی علمی به ویژه در نجوم، ریاضیات و منطق و فلسفه استفاده می‌شود. عهد جدید، کتاب مقدس مسیحیان، به یونانی کوینه نوشته شده و مطالعات کلاسیک عمدتاً بر پایهٔ دو زبان یونانی و لاتین بنا شده‌است. ادبیات سغدی
آثار غیر دینی سغدی مشتمل بر نوشته‌های روی سکه‌های، اشیاء سیمین، منسوجات، چرم، سفالینه‌ها و سنگ‌های گران‌بها است. قدیمی‌ترین سکه‌های سغدی متعلق به قرن دوم میلادی است و جدیدترین آن‌ها از دوران حکومت غورَک (۷۱۱ تا ۷۳۸ م) فرمانروای سمرقند است که در ناحیه پنجکت (جمهوری تاجیکستان) به دست آمده‌اند. این مجموعه، که شامل پنج نامه کل و چند قطعه ناقص است، در یک برج نگهبانی متعلق به دیوار چین در غرب تون-هوانگ به دست آمده و احتمالاً به اوایل قرن چهارم میلادی تعلق دارد. این اسناد، قدیمی‌ترین آثار مفصل سغدی است و علاوه بر اهمیت زبان‌شناسی، از جهت دربرداشتن اشاره‌هایی به حوادث تاریخی و پی بردن به چگونگی نامه‌نویسی نیز مهم به‌شمار می‌رود. در کاوش‌های مشترک آلمانی-پاکستانی بین سال‌های ۱۹۷۹ تا ۱۹۸۸ در نواحی میان دهکده شاتیال و شهر چیلاس و در هونزا در دره سند علیا (شمال پاکستان) بیش از ۶۷۰ سنگ‌نوشته کوچک به زبان‌های ایرانی میانه کشف گردید که بیشتر آن‌ها کتیبه‌های سغدی است. این کتیبه‌ها، همه از قرن چهارم میلادی هستند و از نظر دربرداشتن نام‌های خاص، مهم به‌شمار می‌روند. این کتیبه، در سال ۱۹۵۶ در غرب بوگوت در مغولستان کشف گردید، بر سه طرف سنگ مزار قائمی نگاشته شده و جمعاً دارای ۲۹ سطر است و در طرف چهارم سنگ کتیبه‌ای به سنسکریت (به خط براهمی) نگاشته شده‌است. این کتیبه مربوط به کوتاه زمانی س از ۵۸۱ میلادی است و از جهت برداشتن اطلاعاتی دربارهٔ تاریخ فرمانروایی ترک‌ها، دارای اهمیت است. در سال ۱۹۶۵، در خرابه‌های افراسیاب در شمال سمرقند کنونی (جمهوری ازبکستان) به همراه نقش و نگاره‌های روی دیوار حدود ۱۰ کتبه سغدی کشف گردید. کتیبه‌ها در شرح نقوش روی دیوارها است. بر یکی از دیوارها یک کتیبه ۱۶ سطری وجود دارد که در آن شرح بار یافتن فرستاده چغانیان به حضور فرمانروای سمرقند به نام وَرهومن آمده است و پس از آن سخن از فرستاده چاچی است، این کتیبه‌ها متعلق به اواخر قرن هفتم و اوایل قرن هشتم میلادی است. کتیبه‌های کوچکی در پنجکت (تاجیکستان) بر روی ظروف سفالین، استخوان و ظروف سنگی به دست آمده است که به اواخر قرن هفتم و اوایل قرن هشتم تعلق دارند. از میان این آثار، یک قطعه سفال نوشته شش سطری از اهمیت بیشتری برخوردار است. این نوشته مشتمل بر فهرست الفبای سغدی، نام کاتب آن (درواسپ) و حاکمی که دستور تهیه آن را داده است (کوَی‌فَرن)، است. هنری راولینسون
راولینسون بر خلاف دوران سختی که در قندهار داشت توانست نیمهٔ نخست سال ۱۸۴۴ را در آرامشی که در اقامتگاه نمایندگی بریتانیا داشت بگذارند و بر مطالعات خود تمرکز کند. چندی بعد گذر نیلز لودویگ وسترگارد مستشرق دانمارکی، که به دلیل تسلط بر ادبیات سانسکریت شهرت یافته بود به بغداد افتاد. او چندین رونوشت از کتیبه‌های موجود در تخت جمشید و نقش رستم را سخاوتمندانه در اختیار راولینسون گذاشت. زبان نیاهندواروپایی
زبان نیا-هندو-اروپایی زبانی فرضی و بازسازی شده به‌صورت گزینشی بر پایه برخی قوانین آواشناسی است. برخی این زبان را همان اوستایی کهن (زبان گاثاها) می‌دانند و سانسکریت کهن سیمای اندکی نوین تر آن شمرده می شود. یکی از نشانه های پسینی بودن این زبان در برابر اوستایی کهن، خود واژه سانسکریت است که برابر با پیراسته، پرداخته، ویراسته، بهبود یافته است. در برابر، تلاش هایی برای بازسازی برخی واژه ها بر پایه خویشاوندی نمونه هایی از این خانواده زبانی روی داده است که همخوانی تاریخی با یکدیگر ندارند. برای نمونه از زبان یونانی با پیشینه نوشتاری ۲۸۰۰ ساله در کنار زبان لاتین با ۲۲۰۰ سال تاریخ بهره گیری شده است. حتی در همین یک نمونه نیز دیده می شود که پژوهشگران و زبانشناسانی که چنین جمعبندی ای نموده اند، هماهنگی و همخوانی تاریخی در فرگشت و دگرگونی واجشناختی ،آوایی و روش واژه سازی این دو زبان را نادیده انگاشته و شکاف زمانی دستکم ششصد ساله را به کناری نهاده و در شمار نیاورده اند که کاستی بزرگی به شمار می آید؛ بدین سان دقت علمی این بازسازی زبانی به پرسش کشیده شده است. نکته دیگر آن است که وامگیری واژگانی هم در این بازسازی نادیده انگاشته شده است. سومین نکته درنظرنگرفتن همپوشانی های زبانی و جهش های قاعده ای است. نکته چهارم آنکه باید یادآوری نمود هیچ زبانی با ضرباهنگ یکنواخت و بی نابهنجاری دست به واژه سازی نمی‌زند. واژگان فرضی نیاهندواروپایی استثنائی ندارند و ازین رو هرگز نمی‌توانند آیینه راست نمای زبان نیای آریاییان هند و ایران و اروپا (نیاهندواروپایی) باشند. ادبیات در ایران
زبان گرجی، که هنوز میان ایرانیان گرجی در گسترهٔ فریدن و دیگر بخش‌های ایران زنده است، نیز پیشینهٔ ادبی گسترده‌ای در ایران دارد. نویسندگان گرجی زمان صفویان، رزمنامه‌ها و سوگنامه‌هایی دربارهٔ زندگی خود پیرامون امپراتوری صفویان نوشتند که بخشی از فرهنگ ادبی گرجی را در بر می‌گیرند. در زمان دودمان باگراتیونیان، که در کنترل فرمانروایی ایرانی بودند، نوشتارهایی هم به گرجی و هم به فارسی فراورده شدند. کهن‌ترین بازماندهٔ ادبی گرجی در ایران، سرودهٔ «سامتسنیرو» («دانشورانه» به گرجی) است، سراییدهٔ یاسه توشی، یک نویسندهٔ گرجی که در نیمهٔ نخست سدهٔ هفدهم میلادی در اصفهان زندگی می‌کرد. از دیگر نویسندگان گرجی آن دوران، تهمورث یکم بود که پادشاهی کاختی را زیر فرمانروایی ایران میان سال‌های ۱۶۰۵ و ۱۶۴۸ میلادی گرداند و چند داستان و بازگفت تاریخی را با وام‌گیری فراوان از ادب فارسی نوشت. پارسادان گرگیجانیدزه، سیاستمدار و تاریخ‌نگار دورهٔ امپراتوری صفوی، نیز نویسندهٔ چند کار ادبی گرجی برجسته در ایران بود، مانند بازنگارش شناخته‌شده‌ای از «شاهنامه» فردوسی به نام «رستمیانی» («داستان‌های رستم» به گرجی) و بازگفتی از تاریخ گرجستان نوشتهٔ دههٔ ۱۶۹۰ میلادی در اصفهان. ادیت نسبیت
تاکنون کتاب‌های «بچه‌های راه‌آهن»، «دنیای جادویی»، «پنج بچه و آن»، «داستان جویندگان گنج» و «ققنوس و قالیچهٔ جادویی»، نوشتهٔ نسبیت به فارسی منتشر شده‌اند. خوش‌نویسی هندی
خوشنویسی هندی ، به خوشنویسی متون سانسکریت و دیگر زبان‌ها و خط‌هایی گفته می‌شود که در هند مرسوم بوده و هست. بیشتر متون خوشنویسی‌شده در هند، متعلق به خوشنویسان ایرانی یا پیروان آنها، متون سانسکریت باستان یا هندوئیسم و متون آیین‌های جین و بوداگرایی است. ادبیات ایرانی میانه
تقریباً همه آثار بودایی از سنسکریت ترجمه شده‌اند که فقط اصل بعضی از آن‌ها در دست است و اصل بسیاری از این آثار را از روی ترجمه‌های تبتی و چینی موجود، که اصل سنسکریت آن‌ها از میان رفته‌است، می‌توان بازشناخت. ترجمه‌ها گاه تحت اللفظی و گاه نسبتاً آزاد است. متون سکایی شامل مطالب مربوط به اصول عقاید، تمثیل‌ها و روایت‌ها، اقرارنامه‌ها و توبه نامه، رساله‌های طبی، یک متن کوچک جغرافیایی، واژه‌نامه‌های چینی-ختنی و یک واژه‌نامه ترکی ختنی است. مفصل‌ترین متن ختنی کتاب زَمبستا به شعر است. داستان هندی رامه و همسرش سیتا، منظومه‌ای حماسی است که از آن تفسیر بودایی شده‌است. در میان اشعار ختنی، نمونه‌هایی از اشعار غنایی و مدیحه نیز وجود دارد. نسخه‌های موجود ختنی در تاریخی میان ۷۰۰ تا ۱۰۰۰ میلادی به خط براهمی (مقتبس از سنسکریت) نوشته شده‌است. کرمانجی
کتاب دیوان مم و زین از برجسته‌ترین آثار ادبی کهن نوشته‌شده به زبان کردی کرمانجی است که با شاهنامه فردوسی و ایلیاد و ادیسه هومر مقایسه می‌شود. بعضی از آثار کهن مردم با اصلیت کرمانجی بنابه اقتضائات هر دوره به زبان‌های دیگری نوشته شده‌اند (عربی، فارسی، ترکی). مثلاً ادریس بدلیسی از مقام‌های دولت عثمانی و با اصلیت کرد، در سال ۱۵۰۱ میلادی، هشت بهشت را به فارسی نوشت که این کتاب نخستین اثر تاریخی در مورد هشت پادشاه عثمانی است. شاهزاده شرف خان فرمان‌روای امیرنشین کرد بتلیس در اواخر سده شانزدهم اثر تاریخی خود را دربارهٔ کردها به فارسی نوشته‌است. ارین مورگنشترن
ارین مورگنشترن (به انگلیسی: Erin Morgenstern، متولد ۸ ژوئیه ۱۹۷۸) هنرمند و نویسندهٔ دو کتاب علمی تخیلی است. کتاب سیرک شبانه (The Night Circus) که در سال ۲۰۱۱ برای اولین بار منتشر شد، اکنون به ده‌ها زبان از جمله فارسی در دسترس است. او همچنین برندهٔ جایزهٔ لوکس برای این اثر خود شد. کتاب دوم او «دریای بی‌ستاره» (The Starless Sea) نیز در سال ۲۰۱۹ منتشر شده‌است. ارین مورگنشترن در شهر مارشفیلد، ماساچوست بزرگ شد و تئاتر و هنر استودیو را در اسمیت کالج نورتهامپتون، ماساچوست تحصیل کرد. او پس از فارغ‌التحصیلی در سال ۲۰۰۰ نویسندگی خود را آغاز کرد. ارین مورگنشترن همچنین در کنار نویسندگی به نقاشی می‌پردازد. چارلز اسکریبنرز سانز
انتشارات پسران چارلز اسکریبنر () یک بنگاه انتشارات آمریکایی است که مقر آن در شهر نیویورک می‌باشد و عمده شهرت این انتشاراتی به واسطه چاپ و نشر آثار نویسندگان مشهور از جمله ارنست همینگوی، اسکات فیتز جرالد، کورت ونه گات، استفن کینگ، رابرت آنسون هاین‌لاین، توماس وولف، جرج سانتایانا و ادیت وارتون می‌باشد، اخیراً چند عنوان از نویسندگان اسکریبنر، جایزه پولیتزر، جایزه کتاب ملی و شایستگی‌های دیگر را به دست آوردند در سال ۱۹۷۸ با زیر مجموعه انجمن ادبی اسکریبنر ادغام شد و پس از آن به نوبه خودش با شرکت انتشاراتی مکمیلن در سال ۱۹۸۴ ادغام شدند، در سال ۱۹۹۴ بنگاه انتشاراتی سایمون اند شوستر با خرید انتشاراتی مکمیلن عملاً به عنوان بنگاه پایه و مادر نامیده شد. خوش‌نویسی هندی
نوشته عربی قطب منار در خط کوفی که با سبد و تاج‌گل تزیین شده نشان‌دهنده تأثیر سنت‌های هندو و جینیسم بر خوشنویسی‌های فارسی و عربی است. از سده شانزدهم میلادی،‌دین سیک‌ها نقش مهمی در تاریخ خوشنویسی هند داشته‌ چون سیک‌ها متون مقدس خود را خوشنویسی می‌کرده‌اند. گورو گرانت صاحب کتاب‌های دین سیک را خوشنویسی کرده و با تذهیب زیبا می‌کرد. نسخه‌ای از شیکشاپاتری که در آکسفورد نگهداری می‌شود نمونه زیبایی از خوشنویسی سانسکریت است. عبدالحسین شریفیان
فعالیت ادبی : عبدالحسین شریفیان یکی از پرکارترین مترجم‌های ایران بوده و در طول شصت سال فعالیت ادبی، بیش از ۵۰ کتاب از آثار معروف جهان را به فارسی برگردانده است. وی از آثار نویسندگان بزرگی چون هرمان هسه، آندره ژید، سامرست موآم و ویلیام فاکنر کتاب‌های متعددی را به فارسی برگردانده است. زبان مالایی
مالایی باستان بسیار تحت تأثیر زبان سانسکریت بود و به الفبای گرانتا نوشته می‌شد. ‏کهن‌ترین نمونه‌های یافت شده از مالایی باستان متعلق به سنگ نوشته‌های کدوکان بوکیت یافته‌شده در سوماترا است و به قرن هفتم میلادی بازمی‌گردد. زبان جاوه‌ای
هنوز هم واژگان سانسکریت بسیار کاربرد دارند. گویشوران امروزی به واژگان جاوه‌ای باستان و سانسکریت "کاوی" (به معنای "ادبی") می‌گوبند؛ اما واژگان "کاوی" از عربی نیز هستند. زبان‌های هلندی و مالایی نیز در آن مؤثر هستند ولی هیچ‌یک در جاوه‌ای به اندازه سانسکریت تأثیرگذار نبوده‌اند. سکوت (رمان)
در سال ۱۳۹۵ برگردان فارسی این کتاب با ترجمهٔ حمیدرضا رفعت‌نژاد توسط فرهنگ نشر نو منتشر شد. اسکورسیزی کارگردان آمریکایی مقدمه ای برای این کتاب نوشته که در ترجمه فوق آورده شده است. اسکورسیزی همانطور که در این یادداشت کوتاه قولش را داده بالاخره فیلمی براساس این داستان ساخت که با نام سکوت در سال 2016 اکران شد. تأثیر زبان فارسی بر زبان‌های دیگر
همانندی‌های فراوان میان زبان اوستا و سانسکریت هم نشانه دیگری از پیوند دیرینهٔ ایران و شبه قاره دارد. در دوران اشکانیان (۲۲۶–۲۴۹ ق. م) این روابط رو به گسترش نهاد تااینکه در زمان ساسانیان (۲۲۶ ق. م - ۶۵۲ م) با وجود ترجمهٔ کتاب‌های مهم هندی مانند «کلیله و دمنه» در عصر انوشیروان، پیوستگی‌های فرهنگی قوت گرفت. نستعلیق
از اوایل سدهٔ نهم هجری به بعد، بیشترین کتابتِ ایرانیان در قالبِ خطِّ نستعلیق بوده است. در این سده، نستعلیق در جایگاهِ نخستِ قلم‌های مُعَلَّق، به قلمِ ادبیِ فارسی‌نویسی به‌ویژه در زمینهٔ شعر تبدیل شد و این در حالی بود که تعلیق هنوز در محدودهٔ نگارشِ اسناد باقی مانده بود. بیشترین کاربردِ نستعلیق در نگارشِ کتاب‌های عادی، ادبی و متن‌های غیرمذهبی است. از ابتدای پیدایش تاکنون به‌ندرت متن‌های عربی مانند قرآن، احادیث یا ادعیه با این خط نوشته شده و اغلب دیوان شاعران و کتاب‌های ادبی با این خط نگارش یافته است. کتیبه‌های فراوانی به خطّ نستعلیق موجود است که زبان فارسی و موضوعی غیرمذهبی دارند؛ اما هرگز جانشین ثُلث و کوفی در کتیبه‌نویسی نشد. نستعلیق در نقش سکه و مُهر و نشان هم به‌کار رفت. گویا روحِ نرم و سیّالِ نستعلیق با لطافتِ ادبیات فارسی تأثیر متقابلی برهم دارند. تنها سه نسخهٔ شناخته‌شدهٔ قدیمی در سراسر جهان از قرآن به خط نستعلیق وجود دارد، هرچند ممکن است برخی از ادعیه و مناجات را به نستعلیق پیدا کرد. در سال ۱۳۸۶ ه‍.ش، دبیرخانهٔ شورای عالیِ اطلاع‌رسانی، فونتِ نستعلیق را با نام «ایران نستعلیق» به‌صورتِ یونیکد و آزاد عرضه کرد. این اقدام برای گسترشِ حضورِ خطِّ فارسی در سطحِ بین‌المللی و نیز نگارشِ کامپیوتری صورت گرفت. عدم همخوانیِ خطّ نستعلیق با محیط‌های تولیدِ متن و تنوعِ نگارش آن، سختی‌های فراوانی برای این هدف در پی دارد که با تلاش‌های انجام‌شده تا حدود زیادی این مشکلات رفع شده‌اند. در این مسیر، همکاریِ رایانه برای برعهده گرفتنِ بارِ تولید با ساختِ ترکیب‌های هنری از سوی کارشناسانِ نستعلیق همراه بوده است. این، نخستین گام برای گسترشِ خطّ نستعلیق در قالبِ فونت بوده که همچنان نیازمند تکمیل و بهبودِ بیشتر است. زبان سانسکریت
واژهٔ سانسکریت از واژهٔ «سامس‌کَرْتَه» (خودساخته) مشتق شده و به معنی خودسازه است. این واژه بعدها معنی «فرهنگی» به خود گرفت و زبان سانکریت (سانسکریت واک) به معنی زبان فرهنگ بالا استفاده شد. به این زبان اصطلاحاً دِوا باگا نیز گفته می‌شود که به معنی «زبان خدایان» است. زبان سانسکریت
ترکیه مظفر بختیار
ترجمه برخی از متون سانسکریت راجع به رامایانا و آتاراواودا و مهاباراتا که با عنوان (برخی از تراجم آثار سانسکریت به فارسی) در: نشریه «معارف اسلامی (سازمان اوقاف)»، فروردین ۱۳۵۰ - شماره ۱۲ به چاپ رسیده‌است، همچنین ایشان به بررسی زبان فارسی در چین نیز پرداخته‌اند که باعنوان مقاله فارسی در چین در مجلهٔ آینده به چاپ رسیده‌است. زبان نیاهندوایرانی
همسانی‌های زبان‌های ایرانی باستان و هندی باستان (سنسکریت) به حدی است که دستور زبان اوستایی با یاری دستور زبان سنسکریت تألیف شد. با کاربرد چند قاعده آواشناس یا واج‌شناسی می‌توان قطعاتی از اوستا را به زبان تقریباً صحیح ودایی یا برعکس برگرداند. این دو زبان به ویژه از نظر واژگان دینی،سیاسی و اجتماعی شباهت بسیاری به هم دارند. ماکس مولر
پژوهش‌های مولر سبب جستجو برای یافتن رابطهٔ میان تکامل زبان با تکامل فرهنگ گردید. یافتن گروه زبان‌های هند و اروپایی سبب‌شد تا همانندی‌های میان فرهنگ‌های یونانی-رومی را بیابند. چند می‌نمود که فرهنگ ودایی هندوستان ریشه و نیای فرهنگ کلاسیک اروپا باشد و پژوهشگران همسانی بنیادی میان زبان‌های اروپایی و آسیایی را بپژوهند تا به زبان ریشه‌ای نخستین دست یابند. چنین می‌نمود که سانسکریت -که زبان وداهاست- نخستین زبان هند و اروپایی باشد. موللر بیشتر زمان خود را صرف آموختن سانسکریت کرد و این کوشش وی را یکی از بزرگترین سانسکریت‌پژوهان تاریخ نمود. مولر بر این باور بود که آموزه‌های ودایی به آیین‌های کفرآمیز اروپایی انجامیده‌است. روابط هند و ژاپن
تبادلات فرهنگی بین دو کشور شباهت‌های بسیاری را در فرهنگ عامیانه آنها ایجاد کرده‌است. فرهنگ عامه مدرن مبتنی بر این فرهنگ عامه مانند کارهای داستانی فانتزی در مانگا و انیمه، گاهی اوقات به خدایان مشترک (دیوا)، شیاطین (آسورا) و مفاهیم فلسفی اشاره دارد. به عنوان مثال الهه هندی ساراسواتی، در ژاپن به بنزایتن معروف است. برهما، معروف به «بونتن» و یاما، معروف به «انما» نیز بخشی از پانتئون بودایی سنتی ژاپن هستند. علاوه بر تأثیر مشترک بودایی بر دو جامعه، شینتوئیسم که یک دین آنیمیسم است، بر خلاف ادیان موجود در بقیه جهان که توحیدی هستند، شبیه رشته‌های آنیمیسم هندوئیسم است. سانسکریت، یک زبان کلاسیک است که در آیین بودا و آیین هندو استفاده می‌شود، هنوز هم توسط برخی از کشیش‌های چینی باستان که به ژاپن مهاجرت کرده‌اند، استفاده می‌شود، و خط Siddhaṃ هنوز هم به رغم اینکه در هند استفاده نشده‌است، نوشته می‌شود. همچنین تصور می‌شود که دروازه‌های متمایز Torii در معابد ژاپن، ممکن است مربوط به دروازه‌های تورانا باشد که در معابد هند استفاده می‌شود. کتاب زمان
از میان آثار مشهور چاپ‌شده در این انتشارات می‌توان به "سنگر و قمقمه‌های خالی"، "شازده احتجاب"، "نون والقلم"، "پابرهنه‌ها"، "کریستین و کید"، "ادبیات چیست؟"، "شب هول"، "فیل در تاریکی"، "بره گمشده راعی"، "ملکوت"، "نمازخانه کوچک من"، "ترس و لرز" (ساعدی)، "درازنای شب"، "به خدا می‌کشم هر کس که کشتم" و "زنده‌پاهاومرده‌پاها"٬ مثل همیشه"٬  سرباز کوچک"٬  گرگها و شاهینها"٬  خودناشناختگی"٬  هزار توی بورخس"٬  ویرانه های مدور"٬  آمریکا زده ها"٬  مثل همیشه"٬  آمارکورد"٬  مدراتوکانتابیله"٬  خدای عقرب" و٬ پرندگان می روند و در پرو می میرند" اشاره کرد. و از میان شعرهای نشر زمان که چاپ شده است میتوان به موارد زیر اشاره کرد : ۱-وقت خوب مصائب ۲-حریق باد نصرت رحمانی  ۳-گریزهای ناگزیر ۴-غزل خون ۵-سد و بازوان ۶-شرقی ها ۷-غزل های ابونواس ۸-سنگ آفتاب  ۹-در انتظار بربرها ۱۰-نبض وطنم را می گیرم ۱۱-شکفتن در مه ۱۲-ابراهیم در آتش ۱۳-فصل های زمستانی ۱۴-آی میقات نشین ۱۵-از خاموشی ۱۶-سیاه مشق ۱۷-باشب٬بازخم٬باگرگ ۱۸-از کهربا و کافور علیرضا ذیحق
علیرضا عطاران (علی آرام) در معرفی نویسنده می‌گوید: «علیرضا ذیحق نویسندهٔ پرتلاشی است که هم به فارسی می‌نویسد و هم به آذری. ضمن این که داستان‌هایی از فارسی به آذری ترجمه کرده‌است. «سعادت‌نامه» مجموعه‌داستان‌هایی از نویسندگان معاصر است. [محمدعلی جمال‌زاده، صادق هدایت، جلال آل احمد، غلامحسین ساعدی، علی اشرف درویشیان ،محمد بهارلو، علی آرام، میترا الیاتی، میترا داور، فرشته نوبخت] که به زبان آذری ترجمه شده‌است و به صورت فایل پی‌دی‌اف منتشر شده‌است. با این که من هیچ شناخت شخصی از علیرضا ذیحق ندارم -آشنایی‌ام با نویسنده فقط از طریق نوشته‌های او است. آن هم آنچه از طریق اینترنت توانستم به آن دسترسی پیدا کنم که بخش بیش‌تر آن را نیز خوانده‌ام- اول بار داستان کوتاه [عید خون] از نویسنده را خواندم. نمی‌خواهم بگویم که این داستان خوبی هست یا نیست. اما بنا به گفتهٔ نویسنده‌ای؛ هر داستانی که در ذهن آدم بنشیند و تا مدتی نتواند فراموش کند؛ می‌تواند معیار خوبی باشد. بهتر است بگویم بیش‌تر شناخت من از نویسنده، همین داستان است که شخصیت اصلی آن همیشه در ذهنم حضور دارد.». بایسنقر پسر شاهرخ
هنرمندان نقاش و خوشنویس و صحاف که در کتابخانه بزرگ شاهی هرات به امر بایسنقر میرزا مشغول به کار بودند، آثار زیادی همچون کتاب‌های شاهنامه، لیلی و مجنون، بوستان و گلستان سعدی را مصور ساختند. مجموع این آثار سبک جدیدی را پدیدآورد که در تاریخ هنر ایران به «مکتب هرات» معروف است. در مکتب هرات تصاویر انسان‌ها به صورت ریز و کوچک ترسیم گشته و مینیاتورها با خطوط ساده و بی‌پیرایه اجرا شده‌اند. زبان‌های هندوآریایی
حدود ۱۵۰۰ سال ق. م عده‌ای از اقوام آریایی، رهسپار سرزمین ایران شدند و آن‌ها نیاکان اقوام ایرانی امروزی هستند. اقوام ایرانی به زبان ایرانی باستان که نیای تمام زبان‌های ایرانی است، صحبت می‌کردند. (ابوالقاسمی، ۱۳۸۳: ۲۰) گروه زبانی هندوآریایی نیز به سه گروه زبانی دیگر: آریایی میتانی، آریایی شمال دریای سیاه و زبان‌های هندی تقسیم‌بندی می‌شود. (Witzel, 2001:54) عده ای دیگر از اقوام آریایی به طرف سرزمین هند حرکت کردند و در آنجا ساکن شدند. اقوام هندی به زبان هندی باستان صحبت می‌کردند. (Bryant,2001:61)کهن‌ترین زبان گروه هندوآریایی، زبان سنسکریت است و کهن‌ترین گونهٔ زبان سنسکریت با توجه به وداها، گونهٔ «ودایی» است که کهن‌ترین بخش آن «ریگ ودا» نام دارد. تاریخ این سروده‌ها، حدود هزار سال قبل از میلاد است که صدها سال به صورت شفاهی و سینه به سینه انتقال یافته‌اند. سانسکریت دارای ادبیات غنی است و از میان آثار ادبی این زبان، دو شاهکار حماسی مهابهاراته و رامایانه معروف هستند. سنسکریت به خطّی به نام دوناگری((Devanāgarī نوشتهمیشود. (MacDonell, 2004: 16) زبان جاوه‌ای
جاوه‌ای واژگانی گوناگون و بسیاری دارد و بسیاری از وام‌واژه‌های آن دارای برابرهای اصیل آسترونزیایی هستند. سانسکریت تأثیر عمیق و ماندگاری بر جاوه‌ای گذاشته‌است. فرهنگ لغت "جاوه‌ای باستان-انگلیسی" شامل تقریباً ۲۵٬۵۰۰ مدخل است که بیش از ۱۲٬۶۰۰ مورد آن از زبان سانسکریت وام گرفته شده‌اند. اگرچه این تعداد واژه سانسکریت در زبان روزمره کاربرد ندارند، اما نشان می‌دهند که وام‌واژه‌های سانسکریت در متون رسمی تا چه حد پذیرفته شده‌است. در یک اثر ادبی معمولی جاوه‌ای باستان، حدود ۲۵٪ از واژگان از سانسکریت است. در بسیاری از نام‌های شخصی جاوه‌ای نیز ریشه‌های سانسکریت را به وضوح قابل تشخیص هستند. زبان سانسکریت
اسپانیا الفبای بین‌المللی نویسه‌گردانی سانسکریت
الفبای بین‌المللی نویسه‌گردانی سانسکریت ( یا به اختصار IAST) شیوه‌ای برای نویسه‌گردانی دبیره‌های براهمایی (که در زبان سانسکریت و زبان‌های هندی مرتبط دیگر از آن‌ها استفاده می‌شود) به صورت لاتین‌نویسی و بدون از دست دادن اطلاعات تلفظی است. این شیوه را ویلیام جونز، چارلز ترولیان، مونیه مونیه-ویلیامز و دیگر محققان و مستشرقان در قرن نوزدهم میلادی پایه گذاردند و بعدها در سپتامبر ۱۸۹۴ در کنفرانس کمیته نویسه‌گردانی زبان‌های شرقی در ژنو استانداردی برای آن تدوین شد. IAST به خواننده اجازه می‌دهد که متون هندو را بدون ابهام و دقیقاً همانگونه که در خط کهن هندی نوشته شده بخواند. به‌دلیل وفاداری این الفبا به خط کهن هندی، این الفبا هنوز بین محققان محبوب است. ادبیات ایرانی میانه
نوشته‌های سعدی مسیحی بیشتر در بولاییق در شمال تورفان کشف گردیده‌است. این آثار بیشتر از سُریانی (زبان دینی مسیحی‌های نسطوری آسیای میانه) ترجمه شده‌است و در مواردی، متن سغدی همراه متن سریانی است. در مواردی نیز متن از زبان پارتی و احتمالاً از فارسی میانه مانوی ترجمه شده‌است. متون سغدی مسیحی شامل ترجمه بخش‌هایی از کتاب مقدس (دانیال، متی، لوقا و یوحنا)، اعمال قدیسان (مانند بارشبا و جرجیس/جرج قدیس)، مقاتل یا اعمال شهدای مسیحی (مانند اعمال پیثیون معاصر یزدگرد دوم ساسانی که در آن شرح داده شده‌است که چگونه وی توانسته‌است دختری به نان اناهید و پدرش آدُرهرمزد را که موبد بوده، مسیحی کند و سرانجام هر سه شهید شده‌اند؛ شهدای زمان شاپور دوم)، موعظه‌ها و تفسیرها، مزامیر، مجموعه‌ای از چیستان‌ها و غیره است. آثار سغدی مسیحی به گونه‌ای از خط سریانی سطرنجیلی نوشته شده‌است. مسیحی‌های سغدی‌زبان گاه آثار خود را به خط سغدی نیز نوشته‌اند. زبان فارسی میانه
آشنایی شاعران و نویسندگان ایران با متون پهلوی و نقل آن‌ها به پارسی تا سده هفتم هم ادامه داشته‌است چنان‌که در همین روزگار شاعری به نام زرتشت بهرام پژدو کتاب ارداویرافنامه را از پهلوی به شعر پارسی برگرداند. این شواهد نشانگر آن است که آشنایی ایرانیان با خط و زبان پهلوی ساسانی با فروپاشی حکومت ساسانی یک‌باره از میان نرفت بلکه تا دیرگاه ادامه داشت. آثاری که از این زبان باقی‌مانده‌اند دو دسته‌اند. آثار کتیبه‌ای و آثار کتابی. این آثار بعضاً با خطوط متفاوت ولی خویشاوند نوشته شده‌اند. آثار فارسی میانه شامل سکه‌نوشته‌های شاهان ساسانی، کتیبه‌ها، آثار مکتوب عصر ساسانی و سه سده نخست هجری و متون مانوی می‌شود که به الفباهای نسبتاً متفاوت نوشته شده‌اند. برخی از آثار کتابی فارسی میانه تاریخی و ادبی هستند اما عمده مطالب را آثار دینی زرتشتی دربر گرفته‌اند. پس از فروپاشی حکومت ساسانی و فتح ایرانشهر بدست مسلمانان حجاز شمار زیادی از آثار زبان پهلوی که در دانشگاه گندی شاپور یا سایر نقاط ایران در دست بود به زبان عربی ترجمه شد. این آثار عمدتاً نسخه اصلی پهلوی آن از میان رفته‌است. داستان‌های هزار و یک شب، سیرالملوک، ادب الکبیر، کلیله و دمنه، سندبادنامه و شماری اثر علمی و تحقیقی از این دسته هستند. از آثار کتابی مهم عصر ساسانی به زبان فارسی میانه که بدست ما رسیده نیز می‌توان به کارنامه اردشیر بابکان، شاپورگان مانی اشاره کرد. عمده متون به جای مانده در قرون نخست اسلامی نوشته شده با این وجود احتمالاً بسیاری از آن‌ها تحریر آثار دوره ساسانی بوده‌اند. از مهم‌ترین آثار متاخر فارسی میانه می‌توان به آثار پرحجمی مانند بندهشن، دین‌کرد، شایست نشایست، گزیده‌های زادسپرم، دادستان دینی و شکندگمانیک وزار اشاره کرد. سعید سعدی (الجزایر)
سعدی نویسنده کتاب‌های متعدد و جزوات است، از جمله اسکویت، که به‌طور کلی تصدیق شده‌است که اولین رمان نوشته شده در بربر است. زبان سانسکریت
ترکمنستان جانی‌بیک اکابر
وی همچنین برخی از اثرها و حکایات نویسندگان خارجی، مانند ایوان تورگنیف، پروسکورین، باشو، ایوو آندریچ، واسیلی شوکشین و غیره را به زبان فارسی به خط سیریلیک ترجمه کرده است. برخی از آثار او نیز به زبان‌های مختلف جهان ترجمه شده‌اند. تورات
تعدادی از کتب تثنیه مقدس که بخشی از سپتاجینت یونانی هستند اما درکتاب مقدس عبری وجود ندارند را آپوکریفا می‌نامند. اغلب پروستان‌های مدرن آپوکریفا را به عنوان کتب مقدس در نظر نمی‌گیرند اگر چه حدود سال ۱۸۲۰ کتب مقدس پروتستان این مطالب را درخود جای داده بودند. با این وجود اغلب مسیحیان (شامل اعضا کلیسای کاتولیک روم، کلیسای ارتدوکس شرق و کلیساهای ارتدوکس خاور) آپوکریفا را بخشی از عهد عتیق می‌دانند. کلیسای کاتولیک روم هفت کتاب از این دسته شامل (کتاب توبیت، کتاب جودیت، مکابیان ۱، مکابیان ۲، خرد سلیمان، کتاب واعظ وکتاب باروخ و همچنین بخش‌هایی ازکتاب استر وکتاب دانیال را جزء عهد عتیق می‌داند. کلیساهای ارتدوکس تعدادی کتاب دیگر مانند مکابیان ۳، زبور ۱۵۱-۱۵۵، اسدراس ۱، اودس، زبور سلیمان و گاهی مکابیان ۴ را در این عهد قرار می‌دهند. در قرآن، چندین بار به تورات و انجیل قسم خورده شده. همجنین در قرآن تورا به عنوان یک کتاب الهی و آسمانی آمده است. در اسلام تورات یک کتاب مقدس حساب می‌شود. زبان سانسکریت
متن‌های این زبان به سالهای ۱۵۰۰–۱۲۰۰ پیش از میلاد مسیح برمی‌گردد. بایسنقر پسر شاهرخ
از این خطاط و هنرمند، قرآنی به خط ثلث جلی مربوط به قرن نهم است که در کتابخانه سلطنتی سابق(موزه کاخ گلستان) موجود بوده‌است. این قرآن در حد کمال و زیبایی با خط ثلث کتابت شده‌است و هر یک از صفحات آن به زر شامل هفت سطر ثلث درشت است که از حیث ترکیب و شکل حروف بسیار جالب است. صفحات این قرآن جدول کشی شده و در بالای هر آیه یک علامت دیده می‌شود. زبان آسی
خط در این زبان هم سرگذشت طولانی ندارد. عنوان شد که در قرون میانه سنگ قبری آسی با الفبای یونانی به‌دست آمد. پس از غلبه روس‌ها در قفقاز الفبای روسی در آنجا گسترش یافت. نخستین کتاب آسی با الفبای سیریلیک در سال ۱۷۹۸ به نام "توضیح المسائل پدر روحانی گای" در مسکو منتشر شد. در ابتدای قرن نوزدهم ایوان یالغوزیژه متون کهن کلیسایی را از گرجی به آسی ترجمه نمود و به خط گرجی با اندکی تغییرات به چاپ رساند. اولین نشریه آسی به نام "ایرون گازت" به سال۱۹۰۶ در ولادی قفقاز به چاپ رسید. در همان دوران ادبیات نوین آسی در روسیه پایه‌گذاری شد. بنیان‌گذار ادب آسی کاستاختاگوروف می‌باشد. تا پیش از فروپاشی اتحاد شوروی دو نشریه روزانه آسی چاپ می‌شد: ۱- راست زیناد (راستی) در شمال و ۲- خورزرین (به‌معنی: خورشید زرین یا آفتاب طلایی یا رنگین‌کمان) که در کل به داستان‌ها و اشعار معاصر اوستی علاقه نشان می‌دهند. داریوش شایگان
وی به وسیلهٔ ژان هربر با استادان هند آشنا شد و سپس به مدت دو سال، به کلاس‌های زبان سانسکریت هانری فرای رفت. در بازگشت به تهران با برهمن ایندوشکر، استاد زبان سانسکریت دانشگاه تهران، آشنا شد. او دو سال و نیم نزد او زبان سانسکریت و ادبیات هند خواند. با تلاش برهمن ایندوشکر، زمانی که می‌خواست ایران را ترک کند، شایگان تدریس سانسکریت در دانشگاه تهران را در ۲۵ سالگی آغاز کرد. در همان زمان به واسطهٔ سید حسین نصر با هانری کوربن آشنا شد و پژوهش گسترده‌ای دربارهٔ فلسفه هندی آغاز کرد که در سال ۱۳۴۶ در قالب کتابی دوجلدی با عنوان "ادیان و مکتب‌های فلسفی هند" منتشر کرد. او پیش از انتشار این کتاب یک دوره «استغراق و مراقبه» را پس از اقامت در ژنو در ایران گذرانده بود. شایگان از سال ۱۳۳۹ تا ۱۳۴۵ پژوهش‌های خود را دربارهٔ فلسفهٔ هند آغاز و با پژوهش تطبیقی دربارهٔ اسلام و هند به پایان رساند. بهاویشایا پورانا
بهاویشایا پورانا یکی از هجده مهاپورانه است. مهاپورانه‌ها از هجده متن دینی هندو است که به زبان سانسکریت نوشته شده است. کریستین و کید
کریستین و کید از ۷ داستان به هم پیوسته تشکیل شده، هر داستان یا فصل کتاب با جمله‌ای از کتاب مقدّس آغاز می‌شود که مبین یک روز از هفت روز آفرینش جهان توسط یهوه است. گلشیری در این رمان دست به تجربه صناعت‌های نگارشی جدید زده و داستان را بر مبنای تکه‌تکه شدن زمان و ماجراها در ذهن راوی ماجرا استوار کرده و پایان داستان را به گونه‌ای آفریده که آن اتفاق مستمری که خواننده به نوعی در حسی از تعلیق انتظارش را داشت، به وقوع می‌پیوندد. خود گلشیری عقیده دارد که کریستین و کید را باید در رده رمان‌های نو فرانسه گذاشت. کسی داستان می‌نویسد، کسی می‌خواهد داستانی را بنویسد و روی تکنیک داستان فکر می‌کند. یعنی حضور داستان‌نویس در داستان معلوم است. پروسه داستان نوشتن هم دارد داستان می‌شود. در کریستین و کید، گفته‌های گذشته دیگران در زمان حال نمود پیدا می‌کند و این امر بدون استفاده از شیوه‌های معمول و سنتی داستان‌نویسی مانند مفصل یا خط رابط بین گذشته ماجرا و حال انجام می‌شود. این برش‌های زمانی بسیار نرم و آرام در کنار متن حال قرار گرفته‌اند و خوانش خواننده دچار اختلال و نایکدستی نمی‌شود. مدیا کاشیگر
برخی از شاخص‌ترین آثار ترجمه مدیا کاشیگر آثاری از ولادیمیر مایاکوفسکی، فرناندو آرابال، اوژن یونسکو و … است. هم‌چنین به ترجمه‌هایی از زبان فرانسه به فارسی از آثار آلبر کامو، آنتوان دو سنت اگزوپری، و پل ریکور می‌توان اشاره کرد. او سومین مترجم نمایشنامه "کرگدن‌ها"ی اوژن یونسکو می‌باشد. (پس از جلال آل احمد و پری صابری و پیش از احمد کامیابی مسک و سحر داوری) شناخته‌شده‌ترین ترجمهٔ کاشیگر شاید "ابر شلوارپوش" اثر مایاکوفسکی باشد. رمان‌های تکنیک کودتا نوشتهٔ کورتزیو مالاپارته، خرده آسمان، انگار هیچ نوشته کلود استپان از دیگر آثار اوست. در کنار ترجمهٔ این آثار، او برای سالیان متمادی در شماره‌های مختلف فصلنامهٔ ارغنون و زیباشناخت به ترجمهْ مقالاتی از تزوتان تودوروف همت گماشت و متن‌های مهمی در باب اهمیت زبان و «نظریهٔ ترجمه و زبان‌شناسی» منتشر کرد. سانسکریت ودایی
سانسکریت ودایی زبان وداهاست و عمر آن به هزارهٔ دوم پیش از میلاد تا میانهٔ هزارهٔ یکم پیش از میلاد بازمی‌گردد. سانسکریت ودایی به صورت سینه به سینه به زمانهٔ ایجاد الفبا در هندوستان رسیده‌است. تاریخچه رمان‌نویسی در ایران
رمان ایرانی، محدود به آثار نوشته‌شده به زبان فارسی یا در محدودهٔ مرزهای ایران نیست. بسیاری از ایرانیانی که به دلایل مختلف ایران را ترک کردند و برای مدت‌های زیادی در کشورهای دیگر ساکن شدند، تلاش کردند رمان‌هایی به زبان‌های دیگر بنویسند. اولین نویسنده‌ای که به داستان‌نویسی به زبان فرانسوی روی آورد، امینه پاکروان نام دارد که در استانبول متولد و در اروپا بزرگ شد. او چندین سرگذشت و رمان نوشت که تقریباً همهٔ آن‌ها در دوران قاجار نوشته شدند. "شاهزاده گمنام" یا "امیر بی‌تاریخ"، یک رمان احساسی است در مورد یک شاهزادهٔ یتیم قاجاری که پاکروان در سال ۱۹۲۵ میلادی نوشت و مورد استقبال منتقدان قرار گرفت. فریدون هویدا، رمان‌نویس ایرانی دیگری است که او هم به زبان فرانسوی می‌نوشت. او نخستین رمان خود را با نام "قرنطینه" در سال ۱۹۶۲ میلادی نوشت. فریدون اسفندیاری نیز نخستین ایرانی بود که به زبان انگلیسی رمان نوشت. او سه رمان تخیلی نوشت که در سال‌های ۱۹۶۰ تا ۱۹۶۷ میلادی در نیویورک منتشر شدند. شمسی عصار و بهمن شعله‌ور نیز رمان‌هایی به زبان انگلیسی نوشته‌اند. کتابخانه مرکزی تبریز
در کتابخانه مرکزی تبریز بالغ بر ۳٬۴۲۲ نسخه خطی نگهداری می‌شود که عمدتاً با موضوعاتی در خصوص ادبیات فارسی، عربی، پزشکی، نجوم، هندسه و علوم غریبه و ... را شامل می‌شود که اکثراً به دوران ایلخانی، صفوی و قاجار مربوط می‌شود. دیوان صائب تبریزی که به دست خط خود صائب نوشته شده‌است، شرح اصول کافی که توسط ملا صدرا به رشته تحریر در آمده است و همچنین وقف‌نامه ربع رشیدی با قدمتی بالغ بر ۷۰۰ سال، به عنوان نخستین اثر مکتوب ایرانی ثبت شده در حافظه جهانی یونسکو، در کتابخانه مرکزی تبریز نگهداری می‌شود. ادبیات شگرف
اگر چه لاوکرافت یکی از نویسندگان قرن نوزدهم بود که کار خود را با عنوان «ادبیات شگرف» توصیف کرد، این اصطلاح از تجسم معاصر در داستان شگرف نو برخوردار است. به عنوان مثال، چاینا میه ویل اغلب به کار خود به عنوان ادبیات شگرف اشاره می‌کند. بسیاری از نویسندگان وحشت نیز خود را در سنت شگرف قرار داده‌اند، از جمله کلایو بارکر و رمزی کمپبل که کارهای اولیه او عمیقاً تحت تأثیر لاوکرافت بوده‌است. زبان سانسکریت
سانسکریت ۱۴هزار گویش‌ور دارد. زبان فارسی در هند
همانندی‌های فراوان میان زبان اوستا و سانسکریت هم نشانه دیگری از پیوند دیرینهٔ ایران و شبه قاره دارد. در دوران اشکانیان (۲۲۶–۲۴۹ ق. م) این روابط رو به گسترش نهاد تا اینکه در زمان ساسانیان (۲۲۶ ق. م - ۶۵۲ م) با وجود ترجمهٔ کتاب‌های مهم هندی مانند «کلیله و دمنه» در عصر انوشیروان، پیوستگی‌های فرهنگی قوت گرفت. احمد کریمی حکاک
از احمد کریمی حکاک به زبان‌های فارسی و انگلیسی آثار متعددی به چاپ رسیده. به علاوه او به زبان فرانسه آشنایی کامل دارد. ترجمه به فارسی را از جوانی آغاز کرد. از آثار او در این زمینه می‌توان به "گزیده اشعار کارل سندبرگ"، "بلندی‌های ماچوپیچو" از پابلو نرودا، "تام جونز" اثر هنری فیلدینگ، "سرچشمه‌های داستان کوتاه فارسی" نوشته کریستف بالایی اشاره کرد. گردانه‌های از فارسی به انگلیسی هم در کارنامهٔ کریمی حکاک به چشم می‌خورد. ترجمه‌هایی از اشعار اسماعیل خویی، فروغ فرخزاد و عباس کیارستمی از آن جمله‌اند. اما شناخته‌شده‌ترین اثر تألیفی ایشان کتاب "طلیعه تجدد در شعر فارسی" است. این کتاب به زبان انگلیسی با عنوان "Recasting Persian Poetry: Scenarios of poetic modernity in Iran" در سال ۱۹۹۵ میلادی نوشته شده و در ایران، سال ۱۳۸۴، به ترجمه مسعود جعفری جزی (استاد دانشگاه خوارزمی) به همت انتشارات مروارید منتشر گردید. کریمی حکاک در پیشگفتار ترجمه این کتاب اینطور می‌نویسد: هند
ورود آریایی‌ها به هند در فرهنگ، دین و ادبیات و نظام اجتماعی این سرزمین بسیار تأثیرگذار بوده‌است. از جمله می‌توان به شکل‌گیری زبان سانسکریت، تدوین متون مقدس هندو و پیدایش سیستم طبقاتی جامعه هند اشاره کرد. نژاد آریایی
در قرن نوزدهم، زبان شناسان فرض کرده بودند که عمر بالای یک زبان نشان برتری آن است. آنگاه، با این فرض که سانسکریت قدیمترین زبان‌های هندواروپایی است، و با این فرض که کلمه ایرلندی 'Eire با واژه ārya یکی است، در ۱۸۳۷ آدولف پیکتت (Adolphe Pictet) این فکر را جا انداخت که واژه «آریایی» قابل تعمیم به تمام زبان‌های هندواروپایی است. متعاقب این بحث زبانشناسی، در دهه ۱۸۵۰ جوزف آرتور دو گوبینو(Joseph Arthur de Gobineau) (1816-1882) فرانسوی فرض کرد که «آریایی» با فرهنگ ما قبل تاریخی هندو-اروپایی یکی است. او، که در ایران به «کُنت دو گوبینو» مشهور است، در دورانِ «امپراتوریِ دومِ فرانسه» (۱۸۵۲–۱۸۷۰) (معاصرِ ناپلئونِ سوم) «گوبینو به عنوانِ دیپلمات به چند کشورِ خارجی سفر کرد و از قضا مدتی را هم در ایران گذراند. در تمامِ مدتِ فعالیتِ سیاسیِ خود، «گوبینو تلاش می‌کرد تا راه و رسمِ آریستوکراتیک و «نژادِگیِ» دورانِ پیش از انقلاب را در فرانسه زنده کند و انقلاب و جمهوری ای که در پی آورده بود را نفی کند. در راستای همین هدف بود که کتابِ معروفش «جستاری در نابرابریِ نژادهای بشری» (1853-1855) را به رشته تحریر درآورد. چنان‌که مایکل بیدیس در کتابش «پدرِ ایدئولوژیِ نژادپرستانه: افکارِ اجتماعی و سیاسیِ کنت گوبینو" می‌گوید، در نامه‌ای به کنت آنتون فون پروکِش-اوستِن در ۱۸۵۶، «گوبینو اعتراف می‌کند که این کتاب را «برای تسکینِ نفرت ام از دموکراسی و اسلحه آن یعنی انقلاب به نگارش درآورده‌ام، و در آن به طُرُقِ مختلف نشان داده‌ام که انقلاب و دموکراسی از کجا آغاز می‌شوند و به کجا ختم خواهند شد». «گوبینو، بعلاوه، معتقد به وجود سه نژاد سفید، زرد و سیاه بود، و فکر می‌کرد هر چیز دیگر از حرامزادگی (miscegenation) پدید می‌آید و فسادبرانگیز است. او آریایی‌های شمال اروپا را نژاد برتر به‌شمار آورد چرا که خلوص نژادی را حفظ کرده بودند. بر عکس، اهالی جنوب و شرق اروپا، شمال آفریقا، خاور میانه، ایران، هند، و آسیای میانه همگی به علت اختلاط نژادی کمتر ایدئال بودند. بایسنقر پسر شاهرخ
از مهمترین آثار او کتابت بزرگ‌ترین قرآن موجود است که آن را به خط بایسنقر میرزا می‌دانند که به خط محقق نگاشته شده و هم‌اکنون بعضی صفحات آن در موزه قرآن کتابخانه آستان قدس رضوی، کتابخانه کاخ موزه گلستان (کتابخانه سلطنتی سابق)، کتابخانه ملی، موزه ایران باستان، کتابخانه ملک و چند مجموعه شخصی پراکنده‌است. شماری از اوراق این قرآن در امامزاده‌ای در قوچان بوده‌است؛ چنانچه در حدیقة الحقایق آمده‌است که بر اثر زلزله جز همان امامزاده سلطان ابراهیم بن علی بن موسی الرضا در قوچان چیزی باقی نمانده و بعضی اوراق قرآن به خط میرزا بایسنقر بن امیر تیمور گورکانی در آنجاست. می‌گویند نادرشاه افشار این اثر شگرف را از سمرقند به آنجا آورده بوده‌است. از قرآن بایسنقر با خط محقق و در قطع بزرگ، هشت صفحه در آستان قدس رضوی نگهداری می‌شود. هر صفحه از این قرآن نفیس هفت سطر دارد که بین سطور و پیرامون آیات آرایش شده‌است. قطع این قرآن که یکی از بزرگ‌ترین قرآن‌های موجود است، ۱۷۷ در ۱۱۰ سانتی‌متر می‌باشد. فهرست زبان‌های رسمی
زبان سانسکریت: دیواناگری
رواج دیواناگری با استفاده اختصاصی این خط برای چاپ متون مذهبی سانسکریت اتفاق افتاد که موجب ارتباط نزدیک بین خط دیوانگری و سانسکریت شد و این تصور را پدید آورد که دیوانگری خط زبان سانسکریت است؛ اما پیش از دوره استعمار انگلیس در شبه قاره هند هیچ خط ویژه‌ای برای سانسکریت وجود نداشت و مردم نقاط مختلف به خط خود این زبان را می‌نگاشتند. زبان بنگالی
سانسکریت از زمان هزاره اول (پیش از میلاد) توسط مبلغان مذهبی هندو در بنگال ترویج می‌شد. لیکن افراد محلی به زبان‌های پراکریت سخن می‌گفتند. در دوران حکومت پادشاهی گوپتا، بنگال مرکز فعالیات ادبیات سانسکریت شد. لهجه‌های هندو آریایی میانه در هزاره یکم (میلادی) که بنگال جزئی از پادشاهی ماگدها بود، در منطقه تأثیرگذار بودند. این لهجه‌ها که پراکریت ماگدهی نام داشتند، در ایالت بیهار هند امروزی صحبت می‌شدند. این زبان‌ها تدریجاً موجب ایجاد زبان‌های اپبرمشه شدند که در اواخر قرن یکم پا گرفتند. در این زنجیره زبان بنگالی نیز کم‌کم جایگاهی برای خود یافت. تذهیب
دوره تیموری از دوره‌های بسیار مهم و پررونق و اعلای هنر مذهّب کاری است. سلاطین تیموری همه مشوق هنر کتاب‌نویسی بوده‌اند که بزرگ‌ترین و مهم‌ترین آن‌ها «بای سنقرمیرزا» پسر شاهرخ بوده‌است. این شاهزاده علاوه بر اینکه خود بشخصه مردی هنرمند و بهره‌مند از فنون کتابت و خط و تذهیب و نقاشی بود، جمع کثیری از هنرمندان که از سراسر امپراتوری تیموری گرد آورده‌اند که در دربار و دارالعلم و کتابخانه‌ای که در هرات بنیاد نهاده بود می‌زیستند. در این شهر کاغذ ساز، خطاط، تذهیب کار، صحاف، رنگ ساب، نقاش و امثال این قبیل هنرمندان از اهمیت بالایی برخوردار بودند. کتب این شهر از نفیس‌ترین و زیباترین کتاب هائی است که تاکنون تهیه شده. هند بزرگ
زبان سانسکریت از هند به مناطق مجاور رفته است. مناطق چین و تبتی نیز از سانسکریت بهره گرفته‌اند. بسیاری از زبانهای شرق و جنوب شرقی آسیا از کاراکترها و خصوصیات زبانی و خط‌های هندی به ویژه سانسکریت استفاده می‌کنند.