منظومه لیلی و مجنون اثر کیست؟
لیلی و مجنون
لیلی و مجنون در سال ۵۸۴ سروده شده و در سال ۵۸۸ مورد تجدیدنظر نظامی قرار گرفته‌است. این اثر سومین منظومه نظامی است و هشت سال پس از خسرو و شیرین سروده شده‌است. لیلی و مجنون
سرانجام اصرار پادشاه شروان و تشویق فرزند نظامی، باعث شد تا نظامی منظومه لیلی و مجنون را بسراید. او سرودن این منظومه را تنها در کمتر از چهار ماه به پایان برد. در حالی که نظامی سال‌ها برای سرودن منظومه‌های قبلی مانند خسرو و شیرین و مخزن الاسرار، وقت صرف کرده بود. خود وی گفته‌است که اگر گرفتاری‌های دیگر نمی‌داشت، لیلی و مجنون را در چهارده روز به اتمام می‌رسانید. لیلی و مجنون
نخستین مقلد بزرگ منظومه لیلی و مجنون نظامی در زبان فارسی، امیرخسرو دهلوی است. بعدها نورالدین عبدالرحمن جامی نیز در هفت پیکر خود منظومه لیلی و مجنون را بازآفرینی کرده‌است. در دوره تیموری و دوره صفوی چندین شاعر در ایران و هند، از جمله هاتفی خرجردی، میرزا محمدقاسم گنابادی و هلالی جغتایی لیلی و مجنون را بازآفرینی کردند و این روند تا دوره قاجار نیز ادامه یافته‌است. علاوه بر این سلمان ساوجی نیز از شعرایی است که سخت تحت تأثیر لیلی و مجنون نظامی بوده‌است و این تأثیر در فراق‌نامه او مشهود است. سهیلی جغتایی نیز منظومه‌ای با عنوان لیلی و مجنون و به پیروی از نظامی سروده‌است. تازه‌ترین منظومه‌های لیلی و مجنون از نامی اصفهانی و سرانجام حسن اهتمام (۱۳۳۵ خورشیدی) است. در مجموع به گفته حسن ذوالفقاری، ۸۶ نظیره‌پرداز به استقبال لیلی و مجنون نظامی رفته‌اند. لیلی و مجنون
علاوه بر ترجمه لیلی و مجنون نظامی به زبان ترکی، در ادبیات ترکی منظومه‌های تقلیدی‌ای از لیلی و مجنون سروده شدند که اغلب تحت تأثیر لیلی و مجنون نظامی بوده و به داستان اصلی وفاداری نشان داده‌اند. ازجمله شاعران ترک که مثنوی لیلی و مجنون سروده‌اند، محمد فضولی است. این مثنوی در سال ۹۴۲ قمری سروده شده‌است. اعتقاد بر این است که این مثنوی تحت نفوذ نظامی سروده شده‌است؛ ولی یک محقق ترک به نام نهاد تارلان مدعی است که فضولی در سرودن این منظومه تحت تأثیر هیچ‌کس نبوده و این منظومه را زاده قریحه و شخصیت فضولی دانسته‌است. لیلی و مجنون
منظومه لیلی و مجنون نظامی به زبان‌های گوناگونی مانند آلمانی، فرانسوی، انگلیسی، روسی و ارمنی ترجمه شده‌است. در ادبیات ارمنی از دیدگاه مشابهت در جدال میان عشق و آداب و رسوم جامعه، منظومه «آنوش» (۱۸۹۲ میلادی) اثر هوانس تومانیان با لیلی و مجنون مقایسه می‌شود. در ادبیات کردی منظومه مثنوی «مه‌م و زین» (قرن ۱۷ میلادی) اثر احمد خانی از نظر فضای ایرانی داستان، با آن قابل مقایسه‌است. نظامی گنجوی
نخستین مقلد بزرگ منظومه لیلی و مجنون نظامی در زبان فارسی، امیرخسرو دهلوی است. بعدها نورالدین عبدالرحمن جامی نیز در هفت پیکر خود منظومه لیلی و مجنون را بازآفرینی کرده‌است. در دوره تیموری و دوره صفوی چندین شاعر در ایران و هند، از جمله هاتفی خرجردی، میرزا محمدقاسم گنابادی و هلالی جغتایی لیلی و مجنون را بازآفرینی کردند و این روند تا دوره قاجار نیز ادامه یافته‌است. علاوه بر این سلمان ساوجی نیز از شعرایی است که سخت تحت تأثیر لیلی و مجنون نظامی بوده‌است و این تأثیر در فراق‌نامه او مشهود است. سهیلی جغتایی نیز منظومه‌ای با عنوان لیلی و مجنون و به پیروی از نظامی سروده‌است. تازه‌ترین منظومه‌های لیلی و مجنون از نامی اصفهانی و سرانجام حسن اهتمام (۱۳۳۵ خورشیدی) است. در مجموع به گفته حسن ذوالفقاری، ۸۶ نظیره‌پرداز به استقبال لیلی و مجنون نظامی رفته‌اند.
لیلی مجنون (فیلم ۱۹۷۶)
لیلی و مجنون فیلمی محصول سال ۱۹۷۶ و به کارگردانی اچ.اس. راویل است. در این فیلم بازیگرانی همچون ریشی کاپور، رانجیت کائور، دنی دنزونگپا، آریونا ایرانی، آسرانی، راضا مراد ایفای نقش کرده‌اند. نظامی گنجوی
علاوه بر ترجمه لیلی و مجنون نظامی به زبان ترکی، در ادبیات ترکی منظومه‌های تقلیدی‌ای از لیلی و مجنون سروده شدند که اغلب تحت تأثیر لیلی و مجنون نظامی بوده و به داستان اصلی وفاداری نشان داده‌اند. ازجمله شاعران ترک که مثنوی لیلی و مجنون سروده‌اند، محمد فضولی است. این مثنوی در سال ۹۴۲ قمری سروده شده‌است. اعتقاد بر این است که این مثنوی تحت نفوذ نظامی سروده شده‌است؛ ولی یک محقق ترک به نام نهاد تارلان مدعی است که فضولی در سرودن این منظومه تحت تأثیر هیچ‌کس نبوده و این منظومه را زاده قریحه و شخصیت فضولی دانسته‌است. لیلی و مجنون (اپرا)
لیلی و مجنون اولین اُپرای اجرا شده در ناحیه امروزی جمهوری آذربایجان و امپراطوری روسیه در آن زمان، که در سال ۱۹۰۸ توسط اُوزِئیر حاجی‌بیف نوشته شده‌ است. این اُپرا در ۴ پرده و ۶ صحنه نوشته‌ شده‌ است که اولین اجرای آن در ۱۲ ژانویه ۱۹۰۸ در تئاتر تقی‌اف در باکو به روی صحنه رفت. این اُپرا اولین اُپرای دنیای اسلام لقب گرفته‌ است. محمود شبستری
"مثنوی گلشن راز" مهم‌ترین و مشهورترین اثر منظوم محمود شبستری است که در بردارندهٔ اندیشه‌های عرفانی وی و حدود هزار بیت می‌باشد. با وجود حجم اندکش، این کتاب یکی از یادگارهای پرارزش و بلندنام ادبیات عرفانی کهن فارسی است، که در آن بیان مفاهیم صوفیانه با شور، شوق، و روانی ویژه‌ای همراه گردیده‌است. مطابق شیوهٔ معمول عطار و مولانا، در این‌جا نیز، از حکایات و تمثیلات برای بیان و عرضهٔ مؤثّر معانی عرفانی و حکمی استفاده شده‌است. شهرام ناظری
شهرام ناظری در دهه هشتاد خورشیدی به پژوهش و مسیریابی برای آرایه موسیقی نوین پرداخت. پژوهش بر نحوه اجرای "شاهنامه فردوسی" و پروژهٔ مولوی که در سال جهانی مولانا از فعالیت‌های وی در این سال‌ها می‌باشد. وی در این سال‌ها چندین آلبوم دیگر منتشر کرد که آثار آواز اساطیر، لیلی و مجنون، لولیان، مولویه (شور رومی) و سفر عسرت از آن جمله می‌باشند. ادبیات غنایی
در ادبیات فارسی چندین منظومهٔ غناییِ درخشان وجود دارد؛ مانند "ویس و رامین"، "خسرو و شیرین" و "لیلی و مجنون". موضوع اصلی این منظومه‌های داستانی، بیان حالات و احساسات مربوط به «وصال» و «فراق» است. ادبیات عرفانی ایران نیز در حوزهٔ ادبیات غنایی جای دارد. در این عرصه نیز آثار بزرگی چون "کشف‌الاسرار و عدةالابرار"، "اسرارالتوحید"، "مرصادالعباد"، "مثنوی معنوی" و به نظم و نثر آفریده شده‌اند. لیلی و مجنون
علاوه بر منظومه‌هایی که به نقل روایت لیلی و مجنون پرداخته‌اند، شعرای دیگر فارسی‌زبان با شیوه دیگری به این داستان اشاره کرده‌اند. برخی از آنان مضامین گفته شده در روایت‌های قبلی را در اشعار خود به کار برده‌اند و برخی دیگر بدون روایت کامل داستان، مضامین نویی بر داستان افزوده‌اند یا حوادث فرعی داستان را به ابتکار خود تغییر داده و به گونه متفاوتی بیان کرده‌اند و به ذکر حوادثی پرداخته‌اند که در هیچ‌یک از روایات قبلی داستان گفته نشده‌است. برای نمونه عطار نیشابوری از شعرایی است که اگرچه روایت کاملی از عشق لیلی و مجنون را به نظم نیاورده، ولی حکایات و مضامین فراوانی بر آن افزوده‌است. برخی از این حکایات حتی با اصل داستان نظامی نیز در تناقض است. برای نمونه عطار، مولوی و وحشی بافقی همگی از روی نازیبای لیلی خبر می‌دهند. نوعی خبوشانی
مشهورترین منظومهٔ نوعی «سوز و گداز» است، که در بحر هزج مسدس مقصور یا محذوف مشتمل بر پانصد بیت سروده شده. اگر چه نوعی مدعی است که در نظم این داستان مبتکر بوده، و همچنین نویسندگان احوال وی نیز گفته‌اند که او منظومهٔ سوز و گذاز را به شرح یک واقعهٔ حقیقی که در عهد اکبر شاه اتفاق افتاده اختصاص داده، اما به نظر می‌رسد که این منظومه متأثر از «عشق‌نامه» حسن دهلوی سروده شده‌است. «عشق‌نامه» مثنوی کوتاهی در ششصد و شش بیت در همان بحر، و داستان عاشقانهٔ دوجوان هندی است. بدین سان که پس از مردن معشوق یا دختر، عاشق یا پسر خود را با جسد وی می‌سوزاند. حسن دهلوی خود مدعی است که مایهٔ داستان اش را از میان قصه‌های مردم هند یافته و روایت کرده‌است. با این استدلال، مضمون داستان سوز و گداز نوعی تازه نبوده و متأثر از منظومهٔ حسن دهلوی، اما با پاره ای تفاوت هاست. در روایت دهلوی نخست دختر می‌میرد و پسر از عشق وی خود را به آتش می‌افکند، اما در سوز و گداز نوعی، نخست پسر مرده و دختر از عشق وی خود را می‌سوزاند. لیلی و مجنون
روایت دیگر آن است که جوانی از بنی‌امیه یا بنی‌مروان عاشق دخترعموی خویش شده و چون این راز فاش شد، اشعاری با نام مستعار مجنون سرود. کراچکوفسکی اعتقاد دارد که لیلی و مجنون هویت تاریخی داشته و در اواخر قرن اول هجری در عربستان می‌زیسته‌اند. یک تحقیق دانشگاهی توسط مهدی ستودیان نیز این نظر را تأیید می‌کند. موسیقی ۲۴ مقوم شوشتر
- ضربی لیلی‌مجنون لیلی و مجنون
به غیر از اینان، ناصرخسرو قبادیانی، منوچهری، مسعود سعد سلمان و سنایی غزنوی نیز پیش از نظامی اشاراتی به نام لیلی و مجنون داشته‌اند. با این حال هیچ‌کدام از این اشارات، روایت کاملی از عشق لیلی و مجنون ارائه نمی‌کند. یوسف و زلیخا
مثنوی یوسف و زلیخا یک منظومهٔ شعری است که پس از مرگ فردوسی و در حدود ۴۷۷ هـ. ق سروده شده و بعدها گروهی سرایش آن را به فردوسی منتسب کردند. بر طبق نوشتهٔ دانشنامهٔ "بریتانیکا"، زمان سرایش این منظومه دست‌کم یکصد سال پس از مرگ فردوسی است. نخستین منابعی که مثنوی "یوسف و زلیخا" را به فردوسی نسبت داده‌اند؛ یعنی "ظفرنامهٔ" شرف‌الدین علی یزدی (۸۲۸ هـ. ق) و سپس مقدمهٔ "شاهنامه بایسنقری" (۸۲۹ ه‍. ق)، بیش از ۴۰۰ سال پس از فردوسی تألیف شده‌اند و تا پیش از آن تاریخ، هیچ مرجع و منبعی (مانند "چهارمقالهٔ" نظامی عروضی و تذکرةالشعرای دولتشاه سمرقندی که به‌تفصیل از فردوسی سخن رانده‌اند) به چنین داستانی اشاره نکرده‌است. آشکار است که این افسانه تا پیش از سدهٔ نهم هجری وجود خارجی نداشته و برای نخستین بار به دست شرف‌الدین علی یزدی ساخته و پرداخته شده‌است. فیل و کوران
جلال‌الدین محمد بلخی مشهور به مولوی، در کتاب مثنوی، از این تمثیل بهره جسته‌است. لزلی مارمون سیلکو
از آثارش می‌توان به "بانوان لاگونا" (شعر-۱۹۷۴)، "مراسم" (رمان-۱۹۷۷)، "قصه گو" (مجموعه شعر و داستان-۱۹۸۱)، "سالنامهٔ مردگان" (رمان-۱۹۹۱)، "آب مقدس" (کتاب دست‌ساز، شعر و متون اسطوره‌ای-۱۹۹۴)، "زن زرد و زیبایی روح: نوشتارهایی در باب زندگی امروز بومیان آمریکا" (مجموعه داستان و مقاله-۱۹۹۷)، "باران" (کتاب دست‌ساز، شعر و نثر و عکس-۱۹۹۷)، "باغات کویر" (رمان-۱۹۹۹)، "طاقچهٔ فیروزه‌ای" (نثر-۲۰۱۰) و مقالات پرشماری در نشریات اشاره کرد. وامق و عذرا
عنصری ملک الشعرای دربار غزنوی، قدیمی‌ترین شاعر پارسی گویی ست که در سدهٔ پنجم هجری، وامق و عذرا را در بحر متقارب به قالب مثنوی منظوم درآورده است. بیرونی منظومه عنصری را به عربی ترجمه کرده‌است. در سده‌های بعد دیگران نیز از جمله قتیلی بخارایی، شعیب‌جوشفانی، صلحی خراسانی، نامی اصفهانی به پیروی از عنصری منظومه‌های با همین عنوان سروده‌اند. لیلی و مجنون
به عنوان نمونه‌ای دیگر از ایرانی‌سازی داستان، نظامی شخصیتی به نام نوفل را وارد داستان می‌کند. نوفل کسی است که حاضر است به خاطر عشق مجنون، با سربازان خود به جنگ عشیره لیلی برود. شخصیت او به وضوح شخصیت یک جوانمرد اشراف‌زاده ایرانی است و به دشواری بتوان شخصیت او را در ریشه عربی داستان جست. عاشقان بد طالع
در ادبیات ملل مختلف نمونه‌هایی بسیاری از عاشقان بد طالع وجود دارد؛ مثلاً "تریستان و ایزولت"، "لیلی و مجنون"، "رؤیای شب نیمه تابستان"، "بلندی‌های بادگیر"، و غیره از این جمله‌اند. نورمحمد عندلیب
عندلیب منظومه «لیلی- مجنون» را بر اساس روایتی خلقی آفریده و این اثر دقیقا اعتراضی است علیه منکران عشق و آزادی، بیانگر فدا شدن انسانها در مناسبات نیمه فئودالی و نیمه عشیرتی است. «لیلی- مجنون» نزدیک به سی واریانت دارد و از چشمه ناب ادبیات مردمی نشأت می‌گیرد. در سال ۱۱۸۸ میلادی نظامی گنجوی شاعر بزرگ ایرانی (۱۲۰۳- ۱۱۴۱ م) بر اساس سوژه شفاهی «لیلی- مجنون» منظومه‌ای نوشته و سپس شاعران برجسته شرق، عبدالرحمن جامی (۱۴۹۲- ۱۴۱۴)، علی شیر نوایی (۱۵۰۱- ۱۴۴۱)، محمد فضولی (۱۵۶۳- ۱۵۰۰) و دیگران بر اساس آن موضوع کار کرده‌اند. «لیلی- مجنون» عندلیب به صورت شعر و نثر است. در نثر چگونگی روند وقایع و در شعر روابط شخصیت‌ها و چگونگی تعامل آنها بیان شده‌است. عندلیب در آفرینش منظومه از زبان خلق بهره گرفته و به همین سبب در میان ترکمن‌ها از شهرت بسزایی برخوردار است. اثر «لیلی- مجنون» بواسطهٔ تعلق زمانی به قرن ۱۸ برای مطالعهٔ تاریخی، اقتصادی، آداب و سنن و زبان از اهمیت فراوانی برخوردار است. اسرار خودی
اسرار خودی (۱۹۱۵) نام اثری منظوم به زبان فارسی از اقبال لاهوری است. این منظومه که در قالب مثنوی و بر وزن "مثنوی معنویِ" مولانا سروده‌شده، نخستین اثر فارسی لاهوری است. لاهوری بیش از آن که در اسرار خودی، قطره‌بودن وجود انسان در برابر اقیانوسِ خداوند (=هدف غایی انسان) را به تصویر بکشد، مخاطب را به تقویت شخصیت، شجاعت و کارهای خود دعوت می‌کند. مجنون لیلی (فیلم)
مجنون لیلی فیلمی به کارگردانی و تهیه‌کنندگی قاسم جعفری و نویسندگی فرهاد طب‌نوری و مسعود صحت ساخته سال ۱۳۸۶ است. لیلی و مجنون
لیلی و مجنون نظامی، سرآغازی شد برای مثنوی‌های بیشماری که در دوره بسیار طولانی به تقلید از آن پرداختند. این سروده‌های تقلیدی تقریباً در تمامی زبان‌هایی که خود را تحت نفوذ فرهنگی زبان و ادبیات فارسی می‌دانستند (مانند فارسی، کردی و پشتو) سروده شدند؛ ولی تنها تعداد کمی از این سروده‌ها ماندگار شدند. لنین و فلسفه
لنین و فلسفه، و چند جستار دیگر (به فرانسوی: Lénine et la Philosophie، به انگلیسی: Lenin and Philosophy and Other Essays) یکی از آثار بااهمیت لویی آلتوسر مارکسیست فرانسوی است. این کتاب نخست در سال ۱۹۶۸ به زبان فرانسوی منتشر شد. ترجمهٔ انگلیسی آن به‌وسیلهٔ اندی بلوندن انجام شد که در سال ۱۹۷۱ ترجمه شد. موسیقی ۲۴ مقوم شوشتر
۶- گوشهٔ لیلی‌مجنون حسین‌قلی سرابسکی
حسین‌قلی سرابسکی اولین بار نقش «رسول» در نمایش اثر «دیلین بلاسی» از نریمان نریمانف را ایفا کرد. بعداً در تعدادی نمایش‌ها از نمایشنامه‌نویسان آذربایجانی و اروپایی متعددی ایفای نقش کرد. و لیکن آوازخوانی فوق‌العاده زیبای مقام «حجاز عربی» توسط حسین‌قلی سرابسکی هنگام ایفای نقش در نمایش «آلمانسور» از هاینریش هاینه مورد توجه عزیر حاجی‌بیگف واقع شد که این امر نیز باعث آن شد تا تئاتر موزیکال را انتخاب کند. در سال ۱۹۰۸، ایفای نقش اصلی «مجنون» در نمایش اپرای لیلی و مجنون از عزیر حاجی‌بیگف به وی محول شد. در ۳۰ سال آینده فعالیت‌های حرفه ای اش، حدود ۴۰۰ بار نقش مجنون را در این اپرا اجرا کرد. از سال ۱۹۱۴، یک دسته بازیگران و نمایش دهندگان تحت سرپرستی حسین‌قلی سرابسکی و مسلم ماقمایف، رهبر ارکستر (بعداً آهنگساز)، به شهرهای تفلیس، «یلیزاوتپل»، ایروان، ولادی‌قفقاز، تبریز، رشت و تهران رفتند تا نمایش لیلی و مجنون و دیگر قطعه‌های نمایشی را در مقابل چشمان مخاطبان محلی به اجرا درآورند. بعد از بازگشت به باکو، به صورت هفتگی روی صحنه می‌رفت. در میان سالهای ۱۹۲۳ تا ۱۹۲۶ یک گروه تئاتر در شاماخی و یک تئاتر درام در آغ‌دام دایر کرد. نظامی گنجوی
روایت جامی با این هردو متفاوت است. به گفته او مجنون که جوانی عیاش است عاشق لیلی می‌شود، ولی به کام نمی‌رسد. در روایت جامی، مجنون پیش از لیلی می‌میرد. بخش اضافه روایت جامی آن است که مجنون در سلک گدایانی در می‌آید که لیلی به آنان نذری می‌دهد. در این میان لیلی کاسه او را می‌شکند و مجنون از این اتفاق سرمست می‌شود. لیلی و مجنون
اگرچه نام لیلی و مجنون پیش از نظامی گنجوی نیز در اشعار و ادبیات فارسی به چشم می‌خورد، ولی نظامی برای نخستین بار، آن را به شکل منظومه‌ای واحد به زبان فارسی در ۴۷۰۰ بیت به درخواست پادشاه شروان به نظم کشید. نظامی خود از بابت این سفارش ناراضی و بی‌میل بوده‌است و کار را در چهار ماه به پایان برده‌است. وزن این مثنوی جدید بوده و پس از نظامی شعرای زیادی در این وزن داستان‌های عاشقانه سروده‌اند. همچنین ده‌ها شاعر در ایران، هند و ترکستان منظومه‌هایی را به استقبال از لیلی و مجنون نظیره پردازی کرده و شعرای دیگری نیز به داستان نظامی شاخ و برگ بیشتری افزوده یا آن را تغییر داده‌اند. منظومه "لیلی و مجنون" در مقایسه با منظومه "خسرو و شیرین" از همین شاعر، به درک تفاوت‌های فرهنگی اعراب و ایرانیان کمک می‌کند. شخصیت‌های داستان در روایت نظامی قراردادی بوده و تحول زیادی از حوادث داستان نمی‌پذیرند. منظومه "لیلی و مجنون" به زبان‌های مهم غربی ترجمه و منتشر شده‌است. حامد بیسارانی
از دیگر تألیفات ملا حامد، شرحی است فارسی بر منظومهٔ "گلشن راز" شبستری، شرحی بر منظومهٔ ابن رسلان به فارسی و منظومه‌ای به کردی در عقاید است.  ملا حامد بیسارانی از عالمان نام آور عصر خویش نیز بسیار تاثیر پذیرفته که از جمله ی آنها می توان به شیخ عثمان سراج الدین ته ویلی ، مولانا احمد نودشی ، مولوی کرد و ... را نام برد. تمثیل و محاضره
کتاب تمثیل و محاضره یکی از آثارِ مهمِ ابی منصور عبدالملک ثعالبی نیشابوری است که به زبان عربی نوشته شده و موضوع آن ضرب‌المثل‌های عربی است. این اثر از شاهکارهای وی به شمار می‌رود. او این کتاب را در چهار فصل نوشته و به قابوس بن وشمگیر هدیه کرده‌است. عیوقی
ورقه و گلشاه با داستان عاشقانه و کهن "عروه و عفرا" که در سدهٔ چهارم معروف بوده همانندی و نزدیکی دارد. طبق نوشتهٔ خود عیوقی، داستان اثر بر اساس "عروه و عفرا"ست. منظومه ورقه و گل‌شاه عیوقی داستان دلدادگی عاشق و معشوق است و با زبانی ساده و بی‌پیرایه بیان شده، در حالی که در منظومه لیلی و مجنون نظامی با استعاره و کنایه و انواع آرایه‌های بدیعی بازگو شده‌است. مکتب نقاشی قاجار
از چهره‌های مهم‌تر نقاشی دوران قاجار می‌توانیم به صنیع‌الدوله (ابوالحسن خان غفاری)، کمال الملک (محمد غفاری) و محمود خان ملک الشعرا (صبا) اشاره کنیم. نگارگری هزار و یک شب، ۱۸ نگارهٔ لیلی و مجنون و نقاشی‌های روزنامه دولت علیه ایران از آثار صنیع الملک است. لیلی و مجنون (فیلم ۱۳۴۹)
ماجرای عشق لیلی و مجنون که با درد و رنج فراوان توأم است و در پایان در طوفانی از شن به مرگ آن‌ها منتهی می‌شود… سلیم و سلمی
منظومه‌ی سلیم و سلمی یک منظومه‌ی عاشقانه به اقتباس از لیلی و مجنون نظامی گنجوی است. این داستان در قرن ۱۳ هجری توسط مفتون دنبلی به نظم کشیده شده است. لیلی و مجنون
ابن‌السلام (شوهر رسمی لیلی) مردی نرم‌خو است. او فقط یک نظر لیلی را در باغ و از فاصله شاید نه‌چندان نزدیک دیده‌است. از پرداخت شیرب‌ها و مهریه سنگین هم ابایی ندارد. او حتی در برابر عدم تمکین لیلی در شب زفاف، بر خلاف بسیاری دست به تجاوز به عنف نمی‌زند. بلکه به انتظار مرور زمان می‌نشیند تا او را تسلیم کند. او دلخوش است به اینکه فقط همسرش را ببیند. ابن‌السلام سرانجام بر اثر مشاهده زنجموره‌های لیلی دق می‌کند. عبدالحسین برازنده
وی به زبان‌های فرانسه، عربی و ادبیات فارسی تسلط داشت و همچنین خطی نیکو داشت. در سال‌های ۱۳۰۰ تا ۱۳۲۰ برخی از آثار او از جمله اُپرا و اُپرت‌هایش در اصفهان به روی صحنه رفت که به دلیل نبود امکانات از آن اجراها ضبط نشده‌است اما نت آن قطعات موجود است. آثاری نظیر: «زال و رودابه»، «لیلی و مجنون»، «خیر و شر»، «شب‌نشینی حافظ و سعدی»، «مردان و شهربانو در بتکده سومنات و فاوست» لیلی و مجنون
به گفته حشمت موید، مجنون لقب شاعری عرب به نام قیس بن ملوّح عامری از قبیله عامر از نجد بوده که در نیمه دوم قرن هفتم میلادی می‌زیسته‌است. بر این اساس مجنون عاشق لیلی، دختری از همان قبیله بوده و اشعاری برای وی می‌سروده‌است. این اشعار چنان در میان اعراب مؤثر افتاد که دست‌کم تا دو قرن بعد، هر شعری که نام لیلی در آن بود، به وی منسوب می‌شد. این اشعار و حکایات، طی دویست سال بعد جمع‌آوری شد و در این مدت دست‌کم ۵ کتاب به زبان عربی به حکایت مجنون اشاراتی کردند. به تدریج داستان مجنون دچار تحولات زیادی شده و شاخ و برگ زیادی بر آن افزوده شد. تقلید از آثار نظامی گنجوی
در شعرسرایی دنباله‌رو نظامی گنجوی بود. لیلی و مجنون، ابومنصور عبدالملک ثعالبی
ثعالبی در آثار خود غالباً گفته‌های دیگران را گردآوری و نقل کرده‌است. مهم‌ترین اثر او، یتیمة الدهر فی محاسن اهل العصر است در ترجمه‌های زندگی شاعران مشهور معاصر ثعالبی است. این کتاب الگویی برای شرح حال‌نویسی و گردآوری گزیده‌های نظم در سده‌های بعدی شد. ثعالبی با نوشتن تتمّة الیتیمة، این کتاب را تکمیل کرد که به ذیل نیز مشهور است. ثعالبی چند کتاب در امثال و حِکم نیز تنظیم کرده‌است، مانند التمثیل و المُحاضرة، أحاسن کلم النبی و…، حِلیة المُحاضرة و عنوان المذاکرة و میدان المسامرة، لطائف الصحابة و التابعین و مجموعة کوچکی از حکمتها که شیخو آن را در مجلة المشرق به چاپ رسانده، و کتابی در ادب با عنوان مونس الوحید. کتابهای الامثال و الفرائد و القلائد محمدبن حسن بن احمد اهوازی (متولد ۵۴۴) و محاسن الاحاسن نیز به اشتباه به ثعالبی نسبت داده شده‌است. مجنون (مینی‌سریال)
مجنون (به انگلیسی: Maniac)؛ یک مینی‌سریال آمریکایی در ژانر کمدی سیاه است که توسط کری فوکوناگا و پاتریک سامرویل ساخته شده‌است. فیلم‌نامه این مینی‌سریال؛ اقتباسی از سریال نروژی به همین نام است. پاتریک سامرویل فیلم‌نامه بیشتر قسمت‌ها را نوشته‌است و کری فوکوناگا نیز کارگردانی تمامی اپیزودها را برعهده داشته‌است. دیوانه‌وار از محصولات اصلی نت‌فلیکس است و توسط همین شرکت ساخته و پخش شده‌است. فصل اول سریال که شامل ۱۰ قسمت می‌باشد؛ در تاریخ ۲۱ سپتامبر ۲۰۱۸ از سوی نت‌فلیکس منتشر شد. اما استون و جونا هیل ستارگان اصلی سریال هستند. بعد از فیلم خیلی بد این دومین باری است که استون و هیل در یک اثر با یکدیگر همبازی می‌شوند.جاستین ثرو، سونویا میزونو، گابریل بیرن و سالی فیلد نیز از دیگر بازیگران سریال هستند. سریال، داستان زن و مرد جوان و غریبه به نام‌های آنی و اوون را دنبال می‌کند که در حال سپری کردن آخرین مراحل یک محاکمه دارویی مرموز در آزمایشگاهی عجیب هستند. این در حالی است که آنی و اوون هردو گذشته و مشکلات پیچیده‌ای دارند که به مرور راز آن‌ها برملا می‌شود و تقدیرشان را به هم گره می‌زند. لیلی و مجنون
بنابراین به لطف اندیشه و بیان نظامی، داستان به اوج رسیده‌است. به این منظور شاعر داستان را با خیال خویش درآمیخته و به آن رنگ و بوی شهری داده‌است. برای نمونه شاعر در بندی که به رفتن لیلی به تماشای باغ اختصاص داده‌است، دنیایی را تصویر کرده‌است که شباهتی به محیط زندگی قیس عامری و لیلی در عربستان ندارد. مجنون (آلبوم)
مَجنون یک آلبوم موسیقی، اثر آهنگساز و موسیقی‌دان ایرانی، احمد پژمان است. قطعات این آلبوم، منتخبی از موسیقی فیلم‌های بید مجنون، به کارگردانی مجید مجیدی و یک بوس کوچولو، ساختهٔ بهمن فرمان‌آرا است. احمد پژمان در سال‌های ۱۳۸۴ و ۱۳۸۵، برای ساخت موسیقی این دو فیلم، برندهٔ تندیس زرین بهترین موسیقی متن از نهمین و دهمین دورهٔ جشن سینمای ایران شد. آلبوم موسیقی مجنون، ۲۷ شهریور ۱۳۸۵ توسط نشر موسیقی هرمس منتشر شد. لیلی و مجنون
منظومه لیلی و مجنون مشهورترین داستان عشقی کلاسیک ادبیات دورهٔ اسلامی و تنظیم نظامی گنجه‌ای است. نظامی در تصنیف این منظومه به منابع عربی نیز توجه داشته و تا جایی که ممکن بوده به ریشه عربی آن وفاداری داشته‌است. روایت اولیه عربی لیلی و مجنون بسیار ساده بوده‌است. لیلی و مجنون که اهل یک قبیله عرب بوده‌اند در کودکی دام خود را در بیابان می‌چرانده‌اند و در آنجا عاشق و بی‌قرار هم می‌شوند. در روایتی دیگر مجنون لیلی را در بزرگسالی و در مجلسی زنانه می‌بیند و به او دل می‌بندد. بن‌مایه‌های عربی اولیه داستان شاید به پیش از اسلام یا حتی به تمدن بابل برسد. نظامی به کمک نبوغ ذاتی خود یک داستان عشقی ساده را به صورت منظومه‌ای بدیع و عرفانی درآورد که امروزه جزئی از ادبیات جهان را تشکیل می‌دهد. هیلال، ادیب عرب‌زبان مصری در این ارتباط گفته‌است: «تبدیل یک افسانه محلی به یک اثر بزرگ و گرانبهای هنری تنها از عهده کسی مانند نظامی ساخته بود» امیر دژاکام
«لیلی و مجنون» نوشته «محمد ابراهیمیان»؛ تهران، تئاترشهر، تالار اصلی؛ ۱۳۷۸ لیلی و مجنون
لیلی و مجنون نام مجموعه شعری از نظامی گنجوی، شاعر ایرانی است. این مجموعه سومین مثنوی از مجموعه مثنوی‌هایی است که به خمسه نظامی معروفند. بیشتر محققان اعتقاد دارند که بن‌مایه‌های پراکنده این داستان برگرفته از اشعار و افسانه‌های فولکلور در زبان عربی است که نظامی ایرانی‌سازی کرده‌است. کراچکوفسکی برای شخصیت مجنون، هویت واقعی قائل است و او را یکی از اهالی عربستان در اواخر سده اول هجری می‌داند؛ ولی طه حسین تردید جدی به واقعی بودن شخصیت مجنون وارد می‌کند. یان ریپکا افسانه لیلی و مجنون را به تمدن بابل باستان منسوب می‌داند. لیلی و مجنون
قدیمی‌ترین نوشته‌ای که در آن یادی از لیلی و مجنون شده‌است، کتاب «الشعر و الشعرا» (قرن سوم هجری) است که هیچ جزئیاتی از داستان این دو ارائه نمی‌دهد. پس از آن در کتاب «الاغانی» ابوالفرج اصفهانی (قرن چهارم)، "الزهره" ابوبکر ابن داوود ظاهری (قرن سوم) و "مصارع العشاق" ابن سراج (قرن پنجم) ابیاتی منسوب به مجنون یا داستان‌های خیلی کوتاهی از زندگی او گردآوری شده‌است. مجنون و لیلی
منظومه مجنون و لیلی، ساده، بی‌پیرایه و روان است. هر چند در این منظومه گاهی مضامین مربوط به علوم و فنون مختلف آمده، اما این اصطلاحات چندان نیست که شعر را به تکلف نزدیک کند. تهمورث‌خان گرجی
او که شاعری چیره‌دست و نیز از دوست‌داران شعر فارسی بود، اشعار فارسی چندی از جمله لیلی و مجنون (گرجی: ლეილმაჯნუნიანი/Leilmajnuniani)، یوسف و زلیخا (იოსებზილიხანიანი/Iosebzilikhaniani)، گل و بلبل (ვარდბულბულიანი/Vardbulbuliani)، و شمع و پروانه (შამიფარვანიანი/Shamiparvaniani) را به زبان گرجی برگرداند. طبل مجنون
طبل مجنون () عنوان یک رمان بی‌کلام از هنرمند آمریکایی لیند وارد است که در سال ۱۹۳۰ منتشر گردید. این دومین رمان از مجموعهٔ ششگانهٔ وارد در زمینهٔ خلق رمان‌های بی‌کلام است. کتاب شامل ۱۱۸ تصویر چوب‌تراشی از تاجر برده‌ای است که با کشتن یک آفریقایی، اقدام به ربودن یک طبل نمادین دیوسیرت از او می‌نماید که ارمغان آن برای خود و خانواده‌اش، محور کشش و تعلیق داستان است. لیلی و مجنون
به گفته عبدالحسین زرینکوب صرفنظر از واقعی یا تخیلی بودن قهرمان داستان (مجنون)، نام او دست‌کم سه سده پیش از نظامی وجود داشته‌است. ولی آنچه از اخبار عرب به دوره نظامی رسیده، گزارش‌هایی سست و بی‌پیوند و گاه متناقض از زندگی مجنون بوده که از میان اشعار منسوب به قیس عامری و حکایات بومیان و شایعات و تعابیر درست و غلط گردآوری شده بود. این ماده خام عشقی بدوی، در اصل نه از عمق معنوی برخوردار بود و نه با تخیلات یک شاعر بزرگ آمیخته بود. لمیول فرانسیس ابوت
او در ۱۸۷۰ ازدواج کرد و در لندن ساکن شد. با این‌که آثار او در آکادمی سلطنتی هنر به نمایش درمی‌آمد اما هیچ‌گاه عضو آکادمی نشد. گفته شده کار زیاد، تعهدات بسیار و ناخشنودی از زندگی شخصی به جنون او انجامید. او در ۱۷۹۸ مجنون اعلام شد و از سوی توماس مونرو (پزشک جرج سوم) تحت درمان قرار گرفت. او در ۵ دسامبر ۱۸۰۲ درگذشت. بدری نوراللهی
بدری نوراللهی فعالیت هنری خود را از سال ۱۳۲۷ با بازیگری در تئاتر آغاز کرد. وی در کلاس‌های تئاتر که توسط "فرانک سی دیویدسن" و "جرج کویین‌بی" در دانشکده ادبیات در دانشگاه تهران تدریس می‌شد، حضور داشته‌است. او دربارهٔ شروع کارش به عنوان گوینده می‌گوید: «اولین بار در رادیو برنامهٔ تئاتری "لیلی و مجنون" را اجرا می‌کردم. در رادیو از من و خانم فروزنده اربابی امتحان صدا گرفتند و من قبول شدم جای "لیلی" صحبت کنم.» مثنوی معنوی
مثنوی، مشهور به مثنوی معنوی (یا مثنوی مولوی)، نام کتاب شعری از مولانا جلال‌الدین محمد بلخی شاعر و عارف ایرانی است. لیلی و مجنون
ملاحظه می‌شود که نظامی تنها از خمیرمایه این حکایت، شاهکاری بنا کرد که شعرای زیادی را به تقلید خود واداشت. او از یک ماجرای عشقی بدوی، یک شاهکار ادبی به زبان فارسی آفرید. زبان فارسی نیز باعث شد تا داستان ابعاد جهانی پیدا کند. از سوی دیگر نظامی بود که به این پیوند ساده عشقی، ابعاد معنوی داد. لیلی و مجنون
روایت امیرخسرو دهلوی، جنبه عشق زمینی بیشتری داشته و مجنون و لیلی دست‌کم برای یک شب به مراد دل می‌رسند. در این روایت اشتیاق لیلی بیش از مجنون است. برخلاف روایت نظامی، در روایت دهلوی خبری از ازدواج لیلی نیست؛ ولی در عوض مجنون با خدیجه، دختر رئیس قبیله ازدواج می‌کند؛ ولی طاقت نمی‌آورد و باز سر به بیابان می‌گذارد. به گفته محمدجعفر محجوب، علاوه بر فضل تقدم، روایت نظامی بر روایت امیرخسرو دهلوی برتری انکارناپذیری دارد. عبدالرحیم‌بیگ حقوردی‌اف
بعد از فراغت از تحصیل به شوشا برگشته و آنجا نمایش‌هایی برپا نمود. بین سال‌های ۱۹۰۲–۰۳، در باکو به ریاست وی کنسرت‌های شرقی تشکیل شد. در باکو اولین داستان‌های خود را به نام‌های «پدر و پسر» و «شهادت ماه» نوشت و تحت عنوان «دو داستان» منتشر کرد. پس از انقلاب سال ۱۹۰۵، به عنوان نمایندهٔ استان گنجه به دومای روسیه راه یافت و راهی سن‌پترزبورگ شد. در آنجا در کتابخانه دولتی مطالبی برای نوشتن کتاب جدید (آقا محمد شاه قاجار) جمع‌آوری و به استان مازندران مسافرت نمود. در ۱۲ ژانویه سال ۱۹۰۸ که اپرای «لیلی و مجنون» به نمایش درآمد، وی به عنوان اولین رهبر ارکستر هدایت گروه کر و ارکستر را بر عهده داشت. زمانی که در سازمان «نجات» و اداره کشتیرانی «کور خزر» کار می‌کرد، به قفقاز جنوبی، داغستان، آسیای مرکزی و کشورهای حوزه رود ولگا مسافرت نموده و داستان‌هایی با لقب‌هایی همچون «جیران‌علی»، «هیولا»، «سخره»، «موزالان» و غیره… در مجلهٔ ملانصرالدین منتشر کرده‌است. یاد آر ز شمع مرده یاد آر
قالب این شعر مسمط است و در وزن «مفعول مفاعلن فعولن» یا بحر هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف سروده شده‌است. به گفته ناتل خانلری، این وزن از وزن‌های قدیمی است که قدمت آن به دوران پیش از اسلام می‌رسد. منظومه‌های "لیلی و مجنون" نظامی گنجه‌‌ای، "مجنون و لیلی" امیرخسرو دهلوی و ترجیع‌بند «ای سرو بلندقامت دوست» سعدی از اشعار مشهوری هستند که بر این وزن سروده شده‌اند. این وزن، شاد و ضربی است و علی‌الظاهر برای سرودن مرثیه مناسب نیست، اما مؤلفه‌های عاطفی شعر «یاد آر ز شمع مرده یاد آر» باعث رفع این عدم تناسب شده‌است. شعله گلپایگانی
ملا مهدی گلپایگانی، متخلّص به شعله، از شاعران شیعی مذهب، قرن دوازدهم هجری است که آثاری همچون «چاه وصال (لیلی و مجنون)»، «یوسف و زلیخا»، «رعنا و زیبا»، «پادشاه مصر» و «پسر آهنگر» و چند مثنوی و غزل از او باقی مانده‌است. متأسفانه احوال و آثار این شاعر، با سراینده دیگری با نام سید محمد طبیب متخلّص به شعله و معروف به شعله اصفهانی، حکیم، طبیب و شاعر قرن دوازدهم هجری درآمیخته است. مثنوی رعنا و زیبا، منظومه‌ای است عاشقانه با بحور مختلفه که شاعر آن را در بیان عشق کامیاب رعنا و زیبا، به نام میرزا عبدالصمد مستوفی مشک آبادی (از مردمان متعین مشک آباد فراهان اراک) به رشته نظم درآورده است. شیوه داستان در داستان، انتخاب وزن و بحرهای گوناگون، ابداع در تصویرگری‌ها، سه ویژگی اصلی منظومه است که به ویژه انتخاب اوزان مختلف در اثنای اثر، این منظومه را از دیگر آثار، متمایز ساخته‌است. این اثر برای نخستین بار در سال ۱۳۹۲ توسط احمدرضا یلمه‌ها از سوی انتشارات شورای گسترش زبان و ادبیات فارسی چاپ و منتشر شده‌است. مثنوی موسی و شبان
این آلبوم مرور آوازی است بر مثنوی «"موسی و شبان"» از سروده‌های مولانا که به عنوان اولین تلاش جدی شهرام ناظری بر روی اشعار مولانا نیز شناخته می‌شود. مجنون رفیقی هروی
نام اصلی وی را نه خودش نوشته و نه تذکره‌نویسان ذکر کرده‌اند. اما در منابعی از با نام «علی» یا «میرعلی» از او یادشده. برخی از تذکره‌نویسان جدیدتر او را با میرعلی هروی اشتباه گرفته‌اند. این اشتباه از آنجا پدید آمده که «ریو» مؤلف فاضل فهرست نسخ فارسی در موزه بریتانیا در نوشتن زندگی‌نامه میرعلی هروی از مشاهده ٔ مصراع دوم این شعر معروف او دچار سهو عجیبی شده به این معنی که از ملاحظه ٔ: «وه که خط سلسله ٔ پای من مجنون شد» چنین استنباط کرده‌است که تخلص میرعلی در شعر «مجنون» بوده و بر اثر همین استنباط خطا، میرعلی هروی را همان میرعلی مجنون هروی معروف به مجنون چپ‌نویس پسر کمال‌الدین رفیقی یکی دانسته و تعجب می‌کند که چرا خواندمیر در «حبیب السیر» مولانا مجنون پسر کمال الدین رفیقی را در جزء شعرا و خطاطان عهد سلطان حسین بایقرا آورده و میرعلی کاتب را که بعقیده ٔ او همان مجنون هروی است به‌طور مجزا درشمار نستعلیق نویسان دوره شاه اسماعیل ذکر کرده و این دو تن را یکی نشمرده‌است. البته حق با مؤلف حبیب السیر است چه میرعلی مجنون هروی چپ‌نویس که در ۹۵۱ ه‍. ق. وفات کرده اگرچه به امیر علی هروی استاد نستعلیق همشهری و هم اسم و معاصر و مانند او نستعلیق‌نویس و شاعر است لیکن بکلی شخصی است غیر از او و افزون بر خواندمیر دیگران مانند امیرعلی‌شیر نوایی در مجالس النفایس و سام میرزا در تحفه ٔ سامی و لاهیجی در تذکرةالخطاطین همه شرح حالی جداگانه از او نوشته‌اند. مجموعه نظم فارسی مورخ ۸۱۳ هجری موزه سالار جنگ
مجموعهٔ نظم فارسی مورخ ۸۱۳ هجری موزه سالار جنگ دست‌نوشته‌ای از گزیده‌ای از سروده‌های ۱۶ شاعر پارسی‌سرا و گزیده‌ای از کتابی در پزشکی است. این نسخه در موزهٔ سالار جنگ حیدرآباد نگه‌داری می‌شود. ا- نثر، منتخب علائی از سید اسماعیل جرجانی (م: ۵۳۱ یا ۵۳۳). ب- نظم‌هایی از شاعران به ترتیب درج در کتاب:در برگ ۱۱۸ پس از متن لیلی و مجنون تاریخ کتابت این نسخه محرم ۸۱۳ هجری درج شده‌است. بید مجنون (مجسمه)
بید مجنون ( مجسمه ) یک نوع هنر مجسمه سازیست و خالق آن سوزان لُردی است که در سال ۲۰۰۰ آن ها را درست کرده است. این مجسمه ها بیچهره هستند و برای نشان دادن احساسات و رویداد های زندگی ساخته شده است. خانم لردی با شرکت دمدآکو برای توزیع این مجسمه ها همکاری می کند. اکنون این مجسمه ها در مغازه های هدیه و شهر کتاب ( در ایران ) یافت می شوند. شیرین و فرهاد
شیرین و فرهاد یا فرهاد و شیرین منظومهٔ عاشقانهٔ ناتمامی ۱۰۷۰ بیتی در قالب مثنوی از وحشی بافقی به تقلید از "خسرو و شیرین" است. در این منظومه واقعه‌ای از داستان "خسرو و شیرین" یعنی عشق فرهاد کوهکن به شیرین به سبکی مؤثر و دلنشین به نظم کشیده شده‌است. عمر شاعر وفا نکرد تا منظومهٔ خود را به پایان ببرد. پس از وی وصال شیرازی در نیمهٔ دوم سدهٔ سیزدهم آن را پی گرفت و ۱۲۵۱ بیت بر آن افزود، ولی عمر او نیز کفاف نداد و سرانجام صابر شیرازی در نیمهٔ دوم سدهٔ سیزدهم با افزودن ۳۰۴ بیت دیگر آن را ختم کرد. نخستین‌بار در سال ۱۲۶۳ قمری به طبع رسید و نسخهٔ کامل آن با دنباله‌ای که وصال شیرازی و صابر شیرازی بر آن افزوده‌اند، ضمن دیوان وحشی بافقی در سال ۱۳۳۹ شمسی چاپ شد. عجایب‌المخلوقات
عجایب‌المخلوقات و غرایب‌الموجودات، با نام‌های دیگر عجایب‌نامه و جام گیتی‌نمای، کتابی است به زبان فارسی نوشتهٔ محمد بن محمود بن احمد طوسی (همدانی). مؤلف این اثر را میان سال‌های ۵۵۱-۵۶۲ ق به نام ابوطالب طغرل فرزند ارسلان فرزند طغرل سلجوقی در ده رکن و قانون نوشت. رودکی
مهم‌ترین اثر او کلیله و دمنه منظوم است. جز آن سه مثنوی از او به ما رسیده و از بقیه اشعارش جز اندکی باقی نمانده ‌است. کلیله و دمنه در اصل کتابی است هندی که در دوره ساسانیان به دستور بزرگمهر و به بدست برزویه به پارسی میانه ترجمه شد؛ و داستانی است رازآلود از زبان حیوانات. روزبه دادویه مشهور به ابن مقفع پس از اسلام آن را به عربی برگرداند و همان اثر ابن مقفع یا متن پهلوی بدست رودکی به شعر فارسی درآمد. نصرالله منشی از معاصران بهرامشاه غزنوی نیز در سده ششم ترجمه ابن مقفع را به نثر پارسی کشید. داستان منظوم شدن کلیله و دمنه توسط رودکی در شاهنامه نیز منقول است. شیخ بهایی در کتاب کشکول خود آورده که منظومه کلیله و دمنه رودکی دربردارنده‌ی ۱۲ هزار بیت بوده‌است. اینک نمونه‌ای از ابیات بجا‌مانده از منظومه کلیله و دمنه رودکی: جمال و جلال
جمال و جلال منظومه‌ای عاشقانه به زبان فارسی سرودهٔ محمد نزل‌آباد است که به داستان عشق شاهزاده جلال به جمال، دختر شاه پریان، می‌پردازد. منظومه ۴٬۷۳۵ بیت در بحر خفیف دارد و در ۸۰۸ ق / ۱۴۰۵ م سروده شده‌است. شاعر اهل سبزوار بوده‌است. نظامی گنجوی
علاوه بر منظومه‌هایی که به نقل روایت لیلی و مجنون پرداخته‌اند، شعرای دیگر فارسی‌زبان با شیوه دیگری به این داستان اشاره کرده‌اند. برخی از آنان مضامین گفته شده در روایت‌های قبلی را در اشعار خود به کار برده‌اند و برخی دیگر بدون روایت کامل داستان، مضامین نوی بر داستان افزوده‌اند یا حوادث فرعی داستان را به ابتکار خود تغییر داده و به گونه متفاوتی بیان کرده‌اند و به ذکر حوادثی پرداخته‌اند که در هیچ‌یک از روایات قبلی داستان گفته نشده‌است. برای نمونه عطار نیشابوری از شعرایی است که اگرچه روایت کاملی از عشق لیلی و مجنون را به نظم نیاورده، ولی حکایات و مضامین فراوانی بر آن افزوده‌است. برخی از این حکایات حتی با اصل داستان نظامی نیز در تناقض است. برای نمونه عطار، مولوی و وحشی بافقی همگی از روی نازیبای لیلی خبر می‌دهند. نظامی گنجوی
بخش بزرگی از ادبیات منظوم فارسی، تقلید از آثار نظامی است. نظامی به دلیل سبک سخن سرایی و زبان شعر مخصوص به خودش، مورد تقلید بسیاری از شاعران قرار گرفته‌است. لیلی و مجنون نظامی، سرآغازی شد برای مثنوی‌های بیشماری که در دوره بسیار طولانی به تقلید از آن پرداختند. این سروده‌های تقلیدی تقریباً در تمامی زبان‌هایی که خود را تحت نفوذ فرهنگی زبان و ادبیات فارسی می‌دانستند (مانند فارسی، کردی و پشتو) سروده شدند؛ ولی تنها تعداد کمی از این سروده‌ها ماندگار شدند. مازیار فلاحی
"فلاحی" در سال ۱۳۸۰ به عضویت گروه کر دانشگاه تربیت مدرس به رهبری الیپس مسیحی درآمد. تئوری موسیقی، سلفژ، ارکستراسیون و موسیقی مکتوب را نزد استاد حمیدرضا دیبازر به مدت ۶ سال فراگرفت. در همین حال به عضویت گروه کر بهمن به رهبری مهدی قاسمی درآمد. دروس آواز جمعی و تکنیک‌های آواز را نزد اساتید ناربه چولاکیان و شقایق الهیاری گذراند و گیتار کلاسیک را نزد فرزانه رجایی و آیلین ارجمند و نوازندگی پیانو را نزد علیرضا حشمتی افشار ادامه داد. در اسفند ۱۳۸۶ به دعوت قاسم جعفری آهنگ‌ها و ترانه‌های فیلم مجنون لیلی را نوشت که آغاز رسمی فعالیت خوانندگی وی در عرصهٔ سینما و موسیقی می‌باشد. وامق و عذرا
این منظومه عاشقانه که توسط قتیلی بخارایی شاعر قرن دهم هجری و از شاعران دربار عبدالعزیزخان ازبک در دوران جوانی به تشویق ظهیرالدین ابراهیم خان بن جهانگیر عموزاده یعقوب آق قویونلو در ۵۵۷۳ بیت به رشته نظم کشیده شده و به ممدوح خود سلطان یعقوب تقدیم داشته‌است. قتیلی در سرودن مثنوی وامق و عذرا از نظامی گنجوی پیروی کرده و منظومه خود را به سبک عراقی و در بحر لیلی و مجنون سروده‌است. اصلی و کرم
هنرمندان کشورهای مختلف براساس افسانه اصلی و کرم که در میان اقوام مختلف به صورت نماد و تمثیل عشق پاک درآمده‌است، منظومه‌ها، داستان‌ها و نمایشنامه‌های بسیاری ساخته و پرداخته‌اند. ناظم حکمت، شاعر معاصر ترک با الهام از این داستان منظومهٔ کرم گیبی را سروده‌است و خاچاطور آبوویان (۱۲۶۴ ق / ۱۸۴۸ م) نویسنده ارمنی داستان «دختر ترک» و نریمان نریمانف داستان «بهادر و سونا» را براساس آن نوشته‌اند. یکی از معروف‌ترین آثاری که براساس این افسانه پدید آمده، اپرای اصلی و کرم است که در ۱۹۱۲م توسط عزیر حاجی بیگوف (۱۳۰۳ ۱۳۶۷ ق / ۱۸۸۵ ۱۹۴۸ م) موسیقیدان و آهنگساز مشهور آذربایجانی تصنیف شده و شهرت جهانی پیدا کرده‌است. موسیقی شوشتری
- ضربی لیلی‌مجنون مثنوی موسی و شبان
مثنوی موسی و شبان نام آلبوم موسیقی است با آواز شهرام ناظری، نوازندگی جلال ذوالفنون و بهزاد فروهری، دکلمه از محمد هومن و آهنگساز جلال ذوالفنون که در سال ۱۳۵۸ برای نخستین بار توسط "شرکت سهامی الکترونیک" منتشر شده‌است. لیلی و مجنون (فیلم ۱۳۱۶)
ماجرای معروف "لیلی و مجنون" که در آن مجنون نه آنگونه که در اذهان مردم به صورت یک دیوانه لاابالی شناخته شده، بلکه به صورت مظهر عشق و حقیقت نمایانده شده است. لیلی و مجنون
لیلی و مجنون، دختر و پسری نابالغ در مکتبخانه به یکدیگر دل می‌بندند. خواستگاری خانواده پسر به نتیجه نمی‌رسد؛ و حتی به جنگ قبیله‌ای می‌انجامد. جنگی که مجنون در آن طرف دشمن (طایفه عروس) را می‌گیرد. لیلی را به مرد مالداری به شوهر می‌دهند؛ ولی بیماری لیلی باعث ناکامی شوهر می‌شود و لیلی دوشیزه می‌ماند. شوهر از شدت ناراحتی لیلی دق می‌کند و می‌میرد. لیلی به ذکر حق می‌پردازد و دلش به نور الهی و فره ایزدی روشن می‌شود و به مقام والای معنوی می‌رسد. سرانجام در آخرین دیدار بر سر گور لیلی، او از مجنون دستگیری کرده و آن نور ایزدی در دل مجنون جای می‌گیرد. لیلی و مجنون (اپرا)
در اولین اجرای این اُپرا حسین‌قلی سارابسکی نقش مجنون، عبدالرحیم فرجف نقش لیلی را ایفا کردند. حسین آرابلینسکی کارگردانی اُپرا و عبدل آهوردیف رهبری اُپرا را بر عهده داشتند و خود حاجی‌بیف در آن شب نوازنده ویولن بود. جامی
مثنوی ششم لیلی و مجنون مثنوی عشقی‌است که به وزن لیلی و مجنون نظامی و امیرخسرو دهلوی ساخته شده‌است. این کتاب درباره عشق لیلی و مجنون بوده و شباهت بالایی با لیلی و مجنون نظامی دارد. این کتاب بر وزن مفعول مفاعلن فعولن سروده شده است. مجنون رفیقی هروی
عبدالمحمد خان ایرانی مولف کتاب «پیدایش خط و خطاطان»نوشته‌است که وی در زمان غازان‌خان (۷۰۳-۶۹۴ق) و در خدمت او می‌زیسته که به گفتهٔ دکتر بیانی در «احوال و آثار خوشنویسان» اشتباه آشکار است. لیلی و مجنون
در عوض لیلی حسابگری‌های زنانه و مصلحت‌بینی‌هایی دارد که لازمه حیات بادیه‌است. با این‌حال شخصیت لیلی از نظر زندگی سراسر تسلیم وی اهمیت دارد. به گفته سعیدی سیرجانی لیلی شخصیتی است فاقد هرگونه تلاش. او را از مکتبخانه بازمی‌گیرند. در خانه زندانی می‌کنند. او را به شوهر می‌دهند، بدون آن‌که نظر وی را جویا شوند. به شوهری که همه روزه نگهبان او است. کار لیلی اما در این میان فقط گریه‌است و تسلیم. او حتی راز دل به مادر هم نمی‌گوید. مادرش سال‌ها بعد و از زبان همکلاسان او پی به راز عشقش می‌برد. منظومه بازگشت و اشعار دیگر
منظومه بازگشت و اشعار دیگر کتابی است از محمد شمس لنگرودی شاعر و نویسنده ایرانی که نخستین بار سال ۱۳۹۳ در نشر چشمه منتشر شد. کتاب منظومه بازگشت و اشعار دیگر دربرگیرنده یک منظومه بلند و چهارده شعر کوتاه است. عنوان شعرهای کوتاه مجموعه به این شرح است. «کشتی کاغذی»، «دریایت را دوست دارم»، «شعرم»، «بازگشت»، «عصر»، «من نکاشته‌ام»، «اتفاق»، «بازشو»، «آتش فروردین»، «جیرجیرک خام»، «در این شب دلپذیر»، «سرباز»، «مثل همیشه» و «آیا زندگی همین بود.» شمس لنگرودی درباره ایده خلق این مجموعه شعر در مصاحبه‌ای گفته است؛روز ۲۶ آبان ماه سالروز تولدم، مادرم با یک ساعت اختلاف فوت شد. آن موقع من در رشت در بیمارستان بودم و این «هم زمانی» برای من مسئله شد. آیا مادرم مرا به دنیا آورده بود که بمیرد؟آیا زندگی مثل یک، دو امدادی است که مادرم چوب را به دستم داد تا من به دست کسی دیگر بدهم؟ جایی در «منظومه بازگشت» همین هست. لیلی و مجنون
روایت جامی با این هردو متفاوت است. به گفته او مجنون که جوانی عیاش است عاشق لیلی می‌شود، ولی به کام نمی‌رسد. در روایت جامی، مجنون پیش از لیلی می‌میرد. بخش اضافه روایت جامی آن است که مجنون در سلک گدایانی در می‌آید که لیلی به آنان نذری می‌دهد. در این میان لیلی کاسه او را می‌شکند و مجنون از این اتفاق سرمست می‌شود. لیلی و مجنون
خود نظامی داستان زاده خود را جدید می‌داند و می‌گوید: «شاه اخستان از من خواسته‌است چند بیتی بکر چون لیلی بکر بر سخن نشانم؛ یعنی سخنی بگویم که از اندیشه هیچ‌کس دیگری نگذشته و قلم هیچ‌کس دیگری بر روی کاغذ ننوشته‌است» لرتا
در سال ۱۳۰۵ خورشیدی، به دعوت محمود ظهیرالدینی به گروه کمدی اخوان پیوست. و در نمایشنامهٔ "تاجر ونیزی" اثر شکسپیر با ظهیرالدینی و حسین خیرخواه بازی کرد. بعد به دعوت اسماعیل مهرتاش به تئاتر جامعه باربد رفت و در نمایشنامه‌های موزیکال "لیلی و مجنون"، "یوسف و زلیخا" (۱۳۰۷/۱۹۲۸، در نقش زلیخا) و "خسرو و شیرین" نقش‌های اول را ایفا کرد. صدای لرتا در نقش "زلیخا" بر روی نوارهای کاست قدیمی به یادگار باقی مانده‌است. در اواخر ۱۳۱۱ «تروپ نوشین» به وسیله عبدالحسین نوشین و به کمک لرتا و نصرت‌الله محتشم تشکیل شد. در خرداد ۱۳۱۲، لرتا در نمایش "سرانجام هرمزان" نوشته فتح‌الله‌خان معتمدی خوانساری در نمایشگاه مرکزی لاله‌زار به همراهی پرخیده و معزالدین فکری بازی کرد. لیلی و مجنون
در روایت نظامی هم لیلی و هم مجنون از خاندان‌های اشرافی معرفی شده‌اند و برخلاف روایت‌ها و اشعار شبانی به‌جای مانده عربی، امکان این را نداشته‌اند تا یکدیگر را در حال شترچرانی دیده‌باشند. از همین رو نظامی عنصر مکتبخانه را در قصه وارد می‌کند. در حالی که هیچ چیز از وجود یک مکتبخانه در محیط بادیه و آئین عرب بیابانی غریب‌تر نیست. گلخار حسنوا
گلخار حسنوا بیشتر اپراهای مقامی را آواز می‌خواند؛ ژانر ترکیبی که به موسیقی تلفیقی موسیقی‌های بل کانتوی اروپا و سنتی آذربایجان اطلاق می‌شود. از وی به خاطر ایفای نقش‌های لیلی در اپرای لیلی و مجنون و «عرب‌زنگی» در اپرای شاه اسماعیل تقدیرهای فروانی شد. ویس و رامین
منظومه ویس و رامین از شاهکارهای ادب فارسی و سروده فخرالدین اسعد گرگانی شاعر قرن پنجم هجری است. این داستان عاشقانهٔ منظوم در حدود ۹۰۰۰ بیت دارد که در بحر هزج مسدس محذوف یا مقصور سروده شده‌است. چنان‌که از شواهد و قراین بر می‌آید فخرالدین اسعد گرگانی این اثر را از متنی پهلوی به شعر فارسی برگردانده‌است که در این ترجمه با آرایش کلام و به کاربردن صنایع لفظی و معنوی شاهکاری عظیم خلق کرده‌است. محمد عوفی تذکره‌نویس قرن هفتم هجری چنین گفته‌است: «... و آنچه از غرّر اوصاف و درّر تشبیهات در آنجا ایراد کرده‌است مقوّمان ضمیر افاضل از تقویم آن عاجزند و جوهریان صنعت از تصریع معارضهٔ آن قاصر…» زلف آشفته و خوی کرده و خندان لب و مست
در نسخه‌ای مصور از دیوان حافظ در کتابخانهٔ لیدن به‌سال ۸۹۴ ه‍.ق/۱۴۸۹ م و کتابت‌شده توسط شیخ محمدابراهیم اوحدی بلیانی که متعلق به مکتب شیراز دوم است، نگاره‌ای بر مبنای این غزل موجود است. نظامی گنجوی
منظومه لیلی و مجنون نظامی به زبان‌های گوناگونی مانند آلمانی، فرانسوی، انگلیسی، روسی و ارمنی ترجمه شده‌است. در ادبیات ارمنی از دیدگاه مشابهت در جدال میان عشق و آداب و رسوم جامعه، منظومه «آنوش» (۱۸۹۲ میلادی) اثر هوهانس تومانیان با لیلی و مجنون مقایسه می‌شود. در ادبیات کردی منظومه مثنوی «مه‌م و زین» (قرن ۱۷ میلادی) اثر احمد خانی از نظر فضای ایرانی داستان، با آن قابل مقایسه‌است. لیلی و مجنون
مطالعه این اثر نظامی و مقایسه آن با خسرو و شیرین از همین شاعر، مقایسه میان دو فرهنگ عرب و عجم و سرچشمه‌های تفکر، اندیشه و باورهای این دو ملت است. جامعه لیلی و مجنون، هرگونه عدول از آداب و سنن را رد می‌کند. خواننده در لیلی و مجنون با جامعه‌ای مواجه می‌شود که مردم آن توان نگاه معصومانه کودکی از سر مهر را به هم سن ناهمجنس خود ندارند و همه در صدد سرک کشیدن در کار یکدیگر و تجسس هستند. به گفته یدالله بهمنی «چنین فرهنگی نمی‌تواند سلامت روانی جامعه را تضمین کند و از آن نمی‌توان انتظار ظهور انسان‌های فرهیخته را داشت.» ادبیات فارسی
غنا در مفهوم واژه‌ای به معنی سرود خوانی و آواز است. در ادبیات فارسی به بخشی از سروده‌های منظوم که بیشتر در قالب‌های مثنوی و غزل آفریده شده‌اند ادبیات غنایی فارسی گفته می‌شود. درونمایه ادبیات غنایی فارسی معمولاً شامل عشق و شور جوانی است. از نمونه‌های موفق ادبیات غنایی ایران می‌توان به خسرو و شیرین و لیلی و مجنون در آثار نظامی گنجوی، ویس و رامین اثر فخرالدین اسعد گرگانی، و غزلیات حافظ و سعدی اشاره نمود. لیلی و مجنون (آلبوم)
روی ب ادبیات غنایی
در عصر سلجوقیان با ترجمهٔ منظومهٔ مشهور "ویس و رامین" (۴۴۶ ه‍.ق) از متن پهلوی آن به فارسی دری نظم داستان‌هایی با وجه غنایی مورد توجه قرار گرفت. این منظومهٔ کهن ایرانی، سرمشق شاعر بلندآوازهٔ عرصهٔ داستان‌سرایی، یعنی نظامی گنجوی قرار گرفت. قرن ششم از نظر به نظم درآمدن داستان‌های یا وجه غنایی، با وجود نظامی گنجوی بیش از پیش درخشید. او توانست با کمک گرفتن از تجربهٔ ادبی دو شاعر بزرگ و منظومه‌پرداز پیش از خود، یعنی فردوسی و فخرالدین اسعد گرگانی، منظومه‌های "مخزن‌الاسرار"، "خسرو و شیرین"، "لیلی و مجنون"، "هفت پیکر" و "اسکندرنامه" را که بر روی هم «پنج گنج» خمسهٔ نظامی را تشکیل می‌دادند، بیافریند. آثار وی از چنان محبوبیتی برخوردار شد که، شاعران توانمندی چون امیرخسرو دهلوی، خواجوی کرمانی و عبدالرحمان جامی به تتبع آثار وی پرداختند. «در سده‌های هفتم و هشتم هجری، با رویکرد گسترده شاعران به غزل‌سرایی، شعر غنایی ایران بیش از پیش در قالب غزل چهره می‌نمود و مرکزیت قالب غزل در شعر غنایی فارسی تا پیش از گسترش شعر نو نیز ادامه داشت… شعرهای غنایی قرن نهم نیز ادامهٔ همان شعرهای دو قرن پیش‌تر بود؛ اما با ظهور صفویان و هجرت بسیاری از شاعران به هند، باریک‌بینی و نازک‌اندیشی و گاه استفاده افراطی از نماد در سبک هندی، شعر غنایی فارسی، اندیشه‌های حکمی و عرفانی بیشتری یافت». (انوشه، ۱۳۸۱، ص ۸۹۴) اپرا در جمهوری آذربایجان
اپرا در جمهوری آذربایجان از سال ۱۹۰۸ با نمایش اپرای لیلی و مجنون نوشته‌ی عزیر حاجی‌بیف آغاز شده‌است. این اپرا اولین اپرای جهان اسلام خوانده می‌شود. اولین اپراهای آذربایجان در تئاتر تقی‌اف به نمایش درآمده‌اند. سید جلال‌الدین دری
همچنین در پرونده حرفه‌ای سید جلال الدین دری، اپرت " لیلی و مجنون " نیز وجود دارد که در آن بازیگرانی از خوانندگان و هنرمندان موسیقی ایرانی همچون مهیار شادروان و حسام نواب صفوی ایفای نقش کرده‌اند. لیلی کریمان
از آثار وی می‌توان به «اگر فقط شش ماه»، "بیشعورهای ضدگلوله (هجوم به ضوابط اخلاقی)"، "کوچ مانکن"، ترجمه "چرا بی‌شعوری" از خاویر کرمنت، "هیچ‌کس گلی برایم نفرستاد" از ساندرا براون، "زندگی زیباست" از روبرتو بنینی، "راه دراز خانه" از دانیل استیل اشاره کرد. مجنون رفیقی هروی
مجنون رفیقی هروی یا مولانا مجنون (درگذشت ۹۵۱ ه‍. ق) پسر کمال‌الدین محمود رفیقی متخلص به مجنون و مشهور به مجنون چپ‌نویس از شعرا و خوشنویسان مبتکر هرات در عهد سلطان حسین بایقرا در اواخر سده نهم و نیمه اول سده دهم هجری است. هفت‌اورنگ
هر هفت منظومهٔ یادشده، در قالب مثنوی سروده شده‌اند، قالبی مناسب روایت داستان‌های حماسی، تاریخی، عاشقانه و اندرزگونه. سه منظومه از این میان، عاشقانه‌های تمثیلی است، مشتمل بر یوسف و زلیخا، لیلی و مجنون و سلامان و آبسال. مثنوی‌های سلسلةالذهب، سبحةالابرار و تحفةالاحرار راوی داستان‌هایی آموزنده‌اند، و اسکندرنامه یا خردنامهٔ اسکندری منظومه‌ای‌ست حماسی و آموزنده. تاریخ سرایش اثر به یقین مشخص نیست (۸۷۳ ه.ق. روایت شده)، همچنین روشن نیست که این منظومه به دستور سلطان حسین بایقرا سروده شده‌باشد. آنچه روشن‌است، این که جامی در شیوهٔ سرایش این اثر، از شعرای پیشین و به‌طور مشخص از نظامی گنجوی تأثیر پذیرفته‌است. مضمون هفت اورنگ از اندیشه‌های صوفیه، علی‌الخصوص فرقهٔ نقشبندیه متأثر است، که جامی در جوانی پیرو آن بود. چه اینکه در ۸۶۱ هجری قمری، مرشد نقشبندیه در هرات بود. زبان جامی در این اثر، چون دیگر ادیبان صوفی‌مسلک، سرشار از استعاره و نماد عارفانه‌است. با این فرض که انتقال و درک مفاهیم عرفانی، فلسفی و اخلاقی به مخاطب ساده نیست، حکایت‌ها در قالبی تمثیلی، و از زبان شخصیت‌های انسانی و حیوانی روایت شده‌است.به نظر می‌رسد همزمانی سرودن هفت اورنگ، با عصر طلایی تیموریان، و حضور نگارگری بنام، چون کمال‌الدین بهزاد در دربار سلطان حسین بایقرا، موجب شده تا جامی به اهمیت نقاشی در درک پیام‌های هفت اورنگ پی ببرد. هفت اورنگ در زمان حیات جامی تصویرگری شده، به گواه وجود نگاره‌هایی از داستان یوسف و زلیخا، مشابه نگاره‌هایی که برای بوستان سعدی توسط بهزاد نقاشی شده‌اند. محبوبیت و شهرت جامی پس از درگذشت اش به سال ۸۹۸ ه.ق. رو به کاهش گذاشت، صفویان که در ۹۰۷ ه.ق. به قدرت رسیدند، تاب تحمل فرقهٔ نقشبندیه را نداشتند، تا آنجا که شاه اسماعیل اول (۹۰۷ تا ۹۳۱ ه. ق)، به سبب انزجار از جامی، قصد داشت مقبره‌اش را در هرات تخریب کند. علی رغم این محدودیت‌ها، مصور سازی هفت اورنگ در سراسر دورهٔ صفویه ادامه یافت. از دوران مذکور، دست کم دویست جلد مشتمل بر هر هفت منظومه، منتخب‌ها و منظومه‌های مصور جداگانه در دست است. نمونهٔ کم‌نظیر و زیبایی از این دوره، تحت عنوان هفت اورنگ ابراهیم میرزا، هم‌اینک در نگارخانه هنر فریر نگهداری می‌شود. فهرست آثار درباره حافظ
کتاب "کشف اللغات دیوان حافظ" که نخستین کتاب از پروژهٔ «لیریکا پرسیکا» است در سال ۱۹۸۹ م توسط دانیه لا منگینی و ریکاردو زیپولی به چاپ رسید. این پروژه که براساسِ روشِ پردازشیِ رایانه‌ای انجام شد، کارِ ایجادِ پایگاهِ داده‌هایی از شعرِ غناییِ فارسی از دیدگاهِ نشانه‌شناسانه و ساختارگرایانه را بر عهده داشت. زیپولی با بهره‌گیری از این پردازشِ رایانه‌ای و با نگاه به سبک‌شناسیِ متونِ فارسی، چندین مقاله دربارهٔ حافظ نوشت. خسرو و شیرین
در داستان خسرو و شیرین، علم و حکمت و دانش و اخلاق ایرانیان باستان تشریح شده، در حالی که در لیلی و مجنون از این سخنان خبری نیست. بلکه تعصب و غیرت و گاه جوان‌مردی و مروت دیده می‌شود. داستان خسرو و شیرین سراسر امید و شور و شوق است، در حالی که داستان لیلی و مجنون سراسر درد و داغ و سوز و هجران، در جامعه‌ای که عشق در آن حرام است و جرم زن خیمه‌نشینی و خانه‌نشینی که حق انتخاب ندارد. پیشینه صنعت چاپ در ایران
پیدایش چاپ تصویری در ایران به زمان محمد شاه بر می‌گردد. نخستین کتاب شناخته شده‌ای که چاپ مصور شد، کتاب «لیلی و مجنون» مکتبی بود که در سال۱۲۵۹هـ. ق به چاپ رسیده‌است. در چهار صفحه از این کتاب چهار تصویر وجود دارد که با مرکب چاپ ترسیم و به معمول زمان با دست آن‌ها را رنگ کرده‌اند. پس از آن در سال۱۲۶۴قمری «دیوان فضولی بغدادی» را با بیست تصویر به چاپ رساندند. نجم‌الدین رازی
آثار دیگر نجم رازی از جمله رساله عشق و عقل (معیار الصدق فی‌مصداق العشق، به تصحیح دکتر تقی تفضلی) و نیز مرموزات اسدی در مرموزات داودی (به تصحیح دکتر شفیعی کدکنی) است. نجم رازی چند اثر دیگر دارد به نامهای: تفسیر عربی نجم رازی به نام "بحر الحقایق و المعانی فی تفسیر سبع المثانی، منارات السائرین الی‌الله و مقامات الطائرین بالله (به عربی)، رسالةالطیور (به تصحیح دکتر محمدامین ریاحی)، سراج القلوب، حسرت‌الملوک و تحفةالحبیب. نجم الدین رازی در کتاب معروف خود، مرصاد العباد فلسفه را سرگشتگی میداند و فیلسوفان را در کنار دهری ها معرفی میکند. لیلی و مجنون
چنین ابیاتی، بیش از آنکه داستان دخترک گوسفندچران بادیه‌نشین بیابان‌های عربستان باشد که جز حسرت و محرومیت و فراغ نصیبی ندارد، وصف شاهزاده خانمی مانند شیرین (در خسرو و شیرین) است که با کنیزان به تماشای سبزه و گل رفته‌اند.