مائو تسه‌تونگ در چه سالی رهبر حزب کمونیست چین شد؟
مائو تسه‌تونگ
از اوایل سال ۱۹۵۰ مائو، رهبر اصلی حزب شد و کنترل کمیسیون نظامی حزب کمونیست چین را به عهده گرفت. در سال ۱۹۵۳ بعد از مرگ استالین، موقعیت مائو به عنوان رهبر کمونیست‌ها پررنگ‌تر و برجسته‌تر شد. مائو تسه‌تونگ
در سال ۱۹۲۱ حزب کمونیست چین در شانگ‌های سازمان‌دهی شد، مائو عضو اصلی آن حزب شد و در هونان رهبری طرفداران این حزب را به عهده گرفت. حزب جدید در یک بخش پیشرو، شکل گرفت. مائو در بخش پیشرو در شانگهای، هونان و کانتون و سازمان‌های کارگری و رعیتی فعالیت‌های زیادی انجام داد و یک مؤسسه آموزشی برای کارگران و کشاورزان تأسیس کرد. چین
حزب کمونیست در سال ۱۹۴۹ با پیروزی در چندین نبرد مهم بر بیشتر سرزمین اصلی چین مسلط شده و کومین‌تانگ مجبور شد به تایوان و جزایر اطراف بگریزد. مائو تسه تونگ رهبر حزب کمونیست در اول اکتبر ۱۹۴۹ تأسیس جمهوری مردمی چین را اعلام کرد. یک سال بعد ارتش آزادی‌بخش خلق موفق شد هاینان را نیز از چنگ نیروهای جمهوری چین به درآورده و تبت را نیز به اشغال خود درآورد، البته بقایای نیروهای ملی‌گرا تا اواخر دهه ۱۹۵۰ در مناطق غربی چین به مقاومت خود ادامه می‌دادند.
کمیته مرکزی حزب کمونیست چین
بعضی تحلیلگران می‌گویند که هو جینتائو در بخشی از تلاش‌هایش برای افزایش دموکراسی درون حزبی، تلاش می‌کند قدرت کمیته مرکزی را افزایش دهد. دو عمل مهم هو لغو کنفرانس رهبری سنتی آگوست در بدایهه و مقدار نسبتاً وسیع پوشش رسانه‌ای جلسات پلنوم کمیته مرکزی در اکتبر ۲۰۰۳ بود. اکنون (۲۰۱۳) حزب کمونیست چین ۸۰ میلیون نفر عضو دارد و دبیر کل حزب کمونیست چین شی جین پینگ است که جانشین هو جینتائو شد.رئیس کمیته مرکزی جمهوری خلق چین شی جین پینگ می باشد. استان سوئی‌یوآن
هنگام جنگ داخلی چین در ۱۹۳۵، مائو تسه تونگ رهبر حزب کمونیست چین به رهبران مغولستان قول برقراری یک دولت مستقل «خودمختار» که شامل همه سرزمین‌های «تاریخی» مغولستان در چین می‌شد را داد و در ازایش حمایت آنها علیه دولت کومینتانگ را خواستار شد. این قول شامل این تأیید می‌شد که هیچ گروه قومی دیگری اجازه نخواهد داشت به اشغال مغولستان داخلی بپردازد. اما به دنبال پیروزی انقلاب کمونیستی چین مدیران سرزمین نوپا اکثریت قوم هان را در قلمرو مغولستان داشتند، بزرگترین گروه قومی بومی چین که به لحاظ جمعیت در تمامی کره خاکی بالاترین است، و در برابر آنها مغول‌های خواهان خود مختاری در استان سوئی‌یوآن با جمعیتی دو میلیون نفری بودند که برای نپیوستن به منطقه جدید خودمختار مغولستان مقاومت می‌کردند. تا اینکه در ۱۹۵۴ مائو با استان سوئی‌یوآن به توافق رسید، بدین صورت که مغلولها اداره امور سوئی‌یوآن را به دست گرفتند، اما تصریح شد که بومیان هان در سرزمین اجدادی خود باقی‌خواهند ماند. جنایات علیه بشریت در رژیم‌های کمونیستی
مائو تسه تونگ رئیس حزب کمونیست چین بود که در سال ۱۹۴۹ کنترل چین را به دست گرفت تا اینکه در سپتامبر ۱۹۷۶ درگذشت. او در این مدت چندین تلاش اصلاحی را انجام داد که برجسته‌ترین آنها جهش بزرگ به جلو و انقلاب فرهنگی بود. در ژانویه ۱۹۵۸، مائو اولین برنامه پنج ساله را اجرا کرد که بخش دوم آن به عنوان جهش بزرگ به جلو شناخته شد. این طرح به منظور تسریع تولید و صنایع سنگین به عنوان مکملی برای رشد اقتصادی مشابه مدل شوروی و عامل تعیین‌کننده پشت سیاست‌های مارکسیستی چینی مائو بود. مائو ده ماه را در سال ۱۹۵۸ به گردش در کشور گذراند تا از جهش بزرگ به جلو حمایت کند و پیشرفت‌هایی را که قبلاً انجام شده بود بررسی کند. آنچه که به دنبال آن آمد تحقیر، انتقام علنی و شکنجه همه کسانی بود که جهش را زیر سؤال بردند. برنامه پنج ساله ابتدا تقسیم جوامع کشاورزی را به کمون‌ها آغاز کرد. برنامه ملی چین برای توسعه کشاورزی (NPAD) شروع به تسریع تدوین برنامه‌های خود برای تولیدات صنعتی و کشاورزی کشورها کرد. طرح‌های تهیه پیش نویس در ابتدا موفقیت‌آمیز بود زیرا جهش بزرگ به جلو نیروی کار چینی را تقسیم کرد و تولید برای مدت کوتاهی افزایش یافت. جائو تسیانگ
ژائو زیانگ (زاده ۱۷ اکتبر ۱۹۱۹ – درگذشته ۱۷ ژانویه ۲۰۰۵) در ۱۹۸۰ به مقام نخست‌وزیری رسید و سپس دبیر کلی حزب کمونیست را عهده‌دار شد. ژائو زیانگ، دبیرکل پیشین حزب کمونیست چین و یکی از اصلاح‌طلبان پیشروی این کشور، در سال ۱۹۸۹ هنگامی از قدرت سرنگون شد که در تلاش بود تا راهی برای تفاهم با دانشجویان ناراضی بیابد؛ دانشجویانی که در تظاهرات میدان 'تیان آن من' شرکت داشتند. سوسیالیسم
انقلاب کمونیستی چین دومین مرحله از جنگ داخلی چین بود که با تاسیس جمهوری خلق چین به رهبری حزب کمونیست چین خاتمه یافت. حزب کومینتانگ نیز در دهه‌ی بیست سوسیالیسم چینی را به عنوان بخشی از ایدئولوژی خود پذیرفت. بین سال‌های ۱۹۵۸ تا ۱۹۶۲ طی یک گام بزرگ به جلو در جمهوری خلق چین حدود سی میلیون نفر از گرسنگی مردند و روی هم رفته حداقل ۴۵ میلیون نفر جان خود را از دست دادند. لیو شائوچی
مائو در ضدحمله خود، انقلاب فرهنگی چین را براه انداخت اما هدف، سرنگونی لیو شائوچی از سمت رئیس‌جمهوری بود. انقلاب فرهنگی در واقع برای تصفیهٔ دیگر مسئولین حزب کمونیست طراحی شده بود تا حزب مرعوب شده و رهبری مائو تضمین شود. در واقع مائو آن رویداد را به عنوان یک «تصفیهٔ بزرگ» به‌شمار آورد. اهداف اصلی او آن رهبران حزبی بودند که فکر می‌کردند تلاش‌های مائو در اشتراکی کردن و صنعتی کردن در جهش بزرگ به جلو یک فاجعه بوده‌است. چندین چهره میانه‌رو از حزب کمونیست چین اخراج شدند. چین
در سال ۱۹۱۵ ریاست‌جمهوری به یوان شیکای از فرماندهان سابق ارتش چینگ رسید. وی خود را امپراتور چین خواند اما با طغیان عمومی و مخالفت ارتش خودش روبرو شد. شیکای خیلی زود ناچار به استعفا شده و نظام جمهوری دوباره برقرار شد. با مرگ شیکای در سال ۱۹۱۶ وضعیت کشور بسیار به‌هم‌ریخته بود. دولت مستقر در پکن از نظٰر بین‌المللی دولت چین محسوب می‌شد اما تقریباً هیچ‌کاره بود و بیشتر کشور تحت حکومت جنگ سالاران مختلف بود. در اواخر دهه ۱۹۲۰ کومین‌تانگ به رهبری چیانگ کای شک با تلفیقی از عملیات‌های نظامی و مانورهای سیاسی زیرکانه کشور را دوباره متحد کرده و تحت تسلط خود درآورد. کومین‌تانگ پایتخت کشور را به نانجینگ منتقل کرده و اعلام «قیمومیت سیاسی» کرد. این اصطلاح به یک دوره انتقالی برای توسعه سیاسی گفته می‌شد که در برنامهٔ سون یات سن برای تبدیل چین به یک دولت دمکراتیک مدرن مطرح شده بود. مائو تسه‌تونگ
حکومت چین پس از گذشت سال‌ها از مرگ مائو او را بنیان‌گذار و پدر حکومت خود می‌داند و عکس او بر اسکناس‌ها و مراکز اداری و دولتی تمام چین درج شده‌است، اما بسیاری از مائوئیست‌ها و احزاب مائوئیستی، دولت چین پس از مرگ مائو را قبول ندارند. بعد از مرگ مائو حزب کمونیست به ماندگاری خود در چین ادامه داد و در سال ۱۹۸۱ تغییرات زیادی در چین روی داد. البته اکثر کارگران و کشاورزان بر این تصور که با طرفداری از مائو حقوق از دست رفته خود را به دست می‌آورند، پیرو مائو بودند. بعد از مرگ مائو قوانین بنا شده توسط مائو نادیده گرفته شد، اما تا به امروز عده بسیار زیادی در چین پیرو مائو هستند و تصویرش در اکثر خیابان‌ها نمایان است و هنوز او را رهبر خود می‌دانند. جئو ئن لای
کانون اصلی توجه جئو پس از وضعیت ضعیف دهه‌ها جنگ، پس از نخست‌وزیر شدن وی اقتصاد چین بود. او تولید زیاد شده کشاورزی را حتی با توزیع مجدد زمین هدف قرار داد. پیشرفت صنعتی همیشه در فهرست کارهایش بود. او اصلاحات زیست‌محیطی را اول بار در چین آغاز کرد. در ۱۹۵۸، مائو تسه تونگ جهش بزرگ به جلو را با اهداف غیر واقع‌بینانه افزایش دادن تولید صنعت شروع کرد. هو یائوبانگ
وی نیز در زمان مائوزدونگ جزو قربانیان انقلاب فرهنگی او بود. سالها بعد، مرگ وی دستاویزی برای آغاز اعتراضات دانشجویی ۱۹۸۹ در میدان تیان‌آن‌من شد. هو یائوبانگ از پست دبیر کل حزب کمونیست چین در ۱۶ ژانویه ۱۹۸۷ استعفا و کناره گیری (اجباری) کرد. مائو تسه‌تونگ
در سال ۱۹۱۸ مائو از مدرسه حقوق و اقتصاد چانگشا فارغ‌التحصیل شد و برای ادامه تحصیل به پکن سفر کرد. او توانست وارد دانشگاه پکن شود. به‌طور نیمه وقت در کتابخانه دانشگاه، یک کار دانشجویی گرفت تا بتواند خرج و هزینهٔ دانشگاه و زندگی در شهر بزرگ پکن را فراهم سازد. مائو به دلیل اختلاف سطح شدید مالی با دیگر همکلاسی‌ها، از رفاقت با آنان پرهیز می‌کرد و حتی از زندگی‌اش برای آنان چیزی نمی‌گفت. او در این زمان با تعدادی از روشنفکران و جوانان هم‌کیش خود، گروهی تشکیل داد که بعدها به بنیان‌گذاری حزب کمونیست چین توسط آنان منجر شد. رهبر حزب کمونیست چین
از ۱۹۲۷ تا ۱۹۴۵: دبیرکل کمیته مرکزی حزب کمونیست چین لیو شائوچی
از سال ۱۹۵۶، حزب کمونیست چین به دلیل فقدان تجربه کافی در جریان رهبری اقتصادی و نوسازی چین اشتباهاتی مرتکب شد. در قحطی چهار سالهٔ ۱۹۵۸ الی ۱۹۶۱ طی به اصطلاح جهش بزرگ به پیش ۳۸ میلیون انسان تلف شدند. رژیم مائو در آن سال‌ها محصولات زراعی کشور را مصادره کرده و آن‌ها را به اروپای شرقی که زیر کنترل کمونیست‌ها بود در برابر دریافت جنگ‌افزار و حمایت سیاسی صادر می‌کرد. مواد غذایی و پول همچنین برای حمایت از نهضت‌های ضد استعماری و کمونیستی به آسیا، آفریقا و آمریکای لاتین ارسال می‌شد. قتل‌عام توده‌وار در مقیاس «جهش بزرگ به جلو» چیزی بود که مائو خود را برای آن آماده کرده بود. مائو تسه‌تونگ
در آن زمان، از لحاظ فرهنگی، جامعه چین نیاز به تغییر و دگرگونی داشت. مائو در سال ۱۹۵۷ کتابی با نام «تناقض صحیح میان مردم» را نوشت. در همین سال یک جنبش به نام «صدها گل» را بر پا کرد که بزرگ‌ترین ابداع و اساسی‌ترین مسئله در کشمکش‌های ایدئولوژیک قدرت بود. روشنفکران چینی در این جنبش، سرکوب شدند. اقتصاد چین
مرگ مائو تسه تونگ امکان داد دنگ شیائوپینگ یکی از رهبران مغضوب دوران حاکمیت مائو به حاکمیت برگردد و با تغییر رادیکال مسیر سیستم اقتصادی و سیاسی عوض شود، کمون‌های روستائی جای خود را به سیستم اجاره داری زمین داد. تعاونی‌های خانوادگی تشکیل گردد و از این طریق تولید محصولات کشاورزی افزایش یابد. هو جینتائو
پیش از گشایش چهاردهمین کنگره ملی حزب کمونیست چین، رهبران حزب کمونیست چین، اعم از تنگ شیائوپنگ و چن یون، نامزدهای کمیته دایمی مرکزی حزب کمونیست را انتخاب کردند تا انتقال آرام قدرت از رهبران به اصطلاح نسل دوم (ونگ، چن، هو، یاوبانگ و غیره) به رهبران نسل سوم حزب کمونیست چین (جیانگ زمین، لی پنگ، کیااوشی و غیره) تضمین شود. دنگ پیشنهاد کرد انتخاب نامزد دیگری جهت انتقال آنی قدرت از سوی آن‌ها نیز صورت گیرد. سانگ در مقام رئیس سازمان، هو را به عنوان نامزد ایده‌آل رهبری آینده پیشنهاد کرد. در نتیجه هو جینتائو که در آن زمان پنجاهمین دهه زندگیش را سپری می‌کرد جوانترین عضو در میان هفت عضو کمیته دائمی مرکزی حزب کمونیست چین شد. تقریباً آشکار بود که هو به عنوان عنصر اصلی رهبران نسل چهارم حزب کمونیست چین، جانشین جیانگ زمین خواهد شد. هو در ۱۹۹۳، دبیر کمیته مرکزی حزب کمونیست چین شد که نظارت روزانه بر عملیات کمیته مرکزی و دانشکده مرکزی حزب را عهده بود که از نظر جمع کردن حامی در بین کادر ارشد حزب کمونیست چین برای وی مفید بود. هو مسئول امور عقیدتی حزب کمونیست چین نیز بود. اگرچه هو جانشین جیانگ شد، همیشه مراقب بود جیانگ در کانون توجه قرار گیرد. در ۱۹۹۸ هو معاون رئیس‌جمهور چین شد و جیانگ خواستار برخورداری هو از نقش فعالتر در امور خارجی بود. هو در زمان بمباران سفارت چین در بلگراد توسط آمریکا در ۱۹۹۹ به صدای مردم تبدیل شد. هنگامی که بالاخره در کنگره ملی شانزدهم حزب کمونیست چین در ۲۰۰۲ انتقال صورت گرفت، جیانگ زمین میلی به ترک مرکز قدرت نداشت. مردم معتقد بودند او و اعضای کمیته مرکزی حزب کمونیست را از میان اعضای به اصطلاح «گروه سری شانگهای» همچون وو یانگو، جیاکینگلین، زنگ کینگهونگ، هوآنگ جو و لی چانگ چونگ انتخاب می‌کند تا کنترل جیانگ زمین بر پشت پرده تضمین شود. جیانگ زمین در سمت ریاست کمیسیون مرکزی ارتش باقی‌ماند. کومینتانگ
کومینتانگ، قدیمی‌ترین تشکل سیاسی چین است، حزبی که یک‌صد سال تاریخ آن (در ۱۹۱۲)، سیاهه دراماتیکی از انقلاب و ضدانقلاب، وحدت ملی و تفرقه بوده‌است. کومینتانگ در فاصلهٔ کمی پس از انقلاب جمهوری‌خواهی ۱۹۱۱ چین تشکیل شد. کومینتانگ به نظر می‌رسید تبلور چهار نیروی طبقاتی اصلی-کارگران، دهقانان، قشرها میانی شهری و بورژوازی ملی باشد که به نظر می‌رسید نیروهای طبیعی ضدامپریالیستی و ضد فئودالی باشند. در سال ۱۹۴۸ کمیتهٔ انقلابی کومینتانگ چین متشکل از نیروهایی شامل سونگ چینگ-لینگ، بیوهٔ سون یات سن، در حمایت از اتحاد با حزب کمونیست چین تأسیس شد. مائو تسه‌تونگ
مائو سرانجام، در ۹ سپتامبر ۱۹۷۶ در سن ۸۲ سالگی چشم از جهان فروبست. از اقدامات فرهنگی مائو می‌توان موارد زیر را نام برد:دخالت ارتش سرخ بر نوع پوشش مردم، عدم تحمل آرایش موی سر بلند، پوشیدن شلوار تنگ، کفش‌های نوک تیز یا هر عاملی که نماد فرهنگ غرب بود این‌گونه اخطارها و آگاهی‌ها معمولاً با یک اخطاریه به پایان می‌رسید"مهلت برآوردن این خواسته‌ها هفتاد و دو ساعت است در صورت بی‌توجهی عواقب و مسئولیت آن با شماست "ارتش سرخ "همچنین، آگهی‌های دیواری با مضمون که در آن از پیروان کاتولیک و پروتستان و بودایی به عنوان "تخم مرغ‌های لغزان، فریب دهندگان مردم، پناه دهنده جاسوسان، و مخالفان صدر مائو، یاد شده بود در بیرون کلیسای کاتولیک نیز تظاهراتی برپا می‌شد که در آن از مبلغین مذهبی به عنوان "ریا کاران بی شرم" نام برده می‌شدند. اینگونه اقدامات در ابتدا با استقبال مردم همراه بود اما در سال‌های بعد، مردم با گسترش روز به روز امور ممنوع رو برو شدند که زندگی آنها را مختل می‌کرد، صدر مائو معتقد بود که رفتن دانشجویان و دانش آموزان به مناطق روستایی برای تربیت دگر باره ضروری است، اما آنچه که تاریخ حضور حزب کمونیست که در سال‌های حضورش بسیار پر رنگ است اقداماتی که تحت عنوان نوسازی فرهنگی و خود کفایی ملی باعث از بین رفتن صدها هزار نفر از دیگر فکران چینی و حتی سیاست‌مداران داخل حزب گردید. انقلاب فرهنگی چین
حزب کمونیست در سال ۱۹۸۱ رسماً از انقلاب فرهنگی تبری جست و به اشتباهات مائو اذعان کرد.جمهوری خلق چین و ارزیابی تاریخی سوسیالیسم چین
مائو به افزایش جمعیت چین معتقد بود و در دوران رهبری او جمعیت چین از ۵۵۰ میلیون به ۹۰۰ میلیون نفر افزایش یافت. برنامهٔ «جهش بزرگ رو به جلو» مائو که شامل پروژه‌های اصلاحی عظیم اقتصادی و اجتماعی بود نتیجه فاجعه‌باری داشت و به مرگ حدود ۴۵ میلیون نفر بین سال‌های ۶۱–۱۹۵۸ انجامید که بیشتر آن‌ها از گرسنگی جان می‌باختند. در همین دوران یک تا دو میلیون زمین‌دار نیز به عنوان ضدانقلاب اعدام شدند. در سال ۱۹۶۶ مائو و متحدانش انقلاب فرهنگی را اعلام کردند که دوره‌ای از اتهام زنی‌های سیاسی و تحولات اجتماعی را در چین پدیدآورد. انقلاب فرهنگی با مرگ مائو در سال ۱۹۷۶ به پایان رسید. جمهوری مردمی چین از سال ۱۹۷۱ به جای جمهوری چین وارد سازمان ملل شد و کرسی دائم چین در شورای امنیت نیز به آن واگذار شد. لو تسنگ تسیانگ
در اعلام جمهوری چین در ۱۹۱۲، لو به حزب سون یات سن پیوست و به عنوان وزیر امور خارجه فعال شد. در آن هنگام یوآن شیکای رئیس‌جمهور بود (مارس تا سپتامبر ۱۹۱۲). در فاصلهٔ اوت تا سپتامبر ۱۹۱۲ لو نخست‌وزیر نیز بود او مدتی بعد ظاهراً به دلیل مشکلات جسمی و سلامتی مجبور به استعفا شد اما دلیل اصلی این کار نداشتن گذشتهٔ سیاسی چشمگیر بود. از نوامبر ۱۹۱۲ تا سپتامبر ۱۹۱۳ او در وزارت خارجه خدمت کرد. او تمام تلاشش را کرد تا در دولت جدید خود را نزدیک به هیچ فرقه و حزبی نشان ندهد اما جو بستهٔ حکومت باعث شد تا او عملاً تأثیر ناچیزی در سیاست داشته باشد و دوباره مجبور به استعفا شد. او در هنگام ترک وزارت خارجه مشغول به بنیان‌گذاری اجتماع چینی قانون بین‌الملل بود. سوسیالیسم
در چین پس از مرگ مائو در سال ۱۹۷۶ دنگ شیائوپینگ قدرت را در دست گرفت و آغازگر اصلاحات اقتصادی مهمی شد. حزب کمونیست چین کنترل حکومتی بر زندگی شخصی شهروندان را کاهش داد و کمون‌ها جای خود را به زمین‌های خصوصی کرایه‌ای دادند. به این ترتیب تغییر چین از یک اقتصاد دستوری به اقتصاد ترکیبی با عنوان «سوسیالیسم با خصائص چینی» آغاز شد. رهبر حزب کمونیست چین
از ۱۹۴۵ تا ۱۹۸۲: رئیس کمیته مرکزی حزب کمونیست چین لیو شائوچی
مائو در می۱۹۶۶ انقلاب فرهنگی را به راه انداخت و لیو شائوچی را در نشست کمیتهٔ مرکزی در آگوست همان سال عزل نمود. مائو و همسرش حزب کمونیست چین را از وجود هزاران تن از مقامات این حزب از جمله جانشین احتمالی او لیو شائوچی و تنگ ژیائوپینگ کسی که بعداً بالاترین مقام رهبری را عهده‌دار شد پاکسازی کردند. مکاتب فکری مارکسیستی
مائوئیسم نام خود را از مائو تسه تونگ، رهبر سابق جمهوری خلق چین گرفته‌است. انواع ضد تجدید نظر طلبی است که الهام گرفت و در برخی موارد به ویژه در دوره مائو از چین پشتیبانی مادی دریافت کرد. چندین مفهوم کلیدی وجود دارد که توسط مائو توسعه یافته‌است. نخست، مائو با استالین موافق بود که نه تنها مبارزه طبقاتی تحت دیکتاتوری پرولتاریا ادامه دارد، بلکه تا زمانی که دستاوردهای پرولتاریا و به قیمت بورژوازی محروم از حقوق بدست می‌آید، در واقع سرعت می‌گیرد. دوم، مائو استراتژی ای را برای انقلاب سوسیالیستی به نام جنگ طولانی مدت مردم در کشورهای نیمه فئودالی جهان سوم ایجاد کرد و بسیار متکی به دهقانان بود. سوم، مائو مقالات نظری بسیاری دربارهٔ معرفت‌شناسی و دیالکتیک نوشت که آنها را تناقض خواند. لی پنگ
لی پنگ (؛ ؛ زادهٔ – درگذشته ۲۲ ژوئیه ۲۰۱۹) سیاست‌مدار اهل جمهوری خلق چین بود. او بین سالهای ۱۹۸۳ تا ۱۹۸۷ به عنوان معاون نخست‌وزیر خدمت کرده‌است و سپس از مارس ۱۹۸۸ تا مارس ۱۹۹۸ چهارمین نخست‌وزیر جمهوری خلق چین بوده‌است. او طی دهه‌های ۱۹۸۰ و ۱۹۹۰ در موقعیت‌های بالای حکومتی چین بود و به‌دلیل نقشش در سرکوب طرفداران دموکراسی در روز چهارم ژوئن ۱۹۸۹ در میدان تیان‌آن‌من که به اعتراض گرد آمده بودند، به‌عنوان «قصاب پکن» نیز معروف شده‌است. لی پنگ در ۲۲ ژوئیه ۲۰۱۹، در سن ۹۰ سالگی درگذشت. آمریکاستیزی
در طول جنگ دوم چین و ژاپن و جنگ جهانی دوم، ایالات متحده در قبال حمله ژاپن به دولت چیانگ کای شک کمک اقتصادی و نظامی کرد به ویژه «دستان چین» (دیپلماتهای آمریکایی که به دانش خود در مورد چین مشهور هستند) همچنین سعی کردند با رژیم کمونیستی مائو تسه تونگ در سنگر خود در یانان، روابط دیپلماتیک برقرار کنند، با هدف تقویت وحدت بین ناسیونالیستها و کمونیستها. با این حال، پس از پیروزی کمونیست‌ها در جنگ داخلی چین و انتقال دولت چیانگ به تایوان، همراه با شروع جنگ سرد و ظهور مک کارتیسم در سیاست ایالات متحده، روابط تیره شد. چین و ایالات متحده وارد یک جنگ بزرگ اعلام نشده در کره، ۱۹۵۰–۱۹۵۳ شدند و در نتیجه، رئیس‌جمهور هری ترومن از سیاست مهار حمایت کرد و ناوگان هفتم ایالات متحده را برای جلوگیری از حمله احتمالی کمونیست‌ها به تایوان اعزام کرد. ایالات متحده پیمان دفاع متقابل چین و آمریکا را با تایوان امضا کرد که تا سال ۱۹۷۹ ادامه داشت و تا سال ۱۹۵۰، دولت کمونیست در پکن توسط ایالات متحده به رسمیت شناخته نشد، تقریباً تمام کارکنان دیپلماتیک آمریکا سرزمین اصلی چین را ترک کرده بودند، و یکی از آنها اهداف سیاسی مائو شناسایی و نابودی جناح‌هایی در داخل چین بود که ممکن است برای سرمایه‌داری مطلوب باشد. حزب دموکراسی چین
در حالی که اولین تاریخ ذکر شده برای تأسیس ۲۵ ژوئن ۱۹۹۸ است، این حزب در ۲۸ ژوئن ۱۹۹۸ هنگامی که بیل کلینتون، رئیس‌جمهور ایالات متحده به چین سفر می‌کرد، ثبت رسمی شد. وانگ یوکای، یکی از فعالین اصلی در اعتراض سال ۱۹۸۹ تیان آن من به همراه وانگ دونگهای و لین هوی به سالن روابط عمومی عموم هانگژو در استان ژجیانگ رفتند تا این حزب را در چین به ثب رسانند که توسط حزب کمونیست چین رد شد. مائو تسه‌تونگ
در همان سال چیانگ کای شک بعد از مرگ سون یات سن سیاست‌مدار و رهبر انقلابی حکومت چین، کنترل حکومت را به دست گرفت. عقاید چیانگ کای شک با خط مشی سون یات سن مغایرت کامل داشت و سال بعد کنترل ارتش ناسیونالیستی را به عهده گرفت. در سال ۱۹۲۷، چیانگ کای شک حکومت و عوامل آن را از کمونیست‌ها پاک کرد و افرادی که جزء حزب کمونیست بودند اخراج و زندانی شدند. مکاتب فکری مارکسیستی
از دهه ۱۹۵۰ تا اصلاحات اقتصادی چین در دنگ شیائوپینگ در اواخر دهه ۱۹۷۰، مائوئیسم ایدئولوژی سیاسی و نظامی حزب کمونیست چین و جنبش‌های انقلابی مائوئیست در سراسر جهان بود. پس از انشعاب چین و شوروی در دهه ۱۹۶۰، حزب کمونیست چین و حزب کمونیست اتحاد جماهیر شوروی ادعا کردند که تنها وارث و جانشین ژوزف استالین در مورد تفسیر صحیح مارکسیسم - لنینیسم و رهبر عقیدتی کمونیسم جهان هستند. مائو تسه‌تونگ
مائو در ۲۶ دسامبر ۱۸۹۳ در شاوشان از استان هونان به دنیا آمد. خانواده‌اش از طبقهٔ کشاورز بودند، اما نسبت به دیگر هم محلی‌هایشان، وضع مالی خوب و مناسب تری داشتند. مائو از همان دوران کودکی در مزرعه کار می‌کرد. خانواده‌اش او را در مدرسه‌ای نزدیک خانه‌شان ثبت نام کردند. در آن مدرسه که یک مدرسه معمولی و محلی بود، علوم و عقاید کنفسیوس، فیلسوف چینی را آموزش می‌دادند. پدرش، مردی سختگیر و دقیق بود. او می‌خواست پسرش نیز فردی منظم و با انضباط باشد. مائو نیز، در مدرسه موفق بود، زیرا در خانه تحت تعلیم چنین پدر موشکافی، بزرگ می‌شد. همچنین، مادرش زنی مذهبی، و آرام بود، او به‌طور دقیق آداب و احکام دین بودا را اجرا می‌کرد. در ضمن، از همان دوران کودکی پسرش را به دینداری و اجرای احکام دینی تشویق می‌نمود. کارزار یک‌صد گل
کارزار یک‌صد گل که جنبش یک‌صد گل هم خوانده می‌شود، دوره‌ای در سال ۱۹۵۶ در جمهوری خلق چین است، که در طول آن، حزب کمونیست چین، شهروندان این کشور را ترغیب به ابراز آزادانهٔ دیدگاه‌های‌شان دربارهٔ حکومت کمونیستی این کشور می‌کرد. در این دوره، دیدگاه‌ها و راه‌حل‌های گوناگون دربارهٔ سیاست‌گذاری ملی، برمبنای اظهارنظر مشهور رهبر حزب کمونیست، مائو تسه‌تونگ، تشویق می‌شدند: «سیاست اجازه‌دادن به شکفتن یک‌صد گل و یک‌صد مکتب فکری رقیب، برای ترویج شکوفایی هنرها و پیش‌رفت علم طراحی شده‌است». پس از دورهٔ کوتاهی از آزادسازی، مائو ناگهان خط‌مشی را تغییر داد. سرکوب، در طول سال ۱۹۵۷، به‌عنوان یک کارزار ضدراست‌گرایی، علیه کسانی که منتقد حکومت و ایدئولوژی آن بودند، ادامه یافت. مائو در این زمان خاطرنشان کرد که او «مارها را به خروج از غارهای‌شان اغواء کرده‌بود». جیانگ زمین
جیانگ زمین (زادهٔ ۱۷ اوت ۱۹۲۶) از سال ۱۹۹۳ تا ۲۰۰۳ به ریاست جمهوری چین و ریاست کمیسیون نظامی حزب کمونیست چین رسید و در سال ۱۹۹۷–۲۰۰۲ دبیرکلی کمیته مرکزی حزب کمونیست چین نیز بر عهده وی قرارگرفت. در سال ۲۰۰۲ مقام خود به عنوان دبیرکل کمیته مرکزی را به هو جینتائو واگذار کرد. مائو تسه‌تونگ
مائو زِدونگ (همچنین مائو تسه‌تونگ، یا مائو تسه‌دون نیز در فارسی نوشته شده‌است)، (زاده ۲۶ دسامبر ۱۸۹۳ – درگذشته ۹ سپتامبر ۱۹۷۶) تئوریسین مارکسیسم–لنینیسم و سیاست‌مدار انقلابی کمونیست بود. وی، جمهوری خلق چین را در سال ۱۹۴۹ با شکست دادن نیروهای چیانگ کای‌شک، رئیس‌جمهور وقت چین بنیان گذاشت. او تا پایانِ عمر، در راس حکومت جمهوری خلق چین قرار داشت. روش‌هایی که وی در عرصهٔ سیاست و اقتصاد در پیش گرفت، مورد انتقاد برخی است. برداشت مائو از مارکسیسم که به نقش برجستهٔ دهقانان و روستاییان در انقلاب کارگری ایمان داشت و بر اهمیت فرهنگ به عنوان عنصری که می‌تواند بر اقتصاد سوسیالیستی تأثیر بگذارد اشاره داشت ، تأکید می‌کرد که به مائوئیسم معروف است. اندیشه مائو تحت عنوان مائوئیسم، میلیون‌ها نفر در سراسر جهان، از ایران تا فرانسه و از نپال تا پرو را به خود جذب کرده است. از او به‌عنوان یکی از تأثیرگذارترین و مهم‌ترین شخصیت‌های سیاسی دنیا در قرن بیستم، نام برده می‌شود. حزب کمونیست چین
نابودی تقیربی دستگاه تشکیلات شهری ح.ک. چ منجر به تغییرات بنیادی در درون حزب شد. این حزب تمرکزگرایی دموکراتیک را، که راهی برای سازماندهی احزاب انقلابی بود، اتخاذ کرد و یک دفتر سیاسی (برای فعالیت به عنوان کمیته دائمی کمیته مرکزی) ایجاد کرد. نتیجه افزایش تمرکز قدرت در حزب بود. در هر سطح از این حزب کپی برداری شد، و کمیته‌های دائمی اکنون کنترل مثر داشتند. چن دوشیو پس از اخراج از حزب، رهبری جنبش تروتسکیست‌های چین را ادامه داد. لی لیسان توانست از سال ۱۹۲۹ تا ۳۰ به‌طور عملی کنترل سازمان حزب را به دست گیرد. رهبری لی لیسان یک شکست بود و ح.ک. چ را در آستانه نابودی قرار داد. کمینترن درگیر شد و تا اواخر سال ۱۹۳۰، قدرت او سلب شد. تا سال ۱۹۳۵، مائو به عضویت کمیته دائمی دفتر سیاسی حزب و رهبر نظامی غیررسمی درآمد، و ژو انلای و ژانگ ونتیان، رئیس رسمی حزب، به عنوان معاونان غیررسمی وی فعالیت می‌کردند. درگیری با KMT منجر به سازماندهی مجدد ارتش سرخ شد و قدرت حزب از طریق ایجاد دپارتمانهای سیاسی ح.ک. چ متولی نظارت بر ارتش در رهبری بیشتر و متمرکزتر شد. حزب کمونیست چین
ریشه ح.ک. چ از جنبش چهارم مه ۱۹۱۹ آغاز شد، که طی آن ایدئولوژی‌های رادیکال غربی مانند مارکسیسم و آنارشیسم در میان روشنفکران چینی مورد توجه قرار گرفت. سایر تأثیرات ناشی از انقلاب بلشویکی و نظریه مارکسیستی از حزب کمونیست چین الهام گرفت. چن دوشیو و لی داژائو از نخستین روشنفکران برجسته چینی بودند که علناً از لنینیسم و انقلاب جهانی حمایت کردند. در مقابل چن، لی از مشارکت در امور جمهوری چین چشم پوشی نکرد. هر دو آنها انقلاب اکتبر در روسیه را پیشگامانه قلمداد کردند و معتقد بودند که این انقلاب نوید یک دوره جدید برای کشورهای تحت ستم در همه جا است. ح.ک. چ از تئوری ولادیمیر لنین دربارهٔ یک حزب پیشتاز الگوبرداری شد. به گفته کای هسن، محافل مطالعه "موارد ابتدایی [حزب ما]" بودند. در طی جنبش فرهنگ جدید چندین محافل مطالعاتی تأسیس شد، اما "در سال ۱۹۲۰ بدبینی در مورد مناسب بودن آنها به عنوان وسایل اصلاح اصلاحات شایع شده بود." حزب کمونیست چین
به عنوان بخشی از میراث اسمی جیانگ زمین، ح.ک. چ سه نماینده را برای بازنگری در قانون اساسی حزب در سال ۲۰۰۳ تصویب کرد، به عنوان «یک ایدئولوژی راهنما» برای تشویق حزب به نمایندگی از «نیروهای تولیدی پیشرفته، روند مترقی فرهنگ چین و منافع مردم». این تئوری ورود صاحبان مشاغل خصوصی و عناصر بورژوازی به حزب را مشروعیت می‌بخشید. هو جینتائو، جانشین جیانگ زمین به عنوان دبیرکل، در سال ۲۰۰۲ روی کار آمد. هو برخلاف مائو، دنگ و جیانگ زمین، بر رهبری جمعی تأکید کرد و با سلطه یک‌نفره بر سیستم سیاسی مخالفت کرد. اصرار بر تمرکز بر رشد اقتصادی منجر به طیف وسیعی از مشکلات جدی اجتماعی شد. هو برای پرداختن به این موارد دو مفهوم اصلی ایدئولوژیک را مطرح کرد: چشم‌انداز علمی توسعه و جامعه سوسیالیست هماهنگ. هو در هجدهمین کنگره ملی برگزار شده در سال ۲۰۱۲ از سمت خود به عنوان دبیرکل حزب کمونیست چین و رئیس کمیسیون مرکزی نظامی استعفا داد و شی جین پینگ در هر دو پست جانشین وی شد. جئو ئن لای
در سال ۱۹۱۷ به مدت یک سال در دانشگاه‌های ژاپن تحصیل کرد، ۱۹۱۹ به چین بازگشت و در دانشگاه نانکای ثبت نام کرد ولی سال بعد (۱۹۲۰) به همراه ۱۵۰۰ دانشجوی دیگر چینی به فرانسه رفت. جئو از خانواده خود پول کافی دریافت می‌کرد و به انگلستان، بلژیک و آلمان سفر کرد. در آلمان در برلین و گوتینگن مقیم بود. وقتی جئو به چین بازگشت به خاطر افکار رادیکال دستگیر شد. در سال ۱۹۲۰ آزاد شد، پس از آن در فرانسه، انگلستان و آلمان تحصیل کرد. در سال ۱۹۲۱ به عضویت حزب کمونیست چین درآمد و ۱۹۲۴ به چین بازگشت، جئو در آن زمان در جبهه متحد بین کمونیست‌ها و کومینتانگ نقش مهمی بازی می‌کرد و در رهبری هر دو حزب نقش مهمی داشت. ۱۹۲۵ با یکی از رهبران جنبش دانشجویی چین به نام دنگ ییانگ چائو ازدواج کرد، که بعدها یکی از مهم‌ترین رهبران حزب شد. جئو پس از ممنوعیت حزب کمونیست چین در سال ۱۹۲۷ به کار مخفی در حزب ادامه داد و مسوولیت سازمان افسران حزب کمونیست چین را به عهده داشت. دنگ شیائوپینگ
سپتامبر ۱۹۵۶: انتصاب به عنوان عضو دائم دفتر سیاسی حزب کمونیست چین، دبیرکل دبیرخانه حزب و تبدیل شدن به یکی از مهمترین اعضای همکار مائو زدونگ و رهبران نسل اول چین. نظریه سه جهان
نظریهٔ سه جهان (به انگلیسی: The Three Worlds Theory، به چینی ساده: 三个世界的理论، به چینی سنتی: 三個世界的理論، به پین‌یین: Sān gè Shìjiè de Lǐlùn) که توسط رهبر کمونیست چین مائو تسه‌تونگ مطرح شد. این نظریه چنین مفروض می‌دارد که روابط بین‌المللی شامل سه جهان سیاسی-اقتصادی می‌شود: جهان اول شامل ابرقدرت‌ها، جهان دوم شامل قدرت‌های کوچکتر و جهان سوم دربردارندهٔ کشورهای استثمارشده. حزب کمونیست چین
مائو تسه تونگ در سال ۱۹۴۵ رئیس حزب کمونیست چین شد. از ۱۹۴۵ تا ۱۹۴۹، جنگ به دو حزب تقلیل یافت. ح.ک. چ و ک.م.ت. این دوره چهار مرحله به طول انجامید. اولین بار از اوت ۱۹۴۵ (هنگام تسلیم ژاپنی‌ها) تا ژوئن ۱۹۴۶ (زمانی که مذاکرات صلح بین ح.ک. چ و ک.م. ت به پایان رسید) بود. تا سال ۱۹۴۵، ک.م. ت سه برابر بیشتر از ح.ک. چ سرباز تحت فرماندهی خود داشت و در ابتدا به نظر می‌رسید که غالب است. با همکاری آمریکایی‌ها و ژاپنی‌ها، ک.م. ت توانست قسمت‌های عمده ای از کشور را پس بگیرد. با این حال، حاکمیت ک.م. ت بر سرزمین‌های دوباره تصرف شده به دلیل فساد بومی حزب غیرمردمی خواهد بود. علی‌رغم برتری عددی بسیار زیاد، ک.م. ت نتوانست مناطق روستایی که سنگر ح.ک. چ را تشکیل می‌دادند دوباره تصرف کند. در همان زمان، ح.ک. چ حمله به منچوری را آغاز کرد و در آنجا اتحاد جماهیر شوروی به آنها کمک می‌کرد. مرحله دوم، که از ژوئیه ۱۹۴۶ تا ژوئن ۱۹۴۷ به طول انجامید، ک.م. ت شاهد تسلط خود بر شهرهای بزرگ، مانند یانان (مقر ح.ک. چ در بیشتر اوقات جنگ) بود. موفقیت‌های ک.م. ت توخالی بود. ح.ک. چ از نظر تاکتیکی از شهرها خارج شده بود و در عوض با تحریک اعتراض در میان دانشجویان و روشنفکران در شهرها به مقامات ک.م. ت حمله کرد (ک.م. ت با سرکوب سنگین به این وقایع پاسخ داد). در این بین، ک.م. ت درگیر جنگهای جناحی و کنترل خودکامه چیانگ کای شک بر حزب بود، که توانایی ک.م. ت را در پاسخ به حملات تضعیف می‌کرد. مرحله سوم، از ژوئیه ۱۹۴۷ تا اوت ۱۹۴۸ به طول انجامید و با یک ضد حمله محدود توسط ح.ک. چ آغاز شد. هدف پاکسازی «چین مرکزی، تقویت چین شمالی و بازیابی شمال شرقی چین» بود. این سیاست همراه با فرار نیروهای نظامی ک.م. ت (تا بهار ۱۹۴۸، ارتش ک.م. ت حدوداً ۲ نفر از ۳ میلیون سرباز خود را از دست داده بود) و محبوبیت حاکمیت ک.م. ت را کاهش می‌دهد. نتیجه این شد که حزب کمونیست حزب کمونیست توانست پادگان‌های ک.م. ت را در منچوری قطع کرده و چندین منطقه از دست رفته را پس بگیرد. آخرین مرحله، از سپتامبر ۱۹۴۸ تا دسامبر ۱۹۴۹ به طول انجامید، که طی آن کمونیست‌ها موفق به شکست ک.م. ت و بیرون راندن آنها از سرزمین اصلی چین شدند. در اول اکتبر ۱۹۴۹، مائو تأسیس حزب کمونیست چین را اعلام کرد، که به معنای پایان انقلاب چین بود (آنگونه که روایت رسمی حزب کمونیست می‌نامد). نشان ملی جمهوری خلق چین
نشان ملی جمهوری خلق چین شامل نمایه‌ای از دروازه تیان‌آنمن، دروازه ورودی به شهر ممنوعه، در یک دایره سرخ است (مائو در سال ۱۹۴۹ میلادی در دروازه تیان‌آنمن پایه‌گذاری جمهوری خلق چین را اعلام کرد). بالاتر از این نمایه پنج ستاره‌ای که در پرچم چین هستند قرار دارند. بزرگترین ستاره نمادی از حزب کمونیست چین است و چهار ستاره کوچکتر، چهار طبقه اجتماعی تعریف شده در مکتب مائوئیسم را نشان می‌دهند . این نشان به عنوان «تشکیل‌شده از الگوهای پرچم ملی» تعریف شده‌است: ... رنگ قرمز پرچم، نماد انقلاب و رنگ زرد ستاره ها نماد پرتوهای طلایی تابیده‌شده از سرزمین سرخ پهناور هستند. طراحی چهار ستاره کوچکتر از یک ستاره بزرگ‌تر نشان دهنده وحدت مردم چین تحت رهبری حزب کمونیست چین است. رهبر حزب کمونیست چین
از ۱۹۲۱ (بدو تأسیس) تا ۱۹۲۲: دبیر اداره مرکزی حزب کمونیست چین حزب کمونیست چین
پس از دوران مائو و با رویگردانی حزب از کنفسیوس‌گرایی مارکسیسم-مائوییسم، به جای آن نوعی ملی‌گرایی مبتنی بر کنفسیوس‌گرایی در جامعه و حزب شکل گرفت. بعد از سال ۲۰۰۰ و بخصوص در دوره شی جین پینگ تأکید ویژه‌ای بر ارزش‌های چینی بخصوص آموزه‌های کنفوسیوس در قوام جامعه تحت اقتدار حزب پدید آمد.جروم چن: انقلاب چین - ترجمه عباس میلانی - ۱۳۵۶ مائوئیسم
پس از مرگ مائو در ۱۹۷۶ و مبارزات مختلف برای قدرت در چین، جنبش بین‌المللی مائوئیست تقریباً به سه قسمت تقسیم شد. یک گروه از رهبری جدید چین، دنگ ژیائوپینگ حمایت (نه لزوماً با اشتیاق فراوان) کرد. گروه دیگری، رهبری جدید را به عنوان خیانت به تفکر مارکسیستی - لنینیستی مائو زدانگ به باد انتقاد گرفتند و گروه سوم با انتقاد از نظریه سه جهان CPC، از آلبانی‌ها حمایت کردند. (مراجعه کنید به شکاف چینی-آلبانی) اصلاحات فکری در جمهوری خلق چین
اصلاحات فکری در جمهوری خلق چین ( همچنین معروف به "تغییر چهرهٔ ایدئولوژیک" یا "اصلاحات ایدئولوژیک") کمپینی وابسته به حزب کمونیست چین بود با هدف ایجاد اصلاحات فکری شهروندان چینی. این کمپین در طی سال‌های ۱۹۵۱ الی ۱۹۵۲ تلاش کرد تا مارکسیسم-لنینیسم و مائو تسه تونگ اندیشه (مائوئیسم) را در ذهن مردم جا بیندازد. تکنیک‌هایی که به کار بسته می‌شد عبارتند از تلقین، "جلسات مبارزاتی، " تبلیغات انتقادی و انتقاد از خود و انواع مختلفی از تکنیک‌های دیگر. چین
با مرگ مائو گروهی از رهبران حزب کمونیست دستگیرشده و گناه تندروی‌های صورت گرفته در انقلاب فرهنگی به گردن آن‌ها انداخته شد. در این دوران دنگ ژیائوپینگ به قدرت رسیده و اصلاحات مهم اقتصادی را در کشور اجرا کرد. حزب کمونیست از آن پس کنترل زندگی خصوصی شهروندان را کمتر کرده و اشتراکی‌سازی بخش کشاورزی به نفع خصوصی‌سازی مزارع ملغی شد. این چرخش سیاسی موجب شد تا اقتصاد دستوری چین به یک اقتصاد مختلط تبدیل شود که جهت‌گیری بازار آزاد در آن به تدریج بیشتر می‌شد. قانون اساسی فعلی چین در سال ۱۹۸۲ نوشته شد و سرکوب خونین جنبش دانشجویی در میدان تیان آنمن در سال ۱۹۸۹ موجب تحریم‌های بین‌المللی علیه چین شد. حزب کمونیست چین
کمونیست‌ها بر جناح چپ کومینتانگ تسلط داشتند، جناحی که در خطوط لنینیستی سازمان یافته بود و با جناح راست حزب برای کسب قدرت مبارزه می‌کرد. هنگامی که سون یات سن رهبر کومینتانگ در مارس ۱۹۲۵ درگذشت، یک راستگرا، چیانگ کای شک، جانشین وی شد. وی اقداماتی را برای به حاشیه بردن موقعیت کمونیست‌ها آغاز کرد. چیانگ کای شک بعد از موفقیت لشکرکشی شمالی برای سرنگونی جنگ سالاران، کمونیست‌هایی را که در حال حاضر در سراسر چین ده‌ها هزار نفر بود، رو کرد. وی با نادیده گرفتن دستورات دولت کومینتانگ مستقر در ووهان، به سمت شانگهای، شهری که تحت کنترل شبه نظامیان کمونیست بود، حرکت کرد. گرچه کمونیست‌ها از ورود چیانگ استقبال کردند، اما او از آنها روی گرداند و ۵۰۰۰ نفر را با کمک باند سبز قتل‌عام کرد. ارتش چیانگ سپس به سمت ووهان حرکت کرد، اما ژنرال حزب کمونیست یه تینگ و سپاهیان وی از گرفتن شهر جلوگیری کردند. متحدان چیانگ نیز به کمونیست‌ها حمله کردند. در پکن، لی داژائو و ۱۹ کمونیست برجسته دیگر توسط ژانگ زولین اعدام شدند، در حالی که در چانگشا، نیروهای هه ژیان صدها نفر از نظامیان دهقان را مسلح کردند. در ماه مه، ده‌ها هزار کمونیست و هوادار آنها توسط ناسیونالیست‌ها کشته شدند و ح.ک. چ تقریباً ۱۵۰۰۰ از ۲۵۰۰۰ عضو خود را از دست داد. کومینتانگ
گُئُومین دانگ (که معمولاً در متون فارسی به صورت کوُمینتانگ نوشته شده‌است) به معنای تحت‌اللفظی «حزب ملی/ حزب ناسیونالیست» و مشهور به «جبههٔ ملی چین» حزب مؤسس جمهوری در چین و حزب حاکم (تایوان) است. ایدئولوژی حاکم بر این حزب سه اصل خلق نام دارد که دکتر سون جونگ شان (سون یات سن) آن را تشویق می‌کرد. حزب کومینتانگ در سال ۱۹۱۳ و پس از سرنگونی امپراتوری دودمان چینگ در چین ایجاد شد و پس از فراز و نشیب‌هایی، از سال ۱۹۱۹ حکومت چین را در دست گرفت. رهبران کمونیست آینده مانند مائو تسه تونگ و چوئن لای مناصب مهمی در مؤسسات دهقانی و نظامی کومینتانگ به عهده گرفتند. مائو تسه‌تونگ
جنگ میان ناسیونالیست‌ها و کمونیست‌ها با شکسته شدن مرز میان این دو فرقه به پایان رسید. کمونیست‌ها حتی در آمریکا نیز نفوذ پیدا کردند و در سال ۱۹۴۶ تا ۱۹۴۹ رشد سریع پیروان کمونیسم نه تنها در چین، بلکه در گوشه و کنار جهان به وضوح دیده می‌شد. اپک تایمز
در اواخر سال ۲۰۰۴، اپک تایمز اقدام به انتشار مجموعه مقالاتی با نام «نُه شرح و تفسیر دربارهٔ حزب کمونیست» کرد. نگاهی دقیق و انتقادآمیز به حزب کمونیست چین. ویراستاران این کتاب قصد داشتند ماهیت حزب کمونیست چین را در طی روند تاریخ برملا کنند. از شکل‌گیری، قدرت‌گیری مائو زدونگ و شکل کنونی آن. نه شرح و تفسیر دربارهٔ حزب کمونیست، حزب را متهم به دروغ گویی، نابودی مفاهیم اصلی اخلاقی و ساختارهای اجتماعی با زور، قتل‌عام مردم و ترور می‌کند. از کشتار میدان تیانانمن تا آزار و شکنجه گروه معنوی فالون گونگ. خروشچفیسم
مائو تسه تونگ (رهبر و پایه‌گذار حکومت کمونیستی چین) در ابتدا با نگاهی مثبت این ایدئولوژی را پذیرفته بود و آن را نسخه‌ای متمایز از لنینیسم می‌دانست اما بعدها نگاه حزب کمونیست چین به این برداشت تغییر کرد و «خروشچفیسم» به نوعی تمسخر درباب سیاست‌های شوروی مبدل گشت. هو جینتائو
هو در سال ۱۹۶۵ به گانسو نقل مکان کرد و در نیروگاه آبی تحت سیاست مائو تسه تونگ مبنی بر «جنبش عزیمت به حومه، رفتن جوانان به کوه و مناطق روستایی» مشغول به کار شد(上山下乡). هو از ۱۹۶۹ تا ۱۹۷۴ برای دفتر مهندسی شماره ۴ سینو هایدرو به عنوان مهندس مشغول شد. هو در ۱۹۷۴ به بخش ساخت و ساز گانسو منتقل گردید و به منشی‌گری پرداخت. یک سال بعد به نایب رئیس ارشد ارتقا یافت. طی همین دوران با اولین استاد خود، سانگ پینگ، اولین دبیر کمیته حزب کمونیست چین در گانسو (در نتیجه فرماندار اصلی گانسو) آشنا شد. سانگ استعداد هو را دریافت و به او یاری رساند تا به معاون مدیر وزارت مسکن گانسو در ۱۹۸۰ ارتقا یابد. ون جیاباو، دیگر تربیت یافته سانگ نیز هم‌زمان سرشناس شد. هو در سال ۱۹۸۱ در کنار دنگ نان دختر تنگ شیائوپنگ و هو دپینگ پسر هو یاوبانگ در دانشکده مرکزی حزب در پکن دوره دید. دنگ نان تحت تأثیر هو قرار گرفت و او را به پدرش معرفی کرد. هو دپینگ حتی هو جینتائو را به منزلش دعوت کرد و به این ترتیب جینتائو با هو یااوبانگ، عضو برجسته کمیته مرکزی حزب کمونیست آن زمان آشنا شد. تواضع هو جینتائو، هو یاوبانگ را تحت تأثیر قرار داد. هو در ۱۹۸۲ به مقام دبیر مجمع جوانان کمونیست شعبه گانسو ارتقا یافت. هو جینتائو
سانگ پینگ، استاد وی در مقام وزیر سازمان حزب کمونیست چین به پکن(北京)منتقل شد و مسئول ارشد قسمت معرفی، کاندیداتوری و ترفیع گردید. با حمایت هو یاوبانگ و تنگ شیائوپنگ، آینده درخشان هو در حزب تضمین شد. در ۱۹۸۲ هو به پکن منتقل و دبیر کمیته مرکزی مجمع جوانان کمونیست («کمیته مرکزی») شد. دو سال بعد هو به دبیر اول کمیته مرکزی و در نتیجه رهبر اصلی آن ارتقا یافت. هو طی دوران دبیری خود در مجمع جوانان، هو یاوبانگ، دبیر کل حزب کمونیست چین آن زمان، را در تمام سفرهای داخلی وی همراهی می‌کرد. هو یاوبانگ که خود سابقه خدمت در مجمع جوانان را داشت همکاری با هو برایش در حکم یادآوری خاطرات گذشته خود بود. رابطه عمیق بین هو یاوبانگ و هو باعث شد تا او در سال‌های دستیابی به شهرت ملی به خدمت‌گیری هو یاوبانگ اصرار ورزد. جئو ئن لای
با تأسیس دولت جمهوری خلق چین (۱۹۴۹)، جئو ئن لای نقش نخست‌وزیر و وزیر امور خارجه را قبول کرد. در ژوئن ۱۹۵۳، او پنج اظهارنامه برای صلح را درست کرد. جئو هیئت نمایندگان جمهوری خلق چین به کنفرانس ژنو (۱۹۵۴) و به کنفرانس باندونگ (۱۹۵۵) را سرپرستی کرد. جئو سر راه به باندونگ از یک کوشش قتل (بمب ساعتی در هواپیما) به وسیلهٔ حزب ملی چین و دولت چیانگ کای‌شک جان به در برد. جئو هواپیماها را تغییر داد اما بقیهٔ خدمه‌اش ۱۶ نفر مردند. جئو یک نیروی میانه‌رو بود و یک صدای بانفوذ جدید برای دولت‌های جنبش غیرمتعهدها در جنگ سرد؛ دیپلماسی او پیوندهای ناحیه‌ای را با هندوستان، برمه و خیلی از کشورهای آسیایی جنوب شرقی، و دولت‌های آفریقایی قوی کرد. در ۱۹۵۸، پست وزیر امور خارجه به چن ئی محول شد. اما جئو نخست‌وزیر باقی‌ماند تا مرگش در ۱۹۷۶. لیو شائوچی
مائو در این دوران عقیده داشت که عمل گرایی و شور انقلابی و ملی باید همگام باشد و جناحها همزیستی داشته باشند، مخصوصاً بعد از این که معاون مائو، لین پیائو متهم به کودتا شد. در آوریل ۱۹۷۳ دنگ ژیائوپینگ، از قربانیان انقلاب فرهنگی، با موافقت مائو به معاونت نخست‌وزیری انتخاب شد. در سال ۱۹۷۶ چو ان لای که برنامه نوسازی اقتصاد را ارائه کرده بود، مرد. سیاست در چین
«رهبر عالی مقام» به خودی خود منصبی رسمی یا مقامی نیست. این لفظ در دورهٔ دنگ ژیائوپینگ (۱۹۷۸–۱۹۹۲), که توانست بدون این که لزوماً هیچ منصب رسماً شایان توجه حزبی یا حکومتی (رئیس کشور، رئیس دولت یا دبیرکل حزب کمونیست چین) اعمال قدرت کند رواج یافت. مائوئیسم
مائوئیسم برداشت سیاست‌مدار انقلابی و تئوریسین حزب کمونیست چین مائو تسه تونگ (زاده ۱۸۹۳-درگذشته ۱۹۷۶) از مارکسیسم بود که جمهوری خلق چین را در سال ۱۹۴۹ با شکست دادن نیروهای چیانگ کای شک رئیس‌جمهور وقت چین بنیان گذاشت. هو یائوبانگ
هو یائوبانگ (زاده‌ی ۲۰ نوامبر ۱۹۱۵ – درگذشته‌ی ۱۵ آوریل ۱۹۸۹) رییس و (بعدا با تغییر عنوان رهبر حزب از رییس به دبیرکل) دبیرکل حزب کمونیست چین از ژوئن سال ۱۹۸۱ تا ژانویه ۱۹۸۷ و از رهبران مهم نسل دوم انقلاب چین بود. از جمله سایر پست های مهم هو بعد از انقلاب چین و قبل از انتصاب به عنوان رییس و دبیرکل حزب، می توان به دبیر اولی از ۱۹۵۳ تا ۱۹۶۶، رییس دپارتمان سازماندهی کمیته مرکزی حزب از ۱۹۷۸ تا ۱۹۸۰ و دبیرکل دبیرخانه مرکزی حزب از ۱۹۷۸ تا ۱۹۸۲ نام برد. مائو تسه‌تونگ
در تاریخ۷ ژوئن ۱۹۳۷ امپراتوری ژاپن به چین حمله کرد ولی نیروهای کمونیست چین در برابر ژاپن، ایستادگی کردند. مائو تسه‌تونگ
در اکتبر ۱۹۳۵ مائو دستور راهپیمایی طولانی داد و پیرو دستور مائو، پارتیزان‌ها مسافت هزاران کیلومتر را پیاده‌روی کردند. به این وسیله مائو توانست تا حدی به منظورش برسد و یک حزب جدید در «ین‌آن» برقرار کند. مائو تسه‌تونگ
در پی تلاش های حزب کمونیست چین، ایالت کیانگسی نیز تحت کنترل مائو قرار گرفت و کم‌کم نیروهای حزب کمونیست چین قدرتمندتر شدند. انتخابات سراسری تایوان (۲۰۲۰)
حزب ملی مردم یا حزب مؤسس جمهوری در چین و حزب حاکم (تایوان) است. ایدئولوژی حاکم بر این حزب سه اصل خلق نام دارد که سون یات سن آن را تشویق می‌کرد. حزب کومینتانگ در سال ۱۹۱۳ و پس از سرنگونی امپراتوری دودمان چینگ در چین ایجاد شد و پس از فراز و نشیب‌هایی، از سال ۱۹۱۹ حکومت چین را در دست گرفت. رهبران کمونیست آینده مانند مائو تسه تونگ و چوان لای مناصب مهمی در مؤسسات دهقانی و نظامی کومینتانگ به عهده گرفتند. چن یون
چن یون (به چینی 陈云 با تلفظ CHEN YUN) (زاده ۱۳ ژوئن ۱۹۰۵ – درگذشته ۱۰ آوریل ۱۹۹۵) یکی از اثرگذارترین رهبران جمهوری خلق چین در دهه‌های ۱۹۸۰ و ۹۰ میلادی بود. او به لیائو چنگ‌یون هم شناخته می‌شود؛ در حالی که روشن نیست این نامِ واقعی اوست، یا نام مستعاری‌ست که وی در طول مبارزات زیرزمینی‌اش در شانگهای به‌کار می‌برده‌است. او یکی از رهبران سیاسی بزرگ چین، هم در طول جنگ داخلی این کشور، و هم پس از آن، هم‌راه با مائو تسه‌تونگ، لیو شائوچی، چو ان‌لای، چو ته و رن بیشی بوده‌است، که بعداً به‌عنوان یکی از هشت بزرگ حزب کمونیست چین در نظر گرفته‌شد. انقلاب فرهنگی چین
از سال ۱۹۵۶، حزب کمونیست چین به دلیل فقدان تجربه کافی در جریان رهبری اقتصادی و نوسازی چین اشتباهاتی مرتکب شد. در قحطی چهار سالهٔ ۱۹۵۸ تا ۱۹۶۱ طی به اصطلاح جهش بزرگ به جلو، ۳۸ میلیون نفر مردند. رژیم مائو در آن سال‌ها محصولات زراعی کشور را مصادره کرده و آنها را به اروپای شرقی که زیر کنترل کمونیست‌ها بود، در برابر دریافت جنگ‌افزار و حمایت سیاسی صادر می‌کرد. مواد غذایی و پول همچنین برای حمایت از نهضت‌های ضد استعماری و کمونیستی به آسیا، آفریقا و آمریکای لاتین ارسال می‌شد. کشتار توده‌وار در مقیاس «جهش بزرگ به جلو» چیزی بود که مائو خود را برای آن آماده کرده بود. حکومت
نظریه چپ‌گرای مارکسیسم و لنینیسم در چین توسط مائو زدونگ (مائو تسوتونگ) به کار گرفته شد و توسعه یافت. این مکتب مقرر داشت که اگر سدی مانع ارتباط رهبران کمونیست با مردم قرار بگیرد، انقلاب‌های پیاپی و ادامه‌دار امری اجتناب ناپذیر و ضروری هستند. مائوئیسم
رهبری جدید چین علاقه به انشعابات خارجی مختلف که از چین مائوئیستی حمایت می‌کرد، نداشت و این جنبش نیز به آشفتگی و بی نظمی کشیده شد. بسیاری از احزابی که قبل از ۱۹۷۵ احزاب دوست (برادر) دولت چین بودند، یا از حمایت خود دست کشیدند، یا به‌طور کلی چین را ترک کردند یا حتی مارکسیسم - لنینیسم را به باد انتقاد گرفتند و به احزاب غیر کمونیستی سوسیال دموکرات تبدیل شدند. آنچه که امروز گاهی از «جنبش بین‌المللی مائوئیستی» از آن یاد می‌شود، از شاخه دوم پدید آمد- احزابی که با دنگ مخالفت کردند و ادعا کردند از میراث مائو نگهداری خواهند کرد. دبیر کل حزب کمونیست چین
از ۱۹۲۱ (بدو تأسیس) تا ۱۹۲۲: دبیر اداره مرکزی حزب کمونیست چین دبیر کل حزب کمونیست چین
هم‌اکنون دبیر کل حزب کمونیست چین شی جین پینگ می‌باشد که در سال ۲۰۱۲ جانشین هو جینتائو شد. کمونیسم
علاوه بر اروپای شرقی، رژیم‌های کمونیستی در شرق و جنوب‌شرق آسیا نیز در مناطق وسیعی قدرت یافتند. تا اواخر دهه ۱۹۴۰، ویتنام (۱۹۴۵)، کره شمالی (۱۹۴۸) و چین (۱۹۴۹) تحت حاکمیت کمونیست‌ها بودند. مورد کره شمالی مثل آلمان شرقی بود که منطقه تحت اشغال شوروی به یک کشور کمونیستی تبدیل شده بود. اما هو شی مین در ویتنام و مائو زدونگ در چین بدون کمک خارجی قابل توجهی قدرت خود را به دست آوردند. مائو در جنگ داخلی علیه ناسیونالیست‌ها پیروز شد و آنان به تایوان گریختند. مائو تسه‌تونگ
مائو در سال ۱۹۵۸ با هدف تغییر سریع اقتصاد و صنعتی کردن چین، طرح «جهش بزرگ به پیش» را مطرح کرد. بر اساس این طرح، کلیه زمین‌های کشاورزی چین مصادره و به ۲۶ هزار واحد اشتراکی تقسیم شدند. در آن سال‌ها مائو اکثر محصولات زراعی چین را در مقابل دریافت کمک های نظامی و سیاسی به اروپای شرقی صادر کرد. او همچنین، مواد غذایی و پول به نهضت‌های کمونیستی در آسیا، آفریقا و آمریکای لاتین فرستاد. مائو تسه‌تونگ
جنگ داخلی چین تخاصمی نظامی در کشور چین بین کومینتانگ (حزب ناسیونالیست چین) و حزب کمونیست چین بود. این جنگ در ۱۹۲۷ با تصفیهٔ کومینتانگ از اعضای چپ و کمونیست توسط رهبر وقت آن، چیانگ کای شک، آغاز شد، کشاورزان و کارگران حزب کمونیست چین را حمایت می‌کردند و به این ترتیب، کم‌کم حزب کمونیست چین به رهبری کشاورزان و کارگران رسید. حزب کمونیست چین در سال ۱۹۳۰ نیروی تقریباً عظیمی را فراهم کرد و به سوی شهرهای بزرگ پیش رفت و توانست چند شهر را به تسلط خود درآورد. رهبر عالی‌مقام
«رهبر عالی مقام» به خودی خود منصبی رسمی یا مقامی نیست. این لفظ در دورهٔ دنگ ژیائوپینگ (۱۹۷۸–۱۹۹۲), که توانست بدون این که لزوماً هیچ منصب رسماً شایان توجه حزبی یا حکومتی (رئیس کشور، رئیس دولت یا دبیرکل حزب کمونیست چین) اعمال قدرت کند رواج یافت. دنگ شیائوپینگ
ژوئیه ۱۹۷۷ (۱۰ ماه بعد از مرگ مائو): بازیابی تمامی سمت‌ها و پست‌های رهبری دنگ شیائوپینگ به او (پیرو دستگیری همسر مائو و گروه چهار نفره). لیو شائوچی
با مرگ مائو در ماه سپتامبر ۱۹۷۶ باند چهار نفره متشکل از همسرش و سه دستیار وی تضعیف شد. آن‌ها در ماه اکتبر دستگیر شدند و بدین ترتیب انقلاب فرهنگی خاتمه یافت. حزب کمونیست در سال ۱۹۸۱ رسماً از انقلاب فرهنگی تبری جست و به اشتباهات مائو اذعان کرد. دبیر کل حزب کمونیست چین
از ۱۹۴۵ تا ۱۹۸۲: رئیس کمیته مرکزی حزب کمونیست چین کمونیسم
مانند لنین، مائو زدونگ نیز به دلیل نارضایتی از وضع موجود در کشور خود جذب مارکسیسم، به خصوص نظریه امپریالیسم لنین و سوسیالیسم در یک کشور، شد. در آن زمان چین تحت حکومت ناسیونالیست‌ها و جنگ‌سالاران بود و مائو شیوه حکومت آنان را مناسب نمی‌یافت. جمهوری خلق چین تنها ابرقدرت جهان است که در حال حاضر تحت حکومت یک حزب کمونیست است. لین بیائو
لین بیائو نام وزیر دفاع چین در سالهای پس از انقلاب چین بود که در کنفرانس حزب کمونیست چین قرار گذاشته شد که پس از مرگ مائو جانشین وی شود. لین بیائو در بسیاری از تسویه‌حساب‌های مائو از جمله برکناری رییس‌جمهور اسبق چین یعنی لیو شائوچی با او همکاری داشت و با مائو روابط تنگاتنگ و نزدیکی داشت. ولی علی‌رغم این که شرایط کاملاً به نفع او بود در جریان جنبش گاردهای سرخ موسوم به انقلاب فرهنگی با مائو اختلاف پیدا کرد و با همکاری پسرش کودتایی ترتیب داد که شکست خورد و باعث شد او با هواپیما به سمت شوروی فرار کند. این فرار بوسیله‌ی دخترش که وفادار به مائو بود لو رفت هنگام عبور شتابزده‌ی او از مرز چین و مغولستان هواپیمایش که به دلیل عجله در فرار، به طور کامل سوختگیری نشده بود، با تمام شدن سوخت در خاک مغولستان سقوط کرد و موجب کشته شدن او و همسر و پسرش گردید فلسفه شرق
مائوئیسم فلسفه‌ای کمونیستی است که بر مبنای تعالیم رهبر انقلابی حزب کمونیست چین در قرن بیستم، مائو تسه تونگ استوار است. بخش‌هایی از آن بر اساس نظریه‌های قبلی که مارکس و لنین مطرح کرده‌بوند، پایه‌گذاری شده اما پرولتاریای شهری و تأکید لنیسنیست‌ها بر نقش صنایع سنگین را رد می‌کند و بر انقلاب‌های دهقانی و اقتصاد غیر متمرکز بر کشاورزی که مبنای آن کار گروهی در مزارع است، تأکید دارد. کومینتانگ
هنک اسنیولایت (Henk Sneevliet) انقلابی هلندی، به چینی معروف به مارینگ، تجربه خود از اندونزی را آورد که در آنجا کمونیست‌ها پیش از آن ائتلاف مشابهی را تشکیل داده بودند. مارینگ معمار این استراتژی «جبهه از درون» بود. این نخستین جبهه متحد بین کمونیست‌ها و ملی‌گرایان چین، برخی نتایج متضاد به بار آورد. کمک نظامی شوروی یک ارتش نیرومند کومینتانگ را به وجود آورد و افسران ارشد، از آن‌جمله چیانگ کای‌چک را تعلیم داد. عضویت دوگانه بدین معنی بود که سازمان‌دهندگان، کمیسارها و تهییج‌گران کمونیست به سازمان متزلزل کومینتانگ تکان نیرومندی دادند. رهبران کمونیست آینده مانند مائو تسه تونگ و چوئن لای مناصب مهمی در مؤسسات دهقانی و نظامی کومینتانگ به عهده گرفتند. نفوذ کمونیستی به شدت رشد کرد. تعداد اعضای حزب کمونیست چین که در زمان تشکیل چند ده نفر بود در سال ۱۹۲۷ به ۵۰٫۰۰۰ نفر رسید، گرچه تمرکز بر ساختمان کومینتانگ از جانب برخی به عنوان تضعیف سازمان مستقل خود حزب دیده می‌شد. حزب کمونیست چین
به‌طور رسمی، ح.ک.چ به کمونیسم متعهد است و هر ساله به شرکت در نشست بین‌المللی احزاب کمونیست و کارگر ادامه می‌دهد. طبق قانون اساسی حزب، حزب کمونیست چین به مارکسیسم - لنینیسم، اندیشه مائو تسه تونگ (مائویسم)، سوسیالیسم با مشخصات چینی، نظریه دنگ شیائوپینگ، سه نماینده، چشم‌انداز علمی توسعه و اندیشه شی جین پینگ پایبند است. توضیح رسمی اصلاحات اقتصادی چین این است که این کشور در مرحله اولیه سوسیالیسم قرار دارد، مرحله توسعه ای مشابه شیوه تولید سرمایه‌داری. اقتصاد دستوری تأسیس شده در زمان مائو تسه تونگ با اقتصاد «سوسیالیستی» در زمان دنگ شیائوپینگ، سیستم اقتصادی فعلی، جایگزین شد. بر این اساس «تمرین تنها معیار حقیقت است». جئو ئن لای
جُئُو ئِن لای (یا چوان لای و چوئن لای) (زاده ۵ مارس ۱۸۹۸ – درگذشته ۸ ژانویه ۱۹۷۶) سیاست‌مدار و یکی از رهبران مهم سیاسی چین و اولین نخست‌وزیر جمهوری خلق چین از ۱۹۴۹ تا پایان عمرش در ۱۹۷۶ بود. او به سیاست‌های معتدل و بخصوص ایفای نقش در معتدل کردن اوضاع پس از انقلاب فرهنگی شهرت دارد. انقلاب فرهنگی چین
مائو در سال ۱۹۶۶ انقلاب فرهنگی چین را که بزرگ‌ترین و اساسی‌ترین کشمکش قدرت در حزب کمونیست چین بود، به رهبری همسرش جیانگ چین برپا کرد و ارتشی به نام گاردهای سرخ را برای حمایت از مائو از دانشجویان و دانش‌آموزان بر پا کرد. چهره‌های میانه‌روی حزب اخراج شدند. در سال ۱۹۶۸ مائو نام مرد برتر چین را از آن خود کرد. گاردهای سرخ در سال ۱۹۶۹ به دست ارتش چین سرکوب شد. انقلاب فرهنگی چین اشتباهی استراتژیک محسوب می‌شود. مائوئیسم
بر خلاف گونه‌های قبلی مارکسیسم - لنینیسم که طبقه کارگر (پرولتاریا) شهری به عنوان اصلی‌ترین منبع انقلاب تلقی می‌شد و ده‌های اطراف نادیده گرفته می‌شدند، مائو، جامعه روستایی را به عنوان اصلی‌ترین نیروی انقلابی شناخت و گفت می‌تواند توسط پرولتاریا و پیشتازانش، حزب کمونیست چین رهبری شود. یک مدل موفق جنگ ممتد مردم روستایی کمونیست در دهه‌های ۱۹۲۰ و ۱۹۳۰ بود که نهایتاً حزب کمونیست چین را به قدرت رساند. علاوه بر این، بر خلاف دیگر گونه‌های مارکسیسم و لنینیسم که رشد صنعتی در مقیاس بزرگ، به عنوان یک نیروی مثبت انگاشته می‌شد، مائوئیسم رشد و توسعه روستایی را به عنوان اولویت خود برگزید. مائو احساس می‌کرد این راهکار در جامعه‌ای که بیشتر مردمش روستایی هستند، حداقل در مراحل اولیه سوسیالیسم موفق خواهد بود. دنگ لی چون
وی قبل از پیروزی حزب کمونیست در چین، به همراه مائو زدونگ در شهر یان ئان بوده و رئیس بخش آموزش دانشکده مارکسیسم آنجا بود. در هنگام انقلاب سال ۱۹۴۹ به شین جیانگ (سین کیانگ) اعزام شده و نماینده دولت مرکزی در بخش سوم این استان و سپس رئیس بخش تبلیغات آن جا شد. سپس در سال ۱۹۵۲ به مرکز پکن بازگشته و از اکتبر همان سال تا آوریل ۱۹۵۸ رئیس گروه امور اداری دبیرخانه حزب شد. وی پس از سال ۱۹۸۰ رئیس دفتر پژوهش‌های سیاسی دبیرخانه حزب و سپس بین سال‌های ۱۹۸۳ تا ۱۹۸۵ رهبر بخش تبلیغات شد. وی جز مقامات بلندپایه چین به‌شمار نمی‌رفت با این حال نفوذ وی از منصب و جایگاهش بسیار فراتر بود که این امر صرفاً به خاطر این نبود که وی بر خلاصه گزارش‌های اطلاعاتی تأثیر گذار که هر دو روز یکبار از دبیرخانه حزب برای مقامات ارشد ارسال می‌شد نظارت داشت؛ او به تهیه متن بسیاری از سخنرانی‌های دنگ شیائو پینگ کمک می‌کرد؛ و لینا دختر مائو، یو رومو همسر چن یون، و یکی از منشی‌های چن یون جزو کارکنان دفتر وی بودند. مائوئیسم
احزاب و گروه‌هایی که از حزب کمونیست چین حمایت می‌کردند در انتقاد از رهبری شوروی خود را «ضد تجدید گراً معرفی کرده و حزب کمونیست شوروی و احزاب متحد با آن را» سرمایه داران تجدید گرا خواندند. اختلاف چین و شوروی باعث ایجاد اختلاف و تفرقه میان احزاب کمونیستی سراسر جهان گردید. به خصوص، حزب کار آلبانی از جمهوری خلق چین حمایت کرد. حزب کمونیست چین تحت رهبری مائو به نیروی کمونیسم بین‌المللی تبدیل شد. ایدئولوژی حزب کمونیست چین، اندیشه مائو (یا همان «مائوئیسم») توسط بسیاری از گروه‌ها و احزاب مورد پذیرش قرار گرفت. چن دوشیو
چن دوشیو ( زاده ۸ اکتبر ۱۸۷۹ - درگذشت ۲۷ مه ۱۹۴۲)، یک سوسیالیست انقلابی، مربی، فیلسوف، و نویسندهٔ اهل چین بود، که هم‌راه با لی داژائو، حزب کمونیست چین را در سال ۱۹۲۱ بنا نهاد، و از ۱۹۲۱ تا ۱۹۲۷، دبیر اداره مرکزی این حزب (عنوانی که در آن زمان برای رهبر حزب به کار برده میشد) بود. چن یکی از چهره‌های محوری انقلاب ضدامپریالیستی شین‌های و جنبش چهارم مه برای علم و مردم‌سالاری بود. از نظر سیاسی، او از خوانش تروتسکیستی نظریهٔ مارکسیسم دفاع می‌کرد. سون یات سن
در اواخر سال ۱۹۱۱ میلادی، نیروهای کومینتانگ به رهبری سون یات سن بر امپراتوری منچو پیروز شدند. در نخستین روزهای سال ۱۹۱۲ میلادی، جمهوری چین تأسیس شد. سون یات سن نیز به عنوان اولین رئیس‌جمهور چین در اول ژانویه سال ۱۹۱۲ میلادی قدرت را در دست گرفت. او همچنین رهبری حزب کومینتانگ را از اکتبر ۱۹۱۹ میلادی تا زمان مرگش در ماه مارس ۱۹۲۵ میلادی بر عهده داشت. چن یون
چن یون از احترام فراوانی در حزب برخوردار بود  و این امر نه فقط به خاطر موفقیت های اقتصادی فوق العاده وی بلکه به خاطر خدمات طولانی مدت او در مناصب ارشد، کمک به مائو جهت کسب مقبولیت نزد شوروی در اواسط دهه ۱۹۳۰ و تلاش های وی در جهت شکل دادن به نظام پرسنلی چین در یان ئان، نقش وی در تاسیس سیستم اداره شهری کمونیست آن هم در شرایطی که ارتش های کمونیستی برخی از مناطق را در مسیر فتح کل کشور تصرف می کردند، و تلاش های وی جهت بر حذر داشتن مائو از اقدامات افراطی در قالب سیاست جهش بزرگ به جلو بود. اگرچه برخی وی را بسیار محافظه کار و محتاط میدانستند، اما چن عموما بخاطر قضاوت های سیاسی، توانایی های تحلیلی مستقل و از خود گذشتگی اش در قبال حزب مورد احترام بود. در سال ۱۹۳۳ چن یون در استان جیانگشی به عنوان تنها مقام بلندپایه دارای پیشینه کارگری خیلی زود به عضویت کمیته دائم اجرایی حزب کمونیست (پولیتبرو) در آمد و به اولین رهبر از هفت رهبر ارشد حرب کمونیست تبدیل شد. هنگامی که کمونیست ها بیجینگ (پکن) را پایتخت خود کردند، او که نظم اقتصادی را در شمال شرق برقرار کرده بود مسئول اقتصاد کشور شد. هو شی مین
او می‌گفت: «قدم به قدم در راه مبارزه، با ترکیب کردن تعلیم تئوری مارکسیسم ـ لنینیسم و فعالیت‌های علمی، رفته رفته فهمیدم که تنها سوسیالیسم، تنها کمونیسم می‌تواند مردم زحمتکش دنیا را از یوغ بندگی رها سازد.» و برای سرنگون کردن حکومت استثمارگران و نمایندگان فئودال آن‌ها، وی درک کرده بود که تنها وجود یک حزب نیرومند مجهز به تئوری مارکسیسم ـ لنینیسم می‌تواند به چنین پیروزی برسد. این چنین بود که او در راه تشکیل چنین حزبی قدم پیش گذاشت. هوشی‌مین در سپتامبر ۱۹۲۴، پس از مدتی اقامت در اتحاد جماهیر شوروی، به کانتون در چین رفت و به سازماندهی در راه ایجاد حزب کمونیست مشغول شد. او منتخبی از جوانان را، که هسته رهبری حزب را به وجود آوردند، به نام «سازمان انقلابی جوانان ویتنام» متشکل کرد و «اتحادیه مردم ستمدیده آسیا» را، که دارای بخش ویتنامی نیز بود، پایه‌گذاری کرد. وی با نشر هفته نامه‌ای بنام تان نی ان (جوانان) و نوشتن کتابی بنام «راه انقلاب» به تربیت تئوریک انقلابیون پرداخت. او داشتن خصایل انقلابی ـ مانند کوشایی، قناعت، از خود گذشتگی، مصمم بودن به تصحیح نقایص خود و پرهیز از لاف زنی و خودستایی، انطباق دادن حرف با عمل، راسخ بودن در اعتقادات انقلابی ـ را کافی نمی‌دانست و انقلابیون را به فراگرفتن تئوری مارکسیسم ـ لنینیسم و درک راه و روش انقلابی تشویق می‌کرد. شکاف چینی-شوروی
در دهه‌های ۵۰ و ۶۰ بحثهای بین احزاب کمونیست چین و روسیه احتمال همزیستی مسالمت‌آمیز با سرمایه‌داری غرب را نیز در بر می‌گرفت. با این وجود، در صحنه عمومی چین مائو تسه دونگ نسبت به کشورهای سرمایه‌دار رویه خصمانه‌ای داشت و در ابتدا همزیستی مسالمت‌آمیز با آن‌ها را رد می‌کرد و آن را یک بدعت گذاری مارکسیستی توسط شوروی می‌دانست. تاریخ اقتصاد چین (۱۹۴۹ تا کنون)
در این هنگام باورهای رهبران حزب موجب بروز نقاط تمایز روشنی میان ایشان شد به این شکل که برخی از آنها بر این عقیده بودند که اهداف سوسیالیستی نظیر برابرسازی درآمدها و رشد آگاهی‌های سیاسی مردم باید نسبت به پیشرفت مادی در اولویت باشد و برخی دیگر معتقد بودند صنعتی‌سازی و نوسازی کلی اقتصاد پیش‌نیازهای دستیابی به یک نظم سوسیالیستی موفق هستند. در میان رهبرانی که فکر می‌کردند سیاست باید در اولویت قرار گیرد، افرادی چون مائو تسه‌تونگ، لین بیائو و اعضای گروه چهار وجود داشتند. رهبرانی که بیشتر بر اصلاحات اقتصادی عملی تأکید داشتند لیو شائوچی، جئو ئن لای و دنگ شیائوپینگ بودند. تغییر رویکردها در سیاست‌گذاری‌های چین بیشتر وابسته به همین دو نگاه بوده است و تسلط همین نگاه‌ها بر حکومت باعث جابجایی افراد در ساختار سیاسی این کشور شده است. اما یکی از شاخصه‌های مهم در سیاست‌های اقتصادی و مدل اقتصادی زیربنایی آن در چین این بوده که علی‌رغم دوران‌های سیاست‌گذاری مختلف در چین، هر چند تغییرات مهمی نسبت به دورهٔ قبل مشاهده می‌شد، اما ساختار اقتصادی موجود تا حد زیادی باقی می‌ماند. در نتیجه شکل مدل اقتصادی و سیاست‌هایی که معرف آن بودند در هر دوره از تاریخ چین بازتابی از تأکیدات سیاست‌های جاری و بنیان‌های ساختاری است که در دوره‌های پیشین ایجاد شده بودند. چین
جمهوری خلق چین از زمان بنیان‌گذاری در سال ۱۹۴۹ تا سال ۱۹۷۸ اقتصاد دستوری متمرکزی به سبک شوروی داشت. پس از مرگ مائو در ۱۹۷۶ و پایان انقلاب فرهنگی، دنگ شیائوپنگ و نسل جدید رهبران چین شروع به اصلاحات اقتصادی کرده و اقتصاد چین را به سوی نظام بازار سوق دادند. در این دوران اشتراکی‌سازی در بخش کشاورزی متوقف شده و مزارع خصوصی شدند. تجارت خارجی مورد توجه قرار گرفت. ساختار بنگاه‌های ناکارآمد دولتی تغییر اساسی پیدا کرده و بنگاه‌های زیان‌ده تعطیل شدند که این به بیکاری گسترده‌ای منجر شد. نمای کلی چین
حزب کمونیست چین (CPC) از زمان تأسیس این کشور در سال ۱۹۴۹، چین را تحت یک نظام تک‌حزبی رهبری می‌کند. چین درگیر اختلاف در مورد وضعیت سیاسی تایوان است. هو جینتائو
هو در مارس ۲۰۰۶ «هشت باید و نباید» به عنوان اصول اخلاقی برای چینی‌ها منتشر کرد. این عمل یکی از راه‌های عقیدتی هو در مواجه با مشکلات چین مدرن به‌شمار می‌رود. اما این اصول در مقایسه با اقدام مسئولان پیشین وی از جمله سه عریضه جیانگ زمین، نظریه دنگ شیائوپینگ و اندیشه مائو تسه تونگ متفاوت است. این اقدام شیوه غیررسمی هر رهبر حزب کمونیست چین برای گسترش سوسیالیسم از طریق ترویج نظری است. رهبر حزب کمونیست چین
ولی در واقع همه این عناوین فوق به بالاترین مقام حزب کمونیست چین دارد. به عنوان مثال برای مائو زدونگ که از سال ۱۹۴۵ تا ۱۹۷۶ دارای این سمت بود از عنوان «صدر مائو» یا «رئیس مائو» استفاده می‌شد ولی از سال ۱۹۸۲ و با تصویب پلنوم پنجم از یازدهمین اجلاس سراسری حزب کمونیست چین در ماه فوریه، این عنوان به «دبیرکل» تغییر پیدا کرد و هم‌اکنون نیز از شی جین پینگ به عنوان دبیرکل حزب کمونیست چین یاد می‌شود. تاریخ چین
اول اکتبر ۱۹۴۹ میلادی جمهوری خلق چین به رهبری مائوتسه تونگ رسمیت یافت و این روز به عنوان روز ملی این کشور نامگذاری شد. با تسلیم ژاپن در پایان جنگ جهانی دوم، ارتش این کشور مناطق اشغالی چین را تخلیه کرد و عقب‌نشینی نمود. از آن پس نواحی آزاد شده به رهبری مائو تسه‌تونگ تحت تسلط کمونیست‌ها قرار گرفت و این امر آتش جنگ داخلی چین را شعله‌ور ساخت. در این جنگ، قوای کمونیست مائو بر نیروهای ملی‌گرای چیان کای چک پیروز شده و رژیم وی را ساقط کردند. چیانگ کای‌شک به جای اینکه به کانتون، پایتخت موقت چین در جنوب این کشور برود، به جزیره تایوان رفت و دولت چین ملی را در آنجا تشکیل داد. فرار چیان کای چک به تایوان که از نومیدی کامل او در جلوگیری از سقوط چین به دست کمونیست‌ها حکایت می‌کرد، روحیه باقی‌مانده نیروهای دولتی چین را به شدت تضعیف کرد و کمونیست‌ها در مدتی کمتر از چهارماه، باقی‌مانده خاک چین را بدون مقاومت زیادی به تصرف خود درآوردند. در نهایت در اول اکتبر ۱۹۴۹ م، جمهوری خلق چین به رهبری مائو در پکن اعلام گردید؛ و روز اول اکتبر سال‌روز تأسیس جمهوری خلق چین در سال ۱۹۴۹ م به عنوان روز ملی این کشور نام‌گذاری شد.‎ انقلاب کمونیستی چین
انقلاب کمونیستی چین اوج حرکت حزب کمونیست چین به سوی کسب قدرت از زمان تأسیس آن در سال ۱۹۲۱ و دومین بخش از جنگ داخلی چین بود. در رسانه‌های رسمی، به این دوره جنگ آزادسازی گفته می‌شود. کومینتانگ
به مدت یک دهه در جریان نخستین جنگ داخلی چین، چیانگ کای‌شک با عدم موفقیت سعی کرد حزب کمونیست چین را نابود کند، اما در ژوئیه ۱۹۳۷ ژاپن جنگ متصرفاتی تمام عیار خود را علیه چین شروع کرد. کمونیست‌ها برای یک جبهه متحد دوم پیکار کردند، اما از شکست خود در جبهه متحد اول آموخته بودند. این‌بار به گفته مائو: «سیاست ما سیاست استقلال و ابتکار در درون جبهه متحد است، سیاستی هم متحد و هم مستقل.» چیانگ کای‌شک پس از ربوده شدن به دست ژنرال‌های خود مجبور به اعمال یک موافقت‌نامه متحد ضد ژاپن شد. یک گام بزرگ به جلو
تقریبا 45 میلیون انسان در اثر گرسنگی و کار سنگین طی دورهٔ مشهور به جهش بزرگ به جلو جان خود را از دست دادند تا چین بتواند از غرب پیشی گیرد. رژیم مائو در آن سال‌ها محصولات زراعی کشور را مصادره کرده و آن‌ها را به اروپای شرقی در برابر دریافت جنگ‌افزار و حمایت سیاسی صادر می‌کرد. مواد غذایی و پول همچنین برای حمایت از نهضت‌های ضد استعماری و کمونیستی به آسیا، آفریقا و آمریکای لاتین ارسال می‌شد. به تبع آن مبارزه قدرت (انقلاب فرهنگی چین) در سال‌های ۱۹۶۶ تا ۱۹۷۶ در حزب کمونیست چین شروع شد. مائو در پاسخ به پیامدهای منفی این برنامه می‌گوید: «با این همه برنامه‌هایی که برای چین داریم شاید حتی نیمی از جمعیت چین جان خود را فدا کند، اگر نه نیم شاید یک سوم، یا یک دهم - ۵۰ میلیون انسان - اما شما نمی‌توانید وقتی انسان‌ها می‌میرند بیایید و مرا سرزنش کنید».