امپراتوری چین چگونه پایان یافت؟
تاریخ چین
در اواخر سلطنت‌هان شرقی، شورش‌های متعدد دهقانی، حکومت را فلج کرده بود. حتی ارتش امپراتوری هم، قادر به سرکوب شورشیان نبود. سرانجام، آخرین امپراتور هان شرقی، از مقام خود کناره‌گیری کرد و با استعفای او سلسله هان شرقی و دوران چین باستان به پایان رسید. براندازی پادشاهی
در سال ۱۹۱۲، زمانی که انقلاب شین‌های به رهبری سون یات سن در براندازی امپراتور جوان ژوانتونگ موفق شد، نظام شاهی چین از بین رفت؛ این امر ختم سلسله چینگ و آغاز جمهوری چین را نشان می‌دهد. در سال ۱۹۱۵، یوان شیکای مختصراً امپراطوری چین را اعلان کرده و خود را امپراتور خواند؛ این رژیم نتوانست مشروعیت پیدا کند و سه ماه بعد سرنگون شد. در سال ۱۹۱۷، ژانگ ژون از طرفداران چینگ تلاش کرد تا سلسله چینگ را احیا کند و به‌صورت کوتاه امپراطوری ژوانتونگ را به تخت چین برگرداند؛ این تلاش در تاریخ به نام «احیای مانچو» یاد می‌شود. تاریخ آسیا
شین شی هوانگ (، "Shǐ Huángdì")، که آخرین امپراتور ژو را سرنگون کرد و سلسله شین را تأسیس کرد. سلسله شین (به چینی: 秦朝؛ pinyin: Qín Cháo) اولین سلسله حاکم چینی امپریالیستی بود که از ۲۲۱ تا ۲۰۷ قبل از میلاد به طول انجامید. امپراتور جدید سیستم فئودالی را لغو کرد و بوروکراسی را مستقیماً منصوب کرد که برای قدرت به وی متکی باشد. نیروهای امپراتوری هوانگ هرگونه مقاومت منطقه ای را از بین بردند و با گسترش به سمت دریای جنوبی چین و شمال ویتنام امپراتوری چین را پیش بردند. سازمان بزرگ یک سیستم مالیاتی یکنواخت، سرشماری ملی، تنظیم جاده‌ها، اندازه‌گیری‌های استاندارد، سکه استاندارد و یک زبان رسمی نوشتاری و گفتاری را به ارمغان آورد. اصلاحات بعدی شامل پروژه‌های جدید آبیاری، تشویق تولید ابریشم، و مشهورترین آغاز ساخت دیوار بزرگ چین است - که به منظور نگه داشتن مهاجمان عشایری طراحی شده‌است. با این حال، شی هوانگ به دلیل استبداد خود بدنام بود و کارگران را مجبور به ساختن دیوار، گرفتن مالیات‌های سنگین و مجازات شدید همه کسانی که مخالف او بودند، می‌کرد. او به کنفوسیوس‌ها ظلم کرد و به ارتقاء قانون گرایی، این ایده را که مردم ذاتاً شر هستند، و برای کنترل آنها به یک دولت نیرومند نیاز داشت. قانون گرایی با دیدگاه‌های واقع گرایانه و منطقی تزریق می‌شد و جذابیت‌های مکالمه تحصیل کرده را بیهوده و ناپسند می‌پنداشت و ان را رد می‌کرد. همه این موارد باعث شده پیروان هوانگ با مردم بسیار بد رفتار باشند و شروع به تضعیف حکومت شین شد و جناح‌های مختلف شروع به مبارزه برای کنترل چین کردند. تاریخ چین
هنگامی که دوران عظمت هان به پایان رسید، شخصی به نام «وانگ مانگ» بر ضد حکومت شورش کرد. او در سال ۸ میلادی سلطنت را از آن خود کرد و با این اتفاق، دوران امپراتوری هان غربی پایان یافت و تا ۱۷ سال بعد حکومت «شین» بر چین حکومت می‌کرد.
امپراتوری مغول
امپراتوری مغول که در ابتدا حکومت بزرگ مغول نام‌گذاری شده بود، امپراتوری بزرگی بود که طی قرن ۱۳ و ۱۴ وجود داشت و به مدت ۱۶۲ سال حکومت کرد. از آسیای میانه آغاز شد و سرانجام از اروپای شرقی به دریای ژاپن کشیده شده و قسمت عظیمی از سیبری را تحت پوشش قرار می‌داد و به سوی جنوب پیش رفته و جنوب شرقی آسیا، شبه قاره هند و خاورمیانه را شامل می‌شد. به همین دلیل است که به عنوان دومین امپراتوری بزرگ در تاریخ جهان شناخته می‌شود. این امپراتوری در بیشترین حد خود به ۹۷۰۰ کیلومتر (۶۰۰۰ مایل) می‌رسد که مساحت ۳۳٬۰۰۰٬۰۰۰ کیلومتر مربع یعنی در حدود ۲۵ درصد مساحت کل زمین را تحت پوشش قرار می‌داد و بر جمعیتی بالغ بر ۱۰۰ میلیون نفر حکم رانی می‌کرد. البته این گستره در تمام این دوران نبود بلکه اوج گستردگی در سال ۱۲۹۴ میلادی بود (یعنی ۸۸ سال بعد از تشکیل) و پس از آن چهارپاره شده (خانات جغتای، اردوی زرین، ایلخانان و دودمان یوآن) و به تدریج به اضمحلال رفت و در سال ۱۳۶۸ میلادی به کلی از بین رفت. تاریخ اقتصاد چین (۱۹۴۹ تا کنون)
اقتصاد چین در سال ۱۹۴۹ پس از چندین دهه جنگ، ناتوان شده بود. معادن و کارخانجات زیادی آسیب دیده یا نابود شده بودند. نیروهای شوروی با پایان جنگ ژاپن در ۱۹۴۵ حدود نیمی از ماشین‌آلات موجود در مناطق صنعتی مهم چین در شمال شرقی این کشور را برداشته و با خود به جماهیر متحد شوروی بردند. سامانه‌های ترابری، ارتباطات و برق چین نابود شده یا به دلیل عدم رسیدگی از رده خارج شده بودند. کشاورزی از هم گسیخته شده بود و تولید خوراک حدود ۳۰ درصد نسبت به دوران اوج خود در دوران پیش از جنگ کاهش یافته بود. به علاوه، بیماری‌های اقتصادی این کشور با یکی از بدخیم‌ترین تورم‌های اقتصادی در تاریخ جهان حادتر شدند. ملکه زتیان (دودمان ژو دوم)
او اولین زنی بود که امپراتور چین شد، نخست میان سال‌های ۱۰ ژانویه ۶۶۵ تا ۱۶ اکتبر ۶۹۰ میلادی به جای شوهر و پسرانش و به عنوان نایب‌السلطنه به مدت ۲۵ سال بر چین فرمان‌راند و عملاً حاکم چین بود، کاری که در پیش از او هم معمول بود؛ اما کار نهایی خود را کرد. وو زتیان سپس در ۱۶ اکتبر ۶۹۰ میلادی، دودمان تانگ را به پایان رسیده خواند و دودمان ژو را پایه ریخت و خود را "امپراتریس فرمانروای مقدس و ایزدی" و "هوآنگدی" خواند و به صورت مستقل و یگانه قدرت را در دست گرفت. اویغورها
پیشینه نفوذ چینی‌ها در ترکستان شرقی به دورهٔ باستان می‌رسد. در طول تاریخ، ترکستان بزرگ حکومت‌های مستقل خود را داشته و رابط چین با جهان اسلام در آسیای میانه بوده‌است. اویغورها بخش بزرگی از جاده ابریشم را در دست داشتند و از این راه ثروتمند و متمدن شده بودند. اقوام مهاجم قرقیز در سال ۲۱۹ خورشیدی امپراتوری اویغورها را نابود کردند. در سده‌های معاصر در سال ۱۸۸۴ میلادی در دوره امپراتوری منچو، چینی‌ها ترکستان شرقی را تسخیر کردند و نام آن را به «سین‌کیانگ» تغییر دادند که در زبان چینی به‌معنی «مرز تازه» است. امپراتور چین
امپراتور یا هوانگ‌دی (چینی: 皇帝؛ پین‌یین: "Huángdì"؛ معنی لغوی: "قدرت مطلق شاهوار") یک عنوان سلطنتی سکولاریته از فرمانروای چین بود که با آغاز سلطنت دودمان چین که چین را در سال ۲۲۱ پیش از میلاد متحد کرد شروع شد و با کناره‌گیری پویی در سال ۱۹۱۲ میلادی در دنبالهٔ انقلاب شین‌های و تأسیس حکومت جمهوری چین پایان یافت. چین
چین باستان به عنوان یکی از گهواره‌های تمدن در جهان است که ابتدا این تمدن، در سواحل حاصل‌خیز رود زرد در دشت شمال چین به‌وجود آمد. چین شاهد دودمان شانگ، دودمان ژو، دودمان هان، دودمان شین، دودمان جین، دودمان سوئی، دودمان تانگ، دودمان سونگ، دودمان لیائو، دودمان مینگ، دودمان چینگ، جمهوری چین بوده‌است. نخستین دودمان پادشاهی این کشور دودمان شیا در حدود قرن ۲۱ پیش از میلاد بود و نخستین حکومتی که چین را متحد کرد دودمان چه‌این در ۲۲۱ پ. م بود. نظام سیاسی چین بیش از هزاران سال مبتنی بر سلطنت مطلقهٔ موروثی بود. آخرین دودمان پادشاهی این کشور هم چینگ بود که در ۱۹۱۱ با تشکیل جمهوری چین به رهبری کومینتانگ حزب ملی چین، نابود شد. چین در نیمهٔ اول سدهٔ بیستم میلادی در دریایی از اختلافات و جنگ‌های داخلی و امپراتوری ژاپن در جنگ جهانی دوم غوطه‌ور بود. کمونیسم‌های چین از ۱ اکتبر ۱۹۴۹ با رهبری مائو حکومت جمهوری چین را شکست دادند و انقلاب کمونیستی چین را تشکیل دادند. مخاصمات اصلی در ۱۹۴۹ با پیروزی کمونیست‌ها در جنگ داخلی و تأسیس جمهوری مردمی چین در سرزمین اصلی پایان یافت. جمهوری چین به رهبری کومین‌تانگ پایتخت خود را به تایپه در تایوان منتقل کرد و حکومت آن امروزه به تایوان، کینمن، جزایر ماتسو و چند جزیره دوردست دیگر محدود شده‌است. از آن هنگام جمهوری مردمی چین و جمهوری چین درگیر اختلافات سیاسی شدیدی با یکدیگر در مورد حق حاکمیت و وضعیت سیاسی تایوان بوده‌اند. مائو ابتدا روابط دیپلماسی کشور چین را با کشورهای جهان قطع کرد و باور به اتکا کلی به جمعیت داخلی بود. شوروی و چین بعنوان بزرگترین کشورهای کمونیستی در جهان، شکاف‌های فکری زیادی داشتند و هرکدام تعاریفی مختلف از کمونیسم داشتند. همچنین یک درگیری مرزی هفت‌ماههٔ بدون اعلان جنگ بین شوروی و چین در سال ۱۹۶۹ رخ داد و تا فروپاشی شوروی (تا سال ۱۹۹۱) نسبتاً ادامه داشت. مائو با جهش بزرگ خواستار برنامه‌های اقتصادی کمونیستی بود که به عنوان یک شکست تلخ اقتصادی و یک فاجعه بزرگ انسانی تلقی می‌شود زیرا منجر به گرسنگی کشیدن و مرگ ۱۴ تا ۴۳ میلیون چینی شد. پس از مرگ مائو، مائوئیسم کمرنگ شد و اصلاحات اقتصادی در چین توسط شیائوپینگ، برای پی‌ریزی یک اقتصاد باز صورت گرفت و چین یکی از سریع‌ترین رشدهای اقتصادی جهان را داشته‌است. حمله مغول به ژاپن
در قرن دوازدهم میلادی، کشور چین بین دو سلسله تقسیم می‌شد: یکی سلسلهٔ کین (۱۱۱۵–۱۲۳۴) که بر چین شمالی تسلط داشت، و سلسلهٔ دیگر سونگ جنوبی (۱۱۲۷–۱۲۷۹) بود که بر چین جنوبی حکومت می‌کرد. در سال ۱۲۱۱ میلادی چنگیز خان با تمام قوا به سلسله کین حمله کرد. هدف از این حمله به دست آوردن اسب و مراتع دولتی بود که اسبان نظامی در آن پرورش می‌یافتند. در آن زمان اسب یکی از مهمترین ابزارهای جنگی به شمار می‌آمد. سلسله کین پس‌از از دست‌دادن تعداد بسیاری از اسبان و مراتع، تضعیف شد. با تسلط مغولان بر پکن، پایتخت چین شمالی که در مرکز کشور قرار داشت، سلسله کین به طرف نواحی جنوبی‌تر عقب‌نشینی کرد و پایتخت را شهر کایفنگ قرار داد. جنگ مغول-کین، مابین امپراتوری مغول و سلسلهٔ کین در شمال چین به مدت ۲۳ سال ادامه داشت و عاقبت به سقوط سلسله کین به دست مغول در سال ۱۲۳۴ میلادی انجامید. مرکز نمایشگاهی و همایشی هنگ‌کنگ
همچنین مراسم انتقال هنگ‌کنگ از بریتانیا به چین در این مرکز انجام شد که به عنوان پایان فرمانروایی استعماری بریتانیا مطرح می‌شود. جمهوری خلق کره
پس از پیروزی‌های ژاپن در نخستین جنگ با دودمان چینگ در چین (۱۸۹۴ تا ۱۸۹۵) (بخشی از نخستین جنگ چین و ژاپن) و جنگ با امپراتوری روسیه (۱۹۰۴ تا ۱۹۰۵) (بخشی از جنگ روسیه و ژاپن) کره به کلی تحت استیلای ژاپن قرار گرفت. حتی بین ۱۸۸۹ تا ۱۹۱۰ حکومتی به نام امپراطوری کره با نفوذ امپراتوری روسیه در این کشور پدید آمد. گوجونگ کره امپراتور کره خواست با اعزام هیئتی به دیوان بین‌المللی دادگستری در لاهه، کشور خود را از زیر نفوذ کشور ژاپن بیرون بیاورد؛ ولی با کشف این موضوع مجبور به استعفا شد و پسرش سانجونگ کره آخرین امپراتور دودمان یی به پادشاهی رسید. آخرین سه امپراتوری
امپراتوری گوریو (گوگوریو جدید) در سال ۹۱۸ میلادی توسط فرمانروایی به نام وانگ گو تأسیس شد. اما بعدها این حکومت تحت نفوذ اشراف و اعیان ایالات مختلف که از نوادگان شیلا بودند، قرار گرفت. با این حال امپراتوری گوریو تا سال ۱۲۳۱ میلادی، باقی‌ماند تا آنکه اقوام مغول، کره را تصرف کردند و به دنبال آن آئین کنفدراسیون در کره رواج یافت. در سال ۱۲۶۰ میلادی، حکومت مغولان پایان یافت و حکومت گوریو دوباره برقرار گشت. پیروان دین کنفسیوس به دستگاه‌های دولتی راه یافتند و سرانجام در سال ۱۳۹۲، به ریاست ژنرال یی سونگ گی به فرمانروایی گوریو پایان دادند. پیمان نه قدرت
پیمان نه قدرت (، ) معاهده‌ای بود که در ۶ فوریه ۱۹۲۲ امضا شد و با تضمین استقلال و تمامیت ارضی چین، به ادامه حکومت ملی کومین دانگ رسمیت داد. این معاهده که پس از پایان جنگ جهانی اول امضا می‌شد بر پایه سیاست درهای باز شکل گرفته بود و بازگشت چین به سیاست درهای بسته را غیرقانونی می‌کرد. طرف‌های امضا کننده این قرارداد همان شرکت‌کنندگان در کنفرانس نیروی دریایی واشنگتن بودند: آمریکا، بلژیک، بریتانیا، جمهوری چین، فرانسه، ایتالیا، امپراتوری ژاپن، هلند و پرتغال. تسخیر سلسله سونگ توسط مغول
منگوقاآن قوبلای را به فتح چین جنوبی که ماچین نیز خوانده می‌شود مأمور کرد. قوبلای تا سال فوت منگوقا آن از طریق تبت و دره علیای رودخانه یانگ تسه کیانگ به تسخیر سرزمین سلسله سونگ مشغول بود و قسمتی از آن را به همراه منگوقا آن از نواحی دیگر به این کشور حمله کرده بود گشود. در هنگامهٔ جنگ منگوقا آن به علت بیماری درگذشت و قوبلای تهاجم خود را رها کرده برای تعیین خان جدید به چین شمالی رفت. قوبلای خود را جانشین امپراتور سابق چین معرفی کرد و در واقع به تمدن و معارف و آداب چینی گرویده بود. او مقر سلطنت خود را در شهر قدیم پکن قرار داد. بعد از غلبه بر مخالفان خویش قوبلای در مدت ۲۰ سال توانست با جنگ‌های بسیار تمام چین جنوبی را بگیرد و سلسلهٔ سونگ را براندازد. پویی
پویی آخرین امپراتور چین، از خانواده سلطنتی ایزن جورو منچو، دوازدهمین و آخرین امپراتور دودمان چینگ و همین طور برای مدتی امپراتور دولت مانچوری بود. دودمان مینگ
در سال ۱۴۹۹، لشکریان مغول، سپاه چین را شکست دادند و امپراتور چنگ‌تونگ را دستگیر کردند. هشت تن از مشاوران سلطنتی که به «هشت ببر» معروف بودند؛ ادارهٔ چین را در دست گرفتند. در سال ۱۵۱۰ لیوچین، رهبر هشت ببر عزل شد و ثروت شخصی خود را از دست داد. جنگ داخلی چین
انقلاب ۱۹۱۱ به رهبری سون یات سن رئیس حزب گومین دانگ (جبههٔ ملی) منجر به سقوط حکومت امپراتوری گردید. اما حکومت جدید بیشتر به یک حکومت ملوک الطوایفی شباهت داشت چون خودش در شانگهای، یوان شی کای در پکن، و چیانگ کای شک در کانتون (گوانگ ژو فعلی) عنوان ریاست جمهوری را یدک می‌کشیدند و ژنرالهای چینی نیز با اختیارات کامل در داخل چین به این سوی و آن سوی لشکر می‌کشیدند. با مرگ سون یات سن، چیانگ کای شک با ادعای رهبری بر حزب گومین دانگ توانست همه رقبا به جز حزب کمونیست چین را کنار بزند که نبرد قدرت با حزب اخیر به جنگ داخلی انجامید. کین هوی
در دسامبر ۲۰۱۵ میلادی، کتاب جدید کین هوی به نام «دور شدن از رژیم امپراطوری»، توسط دولت چین ممنوع شد. این مجموعه متشکل از مقالاتی است که بررسی می‌کند چگونه «رؤیای» دموکراسی مشروطه در چین در اوایل قرن بیستم میلادی پس از رهایی این کشور از سلطه «امپراطوری چینگ» از بین رفت. این کتاب قبل از ممنوعیت پرفروش بود. کین اظهار داشت: «مثل این می‌ماند که بخواهند کسی را بکشند و حتی نگذارند از این موضوع شکایت کند. «من نمی‌توانم در مورد این موضوع صحبت کنم». یکی از کارمندان ناشناس در انتشارات مربوطه گفت که کتاب «مشکلات کیفی» دارد. حکم این ممنوعیت چند روز قبل از جشن گرفتن دومین سالگرد روز قانون اساسی چین صادر شد. دوره دولت‌های شمالی و جنوبی
در سال ۶۶۰ میلادی، با کمک امپراتوری تانگ، باکجه را تصرف و ۸ سال بعد، گوگوریو را هم تصرف کرد. پس از آن امپراتوری تانگ را شکست داد و چینی‌ها را از کره بیرون کرد. حدود ۳۰۰ سال بعد، شیلا سقوط کرد و با سقوط این حکومت، آخرین حکومت از حکومت‌های سه‌گانهٔ کره هم فرو پاشید. تایچانگ
امپراتور وان‌لی در ۱۸ اوت ۱۶۲۰ درگذشت و جو چانگ‌لو به جای او بر تخت نشست و عنوان پادشاهی تایچانگ به معنای »کامیابی باشکوه» را برگزید. اقدامات او در نخستین روزهای سلطنتش نوید حکومتی موفق را می‌داد. ۲ میلیون تیل نقره به عنوان هدیه به نگهبانان مرزی پرداخت شده بود و پست‌های مهم دیوانی که به دلیل عدم فعالیت طولانی مدت امپراتور وان‌لی در امر کشورداری خالی مانده‌بودند سرانجام در حال پر شدن بود. همچنین دریافت مالیات زیادی که در زمان امپراتور پیشین بر مردم تحمیل شده بود توسط تایچانگ لغو گردید. اما چند روز بیشتر نگذشت که امپراتور تایچانگ در بستر بیماری افتاد. تانگ
بسیاری از چینیان به تانگ به دیده احترام می‌نگرند. او باج و خراج را کاهش داد و از نرخ خدمت سربازی اجباری کاست. او نفوذش را در راستای رود زرد گسترد و بسیاری از سرزمینهای دوردست را خراجگزار خود نمود. او همچنین آنیانگ را پایتخت تازه خود نمود. امپراطوری گرکپو که بعد از امپراطوری تانگ به وسیلهٔ نیماها تأسیس شد و ۱۵۹۸ سال پا بر جا ماند. از نظر مورخین قدرتمندترین امپراطوری در طول تاریخ چین است به طوری که هیچ حکومتی قدرت مقابله با ان را نداشت. این امپراطوری امپراطوری‌های بویو و گوگوریو و هان و چین را برای مدت ۷۵۹ سال تحت سلطهٔ خود قرار داد. دودمان لیائو
دودمان لیائو (؛ خیتان: "Mos Jælud"؛چینی سنتی: 遼朝؛چینی ساده‌شده: 辽朝؛ پین‌یین: "Liáo cháo")، همچنین شناخته‌شده با نام امپراتوری لیائو، رسماً لیائوی کبیر (大遼؛ 大辽؛ "دا لیائو")، یا دولت خیتان (چیدان) (خیتان: "Mos diau-d kitai huldʒi gur")، یک امپراتوری در آسیای شرقی بود که از سال ۹۰۷ میلادی تا سال ۱۱۲۵ در حدود مغولستان کنونی و بخش‌هایی از خاور دور روسیه، منچوری، شمال چین، و شمال‌شرقی کره فرمانروایی می‌نمود. یلو آبائوجی، خاقان خیتان‌ها در حدود زمان سقوط دودمان تانگ این امپراتوری را ایجاد کرد و نخستین حکومتی بود که بر تمام منچوری حکمرانی می‌کرد. امپراتوری لیائو توسط جورچنهای سلسله کین در ۱۱۲۵ میلادی از میان رفت اما قوم خیتان مدتی بعد در آسیای مرکزی خانات قراختایی را به وجود آورد که تا یک قرن بعد (تا زمان حملهٔ مغولان به رهبری چنگیزخان) بر آن منطقه حکومت کرد. تاریخ زنان
در سال ۱۸۶۱ تزی شیء ملکه قدرتمند و پرنفوذ دودمان چینگ بود. او حکمرانی محافظه کار بود که اصلاحات گوانگجو را برنتافت و او را به حبس خانگی فرستاد. با مرگ او سلسله چینگ بعد از چند سال برچیده شد. او پیش از مرگش پویی دو ساله را به تخت امپراتوری نشاند. تاریخ کره شمالی
پس از پیروزی‌های ژاپن در نخستین جنگ با دودمان چینگ در چین (۱۸۹۴ تا ۱۸۹۵) (بخشی از نخستین جنگ چین و ژاپن) و جنگ با امپراتوری روسیه (۱۹۰۴ تا ۱۹۰۵) (بخشی از جنگ روسیه و ژاپن) کره به کلی تحت استیلای ژاپن قرار گرفت. حتی بین ۱۸۸۹ تا ۱۹۱۰ حکومتی به نام امپراطوری کره با نفوذ امپراتوری روسیه در این کشور پدید آمد. گوجونگ کره امپراتور کره خواست با اعزام هیئتی به دیوان بین‌المللی دادگستری در لاهه، کشور خود را از زیر نفوذ کشور ژاپن بیرون بیاورد؛ ولی با کشف این موضوع مجبور به استعفا شد و پسرش سانجونگ کره آخرین امپراتور دودمان یی به پادشاهی رسید. ژاپن در جنگ جهانی دوم
پس از تصرف منچوری در سال ۱۹۳۲ ژاپن، دولت دست نشاندهٔ خود، بنام مانچوکوئو را تأسیس کرد و پویی، آخرین امپراتور چین را به عنوان پادشاه مانچوکوئو بر منصب نشاند. در سال ۱۹۳۳ هنگامیکه جامعه ملل به تصرف خاک چین اعتراض کرد، ژاپن این سازمان را ترک کرد. جنگ دوم چین و ژاپن
با این حال که برخی جنگ دوم چین و ژاپن را آغازگر جنگ جهانی دوم می‌دانند اما اکثر مورخین و پژوهشگران بر این باورند که جنگ جهانی دوم در ماه سپتامبر سال ۱۹۳۹ با حمله آلمان به لهستان آغاز شد. جنگ بین چین و امپراتوری ژاپن، بزرگترین جنگ در آسیا در سده بیستم میلادی نام گرفت که نیمی از تلفات جنگ اقیانوس آرام در نتیجه آن رخ داد. این جنگ سرانجام با تسلیم امپراتوری ژاپن به متفقین در جنگ جهانی دوم به پایان رسید. تاریخ چین
فروپاشی سلسلهٔ چین دودمان سوئی
پس از سقوط سلسله جین غربی، دوران کوتاه یکپارچگی چین تمام شد. بلافاصله، این کشور به چندین حکومت شمالی و جنوبی تقسیم شد. (سلسله‌های شمالی و جنوبی) سرانجام سرداری به نام یانگ جیان تمام شمال چین را فتح کرد و در سال ۵۸۱ میلادی دودمان سوئی را بنیان گذارد. او مدتی بعد، جنوب چین را نیز تصاحب کرد. تا سال ۶۱۰ میلادی، جانشینان او موفق شدند قلمرو سوئی را تا ویتنام و آسیای مرکزی گسترش دهند. امپراتوران سوئی دیوار بزرگ چین را بازسازی کردند و سیستم دفاعی امپراتوری را بهبود بخشیدند. همچنین، آن‌ها کانال بزرگ را احداث کردند. این راه آبی متصل‌کنندهٔ رودهای زرد و یانگ تسه بود و تجارت، ارتباطات و حمل و نقل سربازان را راحت‌تر کرد. دودمان هان
هان غربی یا هان پیشین نیمهٔ نخست دورهٔ دودمان هان بود. نخستین دودمان امپراتوری در چین، دودمان چین (۲۲۱ تا ۲۰۷ پ. م) بود. دودمان چین تمام دولت‌های جنگ‌طلب چین را با غلبه بر آن‌ها متحد ساخت و حکومت یکپارچهٔ چین را به وجود آورد، اما دودمان چین پس از مرگ نخستین امپراتور آن، چین شی هوانگ‌ ناپایدار و بی‌ثبات گشت. امپراتور ژنزونگ
امپراتور ژنزونگ (۲۳ دسامبر ۹۶۸-۲۳ مارس ۱۰۲۲ میلادی) سومین امپراتور دودمان سونگ بود که از سال ۸ مه ۹۹۷ تا ۲۳ مارس ۱۰۲۲ بر چین فرمان راند(اما امپراتور ژنزونگ بعد از بیماری شدیدی که او را ناتوان کرده بود از فوریه سال ۱۰۲۰ میلادی او دیگر تواند حکومت نداشت و غالبا حکومت رسما در دست همسر دومش امپراتریس لیو بود) امپراتور ژنزونگ پسر سوم تای‌زونگ و بانو لی بود. با مرگ ژنزونگ پسرش امپراتور رنزونگ به حکومت رسید. سده هجدهم میلادی
در آسیا نیز امپراتوری‌های چین و هند رو به افول گذاشتند و در ایران، سلسله صفویه سقوط کرد. تاریخ باستان
در سال ۱۰۴۶ قبل از میلاد، نیروهای ژو به رهبری پادشاه وو از ژو آخرین پادشاه سلسله شانگ را سرنگون کردند. سلسله ژو اندکی بعد در چین تأسیس شد. در طول دوره ژو جامعه ای فئودالی در چین پیدیدار گشت. سپس عصر آهن چین در دوره ای از عصر کشورهای متخاصم منحل شد که در این دوره احتمال می‌رود میلیون‌ها سرباز بر سر مبارزات فئودالی با یکدیگر جنگیده باشند. پادشاهی چین (۱۹۱۶-۱۹۱۵)
پادشاهی چین تلاشی کوتاه بود از سوی سیاستمدار و ژنرال چینی یوآن شیکای که از اواخر ۱۹۱۵ تا اوایل ۱۹۱۶ صورت داد تا دوباره حکومت پادشاهی را به چین بازگرداند و حکومت دودمان هانگشیان (洪憲皇帝) را در کشور آغاز کند. تلاش او دست آخر محکوم به شکست بود و تنها باعث عقب راندن جمهوری چین و سال‌ها درگیری میان سرداران نظامی شد. چین
در قرن سیزدهم میلادی چین به تدریج به تصرف امپراتوری مغول درآمد. قوبلای قاآن امپراتور مغول در سال ۱۲۷۱ دودمان یوان را بنیان نهاد و هشت سال بعد سونگ را منقرض کرد. کم و بیش نیمی از جمعیت چین در یورش مغولان نابود شدند. جمعیت چین پیش از حملهٔ مغول به ۱۲۰ میلیون نفر رسیده بود، اما بیست سال بعد، به حدود ۶۰ میلیون نفر کاهش یافت. دهقانی به نام جو یونجانگ در سال ۱۳۶۸ میلادی، امپراتوری مغولان را برانداخت و سلسله مینگ را بنیان نهاد. به این ترتیب عصر طلایی دیگری برای چین فرا رسید. این کشور تحت رهبری دودمان مینگ، به یکی از قدرتمندترین نیروهای دریایی جهان تبدیل شد. در این دوره، اقتصاد چین غنی و متمول گردید و فصلی دیگر از شکوفایی فرهنگ و هنر در سرزمین چین، رقم خورد. در دوران امپراتوری مینگ، ژانگ هی سفرهای اکتشافی را به اقصی نقاط جهان آغاز کرد. در دوران حکومت مینگ، پایتخت چین از شهر نانجینگ به پکن منتقل شد، همچنین فیلسوفانی چون وانگ یانمینگ، مکتب نوکنفوسیوسی را با ادغام مفاهیم فردگرایانه و اخلاق فطری، در تعالیم کنفوسیوس گسترش دادند. دودمان هان
در سال ۲۲۰ میلادی، امپراتور شیان هان از دودمان هان شرقی توسط کائو پی مجبور به استعفاء و خلع مقام شد و با این کار دودمان هان پسین منحل گشت و دورهٔ سه پادشاهی با سه امپراتوری کائو وی، ووی شرقی و شو هان آغاز به کار کرد. تاریخ آسیا
دودمان هان که بعد از دودمان چین به قدرت رسید، بین سال‌های ۲۰۶ قبل از میلاد و ۲۲۰ میلادی، حدود ۴۰۰ سال بر چین فرمانروایی می‌کرد. این زمان طولانی یکی از پرتأثیرترین دوره‌ها در تاریخ چین بوده‌است و تا آشوب کلاه‌زردها و دوره سه امپراتوری ادامه پیدا کرد. این امپراتوری همچنین در سال ۱۰۸ ق. م به گوجوسان حمله کرد و امپراتوری گوجوسان یک سال مقاومت کرد و سرانجام سقوط کرد. کره جنوبی
پس از پیروزی‌های ژاپن در نخستین جنگ با دودمان چینگ در چین (۱۸۹۴ تا ۱۸۹۵) (بخشی از نخستین جنگ چین و ژاپن) و جنگ با امپراتوری روسیه (۱۹۰۴ تا ۱۹۰۵) (بخشی از جنگ روسیه و ژاپن) کره به کلی تحت استیلای ژاپن قرار گرفت. حتی بین ۱۸۸۹ تا ۱۹۱۰ حکومتی به نام امپراطوری کره با نفوذ امپراتوری روسیه در این کشور پدید آمد. گوجونگ کره امپراتور کره خواست با اعزام هیئتی به دیوان بین‌المللی دادگستری در لاهه، کشور خود را از زیر نفوذ کشور ژاپن بیرون بیاورد؛ ولی با کشف این موضوع مجبور به استعفا شد و پسرش سانجونگ کره آخرین امپراتور دودمان یی به پادشاهی رسید. دودمان یوآن
پس از مرگ تیمور خان به دلیل ضعف و بی‌لیاقتی امپراتوران بعدی و نیز رقابت بر سر قدرت میان اشراف و بزرگان، دودمان یوآن به تدریج رو به زوال نهاد و دچار مشکلات اقتصادی و اجتماعی بزرگی شد. از حدود سال ۱۳۵۰ میلادی قیام‌های متعدد وشورش های زیاد علیه دولت امپراتوری یوآن صورت گرفت که سرانجام به فروپاشی این حکومت در چین و تأسیس سلسله مینگ انجامید. با این حال بقایای دودمان یوآن تا حدود قرن ۱۷ میلادی در مغولستان به حکومت خود ادامه دادند و همچنان مدعی حکومت بر چین بودند. اما هیچ‌گاه نتوانستد حکومت خود را در چین احیا کنند. دیان خان
اوج قدرت مغول در سال ۱۵۱۷ بود، زمانی که دایان خان به سمت خود پکن حرکت کرد. اگرچه چینی‌ها مغولان را در یک نبرد بزرگ متوقف کردند، دایان خان و جانشینان وی تهدیدهای چین را تا سال ۱۵۲۶ ادامه دادند. قشون مغول نه تنها در شمال، بلکه در غرب تا آن زمان به سلسله مینگ حمله کردند. امپراتور ژنگده از خاندان مینگ تحت‌الحمایه خود هامی را همزمان در تورفان از دست داد. در سال ۱۵۴۲، دایان خان درست قبل از مرگش نیروهای چینی را شکست داد. شورش دستار سرخ
هونگ‌وو در ۱۳۵۶ موفق شد نانجینگ را تصرف کند و از ان به عنوان پایگاه خود در نبردهای پیش رو استفاده کند تا با قدرتی بیش از پیش، به حکومت در آستانه نابودی یوآن پایان دهد. او پس از فتح نانجینگ تواست بر شهر بیجینگ (پکن امروزی) دست یابد و سرانجام در سال ۱۳۶۸ بر حکومت مغولان در چین خاتمه داد و آنها را از چین و کره و منچوری بیرون کرد و سلسله ای چینی با نام مینگ تأسیس کند. امپریالیسم نو
در شمال اقیانوس آرام، هدف اصلی قدرت‌های استعماری، چین بود نه به هدف ضمیمه‌کردن آن بلکه ایجاد نقاط کانونی برای بسط حوزه نفوذ و تجارت خود در سواحل شرقی آسیا. شرایط داخلی چین و بروز جنگ‌های داخلی شرایطی برای بریتانیا و فرانسه مهیا کرد تا ضمن دخالت در امور داخلی چین، بتوانند امتیازهای تجاری و سیاسی بگیرند: هنگ‌کنگ به بریتانیا اعطا شد و اجازه ورود اروپاییان به بنادر معاهده همچون کانتون و شانگهای داده شد که در این مسئله این افراد در این مناطق تابع قوانین کشور خود بودند نه چین. روسیه توانست در امتداد رود آمور راه خود را به سمت شرق باز کند. فرانسه دیگر مناطق باقیمانده هندوچین و بریتانیا مناطق باقی‌مانده برمه را تسخیر کرد. چین تحت خاندان مانچو در این دوره همانند عثمانی در اروپا بود که مقدر شده بود به دست خود اضمحلال امپراتوری خود را هدایت کند. با وجود این شرایط در خاور دور یک استثنا وجود داشت: ژاپن. ژاپن در میانه قرن ۱۸ که دستخوش انقلاب داخلی شده بود، توانست فرایند غربی‌شدن را در سطحی گسترده فراهم آورد. این کشور قدرت‌یافته توانست در اواخر قرن ۱۹ خود را آماده گسترش امپراتوری خاص خود بکند. نخست توانست استقلال کره کمک کند و پس از به دلایل اختلاف با چین بر کره وارد جنگ با این کشور شد و توانست امپراتوری چین را شکست دهد. تسلط بر کره توانست فرمز و شبه‌جزیره لیائوونگ را به قلمرو خود ضمیمه کند. با قدرت‌گیری ژاپن و نگرانی قدرت‌های اروپایی از روند این کشور، سبب شد فشار اروپایی‌ها به این کشور شد تا این کشور در نهایت تسلیم فشار شود. چین نیز برای رقابت با ژاپن قدرت‌یافته درصدد غربی‌یازی خود برآمد اما با تلاش این کشور صرفاً منجر به استقرار و قدرت‌یابی اروپاییان در این کشور شد: لیائوتونگ را به روسیه سپرد؛ کیائوچو را به آلمان اجاره داد؛ بریتانیا بندر وی‌های‌وی را تصرف کرد. هرچند مقاومت‌های داخلی برگرفته از آرمان ناسیونالیستی همچون شورش مشت‌زن‌ها در این کشور علیه اروپاییان شکل گرفت اما نتیجه این حرکات تا به قدرت رسیدن سوت‌یات‌سن و آغاز جنبش وی بی‌نتیجه ماند. نتیجه این سیاست در امپراتوری چین رو به زوال و تقسیم مناطق مختلف میان قدرت‌های اروپایی، جنگ میان ژاپن و روسیه بود؛ جنگی که ژاپن توانست برای اولین یک دولت اروپایی قدرتمند را شکست دهد و کنترل بخش‌هایی همچون کره و شبه‌جزیره لیائوتونگ را به‌دست بگیرد. شکست روسیه از ژاپن و همچنین شکست ایتالیا از حبشه نشان داد که قدرت اروپاییان را می‌توان به چالش کشید که در جریانات ناسیونالیستی همچون انقلاب مشروطه ایران (۱۹۰۵)، عثمانی (۱۹۰۸) و چین (۱۹۱۱) شاهدی برای این موضوع بودند. شینگ‌زونگ
دوره حکومت شینگ‌زونگ آغازگر سقوط دودمان لیائو بود. ارتش از هم پاشید و فساد و سوءاستفاده مالی در دولت افزایش یافت. امپراتور شینگ‌زونگ بارها به دولت شیای غربی یورش برد و به دولت سونگ نیز اعلان جنگ داد. با این حال، نارضایتی مردم از شکست‌های متوالی ارتش و همچنین نرخ بالای مالیات‌ها، روز به روز بیشتر می‌شد. شینگ‌زونگ به بودیسم علاقهٔ فراوانی داشت و مدت زیادی از وقت خود را صرف عبادت می‌کرد. او سرانجام در ۱۰۵۵ میلادی درگذشت. آخرین سه امپراتوری
امپراتوری شیلا همسایه امپراتوری گوگوریو، باکجه و گایا و قدیمی‌ترین امپراتوری در میان سه امپراتوری کره (گوگوریو، باکجه) بود. این امپراتوری در سال ۵۷ (پیش از میلاد) بنیاد شد و در سال ۹۳۵ میلادی سقوط کرد. امپراتوری شیلا، در سال ۴۱۴ میلادی تسلیم گوگوریو شد و ۱۵۰ سال بعد، گایا را تصرف کرد و در سال ۶۶۲ میلادی، با کمک امپراتوری تانگ، باکجه را تصرف و ۶ سال بعد، گوگوریو را هم تصرف کرد. پس از آن امپراتوری تانگ را شکست داد و چینی‌ها را از کره بیرون کرد. حدود ۳۰۰ سال بعد، شیلا سقوط کرد و با سرنگونی این امپراتوری، آخرین امپراتوری از سه امپراتوری کره هم فرو پاشید. گائوزونگ (دودمان تانگ)
وقتی امپراتور گائوزونگ در سال ۶۸۳ درگذشت، وی توسط ژونگ زونگ جوان جانشین شد، اما امپراتریس وو به عنوان امپراتریس دواگر ساخته شد و چرا که در طول دوره حکومت گائوزونگ قدرت واقعی در دستان او بود توانست قدرت را نگهدارد و این بار به صورت کاملاً رسمی و بر حق خودش بلافاصله به تنهایی کنترل تمامی دولت مرکزی و ایالت‌های امپراتوری را شخصاً به دست گرفت. در کمتر از دو ماه او ژونگ زونگ را که علائم غیر منتظره ای از استقلال را نشان داده بود از مقام خود به عنوان امپراتور برکنار کرد و پسر و امپراتور عروسکی دیگر خود را به جای او به جایگزین کرد، رویزونگ، که در حالی که امپراتریس وو در دادگاه بود و از عهده تمامی وظایف حاکمیت بر حق خودش برخوردار بود، در کاخ داخلی حبس شده و در خلوت نگه داشته می شد و امپراتور رویزونگ به نوبه خود به فرمان مادرش امپراتریس دواگر وو از مقام اسمی خود به عنوان امپراتور خلع شد و رسماً امپراتریس وو خود را امپراتریس فرمانروا خواند و سلسله ژو را تاسیس کرد که برای ۱۵ سال بر چین فرمان راند. بعد از مرگ امپراتریس وو در کنار امپراتور گائوزونگ در آرامگاه کیانلینگ قرار گرفت. چونگ‌جن
سرانجام در بامداد روز ۲۵ آوریل ۱۶۴۴، چونگ جن در حالیکه موهایش آشفته، آستین لباسش آغشته به خون و تنها یک کفش به پا داشت همراه با وانگ چنگ‌ئن، خواجهٔ اعظم و وفادار به امپراتور از شهر ممنوعه خارج شده و به سمت باغ سلطنتی جینگ‌شان که در شمال آن قرار داشت فرار می‌کند. از تپهٔ میشان بالا می‌رود و با کمک وانگ چنگ‌ئن خود را بر درخت پاگودایی که رو به شهر ممنوعه دارد و در دوران امپراتوری چینگ به درخت ادیب چینی گنهکار شهرت یافت دار می‌زند و با مرگ خود به سلسلهٔ مینگ پایان می‌دهد.درخت مذکور دیگر وجود ندارد  و گفته می‌شود در زمان انقلاب فرهنگی توسط ارتش سرخ از ریشه به درآورده شده‌است و آنچه که امروز در جای آن قرار دارد درختی مشابه آن است که در ۱۹۸۱ کاشته شده‌است . ملکه زتیان (دودمان ژو دوم)
وو زتیان در سال ۱۶ اکتبر ۶۹۰ میلادی آخرین اقدام را برای بدست آوردن قدرت نهایی انجام داد وی با یک فرمان رسمی پسرش امپراتور رویزونگ را کنار زد و سلسله پادشاهی تانگ را به پایان رساند و سلسله پادشاهی ژو را بنیان‌گذاری کرد و خود را تنها امپراتور چین خواند و به صورت مستقل و یگانه قدرت را در دست گرفت و به تنهایی بر چین حکومت کرد وی در این دوره تمام تلاش خود را برای باز پس‌گیری خاک‌های از دست رفت دودمان تانگ کرد و می‌خواست مرزهای چین را مثل دوره امپراتوری امپراتور تای‌زونگ برگرداند که در این را موفق شد وی در دوره حکومت خود اصلاحات گوناگونی را در آموزش و پرورش و تجارت انجام داد و در این زمان تجارت رونق فراوانی داشت و سواد مردمی افزایش یافت وی رفاع اقتصادی و مردمی را بهتر کرد و در دوره وی عدالت به خوبی برای مردم انجام می‌شد وی همچنین مالیات را برای فقرا کم کرد و برای اشراف بیشتر کرد وی به معماری بسیار اهمیت می‌داد و در دوره وی بناهای زیادی ساخت شد وی برای اداره بهتر کشور ایالت‌ها را به چند دست تقسیم کرد و افراد دانا را به حکومت ان می‌گماشت وو زتیان یکی از مدافعین سرسخت آیین بودایی بوده و در عصر امپراتوری زتیان مذهب بودایی بسیار رشد کرد و طرفداران زیادی بدست آورد. پویی
پویی در تاریخ ۷ فوریه ۱۹۰۶ در خانواده سلطنتی ایزن جورو زاده شد و در تاریخ ۲ دسامبر ۱۹۰۸ و تنها در حالی که ۲ سال داشت، به عنوان دوازدهمین «امپراتور چین» از دودمان چینگ برگزیده شد. در تاریخ ۱۲ فوریه ۱۹۱۱ میلادی، انقلاب ۱۹۱۱ به رهبری سون یات سن به ثمر نشست و با اعلام «جمهوری چین»، دودمان چینگ سرنگون شد. با این وجود، با میانجی‌گری ژنرال یوآن شیکای، پویی با حفظ القاب و مزایای سلطنتی از کلیه سمت‌های حکومتی محروم شد و تنها حق زندگی در شهر ممنوعه به همراه خانواده‌اش به او داده شد. سیستم باج‌گذاری چین
در سال ۱۴۰۴، شوگون آشیکاگا یوشی‌میتسو عنوان چینی «پادشاه ژاپن» را پذیرفت در حالی که امپراتور ژاپن نبود. شوگون عملاً حاکم ژاپن بود. امپراتور ژاپن در دوره‌های فئودالی شوگون‌سالاری ژاپن شخصیتی ضعیف و ناتوان بود. برای مدت کوتاهی تا زمان مرگ یوشی‌میتسو در سال ۱۴۰۸، ژاپن یکی از شاخه‌های رسمی دودمان مینگ بود. این رابطه در سال ۱۵۴۹ زمانی پایان یافت که ژاپن، برخلاف کره، تصمیم گرفت به رسمیت شناختن سلطه منطقه ای چین را پایان دهد و مأموریت‌های ادای احترام را لغو کند. یوشیمیتسو اولین و تنها حاکم ژاپنی در اوایل دوره مدرن بود که این عنوان چینی را پذیرفت. عضویت در سیستم باج‌گذاری پیش شرط هرگونه مبادله اقتصادی با چین بود. همراه با خروج از این سیستم، ژاپن رابطه تجاری خود را با چین قطع کرد. تحت حکومت امپراتور وان‌لی، مینگ چین به سرعت تهاجم ژاپن به کره (۱۵۹۸–۱۵۹۲) را به عنوان یک چالش و تهدید برای سیستم باج‌گذاری سلطنتی چین تفسیر کرد. دودمان هان
در سال ۱۸۴، زرددستاران با یک نیروی سیصد هزار نفری شورش‌های گسترده‌ای را در چندین ناحیه اطراف پایتخت برپا کردند. سرانجام نیروهای امپراتوری، شورشیان را پس از ماه‌ها نبرد شکست دادند. در سال ۲۲۰ میلادی، آخرین امپراتور هان، شیین دی، از سلطنت کناره‌گرفت و امپراتوری به سه پادشاهی تقسیم شد که هرکدام مدعی تاج و تخت هان بودند. تا چهارصد سال بعد، امپراتوری یکپارچه‌ای پدید نیامد. دودمان کین (۱۲۳۴–۱۱۱۵)
جنگ مغول-کین میان سالهای ۱۲۱۱–۱۲۳۴ میلادی مابین امپراتوری مغول و مردم جورجی در شمال چین روی داد و به مدت ۲۳ سال ادامه داشت و عاقبت به سقوط سلسله کین به دست مغول انجامید. همچنین، با این پیروزی دامنه متصرفات مغولان تمام شمال چین را دربر گرفت. جنگ جهانی دوم
در سال ۱۹۳۷ ژاپن به دنباله حادثه پل مارکو پولو، پکن را که پایتخت امپراتوری چین بود تصرف کرد و این خود به لشکرکشی ژاپن برای تصرف تمام چین منجر شد. شوروی فوراً با چین معاهدهٔ عدم تخاصم امضا کرد تا بتواند به چین تدارکات جنگی قرض بدهد. این معاهده یکی از دلایل مهم اتمام معاهدهٔ پیشین همکاری بین چین و آلمان در سال ۱۹۴۱ بود. نیروهای ژاپنی از سپتامبر تا نوامبر آن سال به تائی‌یوان حمله کردند، در نبرد شیکوئو با ارتش انقلابی ملی جنگیدند، و در نبرد پینشینگوان با حزب کمونیست چین درگیر شدند. جنرالیسیمو چیانگ کای‌شک سربازانش در ارتش انقلابی ملی را که در آلمان تعلیم دیده بودند به نبرد شانگهای گسیل داشت اما شانگهای پس از سه ماه مبارزه توسط ژاپن تصرف شد. نیروهای ژاپنی به پیشرفت خود ادامه دادند و در نبرد نانجینگ توانستند پایتخت آن زمان چین را تصرف کنند. بعد از سقوط نانجینگ ده‌ها هزار (و شاید صدها هزار) نفر از چینی‌های غیرنظامی و سربازان خلع سلاح شدهٔ چینی در کشتار نانجینگ توسط ژاپنی‌ها قتل‌عام شدند. جیه
جیه یا چیه (زبان چینی:桀، پین یین:Jié، وید-جایلز:Chieh) واپسین فرمانروای دودمان شیا در چین بود. او از برای سرنگونیش سرزنش می‌شود. او با مردمانش بدرفتاری می‌کرد و از او به نام فرمانروایی ستمگر یاد شده‌است. آنچنانکه دودمان چین درآینده نگاشتند در واپسین سال پادشاهیش در بامدادان تابستان برف می‌زد و در میان ماه ژوئیه یخبندان شده بود. رگبار باران ساختمانها را ویران نموده و سرما و گرما جای هم را گرفته بودند و محصولات از میان رفت. پاره‌ای دانشمندان این رخداد را همبسته با زمستان آتشفشانی -که سرچشمه گرفته از فوران مینوسی ترا در ۱۶۲۸ (پیش از میلاد) بود- می‌دانند. امپراتریس لو
او نخست میان سالهای ۱۹۶ تا ۱۹۵ پیش از میلاد در اواخر دوره حکومت همسرش امپراتور گائوزو در تمام تصمیم‌گیری های دولتی دخالت زیادی می کرد و نقش بسیار زیاد مهمی در تمام انتخابات و انتصابات حکومتی داشت و در کنار شوهرش بر چین فرمان راند هر چند او در طول این مدت در پشت یک دیوار طلایی پنهان بود اما در بیشتر مواقع از پشت دیوار خارج می شد و در دربار برای مقامات حرف میزد و دخالت مستقیم می کرد. در سال ۱۹۵ پیش از میلاد امپراتور گائوزو از دنیا رفت و امپراتریس لو خود را به عنوان "امپراتریس دواگر و نایب السلطنه" معرفی کرد و به دلیل این که پسرش یک حاکم کاملا ضعیف و نسبتا بیمار بود توانست به صورت یگانه قدرت را درست گرفته و بر حق خود بر چین فرمان راند وی برای پسر و نوه های خود نایب السلطنه قدرتمندی بود و بعد از مرگ پسرش زمانی که این قدرت را حفظ کرد به دلیل کوچک بودن امپراتوران او بجای آنان بر چین فرمانروایی کرد و همه چیز داشت چون نام امپراتور و بخاطر همین امپراتوران کیانشائو و هئوشائو به عنوان امپراتوران دست نشانده به عنوان حاکم به رسمیت شناخته نشدند. دودمان جین (۴۲۰–۲۶۵)
دودمان جین (۴۲۰–۲۶۵ میلادی) سلسله‌ای بود که پس از دوره سه امپراتوری (کائو وی، ووی شرقی و شو هان) وحدت چین را به‌طور موقتی برقرار کرد؛ این حکومت به دو دورهٔ غربی و شرقی تقسیم می‌شود. چین
مائو به افزایش جمعیت چین معتقد بود و در دوران رهبری او جمعیت چین از ۵۵۰ میلیون به ۹۰۰ میلیون نفر افزایش یافت. برنامهٔ «جهش بزرگ رو به جلو» مائو که شامل پروژه‌های اصلاحی عظیم اقتصادی و اجتماعی بود نتیجه فاجعه‌باری داشت و به مرگ حدود ۴۵ میلیون نفر بین سال‌های ۶۱–۱۹۵۸ انجامید که بیشتر آن‌ها از گرسنگی جان می‌باختند. در همین دوران یک تا دو میلیون زمین‌دار نیز به عنوان ضدانقلاب اعدام شدند. در سال ۱۹۶۶ مائو و متحدانش انقلاب فرهنگی را اعلام کردند که دوره‌ای از اتهام زنی‌های سیاسی و تحولات اجتماعی را در چین پدیدآورد. انقلاب فرهنگی با مرگ مائو در سال ۱۹۷۶ به پایان رسید. جمهوری مردمی چین از سال ۱۹۷۱ به جای جمهوری چین وارد سازمان ملل شد و کرسی دائم چین در شورای امنیت نیز به آن واگذار شد. امپراتوری گورکانی
بابر، یکی از شاهزادگان تیموری، با پشتیبانی ایران و عثمانی در جهت تضعیف سلطان دهلی، ابراهیم لودی، به جنوب آسیا لشکر کشید و در نبرد نخست پانی‌پت دولت دهلی را به سختی شکست داد و بر شمال هند مسلط شد. با این حال، ظهور گورکانیان به‌عنوان یک قدرت منطقه‌ای، حدوداً در سال ۱۶۰۰ میلادی و در دوران اکبر، نوهٔ بابر، روی داد. امپراتوری وسیع اکبر تا پایان حکومت اورنگ‌زیب، آخرین پادشاه بزرگ گورکانی، پا بر جا ماند و پس از مرگ او در ۱۷۰۷ میلادی، زوال آنان آغاز شد. گورکانیان در سال ۱۷۳۹ میلادی به سختی از نادرشاه، شاه ایران، در نبرد کرنال شکست خوردند که این مسئله عملاً زمینه‌ساز سقوط نهایی آنان شد و سرانجام رفته رفته تمام قلمروی گورکانیان توسط کمپانی هند شرقی تصرف گردید. پس از شورش ۱۸۵۷، امپراتوری بریتانیا رسماً دولت تیموری را منحل کرد و حکومت شبه‌قاره به راج بریتانیا واگذار شد. گائوتسو (دودمان هان متأخر)
با مرگ زودهنگام گائوتسو امپراتوری به پسر نوجوان او رسید. سرانجام پس از دو سال با یک کودتای نظامی عمر دودمان هان متاخر نیز به سر آمد و دودمان چوی متاخر جایگزین آن شد. تاریخ چین
در حدود میانه قرن بیست و سوم پیش از میلاد، نبیره امپراتور زرد به نام یائو در شانزده سالگی به سلطنت نشست. یائو نیز، مانند نیای پر آوازه‌اش، به سبب فرمانروایی توأم با خردمندی و مهربانی از عشق و احترام مردم برخوردار شد. اما بعدها، در دوران سلطنت یائو، سیل و طوفان آن سرزمین را ویران کردو سبب آشفتگی شد و خطر فروپاشی امپراتوری را پیش آورد. یائو گزارش‌های مثبتی در مورد مردی به نام شوین شنیده بود و او را راضی کرد که دستیارش باشد. سپس قرار شد به‌طور هم‌زمان دو امپراتور وجود داشته باشد. اما در واقع یائو امپراتور اصلی بود. پرنسس تایپینگ
در سال ۶۸۳ میلادی، پرنسس تایپینگ با به سلطنت رسیدن برادرانش ژونگ زونگ و رویزونگ قدرت زیادی گرفت، هر چند مادرش امپراتریس دواگر وو قدرت های واقعی را در دست گرفت بود و قدرت مطلق امپراتوران را کاملاً تحت‌الشعاع قرار داد بود وو زتیان در سال ۶۹۰ میلادی خود را "امپراتور" نامید و سلسله تانگ را از بین برد و سلسله ژو خود را بنیانگذاری کرد و خود به طور مستقل و یگانه حکومت کرد. پرنسس تایپینگ در زمان سلطنت مادرش به عنوان مشاوره اصلی او تبدیل شد و بسیار زیاد قدرتمند شد و در امور ایالتی دخالت زیادی می کرد در سال ۷۰۵ میلادی وو زتیان با کودتایی که از طرف مقامات دادگاه و ژنرال های دربار انجام شد بود و در این کودتا بانو شانگون دبیر وو زتیان و معشوقه ژونگ زونگ و خود پرنسس تایپینگ شرکت کرد بودند برکنار شد و بعد از ان دوباره ژونگ زونگ برای بار دوم به سلطنت رسیدن و دوباره دودمان تانگ شروع شد، بعد از ان پرنسس تانپینگ به عنوان یکی از زنان قدرتمند دربار و دادگاه امپراتوری همراه با امپراتریس وی شناخته می شد هر چند قدرت او توسط امپراتریس وی به عنوان یک رقیب شناخته می شد و به همین خاطر محدود بود زیرا که امپراتریس وی حق قدرت اصلی را در امپراتوری در دست داشت و به نام امپراتور ژونگ زونگ حکمرانی می کرد و در این زمان همراه با دخترش پرنسس انل از زنان قدرتمند و بسیار فاسد دربار بودند. در سال ۷۱۰ میلادی امپراتور ژونگ زونگ ناگهان درگذشت که به اعتقاد مورخان توسط امپراتریس وی و دخترش پرنسس انل مسموم شد و مرگ امپراتور ژونگ زونگ رسماً اعلام نشد زیرا که امپراتریس وی می خواست قدرت را در دست بگیرد و مانند وو زتیان مادر امپراتور ژونگ زونگ امپراتریس فرمانروا شود و سلسله خود را داشت باشد و پرنسس انل هم می توانست پرنسس ولیعهد شود و بعد از مرگ مادرش به عنوان امپراتریس فرمانروا بر تخت بنشیند و حکومت کند به همین خاطر و چرا که مرگ امپراتور خیلی مشکوک و ناگهانی بود مخصوصا زمانی که او در اوج سلامتی خود بود ناگهان درگذشت و چرا که امپراتریس وی هم از همان اول همراه دخترش پرنسس انل آرزوی امپراتور شدن را داشتن به اعتقاد مورخان او و دخترش امپراتور را مسموم کرد بودند تا بتوانند امپراتور و وارث یک سلسله جدید (غیر از سلسله تانگ) شوند در همان ماه امپراتریس دواگر وی به عنوان تنها نایب السلطنه و امپراتریس دواگر قدرتمند برای امپراتور شانگ و دودمان تانگ تبدیل شد و پرنسس انل به عنوان قدرت پشت نایب السلطنه تبدیل شد و در این دوره امپراتور شانگ هیچ حق و قدرتی نداشت و در این زمان حبس خانگی شد بود در همان ماه چند تن از مقامات به امپراتریس وی پیشنهاد کردن که قدرت را هر چه سریع تر در دست بگیرد و مثل وو زتیان امپراتور شود و پرنسس انل را وارث تاج و تخت خودش کند بعد از گفتگوه مقامات با امپراتریس وی و پرنسس انل، چند تن از مقامات سطح متوسط به پرنسس تایپینگ گذارش دادن که امپراتریس دواگر وی و پرنسس انل می خواهند تخت را غضب کنند و سلسله تانگ را برای دومین و آخرین بار نابود کنند، بعد از خبر رسیدن به پرنسس تایپینگ در کمتر از یک ماه یک کودتا به رهبری او و چند تن از مقامات بالا و متوسط در کاخ انجام شد که منجر به برکناری امپراتور شانگ و مرگ امپراتریس دواگر وی و پرنسس انل شد و دوباره برای بار دوم امپراتور رویزونگ به سلطنت بازگذشت، پرنسس تایپینگ در زمان سلطنت برادرش رویزونگ برعکس برادرش ژونگ زونگ به چهره ای بسیار قدرتمند، غالب و تاثیرگذار تبدیل شده بود و مورد احترام تمامی مقامات و ژنرال ها و مخصوصا شخص امپراتور بود حتی زمانی که امپراتور ریاست جلسات امپراتوری را عهده دار بود او همانند یک امپراتریس بسیار قدرتمند در پشت سر امپراتور می نشست و امور ایالتی را شدیداً تحت تاثیر قرار می داد در این زمان او به مسائل سیاسی اهمیت زیادی می داد برعکس شخص امپراتور رویزونگ که از امور حکومتی بیزار بود و از آن فاصله می گرفت و این گونه مسائل را غالبا به طور علنی به پرنسس تایپینگ و پسرش لی لایجی می داد به ویژه پرنسس تایپینگ که از قدرت و نفوذی غالب در دادگاه امپراتوری برخوردار بود، امور دولت را از طریق حزب های خود و شخص امپراتور اداره می کرد، در این زمان درگیری شدیدی بین پرنسس تایپینگ و برادر زاده اش پیش آمده بود در سال ۷۱۲ میلادی امپراتور رویزونگ از حکومت خسته شد و خواستار کنارگیری بود هر چند پرنسس تایپینگ به او پیشنهاد کرد که بیشتر قدرت را به عنوان امپراتور بازنشسته در دست بگیرد و همچنان حکومت کند و در این زمان امپراتور رویزونگ فرمانی بسیار قوی تر از پسرش امپراتور شوانگ زونگ داشت. امپراتور وو جین
در تاریخ هشتم فوریه سال ۲۶۶ میلادی، سیما یان، امپراتور کائو هوان را مجبور به استعفاء کرد و دودمان جین را ایجاد کرد و پس از سالها چین یکپارچه شد. دودمان چینگ
این سلسله توسط قبیله خانوادهٔ جورچن آیسین گیورو منچو در منچوری واقع در شمال شرقی چین کنونی بنیان گذاشته شد. این امپراتوری در قرن ۱۸ به اوج خود رسید و از آن زمان رو به افول نهاد. دوران این سلسله همزمان با آغاز مدرن‌سازی چین و همچنین دخالت‌ها و کشمکش‌ها با دولت‌های استعماری بود. آخرین پادشاه این سلسله پویی در ۱۲ فوریه ۱۹۱۲ از سلطنت خلع شد. یک رئیس قبیله کوچک جورچین-آیسین جیورو-به نام نورهاچی فردی که در واقع تابع مینگ بود، در اواخر قرن شانزدهم میلادی شروع به متحد کردن خانواده‌های جورچن به سیستمی نظامی به نام بنرها کرد و به مرزهای مینگ، مغولان و کره هجوم آورد. کنفوسیوس
حاکمان اساطیری و قهرمانان فرهنگی چین در فاصلهٔ سال‌های ۲۸۵۲ پیش از میلاد تا ۲۲۰۵ پیش از میلاد سه شهریار و پنج امپراتور نام دارند. این دوران مصادف با زمان قبل از دوران دودمان شیا می‌باشد. سه شهریار، در تاریخ اسطوره‌ای چین به ایزدشاهان یا نیمه خدایان دارای قدرت جادویی اطلاق می‌شود. پنج امپراتور زمامداران افسانه‌ای چین باستان بودند که از نظر اخلاقی پادشاهانی حکیم و خردمند و بی‌عیب و نقص محسوب می‌شدند. بنا به منبع، تنوع زیادی در طبقه‌بندی افراد به عنوان سه فرمانروا یا پنج امپراتور وجود دارد. با توجه به ثبتیات مورخ بزرگ یا همان شیجی، این پنج امپراتور عبارت بودند از: کنفوسیوس
دودمان شیا که به وسیله یوی بزرگ تأسیس شد، تا سال ۱۵۵۷ ق. م (۱۷۷۶ق. م) ادامه یافت و طی آن هفده نفر فرمانروایی کردند. از تاریخ دقیق این سلسله اطلاع چندانی درست نیست، فقط جزئیات بیشتری دربارهٔ سقوط آخرین فرمانروای شیا ذکر شده‌است. جیه واپسین فرمانروای دودمان شیا، جباری بود که ستمگری او مردم را از وی متنفر و اشراف را خشمگین ساخت. درنتیجه، فردی بنام، تانگ شورش کرد و آن جبار را شکست داد و دودمان شانگ را تأسیس نمود. جانشینان او تا سال ۱۰۵۰ ق. م (۱۱۲۲ ق. م) یعنی تا زمانی که بوسیله دودمان ژو از کار برافتادند، در چین سلطنت کردند. فهرست امپراتوران دودمان مینگ
دودمان مینگ پس از زوال دودمان مغولی یوان شکل گرفت و از ۱۳۶۸ تا ۱۶۴۴ بر چین حکمفرمایی کرد و بر اثر شورش‌های دهقانی و حملهٔ منچوها سقوط نموده و دودمان منچوریایی چینگ جایگزین آن شد. ۱۶ امپراتور در طول ۲۷۶ سال حکومت مینگ بر چین فرمانروایی کردند. پس از سقوط دودمان مینگ در ۱۶۴۴، گروهی از مدعیان پادشاهی مینگ، دودمان مینگ جنوبی را تشکیل دادند که این سلسله تا ۱۶۶۲ که آخرین امپراتور آن اعدام شد به حیات خود ادامه داد. اساطیر چین
به عقیدهٔ غالب پژوهشگران، اسطوره‌های چین به گونه‌ای که امروزه در دسترس ماست، به اندازهٔ اسطوره‌های سایر ملل و فرهنگ‌های قدیمی، کهن و قابل اطمینان نیست. علت اصلی قابل اطمینان نبودن اساطیر چین، این است که در سال ۲۱۳ قبل از میلاد مسیح، نخستین امپراتور چین، تمامی کتابهای کهن چینی را، به جز کتاب‌هایی که دربارهٔ پزشکی و کشاورزی و کاشت درختان و گیاهان و پیش گویی بود، سوزاند و از میان برد. سه پادشاهی کره
بعد از مرگ جانگ بوگو باز هم شورش‌ها ادامه پیدا کرد و حکومت شیلا را به قدری ضعیف کرد که دیگر هیچ وقت نمی‌توانست خود را بسازد در سال ۹۳۵ میلادی زمانی که شیلا بسیار ضعیف بود گوریئو به شیلا حمله کرد و با فتح شیلا سه امپراتوری کره نابود شد و به تاریخ پیوست. دودمان ژو دوم
امپراتوری ژو کبیر (به چینی:周朝) یا دودمان ژو دوم که به وو ژو نیز شناخته می‌شود یک سلسله ای بود که توسط امپراتریس دواگر وو بعداً وو زتیان بنیاد گذاری شد و تنها امپراتور این سلسله هم امپراتریس وو بود در این زمان حکومت ژو اوج قدرت و شکوفایی و تغییرات بزرگ داخلی چین بود و تحت فرمان ملکه زتیان این امپراتوری به اوج قدرت رسید در سال ۱۶ اکتبر ۶۹۰ میلادی به دستور ملکه زتیان آغاز شد، سلسله ژو پایان دوره فرمانروایی تانگ برای یک مدت کوتاهی بود این سلسله توسط خود زتیان بعد از یک کودتا در کاخ سلطنتی در سال ۲۲ فوریه ۷۰۵ بعد از ۱۵ سال سلطنت به عمرش پایان داده شد. تاریخ سری مغولان
امپراتوری چنگیز در قرن چهاردهم میلادی در آستانه فروپاشی قرار گرفت. گروهای ملی‌گرا در چین آخرین بازماندگان قدرت مند مغول را در سال ۱۳۶۸ میلادی از پکن بیرون راندند و بقایای مغولان را به سخره گرفتند و عمارات و قصرها و جبه‌های باارزش آن‌ها را به آتش مشعل کشیدند. اما پادشاهان جدید چینی یعنی مینگ‌ها در حفظ کتاب کوشیدند. کلیسای مشرق
پس از اوج گستردگی جغرافیایی، کلیسا در قرن ۱۴ میلادی دوره‌ای از افول را تجربه کرد که به انحطاط آن انجامید. امپراطوری مغول با جنگ داخلی مضمحل شد، سلسله مینگ در چین در سال ۱۳۶۸ میلادی مغولان را سرنگون و مسیحیان را با عنوان «عوامل بیگانه» از چین اخراج کرد و بسیاری از مغولان در آسیای مرکزی به اسلام گرویدند. تیمور لنگ که دین اسلام را پذیرفته بود تقریباً مسیحیان باقی مانده در ایران، میان‌رودان و شام را ریشه کن کرد. پس از آن، مسیحیت نستوری عمدتاً محدود به جوامع بومی آشوری در شمال میان‌رودان (شمال عراق امروزی، جنوب شرقی ترکیه، شمال غربی ایران و شمال شرقی سوریه) و ساحل مالابار هند شد. جنگ دوم تریاک
جنگ دوم تریاک، جنگ چین دوم، جنگ پیکان، یا اردوکشی آنگلو-فرانسوی‌ها به چین، جنگی بود که امپراتوری بریتانیا و امپراتوری دوم فرانسه علیه دودمان چینگ در چین به راه انداختند، و از ۱۸۵۶ تا ۱۸۶۰ ادامه داشت. این جنگ با دلایل مشابه جنگ تریاک نخست رخ داد و یکی از نتایج آن در پی شکست چین، قانونی کردن تجارت تریاک بود. امپراتوری چین (سریال تلویزیونی)
سریال امپراتوری چین داستان زندگی اینگ جی فرمانروای نوظهور سرزمین چین است. او سعی می‌کند با بها دادن به افراد مستعد و شایسته قلمرو خود، چین را به کشوری قدرتمند تبدیل کند. او برای رسیدن به هدفش از وزیری باهوش و زیرک به نام جانگ ای استفاده می‌کند و با قدرت نظامی جنگجویان چینی و سیاست‌های خاص جانگ ای کشور را به قدرت بزرگ منطقه تبدیل می‌کند. این سریال بیشتر به اقدامات اینگ جی برای گسترش قلمرو خود، استراتژی‌هایی که در این راه به کار می‌گیرد و روابط دربار او در این دوره می‌پردازد. امپراتوری روم غربی
سال ۴۷۶ میلادی، سال سقوط قطعی امپراتوری روم غربی است. سقوطی که در حقیقت از مدت‌ها قبل به صورتی تدریجی آغاز شده بود. چنان‌که می‌توان گفت امپراتوری روم عملاً از سال ۴۰۰ میلادی دیگر وجود نداشت. امپراتوری روم غربی عملاً از بین رفت. ایتالیا ویران شد و روم به شهر ایالتی کوچکی مبدل شد. در میدان اصلی شهر، که زمانی در آن دربارهٔ سرنوشت جهان تصمیم گرفته می‌شد، علف روییده بود و خوکها را برای چرا به آنجا می‌بردند (مانفرد و دیگران، ۱۳۵۳، ص۱۱۴). تاریخ چین
لیوبانگ نام «هان گائو زو» را برای خود برگزید. او ۷ سال سلطنت کرد. پس از وی، پسرش «هودی» بر تخت سلطنت نشست. اما در آن زمان کلیه قدرت اصلی و اجرایی با مشت آهنین در دست «لو ژی» امپراتریس امپراتور گائوزو بود. او جمعآ ۱۶ سال سلطنت کرد و قدرت مطلق را بصورت شهوانی به تنهایی در حکومت اعمال می‌کرد. در آن زمان حکومت هان دوران آغازین و طلایی خود را می‌گذراند. پس از مرگ هوی، ۸ سال از مرگش را در عمل حکومت مادرش لو ژی بود و بعد، ون هان بر تخت سلطنت نشست. او مالیات‌ها را کاهش داد و هان دوران شکوفایی خود را آغاز کرد. پسرش جینگ، امپراتوری‌هان را به اوج عظمت خود رساند. حکومت ون و جینگ، یکی از شکوفاترین اعصار چین از نظر هنر، توسعه روابط دوستانه و رفاه اجتماعی بود. سلسله‌هان در دوره ۵۳ ساله «وو دی» از سال ۱۴۱ تا ۸۷ پیش از میلاد به اوج عظمت خود رسید. در این دوره چینی‌ها به آسیای مرکزی هجوم بردند و حتی به کره و اندونزی رسیدند. اساس چنین رفاه و توسعه‌ای، مبادلات فرهنگی و تجاری با کشورهای آسیایی و هند بود. در همین دوره، جاده‌ای برای رفت و آمد کاروان‌ها ساخته شد که به جاده ابریشم معروف است. نقشه هان فروپاشی اجتماعی
همهٔ تمدن‌ها فارغ از اندازه یا پیچیدگی عملاً چنین سرنوشتی را متحمل شده‌اند اما برخی از آن‌ها نظیر چین و مصر توانسته‌اند خود را احیا کرده یا دگرگون سازند و برخی دیگر همچون امپراتوری مایا یا تمدن جزیره ایستر به کلی محو شده‌اند. فروپاشی اجتماعی عموماً روندی سریع است. اما برخی از تمدن‌ها هر چند فروپاشیده نشده‌اند اما تدریجاً از صحنه محو گشته‌اند، نظیر آنچه برای امپراتوری بریتانیا از ۱۹۱۸ به بعد روی داد. تاریخ کره
پس از پیروزی‌های ژاپن در نخستین جنگ با دودمان چینگ در چین (۱۸۹۴ تا ۱۸۹۵) (بخشی از نخستین جنگ چین و ژاپن) و جنگ با امپراتوری روسیه (۱۹۰۴ تا ۱۹۰۵) (بخشی از جنگ روسیه و ژاپن) کره به کلی تحت استیلای ژاپن قرار گرفت. حتی بین ۱۸۸۹ تا ۱۹۱۰ حکومتی به نام امپراطوری کره با نفوذ امپراتوری روسیه در این کشور پدید آمد. گوجونگ کره امپراتور کره خواست با اعزام هیئتی به دیوان بین‌المللی دادگستری در لاهه، کشور خود را از زیر نفوذ کشور ژاپن بیرون بیاورد؛ ولی با کشف این موضوع مجبور به استعفا شد و پسرش سانجونگ کره آخرین امپراتور دودمان یی به پادشاهی رسید. دودمان چین
سلسلهٔ چین (چینی:秦朝) پس از دودمان جوئو و پیش از دودمان هان از سال ۲۲۱ تا ۲۰۶ پیش از میلاد در چین فرمان راند. این سلسله تنها دو شاه دارد و کوتاه ترین سلسلهٔ تاریخ چین است. یکپارچگی سرزمینی چین در سال ۲۲۱ پیش از میلاد در زمان فرمانروایی چین شی هوانگ رخ داد؛ این پادشاهی تا زمان دودمان چینگ ادامه یافت. تائوئیسم و کنفوسیانیسم ادیان غالب مردم در زمان دودمان چین چائو بود. نخست وزیر نامدار این امپراتوری لی سی بود. ملکه زتیان (دودمان ژو دوم)
وو زتیان در سال ۲۲ فوریه ۷۰۵ میلادی از مقام امپراتریس فرمانروا به دلیل بیماری شدید که داشت و به خاطر کودتایی که از طرف اطرافیانش برنامه‌ریزی شده بود کنار کشید و پسر بزرگش ژونگ زونگ را جانشین خود کرد و خود به مقام امپراتریس مقدس و بازنشسته سلسله‌های چین رسید زتیان به مدت ۹ ماه بعد از کناره‌گیری اش از قدرت در سلطنت پسرش در سلسله تانگ در گذشت و در کنار همسرش گائوزونگ دفن شد. جینگ‌تای
به دنبال این رویداد، دربار چین که بیم داشت مغول‌ها خون‌بهای گزافی را برای آزادی جنگ‌تونگ درخواست نمایند تصمیم به انتخاب امپراتوری جدید و دفاع از بیجینگ (پایتخت) گرفتند. در تاریخ ۱۵ یا ۲۳ سپتامبر ۱۴۴۹، آنها جو چی‌یو را به امپراتوری برگزیدند و او با عنوان امپراتور جینگ‌تای بر تخت نشست. تنها یک نفر از درباریان با این انتخاب مخالفت نمود که اعدام شد. نبرد طراز
پس از پایان شورش ان لوشان در سال ۷۶۳ ، ارتش تانگ ناتوان شد و هرگز بهبود نیافت. با یورش امپراتوری تبت به چین ، امپراتوری تانگ تکه‌تکه شد. تاریخ چین
سلسلهٔ شیا، نخستین امپراتوری چین را «یو» پایه‌گذاری کرد. یو امپراتوری افسانه‌ای بود که بر سیلاب‌ها فرمان می‌راند. برای مدتی در زمان «شیانگ» یکی از امپراتوران شیا، جنگ داخلی کشور را فرا گرفت. آخرین امپراتور شیا، «جی» نام داشت. او ظلم و ستم زیادی به مردم می‌کرد و سرانجام حکومت شیا به دست یک کشاورز شورشی به نام «تانگ» از بین رفت. دودمان مینگ
امپراتوری مینگ(چینی:明朝) یا امپراتوری مینگ بزرگ دودمان پادشاهی چین از سال ۱۳۶۸ تا سال ۱۶۴۴ میلادی بود، که پس از فروپاشی دودمان مغولی یوآن بنیاد گذاشته شد. مینگ آخرین دودمان پادشاهی چینی بود که هان‌ها قدرت اصلی را در دست داشتند. هونگ‌وو، رهبری شورش عمومی علیه پادشاهی یوآن را بر عهده داشت. افسانه سه برادر
در فاصلهٔ بین انقراض امپراتوری مقتدر هان که چین را برای قرنها یکپارچه و متحد نگاه داشته بود، و برقراری وحدت توسط سلسلهٔ تانگ (که عصر زرین فرهنگ و ادب چینی را به وجود آوردند)، کشور چین به مدت ۴۰۰ سال دستخوش آشفتگی، چندپارگی، جنگ داخلی و درگیریهای تمام نشدنی حکومت‌های محلی بود. این دوره از تاریخ چین را عموماً مورخان با قرون وسطای اروپا مقایسه می‌کنند و شاعران چینی، به آن «دورهٔ مرارت» لقب داده‌اند. با این حال، دوره‌ای شصت ساله از این عصر هست (۲۲۱ تا ۲۸۰ میلادی) که در میان تودهٔ مردم چین، شهرت عجیبی دارد و مردم، قهرمانان این دوره را بهتر از هر بخش دیگری از تاریخ چین می‌شناسند. بر اثر نقل و رواج مجموعهٔ مشهوری از داستان‌ها و روایت‌های نیمه تاریخی- نیمه افسانه‌ای، این دوره در نظر مردم به عنوان عصر حماسه و دلاوری شناخته می‌شود. مجموعهٔ این داستان‌ها و افسانه‌ها یک نام دارد: افسانهٔ سه قلمرو یا افسانهٔ سه برادر. رویزونگ (دودمان تانگ)
در فوریه ۶۸۴، امپراتریس وو، مادر لی دان، پسر بزرگتر خود را امپراتور ژونگ زونگ (لی ژه) را که تلاش کرده بود آزاد و بدون مادر خود حکومت کند، برکنار کرد و او را امپراتور (به عنوان امپراتور رویزونگ) نامید. امپراتور رویزونگ هیچ ارزشی نداشت، چون یک عروسکی بود که تحت کنترل مادرش بود و هیچ قدرت واقعی و قانونی نداشت. از آن زمان به بعد، سلسله تانگ فقط به نام وجود داشت و امپراتریس دواگر وو بیش از شش سال به عنوان امپراتور بازیگر بر چین حکمرانی کرد، امپراتریس دواگر وو از اینكه این امپراتوری بدون هیچ حاشیه‌ای كاملاً تحت سیطره محکم او بود، بسیار راضی‌تر شد و تصمیم گرفت تا سرانجام تاج و تخت را تصاحب كند و سلسله جدیدی را بنا کند. متعاقباً، در اکتبر ۶۹۰ امپراتور رویزونگ تاج و تخت امپراتوری را رسماً به مادرش واگذار کرد، که خود را به عنوان امپراتریس فرمانروا اعلام کرد - تنها زن در تاریخ چین تا به حال که به عنوان امپراتریس فرمانروا حکومت کرد، هرچند او در واگذاری قدرت و جانشینی به مادرش از خود هیچ توانایی و اراده ای در تصمیمات نداشت و با این وجود مثل همیشه کاملاً ساکت ماند و در این جابجایی از طرف وی کوچکترین اقدامی صورت نگرفت. امپراتریس وو همچنین حکمی را صادر کرد که به سلسله تانگ پایان داد و سلسله ژو را تأسیس کرد. امپراتور رویزونگ به فرمان امپراتریس وو با عنوان غیر متعارف هوانگسی (皇嗣 ، "جانشین امپراتوری") به مقام ولیعهد کاهش یافت. دودمان شیا
او مقاماتی را که با این کار مخالفت می‌کردند، می‌کشت. بدین سبب، کشورهای تحت فرمان سلسلهٔ "شیا" یکی پس از دیگری به سلسلهٔ "شیا" خیانت کردند. در این زمان، کشور "شان" یکی از کشورهای مذکور با استفاده از این فرصت به قلم‌رو سلسلهٔ "شیا" حمله کرد و سرانجام ارتش سلسلهٔ "شیا" را شکست داد. پادشاه سلسله "شیا" فرار کرد و در شهر "نن چائو" در گذشت و به دنبال آن سلسله "شیا" سرنگون شد. اسناد زیادی دربارهٔ سلسلهٔ "شیا" در دست نیست؛ لذا در خصوص وجود سلسلهٔ "شیا" در تاریخ چین هنوز نیز در محافل علمی و دانشگاهی اختلاف نظر دارند. اما کتاب تاریخی معروف چین با نام "شی جی" یعنی یادداشت‌های تاریخی به‌طور روشن از سلسلهٔ "شیا" سخن به میان آورده‌است. باستان شناسان امیدوارند که روزی بقایای سلسلهٔ "شیا" را کشف کنند تا با تاریخ این سلسله آشنا شوند. در سال ۱۹۵۹ میلادی، باستان شناسان بررسی "خرابه‌های شیا" را آغاز کردند و به جستجوی فرهنگ سلسلهٔ "شیا" پرداختند. اکنون، بسیاری کارشناسان آشنا با به فرهنگ "ارلی تو" در خرابه‌های "ارلی تو" در شهر "یان شی" استان "خه نان" در جستجوی فرهنگ سلسلهٔ "شیا" هستند. تاریخ این خرابه‌ها مربوط به سال ۱۹۰۰ پیش از میلاد و در چارچوب سلسلهٔ "شیا" بوده‌است. با وجود آن‌که اکنون اسناد چندانی در این مورد در دست نیست، اما مدارک فراوان مختلف دیگر دانشمندان را در مطالعهٔ فرهنگ سلسلهٔ "شیا" مساعدت کرده‌است. برخی از وسایل تولیدی کشف شده از خرابه‌های "ارلی تو" سنگی است. بعضی‌ها از استخوان و صدف ساخته شده. مردم آن زمان از این وسایل بدوی استفاده می‌کرده‌اند. با وجود آن‌که تاکنون ظروف مفرغی در خرابه‌های سلسلهٔ "شیا" پیدا نشده، اما در این خرابه‌ها کارد، درفش و وسائل دیگر و سلاح و ظروف کشف شده‌است. علاوه بر این، ظروف یشمی که سطح ساخت آن با مهارت انجام شده بود و آلات موسیقی دیگر از خاک بیرون آورده شده‌است. تقویم مربوط به سلسلهٔ "شیا" بسیار قابل توجه است. کتابی با نام "دا تای لی جی" اسناد مهمی دربارهٔ تقویم کشاورزی چین را در خود جای داده‌است. در این کتاب نوشته شده که مردم آن زمان می‌توانستند بر اساس جهت ستاره دب اکبر ماهِ سال را مشخص کنند. این نخستین تقویم چین است تا این روش درجه روشنایی ستارگان و موقعیت آن‌ها، وضع هوا و امور کشاورزی در ۱۲ ماه ثبت می‌شد. تقویم کشاورزی مذکور چین نشان‌گر سطح پیشرفت تولیدات کشاورزی سلسلهٔ "شیا" و قدیمی‌ترین دست‌آورد علمی پرارزش چین است. کد امپراتوری
امی و نلی هم به دنبال دن می‌گردند. حالا آنها فهمیدند که سرنخ بعدی به زندگی آخرین امپراتور چین ارتباط دارد. این اولی بار است که دن و امی در یک کشور جدا از یکدیگر قرار دارند. در چین، در بین ۱ میلیار نفر آم، آنها چطور هم را پیدا کنند؟ فروپاشی حکومت
شورش تایپینگ در چین (۱۸۵۰–۱۸۶۴) در واقع جنگی داخلی بود میان دودمان چینگ که توسط منچو هدایت می‌شد و جنبش هزاره‌گرایان مسیحی وابسته به حکومت پادشاهی آسمانی تایپینگ. این درگیری دومین مناقشهٔ بزرگ تاریخ است که پانزده سال طول کشید و بین ۲۰ تا ۳۰ میلیون نفر کشته داد. با هجوم فرانسه و بریتانیا به چین در ۱۸۵۸–۶۰، دودمان چینگ عملاً فروپاشید و معاهده‌ای نابرابر به این کشور تحمیل شد. در سال ۱۸۶۴ رژیم تایپینگ هم فروپاشید و دودمان مذکور با آغاز دوران بازگشت تونگژی تغییر شکل یافت. تاریخ باستان
چین شی هوانگدی مستقیماً با قدرت مطلق بر چین متحد حاکم شد. در مقابل حکومت غیرمتمرکز و فئودالی دودمان‌های قبلی، چین تعدادی «مرکز فرماندهی» در سراسر کشور ایجاد کرد که مستقیماً به امپراتور پاسخ می‌دادند. در سراسر کشور فلسفه قانون گرایی اجرا شد و نشریات تبلیغ کننده ایده‌های رقیب مانند کنفوسیوس گرایی ممنوع شد. در زمان سلطنت وی، چین متحد با استفاده از کار اجباری اولین دیوار بزرگ با مراقبت مداوم را ایجاد کرد. حملات به سمت جنوب برای الحاق ویتنام آغاز شد. پس از مرگ امپراتور شورشیان علیه سلطه مسلم و قاطع چین در قالب جنگهای داخلی جدید قیام کردند. امپراتوری
بعد از سال ۱۹۴۵ میلادی، تعداد امپراتوری‌هایی که به حیات خود ادامه می‌دادند، کم شد و امپراتوری‌های روسیه، بریتانیا یا عثمانی که در اثر جنگ جهانی اول و جنگ جهانی دوم تضعیف شده بودند، از بین رفته و در نتیجه نتوانستند مستعمره‌های خود را در برابر جنبش‌های استقلال‌خواهانه حفظ کنند. در جهان امروز کمتر کشورهایی مشاهده می‌شوند که امپراتوری در آن‌ها به شیوه قدیم وجود داشته باشد، زیرا امروزه بیشتر ملت‌ها قادرند از نظر اقتصادی و امنیتی خود را حفظ کنند و نیازی نیست که بخشی از یک امپراتوری باشند. تاریخ آسیا
سلسله هان (چینی ساده شده: 汉朝؛ چینی سنتی: 漢朝؛ پینین: Hàn Cháo؛ ۲۰۶ پیش از میلاد - ۲۲۰ میلادی) دومین سلسله امپراتوری چین بود، که قبل از سلسله شین و قبل از آن توسط سه پادشاهی (220-265 CE) با گذشت چهار قرن، دوره سلسله هان دوران طلایی در تاریخ چین به حساب می‌آید. امپراتور وو از هان، یکی از بزرگترین امپراتورهای سلسله هان، صلح را در سراسر چین قابل مقایسه با پاکس رومانا دید که صد سال بعد در مدیترانه دیده ظهور می‌کند. تا به امروز، گروه قومی اکثریت چین از خود به عنوان «قوم هان» یاد می‌کنند. سلسله هان هنگامی تأسیس شد که دو دهقان موفق شدند در برابر فرزند ضعیف جانشین شی هوانگ قیام کنند. دولت جدید هان، تمرکز و بوروکراسی شین را حفظ کرد، اما سرکوب‌های قبلی را کاهش داد. آنها قلمرو خود را در کره، ویتنام و آسیای میانه گسترش دادند و یک امپراتوری حتی بزرگتر از شین ایجاد کردند. تاریخ مغولستان
در پایان سده هفدهم تمامی مغولستان بخشی از قلمرو دودمان چینگ در چین شد. پس از فروپاشی سلسله چینگ در سال ۱۹۱۱، مغولستان نیز با حکومت سلطنتی اعلام استقلال کرد ولی چند سال بعد، تبدیل به تحت‌الحمایه چین گردید و ناچار شد برای مستحکم کردن استقلال واقعی خود تا سال ۱۹۲۱ با جمهوری چین مبارزه کند. سرانجام با مرگ آخرین پادشاه مغولستان، در سال ۱۹۲۴ حزب خلق مغول به حزب انقلابی خلق مغولستان تغییر نام داد و کمونیست‌ها در این کشور، قدرت را در دست گرفتند. بدین ترتیب، در ۲۶ نوامبر همان سال، جمهوری خلق در مغولستان برقرار شد. انقلاب فرهنگی چین
با مرگ مائو در ماه سپتامبر ۱۹۷۶ باند چهار نفره تضیعف شد. آنها در ماه اکتبر ۱۹۷۶ دستگیر شدند و بدین ترتیب انقلاب فرهنگی خاتمه یافت. ثمره انقلاب فرهنگی، خشونت و کشتار و تخریب اقتصادی چین بود. تاریخ باستان
اگرچه هان از موفقیت‌های بزرگ نظامی و اقتصادی برخوردار بود، اما اوضاع کشور با ظهور اشراف که گاهی از دولت مرکزی سرپیچی می‌کردند، متشنج شد. سرخوردگی عمومی شورش کلاه زردها را برانگیخت - اگرچه ناکامی در سرکوب، سقوط امپراتوری را تسریع کرد. پس از سال ۲۰۸ میلادی دودمان هان به سه پادشاهی رقیب تجزیه شد. چین تا سال ۵۸۱ تحت سلطنت سوئی تقسیم گردید، در دوران تقسیم است که بودیسم برای اولین بار به چین وارد می‌شود. دودمان مینگ
آخرین امپراتور سلسلهٔ مینگ، چونگ‌جن (چونگ‌چنگ) بود. در زمان حکومت او شورشیان پکن را تصرف کردند. چونگ‌چنگ نیز به خودکشی دست زد. سپاهیان منچوری از هرج و مرج در پکن استفاده کردند، و فرماندهٔ جوان سپاه، فولین، پایان حکومت مینگ را اعلام نمود و خود را امپراتور چین دانست. انقلاب شین‌های
انقلاب شین‌های که انقلاب ۱۹۱۱ و انقلاب چین نیز نامیده می‌شود، قیام مردمی بود که به سقوط آخرین سلسله امپراتوری تاریخ چین - دودمان چینگ - و تأسیس جمهوری چین منجر شد. این انقلاب از آن جهت شین‌های نامیده شد که در سال ۱۹۱۱ میلادی رخ داد. سال ۱۹۱۱ میلادی مطابق با گاه‌شماری چینی، سال شین‌های نام دارد. امپراتور کره
پادشاهی چوسان توسط ژاپن، که در اولین جنگ چین و ژاپن از ۱۸۹۴–۱۸۹۵ پیروز شده بود، فتح شد. برای تأکید بر اینکه کره یک کشور مستقل است، عنوان سلطنت در سال ۱۸۹۵ به یک سلطنت بزرگ تغییر یافت. امپراتور چین در سال ۱۸۹۷ پادشاه کره را امپراتور را نامید. ملکه زتیان (دودمان ژو دوم)
امپراتریس دواگر وو در سال ۶۹۰ میلادی می خواست که خود "امپراتور" شود و برای این منظور شروع کرد به کشتار کامل قبیله لی و بعد در سال ۸ اکتبر ۶۹۰ میلادی فرمان به بر کناری امپراتور رویزونگ را داد و در این ماجرا اعلام به قدرت رسیدن قبیله وو را کرد و امپراتوری تانگ را به پایان رسید خواند و امپراتوری جدید به نام ژو را بنیانگذاری کرد و خود را به عنوان امپراتریس فرمانروای مقدس و ایزدی و امپراتور پرهیزگار خواند و مثل بقیه پادشاهان چین خود را هوآنگدی به معنی (حاکم مطلق) خواند و در یک مجلس باشکوه تاجگذاری کرد. انقلاب شین‌های
انقلاب شین‌های شامل قیام‌ها و نبردهای متعددی است. این انقلاب از قیام ووچانگ در ۱۰ اکتبر ۱۹۱۱ آغاز شد که نتیجهٔ تلاش جنبش حفاظت از راه آهن - جنبشی که برای ملی کردن پروژه‌های راه آهن تلاش می‌کرد - بود. این انقلاب سرانجام با استعفای پویی - امپراتور چینگ - در ۱۲ فوریه ۱۹۱۲ پایان پذیرفت و نقطهٔ عطفی در تاریخ چین به یادگار گذارد: پایان ۲۰۰۰ سال حکومت امپراتوری در چین و آغاز عصر جمهوریت در این کشور. نبرد هنگ کنگ
نبرد هنگ کنگ نبردی است در جنگ جهانی دوم که با حمله ارتش امپراتوری ژاپن به هنگ کنگ بریتانیا آغاز شد و در نهایت با تسلیم فرماندار بریتانیایی هنگ کنگ و اشغال هنگ‌کنگ توسط ارتش امپراتوری ژاپن به پایان رسید. تقسیم امپراتوری مغول
قوبلای خان با حذف دودمان سونگ، فتح چین را کامل کرد. ناوگان سلسله یوآن در سال‌های ۱۲۷۴ و ۱۲۸۱ تلاش کردند به ژاپن حمله کنند، اما هر دو حمله ناموفق بود و تعداد زیادی از کشتی‌های آن‌ها در طوفان‌های دریایی به نام کامی‌کازه در هر دو حمله نابود شدند. مردم عادی در دوران سلسله یوآن سختی‌هایی را تجربه کردند. از این رو، جنگجویان مغول در سال ۱۲۸۹ علیه قوبلای قیام کردند. قوبلای خان در سال ۱۲۹۴ درگذشت و تیمور خان جانشین وی شد و به مبارزه با کایدو ادامه داد که تا زمان مرگ کایدو در سال ۱۳۰۱ ادامه یافت. آیورباروادا بویانتو خان در سال ۱۳۱۲ به قدرت رسید. سیستم آزمون خدمات کشوری برای سلسله یوآن در سال ۱۳۱۳ تأسیس شد. ووی شرقی
وو یا ووی شرقی یا سون وو نام یکی از سه دولت نیرومندی است که در دوره سه امپراتوری (۲۲۰–۲۸۰ میلادی) در چین برقرار بود. نام وو برگرفته از نام تاریخی دلتای رود یانگ تسه -وو- بود. این پادشاهی در درازای حیاتش بر بسیاری از سرزمین‌های شرقی چین چیره‌بود. این امپراتوری توسط جین از بین رفت. امپراتوری چین ۲: اتحاد
داستان این سریال به، به قدرت رسیدن سرزمین چین در سال‌ ۲۰۰ پیش از میلاد است و اشاره به روابط فرمانروایی چین با قدرت‌های بزرگ همسایه آن دوره مانند وی، چو، چی و هان دارد. ژیائو که فرمانروایی نوظهور چین را به عهده دارد، سعی می‌کند با بها دادن به افراد مستعد و شایسته قلمروی خود، فرمانروایی چین را به کشوری قدرتمند تبدیل کند. او در این راه از وزیری با هوش و زیرک که اصالتی از سرزمین وی دارد هم پیمان می‌شود و با قدرت نظامی جنگجویان چینی و سیاست‌های خاص جنگی کشور را تبدیل به قدرت بزرگ منطقه می‌کند. این سریال بیشتر به اقدامات ژیائو برای گسترش قلمروی خود، استراتژی‌هایی که در این راه به کار می‌گیرد و روابط دربار او در این دوره می‌پردازد. دوره جنگسالاران
در ۱۹۱۳ در واکنش به اقتدارگرایی یوآن، استان‌های جنوبی شورش کردند اما نیروهای بیانگ آنها را شکست دادند و دولتمردان عادی را با نظامیان جایگزین کرد. در دسامبر ۱۹۱۵ یوآن آشکارا خود را شاه چین نامید و دودمان جدیدی را حاکم کرد. استان‌های جنوبی دوباره شورش کردند و نبرد حفاظت ملی صورت گرفت در این نبرد شرایط بسیار جدی تر بود چون بیشتر فرماندهان بیانگ حکومت پادشاهی را نپذیرفتند. یوآن تلاش کرد تا فرماندهانش را گرد خود جمع کند اما با مرگ او در ۱۹۱۶، چین از نظر سیاسی در هم شکست.