طایفه لر در کدام مناطق سکونت داشتند؟
فهرست طایفه‌های لرستان
قوم لر دارای تقسیم‌بندی‌های زیادی است که در مهم‌ترین و کلی‌ترین تقسیم‌بندی به دو شاخه لر بزرگ و لر کوچک تقسیم می‌شود. در برخی منابع مانند دانشنامه ایرانیکا، لک‌ها و لرها در یک دسته‌بندی قرار گرفته‌اند. مردم لر دارای پراکندگی در مناطق غرب و جنوب غربی ایران هستند. مناطق زیر طبق دانشنامه ایرانیکا مناطقی است که عشایر لر در آن ییلاق و قشلاق کرده یا یکجانشین شده‌اند.گروه کوچکی از پشتو زبان‌های شرق افغانستان بختیاری نام دارند. این گروه هیچ ارتباطی با بختیاری‌های ساکن ایران ندارند. مردم لر
عشایر لر ایران به سه دسته، ۱-لر بزرگ ۲-ممسنی ۳-لر کوچک تقسیم می‌شود. عشایر فیلی در نزدیکی خرم‌آباد، که بخش‌هایی از آن به‌طور فصلی به جایی با فاصله سه روز پیاده‌روی تا بغداد مهاجرت کردند. قوم لر دارای تقسیم‌بندی‌های زیادی است که در مهم‌ترین و کلی‌ترین تقسیم‌بندی به دو شاخه لر بزرگ و لر کوچک تقسیم می‌شود. مردم لر دارای پراکندگی در مناطق غرب و جنوب غربی ایران هستند. مناطق زیر طبق دانشنامه ایرانیکا مناطقی است که عشایر لر در آن ییلاق و قشلاق کرده یا یکجانشین شده‌اند.گروه کوچکی از پشتو زبان‌های شرق افغانستان بختیاری نام دارند. این گروه هیچ ارتباطی با بختیاری‌های ساکن ایران ندارند. فهرست طایفه‌های لرستان
ایلات و طوایف لرستان.قوم لر دارای تقسیم‌بندی‌های زیادی است که در مهم‌ترین و کلی‌ترین تقسیم‌بندی به دو شاخه لر بزرگ و لر کوچک تقسیم می‌شود. ایل‌های لر به‌طور کلی به طوایف فیلی در نزدیکی خرم‌آباد تا مناطقی از شرق عراق، طوایف لک و زند در غرب ایران و طوایف فیلی در شرق عراق، طایفه‌های بالاگریوه در جنوب لرستان، بختیاری‌ها در مرکز تا جنوب غرب ایران و ممسنی‌ها در استان فارس و بوشهر در جنوب ایران تقسیم می‌شوند. طوایف لک، جز اقوام لر محسوب می‌شوند. لیراوی
حمدالله مستوفی اشاره به مهاجرت طوایفی از مناطق جبل السماق به مناطق لر بزرگ و لر کوچک می‌کند. حمدالله مستوفی در سال (۷۳۰ ه‍.ق/۱۳۳۰م)، از ایلات لیراوی و جاکی و ممسنی و بختیاری نام می‌برد که همراه با ۲۵ طایفه دیگر و چند طایفه عرب نظیر عقیلی و هاشمی از سوریه، به مناطق کوه گیلویه و بختیاری و لرستان کنونی کوچ کردند. این رویداد در اوایل سده هفتم هجری رخ داد. ولادمیر مینورسکیف شرق‌شناس مشهور، معتقد است این طوایف (به جز طوایف عرب ذکر شده) احتمالاً همان طوایف لری بوده‌اند که شهاب الدین العمری آن‌ها را ذکر کرده‌است. به گفته شهاب الدین العمری طوایفی از لرها در سوریه و مصر زندگی می‌کردند اما صلاح الدین ایوبی از چالاکی و زبردستی آن‌ها در بالا رفتن از صخره‌های سرسخت به حشت افتاد و دستور قتل‌عام آن‌ها را صادر کرد. این روایت شاید علل برگشت این طوایف لر را به لرستان تا حدی روشن کند. سکندر امان الهی نیز ضمن تأیید نظر مینورسکی دلایل دیگری را نیز برای اشتباه بودن گفته حمدالله مستوفی ذکر کرده‌است. به گفته او زمان مهاجرتی که حمدالله مستوفی ذکر کرده با تاریخی که شهاب الدین العمری برای قتل‌عام لرها در سوریه و مصر آورده یکی است و طوایف مهاجر از سوریه احتمالاً همان لرهایی هستند که صلاح الدین ایوبی آنان را وادار به برگشت به لر بزرگ کرد. لر کوچک
لُر کُوچَک نامی است تاریخی برای منطقه‌ای که امروزه لرستان نام دارد. طوایف لر کوچک قبایلی بودند از کردان آسیای صغیر و لران ایرانی که در حدود بین عراق عجم و عراق عرب ییلاق و قشلاق می‌کردند و خراج خود را به دیوان بغداد می‌دادند. در سال ۵۸۰ هجری قمری یکی از رؤسای لر کوچک که شجاع‌الدین‌خورشید نام داشت منطقه لرستان و ایلام امروزی را تحت امر خود درآورد و بر قلعه معتبر مانرود که از قلعه‌های مستحکم لرستان بود تسلط پیدا کرد. دانشنامه ایرانیکا برخی ایلات لرکوچک را از مردمان کرد معرفی می‌کند. برخی از طوایف لر کوچک در قرن دوازده هجری شمسی از منطقه کردنشین عراق به لرستان مهاجرت نمودند.
ایل‌های کرد ایران
در استان خراسان شمالی و قسمت‌هایی از خراسان رضوی نیز مناطقی وجود دارند که مردم در آن مناطق به زبان کردی صحبت می‌کنند که از این میان می‌توان به مناطق: نیشابور، قوچان، شیروان، بجنورد، اسفراین، درگز، چناران، فاروج و باجگیران اشاره نمود. کردهای خراسان بنا به روایت تاریخ در زمان شاه عباس از منطقه غرب دریاچه ارومیه به این نواحی برای محافظت از مرزهای ایران کوچ داده شدند و بنا به روایتی دیگر شاه عباس آنان را به خاطر تضعیف سرکشی خان‌های کرمانجی و استفاده از آنان در مقابله با حملات بی‌امان ازبکان به خراسان بزرگ کوچاند. توپکانلوها یکی از گروه‌های کُرد پراکنده در استان خراسان هستند که خود را (توپان) می‌نامند و توپان را واژه‌ای کردی به معنای انبوه جمعیت یا درخت می‌دانند. برخی این معنا را به سبب پرجمعیت بودن توپکانلوها در میان عشایر خراسان دانسته‌اند. این احتمال وجود دارد که چون این ایشان در صنعت سر رشته داشته‌اند توپچیِ توپ‌های جنگی بوده‌اند. بنابر شواهد تاریخی خاستگاه اصلی توپکانلوها به احتمال قوی مناطق غرب ایران و کردستان بوده‌است. آن‌ها نیز مانند دیگر گروه‌های کرد خراسان به تدریج در دورهٔ حکومت شاه اسماعیل اول (۹۰۷–۹۳۰ق/۱۵۰۱–۱۵۲۴م)، شاه عباس اول صفوی (۹۹۶–۱۰۳۸ق/۱۵۸۸–۱۶۲۹م) و نادرشاه افشار (۱۱۴۸–۱۱۶۰ق/۱۷۳۵–۱۷۴۷م) برای مقابله با ترکمنها و ازبکها به سرحدات شمال شرق کشور کوچانده شدند. و در نواحی چکنه، مشهد، جوین، نیشابور، دشت تقی، درگز، قوچان، شیروان، سرخس، اسفراین و بینالود استان خراسان اسکان یافتند. تاریخ مردم لر
پس از سقوط قاجارها و روی کارآمدن رضاخان و حکومت پهلوی در سال ۱۲۹۹، رضاخان شروع به سرکوب عشایر لر کرد، این سرکوب باعث درگیری‌های شدیدی میان نیروهای دولتی و عشایر لر شد این درگیری‌ها تا سال ۱۳۱۲ ادامه داشت که سرانجام به شکست عشایر لر منجر شد و پشتکوه و پیشکوه هر دو به کنترل نیروهای حکومتی درآمد. هرچند باروی کارآمدن حکومت پهلوی هرج و مرج در منطقه لرستان از میان رفت ولی به دلیل سیاست‌های حکومت این منطقه پیشرفت قابل توجه‌ای نداشت و همچنان در وضعیت نابسمانی قرار داشت. در سال ۱۳۰۴ ایران به ۱۳ استان تقسیم شد که لرستان جزئی از استان خوزستان محسوب می‌شد پس از مدتی استان لرستان امروزی از استان خوزستان جدا شد.استان چهارمحال و بختیاری در تقسیمات کشوری سال ۱۳۱۶ به همراه استان‌های اصفهان و یزد کنونی استان دهم ایران را تشکیل می‌دادند. این منطقه در سال ۱۳۳۷ به صورت فرمانداری، با نام فرمانداری کل بختیاری و چهارمحال اداره می‌شد و در سال ۱۳۵۲ یک استان مستقل را تشکیل داد. مردم بختیاری یا لرهای بختیاری جزئی از مردم لر به‌شمار می‌آیند و در جنوب غربی ایران ساکن هستند. بختیاری‌ها با گویش بختیاری که یکی از شاخه‌های گویش‌های لری است تکلم می‌کنند. گستره سکونتگاه لرهای بختیاری از شمال تا الیگودرز، فریدن و اصفهان و از جنوب غرب تا اهواز است.استان کهگیلویه و بویراحمد یا به‌طور دقیق تر منطقه کهگیلویه طبق قانون مصوب ۱۳۱۶ جزئی از استان غرب به‌شمار می‌آمد اما در تقسیمات سال ۱۳۴۰ به عنوان یکی از هشت فرمانداری کل ایران و با نام بویراحمد سردسیر کهگیلویه درآمد. شهر یاسوج در سال ۱۳۴۲ به عنوان مرکز فرمانداری کهگیلویه و بویراحمد و در سال ۱۳۵۵ به عنوان مرکز استانی به همین نام برگزیده شد. مردم کهگیلویه و بویراحمد و به‌طور دقیق‌تر بویراحمدی‌ها جزئی از مردم لر به‌شمار می‌آیند و با گویش بویراحمدی که یکی از شاخه‌های گویش لری است تکلم می‌کنند. سرزمین و سکونتگاه بویراحمدی‌ها از بهبهان تا دوگنبدان و کوه‌پایه‌های دنا و در حدود چهارهزار کیلومتر مربع وسعت دارد. در سال ۱۳۳۰ کهگیلویه به مرکزیت بهبهان بخشی از استان فارس به‌شمار می‌آمد اما در سال ۱۳۴۲ و با تشکیل فرمانداری کهگیلویه و بویراحمد، بهبهان به استان خوزستان پیوست. در سال ۱۳۰۲ نیروهای دولتی و عشایر لر در فاصله میان شهرهای بروجرد و خرم‌آباد وارد نبرد شدند. قوای عشایر متشکل از طوایف ایل بیرانوند، سگوند، پاپی و چگنی بودند و درگیری‌ها در مهر سال ۱۳۰۲ آغاز شد ولی تا پایان آذر همان سال نیروهای دولتی توانستند خرم‌آباد را محاصره و آن را به کنترل درآورند. در آغاز حکومت رضاشاه پهلوی خرم‌آباد نقش پررنگی در شورش علیه نیروهای حکومتی داشت. دلیل این شورش دستگیری عده‌ای از عشایر به جرم راهزنی بود. پس از دستگیری راهزنان اعلام عفو عمومی شد و هنگامی که آنان سلاح خود را تحویل دادند برخی سران عشایر دستگیر و اعدام شدند. این رویداد باعث شورش در لرستان شد. شدیدترین درگیری میان مردم لر و نیروهای حکومت مرکزی در تنگه‌ای به نام زاهدشیر در دوازده کیلومتری شمال خرم‌آباد صورت گرفت. پس از یک سلسله درگیری گسترده در تاریخ ۲۲ آذر ۱۳۰۲ خرم‌آباد به دست نیروهای حکومت پهلوی اشغال شد. شکست مردم لر با تبلیغات گسترده در سطح کشور توأم شد. پس از فتح خرم‌آباد چندتن از سران عشایر بر خلاف آنچه عفو عمومی اعلام شده بود اعدام شدند. سرکوب مردم لر توسط سپهبد احمد امیراحمدی مورد تقدیر رضاشاه قرار گرفت. اقدام حکومت مرکزی در نقض عفو عمومی و اعدام سران عشایر باعث شورش مجدد در منطقه لرستان شد. این شورش با محاصره خرم‌آباد در بهار ۱۳۰۳ آغاز شد. با آغاز فصل بهار و بازگشت ایل‌های لر از شمال خوزستان به مرکز لرستان، درگیری مسلحانه با نیروهای حکومت مرکزی از سر گرفته شد. در این سال سپهبد محمد شاه‌بختی فرماندهی تیپ پیاده لشکر غرب را بر عهده داشت. علی‌رغم اینکه احمدی خواهان سرکوب بیشتر لرها بود شاه‌بختی در پی دفاع از مواضع نیروهای حکومتی بود. سرانجام در ۹ اردیبهشت همان سال در حالی که امیراحمدی فرماندهی را بر عهده داشت خرم‌آباد توسط هواپیما بمباران شد و پس از یک رشته درگیری میان مردم لر و نیروهای حکومت مرکزی در ۱۵ خرداد ۱۳۰۳ بار دیگر خرم‌آباد توسط نیروهای دولتی اشغال شد. امیراحمدی پس از پیروزی در پی سرکوب بیشتر مردم لر بود اما رضاشاه در تاریخ ۱۹ مرداد همان سال با ارسال تلگرافی دستور اعلام عفو عمومی را صادر کرد. ایل شاهسون بغدادی
کوسه‌لَر بزرگ‌ترین طایفهٔ شعبهٔ لک ایل شاهسون بغدادی است. بر اساس گزارش‌های اسکان عشایر در عثمانی، در سال ۱۷۰۸میلادی. جماعت حاجی بهاءالدین‌لو در قریهٔ «کوسه‌لَر» از توابع گلنار اسکان داده می‌شوند. (۱۸) در قرن نوزدهم نیز، بنابر تحقیقات فاروق سومر، طایفهٔ کوسه‌لَر در «نازیللی» ولایت آیدین زندگی می‌کرده‌اند. (۱۹) در داستان «دوقلوهای ترک» خانم جاهید اوچوق از «مزرعهٔ کوسه‌لَر» یاد شده‌است. (۲۰) هم‌اکنون در شمال آنتالیا محلی به نام کوسه‌لَر وجود دارد و افراد بسیاری نیز در محلات فاتح، بایرم پاشا، زیتون بورنو، باغچه لیاولر، کوچوک کوی، یدی کوله، باغجیلار، قاضی عثمان پاشا، مرتر، حوجا مصطفی پاشا، و بکیرکوی استانبول زندگی می‌کنند که نام فامیل‌شان «کوسه‌لَر» است. مردم لر
دانشنامه ایرانیکا جغرافیای گویش‌وران زبان لری را از جنوب استان همدان (حداقل از نهاوند به سمت جنوب) تا خوزستان و استان فارس بیان می‌کند. پراکندگی گویش‌وران لر در امتداد رشته کوه زاگرس در غرب کشور ایران و به‌طور دقیق‌تر از زاگرس میانی تا سواحل خلیج فارس و در غرب تا حدود بین‌النهرین و دربردارندهٔ گویش‌های بسیار متعدد از گویش‌های ممسنی، بختیاری، گناوه و دیلم، کهگیلویه و بویراحمد، لری خرم‌آبادی است. در واقع لری خرم‌آبادی متداول‌ترین گویش در میان لر کوچک و لری بختیاری متداول‌ترین گویش در میان گویش‌های جنوبی (لر بزرگ) محسوب می‌شوند. بیشترین جمعیت گویش‌وران لر در استان‌های لرستان، چهارمحال و بختیاری ، کهگیلویه و بویراحمد و خوزستان است اما جمعیت قابل ملاحظه‌ای از لر زبان‌ها در مناطقی از استان کهگیلویه و بویراحمد و استان بوشهر، جنوب استان ایلام ، غرب استان فارس و اصفهان ساکن هستند. اما برخی از لر زبان‌ها در مناطقی از ایران پراکنده‌اند که علت این پراکندگی به‌طور عمده مسائل سیاسی به خصوص در زمان حکومت رضاشاه پهلوی صورت گرفته و از آن جمله می‌توان به لر زبان‌هایی که به استان‌های قزوین، قم و کرمان تبعید شده و هم‌اکنون بخشی از گویش‌وران لر به‌شمار می‌آیند، اشاره کرد. لرها پیش از حکومت صفوی به تشیع روی آورده بودند. در کتاب عالم آرای صفوی آمده: «... ملک شاه رستم الوار که ایشان از زمان حضرت امیرالمؤمنین تا به حال شیعه فطری آن حضرت اند و ایشان را لر عباسی می‌گویند. یعنی نژاد او به عباس می‌رسانند و چهل هزار خانه الوار به فرمان اوست، در این مدت باج به پادشاهان ترکمان نداده و هر سال چند مرتبه که قافلهٔ عظیم از این راه عبور می‌کنند می‌زنند. نه حاکم بغداد ایشان را حریف می‌شود و نه دیگری.» ایلات قوم لک در ایران
۹- خالوند (در مناطق چم کریم، وروشت، گلستانه، بادام شیرین، گور موالی، پشت گر دلفان، در گرمسیر هرین کوهدشت، در کرمانشاه فهوار محال، دورد فرامان، مایدشت، سر فیروزآبادروستای سراب و سخر علیا و همچنین در اسدآباد روستایی کووانج) ایل آغاجاری
زکی ولیدی می‌نویسد که در سال ۴۶۰ میلادی شاخه‌ای از خرزها یا گروهی بسیار نزدیک به آنها با نام آغاجری به جنوب قفقاز آمده‌اند. بعدها در تاریخ، قبیله‌ای به این نام را در کوه‌های ‌مرعش، در شرق آناتولی مشاهده می‌کنیم که در کنار گروهی از افشارها و بیات‌ها زندگی می‌کنند. گروه دیگری از آغاجری‌ها برای سالها قبیله‌ای حاکم در منطقه خلخال در شرق آذربایجان و در همسایگی دیلمیان حضور داشته‌اند. گفته می‌شود آغاجری‌ها در هنگام تصرف الموت، در لشگر هلاکوخان بوده‌اند. در نهایت، قبایلی به نام آغاجری در کنفدراسیون‌های قبیله‌ای قراقیونلو و آق‌قیونلو وجود داشته‌اند. مینورسکی قبیله‌ آغاجری در جنوب‌غربی ایران را به عنوان شاخه‌ای از لرهای کهگیلویه طبقه‌بندی نموده اما وی اشاره کرده که این ایل از ویژگی نژادی ترکیبی برخوردار است و چهار طایفه (تیره) آن تُرک هستند که عبارتند از: افشارها، جغتایی‌ها، بیگدلی‌ها و قره‌باغی‌ها. دو منبع (فسایی و دمورگنی) آغاجری را به عنوان ترکیبی از تُرک و تاجیک (ایرانی) و عناصر لر معرفی کرده‌اند. برخی از طوایف آغاجری هنوز به زبان ترکی صحبت می‌کنند ولی در مجموع زبان اکثریت آنها فارسی و لری است. بسیاری از اقوامی که امروزه به عنوان کرد یا ترک در نظر گرفته می‌شوند، در زمان‌های گذشته به عنوان لر یا لک توصیف می‌شدند و عکس این موضوع نیز صادق است، به عنوان مثال ایل آغاجری که اکنون به عنوان یکی از قبایل لر در استان کهگیلویه و بویراحمد به حساب می‌آید، در اصل ترک بوده‌اند. ایلات قوم لر
سکوند به قولی برگرفته از سکا به معنی دلیر و شجاع یکی از ایلات لر ساکن غرب و جنوب غرب ایران و شرق و جنوب شرقی عراق است. گستره سکونتگاه ایل از جنوب استان کرمانشاه (منطقه سکاوند)، نواحی مرکزی استان لرستان تا شمال استان خوزستان می‌باشد. تیره‌های ایل سکوند را در زیر مشاهده میکنید.بالاگِریوِه یکی از ایلات بزرگ لر کوچک است. ولادیمیر مینورسکی خاورشناس و ایران‌شناس معروف روسی طایفه‌های بالاگریوه را به عنوان لرهای اصیل معرفی می‌کند. این ایل دارای شعبات مهمی از جودکی، دیرکوند، رشنو، بهاروند، میر، قلاوند است، مسیو چریکف در سفرنامه خود طوایف بالاگریوه را ده طایفه معرفی می‌کند که عبارتند از دیرکوند، پیرانه وند، باج آلاوند، ساکی، جودکی، رشنی، ماما صارم، مکان علی و مقیمه. سکونت‌گاه این ایل شمال خوزستان، جنوب و شرق لرستان و شرق استان ایلام است، شهرهای اندیمشک، پلدختر، دره‌شهر، خرم‌آباد و قسمت‌هایی از دزفول و ملایر محل زندگی این ایل هستند. مردم این ایل به گویش لری بالاگریوه‌ای صحبت می‌کنند.بیرانوند یکی از ایلات لر ساکن پیشکوه در لرستان است، این ایل به دو شاخهٔ آلاهیان و دشاییان تقسیم می‌شود. بیرانوندها از ایل‌های لری بودند که در شکل گیری حکومت زندیه نقش داشتند.  بیرانوندها در کنار سکوندها، پاپی‌ها و چگنی‌ها در شورش سال ۱۳۰۲ علیه نیروهای دولتی حکومت پهلوی شرکت داشتند. علی‌یار (طایفه)
علی‌یار یکی از طایفه‌های لک ساکن لرستان است. این طایفه ساکن بخش طرهان از توابع شهرستان کوهدشت است. ایلات قوم لر
کوشکی از طوایف قدیمی لرستان و جز ایل دیرکوند می‌باشد، حمدالله مستوفی کوشکی را مهاجر از استان فارس می‌داند اما عده‌ای دیگر کوشکی را از نژاد کاسیان می‌دانند..ایل هداوند یکی از ایل‌های لر استان تهران است که بیشتر در منطقهٔ ورامین شامل شهرستان‌های ورامین، پیشوا، پاکدشت ساکنند، ایل هداوند در زمان شاه عباس به ورامین تبعید شدند.عبدولی از طوایف بزرگ لر ساکن در کوهدشت و اندیمشک است، سکونتگاه این طایفه شهرستان کوهدشت بوده که بنا به دلایلی عده‌ای از آن‌ها به خوزستان مهاجرت کردند. در جنگ کوهدشت با سپاه انگلستان این طایفه نقش بزرگی ایفا کرده‌است.کایدخورده از طوایف بزرگ لر ساکن ایلام است، این ایل در شهرستان‌های دهلران، اندیمشک، شوش، بخش موسیان و مورموری ساکن است، جمعیت ایل کایدخورده حدود ۲۰٬۰۰۰ نفر تخمین زده می‌شود.جنگروی از طوایف لر کوچک است که بنیان‌گذار اتابکان لر کوچک بودند، شجاع الدین خورشید از این طایفه بود که با کمک طوایف لر در لرستان و ایلام ادعای استقلال کرد و طولانی‌ترین حکومت ایرانی بعد از اسلام و دومین حکومت طولانی ایرانی بعد از اشکانیان را بنا نهاد. اتابکان لر کوچک ۴۳۶ سال عمر کرد. بویر احمدی
بویر احمدی نام یکی از بزرگترین ایلات لر از ایلات شش گانه ساکن کهگیلویه و بویراحمد است، این ایل از ایلات لر جنوبی هستند.سکونت گاه این ایل منطقه‌ای حدود ۲۵۰۰ مایل مربع، از بهبهان تا کوه پایه‌های دنا را در بر می‌گیرد. مردم لر
لر بزرگ دارای بخش‌بندی‌های گوناگونی است ولی به‌طور کلی می‌توان مردم بختیاری، بویراحمدی‌ها و ممسنی‌ها را لر بزرگ نامید. در مورد لر کوچک می‌توان این‌گونه بیان کرد که شامل مردم لر ساکن منطقه‌های پیشکوه و پشتکوه و بعبارتی (استان‌های لرستان، ایلام و شمال خوزستان) می‌شود. زبان لری
دانشنامه ایرانیکا جغرافیای گویش‌وران لر را از جنوب استان همدان (دست کم از نهاوند به سمت جنوب) تا خوزستان و استان فارس بیان می‌کند. جدا از تقسیم مردم لر به دو گروه لرهای بزرگ و لرهای کوچک، گویش لری را می‌توان به دو دسته لری شمالی و جنوبی تقسیم کرد و رودخانه دز را می‌توان به نوعی مرز دو دسته لری شمالی و جنوبی دانست که لری شمالی به زبان کردی نزدیکتر است اما در هر حال زبان لری و گویش‌های مختلف آن شاخه‌ای از گویش‌های ایرانی جنوب غربی است. به‌طور دقیق تر می‌توان گویش‌های لری را به مناطق جغرافیایی زیر تقسیم کرد: تاریخ اجتماعی زندیان
طوایف لرستان از نظر لهجه به دو گروه لک و لر تقسیم می‌شوند. زبان لکی زبان ایرانی و اصیل است که قومی از اقوام ایرانی نژاد به نام لک بدان تکلم می‌کنند طوایف لک بیشتر در نواحی شمال و شمال غربی لرستان و همچنین در بین برخی از طوایف لرستان، ایلام، کرمانشاهان و قسمتی از همدان و قزوین زندگی می‌کنند طایفهٔ زند در زمرهٔ طوایف لک زبان به‌شمار می‌آیند اینان با شبانی روزگارشان را سپری می‌کردند و احیاناً در زمان شاه عباس اول از دامنه‌های زاگرس و نزدیکی ملایر کوچ داده شده‌اند. در کتب از آنان به عنوان لر یاد می‌شود و این امر ناشی از همان واقعیت است که کرد و لر را با وجود اختلافات زبانی و لهجه‌ای به نشانی واحد از آریاییان کوه نشین صفحات غرب کشور می‌رساند. ایلات قوم لر
منجزی یکی از طوایف بزرگ لر بختیاری از شاخه هفت لنگ و از باب بهداروند می‌باشد، این طایفه از ۹ تیره تشکیل شده‌است. سکونتگاه منجزی‌ها استان اصفهان، خوزستان و چهارمحال و بختیاری است. لرستان فیلی
محل سکونت فیلی‌ها ناحیه‌ای واقع بین کوه چهل نابالغان و دره گاماسیاب و دره سیمره و آبدیز می‌باشد. طوایف فیلی عبارتند از: ایل کاکاوند، و کولی وند، و در دشت خاوه حسنوند، بیرانوند و آلوند و سگوند و در دشت الشتر و در اطراف خرم‌آباد، و در قسمت جنوبی دیرکوند و قلاوند و پاپی و چگینی و شوهان و جودکی و کوشکی که بین یافته کوه و دره سیمره سکنی دارند. شولان شول‌ها جزئی از مردم فیلی بودند که مقر ان‌ها شول آباد و قلعه شاپور خواست لرستان بود؛ که امیرانی از آنها به قسمتی از لرستان جنوبی رفتن و حکومت شولستان را تأسیس کردند که بعدها به ممسنی تغییر یافت. لهجه و گویش شول‌های فیلی همانند دیگر مردم فیلی می‌باشد که در میان لرستان جنوبی قابل تشخیص است. در ضمن مکان‌های زیادی را در آنجا بنام خود زدند. مردم لر
لُرها آمیزه‌ای از قبایل ایرانی مهاجر از آسیای میانه و قبایل قبل از آریایی ساکن در غرب ایران، مانند کاسی‌ها، لولوبی‌ها و عیلامی‌ها هستند. بر مبنای مطابقت و مشابهت جغرافیایی و شواهد باستان‌شناسی، برخی تاریخدانان، لرها را بقایای عیلامیان می‌دانند که پس از سلطه آریایی‌ها، دچار تغییرات زبانی شده‌اند. والتر هینتس احتمال اینکه عیلامی‌های باستان اقوامی پروتو یا اجداد لرهای امروزی باشند را کم می‌دانسته‌است. شواهد موجود اشاره به فلزکاری لرستان از هزاره چهارم پیش از میلاد دارد. مجموعه اشیای فلزی منسوب به لرستان از نیمه قرن گذشته توسط محققین و پژوهشگران مختلف بسیار مورد توجه قرار گرفته‌است. پژوهشگران، هنر مفرغ‌کاری لرستان را نتیجه کارهای ساده‌ای می‌دانند که بیان‌کننده چندین قرن انقلاب مادی ملتی کشاورز و مبارز است. جرج کامرون و توین‌بی هر دو معتقدند که سرزمین اصلی و موروثی دودمان هخامنشیان منطقة پارسواش در بخش علیای رود کرخه (در جنوب ماد و شمال دشت عیلام) بود (توین بی، ۱۳۷۹٬۷۵) که این منطقه با منطقه بالاگریوه در جنوب لرستان کنونی در تطابق است. سیدنی اسمیت نیز می‌نویسد: «چیش پیش (جد کوروش) قلمرو موروثی خود، پارسواش، واقع در لرستان را همراه با انشان که در اوایل حکومت خود به دست آورده بود، سهم پسر بزرگ‌ترش، کوروش اول کرد و پارسای جدید را به پسر کوچک‌ترش داد.» حمله اعراب به ایران تأثیر بسیاری در فرهنگ و آداب مردم این کشور بر جای گذاشت و این تأثیر شامل منطقه لرستان نیز شد. مردم لر به هر حال توانستند زبان و بسیاری از آداب و رسوم خود را حفظ کنند. در دوران حکومت صفویان دو ایالت جز ایالت‌های لرنشین بودند. این دو ایالت شامل لرستان به مرکزیت خرم‌آباد و کهگیلویه به مرکزیت بهبهان بود. در این دوره ایالت‌های لرستان و کهگیلویه دارای والیانی مستقل بودند. والیان لرستان فیلی در سال ۱۰۰۶ هجری قمری به دستور شاه عباس حاکم پشتکوه و پیشکوه شدند و تا دوران قاجار بر این منطقه حکمرانی کردند. لرستان در دوره زندیان نیز به عنوان یکی از ایالت‌های ایران دارای والی مستقل بود. طایفه امامی
طایفهٔ امامی یکی از طوایف اتحادیهٔ ایلی مهم و نیرومند ایل جاف هستند که در مناطق جوانرود و پاوه، کردستان ایران و کردستان عراق ساکن می‌باشند. در قدیم (و نیز هم‌اکنون)، این طایفه هنگام زمستان‌ها به ناحیه‌های گرمسیری مرز ایران و عراق، چون درولهٔ سفلی و علیا، کلور، کانی‌سالار و لاوران و دیگر ناحیه‌های مرزی ایران که نسبت به قسمت‌های دیگر گرمتر بوده مهاجرت می‌کردندو در تابستان‌ها نیز به ناحیه‌های سردسیری، همچون شاهو، میگوره، هانه‌سلیمان و سوروان و مناطقی از این دست، مهاجرت می‌کردند و زندگی روزمرهٔ خود را می‌گذراندند. اکثر مردم این طایفه، به کشاورزی و دامداری مشغول هستند. طایفه زند
طایفه زند یکی از طوایف لک است برخی منابع زندها را از لرهای شمالی و برخی دیگر دارای اصالت کردی معرفی کرده‌اند. خوانین زند که سلسلۀ‌ زندیه را تشکیل دادند، خود را لر معرفی می‌کردند. کریم خان زند و لطفعلی خان زند پادشاهان سلسله زندیه از افراد مشهور این طایفه هستند. جمع کثیری از طایفۀ زند در زمان صفویه به ملایر و دره گز خراسان تبعید شدند. در دوران صفویه و افشار ایل زند گاه به عثمانی‌ها و زمانی به افغان‌ها می‌تاختند و دارایی آنها را به یغما می‌بردند و با این کار بر آن بودند که دشمنان را از ایران برانند. کردبچه
کردبچه نام یک طایفه کرد است که در دامنه‌های جنوبی رشته کوه البرز در شمال تهران، دماوند، خوار و ورامین زندگی می‌کنند. این طایفه همراه با چند طایفه دیگر کرد شامل جاوان (جابان)، شادلو، بوربور، سیلسپور، سیاه منصوری، زعفرانلو، و ایزانلو در زمان نادر شاه افشار در عوض فداکاری ایشان در سپاه نادر (قرن ۱۸) در منطقه شمال و شرق تهران و دماوند اسکان داده شده‌اند. از این زمان ایشان با گسترش فعالیت دامپروری و کشاورزی خود در سرتاسر این منطقه پخش و زندگی می‌کنند. عده‌ای دیگر از این طوایف در دوره آقامحمدخان قاجار در این ناحیه ساکن شده‌اند. طایفه بازگیر
بازگیر، نام چند طایفة کوچنده و ساکن غرب ایران عمدتاً در استان‌های لرستان، ایلام، کرمانشاه. کرمان، سیستان، مازندران بازگیرها در اینکه نام طایفه‌هاشان از شغل نیاکانشان گرفته شده اتفاق نظر دارند. وجود طوایف دیگری به نام‌های «بازیار» و «بازوند» یا «بازبند» در لرستان، و همچنین کاربرد «بازاشکار» (= شکارکردن) در مناطق غرب، به ویژه قلمرو این طوایف، می‌تواند تأییدی بر نظر آنان و عمومیت شکار با باز، درمقطعی از تاریخ این مناطق باشد. (نک. مکری ۲۵) مردم لک
برخی منابع لکی را در پیوستار تدریجی فارسی-لری-کردی در میان لری و کردی گورانی قرار داده‌اند. اتنولوگ لکی را در دسته لری ودر زیرشاخه چهارم زبان کردی قرارداده است. ماری شیل محقق انگلیسی لک‌ها را بعنوان قومی مستقل در کنار لرها و کردها معرفی کرده‌است. رومن گیرشمن باستان‌شناس معروف فرانسوی لک‌ها را بعنوان قومی مستقل و قدیمی معرفی می‌کند. گیرشمن لک‌ها را از نژاد سکاها می‌داند. "معین الدین نطنزی" مؤلف کتاب منتخب‌التواریخ به سال ۸۱۶ هجری لک‌ها را یکی از طوایف اصلی قوم لر می‌داند و می‌نویسد: چون قوم لر در آن موضع (مانرود) بسیار شدند و بعد از آن هر قبیله به جهت علفخواری (چرای احشام) رو به موضعی نهادند، بعضی به لقب و بعضی به اسم موضعی که قرار گرفتند نام قبیله بدان مشهور شد، مثل روزبهانی، فضلی، داود عباسی، ایازکی، عبدالمالکی و ابوالعباسی که به نام پدر موسوم اند و سلوزی، جنگروی، لک، هسته، کوشکی، کارند، سنوبدی، الانی، زخوارکی، زنگنه، براوند (بیرانوند)، مانکره‌ای، رازی، سلگی و جودکی که به اسم مواضع خود مشهورند. لرهای عراق
لرهای عراق () گروهی از لرهای ایرانی‌تبار عمدتاً ساکن در مناطق شرقی عراق هستند. از مناطق عمده سکونت این مردم بغداد ، واسط و نواحی پیرامون نوار مرزی ایران است. ایلات قوم لر
لر نام قومی ایرانی است که در غرب و جنوب و جنوب‌غربی ایران زندگی می‌کند، زبان آن‌ها لری است و شیعه مذهب هستند. ایلات قوم لر به دو دستهٔ لربزرگ و لرکوچک (فِیلی) تقسیم می‌شوند که خود دارای زیرمجموعه‌های متعددی هستند مردم لک
ریچارد فرای، ایران‌شناس و پروفسور دانشگاه هاروارد نیز می‌گوید: قبایل همیشه بخشی از تاریخ ایران بودند هرچند منابع در مورد آن‌ها کم است زیرا آن‌ها خود تاریخ‌ساز نبودند. عنوان فراگیر و عامیانه «کرد» که در بسیاری از کتاب‌های عربی و حتی پهلوی (کارنامه اردشیر بابکان) دیده می‌شود نامی بود که فراگیرنده همه کوچ‌گران و چادرنشینان بود حتی اگر با مردمانی که امروز نام «کرد» دارند از پیوند زبانی نبودند. برای نمونه، برخی از منابع مردمان لرستان را کرد نامیدند و هم‌چنین قبایل کوهستان و حتی بلوچان کرمان. لر (ابهام‌زدایی)
لر قومی ایرانی است که در غرب و جنوب باختری ایران زندگی می‌کنند. للر
لَلَرْ، روستایی از توابع بخش چِلو شهرستان اندیکا در استان خوزستان ایران است، طایفه للری از طوایف تشکیل دهنده شاخه هفت لنگ ساکنان ان هستند، از جاذبه های دیدنی این روستا می توان به باغات للر ، جویبار تَنگ سرد و کوه لیله اشاره کرد . لازها
لازهای ترکیه به دو گروه اصلی تقسیم می‌شوند. یکی لازهای بومی استان‌های شرقی ترکیه در کرانه دریای سیاه که پیش‌تر لازستان نامیده می‌شد (اکنون استان‌های ریزه و آرتوین) و گروه دیگر لازهایی هستند که در قرن نوزدهم میلادی از روسیه گریختند و در آداپازاری، ساپانکا، یالووا و بورسا در مناطق غرب و شرق دریای سیاه و مرمره ساکن شدند. لازها به زبان لازی سخن می‌گویند که مانند گرجی از زبان‌های کارتولی محسوب می‌شود. هویت لازها در گرجستان تا حد زیادی با هویت گرجی یکسان شده‌است و اصطلاح لاز در گرجستان بیشتر به معنی منطقه‌ای آن اشاره دارد که اصولاً منطقه آجاریا را در بر می‌گیرد. ایلات قوم لر
ایل کاکاوند یکی از طوایف لر از گروه دلفان است که به زبان لکی تکلم می‌کنند. آرنولد تالبوت ویلسون در یک گزارش ارتش محرمانه بریتانیایی، در سال۱۹۱۲ ایل کاکاوند را پرطرفدارترین قبایل لک دانست که به راحتی برای حمله به کرمانشاه و مسیرهای اصلی تجارت، اقدام می‌کردند را معرفی کرد. این ایل ساکن استان کرمانشاه و لرستان است. مذهب کاکاوندها شیعه است اما گروهی از آنان پیرو آیین اهل حق هستند. گستره سکونت ایل در استان کرمانشاه، شهرستان هرسین و شهرستان صحنه واستان لرستان، شهرستان دلفان می‌باشد. لهجه کاکاوندی به عنوان اصیل‌ترین و غلیظ‌ترین لهجه زبان لکی شناخته شده‌است. بخش دیگری از کاکاوندها در استان قزوین و کردستان عراق ساکن هستند.سلورزی یا سلاحورزی از طوایف لر ساکن لرستان و ایلام است. حمدالله مستوفی در قرن هفتم نام آن‌ها را به شکل سلبوری ذکر کرده است. اتابکان لر کوچک از طایفه لر جنگروی که شعبه‌ای از طایفه سلورزی است، بودند. پس از سقوط اتابکان لر کوچک توسط شاه عباس صفوی سلسله‌ای دیگر به اسم والیان فیلی از وابستگان به این خاندان در نواحی لرستان و ایلام شکل گرفت، شخصی به‌نام حسین‌خان سولویزی از طایفهٔ سولویزی بنیان‌گذار این سلسله بود.باجُولْوَنْد یا باجلان نام یکی از ایلات بزرگ منطقه با لهجه‌ای از زبان کردی و لری که در غرب ایران و شمال شرقی عراق زندگی می‌کنند. برخی آن‌ها را لر و برخی کرد دانسته‌اند. دانشنامه جهان اسلام آن‌ها را یک ایل لر و دانشنامه ایرانیکا آن‌ها را کرد دانسته‌است. در متون تاریخی نام این ایل به صورتهای باجو، باجَلَند، باج‌الان، بَجوران و بَجِلان نیز آمده‌است. شاخه اصلی باجلان‌ها در منطقه سرپل ذهاب، بن کوره و قوره‌تو در شمال شهرستان خانقین عراق سکونت دارند. شاخه کوچک‌تری از آنها در شهرستان موصل، بر کرانه چپ رود دجله سکونت دارند. گفته می‌شود باجولوندها مدتها قبل از استان فارس به لرستان تغییر مکان دادند. از جمله باجلان های مشهور در عراق می توان به ابراهیم باجلان فرمانده پیشمرگه های کردستان و از سران اتحادیه میهنی اشاره کرد. ایل ممسنی از بزرگترین ایلات لر است که در حال حاضر در شهرستان‌های ممسنی و رستم استان فارس زندگی می‌کند و از ۳ طایفهٔ رستم، بکش، جاوید تقسیم می‌شود. ممسنی‌ها بعد از ایل‌های بختیاری و بویراحمد بزرگترین گروه ایلی قوم لر را تشکیل می‌دهند. مردم ایل ممسنی به گویش لری ممسنی سخن می‌گویند.دشمن‌زیاری از ایلات لر بویر احمدی است که در استان‌های کهگیلویه و بویراحمد و استان فارس زندگی می‌کنند اما بیشتر در شهرهای دهدشت و بیضا ساکن هستند. گویش این ایل لری بویراحمدی است.طایفه‌ای از لرها است که در ناحیهٔ حیات داوود دشتستان بوشهر زندگی می‌کنند. حیات داوودی‌ها یکی از چهار گروه لر بزرگ به شمار می‌آیند اما آن‌ها اصل خود را از حیات‌غیبی‌های خرم اباد می دانند و در نتیجه از لر کوچک می‌دانند، حیات‌داوودی‌ها به زبان لری سخن می‌گویند و شیعه مذهب هستند. و عمده سکونت انان در حاشیه شمال خلیج‌فارس است که از بندر دیلم ،گناوه بندر بوشهر ودر استان خوزستان در شهرهای هندیجان، ماهشهر، اهواز زندگی می‌کنند. بویر احمدی بعد از ایل بختیاری بزرگترین ایل لر است، ایل بویراحمدی جز لر بزرگ محسوب می‌شود. این ایل از ۲۳ ایل ساکن کهگیلویه و بویراحمد و خوزستان و فارس و بوشهر و چهار محال بختیاری و کرمان( شهرستان رابر )تشکیل شده‌است، سکونتگاه این ایل منطقهای حدود سواحل خلیج فارس تا بهبهان و تا کوه پایه‌های دنا و فارس و کرمان را در بر می‌گیرد. ایل بویراحمد حدود ۴٬۰۰۰٬۰۰۰ نفر جمعیت دارد. گویش این ایل لری بویراحمدی است.ایل تامرادی بزرگترین ایل بویر احمدی که در استان کهگیلویه و بویراحمد ساکن است، سکونت‌گاه این طایفه شهرهای یاسوج، دهدشت مارگون است، تامرادی حدود ۱۵۰٬۰۰۰هزار نفر جمعیت دارد، تامرادی از دو واژهٔ تات (عمو) و مرادی (اسم مردانه مراد) تشکیل شده‌است. حاجی‌لر قلعه
میدان بزرگ اسبدوانی کشور در این روستا واقع هست در این روستا از طوایف مختلف ترکمن زندگی می‌کنند بیشترین مردم این روستا از طایفه اوزونی دوجی هستند. در قسمت شمالی این روستا رودخانه گرگان قرار دارد و در جنوب ان میدان اسبدوانی واقع است در غرب حاجیلرقلعه روستای پلی حاجی و در شرق ان زمینهای کشاورزی قرار دارد. طایفه بازگیر
از طوایف وابسته به ایل لر هستند. این طایفه، خود را از فرزندان دو برادر به نام‌های طاهر و ظاهر می‌دانند که حدود شش تا هفت نسل پیش، به علت اختلافات ملکی و دشواری معیشت، از منطقة طاف در شهرستان خرم‌آباد لرستان، از بازگیرهای لرستان جدا شده و به منطقة آبدانان ایلام کوچ کرده‌اند. جمعیت کلّ این طایفه حدود هزار خانوار تخمین زده می‌شود که حدود ۱۰۰ خانوار از آنان به صورت دامدار کوچنده زندگی می‌کنند. ییلاق آنان در منطقة «کَوَر» (کبیرکوه) و قشلاق آنان در منطقة دهلران است. این طایفه دارای هفت تیرة اصلی و یک تیرة وابسته است. تیره‌های میرآخر
میرآخر یکی از طایفه‌های لک ساکن لرستان است. این طایفه ساکن بخش طرهان از توابع شهرستان کوهدشت است. مردم شول
لرستان قدیم به معنی سکونتگاه مردم لر و به معنای گستره جغرافیایی است که مردم لر در آن سکونت دارند. با این توضیح می‌توان حدود لرستان را از دشت‌های بالاگریوه تا دشت ارژن در استان فارس در ایران و از شمال از استان همدان، تا سواحل خلیج فارس به صورت حدودی تعیین کرد. گستره نام لرستان پیش از حکومت صفویان، سکونتگاه لرهای بختیاری، لرهای کوهگیلوبویراحمدی ، لرستان خوزستان و بخشهای مهمی از فارس و بوشهر تا دریای پارس را هم شامل می‌شد. اما پس از حکومت صفویان سکونتگاه لرهای بختیاری را منطقه بختیاری نام‌گذاری کردند و در دوره پهلوی اول شمال بختیاری به اصفهان و جنوب بختیاری از ایذه تا اهواز و دوروک به خوزستان الحاق شد.جغرافیای نام لرستان به حدود استان لرستان وپشتکوه ایلام محدود شد.سرزمینهای ممسنی در استان فارس به چندین شهرستان تجزیه و ری شهر(بوشهر)نیز از فارس جدا شد. لرستان جدید نیز در حکومت قاجاریان به دو بخش پشتکوه و پیشکوه تقسیم شد. امروزه لرستان نام یکی از استان‌های غربی ایران است. در نمودار زیر تقسیمات لرستان از ۳۰۰ هجری قمری تاکنون آورده شده‌است. اتابکان لر کوچک
در نیمه دوم قرن ششم، در پی بروز نارضایتی از سلطه خلافت عباسی بر عراق عجم و با استفاده از ضعف سلجوقیان، زمینه تشکیل یک حکومت بومی با هم‌گرایی طایفه‌های مختلف بومی در لرستان و سایر قبیله‌های مهاجر همچون لر و کرد و عرب فراهم گردید. البته اکثریت این اتحادیه را طایفه‌های لر تشکیل می‌دادند. هم‌زمان با چند سال پایانی خلافت المقتفی بالله، شخصی به نام شجاع‌الدین خورشید از قبیله جنگروی به کمک قبیله‌های لر، یک حکومت محلی را در این منطقه پایه‌گذاری کرد که حکام آن به تدریج به نام اتابک خوانده شدند. دو استان امروزی ایلام و لرستان، جایگاه اتابک‌های لرستان بود که به آن لر کوچک گفته می‌شد. مرکز اتابک‌های لر کوچک، شاپورخواست (خرم‌آباد امروزی) بود. طایفه‌های لر کوچک قبیله‌هایی بودند مخلوط از کردهای آسیای کوچک و لرهای ایرانی که در حدود بین عراق عجم و عراق عرب، ییلاق و قشلاق می‌کردند. دسته‌های مختلفی از این طایفه‌های لر، به منظور بهره‌گیری از مرتع، به مناطق مختلفی از قلمرو فرستاده شدند و هر یک از این دسته‌ها به نام جغرافیای محل یا نام سرپرست خود شهرت یافتند. طایفه‌های مختلف لر کوچک تا سال ۵۵۰ ق رئیس و حاکم جداگانه‌ای نداشتند و خراج سالیانه خود را به مرکز خلافت بغداد می‌پرداختند و چون حسنویه کرد در سال ۳۴۸ ق در ناحیه دینور، کرمانشاه و همدان دولتی تشکیل داد، شمال و مرکز لرستان را نیز متصرف شد و این ناحیه بعد از حسنویه در دست جانشینان او باقی ماند. آن‌ها ابتدا از آل بویه و سپس از سلجوقیان اطاعت می‌کردند تا اینکه در زمان حسام الدین شوهلی، حاکم لرستان و خوزستان و از امرای سلجوقی، عده ای از امرای لر کوچک در کار حکومت وارد شدند که معروف‌ترین آنها شجاع الدین خورشید بن ابی بکر بود. حسام الدین در طول دوره زمام‌داری خود، به تدریج لرستان را نیز به تصرف درآورد و برخی از سرکردگان طایفه‌های لر را به خدمت گماشت. با ضعف قدرت شوهلی، شجاع الدین با کمک و حمایت قبیله‌های لر و همچنین رفتار توأم با مهربانی، روزبه روز بر قدرت خود افزود. اکثریت قبیله‌های لرستان که از جور و تعدی امرا و شاهزادگان سلجوقی به تنگ آمده بودند، وی را فردی مناسب برای مقابله با تعدیات حکام سلجوقیان عراق عجم تشخیص دادند و او را به عنوان بزرگ خود به رسمیت شناختند و مطیع وی شدند. در سال ۵۷۰ ق وی از خلأ قدرت ناشی از مرگ حسام الدین و تجزیه امپراتوری سلجوقی استفاده کرد و اعلام استقلال نمود. او تمامی طایفه‌های لر کوچک را تحت اطاعت خود درآورد و بر علیه سلجوقیان قیام کرد و بر قلعه مانرود، از قلعه‌ای مستحکم لرستان، استیلا یافت. البته به نوشته عباس اقبال، او در سال ۵۸۰ ق طایفه‌های لر کوچک را تحت امر خود درآورد. وی نواحی غربی لر کوچک را تصرف کرده و حاکم تمام آن نواحی گردید و بر خود، عنوان اتابک نهاد و سلسله جدیدی را ایجاد نمود که به اتابکان لر کوچک یا اتابکان آل خورشید معروف شدند. علت انتخاب لقب اتابک توسط شجاع الدین خورشید را می‌توان در ضعف سلجوقیان جستجو کرد. در واقع این لقب در این زمان به صورت ضمنی برای حاکمان نیمه مستقل به کار گرفته می‌شد. شجاع الدین خورشید در سال ۶۲۱ ق وفات یافت و پس از او، به ترتیب، برادرزادگانش سیف الدین رستم، شرف الدین ابوبکر و عزالدین گرشاسب حکومت کردند. سپس حسام‌الدین خلیل خورشیدی بر مسند حکومت قرار گرفت. وی در سال ۶۴۰ ق کشته شد و سرانجام در زمان حکومت پسر و جانشین وی، بدرالدین مسعود ، حکام لر کوچک به اطاعت ایلخانان درآمدند و در واقع از طرف آنان بر لرستان حکومت نمودند. در سال ۷۹۸ ق منطقه لر کوچک به تصرف تیمور گورکانی درآمد و از آن پس اتابکان، قدرت قبلی خود را از دست دادند و جنگ‌ها و اختلافات درونی و باعث فروپاشی آنان گردید. آخرین اتابک لر کوچک، شاهوردی خان نام داشت که به دستور شاه عباس یکم در سال ۱۰۰۶ ق کشته شد و حکومت ۴۲۶ ساله اتابکان لر کوچک به پایان رسید. استان خوزستان
لرهای بختیاری در شهرستان‌های ایذه، مسجدسلیمان، اندیکا و لالی و بخش‌هایی از شهرستان‌های گتوند، باغ‌ملک، رامهرمز و هفتکل و در شهرهای سالند صفی‌آباد از توابع شهرستان دزفول و شهرهای سرداران و شرافت از توابع شهرستان شوشتر می‌باشند.استان خوزستان محل اسکان قشلاقی ایل بختیاری می‌باشد. اتابکان لر کوچک
رضاقلی‌خان هدایت، در مورد جغرافیای لر کوچک می‌نویسد: سخن مخفی نماند که لر کوچک که در خرم‌آباد و خاوه و الشتر و صدمره و یدمن سکنی دارند جمعی بوده‌اند و هستند و عرض ولایت ایشان بر جنوب عراق واقع است از طرفی به همدان و قلمرو علیشکر بهارلوی ترکمان و طرفی بالکان خوزستان متصل است، و طول آن ولایت از قصبه بروجرد الی بغداد و سایر محال تخمینأ یکصد فرسخ است. دشت ورامین
یکی از بزرگترین اقوام ساکن در ورامین لرها هستند که به دو گروه هداوند و بختیاری تقسیم می‌شوند. در بارهٔ آمدن لرها به این منطقه روایت‌های زیادی وجود دارد در بارهٔ هداوندها گفته می‌شود که گروهی در زمان شاه عباس و گروهی در زمان کریم خان زند که خود لر بود به این منطقه کوچانده شده‌اند و در بارهٔ بختیاری‌ها گفته می‌شود که از چهار محال و بختیاری به ورامین آمده‌اند. شغل لرها به صورت سنتی دامپروری و کشاورزی است. ترک‌های خراسانی
برخی طایفه‌های کنونی افشار ساکن در خراسان: اِمبِرْلو یا ایمرلو، ارشلو ، بغایری،اوتانلو، اَیَدلو، ایمانلو (معروف به عبدالملکی)، پاپالو، تکللو یا تَکه‌لو، زَنگانلو، سَروَرلو، قِرقلو یا قِرخِلو یاد کرده‌اند که در نواحی دره گز خراسان پراکنده‌اند. اوبرلینگ به نقل از بروگ به اقامت برخی طایفه‌های افشار در جنوب بجنورد، فاروج، شیروان، قوچان، و نواحی میان سبزوار و نیشابور(خوشاب، بخش سرولایت,طوایف سبزی،بیات)اشاره می‌کند. مردم کرد
مردم کُرد، قومی ایرانی تبار هستند که در منطقه‌ای به وسعت تقریبی ۵۰۰٬۰۰۰ کیلومتر مربع یعنی بخش‌هایی از خاورمیانه (به ویژه در ترکیه، عراق، سوریه، قفقاز و اسرائیل) و آسیای مرکزی (به ویژه در قزاقستان و ترکمنستان) و در ایران (به ویژه در شمال شرق و غرب ایران) زندگی می‌کنند. علاوه بر این در سال‌های اخیر به علت جنگ‌های داخلی و خارجی جمعیت زیادی از کردها به اروپا مهاجرت کردند که پرتعدادترین آن‌ها در کشورهای آلمان، فرانسه، سوئد و انگلستان هستند. طوایف بلوچ
مردم بلوچ اقوام ایرانی هستند که در غرب ایران میزیستند که خود در زیرگروه مردم شمال غربی قرار میگیرند. این قوم آمیزه‌ای از طوایف بسیاری بوده که تمرکز جمعیتی آن در طول قرون تغییر کرده و بیشتر در بلوچستان شرقی و غربی مشاهده می‌شوند در حال حاضر. منطقهٔ بلوچستان در جنوب‌شرق ایران، غرب پاکستان و جنوب‌غرب افغانستان قرار دارد و هر بخش طوایف مختص به خود را دارد. بیگدلی
در حال حاضر بیگدلی های ساکن در قره داغ،مغان و سواحل رود ارس به چندین طایفه بزرگ تقسیم میشوند که از جمله آنها میتوان به: قاراداغلو،توخماقلو،کرمپا،صوفولار،قوچولو(قوچ لو)،شرفلی،شیخلار،حاجی فقیه لو،حاجی علیلو واکثریت طوایف چلبیانلو،محمدخانلو،یوسوفانلو،حسنبگلو،حسینکلو و... اشاره کرد. قبل از جنگ چالدران سه طایفه چلبیانلو،محمدخانلو و یوسوفانلو در منطاق بین ایروان و قارص زندگی میکردن و به آنها کردقره داغی میگفتند(محمد حافظ زاده) در اینجا نباید کلمه ی کرد را که به معنای چادرنشین(فرهنگ فارسی معین و لغت نامه دهخدا:توسعاً بمناسبت چادرنشینی این طایفه بطور مطلق بر چادرنشینان اطلاق می شود. بدوی . بقول حمزه ٔ اصفهانی ایرانیان قدیم (فرس ) دیلمیان را اکراد طبرستان مینامیدند و اعراب را کردان سورستان میخواندند.) است با قوم کرد که یکی از اقوام هندو ایرانی است اشتباه گرفت. میلان بابااحمدی
کوچ این تیره از طایفه بامِدی به دهستان فلارد با دستور ایلخان مقتدر بختیاری مبنی بر سکونت طوایف لر در این بخش و بازپسگیری آن منطقه از طوایف ترک قشقائی بوده است. اختلافات حکام فارس و اصفهان بر سر منطقه فلارد باعث شد ایلخان دورکی بختیاری این منطقه را کانون استقرار طوایف مختلف هفت لنگ بختیاری قرار دهد. به همین دلیل از هر طایفه چند واحد خانوار (بهون) در این منطقه ساکن گردیدند. ایل بالاوند
این ایل لک ایرانی‌تبار از تیره‌های قدیمی و بومی منطقه و از اعقاب طوایف ساسانیان هستند و بعضی معتقدند که از نوادگان بهرام گور و به احتمال قوی دارای آیین زرتشتی (مغ) بوده‌اند. ایل بالاوند اصلاً شاخه‌ای بزرگ از مردم لک ساکن منطقه خاوه (دلفان) که به دلیل اختلافاتی که در منطقه بروز کرد، در دورهٔ صفویان محل سکونت خویش را ترک و به هلیلان و زردلان کوچ کردند. اصولاً مهاجرت ایلات لک زبان به لرستان، از زمان شاه عباس صفوی (۹۹۶–۱۰۳۸ هجری) شروع شده‌است. شاه عباس برای تضعیف شاهوردی خان، آخرین اتابک مقتدر لرستان، در ۱۰۰۲، حدود دویست خانوار از لرهای حامی وی را که «زبده آن قوم» بودند به (ولایت خوار ری) تبعید کرد (افوشته یی، ص ۴۹۴–۴۹۵). سپس در ۱۰۰۶ پس از اعدام شاهوردی خان و والی کردن حسین خان، سران لرستان را به ضیافتی در پای چنارهای خرم‌آباد دعوت کرد و کلیه کسانی را که با انتصاب حسین خان مخالفت کرده بودند، قتل‌عام کرد. با این حال، مخالفان حسین خان به مخالفت ادامه دادند. در نتیجه، شاه عباس ایلات لک سلسله و دلفان را از ماهیدشتِ کرمانشاه برای حمایت از حسین خان والی، به لرستان کوچاند (سفرنامه رابینو ص ۱۰و۱۱). توجه اینکه تا سال ۱۳۴۶ هجری شمسی لرستان یکی از ایالتهای کرمانشاه حساب می‌شد. نخستین رهبر ایل زین الدین میرزا بوده‌است. وی فرزند بالاخان بزرگ بوده که پس از جدایی از ایلات لک دلفان در این منطقه حکمرانی کرد فرزند او میر باله یا بالاخان نام داشت که پس از او در این منطقه حکومت کرد و به نظر می‌رسد که طایفه نام خود را از او گرفته باشد مردم لر
بزرگترین قبیله ایل بویراحمد تامرادی است. جمعیت این ایل حدود ۲۰۰ هزار نفر و بخشی از مردم ایل تامرادی در استان خوزستان ساکن می‌باشند و بعد از آن ایل بزرگ بهمئی که در مناطق گرمسیر و سردسیر استان کهکلویه و بویراحمد سکونت دارند، تشکیل شده‌است. سرزمین بویراحمد از سه بخش مجزا از هم بخش می‌شود که گروه‌هایی از ایل بویراحمد در آن ساکن هستند که عبارتند از: زبان لری
زبان لُری  یک زبان ایرانی جنوب غربی است که توسط مردم لر ساکن و کوچ‌نشین در منطقه بزرگی در غرب و جنوب ایران شامل استان‌های لرستان، چهارمحال و بختیاری، کهگیلویه و بویراحمد و همچنین جنوب ایلام، جنوب همدان، نیمه شمالی استان خوزستان، شمال غرب فارس، شمال غرب بوشهر و جنوب غرب اصفهان گویش می‌شود. این زبان در کنار فارسی به شاخه جنوبی زبان‌های ایرانی غربی تعلق دارند.البته بسیاری از زبان شناسان لری را به عنوان یک زبان در نظر نگرفته‌اند و آن را گویشی از فارسی به‌شمار آورده‌اندهمچنین از دیدگاه ایران کلباسی گویش لری از شاخه جنوب غرب زبانهای ایرانی نو و خواهر زبان فارسی است. از سوی دیگر اریک آنونبی، دانشنامه ایرانیکا، فهرست لینگوییست و سکندر امان‌الهی لری را زبانی مستقل از فارسی معرفی می‌کنند. همچنین اتنولوگ زبان لری را مستقل از زبان فارسی معرفی کرده و بیش از ۸۰٪ واژگان زبان لری و فارسی را مشترک می‌داند.زبان‌های لری خود به دو گروه متمایز متناظر با تمایز بین لر بزرگ و لر کوچک تقسیم می‌شوند. زبان لری همانند زبان فارسی نواده‌ای از زبان پارسی میانه است و واژه‌های آن همانندی بسیاری با فارسی دارد. ریشه زبان‌های ایرانی، لری-بختیاری و سایر گویش‌های لری مانند زبان فارسی به پارسی میانه و از طریق پارسی میانه به پارسی باستان برمی‌گردد؛ زبان‌شناسانی دیگر لری را یک زنجیره گویشی از گویش‌های ایرانی جنوب غربی بین گونه‌های فارسی و کردی دانسته‌اند که میان مردم لر در غرب و جنوب غرب ایران رایج است و خود از گویش‌های مختلف تشکیل شده‌است. به عبارت دقیق‌تر این خانواده یک گروه جدا اما مرتبط از چند زیرگروه پیوسته از ایل‌ها و طایفه‌هاست که شناخته‌شده‌ترین این گروه‌ها عبارتند از: بالاگریوه یا پهلی یا فیلی، ممسنی، بختیاری، بویراحمدی، کهگیلویه و ممسنی، ثلاثی و گاه کمزاری. زبان لری
۱. لری بختیاری: استان چهار محال و بختیاری، قسمت اعظم خوزستان، شرق لرستان و قسمت‌های غربی و جنوبی استان اصفهان. ایلات قوم لک در ایران
۱۰ - دسنن یا دست نوند(ده حسنوند) خود دارای پنج تیره:است که در منطقه آخه میران، سربایر، کله کله، دولیسکان، کن کت (ییلاق) و در گرمسیر وره زرد، هرین خلیفه، روستای هوز خلیفه قرعلیوند کوهدشت و همچنین در کرمانشاه: سراب مایدشت، سرفیروزآباد، داردروش (دار درفش)، جیران بلاغ و هرسین ساکن می‌باشند مردم لر
بر اساس مطالعت ژنتیکی صورت گرفته بر روی کروموزوم Y (نسب پدری)، لرهای لرستان و کردها یکی از بیشترین فاصله‌های ژنتیکی در بین اقوام ایرانی‌تبار را با هم دارند و شباهت موجود بین آن‌ها فقط در حد همان ایرانی‌تبار بودن آن‌هاست. بر اساس این مطالعات لرها بیشترین شباهت را با گیلک‌ها دارند و کردها بیشترین شباهت ژنتیکی را با یزدی‌ها و بلوچ‌ها دارند. ایلات قوم لک در ایران
لـَک نام قومی ایرانی است که در باختر و جنوب باختری ایران و در شرق و جنوب شرقی عراق زندگی می‌کنند. زبان مادری لک‌ها زبان لکی است و مذهب اکثر آنان شیعه و در بعضی مناطق محدود ایران و عراق یارسان (اهل حق) است. مردم فیلی
لرستان فیلی نامی تاریخی است که به سرزمین‌های تحت حکومت والیان فیلی گفته می‌شود. سرزمین لرستان فیلی در غرب کشور ایران قرار دارد و به دو قسمت پیشکوه و پشتکوه تقسیم می‌شده‌است. علت نام‌گذاری این منطقه به نام فیلی، حکمرانی والیان فیلی بوده‌است. ساکنان این سرزمین‌ها شامل مردم لر، مردم لک و نیز گروه‌هایی از مردم کرد بوده‌اند. دانشنامه ایرانیکا برخی ایلات ساکن لرستان فیلی را نیز عرب معرفی کرده‌است. به گفتۀ هنری راولینسون دو ایل بیرانوند و باجلان در قرن دوازده هجری یعنی در اواخر حکومت صفویه یا در زمان افشاریه از منطقۀ موصل در عراق امروزی به لرستان فیلی مهاجرت کرده‌اند. مردم ساکن لرستان فیلی‌ به گویش‌های متفاوتی سخن می‌گویند که معروفترین آن‌ها گویش کردی ایلامی، لری خرم‌آبادی، گویش چگنی یا چگنیونه و گویش شوهانی است. ایزابلا بیشوپ که در سال ۱۸۹۰ به منطقهٔ کردستان و لرستان سفر کرده‌است، در سفرنامهٔ خود می‌گوید که گویش لرهای فیلی (لر کوچک) «کمی با کردهای کرمانشاه مغایرت دارد». مردم لر
با توجه به واریاسیون کروموزوم Y لرها، آنان از لحاظ بسامد نسبتاً بالای تک‌گروه R1bی کروموزوم Y (مشخصاً سابکلاد R1b1a2a-L23) نسبت به دیگر گروه‌های ایرانی ممتازند. گروه R1، به همراه دیگر کلادهایش، مربوط به اوراسیای غربی/مرکزی در پارینه‌سنگی زبرین است که رایجترین تک‌گروه میان لرهاست. تک‌گروه J2a (مشخصاً ساب کلادهای J2a3a-M47, J2a3b-M67, J2a3h-M530) دومین سلسله رایج بین لرهاست و با رسوخ کشاورزان از خاور نزدیک نوسنگی ۸۰۰۰–۴۰۰ قبل از میلاد مرتبط است. دیگر تک‌گروهی که بسامد آن به بالای ۱۰ درصد می‌رسد G2a است که سابکلاد G2a3b بیشتر آن را تشکیل می‌دهد. همچنین لرها بیشترین بسامد تک‌گروه E1b1b1a1b را در ایران نشان می‌دهند. دودمان‌های Q1b1 و Q1a3، ۶ درصد و T، ۴٪ حاضرند. لری بغدادی
طبق دانشنامه ایرانیکا در مقاله زبان لری در حال حاضر لر یا زبان لری در عراق وجود ندارد و همهٔ آن‌ها با یک آوارگی بزرگ در اواخر قرن بیستم به ایران مهاجرت کردند اما به گفته مجله "پیپل گروپس" در حدود ۱۳۱۰۰۰ نفر از لرها هنوز در عراق زندگی می‌کنند. فریا استارک در کتابهای "سفرنامه الموت، لرستان و ایلام" و "نماهای بغداد" به حضور جمعیت لر در بغداد و اشتغال آن‌ها به تجارت اشاره کرده و لُرها را زیباترین سکنه بغداد ذکر کرده‌است. در منابع دیگر نیز حضور لرتباران در بغداد و دیگر شهرهای نزدیک به بغداد ذکر شده‌است. تاریخ مردم لر
لرستان سرزمینی کوهستانی، پرآب و دارای مراتع سرسبز است. در سراسر سرزمین لرستان پوشش درختانی مانند بلوط، نارون، گردو و بادام وجود دارد. تاریخ سکونت اقوام آریایی در لرستان به بیش از ۱۰۰۰ سال پیش از میلاد مسیح بازمی‌گردد. ابتدا مادها در مناطقی که لرستان گفته می‌شود ساکن شدند. در سال‌های بین ۶۲۵ تا ۷۰۰ پیش از میلاد اقوام دیگری همچون سکاها نیز در لرستان ساکن شدند. مردم لک
لباس لکی (به لکی: پِرتال لَکی) لباس سنتی لکی برگرفته از فرهنگ، دین و… مردمان لک در گذشته و حال است؛ و از نمادهای مهم مردم لک می‌باشد. کاربرد این پوشاک در بین مردم لک به قدری فراگیر بوده‌است که اشعاری هم به این مضمون سروده‌اند. این لباس بر حسب شغل و فصل‌های سال و سن افراد دچار دگرگونی می‌شود. لک‌ها در مناطق غربی و شمالی استان لرستان، شرق استان کرمانشاه، جنوب شرقی استان ایلام و جنوب و شرق استان همدان وهمچنین بخش‌هایی از عراق ساکن هستند.لغتنامه دهخدا لک‌ها را ساکن کرمانشاه، همدان، اصفهان و کردستان معرفی می‌کند. دانشنامه ایرانیکا در مقاله عشایر ایران سکونتگاه لک‌ها را عراق عجم در مناطق کوهستانی غرب و جنوب غرب ایران معرفی می‌کند. ایرانیکا در ادامه منطقه بخش طرهان، شهرستان کوهدشت، بخش‌هایی از شهرستان خرم‌آباد و مناطق بین رودخانه کشکان و سیمره را به عنوان سکونتگاه مردم لک معرفی می‌کند.دانشنامه جهان اسلام در توصیف سکونتگاه مردم لک شهرستان دلفان، شهرستان سلسله بخش طرهان، منطقه بالاگریوه، شهرستان خرم‌آباد و به‌طور کلی غرب و شمال غربی استان لرستان را سکونتگاه مردم لک معرفی می‌کند. ایل افشار
افشارهای ایران عبارتند از:قره گزلی، قره حسنلو، قره گوزلو، گندزلو، بدرلو (بدیرلو)، بکیشلو، سعیدلو، قرالرلو، عربلو، غفرانی، طرزیلو، شاملو، اصانلو، قاسملو، ایناللو، ارشلو، گؤندؤزلو، تکشلو، کهگیلولو، قرخلو، بگشلو تکه‌لو و ایمیرلوو   ایل افشار (افشارلو) و مصطفی لو ،یازرلو،دوارلو،قرهجانلو،قرهسفلو،قرهچماقلو،یوزباشی، … این طایفه‌ها از قبیله‌های گؤندؤتخزلو و کؤپک‌لو و که از آسیای میانه آمده‌اند، تشکیل یافته‌است. تیره شول هم جز تیره‌های ایل ترک افشار می‌باشند که در کرمان و داراب فارس زندگی می‌کنند. تیره قرخلو در استان مرکزی و اراک زندگی می‌کنند ، عده ای از افشارها در خرم آباد و عده ای در شهرستان خفر شیراز ساکن هستند و همچنین طایفه ی نادری شهرستان بن واقع در ۲۰کیلومتری شهرکرد از ایل افشار میباشند . ایل دلفان
دِلفان عنوان عام گروهی از مردم لک است. این طوایف در لرستان، ایلام، کرمانشاه و حتی مازندران، به‌ویژه کلاردشت و چالوس، پراکنده‌اند. زبان لکی رواج مسلک اهل حق در میان طوایف مشهور به دلفان نشان از ریشه مشترک آنان دارد. تمرکز بیشتر دلفانها در لرستان و وجود منطقه دلفان در آنجا تردیدی باقی نمی‌گذارد که موطن اصلی همه این طوایف لرستان بوده‌است.. تاریخ مردم لر
نخستین مردمی که بر مناطقی از لرستان حاکمیت داشته‌است عیلامیان بوده‌اند. گستره نفوذ ایلامی‌ها تا منطقه ممسنی کنونی بوده‌است. آن‌ها از نژاد مردم بومی ایران هستند اما اطلاع درستی از چگونگی تشکیل جوامع و ابتدای تاریخ آن‌ها در دست نیست با این حال توانسته بودند پیش از ورود اقوام آریایی به ایران و در حدود هزاره چهارم پیش از میلاد مسیج در بخش‌هایی از غرب ایران کنونی دولتی بنا کنند.نخستین ساکنین لرستان کاسی‌ها بودند. آن‌ها بابل را فتح کردند و در سال‌های ۱۶۵۰ تا ۱۷۵۰ پیش از میلاد مسیح بر بابل نیز حکومت کردند. اصالت لرها ممکن است به عیلامیان و کاسیت‌ها برسد. کولیوند
کولیوند (قلیوند) نام یکی از ایلات لک میباشد و اکثریت در لرستان ساکن هستند. عمده این ایل در استان‌های لرستان و خوزستان و همدان ساکن هستند. کولیوندهای لرستان عمدتاً در شهرستان سلسله همراه ایلات یوسفوند، ترکاشوند و حسنوند سکنی گزیده‌اند. همچنین بخشی از ایل کولیوند، تحت نام تغییر یافته و جزیی شده ی طایفه کالیوند(کالوند) در شمال ایران شهرستان بهشهر منطقه چهارقلعه، روستای حسین آباد ساکن هستند.مردم بخشی از منطقهرجاپلق ازنا میولی،محبی کولیوند هستند. مردم شول
شول نام یکی از قبایل لر بزرگ و اصالتا بختیاری تبار می باشند . بازماندگان این مردمان به گویشی از لری میانی و جنوبی سخن می‌گویند. این قبیله نخستین بار در منطقه شول آباد لرستان در سرزمینهای بختیتری(بختیاری) سکونت داشته است و در حدود سال ۳۰۰ قمری بوسیلهٔ سیف الدین ماکان روزبهانی(که اجداد او از دورهٔ ساسانیان بر این منطقه حکومت داشتند) اداره می‌شد که وی را لقب پیشوا داده بودند. مورخان اسلامی اطلاعی دقیق از این قبیله نداده اند.شولها ها بعد از لشکر کشی هخامنشیان به کشورها دیگر و حضور طوایفی از اجداد لرهای جنوبی در سپاه هخامنشی،سرزمین بختیتری(بختیاری) را ترک و در بخشهایی از سرزمینهای زاگرس جنوبی مسکن گزیدند ، لرهای شولی ، بهمئی،لیراوی، کوهگیلویه بویراحمد در بخشهایی از فارس ، بوشهر ، کوهگیلویه بویراحمد و جنوب خوزستان در شهرستانهای هندیجان،ماهشهر و... زندگی میکنند, ابن بطوطه (۷۴۸ قمری) در راه شیراز به کازرون به قبیلهٔ لران شول برخورد کرده‌است و گوید که آنان قبیله‌ای از اعاجم‌اند که صحرانشینند و میان آنها مردمانی پرهیزگار و متقی وجود دارد. شهاب الدین العمری (مرگ ۷۴۹ قمری) گوید که قبیله شول با شبانکاره خویشاوندی دارند. مردم بختیاری
حسین پژمان بختیاری، شاعر معاصر می‌نویسد: بختیاری‌ها یکی از اقوام ایرانی ساکن غرب و جنوب غرب ایران به‌شمار می‌آیند. بختیاری‌ها به گویش بختیاری که یکی از گویش‌های زبان لری است سخن می‌گویند. دانشنامه ایرانیکا و دانشنامه جهان اسلام سکونتگاهای اصلی این ایل را شامل فریدن بزرگ،چادگان،فریدونشهر،بویین میاندشت،شاهین شهر،فلاورجان،داران و دامنه،نجف اباد،زرین شهرویزدانشهر و مبارکه درمرکز ، غرب وجنوب غربی اصفهان , چارمحال بختیاری ، شرق لرستان (درود_ازنا_الیگودرز) غرب اراک(خمین)_بعلاوه شمال خوزستان شامل ایذه ،لالی،اندیکا،باغملک،رامهرمز،دزپارت،مسجدسلیمان،گتوندوشوشتر،دزفول،شوش،دوروک(شادگان)و اهواز و شهرستان هایی از بوشهر و فارس و کوه گیلویه بویراحمد معرفی می‌کنند.بختیاری‌ها، درچهارمحال بختیاری و مرکز وشمال شرق خوزستان، غرب و جنوب غرباصفهان و جنوب لرستان و اراک و بخشهایی از ممسنی فراشبند.سپیدان.بیضا.کامفیروز.مرودشت.فسا و لامردوگله داروشیراز در فارس , و بخشهایی از تنگستان .جم .دشتستان.گناوه و دیلم در بوشهرساکن هستند. سکونتگاه بختیاری‌ها پیش از صفویان لرستان و قبل از لرستان بخش مهمی از سرزمین پارس خوانده می‌شد، امابعد از صفویه سکونتگاه این مردم کهن به نام سرزمین های بختیاری نامگذاری شد. در نمودار زیر تقسیمات لرستان از ۳۰۰ هجری قمری تاکنون آورده شده‌است. ایل‌های کرد ایران
طایفه یاری بیگی، مافی، کرمانی، ولی یاری و.. کردهای منطقه تاکستان قزوین و (زنجان): زعفرانلو، ارامانلو، کیوانلو، نفری، کلکو، قراچورلو، عمارلو، شادلو، برقی پور (شاملو)، باوه نور، قیطول. ایل غیاثوند و طوایف زیر مجموعه آن نیز در قزوین ساکن هستند؛ که اصالتاً لک زبان هستند. بخشی از ایل خزل در شهرستان طارم و مشخصا روستای پیر قلیوند ساکن اند تاریخ مردم لر
در دوران حکومت صفویان ایران به چهار ولایت عربستان، لرستان، گرجستان، کردستان و سیزده بیگلربیگی تقسیم می‌شد. ایران در این دوره به ۲۴ ایالت تقسیم می‌شد که از تعداد دو ایالت جز ایالت‌های لرنشین بودند. این دو ایالت شامل لرستان به مرکزیت خرم‌آباد و کهگیلویه به مرکزیت بهبهان بود. در این دوره ایالت‌های لرستان و کهگیلویه دارای والیانی مستقل بودند. والیان لرستان فیلی در سال ۱۰۰۶ هجری قمری به دستور شاه عباس حاکم پشتکوه و پیشکوه شدند و تا دوران قاجار بر این منطقه حکمرانی کردند. شهرمیر
شهرمیر یکی از طایفه‌های لک ساکن لرستان است. این طایفه ساکن بخش طرهان از توابع شهرستان کوهدشت است. دهستان سرله
این دهستان از دیرباز تا کنون سکونتگاه طایفه کردزنگنه و طایفه های محمدی ، خواجه امیری ، محمد میسا ، کاظمی ، درویش بوده است روستاهای سرله ، گدارپهن دوگچه ده بالا و تلشور زیرمجموعه این دهستان هستند. مردم این منطقه به زبان لری صحبت می کنند. یاری‌وک
یاری‌وک یکی از طایفه‌های لک ساکن لرستان است. این طایفه ساکن گراب در بخش طرهان از توابع شهرستان کوهدشت است. لکان (خمین)
لکان (خمین)، روستایی از توابع بخش کمره شهرستان خمین در استان مرکزی ایران است. نام لکان احتمالاً از نام لک و لکی دسته بزرگی از ایلات لر گرفته شده‌است. مردمان لر در حقیقت تنها ساکن لرستان نیستند و این ناشی از مهاجرت‌های تاریخی آنان است. در مناطق بین گاماساب و سیمره و اشترانکوه و کازرون دو گروه مردم کوچ نشین به نام‌های لر و لک وجود دارد که از لحاظ جسمانی به هم شبیه‌اند ولی اختلاف گویش آن‌ها مشهود است. در میان آن‌ها لرها مردمانی اند چهارشانه که به کرد‌های اصیل بی شباهت نیستند و فاصله چشمانشان بیشتر از مردم درون فلات ایران است. زبان لکی
طوایف استان لرستان خود سه بخش اصلی هستند، لر بختیاری، لر بالا گریوه‌ای یا خرم‌آبادی، و لک. لک‌ها را پشتکوهی نیز می‌خوانند که ساکن بخش‌های شمالی لرستان هستند. فهرست طایفه‌های لرستان
دانشنامه ایرانیکا در توصیف طوایف لک ساکن در لرستان ایل‌های سلسله، دلفان، بیرانوند و ایل طرهان را لک زبان و از مردم لر معرفی می‌کند. از دیگر طوایف لک ساکن در لرستان می‌توان به باجلان‌ها اشاره کرد. باجلان‌ها به غیر از ایران در شمال شرقی عراق نیز زندگی می‌کنند. از دیگر ایل‌های لک ساکن در لرستان چگنی است. چگنی به جز در لرستان در استان قزوین در مرکز ایران و کرکوک و سلیمانیه در کشور عراق نیز ساکن است. استان کرمانشاه
کردها ساکنین اصلی استان کرمانشاه هستند. استان کرمانشاه سرزمین بومی برخی از بزرگترین ایلات، عشایر و طوایف کُرد نظیر زنگنه، کلهر، گوران، جاف، سنجابی، قلخانی، کلیایی، باجلان، زوله، جمیر و ایلات لک شامل: جلالوند، کاکاوند، عثمانوند، پایروند و بالوند محسوب می‌شود. اگرچه در آمارهای رسمی لک‌ها به عنوان بخشی از قومیت کرد در نظر گرفته می‌شوند، اما در چند سال اخیر برخی به این فکر افتاده‌اند که لک‌ها قومیتی جداگانه‌اند. آمار دقیق و تفکیک‌شده‌ای از جمعیت لک‌ها در استان کرمانشاه تهیه نشده‌است. باپیروند
آنچه که مسلم است این است که باپیروند جزو طوایف کرد بوده و صرفا به علت نزدیکی جغرافیایی با طوایف لر و مناطق لر نشین گاهی اشتباها به عنوان طایفه ای لر در نظر گرفته میشود . رد پای تاریخی باپیروند ها در پهله و روستا های اطراف آن از جمعه چم سرخ و بانموله دیده میشود که امروزه به علت مهاجرت مردم این روستاها به به شهر های اطراف و مخصوصا کشور عراق فقط روستای چم سرخ مسکونی میباشد ترکمن‌های ایران
ترکمن‌های ایران بیشتر در شرق دریای خزر، منطقه ترکمن‌صحرا و اطراف رودخانه اترک وگرگان‌رود سکونت دارند. از لحاظ استانی، سکونتگاه‌های آنان در بخش شمالی استان گلستان، بخش‌های کوچکی از استان خراسان رضوی در شهرستان تربت‌جام و خراسان شمالی (منطقهٔ راز و جرگلان شهرستان بجنورد) پراکنده هستند. از شهرهای مهم ترکمنان در ایران می‌توان بندر ترکمن، گنبد کاووس، کلاله، آق قلا، گمیشان، مراوه‌تپه، سیمین‌شهر و اینچه‌برون را نام برد. شولستان
لرستان به معنی سکونتگاه مردم لر واژه‌ای است که به سرزمین‌های لرنشین اطلاق می‌گردد و به معنای گستره جغرافیایی است که مردم لر در آن سکونت دارند. با این توضیح می‌توان حدود لرستان را از دشت‌های غرب خانقین و مندلی در عراق تا دشت ارژن در استان فارس در ایران و از شمال از استان همدان، تا سواحل خلیج فارس به صورت حدودی تعیین کرد. گستره نام لرستان پیش از حکومت صفویان، سکونتگاه لرهای بختیاری، لرهای کهگیلویه و لرهای بویراحمدی را هم شامل می‌شد. اما پس از حکومت صفویان سکونتگاه لرهای بختیاری را منطقه بختیاری نام‌گذاری کردند و جغرافیای نام لرستان به حدود استان لرستان و ایلام کنونی محدود شد. این منطقه نیز در حکومت قاجاریان به دو بخش پشتکوه و پیشکوه تقسیم شد. امروزه لرستان نام یکی از استان‌های غربی ایران است. در نمودار زیر تقسیمات لرستان از ۳۰۰ هجری قمری تاکنون آورده شده‌است. مورخان اتابکان لر بزرگ را کرد تبار دانسته‌اند. در کتاب شرف نامه شرف الدین بدلیسی آمده: کردی کلهری
اگر کردستان ایران را به دو بخش شمالی و جنوبی تقسیم کنیم، و حدود آن را نواحی کامیاران در نظر بگیریم مسکن اولیهٔ ایل کرد کلهر همراه با گوران بزرگ در نواحی مرز بین این دو منطقه یعنی نواحی دامنه‌های شاهو قلعهٔ پلنگان و دیگر نواحی این منطقه حضور داشته‌اند و در کردستان عراق نیز به‌طور سنتی در اطراف شهر زور خانقین کلار و دیگر نواحی گرمسیری جنوب کردستان عراق حضور داشته‌اند پس طی یک سری حوادث و اتفاقات به جنوب شاهراه کرماشان ـ خانقین نقل مکان کرده و ساکن شده‌اند و مرکز اصلی ایل گیلانغرب می‌باشد ولی طوایف کلهر امروزه در تمام کردستان ایران و عراق به‌طور پراکنده و گاه متمرکز در تمام شهرهای کرد نشین ایران و عراق از جمله گیلان غرب، ایوان غرب، سقز، بوکان، مهاباد، ملایر(دشت بزرگ شورکات_ایل چهاردولی), شاهین دژ (چهاردولی)، ارومیه، ماکو، سنندج، ایلام، مهران و در عراق در سلیمانیه، کرکوک، کلار، حلبچه، نواحی گرمیان زندگی می‌کنند. اکنون قسمت اعظم ایل در استان کرمانشاه ساکن است. استان اصفهان
لر زبانان : لری زبانی از شاخهٔ زبان‌های ایرانی جنوب‌غربی محسوب می‌شود. اغلب لرهای ساکن در این استان از طوایف بختیاری هستند که از چارمحال و خوزستان به این استان مهاجرت کرده‌اند. در دورهٔ آماری ۱۳۸۵–۱۳۹۰، ۵۶٫۶ درصد مهاجرانی که استان چهارمحال و بختیاری را ترک کرده‌اند، مقصدشان استان اصفهان بوده‌است. مهم‌ترین دلیل مهاجرت بختیاری‌ها به استان اصفهان اشتغال در مراکز صنعتی مانند ذوب آهن و فولاد مبارکه است که این امر موجب شده که جمعیت انبوهی در شهرستان‌هایی چون اصفهان، زرین شهر، فولادشهر و شاهین شهر ساکن شوند. طایفه بازگیر
از نظر بیشتر معمرین و سالخوردگان طایفه بازگیر بازگیرها از کردهای ساکن پشتکوه در ایلام هستند که درگذشته به دلیل اختلاف با والی پشتکوه همراه اقوام و بستگان خود به لرستان و دیگر مناطق ایران مهاجرت کرده‌اند و آقای می‌رانی بازگیرها را از نژاد لر می‌داند که در زمان پادشاهی فتحعلی شاه قاجار و در دوره حسن خان والی پشتکوه از لرستان به پشتکوه مهاجرت کرده‌اند و به نظر آقای برزویی بازگیرها از طوایف کردهای کلهر می‌باشند که از مناطق غربی کشور به لرستان مهاجرت کرده و در محدوده ایل جودکی اسکان می‌یابند و به نظر آقایان مراد حسین پاپی، رادفر مدرس، باستانشناس و محمدی صاحب کتاب تاریخ اجداد بازگیرها از نژاد لر می‌باشند و بازگیرهای سایر شهرهای ایران و کشور عراق از بازگیرهای لرستان جدا شده و به این مناطق رفته‌اند و به نظر آقای احمد معتمدی که تحقیقات زیادی در مورد طایفه بازگیر انجام داده و جمع‌آوری کرده بازگیرها از پدری به نام خان احمد از کردهای ساکن پشتکوه و مادری از طایفه بیرانوند به وجود آمده‌اند. کریم‌خان زند
زند نام طایفه‌ای از مردم لک می‌باشد که بخشی از شمالی‌ترین شاخه‌های قوم لر هستند. آن‌ها در حدفاصل زاگرس و دشت‌های همدان به روش دامداری زندگی کرده و مرکز استقرارشان در روستاهای پری و کمازان در نزدیکی ملایر بود. در مورد دلاوری و پهلوانی زندیان در رستم التواریخ آورده شده‌است که سفیر روم (عثمانی) در هنگام مراجعه به ایران جهت دیدار با کریم خان زند پهلوانی را با خود به شیراز آورده و پهلوان نیز به نام آغاسی هماورد جهت مبارزه دعوت می‌کرد و به اصطلاح عامیانه جهت پهلوان‌های ایران کری می‌خواند که کلبعلی خان زند فرزند شیخعلی خان زند به فرمان کریم خان زند با او گلاویز شده چنان او را در زمین کوبید که جان خود را از دست داد و سفیر روم در این موقع رو به کربم خان زند کرد و گفت پهلوان روم دلیرترین پهلوان کشورم بود و در واقع هماوردی نداشت آیا پهلوان‌های دیگری هم دارید و کریم خان زند هم خطاب به او گفت تمام ۳۰ تا ۴۰ هزار سرباز من همین‌طور هستند. ایل زند که اصلاً در یکی از مضافات ملایر اقامت داشتند در ایام تسلط عثمانی‌ها بر مغرب ایران در عهد افغانان گاهی بر ترکان می‌تاختند و زمانی بر افغانان. نادر پس از بیرون کردن این دو طایفه از ایران زندیه را سرکوبی نمود و جمع کثیری از ایشان را به همراه ایل چگنی به خاک دره گز خراسان کوچ داد و آنان را در مقابل مساکن ترکمنان حوالی ابیورد نشاند. زبان لری
پراکندگی گویش‌وران لر در امتداد رشته کوه زاگرس در غرب کشور ایران و به‌طور دقیق‌تر از زاگرس میانی تا کناره‌های خلیج فارس و در غرب تا حدود میان رودان است. بیشترین جمعیت گویش‌وران لر در استان‌های لرستان، چهارمحال و بختیاری، کهگیلویه و بویراحمد و خوزستان است ولی جمعیت قابل ملاحظه‌ای از لرزبان‌ها در مناطقی از جنوب استان ایلام، غرب استان فارس و اصفهان و استان بوشهر ساکن هستند. ولی برخی از لرزبان‌ها در مناطقی از ایران پراکنده‌اند که علت این پراکندگی به‌طور عمده مسائل سیاسی به ویژه در زمان حکومت رضاشاه پهلوی صورت گرفته و از آن جمله می‌توان به لرزبان‌هایی که به استان‌های قزوین، قم و کرمان تبعید شده و هم‌اکنون بخشی از گویش‌وران لر به‌شمار می‌آیند اشاره کرد.دزفولی و شوشتری نیز با اینکه به عنوان گویشی از زبان فارسی مطرح اند، به لری شبیه تراند. هر چه از سوی میانه زاگرس به جنوب و کناره‌های خلیج فارس حرکت کنیم گویش‌وران لر به زبان فارسی بیشتر نزدیک می‌شوند و هر چه به سمت زاگرس میانی و شمالی و به‌طور خاص مناطق کردزبان حرکت کنیم واژه‌ها و شباهت‌های واجی بیشتری میان گویش‌وران لر و گویش‌وران کرد خواهیم داشت و لری خرم‌آبادی نمونه‌ای از نزدیکترین گویش‌های لری به زبان کردی است. ممسنی (ایل)
ایل ممسنی از ایلات لر ایران است که از نظر تاریخی در دسته لر بزرگ جای می‌گیرد. این ایل لر در حال حاضر در شهرستان‌های ممسنی، رستم، سپیدان، کازرون، کوه‌چنار، مرودشت، فراشبند، فسا و شیراز در استان فارس و همچنین در نقاط مختلف استان کهگیلویه و بویراحمد زندگی می‌کنند. ایل ممسنی از چهار طایفه رستم، بکش، جاوید و دشمن زیاری تشکیل شده‌است. بنا به سرشماری عشایر کوچنده در ۱۳۸۷ تنها ۱۵۳۷۷ نفر از ممسنی‌ها هنوز به زندگی عشایری ادامه می‌دهند و باقی آن‌ها شهرنشین هستند. ایل بوربور
ایل بوربور از ایلات کرد ایران که همگی شیعه اثنی عشری هستند و در پیرامون کرمانشاه فعلی زندگی می کردند و زبانشان کردی بوده است و برخی از این قوم به ارومیه رفتند و زبانشان ترکی شد و برخی از این ایل به اطراف دلفان شهرستان نور در غرب استان لرستان و شرق استان کرمانشاه و جنوب ملایر استان همدان کوچ کردند که از همین جا در مناطق مختلف ایران پراکنده شدند و به ارومیه و فارس کوچ کردند و برخی از این قبیله از منطقه بوربور دهستان شیان اسلام آباد کرمانشاه در دروان شاه عباس صفوی به تهران(ورامین و دماوند) و خراسان کوچ کردند(به فرمان شاه عباس صفوی از غرب کشور به مرکز و شرق کشور برای دفع تهاجم ازبکها) و شاخه ارومیه ای به باکو آذربایجان کوچ کردند و امروزه در سراسر ایران پراکنده‌شده‌اند. ایل شاهسون بغدادی
کوسه‌لَر: کوسه‌لَر بزرگ‌ترین طایفهٔ شعبهٔ لک ایل شاهسون بغدادی است. بر اساس گزارش‌های اسکان عشایر در عثمانی، در سال ۱۷۰۸ میلادی. جماعت حاجی بهاءالدین‌لو در قریهٔ «کوسه‌لَر» از توابع گلنار اسکان داده می‌شوند. (۱۸) در قرن نوزدهم نیز، بنابر تحقیقات فاروق سومر، طایفهٔ کوسه‌لَر در «نازیللی» ولایت آیدین زندگی می‌کرده‌اند. (۱۹) در داستان «دوقلوهای ترک» خانم جاهید اوچوق از «مزرعهٔ کوسه‌لَر» یاد شده‌است. (۲۰) هم‌اکنون در شمال آنتالیا محلی به نام کوسه‌لر وجود دارد و افراد بسیاری نیز در محلات فاتح، بایرم پاشا، زیتون بورنو، باغچه لی‌اولر، کوچوک کوی، یدی کوله، باغجیلار، قاضی عثمان پاشا، مرتر، حوجا مصطفی پاشا، و بکیرکوی استانبول زندگی می‌کنند که نام فامیل‌شان «کوسه‌لَر» است. مردم لک
خاندان‌های لر کوچک ایل‌هایی بودند که در حدود بین عراق عجم و عراق عرب ییلاق و قشلاق می‌کردند و خراج خود را به دیوان [بغداد] می‌دادند و به بسیار کم فرمانروایی جداگانه‌ای داشتند. سرزمین لرستان به دو بخش لر کوچک و لر بزرگ بخش می‌شود. در کتاب تاریخ مغول در صفحه ۴۴۲ و در کتاب مجمل‌التواریخ گلستانه در صفحه ۲۰۴ به این شرح در خصوص سرزمین‌های لر کوچک و بزرگ آمده‌است: استان لرستان
پیش از رسیدن قوم ماد ساکنان لرستان اقوامی مانند کاسی‌ها، الیپی‌ها، لولوبیان و عیلامیها، بودند. لرستان به عنوان بخشی از سرزمین ایران شاهد مهاجرت قبایل آریایی بوده‌است. قوم ماد به غرب ایران کنونی از جمله مناطق لرستان کنونی کوچ کرده‌اند. مادها پس از ورود به زاگرس اقوام ساکن آنجا یعنی کاسی‌ها، الیپی‌ها، لولوبیان و عیلامیها و دیگر اقوام آسیایی را در خود حل کردند و زبان ایرانی خود را در منطقه رواج کامل دادند. منطقه لرستان پس از حمله اعراب به ایران، با نام‌های گوناگونی چون جبال، لر کوچک، پیشکوه و لرستان فیلی نیز شناخته می‌شده‌است. لرستان به معنی سکونتگاه مردم لر واژه‌ای است که به سرزمین‌های لرنشین اطلاق می‌گردد و به معنای گستره جغرافیایی است که مردم لر در آن سکونت دارند. با این توضیح می‌توان حدود لرستان را از دشت‌های غرب خانقین و مندلی در عراق تا دشت ارژن در استان فارس در ایران و از شمال از استان همدان، تا سواحل خلیج فارس به صورت حدودی تعیین کرد. گستره نام لرستان پیش از حکومت صفویان، سکونتگاه لرهای بختیاری، لرهای کهگیلویه و لرهای بویراحمدی را هم شامل می‌شد. اما پس از حکومت صفویان سکونتگاه لرهای بختیاری را منطقه بختیاری نام‌گذاری کردند و جغرافیای نام لرستان به حدود استان لرستان و ایلام کنونی محدود شد. این منطقه نیز در حکومت قاجاریان به دو بخش پشتکوه و پیشکوه تقسیم شد. در نمودار زیر تقسیمات لرستان از ۳۰۰ هجری قمری تاکنون آورده شده‌است. لغت‌نامه دهخدا در کنار توصیف استان لرستان به عنوان یکی از تقسیمات کشوری جدید، از لرستان به معنای سرزمین محل سکونت لرها نام می‌برد: ایل زیار
زیودارها امروزه اغلب در استان‌های لرستان، خوزستان و استان همدان و ایلام به‌ویژه در خرم‌آباد، بروجرد، نهاوند، ملایر، شازند، کنگاور، توسیرکان، و خود شهر همدان، دهلران، و دره‌شهر و شوش، دزفول سکونت دارند. ایل زیودار یا ایل زیار از ایلات بزرگاصیل لر درزبان لرستانمنطقهٔ پیشکوه و خوزستان و همدان در لرستان و استان ایلام است.  روایت‌ها دربارهٔ تبار و خاستگاه این ایل متفاوت و گاه متضاد است. پیر اوبرلینگ در مقالهٔ ایل زیودار در دانشنامه ایرانیکا این ایل را لر خوانده‌است. اما در مقاله‌ای دیگر در همان دانشنامه و به نقل از اسکار مان، زیودارهازیودار ها را در شمار ایلات لر زبانفارس آورده‌است. سکندر امان الهی بهاروند، نویسندهٔ مقاله‌های بیرانوند در دائرةالمعارف بزرگ اسلامی و دانشنامه جهان اسلام، از هنری راولینسون نقل کرده‌است که خاستگاه کل ایل زیودار و نیز حسنوند(سگوند) از کوهدشت یا مندلی در عراق است. اما اوبرلینگ برداشت متفاوتی از نوشته‌های راولینسون دارد و به نظر او راولینسون تنها خاستگاه شاخهٔ کمالوند "(یکی از دو شاخهٔ اصلی ایل زیودار)" را از بختیاری دانسته‌است. نوشته‌های راولینسون از قول میرزا بزرگ، حاکم لرستان، بوده‌است. بنا بر تاریخ شفاهی زیودار ها آن‌ها از نسل به نام مرداویچ زیاری از گلستان یا لرستان هستند؛ اما امان الهی بهاروند معتقد است خاستگاه مکانی زیارها را باید در مناطق درون یا برون مرزی غرب ایران جست. بیرانوندها امروزه اغلب در استان‌های لرستان، خوزستان و استان همدان و ایلام به‌ویژه در خرم‌آباد، بروجرد، نهاوند، ملایر، شازند، کنگاور، توسیرکان، و خود شهر همدان، دهلران، و دره‌شهر و شوش، دزفول سکونت دارند. ایل زیار به چندین طایفه تقسیم میشود که میتوان از انها به: پیشکوه
لرستان به معنی سکونتگاه مردم لر و به معنای گستره جغرافیایی است که مردم لر در آن سکونت دارند. با این توضیح می‌توان حدود لرستان را از شمال خرم‌آباد تا دشت ارژن در استان فارس در ایران و از شمال از استان همدان، تا سواحل خلیج فارس به صورت حدودی تعیین کرد. گستره نام لرستان پیش از حکومت صفویان، سکونتگاه لرهای بختیاری، لرهای کهگیلویه و لرهای بویراحمدی را هم شامل می‌شد. اما پس از حکومت صفویان سکونتگاه لرهای بختیاری را منطقه بختیاری نام‌گذاری کردند و جغرافیای نام لرستان به حدود استان لرستان و ایلام کنونی محدود شد. این منطقه نیز در حکومت قاجاریان به دو بخش پشتکوه و پیشکوه تقسیم شد. امروزه لرستان نام یکی از استان‌های غربی ایران است. در نمودار زیر تقسیمات لرستان از ۳۰۰ هجری قمری تاکنون آورده شده‌است. طایفه‌های ایل باصری
سرحد (ییلاق) این طایفه در منطقه سرحد چهاردانگه بوده و منطقه احمدآباد، دردانه، دشت نمدان، سیربانو، دین مهدی و قنات سفید و قنات سبز بوده و گرمسیر آن‌ها دشت موش، دشت قند، دشت کدو، هود و بیدشهر و منطقه چهار رودخانه در منطقه لارستان بوده‌است. ایلات قوم لر
ایل بوربور از ایلات لر ایران است که امروزه در سراسر این کشور پراکندهشدهاست. از مناطق سکونت بوربورها می‌توان به آذربایجان، ورامین، خراسان شمالی، فارس و کرمان اشاره کرد. برخی از بوربورها زیرمجموع‌های از ایلات دیگر چونافشار، بهارلو، بختیاری، هداوند، خمسه، قشقایی و ترکمن شدهاند. بختیاری‌ها جزئی از مردم لر به‌شمار می‌آیند و به زبان لری بختیاری گویش می‌کنند. تاریخ مردم لر
در این دوره ایران به ۶ استان تقسیم شد که لرستان در استان غرب واقع بود. گستره این استان، همدان، کردستان و کرمانشاه تا خرمشهر و آبادان را شامل می‌شده‌است. تا پیش از روی کارآمدن سلسله قاجار تمام منطقه لرستان زیرنظر یک والی مستقل یا در بعضی مواقع دو والی مستقل اداره می‌شد اما پس از به قدرت رسیدن قاجارها، آقامحمدخان به دلیل کینه‌ای که از زمان حکومت زندیان نسبت به مردم لر داشت دست به تغییرات بسیاری در منطقه لرستان زد. از جمله اقدامات آقامحمدخان می‌توان به کوچاندن اجباری اقوام لر به قزوین اشاره کرد. همچنین فتحعلی شاه حکومت والیان لرستان را به پشتکوه محدود کرد و تا سال ۱۳۰۷ در آن منطقه حکمرانی کردند اما پس از تصرف پشتکوه توسط نیروهای دولتی غلامرضاخان آخرین والی لرستان به عراق رفت. پس از آقامحمدخان، فتحعلی شاه به تجزیه لرستان ادامه داد و در راستای این سیاست، پشتکوه "(ایلام)" را از منطقه لرستان جدا کرد و از آن پس لرستان به صورت مستقیم زیرنظر قاجار و فرستادگان آن که اقلب شاهزادگان بودند اداره شد. لرستان در این دوره به دلیل سیاست‌های قاجار دچار ناامنی و هرج و مرج شد، اقوام مختلف لر با یکدیگر به ستیز برخاستند و بسیاری از آن‌ها مجدد به کوچ نشینی روی آوردند. استان لرستان
جمعیت استان را طایفه‌ها و تیره‌هایی از اقوام ایرانی لر و لک تشکیل می‌دهند. مردم لرستان به گویش لری بالاگِریوِه‌ای، لری خرم‌آبادی، لری بختیاری، لری ثلاثی، زبان لکی و فارسی تکلم می‌کنند. محدوده سرزمین‌های لرنشین محدود به استان لرستان نیست و در استان‌های چهارمحال و بختیاری، فارس، اصفهان، کهگیلویه و بویراحمد، بوشهر، خوزستان، همدان، مرکزی و ایلام نیز طایفه‌های گوناگون لر پراکنده‌اند. برخی از مردم لرستان به زبان لکی تکلم می‌کنند. از جمله شهرهایی که مردمانشان به زبان لکی تکلم می‌کنند می‌توان الشتر (سلسله)، :نورآباد (دلفان)، فیروزآباد، کوهدشت، بیرانشهر (چغلوندی) و شهرستان چگنی (بخش شاهیوند، دهستان تشکن و منطقه برآفتاب) را نام برد. این زبان به‌دلیل «وجود نداشتن یک رسم‌الخط کامل و جامع دانشگاهی و بدون اشکالات آواشناسی، آوا نگاری و زبان‌شناسی» فعلاً در دانشگاه‌ها یا مدارس تدریس نمی‌شود. استان چهارمحال و بختیاری
سرزمین کنونی بختیاری هزاران سال است که سکونت‌گاه گروه‌های مختلف انسانی می‌باشد. منابع و امکانات طبیعی از قبیلِ آب، جنگل، مراتع، بارندگی مناسب، آبگیرهای فراوان و درّه‌های مستعد برای کشاورزی، این سرزمین را به یکی از بهترین زیستگاه‌ها و محل تجمع و سکونت گروه‌های انسانی در گذشته تبدیل نموده بود. افزون بر این امکانات، در بلندی‌های زاگرس و دامنه‌های آن، محیط مناسبی برای رویش نباتات علوفه‌ای و گونه‌های مختلف حیوانات فراهم کرده بود. سرزمین بختیاری در غرب منطقه فارس و ترک‌نشین چهارمحال قرار دارد. بختیاری جزء ای از لرستان محسوب می‌شود و آن را لر بزرگ می‌نامیدند. لُرستان به معنی سکونتگاه مردم لر واژه‌ای است که به سرزمین‌های لرنشین اطلاق می‌گردد و به معنای گستره جغرافیایی است که مردم لر در آن سکونت دارند. حدود لرستان از برخی مناطق دشت‌های شرقی عراق آغاز و تا غرب و جنوب غرب ایران گسترده‌است. حدود سرزمین لرستان در طول دوران دچار دگرگونی شده‌است. گستره نام لرستان پیش از حکومت صفویان، سکونتگاه لرهای بختیاری، لرهای کهگیلویه و لرهای بویراحمدی را هم شامل می‌شد. اما پس از حکومت صفویان سکونتگاه لرهای بختیاری را منطقه بختیاری نام‌گذاری کردند و جغرافیای نام لرستان به حدود استان لرستان و ایلام کنونی محدود شد. ایل دلفان
از دوره زندیه به بعد این گروه از لک‌ها در موطن اصلی خود لرستان، در نیمه شمالی و شمال‌غربی شهرستان خرم‌آباد و در بخشهای طَرْهان، چِگینی، اَلَشتَر و عمدتاً در دلفان (امروزه شهرستان دلفان) سکونت داشته‌اند. این منطقه از لرستان با نام لر کوچک مشتمل بر پیشکوه و پشتکوه بود. عبدولی
عبدولی از طوایف بزرگ لر ساکن لرستان و خوزستان است؛ که در مناطق سرکان و پاپل مانیارود اسکان داشته‌اند تعداد زیادی از این طایفه به استان‌های همجوار از جمله خوزستان کوچ کرده‌اند. طایفه بازگیر
از طوایف وابسته به ایل کرد هستند. این طایفه، خود را از فرزندان دو برادر به نام‌های طاهر و ظاهر می‌دانند که حدود شش تا هفت نسل پیش، به علت اختلافات ملکی و دشواری معیشت، از منطقة طاف در شهرستان خرم‌آباد لرستان، از بازگیرهای لرستان جدا شده و به منطقة آبدانان ایلام کوچ کرده‌اند. جمعیت کلّ این طایفه حدود هزار خانوار تخمین زده می‌شود که حدود ۱۰۰ خانوار از آنان به صورت دامدار کوچنده زندگی می‌کنند. ییلاق آنان در منطقة «کَوَر» (کبیرکوه) و قشلاق آنان در منطقة دهلران است. این طایفه دارای هفت تیرة اصلی و یک تیرة وابسته است. تیره‌های اصلی عبارت اند از: صی مَمَه (صیدمحمد)، موسی، خَرْبُوزانی، جَوّار (جبّار)، شَپَکه، کَلَه شیر، داس مَکَش و تیرة وابسته به آنان دشتی است که به گفتة مطلعین محلی، از بستگان رئیس علی دلواری هستند که پس از نبرد با انگلیسی‌ها، در زمان جنگ جهانی اول، از راه خوزستان، به این منطقه مهاجرت کرده‌اند. مردم لک
مهمترین ایلات لک ایران عبارتند از:گراوند، کاکاوند، ایتیوند، آدینه وند، عثمانوند، ایل یوسفوند، ایل کلیوند، جلیلوند، حسنوند، آزادبخت، ترکاشوند، کاوشوند (کاوه شاهوند) و زردلان، جلالوند، قیاسوند، طایفه مستقل عثمانوند، بخش شاهیوند، طایفه خواجه‌وند، ایل مافی، ایل باجلان، ایل بالاوند، طایفه زند و ایل بیرانوند که در نواحی ایلام و کرمانشاه و لرستان مأوا داشته‌اند. مردم لک
دانشنامه جهان اسلام مردم لک را کرد تبار معرفی می‌کند لک‌ها جنوبی‌ترین گروه از طوایف کرد ایران هستند. حمدالله مستوفی درقرن هفتم اعتقاد داشته که طوایف لک ازکردستان سوریه کنونی کوچ کرده‌اند واین نظریه را می‌توان به علت شباهت زبان لکی اصیل با هورامی و کرمانجی تصدیق کرد.در شرفنامه شرف خان بدلیسی (تاریخ‌نویس کُرد) لک‌ها به عنوان قبیله‌ای از کردها معرفی شده‌است. ولادیمیر مینورسکی معتقد است لک‌ها قبایلی از کردها بوده‌اند که به سکونتگاه فعلی خود کوچ کرده و در اثر همزیستی با مردمان بومی فرایند ادغام فرهنگی و قومی میان لک‌ها و بومیان صورت گرفته‌است. از این نظر در بسیاری از مواقع لک‌ها با همسایگان خود به خصوص در جنوب و به خصوص با لرها اشتباه گرفته می‌شوند. این در حالی است که زبان لکی با لری متفاوت است. برخی از مسافرانی که از لرستان دیدن کرده‌اند در توصیف لک‌ها و لرها، لک‌ها را با قد بلندتر و زنان آنان را زیباتر از زنان لر معرفی می‌کنند و اینکه چنین دیدگاهی بتواند از نظر فیزیولوژیکی و دلیلی بر مهاجر بودن لک‌ها باشد به‌طور کامل مورد تأیید نیست. طایفه دمیرچی لو
طایفه دمیرچی‌لو (یا دمیرچلی، دمرچلی، دمیرچی) (به تُرکی استانبولی : Demirçili) از طوایف تُرک ایران‌ که در استانهای اردبیل، آذربایجان غربی،ساوه، زرندیه،آذربایجان شرقی و قزوین (دهستان کلنجین) سکونت دارند. این طایفه از نوادگان شاه‌قلی بابا تکلو از ایل تُرکمان تکلو است. حضور این ایل در آناتولی همانند سایر تُرکمانان با پیروزی در نبرد مَلازگِرد (۱۰۷۱ میلادی) صورت گرفت که سرآغاز مرحله جدیدی برای فتح تمام آناتولی بود. تُرکمانان سلجوقی پس از پیروزی بر امپراتوری بیزانس (امپراتوری روم شرقی) در نبرد ملازگرد به پیشروی خود ادامه دادند و علاوه بر آسیای صغیر بر خاور نزدیک از جمله فلسطین نیز مسلط شدند. ایلات قوم لر
آسترکی طایفه بزرگی از ایل بختیاری شاخه دورکی می باشد.طوایف لر در ایران به دو دسته لر کوچک و لر بزرگ تقسیم می‌شوند. آسترکی از طوایف لر بزرگ است. سردسیر آنها  ۱.شهرستان بروجن در استان چهارمحال و بختیاری ۲.شهرستان الیگودرز و شهرستان دورود در استان لرستان ۳.شهرستان فریدون‌شهر در استان اصفهان و گرمسیر آنها در شهرستان لالی و شهرستان مسجدسلیمان در استان خوزستان می باشد بابادی یکی از ۴ طوایف (یا باب) بزرگ ایل هفت لنگ بختیاری است که به دلیل تعداد خانوار و جمعیت زیاد، آن را ایل بابادی نیز می‌گویند. در حال حاضر محل سکونت اصلی ایل بابادی در کوهرنگ، بیرگان، فارسان، مسجدسلیمان، خانمیرزا، ایذه، اردل، لالی و شوشتر است اما در گذشته آنان نیز مانند سایر بختیاری‌ها به ییلاق و قشلاق (سردسیر و گرمسیر) کوچ می‌کردند. باجلان
گویا باجلانها ابتدا در نواحی گیلان غرب و سرپل زهاب ساکن بوده‌اند اما پس از مدتی به لرستان کنونی کوچ کرده‌اند. هم‌اکنون باجلان‌ها در غرب ایران، در استان لرستان و شمال استان خوزستان پراکنده‌اند، این ایل در بخش زاغه، شهرستان خرم‌آباد، برخی در شهر دورود و گروهی نیز در شهرهای اندیمشک، دزفول و شوش ساکن هستند. گروه کوچکی از باجلان‌ها نیز در استان قزوین ساکن هستند. باجلان‌ها در تاریخ لرستان با نام ایل باجلوند نقش مهمی ایفا کرده‌اند. ایل باجلوند (باجلان) در لرستان اتحادیه‌ای است از پنج طایفه عمده: مردم لک
رضاقلی‌خان هدایت، در مورد قلمرو جغرافیای لر کوچک می‌نویسد:مخفی نماند که لر کوچک که در خرم‌آباد و خاوه و الشتر و صدمره [صیمره=سیمره در مشرق و جنوب شرقی استان ایلام] و یدمن [هندمینی] سکنی دارند جمعی بوده‌اند و هستند و عرض ولایت ایشان بر جنوب عراق واقع است از طرفی به همدان و قلمرو علیشکر بهارلوی ترکمان و طرفی بالکان خوزستان متصل است، و طول آن ولایت از قصبه بروجرد الی بغداد و سایر محال تخمینا یکصد فرسخ است. دینور که یکی از مراکز عمده مردمان لک می‌باشد نزدیک به دو قرن پایتخت حکومت کردهای برزیکانی بوده‌است. ‏کریم خان زند بنیانگذار سلسله پادشاهی زندیه در جمله‌ای چنین می‌گوید: «اگر شما ما را لر ساده بی وقوفی پنداشته‌اید اشتباه کرده‌اید» و بسیاری سخنان دیگر از این پادشاه زند در کتاب "رستم التواریخ" اثری از محمدهاشم آصف از مورخین دوره زندیه و اوایل دوره قاجار، به ثبت رسیده‌است. زبان لری
لرستان به معنی سکونتگاه مردم لر واژه‌ای است که به سرزمین‌های لرنشین اطلاق می‌گردد و به معنای گستره جغرافیایی است که مردم لر در آن سکونت دارند. با این توضیح می‌توان حدود لرستان را از دشت‌های غرب خانقین و مندلی در عراق تا دشت ارژن در استان فارس در ایران و از شمال از استان همدان، تا سواحل خلیج فارس به صورت حدودی تعیین کرد. لرستان در طول تاریخ به مناطق کوچکتری تقسیم شده‌است. فهرست طایفه‌های لرستان
لُرستان به معنی سکونتگاه مردم لر واژه‌ای است که به سرزمین‌های لرنشین اطلاق می‌گردد و به معنای گستره جغرافیایی است که مردم لر در آن سکونت دارند. حدود لرستان از برخی مناطق دشت‌های شرقی عراق آغاز و تا غرب و جنوب غرب ایران گسترده‌است. حدود سرزمین لرستان در طول دوران دچار دگرگونی شده‌است. گستره نام لرستان پیش از حکومت صفویان، سکونتگاه لرهای بختیاری، لرهای کهگیلویه و لرهای بویراحمدی را هم شامل می‌شد. اما پس از حکومت صفویان سکونتگاه لرهای بختیاری را منطقه بختیاری نام‌گذاری کردند و جغرافیای نام لرستان به حدود استان لرستان و ایلام کنونی محدود شد. این منطقه نیز در حکومت قاجاریان به دو بخش پشتکوه و پیشکوه تقسیم شد. امروزه لرستان نام یکی از استان‌های غربی ایران است. مردم لک
در جدول مقاله عشایر دانشنامه ایرانیکا به ترکیب بندی قومی و برخی از نظریات محققان بزرگ جهان در مورد تخمین جمعیتی ایلات ایران در قرن نوزدهم اشاره می‌کند که در آن محققان بزرگی مانند لرد کرزن، زولتاریو، شیندلر و… لکها را در مجموعه کردها و جدا از لرها آورده‌اند. هنری راولینسون می‌گوید: گروه زیادی از کردها در لرستان زندگی می‌کنند، این طوایف لک بیشتر در شمال لرستان هستند.دهخدا در مورد لک‌ها می‌گوید:کردهای لکی در لرستان ساکن و خوش هیکل و تنومندند. رنگ آنها گندمی و مویشان سیاه یا خرمایی تیره است. درکتاب دانشنامه جهان اسلام آمده‌است که: در لرستان قدیم برخی اقوام کرد (قبایل لک درشمال وهمچنین فیلیها وایل محکی) زندگی می‌کنند.