اورنگ‌زیب گورکانی در چه سالی به قدرت رسید؟
اورنگ‌زیب
اورنگ‌زیب عالمگیر یا عالمگیر اعظم (زادهٔ ۳ نوامبر ۱۶۱۸ – درگذشتهٔ ۳ مارس ۱۷۰۷)، عنوان و لقب محی‌الدین محمد، ششمین امپراتور گورکانی هند بود که بین سال‌های ۱۰۶۷ تا ۱۱۱۸ ه‍.ق/۱۶۵۸ تا ۱۷۰۷م حکومت کرد. اورنگ‌زیب به معنای زیبنده اورنگ (تخت پادشاهی) است. در دوره حکومت عالمگیر دولتی بسیار وسیع، جنگ طلب و مذهبی جلوه گر شد. او یک شخص بسیار مذهبی بود که تمام تلاش خود را کرد که هندوستان را متحد و به یک کشور اسلامی تبدیل کند همچنین در دوره وی امپراتوری گورکانی اخرین امپراتوری با عصر طلایی اسلام در جهان بود، او سومین پسر شاه‌جهان و مادر ایرانی‌اش ارجمندبانو ملقب به ممتازمحل بود که بنای زیبای تاج‌محل بیاد او ساخته شد. «اورنگ» واژه‌ای فارسی است و به معنی سریر یا تخت پادشاهی است. و اورنگ زیب یعنی زیبنده و سزاوار تخت سلطنت.
گونگ یانگ گوریو
گونگ یانگ (۹ مارس ۱۳۴۵–۱۷ مه ۱۳۹۴، حکومت ۱۳۸۹–۱۳۹۲) سی و چهارمین و آخرین فرمانروای سلسله گوریو بود. وی توسط یی سان گی که بعداً سلسله چوسان را تأسیس کرد، از مقامش عزل شد. غلامعلی جعفرزاده ایمن‌آبادی
جعفرزاده در اردیبهشت ۱۳۹۱ در گفتگو با خبرگزاری فارس در خصوص پروژه مسکن مهر گفت: وی در ۱۲ اردیبهشت ۱۳۹۲ چند هفته پس از پیروزی حسن روحانی در انتخابات ریاست جمهوری ۱۳۹۲ گفت: جعفرزاده ایمن آبادی در مهر ۱۳۹۳ در گفتگو با خبرنگار خبرگزاری خانه ملت، با اشاره به شروع فعالیت‌های زود هنگام جریان اصلاح‌طلب برای ورود به انتخابات مجلس دهم گفت: جعفرزاده، عضو شورای مرکزی فراکسیون اصولگرایان رهروان ولایت مجلس شورای اسلامی در شهریور ۱۳۹۴ در گفتگو با خبرنگار خبرگزاری خانه ملت گفت: جعفرزاده در بهمن ۱۳۹۴، در مورد جایگاه شورای نگهبان گفت: جعفرزاده در اردیبهشت ۱۳۹۵ ضمن انتقاد از گشت ارشاد نامحسوس و نیز عدم صدور اعتبارنامه مینو خالقی جهت حضور در مجلس دهم گفت: در مهرماه ۱۳۹۵، غلامعلی جعفرزاده در گفتگو با خبرگزاری ایلنا با تجلیل از خدمات اکبر هاشمی رفسنجانی گفت: غلامعلی جعفرزاده در اظهاراتی در مهر ۱۳۹۵ ضمن دفاع از اکبر هاشمی رفسنجانی، به تحلیل علت پایان جنگ ایران و عراق پرداخت و گفت: آصف جاه
در این احوال به سال ۱۱۳۵ق/۱۷۲۳م معزالدوله حیدرقلیخان، که ناظم و فرماندار گجرات بود، سر به طغیان برداشت. محمدشاه، نظامالملک را برای دفع او به جانب گجرات فرستاد و حیدرقلیخان خود را به دیوانگی زد. با خاتمه یافتن غائله، نظامالملک به دهلی بازگشت و حکومت گجرات و مالوا به انضمام حکومت دکن ضمیمه وزارت او شد، ولی توطئهها و دشمنی‌های امیران و درباریان با او شدت گرفت و سرانجام شاه در نتیجه این بدگویی‌ها، حکومت دکن را از او گرفت. نظامالملک راه دکن را در پیش گرفت و مبارزخان به مقابله پیش آمد و در نزدیکی اورنگآباد جنگی سخت بین آن دو درگرفت که در آن مبارزخان کشته شد و نظامالملک بار دیگر در ۱۱۳۷ق/۱۷۲۵م بر دکن مسلط شد. محمدشاه گورکانی به ناچار از درِ دوستی درآمد و به دلجویی از نظامالملک پرداخت و با ارسال فرمان‌های عنایتآمیز و اعطای لقب «آصفجاه» کدورت‌ها و آزردگی‌های پیشین را برطرف ساخت. در ۱۱۵۰ق/۱۷۳۷م با اصرار و تأکید تمام او را دیگرباره به دربار فراخواند تا از اکرام شاه برخوردار گردد. آصفجاه امور دکن را به فرزند خود نظامالدوله ناصر جنگ بهادر سپرد و به دهلی نزد شاه رفت. ابوسعید گورکان
اَبوسَعید بن محمد بن میرانشاه بن تیمور یا اَبوسَعیدِ گورَکان یا میرزا سلطان ابوسعید معروف به سلطان ابوسعید گورکانی (حک ۸۵۴–۸۷۳ ه‍.ق/ ۱۴۵۰–۱۴۶۹ م)، پسر میرزا سلطان محمد، نوه میرزا میرانشاه و نبیره امیر تیمور گورکان بود که بر فرارود یا ماوراءالنهر و خراسان حکم می‌راند. ابوسعید پس از شاهرخ دومین سلطان مقتدر از بازماندگان تیمور است که بر قسمت وسیعی از متصرفات تیمور از حدود مغولستان تا عراق و از فرارود تا سیستان و قندهار حکومت می‌کرد و سلطنت را نه به وراثت بلکه به زور شمشیر به دست آورد. او آخرین پادشاه مقتدر خاندان تیموری در ایران محسوب می‌شود. رئیس‌جمهور افغانستان
اولین رئیس‌جمهور افغانستان ژنرال محمد داوودخان در سال ۱۹۷۳ بود که قدرت پادشاهی را از پسر کاکایش (پسرعمویش) محمد ظاهر شاه در یک کودتای غیرخشونت‌آمیز گرفته بود. او در سال ۱۹۷۸ توسط اعضای حزب دموکراتیک خلق افغانستان ترور شد و نورمحمد تَرَکی به عنوان رئیس‌جمهور مقرر گشت. در طول دهه ۸۰ و ۹۰ میلادی، کشور توسط چندین رئیس‌جمهور مختلف اداره می‌شد که شامل حفیظ‌الله امین، ببرک کارمل، محمد نجیب الله و برهان‌الدین ربانی همراه با بسیاری دیگر می‌شدند. سیاست جمهوری اسلامی افغانستان
اداره دولت در افغانستان از لحاظ تاریخی شامل مبارزات قدرت‌ها، کودتاها، و انتقال متزلزل قدرت است. این کشور تا کنون توسط نظام‌های مختلف حکومتی از جمله پادشاهی، جمهوری، حاکمیت دینی، دیکتاتوری، کمونیستی اداره شده‌است. هرچند افغانستان از لحاظ قدمتی تاریخی، کشوری کهن به حساب می‌آید اما به عنوان یک کشور و یک ملت دارای تاریخ جدیدی است. میرویس خان هوتک که از قبیله غلجایی بود، در سال ۱۷۰۹ میلادی سلطه گرگین خان گرجی را در قندهار پایان می‌دهد و سلسله هوتکیان را تشکیل می‌دهد. پسر وی محمود افغان پس از فوت پدرش توانست با حمله به اصفهان، شاه حسین صفوی را وادار به تسلیم کند و قدرت را در دست بگیرد. حکومت هوتکیان دوام چندانی نداشت و چند سال بعد توسط نادر شاه افشار سقوط کرد. احمدشاه درانی یکی از فرماندهان با نفوذ نادرشاه افشار، پس از فوت وی در سال ۱۷۴۷ اعلان تشکیل دولتی مستقلی در جغرافیای که اکنون در مرزهای ایران، افغانستان و پاکستان قرار دارد، کرد. انگلستان پس از جنگ دوم افغان و انگلیس در بین سال‌های ۱۸۷۸ تا ۱۸۸۰به پیروزی کوچکی دست یافت و توانست معاهده گندمک با محمد یعقوب خان را به امضا برساند. در ماده سوم معاهده گندمک آمده‌است که: «"امیر افغانستان و ملحقات آن متعهد است که در روابط با حکومت‌های خارجی پابند مشوره با حکومت بریتانیا بوده و با این حکومات عهدی نبندد و سلاح برضد شان نبردارد"». طبق این معاهده افغانستان استقلال سیاسی خود را از دست داد و عبدالرحمن‌خان با انگلیسی‌ها در این مسئله مجدداً به توافق رسید. امان‌الله پس از کشته شدن پدرش حبیب‌الله خان در ۲ حوت/اسفند ۱۲۹۸ در یک سخنرانی آزادی و استقلال کامل افغانستان و لغو تمامی پیمان‌نامه‌ها با دولت انگلیس را اعلان کرد. وی همچنین با ارسال نامه‌های متعدد به مقامات انگلیسی و کشورهای دیگر اعلان استقلال افغانستان به‌طور یکجانبه را اعلان نمود. مقامات انگلیسی در جواب نامه‌های امان‌الله، استقلال افغانستان را به رسمیت نشناخت و امان‌الله خان که دید مقامات انگلیسی از طریق دیپلماتیک استقلال افغانستان را به رسمیت نمی‌شناسد اعلان جهاد کرد. جنگ سوم افغانستان و انگلیس در ۱۳ ثور/اردیبهشت ۱۲۹۸ در مناطق شرقی افغانستان آغاز شد. پس از آغاز جنگ مناسبات بین دولت افغانستان و انگلیس قطع شد و سفیران یکدیگر را از کشورهای خود اخراج کردند. پس از مدتی دو طرف مخاصمه خواستار آتش‌بس شدند. سرانجام یک هیئت از سوی افغانستان با نماینده انگلیس در راولپندی ملاقات کرد و در ۸ اوت ۱۹۱۹ طی یک قرارداد، دولت انگلیس، افغانستان را به عنوان یک دولت مستقل به رسمیت شناخت و در ۲۲ نوامبر ۱۹۲۱ «معاهده افغان انگلیس» در کابل به امضا رسید و طی این معاهده استقلال داخلی و خارجی افغانستان تضمین شد. پس از امان‌الله خان، حبیب‌الله کلکانی، محمد نادر شاه و محمد ظاهرشاه پادشاهان افغانستان بودند. محمد داوود خان از طریق کودتا نظام پادشاهی را در افغانستان برچید و نظام جمهوری را روی کار آورد. حکومت جمهوری محمد داوود خان نیز از طریق کودتای ۷ ثور ۱۳۵۷ سرنگون و خود وی نیز کشته شد و قدرت در اختیار حزب دموکراتیک خلق قرار گرفت. مردم افغانستان در اوایل حکومت دموکراتیک خلق در افغانستان دست به قیام‌های متعددی زدند که بعدها با ورود نیروهای شوروی به افغانستان منجر به بروز جنگ در افغانستان شد. نورمحمد قرقین
در سال ۱۹۷۸، وی به عنوان نماینده ازبک و ترکمن در وزارت معارف شروع به کار کرد و بعداً رئیس صنعت گاز و نفت حیرتان شد. پس از حمله شوروی به افغانستان وی به پاکستان نقل مهاجرت کرد و در جنبش ملی اسلامی افغانستان به رهبری عبدالرشید دوستم، علیه رژیم کمونیستی جنگید. نورمحمد در دسامبر سال ۲۰۰۱ به افغانستان بازگشت و در لویه جرگه اظطراری ایجاد دولت و قانون اساسی جدید افغانستان نقش داشت. زیب‌النسا
هنگامی که اورنگ‌زیب پس از شاه جهان به حکومت رسید، زیب‌النسا ۲۱ ساله بود. اورنگ‌زیب از استعداد و ظرفیت دخترش مطلع شد و با گوش سپردن به نظرات وی، با او در مورد امور سیاسی امپراتوری خود بحث و گفتگو کرد، هرچند او نتوانست از نفوذ مخرب عمه تازه قدرتمندش، روشن‌آرا روی پدرش جلوگیری کند و حتی زمان سلطنت پدرش روشن‌آرا بجای جهان‌آرا به عنوان مسئول خانواده و کاخ سلطنتی و پادشاه بیگم انجام وظیفه می کرد و در امورات مملکتی مشاوره اورنگ‌زیب بود. در این هنگام زیب‌النسا بیشتر به کارهای شخصی خود می پرداخت و درگیر قدرت و دسیسه دربار نبود. در بعضی از کتاب‌ها ذکر شده‌است که اورنگ‌زیب هربار با ورود زیب‌النسا به دربار، شاهزادگان سلطنتی را برای استقبال از او می‌فرستاد. زیب‌النسا چهار خواهر کوچکتر دیگر به نام زینت‌النسا، زبده‌النسا، بدرالنسا و مهرالنسا نیز داشت. عملیات سایکلون
کمونیست‌های تحت رهبری نورمحمد تره‌کی در ۲۷ آوریل ۱۹۷۸ قدرت را در افغانستان تصاحب کردند. رژیم جدید که بین فرقه افراطی خلق به رهبری تره‌کی و فرقه اعتدالی‌تر پرچم تقسیم شده بود، در دسامبر آن سال یک معاهده مودت با شوروی امضا کرد. تلاش‌های تره‌کی برای ارتقای آموزش سکولار و توزیع مجدد اراضی کشور همراه بود با اعدام‌های دسته‌جمعی (از جمله اعدام بسیاری از رهبران مذهبی محافظه‌کار) و سرکوب سیاسی بی‌سابقه در تاریخ افغانستان، که آتش قیام را در میان مجاهدین شورشی شعله‌ور کرد. پاکستان
تنش‌های نظامی در جنگ کارگیل که پاکستان و هند در سال ۱۹۹۹ با آن مواجه بودند، با یک کودتای نظامی دنبال شد که در این کودتا ژنرال پرویز مشرف توانست قدرت اجرایی را به دست گیرد. در سال ۲۰۰۱ مشرف توانست با استعفای رفیق ترار، رئیس‌جمهور پاکستان شود. پس از انتخابات مجلس ۲۰۰۲، مشرف قدرت‌های اجرایی را به نخست‌وزیر تازه منتخب ظفرالله خان جمالی واگذار کرد که او نیز در انتخابات نخست‌وزیری ۲۰۰۴ پاکستان، جای خود را به شوکت عزیز داد. شورش‌های قبیله‌ای افغان طی ۱۹۴۴ تا ۱۹۴۷ میلادی
ظهور ملنگ اسرارآمیز در نوامبر ۱۹۴۴ میلادی که خود را برادر امان‌الله می‌نامید برای مدت کوتاهی به اقبال مزرک افزود، اما فقدان پولی که مزرک بتواند با آن به قبایل رشوه بدهد، باعث گردید تا این جنبش با شکست روبرو شده و ملنگ نیز در مارس ۱۹۴۵ ناپدید شد. وضعیت حکومت افغانستان در این زمان برای نخستین‌بار پس از شورش ۱۹۳۸ غلجی‌ها به وخامت گراییده بود–ظرفیت هوایی آن‌ها به علت کمبود بمب محدود شده بود، منابع در میان ولایات جنوبی و شرقی تقسیم شده بود و مردم عام از گران‌بودن قیمت و کمبود مواد مصرفی ناراضی شده بودند. سایر عملیات هوایی علیه مزرک که شامل پروازهای اکتشافی و بمباران بود در دره کنر از تاریخ ۲۴ ژوئن تا ۳۱ اکتبر ۱۹۴۵ انجام شد. سلطان احمد در نوامبر همان سال تسلیم شد و تحت بازداشت به بلوچستان بازگردانده شد. مزرک علی‌رغم تسلیمی سلطان احمد به جنگ ادامه داد. در نهایت مزرک و برادر وی شیر محمد خان پس از دو و نیم سال جنگ با حکومت افغانستان به تاریخ ۱۱ ژانویه ۱۹۴۷ تسلیم شدند. گابن
این کشور از سال ۱۹۶۴ شاهد جنگ خارجی و داخلی یا کودتا نبوده‌است اما عدم گردش قدرت در آن مشاهده می‌شود. «عمر بُنگو»، حدود ۴۱ سال یعنی تا زمان مرگش در سال ۲۰۰۹ قدرت را در این کشور در دست داشت و پس از او پسرش علی بُنگو در انتخاباتی بحث‌برانگیز به قدرت رسید. تحلیل‌گران سیاسی این دورهٔ طولانی حکومت عمَر بُنگو را نشانگر حمایت فرانسه از او می‌دانند؛ وی تا زمان مرگش نماد نفوذ فرانسه در آفریقا بود. فرانسه حدود هزار نیروی نظامی خود را در گابن مستقر کرده‌است که اغلب آن‌ها در لیبرویل حضور دارند. اورنگ‌آباد
در سال ۱۶۵۳ هنگامی که شاهزاده اورنگ‌زیب برای بار دوم نایب‌السلطنه منطقه دکن انتخاب شد، او پایتخت خود را فاتح‌آباد انتخاب کرد آن را دوباره از نو ساخت و اسم آن را «اورنگ‌آباد» گذاشت. این شهر در دوران حکومت وی رونق بسیار یافت. هند
در سال ۱۵۲۶ «بابُر» از نوادگان تیمور لنگ بر هند تسلط یافت و سلسله گورکانیان یا امپراتوری مغولی هند را بنیان گذاشت. این سلسله از ۱۵۲۶ میلادی تا ۱۸۵۷ میلادی در بخش بزرگی از شبه قاره هند فرمانروایی کرد. حکمرانان این سلسله به تدریج تمامی شبه قاره را تحت فرمان گرفتند. اکبر کبیر امپراتور بزرگ این سلسله که سیاست مدارا با غیرمسلمانان هندی را در پیش گرفت را بزرگ‌ترین و مقتدرترین پادشاه هند می‌دانند. اما پس از مدتی بخش‌هایی از جنوب هند از اختیار آنان خارج شد. این دودمان آخرین دوران طلایی امپراتوری‌های اسلامی به‌شمار می‌رود و در نیمه سده ۱۷ میلادی و در زمان شاه جهان بزرگ‌ترین و ثروتمندترین امپراتوری جهان بود و در نزدیکه سده ۱۸ میلادی در زمان اورنگ زیب تقریباً تمامی شبه قاره هند در زیر سلطه گورکانی بود که جدا از بزرگترین و ثروتمندترین امپراتوری جهان به حساب می‌آمد بلکه بزرگترین قدرت تولیدی در جهان و بزرگترین اقتصاد جهان در آن زمان متعلق به هند بود. در سال ۱۷۳۹ میلادی با حمله نادرشاه افشار به هند مقدمات انقراض این امپراتوری فراهم شد و در سال ۱۸۵۷ پس از سال‌ها نبرد سرانجام کمپانی هند شرقی توانست این امپراتوری را منقرض کرده و سرزمین‌های آن را تصرف کند. دلرس بانو بیگم
این زوج تازه ازدواج کرده بیش از سه ماه به خوشی در آگره در کنار امپراتور گذراندند و سپس در ۴ سپتامبر ۱۶۳۷، به دکن رفتند تا اورنگ‌زیب به عنوان نایب‌الملک به کار خویش ادامه دهد. دلرس در طول اقامت خود در آگره، نخستین فرزند اورنگ‌زیب را باردار شد؛ شاعر با استعداد شاهدخت زیب‌النسا. او نه ماه پس از ازدواج در ۱۵ فوریه ۱۶۳۸ در قلعه دولت‌آباد دکن زاده شد و دختر مورد علاقه پدرش بود. این زوج سلطنتی در طول نوزده سال آینده، چهار فرزند دیگر به دنیا آوردند که اورنگ‌زیب به آن‌ها بیش از سایر فرزندان خود از همسران بعدی علاقه داشت. دلرس به عنوان همسر اصلی اورنگ‌زیب، نفوذ بزرگ و قابل توجهی بر وی داشت و بر حرم‌سرای و کاخ او حکمرانی می‌کرد، طبق گفته‌ها ("اگر محی الدین (اورنگ‌زیب) در سمت‌های خود در استان‌های مختلف حکومت می کرد، اما در خانه این دلرس بود که او را اداره می کرد"). او برخلاف همسران بعدی شوهرش که در دربار گورکانی چندان محبوب نبودند، در میان بالاترین رتبه‌ها در دربار بود. با این حال، دلرس در سیاست دربار و امور اداری مشارکت نمی‌کرد، زیرا به نظر می‌رسید شوهرش به زنان اجازه مداخله در چنین مواردی را نمی‌داد، هرچند او در هنگام شفاعت برای دیگران حتی در (کار سیاسی) بر تصمیمات شوهرش تاثیر داشت. غلام اسحاق خان
غلام اسحاق خان به عنوان رئیس جمهور پاکستان پس از سقوط هواپیمای ژنرال ضیاء الحق از ۱۷ اوت ۱۹۸۸ تا ۱۸ ژوئیه ۱۹۹۳ حکومت کرد. غلام اسحاق خان در ۱۸ آوریل ۱۹۹۳ حکومت نواز شریف را به اتهام فساد برکنار کرد اما دادگاه عالی این حکم را نپذیرفت و نواز شریف را ابقا کرد. غلام اسحاق خان در ۲۷ اکتبر ۲۰۰۶ در سن ۹۱ سالگی درگذشت. تاریخ پاکستان
تنش‌های نظامی در جنگ کارگیل که پاکستان و هند در سال ۱۹۹۹ با آن مواجه بودند، با یک کودتای نظامی دنبال شد که در این کودتا ژنرال پرویز مشرف توانست قدرت اجرایی را به دست گیرد. در سال ۲۰۰۱ مشرف توانست با استعفای رفیق ترار، رئیس‌جمهور پاکستان شود. پس از انتخابات مجلس ۲۰۰۲، مشرف قدرت‌های اجرایی را به نخست وزیر تازه منتخب ظفرالله خان جمالی واگذار کرد که او نیز در انتخابات نخست وزیری ۲۰۰۴ پاکستان، جای خود را به شوکت عزیز داد. نجیب رزاق
نجیب تون رزاق (زادهٔ ۲۳ ژوئیهٔ ۱۹۵۳) ششمین نخست‌وزیر مالزی است. او از سال ۲۰۰۹، با پیشی گرفتن از عبدالله احمد بداوی، نخست‌وزیر پیشین مالزی، به سمت نخست‌وزیری دست یافت ولی با بازگشت دوباره مهاتیر محمد نخست‌وزیر سابق مالزی به عرصه سیاست در سال ۲۰۱۸ از او شکست خورد. رزاق از ۷ ژانویهٔ ۲۰۰۴ تا ۳ آوریل ۲۰۰۹، سمت معاونت نخست‌وزیری مالزی را برعهده داشت. در ۲۸ ژوئیه ۲۰۲۰ دادگاه عالی مالزی نجیب رزاق را در هفت مورد اتهام شامل جرم سوءاستفاده از قدرت، سه فقره جرم خیانت در امانت و سه فقره پولشویی، در هر هفت اتهام مجرم تشخیص داد، و در اولین جلسه دادگاه وی را مقصر اعلام کرد. رزاق محکوم به ۱۲ سال زندان و پرداخت جریمه نقدی شد. شوکت میرضیایف
میرضیایف در سال ۲۰۰۳ میلادی به عنوان نخست‌وزیر ازبکستان منصوب شد و پس از آن نیز ۳ بار دیگر در سال‌های ۲۰۰۵، ۲۰۱۰ و ۲۰۱۵ میلادی توسط مجلس عالی این کشور در این سمت ابقا شد. اردوی زرین
تیمور در یورش اول خود به دشت قبچاق در ۷۹۳ق/۱۳۹۱م، تیمور قُتْلُغ پسر تیمور ملک و ایدی گو (یِدی گو) پسر بالتی چاق (نطنزی، ۹۵: منجم باشی النجاق آورده که نادرست است) و قویری حق اعلان از خاندان جوچی را نزد خود خواند و تیمور قتلغ (از شاخه آق اردو) را بر اُلوس جوچی فرمانروا ساخت و قویری جق (یا کویجه) اغلان را با او شریک نمود و ادی گو را نیز با ایشان همراه کرد. تیمور قتلغ و ایدی گو از ادامه خدمت در نزد تیمور سرباز زدند و قویری جق اغلان در خدمت او ماند. بار دوم که تیمور توقتمش را شکست داد (۷۹۷ق/۱۳۹۵م) قویری جق را احضار کرد و او را بر اُلُوس آلتین اردو حاکم ساخت. قویری جق که نواده اروس‌خان از شعبه آق اردو بود، در ۷۹۷ق/۱۳۵۹م بر تخت آلتین اردو نشست (منجم باشی، نسخه خطی) و در ۸۱۱ق/۱۴۰۸م مرد. تیمور قتلغ که از وفاداری به تیمور سرباز زده بود، در ۷۹۷ق/۱۳۵۹م به گفته منجم باشی ۱۵ جنگ با توقتمش‌خان کرد. وفات تیمور قتلغ در ۸۰۲ق/۱۴۰۰م اتفاق افتاد و پس از او شادی‌بیک پسرش فولادخان ۲ سال پادشاهی کرد و پس از او تیمور سلطان پسر تیمور قتلغ بر تخت نشست و باز میان وی و ایدی گو اختلاف واقع شد تا آنکه سرانجام پسران توقتمش‌خان روی کار آمدند و ایشان نیز کاری از پیش نبردند و کار آلتین اردو به تباهی و فروپاشی گرایی. شیر و خورشید
سلسله گورکانیان هند از ۱۵۲۶ تا ۱۸۵۷ میلادی در بخش بزرگی از شبه قاره هند حکومت می‌کردند، پرچم اصلی و شناخته شده این حکمرانان «علم» نام داشت این پرچم دارای نشان شیر و خورشید بود. مغولان هند پیشینه علم خود را به تیمور نسبت می‌دادند. سلجوقیان کرمان
ابتدا ارسلان‌شاه بود که توانست تاج و تخت را بدست بگیرد، اما در سال ۵۷۲ هجری، پس از آن که در جنگ با برادر خود در سیرجان، توران‌شاه، کشته شد، توران‌شاه تونست با کمک آیبک که از طرف اتابک رکن‌الدین سام از اتابکان یزد به کرمان آمده بود، توانست قدرت را به دست بگیرد. ولی به تخت نشستن وی مقارن با نخستین حملات غزها به رهبری ملک دینار به کرمان و جیرفت و غارت و تصرف برخی از آن مناطق به دست وی در سال ۵۷۵ هجری بود. توران‌شاه بعد از ۷ سال حکومت، سرانجام در سال ۵۷۹ هجری در جریان یک شورش و توسط شخصی به نام رفیع‌الدین محمد (ظافر محمد) به قتل رسد، تا آشفتگی اوضاع بیش از پیش شود. چنگ‌هوا
جنگ‌تونگ در ۲۳ فوریهٔ ۱۴۶۴ درگذشت و جو جیان‌شن ۱۶ ساله در ۲۸ فوریهٔ همان سال با عنوان امپراتور چنگ‌هوا قدرت را در دست گرفت. او در نخستین سال‌های زمامداریش سیاست‌های حکومتی جدیدی را برای کاهش مالیات اتخاذ نمود تا بتواند سلسلهٔ مینگ را تقویت بخشد. اما این اقدام او ماندگار نبود و در سال‌های پایانی حکومت چنگ‌هوا بار دیگر ادارهٔ دولت در دست خواجگانی فاسد همچون وانگ جی قرار گرفت. شورش‌های دهقانی مختلفی در نقاط مختلف کشور شکل گرفت که به شدت سرکوب شدند. در این زمان دوران حکومت چنگ‌هوا استبدادی‌تر از فرمانروایان پیش از او شده بود و او موسسهٔ جدیدی را با نام «شی چانگ» برای کنترل بیشتر گفتار و کردار شهروندان چینی و مجازات خائنین تأسیس نمود. جلال‌الدین شاه‌شجاع
شاه شجاع پس از فروگرفتن پدر، در ۷۵۹ (قمری)/ ۱۳۵۸ (میلادی) به پادشاهی رسید. او حکومت اصفهان و ابرقو را به برادر خود قطب الدین شاه محمود و کرمان را به برادر دیگرش سلطان عمادالدین احمد سپرد و خواجه قوام‌الدین محمد بن علی صاحب‌عیار را به وزارت خود برگزید. اما پس از چندی نشانه‌های سرکشی از قوام‌الدین به ظهور پیوست و به دستور شاه شجاع کشته شد و خواجه جلال‌الدین تورانشاه به وزارت رسید. پادشاهان پارسی‌گوی هند
پادشاهان پارسی گوی هند به آن دسته از حکومت‌هایی گفته می‌شود که زبان مادری آن‌ها یا زبان رسمی که برگزیدند زبان فارسی بود از جمله آن‌ها می‌توان به گورکانیان هند غوریان- امپراتوری بابری و غیره اشاره کرد این سلسله‌های حکومتی عموماً اجداد آن‌ها از خراسان بزرگ و افعانستان بودند، امپراتوری بزرگی است که به‌دست نوادگان امیر تیمور در هندوستان ایجاد شد. این سلسله از ۱۵۲۶ تا ۱۸۵۷ میلادی در بخش بزرگی از شبه قاره هند شامل کشورهای امروزی هند، پاکستان، بنگلادش و بخش‌هایی از افغانستان امروزی فرمانروایی کرد.  این سلسله از پادشاهی اولین بار توسط بابر شاه تأسیس شد ، که توسط سربازان ترک ، تاتار و افغان در سال ۱۵۲۶ میلادی بر هندوستان تاخت و ابراهیم لودی را شکست داد ، او که از نسل چنگیز خان بود ، حکومت خود را به نام امپراطوری مغولی هندی نام نهاد . حکمرانان این سلسله به تدریج تمامی شبه قاره را تحت فرمان گرفتند اما پس از مدتی بخش‌هایی از جنوب هند از اختیار آنان خارج شد. این سلسله در نیمه سده ۱۷ میلادی و در زمان شاه جهان بزرگ‌ترین و ثروتمندترین امپراتوری جهان بود. این سلسله آخرین دوران طلایی امپراتوری‌های اسلامی به‌شمار می‌رود. در سال ۱۷۳۹ میلادی با حمله نادرشاه افشار به هندوستان مقدمات انقراض این امپراتوری فراهم شد و در سال ۱۸۵۷ پس از سال‌ها نبرد سرانجام کمپانی هند شرقی توانست این امپراتوری را منقرض کرده و سرزمین‌های آن را تصرف کند. آصف جاه
قمرالدین آصف جاه پس از مرگ اورنگ‌زیب، از کشمکش‌ها و منازعات شاهزادگان گورکانی کناره گرفت ولی در دوران سلطنت بهادرشاه اول (۱۱۱۸-۱۱۲۴ق/۱۷۰۶-۱۷۱۲م) حاکم اَوَدْهْ و فوجدار لَکْهْنو بود و لقب «خانِ دوران بهادر» گرفت. اما این دوامی نیاورد و به زودی از کار کنار گذاشته شد و مدتی در «شاهجهانآباد» (دهلی امروزی) انزوا گزید و به کسوت صوفیان درآمد تا پس از درگذشت بهادرشاه و سلطنت چند روزه جهاندار شاه (۱۱۲۴ق/۱۷۱۲م) و دوره فرمانروایی فَرُّخ‌سِیَر (۱۱۲۴-۱۱۳۱ق/۱۷۱۲-۱۷۱۹م)وی به دوباره از عنایت پادشاه برخوردار گشت تا هنگامی که امیرالامرا «سیدحسینعلیخان»، از رقبای او، حکومت دکن را در دست گرفت و وی به پایتخت بازگشت و حکومت مرادآباد را به او دادند. الجزایر
عبدالعزیز بوتفلیقه کسی است که سرانجام توانست در اوایل قرن بیست و یکم طرح آشتی ملی را برقرار کند و از آن پس برای چهار دوره بر کرسی ریاست‌جمهوری وسیع‌ترین کشور آفریقایی تکیه زده‌است. بوتفلیقه قانون اساسی الجزایر را تغییر داد و خود توانست در سال ۲۰۰۹ برای سومین بار به ریاست جمهوری برسد و پس از آن در سال ۲۰۱۴ برای چهارمین دوره بر مسند ریاست جمهوری تکیه زد. بوتفلیقه برای جلوگیری از روی دادن اتفاقاتی مشابه «بهار عربی» در کشور خود اجازه تأسیس ۲۳ حزب سیاسی جدید را صادر کرد و تعداد نمایندگان مجلس جدید را به ۴۶۲ نفر افزایش داد. اما او در چشم مخالفان خود تنها خدمتگزار ارتش بود که منابع اقتصادی الجزایر را در کنترل خود دارد. تاریخ ایرانیان در شبه‌قاره هند
امپراتوری گورکانیان هند یک امپراتوری پارسی‌مآب و ترک‌تبار با سنت ترکی-مغولی و مسلمان با فرهنگی ایرانی در شبه‌قارهٔ هند بود. این دولت که برای بیش از سه سده بر مناطق وسیعی در جنوب آسیا فرمان راند، در سال ۱۵۲۶ میلادی توسط بابر بنیان گذاشته شد. تاریخ بنگلادش
ترور این شیخ در ۱۹۷۵ در نهایت منجر به قدرت رسیدن ژنرال ضیاءالرحمان شد و وی با انجام اصلاحاتی در قانون اساسی، کشوری اسلامی به وجود آورد. این ژنرال نیز خود در ۱۹۸۱ ترور شد و ژنرال ارشاد در ۱۹۸۲ به قدرت رسید. در ۱۹۸۶ حکومت نظامی ملغی گشت و با اصلاحاتی در قانون اساسی دولتی غیرنظامی زمام امور را به دست گرفت. به دنبال مدتی اغتشاش، ارشاد خلع و متهم به فساد شد. در مارس ۱۹۹۱، حزب ملی بنگلادش به رهبری بیوه ضیاء الرحمن، برنده انتخابات چندحزبی گردید. از آن زمان نظام حکومتی بنگلادش از محور رئیس‌جمهور به محور پارلمان تغییر یافته‌است. جناح اصلاح‌طلبان جمهوری اسلامی ایران
پس از ریاست‌جمهوری اکبر هاشمی رفسنجانی در سال ۱۳۶۸ و با پیروزی در انتخابات هفتمین دورهٔ ریاست جمهوری سال ۱۳۷۶ و ریاست‌جمهوری سید محمد خاتمی با بیش از ۲۰ میلیون رأی به ریاست جمهوری رسید و آن انتخابات از جانب اصلاح طلبان حماسه دوم خرداد نامیده شد و اصلاح‌طلبان توانستند وارد عرصهٔ حاکمیت شوند و پس از آن اکثریت مجلس ششم و نخستین شورای شهر تهران را نیز به دست آوردند. این جریان به دلیل پیروزی در انتخابات دوم خرداد به جبههٔ دوم خرداد مشهور گشت و هشت سال کنترل دولت و همچنین چهار سال اکثریت نمایندگان مجلس ششم را در اختیار داشت. آذربایجان ساسانی
در سال ۵۸۹ میلادی ایران دچار یک جنگ داخلی شد. بهرام چوبین که از خاندان مهران بود و آرزوی برپایی دوباره شاهنشاهی اشکانی را در سر داشت با شورش علیه هرمز چهارم کنترل کل ایران از جمله آذربادگان را به دست گرفت. در آگوست سال ۵۹۱ جنگی در نزدیکی گنزک بین نیروهای خسرو دوم (فرزند و جانشین هرمز چهارم) و نیروهای شورشی بهرام چوبین رخ داد، پس از چهار روز نبرد سخت، بهرام سرانجام شکست خورد و به فرغانه فرار کرد و کنترل آذربادگان دوباره به دست خاندان ساسانی افتاد. در سال ۶۲۳ میلادی در جنگ بین شاهنشاهی ساسانی و امپراتوری بیزانس، آتشکده آذرگشسب واقع در شهر گنزک توسط هراکلیوس، امپراتور بیزانس غارت شد. اما ایرانیان موفق شدند آتش مقدس را پیش از سقوط شهر نجات دهند و پس از بازپسگیری گنزک، آتشکده آذرگشسب را بازسازی کردند. محمد داراشکوه
شاه‌جهان در رمضان ۱۰۶۸ ه‍. ق (۱۶۵۸م) بیمار شد و میان فرزندانش رقابتی خونین برای تصاحب تاج و تخت درگرفت. داراشکوه پسر بزرگتر به‌طور طبیعی جانشین او شناخته می‌شد؛ اما برادر دوم، شاه‌شجاع در بنگال اعلام جانشینی پدر کرد. سپاهیان شاه‌جهان و داراشکوه به نبرد با شاه‌شجاع پرداختند و او ناگزیر به عقب‌نشینی شد. بلافاصله جوان‌ترین پسر، مرادبخش با قول نهانی حمایت از اورنگ‌زیب که پسر سوم بود، در گجرات اعلام پادشاهی کرد. اورنگ‌زیب به ظاهر در حمایت از مرادبخش از اورنگ‌آباد به سمت شمال تاخت. شاه‌جهان رسماً اعلام کرد که داراشکوه جانشین اوست و تاج و تخت را به او سپرده است؛ اما اورنگ زیب اعلام کرد که داراشکوه حکومت را غصب کرده است و به‌سوی پایتخت تاخت. حاکم راجپوت برای جلوگیری از پیش‌روی اورنگ‌زیب و مرادبخش به نبرد با آنان پرداخت. اورنگ زیب او را شکست داده و تمرکز خود را بر سپاه داراشکوه افزایش داد. پس از آن با مجموعه‌ای از جنگ‌های خونین، سپاه داراشکوه را درهم کوبید. او از ترس جان به دهلی گریخت و شاه‌جهان را در آگره پشت سر گذاشت. پادشاه پیر در قلعه آگره به محاصره قوای پسرش اورنگ‌زیب درآمد. اورنگ زیب از ملاقات با پدر سر باز زد و اعلام کرد برادرش داراشکوه از دین خارج شده است. سپس با وعده اهدای هدایای ارزشمند، هم‌پیمان خود مرادبخش را فراخواند؛ اما او را گرفته و به زندان افکند و خود به دهلی رانده به سلطنت نشست. اورنگ‌زیب پس از سه سال زندانی کردن مرادبخش او را کشت. او نبردهای سنگینی با داراشکوه کرد که عاقبت با خیانت یکی از سران سپاه داراشکوه، توانست او را اسیر کند و پس از چند هفته زندان و تحقیر، از آنجایی که هنوز او را رقیبی برای خود می‌دید و با اصرار روشن آرا که از بازگشت احتمالی او از قدرت می ترسید اعلام کرد که مرتد است و به دستور شاهنشاهی عده‌ای از متعصبین شبانه او را کشتند و سرش را به نزد اورنگ زیب و روشن آرا آوردند. آنها بعد سر را در جعبه ای به پدرشان شاه جهان فرستادند،که پس از دیدن این صحنه بیهوش به زمین‌افتاد. همچنین اورنگ‌زیب به شاه‌شجاع در ابتدا فرمانروایی بنگال را پیشنهاد کرد؛ اما از آنجایی که شاه‌شجاع می‌دانست وعده برادرش توخالی است به نبرد با او ادامه داد؛ اما شکست خورد و به برمه گریخت تا از آنجا به مکه و سپس به ایران برود اما به دست فرمانروای آنجا کشته شد؛ و شاه‌جهان نیز در سال ۱۰۷۶ ه‍. ق / ۱۶۶۶م در حبس درگذشت. خراسان
این سرزمین در سال ۸۷۳ هجری قمری خراسان به تصرف پادشاهان گورکانی درآمد و ۴۰ سال پس از آن (سال ۹۱۳ هجری قمری) ازبکها به رهبری شیبک خان، خراسان را مورد تهاجم قرار دادند. شاه اسماعیل صفوی به دفاع از این سرزمین پرداخت و سرانجام از ازبک‌ها شکست خورد. پس از آن خراسان دوباره مورد هجوم و تاخت و تاز ازبک‌ها قرار گرفت که سرانجام شاه عباس صفوی توانست آنان را تا فرارود عقب براند. در زمان اواخر حکومت صفویه خراسان مورد حمله محمود افغان و اشرف افغان قرار گرفت ولی نادر قلی یکی از افسران دلاور شاه تهماسب دوم که خود متولد خراسان بود وارد جنگ با اشرف و او را که تا پایتخت حکومت یعنی اصفهان پیش رفته بود شکست داد. آل افراسیاب
جلال‌الدین علی گورکان بن حسن تگین (حکومت؟) گرگوز اویغوری
در تاریخ جهانگشای بر تجدید بنای توس در بیست سال بعد از حملهٔ سپاهیان چنگیز به آن شهر اشاره شده‌است. گرگوز اویغوری در سال‌های ۶۳۷ تا ۶۴۱ هجری قمری حکومت توس را بدست آورد و این شهر را مقر حکمرانی خود قرار داد و به آبادی و تجدید بنای آن همت گماشت. پس از کشته شدن گرگوز در سال ۶۴۱ هَ . ق حکمرانی ممالک و نواحی‌ای که در تصرف وی بود از طرف توراکینا خاتون به امیر ارغون رئیس طایفهٔ جانی قربانی واگذار شد. اکوره ختک
در سال۱۵۸۱ میلادی جلال‌الدین محمد اکبر، پادشاه گورکانی هند، برای رویارویی با شورش برادر خود، میرزا حکیم، به پیشاور آمد و چند سالی را در آن شهر گذارند. در جریان اقامت او در پیشاور وی جرگه‌ای برای بهبود اوضاع منطقه ترتیب داد و در این جرگه ریش‌سفیدان از فردی به نام ملک اکور خان نام بردند که در نیلاب (نظام‌پور) زندگی می‌کرد و با راهزنی‌های خود در شاهراه‌های اصلی برای حکومت گروکانی مشکلاتی را ایجاد کرده‌بود. ابوسعید گورکان
با کشته شدن جهانشاه به دست سپاهیان اوزون حسن آق‌قویونلو، اقتدار سلطان ابوسعید با خطری جدّی مواجه شد. اوزون حسن، یادگارمحمد (نوهٔ بایسنقر میرزا) را اسماً در آذربایجان بر تخت نشانده بود و خود به نام او حکومت می‌کرد. سلطان ابوسعید در ۸۷۲ ه‍.ق با لشکریان بسیار و امید دریافت کمک از شروانشاه (فرخ یسار)، به آذربایجان لشکر کشید، سپاهیان وی به سبب سرمای زودرس دچار بی‌آذوقگی گردیدند و پراکنده شدند و به سبب این خیانت، ابوسعید اسیر اوزون حسن گردید و در ۸۷۳ ه‍.ق کشته شد. لشکرکشی به آذربایجان را تنها اشتباه او می‌دانند. تیمور
تیمور گورکانی (۷۱۵–۷۸۳ ه‍.خ / ۷۳۶–۸۰۷ ه‍.ق / ۱۳۳۶–۱۴۰۵ م) فاتح تُرکی-مغولی، نخستین امیر گورکانی (تیموری) و پایه‌گذار این دودمان است، که در بیش‌تر سرزمین‌های آسیای مرکزی و غربی فرمان راند. امپراتوری تیموری یا امپراتوری گورکانی دودمانی مغول تبار با فرهنگی ایرانی بود. تیمور در زبان جغتایی به معنای «آهن» است و از او با القاب «امیر تیمور»، «تیمور لنگ»، «تیمور گورکانی» و «صاحبقران» یاد شده‌است. عمدتاً از وی به خاطر فتوحات بی رحمانه از هند و روسیه تا دریای مدیترانه و برای دستاوردهای فرهنگی امپراتوری گورکانی یاد می‌شود. ترکمان (اصطلاح قومی)
با شکست گورکانیان از آق‌قویونلو (که از طوایف ترکمان بودند) و کشته شدن ابوسعید گورکان به دست سلطان اوزون حسن، قلمرو امپراتوری تیموری در بیشتر نقاط ایران به دست آق‌قویونلوها (۱۵۰۸–۱۳۷۸ میلادی) افتاد. اوزون حسن به عنوان مقتدرترین پادشاه آق‌قویونلو محسوب می‌شود، وی پدر بزرگ شاه اسماعیل صفوی از طرف مادری بود. فهرست امیران زیاری
پس از مرگ قابوس، پسرش منوچهر رسماً در سال ۴۰۳ هجری بر تخت امارت زیاریان نشست و این دودمان وارد دوران افول خود شده و وابسته به سلاطین ترک‌تباری شد که در خراسان قدرت بیشتری داشتند. بدین ترتیب در این دوره زیاریان از حکومت مستقل تبدیل به قدرتی تحت سلطه، خراج‌گذار و دست‌نشانده شدند. منوچهر برای اطمینان بیشتر از حمایت غزنویان، با دختر سلطان محمود ازدواج کرد. او در تمام دوران امارتش، هیچگاه به قصد لشکرکشی و جنگ، از پایتختش خارج نشد. پس از مرگ منوچهر و سلطان محمود، انوشیروان امیر زیاریان شد ولی او کودک بود؛ بنابرین باکالیجار کوهی قدرت را به دست گرفت و پس از مدتی به اجازهٔ سلطان مسعود غزنوی، شخصاً امارت گرگان و طبرستان را به دست گرفت. انوشیروان هنگام تضعیف غزنویان به دست سلجوقیان، توانست امارت موروثی را از باکالیجار پس بگیرد. در سال ۴۳۳ هجری، طغرل بیگ به قلمرو او یورش برده و بدون نبرد سرزمینش را غصب کرد. گرچه انوشیروان به امیری زیاریان ابقا شد؛ اما از آن پس حکومت زیاری محدود به قلعه‌ها و املاک موروثی ایشان می‌شد و حکومت در واقع از این خاندان خارج گردید. بعضی مورخان این اتفاق را به مثابه پایان عصر زیاریان می‌شمارند. ازبکستان
کریم‌اف در ژانویه ۲۰۰۰ مجدداً برای دومین بار در انتخابات پیروز شد اما این‌بار هم تنها پس از دو سال با اصلاح قانون اساسی در سال ۲۰۰۲ دوره ریاست‌جمهوری را از ۵ سال به هفت سال افزایش داد. او در انتخابات ۲۰۰۷ نیز بار دیگر توانست رهبری ازبک‌ها را در دست بگیرد. رحمت‌النسا بیگم
رحمت‌النسا بیگم یا نواب بای ( – 1691) همسر اورنگ‌زیب و مادر بهادرشاه یکم، امپراتور گورکانی بود، او در اوایل دوره سلطنت شوهرش غالباً با خواهر قدرتمند و پرنفوذ اورنگ زیب، روشن آرا بیگم شدیداً درگیر بود به خصوص در زمان بیماری اورنگ زیب در سال ۱۶۶۲ که امیدی به زندگی شوهرش نبود و در آن زمان روشن آرا مسئولیت حکومت را برعهده داشت این اختلاف بدتر شد. اورنگ‌زیب
بعد از او دومین پسرش محمد معظم با لقب شاه عالم بهادرشاه به‌سلطنت نشست. در واقع با اورنگ زیب دوران پرشکوه امپراتوری گورکانی که آخرین امپراتوری عصر طلایی اسلامی درجهان بود به پایان رسید و از او به‌عنوان آخرین پادشاه بزرگ سلسله گورکانیان هند یا امپراتوری مغول کبیر هند یاد می‌شود. دین الهی
اکبرشاه به کمک شاه طهماسب، پادشاه صفویان ایران، در سنین کودکی به حکومت گورکانیان دست یافت. او به دستور پدر در سال ۹۶۳ هجری قمری به همراه بیرم خان راهی نبرد با اسکندرخان افغان شد و در میانهٔ راه خبر مرگ پدر را شنید. بیرم خان موافقت امرای لشکر را کسب کرده و او را رسماً در ۲۷ ربیع‌الاول ۹۶۳ هجری بر تخت سلطنت نشاند. بیرم خان پس از آن سپهسالار و پیشکار کل هند گشت و موانع بسیاری که بر سر حکومت اکبرشاه وجود داشت را برطرف کرد و نهایتاً در ۹۶۸ هجری به قتل رسید. پس از مرگ بیرم خان، اکبرشاه سر رشته امور را به دست گرفت و خط مشی سیاست‌های بیرم خان را ادامه داد. وی بیش از نیم قرن به سلطنت در هندوستان پرداخت و تا حد زیادی به هدف خود، که ایجاد دولتی یک‌پارچه و متحد در هند بود، دست یافت. اورنگ‌زیب
شاه‌جهان در رمضان ۱۰۶۸ ه‍.ق (۱۶۵۸م) بیمار شد و میان فرزندانش رقابتی خونین برای تصاحب تاج و تخت درگرفت. داراشکوه پسر بزرگتر به‌طور طبیعی جانشین او شناخته می‌شد اما برادر دوم شاه شجاع در بنگال اعلام جانشینی پدر کرد. سپاهیان شاه‌جهان و دارا شکوه به نبرد با شاه‌شجاع پرداختند و او ناگزیر به عقب‌نشینی شد. آصف جاه
قمرالدین در ۱۰۸۲ق/۱۶۷۱م در آگرا متولد شد. نام او را اورنگ‌زیب برگزید و از خردسالی مورد توجه خاص امپراتور گورکانی بود. او از ۶ سالگی همراه پدر به دربار می‌رفت و منصب گرفت. قمرالدین به صورت خصوصی تعلیم دید و به سرعت مهارت و ورزیدگی خود در جنگ را به نمایش گذاشت و از ده سالگی همراه پدر به میدان جنگ می‌رفت. او از اورنگ‌زیب عالمگیر، منصب چهارهزاری و سپس پنج هزاری را دریافت کرد. در نوزده سالگی لقب «چین فاتح‌خان» را همراه با یک فیل هدیه گرفت و در بیست سالگی پس از آنکه در نبرد محاصره «قلعه وکینهرا» که اسبش سه پای خود را از دست داد زنده ماند از سوی اورنگ‌زیب لقب «چین قلیچخان» به معنی پسر شمشیرزن به او اعطا شد. قمرالدین در ۲۶ سالگی برای اولین بار فرمانده و نایب‌السلطنه بیجاپور و سپس مالوا در دکن شد. محمدشاه گورکانی
در زمان سلطنت محمد شاه، یک اثر علمی مهم با نام زیج محمد شاهی توسط جای سینگ دوم از سلطنت آمبر بین سالهای ۱۷۲۷ و ۱۷۳۵ به پایان رسید که از ۴۰۰ صفحه تشکیل شده‌است. عبدالله قطب‌شاه
عبدالله قطب‌شاه در ۱۲ سالگی به سلطنت رسید و بیشترین دوره حکومت را در سلسله قطب‌شاهی داشت. دوره ۴۶ ساله حکومت او از نظر آسایش و رفاه مردم شهرت دارد و در این دوره قلمرو قطب‌شاهیان وسعت بیشتری یافت. اما در سال‌های ۱۰۱۵ تا ۱۰۳۵ شمسی قلعه گلکنده تحت فشار شدید قشون امپراتوری گورکانی هند در دهلی قرار گرفت و خسارات بسیاری به بار آمد و از این زمان است که سلسله قطب‌شاهیان به علت درگیری با دربار دهلی رو به افول گذاشت. به‌ویژه آنکه عبدالله قطب‌شاه تحت فشار شاه‌جهان، پادشاه گورکانی هند مجبور شد تا نام ائمه و نیز نام پادشاه ایران را از خطبه‌های نمازجمعه حیدرآباد حذف کند. با این حال روابط عبدالله قطب شاه با دربار ایران همچنان بسیار صمیمانه بود و مبادله سفیر بین دو کشور ادامه یافت. از جمله «محمد قلی بیک» و «خیرات خان» و «حکیم‌الملک» از طرف وی به حضور شاه صفی رسیده و متقابلاً «امامقلی بیک» از سوی پادشاه صفوی عازم دربار دکن شد. عبدالله در نامه‌ای به شاه عباس دوم صفوی ضمن تشریح چگونگی مقاومت در برابر اورنگ زیب، فرزند شاه‌جهان از وی یاری خواست و در این نامه بذل هر گونه عنایتی از سوی ایران را «احیای سنت اجدادی و تداوم آثار حضرات ائمهٔ هدی» خوانده‌است. نصیرالدین همایون
میرزا نصیرالدین بیگ محمد (مارس ۱۵۰۸–۲۲ فوریه ۱۵۵۶ م)، که با نام سلطنتی اش همایون شناخته می‌شود، دومین پادشاه امپراتوری مغولی هند یا گورکانیان بود که از سال ۱۵۳۰ تا ۱۵۴۰ و بار دوم از سال ۱۵۵۵–۱۵۵۶ بر قلمرویی که امروزه بخش‌هایی از افغانستان، پاکستان، هند و بنگلادش را شامل می‌شود حکومت کرد.مانند پدرش بابر، او پادشاهی خود را بزودی از دست داد و به قلمروی ایران صفوی پناه برد و با کمک صفویان دوباره قلمروی خود را، به علاوه مناطقی دیگر، بدست آورد. هنگام مرگش در سال ۱۵۵۶، امپراتوری گورکانی تقریباً یک میلیون کیلومتر مربع مساحت داشت. افسانه‌های زندگی حافظ
امیر تیمور گورکانی (۸۰۷ -۷۷۱ ق / ۱۴۰۵- ۱۳۶۹ م./۷۴۸ - ۷۸۳هـ.ش) یا تیمور لنگ با این‌که مردی خونریز و بی‌رحم بود، ولی دوستدار دانش و هنر بود و به عالمان و هنرمندان احترام بسیار می‌گذاشت و حتی هنگام قتل‌عام یک شهر دستور می‌داد که از کشتن دانشمندان و فقیهان و هنرمندان خودداری کنند. تیمور در اواخر سده هشتم به فارس لشکر کشید و در حدود سال ۷۶۷ هجری خورشیدی (۷۹۰ قمری) وارد شیراز شد. دولت شاه سمرقندی در تذکرةالشعرای خود نوشته است که تیمور پس از ورود، کسی را به نزد حافظ (حدود ۷۲۷ - ۷۹۲ هجری قمری)، شاعر نامدار فرستاد تا او را پیش وی ببرند. او ادامه داستان را این‌چنین نقل می‌کند: تیمور به حافظ می‌گوید «من اکثر ربع مسکون را با این شمشیر مسخر ساختم و هزاران ولد و ولایت را ویران کردم تا سمرقند و بخارا که وطن مألوف و تختگاه من است را آبادان و مفتخر سازم. تو مردک به یک خال هندوی ترک شیرازی، سمرقند و بخارای ما را می‌فروشی. چنانکه در این بیت گفته‌ای: محمد نجیب‌الله
در دوران ریاست جمهوری وی، اتحاد جماهیر شوروی خروج نیروهای خود را از سال ۱۹۸۹ آغاز نمود و تا ۱۹۹۲ تمام نیروهای شوروی از خاک افغانستان بیرون شدند. سیاست وی مصالحه با احزاب جهادی برای رسیدن به یک تفاهم ملی بود و اگر احزاب مخالفت می‌کردند، ادامه جنگ بدون حضور نیروهای شوروی بود. هرچند با خروج اتحاد جماهیر شوروی کمک نظامی به دولت نجیب قطع شد اما شوروی‌ها با کمک‌های اقتصادی و اطلاعاتی از رژیم وی حمایت کردند در حالیکه پاکستان و ایالات متحده به حمایت خود از مجاهدین ادامه دادند. او در طول دوران تصدی خود سعی کرد با فاصله گرفتن از سوسیالیسم به نفع ناسیونالیسم افغانی، لغو نظام تک‌حزبی و اجازه ورود غیرکمونیست‌ها به دولت از طریق اصلاحات آشتی ملی، چهره جدیدی از رژیم خود را برای مردم معرفی کند. در قانون اساسی سال ۱۹۹۰ همه اشاره‌ها به کمونیسم حذف شد و اسلام دین رسمی اعلام گردید، تاجران تبعید شده نیز اجازه ورود به افغانستان گرفتند. به دلایل مختلف، چنین اصلاحاتی باید رژیم داکتر نجیب را از حمایت قابل توجهی برخوردار می‌کرد اما پس از کودتای اوت در مسکو و فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی در دسامبر ۱۹۹۱، نجیب‌الله بدون همتای خارجی ماند. این امر، همراه با فروپاشی داخلی دولت وی به خصوص پیوستن ژنرال عبدالرشید دوستم به مجاهدین، منجر به استعفای وی در آوریل ۱۹۹۲، و ورود احزاب جهادی در عرصه قدرت افغانستان گردید. هنر اسلامی
دوره گورکانیان هند (۱۵۲۶–۱۸۵۷ م) را آخرین عصر طلایی امپراتوری‌های اسلامی می‌نامند. مقارن زمان برخاستن صفویه یکی از نوادگان تیمور به‌نام بابُر که در منطقه فرارود حکومت می‌کرد به هند حمله و آنجا را فتح کرد و بر خلاف جدش تیمور یا سلطان محمود غزنوی، در همان‌جا ساکن شد و سلسله درخشان گورکانیان هند یا امپراتوری مغولی هند را بنیان نهاد. سلسله‌ای که برخی از شکوهمندترین آثار هنری و معماری نظیر بنای تاج محل در دوره ایشان بنا شده‌است. سلطان اویس جلایر
سلطان اویس نخست در سال ۱۳۵۶ میلادی (۷۵۷ هجری) در شهر بغداد، پایتخت نخست دولت ایلکانی، به تخت پادشاهی نشست. پیش از او پدرش شیخ تاج‌الدین حسن بزرگ جلایر در سال ۱۳۴۰ میلادی (۷۴۰ هجری) در بغداد تاجگذاری کرده و دودمان آل جلایر (ایلکانی) را تأسیس نموده بود. ایلکا بن جلایر یکی از فرماندهان مغول بود که نوادگان او با تأسیس دودمان ایلکانی (جلایری) به مدت ۷۳ سال در عراق عرب، عراق عجم، آذربایجان، اران، شروان و ارمنستان حکومت کردند. جمهوری دموکراتیک افغانستان
حزب دموکراتیک خلق از طریق یک کودتای ارتش، با نام انقلاب ثور به قدرت رسید، که در پی آن در ۲۸ آوریل ۱۹۷۸ محمد داود خان و خانواده‌اش به قتل رسیدند و دولت او فروپاشید. در ۳۰ آوریل ۱۹۷۸ نورمحمد تره‌کی به عنوان رئیس دولت منصوب شد. تره‌کی و حفیظ‌الله امین، که انقلاب را راه‌اندازی کرده بودند، در طول حکومتشان چند اصلاحات در مورد حقوق "زمین" و "ازدواج" معرفی کردند. امین همچنین علاوه بر اصلاحات معرفی شده توسط داوود، آموزش و پرورش کلی و حقوق برابر برای زنان را معرفی کرد. غازان خان
حکومت خراسان چنان که ذکر شد، از طرف ارغون، به پسرش، غازان خان، سپرده شده‌بود و نیابت غازان را در این مقام، امیر نوروز بر عهده داشت؛ او که به تازگی مسلمان شده‌بود، به بهانهٔ مرگ اریق بوقا و تحریک توسط افرادی از جمله سعدالدوله، که با وی دوستی نزدیکی نیز داشت، در ذیحجه سال ۶۸۷ ه‍.ق، به بهانهٔ سرکشی به اردوی خود و تهیهٔ مقدمات حمله به ماوراءالنهر، غازان را در مرو ترک گفت و به قشلاق خود در خراسان رفت و بسیاری از امرای آن ناحیه را ضد غازان با خود همدست کرد. امیر نوروز در ۲۷ ربیع‌الاول سال ۶۸۷ ه‍.ق که غازان در حدود کشف رود اقامت داشت، بر سر او تاخت و شاهزاده را به طرف مازندران منهزم کرد. غازان پس از گردآوری سپاهیان خود در ربیع‌الثانی همان سال، به جنگ با او پرداخت، ولی این بار هم در نواحی رادگان از امیر نوروز شکست خورد؛ به همین سبب، امیر نوروز موفق شد غنایم و اسرای بسیاری را از آن خود کند. پس از وصول خبر طغیان امیر نوروز و شکست غازان، ارغون چند نفر از سرداران و امرای خود، از جمله شاهزاده بایدو را، به مبارزه با وی فرستاد. امیر نوروز چون دید تاب مقاومت ندارد، به ترکستان گریخت و غازان به هرات آمد و در سال ۶۸۹ ه‍.ق بر خراسان استیلا یافت. امیر نوروز در ترکستان به خدمت قیدوخان رسید و او را به تصرف خراسان تشویق نمود و لشکریانی فراوان در حدود ۳۰۰۰۰ نفر از او گرفت و در سال ۶۹۰ ه‍.ق به خراسان رفت؛ غازان که تاب مقاومت نداشت از برابر این سپاه عقب نشست، اما چون لشکریان قیدو به مردم خراسان صدمات بسیار زدند، اهالی به وسیلهٔ دستبرد و تعرض شبانه بسیاری از آن جمع را کشتند و همین مسئله باعث بروز کدورت بین امیر نوروز و سران مغولی آن اردو گردید و چون ارغون نیز در این ایام وفات یافت و امیر نوروز از افزایش نفوذ و قدرت غازان در این زمان بیم داشت، صلاح خود را در طلب عفو از غازان دید. عمر شیخ میرزای دوم
عمر شیخ میرزای دوم (۱۴۵۶ تا ۱۴۹۴ م)، حاکم تیموری دره فرغانه بود. او چهارمین پسر ابوسعید میرزا، امپراتور امپراتوری تیموری در قزاقستان، ازبکستان، شرق ایران و افغانستان بود. همسر اول (همسر اعظم) عمر شیخ، قتلغ نگار خانوم، شاهدخت خانات جغتای و دختر یونس خان مغولستان بود. عمر دارای دو همسر دیگر و سه پسر و پنج دختر از همسرانش بود. پسر بزرگ او بابر (از همسر اولش قتلغ نگار خانوم) بود. دیگر پسرانش از همسران دیگرش جهانگیر میرزای دوم و نصیر میرزا بودند. پسر ارشد وی، بابر، بعدها امپراتوری گورکانی هند را در سال ۱۵۲۵ م بنیان گذاشت و اولین امپراتور مغولی هند شد. حبیب‌الله کلکانی
امیر حبیب‌الله کَلکَانی یا بچه سقا (۱۸۹۰–۱۳ اکتبر ۱۹۲۹)، پادشاه افغانستان و رهبر جنبش سقاوی‌ها بود. وی در سال ۱۹۲۹ میلادی، با شورش علیه حکومت امان‌الله خان و با خلع امان‌الله خان به مدت ۹ ماه قدرت را در افغانستان در دست گرفت و امارت افغانستان را بنیان نهاد، اما پس از به قدرت رسیدن نادر خان، با وجود عهد و پیمان مبنی برکشته نشدنشان و مهر نمودن در قرآن، به همراه جمعی از یارانش اعدام شد و این گونه نادر خان لقب غدار را کسب کرد. امیر حبیب‌الله کلکانی یگانه پادشاه معاصر تاجیک افغانستان بود که تاجیکان را بعد از هفتصد سال در راس قدرت سیاسی در کشور آورد. حمله نادرشاه به هند
دولت گورکانی، به دلیل کشمکش و ستیزهایی که در سه دهه اخیر بر سر جانشینی اورنگ‌زیب پیش آمده بود، تضعیف گردیده بود. امپراتوری مراتا نیز از این فرصت استفاده کرده و بخش‌هایی از شمال و مرکز هند را فتح کرده بود. به دلیل تضعیف دولت مرکزی، بسیاری از بلندپایگان گورکانی هم سر به استقلال برداشته بودند و همه این‌ها درحالی بود که محمدشاه نشان داده بود که آن حکمرانی نیست که بتواند از زوال امپراتوری جلوگیری کند. با وجود اینکه فساد به بالاترین حد خود رسیده بود، سرزمین‌های گورکانی کماکان بسیار ثروتمند بودند و آوازه ثروت دهلی در دور دست‌ها شنیده می‌شد. همه این‌ها، نادرشاه را ترغیب به حمله به هندوستان کرد. دلرس بانو بیگم
با این حال، در حالی که اورنگ‌زیب یک سنی متعصب بود، دلرس بیگم یک شیعه معتقد بود. او در دربار اورنگ‌زیب مناظره‌هایی را میان علمای شیعه و سنی ترتیب داد که شاهزاده زیب‌النساء نیز در آن شرکت داشت. با این حال، پس از مرگ دلرس و هنگامی که اورنگ‌زیب به امپراتوری رسید، او از دخترش خواست که در این بحث‌ها شرکت نکند، هرچند به گفته تاریخ‌نگاری به نام مگان لعل او به این کار ادامه داد. شیعیان صفوی در دوره اورنگ زیب رشد کردند و حتی از هر زمان دیگری در امپراتوری گورکانی پرنفوذتر شدند؛ به طوری که رهبران نظامی آن‌ها تقریباً همه جنگ‌های موفق اورنگ‌زیب را رهبری می‌کردند. محمدشاه گورکانی
در مارس ۱۷۴۸ محمد شاه، احمد شاه درانی، حاکم افغانستان را در سیرهند شکست داد و بدین ترتیب در سال‌های پایانی فرمانروایی خود به موفقیتی دست یافت. شیخ خزعل
بعد از کودتای ۱۲۹۹ ه‍.خ تا سال ۱۳۰۴ ه‍.خ شاهد قدرت‌یابی رضاخان و سقوط دولت قاجاریه (احمدشاه) در ایران هستیم که این رویداد به تغییر بافت روابط قدرت در ایران منجر گردید. مبارزهٔ بین رضاخان و شیخ خزعل از زمانی علنی شد که دکتر آرتور میلسپو مستشار آمریکایی، مالیات‌های عقب‌افتادهٔ خوزستان را مطالبه کرد. شیخ خزعل به محض دیدن نامهٔ میلسپو سخت عصبانی شد و اظهار کرد به دولت ایران بدهکار نیست و اصلاً رضاخان و میلسپو را به رسمیت نمی‌شناسد و در ضمن طی تلگرافی به رضاخان او را فردی غاصب برشمرد. شیخ خزعل که موقعیت خود را بحرانی دید ابتدا با مخالفان رضاخان در تهران و نمایندگان اقلیت مجلس چون آیت الله مدرس و شکرالله‌خان قوام‌الدوله در تهران رابطه برقرار کرد. از این رو، خزعل خود را طرفدار آزادی و قانون اساسی نشان داد و این امر برای همه بسیار غیرمنتظره بود، تا جایی که ملک‌الشعرای بهار وکیل مجلس و نماینده اقلیت هم از این اقدام شگفت‌زده شد. پس از به قدرت رسیدن رضا خان، سردار اسعد بختیاری رئیس بختیاری‌های خوزستان، امیر مجاهد بختیاری، شیخ خزعل، گروهی از سران لرهای منطقه اندیمشک در شمال خوزستان و سرهنگ رضا قلی خان ارغون که فرمانده سپاه قجری خوزستان بود کمیته‌ای به نام قیام سعادت خوزستان تشکیل دادند و ریاست شاخه نظامی آن نیز بر عهده سرهنگ رضا قلی خان ارغون گذاشته شد. در تابستان ۱۳۰۳ ه‍.ش کمیته تلگرافهایی مبنی بر قیام سردار سپه{رضاخان} ضد قانون اساسی و مخالفت با شاه مشروطه و غیره به اصفهان و بعضی شهرها ارسال کرد. تلگرافی نیز حاکی از ضدیت با سردار سپه و لزوم خلع او و حمایت از احمد شاه به مجلس مخابره شد. شیواجی
در ۱۱۰۲ق/۱۶۹۱م سپاهیان امپراتوری گورکانی یا مغولی، راجارام (پسر و جانشین شیواجی) را در قلعه‌ای محاصره کردند، و او چندین سال در این محل در برابر نیروهای امپراتور مغول پایداری کرد. در طول این مدت جنگجویان مرآتی از اطراف بر سپاهیان گورکانی حمله می‌بردند و راه پیشرفت قوای اعزامی را به سوی این ناحیه می‌بستند ولی سرانجام در ۱۲۱۲–۱۲۱۳ق/۱۷۹۸م این قلعهٔ بسیار مستحکم فتح شد و منطقهٔ آرکات به نام صوبهٔ کَرناتِک ضمیمهٔ قلمرو امپراتوری گورکانی گردید و شهر آرکات مرکز آن شد. گنج سوایی
گنج-سوائی (فارسی/Hindustani: گنج سواهی به معنی تحت‌الفظی "گنج بیش از حد" و اغلب به عنوان گانسوی انگلیسی شده) به کشتی تجاری به شدت مسلح امپراتور گورکانی، اورنگ زیب، گفته می شود. این کشتی متمول در ۷ سپتامبر سال ۱۶۹۵ در مسیر مخا، یمن به سورات، هند هنگامی که با اسکورت "فاتح محمد" همراهی می‌شد به توسط دزد دریایی انگلیسی هنری اوری مورد حمله و تصرف قرار گرفت. بیژن نامدار زنگنه
نامدار زنگنه ابتدا در فاصله سال‌های ۱۳۵۹ تا ۱۳۶۱ به عنوان معاون فرهنگی وزیر ارشاد، پا به دولت نهاد. در آبان ۱۳۶۱ بنا به دعوت مدیران وقت جهاد سازندگی، به عضویت شورای مرکزی این نهاد درآمد. در پی تشکیل وزارت جهاد سازندگی در دولت سوم جمهوری اسلامی به ریاست سید علی خامنه‌ای، از ۱۳۶۲ تا ۱۳۶۷ به عنوان نخستین وزیر جهاد سازندگی فعالیت نمود و در آخرین سال فعالیت دولت چهارم، در فاصله سالهای ۱۳۶۷ تا ۱۳۶۸ برای مدت یک سال نیز عهده‌دار وزارت نیرو بود. وی در کابینه اول و دوم اکبر هاشمی رفسنجانی، از ۱۳۶۸ تا ۱۳۷۶ برای دو دوره متوالی نیز وزارت نیرو را برعهده داشت. در دولت اصلاحات به ریاست سید محمد خاتمی از ۱۳۷۶ تا ۱۳۸۴ نیز برای دو دوره متوالی وزیر نفت ایران بود. زا (اصناف)
شورش اونین در سال ۱۴۶۷ کشور را در یک دوره هرج و مرج و جنگ قرار داد که دوره سنگوکو نامیده می‌شود، که بیش از ۱۳۰ سال طول می‌کشد. با این حال، «زا» به کار خود ادامه داد و شاید قدرت بیشتری پیدا کرد زیرا توانایی سفر ایمن و حمل و نقل کالا در سراسر کشور به‌طور فزاینده ای محدود شده بود. داور بخش
داور بخش (; درگذشت ۲۳ ژانویه ۱۶۲۸) مدعی فرمانروایی امپراتوری گورکانی برای یک زمان کوتاه بین ۱۶۲۷ – ۱۶۲۸ بود که بلافاصله پس از مرگ پدربزرگش جهانگیر (۱۶۰۵ – ۱۶۲۷) بوده‌است. او نوه جهانگیر و پسر ارشد خسرو میرزا بود میرزا غیاث بیگ
میرزا غیاث بیگ (اواسط قرن شانزدهم – ۱۶۲۲) یا اعتمادالسلطنه آگهی الدوله سیاست مدار ایرانی دربار گروکانیان بود. او در تهران به دنیا آمد و به هند رفت. در دوران اکبر به خزانه داری کابل گمارده شد. پس از ازدواج دخترش نور جهان با جهانگیرشاه که پس از این ازدواج نقش بی‌سابقه و نیرومندی به عنوان ملکه دربار امپراتوری جهانگیر در اداره کل امور حکومت داشت که همین طور با مرور زمان به شریک امپراتوری شوهر خود تبدیل شد، میرزا غیاث در طول سلطنت جهانگیر بعد از ازدواج دخترش از سال ۱۶۱۱ تا ۱۶۲۲ بخاطر قدرت دخترش مقامش در دربار بالاتر رفت و به مقام صدراعظمی دربار گورکانیان دست یافت. نجم ثانی
در سال ۸۹۰، بابر تیموری (مؤسس پادشاهی گورکانی هند) که هنوز به هند دست نیافته بود و قصد داشت که بر تخت پدران تیموری خود در ماوراءالنهر بنشیند، با کمک سپاهیان ایرانی سمرقند را از ازبکان گرفت و بر تخت نشست ولی به دلیل دوستی با ایرانیان شیعه، مورد نفرت مردم ماوراءالنهر قرار گرفت و پس از شکست از ازبکان از آنجا رانده شد. محمد نجیب‌الله
او در نوامبر ۱۹۸۵ به پست منشی عمومی حزب دموکراتیک خلق افغانستان منصوب شد. به قدرت رسیدن وی با تبدیل خاد از ریاست به وزارتخانه، در ژانویه ۱۹۸۶ ثابت شد. میخائیل گورباچف با بدتر شدن اوضاع در افغانستان و جستجوی راه‌های خروج از آن خواستار استعفای ببرک کارمل از سمت دبیرکل حزب دموکراتیک خلق شد. این سؤال که چه کسی جانشین کارمل می‌شود بحث‌های داغی بود اما گورباچف از نجیب‌الله حمایت کرد. یوری آندروپوف، دمیتری اوستینوف و بوریس پونوماروف همگی به نجیب‌الله فکر می‌کردند. مذاکرات دربارهٔ جانشینی کارمل از سال ۱۹۸۳ آغاز شده بود. با وجود این، نجیب‌الله تنها انتخاب شوروی نبود، یک گزارش جی‌آریو نشان می‌دهد که او یک ملی‌گرای پشتون است، موضعی که می‌تواند محبوبیت رژیم را بیشتر کاهش دهد. فرد مورد نظر جی‌آریو، اسدالله سروری رئیس سابق اگسا، پلیس مخفی قبل از خاد بود، که به عقیده آنها بهتر می‌توانست بین پشتون‌ها، تاجیک‌ها و هزاره‌ها توازن برقرار کند. یکی دیگر از نامزدهای مناسب عبدالقادر بود که رئیس انقلاب ثور بود. با این‌حال نجیب‌الله در ۴ مه ۱۹۸۶ در هجدهمین نشست ح.د.خ. ا جانشین ببرک کارمل، به عنوان دبیرکل حزب دموکراتیک خلق افغانستان شد اما کارمل همچنان پست خود را به عنوان رئیس هیئت شورای انقلاب حفظ کرد. محمدشاه گورکانی
پدر روشن اختر، جهان شاه در سال ۱۷۱۲ کشته شد؛ و با مرگ پدربزرگش بهادرشاه مبارزات پیاپی برای جانشینی در میان بازماندگان درگرفت که در نهایت فرخ‌سیر (ح ۱۷۱۳–۱۹)، پسر عموی روشن اختر پیروز شد. در اوایل سال ۱۷۱۹ فرخ‌سیر توسط برادران قدرتمند سید - سید عبدالله و سید حسین علی - به زندان افتاد و سپس کشته شد. در ماه سپتامبر، پس از مرگ سریع (بر اثر بیماری) دو نفر دیگر که این برادران بر تخت سلطنت نشانده بودند، ایشان پادشاهی روشن اختر را با عنوان «محمد شاه» اعلام کردند. زراسوند
قدرت گرفتن تیره عبدالخلیل خسروی از دوران علی صالح خان در دوران نادر شاه بعداز شکست افغانها بر بختیاری آغاز شد. بعدازاو پسرش ابدال خان به ایلخانی بختیاری وایلخانی عراق عجم رسید. او دارای چندین پسر ذکور بود. فرزندان او ظهراب خان در روستای چهراز و عزیز ا.. خان در روستای مریک و حبیب ا.. در چغاخور و فرج ا.. خان در دشتک ساکن شدند. بعدازابدال خان فرزندان او به ترتیب حبیب ا.. خان و بعد الیاس خان پسر فرج ا.. خان به ایلخانی رسیدند.بعد از آنها کشمکش های برسر قدرت خصوصا بین ظهراب خان و فرزندان و نوادگان حبیب ا.. خان بوجود آمد که سالها به طول انجامید. در نهایت نوبت به حسین قلی خان رسید. قبل‌از حسینقلی‌خان برای هر خانی مقدور بود که در اثر لیاقت و کاردانی خویش خان‌بزرگ گردد. حسینقلی‌خان درزمان حکمروایی‌خود اهمیت سیاسی وقدرت مالی افراد فامیلش‌را فزونی بخشید. این‌مسلم بود که لقب ایلخانی حسینقلی پس‌از مرگ‌وی به‌یکی از دوبرادر ویا شش پسرش یا یکی از ۱۴ برادرزاده ویا خواهرزاده‌اش (اولاد ذکور آنان) می‌رسد. سمت ویا عنوان ایل‌بیگ همزمان باانتصاب خانهای بختیاری و چهارمحال به فرمانروایی آن نواحی ایجاد شد. تاریخ ربع اول قرن بیستم بختیاریها از کشمکشها، جنگها و منازعات بین خاندان دربار ایلخانی و جانشینان حسینقلی‌خان و فامیل حاجی ایلخانی وهمچنین جانشینان برادر حسینقلی خان وخانواده ایلی‌بیگی که از خانواده سومین برادرش (رضاقلی‌خان) بودند، حکایت می‌کند. ایل بیگی‌ها از همان روزهای اول به‌وسیله دسته‌های دیگررقیب به‌عقب رانده شدند و منابع تأمین درآمدشان از بین رفت. در فراز ونشیب آن‌راه، یکی از قدرتهای رقیب که سعی در کسب مقام ایل‌بیگی داشت، پیش می‌افتاد وبا رسیدن به‌این‌مقام سعی برگماردن افراد فامیل خود، درمناصب پرعایدی می‌کرد. بدین‌ترتیب این‌عمل سبب می‌شد که منافع گروه‌های دیگر به‌حداقل خود برسد و راه درآمدهای ایشان مسدود شود. واگر در این‌زمان، خانهای بختیاری نفوذ بیشتری پیدا کردند، به‌علت چنین زمینه‌هایی بود : پرهیز بانو بیگم
پرهز بانو بیگم (۲۱ اوت ۱۶۱۱ - حدود ۱۶۷۵) یک شاهدخت و نخستین فرزند شاه جهان، امپراتور گورکانی هند، از همسر اولش، قندهاری بیگم بود. وی همچنین خواهر بزرگ ناتنی اورنگ‌زیب، جانشین پدرش و ششمین امپراتور گورکانی، بود. حافظ
از نامدارترین معاصران حافظ، تیمور گورکانی است که داستان دیداری میان آن دو نیز نقل شده‌است. سجادی می‌گوید تیمور دو بار به فارس رفت: نخست در سال ۷۸۹ ه‍.ق که طی آن، زین‌العابدین از شیراز گریخت و به شوشتر رفت؛ تیمور در آن سال از آذربایجان راهی اصفهان، و مدتی بعد رهسپار شیراز شد و دو ماه در آنجا ماند. سپس حکومت شهر را به شاه یحیی، عموزادهٔ زین‌العابدین سپرد و خود به ماوراءالنهر رفت. در بار دوم، سال ۷۹۵ ه‍.ق به شیراز رفت که چند سال از درگذشت حافظ گذشته بود. گزارش دولتشاه دربارهٔ این ملاقات در این سال کاملاً بی‌پایه است؛ به‌ویژه آنکه به‌روایت خودش در آن تاریخ حافظ درگذشته بوده‌است. اما کهن‌ترین منبعی که این دیدار را گزارش کرده، کتاب "انیس الناس" شجاع است که ۳۸ سال پس از درگذشت حافظ نوشته شده و تاریخ دیدار را ذکر نکرده، اما صراحتاً بیان کرده که این دیدار «در ایام انقلاب دولت سلطان زین‌العابدین» روی داده‌است. با آنکه چنین گزارشی در هیچ منبعی از تاریخ‌نگاری‌های دورهٔ تیمور یافت نمی‌شود، اما نقل آن از سوی نویسنده‌ای نزدیک به روزگار حافظ مورد تأمل است. جهروکه درشن
اجرای مراسم "جهروکه درشن" یک رویداد روزانه بود. این سنت همچنان توسط حاکمانی که از اکبر (حدود ۱۵۵۶–۱۶۰۵ م) پیروی می‌کردند، ادامه یافت. جهانگیرشاه (حکومت در ۱۶۰۵–۲۷ م) و شاه جهان (حکومت در ۱۶۲۸–۵۸ م) نیز به طرز محتاطانه‌ای در مقابل افراد خود ظاهر می‌شدند. با این حال، این عمل باستانی توسط اورنگ زیب در یازدهمین سال سلطنتش متوقف شد؛ زیرا وی آن را عملی غیراسلامی می‌دانست که نوعی بت‌پرستی را تداعی می‌کرد. در قلعه آگره و لال قلعه، "جهروکه" با جمُنا روبرو بود و امپراتور برای استقبال از رعایای خود به تنهایی روی "جهروکه" می‌ایستاد. امپراتوران گورکانی هنگام مسافرت به خارج از پایتختشان، "جهروکه درشن" را با استفاده از چوبی قابل حمل، معروف به "دو آشیانه منزل"، برگزار می‌کردند. میخائیل گورباچف
در سال ۱۹۷۹ گورباچف به دفتر سیاسی پیوست و در آن‌جا از حمایت یوری آندروپوف، صدر وقت کاگ‌ب برخوردار بود. در همان زمان کوتاهی که آندروپوف رهبر شوروی بود گورباچف باز هم ارتقا یافت. آندروپوف در ۱۹۸۴ فوت کرد. او با همکاری با آندروپوف بیش از ۲۰ درصد از بالاترین وزرای حکومتی و فرمانداران منطقه‌ای را با افراد جوان‌تر تعویض کرد. در همین دوران گریگوری رومانوف، نیکولای ریزکوف، و ایگور لیگاچف ارتقا یافتند که از این میان دو نفر آخر بعدها از نزدیکان گورباچف گشتند. ریزکوف در اقتصاد و لیگاچف در امور کارمندان از مهم‌ترین همکاران گورباچف بودند. گورباچف در ضمن با جانشین آندروپوف، کنستانتین چرنینکو، روابط حسنه‌ای داشت. ابوسعید گورکان
ابوسعید ۱۴۲۴م در هرات دیده برجهان گشود از جوانی و ابتدای زندگی او اطلاعات کمی وجود دارد. او شاهزاده‌ای گمنام و پسر میرزا محمدبن میرزا میرانشاه بود و در آغاز، در ملازمت الغ‌بیگ به سر می‌برد. در سال ۸۵۳ ه‍.ق در جنگ میان الغ‌بیگ و پسرش میرزا عبداللطیف به میان طایفهٔ ارغونیان رفت و به کمک آنان سمرقند را محاصره کرد، ولی کاری از پیش نبرد و خود نیز به حبس افتاد. سپس از حبس گریخت و بخارا را به تصرف خود درآورد. پس از بعضی ناکامی‌ها، به شهر یَسی رفت و با کمک ابوالخیر خان (پادشاه اولوس جوجی) شهر سمرقند را تصرف کرد. او همچنین عبدالله میرزا را که حاکم تاشکند و سمرقند بود را شکست داد و حاکم فرارود شد. حزب آفرو-شیرازی
در ژانویه ۱۹۶۴، یک جوان انقلابی با نام فیلد مارشال جان اوکلو، در انتهای سلطنت خونین پادشاه، زنگبار و پمبا را جمهوری مردمی اعلام کرد. او با حمایت ائتلاف شیخ عبید کرومی و حزب اوما به ریاست عبدالرحمان محمد بابو به قدرت رسید. شیخ عبید پس از چندی، از تمام مسئولیت‌های خود در حزب افرو-شیرازی استعفا داد و رئیس جمهور زنگبار شد. در این زمان حزب افرو-شیرازی تنها حزب صاحب قدرت و مجاز در زنگبار بود. در سال ۱۹۶۴، دو کشور زنگبار و تانگانیکا با یکدیگر ادغام شدند و اتحادیه جماهیر تانزانیا را پایه‌گذاری کردند. پس از این ادغام، کرومی (که اینک به نخست وزیری زنگبار و تانزانیا رسیده بود) و حزب شیرازی که نه تنها تمام قدرت خود را در زنگبار حفظ کرد، به دنبال حمایت کشورهای اروپای شرقی و به خصوص اتحاد جماهیر شوروی بود. در سال ۱۹۷۲، کرومی از ریاست حزب شیرازی برکنار شد. ماهم انگه
ماهم آنگه، پیش از آنکه اکبرشاه در سن سیزده سالگی در سال ۱۵۵۶ بعنوان امپراتور گورکانی بر تخت پادشاهی بنشیند، دایهٔ ارشد او بود. حتی پسر او ادهم‌خان، برادر رضاعی اکبرشاه، تقریباً یکی از اعضای خانواده سلطنتی در نظر گرفته میشد. ماهم آنگه زیرک، جاه‌طلب و مسئول دربار و حرمسرا بود. همیشه بدنبال افزایش قدرت خود و پسرش بود. در سال ۱۵۶۰ م. آن دو با زیرکی و حیله اکبرشاه را راضی به آمدن به هند بدون همراهی بایرام‌خان، نایب‌السلطنه و قَیِّمَش کردند. آنان توانستند اکبرشاه را که تنها ۱۷ سال داشت، متقاعد کنند نیازی به بایرام‌خان نیست. اکبرشاه بایرام‌خان را مرخص کرده و به سفر حج فرستاد. چند ماه بعد یک افغان بایرام‌خان را کشت و بخش اعظم قدرت مُعظَمِ و بخش بزرگی از نفوذش در کل امپراتوری که در گذشته بعنوان قَیّم و نایب‌السلطنه عهده‌دار بود، به ماهم آنگه منتقل شد و به همین خاطر او بعنوان حاکم پنهانی تمام امپراتوری گورکانی در زمان اکبرشاه تا هنگام مرگ رسماً خدمت کرد. وی در تمام رفت و آمدهای دربار و جلسات امپراتوری شرکت می‌نمود و بیش از همه او به اکبرشاه مشاوره میداد. قدرت ماهم آنگه بمرور توسط شاه جوان رو به زوال رفت، زیرا اکبرشاه شروع به استقلال از زیر نفوذ ماهم آنگه کرد، بویژه زمانی که آتاغاخان، شخصی خارج از حوزهٔ نفوذ گستردهٔ ماهم را بدون ‌مشورت با او به وزارت برگزید، باعث شد ماهم آنگه رسماً نفوذش بر اکبرشاه و امپراتوری را تا حدودی از دست دهد که این به تهدید بسیار بزرگی برای اقتدارش تبدیل شد، ولی با این اوضاع همچنان اکبر در بیشتر امور با او مشورت کرده و نظرش را بسیار مهم میشمرد و همچنان تا پایان عمر اجازه مداخله بر مدیریت شاهنشاهی گورکانی را داشت. توقتمش
وی در سال ۱۳۷۶ میلادی علیه حکومت عمویش اوروس خان بر اردوی سفید (نیمه شرقی اردوی زرین) دست به شورش زد که ناکام ماند و تختامش به نزد تیمور لنگ شاه ماوراءالنهر گریخت.تیمور به وی امان داد و لشکری در اختیارش گذاشت که وی با آن توانست بر عمویش در سال ۱۳۷۷م پیروز شود و پسران اوروس خان ،توقتاقیا خان و تیمورملک خان را نیز نهایتا تا سال ۱۳۷۸م شکست داد و خان اردوی سفید شد.روابط خوب وی با تیمور لنگ از این زمان آغاز شد. اوزبیک خان
سلطان محمد اوزبیک بیشتر شناخته شده به نام اوزبیک خان یا اوزبیگ خان، نخستین خان مسلمان در اردوی زرین بود. وی بعد از به قدرت رسیدنش، اسلام را دین رسمی دولت اردوی زرین اعلام کرد. بعد از وی پسرش جانی بیگ حاکمیت را به دست آورد. اوزبیک خان پسر تغریل بیگ دهمین پسر منگو تیمور بود. اکبر گنجی
با پیروزی محمد خاتمی در انتخابات ریاست جمهوری در دوم خرداد ۱۳۷۶، یاران او که اکبر گنجی نیز در میانشان بود به نام اصلاح طلبان شهره شدند و فعالیت‌های گستردهٔ سیاسی و اجتماعی را پی گرفتند. زندانی شدن اکبر گنجی به دلیل سخنرانی با عنوان «واکاوی فاشیسم مذهبی» در دانشگاه شیراز و انتشار هفته‌نامه راه نو از رویدادهای چشمگیر این دوران زندگی اوست. همچنین پیگیری پروندهٔ قتل‌های زنجیره‌ای طی داستان-گزارش‌هایی به نام تاریک‌خانه اشباح و عالیجناب سرخپوش و عالیجنابان خاکستری که اولین گام او برای جدایی کامل از طیف اصلاح طلبان طرفدار حکومت ولایت فقیه به‌شمار می‌رود از مهم‌ترین نوشته‌های وی در این دوران است. مردم ترک
وسعت قلمرو این سلسله طبق تخمین ۲٫۳ (یا طبق تخمین دیگر ۳٫۶) میلیون کیلومتر مربع بوده‌است. پس از ایلخانان و ایجاد حکومت ملوک الطوایفی در ایران، امپراتوری تیموری (۱۵۰۷–۱۳۷۰ میلادی) شکل گرفت. تیمور گورکانی (فاتح تُرک) نخستین امیر گورکانی (تیموری) و پایه‌گذار این دودمان شاهی است، که در بیش‌تر سرزمین‌های آسیای مرکزی و غربی فرمان راند. امپراتوری تیموری یا امپراتوری گورکانی دودمانی ترک‌تبار با فرهنگی ایرانی بود. تیمور در زبان جغتایی به معنای «آهن» است و از او با القاب «امیر تیمور»، «تیمور لنگ»، «تیمور گورکانی» و «صاحبقران» یاد شده‌است. عمدتاً از وی به خاطر فتوحات بی رحمانه از هند و روسیه تا دریای مدیترانه و برای دستاوردهای فرهنگی امپراتوری گورکانی یاد می‌شود. امپراتوری گورکانی
گرچه امپراتوری مغولی هند با لشکرکشی‌های متعدد نظامی تأسیس شد و پابرجا ماند، اما فرمانروایان گورکانی تلاشی برای سرکوب فرهنگ‌ها و ادیان محلی نکردند و با تقسیم‌بندی امپراتوری به مناطق پرشمار اداری و با وجود طبقه حاکمی که از فرهنگ‌ها و ادیان مختلف تشکیل شده بود، یک دولت کارآمدتر و متمرکزتر در این دوران بر هندوستان فرمان راند. صلح نسبی‌ای که در دوران تیموریان بر شبه‌قاره حکم فرما بود، منجر به این گردید که در سدهٔ هفدهم میلادی، اقتصاد هند با گسترش چشم‌گیری روبرو شود. از دیگر دلایل مهم در توسعهٔ اقتصادی دولت مغول، اصلاحات اکبر در سیستم مالیاتِ محصول کشاورزی بود. همچنین در دوران اوج گورکانیان، هند سهمی ۲۵ درصدی از تولیدات جهان را در اختیار داشت که همین مسئله یکی از دلایل افزایش حضور اروپایی‌ها در این منطقه بود. فهرست رؤسای دولت در افغانستان
پس از فروپاشی امپراتوری درانی در ۱۸۲۳، سلسله بارک‌زایی امارات افغانستان را تأسیس کرد، آن را در ۱۹۲۶ تبدیل به پادشاهی افغانستان کرده، و حکومت کشور را (با وقفه‌ای در ۱۹۲۹) تا ۱۹۷۳ در دست گرفت. آخرین پادشاه درانی، محمد ظاهرشاه، در پی کودتایی در ۱۹۷۳ به رهبری پسر عمویش محمد داود خان عزل شد. با وجود اینکه داوود خان بخشی از سلسله بارکزایی بود، از سنت خارج شد و خود را "شاه" اعلام نکرد، در عوض سلطنت را لغو کرد و جمهوری افغانستان را تاسیس و خود را به عنوان رئیس‌جمهور معرفی کرد. نبرد وزیرستان ۱۹۳۶-۱۹۳۹
در سالهای ۱۹۱۹–۱۹۲۰، انگلیسی‌ها شروع به مبارزه علیه قبایل وزیر کردند. درگیری‌های جزئی تا سال ۱۹۲۱ ادامه داشت اما پس از استقرار یک پادگان دائمی در رزمک، یک دوره صلح نسبی در منطقه برقرار شد. در طول سالهای ۱۹۲۱–۱۹۲۴، انگلیس شروع به جاده‌سازی در منطقه نمود که منجر به درگیری‌های بیشتر در طول مبارزات ۱۹۲۱–۱۹۲۴ شد. در سال ۱۹۳۶، مشکلات در وزیرستان به شکل یک تحریک سیاسی و مذهبی توسط میرزالی خان دوباره شعله‌ور شد. برای مدتی، ناآرامی‌های فزاینده ای در منطقه بوجود آمده بود که با درک ضعف عزم انگلیس برای حاکمیت به دنبال تعدادی از تغییرات قانون اساسی در هند تقویت می‌شد. با این حال، به دنبال محاکمه یک دانشجوی مسلمان به اتهام ربودن یک دختر هندو، میرزالی خان شروع به گسترش جدی احساسات ضد انگلیس کرد و ادعا کرد دولت در یک مسئله مذهبی دخالت می‌کند. نبرد گود پاتیله
شاه منصور در فاصلهٔ زمانی میان یورشهای سه ساله و پنج سالهٔ تیمور گورکانی بر تخت سلطنت آل مظفر تکیه زد و انگیزهٔ بر تخت‌نشینی و تمام مساعی او در پنج سال سلطنتش از سال ۷۹۰ تا ۷۹۵ هجری قمری، مقابله با تیمور بود. در آن هنگام، شاه منصور تنها پادشاهی بود که در ممالک پرشمار و بسیار وسیع مورد هجوم تیمور، انگیزه و توانایی مقابله با تیمور را داشت، زیرا او وارث حشمت شاه شجاع مظفری و نوهٔ امیر مبارزالدین محمد، فاتح بزرگ قرن هشتم هجری و شبیه‌ترین فرد به او بود و مانند او، برنامهٔ پادشاهی اش، متحد ساختن ایران و سپس حل کردن مشکل هجوم مغولان از طریق مستحکم ساختن کرانه‌های جیحون و استقرار سپاه در طول این کرانه‌ها بود. او این برنامه را مکرراً در نامه نگاریهایش به ملوک اطراف بیان می‌کرد و از آنان درخواست یاری برای وصول به این هدف داشت. شاه منصور همچنین برنامهٔ استحکام و نظامی سازی کرانه‌های جیحون را راه حل نهایی مشکل مغولان نمی‌دانست و با بلندتر گرفتن افق دیدش بر آن بود که دست به اجرای برنامه ای متهورانه برای حل نهایی مشکل مغولان زند و با گذر از جیحون، وارد سرزمینهای توران شود و مواطن و مساکن مغولان را برهم زند و منهدم سازد، ظاهراً این برنامه، مقاصدی فراتر از رفع مشکل مغولان داشت و شاه منصور بر آن بود که با عبور از جیحون تا مرزهای چین پیشروی کند و نیز با ورود به توران و فتح آن، به جایگاه پادشاهان اساطیری ایران دست یابد، زیرا پادشاهان آل مظفر به سبب آنکه تختگاهشان در پارس بود و تبار ایرانی داشتند، خود را وارث پادشاهان اساطیری ایران می‌دانستند که تختگاهشان در شهر استخر پارس بود. پادشاهان آل مظفر به‌طور مکرر از القاب و عناوینی که گویای این وراثت بود، بهره می‌بردند. با تمام مکاتیات و تلاشهای سیاسی و فشارهای نظامی که شاه منصور برای اجرای برنامه اش بر شاهزادگان آل مظفر وارد می‌ساخت، این شاهزادگان که پس از وفات شاه شجاع، هر یک در شهری به استقلال و خودسری، روزگار می‌گذراندند، با این برنامه‌ها همراهی نکردند و با برخوردهای نظامی مکرر با شاه منصور، قوا، امکانات مالی و نظامی و زمان او را به خود مشغول می‌ساختند. شاه منصور حتی حاضر شد که به شرط یاری رساندن عمویش عمادالدین سلطان احمد به برنامه‌هایش سلطنت را به او بسپارد و خود عازم جیحون شود، اما پاسخ مساعدی از وی دریافت نکرد. شاه منصور همچنین هیأتهای سفارتی به بغداد، روم و احتمالاً مصر فرستاد تا با سلاطین ایلکانی، عثمانی و ممالیک، بر ضد تیمور پیمان اتحاد بندد، اما آنان نیز که از تیمور هراس داشتند، ضمن استقبال از اندیشه‌های شاه منصور، معاذیری چون دوری مسافت و اشتغال به نبرد با فرنگ را مطرح ساختند و از ورود به اتحاد ضد تیمور، خودداری ورزیدند. بدین ترتیب برای شاه منصور مسجّل شد که در گسترهٔ چین و هند تا روسیه و روم و مصر که مورد تهاجمات تیمور بود، او تنها پادشاهی است که باید با تیمور مقابله کند. در این هنگام، خبر عبور تیمور از جیحون و آغاز یورش پنج ساله منتشر شد. تیمور در ۱۵ رجب ۷۹۴ سپاه خود را از ماوراءالنهر حرکت داد و در ۱۵ رمضان از جیحون عبور کرد. شاه منصور که از یاری و اتحاد دیگر ملوک ناامید شده بود، خود متکفّل برخورد با تیمور شد. او دستور داد استحکامات کاشان، اصفهان، خوزستان و دژ سپید پارس را بازسازی کنند و نیروهای نظامی خود را در این شهرها تقویت کرد. همچنین باروی شیراز را ترمیم کرد و ذخایر سلاح و غذای عظیمی در این شهر گردآورد. برنامهٔ او تقویت باروی شهرها و تحلیل بردن قوای تیمور در محاصرهٔ شهرها و سپس حملات سواره نظام معروف و خوف آور مظفری از پشت جبهه به نیروهای ضعیف شدهٔ تیمور بود. این برنامه را مورخان، بهترین تاکتیک برای شکست دادن تیمور در آن موقعیت و احتمال موفقیتش را بسیار بالا می‌دانستند. مردم شیراز نیز پس از خطابهٔ تهییجی شاه منصور با این برنامه اعلام موافقت کردند و کار سوگند خوردن برای پایداری در نبرد با تیمور بدانجا رسید که در پاسخ یکی از مردّدان که می‌گفت اگر شاه از تیمور بگریزد، چه بر سر ما مردم شهر خواهد آمد، شاه منصور گرز هفده منی اش را بر دست گرفت و گفت: «هذا الالفُ فی کاف اُمّ الذی یفرّ مِن تیمور!». پس از آن، شاه منصور بخشی از نیروهایش را همراه مردم شیراز بر باروها مستقر کرد و خود با سپاهی به استعداد یک تا چهار هزار نفر سواره نظام از شیراز خارج شد تا ضمن سربازگیری در سرزمینهای آل مظفر، در صورت محاصره شدن شیراز، از پشت بر سپاه تیمور حمله نماید، اما هنگام خروج از شیراز، پیرزنی ناآگاه، بر سر پل فسا راه را بر شاه منصور بست و لابه کرد که آیا ما را میان گرگان تاتار، تنها رها می‌کنی و می‌گریزی؟ شاه منصور با دیدن لابهٔ پیرزن و از منسوب شدن به ترس و گریز، دچار تصمیمی اشتباه شد و برنامه ای را که شاه و سپاه و رعیت برای آن آماده شده بودند و بهترین برنامه برای شکست دادن تیمور در آن موقعیت انگاشته می‌شد، رها کرد و به شیراز بازگشت. در آن هنگام، خبر فروریختن دژ سپید فارس نیز واصل شد. این دژ که از استحکامات بسیار مهم فارس بود، در مقاومتی دلیرانه، تلفات فراوانی به سپاه تیمور وارد آورد، اما در نهایت با هجوم سراسری سپاه تیمور، سقوط کرد. شدت سبعیت تاتاران در این واقعه چنان بود که پس از تسخیر دژ، سربازان ایرانی را زنده از فراز برجهای دژ که خود بر فراز کوهی بود، پایین می‌انداختند و بدین شیوه، اسیران را اعدام می‌کردند. در خاتمه نیز مهترِ سعادت، کوتوال قلعه را به فرمان تیمور گردن زدند و در جمادی‌الاول ۷۹۵ هجری قمری، عازم شیراز شدند. گیونگ ته سونگ
در سال ۱۱۷۹، ژنرال گیونگ جوان یک شورش را علیه جونگ جانگ بو که دیکتاتور وقت بود ترتیب داده و در پروسه ای به منظور پاک کردن هر ردی از رژیم گذشته، داماد و پسر وی را کشت. در سن ۲۶ سالگی، گیونگ رژیم قدرتمند نظامی جونگ را سرنگون کرده و خود دیکتاتور بلامنازع گوریو شد. بزرگترین کمک برای گیونگ دوست تمام عمرش ژنرال کیم جا گیوک بود که می‌خواست گیونگ را به تخت سلطنت بنشاند. اما گیونگ اجازه نداد این موارد بر قصد اصلی وی در قدرت گرفتن غلبه کند. گیونگ ته سونگ در میان مردم به شدت محبوب شد و عنوان ژنرال صالح و جوان را دریافت کرد. امپراتور میونگ جونگ به محبوبیت و قدرت گیونگ حسد می‌ورزید و از قبول ژنرال جوان با این گفتار که او نیز یک جنگجوی تشنه به خون وحشی دیگر است که به قدرت حریص است، امتناع می‌ورزید. علی‌رغم تلاش برای احیای صلح، گیونگ با تلاش‌هایی برای ترورش روبرو شد که مشهورترین آنان تلاشی توسط دوستش کیم جا گیوک برای مسموم کردن وی بود. این تلاش‌ها شکست خورد و گیونگ برای مدت پنج سال تا زمانی که بیمار شد (احتمالاً بیماری سل) و این بیماری او را از پای درآورد، دیکتاتور نظامی گوریو بود. محمد کام‌بخش
محمد کام‌بخش (۱۶۶۷-۱۷۰۹م) واپسین پسر اورنگ‌زیب ششمین پادشاه گورکانی هند از ازدواجش با «اودیپوری محل» بود. شیرشاه سوری
او با شکست دادن گورکانی‌ها در سال ۱۵۴۰ به قدرت رسید و در سال ۱۵۴۵ با مرگی ناگهانی درگذشت و اسلام‌شاه سوری جانشین او شد. گورکانی‌ها با ظهوری دوباره دودمان سوری را شکست دادند. شاه عباس دوم
شاه جهان، امپراتور هند، پسرش اورنگ‌زیب را همراه با لشکری که ۵۰ هزار نفر سرباز داشت برای گرفتن قندهار فرستاد. اگر چه اورنگ‌زیب عباس دوم را در خارج از شهر شکست داد اما نتوانست آن‌جا را فتح کند. حتی توپ‌های جنگی او کاری از پیش نبرد. اورنگ‌زیب در سال ۱۶۵۲ شهر را محاصره و تصرف کرد. در این زمان عبدالعزیز ازبک با شاه عباس هم‌پیمان شد و در ماه مه ۱۶۵۲، ۱۰ هزار سرباز را روانه کابل کرد تا آشوب برپا کند. اگر چه آن‌ها به اندازه‌ای قدرتمند نبودند که محاصره گورکانیان را بشکنند اما ازبکان ۲ هزار سرباز گورکان را که همراه یک و نیم میلیون سکه به سمت محاصره می‌رفتند تهدید کردند. پس از دو ماه مقاومت صفویان و فعالیت ازبکان، اورنگ‌زیب مجبور به ترک محاصره و عقب‌نشینی شد. در سال ۱۶۵۳ گورکانیان دوباره تلاش کردند قندهار را پس بگیرند اما شکست خوردند و این شهر تا زمان سقوط صفویان جزئی از ایران بود. زبان‌های هندوآریایی
ارتباط زبانهای ایرانی و زبانهای هندی در دورهٔ نو: در سال ۱۵۲۶ «بابُر» از نوادگان تیمور بر هند تسلط یافت و سلسلهٔ گورکانیان یا امپراتوری مغولی هند را بنیان گذاشت. این سلسله از ۱۵۲۶ م تا ۱۸۵۷ م در بخش بزرگی از شبه قارهٔ هند فرمانروایی کرد. حکمرانان این سلسله به تدریج تمامی شبه قاره را تحت فرمان گرفتند. اکبرشاه امپراتور بزرگ این سلسله را که سیاست مدارا با غیر مسلمانان هندی را درپیش گرفت، بزرگترین و مقتدرترین پادشاه هند می‌دانند؛ امّا پس از مدّتی بخش‌هایی از جنوب هند از اختیار آنان خارج شد. (شیمل، ۱۳۸۶/۲۰۰۴: ۵۵) این دودمان آخرین دوران طلایی امپراتوری‌های اسلامی به‌شمار می‌رود و در نیمهٔ سده ی۱۷ م. و در زمان شاه جهان، بزرگ‌ترین و ثروتمندترین امپراتوری جهان بود. در سال ۱۷۳۹ م. با حملهٔ نادرشاه افشار به هندوستان، مقدّمات انقراض این امپراتوری فراهم شد و در سال ۱۸۵۷ پس از سال‌ها نبرد، سرانجام کمپانی هند شرقی توانست این امپراتوری را منقرض کرده و سرزمین‌های آن را تصرّف کند. زبان فارسی ۸ قرن پیش وارد هند شد، ۷۰۰ سال بر تارک اندیشه، روابط، سیاست، اقتصاد و فرهنگ مردم هند حاکمیّت داشت. به گونه‌ای که کلیّهٔ آثار مهم فرهنگی، مذهبی، سیاسی، ادبی، مکاتبات، اسناد شخصی و دولتی و احکام قضایی هند به زبان فارسی نوشته می‌شد و مدتها این سرزمین، مهد پرورش شعر و ادب فارسی بود. هم‌اکنون آثار گرانبها و نسخ خطّی بسیار ارزندهٔ موجود در هند حکایت از این واقعیّت دارد. هنوز فرهنگ دوستان و ادب پروران و اندیشمندان هنددر تلاشهستند تا اینگنجینهٔ گرانبهای فرهنگی را حفظ و گسترش دهند. واژگانی که در طول این ۷۰۰ سال از زبان فارسی وارد زبان هندی شدند، آنچنان تعدادشان زیاد است که نیازمند تدوین یک فرهنگ وام‌واژه‌های زبان فارسی در زبان هندی است. شمار این واژگان بیش از ۷۰۰ واژه است؛ البته شمار بسیاری از واژگان عربی هم از طریق زبان فارسی وارد زبان هندی شده‌است که با به‌شمار آوردن این واژگان، شمار واژگانی که از زبان فارسی وارد زبان هندی شده‌اند، بیش از ۱۸۰۰ واژه خواهد شد. اورنگ‌آباد
در همان سال، خان لودی، نایب‌السلطنه گورکانی، به سوی این شهر پیشروی کرد اما در برهانپور توسط حمید خان فرمانده نظام‌شاهی، تطمیع و متوقف شد. با این وجود در ۱۶۳۳ فاتح‌آباد به قلمرو پادشاهان گورکانی ضمیمه شد. امپراتوری گورکانی
بابر، یکی از شاهزادگان تیموری، با پشتیبانی ایران و عثمانی در جهت تضعیف سلطان دهلی، ابراهیم لودی، به جنوب آسیا لشکر کشید و در نبرد نخست پانی‌پت دولت دهلی را به سختی شکست داد و بر شمال هند مسلط شد. با این حال، ظهور گورکانیان به‌عنوان یک قدرت منطقه‌ای، حدوداً در سال ۱۶۰۰ میلادی و در دوران اکبر، نوهٔ بابر، روی داد. امپراتوری وسیع اکبر تا پایان حکومت اورنگ‌زیب، آخرین پادشاه بزرگ گورکانی، پا بر جا ماند و پس از مرگ او در ۱۷۰۷ میلادی، زوال آنان آغاز شد. گورکانیان در سال ۱۷۳۹ میلادی به سختی از نادرشاه، شاه ایران، در نبرد کرنال شکست خوردند که این مسئله عملاً زمینه‌ساز سقوط نهایی آنان شد و سرانجام رفته رفته تمام قلمروی گورکانیان توسط کمپانی هند شرقی تصرف گردید. پس از شورش ۱۸۵۷، امپراتوری بریتانیا رسماً دولت تیموری را منحل کرد و حکومت شبه‌قاره به راج بریتانیا واگذار شد. کودتای ۲۶ سرطان
حکومت از سال ۱۹۳۳ در دست پادشاه محمد ظاهر شاه بود و بچه کاکایش (پسر عمویش) محمد داوود خان به عنوان نخست وزیر افغانستان از سال ۱۹۵۳ تا ۱۹۶۳ فعال بود. داوود خان از هواداران شاه نبود و در دههٔ ۱۹۷۰ میلادی تصمیم به سرنگونی شاه گرفت. او از مسائلی مانند بیکاری، نارضایتی در حال افزایش جامعه از اوضاع کشور، نا آرامی‌های دانشجویی و نارضایتی در میان طبقات تحصیل‌کرده علیه دولت سلطنتی استفاده کرد. حمله مغول به ایران
حکومت ایلخانان در ایران از سال ۶۵۴ ه‍.ق آغاز شد. هلاکو ممالک فتح شده را بین پسران و امرای مطیع دست نشاندهٔ خویش تقسیم کرد. از جمله خراسان و جبال را به پسرش اباقاخان، اران و آذربایجان را به پسر دیگرش یشموت داد و انکیانو را فرماندار مغول در فارس کرد. وزارت خود را نیز که از آغاز ورود به ایران به امیر سیف‌الدین خوارزمی داده بود، در اواخر به دنبال قتل او در سال ۶۶۱ ه‍.ق به شمس‌الدین محمد جوینی برادر عطاملک جوینی که حکومت بغداد را به او داده بود، سپرد. خود او نیز چندی بعد در سال ۶۶۳ ه‍.ق در سنین ۴۸ سالگی بیمار شد و در حوالی دریاچه ارومیه درگذشت. له (شهر)
در سده هفدهم میلادی دالایی‌لامای تبت قصد تصرف لداخ را کرد و شاه لداخ برای جلوگیری از این امر از گورکانیان هند کمک خواست. در پی این اقدام، لداخ یکی از ولایت‌های تابعه پادشاهی اورنگ‌زیب گورکانی شد. اورنگ‌زیب نیز در پیمان‌نامه‌ای که با شاه لداخ امضا کرد خواستار ساخت مسجدی در له شد. بنده سینگ بهادر
اولین اقدام مهم بنده سینگ بهادر، تصرف استان گورکانی سمانای پنجاب در نوامبر سال ۱۷۰۹ بود. او جنگ‌های زیادی علیه گورکانیان مسلمان را رهبری کرد و وزیر خان را در سیرهند کشت. پس از استقرار در پنجاب و ایجاد حکومت خالصا، بنده سینگ بهادر به لغو سیستم موسوم به زمین‌داری و احقاق حقوق مالکیت زمین به کشاورزان پرداخت. افغانستان
ظاهر شاه با کمک عموی خود، که صدر اعظم بود و سیاست‌های نادرشاه را ادامه می‌داد، حکومت کرد. شاه محمود خان، یکی دیگر از عموهای ظاهر شاه، در سال ۱۹۴۶ صدر اعظم شد. وی آزادی‌های سیاسی بیشتر را آغاز کرد، اما وقتی این سیاست بیش از آنچه وی انتظار داشت، به سودش تمام شد آنرا تغییر داد. وی در سال ۱۹۵۳ توسط محمد داود خان، پسر عمو و برادر زن پادشاه و یک ملی‌گرای پشتون که به دنبال ایجاد پشتونستان بزرگ بود، جایگزین شد و روابط بسیار پرتنش با پاکستان را آغاز کرد. داود خان در طول ده سال حضور در این پست تا سال ۱۹۶۳ برای اصلاحات در نوسازی اجتماعی فشار زیادی آورد و به دنبال رابطه نزدیکتر با اتحاد جماهیر شوروی بود. پس از آن، قانون اساسی ۱۹۴۶ شکل گرفت و او به عنوان اولین صدر اعظم غیر سلطنتی سوگند یاد کرد. روشن‌آرا بیگم
روشن‌آرا بیگم، (۳ سپتامبر ۱۶۱۷ – ۱۱ سپتامبر ۱۶۷۱) دخترِ دوم شاه‌جهان از ملکه ممتازمحل بود. او همانند خواهرش به ادبیات و شعر علاقه‌مند بود. روشن‌آرا زنی باهوش، سَیّاس و زیرک بود. او همچنین شاعری درخشان و بااستعداد به‌شمار می‌رفت. وی به‌عنوان مغزِمتفکرِ صعود اورنگ‌زیب شناخته می‌شود. او در تمام مدت زندگی خود از طرفداران سرسخت و اصلی برادر کوچک‌ترش اورنگ‌زیب بود و از او در نزاع جانشینی‌ای که پس از بیماری شاه‌جهان در سال ۱۶۵۸ م. رخ داد، حمایت کرد و در پیروزی او نقش حیاتی و ویژه‌ای داشت. پس از جلوس اورنگ‌زیب به تخت سلطنت در سال ۱۶۵۸ م. روشن‌آرا عنوان برجسته و شریف و والای پادشاه بیگم را از سوی برادرش به دست آورد و به‌عنوان بانوی اول امپراتوری گورکانی و چهرهٔ سیاسی‌ای اصلی و قدرتمند در نخستین سال‌های سلطنت اورنگ‌زیب بدل شد. امپراتریس وی (دودمان تانگ)
وی در سال ۷۰۵ میلادی بعد از برکناری امپراتریس زتیان توانست به شدت سیاست را تحت تاثیر خود قرار دهد و بعد از بازیابی به مقام امپراتریس، به چهره ای بسیار زیاد قدرتمند و غالب در دادگاه امپراتوری تبدیل شد و در سال ۷۰۶ میلادی توانست به حدی قدرتمند شود که همراه با پسر دایی امپراتور یعنی وو سانسی کل قدرتهای واقعی را به دست بگیرد و در پشت صفحه مرواریدی پشت تخت امپراتور مانند یک نمونه از امپراتریس وو در جلسات امپراتوری شرکت کند و تصمیمات دولت را بگیرد، و بعداً وی وو سانسی که معشوقه اش بود را در سال ۷۰۷ میلادی رها کرد و به تنهایی حکومت را تحت تاثیر خود قرار داد بعد از کودتایی که توسط پسر بزرگ امپراتور انجام شد او و دخترش پرنسس انل در اصل بسیار زیاد قدرتمندتر شدند وی در همان زمان بیشتر حکومت را همراه دختر موردعلاقه و قدرتمند خود در دست داشت و در سال ۷۱۰ میلادی همسرش ژونگ زونگ را هم همراه پرنسس انل مسموم کرد و پسر خوانده اش شانگ را به قدرت رساند و به عنوان امپراتریس دواگر و نایب السلطنه قدرت را تماماً در قبضه خود قرار داد اما در سال ۷۱۰ میلادی بر زده وی از طرف خواهر امپراتور پرنسس تایپینگ و پسر رویزونگ شوان زونگ کودتای برای براندازی امپراتریس وی و امپراتور شانگ انجام شد که امپراتریس وی در این کودتا به قتل رسید و کنترل کشور در دست امپراتور رویزونگ و پرنسس پینگ و شوان زونگ افتاد.