ستاره های دنباله دارچه ساختاری دارند و از چه تشکیل شده اند؟
دنباله‌دار
دنباله‌دارها تفاوت‌هایی با دیگر اجرام منظومهٔ خورشیدی از جمله سیارکها، شهاب‌وارها، شهابها و شهاب‌سنگها دارند که مهم‌ترین آن‌ها چیزی است که آن‌ها از آن ساخته شده‌اند. برای نمونه، سیارک‌ها از فلزات و مواد سنگی و دنباله‌دارها از یخ، گرد و غبار و مواد سنگی ساخته شده‌اند. دنباله‌دارها انواع قابل‌توجهی مانند دنباله‌دار بزرگ و مسیر خورشیدی دارند. دنباله‌دارهای بزرگ آن‌قدر بزرگ نیستند که با چشم غیرمسلح دیده شوند؛ با این حال وقتی به خورشید نزدیک می‌شوند، سطوح یخی آن‌ها تبخیر می‌شود و مقدار زیادی از گاز و گرد و غبار آن‌ها فرار می‌کند و جو و دم‌های بسیار بزرگی شکل می‌گیرد که دیدنی و قابل توجه است. این دنباله‌دارها، دنباله‌دارهای بزرگ نامیده می‌شوند. دنباله‌دار مسیر خورشیدی نیز طبقهٔ ویژه‌ای از دنباله‌دارهاست که به هنگام حضیض خود، فاصلهٔ بسیار (حدود ۸۵۰٬۰۰۰ مایل) از خورشید دارند. دنباله‌دار
دنباله‌دار یک گلولهٔ برفی کیهانی است که از گازهای منجمد، سنگ و گرد و غبار ساخته‌شده با قطری از چند کیلومتر تا چند صد کیلومتر، معمولاً به اندازهٔ یک شهر کوچک است. ساختار دنباله‌دار شامل سه بخش هسته، گیسو و دم است. هسته بخش مرکزی آن است و از گرد و غبار و گاز و یخ ساخته شده‌است. وقتی که دنباله‌دار نزدیک خورشید می‌شود، یخ‌های موجود در هستهٔ آن تبخیر می‌شود و تبدیل به ابر بزرگی پیرامون دنباله‌دار می‌شود که گیسو نام دارد. نیروی مغناطیسی بسیار قوی است و طناب‌ها، گره‌ها و نوارهایی تولید می‌کند که دم یونی را از دم گرد و غباری جدا می‌کند.
تشکیل و تکامل منظومه شمسی
در طول تکامل منظومه شمسی، سیارات بزرگ، دنباله‌دارها را به خارج از منظومه شمسی داخلی پرتاب کرده‌اند و آن‌ها را هزاران AU از ابر اورت دور کرده‌اند. نهایتاً، بعد از ۸۰۰ میلیون سال، قطع گرانش در اثر جزر و مدهای کهکشانی، از ستارگان عبور کردند و ابرهای مولکولی بزرگ شروع به خالی کردن این ابر نمودند و دنباله‌دارها را به منظومه شمسی داخلی فرستادند. تکامل منظومه شمسی خارجی ظاهراً تحت اثیر فرسایش فضایی ناشی از بادهای خورشیدی، سنگ‌های فضایی ریز، و ترکیبات خنثی فضای میان‌ستاره‌ای قرار گرفته‌است. دنباله‌دار
تفاوت اصلی میان دنباله‌دارها و سیارک‌ها چیزی است که آن‌ها از آن ساخته شده‌است. سیارک‌ها از فلزات و مواد سنگی و دنباله‌دارها از یخ، گرد و غبار و مواد سنگی ساخته شده‌اند. هر دو جسم آسمانی حدود ۴/۵ میلیارد سال پیش در اوایل منظومهٔ خورشیدی ساخته‌شدند. سیارک‌ها نسبت به دنباله‌دارها بسیار نزدیک‌تر به خورشید هستند، جایی که برای باقی ماندن یخ به حالت جامد بسیار گرم است. اما دنباله‌دارها نسبت به سیارک‌ها دورتر از خورشید هستند، جایی که یخ در آن ذوب نمی‌شود. یکی دیگر از تفاوت‌های میان این دو جسم آسمانی این است که دنباله‌دارها دم دارند و سیارک‌ها فاقد دم هستند. از دیگر تفاوت‌های این دو شیء فضایی می‌توان به الگوهای مداری آن‌ها اشاره کرد. دنباله‌دارها به مدارهای بسیار طولانی و دراز تمایل دارند و چندین بار ۵۰٬۰۰۰ واحد نجومی از خورشید فاصله می‌گیرند. در حالی که سیارک‌ها به مدارهای کوتاه‌تر و دایره‌ای‌شکل‌تر تمایل و در کمربند سیارک‌ها وجود دارند. تعداد دو شیء فضایی از تفاوت‌های دیگر آن‌هاست. تنها ۳٬۵۷۲ دنباله‌دار تا ۲۰ ژوئن ۲۰۰۹ کشف شده‌است، اما میلیون‌ها سیارک وجود دارد. منظومه شمسی
کمربند سیارک‌ها منطقه‌ای از فضا میان مریخ و مشتری است و اجرام آن از اجرام کمربند کویپر و دیسک پراکنده متمایز و جدا است. این منطقه حاوی میلیون‌ها سیارک است و دانشمندان بر این باورند که این سیارک‌ها تکه‌های خردشدهٔ یک سیارهٔ بزرگ هستند که در مدتی طولانی از هم پاشید و شکسته‌شد. سیارک‌ها در اندازه‌های مختلف وجود دارند؛ بسیاری از آن‌ها حتی از یک مایل نیز کوچک‌ترند، در حالی که برخی دیگر بزرگ هستند. سرس بزرگ‌ترین جسم کمربند سیارک‌ها است که اکنون در طبقهٔ سیارات کوتوله جای‌دارد. بیش از نیمی از جرم این کمربند را سرس، پالاس، ۴ وستا و هیجا ساخته‌اند و سرس به تنهایی نزدیک به ۲۵ درصد جرم این کمربند را ساخته‌است. سیاره زمین‌سان
این سیاره‌ها ساختار تقریباً همانندی دارند: هستۀ‌ فلزی که بیشتر از آهن تشکیل شده‌است که با گوشتهٔ‌ سیلیکاتی دربرگرفته شده‌است. از این نگاه ماه با زمین بسیار همانند است اما دارای یک هستهٔ آهنی بسیار کوچک‌تری است. آیو و اروپا نیز ماه‌هایی هستند که ساختار داخلی تقریباً همانندی با سیاره‌های سنگی خاکی دارند. در سطح سیاره‌های زمین‌سان می‌توان کوه‌ها، آتشفشان‌ها، ژرف‌دره‌ها و دهانه‌های برخوردی و دیگر ساختارهای سطحی زمینی را؛ بسته به‌حضور آب و فعالیت زمین ساختی، یافت. سیاره‌های زمین‌سان دارای هواکرهٔ دوم هستند که در اثر فعالیت‌های آتشفشانی و برخورد دنباله‌دارها پدید آمده‌است؛ برخلاف سیاره‌های غول پیکر، که اتمسفر اولیهٔ آن‌ها، به‌طور مستقیم از سحابی خورشیدی اصلی به‌دست آمده‌است. دنباله‌دار
در زمان‌های گذشته، دنباله‌دارها به عنوان پیشگویان فاجعه‌ها و پیامبران خدا در نظر گرفته می‌شدند. در سال ۱۰۸۰–۱۰۷۰ میلادی، دنباله‌دار هالی در فرشینه بایو (که تاریخچهٔ نبرد هیستینگز را به تصویر می‌کشد) به تصویر کشیده‌شد. در سال ۱۴۵۰–۱۴۴۹، ستاره‌شناسان نخستین تلاش‌ها برای ثبت مسیر دنباله‌دارها در آسمان شب را انجام‌دادند. در سال ۱۷۰۵، ادموند هالی تشخیص داد که دنباله‌دارهایی که در سال ۱۵۳۱، ۱۶۰۷ و ۱۶۸۲ دیده شده‌است، در واقع یک دنباله‌دار است و پیش‌بینی کرد که دوباره در سال ۱۷۵۸ دیده خواهد شد. از آن پس این دنباله‌دار، دنباله‌دار هالی نام گرفت. در سال ۱۹۹۴، در نخستین مشاهدهٔ برخورد سیاره و دنباله‌دار، دانشمندان از تماشای برخورد دنبالهٔ دار شومیکر-لوی ۹ با جو مشتری شگفت‌زده شدند. در سال ۲۰۰۴، فضاپیمای استارداست نمونه‌های گرد و غبار از دنباله‌دار ویلد ۲ جمع‌آوری کرد. در سال ۲۰۰۵، فضاپیمای برخورد ژرف با دنباله‌دار تمپل ۱ برخورد کرد تا درون هستهٔ آن را آشکار کند. فلزینگی
۱. ستارگان جمعیت I شامل خورشید و ستاره‌های درخشان، گرم و جوان، متمرکز در دیسک کهکشان‌های مارپیچی است. آنها به ویژه در بازوهای مارپیچی یافت می‌شوند. با توجه به مدل شکل گیری عناصر سنگین در ابرنواخترها، این مطرح می‌کند که گازی که از آن تشکیل شده‌اند با عناصر سنگین تشکیل شده از ستارههای غول پیکر قبلی پر شده بود. حدود ۲٪ از کل متعلق است به جمعیت I. دیوار کهکشانی
با اینکه سازماندهی ساختار جهان در مرحله ستاره‌ای آغاز می‌شود (هرچند که این موضوع بحث‌انگیز است)، بیشتر کیهان‌شناسان به ندرت به مسائل اخترفیزیکی این مرحله می‌پردازند. ستارگان در کهکشانها سازماندهی می‌شوند که به نوبه خود گروه‌های کهکشانی، خوشه‌های کهکشانی، ابرخوشه‌ها، صفحه‌ها، دیوارها و رشته‌های کهکشانی را تشکیل می‌دهند که از طریق نواحی پوچ از هم جدا می‌شوند و تشکیل یک ساختار کف-مانند می‌دهند که برخی آن را «وب کیهانی» خوانده‌اند. پیش از سال ۱۹۸۹، اینگونه پنداشته می‌شد که خوشه‌های کهکشانی ویریالی بزرگترین ساختارهای موجود در جهان هستند و به‌طور یکنواخت در سراسر جهان و در همه جهات پراکنده شده‌اند، اما در سال ۱۹۸۹، مارگارت گلر و جان هوکراه، بر پایه داده‌های نقشه‌برداری انتقال‌به‌سرخ، «دیوار بزرگ» را کشف کردند. دیوار بزرگ صفحه‌ای از کهکشان‌ها به طول ۵۰۰ میلیون سال نوری و عرض ۲۰۰ میلیون سال نوری و ضخامت ۱۵ میلیون سال نوری بود. وجود این ساختار مدت زیادی از نظرها دور مانده‌بود زیرا نیاز به تعیین مکان کهکشان‌ها در سه بعد بود که لازمه آن ترکیب اطلاعات مربوط به مکان کهکشان‌ها با اطلاعات مربوط به فاصله آن‌ها - که با بررسی انتقال به سرخ به‌دست می‌آید - بود. دو سال بعد دو اخترشناس به نام‌های راجر جی. کلوز و لوییس ای. کمپوسانو، گروه بزرگ اختروش کلوز-کمپوسانو را کشف کردند که عریض‌ترین قسمت آن ۲ میلیارد سال نوری بود و در زمان اعلام این کشف بزرگترین ساختار شناخته شده در جهان بود. در آوریل ۲۰۰۳، یک ساختار بزرگ-مقیاس دیگر به نام دیوار بزرگ اسلون کشف شد. در اوت ۲۰۰۷ یک اَبَرپوچی (ناحیه پوچ بزرگ) احتمالی در نزدیکی صورت فلکی جوی کشف شد. این منطقه با با لکه سرد سی‌ام‌بی همپوشانی داشت. لکه سرد سی‌اِم‌بی، ناحیه سردی در نقشه تابش ریزموج زمینه کیهانی است که در در مدل‌های کنونی کیهان‌شناسی پدیده بسیار نامحتملی است. این ابرپوچی مسبب پیدایش لکه سرد سی‌اِم‌بی است اما برای اینکه چنین اتفاقی افتاده باشد، این ناحیه باید به میزان نا محتملی بزرگ باشد، احتمالاً در حدود یک میلیارد سال نوری. گیسو (دنباله‌دار)
گیسو به‌طور کلی از یخ و غبار دنباله‌دار ساخته شده‌است. آب معمولاً بیشترین و تا ۹۰٪ از مواد فرّاری است که از هستهٔ دنباله‌دار در داخل منطقهٔ ۳ تا ۴ واحد نجومی از خورشید، به بیرون فوران می‌کند. مولکول‌های منبع H2O در درجهٔ اول از طریق نورکافت و به نسبت بسیار کوچکتری از طریق فوتویونیزه نابود می‌شوند. باد خورشیدی نقش کوچک‌تری در تجزیهٔ آب در مقایسه با فوتوشیمی ایفا می‌کند. ذرات گرد و غبار بزرگتر در امتداد مسیر مداری دنباله‌دار باقی می‌مانند در حالی که ذرات کوچکتر در اثر فشار تابش نور به دور از خورشید و به طرف دم دنباله‌دار رانده می‌شوند. ستاره فشرده
در علم اخترشناسی، عبارت ستارهٔ فشرده (بعضی وقت‌ها جسم فشرده) به منظور اشاره گروهی به کوتوله‌های سفید، ستاره‌های نوترونی، ستاره‌های غیرعادی و چگال دیگر و سیاه‌چاله‌ها استفاده می‌شود. بیشتر ستاره‌های فشرده نقطهٔ پایان فرگشت ستاره‌ای هستند و به همین دلیل اغلب به عنوان بقایای ستاره‌ای معرفی می‌شوند؛ شکل بقایا در مرتبهٔ نخست به جرم ستاره در زمانی که تشکیل شده‌است بستگی دارد. این اجسام همگی نسبت به جرم خود دارای حجم کوچکی هستند که این موضوع چگالی زیادی به آن‌ها می‌بخشد. عبارت ستارهٔ فشرده اغلب زمانی استفاده می‌شود که طبیعت دقیق ستاره نامعلوم است، اما شواهد نشان می‌دهد که این ستاره، بسیار سنگین و دارای شعاعی کوچک است، به همین خاطر یکی از دسته‌های مذکور در بالا را می‌رساند. یک ستاره فشردهٔ که یک سیاه‌چاله نیست، ممکن است یک ستارۀ نامتعارف لقب داده شود. نجوم به زبان ساده
۳-۱ اجزای تشکیل دهنده عالم: تا جایی که دانش ما اجازه می‌دهد عالم از ستاره‌ها (بیلیون‌ها بیلیون ستاره)، سحابی‌ها، سیارات، سیارک‌ها، اقمار، ستاره‌های دنباله‌دار و غیره تشکیل شده‌است. پیشینه هستی (نجوم)
در نهایت سوخت هسته‌ای همه ستارگان روزی تمام می‌شود. آن‌ها تعادل خود را از دست می‌دهند طوری‌که نیروی گرانش غالب می‌شود. تفاوت جرم ستارگان باعث تفاوت در مرگ آن‌ها نیزمی شود. ستاره‌های کم جرم به آرامی باقی‌مانده سوخت خود را سوزانده و می‌میرند. ستاره‌هایی به اندازه خورشید، به سرعت به یک کوتوله سفید به اندازه زمین تبدیل می‌شوند. لایه بیرونی ستاره که از اتمهایی تشکیل شده که در فرایند تبادلات هسته‌ای به وجود آمده‌اند، از آن جدا شده و به شکل ذرات در عرصه بی‌انتهای آسمان رها می‌شوند. هسته یک ستاره غول پیکر تقریباً به شکل آنی منفجر می‌شود. هسته به سمت بیرون پخش می‌شود و با ذراتی برخورد می‌کند که به سمت درون ستاره کشیده شده‌اند. این برخورد با تولید انرژی انبوهی همراه است که هم عناصر سنگین موجود در کائنات را پدیدار می‌نماید و هم منجر به تکه‌تکه شدن ستاره می‌شود. این انفجار ابر نواختر، منشا اولیه همه عناصر سنگین یافت شده در اجرام، ستاره‌ها، سیاره‌ها و فضاهای میان کهکشانهاست. در اعماق سرد فضا، عناصری مانند کربن، اکسیژن و نیتروژن می‌توانند با عنصر اولیه یعنی هیدروژن ترکیب شده و مولکول‌های پیچیده‌ای را بسازند مخصوصاً در فضاهای با چگالی و غلظت بالاتر که امکان برخورد ذرات به یکدیگر بیشتر است. تعداد بسیار زیادی از انواع مولکول‌های پیشرفته، به خصوص مولکولهایی که اتم کربن در ترکیب آن‌ها حضور دارد، در فضای میان ستارگان یافت شده‌است. غبار دنباله‌دار
غبار دنباله‌دار () به گرد و غبار کیهانی که از یک دنباله‌دار سرچشمه می‌گیرد گفته می‌شود. "گردوغبار دنباله‌دار" می‌تواند اطلاعاتی در مورد منشأ و شکل‌گیری دنباله‌دار ارائه دهد. هنگامی که زمین از بین فضای آغشته به "غبار دنباله‌دار" عبور می‌کند، یک بارش شهابی در اتمسفر آن می‌تواند ایجاد شود، برای مثال: گرد و غبار دنباله‌دار هالی منشأ بارش شهابی اوریون بوده‌است. کهکشان
کهکشان‌های بیضوی از دید شکل، از شکل بیضی‌گون (شبیه توپ راگبی) تا شکل کروی متغیر هستند و اشکالی میان این دو نیز یافت می‌شوند. برعکس کهکشان‌های دیگر که نوری آبی از ستاره‌های فروزان و کم عمر منعکس می‌کنند، کهکشان‌های بیضوی زرد رنگ دیده می‌شوند. علت این امر ساخته شدن ستاره‌ها در این کهکشان‌ها می‌باشد که در نتیجه کمابیش همه نور آن‌ها از ستاره‌های غول سرخ که دارای طول عمر زیادی هستند به دست می‌آید. دنباله‌دار
ترکیبات شیمیایی دنباله‌دارهای بلند مدت و کوتاه مدت مشابه است، اگرچه ترکیبات سازندهٔ دنباله‌دارهای بلند مدت تمایل بیشتری به فرار دارند. دلیل این تفاوت می‌تواند سرچشمه‌گیری از ابر اورت یا کمربند کویپر باشد. در واقع در طول شکل‌گیری منظومهٔ خورشیدی، اجسام کوچک در بخش‌های درونی دیسک و در نزدیکی سیارات غول‌پیکر ساخته‌شدند. سپس این اجسام توسط نیروهای گرانشی از منظومهٔ خورشیدی خارج شدند و آن اجسامی که به‌طور کامل فرار کردند، ابر اورت را تشکیل دادند. آن دسته از اجسامی که نتوانستند فرار کنند و هیچ تعامل گرانشی با سیارات نداشتند، به عنوان اجسام کمربند کویپر باقی‌ماندند. کهکشان مارپیچی میله‌ای
کهکشان مارپیچی میله‌ای نوعی از کهکشان مارپیچی است که در مرکز آن ساختار میله‌مانندی از ستاره وجود دارد. دو سوم تمام کهکشان مارپیچی از نوع مارپیچی میله‌ای و بقیه کهکشان مارپیچی بدون میله هستند. دنباله‌دار
هسته از نوع خاصی از گرد و غبار به نام «"کرکی"» ساخته شده‌است، چون کرکی می‌تواند سبک‌وزن و پر از سوراخ مانند اسفنج باشد. درون سوراخ‌ها از یخ آب مانند، کربن دی‌اکسید (یخ خشک) و کربن مونوکسید (که از خودروها خارج می‌شود) ساخته شده‌است. لایه‌های بالایی هسته از گرد و غبار ساخته شده‌است. گرد و غبار غیر فرار متشکل از برخی کانیهای سیلیکات و غنی از کربن، هیدروژن، اکسیژن و نیتروژن است. در هسته، نسبت جرم فرار به جرم غیر فرار نزدیک به یک است. هسته (دنباله‌دار)
برگرفته از بررسی‌های روزتا و فیله، در دنباله‌دار ۶۷ پی/چوریوموف-گراسیمنکو، ممکن است مقداری از بخار آبِ به وجودآمده از هسته فرار کند، اما ۸۰ درصد از آن در زیر لایهٔ سطحی دوباره منجمد می‌گردند. این مشاهده نشان می‌دهد که لایه‌های نازک غنی از یخ نزدیک به سطح ممکن است به این ترتیب بخشی از فعالیت‌های مؤثر دنباله‌دارها و تکامل باشد، که لزوماً چنین لایه‌بندی جهانی در اوایل تاریخ شکل گیری دنباله‌دارها نمی‌توانسته رخ دهد. غول گازی
غول‌های گازی (یا سیارات مشتری‌سان) سیاره‌های بزرگ و گازی هستند که عمدتاً از سنگ یا مواد جامد دیگر تشکیل نشده‌اند بلکه ساختار اصلی آن‌ها عمدتاً هیدروژن و هلیوم است. از آنجا که هیدروژن و هلیوم دو عنصر اساسی تشکیل ستاره هستند غول‌های گازی گاهی ستاره‌های ناموفق (یا شکست خورده) هم نامیده می‌شوند. دو غول گازی در منظومه خورشیدی وجود دارد: مشتری (هرمز)، زحل (کیوان). در دههٔ ۱۹۹۰ با توجه به دانسته‌های تازه نتیجه‌گیری شده که سیاره‌های اورانوس و نپتون در واقع طبقهٔ متمایز دیگری از «سیاره‌های غول پیکر» هستند، که عمدتاً از مواد فرار سنگین‌تری تشکیل شده‌اند (که «سیاره یخی» هستند). به همین دلیل، اورانوس و نپتون اکنون در دستهٔ جداگانهٔ غول‌های یخی طبقه‌بندی می‌شوند. علاوه بر این، غول‌های گازی فراخورشیدی بسیاری تاکنون شناخته شده‌اند که اطراف ستاره‌های منظومهٔ خود در حال گردش‌اند. ویلهلم فون بیلا
بیلا در سال ۱۸۲۶ ستاره دنباله‌دار گمشده ای را دید که چندین بار دیگر هم توسط عده‌ای از ستاره شناس‌ها دیده شده بود. او این دنباله‌دار را دنباله‌دار دوره ای بیلا نامید. ستاره دنباله داربیلا در سال ۱۸۴۶ تقسیم شد و به صورت جفت ستاره ای در آمد و سرانجام در سال ۱۸۵۲ هر دو قسمت ستارهٔ دنباله داری که بیلا مشاهده کرده بود چنان تکه تکه و خرد شدند که دیدن شان غیر ممکن گردید. قرص پیراستاره‌ای
قرص پیرا-ستاره‌ای توده‌ای از گاز و غبار به شکل حلقه یا دیسک در حال چرخش حول یک ستاره است. قرص پیرا-ستاره‌ای یک نام کلی برای گونه‌های مختلفی از قرص‌های چرخان حول ستارگان است که بسته به مشخصات فیزیکی می‌تواند قرص برافزایشی، خرده قرص، یا قرص پیش-سیاره‌ای نامیده شود. قرص‌های پیش سیاره‌ای محل تولد سیارگان هستند که بیشتر حول ستارگان جوان می‌چرخند. اغلب ستارگان در درون سحابی‌های مولکولی پدید می‌آیند که توده‌های عظیمی از گاز و غبار باقی‌مانده از مهبانگ یا حاصل انفجار ستارگان پیر هستند. جاذبه گرانشی سحابی در طول میلیون‌ها سال سبب فشرده گشتن مواد که عمدتاً از هیدروژن و ذرات غبار تشکیل گشته‌اند می‌گردد. در نتیجه انقباض سحابی یک توده فشرده از ماده در مرکز پدید می‌آید که به سبب دارا بودن مقداری غیر صفر از تکانه زاویه‌ای در حال چرخش است. تکانه زاویه‌ای همچنین سبب می‌گردد بخش‌هایی از سحابی نتواند جذب توده مرکزی گردد و در عوض در فواصلی دورتر شروع به گردش به دور توده مرکزی کند. نیروهای گرانش و گریز از مرکز در تعادل با یکدیگر سبب می‌گردند این مواد چرخنده، پیرامونی به شکل یک دیسک یا قرص را به خود بگیرند که بر روی صفحه عمود بر محور چرخش توده مرکزی قرار می‌گیرد. ذرات غبار و گاز هیدروژن مواد اصلی تشکیل دهنده این گونه قرص‌ها هستند. با افزایش دما تابش الکترو مغناطیسی از توده مرکزی آغاز می‌گردد که در این مرحله یک پیش-ستاره نامیده می‌شود. قرص اطراف پیش ستاره در این مرحله قرص پیرا-پیش ستاره‌ای است. با گذشت زمان و با انقباض بیشتر و نیز جذب مواد بیشتر از دیسک دمای پیش ستاره به حدی افزایش می‌یابد که واکنش‌های اتمی در مرکز آن شروع شده و یک ستاره متولد می‌گردد. قرص اطراف ستاره مرکزی در این مرحله یک قرص پیرا-ستاره‌ای نامیده می‌شود. این قرص می‌تواند بسته به شرایط فیزیکی حاکم به یک قرص برافزایشی تبدیل شود که عمری در حدود چند میلیون سال دارند و در طول این مدت اندک اندک بر روی ستاره مرکزی فرو می‌ریزند. گاهی نیز شرایط برای تشکیل توده‌هایی از غبار و گاز بر روی قرص پیرا-ستاره‌ای مهیا می‌شود که منجر به تشکیل سیاره‌ها می‌گردد. چنین قرص‌هایی پیش-سیاره‌ای نامیده می‌شوند. منظومه شمسی روزگاری یک قرص پیش-سیاره‌ای بوده که از آن سیارات و دیگر اجرام چرخان اطراف خورشید پدید آمده‌اند. ادوین هابل
هابل سپس به کاوش بیشتر دربارهٔ جزئیات کهکشان‌ها، شکل و روشنایی آن‌ها پرداخت. تا سال ۱۹۲۵ آنقدر آزمایش و مطالعه کرده بود که توانست بگوید جهان از کهکشان‌هایی با شکل‌ها و اندازه‌های مختلف تشکیل شده‌است. به گفته هابل، همان‌طور که ستاره‌ها با یکدیگر فرق دارند، کهکشان‌ها هم متفاوت هستند، برخی کهکشان‌ها مثل راه شیری و آندرومدا، مارپیچ هستند و برخی دیگر به توپ بیسبال یا تخم مرغ شباهت دارند. شماری دیگر هم شکل خاصی ندارند. هابل نظامی را برای توصیف کهکشان‌ها از طریق شکل پیشنهاد کرد که امروزه نیز همچنان مورد استفاده است. او همچنین نشان داد که کهکشان‌ها از نظر ذرات درخشانی که دارند به هم شبیه هستند. به گفته هابل تمامی کهکشان‌ها به هم مرتبط هستند همان‌طور که اعضای یک خانواده به هم ارتباط دارند. در اواخر دهه ۱۹۲۰ هابل حرکت کهکشان‌ها در فضا را مورد مطالعه قرار داد. ۱۷پی هولمز
در همه این عوامل آن چه رخ می‌دهد تغییراتی در هسته دنباله‌دار است. هسته واپاشی شده سطح قبلی خود را از دست می‌دهد. و هنگامی که سطح تازه هسته دنباله‌دار در معرض تابش شدید خورشید قرار می‌گیرد فوران‌های جت مانندی از گاز و غبار از سطح تازه هسته به فضا پرتاب می‌شود، و از سوی دیگر بخشی از گاز حبس شده در ساختار متخلخل هسته دنباله‌دار در فضا منتشر شده، و در نتیجه گیسو از این گاز تازه و غبار بازتاب کننده، غنی می‌شود و بسیار پرنورتر از قبل می‌درخشد. دنباله‌دار
دنباله‌دارها، غیر دوره‌ای و دوره‌ای هستند. دنباله‌دارهای غیر دوره‌ای که از ابر اورت می‌آیند، گرانش محدود به خورشید ندارند و مدار آن‌ها به شکل سهمی است و تنها یک بار خورشید را می‌بینند و هرگز دوباره بازنمی‌گردند. دنباله‌دارهای دوره‌ای نیز شامل دنباله‌دارهای بلند مدت (بسیار بیشتر از ۲۰۰ سال) و کوتاه مدت است که به ترتیب از ابر اورت و کمربند کویپر سرچشمه می‌گیرند. خوشه ستاره‌ای
خوشهٔ ستاره‌ای مجموعه‌ای از ستارگان است که با نیروی گرانشی دوجانبه به یکدیگر پیوسته‌اند. خورشید
خورشید ترکیب شیمیایی خود را از محیط میان‌ستاره‌ای به ارث برده‌است؛ و خود هلیم و هیدروژن هم به جای مانده از هسته‌زایی مهبانگ‌اند. فلزها از هسته‌زایی ستاره‌ای پدید آمده‌اند. ستاره‌هایی که دورهٔ تکامل خود را به پایان رسانده‌اند و مواد خود را به محیط میان ستاره‌ای پیش از ساخت خورشید بازگردانده‌اند. ساختار شیمیایی شیدسپهر نمایانگر ساختار اساسی سامانهٔ خورشیدی است. البته از هنگامی که خورشید ساخته شده، بخشی از هلیم و عنصرهای سنگین از شیدسپهر گریخته‌اند برای همین هم‌اکنون شیدسپهر دارای هلیم کمتری نسبت به گذشته دارد و عنصرهای سنگین هم نسبت به پیش‌ستارهٔ خورشید ۸۴٪ اندازهٔ گذشته را دارند. ۷۱٪ پیش‌ستارهٔ خورشید از هیدروژن، ۲۷٫۴٪ از هلیم و ۱٫۵٪ از فلزها ساخته شده بود. ستاره دریایی
صفات اساسی خارپوستان در ستارهٔ دریایی به خوبی پدیدار است. بدن چنین جانوری شامل یک صفحهٔ مرکزی و ۵ بازو است، اما در این گروه تا ۲۰ بازو و بیشتر نیز ممکن است، مشاهده شود. در زیر بشره، یک اسکلت داخلی وجود دارد. صفحات آهکی دارای برآمدگی‌های کوچک است. این صفحات توسط بافت پیوندی و عضله به هم متصل نگه داشته می‌شوند. دیوارهٔ بدن در نقاط مختلف به سمت بیرون تاخوردگی یافته و به صورت زایده‌های انگشت مانند یا آبشش‌های پوستی درآمده است. فضاهای میان اندام‌های تنفسی، دنبالهٔ حفرهٔ عمومی بدن است که از فاصلهٔ صفحات اسکلتی مجاور می‌گذرد. دنباله‌دار گم‌شده
دنباله‌دارهای گمشده را می‌توان با سیارک‌های از دست رفته (سیارات جزئی از دست رفته) مقایسه کرد، اگرچه محاسبه مدارهای دنباله‌دارها به دلیل نیروهای غیر گرانشی مانند انتشار جت‌های گاز از هسته متفاوت است. برخی از اخترشناسان در این زمینه تخصص دارند، مانند برایان جی.مارسدن، که با موفقیت بازگشت دنباله‌دار دوره‌ای دنباله‌دار سوئیفت-تاتل را که «گم‌شده» بود، در سال ۱۹۹۲ پیش‌بینی کرد. دنباله‌دار بزرگ
به‌طور کلی ۳ شاخص می‌تواند یک دنباله‌دار را به یک دنباله‌دار بزرگ تبدیل کند: داشتن یک هسته بزرگ و فعال، گذر از نزدیک خورشید و گذر از نزدیک زمین. اما گاهی یک دنباله‌دار حتی با داشتن دو شاخص هم می‌تواند قابل توجه و چشمگیر باشد. به عنوان مثال دنباله‌دار هیل-باپ آن‌چنان‌که باید از نزدیکی خورشید عبور نکرد اما دنباله‌دار بسیار درخشان و مشهوری شد یا مثلاً دنباله‌دار هایاکوتاکه یک دنباله‌دار نسبتاً کوچک بود اما به سبب گذر از فاصلهٔ بسیار نزدیک به زمین، به‌صورت دنباله‌داری درخشان دیده شد. در مجموع، تعریفی رسمی از «دنباله‌دار بزرگ» به تنهایی، در دست نیست مگر آن که این لفظ با نام دنباله‌دار خاصی (دست کم به سال پدیدار شدنش) پیوسته باشد، و در چنین حالتی پیش‌واژهٔ دنباله‌دار بزرگ نمایان‌گر این واقعیت است که جرم مورد گفتگو به اندازهٔ کافی درخشان و چشم‌گیر بوده که در خارج از حلقهٔ جامعهٔ اخترشناسی و کسانی که آسمان را رصد می‌کنند و به دنبال یافتنی‌ها هستند، توجه دیگران را هم به خوبی به خود جلب کرده‌است. دنباله‌دار بزرگ بسیار نادر است. به‌طور متوسط، تنها یک دنباله‌دار بزرگ در یک دهه ظاهر خواهد شد. اگرچه دنباله‌دارها به‌طور رسمی به نام کاشفان خود نام‌گذاری می‌شوند، دنباله‌دارهای بزرگ گاه با سالی که در آن به نظر بزرگ رسیده‌اند، با استفاده از فرمول "دنباله دار بزرگ …" به دنبال آن اشاره به سال.2. http://www.icq.eps.harvard.edu/brightest.html 3. http://www.icq.eps.harvard.edu/bortle.html منظومه شمسی
غول گازی (سیارهٔ بیرونی یا سیارهٔ مشتری‌سان) سیاره‌ای است که عمدتاً از سنگ و مواد جامد ساخته نشده، بلکه از گازهای مختلف ساخته شده‌است. این سیارات به‌طور کامل از گاز ساخته نشده‌اند و ستاره‌شناسان یک مرکز سنگی برای این سیارات در نظر می‌گیرند. منظومهٔ شمسی دارای چهار غول گازی به نام‌های مشتری، زحل، اورانوس و نپتون است. به دلیل این که این سیارات دورترین سیارات منظومهٔ شمسی نسبت به خورشید هستند، آن‌ها را سیارات بیرونی می‌نامند. از آن‌جا که این سیارات از گاز ساخته شده‌اند، دارای چگالی کم هستند. علاوه بر بزرگ‌بودن، غول‌های گازی به سرعت می‌چرخند و پیرامون خود دارای حلقه هستند و ماه‌های بسیاری نیز دارند. از آن‌جا که این سیارات دورتر از سیارات درونی هستند، دانشمندان نتوانسته‌اند از نزدیک مطالعات گسترده‌ای بر روی آن‌ها انجام‌دهند. علاوه بر منظومهٔ شمسی، دانشمندان غول‌های گازی دیگری را در سامانه‌های خورشیدی دیگر کشف کرده‌اند که مانند مشتری هستند. حباب باد ستاره‌ای
کهکشان‌های مارپیچی، حداقل آن طور که از دور به نظر می‌رسند، قرصی صاف و هموارند. از ظاهرشان چنین بر می‌آید که قرصی برافزایشی مملو از ستاره، گاز، و گرد و غبار دارند که به آرامی در حال گردش است. در اولین نگاه چنین به نظر می‌رسد که محیط میان‌ستاره‌ای، دنیایی است نه چندان پراهمیت که ذرات، به صورتی کاملاً کم پشت در آن وجود دارند و هیچ ارتباط آشکاری میان این فضا و طرح کلی کهکشانها وجود ندارد. دنباله‌دار
اگرچه شمار کمی از دنباله‌دارها از کمربند کویپر می‌آیند، اما بسیاری از آن‌ها از ابر اورت سرچشمه می‌گیرند. وقتی که ستارگان در حال گذر در فضا هستند، به برخی از اشیاء ابر اورت که خارج از مدارهای خود هستند، برخورد می‌کنند و دنباله‌دارها ساخته می‌شوند. بیشتر دنباله‌دارهای با تناوب مداری کوتاه از کمربند کویپر و با تناوب مداری بلند از ابر اورت سرچشمه می‌گیرند؛ هر چند که چند مورد استثنا برای این قاعده وجود دارد. برای نمونه، دنباله‌دار هالی تناوب مداری کوتاهی دارد و از ابر اورت سرچشمه گرفته‌است. پان‌اسپرمیا
در سال ۱۹۷۰، یک اخترشناس بریتانیایی بنام فرد هویل و پروفسور چاندرا ویکراماسینگه از دانشگاه کی‌یف، با رصد ستارگان دوردست و تجزیهٔ طیف نوری آن‌ها به کمک هم به شواهدی از امکان وجود مولکول‌های حیاتی در غبار پیش منظومه‌ای بدست آوردند. آن‌ها عنوان کردند که دنباله‌دارها و شهاب‌سنگ‌هایی که از این غبارها به وجود می‌آیند، می‌توانند حامل ترکیبات آلی و هاگ باکتری‌ها باشند. این اجرام که از سنگ و یخ تشکیل شده‌اند، قادرند این مواد را از فشارهای موجود در فضا حفظ کنند و به صورت سالم به زمین برسانند. همان‌طور که پیش‌تر بیان شد، گروه تحقیقاتی دکتر هنریش توانست با شبیه‌سازی غبار پیش منظومه‌ای با تابش امواج ۱۸۰ نانومتری، تولید اسید آمینهٔ طبیعی را مشاهده کند. کهکشان
کهکشان‌های مارپیچی دارای بازوهایی هستند که شکلی مارپیچی در پیرامون بر برآمدگی میانه‌ای یا هسته، قرصی ایجاد می‌کنند که چرخش هسته با چرخش بازوهای آن همراه می‌شود. جوان‌ترین ستاره‌های کهکشان‌های مارپیچی در بازوهای کم توده یافت می‌شوند و ستاره‌های کهن بیشتر در هسته فشرده جای دارند. کهن‌ترین ستاره‌ها در هاله‌های کروی پراکنده جای دارند و پیرامون قرص کهکشانی را فرا گرفته‌اند. این بازوها همچنین دارای غبار و گاز فراوانی هستند که منجر به ساخته شدن ستاره‌های تازه می‌شود. تشکیل ساختار
تشکیل ساختار یکی از مسائل مهم در کیهان‌شناسی است. آن‌گونه که از رصد تابش زمینه کیهانی دیده می‌شود، جهان از حالتی بسیار داغ، چگال، و کم‌وبیش همگن آغاز شده است. ولی امروزه ساختارهای زیادی در اندازه‌های گوناگون پدید آمده‌اند: سیاره‌ها، ستاره‌ها، کهکشان‌ها، و ساختارهای بسیار بزرگ‌تر مانند خوشه‌های کهکشانی و خالی‌جاهای بزرگ بین آن‌ها. چگونه جهانی که در آغاز همگن بوده توانسته چنین ساختارهایی را بسازد؟ ره‌گیر دنباله‌دار
دنباله‌دارهای طولانی دارای مدار و مرکز بسیار خارج از مرکز هستند و دورهٔ زمانی بازگشت آن‌ها از ۲۰۰ سال تا هزاران سال است، بنابراین معمولاً تنها چند ماه پیش از عبور آن‌ها از منظومه شمسی درونی و بازگشت به نقاط دور منظومه شمسی بیرونی کشف می‌شوند که این زمان بسیار کمی برای برنامه‌ریزی و راه اندازی یک مأموریت است؛ بنابراین، ESA فضاپیمای "ره‌گیر دنباله‌دار" را در یک مدار هاله پایدار در اطراف نقطه خورشید زمین L2 «پارک» خواهد کرد و منتظر کشف یک دنباله‌دار مناسب خواهد بود که بتواند برای یک پرواز کناری به آن برسد. دنباله‌دار
۱. ابتدا باید یکی از پیشوندهای زیر را برای اشاره به نوع دنباله‌دارها مشخص کرد. این پیشوندها عبارتند از: برای نمونه، P/2013 B۳ سومین دنباله‌دار کشف‌شده در نیمهٔ دوم ژانویهٔ ۲۰۱۳ است. وقتی که یک دنباله‌دار برای دومین بار آشکار و مشاهده می‌شود، مرکز ریزسیارهٔ اتحادیهٔ بین‌المللی اخترشناسی (MPC) یک شمارهٔ دائمی برای کشف آن می‌دهد. در این حالت، ابتدای نام دنباله‌دار، نام دو کاشف آن (نام خانوادگی فرد یا یک واژه یا مخفف گروه اخترشناسی) را می‌نویسند. نام‌ها به ترتیب زمانی پدیدار می‌شوند و نام کاشفان و ترتیب زمانی با یک ممیز از یک‌دیگر جدا می‌شوند. اما در برخی موارد نادر، نام دنباله‌دار می‌تواند شامل نام سه کاشف یا عمومی باشد. نمونه‌هایی از نام‌های کامل این دنباله‌دارها عبارتند از: ۱۱۹پی/پارکر–هارتلی و سی۱۹۹۵/اُ۱ (دنباله‌دار هیل–باپ). ستاره
انرژی ستارگان ناشی از واکنش‌های هسته‌ای است. ماده اصلی تشکیل دهنده ستارگان رشته اصلی، هیدروژن است. هیدروژن موجود در ستارگان طی فرایند همجوشی هسته‌ای به هلیوم تبدیل می‌شود و در حین این واکنش گرما و نور بسیار زیادی تابش می‌یابد. منظومه شمسی
سامانه‌های ستاره‌ای پیرامون ستاره‌ها شکل می‌گیرند و منظومهٔ شمسی هم پیرامون خورشید شکل گرفته‌است. تاکنون دانشمندان، ستاره‌شناسان، فلاسفه و بسیاری دیگر به‌دنبال پاسخ چگونگی شکل‌گیری جهان گشته‌اند. هیچ الگوی معتبری که بتواند چگونگی شکل‌گیری جهان را توضیح‌دهد، وجود ندارد؛ اما دانشمندان بر سر الگویی محبوب با نام نظریهٔ سحابی به توافق رسیده‌اند. دنباله‌دار مسیر خورشیدی
بسیاری از دنباله‌دارها که دارای مدارهای مشابه هستند، «"کروز پاس"» نامیده می‌شوند و جمعی دیگر متعلق به گروهی به نام «"گروه کروز"» هستند. نزدیک به ۸۵ درصد دنباله‌دارهایی که توسط رصدگری‌های سوهو شناخته شده‌اند در این بزرگراه مداری دیده شده‌اند. منظومه شمسی
ترکیبات شیمیایی دنباله‌دارهای بلند مدت و کوتاه مدت مشابه است، اگرچه ترکیبات سازندهٔ دنباله‌دارهای بلند مدت تمایل بیشتری به فرار دارند. دلیل این تفاوت می‌تواند سرچشمه‌گیری از ابر اورت یا کمربند کویپر باشد. در واقع در طول شکل‌گیری منظومهٔ خورشیدی، اجسام کوچک در بخش‌های درونی دیسک و در نزدیکی سیارات غول‌پیکر ساخته‌شدند. سپس این اجسام توسط نیروهای گرانشی از منظومهٔ خورشیدی خارج‌شدند و آن اجسامی که به‌طور کامل فرار کردند، ابر اورت را تشکیل دادند. آن دسته از اجسامی که نتوانستند فرار کنند و هیچ تعامل گرانشی با سیارات نداشتند، به عنوان اجسام کمربند کویپر باقی‌ماندند. مهره‌داران
قلب جانوران مهره‌دار عمدتاً یک تلمبه ماهیچه‌ای است که در حفره دور قلبی قرار گرفته‌است. جدارهای قلب از سه بخش زیر تشکیل شده‌اند: درون‌لایه قلب، ماهیچه قلب و برون‌لایه قلب که به ترتیب با درون‌لایه، میان‌لایه و برون‌لایه از سرخرگ‌ها برابری می‌کند. در هر حال ماهیچه قلب به جای آنکه مانند عضله صاف سرخرگ‌ها باشد، یک عضله قلبی است. این عضله به ویژه در جدار بطنی دارای ضخامت است. ستاره دوگانه
نتیجه‌گیری بررسی‌های بیشتر مرکز اخترفیزیک هاروارد-اسمیتسونین (۲۰۰۶) بر پایهٔ تحقیقات چارلز لادا برآورد کرده که؛ مغایر با فرض کنونی حدود یک سوم از سیستم‌های ستاره‌ای در کهکشان راه شیری یا دوتایی (باینری) یا چندستاره‌ای هستند، و دو سوم باقی مانده را ستارگان منفرد تشکیل می‌دهند. از آنجا که سیاره‌ها احتمالاً راحت‌تر در پیرامون ستارگان تنها شکل می‌گیرند، سیاره‌ها نیز ممکن است متداول‌تر از آنچه قبلاً تصور شده باشند. این واقعیت که؛ ستارگان بزرگ و درخشانی مانند خورشید بیشتر به صورت دوتایی یا چندستاره‌ای هستند، این تصور را ایجاد کرده‌بود که بیشتر ستارگان جهان چندستاره‌ای هستند، در حالی که تحقیقات جدید پیرامون ستارگان کوچک‌تر و کم‌نورتر و کوتوله‌ها نشان می‌دهد که درصد آن‌ها بیش از ستارگان وابسته به سیستم‌های دوتایی و چندستاره‌ای است. سانتور (ریزسیاره)
نتایج بررسی‌های ناسا نشان می‌دهد که در حدود دوسوم سانتورها از منشأ دنباله‌دار هستند و از نقاط دوردست بیرونی و منجمد منظومهٔ شمسی آمده‌اند. هنوز مشخص نیست که آیا یک‌سوم باقی‌ماندهٔ آنها از سیارک تشکیل شده‌است یا خیر. ادموند هالی
. او تحت نظر نیوتن به نمودار و رسم ستاره‌های مشاهده شده اش اقدام کرد. ادموند معتقد بود که ستاره‌های دنباله‌دار مانند سیارات احتمالاً دارای مدار بیضوی هستند. این بدان معنا بود که می‌توان ستاره‌های دنباله‌دار را ردیابی و بازگشت آن‌ها را محاسبه و حتی پیش‌بینی کرد. ادموند در پی تلاش و فعالیت خود در جهت شناخت ستاره‌ها، در ۲۸ نوامبر ۱۶۷۸ درست پس از بازگشت از سنت هلن به عضویت انجمن سلطنتی انتخاب شد. هالی با کمک قانون جاذبه نیوتن پیش‌بینی کرد که در ستاره دنباله داری که در سال‌های ۱۶۰۷ و ۱۶۸۲ از کنار زمین گذشته در سال ۱۷۵۸ نیز باز خواهد گشت. او مدتی را به پاریس رفت و در دانشگاه ستاره‌شناسی پاریس به تحقیق و بررسی بر روی عبور ستاره‌ها از فراز زمین مشغول شد. ادموند در سال ۱۶۸۲ یک رصد خانه کوچک در آبلینگتون واقع در شمال لندن برپا کرد تا بهتر و بیشتر بتواند در این زمینه فعالیت کند. در ضمن به نوشتن چند کتاب برگرفته از نظریات و مشاهداتش پرداخت. ادموند به این نتیجه رسید که ستارگان دنباله‌دار تفاوتی با ستارگان معمولی ندارند. او پیش‌بینی کرد هر ۷۵ الی ۷۸ سال یک بار ستاره هالی در فراز آسمان زمین مشاهده می‌شود. این فرضیه وی که ستارگان دنباله‌دار همانند سیارات به دور خورشید می‌چرخند مورد تأیید واقع شد. هالی در سال ۱۶۸۲ با یکی از دوستان دوران کودکی اش ازدواج کرد و حاصل این ازدواج دو پسر و یک دختر بود. او تفاوت‌های بین شمال جغرافیایی و شمال مغناطیسی اطراف کره زمین را مورد بررسی قرار داد به این امید که اطلاعات حاصله بتواند برای یافتن طول جغرافیایی مورد استفاده دریانوردان قرار گیرد. سپس به مقام معاونت دبیر کلی انجمن سلطنتی لندن نایل شد. ادموند مطالعات زیادی را روی بادهای ۳۰ درجه عرض شمالی و جنوبی خط استوا و بادهای موسمی نیز انجام داد. وی نتیجه مطالعات خود را دربارهٔ نوسانات مغناطیسی منتشر کرد. طیف‌سنجی نجومی
طیف دنباله‌دار متشکل از ابرهای گرد و غباراست که احاطه اش کرده، همانند زمانی که بادهای خورشیدی با گازهای احاطه شده با دنباله‌دار برخورد می‌کند. تشکیل و تکامل منظومه شمسی
با مرگ ستاره، تأثیر گرانشی آن بر روی سیارات، دنباله‌دارها و سیارک‌ها کاهش خواهد یافت، زیرا جرمش کم می‌شود. مدار تمام سیارات باقی‌مانده بزرگ خواهد شد؛ اگر زهره، زمین و مریخ باقی بمانند، مدارهایشان به ترتیب در 1.4 AU (۲۱۰ میلیون کیلومتر)، 1.9 AU (۲۸۰ میلیون کیلومتر) و 2.8 AU (۴۲۰ میلیون کیلومتر) قرار خواهند گرفت. این سیارات و سایر سیارات باقی مانده، بسیار سرد، تاریک و خالی هر نوع حیات باقی خواهند ماند. آن‌ها به گردش به دور خورشید ادامه خواهند داد، ولی به دلیل افزایش فاصله از خورشید و کاهش گرانش آن، سرعتشان کم‌تر خواهد شد. دو میلیارد سال بعد، با کاهش دمای خورشید تا ۶۰۰۰–۸۰۰۰ کلوین، کربن و اکسیژن هسته آن منجمد خواهند شد، و ۹۰ درصد جرم باقی‌مانده یک ساختار کریستالی ایجاد می‌نماید. نهایتاً بعد از چند میلیارد سال، خورشید دیگر هیچ درخششی نخواهد داشت، و به یک کوتوله سیاه تبدیل می‌شود. اخترشناسی
همانطورکه از نام کهکشان بیضوی پیداست سطح مقطع این کهکشان بیضی شکل است. ستارگان در مدارهای تصادفی به دور کهکشان می‌چرخند. در این کهکشان‌ها غبار میان ستاره‌ای وجود ندارد یا به ندرت یافت می‌شود و نقاط تولید ستاره در این نوع کهکشان بسیار کم هستند. ستارگان این کهکشان عموماً مسن هستند کهکشان بیضوی عموماً درمرکز خوشه‌های کهکشانی یافت می‌شوند و ممکن است در اثر ترکیب کهکشان بزرگ به‌وجود آیند. منظومه شمسی
منظومهٔ خورشیدی دارای هشت سیاره (عطارد، زهره، زمین، مریخ، مشتری، زحل، اورانوس و نپتون) و پنج سیارهٔ کوتولهٔ تاکنون شناخته‌شده (سرس، پلوتون، هائومیا، ماکی‌ماکی و اریس) است. چهار سیارهٔ نخست، سیاره‌های درونی یا زمین‌سان هستند و بیشتر از سنگ ساخته شده‌اند و از چهار سیارهٔ دیگر یا سیاره‌های بیرونی، مشتری و زحل غول‌های گازی هستند و بیشتر از گازهای هیدروژن و هلیوم ساخته شده‌اند و اورانوس و نپتون غول‌های یخی هستند. افزون‌بر این اجرام، منظومهٔ خورشیدی دربرگیرندهٔ اجرام دیگری از جمله ماه‌ها، سیارک‌ها، شهاب‌واره‌ها، شهاب‌ها، شهاب‌سنگ‌ها و دنباله‌دارهاست. منظومهٔ خورشیدی هم‌چنین دارای مناطق خاصی از جمله کمربند سیارک‌ها، کمربند کویپر و دیسک پراکنده (منظومهٔ خورشیدی) است. خوشه ستاره‌ای
ستارگان هر خوشه، هم‌زمان و از یک ابر غبار و گاز زاده شده‌اند و بنابراین سن و ترکیب‌شان مشابه‌است، ولی نوع این ستارگان متفاوت است، چون جرم‌های متفاوتی دارند. چرخهٔ حیاتی ستاره را جرم آن تعیین می‌کند. دو نوع خوشه وجود دارند: خوشهٔ کروی و خوشهٔ باز. خوشه‌های کروی پیرترند و در هاله‌ای کروی پیرامون هستهٔ کهکشان راه شیری قرار دارند ولی خوشه‌های جوان‌تر باز، در قرص کهکشان قرار گرفته‌اند. سامانه سیاره‌ای
سامانهٔ سیاره‌ای مجموعه‌ای از جرم‌های غیر ستاره‌ای است که در محدودهٔ گرانشی در مدار یک ستاره یا سیستم ستاره‌ای قرار دارند. به‌طور کلی، یک سیستم سیاره‌ای، با یک یا چند سیاره تشکیل می‌شود، اگر چه چنین سامانه‌ای ممکن است که از جرم یا جرم‌های دیگری مانند سیاره‌های کوتوله، سیارک‌ها، ماهواره‌های طبیعی، اجرام، دنباله دارها، و خرده‌سیاره‌ها تشکیل شده باشد. خورشید همراه با سامانهٔ سیاره‌ای خود، که شامل زمین هم هست به نام سامانهٔ خورشیدی شناخته می‌شود. در مجموع تاکنون ۲۰۳۰ سیارهٔ فراخورشیدی (در ۱۲۸۸ سامانهٔ سیاره‌ای، از جمله ۵۰۲ سیستم با سیاره‌های متعدد) تا ۱۱ دسامبر ۲۰۱۵ شناسایی شده‌است. دوتایی انفجاری
دوتایی انفجاری یک ستاره دوتایی است که از دو عضو تشکیل شده‌است: یک کوتوله سفید و یک ستارهٔ همدم که بخشی از جرم آن در اثر گرانش به کوتوله سفید منتقل می‌شود. این دو ستاره بسیار نزدیک به یکدیگر قرار گرفته‌اند به طوری که گرانش کوتوله سفید باعث جدا شدن مواد سازندهٔ ستاره همدم و پیوستن آن‌ها به کوتوله سفید می‌شود. مادهٔ جداشده که معمولاً هیدروژن است باعث ایجاد یک قرص برافزایشی در اطراف کوتوله سفید می‌شود. ستاره دنباله‌دار (فیلم)
ستاره دنباله‌دار فیلمی به کارگردانی و نویسندگی سیروس کاشانی‌نژاد محصول سال ۱۳۶۴ است. تترازین
تترازین‌ها ترکیباتی هستند که از یک حلقه بنزنی شش عضوی شامل چهار اتم نیتروژن و دو اتم کربن تشکیل شده و فرمول مولکولی آن‌ها CHN است. نام "تترازین" در روش نامگذاری آیوپاک مشتقات این ترکیب استفاده می‌شود. هسته حلقه تترازین دارای سه ایزومر است: ۴٬۳٬۲٬۱-تترازین‌ها، ۵٬۳٬۲٬۱-تترازین‌ها و ۵٬۴٬۲٬۱-تترازین‌ها، همچنین به ترتیب با نام‌های وی-تترازین‌ها، ای‌اس-تترازین‌ها و اس-تترازین‌ها نیز شناخته می‌شوند. دم (دنباله‌دار)
در اینجا دُم‌های جداگانه‌ای از گرد و غبار و گازها تشکیل می‌شود، که هریک به گونه‌ای و در اثر پدیده‌ای مجزا قابل مشاهده می‌گردند: گرد و غبار نور خورشید را مستقیماً منعکس می‌کند و گازها با یونیزاسیون یا یونیده شدن می‌درخشند. اغلب دنباله‌دارها آنقدر کم‌نورند که بدون استفاده از تلسکوپ قابل مشاهده نیستند، اما در هر دهه چند دنباله‌دارِ به اندازهٔ کافی روشن؛ که بتواند با چشم غیر مسلح قابل مشاهده باشد، در آسمان پدیدار می‌شوند. نامگذاری دنباله‌دارها
ساده‌ترین سیستم، دنباله‌دارها را با استفاده از سال پیدایی، سالی که در آن رصد شده‌اند نامگذاری می‌کند (مثلاً دنباله‌دار بزرگ ۱۶۸۰). بعدها قراردادی مبنی بر استفاده از نام افراد مرتبط با این کشف (مانند دنباله‌دار هیل-باپ) یا اولین مطالعه دقیق (مثلاً دنباله‌دار هالی) در مورد هر دنباله‌دار شکل گرفت. در طول سدهٔ بیستم، پیشرفت در فناوری و جستجوهای اختصاصی منجر به افزایش گستردهٔ تعداد اکتشافات دنباله‌دار شد که منجر به ایجاد یک طرح تعیین عددی شد. طرح اولیه کدهایی را به ترتیبی که دنباله‌دارها از حضیض عبور می‌کردند اختصاص می‌داد (مثلاً دنباله‌دار 1970 II). این طرح تا سال ۱۹۹۴ عمل کرد، زمانی که افزایش مداوم تعداد دنباله‌دارهای یافت شده در هر سال منجر به ایجاد یک طرح جدید شد. این سیستم که هنوز به کار می‌رود، کدی را بر اساس نوع مدار و تاریخ کشف اختصاص می‌دهد (که نمونهٔ آن دنباله‌دار سی/۲۰۱۲ اس۱ (آیسون) است). دنباله‌دار مسیر خورشیدی
یک دنباله‌دار مسیر خورشیدی یا خورشیدگذر، یا دنباله‌دار سانگِریزینگ وابسته به گروه ویژه‌ای از دنباله‌دارهاست که هنگام حضیض خود، به فاصلهٔ بسیار کمی با خورشید قرار می‌گیرند. حتی بسیاری از آن‌ها به فاصلهٔ چند هزار مایلی خورشید نیز می‌رسند. گذر از این فاصلهٔ کوتاه از خورشید برای ماندگاری دنباله‌دارها بسیار خطرناک است. آن‌ها در معرض تابش شدید خورشیدی قرار می‌گیرند؛ البته فشار فیزیکی تابش خورشیدی است که به شکل‌گیری دُم دنباله‌دارها کمک می‌کند. علاوه بر این، دنباله‌دارها در نزدیکی خورشید، نیروهای جزر و مدی بسیار قوی یا فشار گرانشی را نیز تجربه می‌کنند. در این محیط خصمانه و ناسازگار، بسیاری از دنباله‌دارها با این سفر به پیرامون خورشید از میان می‌روند. حتی اگر آن‌ها به سطح خورشید سقوط نکنند، هنوز خورشید می‌تواند آن‌ها را نابود سازد. طیف‌سنجی نجومی
آنالیز ترکیبات ستاره‌های دنباله‌دار نشان می‌دهد در آن‌ها از مواد اولیه روزهای ابتدایی منظومه شمسی وجود دارد. پیشنهاد شده که ممکن است که در اثر آن‌ها در زمین آب بیشتری برای اقیانوس‌ها و مواد شیمیایی لازم برای شکل‌گیری حیات تولید شده باشد. شاخه مجانبی غول‌ستاره
در مشاهده، یک "غول‌ستارهٔ شاخهٔ مجانبی" به صورت یک غول سرخ روشن با درخشندگی تا هزاران برابر بیشتر از خورشید ظاهر می‌شود. ساختار داخلی چنین ستاره‌ای با داشتن هستهٔ مرکزی عمدتاً خنثای کربن و اکسیژن، به‌ویژه در بخش درونی هسته، مشخص می‌شود؛ پوسته‌ای که در آن هلیوم تحت فرایند همجوشی قرار می‌گیرد و کربن ایجاد می‌کند (که به سوزاندن هلیم معروف است)، پوستهٔ دیگری که در آن هیدروژن تحت فرایند همجوشی هلیوم تشکیل می‌شود (معروف به سوختن هیدروژن است)، و نیز یک پاکت بسیار بزرگ از مواد ترکیبی، همان‌گونه که در ستاره‌های رشته اصلی (به استثنای مورد ستاره‌های کربنی) وجود دارد. اخترشناسی
شکل ظاهری کهکشان‌های نامنظم درهم پیچیده‌است و این نوع از کهکشان در دسته‌بندی بیضوی و مارپیچ جای نمی‌گیرند. حدود یک چهارم کهکشان‌ها نامنظم هستند و شکل نامنظم آن‌ها ناشی از تعامل گرانشی با محیط اطراف است. کهکشان
کهکشان‌های ناهمگون یا بی‌قاعده هیچ شکل یا ساختار سامان‌مندی ندارند، آن‌ها دارای جرم بیشتری از کهکشان‌های دیگر هستند و بیشتر ستاره‌های موجود در آن‌ها دارای طول عمر کم و درخشان می‌باشند. با وجود اینکه بسیاری از کهکشان‌های ناهمگون در بر گیرنده نواحی تابان گازی هستند که ستاره‌ها در آن‌ها ساخته می‌شوند، بیشتر گاز میان ستاره‌ای کهکشان‌ها بایستی فشرده شوند تا ستاره‌های تازه‌ای بسازند. نزدیک به پنج درصد از هزار کهکشان درخشان را کهکشان‌های ناهمگون تشکیل می‌دهند. این در حالی است که یک چهارم کهکشان‌های شناخته شده نیز کهکشان‌های ناهمگون هستند. دنباله‌دار سوان
دنباله دار سوان در ظاهر سبز رنگ به نظر می‌رسد و با اینکه اندازه کوچکی دارد، دمی بسیار طولانی از خود به جای می‌گذارد. ستاره شناسان طول دم این دنباله دار را دست کم ۱۷ میلیون کیلومتر تخمین زده‌اند. این دنباله دار مدار بسیار بلندی دارد و هر ۲۵ میلیون سال یک بار به دور خورشید می‌چرخد. دنباله‌دار
در سال ۱۹۵۱، ستاره‌شناسی به نام جرارد کویپر نظریه‌ای ارائه داد که یک کمربند دیسک مانند در حوزهٔ پلوتو وجود دارد که در آن اجرام یخی فرانپتونی و اجتماعی از دنباله‌دارها وجود دارد. گاهی ازاوقات این اجرام یخی توسط گرانش به مداری پیرامون خورشید هل داده می‌شوند و تبدیل به دنباله‌دارهای با تناوب مداری کوتاه می‌شوند. دنباله‌دار فراخورشیدی
همهٔ منظومه‌های دارای دنباله‌دار فراخورشیدیِ کشف‌شده (بتا سه‌پایه، اچ‌دی ۲۵۶، ۵۱ مارافسای، اچ‌آر ۲۱۷۴ نهنگ ۴۹ در صورت فلکی نهنگ، HD 21620, HD 42111, HD 110411، و اخیراً اچ‌دی ۱۷۲۵۵۵) در اطراف ستارگان بسیار جوان A قرار دارند. سی/۲۰۱۴ کیو۲ (لاوجوی)
این دنباله دار که با رنگ تقریباً سبز می‌درخشد یک تکه بزرگ یخ و غبار است که دور خورشید می‌گردد، ولی دوره تناوب بسیار طولانی در گردش به دور خورشید دارد. هر ۱۱ هزار و ۵۰۰ سال یک بار این دنباله دار یک دور به گرد خورشید می‌گردد. البته اختلال مختصری که به واسطه جاذبه سیاره‌ها در مدار این دنباله دار ایجاد می‌شود، موجب شده تا مدت گردش بعدی این دنباله دار به دور خورشید حدود ۸۰۰۰ سال طول بکشد. ستون مهره‌ها
ستون مهره‌ها، محور مرکزی بدن را تشکیل داده و در عقب ناحیهٔ تنه و در خط وسط قرار دارد و از قاعدهٔ جمجمه شروع می‌شود و در تمامی طول گردن و طول تنه امتداد دارد. در کودکان تعداد مهره‌های ستون مهره‌ها، ۳۳ عدد است که در بالغین پنج تای ما قبل آخر بهم جوش خورده و استخوان خاجی را تشکیل می‌دهند و ۴ مهرهٔ آخر نیز به‌هم جوش خورده، استخوان دنبالچه را به‌وجود می‌آورند؛ بنابراین، تعداد مهره‌ها در افراد بالغ به ۲۴ قطعه تقلیل می‌یابد. آر ۶۶ و آر ۱۲۶
قرص‌های غبار اطراف ستارگان نشانی از سیارات فعلی یا منظومه‌های سیاره‌ای آینده‌اند. هم‌اکنون به دور خورشید هم قرصی نازک از بقایای سیاره سازی، به نام کمربند کویی پر، در گردش است که دارای غبار، دنباله دارها و اجرام بزرگ تری مانند سیاره پلوتون است. کهکشان
یک کهکشان مارپیچی میله‌ای دارای یک هسته برآمدگی میانه‌ای کشیده شده و میله‌ای شکل است. هم‌زمان با چرخش هسته این‌طور به نظر می‌رسد که در هر سوی هسته یک بازو نیز می‌چرخد. برخی ستاره‌شناسان بر این باورند که کهکشان راه شیری نیز یک کهکشان مارپیچی میله‌ای است. شکل کهکشان‌های مارپیچی و کهکشان‌های مارپیچی میله‌ای از کهکشان‌های با برآمدگی‌های میانه‌ای بزرگ با بازوهای نه چندان به هم پیوسته تا کهکشان‌های با برآمدگی‌های مرکزی کوچک و بازوهای آزاد متغیر است. اگر چه کهکشان‌های مارپیچی و مارپیچی میله‌ای پیش از این به عنوان دو گونه کهکشان جدا دسته‌بندی می‌شدند، ولی امروزه ستاره‌شناسان آن‌ها را همانند می‌دانند. ستاره نوترونی
بیشتر دانشمندان عقیده دارند که جاذبه و فشار بسیار زیاد باعث فشرده شدن پروتون‌ها و الکترون‌ها به درون یکدیگر می‌شوند که خود سبب به وجود آمدن توده‌های متراکم نوترونی خواهد شد. عده کمی نیز معتقدند که فشردگی پروتون‌ها و الکترون‌ها بسیار بیش از اینهاست و این باعث می‌شود که تنها کوارک‌ها باقی بمانند؛ و این ستاره کوارکی متشکل از کوارک‌های بالا و پایین (Up & down quarks) و نوع دیگری از کوارک که از بقیه سنگین تر است خواهد بود که این کوارک تاکنون در هیچ ماده‌ای کشف نشده‌است. دنباله‌دار سوان
دنباله‌دار سوان دنباله‌داری است که در ۱۱ آوریل ۲۰۲۰م توسط رصدخانه خورشیدی و هورسپهری (سوهو) یافت شد و در ماه می ۲۰۲۰م از نزدیک مدار سیارهٔ عطارد از کنار خورشید خواهد گذشت و تا قدر ۳ روشن شود- کم‌نور ولی دیدارپذیر برای چشم نامسلح خواهد بود. ستاره کوارکی
ستارگان کوارکی یا کوارک اختر نوع خاصی از ستارگان هستند که به طور کامل از ماده کوارکی تشکیل شده‌اند.این مسئله فقط به صورت تئوری مطرح است و بر اساس نظریات به ستارگانی با جرم‌های بین ستاره نوترونی و سیاهچاله اطلاق می‌شود. از آنجایی که ستارگان نوترونی تماماً از نوترون تشکیل شده‌اند* بنابرین احتمال رفت که ستارگانی وجود داشته باشند که بر اثر فشار نوترون را هم خرد کرده و تبدیل به کوارک کرده‌اند. دنباله‌دار
CO → فشار قوی + CO ۲. گیسوی گرد و غباری: متشکل از ذرات گرد و غبار کشانده‌شده از هسته است. ذرات گرد و غبار دنباله‌دارها در همهٔ اندازه‌ها یافت می‌شوند و قابل رؤیت‌ترین آن‌ها قطری حدود ۱ میکرون (۰/۰۰۱ میلی‌متر) دارد. غبار دنباله‌دار
بیشتر ذرات "گرد و غبار دنباله‌دار" در اندازهٔ زیر میکرومتر تا اندازهٔ تقریبی حدود میکرومتر است. با این حال، ماندگاری این بخش کوتاه‌مدت است چون فشار تابش باعث می‌شود که آن‌ها از منظومه شمسی بیرون رانده‌شوند یا درون آن به‌صورت چرخش مارپیچ به دور خود بچرخند. دنباله‌دار
نام‌گذاری دنباله‌دارها پیچیده‌است و نام آن‌ها از روی کاشفشان –یک شخص یا فضاپیما– برگرفته می‌شود. برای نمونه، دنباله‌دار شومیکر-لوی ۹ نهمین دنباله‌داری بود که توسط یوجین مرل و کارولین شومیکر و دیوید لوی کشف شده‌است. این رهنمود توسط اتحادیهٔ بین‌المللی اخترشناسی تنها در سدهٔ گذشته ایجاد شده‌است. از آن‌جا که فضاپیماها در نقطه بینی دنباله‌دارها بسیار مؤثر است، دنباله‌دارها در نام‌های خود نام فضاپیماهایی هم‌چون سوهو و وایز را دارند. دنباله‌دار
ستارهٔ بیت‌اللحم یک پدیدهٔ آسمانی ذکرشده در انجیل متی و راهنمای سه مغ به زادگاه عیسی مسیح است. رویدادهای طبیعی نشان می‌دهد که ستارهٔ بیت‌اللحم می‌توانسته یک ابرنواختر، دنباله‌دار (دنباله‌دار هالی در ۱۱ یا ۱۲ سال پیش از میلاد قابل مشاهده بود)، شهاب‌سنگ یا مقارنهٔ سیارهها بوده‌باشد. سال زایش مسیح نامشخص است، اما احتمالاً میان ۴ تا ۶ سال پیش از میلاد بوده‌است. کتاب مقدس می‌گوید که دو نفر این ستاره را دیده‌اند. آن سه مغ فرزانگانی از سرزمین پارس یا ایران و قادر به خواندن ستاره‌ها بودند. سیارک
سیارک‌ها اجسام کوچکی هستند که از سنگ یا فلز ساخته شده‌اند. سیارک‌ها معمولاً اجسام نامنظمی هستند و بر گرد خورشید حرکت می‌کنند. میلیون‌ها سیارک در منظومه خورشیدی ما وجود دارند. بسیاری از آن‌ها میان مدار بهرام (مریخ) و مدار هرمز (مشتری) قرار گرفته‌اند و گرد خورشید می‌گردند. دسته‌ای دیگر از آن‌ها در مکان‌های دیگر منظومه خورشیدی یافت می‌شوند. به نظر می‌رسد علت اینکه اغلب آن‌ها در فاصلهٔ مریخ و مشتری دیده می‌شوند این است که احتمالاً در مدار بین این دو سیاره، سیارهٔ دیگری نیز وجود داشته‌است که به علت گرانش شدید مشتری متلاشی شده‌است و سیارک‌ها پدید آمده باشند. جان فلمستید
در سال ۱۶۸۱ فلمستید اعلام کرد که دو ستاره دنباله دار بزرگ را در نوامبر و دسامبر سال گذشته رصد کرده، به گونهٔ که اجزای آنها از یکدیگر جدا نبوده‌اند، بلکه یکی از آن ستاره‌های دنباله‌دار جدا به سوی خورشید در حرکت بوده و آن دیگری نیز در دنبال اولی بوده‌است. گرچه اسحاق نیوتن در مرتبه نخست با فلمستید مخالف کرد، اما سپس او نیز به همراه فلمستید استدلال کرد که ستاره‌های دنباله‌دار، همانند سیارات در یک مدار بیضی مانند بزرگ در حال گردش به دور خورشید هستند. سیاره غول‌پیکر
سیارهٔ غول‌پیکر یا غول‌سیاره ()، به سیاره‌های بسیار بزرگ گفته می‌شود. پیکر چنین سیاره‌هایی بیشتر به‌طور عمده؛ به جای سنگ یا دیگر مواد جامد، از موادی با نقطه جوش پایین (گاز یا یخ) ساخته شده‌است، اما سیاره‌های غول‌پیکر جامد نیز هستند. چهار سیارهٔ غول‌پیکر در سامانهٔ خورشیدی شناخته شده‌اند: هرمز، کیوان، اورانوس و نپتون اند. هویت بسیاری از برون‌سیاره‌های غول‌پیکر دیگری نیز در مدار ستارههای دیگر دانسته شده‌است. جرم ستاره‌ای
ترکیب شعاع و جرم یک ستاره گرانش سطحی آن را تعیین می‌کند. ستاره‌های غول پیکر دارای گرانش سطح بسیار کمتری نسبت به ستاره‌های دنباله اصلی هستند، در حالی که عکس این مورد در مورد ستاره‌های تباهیده و به‌هم‌پیوسته مانند کوتوله‌های سفید اتفاق می‌افتد. گرانش سطحی می‌تواند در ظاهر طیف ستاره تأثیر بگذارد، گرانش بالاتر باعث گسترش خطوط جذب می‌شود. مدل رابطه‌ای
به مجموعه‌ای از چند مقدار که یک گزاره نما را تبدیل به یک گزاره درست می‌کنند تاپل گفته می‌شود. برای مثال سیاره x به دور ستاره y می‌چرخد یک گزاره نماست (گزاره پارامتری) که تاپل {خورشید=yناهید=x} یک گزاره صحیح در آن به وجود می‌آورد. رابطه دو بخش دارد بدنه و عنوان. بدنه رابطه مجموعه‌ای متناهی از تاپل هاست. عنوان رابطه مجموعه‌ای از چند ویژگی است که هر ویژگی دارای یک نام و یک نوع است. برای مثال در رابطه فوق عنوان دارای دو ویژگی است اولی به نام ستاره و از نوع کاراکتر (یا از نوع ستاره‌های عالم) و دومی سیاره و از نوع کاراکتر (یا نوع سیاره‌های عالم) به تعداد تاپل‌های رابطه کاردینالیتی، به تعداد ویژگی‌های عنوان درجه رابطه گفته می‌شود. از آنجا که این مفاهیم بر اساس نظریه مجموعه‌ها تعریف شده‌اند عضو تکراری (تاپل تکراری در بدنه و نام ویژگی تکراری در عنوان) غیرممکن است و ترتیب آن‌ها هم هیچ اهمیتی ندارد. سامانه ستاره‌ای
یک سیستم ستاره‌ای که از یک ستاره دوتایی تشکیل شده سیستم جفت ستارهای یا دو ستارهٔ فیزیکی شناخته‌می‌شود. اگر نیروی کشندی وجود نداشته باشد، هیچ اختلالی در اثر نیروهای دیگر، و انتقال جرم از یک ستاره به دیگری وجود نداشته باشد، چنین سیستمی پایدار است، و هر دو ستاره یک مدار بیضوی را در اطراف مرکز سنگینی سراسری سیستم تا بی‌نهایت می‌چرخند. (مسئله دو جرم را ببینید). نمونه‌هایی از سیستم‌های دوتایی عبارتند از شعرای شامی A و B شباهنگ A و B، و ماکیان ایکس یک، که ماکیان ایکس یک احتمالاً خود از یک ستاره و یک سیاهچاله تشکیل شده‌است خرده‌سیاره
بر اساس نظریهٔ خرده‌سیارات، زمانی‌که یک سامانه سیاره‌ای در حال شکل‌گیری است، یک دیسک پیش سیاره‌ای به وجود می‌آید که شامل مواد تشکیل‌دهنده ابر اولیه همان منظومه است. این مواد به تدریج بواسطه نیروی دوجانبهٔ گرانشی‌شان همدیگر را جذب کرده و توده‌های کوچکی را تشکیل می‌دهند. این قطعاتی که چون شیر دلمه بسته در ظرفی بزرگ از شیرند، به آرامی به هم می‌پیوندد تا یک خرده سیاره تشکیل شود. بسیاری از این قطعات در حین برخورد با یکدیگر متلاشی می‌شوند، اما درصدی به رشد ادامه می‌دهند. برخی از این خرده‌سیارات، با به‌هم‌پیوستن به یکدیگر، اقمار و سیارات تشکیل می‌دهند. چون غول‌های گازی منظومهٔ شمسی، توپ‌هایی از گاز با هسته‌هایی مایعند، امکان تصور اینکه جسمی خرده‌سیاره مانند آن‌ها را ایجاد کرده باشد وجود ندارد. خرده سیارات، هسته سیارات گازی را تشکیل دادند که بعدها و زمانیکه لایه‌های گازی این سیارات تشکیل شد، به دلیل فشار و دمای زیاد این هسته‌ها به حالت مذاب درآمدند. اخترزیست‌شناسی
جو سیارات غول پیکر یعنی مشتری و زحل (و نیز اورانوس) در اصل مرکب از هیدروژن، هلیوم به همراه متان و مقدار کمتری از آمونیاک است. از نظر اخترزیست‌شناسی این سیارات اهمیت چندانی برای ما ندارند چرا که فاقد سطوح جامد هستند؛ ولی در عوض قمرهای آنان در کانون توجه اخترزیست‌شناسان قرار دارد. پلاسما (فیزیک)
هسته‌های دنباله‌دارها نیز به فضای میان پلاسمایی پرتاب می‌شوند. از طرف دیگر، خورشید منظومه شمسی مانند یک کره پلاسمایی است. درخشندگی زیاد خورشید مانند درخشندگی پلاسمایی است. خورشید به سه بخش گازی فتوسفر، کروموسفر و کورونا (که دمای کرونای آن بیش از یک میلیون درجه سانتی‌گراد است) تشکیل شده‌است و انتظار می‌رود که هزاران سال به درخشندگی خود ادامه بدهد. دنباله‌دار
سرچشمه و منشأ دنباله‌دارها، ابر اورت یا کمربند کویپر است. دنباله‌دارها، غیر دوره‌ای و دوره‌ای هستند که غیر دوره‌ای‌ها گرانش محدود به خورشید ندارند و مدار آن‌ها به شکل سهمی است. دنباله‌دارهای دوره‌ای نیز شامل دنباله‌دارهای بلند مدت (بسیار بیشتر از ۲۰۰ سال) و کوتاه مدت (۲۰ تا ۲۰۰ سال) است. در نام‌گذاری دنباله‌دارها، از نام کاشفان آن‌ها «یک شخص یا فضاپیما» استفاده می‌شود. اتحادیهٔ بین‌المللی اخترشناسی رهنمودی برای نام‌گذاری دنباله‌دارها مشخص کرده‌است. دنباله‌دار
۱. گیسوی گازی: متشکل از مولکولهای آزادشده از هسته توسط گرمایش خورشیدی و تصعید است. هنگامی که هستهٔ دنباله‌دار آشکار است، مولکول‌های گیسوی آن در معرض تابش مستقیم خورشید قرار می‌گیرند و می‌توانند به شیوه‌های مختلف آسیب ببینند. سپس بیشتر مولکول‌ها از هم جدا و از هسته خارج می‌شوند. برای نمونه: فهرست دنباله‌دارهای دوره‌ای
فهرست دنباله‌دارهای دوره‌ای دنباله‌دارهایی هستند که دورهٔ مداری آن‌ها معمولاً کمتر از ۲۰۰ سال است. آن‌ها همچنین به نام دنباله‌دارهای دوره کوتاه هم شناخته می‌شوند. در طی گدراندن یک حضیض خورشیدی دنباله‌دارهای دوره‌ای بیش از یک بار دیده می‌شوند. مانند پ۱۵۳/ایکیا-ژانگ. «دنباله‌دار دوره‌ای» گاهی به دنباله‌دار دارای دورهٔ بیشتر از ۲۰۰ سال هم گفته می‌شود و این به معنی یک دنباله‌دار با یک مدار تناوبی (دوره‌ای) است. خوشه ستاره‌ای
خوشهٔ باز مجموعه‌ای از ستارگان سست‌پیوند است که تعدادشان از کمتر از صد ستاره تا بیش از چند هزار متغیر است. تقریباً ۱٬۲۰۰ خوشهٔ باز شناخته شده در کهکشان‌مان وجود دارد که همگی در قرص کهکشان واقع‌اند. معمولاً آن‌ها چند سال نوری پهنا دارند و شامل ستارگان گروه اول‌اند که جوان و فوق‌العاده درخشان هستند. سرانجام ستارگان خوشه‌های باز به‌خاطر اختلالات گرانشی ناشی از سایر اجرام موجود در کهکشان از یکدیگر دور می‌شوند. ستاره فشرده
یک ستارهٔ پرونی گونه‌ای مفروض از ستارهٔ فشردهٔ متشکل از پرون هاست، گروهی از ذرات زیراتمی فرضی. پیش‌بینی می‌شود که ستارگان پرونی چگالی‌های عظیمی متجاوز از 10 کیلوگرم بر مترمکعب دارا باشند – میانه ستارگان کوارکی و سیاه چاله‌ها. ستارگان پرونی می‌توانند از انفجارهای ابرنواختر یا انفجار بزرگ سرچشمه گرفته باشند؛ اما، مشاهدات کنونی از شتاب دهنده‌های ذرات، بر ضد وجود پرون‌ها سخن می‌گوید. پلیمرهای ستاره‌ای
پلیمرهای ستاره ای می‌توانند از طرق مختلف ترکیب شوند. رایج‌ترین آن‌ها اول بازو، که در آن زنجیره‌های پویا به عنوان شروع کننده عمل می‌کنند، و اول هسته، که در آن هسته آغاز گر است، می‌باشند. منظومه شمسی
ویژگی‌ها و رفتار دنباله‌دارهایی که از ابر اورت می‌آیند با دنباله‌دارهایی که از کمربند کویپر می‌آیند، متفاوت است. به‌طور کلی، دو تفاوت میان این دنباله‌دارها وجود دارد: نخست این که ویژگی‌های دینامیکی آن‌ها متفاوت است. دوم این که دنباله‌دارهایی که از ابر اورت سرچشمه می‌گیرند، دارای دوره‌های بلند و دنباله‌دارهایی که از کمربند کویپر سرچشمه می‌گیرند، دارای دوره‌های کوتاه (۲۰ تا ۲۰۰ سال) هستند و ویژگی‌های مداری آن‌ها نیز متفاوت است. دو خانوادهٔ بزرگ از دنباله‌دارهای کوتاه مدت وجود دارد: نخست خانوادهٔ برجیس با دورهٔ کمتر از ۲۰ سال و دوم خانوادهٔ هالی با دورهٔ ۲۰ تا ۲۰۰ سال. تپ‌اختر
تَپ‌اخترها یا تَپارها ستاره‌های نوترونی چرخانی هستند که با سرعت بسیار زیادی دوران می‌کنند و پالس‌های مداومی از انرژی تابشی به همراه خطوط میدان مغناطیسی قوی را از خود منتشر می‌کنند. برخی از تپ‌اخترها نیز پرتوهای ایکس تابش می‌کنند. ستاره‌های نوترونی در حقیقت بقایای هستهٔ ستارهٔ منفجر شده‌ای هستند که حجم کوچک و چگالی بسیار بالایی دارند. برای نمونه تپ‌اختری به قطر ۲۰ کیلومتر ۱٫۵ برابر جرم خورشید را در خود جای داده‌است. تپ‌اخترها هنگام تولد دمایی در حدود چند میلیون درجهٔ سلسیوس دارند و بلافاصله شروع به سرد شدن می‌کنند. نحوه و سرعت سرد شدن نیز به مواد تشکیل‌دهنده و چگالی آن‌ها بستگی دارد. سرس
هستهٔ سرس از سنگ و گوشتهٔ آن از یخ تشکیل شده‌است، و ممکن است اقیانوسی از آب مایع در زیر لایه یخ داشته باشد. سطح سرس احتمالاً مخلوطی از یخ‌آب و مواد معدنی مختلف هیدراته مثل کربنات‌ها و رس است. در ژانویهٔ ۲۰۱۴، انتشار بخار آب از مناطق مختلف سرس کشف شد. این مسئله غیرمنتظره بود، چون انتشار بخار آب از ویژگی‌های ستارهٔ دنباله‌دار است و اجرام بزرگ در کمربند سیارکی این ویژگی را ندارند. راه شیری
راه شیری کهکشانی مارپیچی میله‌ای است. شکل کلی کهکشان‌های مارپیچی را می‌توان به یک دیسک یا قرص تشبیه کرد. بخش اصلی اجزای تشکیل دهندهٔ کهکشان (ستاره‌ها، گاز و غبار) در قالب بازوهای مارپیچی در سطح تخت این دیسک قرار دارند. ستارگان کمتری نیز به صورت هاله‌ای اطراف دیسک را دربر گرفته‌اند. این ساختار مارپیچی تنها در صورتی قابل مشاهده است که بیننده‌ای در خارج کهکشان از روبه‌رو به آن نگاه کند. ما به عنوان بیننده‌ای که از داخل صفحهٔ کهکشان به آن می‌نگریم، اجزای واقع در صفحهٔ کهکشان را به صورت نوار دایره‌ای شکل متراکمی از ستارگان، دورتادور خود می‌بینیم. این همان راه شیری است که شب‌ها در آسمان می‌بینیم. اجزای واقع در هالهٔ کهکشان را نیز که تراکم کمتری دارند، به صورت ستارگانی مجزا در سایر قسمت‌های آسمان مشاهده می‌کنیم. به این ترتیب، علاوه بر نوار شیری‌رنگ مورد اشاره، تمام ستارگان دیگری نیز که با چشم غیرمسلح در آسمان می‌بینیم، متعلق به کهکشان راه شیری هستند و این نوار نورانی تنها نشانگر آن دسته از ستارگان راه شیری است که در راستای صفحهٔ کهکشان قرار گرفته‌اند. بخش‌هایی از راه کهکشان که تاریک به نظر می‌رسند، به علت وجود گاز و غبار میان ستاره‌ای است که مانع از رسیدن نور ستارگان زمینه به چشم ما می‌شود. خرده‌سیاره
به جسمی متشکل از سنگ، غبار و دیگر موادی که ابر اولیه منظومه خورشیدی ما را تشکیل می‌دهد، خرده‌سیاره می‌گویند. ابعاد خرده سیاره‌ها از چندین متر تا چند صد کیلومتر متغیر است. این اجرام، در زمان تشکیل سیارات تشکیل شدند و به نوعی می‌توان آن‌ها را سیارات ریز قلمداد کرد؛ هر چند بسیار کوچک‌تر از این مفهومند. نظریه خرده‌سیارات، توسط ستاره‌شناس روسی، ویکتور سافرونوف ارائه شد که نظریه‌ای است پیرامون چگونگی تشکیل سیارات. اخترزیست‌شناسی
دنباله‌دارها جزو اجرام کایپر یا قطعات غبار Oort هستند که نیروی جاذبه سیارات خارجی آن‌ها را به درون منظومه شمسی می‌کشانند و مدار آن‌ها را دچار تغییر و تحول می‌سازند. دنباله‌دارها حاوی مقادیر زیادی آب هستند، اکنون ما می‌دانیم دو سوم هسته دنباله‌دار هالی از آب منجمد تشکیل شده‌است. بقیه آن موادی متشکل از سیلیکات‌ها و مواد آلی مثل فرمالدهید، متانول و… است. فناوری‌های اخیر وجود مواد آلی دیگر مثل آمونیاک، متان، استیلن حتی مولکول‌های پیچیده نظیر سینواستیلن را در هسته دنباله‌دارها اثبات کرده‌اند. با این حال ما تاکنون نتوانستیم ارزیابی مستقیمی از ترکیب هسته ستارگان‌دنباله‌دار انجام دهیم. ماٌموریت فضاپیمای Rosetta متعلق به سازمان فضایی اروپا با سفینه Philae یکی از راهبردهایی است که با مطالعه دنباله‌دار ۶۷P/Churyumov-Gerosimenko در راه پرده برداشتن از اسرار این تکه یخ‌های سرگردان گام خواهد گذاشت. جستجوی برای یافتن دنیاهای جدید همواره از اساسی‌ترین کوشش‌های بشر بوده‌است. اختر زیست‌شناسی چیزی غیر از تداوم این تلاش در قالب‌های جدید و علم گرایانه نیست که مطمئناً می‌تواند ما را با ابعاد عمیق مفهوم زندگی روی سیاره منحصر بفردمان «زمین» بیش از پیش آشنا ساخته و ما را در کسب آگاهی از ارزش واقعی حیات در کائنات کمک کند نا از این سیاره زیبا و موجودات زنده آن بیشتر محافظت کنیم. سامانه قمری
سامانه قمری () مجموعه‌ای از اجسام آسمانی، گرد هم آمده در اثر نیروی گرانشی است. به‌طور کلی این سامانه شامل یک یا گروهی ماهوارهٔ طبیعی در مداری پیرامون یک جرم سیاره‌ای، سیارک یا ریزسیاره (قمرها) است، هرچند چنین سیستم‌هایی می‌تواند از اجسامی مانند دیسک‌های پیرامون سیاره، ماهک‌ها، سیستم‌های حلقه‌ای و نیز ماهواره‌های مصنوعی نیز تشکیل شود که هرکدام ممکن است خود یک سامانهٔ قمری باشد. برخی از پیکرهای آسمانی همچنین ممکن است دارای شبه قمر باشند که تحت تأثیر گرانشی جرم اصلی در مدار قرار دارند، اما عموماً جزئی از سیستم ماهواره‌ای محسوب نمی‌شوند. سیستم‌های ماهواره‌ای می‌توانند تعامل پیچیده‌ای از جمله برهم‌کنش‌های مغناطیسی، جزر و مدی، اتمسفری و مداری مانند رزنانس مداری و رخ‌گردی داشته باشند. خوشه ستاره‌ای باز
یک خوشه ستاره‌ای باز گروه از ستارگان است که از یک ابر ملوکولی به وجود آمده‌اند و غالبا چند صد عضو دارند، و گرانش بین آنها بسیار پایین‌تر است. در مقابل درون خوشه ستاره‌ای کروی گرانش بسیار زیاد است. خوشه‌های ستاره‌ای باز در کهکشان‌های مارپیچی و کهکشان‌های نامنظم بسیار کم پیدا می‌شوند. دنباله‌دار
دنباله‌دار مسیر خورشیدی طبقهٔ ویژه‌ای از دنباله‌دارهاست که به هنگام حضیض خود، فاصلهٔ بسیار کمی (حدود ۸۵۰٬۰۰۰ مایل) با خورشید دارند. حتی بسیاری از آن‌ها به فاصلهٔ چند هزار مایلی خورشید نیز می‌رسند. ماندن در این فاصله از خورشید برای دنباله‌دارها بسیار دشوار است. آن‌ها در معرض تابش خورشیدی قرار می‌گیرند؛ البته فشار فیزیکی تابش خورشیدی به شکل‌گیری دم دنباله‌دارها کمک می‌کند. علاوه بر این، دنباله‌دارها در نزدیکی خورشید، نیروهای جزر و مد بسیار قوی یا فشار گرانشی را تجربه می‌کنند. در این محیط خصمانه و دشمن‌وار، بسیاری از دنباله‌دارها با این سفر پیرامون خورشید دیگر زنده نمی‌مانند و از میان می‌روند. اگرچه آن‌ها به سطح خورشید سقوط نمی‌کنند، اما خورشید می‌تواند آن‌ها را از میان ببرد. بسیاری از دنباله‌دارهای که دارای مدارهای مشابه هستند، «"کروز پاس"» نامیده می‌شوند و جمعی دیگر متعلق به گروهی به نام «"گروه کروز"» هستند. نزدیک به ۸۵ درصد دنباله‌دارها توسط دنباله‌دار سوهو در این بزرگراه مداری دیده می‌شوند. دانشمندان بر این باورند که صدها یا هزاران سال پیش، یک دنباله‌دار مسیر خورشیدی وجود داشت که فروپاشید و دنباله‌دارهای کروز پاس باقی‌ماندهٔ آن‌ها هستند. در ۲۸ نوامبر ۲۰۱۳، سی/۲۰۱۲ اس۱ به حضیض خود (۷۳۰٬۰۰۰ مایل فاصله از خورشید) خواهد رسید. مدار این دنباله‌دار نشان می‌دهد که می‌تواند با این حرکت از منظومهٔ خورشیدی فرار کند. هسته ستاره‌ای
ستاره‌هایی با جرمی بین حدود 0.4 M☉ و 1 M☉ دارای هسته‌های کوچک غیر همرفتی در توالی اصلی هستند و پوسته‌های هیدروژن ضخیمی را در شاخه فرعی ایجاد می‌کنند. آنها چندین میلیارد سال را در شاخه فرعی سپری می‌کنند، جرم هسته هلیوم به آرامی از همجوشی پوسته هیدروژن افزایش می‌یابد. سرانجام هسته از بین می‌رود و ستاره به شاخه غول سرخ منبسط می‌شود. ۴ قنطورس
۴ قنطورس یک سامانه ستاره‌ای چهارتایی سلسله‌مراتبی است. ۴ قنطورس A که جزء اولیهٔ این سامانه است، یک ستارهٔ دوتایی طیفی است، به این معنی که اجزاء آن نمی‌توانند حل و فصل شوند، اما جابجایی‌های دوپلر در طیف‌سنجی آن نشانگر این است که این ستاره باید در حال چرخش مداری باشد. تناوب مداری ۴ قنطورس A برابر با ۶٫۹۲۷ روز بوده و خروج از مرکز آن ۰٫۲۳ است. از آنجا که تنها نور یکی از ستاره‌های این سامانه قابل مشاهده است (به‌عنوان مثال این سامانه یک دوتایی طیف‌سنجی است)، برخی از پارامترهای آن نظیر انحراف ناشناخته هستند. جزء ثانویه نیز یک دوتایی طیف‌سنجی است که دارای تناوب مداری معادل ۴٫۸۳۹ روز بوده و خروج از مرکز آن ۰٫۰۵ است. این جزء ثانویه یک ستارهٔ کلاس A با پوشش فلزی است. این دو خود با ۱۴ ثانیه قوسی از یکدیگر جدا شده‌اند؛ یک بار چرخش مداری آن‌ها می‌تواند دست کم ۵۵٬۰۰۰ سال به طول بیانجامد.