بزرگترین پیکره سنگی بابا داوود عنبران در کجا ساخته شده است؟
پیکره سنگی بابا داوود عنبران
پیکره سنگی بابا داوود عنبران در ۴۰ کیلومتری شهر اردبیل و در شهر عنبران واقع شده‌است. ارتفاع این پیکره بی نظیرحدود ۲۰ مترمی‌باشد. این پیکره به شکل انسانی که به روبرو نظاره گراست تشکیل شده‌است.
پیکره شاپور یکم
در دهانه غار دو سنگ‌نبشته وجود دارد که یکی از آن‌ها برگردان متن سنگ‌نبشته شاپور در نقش رجب و دیگری دربارهٔ چگونگی برپاسازی دوباره پیکره پس از ۱۰۰۰ سال در سال ۱۳۳۶ بدست ارتش را شرح می‌دهد. هر دو سنگ‌نبشته از سوی ارتش بنا شده‌است: اراک
با توجه به اینکه شهر اراک در دوره قاجار ساخته شد، بیشتر آثار باستانی باقی‌مانده در این شهر از این دوره می‌باشد. از جمله مهم‌ترین اثر تاریخی شهر، می‌توان به مجموعه تاریخی بازار اراک اشاره کرد که از بناهای نخستین شهر اراک بوده‌است. مدرسه سپهداری که هم‌زمان با بازار ساخته شده‌است، از مکان‌هایی است که امام‌خمینی بخشی از سال‌های عمر خود را در این مدرسه سپری کرد. حمام چهارفصل، که از نظر مساحت بزرگترین حمام ایران است، یکی دیگر از آثار تاریخی شهر است که به موزه مردم‌شناسی تبدیل شده‌است. خانه حسن‌پور از بناهای قدیمی شهر اراک است که به صورت درون‌گرا ساخته شده و به موزه صنایع دستی تبدیل شده‌است. برج شیشه از بناهای معروف شهر بود که به دلیل وجود تزئینات کاشی معقلی به این نام معروف شد. این بنا در سال ۱۳۶۱ تخریب شد. قلعه حاج‌وکیل نیز یکی از بناهای دوره قاجار است که در قدیم یکی از کارگاه‌های بزرگ فرشبافی کمپانی زیگلر و کنسولگری انگلیس در اراک بود. همچنین ارگ حکومتی اراک، کاروانسرای شاه‌عباسی، خانه آقا محسن عراقی و خانه خاکباز از دیگر آثار تاریخی شهر می‌باشند.امامزاده محمدعابد (دوره صفویه)، امامزاده عبدالله و آمنه‌خاتون، مقبره آقا نورالدین عراقی و آرامستان قدیمی شهر از جمله بناهای مذهبی اراک هستند. حسینیه آصفی
حسینیه آصفی (، ) حسینیه ای بزرگ در لکهنو پایتخت ایالت اوتارپرادش در هند است که توسط آصف الدوله یکی از نواب اود در ۱۷۸۴ ساخته شده. حسینیه آصفی یکی از بزرگترین بناهای شهر لکهنو و بزرگترین حسینیه جهان میباشد . مقبره مؤمنه خاتون
مقبره «مومنه خاتون» (به ترکی آذربایجانی Möminə Xatun türbəsi) در شهر نخجوان جمهوری خودمختار نخجوان قرار دارد. تربت‌ها و مقبره‌های واقع در نخجوان با اهتمام «گلناره مهمانداراوا» رئیس شعبه آذربایجان ایکوموس- شورای بین‌المللی ابنیه و محوطه‌ها، در سال ۱۹۹۸، در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شده‌است. «ایلدگز اتابک جهان پهلوان» (۱۱۷۵-۱۱۸۶ میلادی) دستوری صادر کرد که، این مقبره به افتخار خانم اولش «مومنه خاتون» ساخته شود. همان‌طور که بر روی لوحه توصیفی بالای ورودی مقبره به خط کوفی نوشته شده‌است، معلوم می‌گردد که، ساخت آن در سال‌های ۱۱۸۶ الی ۱۱۸۷ تکمیل شده‌است. معمار این مقبره «عجمی بن ابو بکر» (یا «عجمی نخجوانی») در نزدیکی آن یک مقبره‌ای به‌نام «یوسف ابن کثیر» نیز ساخته‌است. مقبره یوسف کثیر اوغلو که در کوچه شیخ محمد خیابانی در شهر نخجوان واقع شده و نزدیک به ۸ قرن از عمر آن می‌گذرد، در میان مردم آتابابا توربه‌سی (مقبره آتابابا) یا آتابابا گونبزی (گنبد آتابابا) نیز نامیده می‌شود. این مقبره در اواسط قرن بیستم مرمت شده‌است. کتابه موجود بر روی مقبره چنین می‌گوید: «این مقبره متعلق به یوسف ابن کثیر، خواجه، رئیس اعظم، ذکاوت دین، جمال اسلام و رهبر مشایخ است.» براساس کتابه مذکور، این مقبره در ماه شوال سال ۵۵۷ هجری (۱۱۶۲ میلادی) بنا نهاده شده‌است. در کتابه سمت چپ جبهه مقبره نیز نام معمار مقبره به شکل «بنّا عجمی ابن ابوبکر نخجوانی» ذکر شده‌است. بخش فوقانی از سطوح مقبره به شکل نوار جدا شده و در این قسمت کتابه‌ای قرار یافته‌است. در این نوار، آیاتی از قرآن با خط کوفی نوشته شده‌است. در بدو، یک مدرسه نیز در کنار مقبره ساخته شده‌بود. تصویرها و عکس‌های گرفته شده از مقبره در قرن نوزدهم تأیید می‌کند که، مدرسه یادشده جزو این مجتمع مذهبی و تحصیلی بوده که بعداً تخریب شده‌است. این مقبره فی‌مابین سالهای ۱۹۹۹ الی ۲۰۰۳ مانند جزوی از پروژه بانک جهانی برای حمایت از میراث فرهنگی آذربایجان کاملاً بازسازی شد. تصویر این مقبره بر روی اسکناس ۵ هزار مناتی آذربایجان، بین سالهای ۱۹۹۶ تا ۲۰۰۶ چاپ می‌شده‌است. جاپلق
آرامگاه امامزاده زید و قاسم و امام زاده داوودپیغمبر با ۱۰۰۰ سال قدمت در منطقه جاپلق ازنا قرار دارد. بنای این مقبره (زید و قاسم )مربوط به دوران سلجوقی می‌باشد که گنبدی مخروطی شکل با نمای آجری و دارای ارتفاع است. بنای امام زاده داوودپیغمبر نیز به دست مردم این روستا تخریب و در حال نوسازی می باشد. آرامگاه بابا رکن‌الدین
آرامگاه بابا رکن‌الدین مربوط به دوره صفوی است و در اصفهان، مجموعه تخت فولاد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۰۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. این محل مقبره بابا رکن‌الدین می‌باشد. قبر بابا ملهود
قبر بابا ملهود مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان املش، بخش رانکوه، روستای شیرچاک علیا واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۶۲۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. آرامگاه تیمورشاه
قبر تیمورشاه در جنوب دریای کابل ودر غرب لیسه عایشه درانی قرار دارد. بعد از دفن او پسرش زمان‌شاه درانی، مقبره بزرگی بر قبر پدرش بنا کرد. از زمان دقیق آغاز این پروژه و میزان صرف وقت و هزینه و طراح آن اطلاعاتی در دست نیست، اما آنچه مسلم است بنای این ساختمان در سال‌هایی بین ۱۷۹۳ تا ۱۸۰۱ میلادی ساخته شده‌است. برخی بر این باورند که زمان‌شاه برای اینکار از معماران قندهاری استفاده نموده‌است. در تشریح این بنا آورده‌اند که گنبدی بزرگ است و دو را دور آن اتاقک‌های کوچک ساخته شده است. مصالح استفاده شده در این بنا، خشت پخته و چونه بوده‌است. احتمالاً این بنا، اقتباسی از قبر ممتاز بیگم یا تاج محل هندوستان بوده است. بر این بنا در سال ۱۳۶۵ شمسی، مرمت‌کاری صورت گرفت.در سال ۱۳۸۱، به دستور حامد کرزی رئیس جمهور افغانستان، برای حل برخی معضلات پیش آمده برای این بنا، اقداماتی صورت گرفت و در نهایت این بنا به عنوان یک بنای گردشگری، از سوی کرزی افتتاح شد. این مرمت‌کاری توسط وزارت فرهنگ و اطلاعات افغانستان و با همکاری بنیاد آقاخان صورت گرفته است. سنگ‌نوشته بیستون
سنگ‌نوشته بیستون بزرگ‌ترین سنگ‌نوشتهٔ جهان، نخستین متن شناخته شدهٔ ایرانی و از آثار دودمان هخامنشیان (۵۲۰ پ. م) واقع در شهر بیستون از توابع شهرستان هرسین در سی کیلومتری شهر کرمانشاه بر دامنه کوه بیستون است. سنگ‌نوشته بیستون یکی از مهم‌ترین و مشهورترین سندهای تاریخ جهان و مهم‌ترین متن تاریخی در زمان هخامنشیان است که شرح پیروزی داریوش بزرگ را بر گئومات مغ و به بند کشیدن یاغیان را نشان می‌دهد. ژنرال گاردان فرانسوی معتقد بود که سنگ‌نوشته بیستون، نمایشگر مسیح و ۱۲ حواریون وی می‌باشد در حالی که رابرت کر پورتر، جهانگرد، دیپلمات و نویسنده انگلیسی نیز اعتقاد داشت که این سنگ‌نوشته، اشاره به ماجرای شلمنسر یکم و ده قبیله گمشده بنی‌اسرائیل دارد. سنندج
این مجموعه در غرب سنندج و در انتهای خیابان ابیدر بر دامنه کوه آبیدر قرار گرفته‌است. شهر سنندج از فراز این پارک چشم‌انداز بسیار زیبائی دارد. چندین باغ و چشمه طبیعی در این پارک وجود دارد. یکی از بزرگ‌ترین باغ‌های این مجموعه باغ امیریه می‌باشد که دارای سینما نیز می‌باشد. این مجموعه از قدیم‌الایام تفریحگاه مردم سنندج بوده و کوه آبیدر دارای محبوبیت خاصی میان مردم است. مجسمه‌ای در یادبود مقاومت مردم کردستان در جنگ در پارک آبیدر ساخته شده‌است که از آثار هادی ضیاءالدینی است. این مجسمه پدری کُرد را نشان می‌دهد که دو فرزندش را در آغوش کشیده و رو به سوی شهر سنندج دارد. این مجسمه ۱۵ متر ارتفاع دارد و بر روی فونداسیونی به ارتفاع ۷ متر قرار گرفته‌است و بلندترین مجسمهٔ ایران به‌شمار می‌آید. آرامگاه شیخ داوود
مقبره شیخ داوود مربوط به دوره ایلخانی تا دوره پهلوی است و در کرمان، خیابان ابو حامد، کوچه ابو حامد ۲۶ واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۲۸۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. نبرد ادسا
سنگ‌نگاره پیروزی شاپور بر امپراتوران روم، در سه کیلومتری شمال تخت جمشید و در ده‌متری شرق آرامگاه داریوش بزرگ قرار گرفته و حدود ۱۱ متر طول و ۵ متر عرض دارد. این سنگ‌نگاره صحنهٔ اسارت والرین و درخواست صلح فیلیپ عرب را نشان می‌دهد که به دستور شاپور اول در حدود سال ۲۶۲ میلادی تراشیده شده‌است. این نقش سه‌برابر اندازهٔ طبیعی است و از حیث دقت در جزئیات و ظریف‌کاری یکی از بهترین نقش‌های دورهٔ ساسانی است و مشخص است که از روی طبیعت ساخته شده؛ زیرا حتی لباس والرین درست مطابق جامه‌های رومی‌های آن زمان است. بمبئی
مقبره دکتر سید ابومحمد طاهر سیف الدین پنجاه و یکمین داعی مطلق فرق بُهره‌ها در منطقه بندی بازار شهر مومبای قرار دارد. دوره داعی وی ۵۳ سال بوده‌است. بنای این مقبره در سال ۱۹۷۵ توسط یک معمار مصری تکمیل شده و تمام دیواره‌ها از سنگ سفید ساخته شده‌است. داخل این مقبره ۱۱۴ نوع «بسم الله الرحمن الرحیم» در سنگ‌های قیمتی مانند الماس، لول، مرجان و غیره نوشته شده‌است. شعرهای نوشته شده توسط دکتر طاهر سیف الدین که چند تا از آن بدون نقطه و بدون الف نوشته شده در دیوارهای مقبره کنده کاری شده‌است. آرامگاه کوروش بزرگ
این در حالیست که دکتر محمد حسین طالبیان مدیر بنیاد پژوهشی پارسه پاسارگاد در این باره مدعی شده‌است که عملیات مرمت این اثر تاریخی با مسئولیت یکی از استادان و کارشناسان مرمت سنگ برجسته کشور و همکاری مرمتگران بومی شهرستان پاسارگاد فارس صورت گرفته و گزارش آن را نیز به یونسکو ارسال کرده‌ایم و اگر مشکلی در امر مرمت وجود داشت به‌طور حتم یونسکو این موضوع را به ما اعلام می‌کرد، اما چنین نشده‌است. شهرام رهبر، تدوینگر طرح مرمت آرامگاه کوروش دربارهٔ دلیل شروع بازسازی آرامگاه در سال ۱۳۸۰ می‌گوید: دراواخر سال ۷۹ و اوایل سال ۸۰ نفوذ آب به سطوح دیواره و جاری شدن آن از سقف مشاهده شده‌است که به همین منظور در سال ۸۰ داربست فلزی چندمنظوره‌ای برای زیر پاقراردادن با امکان باربری برپا شد. به گفتهٔ وی، در نیمه دوم سال ۸۰ مطالعات مربوط به حفاظت و مرمت آرامگاه آغاز شده‌است که شکسته و فاسدشدن ملات‌های سیمانی، رویش درختچه‌ها، وجود ریشه‌های درخت انجیر وحشی، جابه‌جایی بلوک‌های سنگی و وجود درزهای باز از جمله مهم‌ترین مشکلات بام آرامگاه اعلام شده‌اند. نبرد ادسا
در چهار کیلومتری جنوب داراب در دامنه کوهی به نام «پهنا»، نقش‌برجسته‌ای از دوران ساسانیان وجود دارد. در این نقش، شاپور یکم سوار بر اسب در میان سنگ‌نگاره به گونه تمام‌رخ دیده می‌شود و سه امپراتور رومی در جلوی او قرار دارند. این نگاره در بالای چشمه آب و برکه‌ای پر از نی قرار دارد. این نگاره ۹٫۱۰ در ۵٫۴۰ متر است. در این نگاره شاپور تاجی شبیه تاج پدرش اردشیر اول بر سر دارد. دست چپ شاپور بر سر والرین است و در دست راستش چیزی مسطح و چهارگوش دارد. اسب به زیبایی تمام توسط هنرمند حجاری شده‌است. زیر پای اسب گوردیان سوم افتاده‌است، که در سن ۱۹ سالگی در میشه در کرانه فرات کشته شد. در این نگاره نیز به اقتضای سن کم او بدون ریش است. پشت سر شاپور ۱۸ شخص بلندپایه ایرانی ایستاده‌اند. سمت راست شاه یعنی مقابل او، رومی‌ها هستند که با نگرانی به شاپور نگاه می‌کنند. قیصر دیگری به سوی شاپور می‌شتابد و دست‌های خود را ملتمسانه به سوی شاپور دراز کرده، فیلیپ عرب است که پس از مرگ گوردیان، صلح را به مبلغ نیم میلیون دینار از شاپور خریداری کرد. در کیلومتر ۱۵جاده سلماس به ارومیه در نزدیکی روستای خان‌تختی و روی کوه پیرچاووش واقع شده، سوار سمت چپ اردشیر اول است و سوار سمت راست شاپور اول ساسانی که در مقام ولیعهدی است و تاجی همانند پدرش دارد.]] نقش برجسته دارابگرد از جمله بحث‌برانگیزترین نقوش برجسته دوره ساسانی به‌شمار می‌آید که دارای چندین نظریه است: بابا محمود سهرفیروزانی
در بخش میانی سهرفیروزان و در دامنه کوه، قبرستان قدیمی قرار دارد که به دلیل وجود مقبره و مسجد بابا محمود سهرفیروزانی به نام قبرستان بابا محمود نام دارد. در قسمت بالایی قبرستان بابا محمود ساختمانی در ابعادی حدوداً ۷ در ۱۰ متر با دیوارهایی قطور (یک متری) به صورت طاق چشمه که دارای دو دهنه کوچک یک متری و یک دهنه دو متری در مرکز است و مجموعه آن با دالانی کوچک که ورودی آن را تشکیل می‌دهد و الگو گرفته از مسجد بابا محمود با تقریب کوچک تر است، آرامگاه بابا محمود نامیده می‌شود. ارتفاع بنا در نقطه مرکزی به ۵/۴ متر می‌رسد و در نقطه مرکزی بنا، مقبره او قرار دارد که روی قبر او با سنگ مرمر فرش شده و ضریحی چوبی نصب گردیده است. در بخش میانی سهرفیروزان و در دامنه کوه در بالای قبرستان قدیمی بابامحمود، مسجدی کهن با دیوار های قطور و با پایه های سنگی و سقف ضربی و ساختمانی نسبتاً ساده و کوچک متاثر از معماری دوره ایلخانان مغول که بعد ها ایوانی نیز در آن تعبیه گردیده و معروف به مسجد بابا محمود است قرار دارد که قدمت بنا به اوایل قرن هفتم ه.ق می رسد. پل بابا محمود
مقبره بابا محمود سهرفیروزانی بانی احداث این پل در سهرفیروزان و در آرامستان مرکزی روستای سهروفیروزان که به نام آرامستان بابا محمود شهرت دارد قرار داشته و مسجدی زیبا با طاق ضربی و بنای سه ایوانی در مجاورت مقبره قرار داشته که متعلق به قرن ۷ هجری و ساخته شده به دست بابا محمود سهرفیروزانی می‌باشد که محل بار و دیدار امرا و بزرگان شهر با مردم بوده‌است و از شواهد پیداست که محل تجمعات مهم و مراسمات خاص نیز بوده‌است امامزاده سید تاج الدین پرور
این مقبره در پرور قرار دارد. این بنای خشتی که مربوط به دورهٔ ایلخانیان می‌باشد. از دو اتاقک متصل به هم یکی با پلان شش‌گوش و دیگری با پلان مربع ساخته شده‌است. بر فراز هر اتاق دو گنبد کاسه‌ای به چشم می‌خورد که اگر چه دست روزگار آسیب‌هایی بر آن زده، اما هنوز زیبایی و لطف خود را حفظ کرده‌است. بنای اصلی مقبره (شش‌گوش) مربوط به دورهٔ ایلخانیان و بقیهٔ بنا (چهارگوش) در دوره‌های بعد به آن الحاق شده‌است. ورودی مقبره از دالانی است که متصل به اتاقک چهارگوش می‌باشد. نور داخل مقبره را چهار پنجره کوچک تأمین می‌کند. ضریح داخل مقبره سید تاج الدّین که کاری است نفیس و گران‌بها، هم‌اکنون در سازمان میراث فرهنگی استان سمنان نگهداری می‌شود. در سال ۱۳۵۷ خورشیدی و در بحبوحهٔ انقلاب، قاچاقچیان میراث فرهنگی تصمیم داشتند آن را از کشور خارج کنند که خوشبختانه موفق نشدند. این ضریح نفیس منبّت و معرّق‌کاری شده به ابعاد ۲۵۰ × ۹۳ سانتی‌متر و با ارتفاع ۱۲۰ سانتی‌متر دارای کتیبه‌هایی منبت‌کاری شده مربوط به سال ۸۵ هـ.ق. می‌باشد. دیواره‌های اطراف به صورت هندسه نقوش، شمسه، پنج‌ضلعی‌های منتظم و اسلیمی کار شده‌است. چوب‌های دور شمسه‌ها و حواشی رنگ‌شده می‌باشد. حاشیه‌ها نیز اسلیمی کار شده‌است. استودان گبرها
استودان گبرها یا استخوان‌دان گبرها، در شهر ری و دامنه شمالی کوه بی‌بی شهربانو قرار دارد. در این محل زرتشتیان اجساد مردگان خویش را طعمه حیوانات می‌ساخته‌اند. تاریخ احداث این دخمه ظاهراً به زمان ساسانیان و شاید جلوتر برسد. در این محل آن‌ها اجساد مردگان خویش را طعمه حیوانات می‌ساخته‌اند زیرا اعتقاد داشتند دفن مرده در خاک، یا انداختن آن در آب رودخانه یا سوزاندن در آتش حرام است، چون عناصر چهارگانه (آب، باد، آتش و خاک) را مقدس و آلودن آن را ناروا می‌دانستند؛ و استخوان آنرا پس از جدا شدن گوشت و خشک شدن در استودان که از سنگ یا آهک یا گل می‌ساختند قرار می‌دادند. آرامگاه دودمان مینگ
طول راه مقدس Sacred Way هفت کیلومتر (۴٫۳ مایل) است و به صورت مستقیم به چانگلینگ Changling (آرامگاه چانگ) ختم می‌شود. آرامگاه چانگ بزرگ‌ترین و قدیمی‌ترین مقبره این قبرستان است. ساخت و ساز در آرامگاه از سال ۱۴۰۹ آغاز شد و ۴ سال به طول انجامید. ژو دی Zhu Di سومین امپراتور سلسله مینگ به همراه ملکه‌اش در همین‌جا دفن شده‌است. محوطه فضای باز آرامگاه دارای سه حیاط است و سقف تمامی سالن‌ها با کاشی‌های لعابی زردرنگ پوشیده شده‌است. حیاط دوم پس از تالار عالی هماهنگی شهر ممنوعه ساخته شد. این یکی از بزرگترین ساختمان‌های چوبی در چین است و به اتکای ۶۰ ستون رنگ‌نشده از چوب nanmu ایستاده است. اشیاء حفاری‌شده در این سالن به نمایش گذاشته شده‌اند. در پشت آن برج مینگ لو Ming Lou (برج روشن) به عنوان نماد آرامگاه چانگ واقع شده‌است. پاسارگاد
برجسته‌ترین بخش مجموعهٔ پاسارگاد، بنای آرامگاه کورش بزرگ است که پیشتر مشهور به «مشهد مادر سلیمان» بود. در سال ۱۸۲۰ پس از پژوهش‌های باستان‌شناسی، هویت اصلی بنا به عنوان آرامگاه کوروش بزرگ مشخص شده‌است و چون گوهری در میان دشت خودنمایی می‌کند. این آرامگاه نزدیک ۵۳۰ تا ۵۴۰ پیش از میلاد از سنگ آهکی به رنگ سفید ساخته شده‌است. بنای آرامگاه میان باغ‌های سلطنتی قرار داشته و از سنگ‌های بزرگ، که درازای پاره‌ای از آن‌ها به هفت متر می‌رسد، ساخته شده‌است. بوروبودور
بوروبودور یک معبد مهایانه آیین بودایی واقع در ماگلانگ، جاوه مرکزی، اندونزی است که به عنوان بزرگ‌ترین پرستشگاه و بنای تاریخی بودایی در جهان به شمار می‌رود. این بنا در سده‌های هشتم تا نهم میلادی ساخته شد و به صورت مکعبی است با ساختار مدور و متمرکز به چهار نقطهٔ اصلی. بنای ساختمان مستحکم است و اندرونی ندارد و گرد یک تپهٔ طبیعی احداث شده و ده تراس سنگی دارد با پلکانی در وسط هر یک از آن‌ها. شش تراس پایینی طرحی مکعبی دارند و چهار تراس فوقانی مدور است. دیوارها با کنده‌کاریهایی نقش‌برجسته مزین شده که مربوط به داستان‌هایی دربارهٔ حیات زمین بودا و تجسم‌های پیشین او، به ویژه دربارهٔ سوذانای قابل مشاهده است. تندیس‌های سنگی بودای نشسته نیز در هر تراس به چشم می‌خورد که شمارشان مجموعاً چهارصد و سی و دوتاست. هرم پلکانی
زیگورات‌ها سازه‌های بسیار بزرگ مذهبی بودند که در منطقه میان‌رودان و غرب فلات ایران به شکل هرم‌های پلکانی ساخته می‌شدند. تعداد ۳۲ زیگورات شناخته شده در منطقه وجود دارند که ۲۸ تای آن‌ها در عراق و ۴ تایشان در ایران هستند. از جمله نامدارترین زیگورات‌ها می‌توان به زیگورات اور در نزدیکی ناصریه در عراق، چغازنبیل در خوزستان، و تپه سیلک در کاشان اشاره کرد. تندیس‌های بودا در بامیان
گفت‌های زیادی در مورد ساخت مجسمه‌های بودا در بامیان وجود دارد. باستان شناسان می‌گویند احتمالاً این بناها در بین سال‌های ۳۰۰ و ۴۰۰ میلادی ساخته شده‌است. بعضی‌ها هم با دقت بیشتر می‌گویند که مجسمه بزرگ بودا (۵۳ متر) در قرن پنجم میلادی و مجسمه کوچک در نیمه دوم قرن سوم میلادی ساخته شده و دکورهای اطراف آن از جمله آشیانه‌ها در قرن بعدی تراشیده شده‌اند. اما بعضی باستان شناسان به این باورند که ساخت مجسمه‌های بودا ۸۰۰ سال قبل از میلاد صورت گرفته‌است. در قرن هجده و نوزده میلادی اکثر اسنادهای تاریخی افغانستان در رابطه به بودای بامیان توسط سلاطین آن زمان نابود شده‌است. تندیس زئوس در المپیا
مجسمه زئوس یکی از عظیم‌ترین مجسمه‌های جهان است. این اثر در ۴۵۰ سال قبل از میلاد توسط مجسمه‌ساز معروفی بنام فیدیاس ساخته شد این هنرمند همان کسی بود که مجسمه خدای آتنا را هم برای معبد پارتنون در آتن ساخت. ارتفاع مجسمه زئوس در حدود ۱۳ متر و سطح مجسمه ۱ متر بود. بدن این مجسمه را از عاج فیل و ردا و موها و ریشش را از طلا ساخته بودند. این اثر ارتفاعش چنان بود که با سقف معبد زئوس برخورد می‌کرد. فیدیاس با این کار می‌خواست اقتدار و نیرومندی زئوس را نشان دهد. مجسمه زئوس در معبد زئوس که طول آن به ۶۴ متر می‌رسید قرار داشت. ۷۲ ستون خارجی این معبد که به سبک معماری قدیم یونان بودند این معبد را دارای معماری خیره‌کننده ای کرده بودند. سنگفرش آن نیز با مجسمه‌های بی نظیری تزیین گشته بود. مجسمه زئوس در حدود ۸۵۰ سال در این معبد قرار داشت تا هنگامی‌که بعضی از یونانی‌ها آن را به استانبول منتقل کردند. البته این زیاد طول نکشید، چرا که محل جدید نیز در آتش سوخت و این مجسمه برای همیشه از بین رفت. پیروز نهاوندی
در تاریخچه این بنا آورده‌اند که سنگی بر روی این مقبره وجود داشت که بر روی آن نوشته شده بود: «هذا قبر عبد من عبادالله الصالحین حشره الله مع من کان یتولاه بتاریخ ۷۷۷». با این وجود، مقبره مربوط به قرن هشتم ه.ق است و بنابر کتیبه نصب شده بر این بارگاه، متعلق به دوره ایلخانی-صفوی است. این احتمال که این مقبره یکی از صوفیان باشد نیز مطرح شده‌است. این بنا مرکب از صحن،‌ ایوان، رواق و گنبدی هرمی شکل به صورت دوازده‌ضلعی است. این گنبد با کاشی فیروزه‌ای تزئین شده‌است. گچ‌بری درب ورودی این بقعه، به سال ۱۲۱۰ ه.ق به دست حسینقلی‌خان برادر فتحعلی شاه قاجار صورت گرفته‌است. علاوه بر مقبره منسوب به ابولولو در کاشان، یک مقبره دیگر در تربت حیدریه نیز به او منسوب است. آخرین بازسازی این بنا، مرمت گنبد توسط سازمان میراث فرهنگی در سال ۱۳۵۴ ه.ش بوده‌است و پس از آن با شماره ثبتی ۱۰۹۱ در فهرست آثار تاریخی کشور ثبت گردید. آورزمانی از سنگی بر روی مقبره گزارش می‌کند که مربوط به دوره صفوی و سلطنت شاه طهماسب اول بوده‌است. سال ساخت سنگ بر روی آن، سال ۹۳۰ ه.ق حک شده و صاحب مقبره، پهلوان شجاع‌الدین عنوان شده‌است. این سنگ بعدها به سرقت رفته‌است. نیم‌ور
آتشکده آتشکوه در نزدیکی نیم‌ور علاوه بر موقعیت تاریخی، بزرگ‌ترین منبع سنگ تراورتن تزئینی صادراتی ایران می‌باشد. این معدن توسط قنبر رحیمی، که به سلطان سنگ ایران مشهور است، کشف شده‌است.سنگ‌های به کار رفته در میدان آزادی تهران و همچنین حرم حضرت عباس و امام حسین در کربلا از این معدن استخراج شده و توسط ارباب قنبر رحیمی به عنوان هدیه به این مکان‌ها داده شده‌است. هم‌اکنون مجسمه ارباب قنبر در یکی از میادین شهرهای ایتالیا به عنوان پدر سنگ ایران به نمایش گذاشته شده‌است. محوطه تاریخی و فرهنگی بیستون
سنگ‌نبشته بیستون بزرگترین سنگ‌نبشته جهان، نخستین متن شناخته شدهٔ ایرانی و از آثار دودمان هخامنشیان (۵۲۰ پ. م) است که بر دامنه کوه بیستون کنده‌کاری شده‌است. سنگ‌نبشته بیستون یکی از مهم‌ترین و مشهورترین سندهای تاریخ جهان و مهم‌ترین متن تاریخی در زمان هخامنشیان است که شرح پیروزی داریوش بزرگ را بر گوماته مغ و به بند کشیدن یاغیان را نشان می‌دهد. باباهای اصفهان
مسعود بیضاوی معروف به بابا رکن‌الدین را می‌توان بزرگترین و تاثیرگذارترین بابا در شهر اصفهان در نظر گرفت که بزرگانی همچون شیخ بهایی و سید عبدالکریم کشمیری به زیارت وی می‌رفتند. ایشان در قرن هشتم هجری در زمان سلطنت ابوسعید ایلخان مغول در اصفهان زندگی می‌کرده‌است. رساله قلندریه و شرح فصوص الحکم ("نصوص الخصوص فی ترجمه الفصوص)" از آثار اوست. آرامگاه بابا رکن الدین در فهرست آثار ملی ایران ثبت شده و تحت نظر مؤسسه تخت فولاد اداره می‌شود. ملا حسن آرندی نائینی سالک، عارف، حکیم و ریاضیدان سدهٔ سیزدهم هجری درایوان جلو مقبره بابا رکن الدین مدفون است. لوح سنگی گوآنگ گائتو
لوح سنگی گوآنگ گائتو یک سنگ یادبود تاریخی برای مقبره پادشاه گوآنگ گائتو بزرگ از سلسله گوگوریو است که توسط پسرش یانگسو در سال ۴۱۴ میلادی در جی‌آن که در حال حاضر در شمال شرقی چین کنار رودخانه یالو در استان جی‌لین واقع شده و بزرگترین مقبره حکاکی شده در جهان است ساخته شده‌است. ارتفاع آن ۶.۳۹ متر و دور آن ۴ متر است. این لوح از جنس گرانیت ساخته شده و به زبان هانجا نوشته شده است. در این لوح از فضایل پادشاه گوآنگ گائتو نام برده شده‌است. همچنین افسانه تأسیس گوگوریو برگرفته از لوح سنگی گوآنگ گائتو می‌باشد.http://teikoku-denmo.jp/en/history/kohtaioh-hi.html کازرون
در پهنه شهرستان کازرون آثار تاریخی زیادی وجود دارد. بیشترین آثار این منطقه مربوط به دوره ساسانی است. این احتمال وجود دارد که هیچ‌کجای سرزمین ایران این اندازه آثار مربوط به دوره ساسانی را در برنداشته باشد. بزرگ‌ترین و تنها مجسمه سنگی دوره ساسانی، مجسمه شاپور اول واقع در غار شاپور (بزرگترین مجسمه عصر باستان ایران)، شهر تاریخی بیشاپور، معبد آناهیتا (الهه آب)و عبور جاده شاهی از این دیار و آثار ارزشمند دیگر، همه و همه حکایت از تاریخ کهن این شهرستان دارد. غار شاپور و شهر بیشاپور دو مورد از میراث جهانی چشم‌انداز باستان‌شناسی ساسانی منطقه فارس در منطقه کازرون هستند. آثار تاریخی مهم کازرون عبارتند از: شهرستان ورزقان
گنبد الله الله در قبرستان قدیمی روستای کبودگنبد بخش خاروانا واقع شده‌است. پلان مقبره دایره و قطر آن ۷۵/۴ متر می‌باشد. بنا دارای دو طبقه شامل سردابه و طبقه اول بوده‌است. گنبدهای طبقه فوقانی ریخته‌است. ازاره بنا سنگی و ساقه بنا با آجر چهارگوش قرمز بنا شده که کلمات الله با آجرکاشی فیروزه‌ای تزئین شده‌است. کتیبه‌ها و اسلیمی‌های حاشیه درب‌های چهار طرف طبقه اول با کاشی معرق می‌باشد. تاریخ بنای برج را با توجه به رج‌های آجری با تزئینات اسماءالله در آذربایجان می‌توان به اواخر دوره ایلخانان مغول تا صفویه نسبت داد. خصوصیات بارز و عوامل تزئین شده بنا برج مقبره است. تاریخ و کتیبه‌ای روی آن باقی نمانده‌است. ترکیب آجرکاشی فیروزه‌ای در متن ساقه بنا که سبب شده‌است به کبودگنبد شهرت پیدا کند، زیبایی خاصی به آن بخشیده‌است. متن کلمات روی بدنه الله و محمد می‌باشد. پاسارگاد
پژوهشگران با این نظر مخالفند که زندان سلیمان آرامگاه ژان پرو، لویی واند نبرگ و برخی دیگر برج زندان سیمان را آرامگاه کمبوجیه پدر کوروش بزرگ می‌دانستند و گروهی دیگر این مقبره را از آن کاساندانه زن کوروش می‌پنداشتند. شوربختانه از این بنا در حال حاضر فقط یک دیوار به جا مانده‌است و قسمت زیادی از آن در سده‌های نه چندان دور خراب شده‌است. آنچه از این بنا باقی‌مانده دیواری بلند به ارتفاع حدود ۱۴ و طول تقریبی ۷٫۵ متر است. این بنا به بنای کعبه زرتشت در نقش رستم شباهت دارد در حالی که از نظر قدمت، قدیمی‌تر و از نظر استحکام و فن ساخت نمایانگر اجرایی قوی‌تر از بنای کعبه زرتشت است. شهبازی با استناد به کتیبه‌ای که در دیوار آن قرار گرفته برج زندان سلیمان را آرامگاه کمبوجیه می‌پنداشتند که جسد وی را داریوش بزرگ پس از مرگ از سوریه به پاسارگاد آورده‌است و در این ساختمان قرار داده‌است. پژوهشگران با توجه به شباهت این بنا در پاسارگاد با کعبه زرتشت در نقش رستم تحقیقاتی را دربارهٔ کاربرد اصلی و نقشه این بنا داشته‌اند. بنا به سنگ‌نوشته شاپور یکم بر کعبه زرتشت، برج سنگی کعبه زرتشت،دژنبشت نامیده شده که شاید به محل نگهداری اوستای مقدس اشاره داشته‌است. غیر از فرض یاد شده کاربری آرامگاهی و نیز معبد برای این بنا پیشنهاد شده‌است. در سال ۱۳۹۵ گروه‌های باستان‌شناس به منظور یافتن پاسخی درخور، به منظور شناسایی هویت واقعی بنا، تصمیم گرفت تا تپهٔ کوتاهی که در جنوب شرق بنای زندان واقع است را کاوش کند. پیوند این پشته با برج سنگی به وضوح در نقشه اولیه محوطه و تصاویر قدیمی هوایی دیده می‌شود. یافته‌های کاوش در این فصل شامل تراشه‌های زائد حاصل از ساخت مکعب‌های سنگی زندان سلیمان، سفال شاخص هخامنشی و نیز سرپیکان سه پره مفرغی از همان دوره است. این بقایا در نهشته‌های کاوش شده در این تپه به خوبی نشان از قدمت آثار کشف شده به دوره هخامنشی دارد. مری بویس استاد دانشگاه و پژوهشگر در رشته مطالعات زرتشتی این برج را آرامگاه کاساندان همسر کوروش بزرگ قلمداد کرده‌است. مجسمه‌سازی در آسیای جنوبی
اولین مجسمهٔ شناخته شده در شبه قارهٔ هند از تمدنی در درهٔ هندو است که در اطراف موهنجودارو و هاراپا، پاکستان امروزی، یافت شده‌ است. این‌ها شامل "زن رقصنده" ی مشهور از جنس برنز می‌شوند. اگرچه این‌گونه اشکال در برنز و سنگ‌ها محدود است و بیشتر به صورت مجسمه‌های سفالی رنگ و چسباندن سنگ‌ها بوده اند، اغلب اشکال به صورت حیوانات و خدایان نمایش داده شده‌اند و کمتر فیگورهای انسانی در آن‌ها موجود بوده.. بعد از متلاشی شدن تمدن دورهٔ هندو، مدارکی کوچک از مجسمه‌سازی تا آغاز دورهٔ بودایی وجود دارد که جدا از اندوختهٔ فیگورهای مسی قبلی هستند . . بنابراین رسم مجسمه‌سازی یادبودی هندی به نظر می‌رسد که دیر شروع شده باشد.(همراه با سلطنت آسوکا و پایه‌های آشوکا در اطراف هند) او همراه با حکمرانی خود مجسمه‌های مشهوری از حیوانات را در بر داشته که اغلب به شکل شیر بوده‌اند که اکنون شش عدد از آن‌ها بر جای مانده‌ است. . تعداد زیادی از مجسمه‌های فیگوری که اکنون آزاد هستند از سفرهای اخیر بودایی‌ها نجات پیدا کرده‌اند که شاید باعث پیشرفت رسوم استفاده از چوب شده‌ است که همچنین آیین هندو را در بر می گرفته.. باباهای اصفهان
مزار بابا بُدلاء (یا بابا دلا یا بابا بودلار یا بابا ابدال) در نزدیکی مزار بابا شیر در بازارچه تاریخی حسن‌آباد در پشت میدان نقش جهان در جنوب امامزاده احمد قرار دارد. بنای تاریخی دارای یک اتاق و واجد ضریح چوبین مشبک و معماری صفوی است. آرامگاه باباطاهر (همدان)
آرامگاه بابا طاهر بر فراز تپه‌ای در شمال باختری همدان قرار دارد. این بنا در طول قرون مختلف شاهد تخریب و بازسازی‌های متعدد بوده‌است. قدمت مقبره اصلی بابا طاهر به دوره سلجوقیان می‌رسد و در قرن ششم هجری یک برج هشت ضلعی آجری بر روی قبر بابا طاهر ساخته شد که بعدها بر اثر مرور زمان ویران شد. در زمان پهلوی اول از طرف شهرداری همدان بنای جدیدی به جای بنای قدیمی ساخته شد که مصالح آن بیشتر آجر بود. در جریان همین بازسازی، لوح کاشی مربوط به قرن هفتم هجری، که هم‌اکنون در موزه ایران باستان نگهداری می‌شود، به دست آمد. بر روی این کاشی فیروزه‌ای رنگ، آیات قرآن مجید به خط کوفی برجسته نوشته شده‌است. احداث بنای جدید در سال ۱۳۴۴ خورشیدی با همت انجمن آثار ملی و شهرداری همدان و توسط مهندس محسن فروغی انجام شده‌است. این بنای تاریخی طی شمار ۱۷۸۰ در تاریخ ۲۱ اردیبهشت ۱۳۷۶ به ثبت آثار تاریخی و ملی ایران رسیده‌است. در اطراف بنای جدید فضای سبز وسیعی احداث شده‌است. ابرکوه
بر بدنه ساختمان ۳ رج چفدآویز زیر پایه گنبد ودو سنگ نبشته بخط کوفی بنایی از آجر برجسته که یکی زیر چفدآویزها و دیگری بر بالای درآیگاه است. این آرامگاه، گور امیر شمس الدوله علی هزار اسب از خاندان دیلمیان و مادرش بوده که بدستور فرزندش فیروزان در سال ۴۴۸ ماهشیدی (قمری) ساخته شد. گنبد عالی ابرکوه در سال ۱۳۱۲ به شماره ۱۹۵ در فهرست آثار ملی ایران نگاشته شد.در سبب نام‌گذاری ابرقو تاریخ و جغرافی نویسان، علت‌هایی را ذکر نموده‌اند. یاقوت از این شهر با عنوان «ابرقوه» یاد کرده و نوشته‌است: هرات
این شهر آرامگاه‌های بزرگان اولیا و علما را در خود جای داده از این جمله می‌توان آرامگاه خواجه عبدالله انصاری معروف به «پیر هرات»، بزرگترین شاعر صوفی هرات، میر عبدالواحد مشهور به سلطان آقا را که در پایین ذکر شده‌اند نام برد. آرامگاه خواجه عبدالله انصاری در روستای گازرگاه در شمال شهر هرات است که به فرمان شاهرخ تیموری ساخته شد. مجسمه خدای موروگان
باتو کیو در تپه‌های آهکی در ۱۳ کیلومتری شمال شهر کوآلالامپور، پایتخت مالزی واقع شده و بزرگترین و مشهورترین معبد هندوها در خارج از هند محسوب می‌شود. بهشهر
از آثار تاریخی استان مازندران است. مجموعه باغ‌های عباس‌آباد در ۵ کیلومتری شهرستان بهشهر و در دامنه رشته کوه‌های البرز و در میان جنگل‌های انبوه قرار گرفته و از جمله مهم‌ترین و بزرگترین باغ‌های تاریخی ایران است که به عنوان یکی از باغ‌های ایرانی در میراث جهانی یونسکو ثبت شده‌است. این مجموعه شامل سد عباس‌آباد، مخزن و دریاچه سد، گل‌باغ، کاخ، حمام، آسیاب آبی و دو برج آجری می‌شود. این مجموعه به دستور شاه عباس اول صفوی در سال‌های ۱۰۲۰ و ۱۰۲۱ ه‍.ق در محلی که پیشتر "خرگوران" نام داشت ساخته شده‌است و در حال حاضر مهم‌ترین باغ غیر کویری ایران به‌شمار می‌آید. وسعت آن نزدیک به ۵۰۰ هکتار است. لوئیز بورژوآ
در اواخر دهه ۹۰، بورژوآ شروع به استفاده از عنکبوت کرد که سوژه اصلی آثارش را تشکیل می‌داد. مامان، که بیشتر از نه متر ارتفاع دارد، از فولاد و سنگ مرمر ساخته شده که شش نسخه برنزی از آن تکثیر شده‌است. این اثر برای اولین بار در یکی از سالن‌های موزه تیت مدرن در سال ۲۰۰۰، به اجرا درآمد و پس از آن در مرکز کنوانسیون ملی قطر در دوحه نصب شد که بزرگترین مجسمه عنکبوتی است که توسط بورژوآ ساخته شده‌است. مجسمه اشاره به قدرت مادرش دارد؛ با استفاده از نمادهایی مثل نخ ریسی، بافندگی، پرورش و حمایت. مادرش ژوزفین، زنی بود که به تعمیر پارچه‌های نقش دار، در کارگاه پدر بورژوآ می‌پرداخت. او مادرش را در سن بیست و یک سالگی از دست داد. چند روز پس از آن؛ در مقابل پدرش که به نظر نمی‌رسید ناامیدی دختر خود را جدی گرفته باشد؛ خودش را به رودخانه انداخت که پدرش او را نجات داد. دکان داوود
دکان داوود (به کردی: که‌ل داو) مقبره‌ای سنگی مربوط به دوره مادها است و در شهرستان سرپل ذهاب، روستای کل داوود واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۵۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. سنگ نگاره دیگری که ظاهرا یک شخصیت دینی است، در نزدیکی آن وجود دارد که جداگانه و به شماره ۱۵۱ ثبت شده است. معبد داش‌کسن
معبد داش‌کسن یا معبد اژدها بنایی صخره‌ای است که در حاشیهٔ روستای ویر در حدود ۱۵ کیلومتری جنوب شرقی شهر تاریخی سلطانیه در استان زنجان واقع شده‌است. معبد سنگی داش‌کسن مربوط به دورۀ ایلخانیان است. در این بنا دو نقش برجستۀ اژدها و چند محراب اسلامی در دو سمت آن و به قرینه یکدیگر حجاری شده‌است. این نقش‌برجسته‌ها از معدود نقوش اژدها در ایران هستند و تأثیر فرهنگ شرق دور (مغولستان و چین) را در عصر ایلخانان نشان می‌دهند. برخی قدمت این معبد را به قبل از اسلام رسانده‌اند و معتقدند که در زمان ایلخانان نقوشی از جمله اژدها بر آن افزوده شده‌است. سای بابا شیردی
معابد سای بابای بسیاری در هند وجود دارد. همچنین معابدی در خارج از هند در ایالات متحده، هلند، کنیا، بنین، کوبا، کانادا، پاکستان، استرالیا، انگلستان، آلمان، ژاپن وجود دارد. در مسجد شیردی که سای بابا در آن زندگی می‌کرد، پرتره‌ای هم سایز وی که کار Shama Rao Jaykar، هنرمندی از بمبئی می‌باشد موجود است. لوحه‌های تاریخی و مجسمه‌های متعددی سای بابا را به تصویر می‌کشند، که کاربرد مذهبی دارند. یکی از آن‌ها از سنگ مرمر توسط مجسمه‌سازی به نام Balaji Vasant Talim ساخته شده‌است که در مندیر در شیردی جایی که شیردی سای بابا به خاک سپرده شد واقع است. علی دیواندری
از مهمترین فعالیت‌های او در این زمینه می‌توان به طراحی و اجرای تندیس اولین و دومین نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران در سال‌های ۱۳۶۶ و ۱۳۶۸ و نقش برجستهٔ چهرهٔ محمود دولت‌آبادی به سفارش "انتشارات بزرگمهر" در سال ۱۳۶۷ اشاره نمود. او به صورت جست و گریخته به ترکیب سنگ، چوب و فلز می‌پرداخت و برخی از آن آثار در نمایشگاه‌های او به نمایش درمی‌آمد، اما فعالیت‌های دیواندری در زمینه مجسمه‌سازی به آثار چیدمان و مفهومی او محدود نمی‌شود؛ او در سال ۲۰۰۵ دست به تجربهٔ جدیدی زد و شروع به کار با دستگاه "حکاکی پنوماتیک" کرد که نتیجهٔ آن ساخت دو مجسمهٔ گرانیتی و مرمری در فرانسه بود. ابوسمبل
در سال ۱۹۶۰ دولت مصر برای تولید برق و همچنین کنترل آب کشاورزی مشغول ساخت بزرگترین سد مصر در منطقه اسوان شد. نظر باستان شناسان این بود که با آبگیری سد اسوان معبد ابوسیمبل به زیر آب می‌رود. معبدی که برای ساخت آن بیش از ۵۰۰۰۰ هزار سنگ‌تراش به صورت شبانه و روزی تلاش کرده بودند. فشارهای بین‌المللی به دولت مصر و همچنین تلاش یونسکو موجب انتقالی شد که در نوع خود یکی از افتخارات مهندسان عصر حاضر به حساب می‌آید. یک تیم آلمانی مسئولیت انتقال این یادگار باستانی را به عهده گرفت. ابتدا محلی که از نظر شرایط و موقعیت جغرافیایی با محیط اصلی همخوانی داشت انتخاب شد. مهندسین با اره‌های الکتریکی این کوه مرتفع را به قطعات ۳ تا ۵ تنی تقسیم کردند و آن را به مکانی که در نظر گرفته شده بود، انتقال دادند. جرثقیل‌های غول‌پیکر قطعات را با دقت و وسواس به محل می‌برد و مهندسان و معماران آن را به روی یکدیگر نصب می‌کردند. جدا کردن کتیبه‌ها و هیروگلیف‌ها یک کار طاقت فرسا بود. اما این کار عظیم با دقت انجام گرفت. همانگونه که ساخت معبد ابو سمبل شگفت‌انگیز است، جابجایی و انتقال این بنای عظیم نیز انسان را بهت‌زده می‌کند و لازم است ذکر شود که این معبد در سال ۱۸۱۷ توسط جیوانی باتیستا بلزونی کشف شد در حالی که تا آن موقع معبد زیر شن‌ها و ماسه‌ها یی که در طول دو هزار سال معبد را فرا گرفته بود مدفون بود. ایوبری
اِیْوْبری (به انگلیسی: Avebury) یک محوطه باستانی مربوط به دوران نوسنگی در بریتانیا است که در روستای ایوبری واقع شده‌است. ایوبری بزرگترین حلقهٔ خرسنگی در دنیا است. ایوبری به جاذبه‌ای گردشگری و مکانی با اهمیت مذهبی برای پیروان پگانیسم مدرن مبدل شده‌است. ایوبری نمونه‌ای از یک گرداسنگ است. غارهای لانگمن
در حدود ۱۴۰۰ غار، ۱۰۰۰۰۰ مجسمه وجود دارد که برخی از آنها تنها ارتفاع دارد، در حالی که بزرگترین مجسمه بودا ارتفاع دارد همچنین تقریباً ۲۵۰۰ استلا و ۶۰ پاگودا در این منطقه وجود دارد. این غارها در دو طرف رودخانه یی قرار دارند. پنجاه غار بزرگ و متوسط در صخره‌های تپه غربی دیده می‌شود که به سلسله‌های شمالی، سویی و تانگ نسبت داده می‌شود، در حالی که غارهای تپه شرقی به‌طور کامل در زمان سلسله تانگ تراشیده شده‌اند. انبوهی از غارها، مجسمه‌ها و بتکده‌ها در غارهای لانگمن، «پیشرفت در سبک» مشخصی را به تصویر می‌کشند که غارهای اولیه ساده و به خوبی با کنده‌کاری مجسمه‌های بودا و افراد مذهبی شکل گرفته بودند. تغییر سبک در دوره‌های سلسله تانگ که پیچیده‌تر است و زنان و چهره‌های دربار را نیز در بر می‌گیرد متمایزتر است. این غارها به ترتیب از شمال به جنوب در امتداد ساحل غربی رودخانه یی شماره گذاری شده‌اند. ورودی غارها از انتهای شمالی است. فهرست آثار تمدنی ایران در سایر مناطق جهان
دوره افشاریان یکی از دوره‌هایی است که داغستان جزئی از خاک ایران بود.  بر پایه‌ی پرونده‌ی آگاشته(ثبت) شده جهانی، دربند در یونسکو (۲۰۰۳میلادی)، دیوار دربند جمهوری داغستان، روسیه نمادی از مهرازی(معماری) ساسانی است که ۱۵۰۰ سال کارکرد پدآفندی (دفاعی) داشته است. این دیوار ۴۰ کیلومتری، به فرمان قباد و فرزندش انوشیروان برای پدآفند از گستره‌ی آذربایگان ساخته شده و جدای از ۳۲ سنگ‌نبشته‌ی پهلوی، چندین سنگن‌بشته به دبیره‌ی پارسیِ دری نیز دارد که درون مایه‌ی آنها یادآوری چگونگی بازسازی دژ دربند است. در یکی از سنگ نوشته ها آمده است: نوشته است سال ۳۷ داریوش آمارگر آدُربادگان کرد.در موزه لندن. موزه ویکتوریا و آلبرت آثار قابل توجهی وجود دارد و می‌توان به من داریوش شاه (هستم) . این یادگار ارزنده در موزه بریتانیا نگهداری می‌شود. غاز غول وحشی پاگودا
پاگودا غاز وحشی بزرگ () پاگودا‌یی(بتکده) بودایی در جنوب  شی‌آن، استان  شاآنشی  چین است. بنای آن به سال ۶۵۲ در  زمان حکمرانی دودمان تانگ و در اصل به حال پنج طبقه ساخته شده است. این بنا در سال ۷۰۴ میلادی در زمان سلطنت ملکه زتیان بازسازی شد و  آجرنما بیرونی آن در طول سلسله مینگ تعمیر شد. یکی از کاربردهای بتکده برگزاری سوترا و نگهداری تندیسک‌های بودا بود که توسط بودایی ها و مسافران شوان‌زانگ از هند به چین آورده می‌شدند. تابوت‌دان
تابوت‌دان‌ها بیشتر برای نگه‌داری پیکرهای افراد بسیار مهم به‌ویژه برای پاپ‌ها و فرعون‌ها ساخته و استفاده می‌شد. در مصر باستان، مومیایی‌های افراد مهم را با یک یا چند تابوت چوبی در تابوت‌دان قرار می‌دادند. یکی از مهم‌ترین تابوت‌دان‌های تاریخی تابوت‌دان‌ اسکندر است. حرم امام رضا
دیرینگی کهن‌ترین بخش‌های این حرم به سال ۶۱۰ ه‍.ق (دههٔ ۱۲۳۰ م) می‌رسد. از دورهٔ تیموریان هم‌زمان با نوسازی بسیاری از بناهای کهن خراسان در طوس، هرات و نیشابور، به این مکان نیز توجه ویژه‌ای شد. بسیاری از ساختمان‌های این حرم از دورهٔ صفویان به‌ویژه روزگار شاه طهماسب صفوی به‌جا مانده‌است. وسعت حرم در طول این بازسازی‌ها از ۱۲ هزار مترمربع به مساحت کنونی آن در حدود یک میلیون متر مربع رسیده‌است که آن را تبدیل به یکی از بزرگترین اماکن مذهبی جهان کرده‌است. فیرورق
امیران دُنبُلی که مدتی در این منطقه حکومت راندند باغی به نام باغ هفت‌طبقه نیز در فیرورق ساختند. شهر فیروق از قدیم الایام منطقه خوش آب و هوا، سرسبز و دارای چشمه‌های آب فراوانی بوده و به عنوان مرکز توریستی و تفرجگاه در آن منطقه از استان قلمداد می‌شد. این باغ که توسط محمدبیگ دنبلی پسر کوچک شهبازخان ساخته شده یکی از سکونت‌گاه‌های امیران دنبلی به‌شمار می‌آمدکه دارای دیوارهای گلی بند می‌باشد که آثار آن باقی است. در حال حاضر باغ مذکور در وسط شهر فیروق قرار گرفته و اکثر اراضی آن در مالکیت حاج مجید فروتن قرار دارد که از خیرین شهر بوده و بزرگترین مسجد این شهر که مسجد ولیعصر نام دارد، توسط نامبرده بنا گردیده‌است. همچنین ایشان در کنار مسجد یک حمام عمومی تأسیس نمودند که به بافت قدیمی شهر تبدیل شده‌است. روبروی باغ هفت طبقه، حمام محمد بیک قرار دارد این حمام در زیر زمین ساخته شده و از آثار تاریخی شهر فیرورق محسوب می‌شود از دیگر آثار تاریخی این شهر می‌توان به باغ هفت طبقه و دیوارهای آن باغ اشاره کرد. آرامگاه بابا پیر محمد بن انصاری
بقعه بابا پیر محمد بن انصاری مربوط به دوره صفوی - دوره قاجار است و در شهرستان اصفهان، روستای دشتی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۲۲۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. بودای بزرگ لشان
بودای بزرگ لشان () در بخش جنوبی استان سیچوان در چین، در نزدیکی شهر لشان قرار دارد و در دوران سلسله تانگ ساخته شده‌است، این بنا در کوهستان امی و در کنار یک رودخانه بنا شده و به عنوان بزرگترین پیکره سنگی بودا در جهان شناخته می‌شود.این مکان نخستین پرستشگاه بودایی است که در چین بنا شده و یکی از مهم‌ترین مکان‌های مقدس بودائیسم است.ارتفاع این پیکرهٔ سنگی ۷۱ متر است. پهنای شانه‌هایش ۲۸ متر، سرش ۱۴٫۷ متر طول و ۱۰ متر عرض دارد و در مجموع ۱۰۲۱ تکه مو به آن وصل شده‌است. در روی پاهایش که هر کدام ۸٫۵ متر است به راحتی ۱۰۰ نفر جای می‌گیرند. بودای بزرگ لشان در سال ۱۹۹۶ در میراث جهانی یونسکو ثبت شد. زرند
یکی از آثار بسیار با ارزش و نادر دنیا که اخیراً در زرند کشف و محرز گردیده و شگفتی کارشناسان و باستان شناسان را به همراه داشته‌است پیدا شدن جای پای دایناسورها در روستای ده علیرضا زرند است. اولین بار گزارش کشف جای پای خزندگان عظیم‌الجثه و ترسناک مذکور، در سال ۱۹۶۹ میلادی توسط پروفسور لاپارنت استاد انستیتو زمین‌شناسی پاریس و دکتر داودزاده کارشناس ارشد سازمان زمین‌شناسی کشورمان انجام گرفت. زمین شناسان مذکور پس از تحقیق و پژوهش کامل، در زمینهٔ کشف ردپای دایناسورهای تریاس بالایی ـ ژوراسیک زیرین و میانی در منطقهٔ شمال کرمان تحقیق خود را بر صحت رد پای جانوران مربوطه منتشر نمودند. در ژوئیهٔ همان سال (۱۹۶۹ م) دو زمین‌شناس ایرانی شرکت ملی فولاد و آهن ایران، در دره نیزار شمال زرند، یک ردپای بزرگ با سه پنجه را کشف کردند و در پائیز سال مذکور، ردپای واضح دیگری در اطراف همان محل کشف گردید یک قالب گچی از ردپای مورد نظر تهیه گردید و در نمایشگاه بین‌المللی شرکت ملی فولاد و آهن آسیا در تهران ارائه، سپس قالب مذکور به موزهٔ زمین‌شناسی کشور تحویل گردید. از ششم تا هجدهم آوریل ۱۹۷۰ میلادی در ادامه کاوش‌ها، تیمی از کارشناسان کشورمان به اتفاق مجدد پروفسور لاپارنت در دره نیزار ۲۰ کیلومتری شمال زرند، دو لایه از ردپای دایناسورها را شناسایی کردند. کمی بالاتر، پنج ردپای بزرگ دیگر بر روی ماسه سنگ‌ها مشاهده شد. تپه سرآب قره‌دانه
در سال ۱۳۶۸ خورشیدی به صورت اتفاقی یک تابوت مفرغی در محوطۀ سراب قره‌دانۀ کوزران کشف شد. در بررسی‌هایی که در آزمایشگاه میراث فرهنگی بر روی این تابوت صورت گرفت، تاریخ آن مربوط به قرون هفتم و هشتم پیش از میلاد (حدود ۲۷۰۰ سال پیش) اعلام شد. این تابوت مفرغی که از قدیمی‌ترین نمونه‌های تابوت‌های فلزی دنیای باستان محسوب می‌شود،‌ تا دی ماه سال ۱۳۹۹ به ثبت میراث فرهنگی نرسیده‌بود. در ۲۰ دی ۱۳۹۹ مدیرکل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان کرمانشاه از ثبت این تابوت در فهرست آثار ملی خبر داد. تپه بزرگ داوودآباد
تپه بزرگ داوودآباد مربوط به دوره اشکانیان است و در شهرستان اراک، بخش مرکزی، شهر داوودآباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۰۱۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. ولایت بامیان
این مجسمه‌های عظیم ایستاده و سایر مجسمه‌های خرد و بزرگ دوره کوشانی‌ها معمولاً به عنوان «بت‌های بامیان» در زبان همه مشهور بود. مجسمه ۵۵ متری بامیان بزرگ‌ترین هیکل بودای دنیا و بلندترین مجسمه سنگی جهان بود. این سازه‌های گرانبهای افغانستان که شهرت جهانی داشت در رژیم طالبان به‌کلی تخریب گردید اما در سال‌های اخیر اقدامات خوبی برای بازسازی آن‌ها شروع شده‌است بت بزرگ بنام صلصال و بت کوچک‌تر بنام شمامه بوده‌است. چلیپای ایرانی
یکی از چلیپاهای چهارگانه آرامگاه داریوش بزرگ است گوری صخره‌ای در کوهنقش رستم که در بلندای ۲۶ متری از تراز زمین جای گرفته‌است و سنگ‌نبشته‌ای در این مزار جای دارد که نشان می‌دهد گورگاه از آن داریوش یکم است. داریوش بزرگ در اکتبر ۴۸۶ پیش از میلاد درگذشت و در این آرامگاه که در دل کوهی سنگی تراشیده بود، جای گرفت. بلندای آن به ۳۸ متر می‌رسیده‌است. پیکره و گسترهٔ نمای بیرونی آرامگاه و ویژگی‌های درونی آن، سراسر نوآوری است. نمای بیرونی آرامگاه در صخره‌ای به بلندای ۶۰ متر کنده شده، همانند چلیپایی است با بلندای ۲۲ متر که پهنای هر یک از بازوهای آن، ۱۰٫۹۰ متر است. در بخش بالایی آرامگاه، داریوش بر اورنگی که مردم سرزمین‌های گوناگون بر دوش دارند، ایستاده و نماد فروهر بر فراز او و آتشدان شاهی در برابرش کنده‌کاری شده‌اند. درون آرامگاه ۹ گور وجود دارد که نشان می‌دهد افزون بر داریوش، نزدیکان وی نیز در آنجا آرمیده‌اند. بخش بیرونی آرامگاه دارای دو سنگ‌نبشته به زبان‌های فارسی باستان، عیلامی و اکدی است که آوا و گفتاری مانند وصیت‌نامه و اندرزنامه دارد. دیواره چلیپا و پیرامون نقش رستم در بین مردم بومی به حسین کوه، کوه استخر یا کوه نِفِشت نامور است ولی کتزیاس از آن با نام کوه دوگنبدان یاد می‌کند و می‌گوید: «داریوش فرمان داد تا در کوه دوگنبدان آرامگاهی درآوردند. علویان طبرستان
گزارش شده‌است که محمد اولین کسی بوده‌است که بر مقبره علی بن ابی‌طالب و حسین بن علی، بنایی را بنا کرد و در این خصوص بیست هزار دینار خرج کرد. به گزارش ابن اسفندیار، هر سال مبلغ سی هزار درهم سرخ به مقابر علی بن ابی‌طالب، حسن بن علی و حسین بن علی و دیگر سادات و اقربای خویش می‌فرستاد و متوکل پس از مشاهده آبادانی مقابر ائمه شیعه، قبور آنان را خراب کرد. منتصر که خود را «شیعه» می‌خواند، پس از به روی کار آمدن بعد از متوکل، سعی در نزدیکی با علویان داشت و اجازه به مرمت ابنیه شیعیان داد. داعی کبیر با استفاده از این فرصت، به تعمیر، بازسازی و تأسیس ابنیه بر مقابر مسلمانان روی آورد و حرم امام حسین که در عهد متوکل تخریب شده‌بود را اندکی بازسازی کرد. بنا بر نقلی، داعی کبیر نخستین فردی بود که بر مرقد علی بن ابی‌طالب در نجف، دیواری بنا کرد و به تعمیر آنجا پرداخت. این در حالی است که عده‌ای دیگر محمد بن زید را نخستین فردی می‌دانند که قبر علی را تعمیر نموده‌است.ایسنا در این باره نوشته‌است: همچنین تله تئاتری با عنوان «ناصرالحق» با نگاه به قیام علویان در مازندران و زندگی ناصر کبیر، در ۱۳ قسمت ۴۰ دقیقه‌ای در شبکه تبرستان تولید شد که در دههٔ صفر سال ۱۳۹۱ به نمایش درآمد. دای بوتسو
عظیم‌ترین تندیس مقدس کاماکورا در ژاپن و از تندیس‌هایی است که به سبب چاپ تصویر آن در بروشورهای جلب سیاحان برای غالب مسافران آشنا است. محیط دایرهٔ پایین این تندیس نزدیک به ۳۰ متری و بلندای آن بیش از ۱۵ متر است. دای بوتسو در ۱۲۵۳ از مفرغ قالب ریزی شد و بی شک این کار در دورهٔ زنده بودن یوشیدا به انجام رسیده‌است. دای بوتسو را تخست در بنایی چوبین جای دادند و این بنا در توفان ۱۳۶۹ ویران شد. از تصاویر موجود از ۱۴۹۴ چنین بر می‌آید که این تندیس در آن توفان آسیبی ندید و با آن که جزر و مد در این سال نیز ساختمان مرمت شده معبد را دیگر بار ویران کرد تندیس بودا در همهٔ این رویدادها سالم ماند. نقش‌برجسته‌های شاپور یکم
سنگ‌نگاره پیروزی شاپور بر امپراتوران روم، در سه کیلومتری شمال تخت جمشید و در ده‌متری شرق آرامگاه داریوش بزرگ قرار گرفته و حدود ۱۱ متر طول و ۵ متر عرض دارد. این سنگ‌نگاره صحنهٔ اسارت والرین و درخواست صلح فیلیپ عرب را نشان می‌دهد که به دستور شاپور اول در حدود سال ۲۶۲ میلادی تراشیده شده‌است. این نقش سه‌برابر اندازهٔ طبیعی است و از حیث دقت در جزئیات و ظریف‌کاری یکی از بهترین نقش‌های دورهٔ ساسانی است و مشخص است که از روی طبیعت ساخته شده؛ زیرا حتی لباس والرین درست مطابق جامه‌های رومی‌های آن زمان است. آرامگاه داریوش بزرگ
چشمگیرترین قسمت بالایی آرامگاه، پیکر تراشیدهٔ داریوش بزرگ است که ۲٫۷۰ متر بلندی دارد و در سمت چپ مجلس، به‌حالت نیم‌رخ و روبه سمت راست، بر سکویی سه‌پلّه‌ای ایستاده‌است. وی تاجی کنگره‌دار بر سر نهاده و ردایی بلند و گشادآستین و پُرچین و شکن به‌تن کرده‌است. کفشش ساده و نیم‌تنه‌اش را کمربندی استوار نموده، ریشش بلند و حلقه‌حلقه‌است و مویش را پیچ‌درپیچ در پشت سر انبوه کرده و آراسته‌است، حلقه‌ای از گوش آویخته و دستبندهایی نقش دار بر مچ دارد. وی با دست چپ یک کمان را گرفته‌است و دست راستش را به حالت نیایش، رو به جلو آورده و با کف و انگشتان به‌سوی آتشدان و نماد فروهر دراز کرده‌است. مسجد جامع دهلی
مسجد جامع دهلی یا جامع مسجد یا مسجد جهان‌نما، از مهمترین مساجد هندوستان و بزرگترین و زیباترین مساجد عالم اسلام تا اواخر قرون بیستم بوده‌است.ابن بطوطه در سفرنامه خود این مسجد را به عنوان بزرگترین مسجد جهان توصیف و از نوادر روزگار دانسته است. حیاط بیرونی مسجد از ماسه سنگ قرمز و دیوارها از سنگ قرمز و مرمر سیاه و سفید ساخته شده و دارای دو منار و سه گنبد مرمرین اصلی و چند گنبد و مناره کوچکتر می‌باشد.. ینا بر نوشته کتاب نقش پارسی بر احجار هند مسجد جامع دهلی بین سال‌های ۱۶۵۰ تا ۱۶۵۶ میلادی/ ۱۰۶۰ تا ۱۰۶۶ هجری قمری به دستور شاه جهان پنجمین امپراتور گورکانی هند و سازنده تاج محل ساخته شده و روز عید فطر 1066 ق مورد بهره‌برداری قرار گرفته‌است است. این مسجد روبروی قلعه سرخ، در قسمت دهلی قدیم قرار دارد و یکی از مراکز مهم مسلمانان در هند به‌شمار می‌رود. مقبره باباپیر
آرامگاه اولیه تنها با سنگ بر روی چشمه‌ای به نام «چشمه پیر» بنا شده بود و بنای فعلی بقعه شیخ اباعدنان قریشی (مقبره باباپیر) در دوره صفویه بر روی آرامگاه قبلی به سبک مغولی یا سلجوقی احداث شد. یکی از اشخاص مدفون در بقعه شیخ اباعدنان قریشی (مقبره بابا پیر) «صدرالدین حسین» است که مرشد شیخ زاهد گیلانی و مراد شیخ صفی الدین اردبیلی نیای شاهان صفوی بوده‌است به همین دلیل شاهان صفوی برای این بقعه اهمیت خاصی قائل بودند و زیارتگاه رجال و شاهزادگان صفوی بود، از این رو به دستور مریم بیگم همسر شاه طهماسب صفوی در خوانسار مدرسه و حمام نیز ساخته شده‌است. امامزاده ابراهیم لرستان
امامزاده ابراهیم یا بابابزرگ مقبره‌ای تاریخی است که در دره‌های رشته کوه‌های زاگرس در استان لرستان و در ۵۰ کیلومتری شهرستان دلفان قرار دارد. گفته می‌شود که این مقبره به یکی از فرزندان حضرت موسی بن جعفر تعلق دارد. مجسمه طلایی بودا
مجسمه طلایی بودا یا به صورت رسمی Phra Phuttha Maha Suwan Patimakon متعلق به قرن پانزدهم است که در معبد وات‌تریمر در بانکوک قرار گرفته و گرانبهاترین شیء مقدس به شمار می‌آید. تخت فولاد
بر اساس روایت شاردون در دوره دیلمیان، یکی از سرداران نظامی به نام «پولاد بازو» در این محل قصر کوچکی داشته‌است و تخته سنگی سکو مانند را برای نشستن و تماشای رقابت کشتی‌گیران ساخته بود. همچنین سنگ قبری از عارف قرن پنجم به نام «بابا فولاد حلوایی» در این قبرستان قرار دارد. مشخص نیست که آیا کنیه او برگرفته از اسم این مکان است یا بالعکس. اندیمشک
در انتهای دریاچه دز در فاصله ۲۰ کیلومتری شرق دهکده مازو و ۸۵ کیلومتری شمال شرق اندیمشک روستایی به نام بابا لنگ وجود دارد که در کنار آن گنبدی است مخروطی شکل که به «بابا لنگ» مشهور است و متعلق به معماری قرن ۶ و ۷ هجری قمری است زیارتگاه اهالی منطقه و جد تیره‌ای به نام بابا لنگی‌ها است. کلمه بابا به پیشوایان مذهبی اهل حق اطلاق می‌شده، این گنبد در نوع خود بی‌نظیر است و گنبد مخروطی بلندی آن نزدیک به ۱۲ متر است. اندازه داخل مقبره ۳×۳ متر بوده و در وسط قبری است که به وسیلهٔ کاشیهای سبز تزیین شده‌است که اکنون قسمتی از کاشیها را برداشته و به جای آن گچ اندود کرده‌اند. در ورودی آن اتاقی کوتاه دارد و اندازه آن ۱×۳۰/۱ متر است و محل قبر، دو پله پایین‌تر از سطح زمین است و تمامی آن با سنگ و گچ ساخته شده ولی سنگ قبر یا کتیبه‌ای مشاهده نشد. حریم گنبد با دیواری بطول و عرض ۱۶×۲۲ و پهنای ۵/۱ متر محصور گردیده و اطراف آن گورستانی قدیمی است. این بقعه در سال ۱۳۸۸ در فهرست آثار ملی ثبت گردید. امامزاده بابالنگ از مریدان و یاران احمد بن موسی کاظم (ع) (شاهزاده احمد) می‌باشد. تندیس داوود
از معروف‌ترین تندیس‌های شبیه‌سازی شده "داوود"، می‌توان به مجسمه داوود در شهر بوفالو در ایالات متحده آمریکا و تندیس شبیه‌سازی شده "مجسمه داوود" در میدان سینورای فلورانس، ایتالیا نام برد. شهرک اکباتان
پروژه اکباتان به ابتکار رحمان گلزار شبستری سازنده بزرگ‌ترین مجموعه مسکونی ایران آغاز شد. طرح ساخت شهرک در سال ۱۳۴۵ با سرمایه‌گذاری و خرید زمین از سوی مهندس رحمان گلزار بر پایهٔ روش بلندمرتبه‌سازی و طراحی شهری روز، ریخته‌شد. مصالح مورد نیاز به‌ویژه آهن‌آلات شهرک، از کشورهای دیگر وارد شدند. مقاومت در برابر زمین‌لرزه تا ۹ ریشتر، فضای سبز بسیار گسترده، نورگیری کافی سازه، شوتینگ، رایزرهایی اختصاصی، پله‌های ویژهٔ فرار و ده‌ها استاندارد دیگر آمریکایی، اکباتان را توان‌مند می‌ساخت. اکباتان بزرگ‌ترین پروژهٔ ساختمانی برای نخستین‌بار در ایران، ساختش با هدف کنترل کردن بافت جمعیتی شهر تهران، جابجایی سرریز جمعیتی ناشی از ورود این شهر به دورهٔ مدرنیته و ساکن کردن گستردهٔ کارمندان دولتی انجام شد. در ساخت شهرک از روش‌ها و فناوری‌های ساخت نوینی بهره‌گیری شد و این به انتقال فناوری به شرکت‌های پیمانکار ایران در زمینهٔ ساخت، کمک کرد. طرح ساخت شهرک، نخست بسیار گسترده بوده‌است و به‌عنوان نمونه، شامل دریاچه‌ای مصنوعی و بزرگ‌ترین مجموعهٔ فرهنگی ایران می‌شد. کار ساخت شهرک هنوز نیمه‌تمام بود که انقلاب ۱۳۵۷ رخ داد و پروژه دچار توقف گردید. پس از انقلاب ۱۳۵۷ اما تغییرهایی در بخش مجموعه‌های رفاهی و اقتصادی شهرک انجام شد یا به کلی متوقف گردیدند. اگرچه پس از گذشت دهه‌ها، دوباره برخی از طرح‌های آن به شکل مجموعه‌های رفاهی، فرهنگی و اقتصادی برای ساخت پیشنهاد شدند. اما در کل، بسیاری از طرح‌های پیش از انقلاب شهرک، به‌طور کامل اجرایی نشدند. شیمدو پایا
این معبد در حدود قرن دهم میلادی ساخته شده است، این مکان بارها به دلیل زمین‌لرزه آسیب جدی دیده و بخش‌هایی از آن از بین رفته است. آخرین آسیب‌هایی که این بنا دیده است، مربوط به سالهای ۱۹۱۷ و ۱۹۳۰ است که با زمین‌لرزه‌هایی شدید، بخش‌هایی از این آثار زیبای تاریخی از بین رفت. ارتفاع معبد اصلی، ۲۱ متر بوده است که پس از مرمت آن در سال ۱۹۵۴ این ارتفاع تغییر کرده و گنبد کنونی ساخته شده‌است. احتمال داده می‌شود این معبد برای نگهداری از تعدادی از تار موهای بودا ساخته شده است. در سال ۹۸۲ نیز یادبودی از دندان‌های بودا به این معبد اضافه شد. همچنین تاج سومین پادشاه میانمار به نام باینانگ (به انگلیسی: Bayinnaung)، سایه‌بان سلطنتی بوداوپایا (به انگلیسی: Bodawpaya) ششمین پادشاه میانمار و ناقوسی که توسط شانزدهمین پادشاه برمه به این مکان اهدا شده است نیز در این معبد نگهداری می‌شود. ارتفاع گنبد کنونی ۱۱۴ متر است که بلندترین گنبد میانمار محسوب می‌شود. جشنواره سالانه پاگودا یک رویداد ۱۰ روزه است که در این مکان برگزار می‌شود. این معبد، با تعداد زیادی مجسمه تزئین شده و در بالای آن، الماسی بزرگ کار گذاشته شده است. دو مجسمه بزرگ از شیر که در ورودی این معبد قرار گرفته‌اند، نمادی از نگهبانان این معبد می‌باشند. علاوه بر معبد، اماکن تزئینی بسیاری در فضای اطراف این زیارتگاه وجود دارند. همچنین یک موزه کوچک در فضای خارجی این معبد تهیه شده و در آن آثار باستانی کشف شده از این منطقه به نمایش گذاشته شده است. این معبد، در جاده پاگودا در نزدیکی کاخ طلایی (به انگلیسی: Kanbawzathadi) در شرق بزرگراه ملی NH1 قرار دارد. غارهای یونگانگ
غارهای یونگانگ، که در نمای جنوبی تپه‌ای صخره‌ای در ۱۶ کیلومتری غرب شهر داتونگ در استان شانشی کنده شده‌اند، در چین باستان تشکیل معبدی بودایی را می‌داده‌اند. یونسکو این محل را برجسته‌ترین اثر هنر غاری بودایی در قرن‌های پنجم و ششم میلادی می‌نامد و در سال ۲۰۰۱ آن را در فهرست میراث جهانیش ثبت کرده‌است. این مجموعه شامل ۲۵۲ غار به همراه ۵۱۰۰۰ مجسمه در منطقه‌ای به مساحت ۱۸۰۰۰ مترمربع است. همچنین تعداد ۱٬۱۰۰ غار کوچکتر نیز درین مجموعه وجود دارد. در دوران دودمان مینگ بر فراز تپه‌ای که غارهای یونگانگ در آن کنده شده‌اند قلعه ساخته شد که هنوز پابرجا است. این تپه حدود ۷۹۰ متر طول و از ۹ تا ۱۸ متر ارتفاع دارد. معبد آناهیتا (کنگاور)
آناهیتا فرشته و نگهبان آب و فراوانی و زیبایی و باروری در نزد ایرانیان دارای مقام بلند و ارجمندی بوده‌است. این بنا با ۶/۴ هکتار وسعت، بر پشته صخره‌ای و مشرف به دشت کنگاور ساخته شده‌است. «بقایای این پرستشگاه باشکوه که از بزرگترین بناهای سنگی در ایران است با بنایی چهار ضلعی مستطیل شکل در اندازه‌های ۲۰۹ در ۲۴۴ متر بر فراز تخت سنگ کم ارتفاع سیلیس آتشفشانی در شهر کنگاور در استان کرمانشاه قرار دارد. "پرستشگاه آناهیتا" نیز همچون بناهایی که بر بلندی ساخته شده‌اند برگرفته از شیوهٔ سکوسازی (صُفه سازی) است که در دشت ایران باب بوده و در دوره‌های پسین نیز بناهای مهم پرستشگاهی و برخی بناهای حکومتی روی سکو بنا می‌شده‌اند.» فراز این اثر تاریخی ردیفی از ستون‌های سنگی بر پا بوده که بلندای هر ستون ۵۴٫۲ متر است. ورودی بنا به وسیلهٔ پلکان دو طرفه در جبههٔ جنوبی تعبیه شده و در جبههٔ شمال خاوری پلکان یک طرفه راه دسترسی به این مکان را ممکن ساخته‌است. بناهای مهم مذهبی اورشلیم
به روایت تورات، داوود، تابوت عهد را که حامل ده فرمان بود را پس از آزادسازی اورشلیم به آن شهر برد و آن را در پرستش‌گاه اورشلیم نصب کرد. سلیمان، فرزند داود، با ادامه کاری که پدرش آغاز کرده بود، شهر را گسترش داده و معبد مقدس یا هیکل سلیمان را که امروزه معبد اول خوانده می‌شود را بر روی تپه موریا در مرکز شهر اورشلیم بنا کرد. در وسط هیکل سلیمان فضایی مطهر وجود داشت که به آن قدس الاقداس می‌گفتند و تابوت عهد خداوند در آن جا قرار داشته‌است. این مکان محل حضور دایمی خدایی است که معبد متعلق به اوست. بر باور یهودیان، بقایای هیکل سلیمان هم‌اکنون در زیر مسجدالاقصی قرار گرفته‌است. شهرستان شهربابک
از آثار تاریخی و گردشگری شهرستان می‌توان به (دهکده تاریخی میمند، عمارت موسی خانی معروف به عمارت والی، مسجد باستانی شهر کهنه ، غار ایوب (بزرگترین غار آذرین ایران-بزرگترین دهانه ورودی غارهای ایران) ، دشت بهاره شگفت انگیز ریواس ، دریاچه فصلی مخرگه ، دشت ریگ سفید ، آتشکده آذربغ ، قلعه کمر مرج ، غار ایوب ، مناطق گردشگری کوهستانی آبدر که بزرگترین دهانه آتشفشانی ایران میباشد ، همچنین پدیده های آتشفشانی  عاج بالا  و  عاج پایین  در بخش دهج  ، جوزم ، مسینان ، مدوارات ، کرم ، پاقلعه و ... ) اشاره کرد. در سال ۱۳۹۴ منظر فرهنگی میمند (خانه‌های دستکند میمند) به عنوان نوزدهمین اثر جهانی ایران در یونسکو به ثبت رسید. سراوان
۱–۲ سنگ نگاره‌های سراون بزرگ‌ترین نگارخانه سنگی در ایران: مهمترین و بیشرین محل قرارگیری سنگ نگاره‌ها در محدوده مناطق شهرستان را «کوه مهرگان»، «دره کندیک»، «دره شیر و پلنگان»، «دره درو»، «دره هلی»، «کوه تونان» در سب و سوران و نقاشی‌های صخره ای «پیرگوران» و همچنین شامل روستای ناهوک، سنگ نگاره‌های «سر دشت ناهوک»، «دره نگاران» و «گشت» اشاره کرد. مهم‌ترین این سنگ نگاره‌ها که بر روی کوه‌های منطقه سردشت دردره ای بنام دره نگاران در محدوده روستای ناهوک واقع شده‌است وبراساس بررسی‌های تاریخی وکارشناسی‌های باستان‌شناسی مربوط به دره شکار مربوط به ده هزار سال پیش است. زیگورات
زیگورات بنای خشتی توپُری است که سطح خارجی آن دارای پوششی از آجر است. ابعاد زیگورات‌ها مربع یا مستطیل و اندازهٔ آن‌ها متغیر است. برای نخستین بار در فلات مرکزی ایران نیز از بقایای زیگوراتی در سیلک کاشان خاک برداری شده‌است. تاکنون هیچ‌یک از زیگورات‌های شناسایی شده به‌طور سالم و کامل باقی نمانده‌است و به همین سبب ارتفاع اصلی آنان مشخص نیست. دسترسی به بالایی‌ترین طبقهٔ زیگورات به‌وسیلهٔ پلکان یا راه شیب‌دار است؛ کهن‌ترین زیگورات‌های که تاکنون کشف شده:زیگورات‌ها معروفترین ساختمان‌های سومری هستند. زمین‌های مسطح با معبدهایی در ارتفاع. این‌گونه زیگورات‌ها شاید الهام‌بخش برای سازندگان برج بابل بوده‌است. این زیگورات‌ها باارتفاع‌های بسیار بلند با آجرهای ساخته شده در گل و نپخته ساخته می‌شدند. این ساختمان‌ها از پایین به بالا از نظر عرض کوچکتر و کوچکتر می‌شوند و در مرتفع‌ترین نقطه معبد وجود دارد. پلکان‌هایی در اطراف برای دسترسی به معبد وجود داشت. روی بدنهٔ این زیگورات‌ها معمولاً نوشته‌هایی برای معرفی بنا، توضیح علت ساختن و بانی و سازندهٔ آن حک شده‌است. امروزه نیز ساختمان‌های شبیه زیگورات در معماری مدرن دیده می‌شود. آرامگاه بداق سلطان
آرامگاه بداق سلطان، این بنای تاریخی، که دست ویرانگر زمانه بخش وسیعی از آن را در معرض انهدام قرار داده، با زیر بنای ۱۳۵/۴۸۵ متر در ابعاد ۷/۹ * ۱۷/۱۵ با پی سنگی و گنبد آجری ساخته شده است. این بنا داخل شهر مهاباد، بین محله های میدان استقلال و باغ شایگان واقع و جهت آن شمالی جنوبی است و به مرور زمان و بر اثر جنگ، شرایط جوی و ... فرو ریخته بود، که در سال ۱۳۷۰ محمود پدرام، مسئول وقت میراث فرهنگی شهرستان مهاباد، آن را حفاری کرد و بقایای پی در ستون آجری قرینه نمودار و فرم اصلی معماری هویدا شد. با بازاریابی دو در قرینه ی قوس دار تقریبا مشکل توجیه فضایی محوطه حل و مشخص شد که ورودی اصلی از شمال به جنوب و شامل دو در به سالن اول و یک در به اصل مقبره ی گنبدی بوده که قرینه ی آن در قسمت جنوبی وجود دارد و با اندکی بررسی مشخص شد که به علت قرارگرفتن جهت قبله در جنوب در اصلی قبر در این قسمت واقع شده و دیگر اینکه ورودی دوگانه به این علت بوده که در روزهای خاصی چون جمعه ها و اعیاد مردم از یک سو وارد و از طرف دیگر خارج شوند یا شاید مسئله جدا بودن زن و مرد را حل می کرده است. این بنا ترکیبی از سنگ و آجر قرمز چهارگوش و ملاط ماسه و آهک و دقیقا بر اساس فرم معماری مقابر دوره صفوی است، که از سه قسمت شمالی، جنوبی و گنبد دوار مرکزی تشکیل شده است. ورودی شمالی بر اثر حادثه ای سالها بعد از احداث تخریب شده که با حفاری اولیه و بیرون آمدن از راههای زیرین بنا که به صورت ازاره زیر سنگ های بنا گذاشته شده مشاهبت کاملی با بنای مسجد جامع مهاباد دارد. با توجه به ابعاد و اندازه ی آجرها و فرم معماری گنبدی و پایه های کشه شده ی ایوانی با بنای مسجد جامع و بنای مشابه آن در منطقه و نیز روایات عامه از نام بداق سلطان و منابع و متون تاریخی و مقایسه ی پلان مقبره با بناهای مشابه، این بنا نزدیک به سیصد و پنجاه سال پیش ساخته شده و از آثار کامل و مهم دوره صفوی و در شمار مقابر مهم این دوره در منطقه است. این بنا مجموعا هفت جرز یا پایه ی تزئینی در قسمت شرق و غرب با طاقنماهای تزئینی ورودی ایوان شمالی و جنوبی دارد. گنبد اصلی به فاصله ۱/۲۰ متر از ورودی اصلی در قسمت شمالی و تقریبا در مرکز بنا قرار گرفته و قبور پیدا شده در اطراف آن مربوط به دوره ای مشابه است و بداق سلطان نیز در این مکان دفن شده است. احتمال می رود یکی از قبور متعلق به شخص نیکوکار و خیری باشد که اهالی وی را مقدس می دانسته اند و شاید به همین علت به صورت زیارتگاهی درآمده است. ضمن حفاری، تکه سنگهای اصلی گور بداق سلطان که در مرکز گنبد قرار داشت و از سنگ مرمر مشابه با گرانیت بود پیدا شد و در گوشه ضلع جنوبی مقبره سنگ گور دیگری با این نوشته نمودار گردیده : (( هذا مرقد المرحوم المغفور عبدالله خان ابن المرحوم بوداق خان المکری سنه ۱۲۶۲ .)) نوشته این گور نشان می دهد که سایر قبور خارج از گنبد نیز متعلق به بستگان بداق سلطان بوده که این امر نیز با نظام های فئودالی دوره صفوی سازگار بوده است. آرامگاه جهانگیر
آرامگاه جهانگیر ( ) مقبره ای متعلق به قرن هفدهم است که برای امپراتور گورکانی، جهانگیر، ساخته شده‌است. قدمت این مقبره به سال ۱۶۳۷ برمی‌گردد و در شاهداره باغ در لاهور، پنجاب، پاکستان، در کنار رودخانه راوی واقع شده‌است. این سایت به دلیل فضای داخلی آن که به‌طور گسترده با نقاشی‌های دیواری و سنگ مرمر تزئین شده‌است، و نمای بیرونی آن که به‌طور غنی با "پیترا دورا" تزئین شده‌است، مشهور است. این آرامگاه، همراه با اکبری سرای و آرامگاه آصف خانمجاور بوده و بخشی از مجموعه‌ای هستند که در حال حاضر در فهرست موقت میراث جهانی یونسکو قرار دارند. فریدالدین گنج شکر
بنای آرامگاه بابا فرید، در شهر پاک پتن، از توابع ساهیوال، در ایالت پنجاب پاکستان قرار دارد. این شهر که در گذشته اجودهن نام داشت، در زمان اکبرشاه، به احترام مقام شیخ، پاک پتن شریف نام گرفت. آرامگاه در بخش قدیمی شهر قرار دارد و مقبره شیخ بدرالدین سلیمان، پسر شیخ هم در کنار آن ساخته شد. درسمت جنوبی آرامگاه دری است که مردم آن را «بهشت دروازه» می‌نامند. این در تنها در روزهای پنجم محرم هر سال که «عرس»، یا سالگرد وفات شیخ است، و نیز در روزهای تاسوعا و عاشورا باز می‌شود. ارتفاع این در کوتاه است و برای عبور باید خم شد. مردم معتقدند که هر کس از این در عبور کند، از گناه پاک می‌شود. در جنب آرامگاه، مسجد نظامی قرار دارد که به نام نظام‌الدین اولیاء، خلیفة شیخ، ساخته شده‌است، و نمونه بارزی از هنر معماری ایرانی و اسلامی در شبه قاره است. در جوار مسجد، مقبره یکی دیگر از فرزندان شیخ قرار دارد که به دستور سلطان محمد تغلقی ساخته شده‌است و بیشتر افراد خانوادهٔ شیخ هم در این محوطه مدفون هستند. مقبرهٔ علی احمد صابر، خلیفه و داماد شیخ هم در یکی از حجره‌های جنوبی آرامگاه قرار دارد. در قسمت شرقی آرامگاه موزه‌ای قرار دارد که اشیاء متبرک از جمله «نان چوبین» و نعلین و عصای شیخ در آن نگهداری می‌شود. مجموعه تاریخی ماهابالی پورام
این سایت دارای ۴۰۰ بنای باستانی و معابد مذهبی تامیل است از جمله یکی از بزرگترین نقش برجسته‌های سنگی در فضای باز در جهان: Descent of the Ganges یا "شبه جزیره آرژونا". این گروه شامل چندین دسته از بناهای تاریخی است: معابد "روتا" با ارابه‌های یکپارچه، بین ۶۳۰ و ۶۶۸ ساخته شده‌است. معابد غار با روایاتی از کتیبه‌های "مهاباراتا" و شیواپرستی، شاکتی‌پرستی و ویشنوپرستی در تعدادی از زبان‌ها و یادداشت‌های هندی؛ نقش‌برجستههای صخره ای معابد سنگی که بین سالهای ۶۹۵ تا ۷۲۲ ساخته شده و کاوش‌های باستان‌شناسی مربوط به قرن ششم و قبل از آن می‌شود. ایوان کرخه
ایوان کرخه آثار شهری از دوره ساسانیان است و در زمان شاپور دوم ساسانی (۳۷۹–۳۰۹)ساخته شده‌است. این بنا در ۲۰ کیلومتری شمال غربی شوش، در غرب رود کرخه در جاده دهلران قرار دارد و کامل‌ترین و بزرگ‌ترین شهر مدفون شده ساسانی است. در حال حاضر فقط بخش اندکی از بنا باقی‌مانده‌است. به موازات دیوار، بنای بلند ۵۵ متری وجود دارد که در آن سه اتاق قابل تمیز هستند:در مرکز، یک سرسرای مربع به ضلع ۷مترکه در شمال و جنوب با دو سرسرای مستطیل (۹متر*۱۷متر) همجوار است. در روی دیوار شرقی، تنها دیوار حفاظت شده تا امروز حرکت قوس‌های عرضی به عرض ۶۰/۱متر با فاصله ۷۲/۱ تا ۵۸/۱ متر مشهود است. در فاصله بین قوسها، دیوار دارای پنجره‌های باریکی است که پایه آن‌ها اندکی بالاتر از پاکار قوس‌ها است. ساختمان به وسیلهٔ آجر به اضلاع ۲۸ تا ۳۲ سانتیمتر با ملات گچ ساخته شده‌است. سنتروسور
اولین بقایای سنتروسور توسط دیرینه شناس لارنس لامب در امتداد رودخانه رد دیر در البرتا کانادا کشف و نامگذاری شد. بعد ها در پارک استانی دایناسور در آلبرتا کانادا بقایای بسیار بیشتری از سنتروسور یافت شد که برخی از این توده های استخوانی هر سن و جنسی از این موجود را دارا بوده و تعدادشان به 100 اسکلت کامل هم میرسید. برخی دانشمندان حدس میزنند که دلیل ایجاد این توده بزرگ استخوانی تلاش گروه بزرگی از سنتروسور ها برای رد شدن از رودخانه ای با فشار بالای آب جهت گریختن از خطر تهدید کننده ای ( مانند آبگرفتگی و یا سیل ) بوده است که نا موفق بوده و باعث هلاک شدن تعداد زیادی سنتروسور شده است. زیگورات
بزرگترین و سالمترین زیگورات باقی‌مانده جهان زیگورات چغازنبیل (زنبیل وارونه) است که به دست اونتاشگال پادشاه عیلامی برای خدای اینشوشیناک حدود ۱۲۵۰ سال پیش از میلاد، در ۴۲ کیلومتری جنوب شرقی شهر باستانی شوش ساخته شده‌است. این زیگورات با ابعاد ۱۰۳در۱۰۳ متر و به بلندای ۵۲ متر در ۵ طبقه ساخته شده بود که اکنون ۲۵متر از آن برجای مانده‌است. برج آرامگاه بابا حسین
برج مقبره بابا حسین (آرامگاه حضرت یوشع بن نوح)مربوط به احتمالاً سدهٔ ۶–۸ ه.ق است و در۳۰کیلومتری جنوب غربی شهرملایرواقع شده است ازطریق جاده ملایر_بروجردکیلومتر۲۰ازروبروی روستای یونس به روستای کمربنه وازآنجابه روستای سیاه کمروسپس مقبره باباحسین می توان رفت.ضمناجاده این مسیرتاروستای کمربنه آسفالت است.ازکمربنه تاسیاه کمر جاده شوسه است. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۷۱۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. تابوت‌دان اسکندر
این تابوت دان یکی از تابوت دان‌هایی است که طی اکتشافات باستان‌شناسی به سرپرستی عثمان حمدی بی و ایروان وسکان از ترکیه در نکروپولیس نزدیک صیدا لبنان در سال ۱۸۸۷ انجام شد. دربارهٔ اینکه تابوت متعلق به چه کسی است تردید وجود دارد. در ابتدا این گمان می‌رفت که مربوط به اسکندر باشد. سپس احتمال دادند که تابوت مربوط به ابدالونیموس فرماندار صیدا باشد که پس از نبرد ایسوس در ۳۳۳ پیش از میلاد توسط اسکندر منصوب شده‌است. و اما محققان متأخر بر این باورند که تابوت دان برای مازئوس (BC 385 -325) فرماندار ایرانی بابل ساخته شده‌است. مارگارت میلر معتقد است که تابوت دان در همان صیدا ساخته شده‌است. شیرهای سنگی
هنری لایارد در کتاب "ماجراهای اولیه"، آورده‌است: چهارمحال و بختیاری، سرزمین شیرهای سنگی است. این مجسمه‌های شیر، هنوز در قبرستان‌های قدیمی دیده می‌شوند. شهر ایذه، بزرگترین منبع دسترسی به شیرهای سنگی می‌باشد. روستای کهباد یک در قبرستان باستانی خود، بیش از پنجاه شیر سنگی را در دل خود جای داده‌است. در گورستانی در «زلقی » واقع در شرق لرستان سنگ قبرهایی با مجسمه شیر ایستاده و غران موسوم به «شیر سنگی » یا به گویش محلی «بردشیر » وجود دارد که تحت حفاظت میراث فرهنگی استان لرستان قرار دارد. آرامگاه کوروش بزرگ
به نظر می‌آید که بنایی شبیه آرامگاه کوروش چه در ایران و چه در خارج پیش از ساختش وجود نداشته‌است، اگرچه بعدها بناهایی شبیه آن ساخته شده‌است. گور دختر واقع در بخش مرکزی شهرستان دشتستان در استان بوشهر یکی از آثار تاریخی دورهٔ هخامنشی در ایران است که بسیار شبیه به آرامگاه کوروش بزرگ است. شاپور شهبازی معتقد بود که این گور به کوروش کوچک تعلق دارد. همچنین آرامگاهی با شباهت بی‌نظیر به آرامگاه کوروش بزرگ به نام تاش کوله در سارد وجود دارد که احتمالاً در دورانی که لیدی یکی از ساتراپهای شاهنشاهی هخامنشی بود، به تقلید از آرامگاه کوروش بزرگ برای یکی از بزرگان پارسی یا لیدیایی ساخته شده‌است. این بنا در نزدیکی منطقۀ فوچا در ازمیر ترکیه قرار گرفته‌است و در بین افراد محلی به تاش کوله (به معنای برج سنگی) معروف است. این بنا همانند آرامگاه کوروش بزرگ به شکل هرم است و برای ساخت آن از سنگ آهک استفاده شده‌است. بنایی دیگری که شباهت زیادی به آرامگاه کوروش بزرگ دارد و در دوران هخامنشیان به صورت ناتمام ساخته شده‌است، به "تخت گوهر" یا "تخت رستم" معروف است و در شهرستان مرودشت استان فارس، در نزدیکی بناهای نقش رستم و نقش رجب واقع است. همچنین آرامگاه فردوسی در توس یکی از شاخص‌ترین بناهای مدرنی است، که شباهت زیادی به آرامگاه کوروش بزرگ دارد. برزک
امامزاده سراج الدین ابن موسی بن جعفر: ساخت بنای اصلی امامزاده سراج‌الدین ابن موسی ابن جعفر (ع) با قدمتی ۵۰۰ ساله را هنرمندان دوران صفوی به عهده داشته‌اند. بنای این امامزاده که بزرگترین امامزاده شهر است شامل دو بخش است. بخش اصلی که هسته اولیه آن را تشکیل می‌دهد فضای دور مقبره امامزاده است که یک بنای ۸ ضلعی با ضریح در مرکز آن همراه با گنبد خشتی که از درون (زیر آن) آئینه‌کاری شده‌است. در فضای بیرونی امامزاده قبرستان شهر وجود دارد که سنگ‌های قبر بسیار قدیمی گویای قدمت بالای این قبرستان است. این اثر در تاریخ ۲۲ / ۸ / ۸۵ به شماره ۱۶۱۹۷ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. گهواره (دالاهو)
گهواره مهد تنبورسازی با شهرت جهانیست. ساز «تنبور» قدیمی‌ترین ساز مضرابی ایران است که با توجه به نقوش سنگی به جا مانده، حکایت از قدمتی چند هزار ساله دارد. تنبور یکی از پرطرفدارترین و پرمخاطب‌ترین سازهای موسیقی نواحی ایران است و حوزه اصلی رواج این ساز استان کرمانشاه و دو منطقه صحنه و گهواره‌است. جذابیت این ساز، به دلیل ماهیت اجرای مقام‌ها و جنبه عرفانی و معنوی به تدریج پا را از دایره ایران فراتر برده و در اروپا و آمریکا نیز، به این ساز و اجرای آن توجه و رویکرد فراوان شده‌است. با استفاده از قراین و شواهدی که وجود دارد ساز تنبور به شش هزار سال قبل بر می‌گردد مهم‌ترین مدرک این ادعا کشف مجسمه‌ای در حوالی مقبره دانیال نبی در شوش است که در ان دو مرد دیده می‌شوند که در دست یکی از آن‌ها تنبور دیده می‌شود و مشغول نواختن است؛ که قدمت آن به زمان قبل از ظهور موسی بر می‌گردد؛ و در گهواره به صورت حرفه‌ای ساخته می‌شود. زبردست‌ترین استاد تنبورسازی آقای اسدالله فرمانی هم در این شهر اقامت دارند که تنبورهای دست سازه ایشان در موزه‌های بزرگ و معروف فرانسه جای دارند. گهواره همواره مسکن بزرگان تنبور نواز بوده‌است. سید محمود علوی، کاکی اله مراد حمیدی، استاد چنگیز فرمانی، استاد خسرو نظری، سید ولی حسینی، استاد طاهر یارویسی و سید تیمور مهرابی را از این میان می‌توان نام برد. بلوچی‌دد
در سال ۱۹۱۰ میلادی (۱۲۸۹ خورشیدی) دیرین‌شناس انگلیسی به نام کلیو فورستر کوپر راهی مکانی به نام دِرابوگتی (به معنی درخت زندگی) در تپه‌های بوگتی شد. جایی که روستاییان آن استخوان‌ها را یافته بودند. او انتظار داشت که این شتر غول‌پیکر یک دایناسور باشد. اما در نهایت ناباوری، او استخوان بزرگترین پستانداری که تاکنون بر روی زمین گام برداشته‌است را شناسایی نمود. کوپر نام این جانور را «هیولای بلوچی‌دد» نامید. سنگ‌نگاره‌های اردشیر بابکان
به عقیدهٔ کی. اِردمن (K. Erdmann)، چنین نیست که تمام نقش برجسته‌های مربوط به دیهیم گذاری لزوماً مربوط به آغاز حکومت یک پادشاه باشند، بلکه ممکن است به‌طور پی در پی و به نشان قدردانی از لطف الهی، در تمام دوران حکومت وی حکاکی شده باشند. ولادیمیر گریگورویچ لوکونین با استناد به طرح‌های حکاکی شده بر روی سکه‌ها اظهار می‌کند که تمامی سنگ نگاره‌های اردشیر به سال‌های ۲۳۵-۲۴۰، یعنی آخرین دورهٔ حکومت وی بازمی‌گردند. گرچه این نظریه مشکلاتی را نیز به همراه دارد؛ وانگهی تمام تلاش‌هایی را که برای درک روند تکامل سبک حکاکی‌ها صورت گرفته‌است، بی‌ارزش می‌سازد، به خصوص اگر نقش برجستهٔ نبرد فیروزآباد مطابق گفتهٔ لوکونین مربوط بدان سال‌ها باشد. نقش برجستهٔ نبرد سواره در فیروز آباد. این سنگ نگاره، صحنه‌ای از نبرد پیروزمندانهٔ اردشیر علیه آخرین شاه اشکانی، اردوان پنجم، در سال ۲۲۴ را به تصویر می‌کشد. این نقش برجسته با هجده متر طول و تقریباً چهار متر ارتفاع، بزرگترین سنگ نگارهٔ بازمانده در ایران است. شش اسب سوار در سه گروه از جنگاوران تک به تک در این تصویر دیده می‌شوند: در سمت راست، اردشیر با نیزه‌ای اردوان را سرنگون می‌سازد؛ در وسط، ولیعهد شاپور بر وزیر ارشد اردوان یعنی دادبنداد غلبه می‌کند؛ و در سمت چپ، پیشکاری با یک شوالیهٔ اشکانی دست به گریبان است. در فرضیات جدیدتر نفر وسط را به جای شاپور آخرین شاه پارتیان هند به نام فرن-ساسان (از خاندان گندافره) معرفی کرده اند، و نفر سوم ساسانی را به جای پیشکار یکی از سران خاندان سورن یا در احتمالی دیگر ابرسام پنداشته‌اند. این نگاره پویایی چشمگیری داشته و در جزئیات نیز غنی است. موها و ریش‌ها، زره جنگجویان و یراق اسبان با دقت درخور توجهی ترسیم شده‌اند. حکاکی تقریباً به صورت نیم برجسته انجام شده و بخش پایینی آن بر اثر عوامل جوی فرسایش یافته‌است. نحوهٔ نمایش سنگ نگاره با الگوهای رایج دوران اشکانی مطابقت کرده و با سنگ نگارهٔ گودرز در بیستون و نقاشی دیواری سواران زره پوش چهارنعل در دورا-اروپوس قرابت و نزدیکی دارد. موضوع این نگاره بعدها در نقش برجستهٔ نبرد سوارهٔ بهرام دوم (۲۷۶-۲۹۳) و هرمز دوم (۳۰۳-۳۰۹) مجدداً به کار گرفته شد، که هر دو در نقش رستم واقع شده‌اند. خشتریته
گورهای صخره‌ای «دکان داوود» در جادهٔ اکباتان به بابل موسوم به قیزقاپان و کورخ‌وکیچ در درّهٔ شهر زور در کنار دهکدهٔ «سورداش» در نزدیکی سلیمانیه جای دارد. هر دو مقبره مسلماً متعلق به شاهان ماد است ولی هر دو در سرزمین سابق امپراتوری آشور قرار دارند و در نتیجه نباید پیش از سال ۶۱۲ پ.م. ساخته شده باشند. حدس زده می‌شود که قیزقاپان قبر هوخشتره و دکان داوود قبر ایشتوویگو باشد. قروه
مقبره امامزاده از چند بخش تشکیل شده، اتاق اصلی و گنبدی شکل آن در بخش جنوبی و اتاق‌های دیگر در ضلع شرقی جای دارد چشمه آب معدنی باباگرگر ترکیبی گوگردی دارد که احتمالاً از دهانه یک آتشفشان خاموش بیرون می‌آید و برای درمان بسیاری از بیماری‌های پوستی مفید است آب چشمه از دل زمین می‌جوشد و در استخر دایره‌ای شکل جمع می‌شود و منظره جالبی را به وجود آورده‌است در این محل چشمه‌های آهک‌ساز فراوان، برجستگی‌هایی به وجود آورده‌اند که مشهورترین آن‌ها اژدها نام دارد. این پدیده در حدود ۳۰۰ متر طول، ۵ متر ارتفاع و پهنایی بین ۴ تا ۷ متر دارد. گوآنگ گائتو بزرگ
فضایل پادشاه کانگ گه تو بزرگ، در لوح سنگی گوآنگ گائتو ثبت شده‌است. مقبره او در سال ۴۱۴ میلادی در جی‌آن که در حال حاضر در مرز کره شمالی و چین، رودخانه یالو در استان جی‌لین واقع شده، بزرگترین مقبره حکاکی شده در جهان است.درزمان پدر گوانگ گائتو کبیر (گگوگ یانگ) کشور دچار شورش داخلی و تحت فشار قرار گرفتن توسط سایر کشور ها بود ولی شاه دامدوک(گوانگ گائتو) با روشی زیرکانه شورش پدر زنش وزیر اعظم گایئنسو رو سرکوب کرد و کشور های دیگه هم به زانو در اورد. بعد از او پسرش جانگسو به پادشاهی رسید.گوانگ گائتوکبیر را باید قدرتمندترین پادشاه تاریخ شرق آسیانامیدزیرااوبسیارزیرک وبخشنده بودوهمین بخشندگی اوعامل موفقیت وپیروزی اوبردشمنان بود.بطوریکه تازمانی زنده بودباوفاداری کامل به اوخدمت می کردند.اوتنهاامپراتوری بودکه هم بریوبووهم بریوسوحکومت کرد. سنگ‌نوشته‌های هخامنشیان
سنگ‌نوشته بیستون بزرگترین سنگ‌نوشتهٔ جهان، نخستین متن شناخته شدهٔ ایرانی و از آثار دودمان هخامنشیان (۵۲۰ پ. م) واقع در شهرستان بیستون در سی کیلومتری شهر کرمانشاه بر دامنه کوه بیستون است. سنگ‌نوشته بیستون یکی از مهمترین و مشهورترین سندهای تاریخ جهان و مهم‌ترین متن تاریخی در زمان هخامنشیان است که شرح پیروزی داریوش بزرگ را بر گوماته مغ و به بند کشیدن یاغیان را نشان می‌دهد. محوطه بیستون از آثار ملی ایران است و خود این اثر هم از سال ۲۰۰۶ یکی از آثار ثبت شدهٔ ایران در میراث جهانی یونسکو است. غار دربند (مهدی‌شهر)
غار دربند مهدیشهر یکی از بزرگترین غارهای آهکی ایران است غارآهکی دربند در دامنه‌های جنوبی بخش میانی رشته کوه البرز در کمرکش کوه لهرد ودر دو کیلومتری دانشکده روانشناسی مهدیشهر قرار گرفته‌است. تکیه نفرآباد
تکیه نفرآباد مربوط به دوره قاجار است و در منطقه ۲۰ شهرداری تهران، شهرری جنب ضلع شرقی حرم سیدالکریم در محله نفرآباد واقع شده و این اثر در تاریخ ۱۰۶۰ ساخته شده‌است ولی این اثر ثبت ملی نگردیده و در آستانه خراب شدن توسط آستانه حرم حضرت عبدالعظیم می‌باشد. تکیهٔ بزرگ نفرآباد بعد از قریب به چهارصد سال همچنان محل برگزاری مراسم عزاداریهای ماه‌های محرم و صفر می‌باشد سردر این تکیه کاشی کاری است و روی این کاش کاری‌ها لحظه کشته شدن علی اکبر نقش بسته‌است. نمای بیرونی دیوارها آجری است و فضای تاریخی تهران قدیم را یادآوری می‌کند. در حال حاضر این تکیه قدیمی‌ترین تکیهٔ تهران می‌باشد.