خانقاه شاه نعمت الله ولی مربوط به چه دورانی است؟
خانقاه‌های نعمت‌اللهی
در ناحیه کرمان و یزد، شاه‌نعمت‌الله ولی با کمک مالی سلطان اسکندر نواده تیمور گورکان در قریه تفت سی‌وشش کیلومتری یزد و سپس در ماهان خانقاه ساخت. در این زمان اعثاب زوزبهان بقلی هم در ماهان دارای خانقاه بوده‌اند. آرامگاه شاه نعمت‌الله‌ولی
آرامگاه یا آستانهٔ شاه نعمت‌الله ولی بنایی مربوط به دوره تیموری است که در شهر ماهان در استان کرمان جای گرفته‌است. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
سرای سلیمان
سرای سلیمان مربوط به اواخر دوره قاجار - اوایل دوره پهلوی است و در بازار شهرضا، امتداد بازار مسگرها واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۱۵۹۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. آرامگاه شاه نعمت‌الله‌ولی
در سمت جنوب غربی دالان ورودی و در صحن وکیل الملکی بقعه امیرنظام گروسی به چشم می‌خورد. وی که چهره نامدار دوره قاجار بود هم در سیاست شهرت داشت و هم هنرمندی ارزنده به ویژه در خطاطی محسوب می‌شد. وی که در اواخر عمرش والی کرمان و بلوچستان بود و در پنجم رمضان ۱۳۱۷ هجری قمری در گذشت. او را بنا بر وصیت خودش در بقعه‌ای که خود در محوطه آرامگاه شاه نعمت‌الله ولی ساخته بود، دفن کردند. آرامگاه شاه نعمت‌الله‌ولی
این صحن مناره‌هایی بلند دارد که ارتفاع آنها ۴۲ متر عنوان شده‌است. زمان ساخت این صحن به دوره محمدشاه قاجار بازمی‌گردد و بانی ساخت آن عبدالحمید میرزا -شاهزاده قاجار و حاکم کرمان- و معمار آن شخصی به نام استادرضا بود. در ضلع غربی این صحن فضای وسیعی با ابعاد ۲۳ در ۴۵٫۷ متر وجود دارد. سردری چشم نواز با دو مناره آجری مزین به کاشی کاری، مقرنس کاری و خطوط بنایی بخش‌های تماشایی این صحن اند و ایوان‌ها و تعدادی اتاق نیز گرداگرد آن شکل گرفته‌اند. این صحن به وسیله یک پل به خانه بیگلر بیگی (مشهور به خانه متولی باشی) ارتباط داشته که در جریان سیل سال ۱۳۱۱ ه‍.ق از بین رفته‌است. به همین دلیل برخی این صحن را با عنوان بیگلربیگی نیز می‌شناسند. خانه مذکور بین سال‌های ۱۲۵۰ و ۱۲۶۰ هجری قمری در زمان حکومت محمد شاه قاجار ساخته شده‌است و از سال ۱۳۹۲ به عنوان هتل مورد استفاده قرار می‌گیرد. خانه اسدالله نعمتی
خانه اسدالله نعمتی مربوط به دوره قاجار است و در شیراز، خیابان زند باریک، گذر سید ذوالفقار جنب حمام ایروانی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۶۰۷۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. گیلوان
گورستان خانقاه مربوط به عصر مفرغ میانی - عصر آهن I و II - دوره اشکانیان است و در شهرستان خلخال، بخش شاهرود، دهستان شاهرود، روستای خانقاه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۰۴۲۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. تپه زیارت شاه ولی
تپه زیارت شاه ولی مربوط به دوره اشکانیان - دوره ساسانیان - دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان زابل، روستای جان آباد سنجرانی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۷۱۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. سلسله نعمت‌اللهی
سلسلهٔ نعمت‌اللهی یکی از طریقت‌های تصوف است که از قرن هشتم هجری به بعد، به دلیل اجتهادات و خدمات شاه نعمت‌الله ولی، از معروفیه به نعمت‌اللهی شهرت یافت. سلسلهٔ نعمت‌اللهی در عصر حاضر از معروف‌ترین شاخه‌های تصوف است. شمس‌العماره
شَمسُ العِماره یکی از بناهای تاریخی تهران، مربوط به دورهٔ قاجار و از شاخص‌ترین بناهای کاخ گلستان و برجسته‌ترین ساختمان ضلع شرقی مجموعه کاخ گلستان است. که کار ساخت آن از سال ۱۲۴۴ تا ۱۲۴۶ خورشیدی به طول انجامید که تاریخ بنایش (۱۲۸۴ قمری) را بحساب جمل «کاخ شاهنشاه» می‌نامند. دلیل برجسته بودن این سازه، بلندی، تزیینات و طراحی آن است. جنید بغدادی
[سلسله نعمت‌اللهی] یکی از طریقت‌های تصوف و درویشی است که از قرن هشتم هجری به بعد، به دلیل اجتهادات و خدمات شاه نعمت‌الله ولی، از معروفیه به نعمت‌اللهی شهرت یافت. دیوان شاه نعمت‌الله ولی
دیوان شاه نعمت‌الله ولی سید نورالدین نعمت‌الله کوه‌بنانی کرمانی مشهور به شاه نعمت‌الله ولی شامل شعر فارسی است که تا سال ۸۳۴ قمری به زبان فارسی سروده شده‌است. سنگ‌نگاره ساسانی خان‌تختی
این نقش برجسته متعلق به قرن سوم میلادی و دوره پادشاهی ساسانیان است. سلماس کنونی در دوره اشکانیان یکی از مناطق حائل بین ایران و امپراتوری روم بوده و پس از آن به محل درگیری‌های نظامی دو ابرقدرت شاهنشاهی ایران ساسانی و امپراتوری روم بدل شد. سنگ‌نگاره خان‌تختی یادگار یکی از پیروزی‌های ایرانیان بر رومیان است و در آن اردشیر پاپکان و ولیعهدش شاپور یکم تصویر شده‌است که در بازگشت از فتح ارمنستان و پیروزی بر سپاهیان روم، دو تن از حکمرانان ارمنی محلی، هدایایی به ایشان تقدیم می‌کنند. میدان نقش جهان
مسجد شیخ لطف‌الله یکی از بناهای پیرامونی میدان است که به عنوان مسجد اختصاصی شاه عباس بکار می‌رفته این مسجد به دستور شاه عباس ساخته شده‌است و تامارا سون آن را به عنوان یکی از زیباترین بناهای مذهبی دنیا عنوان می‌کند. این بنا در سمت مشرق میدان قرار دارد. این مسجد در دوره قاجار به شدت تخریب شد و در زمان رضا شاه بازسازی گردید. کاشیکاری فعلی پوشش بیرونی آن مربوط به سال ۱۳۱۵ شمسی است. گنبد این بنا ۳۲ متر ارتفاع داشته و ساخت آن ۱۷ سال به طول انجامیده‌است. تفاوت این بنا با سایر مساجد دوره صفوی این است که مسجد شیخ لطف‌الله دارای صحن نیست و مناره نیز ندارد. سردر مسجد به قلم ثلث علیرضا عباسی خوشنویس معروف صفوی مزین است. دراویش گنابادی
سلسله نعمت‌اللهی یکی از طریقت‌های تصوف است که سینه به سینه از زمان امامان به این نقطه رسیده‌است. سلسله نعمت‌اللهی سلطان علیشاهی گنابادی در عصر حاضر از معروفترین سلسله‌های تصوف است. کلمه نعمت‌اللهی از نام شاه نعمت‌الله ولی گرفته شده و چون در دوران وی، پیروان او را «نعمت‌اللهی» می‌خواندند، این عنوان به کسانی که بعد از وی از عقاید و روش صوفیانه وی تبعیت کردند، داده شد. قبل از شاه نعمت‌الله نام طریقت همنام با قطب وقت بوده، چنان‌که در زمان معروف کرخی به معروفیه و در زمان جنید بغدادی به جنیدیه مشهور بوده‌است. پیروز نهاوندی
در تاریخچه این بنا آورده‌اند که سنگی بر روی این مقبره وجود داشت که بر روی آن نوشته شده بود: «هذا قبر عبد من عبادالله الصالحین حشره الله مع من کان یتولاه بتاریخ ۷۷۷». با این وجود، مقبره مربوط به قرن هشتم ه.ق است و بنابر کتیبه نصب شده بر این بارگاه، متعلق به دوره ایلخانی-صفوی است. این احتمال که این مقبره یکی از صوفیان باشد نیز مطرح شده‌است. این بنا مرکب از صحن،‌ ایوان، رواق و گنبدی هرمی شکل به صورت دوازده‌ضلعی است. این گنبد با کاشی فیروزه‌ای تزئین شده‌است. گچ‌بری درب ورودی این بقعه، به سال ۱۲۱۰ ه.ق به دست حسینقلی‌خان برادر فتحعلی شاه قاجار صورت گرفته‌است. علاوه بر مقبره منسوب به ابولولو در کاشان، یک مقبره دیگر در تربت حیدریه نیز به او منسوب است. آخرین بازسازی این بنا، مرمت گنبد توسط سازمان میراث فرهنگی در سال ۱۳۵۴ ه.ش بوده‌است و پس از آن با شماره ثبتی ۱۰۹۱ در فهرست آثار تاریخی کشور ثبت گردید. آورزمانی از سنگی بر روی مقبره گزارش می‌کند که مربوط به دوره صفوی و سلطنت شاه طهماسب اول بوده‌است. سال ساخت سنگ بر روی آن، سال ۹۳۰ ه.ق حک شده و صاحب مقبره، پهلوان شجاع‌الدین عنوان شده‌است. این سنگ بعدها به سرقت رفته‌است. محوطه گر ولی‌الله
محوطه گر ولی‌الله مربوط به عصر آهن است و در شهرستان دره‌شهر، بخش مرکزی، دهستان ارمو، ۲۰ متری شمال شرق روستای شیخ مکان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۰۶۴۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. شاه نعمت‌الله ولی
شاه نعمت‌الله ولی توجه خاصی به خدمات عام‌المنفعه داشت و در برخی از مناطق و شهرهای ایران مانند ماهان، کرمان، ابرقو و تفت یزد اقدامات عمرانی مانند احداث ساختمان، باغ و حفر قنات به انجام رسانید که برخی از آن‌ها مانند عمارت شاه ولی در تفت یزد کماکان باقی است. مقبره خالد ولید
زیارتگاه خالد ولید یک عبادتگاه صوفیان است که در روستای ناوان نزدیک شهر کبیر والا در کشور پاکستان واقع شده‌است. این معبد به مبارز مقدس خالق ولید قرن دوازدهم اختصاص دارد که در عوض به خالد ولید مشهور است (با خالد بن ولید از فرماندهان صدر اسلام اشتباه گرفته نشود). قدمت این حرم از دوره سلطنت دهلی قرون وسطی است. کاخ‌موزه سعدآباد
این موزه، در بخش مرکزی مجموعه سعدآباد، قرار دارد. ساختمان موزه، متعلق به دوران قاجاریه و پهلوی دوم، و شامل دو بخش اصلی و فرعی است. بخش فرعی این ساختمان، دفتر مخصوص محمدرضا پهلوی بود، که در زمان پهلوی دوم ساخته شد، که برای پذیرایی از مقامات درباری و مراجعین شاه استفاده می‌شد، پس از تخلیه، این دو ساختمان به تیمسار کسرایی (مسئول حفاظت ارتش) واگذار شد. در این موزه، اسناد و مدارک مربوط به آب (مانند دفترچه میرآب، وقف نامه‌ها)، ابزار و ادوات مربوط به آب (مانند فنجان آبی، ساعت آبی، لوازم حفر چاه و قنات) و تندیس‌های گوناگونی از دانشمندان آب‌شناس و تندیس میرآب نگهداری می‌شوند. اداره موزه آب سعدآباد به گنجینه ملی آب ایران (وابسته به وزارت نیرو) واگذار شده‌است. گنجینه آب موسسه‌ای است فرهنگی که در جهت جمع‌آوری، نگهداشت، نمایش و حفظ و احیای میراث گذشتگان در بخش‌های مرتبط با آب از جمله استحصال، انتقال، توزیع و بهره‌برداری و فنون به کار رفته در آن فعالیت می‌کند. عملیات اجرایی بازسازی و مرمت کامل دو ساختمان و محوطه‌سازی آن پس از تهیه طرحهای اجرایی توسط مؤسسه گنجینه ملی آب ایران وابسته به وزارت نیرو در سال ۱۳۷۶ آغاز و در تاریخ ۴/۶/۷۸ با حضور معاون ریاست جمهوری وقت و مدیران ارشد وزارت نیرو و سایر ارگانهای ذی‌ربط افتتاح گردید. خانقاه شمس‌الدین برهانی
خانقاه شمس الدین برهانی اثری تاریخی مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان مهاباد، بخش مرکزی، روستای برهان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۷۳۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. آرامگاه شاه نعمت‌الله‌ولی
به احتمال قوی معماران آرامگاه شاه نعمت‌الله ولی با این کار قصد دادن پیامی را داشته‌اند. بررسی عدد ۱۱ و حروف ابجد نشان می‌دهد که این عدد معادل کلمه «هو» است که به معنای «الله» به کار می‌رود. احتمالاً این عدد نشان از ایمان و خلوص شاه نعمت‌الله ولی دارد. ماهان
آرامگاه شاه نعمت‌الله ولی که به آستانه شهرت دارد و یکی از کامل‌ترین و زیباترین مجموعه‌های معماری است نیز در ماهان قرار دارد. شاه نعمت‌الله ولی از مشهورترین عرفای ایران در دوران تیموری است که علاوه بر مصنفات متعدد عرفانی شعر هم می‌سرود و تخلص شعری وی سید بود. خانه عطاردی
خانه عطاردی مربوط به دوره قاجار است کاخ‌موزه سعدآباد
این موزه که در بخش مرکزی مجموعه سعدآباد قرار دارد، متعلق به دوره قاجار است. ساختمان موزه در گذشته محل سکونت رضاشاه و همسر چهارمش ملکه عصمت بوده، که در دوران محمدرضا پهلوی، برادر شاه و سپس سرآشپز مخصوص او، در آنجا سکونت داشتند و بعدها نیز، به انبار تبدیل شد. این بنا، پس از بازسازی و مرمت در تاریخ ۲۶ مهر سال ۱۳۸۰ خورشیدی با عنوان موزه مینیاتور استاد فرشچیان، افتتاح گردید. این موزه شامل ۵ سالن، و بیش از ۷۰ اثر از این هنرمند است. گورستان قاضی خان علیا
قبرستان قاضی خان علیا مربوط به دوره ساسانیان است و در شهرستان چرداول، بخش شیروان، دهستان عرب رودبار، ۵۰۰ متری جنوب روستای قاضی خان علیا واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۰۲۲۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. باغ پهلوان‌پور
ساخت کوشک به دوره قاجار مربوط می‌شود و در سه سطح (دو و نیم طبقه) طراحی شده است. بخش داخلی کوشک شامل تالار- حوضخانه و گوشوارها است که آب قنات حسن‌آباد پس از آنکه وسط کوشک عبور می‌نماید، و در باغ جاری می‌شود. بنای معروف دیگر که در مجموعه وجود دارد، بنای زمستانخانه است که ساخت آن به دوره پهلوی اول مربوط می‌شود از آن جهت به زمستانخانه مشهور است که جهت آن با توجه به اقلیم منطقه، بنا را برای استفاده در زمستان مناسب می‌ساخته است. این بنا در یک طبقه ساخته شده و اتاقهای نشیمن، پستو، طنبی و مطبخ را شامل می‌شود. گنبد الله الله
گنبد الله الله مربوط به دوره ایلخانی است و در شهرستان ورزقان، روستای گوی گنبد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۱۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. خانه نعمت‌الله قنادی
خانه نعمت اله قنادی مربوط به دوره قاجار است و در لار، محله جاشهر، مجاور حسینیه حاج کاظمی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۲۷۱۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. آرامگاه شاه نعمت‌الله‌ولی
صحن اتابکی در زمان علی اصغر خان اتابک صدراعظم ناصرالدین شاه و با وجوه اهدایی او تازه‌ترین صحنی است که بنا نهاده شده‌است. ورودی امروزی آن از سمت شرق است که به صحن اتابکی و از آنجا به صحن وکیل الملکی که به رواق‌های دوره قاجاریه و گنبدخانه و رواق شاه عباسی و صحن حسینیه دسترسی دارد منتهی می‌گردد. دراویش گنابادی
نسب سلسله به «جنید بغدادی» می‌رسد که از عرفای مشهور اسلامی است که در قرن سوم زیسته‌ است. دراویش گنابادی از قرن سوم خود را به نام‌هایی می‌نامیدند که بیشتر، متأثر از نام‌های رهبر زمان خود بوده‌ است. این سلسله در قرن نهم دارای یک نقطه عرف شد که آن را از سابقه خود و همینطور دیگر طریقت‌های عرفانی متمایز ‌کرد. در قرن هشتم و نهم هجری (پانزدهم میلادی) دراویش گنابادی به شدت متاثر از شخصیت، منش و دانش «شاه نعمت‌الله ولی» شدند و بسیاری از ایشان، از آن پس خود را «نعمت‌اللهی» نامیدند. از این رو اصطلاح دراویش گنابادی نعمت‌اللهی، اصطلاحی است که به احترام شاه نعمت‌الله ولی استفاده می‌شود هر چند قدمت این سلسله به قبل از وی بازمی‌گردد. آرامگاه شاهزاده عبدالله
بقعه شاهزاده عبدالله مربوط به دوره پهلوی دوم ۱۳۲۸ ه‍.ش است و در شهرستان کیار، بخش مرکزی، دهستان دستگرد، غرب روستای سورک واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۴۲۲۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. آرامگاه شاه نعمت‌الله‌ولی
البته برخی هم بر این باورند که این قسمت باقی مانده بنایی است که به مرور زمان به رواق الحاق شده‌است. این بنا از قدیمی‌ترین بخش‌های مجموعه به‌شمار می‌رود و سقف آن به شکل کلاه صوفیان و دارای ۱۲ ترک است. بر روی در و دیوار این قسمت، آیات، احادیث و اشعاری به رنگ‌های سفید و آبی و قرمز با این مضامین دیده می‌شود: اشعاری در وصف جایگاه علی و امام‌های شیعه، وصف شاه نعمت‌الله ولی و توصیف شهر ماهان. بنای دارالحفاظ از قسمت‌های قابل توجه این مجموعه است که قدمت ساختمان آن بر اساس کتیبه موجود به زمان شاه عباس اول بازمی‌گردد و به همین مناسبت به رواق شاه عباسی شهرت دارد. این رواق در زمان حکومت بیک تاش خان ساخته شده و طول آن ۳۳، عرض آن ۹۹ و ارتفاع آن ۱۴ متر است. محوطه شاهزاده عبدالله (تپه و مقبره)
محوطه شاهزاده عبدالله (تپه و مقبره) مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان -متاخر دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان خرم‌آباد، دهستان کرگاه غربی، روستای کاوه کالی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۱۰۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. سلسله نعمت‌اللهی
پس از فوت شاه نعمت‌الله ولی، فرزندش شاه خلیل‌الله، ارشاد درویشان نعمت‌اللهی را به عهده گرفت. شاه خلیل‌الله از ایران به دکن رفت و تا زمان شاه علیرضای دکنی، اقطاب سلسله در دکن سکونت داشتند، تا اینکه در سال ۱۱۹۰ هجری ـ پس از حدود سه قرن ـ سید معصوم‌علیشاه دکنی به ایران آمد و به زودی مردانی چون فیض‌علیشاه و نورعلیشاه اصفهانی و مشتاق‌علیشاه را تربیت و با خون خود و مشتاق و مظفرعلی‌شاه، نهال فقر را مجدداً در ایران آبیاری کردند. آرامگاه شاه نعمت‌الله‌ولی
بر بالای این مدخل کتیبه ای به خط ثلث سفید بر زمینه لاجوردی دیده می‌شود که نام احمد شاه و تاریخ ساختمان حرم را در خود دارد. این کتیبه به این صورت خوانده می‌شود: شهاب الملک و الدنیا و الدین… احمدشاه ابوالمفازی و تاریخ اتمام ۸۴۰ ه‍.ق کتیبه دیگری نیز در این قسمت وجود دارد که شامل اشعار عارفانه ای در مدح شاه و به خط نستعلیق سفید بر زمینه کاشی‌های آبی است. شاه نعمت‌الله ولی
سلسله نعمت‌اللهی، منسوب به شاه نعمت‌الله ولی از عرفای بزرگ ایران و اسلام است. خانگاه
هرچند تاریخ دقیق پیدایش خانقاه‌ها مشخص نیست، ولی هسته اولیه آن‌ها از مجالس ذکر زهاد و عرفایی که در یک مجلس دور هم به عبادت و ذکر مشغول می‌شدند تشکیل شده‌است. شاید بتوان گفت سده آثار اینگونه مجالس در بصره بوده و در قوت القلوب اثر ابوطالب مکی آمده‌است که مجالس ذکر در منزل حسن بصری (۲۵۸ قمری) تشکیل می‌شده و اشخاصی مانند ایوب سختیانی و مالک دینار و محمد واسع در این مجالس حضور داشته و ادامه دهنده جلسات بوده‌اند. در این زمان هنوز اطلاق واژه خانقاه و صوفی به این مکان و اشخاص متداول نبوده‌است. از این حلقه، عبدالواحد ابن زاید، رباط عٌبادان (آبادان کنونی) را در نزدیکی بصره پایه‌گذاری کرد که افرادی مانند سلیمان دارانی و بشر حافی و سری سقطی (۲۴۴قمری) در این رباط اقامت و به سیر و سلوک مشغول بودند. برای سده بار، در نوشته‌های ابن حوقل، ساکنین رباط عبادان (آبادان) را صوفی نامیده‌است و نیز واژه «دویره» برای نخستین بار به محفل عبدالرحمان سلمی (۴۱۲ قمری) و بعداً به محل درس و زندگی ابوسعید ابوالخیر اطلاق شده‌است. برای توصیف محل زندگی و مقبره بایزید بسطامی (۲۶۰ قمری) و سهل تستری(۲۸۲ قمری) از واژه «صومعه» استفاده شده‌است. آرامگاه شاه نعمت‌الله‌ولی
بیشترین توسعه این مجموعه در دوران قاجاریه انجام شده‌است. معماران آن استاد کمال الدین حسین و بانی آن بکتاش خان (رواق و صحن میرداماد)، استاد رضاً و بانی آن عبدالحمید میرزاً (صحن حسینیه) هستند. صحن وکیل الملکی و رواق‌ها به دستور وکیل‌الملک اول و دوم در سال‌های ۱۲۸۵ ه‍.ق بنا گردیده‌است. گورستان کهنه نودی
گورستان کهنه نودی مربوط به دوره ایلخانی -تمیوری است و در شهرستان نمین، بخش مرکزی، روستای خانقاه علیا واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۹۴۵۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. خانقاه‌های نعمت‌اللهی
= تاریخچه خانقاه‌های نعمت‌اللهی = اکبری سرای
علیرغم نام سازه، ساخت اکبری سرای در زمان اسلام شاه سوری در اواسط دهه ۱۵۵۰ آغاز شد، و نه در زمان اکبر شاه مغول. مسجد جامع آن مربوط به دوره سوری می‌باشد. اگرچه اتاق‌ها و دروازه‌های آن مربوط به دوره شاه جهان در اواسط دهه ۱۶۰۰ میلادی است. خانقاه نعمت‌الهی (یزد)
خانقاه نعمت‌اللهی (خانه مودت) مربوط به دوره قاجار است و در یزد، ضلع جنوبی خیابان قیام، نزدیک چهارراه شهدا واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۲۴۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. کاخ گلستان
اگرچه تاریخچه کاخ گلستان به زمان شاه عباس صفوی (۹۸۸ ه‍.ق) برمی‌گردد و بخشی از سفرنامه پیترو دلاواله (در سال ۱۰۲۸ ه‍.ق / سرآغازی بر ارگ سلطنتی) که به توصیف شهر تهران با چنارستانی که قصر سلطنتی را احاطه کرده بوده می‌پردازد، خود موید این نکته است؛ ولی می‌توان شروع محوطه‌ای که در حال حاضر به نام کاخ گلستان باز می‌شناسیم را در روزگار کریمخان زند و میان سال‌های ۱۱۷۳ تا ۱۱۸۰ ه‍.ق و با ساخت دیوان‌خانه‌ای در آن جستجو نمود. آرامگاه شاه نعمت‌الله‌ولی
کشکول‌های آراسته به خط و نقش: این آثار برجسته‌ترین نشانه دراویش محسوب می‌شوند. این کشکول‌ها ظروف کوچکی هستند که دراویش و صوفیان آنها را در دست می‌گیرند و با زنجیری به شانه آویزان می‌کنند. کشکول بزرگی از آلیاژ برنج و ساخته دست هنرمندان اصفهانی مهم‌ترین کشکول این موزه است که نماد کشکول شاه نعمت‌الله ولی و سایر درویشان به‌شمار می‌رود. آرامگاه شاه نعمت‌الله‌ولی
سایر اشیا: شمشیرهای مرصع (جواهرنشان) با جلد چرمی، سپرهایی از پوست کرگدن و فولاد، کتاب‌های خطی با چاپ‌های سنگی، دو عدد رحل قرآنی ساخت هند و چندین تمثال متعلق به محمد و امام‌های شیعه، ظروف چینی و بلور و… خانه انعام‌الله نعمت‌زاده
خانه انعام‌الله نعمت‌زاده مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان فومن، شهرک تاریخی ماسوله واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۵۲۳۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. خانه رضا نعمت‌زاده
خانه رضا نعمت‌زاده مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان فومن، شهرک تاریخی ماسوله واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۵۲۰۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. خانقاه‌های نعمت‌اللهی
خانقاه‌های سلسله نعمت‌اللهی در اروپا به شرح زیر است: آرامگاه شاه نعمت‌الله‌ولی
زیبایی و جلوه تماشایی آرامگاه شاه ولی مدیون تزیینات آن است که عبارتند از: آرامگاه شاه حسین ولی
مقبره شاه حسین ولی مربوط به دوره صفوی است و در تبریز، چای کنار، بعد از پل سنگی، مدرسه و مقبره شاه حسین ولی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۳۳۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. آرامگاه شاه نعمت‌الله‌ولی
در جنوب غربی بقعه و در عرض تالار بزرگ از سمت در ورودی به سوی گنبدخانه، اتاقی بسیار کوچک با طاق کوتاه دیده می‌شود که می‌گویند روزگاری چله خانه شاه نعمت‌الله بوده‌است. شواهد موجود ساخت این بنا را به پیش از عصر صفویه نسبت می‌دهند و گویی در ساخت و سازهای بعدی آن را به خوبی حفظ کرده‌اند. گوناگونی رنگ‌های به کار رفته در تزیینات نشانه‌هایی از دوران پس از تیموریان را دارند. غار شاه سلمان
غار شاه سلمان مربوط به دوران فرادیرینه‌سنگی است و در شهرستان مرودشت، بخش مرکزی، روستای حاجی‌آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۵۳۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. زورخانه پوریای ولی
زورخانه پوریای ولی مربوط به اواخر دوره قاجار است که در شهرستان گناباد، بخش مرکزی، روستای بیلند واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۲۹۳۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. شاه نشین قلعه نفت خانی
شاه‌نشین قلعه نفت خانی مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان املش، بخش رانکوه، روستای دیماجانکش واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۶۴۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. دیوان شاه نعمت‌الله ولی
دیوان شاه نعمت‌الله ولی تا سال ۸۳۴ قمری نوشته شده‌است. آرامگاه شیخ علاءالدوله سمنانی
خانقاه شیخ علاءالدوله سمنانی مربوط به دوره ایلخانی است و در شهرستان سرخه، صوفی‌آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۳۲۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. مسجد شاه‌ولی
مسجد شاه ولی (مسجد امام) مربوط به سدهٔ ۸ ه.ق است و در تفت، محله بازار واقع شده‌است. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۷۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. سلطان‌نشین بهمنی
شهاب‌الدین احمد شاه اول (۸۳۹–۸۲۵/۱۴۳۶–۱۴۲۲)، جانشین فیروزشاه، معروف به «احمد شاه ولی» به آداب شرع و عرفان متمایل بود. او پس از درگذشت «گیسو دراز» به دنبال راهنمای روحانی بود و از این رو «شاه نعمت‌الله ولی» در کرمان را به دکن دعوت کرد. شاه نعمت‌الله در پاسخ ضمن معذرت خواهی از سفر به دکن یکی از شاگردان خود به نام ملا قطب‌الدین را همراه نامه‌ای و تاجی سبز که به مناسبت دوازه امام دارای دوازده کنگره بود روانهٔ بیدر کرد. گفته می‌شود که شاه نعمت‌الله در نامه احمد شاه را «ولی» خطاب کرده بود و همین باعث شهرت او به این لقب گردید. در پی اصرار مکرر احمد شاه، شاه نعمت‌الله نوهٔ خود نورالله را نیز که بعداً از سوی شاه به «ملک المشایخ» ملقب گردید روانه دکن ساخت. وی در دربار احمد شاه بسیار مورد احترام و تکریم بود و با ازدواج با دختر احمد شاه در سلک اعضای خانواده سلطنتی درآمد. دختر دیگر احمد شاه نیز با «محب‌الدین حبیب‌الله» برادر نورالله ازدواج کرد؛ لذا خانواده نعمت‌اللهی در دکن جزو خانواده سلطنتی محسوب می‌شدند. بعد از وفات شاه نعمت‌الله در سال ۸۳۴/۱۴۳۱ فرزند و جانشینش «برهان‌الدین خلیل‌الله» با اکثر اعضای خانوادهٔ خویش راهی دکن شد. به اینصورت شهر بیدر برای بیش از سه قرن مرکز سلسلهٔ نعمت‌اللهی قرار گرفت، حتی در حدود سال ۱۱۸۴/۱۷۷۰ «سید میر عبدالحمید»، معروف به معصوم علی شاه، از سوی رضا علی شاه دکنی، بیست و هشتمین قطب سلسله نعمت‌اللهی، به ایران اعزام و باعث تجدید حیات تصوف در ایران گردید. خانقاه و آرامگاه سلطان محمودشاه
یکی از مهمترین و عجیب‌ترین قسمت‌های این مجموعه تونلی است که این خانقاه را از زیرزمین به مسجد شاه ولی در شهرستان تفت متصل می‌سازد. امامزاده ولی
امامزاده ولی مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان تاکستان بخش ضیاءآباد، خیابان امام، روبروی بانک ملی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۲۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. پاویون نوالاخا
قلعه لاهور در سال ۱۵۶۶ تحت حکومت اکبر بزرگ امپراتور مغول در محل قلعه گلی قبلی ساخته شد که بعداً توسط امپراطورهای بعدی توسعه و اصلاح شد. شاه جهان شاه گورکانی مردی عاشق‌پیشه بود که تاج محل را در آگرا ساخت و پس از آن این قطعه اصلی در لاهور را سال ۱۶۳۳ به عنوان یک خانه تابستانی کوچک با هزینه ای در حدود ۹۰۰۰۰۰ روپیه بنا کرد. پاویون ناولاخا از جمله بناهایی است که بین سالهای ۱۶۲۸ تا ۱۶۳۴ تحت حکومت شاه جهان احداث یا بازسازی شده‌است. به دلیل علاقه شخصی وی به طراحی و ساخت و ساز، سنت‌های معماری شاه جهان دارای تقارن متمایز و سلسله مراتبی است. ناولاخا بخشی از بلوک "شاه برج" در بخش شمال غربی قلعه ای است که در واقع توسط سلف خود جهانگیرشاه ساخته شده‌است. محوطه قاضی خان علیا
محوطه قاضی خان علیا مربوط به دوره اشکانیان - دوره ساسانیان است و در شهرستان چرداول، بخش شیروان، دهستان عرب رودبار، ۶۰۰ متری جنوب روستای قاضی خان علیا واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۰۲۲۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. آرامگاه شاه نعمت‌الله‌ولی
در بخش زیرین دالان ورودی موزه ای قرار دارد که در آن اشیای ارزشمند و مرتبط با فرهنگ تصوف نگهداری می‌شوند. ساختمان موزه به عمارت یا سردر امیریه شهرت دارد و از گچ و آجر در ساخت آن استفاده شده‌است. بنا حدود ۱۳۰ سال قدمت دارد و آن را به سبک معماری قاجار در زمان ناصرالدین شاه ساخته‌اند. زمانی این عمارت محل تجمع صوفیان و درویشان بود و در سال ۱۳۵۷ پس از مرمت و بازسازی به موزه آستانه بدل شد. خانقاه نعمت‌اللهی (کرمانشاه)
علاوه بر میرزا عبدالحسین ذوالریاستین شیرازی، احمدخان ایلخانی صارم‌الایاله (قوامعلی) از خاندان حاجی‌زادگان کلهر نیز که مدتی سرپرست این خانقاه بود، در سال ۱۳۳۷ در همین خانقاه دفن شده‌است. آرامگاه شاه نعمت‌الله‌ولی
صحن وکیل‌الملک از یادگارهای محمد اسماعیل خان نوری وکیل الملک حاکم کرمان است. شاه نعمت‌الله ولی
شاه نعمت‌الله ولی (نام کامل: سید نورالدین نعمت‌الله بن عبدالله بن محمد بن کمال‌الدین یحیی) معروف به سید نورالدین شاه نعمت‌الله ولی (۷۳۰، ۷۳۱–۸۳۲، ۸۳۴)، صوفی و عارف بود. سلسله نعمت‌اللهی منسوب به اوست. خانقاه نعمت‌الهی (مشهد)
خانقاه نعمت الهی اثری تاریخی مربوط به اواخر دوره قاجار - اوایل دوره پهلوی است و در مشهد، خیابان شیرازی، کوچه حاج هاشم، جنب هتپه طبرستان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۹۱۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. بقعه شاه خلیل ثانی (موزه مردم‌شناسی تفت)
بقعه شاه خلیل ثانی (موزه مردم‌شناسی تفت) مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در تفت، مرکز شهر واقع شده و یکی از بخش‌های مجموعه امام (شاه ولی) است.بقعه شاه خلیل ثانی متعلق به شاه خلیل ثانی فرزند شاه نعمت الله ولی می باشد. این بقعه در اصل، یک خانقاه به شکل مربع و متصل به «آرامگاه بی بی» بوده که اتاقکی بلند بالا با یک عمارت زیبا در وسط بقعه و ساختمان های خانه، آشپزخانه، حمام و ... در اطراف آن قرار دارد. دو گنبد بزرگ و کوچک در ضلع جنوبی بقعه با چند راهرو وجود دارد که به یک ایوان، سه طاق نما و دو ستون نما سازی شده، تبدیل گردیده اند. این گنبدها بر بالای بقعه شاه خلیل ثانی خودنمایی می کنند که مزین به سنگ مرمرها و کتیبه های مختلف کاشی معرق و لاجوردی با نقوش گل و بوته حجاری شده مربوط به سال ۱۳۲۳ هجری شمسی، می باشند. سقف دو گنبد بقعه شاه خلیل ثانی ، ترکیبی از آجر لعاب دار سبز، لاجوردی و ساده است که کلمه «علی» بر بام گنبد و کلمه« یا علی» در ساق آن نگاشته شده است. موزه هنرهای ملی
ساختمان موزه به نام (حوضخانه باغ نگارستان) از بناهای متعلق به دوره قاجار است که در عهد فتحعلی‌شاه قاجار در جنوبی ترین قسمت قصر باغ نگارستان ساخته شده و مجموعه قصر و کاخ باغ نگارستان به دست ۲ تن از معماران زبده آن دوران استاد عبدالله خان و استاد آقاجانی اصفهانی بنا شد. آرامگاه شاه نعمت‌الله‌ولی
چهار مناره کاشی کاری شده در برگیرنده کتیبه‌های شیعی هستند. پیش از مرمت برای تزیین دور تا دور مناره هشت ضلعی از کلمه علی (ع) استفاده شده بود؛ اما کتیبه‌های امروزی کمی با گذشته تفاوت دارند. در بخش بالایی هر سمت از مناره کلمه «الله» دیده می‌شود و قسمت اول شهادتین «لا اله الا الله» در زیر آن تکرار شده‌است. کلمه «علی» نیز چهار بار به صورت الگوی در هم پیچیده نوشته شده‌است. تکرار این شیوه در دور تا دور هشت ضلعی جلوه جالب توجهی دارد. در اینجا تلفیق ستایش الله و تحسین علی (ع) را شاهد هستیم و از چیدمان کتیبه این گونه برداشت می‌شود که هر کس به علی ایمان بیاورد به عشق خدا می‌رسد. حمام کردشت
قدمت این بنا به اواسط دورهٔ صفویه و زمان سلطنت شاه عباس صفوی (سومین و قدرتمندترین پادشاه صفوی) می‌رسد. این بنا در دورهٔ قاجاریه مرمت گردیده‌است و عباس میرزا برای جنگ با روس ها و فرماندهی کامل جنگ به این مکان که محل زندگی‌خان های آن منطقه بوده نقل مکان کرده بوده است . این مجموعه متعلق به خاندان خلفاء‌ بوده‌ که در سال۱۳۸۳ توسط میراث فرهنگی استان آذربایجان شرقی خریداری و به یک مجموعه تاریخی-تفریحی تبدیل شده‌است. اسناد متعلق به این مجموعه شامل باغ و شاه نشین و کلیه املاک روستا در زمان قاجار و قبل تر از آن به نام اسماعیل خان خلفاء معروف به (خانلار آقا) که بزرگ خاندان بوده ثبت شده است. کاخ‌موزه سعدآباد
این کاخ از بناهای ساخته شده در دوران محمدرضا شاه است که منزل مسکونی بهمن پسر غلامرضا پهلوی بود. این ساختمان در کنار در شمالی دربند قرار دارد. این ساختمان از سال ۱۳۸۲ به بعد به دفتر یونسکو در ایران اختصاص یافت و در دوره‌ای، مرکز آموزشی مجموعه سعدآباد بود. در حال حاضر این ساختمان به دفتر مدیریت موزه تغییر کاربری داده‌است. سنگ‌نگاره ساسانی خان‌تختی
سنگ‌نگاره ساسانی خان‌تختی مربوط به دوره ساسانیان است و در کیلومتر ۱۵جاده سلماس به ارومیه در نزدیکی روستای خان‌تختی و روی کوه پیرچتاووش واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۶۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. خانه عزت‌الله رحمتی
خانه عزت اله رحمتی مربوط به دوره پهلوی است و در شهرستان فومن، شهرک تاریخی ماسوله واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۵۲۴۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. حمام قدیمی خان بیگ
حمام قدیمی خان بیگ مربوط به اواخر دوره قاجار -اوایل دوره پهلوی است و در بخش مرکزی شهرستان چایپاره، روستای چورس واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۶۲۳۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. گورستان خانقاه
گورستان خانقاه مربوط به عصر مفرغ میانی - عصر آهن I و II - دوره اشکانیان است و در شهرستان خلخال، بخش شاهرود، دهستان شاهرود، روستای خانقاه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۰۴۲۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. خانقاه (اردبیل)
براساس شنیده‌ها، قدمت بقعه خانقاه به ۶۰۰ سال پیش و دوران صفویه برمی‌گردد. براساس روایت و گفته‌های بزرگان در طول تاریخ گویی این بقعه تخریب شده را خود باباسعید کاشانی ساخته که اهالی بعد از درگذشت این شخصیت وارسته جنازه باباسعید را در این مکان دفن کرده و بعد روی قبر را صندوقچه‌ای گرانبها قرار دادند. برج خواجه نعمت
برج خواجه نعمت مربوط به دوره ایلخانی - دوره صفوی است و در عقدا، جنوب بافت قدیم واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۳۶۱۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. آرامگاه شاه نعمت‌الله‌ولی
بر روی کشکول ورودی حرم عبارت یاهو یا علی خانه امیر الله خان ساسانی
منزل امان‌الله خان ساسانی مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان رضوانشهر، بخش مرکزی، روستای پونل واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۱۱۳۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. خانقاه‌های نعمت‌اللهی
سلسله نعمت‌اللهی و مجتمع خانقاهی آنان از آغاز قرن نهم تا کنون دایر و پابرجاست و به اقتضای قبول و رد اجتماعی، زمانی در حال نهضت و گاهی در حال فترت همچنان به حیات خود ادامه داده است. شاه نعمت‌الله ولی
شاه نعمت‌الله از اقطاب و عرفای سدهٔ هشتم و نهم هجری است که طریقتی جدید در تصوف ایجاد کرد و پیروان سایر طریقت‌ها را نیز تحت تأثیر خود قرار داد. او از جمله شعرای تصوف ایران و قطب دراویش نعمت‌اللهی است. او در طریقهٔ تصوف مؤسس سلسلهٔ مشهور "نعمت‌اللهی" است و در راه طریقت و سیر و سلوک مقامی بلند داشته‌است و شیعی مذهب می‌باشد. سلسله نعمت‌اللهی
سید نورالدّین «شاه نعمت‌الله ولی» از اقطاب و صوفیان مشهور قرن هشتم و نهم هجری است. نعمت‌الله ولی در روز دوشنبه چهاردهم ربیع الاول ۷۳۱ هجری قمری در شهر حلب متولد شد. هفت سال مرشد خود عبدالله یافعی را خدمت کرد در هرات نعمت‌الله ولی با نوهٔ میرحسینی هروی پرسنده سؤالات گلشن راز ازدواج کرد و ثمرهٔ این ازدواج یگانه فرزند او برهان الدین خلیل‌الله (متولد ۷۷۵ هجری) بود که در کوهبنان کرمان متولد شد و پس از شاه نعمت‌الله ولی به قطبیت سلسله نعمت‌اللهی رسید. شاه نعمت‌الله ولی قریب صد سال زندگی کرد و سرانجام در روز پنجشنبه بیست و سوم ماه رجب ۸۳۲ و به قولی ۸۳۴ هجری در کرمان خرقه تهی کرد. مذاهب اسلامی
پیروان شاه نعمت‌الله ولی را گویند که سلسلهٔ نعمت‌اللهی را در قرن هشتم هجری بنیاد گذاشته‌است. خانقاه مظفریه
مظفرعلیشاه کرمانی از بزرگان طریقت نعمت‌اللهی بود که به دستور آقا محمدعلی بهبهانی در سال ۱۲۱۵ قمری (۱۸۰۰ میلادی) در کرمانشاه مسموم و کشته شد. او در آن زمان در گورستان کرمانشاه واقع در دروازه اصفهانِ این شهر به خاک سپرده شد. پس از مدتی تیمور بانیارانی از بزرگان یارسان و یاران سیدبراکه گوران، و همچنین سید صالح ماهیدشتی (حیرانعلی‌شاه) از بزرگان نعمت‌اللهی نیز در کنار او به خاک سپرده شدند. پس از چندی خاندان حاجی‌زادگان کلهر که از مریدان طریقت نعمت‌اللهی بودند مقبره‌ای بر روی قبر وی ساختند. در مقدمۀ "کنزالعرفان" دیوان اشعار سید صالح ماهیدشتی بنای این مقبره به محمد حسن‌خان حیرانی (صارم‌السلطنه) نسبت داده شده که مشخص نیست منظور نویسنده ساخت بنا بوده و یا تجدید بنا،‌ مرمت کلی و توسعۀ‌ محدثات آن. آرامگاه شاه نعمت‌الله‌ولی
این بنا که امروزه ۳۲۰۰۰ مترمربع مساحت دارد، در آغاز به شکل یک تک بنا با گنبدی بلند بر فراز فضایی چهار گوش درون باغ بزرگی بوده که در دوره‌های بعدی بناهای دیگری در کنار آن ساخته شده‌است. عمارت تاریخی مرقد شاه نعمت‌الله ولی، صحن‌ها و رواق‌های پیرامون آن نزدیک به شش هزار متر مربع گستردگی دارد. این عمارت آمیخته‌ای هنر معماری شش سده اخیر است. آرامگاه شاه نعمت‌الله‌ولی
بر جلوخان دو مناره مرتفع دیده می‌شود که در زمان محمد شاه قاجار و پس از او ساخته شده‌اند و از بلندترین مناره‌های مساجد ایران به‌شمار می‌روند. سه حیاط و ساختمان‌های اطراف شمای کلی آرامگاه را تشکیل می‌دهند. هر یک از حیاط‌ها یک حوض و تعدادی درخت دارد. آرامگاه شاه نعمت‌الله‌ولی
شاه نعمت‌الله ولی در سال ۸۳۲ و به قولی ۸۳۴ ه‍.ق در شهر کرمان درگذشت و در ماهان در میان باغی مدفون شد. هستهٔ اولیهٔ این بنا گنبدی منفرد بود که در سال ۸۴۰ ه‍.ق و به دستور «احمدشاه دکنی» ساخته شد و به‌تدریج گسترش یافت. سلسله نعمت‌اللهی
کلمهٔ نعمت‌اللهی از نام شاه نعمت‌الله ولی گرفته شده و چون در دوران او، پیروان او را «نعمت‌اللهی» می‌خواندند، این عنوان به کسانی که بعد از وی از عقاید و روش صوفیانه وی تبعیت کردند، داده شد. قبل از شاه نعمت‌الله نام طریقت همنام با قطب وقت بوده، چنان‌که در زمان معروف کرخی به معروفیه و در زمان جنید بغدادی به جنیدیه مشهور بوده‌است. خانقاه‌های نعمت‌اللهی
تاریخ بنای خانقاه که آقای حاج میرزاعبدالحسین ذوالریاستین نعمت‌اللهی شیرازی ملقب به مونسعلی‌شاه در تهران احداث کرد بسال ۱۳۱۵ شمسی موافق با ۱۳۵۵ قمری هجری. آقای ذوالریاستین از اقطاب کنونی سلسله نعمت‌الهیه در تهران نزدیک چهارسو چوبی خانه‌یی ابتیاع فرمود که آنرا بنام خانقاه خواندند و اکنون محل نشیمن معظم‌له در تهران است. مسجد شاه‌ولی
این مسجد کمی پیش از زمان جهانشاه قره قویونلو ساخته شده‌است. همانند مسجد کبود تبریز در بین دو شیوهٔ آذری و اصفهانی ساخته شده. گنبد آن دو پوسته پیوسته‌است و روی کاربندی نهاده شده و زمینهٔ چهار گوشهٔ آن بی هیچ چین و شکنجی چنبره و گرد شده‌است. درگاه‌ها و روزن‌های آن بسیار خوش‌اندام و زیباست. برخی آرایه‌های آن فروریخته و گج اندود شده‌است. شاه نعمت‌الله ولی
شاه نعمت‌الله، به سیر و سفر در ممالک مصر و حجاز و ترکستان و ایران پرداخت و به نشر عرفان و تصوف همت گمارد. او بیست و چهار ساله بود که در مکه با شیخ عفیف‌الدین یافعی دیدار کرد. شیخ یافعی از عرفای بزرگ و با عظمت آن دوران به‌شمار می‌آمد. شیخ یافعی به سلسله‌های طریقت شاذلیه و قادریه متصل می‌شد. شاه نعمت‌الله هفت سال را با شیخ عارف سپری کرد و از او علوم و دانش‌های معنوی زیادی آموخت. شاه نعمت‌الله بعد از آن به مصر رفت و در آنجا به سوی جهان فرهنگ ایرانی روی آورد. وی در بازگشت به ایران پس از ازدواج با نوهٔ دختریِ میر حسینی هروی، به‌سوی کوهبنان کرمان عزیمت کرد و در آنجا به ریاضت طویل‌المدتی پرداخت که مکان مورد نظر به نام تخت امیر معروف است. در طول این مدت، افراد بسیاری در نزد او به تحصیل علوم و معارف صوفیه پرداختند و از محضر ایشان کسب فیض نمودند. محله درب شاهزاده
نعمتی به محلاتی اطلاقی می‌شد که ساکنان آن خود را پیرو شاه نعمت‌الله ولی که او نیز از بزرگ‌ترین و شاخص‌ترین عرفای عصر بود، می‌دانستند. درگیری‌ها و مخاصماتی که بین این دو دسته در سال‌های متمادی صورت گرفته هنوز هم مورد بحث است و حتی به صورت ضرب‌المثل جنگ حیدری، نعمتی در زبان‌هاست. برج نعمت
برج نعمت مربوط به دوره افشار است و در ندوشن، محله نعمت‌آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۲۳۶۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. آرامگاه شاه نعمت‌الله‌ولی
در داخل حرم با مضامین شکرگذاری خداوند و دوری از گناه آرامگاه شاه نعمت‌الله‌ولی
بر بالای طاق ورودی و دور تا دور رواق کتیبه گچ بری شده و زیبایی به خط ثلث بر زمینه زرد رنگ جلب توجه می‌کند که آیاتی از سوره توبه را دربردارد. این آیات سعی در تأکید بر این مفاهیم دارند: لزوم امر به معروف و نهی از منکر، به جای آوردن فرمان‌های خداوند، برپایی نماز، تحقق وعده الهی به مؤمنان، ستیز با کفار و منافقان و توبه از گناهان. عبدالله دهش
اشعار درج شده بر کاشیکاری زیبای سردر صحن بزرگ شرقی ورودي "آرامگاه شاه نعمت‌الله ولی" در ماهان کرمان، اثر طبع عبدالله دهش مي باشد كه حسب خواهش یکی از متمولین و ثروتمندان بنام کرمان، مرحوم امان‌الله خان عامری سرود و ايشان هم در ازاء اشعار سروده شده، قطعه باغی در جيرفت به خانقاه نعمت اللهيه هديه كرد. سند وقف نامه رسمی اين خانقاه به شماره ۵۳۶۴ و به تاریخ ۲۱ اسفندماه سال ۱۳۶۷ خورشیدی در دفتر اسناد رسمی شماره ۵۱ حوزه ثبتی کرمان و به سردفتري محمد دهش تنظیم و به ثبت رسید.  سردر ضلع شرقي آستانه شاه نعمت الله ولي توسط امان الله خان عامري و در ادامه کار جدش وکیل‌الملک (حاکم نامدار کرمان در عصر ناصرالدین شاه) احداث شد و در شهریورماه ۱۳۴۳ خورشیدی، تکمیل گرديد. خانقاه‌های نعمت‌اللهی
= خانقاه‌های نعمت‌اللهی در عصر حاضر = کاخ‌موزه سعدآباد
مجموعه سعدآباد چهار دوره تاریخی قاجاریه، پهلوی اول و پهلوی دوم و پس از انقلاب ایران را سپری کرده‌است. سعدآباد در دوره قاجار ساخته شد و سکونت‌گاه تابستانی (ییلاق) شاهان این سلسله بود. پس از کودتای ۱۲۹۹ و تصرف آن توسط خاندان پهلوی ساختمان‌های متعددی در آن ساخته شدند که بالغ بر ۱۸ کاخ در ابعاد مختلف می‌شوند. هر یک از ساختمان‌ها محل سکونت یکی از افراد خاندان پهلوی بوده‌است. محمدرضا پهلوی نیز در دهه ۱۳۵۰ در این مکان سکنی گزید که در اوایل سلطنت او ساخت آن به پایان رسید. جدیدترین کاخ این مجموعه نیز کاخ لیلا پهلوی است که متعلق به کوچکترین دختر محمدرضا پهلوی بود و امروزه، موزه آبکار نام گرفته‌است. خانه جهانگیر نعمت‌زاده (۱)
خانه جهانگیر نعمت‌زاده (۱) مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان فومن، شهرک تاریخی ماسوله واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۵۱۹۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. آرامگاه شاه نعمت‌الله‌ولی
کتیبه بالای مدخل راست حرم که نام بانی و تاریخ ساخت حرم را دارد.