رودخانه قزل اوزن به کدام رود می ریزد؟
قزل‌اوزن
قِزِل‌اوزَن یکی از بلند‌ترین رودخانه‌های ایران است که از کوه‌های چهل چشمه میان سقز و دیواندره در استان کردستان و استان آذربایجان شرقی سرچشمه گرفته و پس از پیوستن هیرورود، زنجان‌رود و شاهرود به آن به دریای خزر می‌ریزد. قزل‌اوزن در جنوب استان گیلان در درون آب دریاچه سد سپیدرود به رودخانه بزرگ شاه‌رود پیوسته و تشکیل رودخانه‌ای به نام سپید رود می‌دهد.‌ سد تهم
این رودخانه از شاخه‌های زنجان رود است، که زنجان رود خود نیز یکی از شاخه‌های رودخانه قزل اوزن می‌باشد. سقز
قزل اوزن نیز یکی از بلندترین رودخانه‌های ایران است که از کوه‌های چهل چشمه میان سقز و دیواندره سرچشمه گرفته و پس از پیوستن به سد سپیدرود و رودخانه سپیدرود به دریای خزر می‌ریزد. قزل‌اوزن
این رودخانه از ارتفاعات چهل‌چشمه استان کردستان (شهرهای سقز و دیواندره) سرچشمه گرفته و پس از عبور از منطقه گروس (بیجار) و منطقهقشلاقات افشار استان زنجان و جذب رودخانه‌های متعدد وارد جلگه زنگان شده و رودخانه‌های زنجان‌رود و ابهررود را ضمیمه خود ساخته و به مسیر خود ادامه داده و در حدود پلدختر وارد تنگه کوهستانی قافلانکوه شده و از کنار این کوهستان گذشته و نرسیده به شهر میانه رودخانه‌های قرانقو، آیدوغموش و هشترود را که بالاخره به میانه‌رود می‌پیوندند و از غرب به شرق جریان دارند ضمیمه خود ساخته و در محل در عرض جغرافیائی ۳۷ درجه و ۳۰ دقیقه عرض شمالی و ۴۸ درجه و ۰۵ دقیقه طول شرقی بعد از روستای کوهبنان در شهرستان میانه، وارد شهرستان خلخال می‌شود. در حوزهٔ خلخال عمدهٔ رودهایی که جاری هستند پس از پیوستن به رودخانهٔ هیرو رود در محل دربند مشکول که حد شهرستان خلخال و کوثر می‌باشد؛ به رودخانهٔ قزل اوزن می‌پیوندند. از مهم‌ترین رودخانه‌هایی که جزء شعبات هیرو رود محسوب می‌گردند، رودخانه‌های نورعلی رود، دختربین رود، کالار رود، چلنبر رود و آرپارود و همچنین رودخانهٔ مهم شاهرود است که پس از طی مسیر در بخش شاهرود شهرستان خلخال و خروج از حوزهٔ شهرستان خلخال در محل روستای سرخ‌آباد واقع در شهرستان طارم استان زنجان به قزل اوزن می‌پیوندد. آب دریافتی رودخانهٔ قزل اوزن از حوزهٔ شهرستان خلخال در حدود ۵۰۰ میلیون متر مکعب در سال تخمین زده شده‌است . پس از خروج از شهرستان خلخال مسیر قزل اوزن در دلتای طارم استان زنجان پس از سیراب نمودن باغات زیتون و شالیزارهای برنج در محل شهرستان منجیل در استان گیلان با رودخانهٔ شاهرود قزوین تلاقی یافته و سپیدرود را شکل می‌دهند.
کازرون
رودخانه‌هایی که از کازرون عبور می‌کنند، یعنی رودهای شاپور و جره، جزو حوزه آبریز خلیج فارس و دریای عمان هستند. قزل‌اوزن
خانم ژان دیولافوا در صفحه ۷۲ از کتاب خود به نام () نام دره‌ای که این رودخانه از رشته کوه قافلانکوه عبور می‌کند زاب کوچک
رود کلوه- Kalwe (زاب) از ضلع غربی کوهستانهای مابین مهاباد و پیرانشهر مشهور به گردنه میدان با ۲۱۴۰ متر ارتفاع از سطح دریا و نیز ضلع شرقی کوهستانهای قندیل سرچشمه می‌گیرد درابتدا از شرق به غرب جاری می‌شود و دارای دو شاخه مهم فرعی چون رودخانه لاوین و سیلوه و بادین آباد در پیرانشهر و رودخانه های فرعی پردانان ، خدرآباد ، نستان ، کانی زرد ، قازان و ویسک در حوزه سردشت می باشد و سپس جریان خود را به سوی جنوب کج می‌کند و در دره‌ای عریض و مستقیم در امتداد جاده سردشت-پیرانشهر از منطقه پیرانشهر به سوی سردشت ادامه می‌یابد. از آن طرف سردشت یعنی ابتدای جلگه به هنگام خروج از ایران در دهستان آلان به طرف غرب یعنی اقلیم کردستان عراق جریان پیدا می‌کند سرانجام در بالا دست کرکوک در نزدیکی شهر حویجه به دجله می‌ریزد. رودخانه سیلوه از کوهستان حاجی ابراهیم قندیل بین پیرانشهر و اشنویه هم مرز با سوران کردستان عراق سرچشمه می گیرد. کازان ریور
کازان ریور رودخانه‌ای است که در کانادا جریان دارد. حوضه آبریز رودخانه‌های کل، مهران، مسیل‌های جنوبی و جزایر
حوضهٔ کل–مهران–جزایر شامل نیمهٔ غربی استان هرمزگان و بخش‌هایی از استان‌های فارس، بوشهر و کرمان است. مهم‌ترین رود آن، رود کل است که از تلاقی رودهای عکس رستم و ارزوئیه در دشت پتکوئیه پدید می‌آید و در غرب بندرعباس وارد خلیج فارس می‌شود. شاخهٔ اصلی رود عکس رستم، رودبال است که از شمال داراب سرچشمه می‌گیرد و در جهت جنوب شرقی جریان می‌یابد. شاخه‌های اصلی رود ارزوئیه نیز از ارتفاعات جنوب بافت سرچشمه می‌گیرند و به سوی جنوب امتداد می‌یابند. دو آبراههٔ مهم دیگری که به رود کل می‌ریزند، رود شور لار و رود گودر هستند. دیگر رود مهم حوضه، رود مهران است که از شمال گله‌دار سرچشمه می‌گیرد و در تنگه خوران به خلیج فارس می‌ریزد. افزون بر این دو رود، مسیل‌های کوچکی در غرب هرمزگان و شرق بوشهر و همهٔ جزایر خلیج فارس نیز جزء این حوضه هستند. قزل‌اوزن
اوزن به معنای دره است. برابر تحقیقات شرق‌شناس لهستانی، (Tadeusz Jan Kowalski) تادئوش یان کوالسکی، کلمه اوز در ترکی قدیم بمعنی آب فراوان یا رود بکار می‌رفته‌است. شهرستان کامیاران
مجتمع پرورش ماهیان سردآبی (قزل‌آلا) واقع در ۴۵ کیلومتری کامیاران - مریوان (روستای پالنگان) در بستر رودخانه سیروان با ظرفیت ۵۶۴ تن تولید سالانه، بزرگ‌ترین مجتمع پرورش ماهیان سردآبی در خاورمیانه است. حوضه آبریز رودخانه حله و مسیل‌های کوچک دو طرف آن
حوضهٔ آبریز حله و غرب و شرق شامل بخش‌های بزرگی از استان‌های بوشهر و فارس و بخش‌های اندکی از استان‌های خوزستان و کهگیلویه و بویراحمد است. آبراههٔ اصلی حوضه، رود حله است که از تلاقی رودهای شاپور و دالکی در سعیدآباد کازرون تشکیل می‌شود و در دشت برازجان به خلیج فارس می‌ریزد. رود دالکی نیز از به هم پیوستن رودهای جره و فراشبند در دشت جره ایجاد می‌شود. سرچشمهٔ رود جره، کوه دشت ارژن و سرچشمهٔ رود فراشبند، ارتفاعات جنوبی و شرقی فراشبند است. شاخهٔ دیگر حله، رود شاپور است که از شمال کازرون سرچشمه می‌گیرد. رود طراز
رود طَراز () نام رودخانه‌ای به طول ۶۶۲ کیلومتر است که از کشورهای قزاقستان و قرقیزستان می‌گذرد. رود طراز در شمال سیردریا واقع شده و میان سیردریا و رود چو قرار دارد. این رود از میان شهر طراز قزاقستان می‌گذرد. زرجوب
رودخانه زرجوب یکی از دو رود شهر رودگذر رشت است. از کوه‌های کم ارتفاع هزار مرز، نیزه سر، جوکلبندان و کچا از حدود ۲۵ کیلومتری جنوب شهر رشت سرچشمه می‌گیرد، پس از عبور از منطقه «بهدان» و «چوماچا» و پیوستن به رودخانه گوهررود رودخانه پیربازار رود را تشکیل می‌دهد به بخش شرقی تالاب انزلی وارد می‌شود. این رودخانه با متوسط حجم سالانه ۱۷۳/۴ میلیون متر مکعب یکی از منابع اصلی و مهم تأمین آب تالاب انزلی به‌شمار می‌رود. در گذشته این رودخانه از مکان‌های دیدنی رشت به‌شمار می‌آمد و کنار زرجوب (سیاهرود) دو چشمه وجود داشت که آب آشامیدنی ساکنانش را تأمین می‌کرد؛ و در آن ماهیگیری نیز می‌شد. اما امروزه این رود با ورود فاضلاب موجب آلودگی و انتقال این آلودگی‌ها به تالاب انزلی و ایجاد چهره ناخوشایند شهری می‌شود. رودخانه‌های گوهررود و زرجوب رشت به کانال انتقال فاضلاب تبدیل شده‌است که از این فاضلاب خالص در کشاورزی استفاده می‌شود و این استان از استان‌های پرخطر در آلودگی آب است. وزارت نیرو و شرکت آب و فاضلاب گیلان به عنوان متولی اصلی و قانونی جمع‌آوری و تصفیه فاضلاب علی‌رغم دریافت وجه در قبوض ماهانه بابت فاضلاب تنها فاضلاب شهرها به رودخانه‌ها، دریای کاسپین و تالاب انزلی هدایت می‌کنند. آلودگی این رودخانه‌های رشت یکی از عوامل اصلی کسب رتبه نخست ابتلا به سرطان استان گیلان در ایران است. قزل‌عاشق
قزل عاشق، روستایی است از توابع بخش مرکزی شهرستان ارومیه و در شهرستان ارومیه استان آذربایجان غربی ایران. سفیدرود
سفیدرود یا سپیدرود (به زبان گیلکی: اسپی بیه یا اسپی رۊ) دومین رود بلند ایران پس از رود کارون (با طول ۷۵۰ کیلومتر) و بزرگترین رود شمال ایران است که از ترکیب دو رود شاهرود و قزل اوزن که در شهر منجیل به هم می‌پیوندند شکل می‌گیرد و تا ریختن به دریای کاسپی عرض استان گیلان را می‌پیماید؛ و از منجیل تا کرانه دریا همه جا سفیدرود به سمت شمال شرقی جاری و جریانش سریع و مقدار آب آن زیاد است. از سد سفیدرود تا گندلان بستر آن بین دو کوه و بسیار باریک و از این نقطه به بعد دلتای وسیعی با شاخه‌های زیاد تشکیل داده شاخه اصلی آن پس عبور از شهرستان رودبار، شهرستان رشت، شهرستان آستانه اشرفیه در پارک ملی بوجاق به دریای کاسپی می‌ریزد. رود گاماسیاب
گاماسیاب پس از دریافت سایر جریانات سطحی دیگر حوزه‌های مجاور نظیر آب ملایر، تویسرکان به  کنگاور در شرق استان کرمانشاه وارد شده و پس از پیوستن  خرم رود در کنگاور و سپس رود دینور در جوار کوه بیستون در فرامان کرمانشاه به رود قره‌سو می‌پیوندند. گاماسیاب در طول شهرستان‌های استان لرستان و ایلام به نام سیمره خوانده می‌شود. رودخانه سیمره در نزدیکی گره بان تشکیل می‌گردد. سیمره پس از خروج از استان کرمانشاه به استان ایلام سرازیر شده و در انتهای جنوبی استان ایلام با پیوستن رودخانه کشکان در لرستان رودخانه کرخه تشکیل داده که خود در نهایت به تالاب هورالعظیم منتهی می‌گردد. زنجان‌رود
زنگان رود یا ( زنجان رود) یکی از شعب رودخانه قزل اوزن است که از شهر زنجان می‌گذرد. این رودخانه با طول تقریبی ۱۲۰ کیلومتر از حدود سلطانیه  واقع در جنوب خاور زنجان سرچشمه می‌گیرد و بعد از گذر از جنوب شهر زنجان  در حدود روستای رجعین در کیلومتر ۸۴ شمال باختری زنجان به رودخانه قزل اوزن می‌ریزد. جریان رودخانه از جنوب خاوری به شمال باختری است و اوایل آن زاینده رود است. حمدالله مستوفی در  نزهةالقلوب  می‌نویسد آب زنجان رود که آن را ناج رود، ماج رود، ماخ رود، ناجر رود و ناخرود خوانند از توابع سلطانیه بر می‌خیزد و با آب کوه‌های زنجان جمع شده بر ولایت زنجان می‌گذرد و به سفید رود می‌ریزد. طول آن ۲۰ فرسنگ  باشد و در این رود نیز از آغاز تا ۱۰ فرسنگ زاینده است. قبادبزن
زندگی روستای قبادبزن به قنات آن بستگی دارد، چرا که این روستا در منطقه‌ای کویری واقع شده‌است و تمام آب آن از قنات تأمین می‌شود. آب این قنات به صورت نهر کوچکی از میان روستا می‌گذرد که باعث تلطیف هوا و زیبایی روستا شده‌است. روستا دارای یک رشته قنات دیگر می‌باشد که از منطقه‌ای خوش اب و هوا به اسم باغ بالاین توسط جوی آب به روستا هدایت می‌گردد و به آب قنات اصلی اضافه می‌گردد تقسیم بندی آب قنات به صورت ساعتی می‌باشد و هر هشت روز نوبت می چرخد و در ساعت و دقیقه مشخص مالکان اب می‌توانند از ان استفاده نمایند . روستا در سال‌های گذشته مشکل آب شرب داشت که در روز فقط یک ساعت آب لوله‌کشی داشت ولی از سال ۹۶با اتصال به لوله‌کشی سراسری که از سد دز می‌باشد مشکل اب شرب مرتفع گردیده است  حدود ۴۰۰ حلقه چاه در این روستا حفر شده که اکثر آن‌ها غیرقانونی هستند. رودبار الیگودرز
رودخانه رودبار الیگودرز از سرشاخه‌های اصلی شاخه شرقی دز یا بختیاری می‌باشد. سر شاخه‌های اصلی این رودخانه شامل رودخانه‌های قُلیان (که خود از سرشاخه‌های دره دزدان، دائی و دره لکو تشکیل شده‌است)، رودخانه کاکلستان و رودخانه وهرگان می‌باشند. این رودخانه در مسیر خود یک رشته ارتفاعات U شکل و به‌طول ۳۸ کیلومتر را دور زده و به رودخانه الکن تغییر نام پیدا می‌کند. اختلاف ارتفاع حدود ۳۰۰ متری بستر رودخانه در طرفین ارتفاعات مذکور، موقعیتی استثنایی جهت تولید انرژی برق آبی را به‌وجود آورده‌است. رودخانه الکن پس از دریافت چند شاخه کوچک، با تغییر مسیر به سمت جنوب به لیرو و سپس رودخانه آب زالکی تغییر نام پیدا می‌کند. و نهایتا پس از اتصال رودخانه سرکول به آن به رودخانه بختیاری معروف می‌گردد. سد رودبار لرستان در مسیر این رود در حال احداث است. حوضه آبریز رودخانه ارس
حوضهٔ آبریز رودخانه ارس شامل بیش از نیمی از مساحت استان اردبیل و بخش‌هایی از استان‌های آذربایجان شرقی و آذربایجان غربی است. آبراههٔ اصلی حوضه، رود ارس است که شاخهٔ اصلی آن از کوه هزاربرکه در جنوب ارزروم ترکیه سرچشمه می‌گیرد و بخشی از مرز ترکیه و ارمنستان را شکل می‌دهد. در شمال شرقی روستای دیم‌قشلاق وارد مرز ایران می‌شود و در مرز ایران با ارمنستان و آذربایجان امتداد می‌یابد تا این که در شرق پارس‌آباد وارد جمهوری آذربایجان می‌شود. مهم‌ترین شاخه‌های این رود در ایران، زنگمار، قطورچای و دره‌رود هستند که از کوه‌های آذربایجان سرچشمه می‌گیرند و در جهت شمال جریان می‌یابند. رود مند
این رودخانه از کوه‌های انار و خانی یک واقع در دهستان کوهمره در ۷۵ کیلومتری باختر شمالی شیراز و ۲۸ کیلومتری شمال شرقی کازرون سرچشمه می‌گیرد و به نام رودخانه قره آغاج به سوی جنوب شرقی سرازیر می‌شود و پس از مخلوط شدن با رودخانه زاخرد به دهستان سیاخ وارد می‌گردد و مسیر خود را به سوی جنوب شرقی طی می‌کند. این رودخانه پس از طی مسیری طولانی و عبور از دهستان‌ها و شهرستان‌های بسیار و مخلوط شدن ریزابه‌ها و رودخانه‌های فراوان سرانجام در ۵۶ کیلومتری جنوب غربی خورموج و پس از گذشتن از روستاهایی همچون،بیکسان، خانی ، شعری،کُرکی، مسیله ، هلالی منصور ، باغ رئیس عالی و سایر روستاهای حومه کاکی و بردخون ، در خور زیارت به خلیج فارس می‌ریزد. رود اوکایالی
این رود که از اتصال دو رود تامبو و اوروباما به وجود می‌آید پس از طی ۱٬۴۶۰ کیلومتر به رود آمازون میریزد. رود ارغستان
این رود در جنوب شرقی افغانستان، در ولایت زابل نزدیک مرز پاکستان سرچشمه می‌گیرد. مقداری بعد از قسمت ابتدایی، مسیر رود ارغستان از غرب به جنوب غربی را می‌رود. در ۴۸ کیلومتری جنوب غربی قندهار به رود دوری وصل می‌شود. در قسمت‌های کم عمق‌تر آب این رودخانه به مصرف آبیاری مرغزارهای قندهار می‌رسد و جریانش بشدت کاهش می‌یابد. میانگین جریان سالانه آب در این رودخانه، در نزدیکی شهر قندهار ۲ متر مکعب در ثانیه است. رود اوباگان
رود اوباگان رودی است به رود تبل می‌ریزد. این رود از کشورهای قزاقستان و روسیه می‌گذرد. استان کردستان
شرق استان در اواخر دوران سوم و به‌خصوص از اواسط میوسن به علت فوران‌های آتشفشانی و شدت حرکات چین‌خوردگی در حواشی، به شکل حوضه رسوبی نسبتاً مستقلی درآمده که آبهای ارتفاعات اطراف به‌ویژه سرزمین‌های مرتفع و شیستی غربی به آن می‌ریخته است. در پلیوسن این حوضه همانند حوضه‌های مشابه داخلی فلات ایران در اثر انعکاس حرکات کوهزا یا زمین‌زا ارتفاع یافته و از آب خارج شده است. بنابراین اولین شبکه آبهای جاری که در گذشته به این حوضه می‌ریخته، بلافاصله بعد از خروج رسوبات از آب، در منطقه شروع به فعالیت نموده و با توجه به شیب ظاهری رسوبات از غرب به شرق در شاخه واحدی جریان یافته است که امروز ما آنرا به نام قزل اوزن می‌شناسیم. حوضه آبریز سفیدرود
حوضهٔ آبریز رودخانه سفیدرود شامل بیش از نیمی از مساحت استان‌های زنجان و کردستان، بخش‌های بزرگی از استان‌های آذربایجان شرقی، اردبیل، گیلان، قزوین و البرز و بخش‌های اندکی از استان‌های آذربایجان غربی ، مازندران و همدان است. آبراههٔ اصلی حوضه، سفیدرود است که از تلاقی رودهای قزل‌اوزن و شاه‌رود در محل سد سفیدرود تشکیل می‌شود. قزل‌اوزن شاخهٔ اصلی سفیدرود است که از ارتفاعات چهل چشمه در شمال غربی سنندج سرچشمه می‌گیرد و مسیر مارپیچی را در کوه‌های آذربایجان طی می‌کند. رودهایی از جمله تلوار، سجاس‌رود، زنجان‌رود، شهرچای و قرانقو به این رود می‌پیوندند. شاه‌رود نیز از تلاقی رودهای الموت و طالقان در حوالی شیرکوه پدید می‌آید. این دو رود از کوه‌های البرز مرکزی از جمله علم‌کوه سرچشمه می‌گیرند. شهرستان میانه
همه این رودخانه‌های از طریق قزل اوزن به دریای خزر وارد می‌شوند. علاوه بر این‌ها چندین رود کوچک دیگر از جمله رودخانه شیخ احمد ترکمان، صومعه، اشلق، قوری چای که از رشته کوه بزقوش سرچشمه گرفته و به رودخانه قزل اوزن می‌ریزند. لنگرود
لنگرود دارای یک رودخانه اصلی است که به نام خود شهر(رودخانه لنگرود) می‌باشد که از وسط شهر می‌گذرد و پل خشتی لنگرود نیز برروی این رود واقع است؛ این رود منشعب از سفیدرود است و به دریای خزر می‌ریزد. رودخانه‌ی شلمان و رودخانه چمخاله نیز از دیگر رودهای این شهر است. همچنین این شهر دارای بافت تالابی است و تالاب کیاکلایه در آن قرار دارد و استخر طبیعی پارک فجر نیز در نزدیکی آن قرار دارد و این تالاب‌ها محل زندگی پرندگان مهاجر است و نیلوفرهای آبی آن تبدیل به یکی از نمادهای شهر لنگرود شده است. با وجود شهرسازی در نقاط مختلف لنگرود همچنان در بعضی از نقاط شهری نیز قسمتی از نی‌زار‌های باقی مانده از تالاب‌های قدیمی این شهر نیز دیده می‌شوند. رود زهره
این رودخانه از کنار شهرهای اردکان، نورآباد و رستم در استان فارس می‌گذرد که در نورآباد به آن رودخانهٔ فهلیان می‌گویند. در میانه بردنگان رودخانه کتی به رود فهلیان می‌ریزد و پس از آن رود تنگ شیو هم به این رود می‌ریزد. پس از خروج از استان فارس، این رودخانه را زهره می‌نامند. رودخانه به مسیر خود به سمت جنوب غرب ادامه می‌دهد و از کنار شهرستان گچساران در استان کهگیلویه و بویراحمد عبور می‌کند که پس از ریخته شدن رودخانه‌های بابا منیر و هفت قنات در آن به سردشت(زیدون) بهبهان در استان خوزستان وارد می‌شود و با گذشتن از روستای سریره به سمت شهرستان هندیجان در جنوب تغییر مسیر داده و با گذشتن از این شهرستان به خلیج فارس می‌ریزد. کارون
این واژه در زبان سنسکریت کارونیه به معنای ستودنی بوده‌است. در برخی منابع اشاره شده که در گذشته‌های دور، نام این رود، با توجه به محل سرچشمه‌های اصلی آن کوهرنگ بوده و به مرور زمان این نام به اشتباه تبدیل به نام فعلی یعنی کارون شده‌است. در دانشنامه خلیج فارس، عمان و عربستان مرکزی نیز برای اشاره به این رود از واژهٔ دُجَیل استفاده شده که این واژه به «دجله‌ی کوچک» ترجمه می‌شود.کارون پس از گذر از مناطق کوهستانی و پر پیچ و خم در قسمت‌های عشایر نشین شهرستان‌های اندیکا و مسجدسلیمان، وارد دشت خوزستان می‌شود. رود کارون در شمال شوشتر به دو شاخه تقسیم می‌شود که در جنوب شوشتر با یکدیگر پیوند می‌یابند. مهم‌ترین شاخهٔ فرعی کارون، رود دز است که پس از عبور از استان لرستان وارد خوزستان شده و پس از عبور از کنار شهر دزفول در جنوب شوشتر در منطقه ای به نام بند قیر به کارون می‌پیوندد. رود کارون در مرز ایران و عراق، به اروندرود پیوسته و روانه خلیج فارس می‌شود. پیچ و خم‌های موجود در سر راه این رود، خوزستان را به جلگه‌ای بی‌نظیر تبدیل کرده‌است. روزانه ۲۰ هزار متر مکعب آب از رودخانه کرخه توسط آبراهی به نام کانال شهید چمران به رودخانه کارون منتقل می‌شود. غار کتله‌خور
ساختمان در زیر کوه کتله خور قرار گرفته و از پایین دست دهانه آن رود شور که از شعبات فرعی قزل‌اوزن است جاری است. غار در منطقه مستطیل شکلی به ابعاد ۲۰۰۰×۱۵۰۰ متر به‌وجود آمده‌است. در محل یادشده عملکرد هوازدگی مکانیکی و نیروهای درونی به کمک یکدیگر تعدادی ترک یا گسل متقاطع را در محدوده داخلی این فضا به وجود آورده و به دلیل فراهم شدن سایر شرایط، فرایند غارزایی شروع شده‌است. دهانه غار در ارتفاع ۱۷۰۰ متری از سطح دریا قرار دارد و اختلاف ارتفاع آن با ارتفاع چشمه‌ای که آبهای فرورو حاصل از ریزش جوی غار را خارج می‌کند و به رود شور می‌ریزد، ۵۰ متر است. رودخانه زال
رودخانه زال رودی است که از کوههای میانکوه شرقی خرم‌آباد لرستان در منطقه‌ای به نام کوس کاوه (باغ کاوه) سرچشمه گرفته و به رودخانه سیمره واقع در منطقه‌ای به نام پل زال (منطقه گرمسیری) می‌ریزد. اصفهان
این شهر در منطقه‌ای در دامنه کوه‌های زاگرس و در کنار "زاینده‌رود" قرار گرفته که از کوه‌های زاگرس ایران سرچشمه می‌گیرد و به باتلاق گاوخونی می‌ریزد و از مراکز گردشگری، فرهنگی و اقتصادی ایران محسوب می‌شود. زاینده‌رود بزرگترین رود فلات مرکزی ایران از کوه‌های زاگرس ایران واقع در استان چهارمحال و بختیاری سرچشمه گرفته و از میان اصفهان می‌گذرد. همچنین جنگل ناژوان از مناطق خوش آب و هوای حاشیه زاینده‌رود می‌باشد. از دیگر مناطق طبیعی قابل گشت و گذار اصفهان می‌توان به کوه کلاه قاضی و کوه صفه اشاره نمود. منطقه کلاه قاضی، یک پارک ملی است با نام پارک ملی کلاه قاضی که محل زیست جانوران زیادی مانند کل، پازن، بز، آهو و عقاب است. رود قره‌سو (کرمانشاه)
قره‌سو(کردی: "خوه‌ره‌سۊ"  ) رودخانه‌ای است که در دشت کرمانشاه جریان دارد و از درون شهر کرمانشاه می‌گذرد. این رود از سراب روانسر در شمال‌غرب کرمانشاه سرچشمه گرفته و پس از عبور از این شهر در منطقه فرامان به رود گاماسیاب می‌پیوندد . آتورپاتکان
این ناحیه به سه ناحیهٔ فرعی منقسم می‌گردد:ویژگی رود قزل اوزن مارپیچی بودن آن است. در درّهٔ مزبور چند ناحیهٔ فرعی را باید مشخص کرد: قزل‌داغ (کوه)
این کوه در ۱۹ کیلومتری شمال شرقی شهر نخجوان، ۴ کیلومتری شمال شرقی جگری، در ساحل راست مسیر میانی رودخانه نخجوان‌چای و در محل تلاقی آن با و جگری‌چای واقع شده است. آذرشهرچای
رودخانهٔ آذرشهر اصلی‌ترین رودخانهٔ شهرستان آذرشهر در استان آذربایجان شرقی است که به دریاچه ارومیه می‌ریزد. از نام‌های دیگر این رودخانه می‌توان به «نوشین‌چای» و «سیل‌چای» اشاره کرد. این رودخانه پس از بهم پیوستن دو رود گنبر چایی و آلاکوزه چایی در نزدیکی روستای گواهیر بدین نام نامیده می‌شود. قزل‌آلای دالی واردن
اگرچه بسیاری از گروه‌های قزل‌آلای دالی واردن نیمه‌رود-رو هستند، جمعیت‌های رودخانه‌زی و دریاچه‌زی نیز در سراسر محدوده آن وجود دارند. شهرستان قوچان
مهمترین رودخانه قوچان رود اترک است که از شرق قوچان یعنی از حوزه آبریز لاله رویان، یدک و الهیان سرچشمه گرفته و پس از تلاقی به آب‌های رودخانه یادگار، عمارت و بادخور در نزدیکی قوچان در بستری تنگ جریان گرفته و پس از گذشتن از فاروج و شیروان و مشروب ساختن قسمت عمده‌ای از آبادی‌های خود به سمت شمال بجنورد جاری می‌گردد و پس از مخلوط شدن با رودخانه‌های محلی وارد منطقه گرگان شده و مرز ایران و ترکمنستان را به عنوان مرز طبیعی تشکیل می‌دهد. این رودخانه در چات به رودخانه دیگری موسوم به سومبار می‌پیوندد و با شیبی ملایم به دریای خزر می‌ریزد. طول این رودخانه ۵۰۰ کیلومتر و عرض متوسط آن ۲۰ متر می‌باشد در تابستان اغلب کم‌آب و در بیشتر قسمت‌ها خشک می‌باشد. قزل‌اوزن
قزل به معنای طلا و طلایی می‌باشد. به‌طور کلی در زبان ترکی چهار کلمه آق، قرا، گوی و قزل صفت مطلق رنگهای سفید و سیاه و آبی و سرخ می‌باشند ولی معنی اصطلاحی آن‌ها متفاوت است. در زبان ترکی صفت بر موصوف مقدم است و هرگاه هر یک از صفت‌های آغ، قرا، گوی و قزل با اسماء عام و عادی بکار روند رنگ آن اسم را بیان می‌کند؛ ولی هرگاه هر یک از صفت‌های مذکور مفهوم اسم عام را تغییر داده و از آن اسم خاص و اعلام درک شود آنگاه صفت مزبور به معانی بزرگ، عظیم، ارزشمند، شکوهمند، نیرومند، شریف، مقدس و پر شمار بوده و اسم مزبور را متمایز می‌نماید. رود آبشینه
رود آبشینه یا رود یلفان رودخانه‌ای در استان همدان است. این رود رود سیمین‌ نیز خوانده می‌شود، همچون بسیاری از رودخانه‌هایی همدان، از چشمه‌سارهای الوند کوه در ۲ کیلومتری جنوب شرقی شهر همدان سرچشمه می‌گیرد و حوضهٔ آبگیر کوچکی متشکل از چندین جریان سطحی کوچک را در طول دامنهٔ شرقی این کوه شامل می‌گردد. این رود با مسیر عمومی شمالی و گذشتن از غرب آبادی آبشینه، برخی روستاهای دهستان سنگستان از بخش مرکزی شهرستان همدان، از جمله آبشینه، سنگستان، شورین، کنجینه، یگانه و یلفان را آبیاری می‌کند. پیش از احداث سد یلفان، آبشینه به رود قره‌چای می‌ریخته‌است که قره چای نیز به دریاچه نمک در شرق قم می‌ریخت. برای بهره‌برداری بهتر از آب این رودخانه و تأمین قسمتی از آب آشامیدنی شهر همدان، در ۱۳۴۰ خورشیدی سدی در درهٔ یلفان، واقع در ۱۰ کیلومتری شهر همدان احداث شد. این سد به نام سد یلفان و سد اکباتان نیز خوانده می‌شود. رود آبشینه در پشت این سد دریاچه‌ای به وسعت کم ایجاد کرده‌است. قزل‌اوزن
بخشی از این رود که از منجیل تا دریای کاسپی قرار دارد سفیدرود نامیده می‌شود. فرهنگستان ایران نام سفیدرود را برای تمام این رود مقرر کرد ولی هنوز از سرچشمه تا منجیل به قزل اوزن نامیده می‌شود. سفیدرود توسط مورخ رومی Ammianus Marcellinusبه نام آماردوس ذکر شده‌است که با نام قوم آمارد ارتباط دارد و در منابع اسلامی آن را نهرالابیض خوانده‌اند. منطقه حفاظت‌شده انگوران
رودخانه‌های قزل‌اوزن و انگوران رود از منطقه انگوران می‌گذرند. قزل اوزن از رودهای پرآب کشور است که پس از پیوستن به شاه‌رود، رود، سفیدرود را تشکیل می‌دهد. این رودخانه زیستگاهی برای ده‌ها گونه پرنده آبزی، ۷ گونه دوزیست به همراه لاک‌پشت، مار آبی و سمور آبی و ۸ گونه ماهی است. ۸ گونه ماهی این رودخانه کپور، سس، سیاه کولی، زردپر (سرخ‌پر)، ماهی سیم، اشپله و ماشگ ماهی نام دارند. رود ماگدالنا
رود ماگدالنا از شکاف‌گاه بین کوه‌های مرکزی و کوه‌های شرقی واقع در رشته‌کوه‌های آند در جنوب غربی کلمبیا سرچشمه گرفته و پس از طی مسافتی بین حدوداً ۱۴۹۷ تا ۱۶۰۰ کیلومتر به‌سمت شمال، در نهایت در نزدیکی شهر بندری بارانکیلا به دریای کارائیب می‌ریزد. این رود در طی مسیرش از دره‌ای گسلی به پهنای ۸۰ کیلومتر واقع در کوه‌های آند گذشته و به دشت آبرفتیِ باتلاقی وسیعی می‌رسد که در آنجا رود کائوکا، مهمترین رود تغذیه‌کنندهٔ ماگدالنا، به آن می‌پیوندد. سزار و سن خورخه، دیگر رودهایی هستند که در دشت‌های سیلابی زمین‌های پست شمالی به ماگدالنا می‌ریزند. فهیلان (رود)
رودخانهٔ فهلیان رودخانه‌ای خروشان و دائمی و مهم‌ترین رودخانهٔ شهرستان ممسنی است. این رود از کوه‌های شهرستان سپیدان و منطقهٔ دشمن‌زیاری و جاوید شهرستان ممسنی سرچشمه می‌گیرد و در مسیر خود، آب رودخانه‌های "شش‌پیر" و "رودشیر" نیز به آن می پیوندد. این رود پس از خروج از شهرستان‌های ممسنی و رستم، به رودخانهٔ تنگ‌شیو رستم می‌پیوندد و با نام رودخانه زهره، به خلیج فارس می‌ریزد. رود نورا
رود نورا رودی است به دریاچه تنگیز می‌ریزد. این رود از کشور قزاقستان می‌گذرد. طول این رود ۹۷۸ کیلومتر و پهنه آبریز آن ۵۸٬۱۰۰ کیلومتر مربع است. رآس ریور (تانزویل)
رآس ریور یا رودخانه رآس ، رودخانه ایست در شمال شرقی ایالت کوئینزلند استرالیا که از دریاچه سد رآس سرچشمه گرفته و پس از عبور از شهر تانزویل به دریای مرجانی در اقیانوس آرام می ریزد. این رودخانه منبع اصلی تأمین آب شیرین شهر تانزویل و نواحی اطراف آن می‌باشد . رود تلوار
‌رود تلوار از ارتفاعات کوه سفید در شمال غرب استان همدان سرچشمه می‌گیرد و جزء سرشاخه‌های رود قزل اوزن می‌باشد که در گیلان به سفید رود معروف است و به دریای خزر وارد می‌شود. طول این رود در استان همدان کوتاه است. یاسوکند
به طورکلی هر ۳ رودخانه در این قسمت مستقیم به رودخانه گئوی اوزن وارد و ادغام می‌شود. توضیح این که از روستای چالاب (محمدآباد) تا آشاقی کند که از شمال غربی یاسوکند را دور می‌زند حدود ۱۴ کیلومتر در این مسیر جنگل و باغات و محله‌های بسیار دیدنی و زیبایی دارد که نام‌های آن‌ها بدین شرح می‌باشد:۱-چالاب دوزی ۲-قالالان ۳-چپ دره ۴-گلی بلاغ ۵-استخر کربلایی محمود ۶-دورقیه ۷-مروتعلی دوزی ۸-قیه لی دره ۹-ممن چمانی (چمن محمد علی محمودخانی) ۱۰-قوش یاتاقی ۱۱-یانداخلو ۱۲-آشاقی کند ۱۳-قوری دره ۱۴-کول یری ۱۵-مزارع بورخانجی است؛ و موقعیت مرزی این شهر با روستاهای تابعه به شرح زیر است:۱-از شمال روستای اسلام‌آباد (شاهنشین) ۲- آزادویس علیا و سفلی ۳- قیطاس _ ۴- از شمال غرب به روستای چالاب ۵-بوستان دره ۶-رستم کندی ۷-ینگی آباد ۸-نورمحمد کندی ۹-شیخ بشارت. اندیس قزل اوزن
قزل اوزن یک اندیس فلزی است که در حوالی شهر هشت چین استان اردبیل قرار دارد و مادهٔ معدنی موجود در آن، مس است. سنگ میزبان این اندیس آندزیت است و دیرینگی آن به دوران ائوسن می‌رسد. در این اندیس، پاراژنز‌های گالن، اسفالریت، سیلیس یافت می‌شوند. پیرانشهر
حوضه آبریز رودخانه زاب و زهکش اصلی آن از ارتفاعات شمال غرب پیرانشهر سرچشمه گرفته و در آنجا به نام لاوین خوانده می‌شود که با حرکت به سمت جنوب و محدوده شهرستان سردشت جریان یافته و در نهایت وارد حوضه آبریز خلیج فارس می‌شود. زرینه‌رود
این رود با طول ۳۰۲ کیلومتر یکی از بلند‌ترین و پرآب‌ترین رودهای شمال غرب ایران می‌باشد که شاخهٔ اصلی آن از سقز کوههای منطقه خورخوره و همچنین کوه‌های مرزی میان ایران و عراق در در نزدیکی گذرگاه مرزی سیف ابتدای «درهٔ شیلر» و کوه‌های چهل چشمه کردستان میان شهرستان‌های سقز، مریوان و دیواندره به همراه شاخ رود خورخوره از کوه‌های چهل چشمهٔ سرچشمه پس از گذر از شهرستان سقز وارد رود زرینه‌رود شده و شاخهٔ ساروق‌ رود آن نیز از کوه‌های تکاب و تخت سلیمان وارد رود زرینه‌رود شده و با از عبور رود زرینه‌رود وارد دشت زرینه‌رود شهرستان شاهین‌دژ شده و با سیراب کردن دشت زرینه‌رود شاهین دژ وارد شهرستان باروق و بعد شهرستان میاندوآب شده و در جنوب دریاچه ارومیه با تشکیل یک دلتای وسیع به عرض حدود ۱۰ کیلومتر در مراتع باتلاقی تالاب قره قشلاق به دریاچهٔ ارومیه می‌ریزد. رودخانه سقز
رودخانه چم سقز یکی از سرشاخه‌های اصلی زرینه رود است و از کوه‌های منطقه کیله شین و کوه وزنه سر چشمه گرفته و وارد دریاچه سد لگزی یا شهید کاظمی شده و در نهایت به دریاچه ارومیه وارد می‌شود. این رودخانه از وسط شهر سقز گذشته و آن را به دو بخش منفک کرده و چشم‌انداز طبیعی و گردشگری خاصی به این شهر بخشیده‌است. فلات ایران
تنها رودخانه قابل کشتیرانی بین سند و فرات رودخانه کارون است که تنها ۱۸۰ کیلومتر آن مورد استفاده قرار می‌گیرد. این رودخانه از زردکوه بختیاری جاری می‌شود و از همان رشته کوه رودخانه دیگری به نام زاینده‌رود نیز سرچشمه می‌گیرد که باعث آبادانی اصفهان می‌شود. جهت حرکت این رود بر خلاف رود کارون که به جنوب می‌رود و به اروندرود می‌ریزد شمال اصفهان است و به مرداب گاوخونی می‌ریزد. رودخانه ارس یکی دیگر از رودخانه‌های فلات ایران است که در شمال‌غربی این سرزمین خط سرحدی را بین ایران و روسیه تشکیل می‌دهد. طولانی‌ترین رودخانه‌های داخلی ایران قزل‌اوزن نام دارد که در قدیم آماردیس خوانده می‌شد. این رودخانه پس از آن‌که در نزدیکی پل منجیل هشترود وارد آن می‌شود نام سفیدرود به خود می‌گیرد و در مشرق رشت وارد دریای مازندران /کاسپین می‌شود. سرچشمهٔ آن هزارچشمه است. رودخانه دیگر تَجَن نام دارد که به‌دلیل عبور از هرات، هریرود نیز نامیده می‌شود و کَشَف‌رود یکی از متفرعات آن است. رود مزبود در شمال مشهد به هریرود می‌ریزد، هیرمند یا هیلمند رودخانه دیگری در مشرق ایران است که در قدیم آن را اتیماندر (Etymander) می‌گفتند. (همان‌جا) این رودخانه از کوه بابا در افغانستان سرچشمه می‌گیرد و وارد دریاچه هامون می‌شود. سرحد شمال‌شرقی فلات ایران در قدیم رودخانه آمودریا در آسیای میانه بوده‌است. این رودخانه از فلات تبت سرچشمه می‌گیرد و در قدیم به دریای خزر می‌ریخت؛ ولی امروز پس از طی قوسی در اطراف بدخشان متوجه شمال‌غربی شده و به دریاچه آرال می‌ریزد. دهستان درونگر
درونگر دارای رودخانه دائمی می باشد.و ماهی قزل آلا طلایی در آن وجود دارد و دره زو درونگر که از سمت دهستان درونگر به دره زو آب درونگر و از سمت دیگر روستای شمخال به دره شمخال معروف می باشد و امروزه این دره زیبا را به نام ( بهشت دره های ایران ) می نامند. کار اصلی مردم روستا های درونگر دامپروری و کشاورزی کاشت شالی و برنج مرغوب درونگر می باشد. علامرودشت (رود)
رود علامرودشت یک رودخانه فصلی با مسیر کلی شمال غربی و جزئی از زیر حوضه مُند است که این زیر حوضه نیز بخشی از حوضه آبریز خلیج فارس و دریای عمان محسوب می‌شود. این رود به طول ۱۸۰ کیلومتر در شهرستان‌های لارستان، گراش، لامرد و مهر در جنوب استان فارس جریان دارد. شاخه اصلی این رودخانه از دهستان صحرای باغ در شهرستان لارستان سرچشمه گرفته و با عبور از دهستان فداغ وارد دشت علامرودشت می‌شود. شاخه دیگر این رودخانه از کوه گاوبست در ۸۰ کیلومتری جنوب غربی لار و نزدیکی در شهر بیرم سرچشمه می‌گیرد و با ورود به دشت علامرودشت در شمال روستای چاه‌کور به شاخه دیگر رودخانه علامرودشت می‌پیوندد. لرد (خلخال)
دو رودخانهٔ «پیلَّه رُبار» به معنی رودخانهٔ بزرگ و «ویلّییَه رُبار» به معنی رودخانهٔ کوچک در این روستا جاری می‌باشند. «پیلَّه رُبار» در شمال روستا و در منطقهٔ خوش آب و هوای طالشَه درَه از به هم پیوستن دو رودخانه که یکی از کوه‌های روستای میان رودان و دیگری از کوه‌های روستای بفراجرد و دامنه‌های آق داغ سرچشمه می‌گیرد، تشکیل شده و در اطراف مسیر خود مزارع و باغات را سیراب می‌کند و «ویلّییَه رُبار» هم که از مغرب روستا در محلّی به نام چشمَه درَه سرچشمه می‌گیرد و پس از سیراب کردن باغات از وسط روستا گذشته و در قسمت جنوبی روستا به «پیلَّه رُبار» پیوسته و پس از عبور از روستاهای کرنق و برندق در خورش رستم به رودخانهٔ «قزل اوزن» ملحق و سپس از طریق سفید رود به دریای خزر می‌ریزد. سقز
دو رود بزرگ زرینه رود و سیمینه رود از مناطق کوهستانی سقز سرچشمه گرفته و به دریاچه ارومیه سرازیر می‌شوند. رودخانه زرینه رود دارای چهار سرشاخه اصلی با نام‌های رودخانه سقز، رودخانه خورخوره، رودخانه زرینه و رودخانه ساروق می‌باشد. سرشاخه زرینه از کوهستانهای چهل چشمه و خورخوره سرچشمه می‌گیرد و چم سقز از کوهستان‌های کیله شین در غرب سقز سرچشمه گرفته و از وسط این شهر عبور می‌نماید. سرشاخه رودخانه خورخوره نیز از کوهستان‌های منطقه خورخوره و تیلکوه سرچشمه گرفته و چهارمین سرشاخه با نام رودخانه ساروق از کوهستان‌های بین سقز و تکاب سر چشمه می‌گیرد. رودخانه‌های خوزستان
رود گاماساب از حوالی کوه الوند در همدان سرچشمه می‌گیرد، پس از دریافت شعبانی از ملایر، تویسرکان و نهاوند از یک بستر باریک کوهستانی می‌گذرد و در قریه بیستون از پای بیستون عبور کرده به باختران کرمانشاه می‌رسد. در باختران، رود قره سو به آن ملحق می‌شود، پس از مشروب ساختن باختران و دریافت شعباتی چند مانند: رود «ماهیدشت» و هلیلان و کرند، وارد لرستان می‌شود، در لرستان در یک بستر سنگی و عمیق در پای «کبیرکوه» به جریان خود ادامه می‌دهد، پس از دریافت شعباتی چون، کشکان، زال، غزال رود، از بخش‌های چغلوندی، هرو، خرم‌آباد و غیره از نواحی گرمسیری لرستان، در مسیر خود به دره عمیق و بستر تنگ وارد می‌شود، در پل تنگ، آبشاری به ارتفاع ۴۳ متر و عرض ۳ متر تشکیل می‌دهد. این رود در ادامه جریان خود و عبور از ایلام، ضمن دریافت شعبات چندی بسوی جلگه خوزستان پیش می‌رود، در قمست غربی خوزستان، قسمتی از آب آن به مصرف آبیاری می‌رسد و قسمتی دیگر به طرف دجله جریان می‌یابد، ولی قبل از آنکه به دجله برسد در باتلاق‌های شرقی دجله محو می‌شود. گاما ساب در داخل خاک از سرچشمه تا لرستان بنام «سیمره» واز پیوستن رود زال و سیمره کرخه تشکیل میشود در خوزستان به «کرخه» مشهور است. این رودخانه پس از عبور از پای پل کرخه و شوش، پیچ و خم‌های زیادی را طی کرده به جلگه‌های میان آب حمیدیه، و دشت آزادگان سرازیر می‌شود. دریاچه بزنگان
دریاچه بزنگان مهم‌ترین دریاچه استان خراسان رضوی به‌شمار می‌آید که آب آن از بارندگی‌های سالانه و چشمه‌های کوچک تأمین می‌شود. دریاچه بزنگان که در مسیر جاده مشهد – سرخس قرار گرفته، مرکز پرورش ماهی قزل آلا بوده و در صورت برنامه‌ریزی صحیح از ویژگی‌های لازم برای جلب گردشگران برخوردار است. دریاچه بزنگان یا «کل‌بی‌بی» در فصول مختلف سال، محل تجمع پرندگان مهاجر و محل پرورش ماهی قزل‌آلا (رنگین کمان) است استان زنجان
رودخانه قزل اوزن رودخانه کبیردر خرّمدرّه زنجان رود گیزیلبوندا
گیزیل بوندا بر مسیر رود قزل اوزن قرار داشت و ویژگی رود مزبور مارپیچی بودن آن است. قزل‌اوزن در اثنای مسیر از شمال غرب بسوی جنوب شرق میان کوه‌های آق‌داغ دنبالهٔ البرز جاری می‌شود و درّه‌ای که در این مسیر تشکیل می‌دهد در دوران کهن آندیا نامیده می‌شد. در بخش شمال شرقی این درّه رودکی از کوهستان سهند سرازیر می‌شود و با قزل‌اوزن تلاقی می‌کند که اکنون شهر میانه بر کرانهٔ آن قرار دارد. این رودک و جویبارهایی که بدان می‌ریزند در دوران باستان ناحیهٔ زیکرتو را تشکیل می‌داد. قزل اوزن بالاتر از محل تلاقی با رودک مزبور از جنوب به شمال جاری است. بخش علیای آن را کوهستان گیزیل‌بوندا از ماننا جدا می‌کرد. آشوریان بیشتر این بخش از قزل اوزن را مادا می‌خواندند. سفیدرود
بر اساس بررسی‌های انجام شده در طرح جامع شیلاتی طی سال‌های ۱۳۷۳ و ۱۳۷۴ در ناحیه دهانه رودخانه سفیدرود تا سد سفیدرود و سر شاخه‌های قزل‌اوزن و شاهرود، ۴۵ گونه و زیرگونه ماهی متعلق به ۳۶ جنس و ۱۷ خانواده شناسایی شده که در بین ماهی‌های مهاجر عمده‌ترین آن‌ها عبارتند از: اوزون برون، تاس ماهی، ماهی سفید، کپور معمولی، سس ماهی، لای ماهی، اسبله، سفید کولی، شاه کولی، سیاه کولی و البته ماهی‌های خانواده کپور بیشترین فراوانی را به خود اختصاص داده‌اند. رودخانه سفیدرود از لحاظ مهاجرت و زاد و ولد آبزیان بخصوص گونه‌های ماهیان خاویاری و گونه‌های ماهیان استخوانی از رودخانه‌های منحصربه فرد در حوزه جنوبی دریای خزر می‌باشد. احداث بی ضابطه سدهای متعدد در بالادست و رودخانه‌های قزل اوزن و شاهرود سبب کم‌آبی این رود شده و این رودخانه که در گذشته حتی دارای قابلیت کشتیرانی کوچک و متوسط بود این قابلیت را از دست داده‌است. رود اورینوکو
رود آپوره مهمترین رودی است که به اورینوکو می‌پیوندد و آن را تغذیه می‌کند. خود رود اورینوکو نیز از طریق کانال طبیعی کاسیکیاره به رود آمازون می‌پیوندد. همچنین شدت جریان آب در این رود متغیر بوده و در هر فصل تغییر می‌کند. چورزق
شهر چورزق به بدلیل عبور رودخانه قزل اوزن از شمال و رودخانه حسن غیب از غرب آن از جاذبه های گردشگری و طبیعی با ارزشی برخوردار است که نیاز به توجه نهادهای ذیربط دارند. وجود باغات متعدد در ضلع غربی آن و امامزاده در حاشیه رودخانه حسن غیب به جاذبه های گردشگری آن افزوده است. البته امامزاده بعلت عدم توجه نهادهای ذیربط در حال تخریب است و نیاز به مرمت و بازسازی دارد. دریاچه ریتزا
دریاچه ریتزا یکی از عمیق ترین دریاچه های آبخازیا (Abkhazia) است که 116 متر عمق داشته و سرشار از ماهی قزل آلا است. دریاچه توسط 6 رود تغذیه می شود و توسط یک رود با نام ایوپاشارا تخلیه می شود. هشجین
بخش خورش رستم از شمال با خلخال و کوثر از جنوب با استان زنجان از شرق با بخش شاهرود و از غرب با شهرستان میانه همسایه‌است. رود مشهور قزل اوزن در جنوب این بخش جاری است که استان اردبیل را از استان‌های همجوار آذربایجان شرقی و زنجان جدا می‌سازد. رودخانه هراز
این رود در قدیم، رودخانه هرهز نیز نامیده می‌شد و از کلمه باستانی «آب هرمز» که خود در اصل «آب اهورمزدا» بوده‌است، یا از (مازد) «با زاء نقطه دار» گفته‌اند که از ساحل غربی رودخانه (اراز) - که حالا (هراز) گویند گرفته شده‌است. پس از سرازیر شدن رود هراز از دره لار، رواناب‌های دره قاضی‌کلا و جنگل‌دره از کوه‌های شمیم‌کوه، آب زیارو و لاسم از کوه‌های غربی قزقان‌چای فیروزکوه و آب رودهای جاری از دهکده‌های دلارستاق، نیز به این رود وارد می‌شوند. در بندهش اینچنین آمده: رود هرهز در تپرستان است و از کوه دماوند سرچشمه می‌گیرد. رودخانه هراز در یک دره نسبتاً پهن به طرف شمال جریان یافته‌است و در مسیر آن چندین روستا و محله و حداقل ۸ کارخانه شن و ماسه وجود دارد. آب زراعی کشاورزان آمل، فریدونکنار، بخشی از بابل و نور نیز از این رودخانه تأمین می‌گردد. مهمترین شهرهایی که بر روی مخروط افکنه رودخانه هراز توسعه یافته‌اند عبارتند از آمل و فریدونکنار. شیب رودخانه هراز در محدوده کوهستانی بسیار متغیر است. شیب رودخانه هراز از مرز کوهستان تا شمال شهر آمل ۱۳ در هزار و در محدوده شهر آمل ۷ در هزار می‌باشد. رودخانه آب‌شوران
رودخانه آبشوران از سراب قنبر واقع در جنوب غرب کرمانشاه سرچشمه می‌گیرد و با جهت جنوب غربی به شمال شرقی جریان پیدا می‌کند. شاخه‌ای دیگر نیز که از سراب سعید در همان حوالی سرچشمه می‌گیرد، با همان جهت به موازات شاخه اول جریان می‌یابد و با عبور از محله بهار و پشت پارک لاله و زیر خیابان دارایی، در محل پل اجلالیه و حوالی محله آبشوران به شاخه اول می‌پیوندد. آبشوران در ادامه مسیرش به سمت شمال شرقی به موازات خیابان جلیلی و بلوار راهنمایی و رانندگی امتداد می‌یابد و از محله‌های باغ نی و چیاگلان عبور کرده و در نهایت در نزدیکی چیاگلان در شرق کرمانشاه به رود قره‌سو می‌ریزد. دزفول
مهمترین رودخانه دزفول، رود دز می‌باشد که از کوه‌های زاگرس سرچشمه می‌گیرد و پس از عبور از سد دز از میان شهر می‌گذرد و تاکنون ۵ پل بر روی آن ساخته شده‌است. (قدیمی‌ترین پل استوار جهان، پل ساسانی، بر روی این رود قرار گرفته‌است) همچنین در ساحل رودخانه پارک‌ها و تفریحگاه‌هایی ساخته شده که از جاذبه‌های گردشگری شهر به‌شمار می‌روند؛ و همچنین رودخانه کرخه که از مناطق میانی و جنوب غربی رشته کوه‌های زاگرس در نواحی غرب و شمال غرب کشور سرچشمه گرفته و پس از طی مسافتی در حدود ۹۰۰ کیلومتر در امتداد شمال به جنوب، سرانجام در مرز مشترک ایران و عراق به مرداب هورالعظیم می‌رسد. حوضه آبریز رودخانه‌های جراحی و زهره
بخش عمدهٔ حوضهٔ جراحی–زهره در استان خوزستان قرار دارد و بخش‌هایی از استان‌های کهگیلویه و بویراحمد و فارس را نیز شامل می‌شود. دو رود اصلی این حوضه، جراحی و زهره هستند که به خلیج فارس می‌ریزند. رود جراحی بخش غربی حوضه را تشکیل می‌دهد. این رود از تلاقی رودهای مارون و اعلا (الله) ایجاد شده‌است. رود اعلا از شمال باغ‌ملک سرچشمه می‌گیرد و به سوی جنوب جریان می‌یابد. رود مارون نیز از جنوب لردگان آغاز می‌شود و در چم هاشم به رود اعلا می‌پیوندد. دیگر رود اصلی این حوضه، رود زهره است. شاخهٔ اصلی این رود، رود اردکان است که از ارتفاعات اردکان سرچشمه می‌گیرد و در ادامهٔ مسیر خود رود فهلیان نامیده می‌شود. شاخهٔ دیگر رود زهره، رود خیرآباد است که در ارتفاعات دوگنبدان تشکیل می‌شود و در شرق زیدون با فهلیان تلاقی می‌کند. رودخانه خورخوره
رودخانه خورخوره نام رودی است که در شمال غرب ایران در استان کردستان شهر سقز واقع شده است. این رودخانه از کوهستان های منطقه خورخوره و تیلکوه و دشت اوباتو و شمال کوههای چهل‌چشمه‌ سرچشمه گرفته و از جنوب به شمال، به موازات حاشیه شرقی رودخانه زرینه‌رود جاری است‌.  رودخانه خورخوره یکی از شاخه های اصلی زرینه رود است که وارد سد شهید کاظمی شده و در نهایت و به دریاچه ارومیه جاری می‌شود. استان قزوین
با توجه به شرایط توپوگرافی و میزان بارش، استان قزوین به دو حوضهٔ جداگانه تقسیم می‌شود. این حوضهٔ (الموت) در شمال استان واقع شده و منطقه‌ای کاملاً کوهستانی را شامل می‌شود. شیب دامنه‌ها در حوضهٔ رود شاهرود بسیار تند بوده و به علت کوهستانی بودن منطقه و بارش فراوان آن پرآب‌ترین حوضهٔ آبگیر استان را تشکیل می‌دهد. شاهرود از دو شاخهٔ اصلی طالقان رود و الموت رود تشکیل می‌شود. این دو شاخه در غرب روستای شیرکوه (دوآب) به یکدیگر ۴۸۲ میلیون / متصل شده و با نام شاهرود، موازی ارتفاعات البرز به سمت غرب جریان می‌یابد. میزان آب دهی شاهرود در رجایی دشت ۵ مترمکعب برآورد شده‌است (سال آبی ۸۵ ۸۴) این رودخانه پس از طی ۱۶۰ کیلومتر در لوشان وارد دریاچهٔ سدّ منجیل می‌شود. حوضهٔ آبگیر رود شور؛ وسیع‌ترین حوضهٔ آبریز استان است که تمامی دشت قزوین و بخش زیادی از نواحی کوهستانی جنوبی استان را در بر می‌گیرد. مهم‌ترین رودهای این حوضه، ابهر رود، حاجی عرب، کلنجین رود و خر رود (خرّه رود) می‌باشد. علی‌رغم اینکه حوضهٔ رود شور ۷۰ درصد مساحت استان را شامل می‌شود، درصد بسیار کمی از آب‌های سطحی استان را به خود اختصاص داده‌است. میزان آب دهی خر رود در پل شاه عباسی حدود ۱۲ میلیون مترمکعب در سال برآورد شده‌است (سال آبی ۸۵ ۸۴) این رقم ۲ درصد آب دهی شاهرود در رجایی دشت است؛ بنابراین، حوضهٔ رود شور علی‌رغم وسعت بسیار زیاد از نظر منابع آب بسیار / تنها ۵فقیر است. کمبود منابع آب ناشی از بارش کم، تبخیر شدید و فراوانی رسوبات تبخیری دوران سوم نظیر نمک، سبب شده که استفاده از آب‌های سطحی و زیرزمینی در این حوضه با مشکلات فراوانی همراه باشد. رودهای فوق پس از اتصال با نام رود شور به دریاچه مَسیلهٔ قم منتهی می‌شود. رشد سریع صنعت در دشت قزوین به همراه تمرکز زیاد جمعیت در نواحی کوهپایه‌ای و کمبود منابع آب مورد نیازکشاورزی سبب شد تا در دههٔ ۱۳۴۰ بخشی از آب‌های حوضهٔ شاهرود از طریق رودخانهٔ طالقان به دشت قزوین منتقل شود. برای انجام این طرح مهم مراحل زیر اجرا شده‌است: با بهره‌برداری از این طرح در سال ۱۳۵۶ و انتقال حداکثر ۳۰ مترمکعب در ثانیه آب به دشت قزوین، بیش از ۷۰۰۰۰ هکتار از اراضی، زیر کشت رفت که منجر به تحول بسیار مهم در کشاورزی استان قزوین شد. پس از احداث و بهره‌برداری از سدّ مخزنی طالقان در سال ۱۳۸۵ و ساخت تأسیسات تصفیه و انتقال آب به سمت تهران به مقدار پنج مترمکعب در ثانیه آب انتقالی به دشت قزوین به ۲۵ مترمکعب در ثانیه کاهش یافت. رشد سریع جمعیت استان طی دهه‌های اخیر و کمبود آب‌های سطحی به خصوص در دشت قزوین سبب برداشت بی‌رویه از آب‌های زیرزمینی و افت سطح این آب‌ها شده‌است. قزل دره (قزوین)
این روستا در دهستان ایلات قاقازان غربی قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۹۵، جمعیت آن ۳۰ نفر(۱۰ خانوار) بوده‌است. قزل‌ایرماق
Wikipedia contributors، "Kızılırmak River،" Wikipedia، The Free Encyclopedia، http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Kızılırmak_River&oldid=459598191 (accessed November ۱۴، ۲۰۱۱). قزل‌تالا
قزل‌تالا (به لاتین: Kyzyl-Tala) یک منطقهٔ مسکونی در قرقیزستان است که در استان اوش واقع شده‌است. قزل‌تالا ۲٬۳۵۰ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است. شهرستان رودبار
اصلی‌ترین رودخانه شهرستان رودبار سفید رود است که از طلاقی قزل اوزن و شاهرود دز سد منجیل تشکیل می‌شود سرچشمه شاخه اصلی سفید رود (قزل اوزن) از کوه‌های کردستان است. آچاچی
دو رودخانه بزرگ آذربایجان در این شهر به هم می‌رسند یکی رود قزل‌اوزن و دیگری رودخانه میانه‌چای است. در سمت جنوبی این شهر رشته کوه قافلانکوه و تونلهای آن و همچنین قلعه دختر و پل دختر طبیعت زیبایی را به‌وجود آورده‌است که ذهن و فکر هر بیننده‌ای را به خود مشغول می‌کند. این شهر مرکز دهستان قافلانکوه غربی است. جاده ترانزیت تهران-تبریز-اروپا از وسط این شهر عبور می‌کند.وجود سوپر مارکت های متعدد در حاشیه جاده، این شهر را به بازار خشکبار و لبنیات و سوغاتی های آذربایجان تبدیل کرده است. زرینه‌رود
در طول این مسیر چندین رود فصل از جمله رودخانه سقز، رودخانه خورخوره، ساروق چای، قوره چای، هولاسو چای، هاچه سو چای، اخچی چای، جوشاتو چای، آجرلو چای، قوروچای به زرینه رود ملحق می‌شوند. لیلان چای نیز به عنوان آخرین شاخه در حاشیهٔ شرقی شهر میاندوآب به این رود می‌ریزد. سد مخزنی زرینه‌رود ( سد شهید کاظمی ) که دیوارهٔ آن در منتها الیه جنوبی محدودهٔ شهرستان شاهین دژ در نزدیکی «روستای گل چرمو شاهین دژ» احداث شده، بعد از سد زرینه‌رود چشم‌انداز زیبای با ترکیب کوه و دشت و سواحلی جنگلی کنار رود و باغات اطراف در حاشیه این رود زیبایی خاصی به منطقه شاهین دژ داده و همین چشم‌اندازهای زیبای کوه دشت و جنگل حاشیه کنار رود ادامه داشته تا به اولین شهر بعد سد زرینه‌رود یعنی شهر شاهین دژ رسیده و چشم‌اندازی زیبا و دلچسب کوه و دشت و جنگل را به حاشیه غربی شهر شاهین دژ داده و تفرجگاهی دراز و زیبا در کنار این رود به نام " جیغاتی قیراغی " را در حاشیه غربی شهر شاهین دژ به وجود آورده و زیبایی‌های این رود تا نزدیکی‌های سد نوروزلو ادامه داشته که سد انحرافی نوروزلو در محدوده شهرستان باروق برای کنترل سیلاب‌های این رود و مصارف کشاورزی و صنعتی بر روی زرینه‌رود احداث گردیده‌اند و همچنین از این سد، با خطوط عظیم لوله‌کشی، آب آشامیدنی و شرب کلانشهر تبریز تأمین می‌گردد. سپس زرینه‌رود با عبور از باغات و حاشیه شرقی شهر میاندوآب و باغات شمالی این شهرستان وارد دریاچه ارومیه می‌شود. متأسفانه در سال‌های اخیر به علت تأمین آب شرب کلانشهر تبریز و همچنین به علت کمبود بارش‌ها ناشی از تغییرات اقلیمی سطح کره زمین، سطح دبی رود زرینه‌رود در شهر میاندوآب و منطقه میاندوآب دیگر شرق شهر میاندوآب مانند سابق چشم‌انداز زیبای زرینه‌رود را دارا نمی‌باشد. قصر شیرین
رودخانهٔ الوند از درون شهر قصرشیرین می‌گذرد. این رود از کوه‌های شمال شرقی سرپل ذهاب، کوه سیاوانه در ۵۰ کیلومتر شمال شهر قصرشیرین سرچشمه می‌گیرد و از به هم پیوستن آب چشمهٔ سیاوانه و سراب اسکندر به وجود می‌آید. این رود پس از عبور از ریجاب و پیران با آن سراب گیلان یکی می‌شود و از آنجا به بعد نام الوند به خود می‌گیرد. آبدهی متوسط این رود در ایستگاه قصرشیرین در سال ۱۳۸۰، نزدیک به ۱۴ متر مکعب در ثانیه بوده‌است. با توجه به عبور این رود از سرپل ذهاب و ریختن فاضلاب این شهر و نزدیک به ۲۰ روستای میان این دو شهر در آن، آلودگی الوند بالاست و این مسئله سبب تغییر رنگ آب رودخانه شده‌است. الوند پس از گذر از قصرشیرین، از مرز ایران و عراق عبور کرده و در استان دیاله در عراق جریان می‌یابد و سپس با گذر از وسط شهر خانقین در محل دوآب خانقین به رود سیروان می‌ریزد. بر روی رود الوند، از سال ۱۳۳۷ سد انحرافی الوند ساخته شده که آب رودخانه را برای کاربرد کشاورزی به زمین‌های پیرامون شهر منتقل می‌کند. همچنین آب مورد نیاز مردم شهر قصرشیرین تا پیش از لوله‌کشی آب این شهر در سال ۱۳۳۹، به‌طور مستقیم و با ابزار ابتدایی از الوند تأمین می‌گردید. رود اورال
رود اورال یا رود دایکوس رودی است که از روسیه و قزاقستان می‌گذرد. سرچشمه آن کوه‌های اورال است و به دریاچه خزر می‌ریزد طول آن ۲٬۴۲۸ کیلومتر (۱٬۵۱۱ مایل) است که در میان رودهای اروپا سومین رود (پس از رود ولگا و دانوب) قرار می‌گیرد. این رود از بزرگترین منابع آب دریاچه خزر است. دلتای آن در قزاقستان در نقطه‌ای به مختصات قرار دارد. قزل‌آلای خال‌سرخ
این ماهی‌ها در آب شیرین و رودخانه و دریاچه به تغذیه می‌پردازند و در فصل پاییز برای تخم‌ریزی عکس جریان آب را در پیش گرفته و به سمت سرچشمه‌های رودخانه رهسپار می‌شوند قزل‌آلا اصولاً یک ماهی شکارچی و پُراشتها است. این ماهی از خانوادهٔ آزادماهیان بوده و نسبت به تغییرات دما و مواد غذایی حساسیت خاصی از خود نشان می‌دهد و هنگامی که پناهگاه مناسبی برای خود دید به راحتی آنجا را از دست نمی‌دهد و از نوع رنگین‌کمان باهوش‌تر است، همچنین به خاطر شرایط زیستی‌شان به صورت پرورشی نیستند و از دست انسان غذا نمی‌خورند به همین علت کمیابند. ماهیان جوان برعکس ماهی‌های مسن در سطح آب بیشتر یافت می‌شوند، ماهی ماده در سه سالگی و ماهی نر در دو سالگی به سن بلوغ می‌رسند. رود کهمان
سرچشمه ابتدایی رودخانه کهمان چشمه تخت شاه و چشمه‌های اطراف آن می‌باشد که پس از جاری شدن در درون درهٔ کهمان آب چشمه سراب خاصو و دیگر چشمه‌های دیگر به آن پیوسته و رودخانه کهمان را تشکیل می‌دهد این رودخانه زیستگاه ماهی قزل آلای رنگین کمان نیز می‌باشد. در کنار این رودخانه درختان کهنسال گردو و بید رشد کرده‌اند علاوه بر این درختان در این دره درختان گردو، آلو، به، گلابی، زالزالک و تمشک، پسته وحشی و بلوط به صورت خودرو وجود دارد. همچنین زمینهای کشاورزی زیادی در این دره به کشت انواع محصولات کشاورزی به خصوص خیار اختصاص یافته‌است. قطر بعضی از درختان گردوی این دره به چندین متر می‌رسد و از نظر آب و هوایی خنک‌ترین منطقه آب و هوایی استان در ایام تابستان است. رودخانه رازاور
رازاوَر (به کُردی: ڕازاوه‌ر) نام یکی از رودخانه های استان کرمانشاه است که سرچشمه‌های آن از کوه‌های اطراف کندوله و کامیاران آغاز می‌شود و در مسیر خود از کوه قرال عبور می‌کند و در جنوب قزانچی به رودخانه قره‌سو می‌ریزد. قلقل‌رود
قلقل‌رود از دامنه‌های جنوبی کوه الوند در استان همدان سرچشمه می‌گیرد. رود سرابی (از قله کلاه‌قاضی)، سرکان‌رود (از ارتفاعات سرکان)، کرزان‌رود (از دره‌های گشانی و سنجوزان) پس از بهم پیوستن، این رود را تشکیل می‌دهند. این رود پس از آبیاری مناطق کشاورزی تویسرکان به رود گاماسیاب می‌پیوندد. گوهررود
رودخانه گوهررود یکی از دو رود شهر رودگذر رشت است. از ارتفاعات بالادست روستای عزیزکیان واقع در ۱۵ کیلومتری جنوب رشت سرچشمه می‌گیرد و پس از عبور از دهستان لاکان و ورود به شهر رشت و گذر از محله های پل طالشان، منظریه، پارک شهر، رازی، قلی پور و پیربازار، سرانجام با پیوستن به دیگر رودخانه رشت یعنی رود زرجوب رودخانه پیربازار رود را تشکیل می‌دهد و از شمال شهر رشت خارج شده در انتها به دریای کاسپین و تالاب انزلی می‌ریزد. حوضه آبریز رودخانه‌های مرزی غرب
حوضه مرزی غرب، بخش‌هایی از استان‌های آذربایجان غربی، کردستان، کرمانشاه و ایلام و جزء کوچکی از استان‌های خوزستان و همدان را شامل می‌شود. رودهای این حوضه، از دامنه‌های غربی زاگرس سرچشمه می‌گیرند و پس از گذر از مرز ایران و عراق، وارد دجله می‌شوند. شمالی‌ترین رود این حوضه زاب کوچک است که در نواحی مرزی آذربایجان غربی و کردستان جریان می‌یابد و وارد عراق می‌شود. دیگر رود مهم حوضه، رود سیروان است که از نزدیکی سنندج سرچشمه می‌گیرد و پس از حرکت به سوی غرب، شاخه‌های دیگری به آن می‌پیوندند تا این که در غرب پاوه، وارد عراق می‌شود. چند رود دیگر از جمله هواسان و الوند نیز پس از گذر از مرز، به این رود (و دنبالهٔ آن رود دیاله) می‌ریزند. رودهای جنوبی حوضه نیز پس از خروج از مرز به رود دجله منتهی می‌شوند. جزوان (زنجان)
از لغت‌نامه دهخدا: قریه‌ای است از قرای اَبهَر رود زنجان. این ده قدیم‌النسق است و پنجاه خانوار سکنه دارد و محصول آن غله ٔ دیمی و آبی است و رودخانه‌ای از میان دره میگذرد که زراعت قریه را مشروب میسازد و رودخانه ٔ قزل اوزن هم از یک سمت قریه جاریست که قسمتی از زراعت پنبه و شلتوک و باغات از آن مشروب می‌شوند. این قریه متصل است به خاک طارم و خلخال و مزرعه‌ای دارد موسوم به شور ییلاق که چشمه سارها دارد که اهالی برای ییلاق به آنجا میروند وباغات و جنگل بسیار دارد و شغل اکثر اهالی زغال فروشی و هوای آن گرم است. (از مرآت البلدان ج ۴ ص ۲۲۷). در فرهنگ جغرافیایی این ده جزو دهستان زنجان رود از بخش حومه ٔ شهرستان زنجان محسوب گشته و سکنه ٔ آن ۱۲۰ تن نوشته شده‌است. (از فرهنگ جغرافیایی ایران ج ۲). هزاررود
روستای هزاررود یکی از روستاهای مهم و بزرگ و پرجمعیت شهرستان طارم از توابع استان زنجان می باشد. این روستا در پنج کیلومتری غرب شهر آببر واقع شده و در قسمت جنوب به قزل اوزن مشرف است و بخش شمالی هزاررود که مشرف بر کوهستانها و ییلاقهای این روستا می باشد و کوههای آسمان کوه یا ماسوله داغ در آن قرار دارند، بوسیله یک راه پیاده رو و قدیمی و کوهستانی به ماسوله منتهی می شود. فاصله روستای هزاررود تا زنجان حدود ۱۲۰ کیلومتر و تا شهر منجیل در حدود ۶۰ کیلومتر می باشد. این روستا، روستایی کوهپایه ای بوده و خانه های مسکونی آن به‌صورت متفرق در دوره ای به شکل v واقع شده اند. آب وهوای این روستا همچون دیگر مناطق در روستاهای شهرستان طارم، مدیترانه ای و معتدل می باشد و به همین دلیل به‌صورت بالقوه و بالفعل توانایی پرورش هر نوع محصول را دارد. رودخانه ای با آب زلال و قابل توجه که از کوهستانهای شمالی این روستا سرچشمه گرفته و با مشرب کردن باغات زیتون، گردو، انار و زمین های کشاورزی این روستا، طی مسیری ده کیلومتری به رودخانه بزرگ قزل اوزن می ریزد. منطقه شکارممنوع دربندمشکول
منطقه شکار ممنوع دربند مشکول در قسمت جنوب استان اردبیل و در مرز شهرستان گیوی در اطراف رودخانه بزرگ و دایمی قزل اوزن قرار گرفته‌است. این منطقه به دلیل داشتن گونه‌های مختلف جانوری تحت حفاظت قرار گرفته‌است. این منطقه با وسعت تقریبی ۱۲۴۵ کیلومتر مربع و حدود ۱۵۰۰ متر از سطح دریا ارتفاع دارد. این منطقه از شمال با شهرستان اردبیل، از شرق با شهرستان خلخال، از غرب و جنوب با شهرستان‌های نیر و میانه همسایه‌است. هم‌مرزی این زیستگاه با دو زیستگاه، منطقه حفاظت شده سفیدکوه خلخال و منطقه شکار ممنوع کاغذ کنان میانه و شمال و زمین طبیعی و وجود رودخانه دایمی قزل اوزن، غذای حیات وحش و پوشش گیاهی خوبی به منطقه بخشیده‌است. منطقه دربند مشکول در ۵۰ کیلومتری شهر گیوی مرکز شهرستان کوثر قرار دارد و وسعت آن در حدود ۲۳۰۰۰ هکتار است. بخش کرانی
وضعیت جغرافیای: ازکوه‌های این بخش می‌توان کوه‌های شاهنشین، سیرالان، ساری گونی رانام برد رودخانه گوی اوزن وقم چقایا که ازسرشاخه‌های رودخانه قزل اوزن می‌باشند ازارتفاعات شمال غربی بخش کرانی (روستای شهرک وشریف کندی )سرچشمه می‌گیرند. قزل‌قوم
قزل‌قوم در آسیای میانه و در میان دو رود آمودریا و سیردریا واقع شده‌است. قزل‌قوم در کشورهای قزاقستان، ازبکستان و بخشی از ترکمنستان قرار دارد. مساحت آن ۲۹۸٬۰۰۰ کیلومتر مربع است. قزل‌آباد (رزن)
قزل‌آباد (رزن)، روستایی از توابع بخش سردرود شهرستان رزن در استان همدان ایران است. کرزان‌رود
کرزان‌رود از علیای دره گشالی و سنجوزان در استان همدان سرچشمه گرفته‌است. این رود در حدود آبادی اریکان، با دو شعبه از دره سرابی و سرکان که آنها نیز از قلل کوه الوند سرچشمه گرفته‌اند، یکی شده و به نام قلقل رود ده‌های مجاور خود را مشروب کرده، به طرف جنوب غربی شهرستان تویسرکان جاری می‌شود. آب این رودخانه وارد شهرستان نهاوند شده و به رود گاماسیاب منتهی می‌شود. قلعه دختر (قز قلعه)
این قلعه در ۲ کیلومتری شمال پل دختر (۱۸ کیلومتری جنوب میانه) بر روی صخره بزرگ و قلل تیز، در بالای کوه‌های قافلانکوه که به جاده کاروان‌رو مشرف است واقع شده‌است. منطقه قلعه دختر، به علت داشتن جاذبه‌های مختلف و بی‌نظیر خود ازجمله آثار باستانی قلعه دختر و پل دختر و همچنین از ساختارهای زیبای زمین‌شناسی مانند ساختارهای تافونی، جریان شدید صخره‌های نوردی و پوست پیازی و داشتن انواعی از آگات‌ها مورد توجه ویژه قرار می‌گیرد. آب هوای مطبوع، طبیعت بسیار زیبا و در کنار آن رودخانه‌ قزل اوزن که از کوه‌های کردستان سرچشمه می‌گیرد و دارای اهمیت گردشگری بسیار زیاد است، می‌تواند به یکی از مناطق معروف توریستی در ایران تبدیل شود. رود ویبر
رودخانه ویبر ( ) یک رود به طول تقریبی ۲۰۱ کیلومتر (۱۲۵ مایل) در یوتای شمالی از ایلات متحده آمریکا است. این رود در شمال غربی کوه‌های یوینتا آغاز می‌شود و به دریاچه بزرگ نمک می‌ریزد. رودخانه ویبر به نام بازرگان خز آمریکایی، جان هنری وبر نامگذاری شده‌است. از جمله ماهی‌هایی که در این رودخانه یافت می‌شود عبارتند از: قزل‌آلای جویبار، قزل‌آلای خال‌سرخ، قزل‌آلای برنزه و ماهی قزل آلای رنگین کمان و ماهی سفید. ویبر مدتهاست که برای آبیاری مورد استفاده قرار می‌گیرد و بخشی از پروژه آبخیزداری وبر حوضه آبخیزداری ایالات متحده است. رودخانه وبر همچنین دارای گونه‌های نادر گیاهی از کاسنیان است. قوچان
مهمترین رودخانه قوچان رود اترک است که از شرق قوچان یعنی از حوزه آبریز لاله رویان، یدک و الهیان سرچشمه گرفته و پس از تلاقی به آب‌های رودخانه یادگار، عمارت و بادخور در نزدیکی قوچان در بستری تنگ جریان گرفته و پس از گذشتن از فاروج و شیروان و مشروب ساختن قسمت عمده‌ای از آبادی‌های خود به سمت شمال بجنورد جاری می‌گردد و پس از مخلوط شدن با رودخانه‌های محلی وارد منطقه گرگان شده و مرز ایران و ترکمنستان را به عنوان مرز طبیعی تشکیل می‌دهد. این رودخانه در چات به رودخانه دیگری موسوم به سومبار می‌پیوندد و با شیبی ملایم به دریای خزر می‌ریزد. طول این رودخانه ۵۰۰ کیلومتر و عرض متوسط آن ۲۰ متر می‌باشد در تابستان اغلب کم‌آب و در بیشتر قسمت‌ها خشک می‌باشد. رود کر (ایران)
سرچشمهٔ این رود از چهار شاخهٔ اوجان و رودخانه سپید و شور و مارگون تشکیل شده‌است. رود اوجان که از دشت سده و ابتدای آن از گور بهرام آسپاس و چشمهٔ حاجی‌آباد و قدمگاه سده شروع شده و در نزدیکی تنگ براق که هم‌اکنون سد ملاصدرا در مسیرش قرار دارد به رودخانه سپیدی که از چشمه سارهای خسرو شیرین جاری می‌شود می‌پیوندد و پس از گذشتن از تنگ براق به رود شوری که از دامنه‌های دنا سرچشمه می‌گیرد و از کنار دژکرد می‌گذرد اضافه شده و کمی جلوتر شاخهٔ مارگون به آن اضافه شده و در این محل رود کر نام می‌گیرد. این رود پس از گذشتن از دشت کامفیروز و در آخر با اضافه شدن رود سیوند به دریاچه بختگان می‌ریزد. در سال‌های اخیر به دلیل کاهش میزان آب رود کر، دریاچهٔ بختگان نیز دچار کاهش سطح و افزایش شوری آب شده‌است. سد رودبار الیگودرز
رودخانه رودبار از سرشاخه‌های اصلی شاخه شرقی دز یا بختیاری می‌باشد. سر شاخه‌های اصلی این رودخانه شامل رودخانه‌های قلیان (که خود از سرشاخه‌های دره دزدان، داعی و دره لکو تشکیل شده‌است)، رودخانه کاکلستان و رودخانه وهرگان می‌باشند. این رودخانه در مسیر خود یک رشته ارتفاعات U شکل و به‌طول ۳۸ کیلومتر را دور زده و به رودخانه الکن تغییر نام پیدا می‌کند. اختلاف ارتفاع حدود ۳۰۰ متری بستر رودخانه در طرفین ارتفاعات مذکور، موقعیتی استثنایی جهت تولید انرژی برق آبی را به‌وجود آورده‌است. رودخانه الکن پس از دریافت چند شاخه کوچک، با تغییر مسیر به سمت جنوب به لیرو و سپس رودخانه آب زالکی تغییر نام پیدا می‌کند. و نهایتاً پس از اتصال رودخانه سرکول به آن به رودخانه بختیاری معروف می‌گردد. پیربازار رود
پیربازار رود رودی که از شهرستان رشت شروع شده و به بندرانزلی ختم میشود . این رودخانه حاصل از اتصال دو رود بزرگ زرجوب و گوهر رود است؛ که از رودخانه‌های معروف شهر رشت می‌باشند و از داخل شهر رشت عبور می‌کنند در منطقه پیربازار به هم پیوسته این رود را تشکیل می‌دهند و پس از عبور از بندر کهن و تاریخی پیربازار رشت و مرداب بندرانزلی به دریای کاسپین ختم می‌شود. ایل خزل
مردمان دره رود هیزل (Hezil)در شمال زاخو تا کاوان کایا از ایل هیزول می باشند، از جمله این نواحی روستای دول هیزلی در شرناق است.رود هیزل از شاخه های اصلی رود دجله می باشد.این رود از حکاری سرچشمه گرفته و در غرب زاخو به دجله می ریزد مردمان ایل در روستاهای حاشیه سنجار از جمله روستای خِزو (Xezu) و هِزلی (Hezli) ساکن می باشند. قزاقستان
رودها و دریاچه‌های مهم قزاقستان عبارتند از دریاچه آرال، رود ایلی، رود ایرتیش، رود ایشیم، رود اورال، سیردریا، رود چارین، دریاچه بالخاش و دریاچه زایسان. دره چارین که ۱۵۰ تا ۳۰۰ متر عمق و ۸۰ کیلومتر درازا دارد فلات سنگی و سرخ‌رنگ را درمی‌نوردد و در راستای رودخانه چارین در شمال تیان‌شان ادامه می‌یابد. دهانه بیگاچ، دهانه‌ای برخوردی است که از برخورد یک سیارک در حدود ۵ میلیون سال پیش به‌وجود آمده و ۸ کیلومتر قطر دارد. هشترود
هشترود به وسیلهٔ چند رودخانهٔ فرعی سیراب می‌شود. در این میان، رودخانهٔ قرانقوچای که از پیرامون این شهر می‌گذرد، بزرگ‌ترین رودخانهٔ منطقه بوده و یکی از شاخه‌های قزل اوزن محسوب می‌شود. همچنین در هشترود و اطراف آن، چندین چشمهٔ آبگرم معدنی وجود دارد.