نبرد بزرگ سالامیس میان چه پادشاهانی رخ داد؟
نبرد سالامیس
نبرد سالامیس سومین نبرد از دومین دورهٔ جنگ‌های ایران و یونان بود. دوره دوم جنگ‌ها شامل هفت نبرد از سال ۴۸۰ تا ۴٧٩ پیش از میلاد، بین خشایارشا و دولت‌شهرهای یونانی رخ داد.
نبرد سیلوان (۵۸۸)
نبرد سیلوان در تابستان ۵۸۸ در سیلوان میان روم شرقی (بیزانس) و شاهنشاهی ساسانی رخ داد که با پیروزی بیزانس همراه بود. جنگ‌های سوری
جنگ‌های سوری یک رشته جنگ‌های شش‌گانه میان سلوکیان و بطلمیوسیان -که بر مصر باستان فرمان‌می‌راندند- در سده‌های سوم و دوم پیش از میلاد بود. این جنگ‌ها بر سر چیرگی بر بخش میانی سوریه که یکی از راه‌های ورودی به مصر بود، رخ داد. این جنگ‌ها از توان و نیروی هر دو سوی پیکار کاست و سرنگونی ایشان را به دست اشکانیان و رومیان آسان ساخت. نبرد کادیس (۱۷۰۲)
نبرد کادیس در اوت و سپتامبر ۱۷۰۲ میلادی میان اسپانیا و دول انگلستان و جمهوری هلند رخ داد. کادیس در جنوبی‌ترین بخش اسپانیا قرار داشت و مرکز مهم تجاری میان اسپانیا و مستعمرات آن در آمریکا بود. تصرف این بندرگاه باعث می‌شد که متفقین به مرکز مهم و استراتژیکی دست پیدا کنند و از این طریق ناوگان هلند و انگلستان می‌توانستند بر کلیهٔ مدیترانه غربی مسلط شوند. جنگ آناستازی
جنگ آناستازی نام درگیری‌های میان ایران و روم در زمان ساسانیان و میان سال‌های ۵۰۲ تا ۵۰۶ میلادی است. از سال ۴۴۰ میلادی این نخستین برخورد بزرگ میان امپراتوری روم شرقی و ایران بود و خود زمینهٔ جنگ‌های دامنه‌دار دو قدرت جهان باستان را برای صد سال آینده فراهم‌آورد. کارینوس
در نوامبر ۲۸۴ خبری مبنی بر کشته‌شدن نومریان به مناطق غربی رسید و کمی پس از آن سابینوس یولیانوس در پانونیا سر به شورش برداشت. کارینوس در این زمان در بریتانیا بود و در اوایل ۲۸۵ همراه با سپاهیانش برای مقابله با یولیانوس به سوی جنوب حرکت کرد. او موفق شد تا یولیانوس را در نزدیکی ورونا شکست داده و قوایش را درهم شکند. کارینوس سپس به سوی موئسیا (صربستان امروزی) حرکت کرد و در آنجا با سپاه دیوکلتیان که پس از مرگ نومریان خود را امپراتور روم خوانده بود رودررو شد. در ژوئیه ۲۸۵ نبردی بین آن دو در نزدیکی رود مارگوس درگرفت که به نبرد مارگوس معروف شد. بنا به روایت برخی منابع، سپاه کارینوس پیروز این نبرد بود اما هنگامی که آنها مشغول شادمانی بودند، کارینوس به دست یکی از افسران مورد اعتمادش که همسر او را اغوا کرده بود کشته شد. اما منابع دیگر از پشت کردن لشکریان کارینوس به او و پیروزی دیوکلتیان در این نبرد سخن گفته‌اند. ساتراپی کیلیکیه
در محلی به نام کوناکسا در میانرودان در سال ۴۰۱ (پیش از میلاد) بین دو سپاه جنگی سخت درگرفت که آن را جنگ کوناکسا نامیدند. در نهایت در این نبرد، کوروش کوچک به ناگاه کشته شد، با کشته‌شدن وی، سپاهش نیز کاملاً بی‌سر و سالار ماند و چون رهبر خود را از دست داد، دیگر انگیزه‌ای برای ادامه جنگ نداشتند؛ و خیانت حاکم ساتراپی کیلیکیه به برادر بزرگترش ناکام ماند. پلوتارک در مورد کودکی کوروش نوشته‌است، «کوروش، از همان جوانی سرسخت بود؛ از طرف دیگر» اردشیر «در همه چیز ملایم تر بود و طبیعت بیشتری در عمل داشت و نرم‌تر بود.» جنگ‌های گالی
سکوان‌ها بر اثر این حوادث و غرور فزایندهٔ پادشاه ژرمن‌ها، آریوویستوس، تصمیم گرفته‌بودند نیروهای خود را با ادویی‌های همسایه یکپارچه کرده و گذشتهٔ کینه‌آمیز خود را به باد فراموشی سپرده تا متفقاً با دشمن مشترک بجنگند. در واقع در ۱۵ مارس سال ۶۰ ق. م یک نبرد خونین و تاریخی در حوالی آدماجتوبریگا میان سلت‌ها و ژرمن‌ها رخ داده بود: این گالیایی‌ها بودند که پذیرای شکست شدند. متعاقب این حادثه، ادوئی‌ها در حوالی آن سال سفیرانی به رم فرستاده بودند تا درخواست کمک نمایند. سنا تصمیم به مداخله گرفت و آریوویستوس را قانع نمود که فتوحات خود در گالیا را به حالت تعلیق درآورَد و در عوض به پیشنهاد خودِ قیصر (که در سال ۵۹ ق. م کنسول و نه پروکنسول بود) عنوان "پادشاه و دوست مردم روم" را بدو اعطا کرد. با این‌حال آریوویستوس با قساوت و تکبر فزاینده‌ای به آزار و اذیت گالیایی‌های همسایه ادامه داد، به‌حدی که آنان را برانگیخت خواستار کمک نظامی خودِ سزار شوند، کسی که تنها شخصی بود که می‌توانست مانع از گذشتن توده‌های حتّی بزرگتری از ژرمن‌ها از رود راین شود، و بالاتر از همه قادر بود از سرتاسر سرزمین گالیا در برابر قلدری این پادشاه ژرمنی دفاع کند. جنگ‌های ایران و روم
جنگ ساسانیان و رومی‌ها (۴۲۱–۴۲۲) نام جنگ بین امپراتوری روم شرقی و ساسانیان بود. علت آن، اعدام چند مسیحی به دستور بهرام گور به خاطر حمله به آتشکده‌های زرتشتی بود. امپراتور روم شرقی تئودوسیوس دوم اعلام جنگ کرد و چند پیروزی به دست آورد اما در نهایت هر دو طرف به یک قرارداد صلح و بازگشت به شرایط قبل از جنگ راضی شدند. جنگ صلیبی عوام‌الناس
سلجوقیان پس از جنگ ملازگرد و در سال ۱۰۷۱ م به اوج قدرت خود رسیدند و امپراتوری بیزانس نیز تا هنگامی که صلیبی‌ها برسند به نبرد با سلجوقی‌ها و دیگر امارت‌های ترک برای کنترل آناتولی و سوریه ادامه داد. اما درست پس از مرگ آلب‌ارسلان و ملکشاه در سال ۱۰۹۲ م اوضاع در میان ترکان سلجوقی که مسلمانانی سنی‌مذهب و متعصب بودند، رو به آشفتگی نهاد و ترکان سلجوقی را درگیر جنگی داخلی گرداند، که منجر به تقسیم حکومت و امپراتوری بزرگ سلجوقی شد. نبرد گرانیک
نبرد گرانیک یا گرانیکوس نخستین نبرد و رویارویی اسکندر مقدونی با شاهنشاهی هخامنشی بود که در حوالی آسیای صغیر و کنار رود گرانیک (بیگاچای کنونی) رخ داد. اسکندر با گذشتن از تنگه داردانل وارد آسیای صغیر شد. جنگ گرانیک سبب کشته شدن بسیاری از سرداران بزرگ ایران شد و جنگ به سود اسکندر پایان پذیرفت. یونان باستان
لشکر پارس، به پادشاهی خشایارشا در نبرد ترموپیل، سپاه اسپارت، را در هم می‌کوبند؛ و سپس آتن را فتح می‌کنند. مدتی بعد ناوگان دریایی پارس و آتن در جنگ سالامیس، درگیر می‌شوند. پس از نیمی از روز درگیری، ناوگان پارس صحنه جنگ را ترک کرده و خشایارشا به سرزمین پارس بازمی‌گردد. جنگ‌های گالی
پس از سه روز راهپیمائی به‌سوی شرق، پروکنسول رومی مطلع شد که یک توده مسلح بزرگ از آترِباتی‌ها، نروی‌ها و ویروماندوها (که در مدتی کوتاه نیروهای آتواتوک‌ها نیز بدانان پیوسته بودند) در حوالی رود سابیس گردآمده بودند. نروی‌ها، آترباتی‌ها و ویروماندوها حمله‌ای غافلگیرانه به رومیانِ پیشرونده ترتیب دادند، و قیصر ــ که در این شرایط خود را با مشکلی جدی روبرو دید ــ به‌زحمت توانست آنان را پس‌بزند. دیسیپلین (انضباط) برتر رومیان و نبوغ فرمانده‌شان به آنان اجازه داد عکس‌العمل نشان داده و متفقاً با حملهٔ ترکیبیِ دشمن مقابله کنند، دشمنی که در پایان روز شکست خورده و تارومار گشت (نبرد سابیس). نبرد کریسوپولیس
لیسینیوس خطوط نبرد خود را با تصاویری از خدایان رومی مشخص کرده بود درحالیکه نیروهای کنستانین زیر لاباروم، درفش مسیحی و طلسم‌وار کنستانتین می‌جنگیدند. لیسینیوس ترسی خرافی از این لاباروم داشت و سپاهیانش را از حمله یا حتی نگاه مستقیم به آن منع کرده بود. با آغاز نبرد کنستانتین توانست طی نخستین حملهٔ گستردهٔ خود سپاه لیسینیوس را تار و مار کند. بدین ترتیب او در جنگی که درنوع خود بسیار بزرگ بود توانست به یک پیروزی قاطعانه دست یابد. زوسیموس تاریخ‌نگار دربارهٔ این نبرد می‌نویسد که کشتار عظیمی در کریسوپولیس به وقوع پیوست. بنا بر نوشته‌ها بین ۲۵٬۰۰۰ تا ۳۰٬۰۰۰ نفر از سپاهیان لیسینیوس در این نبرد کشته شدند و هزاران نفر از آنان نیز از میدان نبرد گریختند. خود لیسینیوس نیز موفق به فرار شد و توانست ۳۰٬۰۰۰ هزار نفر از نیروهایش را که زنده مانده بودند بار دیگر در شهر نیکومدیا گرد آورد. نبرد تیسفون (۳۶۳)
نبرد تیسفون، نبردی میان امپراتوری ایران ساسانی و امپراتوری روم است که در سال ۳۶۳ میلادی در تیسفون و سپس سامرا رخ داده‌است. این نبرد از آن باب سرنوشت‌سازاست که ارزش آن به کیان سرزمین ایران می‌باشد؛ زیرا امپراتوری روم در حال تصرف پایتخت ایران و پایان هشتصد سال امپراتوری ایران بود. نبرد سالامیس
نظر به این موضوع که چرا یونانی‌ها پل را نابود نکردند باید گفت که در آغاز چنین تصمیمی داشتند ولی آریستید گفت که اگر ما پل را نابود کنیم خشایارشا با تمام قوا حمله می‌کند و اینقدر پافشاری می‌کند که احتمال زیاد فتح نصیبش می‌شود. پس به این دلیل پل نابود نشد و اکثر سپاه ایران به آسیا بازگشت و مابقی در اروپا تحت فرمان مردونیه ماند تا جدال پلاته ایرانیان (نمایش‌نامه)
بر اساس این نمایشنامه، شاهنشاه هخامنشی، خدایان را فرا می‌‌خواند تا با همکاری آنان، یونان را‌ تسخیر کنند. آتوسا، ملکه مادر و خشایارشا مهم‌ترین چهره‌های این نمایشنامه هستند. نویسنده با تأکید بر پیروزی ناوگان دریایی آتن در نبرد سالامیس، تأثیر بسزایی بر روحیه آتنی‌ها می‌گذارد. چندی پس از این نمایشنامه، هرودوت تاریخ خود را بر پایه جنگ‌های ایران و یونان با حمایت دولت آتن، بازنویسی کرد. نبرد هالیس
نبرد هالیس که به نبرد خورشیدگرفتگی نیز شهرت دارد. نبردی بود میان مادها و حکومت لیدیه به تاریخ ۲۸ مه سال ۵۸۵ پیش از میلاد در کنار رودخانه هالیس، که اکنون به نام قزل ایرماق در کشور ترکیه شناخته می‌شود. هخامنش (پسر داریوش بزرگ)
هنگامی که خشایارشا دومین تهاجم ایرانیان به یونان (۴٨٠–۴٧٩ پیش از میلاد) را آغاز کرد، هخامنش به عنوان فرمانده ناوگان مصری در نبرد سالامیس شرکت کرد (۴٨٠ پیش از میلاد) هخامنش از شکست جان سالم به در برد و برای ادامه کار به عنوان ساتراپ به مصر اعزام شد. نبرد ادسا
نبرد اِدِسا بخشی از جنگ‌های ایران و روم بود که در سال ۲۶۰ میلادی بین شاپور یکم، شاهنشاه ساسانی و والرین امپراتور روم در مکانی به نام ادسا در ترکیه امروزی روی داد. پانزده سال پس از آخرین جنگ ایران و روم، رومی‌ها به فرماندهی امپراتور جدید خود، والریانوس، که پیر و شکسته بود، به جنگ با ساسانیان آمدند، ولی سپاهیان ساسانی آنان را محاصره کرده، والرین و بسیاری از افسران ارشد او کشته شده یا به اسارت درآمدند. کاروس
کاروس سرانجام در سال ۲۸۳ پس از میلاد به ایران حمله کرد و توانست پیروزی بزرگی را به‌دست‌آورد. او تهاجم خود را بنا بر نوشته‌های سیدونیوس آپولیناریس از ارمنستان آغاز نمود و پس از آن از رود دجله گذر کرد. بهرام دوم، پادشاه ساسانی که درگیر منازعات داخلی بود نتوانست ارتش هماهنگی را برای مقابله با کاروس گرد آورد و او همراه با لشگریانش وارد تیسفون، پایتخت پادشاهی ساسانی شد. این پیروزی برای رومیان به منزلهٔ انتقام شکست‌هایشان از ایرانیان در سال‌های پیشین بود و کاروس در این زمان خود را «پرسیکوس ماکسیموس» نامید. جنگ شاهنشاهی ساسانی و امپراتوری بیزانس (۶۰۲–۶۲۸)
هرچند جنگ با پیروزی روم شرقی به پایان رسید، اما امپراتوری روم وضعی بهتر از ساسانیان نداشت. برخی از ثروتمندترین مناطق این امپراتوری، یعنی شام و مصر، طی دو دهه تحت اشغال بودند. همچنین، مردمان این سرزمین‌ها دیگر امپراتوری روم را به عنوان یک ضرورت اجتناب ناپذیر زندگی نمی‌دیدند. به علاوه، امپراتوری ذخایر ثروتش را در خلال جنگ هزینه کرده بود و دیگر منبعی برای تأمین مالی قوا در برابر سپاه مسلمانان نداشت. در روم البته هراکلیوس تبدیل به قهرمانی بی‌بدیل گشت و به عنوان امپراتوری که به جایی رفته بود که پیش از آن کسی نرفته بود، در حد ژولیوس سزار بالا رفت. همچنین با بازپس‌گیری صلیب راستین نزد کلیسا نیز وجهه‌ای در حد یک ناجی پیدا کرد. به‌طوری‌که امپراتوری وی را عصر طلایی بیزانس نام نهادند. ولی رومی‌ها بالکان را به اسلاوها واگذار کرده بودند. سرزمین‌های آناتولی و خرابی‌های به جا مانده از جنگ‌های ویرانگر و هزینه بازسازی آن‌ها در کنار تخلیه شدن سرزمین‌های سوریه و مصر از آذوقه که توسط ایرانی‌ها انتقال داده شده بود به همراه استفاده از آخرین ذخایر طلا و نقره (کلیسا)، بیزانس را از لحاظ اقتصادی در شرایطی سخت‌تر از دوران پیش از جنگ قرار داد. به‌طوری‌که از پس هزینه‌های ارتش و جنگجویانی که به تازگی جذب شده بودند برنمی‌آمد. کلیف فاس این جنگ را «اولین مرحله در روند پایان یافتن اروپای دوران قدیم در آسیای صغیر» می‌داند. آرتمیس یکم
آرتمیس در سال ۴۸۰ پیش از میلاد، در نبرد سالامیس که بین نیروی دریایی ایران و یونان درگرفت، شرکت داشت. قبل از شروع جنگ دریایی سالامیس، خشایارشا از همهٔ امیران محلّی و فرماندهان دریایی نظرشان را راجع به جنگ دریایی خواسته بود. پاسخ‌ها تماماً در تأیید جنگ دریایی با نیروی بحریه یونان بود مگر نظر آرتمیس. او گفت  وقتی دوستان آرتمیس این بیانات را شنیدند، می‌پنداشتند که خشایارشا او را بمناسبت سعی در ترغیب شاه به انصراف از جنگ مجازات خواهد کرد لیکن شاهنشاه از جواب آرتمیس خشنود گردید. باوجوداین فرمان‌بر آن شد که رأی اکثریت به کار بسته شود و خود شاه شخصاً ناظر جریان جنگ باشد. جنگ شاهنشاهی ساسانی و امپراتوری بیزانس (۶۰۲–۶۲۸)
پس از چند دهه جنگ بی‌نتیجه، امپراتور موریس جنگ با ایران را با کمک به بازپس‌گیری تاج و تخت توسط خسروپرویز به پایان رساند؛ در عوض، ساسانیان از مواضع واقع در شمال شرقی میان‌رودان، اکثر قسمت‌های ایرانی ارمنستان و ایبریا صرف نظر کردند. برای بیزانس مهم‌تر از این موارد، معافیت از پرداخت خراج به ساسانیان بود که در وضعیت اقتصادی بدی که داشتند از اهمیت بالایی برخوردار بود. موضوعی که باعث جنگ بین موریس و حکومت ساسانی شد این بود که ژوستین دوم از پرداخت خراج به ساسانیان که طبق معاهده ژوستینین یکم هر ساله پرداخت می‌شد، اجتناب کرد. امپراتور موریس سپس جبهه‌های جدیدی را در بالکان برای مبارزه با تهاجم اسلاوها و آوارها باز کرد. جنگ‌های امپراتور تیبریوس دوم باقی ذخایر خزانه بیزانس را که از زمان ژوستین دوم باقی‌مانده بود مصرف کرد و بیزانس را درگیر بحرانهای اقتصادی نمود. موریس برای بازسازی ذخایر خزانه اقدامات شدید مالی و کاهش هزینه‌های ارتش را در پیش گرفت، که منجر به چهار شورش در آن شد. شورش نهایی در سال ۶۰۲ به دلیل اینکه موریس نیروهای ارتش را مجبور کرده بود زمستان را در بالکان به سر برند اتفاق افتاد. در طی این شورش، نیروهای ارتش یک فرمانده ارشد تراسی به نام فوکاس را امپراتور خواندند و از وی حمایت کردند و طی کودتایی وارد کنستانتینوپل شدند. موریس تلاش کرد با مسلح کردن طرفداران سبزها و آبی‌ها (دو تیم مسابقات ارابه‌رانی هیپودروم کنستانتینوپل) از شهر دفاع کند، ولی ناکام ماند و از شهر گریخت. او سرانجام توسط سربازان فوکاس دستگیر و کشته شد. نخستین جنگ صلیبی
در همین هنگام، برپایی دولت‌های صلیبی در شرق به کاهش فشار سلجوقیان بر امپراتوری بیزانس نیز کمک کرد و بیزانس با کمک صلیبیون توانست سرزمین‌هایی را در آناتولی بازپس بگیرد و دوران کامیابی و صلحی نسبی را در سدهٔ دوازدهم میلادی تجربه نماید. تأثیر این رویدادها بر دودمان‌های مسلمان شرق بسیار آهسته ولی پراهمیت بود. در پی مرگ ملکشاه یکم در ۱۰۹۲ م، بی‌ثباتی سیاسی و نیز تکه‌تکه شدن امپراتوری سلجوقیان بزرگ، از دفاع یکپارچه در برابر دولت‌های لاتین جلوگیری کرد و همکاری میانشان برای دهه‌ها، بسیار دشوار و ناممکن باقی‌ماند، اما در همین هنگام فراخوان‌ها و تلاش‌هایی از مصر تا سوریه و حتی بغداد، برای بیرون راندن صلیبیون آغاز گردید که پس از یک سده و تنها در همان هنگامی که ایوبیان توانستند همهٔ این مناطق را متحد سازند، با بازپس‌گیری اورشلیم به دست صلاح‌الدین به اوج خود رسید. جنگ شاهنشاهی ساسانی و امپراتوری بیزانس (۶۰۲–۶۲۸)
در سال ۶۲۷ میلادی هراکلیوس شکست سختی به سپاه ایران در نبرد نینوا وارد آورد و وارد دستگرد در نزدیکی تیسفون، پایتخت ساسانیان شد و سپس پیامی مبنی بر درخواست مذاکرات صلح به تیسفون ارسال کرد. در تیسفون صاحب منصبان و نظامیان خسروپرویز را از پادشاهی خلع و زندانی کردند و پسر وی شیرویه را با نام قباد دوم به سلطنت برگزیدند. قباد شرایط صلح رومیان را پذیرفت و جنگ در ۶۲۸ میلادی پایان یافت. در نهایت، این جنگ با تضعیف شدید هر دو امپراتوری، زمینهٔ فتوحات مسلمانان در کمتر از یک دهه بعد را فراهم ساخت. نبرد رافیا
نبرد رافیا یا نبرد غزه نبردی بود از رشته جنگ‌های سوری که در تاریخ ۲۲ ژوئن ۲۱۷ پیش از میلاد نزدیک رفح کنونی میان نیروهای بطلمیوس چهارم از دودمان بطلمیوسی و آنتیوخوس سوم سلوکی درگرفت. بطلمیوس دارای ۷۰هزار پیاده‌نظام، ۶هزار سواره‌نظام و ۷۳ پیل جنگی بود. آنتیوخوس نیز ۶۲ هزار پیاده، ۶هزار سواره و ۱۰۳ فیل داشت. جنگ بزرگ کیخسرو
جنگ بزرگ کیخسرو یکی از جنگ‌های بزرگ شاهنامه است که میان کیخسرو، پادشاه ایران و افراسیاب، پادشاه توران رخ داد. این جنگ از جمله مهم‌ترین و طولانی‌ترین جنگ‌های میان ایران و توران است که در پایان به کشته‌شدن افراسیاب انجامید و کین سیاوش از تورانیان ستانده شد. نبرد سالامیس
نیروی دریایی ایران برخلاف کشتی‌های یونانی که آرایش صف را اختیار کرده بودند به دلیل تنگی جا به‌طور ستونی اقدام به حمله کرد و ناگهان زیر آتش نیروهای دشمن قرار گرفت. نبرد تا شب ادامه داشت و در این نبرد بیش از نیمی از کشتی‌های ایران و دو سوم کشتی‌های یونان نابود شدند و لذا سپاه ایران اقدام به عقب‌نشینی کرد. یونانیان که ابتدا متوجه پیروزی خود نشده بودند در صبح روز بعد با شگفتی دیدند که از کشتی‌های ایرانی خبری نیست! تمیستوکلس بعد از این پیروزی گفت «حسادت خدایان نخواسته که یک شاه واحد بر آسیا و اروپا حکمرانی کند.» جنگ پلوپونز
دورهٔ دوّم جنگ‌های پلوپونز در فاصله سال‌های ۴۱۶ تا ۴۱۳ قبل از میلاد اتفاق افتاد که به جنگ سیسیل مشهور است. در این جنگ نیروی دریایی آتن به جزیره سیسیل حمله کرد، امّا اسپارتیان نیز که از پشتیبانی و اتحاد شاه بزرگ (داریوش دوم هخامنشی) برخوردار بودند نیز، متقابلاً به صقلیه (سیسیل) حمله بردند و تجهیزات بحری و سپاهیان آتنی را در مقابل سیراکوز (واقع در جنوب شرقی سیسیل) شکست سختی دادند و منهدم ساختند. نبرد سالامیس
در این زمان خشایارشا نگران این موضوع شد که یونانی‌ها پلی که از آسیا به اروپا ساخته بود (هلسپونت) را نابود کنند و لذا اقدام به مشاوره با سرداران خود کرد. نظر مردونیه این بود که خود وی با تعدادی سپاهی برای تسخیر کامل یونان در این سرزمین باقی بمانند و خشایارشا با سربازانش به آسیا برگشت. نبرد کوماروو
نبرد کوماروو به واسطه تعداد نفرات حاضر در آن بزرگترین نبرد سواره‌نظام قرن بیستم قلمداد می‌گردد و گاهی با عنوان‌هایی مانند "بزرگترین نبرد سواره‌نظام از ۱۸۱۳" یا "معجزه زاموشچ" از آن یاد می‌شود. نبرد ساتالا (۲۹۸)
در سال ۲۹۵ یا ۲۹۶، نرسه با رم اعلام جنگ کرد. به نظر می‌رسد که او ابتدا به غرب ارمنستان بزرگ حمله کرد و کل ارمنستان بزرگ را بار دیگر ضمیمه شاهنشاهی ساسانی کرد. قسمت‌های غربی این سرزمین در سال ۲۸۷، طی عهدنامه صلحی که بین بهرام دوم، شاهنشاه ساسانی، و دیوکلسین، امپراتور روم، بسته شده بود، به امپراتوری روم واگذار شد. نارسه پس از آن به جنوب و بین‌النهرین حرکت کرد و در آنجا شکست سختی را به گالریوس، فرمانده نیروهای شرقی روم وارد کرد. نبرد قرقر
نبرد قَرقَر یا کرکر (کرکر، Qarqar, Karkar, Carcar) نبردی بود که در قَرقَر در شمال غرب سوریه امروزی در سال ۸۵۳ پیش از میلاد بین شلمنسر سوم پادشاه آشور از یک سو و سپاهی بزرگ از هم‌پیمانان سوری، فینیقی، اسرائیلی، (و به تعبیری حتی کیلیکی و مصری) از سوی دیگر درگرفت. اهمیت این نبرد یکی از این جهت بود که شمار سربازان و ادوات و ابزار جنگی شرکت‌کننده و به کاررفته در آن از همهٔ جنگ‌های پیش از آن بیشتر بود و دیگر این که برخی از قبایل و اقوام برای نخستین بار در این نبرد وارد صحنهٔ تاریخ شدند، مانند اعراب که با شترهای یک کوهانه و تندرو خود در این جنگ شرکت کردند. تمیستوکلس
یونانیان در جزیره سالامیس گیر افتادند و لذا گفتند یا باید در همین‌جا مقاومت کنیم یا نابود شویم و این همان چیزی بود که تمیستوکلس می‌خواست. نیروی دریایی ایران برخلاف کشتی‌های یونانی که آرایش صف را اختیار کرده بودند به دلیل تنگی جا به‌طور ستونی اقدام به حمله کرد و ناگهان زیر آتش نیروهای دشمن قرار گرفت. جنگ تا شب ادامه داشت و در این جنگ بیش از نیمی از کشتیهای ایران نابود شد و لذا سپاه ایران اقدام به عقب‌نشینی کرد. یونانیان که ابتدا متوجه پیروزی خود نشده بودند در صبح روز بعد با شگفتی دیدند که از کشتیهای ایرانی خبری نیست. تمیستوکلس بعد از این پیروزی گفت «حسادت خدایان نخواسته که یک شاه واحد بر آسیا و اروپا حکمرانی کند.» جنگ‌های صلیبی
بعد از یک دوره زندگی آرام مسلمانان و مسیحیان در کنار هم در سرزمین‌های مقدس، مسلمانان شهر ادسا را محاصره و تسخیر کردند. واعظان مسیحی متعددی با نقش محوری برنارد کلروو دعوت به یک دورهٔ جدید از جنگ‌های صلیبی را آغاز کردند. این جنگ برخلاف نخستین جنگ صلیبی به‌وسیلهٔ دو تن از بزرگ‌ترین فرمانروایان اروپا رهبری می‌شد. لشکریان فرانسوی و آلمانیان جنوب به رهبری لوئی هفتم، پادشاه فرانسه و کنراد سوم، امپراتور آلمان در سال ۱۱۴۷ م. به اورشلیم تاختند اما نتوانستند پیروزی مهمی کسب کنند. آن‌ها نتوانستند دمشق که شهری بی‌طرف بود را تسخیر کنند و این شهر به‌زودی توسط نورالدین زنگی، دشمن اصلی صلیبیان٬ تصرف شد. هر چند در آن سوی مدیترانه صلیبیان در پرتغال پیروزی‌هایی کسب کردند و با همکاری پادشاه پرتغال آفونسو اول توانستند در سال ۱۱۴۷ م. لیسبون را از مسلمانان بازپس گیرند. در سال بعد بخشی از این گروه صلیبیون با همکاری کنت بارسلونا توانستند شهر بندری و ثروتمند آلمریا و همچنین ترتسا و پس از آن چند شهر دیگر را تسخیر کنند. به سال ۱۱۵۰ م. در جبههٔ سرزمین شام، پادشاهان فرانسه و آلمان بی‌نتیجه به کشورهایشان برگشتند. برنارد قدیس که موعظه‌های او منجر به جنگ صلیبی دوم شده بود از شدت خشونت‌ها و کشتار یهودیان و شکست‌ها ناراحت و تحقیر شده بود. آلمان‌های شمالی و دانمارکی‌ها نیز در سال ۱۱۴۷ م. به وندها در مناطق شرقی و شمالی اروپا حمله کردند که آن‌ها هم موفقیت بزرگی کسب نکردند. نبرد امسا
دو سپاه بار دیگر با یکدیگر در دشت‌های مقابل شهر درگیر شدند. پالمیرایی‌ها همچون نبرد پیشین در مقایسه با رومیان از نظر سواره‌نظام دارای برتری بودند اما در کشاکش جنگ سواره‌نظام رومیان توانست آنان را متفرق ساخته و در نهایت به دست پیاده‌نظام دشمن کشته شدند. بنا بر روایت زوسیموس، تاریخ‌نگار بیزانسی، سواران زره‌پوش پالمیرایی به وسیلهٔ چماق‌های یگان‌های فلسطینی از پای درآمده و قتل‌عام شدند. جنگ نه‌ساله
جنگ نه ساله (۱۶۸۸–۱۶۹۷ میلادی) - که معمولاً جنگ جانشینی پالاتین، جنگ اتحاد بزرگ یا جنگ اتحاد آگسبورگ نیز خوانده می‌شود - جنگ مهمی در اواخر قرن ۱۷ میلادی بود که میان لوئی چهاردهم، پادشاه فرانسه، و دیگر قدرت‌های اروپایی درگرفت. مخالفان فرانسه اتحاد آگسبورگ نامیده می‌شدند که شامل هلند-انگلستان به رهبری ویلیام سوم، امپراتوری مقدس روم به رهبری لئوپولد اول، شاه کارلوس دوم اسپانیا و ویکتور آمادئوس دوم شاه ساووی و شاهزادگان اصلی آلمان بودند. این جنگ در اروپای غربی و مرکزی، اسکاتلند و ایرلند و همچنین هند و آمریکای شمالی رخ داد. تاریخ سیلیکیه
نبرد ساروس نبردی بود که بین امپراتوری روم شرقی (بیزانس) به فرماندهی هراکلیوس و شاهنشاهی ساسانی به فرماندهی سپهبد شهربراز، در این ناحیه درگرفت. نبرد ریو سالادو
نبرد ریو سالادو همچنین شناخته شده به عنوان نبرد تاریفا یک نبرد میان ارتش‌های آفونسوی چهارم پادشاه پرتغال و آلفونسوی یازدهم، پادشاه کاستیا علیه ارتش‌های سلطان عبدالحسن علی از دودمان مرینیان و یوسف یکم، سلطان گرانادا بود که در ۳۰ اکتبر ۱۳۴۰ اتفاق افتاد و پرتغال و کاستیا پیروز نبرد شدند. ۳۰۰: ظهور یک امپراتوری
داستان فیلم روایتگر نبرد آرتمیزیوم بین سپاهیان لشکر خشایارشا به فرماندهی آرتمیس و سپاهیان لشکر تمیستوکلس می‌باشد. همچنین بخش‌هایی از فیلم متمرکز نبرد سالامیس و فتح آتن بوسیلهٔ سپاه ایران به پادشاهی خشایارشا و بخش‌هایی متمرکز اتفاقات نبرد ماراتون و حملهٔ داریوش بزرگ به یونان است. در این فیلم به نقش آرتمیس که فرمانده و متحد خشایارشا در این نبردها است توجه شده‌است.دانشگاه کمبریج به پنج اشتباه تاریخی این فیلم اشاره می‌کند: نبرد رأس‌العین
نبرد رأس‌العین نام جنگی از جنگ‌های تاریخی میان امپراتوری ساسانیان و امپراتوری روم بوده است. نزدیک رأس‌العین، رومی‌ها توانستند به فرماندهی تیمیستئوس ساسانیان را شکست سختی بدهند که در نهایت به بازپس گیری شهرهای الحضر، نصیبین و حران توسط امپراتوری روم انجامید. هدف آنها قاعدتاً این بوده است که تا پایتخت ساسانیان، تیسفون پیش بتازند. نبرد قرقر
دراینجا چند مسئله پیش می‌آید: یکی اینکه شلمنسر می‌گوید «دوازده پادشاه»، ولی یازده حکمران را می‌شمارد، چند توجیه مختلف برای این مسئله آورده شده‌است، یکی این که در نظر بگیریم که آخرین پادشاه نام برده شده بر دو شهر حکومت می‌کرده، یعنی بائاسا هم شاه آمون بوده و هم شاه بیت-روهوبی، اگرچه این دو سرزمین بوسیلهٔ دمشق از هم جدا می‌شوند، احتمال و ظن دیگر عبارت است از این که شهر قرقر دوازدهمین سرزمین و پادشاهی بوده که در این هنگام، قبل از این که جنگ بزرگ و اصلی دربگیرد، بوسیلهٔ آشوریان تاراج و ویران شده بوده و به همین علت نمی‌توانسته در جنگ شرکت کند و از همین رو شلمنسر از دوازده پادشاهی سخن می‌گوید و حال این که کرکر به علت یاد شده در بالا دیگر نمی‌توانسته با آشوریان درافتد، اگرچه کرکر احتمالاً پادشاهی مستقلی نبوده‌است، محتمل‌ترین توجیه برای این مسئله این است که بگوییم عدد دوازده در اینجا تنها جنبهٔ نمادین و سمبولیک دارد و منظور از آن واقعاً «عدد دوازده» نیست. جمهوری روم
پس از تصادفات و برخوردهایی چند، دو حریف در فارسال یونان با یکدیگر رویارو شدند، جایی که سزار قاطعانه نیروهای پومپیئوس را شکست داد. پومپیئوس سپس به مصر بطلمیوسی پناهنده شد، امّا در آنجا کشته و سربریده شد (۴۸ ق. م). سزار هم که در تعقیب او بود به مصر رفت، و در آنجا درگیر جنگ جانشینی میان کلئوپاترای هفتم و برادر او بطلمیوس سیزدهم شد، او در جنگ مزبور طرف کلئوپاترا را گرفت. با پایان دادن به این جنگ جانشینی، جنگ داخلی خود را از سرگرفت و پادشاه پنتوس، فارناک دوم، را در نبرد زیله شکست داد (۴۷ ق. م). سپس روانه آفریکا (استان روم) شد، جایی که نیروهای بازمانده پومپیئوس و حامیان جمهوری تحت فرمان کاتوی کوچک بار دیگر خود را سازمان داده بودند؛ سزار آنان را نیز در نبرد تاپسوس شکست داد (۴۶ ق. م) و کاتوی کوچک دست به خودکشی زد. بازماندگان نیروهای دشمن، این بار به رهبری فرزندان پومپیئوس، گنایوس و سکستوس، به هیسپانیا پناهنده شدند، جایی که سزار در آنجا نیز آنان را در نبرد موندا شکست داد، و این بار چنان سنگین که دیگر نیروهای سنا کمر راست نکردند و جنگ داخلی پایان یافت (۴۵ ق. م). نبرد نینوا (۶۲۷ میلادی)
نبرد نینوا؛ جنگی میان شاهنشاهی ساسانی و امپراتوری بیزانس بود که در سال ۶۲۷ م روی داد و نتیجه آن پیروزی امپراتوری روم بود. جنگ‌های سلجوقیان و بیزانس
در طی این نبردها، بسیاری از پاتریک‌ها در کنار قاریط، پادشاه آبخاز، به اسارت درآمدند. پس از این رخدادها، ابراهیم ینال با دست‌اندازی بر مناطق متعدد در سرزمین روم، توانست حتی تا فاصلهٔ پانزده روزه از پایتخت سرزمین روم یعنی قسطنطنیه، پیشروی کند. همچنین پس از نبردهای مذکور، مهاجمان توانستند مقدار زیادی از مردمان آن نواحی را به همراه چهارپایان، اموال و تجهیزات جنگی به چنگ آورند. نبرد ادامکلیسی
نبرد ادامکلیسی یکی از نبردهای بزرگ جنگ‌های داکیه بود که در زمستان سال ۱۰۲–۱۰۱ میلادی میان امپراتوری روم و پادشاهی داکیه در ادامکلیسی ـ‌واقع در رومانی امروزین‌ـ به‌وقوع پیوست و رهبران طرفین به ترتیب ترایانوس و دکبالوس بودند. امپراتور ترایانوس پس از نبرد، یک روستا در نزدیکی محل جنگ ساخت و نیز برای پاسداشت پیروزی‌اش در آنجا یک بنای یادبود به نام تروپائیوم ترایانی بنا نمود. جنگ بابلی
ساتراپ‌های آنتیگون در ماد و آریا، نیکانور و اواگوراس، تصمیم گرفتند با ارتشی متشکل از ۱۰۰۰۰ پیاده و ۷۰۰۰ سوار در این نبرد مداخله کنند، اما سلوکوس و ارتشش متشکل از ۳۰۰۰ پیاده و ۴۰۰ سواره از سپتامبر ۳۱۱ پ. م در نزدیکی دجله منتظر آنها بودند سلوکوس با پنهان کردن افراد خود در یکی از مرداب‌ها و حمله شبانه توانست سربازان مقدونی را در ارتش نیکانور و اواگوراس شکست دهد و در پی آن سربازان ایرانی تصمیم گرفتند که در کنار سلوکوس قرار گیرند (نوامبر ۳۱۱ پ. م). سلوکوس بدون هیچ مشکلی می‌توانست از میان کوه‌های زاگرس حرکت کرده و هگمتانه (پایتخت ماد) را اشغال کند و تا شوش (پایتخت عیلام) پیشروی کند. او اکنون کنترل جنوب عراق و بخش بزرگی از ایران را در اختیار داشت. جنگ لمباردی‌ها
جنگ لمباردی‌ها ()، جنگ داخلی در پادشاهی اورشلیم و پادشاهی قبرس پس از جنگ صلیبی ششم میان لمباردی‌ها (که به امپریالیست‌ها معروف و طرفداران فریدریش دوم) و اشراف محلی که ابتدا توسط خاندان ابلین و سپس توسط خاندان مونفروا هدایت می‌شدند، درگرفت؛ و این جنگ با اقدام فریدریش برای گرفتن مقام نایب‌السلطنه فرزندش کنراد چهارم آغاز شد که در آخر با پیروزی ضد امپریالیست‌ها و اشراف محلی به‌پایان رسید. جنگ ایران و روم (۴۲۱–۴۲۲)
جنگ ساسانیان و رومی‌ها (۴۲۱–۴۲۲) نام جنگ بین امپراتوری روم شرقی و ساسانیان بود. علت آن، اعدام چند مسیحی به دستور بهرام گور به خاطر حمله به آتشکده‌های زرتشتی بود. امپراتور روم شرقی تئودوسیوس دوم اعلام جنگ کرد و چند پیروزی به دست آورد اما در نهایت هر دو طرف به یک قرارداد صلح و بازگشت به شرایط قبل از جنگ راضی شدند.The most complete account of the war is preserved in سقراط قسطنطنی، "Historia Ecclesiastica" VII.18, but some passages are included by تئودورت in his "Historia Ecclesiastica". English translations of these sections are present in: نبردهای اتحادیه دلوس
نبردهای اتحادیه دلوس () جنگ‌هایی بود که بین سال‌های ۴۷۷ تا ۴۴۹ پیش از میلاد در یونان، تراکیه، آناتولی، قبرس، و مصر باستان و بین هخامنشیان و اتحادیه دلوس اتفاق افتاد. این نبردها از سری رزم‌های جنگ‌های ایران و یونان بود. این جنگ‌ها به پیروزی اتحادیه دلوس و عهدنامه کالیاس ختم شد. دریا
از آن زمان که توسعه ناوگان هماهنگ کشتی‌ها قادر به حمله‌اند، جنگ دریایی به بخش مهمی از دفاع از کشورهای دریایی تبدیل شده‌است. اولین جنگ دریایی در تاریخ مکتوب به سوپیلولیوما دوم از هیتی‌ها بازمی‌گردد که در سال ۱۲۱۰ قبل از میلاد، ناوگان قبرسی را به آتش کشید. اندکی بعد، اشغال کل شرق مدیترانه توسط ناوگان‌های مردمان دریا روی داد: در طول دوره‌ای ۵۰ ساله، حملات و تهاجم‌ها تقریباً تمام شهرهای ساحلی بین پیلوس و غزه را نابود کردند. زمانی که امپراتوری‌ها گسترش یافتند و ارتش آنان توانستند خشکی را ترک کنند، شکستن ناوگان تدارکات تاکتیکی قدرتمند شد. نبرد سالامیس در ۴۸۰ قبل از میلاد نقش تعیین‌کننده‌ای در جنگ‌های ایران و یونان داشت علت آن آسیب دیدن طبیعی نبود (اگرچه قابل توجه بود) بلکه فریب تمیستتوکلس و استراتژی برتر آتنی‌ها آنان را قادر ساخت تا کشتی‌های تدارکات را در عبور از تنگه داردانل نابود کنند، و خط عقب‌نشینی ایرانیان را ببندند. اما در طول عصر کشتی‌های چوبی، حفاظت از ناوگان‌های بزرگ کار دشواری بود و همواره احتمال شکستن آن‌ها در شرایط جوی نامساعد وجود داشت، بیشتر آن‌ها در اثر دو طوفان کامیکاز آسیب می‌دیدند که در سال ۱۲۴۷ و ۱۲۸۱ حمله مغول به ژاپن را منحل کرد. نبرد کوس
نبرد کوس توسط محققان امروزی به عنوان یکی از سه نبرد دریایی احتمالی - همراه با نبرد آمورگوس (۳۲۲ پ. م) و نبرد سالامیس (۳۰۶ پ. م) - پیشنهاد شده‌است که موقعیتی را برای برپایی مجسمه نیکه ساموتراس فراهم کرد. نبرد مارگوس
نبرد مارگوس در ژوئیهٔ سال ۲۸۵ میلادی بین سپاهیان دو امپراتور روم، کارینوس و دیوکلتیان، در درهٔ رود مارگوس (موراوای بزرگ امروزی) در موئسیا (صربستان امروزی) روی داد. کارینوس در این نبرد از سپاه بزرگتری برخوردار بود اما وفاداری سربازانش به او مورد سؤال است. چنین گفته‌شده که کارینوس با کارهایش موجب دور ساختن مردانی از خود شده بود که موفقیتش وابسته به حمایت آنان بود. او رفتاری ناشایست با اعضای سنای روم و جماعت زنان داشت و درعین حال به اغوای همسران افسرانش مشغول بود. محاصره انطاکیه (۲۵۳)
محاصره انطاکیه اشاره به نبردی بین شاهنشاهی ساسانی و امپراتوری روم دارد که در سال ۲۵۳ میلادی درگرفت. در این نبرد، ساسانیان تحت شاهنشاهی شاپور یکم، پس از اینکه رومی‌ها را در نبرد باربالیسوس شکست دادند، شهر انطاکیه را محاصره کرده و آن را تسخیر کردند. نبرد یوریمدون (۱۹۰ پیش از میلاد)
نبرد یوریمدون در سال ۱۹۰ پیش از میلاد نبردی میان ناوگان سلوکی و ناوگان دولت شهر رودس از (متحدان جمهوری روم) بود. ناوگان رودس توسط دریاسالار رومی لوسیوس آئمیلیوس رجیلوس هدایت می‌شد. جناح راست ناوگان امپراتوری سلوکی توسط آپولونیوس هدایت می‌شد. جناح چپ ناوگان به فرماندهی ژنرال معروف کارتاژی، هانیبال، که در حوادث پس از نبرد زاما به تبعید رفته بود، فرماندهی می‌شد. ناوگان برای کمک به دریاسالار پلیزنوس، که در بندر افسس محاصره شده بود، اعزام شد. هنگامی که جناح راست سلوکی توسط رودسی‌ها مغلوب شد و هانیبال فرار کرد. پس از این نبرد، پلیزنوس هنوز هم در نبرد میونسوس شکست خورد. فرورتیش
پیرامون سال ۶۵۲ و ۶۵۳ قبل از میلاد، امپراتوری آشور درگیر یک کشمکش داخلی و بزرگترین بحران سیاسی تاریخی خود شد. شاماشوموکین برادر آشور بانی‌پال پادشاه آشور علیه وی قیام کرد و توانست متحدان زیادی را — از جمله بابلیان، کلدانیان، آرامیان و عیلام — با خود همراه سازد. فرورتیش نیز فرصت را برای حملهٔ مجدد به آشور مناسب دید. او در اتحاد با پارس‌ها و کیمری‌ها در سال ۶۵۳ پیش از میلاد وارد جنگ با آشور شد و به شهر نینوا، پایتخت حکومت آشور حمله کرد و ظاهراً در ابتدا پیروزی‌های ضعیفی بدست آورده بود ولی در نبردی دیگر کشته شد. نبرد اناب
نبرد اناب (Battle of Inab) که نبرد ارض الحطیم یا Fons Muratus نیز نامیده می‌شود، جنگی است که در ۲۹ ژوئن سال ۱۱۴۹ و در جریان جنگ صلیبی دوم به وقوع پیوست. ارتش زنگیان به فرماندهی اتابک نورالدین زنگی، ارتش متحد شاهزاده‌نشین انطاکیه (به رهبری ریموند پواتیه) و حشاشین (به رهبری علی بن وفا) را نابود کرد. متعاقباً شاهزاده‌نشین انطاکیه غارت شد و از آنجا که مرز شرقی آن به سمت غرب رانده شده بود، از وسعت آن کاسته شد. نبرد شیرویاما
نبرد شیرویاما نبردی بود که در ۲۷ سپتامبر سال ۱۸۷۷ در کاگوشیمای ژاپن درگرفت. شیرویاما آخرین نبرد از شورش ساتسوما بود. در این نبرد سامورایی‌های تحت فرماندهی سایگو تاکاموری در حالیکه که تعدادشان بسیار کمتر بود، در آخرین موضع خود در برابر ارتش امپراتوری ژاپن تحت فرماندهی ژنرال یاماگاتا آریتومو و کاوامورا سومی‌یوشی جنگیدند. این نبرد منجر به نابودی ارتش سایگو و همچنین مرگ وی در اثر خودکشی شد. جنگ‌های سامنیت
جنگ‌های سامنیت () مشتمل بر سه جنگ اول و دوم و سوم (به‌ترتیب ۳۴۳-۳۴۱، ۳۲۶-۳۰۴، و ۲۹۸-۲۹۰ پیش از میلاد) سامنیت می‌شوند که میان جمهوری روم و سامنیت‌ها به‌وقوع پیوست، که در قطعه‌ای از کوهستان آپنینی در جنوب رم و در شمال لوکانی‌ها زندگی می‌کردند. جنگ داخلی ساسانیان
در سال ۵۸۸ میلادی، یک ارتش بزرگ متشکل از نیروهای هپتالی و ترک به استان هرو ساسانی (به مرکزیت هرات امروزی) حمله کردند. بهرام چوبین که یک نابغه نظامی بود به فرماندهی ارتش دوازده هزار نفره منصوب شد و توانست سپاه ترکان را شکست دهد و فرمانده آنان ساوه شاه (همچنین ساوا یا صبا شاه در منابع ساسانی) را بکشد.. بهرام چوبین با امپراتوری بیزانس نیز نبرد می‌کرد. پس از چنین نبرد، وی از آنان شکست خورد و هرمز که نسبت به بهرام حسادت می‌کرد، از این واقعه برای راندن بهرام از دربارش و تحقیر او استفاده می‌کرد. آرتمیس یکم
بعد از شکست ایران در نبرد سالامیس، مردونیه به خشایارشا پیشنهاد داد که بهتر می‌داند که شخص پادشاه در یونان بماند و رهبری جنگ را بعهده بگیرد ولی اگر ارادهٔ شاه مبنی بربازگشت باشد، پیشنهاد دیگر او این بود که سیصد هزار تن از سپاهیان را در یونانی باقی گذاشته و رهبری این لشکر را به مردونیه واگذارد. خشایارشا دراین باره نیز با آرتمیس مشورت کرده و آرتمیس رأی به بازگشت شاه به ایران و سپردن امور جنگ را به مردونیه داد. والنس
والنس در زمستان ۳۷۱–۳۷۲ توطئهٔ تئودوروس در انتاکیه را سرکوب کرد و پس از آن درگیر جنگ با ساسانیان شد. او در ابتدا پیروزی‌هایی را در میان‌رودان به دست آورد اما سرانجام مجبور به امضای عهدنامهٔ صلح در ۳۷۶ با ایرانیان شد. او در همان سال به ویزیگوت‌ها که مورد تهاجم هونها قرار گرفته، شکست‌خورده و از سوی آنها دنبال می‌شدند اجازه داد تا در منطقهٔ متعلق به رومیان در جنوب دانوب ساکن شوند. اما این تصمیمی فاجعه‌آمیز بود زیرا هنوز چندی از ورود ویزیگوت‌ها نگذشته بود که آنها علیه رومیان سر به شورش برداشته و والنس را در ۹ اوت ۳۷۸ درگیر جنگی بزرگ و سرنوشت ساز در ادرنه (واقع در ترکیه امروزی) نمودند. تاکتیک‌های نظامی ضعیف والنس در این جنگ که به نبرد ادیرنه معروف شد، شکست و نابودی کامل لشکر او را به همراه داشت و خود امپراتور نیز یکی از بی‌شمار کشته‌شدگان این نبرد بود. آلکسیوس یکم
در ۱۰۹۷ نخستین جنگ صلیبی توسط اروپاییان غربی آغاز شد. دلیل شروع این جنگ از طرفی تمایل آنها برای بازپس‌گیری شهر مقدس اورشلیم بود و از طرف دیگر امید داشتند تا به قلمروهای جدیدی دست یابند. اما این موضوع بیش از همه باعث بروز بحران در امپراتوری بیزانس شد و تلاش‌های آلکسیوس برای استقرار مجدد قدرت امپراتوری در منطقهٔ آناتولی و سیاست‌های خارجی او را تحت تأثیر قرار داد. روابط او با قدرت‌های مسلمان مختل گردید و متصرفات ارزشمند بیزانس همچون انتاکیه به‌دست غربیان متکبری افتاد که مسیحیت لاتینی خود را جانشین ارتدکس یونانی نمودند. با این حال آلکسیوس توانست تا حدودی نواحی غرب آناتولی را بار دیگر تحت کنترل خود درآورد و با پیشروی تا جنوب‌شرقی منطقهٔ تورِس، امنیت را در بیشتر دشت‌های ساحلی حاصلخیز اطراف آدانا و تارسوس تأمین نمود. اما علی‌رغم تمامی این کارها نه آلکسیوس و نه امپراتوران بعدی دودمان کومننی نتوانستند برای همیشه نواحی تحت اشغال صلیبیون لاتینی را تحت کنترل خود درآورند و جزایر و استان‌های غربی بیزانس نیز از حملات بعدی نورمان‌ها در امان نبود. نبرد ساری‌قمیش
نبرد ساری قمیش (به روسی: Сражение при Сарыкамыше. ترکی: Sarıkamış Muharebesi یا Sarıkamış Savaşı) درگیری میان امپراتوری روسیه و امپراتوری عثمانی در میانه جنگ جهانی اول بود که از ۲۲ نوامبر ۱۹۱۴ تا ۱۷ ژانویه ۱۹۱۵ به عنوان بخشی از جبهه قفقاز به درازا انجامید و سرانجام با پیروزی روسیه پایان یافت. استراتژی عثمانی در این نبرد به این صورت بود که نیروهای خود را به شدت متحرک نماید و برای حمله به هدف‌های مشخص در زمان‌های دقیق آماده کند. این رویکرد پایه هم آلمان و هم تاکتیک‌های ناپلئونی بود. سپاه عثمانی که برای زمستان آمادگی نداشت دچار تلفات سنگینی در کوه‌های الله اکبر شد. نبرد گرگوویا
نبرد گرگوویا ()، نبردی بین جمهوری روم به فرماندهی ژولیوس سزار و گل‌ها به رهبری ورسینگتوریکس که در سال ۵۲ قبل از میلاد در منطقه گرگوویا رخ داد که با پیروزی گل‌ها همراه بودو در این تعداد زیادی از رومیان کشته و زخمی شدند. جنگ ایران و روم (۵۹۱–۵۷۲)
نبرد ایران-بیزانس در ۵۷۲–۵۹۱ بین شاهنشاهی ساسانی و امپراتوری روم شرقی (که تاریخدانان امروزی به آن بیزانس می‌گویند) در طی سال‌های ۵۷۲ تا ۵۹۱ میلادی درگرفت. این جنگ با شورش‌هایی به هواخواهی بیزانسی‌ها در قفقاز که تحت سلطه ساسانیان بود شعله‌ور شد، هرچند که عوامل دیگری هم در وقوع آن دخیل بودند. جنگ عمدتاً در محدودهٔ قفقاز جنوبی و میان‌دوردان درگرفت، هرچند که به آناتولی شرقی، سوریه و شمال ایران هم کشیده شد. این جنگ جزئی از جنگ‌های شدید و گسترده‌ای بین این دو امپراتوری به حساب می‌آید که سرتاسر قرن ششم و اوایل هفتم را به خود مشغول داشته بود. این جنگ همچنین آخرین جنگ از جنگ‌های پرشماری بود که روند کلی آن به این صورت بود که منازعه تنها در استان‌های مرزی در می‌گرفت و هیچ‌کدام از دو طرف یارای تصرف طولانی‌مدت قلمرو طرف مقابل را در آن سوی مرزهای خود نداشتند. پس از اتمام این جنگ، جنگی نهایی و پرماجرا با ابعادی گسترده‌تر بین این دو امپراتوری در اوایل قرن هفتم در گرفت. سال پنج امپراتور
اما تاج و تخت امپراتوری توسط سه رومی برجستهٔ دیگر نیز به چالش کشیده شده بود که این سه نفر عبارت بودند از پسنیوس نیگر در سوریه، کلودیوس آلبینوس در بریتانیا و سپتیموس سوروس در پانونیا. سپتیموس سوروس به روم لشکر کشید و پس از در دست گرفتن قدرت، دیدیوس جولیانوس را در ۱ ژوئن ۱۹۳ گردن زد. او سپس گارد پرتورین‌ها را عزل و سربازانی که پرتیناکس را به قتل رسانده بودند را اعدام نمود. او سپس در همان سال به‌منظور تحکیم موقعیتش وارد نبرد سیزیکوس و نیقیه با پسنیوس نیگر شد و توانست او را سرانجام در نبرد ایسوس در ۱۹۴ شکست دهد. کلودیوس آلبینوس نیز که نخست به‌گمان جانشینی سپتیموس سوروس از او حمایت می‌کرد پس از آنکه دریافت سوروس اندیشه‌های دیگری در سر دارد در سال ۱۹۵ خود را امپراتور خواند. با این‌حال سپتیموس سوروس موفق به شکست او در نبرد لوگدونوم در ۱۹ فوریه ۱۹۷ شد. به‌دنبال این شکست آلبینوس یا خود خودکشی کرد یا به فرمان سپتیموس سوروس اعدام گردید. نبرد اجنادین
نبرد اجنادین () نبردی است که بین مسلمانان و رومیان در مکانی ناشناخته نزدیک به شهر رمله (مکانی بین اورشلیم و غزه) واقع شده در سرزمین فلسطین، سال ۶۳۴ بین ارتش خلفای راشدین و ارتش روم شرقی درگرفت. نتیجهٔ این نبرد پیروزی قاطع مسلمانان بود؛ البته بیشتر جزئیات این جنگ توسط منابع اسلامی گفته شده، تاریخ‌نگار سرشناس قرن نهم میلادی، محمد بن عمر واقدی یکی از نگارش‌کنندگان این منابع بوده‌است. نبرد انطاکیه (۶۱۳)
نبرد انطاکیه در سال ۶۱۳ بیرون از شهر انطاکیه واقع در سوریه، بین ارتش بیزانس به رهبری هراکلیوس و نیروهای ساسانی رخ داد. پیروزی ساسانیان در این نبرد، آن‌ها را قادر به حفظ مناطقی کرد که در طی چند نبرد اخیر از امپراتوری بیزانس تسخیر کرده بودند. جنگ‌های سلجوقیان و بیزانس
اندکی پس از شورای کلرمونت و سخنرانی پاپ اوربان دوم، در سال ۱۰۹۵ میلادی، ارتش‌های غربی به سوی شرق رهسپار شدند. از آسیای صغیر عبور کردند، به انطاکیه رسیدند و آن‌جا را به تصرف درآوردند. آنگاه در دو مسیر ساحلی و داخلی (روج - معره نعمان - شیزر - مصیاف - اکراد) حرکت کردند، بار دیگر در طرابلس به یکدیگر پیوستند و از آن‌جا راهشان را به سوی بیروت و صیدا تا قیساریه و سپس به‌سوی اورشلیم ادامه دادند. پس از تسخیر اورشلیم، صلیبی‌ها به سازمان دادن دولت‌های خود پرداختند و پادشاهی اورشلیم و شاهزادنشین انطاکیه و کنت‌نشین ادسا را که حکومت‌هایی خودمختار بودند، شکل دادند. برخی از شهرها همانند معره نعمان در مقابل تهاجم صلیبیون مقاومت کردند ولی حاکمان برخی دیگر از شهرها مثل حماه، شیزر و طرابلس، حمص ترجیح دادند با مهاجمان از در صلح درآیند ولی کشتارهای صلیبیون، پس از رسیدن به آسیای صغیر، در طول مسیر و هنگام رسیدن به انطاکیه و در ادامه در اورشلیم و دیگر شهرهای فلسطین سبب خشم مسلمانان شد و این‌چنین خود را آماده نبرد با صلیبیون کردند. در این دوران بود که امارت‌های پراکنده شام تضعیف شده و قدرت مقابله با مبارزطلبی صلیبیون را نداشتند. در شمال، قلیچ ارسلان از رهبران سلاجقه توان پایداری نداشت و پایتختش، نیقیه، توسط صلیبیون اشغال شد و در نتیجه قدرت خود را از دست داد. آناتولی نیز تحت سیطره دانشمندیه بود که از نیرومندترین امارت‌های سلاجقه در بخش شمال شبه جزیره آسیای صغیر به‌شمار می‌رفت. امیر دانشمندی، ملک غازی که با پیروزی بر صلیبیون شهرت فراوانی کسب کرد، توانست بوهمند را در نبرد ملطین به اسارت درآورد و در شمار نخستین رهبران مسلمان قرارگیرد که بر یک سپاه صلیبی پیروز شده‌است. جنگ پلوپونز
دو سپاه در آمفی پولیس (شهری که همهٔ معادن طلای تراکیا را در بر می‌گرفت) با یکدیگر جنگیدند. در این نبرد سهمگین و خونبار، هردو سپاه فرماندهان بزرگ خود یعنی براسیداس وکلئون) را از دست دادند. کم‌کم هم آتنی‌ها و هم اسپارتی‌ها پی بردند که هیچ‌کدام از آن‌ها قادر به حذف دیگری نیست؛ بنابراین در سال ۴۲۱ ق. م عهدنامه صلحی مابین دو طرف امضا شد و بدین ترتیب بخش اول جنگ‌های پلوپونز به اتمام رسید. این پیمان صلح، که به نام عهدنامهٔ نیسیاس (نیکیاس) معروف است، صلح را به مدت پنجاه سال تضمین می‌کرد. نبرد کوزیکوس
نبرد دریایی کوزیکوس در مه یا ژوئن ۴۱۰ پیش از میلاد در طی جنگ پلوپونز رخ داد. در این نبرد ناوگان آتن به رهبری آلکیبیادس، ترازیبول و ترامنس ناوگان اسپارت را به رهبری مینداروس کاملاً نابود کردند. این پیروزی کنترل آتن را بر بخشی از شهرهای داردانل تا سال بعد تضمین کرد. اسپارتی‌ها در پی شکست پیشنهاد صلحی را ارائه کردند که آتنی‌ها آن را نپذیرفتند. هخامنشیان در این جنگ از اسپارت پشتیبانی می‌کردند. نبرد هارپاسوس
نبرد هارپاسوس در سال ۲۲۹ قبل از میلاد بین پادشاهی پرگامون و سلوکی در ساحل رودخانه هارپاسوس که شاخه‌ای از رود بزرگ میندر در سرزمین کاریا بود رخ داد. نبرد هارپاسوس آخرین نبرد از سری جنگ‌های بین پادشاه پرگامون، آتالوس اول و شاهزاده سلوکی آنتیوخوس هیراکس (مدعی تاج و تخت سلوکی) بر سر سلطه بر آناتولی غربی بود. آتالوس یک پیروزی قاطعانه به دست آورد و هیراکس یک کارزار ناکام را در بین‌النهرین آغاز کرد که منجر به شکست وی شد. بر طبق روایتی او به مصر فرار کرد و در راه توسط راهزنان کشته شد. لوسیوس سپتیمیوس
لوسیوس سپتیمیوس تحت هدایت گنایوس پومپیئوس کبیر در طول جنگ پیراتی با دزدان دریایی در ۶۷ ق. م خدمت کرد، و پس از آن در ارتش آئولوس گابینیوس که بطلمیوس دوازدهم را در ۵۵ ق. م به تاج و تخت مصر بازگرداند، مشارکت داشت و پس از آن به عنوان فرمانده نیروی رومی مستقر در اسکندریه مصر موسوم به گابینیانی حضور داشت تا از پادشاه پشتیبانی و حفاظت کند. در کتاب سزار با عنوان در باب جنگ داخلی، مؤلف به وی درجه تریبون سربازان را نسبت می‌دهد. هنگامی که پومپیئوس پس از شکست در نبرد فارسال در ۴۸ ق. م به مصر گریخت امیدوار به کسب پشتیبانی و کمک گابینیانی‌ها و پادشاه جدید، بطلمیوس سیزدهم، بود چرا که گابینیانی‌ها قبلاً به پدر وی یعنی بطلمیوس دوازدهم در بازگرداندن تاج و تخت خود کمک کرده بودند، امّا خواجگان و مشاوران این پادشاه جوان پنداشتند که می‌توانند با کشتن پومپیئوس دل سزار را بدست آورند. ژنرال مصری آخیلیاس در معیت سپتیمیوس و نظامی دیگری به نام سالویوس در ساحل اسکندریه به دیدن وی رفتند. آنان با ظاهری دوستانه به وی خوش آمد گفتند و سپس در قایق وی را کشتند. نبرد اونوپاروس
نبرد اونوپاروس نبردی بود که در سال ۱۴۵ پ. م بر روی رودخانه اونوپاروس (رود عفرین امروزی، سوریه) در حومه مجاور انطاکیه بر اورونتس، پایتخت امپراتوری سلوکی، رخ داد. این جنگ بین ائتلافی از مصر بطلمیوسی به رهبری بطلمیوس ششم و سلوکی‌هایی که از ادعای حکومت دیمتریوس دوم حمایت می‌کردند، در مقابل حامیان سلوکی الکساندر بالاس صورت گرفت. نیروی بطلمیوسی در نبرد پیروز شدند و امید بالاس برای حفظ تاج و تخت پایان یافت. با این حال، بطلمیوس ششم در این نبرد دچار جراحت مرگباری شد. علیرغم اینکه نیروهای مصری در نبرد پیروز شدند، آن‌ها توسط امپراتوری سلوکی که اکنون یکپارچه شده بود، از سوریه بیرون رانده شدند. زنان در جنگ‌های باستانی
حدود سال ۴۸۰ قبل از میلاد - آرتمیس یکم، ملکه هالیکارناس، یک فرمانده نیروی دریایی و مشاور خشایارشا در نبرد سالامیس بود. خشایارشا
نیروی دریایی ایران در نبرد سالامیس پاد کشتی‌های یونانی که آرایش رسته‌ای داشتند از روی تنگی جا ستونی یورش برد و ناگهان زیر آتش نیروهای دشمن جای گرفت. جنگ تا شب دنبال شد و در این جنگ بیش از نیمی از کشتی‌های ایران نابود شدند و بنابراین سپاه ایران پشت نشست. یونانیان که نخست از پیروزی خود آگاه نبودند، در بامداد روز پسین با شگفتی دیدند که از کشتی‌های ایرانی نشانی نیست. الیاتس
وی پس از سقوط آشور، با نیروهای پادشاهی ماد به فرماندهی هوخشتره بر سر تسلط بر نواحی شرقی آسیای کوچک به نبرد پرداخت که آخرین نبرد در کنار رود هالیس (قزل ایرماق امروزی) در ترکیه امروزی رخ داد. این نبرد که به نبرد هالیس مشهور است در پی بروز خورشیدگرفتگی ناتمام ماند و در نهایت هردو پادشاه با میانجیگری نبوکدنصر دوم پادشاه بابل، به صلح رضایت داده و رود هالیس را به عنوان مرز دو کشور تعیین کردند. نبرد سویتت
موج دوم توسط اوگ یکم، کنت ورماندو؛ برادر فیلیپ یکم، پادشاه فرانسه رهبری می‌شد. همچنین ریموند چهارم، کنت تولوز و سپاهی از پروانسی‌ها در موج دوم شرکت داشتند. «این موج دوم از صلیبیونی بود که از میان آسیای کوچک گذر کردند و انطاکیه را در ۱۰۹۸ تصرف و سرانجام اورشلیم را در ۱۵ ژوئیه ۱۰۹۹ تسخیر کردند.» نبرد قادسیه
نبرد قادسیه نبردی است که در شوال سال ۱۵ هجری قمری برابر با نوامبر ۶۳۶ میلادی میان سپاه خلافت راشدین به فرماندهی سعد بن ابی وقاص و لشکر  ساسانی به فرماندهی رستم فرخزاد در ناحیهٔ قادسیه، رخ داد و مسلمانان پس از چهار روز نبرد سخت و شدید موفق شدند در مقابل سپاه ساسانی پیروز شوند. در این نبرد درفش کاویانی، با غنائم بسیار دیگری به دست مسلمانان افتاد و برخی از فرماندهان لشکر ساسانی از جمله رستم فرخزاد، بهمن جادویه و بندوان نیز کشته شدند. نبرد کالینیکوم
نبرد کالینیکوم بخشی از جنگ‌های ایران و روم بود که در زمان ساسانیان روی داد. نبرد در روز ۱۹ اپریل ۵۳۱ میلادی نبرد فریگیدوس
نبرد فریگیدوس، نبردی بود که در سپتامبر سال ۳۹۴ میلادی بین دو امپراتوری روم شرقی به رهبری امپراتور تئودوسیوس اول، و روم غربی به رهبری یوگنیوس درگرفت. این نبرد یکی از آخرین تلاش‌های دین و فرهنگ پیشا مسیحی علیه مسیحی شدن امپراتوری روم محسوب می‌شود که با شکست مواجه شد. جنگ‌های شاهنشاهی ساسانیان و امپراتوری آکسوم
جنگ‌های شاهنشاهی ساسانیان و امپراتوری آکسوم اشاره به زنجیره‌ای از نبردها در اواخر فرن ششم میلادی، میان شاهنشاهی ساسانی با امپراتوری آکسوم بر سر کنترل پادشاهی پادشاهی حمیر در یمن می‌دارد. پس از نبرد حضرموت و محاصرهٔ صنعا، حبشیان از شبه‌جزیره عربستان بیرون رانده شدند. آن‌ها دوباره در سال ۵۷۵ یا ۵۷۸ میلادی، با یورش به یمن، کنترل آنجا را به‌دست گرفتند؛ اما با حملهٔ دوبارهٔ سپاه ایران این‌بار نیروهای آکسوم برای همیشه از یمن رانده شدند. پس از این واقعه پادشاهی حمیری به‌عنوان سرسپردهٔ ایران اعاده‌شد. نبرد سالامیس
نبرد ترموپیل یکی از نبردهای ایران و یونان است که در سال ۴۸۰ پیش از میلاد در تنگهٔ ترموپیل، بین سپاهیان لئونیداس، پادشاه اسپارت و سپاهیان خشایارشا هخامنشی درگرفت. لئونیداس به همراه سپاهش خود را به کشتن دادند تا عقب‌نشینی قوم را تأمین کنند. پس از تسخیر ترموپیل توسط ایران آتن در معرض تهدید قطعی واقع شد و آتنی‌ها ناچار شدند با زنان و اطفال خویش به جانب جزیرهٔ سالامیس در جنوب آتن راه بیفتند. طولی نکشید که آتن بوسیلهٔ سپاه خشایارشا تسخیر شد و ارگ آن هم به تلافی ماجرای به آتش کشیدن سارد توسط یونانی‌ها، در زمان داریوش بزرگ طعمه حریق شد. (البته در این مورد نیز گمانه‌زنی‌ها یک‌سویه و از جانب یونانیان بوده و مورد تأیید همگان نیست) هیپولیتا
این حرکت تسئوس مانند جرقه‌ای باعث شعله‌ور شدن جنگ ""Amazonomachy"" شد؛ نبردی بزرگ میان آتنی‌ها و آمازونی‌ها. بیشتر پهلوانان اساطیر یونان در این جنگ حضور داشتند، و تسئوس هم از این نبرد جا نماند. به یکباره زنان جنگجو بادبان‌ها را به سمت آتن بالا کشیدند تا ملکۀ خود را از این ازدواج اجباری نجات دهند. تسئوس سلامت به آتن رسید و شروع به آماده‌سازی جشن و مراسم ازدواج کرد. در حالی که آمازون‌ها فقط چند ساعت از تسئوس عقب بودند، در زیر تاریکی شب به آتن رسیدند و خود را برای یک حمله غافلگیرکننده آماده ساختند. آن‌ها به سمت قصر راه افتادند و به سرعت هیپولیتا را از قلعه بیرون کشیدند چرا که مراسم قرار بود در سپیده‌دم برپا شود. صبح روز بعد وقتی تسئوس از خواب بیدار شد و برای تبریک به نزد عروس آیندش رفت، متوجه شد که او شبانه پا به فرار گذاشته است. نبرد تیگراناکرت
نبرد تیگراناکرت نبردی بود که در اواخر ۶۹ (پیش از میلاد) و اوایل ۶۸ پیش از میلاد بین تیگران بزرگ پادشاه ارمنستان از دودمان آرتاشسی و لوکولوس کنسول روم در نزدیکی شهر تیگراناکرت به وقوع پیوست. جنگ‌های ایران و یونان
درسال ۴۹۹ پ. م، حاکم دست‌نشانده میلت، آریستاگوراس، با ناوگان و با حمایت ایران و همراهی بغپات شاهزاده و سردار ایرانی به جزیره ناکسوس لشکرکشی کردند تا جزیره را فتح کنند. این عملیات شکست خورد و آریستاگوراس عزل گشت، آریستاگوراس همه شهرهای یونانی آسیای صغیر را به شورش علیه ایرانیان تحریک کرد. این سرآغاز شورش ایونیان بود که تا سال ۴۹۳ پ. م ادامه داشت که به تدریج بیشتر مناطق آسیای صغیر را به جنگ می‌کشاند. آریستاگوراس درسال ۴۹۸ پ. م با کمک‌های نظامی از سوی آتن و ارتریا اقدام به تسخیر و سپس آتش زدن مرکز حکومت ایرانیان در آسیای صغیر یعنی سارد می‌کند. داریوش بزرگ پادشاه ایران با دیدن این عمل، قسم می‌خورد که انتقام خود را از آتن و ارتریا بگیرد. شورش ادامه می‌یابد و دو طرف در طی سالهای ۴۹۷ تا ۴۹۵ پیش از میلاد به افزایش درگیری‌ها روی آوردند. در سال ۴۹۴ پ. م هخامنشیان به مرکز شورش واقع در میلت حمله می‌کنند. در نبرد لاده ایونی‌ها شکست قطعی را خورده و شورش تمام می‌شود. جنگ‌های اعراب و بیزانس
جنگ‌های اعراب و بیزانس به مجموعه‌ای از جنگ‌ها گفته می‌شود که بین قرن ۷ تا ۱۱ میلادی بین اعراب مسلمان و امپراتوری روم شرقی رخ داد. این جنگ‌ها در طی فتوحات خلفای راشدین و امویان در قرن ۷ و جانشین‌های آنان رخ داد و تا اواسط قرن ۱۱ میلادی طول کشید که برگی از تاریخ جنگ‌های صلیبی است. ظهور اعراب مسلمان از عربستان در ۶۳۰ میلادی منجر به از دست رفتن سریع استان‌های جنوبی بیزانس (سوریه و مصر) و تصرف آنان توسط مسلمانان شد. در بیش از پنجاه سال بعد، حملات پرتعداد مسلمانان به آسیای صغیر و بیزانس که دوباره منجر به تهدید پایتخت بیزانس شد و همچنین حملات به شمال آفریفا و قسطنطنیه که موجب سقوط این شهر شد، ادامه یافت. وضعیت تا زمان شکست اعراب در دومین محاصره قسطنطنیه ادامه یافت. پس از آن در سال ۷۱۸ در زمان خلافت عباسیان، رشته کوه توروس در ترکیه فعلی به عنوان مرز مشترک بین اعراب و بیزانس برگزیده شد و روابط تا حدی عادی‌سازی شد. سفارت‌ها تأسیس شدند و آتش‌بس اعلام شد. اگرچه حملات و ضدحملات دو طرف تا حدودی ادامه داشت. در طول اولین سدهٔ جنگ، بیزانسی‌ها معمولاً به دفاع می‌پرداختند و از شروع جنگ اجتناب می‌کردند و ترجیح می‌دادند به قلعه‌های مستحکم پناه برند. پس از سال ۷۴۰ میلادی، آنان ضد حملات خود را آغاز کردند. اما هنوز هم خلافت عباسیان قادر به مقابله به مثل به وسیله تهاجمات گسترده و مخرب به آسیای صغیر بود. پس از ۸۶۱ میلادی با افول دولت عباسی و تقویت امپراتوری بیزانس، در طی سال‌های ۹۲۰ تا ۹۷۶، بیزانس توانست ارمنستان و شمال سوریه را بازپس بگیرد. نبرد ماراتون
نبرد ماراتون صرفنظر از اغراق و حماسه سرایی‌های هرودوت و کوچک انگاریهای ایرانی‌ها واقعیتی بوده که زمانی حقیقتاً رخ داده‌است. کسی که تاریخ مخاصمات طولانی ایران و یونان را از زمان رانده شدن اسپارتی‌ها از دربار کوروش بزرگ تا حمله اسکندر مطالعه کرده باشد به راحتی درخواهد یافت که نمی‌توان لشکرکشی داریوش بزرگ به یونان را تنها یک اعزام ساده نیرو برای گوشمالی آتنی‌ها قلمداد نمود و داریوش را که در کیاست و سیاست جزء بزرگترین پادشاهان تاریخ است آنقدر بی‌عقل و کینه‌توز دانست که برای یک شبیخون ساده آتنی‌ها ۶۰۰ هزار سپاهی به آنسوی دریاها اعزام کند. نبرد کالینیکوم
بین ارتش‌های امپراتوری بیزانس تحت فرمان بلیساریوس و شاهنشاهی ساسانی تحت فرمان ازارتس روی داد. نبرد میکال
نبرد میکال، یکی از دو جنگ اصلی که دومین تهاجم ایرانیان به یونان را در طول نبردهای یونانی-ایرانی پایان داد. این نبرد در حدود ۲۷ اوت ۴۷۹ ق. م در دامنهٔ کوه میکال بر روی ساحل لونیا در مقابل جزیره ساموس، بین اتحاد دولت شهرهای: یونانی اسپارت، آتن، کورنتس و امپراطوری ایران در زمان خشایارشا اتفاق افتاد. منبع اصلی مطالعه جنگ‌های یونانی-ایرانی و از جمله این جنگ، هرودوت مورخ یونان است که رویکردی کاملا داستانی دارد. طی جنگ‌های پیشین، حملهٔ نظامی ایرانیان به رهبری خود خشایارشا موفق به پیروزی در درگیری ترموپیل و …، و همچنین فتح تسالی و بوتیا و آتیکا شدند. با این حال، در درگیری نهایی سالامیس، نیروهای یونان متحد یونان یک پیروزی غیرمنتظره به دست آوردند و از این طریق مانع از تسخیر پلوپونز شدند. پس از آن خشایارشاه عقب‌نشینی کرد، مردونیوس خود را با ارتش قابل توجهی ترک کرد تا یونانی‌ها را در سال بعد به اتمام برساند. شاپور یکم
شاپور در زمان سلطنت خویش در سه دوره با رومیان نبرد کرد. در دوره اول جنگ‌ها دو جنگ با رومیان را پشت سر گذرانید. نبرد اول که در رأس‌العین رخ داد در ادامهٔ جنگی بود که از زمان پدر او اردشیر شکل گرفته بود و در زمان شاپور ادامه داشت. در نبرد دوم سپاه ایران به همراه سپاه رومیان در محلی بنام مشیک رو در روی یکدیگر قرار گرفتند. اما سرانجام به شکست سپاهیان روم منجر شد و قرارداد ۲۴۱ میلادی هم از جمله پیامدهای منفی این جنگ با رومیان بود و از پیامدهای مثبت این جنگ برای ساسانیان، بدست آوردن سرزمین ارمنستان بود که از جمله مهمترین شهرهای این دوران بشمار می‌رفت. در دوره دوم جنگ‌های شاپور از سال ۲۵۲ تا ۲۵۳ میلادی جنگ‌هایش را علیه امپراتوری روم آغاز کرد و توانست در این جنگ‌ها شکست سنگینی را به رومیان تحمیل کند و یک ارتش قوی رومی را در نبرد بربلیسوس شکست دهد و استان‌های شرقی را به چنگ خود درآورد. دوره سوم جنگ‌ها در اثر شکسته شدن قرارداد ۲۴۴ میلادی جنگ دیگری میان ایران و روم درگرفت و ایرانیان توانستند علاوه بر شکست دادن رومیان انطاکیه را نیز از آن خود کنند. در این دوره باز هم شاهد حملات رومیان به سمت شرق هستیم و رومیان که از فتوحات ساسانیان خشمگین شده بودند به سمت شرق حمله نموده و در سال ۲۵۴ میلادی، والریانوس به همراه سپاهیان خود به شرق لشکرکشی نمود. سرانجام در شهر ادسا نبردی میان سپاه وی و ساسانیان درگرفت که در نهایت سپاه رومیان شکست خورده و در نهایت والریانوس اسیر سپاه ساسانی شد. سرانجام در این دوره از جنگ‌ها گوردیانوس دیگر امپراتور رومی جان خود را از دست می‌دهد و فیلیپ عرب هم مجبور به خراج‌گزاری می‌شود. جنگ‌های شاهنشاهی ساسانیان و هپتالیان
جنگ‌های شاهنشاهی ساسانیان و هپتالیان به یک سری از کشمکش بین هپتال‌ها و امپراتوری ساسانی در قرن پنجم تا سال ۵۶۲ میلادی در فرارود و خراسان اتفاق افتاد. تمیستوکلس
تِمیستوکلِس پسر نئوکلس سیاستمدار و سردار پرنفوذ آتن بود. تمیستوکلس با تقویت نیروی دریایی آتن پیش از حمله خشایارشا، نقش بزرگی در شکست ایرانیان در نبرد سالامیس داشت. همچنین او در دورهٔ نخست جنگ‌های ایران و یونان که در دوران سلطنت داریوش بزرگ درگرفت، در نبرد ماراتون شرکت داشت. زامبی پالمارس
پانزده سال بعد از پادشاهی بر پالمرس، دومینگوس جرج ولهو و برناردو ویریا دو ملو فرماندهان نظامی پرتغالی کویلومبو را زیر آتش توپخانه گرفتند. در ششم فوریه سال۱۶۹۴ بعد از ۶۷ سال درگیری مستمر زامبو با مارون‌های پالمرس پرتغالی‌ها توانستند کرکا دو ماکاکو مرکز پادشاهی مارون‌ها را تخریب کنند. قبل از مرگ شاه گانگا زومبا، زامبی عزم کرده بود که برای استقلال سرزمینش بجنگد. در این مسیر، او در سال ۱۶۷۵ به عنوان فرمانده کل مارون‌ها شناخته شد. بخاطر تلاش‌های قهرمانانه ای که داشت محبوبیتش افزایش یافت. جنگجویان پالمرس توان رویارویی با توپخانه پرتغال را نداشتند، در نتیجه پادشاهی پالمرس سقوط کرد و زامبی مجروح شد. نبرد موره
نبرد موره () نبردی است که در ۱۲۱۳ در نزدیکی موره در فرانسه امروزی میان صلیبیون به رهبری سیمون دو مونتفورت و نیروهای متحد کنت‌نشین تولوز و تاج آراگون به رهبری پدروی دوم و ریموند ششم، کنت تولوز به وقوع پیوست که با پیروزی صلیبیون همراه بود. همچنین این نبرد یکی از برجسته‌ترین جنگ‌های صف‌آرایی شده (Pitched battle) در قرون وسطی و آخرین نبرد بزرگ طی جنگ صلیبی کاتاری که منتهی به فتح تولوز توسط صلیبیون و کشته‌شدن پدروی دوم، پادشاه آراگون شد. جنگ‌های ایران و روم
شرایط زمانی بدتر شد که هیچ‌کدام از دو امپراتوری این فرصت را پیدا نکرد تا بتواند خود را بازیابی کند. قبایل عرب که زیر پرچم اسلام با یکدیگر متحد شده بودند، درست پس از پایان جنگ ایران و روم، مانند سونامی شن از صحرای عربستان بیرون ریختند و زیر فشار حملات آنان، شاهنشاهی ساسانی پس از بیش از چهار قرن فرو ریخت و ایران به‌طور کامل توسط مسلمانان فتح شد. در جریان جنگ‌های اعراب و بیزانس نیز امپراتوری روم به‌طور کامل از استان‌های شرقی و جنوبی‌اش، سوریه، ارمنستان، مصر، شمال آفریقا و بخش‌هایی از آناتولی بیرون رانده شد و عملاً قسطنطنیه تنها شهر پرجمعیت باقی‌مانده برای امپراتوری روم بود. با این حال، برخلاف شاهنشاهی ایران، امپراتوری روم در نهایت از حملات اعراب و دو محاصره قسطنطنیه جان سالم به در برد؛ هرچند سرانجام سقوط امپراتوری روم به دست مسلمانان رقم خورد. نبرد اوپیس
نبرد اوپیس یکی از نبردهای کوروش بزرگ بود که در سپتامبر ۵۳۹ پیش از میلاد رخ داد، این نبرد باعث ضمیمه شدن امپراتوری بابل نو به خاک هخامنشیان شد. مکان دقیق این نبرد شهر اُپیس بر روی رودخانهٔ دجله در ۸۰ کیلومتری بغداد امروزی بوده‌است، تصور می‌شود برای رسیدن به اپیس باید از رودخانه عبور می‌کردند، کسنوفون مورخ یونانی یک پل در آن‌جا برای عبور را توصیف می‌کند. نبرد ساتالا (۲۹۸)
نبرد ساتالا ()، نبردی است میان نرسه، شاهنشاه ساسانی با گالریوس، فرمانده امپراتوری روم در ارمنستان بزرگ که در سال ۲۹۸ رخ داد که با پیروزی رومی‌ها همراه بود. نبرد کرکمیش
نبرد کرکمیش، نبردی‌ست مربوط به ۶۰۵ سال پیش از میلاد مسیح که ارتش‌های مصر و بازماندگان ارتش آشور علیه ارتش مشترک بابل و ماد و متحدانشان شامل پارسیان و سکاها ترتیب دادند.