امپراتوری چین به امپراطوری چه کسی پایان یافت؟
تاریخ چین
در اواخر سلطنت‌هان شرقی، شورش‌های متعدد دهقانی، حکومت را فلج کرده بود. حتی ارتش امپراتوری هم، قادر به سرکوب شورشیان نبود. سرانجام، آخرین امپراتور هان شرقی، از مقام خود کناره‌گیری کرد و با استعفای او سلسله هان شرقی و دوران چین باستان به پایان رسید. براندازی پادشاهی
در سال ۱۹۱۲، زمانی که انقلاب شین‌های به رهبری سون یات سن در براندازی امپراتور جوان ژوانتونگ موفق شد، نظام شاهی چین از بین رفت؛ این امر ختم سلسله چینگ و آغاز جمهوری چین را نشان می‌دهد. در سال ۱۹۱۵، یوان شیکای مختصراً امپراطوری چین را اعلان کرده و خود را امپراتور خواند؛ این رژیم نتوانست مشروعیت پیدا کند و سه ماه بعد سرنگون شد. در سال ۱۹۱۷، ژانگ ژون از طرفداران چینگ تلاش کرد تا سلسله چینگ را احیا کند و به‌صورت کوتاه امپراطوری ژوانتونگ را به تخت چین برگرداند؛ این تلاش در تاریخ به نام «احیای مانچو» یاد می‌شود.
امپراتوری آسمانی
امپراتوری آسمانی (، ) یا تیان‌چائو یکی از قدیمی‌ترین نام‌هایی است که از آن برای اشاره به کشور چین استفاده شده‌است. در قرن نوزدهم، از ترجمه انگلیسی این واژه، ("Celestial")، برای اشاره به مهاجران چینی ساکن ایالات متحده آمریکا، کانادا و استرالیا استفاده می‌شد؛ اما رفته رفته کاربرد آن متروکه گشت. با این حال، "امپراتوری آسمانی" در سال‌های اخیر مجدداً به دلیل رشد اقتصادی جمهوری خلق چین مورد استفاده قرار می‌گیرد. پادشاه چین
در دوران دودمان ژو، زمینداران چینی در محدودهٔ زمین‌های خودشان به آنها گُنگ (公) گفته می‌شد با بالا رفتن قدرت دودمان ژو و شانگ آنها ترجیح دادند این نام را به صورت کلی برای خودشان بکار برند. در ۲۲۱ پیش از میلاد پس از آنکه شاه استان کین بر مدعیان پیرامون پیروز شد عنوان تازه ای برای خود برگزید چون او فرمانروایی فراتر از زمین‌هایی شده بود که پیشتر داشت؛ او نام شی هوآنگدی، نخستین امپراتور را برگزید. پیش از آن "هوآنگ" (皇) و "دی" (帝) عنوان‌های هشت فرمانروای اساطیر چین یا چین باستان بودند. در اساطیر گفته شده بود که سه شهریار (سه هوآنگ) چین باستان کسانی بودند که از سوی خدا آمده بودند و آسمان را آفریده بودند یا نخستین انسان را از رُس ساخته بودند و پنج امپراتور یا پنج "دی"، دستاوردهای فرهنگی داشتند مانند کشاورزی، دوزندگی، موسیقی، ستاره‌شناسی و … در سه سدهٔ پیش از میلاد این دو عنوان هوآنگ و دی هرگز با هم بکار برده نشده بودند. در گذشته تصور این بود که نامی که شاه برگزیده به معنی "پادشاه مقدس" است اما امروزه بر این باورند که مفهوم نام او "حاکمیت دینی" بوده‌است. هفت دولت جنگ‌طلب
در حین دوران این هفت دولت، چین به قدرتمندترین حکومت تبدیل شد و شش حکومت دیگر را ضمیمهٔ خاک خود کرد. پس از اتمام آن در سال ۲۲۱ پیش از میلاد، چین شی هوانگ‌دی از دودمان چین بر تخت نشست و نخستین امپراتور چین گشت. تاریخ چین
در حدود میانه قرن بیست و سوم پیش از میلاد، نبیره امپراتور زرد به نام یائو در شانزده سالگی به سلطنت نشست. یائو نیز، مانند نیای پر آوازه‌اش، به سبب فرمانروایی توأم با خردمندی و مهربانی از عشق و احترام مردم برخوردار شد. اما بعدها، در دوران سلطنت یائو، سیل و طوفان آن سرزمین را ویران کردو سبب آشفتگی شد و خطر فروپاشی امپراتوری را پیش آورد. یائو گزارش‌های مثبتی در مورد مردی به نام شوین شنیده بود و او را راضی کرد که دستیارش باشد. سپس قرار شد به‌طور هم‌زمان دو امپراتور وجود داشته باشد. اما در واقع یائو امپراتور اصلی بود. امپراتور شون‌ژی
امپراتور جوان شون‌ژی در سال ۱۶۶۱ در سن ۲۲ سالگی بر اثر نوعی از آبله - که در چین شیوع یافته بود و راه درمانی برای آن وجود نداشت - درگذشت. پسر سوم او، شوآن‌یی، که به تازگی از آبله نجات یافته بود، جای پدرش را گرفت. از آنجا که اسناد کمی از دوره حکومت امپراتور شون‌ژی نسبت به ادوار بعدی تاریخ چین برجای مانده است، از دوره حکومت او اطلاعات کم‌تری موجود است. دودمان هان
در سال ۱۸۴، زرددستاران با یک نیروی سیصد هزار نفری شورش‌های گسترده‌ای را در چندین ناحیه اطراف پایتخت برپا کردند. سرانجام نیروهای امپراتوری، شورشیان را پس از ماه‌ها نبرد شکست دادند. در سال ۲۲۰ میلادی، آخرین امپراتور هان، شیین دی، از سلطنت کناره‌گرفت و امپراتوری به سه پادشاهی تقسیم شد که هرکدام مدعی تاج و تخت هان بودند. تا چهارصد سال بعد، امپراتوری یکپارچه‌ای پدید نیامد. ملکه کی
ملکه کی یا سونگ نیانگ در امپراطوری یوآن به نام اولجی‌خاتون خوانده می‌شد (; ۱۳۱۵–۱۳۶۹/۷۰) آخرین ملکهٔ دودمان یوآن (دودمان مغولی چین) می‌باشد و همچنین به صورت عملی نایب‌السلطنهٔ امپراتوری یوآن بود. او همچنین در به وجود امدن یوان شمالی نقش وسیعی داشت با اعدام تاناشیری در همان سال کی توانست از دست او راحت شود او که روی امپراطور نفوذ زیادی داشت خواست تا ملکه شود اما خان های مغول وامپراتریس دواگر مخالفت کردند . برای این موضوع کی تا سال 1339 به عنوان لیدی کی خوانده می شد . درسال 1339 شاهزاده ایوشیریدا (بیتون خوان)متولد شد ودر همین سال پسر امپراتریس مخلوق تاناشیری و امپراتور به خاطر سرخک مرد .این یک فرصت عالی برای لیدی کی بود که بتواند پسرش را ولعیهد کند این کار هم به راحتی انجام شد . پس از این ماجرا لیدی کی که روی امپراطور نفوذ زیادی داشت بسیار مورد احترام مقامات یوان قرار گرفت و راه برای اعمال نفوذ او در دربار باز شد . کی در سال 1345 میلادی بعد از اعدام امپراتریس بایان توانست به عنوان امپراتریس برسد . پس از این کار کی با سرنگونی باتوی بایان و امپراتریس دواگر هایی توانست خود را دراس امور قرار بدهد و از انجایی که امپراطور علاقه ای به سلطنت نداشت کی توانست با اقتدار و قدرت فوق العاده ای ب یوان حکومت کند و پایه های امپراطوری یوان را تحت کنترل بگیرد . از طرف دیگر بعد از این اتفاق برادر امپراتریس کی دوکسون کی چول در گوریو قدرت را به دست گرفت البته خواهرش قدرت او را کنترل می کرد . درسال 1351 امپراتریس کی که رسما در یوان حکومت می کرد گونگ مین را پادشاه گوریو کرد و بعد از ازدواج با پرنسس یوان نگوک او را به گوریو فرستاد . در همان سال به خاطر طوغویان رود زرد و بیماری های واگیر دار شورش سختی علیه امپراتریس کی به وقوع پیوست اگرچه این شورش توسط سربازان امپراتریس کی سرنگون شد اما بعد از این شورش انجمن های شورشی _و خرابکاری زیادی در یوان درست شد ودر طی سال های زیادی شورش به خاطر نبود ارتش ملی ضعف مالی و شورش های خان ها یوان رو به زوال بود از طرفی در گوریو هم گونگ مین برادر امپراتریس کی و خاندان کی را سرنگون کرد البته کی یک سپاه مغولی را به انجا فرستاد اما سپاه شکست خورد . در طی سال 1351تا 1368 کی تلاش کرد یوان را نجات بدهد اما به خاطر شورش خان هایی مثل توگه تیمور یوان از دست رفت و شورش ها و انجمن هایی که منتظر بودند تهاجمات گسترده ای را علیه امپراتریس کی و امپراتور اغاز کردند و در چند جنگ سپاه یوان را شکست دادند سرانجام با پیروزی شورشیان مینگ در ۱۳۶۸، ملکه کی تسلیم آن‌ها شد و با مرگ طغون تیمور، او به بیابان‌های شمال چین فرار کرد و با تلاش پسرش را به سلطنت رساند و به مقام ملکهٔ مادر و ملکهٔ بزرگ و نایب‌السلطنه رسید و در همان سال ۱۳۷۰ درگذشت از ملکه کی به عنوان یکی از برجسته‌ترین زنان دنیا یاد شده‌است . جنگ داخلی چین
انقلاب ۱۹۱۱ به رهبری سون یات سن رئیس حزب گومین دانگ (جبههٔ ملی) منجر به سقوط حکومت امپراتوری گردید. اما حکومت جدید بیشتر به یک حکومت ملوک الطوایفی شباهت داشت چون خودش در شانگهای، یوان شی کای در پکن، و چیانگ کای شک در کانتون (گوانگ ژو فعلی) عنوان ریاست جمهوری را یدک می‌کشیدند و ژنرالهای چینی نیز با اختیارات کامل در داخل چین به این سوی و آن سوی لشکر می‌کشیدند. با مرگ سون یات سن، چیانگ کای شک با ادعای رهبری بر حزب گومین دانگ توانست همه رقبا به جز حزب کمونیست چین را کنار بزند که نبرد قدرت با حزب اخیر به جنگ داخلی انجامید. امپراتور شیان‌فنگ
در همین حال، جنگ دوم تریاک نیز آغاز شد که در نهایت با شکست چین و تسلیم تعدادی از بنادر این کشور به دولت‌های اروپایی به اتمام رسید. دودمان شو (سه امپراتوری)
دودمان شو یا امپراتوری شو، در دوره سه پادشاهی در تاریخ چین، یکی از سه قدرت حکومت‌کننده این سرزمین بود که بین سالهای ۲۲۱ میلادی تا ۲۶۳ میلادی پادشاهی می‌کرد. این امپراتوری توسط لیو بی تأسیس شد. لیو بی ادعا می‌کرد که از نسل و از تبار خاندان سلطنتی هان است. هرچند امپراتور آن زمان، امپراتوری هان (امپراتور شیان هان ) این قضیه را تأیید کرد ولی هنوز این شک بین تاریخ‌نگاران باقی است که ادعای لیو بی ممکن است دروغ باشد. جنگ‌تونگ
جو چی‌چن (چینی: 朱祁鎮؛ پین‌یین: Zhū Qízhèn) (زادهٔ ۲۹ نوامبر ۱۴۲۷ - درگذشتهٔ ۲۳ فوریه ۱۴۶۴) امپراتور مینگ بود که طی دو دوره، نخست با عنوان امپراتور جنگ‌تونگ (چینی: 正統؛ پین‌یین: Zhèngtǒng) به معنای «دولت درست»، از ۱۴۳۵ تا ۱۴۴۹ و سپس با عنوان امپراتور تیان‌شون (چینی: 天順؛ پین‌یین: Tiānshùn) به معنای «فرمانبردار آسمان»، از ۱۴۵۷ تا هنگام مرگش در ۱۴۶۴ بر چین فرمانروایی نمود. تاریخ سری مغولان
امپراتوری چنگیز در قرن چهاردهم میلادی در آستانه فروپاشی قرار گرفت. گروهای ملی‌گرا در چین آخرین بازماندگان قدرت مند مغول را در سال ۱۳۶۸ میلادی از پکن بیرون راندند و بقایای مغولان را به سخره گرفتند و عمارات و قصرها و جبه‌های باارزش آن‌ها را به آتش مشعل کشیدند. اما پادشاهان جدید چینی یعنی مینگ‌ها در حفظ کتاب کوشیدند. امپراتور چیان‌لونگ
امپراتور چیان‌لونگ (۲۵ سپتامبر ۱۷۱۱ – ۷ فوریه ۱۷۹۹) ششمین امپراتور دودمان چینگ و چهارمین امپراتور این سلسله بود که بر کلیه چین فرمان می‌راند. او چهارمین پسر امپراتور یونگ‌ژنگ محسوب می‌شد. دوره سلطنت او رسماً از ۱۱ اکتبر ۱۷۳۵ تا ۸ فوریه ۱۷۹۶ میلادی به طول انجامید. او در ۸ فوریه ۱۷۹۶ به نفع پسرش - امپراتور جیاگینگ - از سلطنت کناره‌گیری کرد. در واقع او با این کار تلاش کرد تا ضمن احترام به پدربزرگ قدرتمند خود، امپراتور کانگ‌شی، دوره سلطنتش از آن امپراتور بیش‌تر نشود. او با وجود کناره‌گیری از سلطنت، تا زمان مرگش در ۱۷۹۹ میلادی، قدرت را به‌طور کامل در دست داشت. سالهای اولیه حکومت چیان‌لونگ، ادامهٔ عصر شکوفایی امپراتوران قبلی بود اما سالهای پایانی حکومت او با مشکلات متعدد داخلی و خارجی برای کشور همراه بود. امپراتوری گوگوریو
قلمرو پادشاهی گوگوریو، سرانجام توسعه پیدا کرد و به یک قدرت بزرگ منطقه‌ای تبدیل شد. گوگوریو به مدت ۷۰۵ سال باقی ماند و در این مدت ۲۸ پادشاه از خانوادهٔ سلطنتی گو بر آن حکمرانی کردند. معنی واژه گوگوریو یعنی قدرتمندترین و بزرگترین امپراتوری سرانجام امپراتوری گوگوریو با حمله متحد شیلا و تانگ از بین رفت. گوگوریو مجبور شد تا ۱۶ سال با شیلا و تانگ بجنگد اما سرانجام به دلیل ورشکستگی و خیانت مقامات بسیار ضعیف شد و توسط ارتش متحد تانگ و شیلا از بین رفت. قلمرو گوگوریو برای اتحاد به تانگ داده شد. تاریخ چین
بعد از مرگ شی هوانگ دی، آشوب و ناآرامی سراسر کشور را فرا گرفت. زی پینگ آخرین شاه سلسلهٔ چین، از کشاورزی به نام «لیوبانگ» رهبر شورشیان، شکست خورد و با پیروزی لیوبانگ عصر تازه‌ای در تاریخ چین آغاز گشت. تاریخ باستان
در سال ۱۰۴۶ قبل از میلاد، نیروهای ژو به رهبری پادشاه وو از ژو آخرین پادشاه سلسله شانگ را سرنگون کردند. سلسله ژو اندکی بعد در چین تأسیس شد. در طول دوره ژو جامعه ای فئودالی در چین پیدیدار گشت. سپس عصر آهن چین در دوره ای از عصر کشورهای متخاصم منحل شد که در این دوره احتمال می‌رود میلیون‌ها سرباز بر سر مبارزات فئودالی با یکدیگر جنگیده باشند. چونگ‌جن
سرانجام در بامداد روز ۲۵ آوریل ۱۶۴۴، چونگ جن در حالیکه موهایش آشفته، آستین لباسش آغشته به خون و تنها یک کفش به پا داشت همراه با وانگ چنگ‌ئن، خواجهٔ اعظم و وفادار به امپراتور از شهر ممنوعه خارج شده و به سمت باغ سلطنتی جینگ‌شان که در شمال آن قرار داشت فرار می‌کند. از تپهٔ میشان بالا می‌رود و با کمک وانگ چنگ‌ئن خود را بر درخت پاگودایی که رو به شهر ممنوعه دارد و در دوران امپراتوری چینگ به درخت ادیب چینی گنهکار شهرت یافت دار می‌زند و با مرگ خود به سلسلهٔ مینگ پایان می‌دهد.درخت مذکور دیگر وجود ندارد  و گفته می‌شود در زمان انقلاب فرهنگی توسط ارتش سرخ از ریشه به درآورده شده‌است و آنچه که امروز در جای آن قرار دارد درختی مشابه آن است که در ۱۹۸۱ کاشته شده‌است . دودمان مینگ
امپراتوری مینگ(چینی:明朝) یا امپراتوری مینگ بزرگ دودمان پادشاهی چین از سال ۱۳۶۸ تا سال ۱۶۴۴ میلادی بود، که پس از فروپاشی دودمان مغولی یوآن بنیاد گذاشته شد. مینگ آخرین دودمان پادشاهی چینی بود که هان‌ها قدرت اصلی را در دست داشتند. هونگ‌وو، رهبری شورش عمومی علیه پادشاهی یوآن را بر عهده داشت. امپراتور یوان هان
یوان امپراتور هان (; ۷۵ قبل از میلاد - ۳۳ قبل از میلاد) امپراتور دودمان هان در چین بود. تیانچی
امپراتور تیانچی در ۳۰ سپتامبر ۱۶۲۷ ناگهان درگذشت و چون هیچ وارثی نداشت، برادر کوچکترش جو یوجیان به مقام امپراتوری رسید و به عمر دولت وحشت پایان داد. تیانچی با نام شی‌زونگ (熹宗) در مقبره سلطنتی به خاک سپرده شد و نام پس از مرگ امپراتور جه (کامل: Da Tian Chan Dao Dun Xiao Du You Zhang Wen Xiang Wu Jing Mu Zhuang Qin Zhe) به او داده شد. امپراتور شیان‌فنگ
امپراتور شیان‌فنگ (۱۷ ژوئیه ۱۸۳۱ – ۲۲ اوت ۱۸۶۱) نهمین امپراتور دودمان چینگ و هفتمین فرمانروای این سلسله بود که از ۱۸۵۰ تا ۱۸۶۱ میلادی بر کلیه چین حکومت می‌کرد. امپراتوری کره
امپراتوری کره در سال ۱۸۸۹ پس از سلسله چوسان تشکیل شد و یک حکومت تحت نفوذ امپراتوری روسیه بود که در سال ۱۹۱۰ به دنبال اشغال کره به دست امپراتوری ژاپن از بین رفت. علی‌رغم اینکه این قلمرو امپراتوری نامیده می‌شود، هیچگونه فرقی با پادشاهی‌های گذشتهٔ چوسان و گوریو از لحاظ وسعت نداشته‌است. تهاجم ژاپن به کره (۱۵۹۸–۱۵۹۲)
در سال ۱۴۰۲، به شوگون آشیکاگا یوشی‌میتسو که علی‌رغم این که امپراتور ژاپن نبود ولی درعمل حاکم ژاپن بود، از طرف امپراتور چین لقب «پادشاه ژاپن» اعطا شد و برای مدت کوتاهی تا زمان مرگ آشیکاگا یوشی‌میتسو در سال ۱۴۰۸، ژاپن یکی از شاخه‌های رسمی خاندان مینگ بود. این رابطه در سال ۱۵۴۹ زمانی پایان یافت که ژاپن، برخلاف کره، تصمیم گرفت به رسمیت شناختن سلطهٔ منطقه‌ای چین را پایان دهد و مأموریت‌های ادای احترام را لغو کند. یوشیمیتسو اولین و تنها حاکم ژاپنی در اوایل دورهٔ مدرن بود که عنوان چینی را پذیرفت. عضویت در سیستم باج‌گذاری چین پیش‌شرط هرگونه مبادلهٔ اقتصادی با چین بود و با خروج از این سیستم، ژاپن رابطهٔ تجاری خود را با چین کنار گذاشت. امپراتوری بریتانیا
در سال ۱۹۸۲، نخست‌وزیر مارگارت تاچر به پکن سفر کرد تا با دولت چین در رابطه با آینده آخرین قلمروی مهم و پرجمعیت فرادریایی بریتانیا مذاکره کند. هنگ‌کنگ از زمان عهدنامه نانکینگ در سال ۱۸۴۲، به یکی از مستعمرات بریتانیا تبدیل شده بود و این مسئله در سال ۱۸۹۸ نیز با امضای یک عهدنامه ۹۹ ساله تمدید شده بود، بدین معنی که مالکیت انگلستان بر هنگ‌کنگ تا سال ۱۹۹۷ اعتبار داشت. تاچر که مسئله هنگ‌کنگ را مشابه جدال بر سر مالکیت جزایر فالکلند می‌دید، در ابتدا از چین درخواست کرد که اداره هنگ‌کنگ کماکان تحت کنترلِ اداری بریتانیا باقی بماند، اما مالکیت آن به جمهوری خلق چین داده شود، اما این مسئله توسط چینی‌ها رد شد. در سال ۱۹۸۴ سرانجام دو کشور بر سر این منطقه به توافق رسیدند و هنگ‌کنگ به یک منطقه ویژه اداریِ چین تبدیل شود و البته چینی‌ها نوع حکومت فعلی آن را تا پنجاه سال آینده تغییر ندهند. در سال ۱۹۹۷، مراسم بازپس دادن هنگ‌کنگ به چین با حضور چارلز، شاهزاده ولز (ولیعهد بریتانیا) برگزار شد و در دید بسیاری، از جمله خود پرنس چارلز، این اتفاق «"پایان امپراتوری"» بود. تاریخ چین
سرانجام، دولت «چین» که هر روز قدرتمندتر می‌شد، دولت‌های دیگر را مغلوب کرد و بر آن‌ها مسلط شد. نام سرزمین چین از نام همین سلسله گرفته شده‌است. در سال ۲۴۶ پیش از میلاد، پادشاه نه ساله چین، چین شی هوانگ بر تخت نشست. او با حمایت مشاوران برجسته‌اش، خود را فرمانده ارتش نامید و دولت‌های پراکنده را یکی پس از دیگری مغلوب کرد. او در سال ۲۲۱ پیش از میلاد، حکومتی مرکزی تأسیس کرد و خود را نخستین امپراتور چین نامید. او پس از دو حادثه ننگ‌آور شهرت بدی یافت. این امپراتور دستور داد که تعداد بسیار زیادی از کتاب‌های تاریخی و همین‌طور آثار کنفسیوس رادر آتش بسوزانند. تاریخ چین می‌بایست به خواست او، از زمان تاجگذاریش به بعد نوشته می‌شد. همچنین شی هوانگ دی، دستور داد ۴۶۰ نفر از دانشمندانی را که در برابر کتاب سوزی مقاومت کرده بودند، در دره‌ای بیرون از شهر، زنده به گور کنند. شنگ‌زونگ
امپراتور شنگ‌زونگ (به چینی:遼聖宗؛ پین‌یین:Liáo Shèngzōng؛ ۱۶ ژانویه ۹۷۲ – ۲۵ ژوئن ۱۰۳۱) در سال ۹۸۲ میلادی در ۱۲ سالگی جانشین جینگ‌زونگ گردید. از آنجا که او برای فرمانروایی بسیار جوان بود، مادرش ملکه شیائو نیابت سلطنت را بر عهده گرفت و تبدیل به فرمانروای اصلی کشور شد. امپراتور شنگ‌زونگ از ۱۴ اکتبر ۹۸۲ تا ۲۵ ژوئن ۱۰۳۱ میلادی حکومت کرد. تاریخ آسیا
سلسله‌ای است که پس از دودمان چو و پیش از دودمان هان در چین فرمان راندند. فرمانروایی ایشان از سال ۲۲۱ تا ۲۰۶ پیش از میلاد به طول انجامید. یکپارچگی و اتحاد سرزمینی چین در سال ۲۲۱ پیش از میلاد، در زمان فرمانروایی چین شی هوانگ آغازگر امپراتوری بود که بر تمام چین فرمان می‌راند؛ این امپراتوری تا زمان دودمان چینگ چائو ادامه یافت. ادیان تائوئیسم و کنفوسیانیسم، ادیان غالب مردم در زمان دودمان چین چائو بود. نخست‌وزیر نامدار این امپراتوری لی سی بود. گائوزو (دودمان تانگ)
امپراتور گائوزو(۵۶۶-۶۳۵ میلادی) با نام لی یوآن، بنیانگذار امپراتوری تانگ در چین بود؛ او همچنین نخستین امپراتور این دودمان شاهی بود که از سال ۶۱۸ تا ۶۲۶ فرمان راند. در زمان دودمان سوئی، گائوزو فرماندار ایالت کنونی شانکسی بود. او به کمک پسرش لی‌شی‌مین، تمام مدعیان امپراتوری و فرمانروایان محلی را کنار زد. در سال ۶۲۸، امپراتوری تانگ موفق شد که چین را تماماً متحد و یکپارچه سازد. چین شی هوانگ
در سال ۲۲۱ پیش از میلاد چین شی هوانگ تمام سلسله‌های مستقل در چین را برانداخت و همچنین نظام واگذاری تیول را هم که در سلسلهٔ قبلی رواج یافته بود لغو کرد و به این ترتیب چین را یکپارچه کردشی هوانگ در ابتدا کشور را به ۳۶ و سپس به ۴۶ استان تقسیم کرد. دودمان مینگ
در سال ۱۴۹۹، لشکریان مغول، سپاه چین را شکست دادند و امپراتور چنگ‌تونگ را دستگیر کردند. هشت تن از مشاوران سلطنتی که به «هشت ببر» معروف بودند؛ ادارهٔ چین را در دست گرفتند. در سال ۱۵۱۰ لیوچین، رهبر هشت ببر عزل شد و ثروت شخصی خود را از دست داد. دودمان هان
گائوزو یا لیو بانگ، اولین امپراتور سلسلهٔ هان بود. او بر زیینگ، آخرین امپراتور سلسله چین، غلبه کرد و به پادشاهی رسید. سلسله‌ای که او تأسیس کرد، هان نام گرفت. در دوران او چین همچنان یکپارچه ماند. او همچنین آیین کنفوسیوس را، به عنوان آیین رسمی کشور، برگزید. گائوزو در سال ۱۹۵ پیش از میلاد، پس از هفت سال سلطنت، درگذشت. تاریخ باستان
چین شی هوانگدی مستقیماً با قدرت مطلق بر چین متحد حاکم شد. در مقابل حکومت غیرمتمرکز و فئودالی دودمان‌های قبلی، چین تعدادی «مرکز فرماندهی» در سراسر کشور ایجاد کرد که مستقیماً به امپراتور پاسخ می‌دادند. در سراسر کشور فلسفه قانون گرایی اجرا شد و نشریات تبلیغ کننده ایده‌های رقیب مانند کنفوسیوس گرایی ممنوع شد. در زمان سلطنت وی، چین متحد با استفاده از کار اجباری اولین دیوار بزرگ با مراقبت مداوم را ایجاد کرد. حملات به سمت جنوب برای الحاق ویتنام آغاز شد. پس از مرگ امپراتور شورشیان علیه سلطه مسلم و قاطع چین در قالب جنگهای داخلی جدید قیام کردند. تزی شیء
تزی شی یا "تزو شی" (۲۹ نوامبر ۱۸۳۵–۱۵ نوامبر ۱۹۰۸)، ملکه قدرتمند و پرنفوذ دودمان چینگ بود که ۴۷ سال از سال ۱۸۶۱ تا زمان مرگ در سال ۱۹۰۸ میلادی در عمل حکمران چین بود. او در ابتدا و دوران جوانی به عنوان صیغه امپراتور شیان‌فنگ به دربار راه یافت. تزوشی به تدریج در حرم رشد کرد و فرزندی را به دنیا آورد که بعد از مرگ همسرش شیان‌فنگ، تونگ‌ژی امپراتور چین شد. او در سال۱۸۷۵ با درگذشت پسرش ، گوانجو از اقوام خود را بر مسند امپراتوری چین نشاند. او حکمرانی محافظه کار بود پس با سیاست های اصلاحات گوانگجو مخالف بود و به همین خاطر او را در خانه حبس کرد. با مرگ او سلسله چینگ بعد از چند سال برچیده شد. او پیش از مرگش پویی دو ساله را به تخت امپراتوری نشاند. تقسیم امپراتوری مغول
شورشی به نام شورش دستار سرخ در سال ۱۳۵۰ در چین آغاز شد و سلسله یوآن توسط دودمان مینگ در سال ۱۳۶۸ سرنگون شد. آخرین امپراتور یوآن، طغون تیمور، به شمال به یینگ‌چانگ گریخت و در سال ۱۳۷۰ در آنجا درگذشت. بقایای یوآن که به استپ مغولستان عقب‌نشینی کرده بودند، به عنوان سلسله یوآن شمالی شناخته می‌شوند و به مقاومت در برابر دودمان مینگ ادامه دادند تا اینکه در سال ۱۶۳۵ توسط دودمان جین به رهبری جورجی (سلف دودمان چینگ) فتح شد. امپراتور ژنزونگ
امپراتور ژنزونگ (۲۳ دسامبر ۹۶۸-۲۳ مارس ۱۰۲۲ میلادی) سومین امپراتور دودمان سونگ بود که از سال ۸ مه ۹۹۷ تا ۲۳ مارس ۱۰۲۲ بر چین فرمان راند(اما امپراتور ژنزونگ بعد از بیماری شدیدی که او را ناتوان کرده بود از فوریه سال ۱۰۲۰ میلادی او دیگر تواند حکومت نداشت و غالبا حکومت رسما در دست همسر دومش امپراتریس لیو بود) امپراتور ژنزونگ پسر سوم تای‌زونگ و بانو لی بود. با مرگ ژنزونگ پسرش امپراتور رنزونگ به حکومت رسید. دودمان کین (۱۲۳۴–۱۱۱۵)
جنگ مغول-کین میان سالهای ۱۲۱۱–۱۲۳۴ میلادی مابین امپراتوری مغول و مردم جورجی در شمال چین روی داد و به مدت ۲۳ سال ادامه داشت و عاقبت به سقوط سلسله کین به دست مغول انجامید. همچنین، با این پیروزی دامنه متصرفات مغولان تمام شمال چین را دربر گرفت. دودمان شو (سه امپراتوری)
در پایان این امپراتوری توسط امپراتوری وی تسخیر شد، لیو شان (فرزند لیو بی) خود را تسلیم کرد و به امپراتوری شو خاتمه داد . پادشاه چین
پادشاه یا امپراتور یا هوآنگدی (به چینی: 皇帝) یک عبارت سکولار برای منصب امپراتورهای چین است که از دوران دودمان کین در ۲۲۱ پیش از میلاد تا کناره‌گیری پویی در ۱۹۱۲ میلادی پس از انقلاب شین‌های و تشکیل جمهوری چین برای شاهان استفاده می‌شد. این عنوان دو بازگشت در جریان شکست انقلاب و تشکیل دوبارهٔ پادشاهی چین (۱۹۱۶-۱۹۱۵) داشت. عبارت مقدس برای شاهان چینی، 天子 به معنی "فرزند آسمان" بود. عبارتی که بسیار کهن تر از شاه چین است، عبارتی است که به دودمان ژو بازمی‌گردد و آن "فرمانروای هرآنچه زیر آسمان" است. البته در واقعیت هیچ شاهی در چین قدرت مطلق نبود با این حال این عبارت کاربرد فراوانی داشت. چین
دوران جنگ داخلی در سال ۲۲۱ پیش از میلاد به پایان رسید. دودمان چین در این سال، شش پادشاهی دیگر را شکست داد و نخستین دولت متحد چینی را پایه گذاشت. چین شی هوانگ امپراتور این حکومت، خود را «نخستین امپراتور» نامید و اصلاحاتی را در سراسر چین به عمل آورد. او زبان چینی، واحدهای اندازه‌گیری، طول چرخ‌های ارابه‌ها و واحد پول را در سراسر کشور همسان کرد و ساخت دیوار بزرگ چین را آغاز نمود. اما قانون‌گرایی افراطی و حکومت استبدادی او موجب شد، تا شورش‌های گسترده‌ای علیه دودمان چین صورت گرفته و حکومت چین شی هوانگ تی با مرگ او از هم بپاشد. گرچه دوران حکومت این امپراتور تنها ۱۵ سال به طول انجامید، ولی تأثیراتی که وی ایجاد کرد، باعث شده که نام کنونی سرزمین چین، برگرفته از نام این دودمان باشد. حمله مغول به ژاپن
در قرن دوازدهم میلادی، کشور چین بین دو سلسله تقسیم می‌شد: یکی سلسلهٔ کین (۱۱۱۵–۱۲۳۴) که بر چین شمالی تسلط داشت، و سلسلهٔ دیگر سونگ جنوبی (۱۱۲۷–۱۲۷۹) بود که بر چین جنوبی حکومت می‌کرد. در سال ۱۲۱۱ میلادی چنگیز خان با تمام قوا به سلسله کین حمله کرد. هدف از این حمله به دست آوردن اسب و مراتع دولتی بود که اسبان نظامی در آن پرورش می‌یافتند. در آن زمان اسب یکی از مهمترین ابزارهای جنگی به شمار می‌آمد. سلسله کین پس‌از از دست‌دادن تعداد بسیاری از اسبان و مراتع، تضعیف شد. با تسلط مغولان بر پکن، پایتخت چین شمالی که در مرکز کشور قرار داشت، سلسله کین به طرف نواحی جنوبی‌تر عقب‌نشینی کرد و پایتخت را شهر کایفنگ قرار داد. جنگ مغول-کین، مابین امپراتوری مغول و سلسلهٔ کین در شمال چین به مدت ۲۳ سال ادامه داشت و عاقبت به سقوط سلسله کین به دست مغول در سال ۱۲۳۴ میلادی انجامید. دودمان چین
سلسلهٔ چین (چینی:秦朝) پس از دودمان جوئو و پیش از دودمان هان از سال ۲۲۱ تا ۲۰۶ پیش از میلاد در چین فرمان راند. این سلسله تنها دو شاه دارد و کوتاه ترین سلسلهٔ تاریخ چین است. یکپارچگی سرزمینی چین در سال ۲۲۱ پیش از میلاد در زمان فرمانروایی چین شی هوانگ رخ داد؛ این پادشاهی تا زمان دودمان چینگ ادامه یافت. تائوئیسم و کنفوسیانیسم ادیان غالب مردم در زمان دودمان چین چائو بود. نخست وزیر نامدار این امپراتوری لی سی بود. ملکه زتیان (دودمان ژو دوم)
ملکه زتیان (چینی ساده:武则天، چینی سنتی:武则天، پین‌یین:Wǔ Zétiān) (زادهٔ ۱۷ فوریهٔ ۶۲۴ - مرگ ۱۶ دسامبر ۷۰۵) تنها زن در تاریخ چین باستان بود که عنوان "امپراتریس فرمانروا" را دارا بود. او عضو دودمان تانگ بود و به مدت ۲۵ سال به عنوان نایب السلطنه مستبد در سلسله تانگ (۶۱۸–۹۰۷) حکومت کرد و بعد به عنوان یکی از امپراتوران تأثیرگذار و بحث‌برانگیز تاریخ چین تبدیل شد، وو زتیان یک حاکم چین بود که به‌طور غیررسمی به عنوان امپراتریس همسر، قدرت واقعی و نیرومند پشت امپراتور برای همسرش امپراتور گائوزونگ و بعداً به‌طور کاملاً رسمی به عنوان امپراتریس دواگر و نایب السلطنه تام‌الاختیار برای پسرانش امپراطور ژونگ زونگ و امپراتور رویزونگ و بعد از آن به عنوان امپراتریس فرمانروا بر حق خود در سلسله ژو به صورت یگانه بر چین حکومت کرد. انقلاب شین‌های
انقلاب شین‌های شامل قیام‌ها و نبردهای متعددی است. این انقلاب از قیام ووچانگ در ۱۰ اکتبر ۱۹۱۱ آغاز شد که نتیجهٔ تلاش جنبش حفاظت از راه آهن - جنبشی که برای ملی کردن پروژه‌های راه آهن تلاش می‌کرد - بود. این انقلاب سرانجام با استعفای پویی - امپراتور چینگ - در ۱۲ فوریه ۱۹۱۲ پایان پذیرفت و نقطهٔ عطفی در تاریخ چین به یادگار گذارد: پایان ۲۰۰۰ سال حکومت امپراتوری در چین و آغاز عصر جمهوریت در این کشور. ووی شرقی
وو یا ووی شرقی یا سون وو نام یکی از سه دولت نیرومندی است که در دوره سه امپراتوری (۲۲۰–۲۸۰ میلادی) در چین برقرار بود. نام وو برگرفته از نام تاریخی دلتای رود یانگ تسه -وو- بود. این پادشاهی در درازای حیاتش بر بسیاری از سرزمین‌های شرقی چین چیره‌بود. این امپراتوری توسط جین از بین رفت. سه پادشاهی
فرمانروایی سه امپراتور، دوره‌ای است از تاریخ چین که به فروپاشی امپراتوری هان و آشوب کلاه‌زردها در ۱۸۴ (میلادی) برمی‌گردد. در این دوره سه حکومت بر سرزمین چین فرمانروایی می‌کردند. کانگ‌شی
دوره حکومت امپراتور کانگ‌شی، عصری از آرامش و رفاه نسبی را پس از سال‌ها جنگ و آشوب به ارمغان آورد. سلطنت او در چین آغازگر دوره‌ای بود که آن را عصر شکوفایی کانگ‌شی و چیان‌لونگ می‌نامند. در پایان سلطنت کانگ‌شی، قلمرو او کلیه چین، تایوان، منچوری، بخشی از خاور دور روسیه، مغولستان داخلی، مغولستان خارجی و تبت را شامل می‌شد. شهر ممنوعه
احداث شهر ممنوعه در سال ۱۴۰۶ میلادی با دستور جو دی دومین امپراتور سلسله مینگ آغاز گردید و ظرف ۱۴ سال ساخته شد. تا سال ۱۹۱۱ میلادی و نابودی سلسله چینگ (قریب ۵۰۰ سال) جمعاً ۲۴ امپراتور در این شهر ممنوعه اقامت کرده و بر چین فرمان رانده‌اند. از سال ۱۹۲۴ بازدید از این مجموعه به عنوان کاخ موزه برای عموم آزاد گردید و ممنوعه بودن آن پایان پذیرفت. انقلاب شین‌های
انقلاب شین‌های که انقلاب ۱۹۱۱ و انقلاب چین نیز نامیده می‌شود، قیام مردمی بود که به سقوط آخرین سلسله امپراتوری تاریخ چین - دودمان چینگ - و تأسیس جمهوری چین منجر شد. این انقلاب از آن جهت شین‌های نامیده شد که در سال ۱۹۱۱ میلادی رخ داد. سال ۱۹۱۱ میلادی مطابق با گاه‌شماری چینی، سال شین‌های نام دارد. دودمان چینگ
دودمان چینگ (; )، که با نام‌های پادشاهی چینگ بزرگ، چینگ بزرگ، یا دودمان منچو نیز شناخته می‌شود آخرین سلسله پادشاهی در چین بود که از سال ۱۶۴۴ تا ۱۹۱۲ میلادی بر چین حکمرانی می‌کرد. این دودمان با براندازی دودمان مینگ به قدرت رسید و با تشکیل جمهوری چین عمر این سلسله پایان یافت. امپراتریس لیو (ژنزونگ)
امپراتریس لیو (تولد: ۹۶۹ مرگ: ۱۰۳۳) وی همسر امپراتور ژنزونگ بود و با ازدواج با امپراتور تبدیل به امپراتریس دودمان سونگ شد، وی پس از بیماری شوهرش از سال ۴ فوریه ۱۰۲۰ تا ۲۲ مارس ۱۰۲۲ به صورت غیر رسمی و رسمی به عنوان امپراتریس همسر، قدرت پشت تخت و بعداً به صورت رسمی از سال ۲۲ مارس ۱۰۲۲ تا ۱۱ اکتبر ۱۰۳۳ به عنوان امپراتریس دواگر و نایب السلطنه برای پسرخوانده‌اش امپراتور رنزونگ به تنهایی بر کلیه چین حکومت می‌کرد. وی همچنین بعد از امپراتریس وو به عنوان نایب السلطنه زن دومین زن در تاریخ چین بود که لباس و تاج سلطنتی امپراتوری را برای خود برگزیده و در کنار امپراتور خردسال حکومت کرد و همچین تنها حاکم زن در تاریخ چین بعداز امپراتریس دواگر لو دودمان هان و امپراتریس دواگر وو دودمان تانگ بود که فرمان های امپراتوری را بر حق خود مانند یک امپراتور صادر می کرد چیزی که برای امپراتورها جایز بود. تاریخ آسیا
دودمان هان که بعد از دودمان چین به قدرت رسید، بین سال‌های ۲۰۶ قبل از میلاد و ۲۲۰ میلادی، حدود ۴۰۰ سال بر چین فرمانروایی می‌کرد. این زمان طولانی یکی از پرتأثیرترین دوره‌ها در تاریخ چین بوده‌است و تا آشوب کلاه‌زردها و دوره سه امپراتوری ادامه پیدا کرد. این امپراتوری همچنین در سال ۱۰۸ ق. م به گوجوسان حمله کرد و امپراتوری گوجوسان یک سال مقاومت کرد و سرانجام سقوط کرد. نبرد طراز
پس از پایان شورش ان لوشان در سال ۷۶۳ ، ارتش تانگ ناتوان شد و هرگز بهبود نیافت. با یورش امپراتوری تبت به چین ، امپراتوری تانگ تکه‌تکه شد. فهرست امپراتوران دودمان مینگ
دودمان مینگ پس از زوال دودمان مغولی یوان شکل گرفت و از ۱۳۶۸ تا ۱۶۴۴ بر چین حکمفرمایی کرد و بر اثر شورش‌های دهقانی و حملهٔ منچوها سقوط نموده و دودمان منچوریایی چینگ جایگزین آن شد. ۱۶ امپراتور در طول ۲۷۶ سال حکومت مینگ بر چین فرمانروایی کردند. پس از سقوط دودمان مینگ در ۱۶۴۴، گروهی از مدعیان پادشاهی مینگ، دودمان مینگ جنوبی را تشکیل دادند که این سلسله تا ۱۶۶۲ که آخرین امپراتور آن اعدام شد به حیات خود ادامه داد. جینگ‌تای
به دنبال این رویداد، دربار چین که بیم داشت مغول‌ها خون‌بهای گزافی را برای آزادی جنگ‌تونگ درخواست نمایند تصمیم به انتخاب امپراتوری جدید و دفاع از بیجینگ (پایتخت) گرفتند. در تاریخ ۱۵ یا ۲۳ سپتامبر ۱۴۴۹، آنها جو چی‌یو را به امپراتوری برگزیدند و او با عنوان امپراتور جینگ‌تای بر تخت نشست. تنها یک نفر از درباریان با این انتخاب مخالفت نمود که اعدام شد. چین
چین باستان به عنوان یکی از گهواره‌های تمدن در جهان است که ابتدا این تمدن، در سواحل حاصل‌خیز رود زرد در دشت شمال چین به‌وجود آمد. چین شاهد دودمان شانگ، دودمان ژو، دودمان هان، دودمان شین، دودمان جین، دودمان سوئی، دودمان تانگ، دودمان سونگ، دودمان لیائو، دودمان مینگ، دودمان چینگ، جمهوری چین بوده‌است. نخستین دودمان پادشاهی این کشور دودمان شیا در حدود قرن ۲۱ پیش از میلاد بود و نخستین حکومتی که چین را متحد کرد دودمان چه‌این در ۲۲۱ پ. م بود. نظام سیاسی چین بیش از هزاران سال مبتنی بر سلطنت مطلقهٔ موروثی بود. آخرین دودمان پادشاهی این کشور هم چینگ بود که در ۱۹۱۱ با تشکیل جمهوری چین به رهبری کومینتانگ حزب ملی چین، نابود شد. چین در نیمهٔ اول سدهٔ بیستم میلادی در دریایی از اختلافات و جنگ‌های داخلی و امپراتوری ژاپن در جنگ جهانی دوم غوطه‌ور بود. کمونیسم‌های چین از ۱ اکتبر ۱۹۴۹ با رهبری مائو حکومت جمهوری چین را شکست دادند و انقلاب کمونیستی چین را تشکیل دادند. مخاصمات اصلی در ۱۹۴۹ با پیروزی کمونیست‌ها در جنگ داخلی و تأسیس جمهوری مردمی چین در سرزمین اصلی پایان یافت. جمهوری چین به رهبری کومین‌تانگ پایتخت خود را به تایپه در تایوان منتقل کرد و حکومت آن امروزه به تایوان، کینمن، جزایر ماتسو و چند جزیره دوردست دیگر محدود شده‌است. از آن هنگام جمهوری مردمی چین و جمهوری چین درگیر اختلافات سیاسی شدیدی با یکدیگر در مورد حق حاکمیت و وضعیت سیاسی تایوان بوده‌اند. مائو ابتدا روابط دیپلماسی کشور چین را با کشورهای جهان قطع کرد و باور به اتکا کلی به جمعیت داخلی بود. شوروی و چین بعنوان بزرگترین کشورهای کمونیستی در جهان، شکاف‌های فکری زیادی داشتند و هرکدام تعاریفی مختلف از کمونیسم داشتند. همچنین یک درگیری مرزی هفت‌ماههٔ بدون اعلان جنگ بین شوروی و چین در سال ۱۹۶۹ رخ داد و تا فروپاشی شوروی (تا سال ۱۹۹۱) نسبتاً ادامه داشت. مائو با جهش بزرگ خواستار برنامه‌های اقتصادی کمونیستی بود که به عنوان یک شکست تلخ اقتصادی و یک فاجعه بزرگ انسانی تلقی می‌شود زیرا منجر به گرسنگی کشیدن و مرگ ۱۴ تا ۴۳ میلیون چینی شد. پس از مرگ مائو، مائوئیسم کمرنگ شد و اصلاحات اقتصادی در چین توسط شیائوپینگ، برای پی‌ریزی یک اقتصاد باز صورت گرفت و چین یکی از سریع‌ترین رشدهای اقتصادی جهان را داشته‌است. انقلاب فرهنگی چین
با مرگ مائو در ماه سپتامبر ۱۹۷۶ باند چهار نفره تضیعف شد. آنها در ماه اکتبر ۱۹۷۶ دستگیر شدند و بدین ترتیب انقلاب فرهنگی خاتمه یافت. ثمره انقلاب فرهنگی، خشونت و کشتار و تخریب اقتصادی چین بود. امپراتور تونگ‌ژی
امپراتور تونگ‌ژی (۲۷ آوریل ۱۸۵۶ – ۱۲ ژانویه ۱۸۷۵) دهمین امپراتور دودمان چینگ و هشتمین امپراتور چینگ بود که بر کلیه خاک چین حکومت می‌کرد. سلطنت او از ۱۸۶۱ تا ۱۸۷۵ میلادی، که بیشتر در دوره نوجوانی او سپری شد، کاملاً در سایهٔ قدرت مادرش - امپراتریس دواگر تزی شی - قرار داشت. هر چند در دو سال حکومت مستقل خود از نفوذ مادر و نامادری خود سیان آشکارا بیزار بوده و تلاش داشت آنها را از دخالت در کارهای شخصی و دولتی خود دور کند، به ویژه مادر خود تزی شی، اگرچه او نفوذ اندکی در دو سال حکومت خود بدون سایه بر امور حکومتی داشت، شاید بخاطر این بود که او به طور مداوم از سوی مادر و مادرخوانده خود موردانتقاد قرار می‌گرفت، وقایع دوره حکومت او منجر به اصلاحات تونگ‌ژی گردید که تلاشی ناموفق برای مدرنیزه و متجدد کردن چین به حساب می‌آمد. دودمان شین
هنگامی که دوران عظمت هان غربی به پایان رسید، شخصی به نام «وانگ مانگ» بر ضد حکومت شورش کرد. او در سال ۸ میلادی سلطنت را از آن خود کرد و با این اتفاق، دوران دودمان هان غربی پایان یافت و تا ۱۷ سال بعد حکومت «شین» بر چین حکومت می‌کرد. دولت چین
چین (چینی: 秦؛ ویدجایلز: ch'in؛ چینی باستان: *"") یک دولت تاریخی در چین طی حکومت دودمان جوئو بود. این دولت با ضمیمه کردن خاک دیگر حکومت‌ها، توانست کشور چین را برای نخستین بار یکپارچه کند و حاکم آن، چین شی هوانگ‌دی، به‌عنوان نخستین امپراتور چین در سال ۲۲۱ پیش از میلاد بر تخت نشست. در ایران، این تاریخ برابر با بیست و ششمین سالگرد فرمانروایی اشکانی (ارشَک یا اشک نخست) است. دودمان لیائو
دودمان لیائو (؛ خیتان: "Mos Jælud"؛چینی سنتی: 遼朝؛چینی ساده‌شده: 辽朝؛ پین‌یین: "Liáo cháo")، همچنین شناخته‌شده با نام امپراتوری لیائو، رسماً لیائوی کبیر (大遼؛ 大辽؛ "دا لیائو")، یا دولت خیتان (چیدان) (خیتان: "Mos diau-d kitai huldʒi gur")، یک امپراتوری در آسیای شرقی بود که از سال ۹۰۷ میلادی تا سال ۱۱۲۵ در حدود مغولستان کنونی و بخش‌هایی از خاور دور روسیه، منچوری، شمال چین، و شمال‌شرقی کره فرمانروایی می‌نمود. یلو آبائوجی، خاقان خیتان‌ها در حدود زمان سقوط دودمان تانگ این امپراتوری را ایجاد کرد و نخستین حکومتی بود که بر تمام منچوری حکمرانی می‌کرد. امپراتوری لیائو توسط جورچنهای سلسله کین در ۱۱۲۵ میلادی از میان رفت اما قوم خیتان مدتی بعد در آسیای مرکزی خانات قراختایی را به وجود آورد که تا یک قرن بعد (تا زمان حملهٔ مغولان به رهبری چنگیزخان) بر آن منطقه حکومت کرد. پرنسس تایپینگ
در سال ۶۸۳ میلادی، پرنسس تایپینگ با به سلطنت رسیدن برادرانش ژونگ زونگ و رویزونگ قدرت زیادی گرفت، هر چند مادرش امپراتریس دواگر وو قدرت های واقعی را در دست گرفت بود و قدرت مطلق امپراتوران را کاملاً تحت‌الشعاع قرار داد بود وو زتیان در سال ۶۹۰ میلادی خود را "امپراتور" نامید و سلسله تانگ را از بین برد و سلسله ژو خود را بنیانگذاری کرد و خود به طور مستقل و یگانه حکومت کرد. پرنسس تایپینگ در زمان سلطنت مادرش به عنوان مشاوره اصلی او تبدیل شد و بسیار زیاد قدرتمند شد و در امور ایالتی دخالت زیادی می کرد در سال ۷۰۵ میلادی وو زتیان با کودتایی که از طرف مقامات دادگاه و ژنرال های دربار انجام شد بود و در این کودتا بانو شانگون دبیر وو زتیان و معشوقه ژونگ زونگ و خود پرنسس تایپینگ شرکت کرد بودند برکنار شد و بعد از ان دوباره ژونگ زونگ برای بار دوم به سلطنت رسیدن و دوباره دودمان تانگ شروع شد، بعد از ان پرنسس تانپینگ به عنوان یکی از زنان قدرتمند دربار و دادگاه امپراتوری همراه با امپراتریس وی شناخته می شد هر چند قدرت او توسط امپراتریس وی به عنوان یک رقیب شناخته می شد و به همین خاطر محدود بود زیرا که امپراتریس وی حق قدرت اصلی را در امپراتوری در دست داشت و به نام امپراتور ژونگ زونگ حکمرانی می کرد و در این زمان همراه با دخترش پرنسس انل از زنان قدرتمند و بسیار فاسد دربار بودند. در سال ۷۱۰ میلادی امپراتور ژونگ زونگ ناگهان درگذشت که به اعتقاد مورخان توسط امپراتریس وی و دخترش پرنسس انل مسموم شد و مرگ امپراتور ژونگ زونگ رسماً اعلام نشد زیرا که امپراتریس وی می خواست قدرت را در دست بگیرد و مانند وو زتیان مادر امپراتور ژونگ زونگ امپراتریس فرمانروا شود و سلسله خود را داشت باشد و پرنسس انل هم می توانست پرنسس ولیعهد شود و بعد از مرگ مادرش به عنوان امپراتریس فرمانروا بر تخت بنشیند و حکومت کند به همین خاطر و چرا که مرگ امپراتور خیلی مشکوک و ناگهانی بود مخصوصا زمانی که او در اوج سلامتی خود بود ناگهان درگذشت و چرا که امپراتریس وی هم از همان اول همراه دخترش پرنسس انل آرزوی امپراتور شدن را داشتن به اعتقاد مورخان او و دخترش امپراتور را مسموم کرد بودند تا بتوانند امپراتور و وارث یک سلسله جدید (غیر از سلسله تانگ) شوند در همان ماه امپراتریس دواگر وی به عنوان تنها نایب السلطنه و امپراتریس دواگر قدرتمند برای امپراتور شانگ و دودمان تانگ تبدیل شد و پرنسس انل به عنوان قدرت پشت نایب السلطنه تبدیل شد و در این دوره امپراتور شانگ هیچ حق و قدرتی نداشت و در این زمان حبس خانگی شد بود در همان ماه چند تن از مقامات به امپراتریس وی پیشنهاد کردن که قدرت را هر چه سریع تر در دست بگیرد و مثل وو زتیان امپراتور شود و پرنسس انل را وارث تاج و تخت خودش کند بعد از گفتگوه مقامات با امپراتریس وی و پرنسس انل، چند تن از مقامات سطح متوسط به پرنسس تایپینگ گذارش دادن که امپراتریس دواگر وی و پرنسس انل می خواهند تخت را غضب کنند و سلسله تانگ را برای دومین و آخرین بار نابود کنند، بعد از خبر رسیدن به پرنسس تایپینگ در کمتر از یک ماه یک کودتا به رهبری او و چند تن از مقامات بالا و متوسط در کاخ انجام شد که منجر به برکناری امپراتور شانگ و مرگ امپراتریس دواگر وی و پرنسس انل شد و دوباره برای بار دوم امپراتور رویزونگ به سلطنت بازگذشت، پرنسس تایپینگ در زمان سلطنت برادرش رویزونگ برعکس برادرش ژونگ زونگ به چهره ای بسیار قدرتمند، غالب و تاثیرگذار تبدیل شده بود و مورد احترام تمامی مقامات و ژنرال ها و مخصوصا شخص امپراتور بود حتی زمانی که امپراتور ریاست جلسات امپراتوری را عهده دار بود او همانند یک امپراتریس بسیار قدرتمند در پشت سر امپراتور می نشست و امور ایالتی را شدیداً تحت تاثیر قرار می داد در این زمان او به مسائل سیاسی اهمیت زیادی می داد برعکس شخص امپراتور رویزونگ که از امور حکومتی بیزار بود و از آن فاصله می گرفت و این گونه مسائل را غالبا به طور علنی به پرنسس تایپینگ و پسرش لی لایجی می داد به ویژه پرنسس تایپینگ که از قدرت و نفوذی غالب در دادگاه امپراتوری برخوردار بود، امور دولت را از طریق حزب های خود و شخص امپراتور اداره می کرد، در این زمان درگیری شدیدی بین پرنسس تایپینگ و برادر زاده اش پیش آمده بود در سال ۷۱۲ میلادی امپراتور رویزونگ از حکومت خسته شد و خواستار کنارگیری بود هر چند پرنسس تایپینگ به او پیشنهاد کرد که بیشتر قدرت را به عنوان امپراتور بازنشسته در دست بگیرد و همچنان حکومت کند و در این زمان امپراتور رویزونگ فرمانی بسیار قوی تر از پسرش امپراتور شوانگ زونگ داشت. پادشاهی چین (۱۹۱۶-۱۹۱۵)
پادشاهی چین تلاشی کوتاه بود از سوی سیاستمدار و ژنرال چینی یوآن شیکای که از اواخر ۱۹۱۵ تا اوایل ۱۹۱۶ صورت داد تا دوباره حکومت پادشاهی را به چین بازگرداند و حکومت دودمان هانگشیان (洪憲皇帝) را در کشور آغاز کند. تلاش او دست آخر محکوم به شکست بود و تنها باعث عقب راندن جمهوری چین و سال‌ها درگیری میان سرداران نظامی شد. تانگ
تانگ با براندازی امپراتور جیه واپسین فرمانروای دودمان شیا بر سر کار آمد. او پیش از پادشاهی هفده سال بر قبیله خویش فرمان می‌راند و در این زمان خردمندان را بر سر کارهای مهم گمارد و بخش‌های قدرتش را فراهم ساخت. آنگاه که فرود دودمان شیا را دید با آنان به جنگ پرداخت و پس از یازده جنگ سرزمینهای بسیاری را به چنگ آورد و دولتهای چندی را نیز فرمانبر خود ساخت. پس از اینکه دولت شیا با شورش درونی روبرو شد سرانجام در ۱۶۰۰ (پیش از میلاد) تانگ به پیروزی پایانی رسید و جیه را نیز تا پایان زندگیش از کشور تبعید کرد. امپراتور پینگ هان
پینگ امپراتور هان (; ۹ قبل از میلاد - ۳ فوریه ۶ پس از میلاد) فرمانروای دودمان هان در چین بود. امپراتور جینگ هان
جینگ امپراتور هان (؛ ۱۸۸ قبل از میلاد – ۱۴۱ قبل از میلاد) امپراتور دودمان هان در کشور چین بود. فروپاشی حکومت
شورش تایپینگ در چین (۱۸۵۰–۱۸۶۴) در واقع جنگی داخلی بود میان دودمان چینگ که توسط منچو هدایت می‌شد و جنبش هزاره‌گرایان مسیحی وابسته به حکومت پادشاهی آسمانی تایپینگ. این درگیری دومین مناقشهٔ بزرگ تاریخ است که پانزده سال طول کشید و بین ۲۰ تا ۳۰ میلیون نفر کشته داد. با هجوم فرانسه و بریتانیا به چین در ۱۸۵۸–۶۰، دودمان چینگ عملاً فروپاشید و معاهده‌ای نابرابر به این کشور تحمیل شد. در سال ۱۸۶۴ رژیم تایپینگ هم فروپاشید و دودمان مذکور با آغاز دوران بازگشت تونگژی تغییر شکل یافت. ملکه زتیان (دودمان ژو دوم)
امپراتور چین از زمان چین شی هوانگ (259-210 پیش از میلاد) از عنوان هوآنگدی (皇帝 ، ترجمه شده به عنوان "امپراتور" یا "امپراطور (مجدد)" استفاده کرد). وو زتیان تنها زنی در تاریخ چین بود که عنوان هوانگدی را به دست گرفت. دوره ریاست وی به عنوان حاکم دفاکتو چین و نایب السلطنه رسمی تانگ (ابتدا از طریق شوهر و سپس پسران وی ، از سال ۶۶۵ تا ۶۹۰) بدون سابقه بود. با این حال ، هنگامی که سلسله خود را در سال ۶۹۰ بنا نهاد ، ژو (inter) (قطع سلسله تانگ) ، سابق را شکست و شخصاً تحت عنوان مقدس و الهی هوآنگدی حاکم و تغییرات آن از سلسله تانگ به ژو ، از ۶۹۰ تا ۷۰۵ حکومت کرد. امپراتور آن جین
امپراتور آن جین (۳۸۲ الی ۴۱۹) با نام شخصی سیما دزونگ یکی از امپراتوران خاندان سیما و دهمین امپراتور جین شرقی بود. او یک سال پس از مرگ پدرش امپراتور شیائووو در سال ۳۹۷ بر تخت نشست و تا هنگام مرگش امپراتور چین بود. پس از او برادرش سیما دون با نام امپراتور گونگ جین و واپسین امپراتور خاندان سیما بر تخت نشست. گائوزونگ (دودمان تانگ)
وقتی امپراتور گائوزونگ در سال ۶۸۳ درگذشت، وی توسط ژونگ زونگ جوان جانشین شد، اما امپراتریس وو به عنوان امپراتریس دواگر ساخته شد و چرا که در طول دوره حکومت گائوزونگ قدرت واقعی در دستان او بود توانست قدرت را نگهدارد و این بار به صورت کاملاً رسمی و بر حق خودش بلافاصله به تنهایی کنترل تمامی دولت مرکزی و ایالت‌های امپراتوری را شخصاً به دست گرفت. در کمتر از دو ماه او ژونگ زونگ را که علائم غیر منتظره ای از استقلال را نشان داده بود از مقام خود به عنوان امپراتور برکنار کرد و پسر و امپراتور عروسکی دیگر خود را به جای او به جایگزین کرد، رویزونگ، که در حالی که امپراتریس وو در دادگاه بود و از عهده تمامی وظایف حاکمیت بر حق خودش برخوردار بود، در کاخ داخلی حبس شده و در خلوت نگه داشته می شد و امپراتور رویزونگ به نوبه خود به فرمان مادرش امپراتریس دواگر وو از مقام اسمی خود به عنوان امپراتور خلع شد و رسماً امپراتریس وو خود را امپراتریس فرمانروا خواند و سلسله ژو را تاسیس کرد که برای ۱۵ سال بر چین فرمان راند. بعد از مرگ امپراتریس وو در کنار امپراتور گائوزونگ در آرامگاه کیانلینگ قرار گرفت. دودمان هان
ظرف چهار سال، قدرت دودمان چین با شورش‌های متعدد رو به زوال گذاشت. دو رهبر شورشی سابق، شیانگ یو (متوفای ۲۰۲ پ. م) از چو و لیو بانگ (متوفای ۱۹۵ پ. م) از هان با یکدیگر نزاع کردند؛ لیو بانگ در نبرد گایشیا (۲۰۲ پ. م) در آن‌هویی کنونی بر شیانگ یو غلبه کرد و امپراتور سراسر چین شد. مرکز نمایشگاهی و همایشی هنگ‌کنگ
همچنین مراسم انتقال هنگ‌کنگ از بریتانیا به چین در این مرکز انجام شد که به عنوان پایان فرمانروایی استعماری بریتانیا مطرح می‌شود. پویی
پویی آخرین امپراتور چین، از خانواده سلطنتی ایزن جورو منچو، دوازدهمین و آخرین امپراتور دودمان چینگ و همین طور برای مدتی امپراتور دولت مانچوری بود. امپراتریس لو
امپراتریس لو (تولد:۱۴۱ پیش از میلاد - مرگ: ۱۸۰ پیش از میلاد) وی نخستین امپراتریس و نایب السلطنه زن در تاریخ چین بود وی همسر امپراتور گائوزو بود و به مدت ۷ سال امپراتریس همسر برای وی بود و در یک سال آخر عمر همسر خود به عنوان مشاور اصلی امپراتور عمل کرد و بیشتر اختیارات سیاسی حکومت را در پشت پرده و به طور غیر مستقیم در دست داشت وی بعد از مرگ شوهرش به مدت ۷ سال امپراتریس دواگر و نایب السلطنه برای پسرش امپراتور هوی بود و بعد از مرگ پسرش به مدت ۸ سال برای نوه های خود امپراتور کیانشائو هان و امپراتور هئوشائو هان، امپراتریس اعظم دواگر و نایب السلطنه بود وی جمعاً به مدت ۱۶ سال بر دودمان هان به تنهایی حکومت کرد و تبدیل به نخستین حاکم زن در تاریخ چین شد. امپراتور شائو وو
هر دو دولت ادعا کردند که جانشینان به حق و قانونی دودمان مینگ هستند و به سرعت میان آنان جنگ درگرفت. نیروهای امپراتور شائو وو به سرعت به پیروزی دست یافتند اما این جنگ داخلی منجر به تضعیف قدرت دفاعی کشور در مقابل حمله خارجی گردید. ۴۰ روز بعد از این پیروزی، نیروهای دودمان چینگ وارد گوانگ‌ژو شدند. امپراتور شائو وو در ژانویه ۱۶۴۷ بدست نیروهای دشمن اسیر گشت و مدتی بعد خودکشی کرد. امپراتور زرد
امپراتور زرد یا هوانگ تی فرمانروای اسطوره‌ای و قهرمان ملی چین است که نیای همه چینیان هان به شمار می‌رود. او یکی از پنج امپراتور افسانه ایست، نام او در کتاب شیجی نوشته سیما چیان، تاریخنگار و نویسنده هان، آمده‌است.(۱۴۵-۹۰ ق.م) در کتاب شیجی، همچنین آمده‌است که امپراتور زرد از سال ۲۴۹۷ تا ۲۳۹۸ پیش از میلاد فرمان می‌رانده‌است. نام اصلی او گونگسون شوان یوآن(چینی:公孙轩辕) بوده‌است. عصر دولت‌های جنگ‌طلب
عصر دولت‌های جنگ‌طلب () یا عصر تاریخ چینی، تاریخ جنگ شدید در سرتاسر چین با هدف ایجاد یک امپراتوری چینی و همچنین اصلاحات اداری و نظامی و ادغام، پس از دورهٔ بهار و پاییز و پایان دادن به فتح جنگ‌های چینی که شاهد انعکاس همه کشورهای متخاصم دیگر بود، که در نهایت به پیروزی دولت چین در سال ۲۲۱ پیش از میلاد به عنوان اولین امپراتوری متحد چینی شناخته شده به عنوان سلسله چین بود. گرچه متفکران مختلف به تاریخ‌های مختلف از ۴۸۱ قبل از میلاد تا ۴۰۳ قبل از میلاد به عنوان آغاز واقعی کشورهای متخاصم اشاره می‌کنند، انتخاب سیما کیان از سال ۴۷۵ قبل از میلاد، اغلب ذکر شده‌است. دوران حکومت‌های جنگنده نیز با نیمه دوم سلسله شرق ژو روبرو می‌شود، هرچند حاکمیت چینی، که به نام پادشاه ژو شناخته می‌شود، صرفاً به عنوان یک چهره شناخته می‌شود و به عنوان یک پس زمینه در برابر ماجراهای کشورهای متخاصم به کار گرفته می‌شود. شانگ (دودمان تانگ)
شانگ (تولد:۶۹۸ - مرگ:۵ سپتامبر ۷۱۴) وی امپراتور چین و هفتمین حاکم دودمان تانگ بود که به مدت ۱۷ روز بر امپراتوری چین حکومت کرد (اما در این دوره تمام اختیارات و تصمیمات وی کاملا محدود، بی ارزش و وابسته به نامادری قدرتمند خود امپراتریس دواگر وی بود که به عنوان نایب السلطنه بر کلیه زمام قدرت مسلط بود). دودمان تانگ
در سال ۶۸۳، امپراتور گائوزونگ درگذشت. وی توسط امپراتور ژونگ زونگ، بزرگترین پسر و بازمانده وی توسط امپراتریس وو جانشین سلطنت شد. هر چند قدرت‌های واقعی امپراتوری همچنان در دست امپراتریس وو بود و او به طور کامل قدرت‌های اداره کل امپراتوری تانگ را به تنهایی به عنوان امپراتریس دواگر نگه داشت و ژونگ زونگ به نام امپراتور بود و او سعی کرد پدر همسر خود را به عنوان یک صدراعظم قدرتمند و پرنفوذ منصوب کند تا بتواند از اقتدار بی چون و چرا و نفوذ فزایندی مادرش در اداره کل امور بکاهد: اما به هیچ وجه موفق نشد، وی پس از گذشت تنها شش هفته به سرعت از تاج و تخت، به دستور رسمی امپراتریس دواگر وو به نفع برادر کوچکتر خود، امپراتور رویزونگ، عزل شد، بعد از آن امپراتریس دواگر وو با جدیت بیشتر بر همه قدرت مطلق قرار گرفت و شروع به پاکسازی افراد دربار و کل کشور کرد. این گروهی از شاهزادگان تانگ را برانگیخت تا در سال ۶۸۴ بر زده امپراتریس دواگر وو قیام کنند. اما ارتش وو آنها را ظرف دو ماه با بی رحمی سرکوب کرد، بعد از آن او تمامی خانواده و هواداران خاندان تانگ را سرنگون کرد و پلیس مخفی را برای کشتن بی رحمانه مخالفان خود در تمامی کشور گسترش داد و در این کار رسماً آیین بودیسم را در کشور به عنوان مذهب ارشد اعلام کرد و قوانین و طرفداری از کنفوسیانیسم را ممنوع اعلام کرد و بسیاری از پیروان او را اعدام کرد و قوانین مربوط به منع زنان از قدرت و دخالت در دولت را لغو کرده و کتاب های مربوط به آنها را سوزاند، او همچنین پایتخت چانگآن را لغو کرد و لوئویانگ را تنها پایتخت امپراتوری با نام شندو به معنای "پایتخت الهی" اعلام کرد. امپراتریس وو سرانجام در تاریخ ۱۶ اکتبر ۶۹۰ در دوره تیانشو دودمان ژو را اعلام کرد و سه روز بعد امپراتور رویزونگ را به عنوان ولیعهد نصب کرد. رویزونگ همچنین مجبور شد نام خانوادگی پدرش لی را به نفع مادرش امپراتریس وو تسلیم کند و با نام خانوادگی مادر وو با نام وو دان شناخته شد. پس از آن وو به عنوان تنها امپراتریس فرمانروا تاریخ چین در سلسله خاص خود برای ۱۵ سال حکومت می کرد. آخرین سه امپراتوری
امپراتوری شیلا همسایه امپراتوری گوگوریو، باکجه و گایا و قدیمی‌ترین امپراتوری در میان سه امپراتوری کره (گوگوریو، باکجه) بود. این امپراتوری در سال ۵۷ (پیش از میلاد) بنیاد شد و در سال ۹۳۵ میلادی سقوط کرد. امپراتوری شیلا، در سال ۴۱۴ میلادی تسلیم گوگوریو شد و ۱۵۰ سال بعد، گایا را تصرف کرد و در سال ۶۶۲ میلادی، با کمک امپراتوری تانگ، باکجه را تصرف و ۶ سال بعد، گوگوریو را هم تصرف کرد. پس از آن امپراتوری تانگ را شکست داد و چینی‌ها را از کره بیرون کرد. حدود ۳۰۰ سال بعد، شیلا سقوط کرد و با سرنگونی این امپراتوری، آخرین امپراتوری از سه امپراتوری کره هم فرو پاشید. امپراتور چیان‌لونگ
به مرور زمان، فرماندهان نظامی که ثروت فراوانی بدست آورده بودند، نیازی ندیدند که مانند قدیم به تربیت سربازان مشغول شوند و از طرفی همراه با توقف فتوحات، فرماندهان نظامی به ثروت اندوزی مشغول شدند. این موضوع باعث شد در اواخر دوره حکومت چیان‌لونگ، ارتش چین رو به ضعف نهاد. تاریخ آسیا
سلسله هان (چینی ساده شده: 汉朝؛ چینی سنتی: 漢朝؛ پینین: Hàn Cháo؛ ۲۰۶ پیش از میلاد - ۲۲۰ میلادی) دومین سلسله امپراتوری چین بود، که قبل از سلسله شین و قبل از آن توسط سه پادشاهی (220-265 CE) با گذشت چهار قرن، دوره سلسله هان دوران طلایی در تاریخ چین به حساب می‌آید. امپراتور وو از هان، یکی از بزرگترین امپراتورهای سلسله هان، صلح را در سراسر چین قابل مقایسه با پاکس رومانا دید که صد سال بعد در مدیترانه دیده ظهور می‌کند. تا به امروز، گروه قومی اکثریت چین از خود به عنوان «قوم هان» یاد می‌کنند. سلسله هان هنگامی تأسیس شد که دو دهقان موفق شدند در برابر فرزند ضعیف جانشین شی هوانگ قیام کنند. دولت جدید هان، تمرکز و بوروکراسی شین را حفظ کرد، اما سرکوب‌های قبلی را کاهش داد. آنها قلمرو خود را در کره، ویتنام و آسیای میانه گسترش دادند و یک امپراتوری حتی بزرگتر از شین ایجاد کردند. امپراتور چین
امپراتور یا هوانگ‌دی (چینی: 皇帝؛ پین‌یین: "Huángdì"؛ معنی لغوی: "قدرت مطلق شاهوار") یک عنوان سلطنتی سکولاریته از فرمانروای چین بود که با آغاز سلطنت دودمان چین که چین را در سال ۲۲۱ پیش از میلاد متحد کرد شروع شد و با کناره‌گیری پویی در سال ۱۹۱۲ میلادی در دنبالهٔ انقلاب شین‌های و تأسیس حکومت جمهوری چین پایان یافت. ملکه زتیان (دودمان ژو دوم)
امپراتریس دواگر وو در سال ۶۹۰ میلادی می خواست که خود "امپراتور" شود و برای این منظور شروع کرد به کشتار کامل قبیله لی و بعد در سال ۸ اکتبر ۶۹۰ میلادی فرمان به بر کناری امپراتور رویزونگ را داد و در این ماجرا اعلام به قدرت رسیدن قبیله وو را کرد و امپراتوری تانگ را به پایان رسید خواند و امپراتوری جدید به نام ژو را بنیانگذاری کرد و خود را به عنوان امپراتریس فرمانروای مقدس و ایزدی و امپراتور پرهیزگار خواند و مثل بقیه پادشاهان چین خود را هوآنگدی به معنی (حاکم مطلق) خواند و در یک مجلس باشکوه تاجگذاری کرد. جیه
جیه یا چیه (زبان چینی:桀، پین یین:Jié، وید-جایلز:Chieh) واپسین فرمانروای دودمان شیا در چین بود. او از برای سرنگونیش سرزنش می‌شود. او با مردمانش بدرفتاری می‌کرد و از او به نام فرمانروایی ستمگر یاد شده‌است. آنچنانکه دودمان چین درآینده نگاشتند در واپسین سال پادشاهیش در بامدادان تابستان برف می‌زد و در میان ماه ژوئیه یخبندان شده بود. رگبار باران ساختمانها را ویران نموده و سرما و گرما جای هم را گرفته بودند و محصولات از میان رفت. پاره‌ای دانشمندان این رخداد را همبسته با زمستان آتشفشانی -که سرچشمه گرفته از فوران مینوسی ترا در ۱۶۲۸ (پیش از میلاد) بود- می‌دانند. امپراتور کیانشائو هان
امپراتور کیانشائو هان (؛ درگذشت ۱۸۴ قبل از میلاد) سومین امپراتور دودمان هان در چین بود(هر چند او به عنوان یک امپراتور در سلسله هان شناخته نمی شد برعکس به عنوان یک دست نشاند و یک حاکم اسمی شناخته می شد و همه حکومت و قدرت کاملا در اختیارات مادربزرگش امپراتریس لو بود). چین
با مرگ چین شی هوانگ در سال ۲۰۶ قبل از میلاد، دودمان هان به قدرت رسیدند و تا سال ۲۲۰ میلادی بر چین حکومت کردند. این دودمان هویت فرهنگی جدیدی را ایجاد کرد که تا به امروز دوام آورده و اغلب مردم سرزمین چین امروزی، خود را از قوم هان می‌نامند. قلمرو این امپراتوری با لشکرکشی‌های متعدد به کره، ویتنام، مغولستان و آسیای میانه گسترش زیادی پیدا کرد و راه ابریشم نیز در آسیای میانه با کمک این سلسله پادشاهی احداث گردید و مکتب فلسفی کنفوسیوس به عنوان ایدئولوژی رسمی دولت انتخاب شد. چین تحت تسلط امپراتوری هان، به بزرگترین اقتصاد دنیا تبدیل شده بود. با فروپاشی دولت هان، دوران دیگری از جنگ‌های داخلی در چین، آغاز شد و این سرزمین، به سه پادشاهی تقسیم گردید. دودمان سوی در سال ۵۸۱ میلادی چین را متحد کرد، اما با شکست از امپراتوری گوگوریو در جنگ‌های بین سال‌های ۵۹۸ تا ۶۱۴ قدرت این دودمان، رو به کاهش نهاد. در پی انقراض امپراتوری هان، به ترتیب دودمان تانگ و دودمان سونگ به قدرت رسیدند و عصر طلایی فناوری و ظهور فرهنگ در چین فرا رسید. شورش آن شی، در قرن هشتم میلادی، به تضعیف دودمان تانگ و قدرت گرفتن دودمان سونگ انجامید. دودمان سونگ نخستین دولت جهان به‌شمار می‌آید، که اقدام به انتشار پول کاغذی نمود و نیروی دریایی دائمی تشکیل داد. در قرن‌های دهم و یازدهم میلادی، جمعیت چین دو برابر شد و برای نخستین بار، از مرز ۱۰۰ میلیون نفر فراتر رفت. این افزایش جمعیت، همگام با توسعه فناوری کشاورزی و تمرکز بر گسترش دامنه جغرافیایی کشت برنج، به نقاط جنوبی و مرکزی چین و تولید محصولات غذایی فراوان، پدید آمد. هنر و فلسفه نیز در دوران سونگ شکوفا شد و شیوه‌های نقاشی منظره و چهره‌نگاری، به اوج کمال و پیچیدگی رسید. در این دودمان مکتب کنفوسیوس دوباره مورد توجه قرار گرفت و این پاسخی به رشد مذهب بودایی در دودمان تانگ بود. دودمان تانگ
امپراتوری تانگ (چینی:唐朝) یک دودمان پادشاهی در چین بود که از سال ۶۱۸ تا ۹۰۷ میلادی بر آن سرزمین فرمان راند ولی در یک دوره کوتاه مدت در سال ۶۹۰ میلادی ملکهٔ زتیان دودمان تانگ را به پایان رسیده خواند و دودمان ژو دوم را پایه‌ریزی کرد و خود را امپراتور/امپراتریس خواند و امپراتوری چین را در اوج عصر طلایی قدرت و فرهنگ برد و بعد از مرگش پسرش به سلطنت رسید و دودمان تانگ دوباره شروع شد. پیش از تانگ دودمان سوئی بر چین فرمان می‌راندند. بنیانگذار امپراتوری چانگ لی یوان بود که در هنگام فروپاشی امپراتوری سوئی، او و خانواده‌اش در چین قدرت گرفتند. قیام ووچانگ
قیام ووچانگ قیامی بود که مقدمهٔ انقلاب شین‌های محسوب می‌شود و به سقوط دودمان چینگ، دو هزار سال حکومت امپراتوری در چین و روی کار آمدن جمهوری چین ختم شد. این قیام از نارضایتی مردم در مورد وضعیت کنترل یک ریل راه آهن آغاز شد. سپس به سرعت به یک شورش مردمی تبدیل شد که اساس آن، ضدیت با دودمان چینگ بود. چند روز بعد در ۱۰ اکتبر ۱۹۱۱، گروهی از سربازان با نام ارتش جدید در شهر ووچانگ واقع در ایالت هوبئی علیه فرماندهان خود دست به کودتا زدند. نبرد یانگ‌شیا بخش مهمی از این رویداد به شمار می‌آید. کو
کو یا امپراتور کو (به چینی ساده شده: 喾؛ به چینی سنتی: 喾)، یا دی کو ؛ به چینی سنتی: 帝 喾)، که همچنین گاهی با عنوان گائوشین شی (به چینی: 高 辛 氏) نیز شناخته می‌شود، یکی از امپراتوران چین در طول دوران سه شهریار و پنج خاقان بود. او فرزند "جیائوجی" (蟜 极 / 蟜 极) و نوه "شائوهائو" (少昊) به شمار می‌آمد و همچنین نوه بزرگ هوانگ دی (黄帝 / 黄帝) یا همان امپراتور زرد محسوب می‌شد. بر طبق تاریخ تخمینی (بر حسب قرن‌های پیش از میلاد)، وی از سال ۲۴۳۶ پیش از میلاد تا ۲۳۶۶ پیش از میلاد، فرمانروایی می‌کرده‌است. به امپراتور کو یا . پس از او پسر بزرگترش دی ژی امپراتور شد. تاریخ زنان
در سال ۱۸۶۱ تزی شیء ملکه قدرتمند و پرنفوذ دودمان چینگ بود. او حکمرانی محافظه کار بود که اصلاحات گوانگجو را برنتافت و او را به حبس خانگی فرستاد. با مرگ او سلسله چینگ بعد از چند سال برچیده شد. او پیش از مرگش پویی دو ساله را به تخت امپراتوری نشاند. اویغورها
پیشینه نفوذ چینی‌ها در ترکستان شرقی به دورهٔ باستان می‌رسد. در طول تاریخ، ترکستان بزرگ حکومت‌های مستقل خود را داشته و رابط چین با جهان اسلام در آسیای میانه بوده‌است. اویغورها بخش بزرگی از جاده ابریشم را در دست داشتند و از این راه ثروتمند و متمدن شده بودند. اقوام مهاجم قرقیز در سال ۲۱۹ خورشیدی امپراتوری اویغورها را نابود کردند. در سده‌های معاصر در سال ۱۸۸۴ میلادی در دوره امپراتوری منچو، چینی‌ها ترکستان شرقی را تسخیر کردند و نام آن را به «سین‌کیانگ» تغییر دادند که در زبان چینی به‌معنی «مرز تازه» است. امپراتور دائو گوآنگ
امپراتور دائو گوآنگ (۱۶ سپتامبر ۱۷۸۲– ۲۵ فوریه ۱۸۵۰) هشتمین امپراتور دودمان چینگ و ششمین فرمانروای این سلسله بود که از ۱۸۲۰ تا ۱۸۵۰ میلادی بر کلیه چین فرمان راند. دوره حکومت او با فجایع خارجی و شورش‌های داخلی شناخته می‌شود که از نمونه‌های آن می‌توان به جنگ اول تریاک و شورش تایپینگ اشاره کرد که امپراتوری را به شدت تضعیف کرد. تاریخ چین
شی هوانگ دی در سال ۲۱۰ پیش از میلاد در سفری اکتشافی درگذشت. مرگ او را ابتدا مخفی نگه‌داشتند، به‌طوری حتی همراهان امپراتور نیز متوجه مرگ او نشدند. صفوف ملازمان و خادمان همراه با جسد امپراتور از سراسر چین گذشتند. تابستان گرمی بود و جسد کم‌کم داشت می‌پوسید. به همین دلیل دوستان و آشنایان نزدیک امپراتور ارابه‌ای را پر از ماهی گندیده کردند و همراه خود به راه انداختند تا بوی آنها، بوی تعفن جسد را بپوشاند. پس از دو ماه، مراسم خاکسپاری نخستین امپراتور چین در پایتخت و با چنان شکوهی برگزار شد که تا آن زمان سابقه نداشت. کارکنان سیاهپوش دربار و جنگجویان مسلح کنار ورودی دروازه شرقی آرامگاه ایستادند. هدایت مشایعت کنندگان بر عهده راهبی بود که باید ارواح و شیاطین را از آنجا دور می‌کرد. تابوت چوبی را در عمق ۵۰ متری قرار دادند. در این قسمت نیز، راهبانی به انتظار ایستاده بودند تا مراسم خاکسپاری را اجرا کنند. سوماچین مورخ نوشته‌است: «بعد از آنکه نخستین امپراتور در گور جای گرفت و فضای داخل مقبره مسدود شد، دروازه‌های بیرونی و میانی را مهر و موم کردند.» خانه ژو
خانه ژو، همچنین به عنوان خانه چو هم شناخته می‌شود، خانواده امپراتوری سلسله مینگ چین بود. ژو نام خانوادگی امپراطوران سلسله مینگ بود. مجلس ژو از سال ۱۳۶۸ تا سقوط سلسله مینگ در سال ۱۶۴۴ بر چین حاکم بود، و به دنبال آن سلسله مینگ جنوبی تا سال ۱۶۶۲ بر چین حاکم بود. آخرین شاهزاده‌های مینگ، شاهزاده نینگجینگ ژو شوگی و شاهزاده ژو هونگوان (朱弘桓) بودند. پادشاهی تونگینگ در سال ۱۶۸۳ بر چین حاکم شد. دودمان سوئی
پس از سقوط سلسله جین غربی، دوران کوتاه یکپارچگی چین تمام شد. بلافاصله، این کشور به چندین حکومت شمالی و جنوبی تقسیم شد. (سلسله‌های شمالی و جنوبی) سرانجام سرداری به نام یانگ جیان تمام شمال چین را فتح کرد و در سال ۵۸۱ میلادی دودمان سوئی را بنیان گذارد. او مدتی بعد، جنوب چین را نیز تصاحب کرد. تا سال ۶۱۰ میلادی، جانشینان او موفق شدند قلمرو سوئی را تا ویتنام و آسیای مرکزی گسترش دهند. امپراتوران سوئی دیوار بزرگ چین را بازسازی کردند و سیستم دفاعی امپراتوری را بهبود بخشیدند. همچنین، آن‌ها کانال بزرگ را احداث کردند. این راه آبی متصل‌کنندهٔ رودهای زرد و یانگ تسه بود و تجارت، ارتباطات و حمل و نقل سربازان را راحت‌تر کرد. امپریالیسم نو
در شمال اقیانوس آرام، هدف اصلی قدرت‌های استعماری، چین بود نه به هدف ضمیمه‌کردن آن بلکه ایجاد نقاط کانونی برای بسط حوزه نفوذ و تجارت خود در سواحل شرقی آسیا. شرایط داخلی چین و بروز جنگ‌های داخلی شرایطی برای بریتانیا و فرانسه مهیا کرد تا ضمن دخالت در امور داخلی چین، بتوانند امتیازهای تجاری و سیاسی بگیرند: هنگ‌کنگ به بریتانیا اعطا شد و اجازه ورود اروپاییان به بنادر معاهده همچون کانتون و شانگهای داده شد که در این مسئله این افراد در این مناطق تابع قوانین کشور خود بودند نه چین. روسیه توانست در امتداد رود آمور راه خود را به سمت شرق باز کند. فرانسه دیگر مناطق باقیمانده هندوچین و بریتانیا مناطق باقی‌مانده برمه را تسخیر کرد. چین تحت خاندان مانچو در این دوره همانند عثمانی در اروپا بود که مقدر شده بود به دست خود اضمحلال امپراتوری خود را هدایت کند. با وجود این شرایط در خاور دور یک استثنا وجود داشت: ژاپن. ژاپن در میانه قرن ۱۸ که دستخوش انقلاب داخلی شده بود، توانست فرایند غربی‌شدن را در سطحی گسترده فراهم آورد. این کشور قدرت‌یافته توانست در اواخر قرن ۱۹ خود را آماده گسترش امپراتوری خاص خود بکند. نخست توانست استقلال کره کمک کند و پس از به دلایل اختلاف با چین بر کره وارد جنگ با این کشور شد و توانست امپراتوری چین را شکست دهد. تسلط بر کره توانست فرمز و شبه‌جزیره لیائوونگ را به قلمرو خود ضمیمه کند. با قدرت‌گیری ژاپن و نگرانی قدرت‌های اروپایی از روند این کشور، سبب شد فشار اروپایی‌ها به این کشور شد تا این کشور در نهایت تسلیم فشار شود. چین نیز برای رقابت با ژاپن قدرت‌یافته درصدد غربی‌یازی خود برآمد اما با تلاش این کشور صرفاً منجر به استقرار و قدرت‌یابی اروپاییان در این کشور شد: لیائوتونگ را به روسیه سپرد؛ کیائوچو را به آلمان اجاره داد؛ بریتانیا بندر وی‌های‌وی را تصرف کرد. هرچند مقاومت‌های داخلی برگرفته از آرمان ناسیونالیستی همچون شورش مشت‌زن‌ها در این کشور علیه اروپاییان شکل گرفت اما نتیجه این حرکات تا به قدرت رسیدن سوت‌یات‌سن و آغاز جنبش وی بی‌نتیجه ماند. نتیجه این سیاست در امپراتوری چین رو به زوال و تقسیم مناطق مختلف میان قدرت‌های اروپایی، جنگ میان ژاپن و روسیه بود؛ جنگی که ژاپن توانست برای اولین یک دولت اروپایی قدرتمند را شکست دهد و کنترل بخش‌هایی همچون کره و شبه‌جزیره لیائوتونگ را به‌دست بگیرد. شکست روسیه از ژاپن و همچنین شکست ایتالیا از حبشه نشان داد که قدرت اروپاییان را می‌توان به چالش کشید که در جریانات ناسیونالیستی همچون انقلاب مشروطه ایران (۱۹۰۵)، عثمانی (۱۹۰۸) و چین (۱۹۱۱) شاهدی برای این موضوع بودند. امپراتور مو جین
امپراتور مو جین (۳۴۳ الی ۱۰ ژوئیه ۳۶۱) با نام محترم پنگزی و نام شخصی سیما دان چهارمین امپراتور جین شرقی و یکی از امپراتوران خاندان سیما بود. او تنها فرزند امپراتور کانگ جین و نوه امپراتور مینگ جین بود. او پس از مرگ پدرش، در کمتر از دو سالگی بر تخت نشست و هفده سال بر چین حکمرانی نمود هر چند وی هیچ گاه سلطنت نکرد و تحت کنترل مادرش امپراتریس چو بود و او به عنوان نایب السلطنه بر دودمان جین شرقی حکومت کرد. پس از او پسرعمویش سیما پی با نام امپراتور آی جین بر تخت نشست. دودمان جین در دوران امپراتور مو به حداکثر قدرت و وسعت خود رسید و دیگر پادشاهی‌هی حاکم بر چین اعم از ران وی، چنگ هان و ژائوی پسین نابود گشتند. امپراتوری چین ۲: اتحاد
داستان این سریال به، به قدرت رسیدن سرزمین چین در سال‌ ۲۰۰ پیش از میلاد است و اشاره به روابط فرمانروایی چین با قدرت‌های بزرگ همسایه آن دوره مانند وی، چو، چی و هان دارد. ژیائو که فرمانروایی نوظهور چین را به عهده دارد، سعی می‌کند با بها دادن به افراد مستعد و شایسته قلمروی خود، فرمانروایی چین را به کشوری قدرتمند تبدیل کند. او در این راه از وزیری با هوش و زیرک که اصالتی از سرزمین وی دارد هم پیمان می‌شود و با قدرت نظامی جنگجویان چینی و سیاست‌های خاص جنگی کشور را تبدیل به قدرت بزرگ منطقه می‌کند. این سریال بیشتر به اقدامات ژیائو برای گسترش قلمروی خود، استراتژی‌هایی که در این راه به کار می‌گیرد و روابط دربار او در این دوره می‌پردازد. ملکه لو
او نخست میان سالهای ۲۰۲ تا ۱۹۵ پیش از میلاد مخصوصا در اواخر دوره حکومت همسرش امپراتور گائوزو در تمام تصمیم‌گیری‌های دولتی دخالت زیادی می‌کرد و نقش بسیار زیاد مهمی در تمام قانونگذاری ها، انتخابات، انتصابات و تصمیم گیری های حکومتی داشت و در کنار شوهرش بر چین فرمان راند او در طول این مدت در پشت یک پرده نحیف چوبی پنهان بود اما کاملا مشخص بود و با امپراتور بر همه امور نظارت می کرد و حتی زمانی شوهرش اغلب در پایتخت چانگآن نبود و به نبردهایش می رفت امپراتریس لو به تنهایی امور کشور را در دست داشت و یک خلال حکمرانی داشت او در طول سلطنت شوهرش زمانی که امپراتور خارج از مرکز قدرت بود او با همدستی اکثر مسئولان و مقامات گائوزو کار های کثیف را برای از بین بردن دشمنانش انجام می داد و به عنوان مثال هان شین و پنگ یو که دو پادشاه خراج گذار و ژنرال های قدرتمندی بودن که سهم بسزایی بر روی کار امدن قدرت امپراتور گائوزو داشتن به دلیل مخالفت پی در پی با امپراتریس لو قربانی خشم او شدند و به دستور لو بدن آنان را مثله کردند و تکه تکه شده بدن آنان را برای اشراف فرستاد تا دیگر کسی جرات مقابل با او را نکند بعد از آن او با تمام مقامات دولت، اشراف، پادشاهان خراج گذار و ژنرال های عالی رتبه رابطی بسیار محکمتر و قویتری برقرار کرد که همه او را به دلیل توانایی تحسین می کردن و همچنین از بی رحمی او شدیدا می ترسیدند در اواخر سلطنت امپراتور گائوزو شخص امپراتور بیشتر توجه خود را به همسری دیگر یعنی همسر چی قرار داد و اکثر توجه را از امپراتریس لو گرفت و بخاطر همین باعث اختلاف شدید بین لو ژی و لیو بنگ شد که در آخر امپراتور خواست پسر ۱۲ ساله همسر چی را جایگزین ولیعهد خود پسر امپراتریس لو کند اما خواسته امپراتور انجام نشد زیرا لو ژی که در این زمان رابطه به شدت محکم و قدرتمندی با تمام افراد مملکتی داشت و اجازه انجام این حکم امپراتور را نداد و قدرت را برای خود و پسرش حفظ کرد، بعد از سال ۱۹۵ پیش از میلاد امپراتور گائوزو از دنیا رفت و امپراتریس لو که اکنون از سایه شوهر خود خارج شده بود خود را به عنوان "امپراتریس دواگر و نایب السلطنه" معرفی کرد و به دلیل این که پسرش یک حاکم کاملاً ضعیف و نسبتاً بیمار بود توانست به صورت یگانه قدرت را در دست بگیرد و بر حق خود بر چین فرمان راند وی برای پسر و نوه‌های خود نایب السلطنه قدرتمندی بود و بعد از مرگ پسرش زمانی که قدرت واقعی را حفظ کرد به دلیل کوچک بودن امپراتوران او بجای آنان بر چین همچنان فرمانروایی می کرد و همه چیز داشت جز نام امپراتور و بخاطر همین امپراتوران؛ کیانشائو و هئوشائو به عنوان امپراتوران دست نشانده تبدیل شدند و به عنوان حاکم به رسمیت شناخته نشدند. جینگ‌تای
جو چی‌یو پسر امپراتور شوان‌دو و برادر کوچکتر و ناتنی امپراتور جنگ‌تونگ بود. در ژوئیهٔ سال ۱۴۴۹، مغول‌ها به رهبری اسن، تهاجم گسترده‌ای را علیه چین آغاز کردند. دولت چین نیز قوایی ۵۰۰ هزار نفره را برای مقابله با این تهاجم آماده نمود و جنگ‌تونگ تصمیم گرفت تا خود شخصاً فرماندهی این نیروها را در جنگ برعهده بگیرد. با این‌وجود مغول‌ها در ۱ سپتامبر ۱۴۴۹ موفق به شکست نیروهای چینی در تومو شدند و امپراتور را نیز به گروگان گرفتند.