کلادیستیک در میان کدام جانوران وجود دارد؟
شاخه‌بندی
شاخه‌بندی، کلادیستیک، کلادبندی (کلادشناسی) یا شنکله‌بندی روشی برای طبقه‌بندی گونه‌های جانداران در گروه‌هایی به نام کلاد است. برای مثال، پرندگان، دایناسورها، کروکودیل‌ها و تمام نسل آن‌ها (زنده یا منقرض) و نیای مشترک‌شان یک کلاد را تشکیل می‌دهند. از لحاظ سامانه‌شناسی زیستی، یک کلاد یک «شاخه» در درخت زندگی است که یک گروه فراگیر (مونوفیلتیک) را تشکیل می‌دهد. تبارشاخه
تبار شاخه یا کلاد (از ریشه یونانی "کلادوس" به معنای شاخه) کلمه‌ای است که در سال ۱۹۵۷ توسط زیست‌شناس انگلیسی جولیان هاکسلی پیشنهاد گردید. در دانش سامانه‌شناسی زیستی، تبارشاخه تک‌شاخه‌ای از درخت تبارزایی است که یک نیای مشترک و تمامی نوادگان او (شامل گونه‌های از میان رفته و گونه‌های زنده) را در بر می‌گیرد. بر خلاف طبقه‌بندی لینه‌ای که در آن از سطوح آرایه‌شناختی مختلفی همچون فرمانرو، دسته، رده و راسته استفاده می‌شود، طبقه‌بندی بر اساس تبارشاخه توان پیروی از چنین رویکردی را ندارد و نامگذاری آرایه‌شناسی لینه‌ای و کلادیستیک همواره با یکدیگر هماهنگ نیستند.تبارشاخه را با رعایت این پیش شرط اساسی که تمامی گونه‌های منشعب شده از نیای مشترک را دربر گیرد می‌توان در هر سطحی مورد ارزیابی قرار داد. چنین گروهی را گروه فراگیر یا مونوفیلتیک گویند. کلادیست‌ها رده، رسته یا خانواده‌ای را که تنها برخی از گونه‌های منشعب شده از نیای مشترک را شامل می‌شوند گروه نافراگیر یا پارافیلتیک نامیده و نمی‌پذیرند. به عنوان مثال از دیدگاه آن‌ها نامگذاری گروهی بنام خزندگان و جدا کردن آن از پرندگان درست نیست زیرا در این صورت گروه خزندگان یک گروه پارافیلتیک خواهد بود. با توجه به این نکته که پرندگان از دایناسورها منشعب شده‌اند و با خزندگان نیای مشترکی دارند، نمی‌توان خزندگان را تبارشاخه ای جدا در نظر گرفت.بر پایه همین نگرش، کلادیست‌ها نامگذاری گروهی بنام میمون‌ها و جدا ساختنش از کپی‌ها را درست نمی‌دانند. میمون یک تقسیم‌بندی پارافیلتیک است که شامل میمون‌های دنیای قدیم و میمون‌های دنیای جدید می‌شود. این تقسیم‌بندی کپی‌ها را که با میمون‌های دنیای قدیم نیای مشترک دارند، به کناری نهاده‌است که از دیدگاه کلادیست‌ها نا درست است. میمون‌های دنیای قدیم و کپی‌ها خود با میمون‌های دنیای جدید نیای مشترک دارند پس از دیدگاه کلادیست‌ها هنگامی می‌توانیم از واژه میمون به عنوان یک تبارشاخه بهره جوییم که بپذیریم انسان نیز یک میمون است و در غیر این صورت بهتر است این واژه را به یکباره کنار بگذاریم.
تک‌سم‌سانان
تک‌سم‌سانان بیشتر جانورانی چراکننده هستند و بر خلاف جفت‌سمان نشخوارکننده، معده ساده‌ای دارند چرا که آن‌ها سلولز گیاهان را به جای یک یا چند معده در روده هضم می‌کنند. فردسمان شامل اسب‌ها، تاپیر‌ها، و کرگدن‌ها هستند. کیسه‌داران
از شناخته شده‌ترین کیسه‌داران می‌توان به کانگورو، کوآلا، وامبت، و شیطان تاسمانی اشاره کرد. به جز صاریغ ویرجینیا که در آمریکای شمالی نیز یافت می‌شود، دیگر کیسه‌داران همگی در نیمکره جنوبی زندگی می‌کنند. نزدیک به ۷۰ درصد از ۳۳۴ گونهٔ موجود در این فرورده در استرالزی، که شامل استرالیا و گینه نو و جزایر نزدیک به آن‌ها می‌شود، یافت می‌شوند و ۱۰۰ جانور دیگر باقی‌مانده نیز ساکن قاره آمریکا هستند. بیشتر آن‌ها در آمریکای جنوبی به سر می‌برند و تنها ۱۳ گونه در آمریکای مرکزی زندگی می‌کنند. پدید آمدن تبادل بزرگ در دوران پالئوسن باعث هجوم پستانداران جفت‌دار به آمریکای جنوبی و انقراض گونه‌های بسیاری از کیسه‌داران شد. آغازیان
جلبکها، یعنی جلبکهای سبز از شاخه کلروفیتا، شامل موجودات پریاخته‌ای هستند. در هر یک از این شاخه‌ها، پریاخته‌ای شدن جداگانه به وجود آمده است که ارتباط‌های مستقیمی با آغازیان تک یاخته‌ای گوناگون دارند. جلبکهای سبز جد گیاهان محسوب می‌شوند ولی گیاهان و جلبکهای سبز تفاوتهای بسیار اساسی با یکدیگر دارند. علاوه بر این سه گروه مهم، تعدادی دیگر از شاخه‌های آغازیان نیز در دورهٔ تکاملی خود پریاخته‌ای شده‌اند. کل یالدار
کل یالدار دارای دو گونه است که بومی آفریقا هستند: کل یالدار سیاه و کل یالدار آبی‌رنگ. بقایای سنگواره‌ای نشان می‌دهند که دو گونه در حدود ۱ میلیون سال پیش از یکدیگر جدا شدند و گونه‌های شمالی و جنوبی را به وجود آوردند. کل یالدار آبی‌رنگ تفاوت اندکی با نیای پیشین خود پیدا کرد ولی کل یالدار آبی‌رنگ تفاوت‌های ریختی زیادی را به منظور تطبیق بهتر با محیط علفزاری جنوب آفریقا تجربه کرد. امروزه ۵ زیرگونه از کل یالداری آبی‌رنگ شناخته شده‌اند در حالی که کل یالدار سیاه‌رنگ هیچ زیرگونه شناخته شده‌ای ندارد. در شرق آفریقا، کل‌های یالدار به فراوانی یافت می‌شوند و از جمله شکارهای اصلی جانوران گوشتخواری چون شیر هستند. کرگدن
کَرگَدَن نامی است که به هر یک از اعضای خانوادهٔ کرگدن‌ها می‌گویند. کرگدن‌ها جانورانی پستاندار از راستهٔ تک‌سُم‌سانان هستند. اکنون فقط پنج گونه کرگدن در جهان باقی‌مانده‌است. ذخیره‌گاه زیست‌کره تنگ صیاد و سبزکوه
در این منطقه تاکنون ۱۲۴ گونه جانوری شامل: پستانداران، پرندگان، خزندگان و دوزیستان شناسایی شده‌است. از این تعداد سه گونه پستاندار در طبقات EN (در خطر انقراض) و VU (آسیب‌پذیر) از لیست اتحادیه بین‌المللی حفاظت از طبیعت (IUCN) و سه گونه در ضمائم I و II Cites قرار داشته و ۴ گونه در سطح ملی حمایت شده اعلام گردیده‌اند. پستانداران
از جمله مطرح‌ترین و معتبرترین رده‌بندی‌های صورت گرفته از پستانداران، رده‌بندی جورج گیلرد سیمپسون در «اصول رده‌بندی و یک نمونه رده‌بندی از پستانداران» (چاپ ۱۹۴۵ در "بولتن" AMNH) است که در اینجا از آن بهره گرفته‌است. رده‌بندی سیمسون و ارائه وی از روابط میان دسته‌های گوناگون پستانداران و منشأ آن‌ها به صورت گسترده پذیرفته شده و تا پایان سده ۲۰ میلادی تدریس می‌شد. با این حال، شواهد به دست آمده در دهه‌های گذشته از روی سنگواره‌ها، این رده‌بندی تا حدی تغییر یافته‌است و حتی در زمینه نگری چگونگی رده‌بندی کردن جانوران، دیدگاه‌های جدیدی همچون رده‌بندی بر پایه کلاد مطرح شدند. اگرچه یافته‌های کاوش‌گران، امروزه رده‌بندی سیمسون را تاریخ‌گذشته کرده‌است، اما این رده‌بندی هنوز نزدیک‌ترین چیز به نوعی رده‌بندی رسمی از پستانداران است. آسلا (جانور)
این گروه جانوری جزئی از بی مهرگان بوده و دارای حدوداً چهارصد (۴۰۰) گونه ثبت شده می‌باشد. کرم‌های پهن آسل دارای یک دستگاه عصبی ساده و یک لوله گوارشی کیسه مانند هستند؛ به خاطر همین موارد، شباهت‌های بسیاری مابین آسلا و پلاتی هلمینتس (به ویژه کرم‌ها یا کرم مانندها) مشاهده می‌شود، بنابر همین موضوع، زمانی کرم‌های پهن آسل را جزئی از پلاتی هلمینتس می‌دانستند اما بعدها با مشاهده شباهت‌ها و تفاوت‌های ژنتیکی، مجزا بودن آن‌ها تأیید شد. جانوران
همهٔ جانوران سلول‌های یوکاریوتی دارند، که با ماتریکس برون‌یاخته‌ای از جنس کلاژن و گلیکوپروتئین کشسان احاطه شده‌است؛ این ماتریکس ممکن است در طول زندگی جانور و طی مراحل رشد و تکوین، به ساختارهای سخت کلسیمی مثل صدف، استخوان و سوزنه تبدیل شود. در تضاد با جانوران، موجودات زندهٔ چندسلولی دیگر مثل گیاهان و قارچ‌ها، سلول‌هایی دارند که با دیوارهٔ سلولی محافظت می‌شوند. سلول‌های بدن جانوران، دارای ارتباط و پیوندهای میان‌یاخته‌ای منحصر به‌فردی مانند اتصالات محکم، اتصالات شکاف‌دار و دسموزوم هستند. جغد ماهی‌خوار بلکیستن
جغد ماهی‌خوار بلکیستن بزرگترین گونهٔ زندهٔ جغد، یک جغد ماهی‌خوار و زیرگروهی از جغد عقابی است که متخصص شکار در مناطق ساحلی هستند.این گونه بخشی از تیره‌ای است که با نام جغدان معمولی شناخته شده‌اند که شامل بیشتر گونه‌های جغد می‌شود و بومی چین، ژاپن و شمال شرقی آسیا است. جغد ماهی خوار در جنگل‌های انبوه قدیمی و در مجاورت آبراه‌ها یا سواحل جنگلی مشاهده می‌شود. محل آشیانه‌سازی آنها حفره‌های درون درختان رشدیافتهٔ قدیمی و در جوار رودخانه‌هایی است که دست‌کم، در زمستان منجمد نمی‌شوند. این گونه از جغد در زمستان‌های سرد شمالی، تنها در مواردی یافت می‌شود که جریان رودخانه به اندازه کافی سریع یا طغیان چشمه‌های آب گرم در جریان آب وجود داشته باشد. در زمستان و برای زنده‌ماندن، میزان اندکی از جریان رودخانه‌های جاری برای جغد ماهی‌خوار بلکیستن کفایت می‌کند. کالکتین
کالکتین‌ها () با نام کامل لکتین‌های نوع سی حاوی کلاژن یکی از اجزاء دستگاه ایمنی ذاتی هستند. این خانوادهٔ بزرگ، مشتمل بر لکتین‌های کلاژن‌دار دفاعی وابسته به یون کلسیم هستند که در بدن جانوران یافت می‌شوند و نوعی گیرنده شناسایی الگو (PRRs) محلول در آب محسوب می‌شوند. وظیفه‌این مولکول‌ها، اتصال به ساختارهای الیگوساکاریدی یا لیپیدی بر سطح میکروب‌هاست. همچون سایر گیرنده‌های شناسایی الگو، کالکتین‌ها نیز به الگوی‌های ملکولی وابسته به پاتوژن (PAMPs) و الگوی‌های ملکولی وابسته به آسیب (DAMPs) با منشأ الیگوساکاریدی متصل می‌شوند. با چنین اتصالی، زمینه برای حذف میکروب‌ها با کمکِ پلاکت‌ها، سامانه کمپلمان، اُپسونینزه شدن، بیگانه‌خواری یا مهار رشد میکروبی فراهم می‌گردد. سایر اعمال کالکتین‌ها شامل تعدیل التهاب، پاسخ‌های حساسیتی، دستگاه ایمنی تطبیقی و پاک‌سازی سلول‌های دچار خزان یاخته‌ای است. برون‌گروه (کلادیستیک)
در هر مثال، فیلوژنی موجودات درون گروه باید با نمره گذاری حالتهای یکسان صفات برای یک یا چند عضو خارج شاخه زایی شود. سنگ‌خیزکان
گلادیاتورها گوشتخوارند و انواع مختلفی از حشرات را می‌خورند که جثه بعضی از آنها به بزرگی خودشان است. در طبیعت به هنگام تغذیه از بیدهای کوچک، ماهی‌های نقره‌ای و سوسری‌ها دیده شده‌اند. در اسارت به نظر می‌رسد که مگس زنده و جیرجیرک را ترجیح می‌دهند. کرم‌های آرد مرده نیز به مذاقشان خوش می‌آید. نوسوسماران
نوسوسماران () نام کلادی است در میان‌هوتمساحان (Mesoeucrocodylia) که شامل همه تمساح‌سانان زنده امروزی و نزدیک‌ترین خویشاوندان سنگواره‌ای آن‌ها می‌شود. نوسوسماران به عنوان فراگیرترین کلادی به‌شمار می‌آید که تمامی تمساح‌ریختانی (crocodylomorphs) را که در مقایسه با جنوب‌سوسمار به تمساح نیل نزدیک‌ترند دربر می‌گیرد. نهان‌زادان
زمانی، نهانزادان به‌طور رسمی به عنوان گروهی از فرمانرو گیاهان شناخته می‌شدند. کارل لینه (۱۷۰۷–۱۷۷۸) در طبقه‌بندی خویش از تمام گیاهان و جانوران شناخته شده، فرمانرو گیاهان را به ۲۴ دسته تقسیم‌بندی کرد که یکی از آن‌ها نهانزادان بودند. این دسته شامل تمام گیاهانی بودند که اندام‌های تولید مثلی پنهانی داشتند. او نهانزادان را به چهار راستهٔ جلبک‌ها، خزگیان (بریوفیت‌ها)، سرخس‌ها و قارچ‌ها تقسیم‌بندی کرد. نفروزوآ
نفروزوآ کلاد بزرگی از دوسوئیان است که به دهان‌نخستیان و دهان‌دوّمیان تقسیم می‌شوند و تقریباً شامل تمام راسته حیوانات که بیش از یک میلیون گونه است می‌شود. کلاد خواهر آن شگفت‌بی‌کاواک‌ریختان است. سیلوم، لوله گوارش و ارگانهای دفع کننده و بند طنابهای عصبی در نفروزوآ توسعه یافته‌است. پولک‌پوست
پولک‌پوست، پانگولین یا مورچه‌خوار پولک‌دار عناوینی هستند که برای اشاره به گروهی از جانوران از راسته پولک‌پوست‌سانان (Pholidota) استفاده می‌شوند. این راسته تنها شامل یک خانواده یعنی پولک‌پوستان (Manidae) می‌شود و خود خانواده پولک‌پوستان نیز که به ۳ سردهٔ Manis ,Phataginus و Smutsia تقسیم می‌شود. در سرده پولک‌پوست‌های درختی ۴ گونه پولک‌پوست حضور دارند که همگی بومی شرق آسیا هستند و ۲ سرده دیگر هم هر کدام ۲ گونه دارند که همگی بومی آفریقا هستند. هر ۸ گونه پانگولین در فهرست جانوران در معرض تهدید آی‌یوسی‌ان هستند و به ویژه ۴ گونه آسیایی در خطر فوری انقراض قرار دارند زیرا بیش از هر جانور دیگری در دنیا به صورت قاچاق خرید و فروش می‌شوند. دانشمندان بر این باورند که ویروس عامل بیماری COVID-19 از خفاش‌ها به پانگولین انتقال پیدا کرده و در پانگولین‌ها فرگشت پیدا کرده و به انسان انتقال یافته‌است. لیشمانیاز احشایی
لیشمانیاز احشایی (visceral leishmaniasis) یا کالاآزار (kala-azar) یک بیماری انگلی مزمن است که در حیوانات (سگ، روباه و شغال و جوندگان) وجود دارد و بر اثر گزش نوعی پشه خاکی از این حیوانات آلوده یا انسان مبتلا به فرد سالم منتقل می‌شود. عامل این بیماری انگلی به نام لیشمانیا اینفانتوم (در ایران) است. این بیماری پس از مالاریا دومین علت مرگ بر اثر بیماریهای انگلی می‌باشد و سالانه نیم میلیون ابتلای جدید به آن گزارش می‌شود. این بیماری در گذشته در ایران دارای دو کانون در استان‌های اردبیل و فارس بوده است ولی امروزه دارای کانون‌های متعددی است که یکی از مهمترین این کانون‌های جدید کانون خراسان شمالی می‌باشد لاک‌پشت
از نظر طبقه‌بندی زیست‌شناسی، لاک‌پشت‌ها به راسته لاک‌پشت‌سانان (Testudines) تعلق دارند که شامل گونه‌های فعلی موجود و گونه‌های منقرض شده می‌باشد. اولین اعضای شناسایی شده از این گروه، مربوط به دورهٔ ژوراسیک میانی هستند و این موضوع بیانگر قدمت بیشتر پیدایش لاک‌پشت‌ها در مقایسه با مارها و کروکودیل‌ها است. در حال حاضر ۳۵۶ گونه لاک‌پشت در چهارده خانواده در طبیعت زندگی می‌کنند که برخی از آن‌ها به شدت در خطر انقراض هستند. لاک‌پشت‌های کنونی به دو زیر راسته تقسیم می‌شوند. زیرراستهٔ کنارگردن و زیرراسته نهان‌گردن میش‌مرغ‌ریختان
میش‌مرغ‌ریختان () کلادی است از پرندگان که شامل کوکوسانان (Cuculiformes)، موزخوارسانان (Musophagiformes) و میش‌مرغ‌سانان (Otidiformes) می‌شود. این کلاد در سال ۲۰۰۴ و در نتیجه تحلیل ژنوم مشخص شد. در حالی که به نظر می‌آید هوبره‌ها خویشاوند موزخوارها باشند، دیگر مطالعات ژنتیک نشان می‌دهد که نسبت خویشاوندی هوبره‌ها و کوکوها به هم نزدیک‌تر است تا نسبت خویشاوندی هر دو با موزخوارها. آفریقاددان
آفریقاددان کلادی از پستانداران هستند که به تازگی در بالاراسته‌ای جدا طبقه‌بندی شده‌اند. این جانوران اغلب ساکن آفریقا و آمریکا هستند و شامل موش کورهای طلایی، حشره‌خورهای جهنده، تنرک‌ها، خوک‌های خاکی، فیل‌ها، و گاوان دریایی می‌شوند. کاکاتریس
کاکاتریس (Cockatrice) یا باسیلیسک (Basilisk)، موجودی افسانه ای با سر خروس و بدن اژدهاست که بر روی دوپا راه می‌رود. این موجود افسانه ای به‌طور برجسته ای برای قرون متمادی در خیالات و اسطوره‌های مردم انگلیسی زبان وجود داشته‌است. حلقه استخوانی چشم
حلقه استخوانی چشم حلقه‌های استخوانی هستند که در چشم بسیاری از جانوران در چندین گروه از مهره‌داران، به جز پستانداران و تمساح‌های موجود یافت می‌شوند. آنها می‌توانند از استخوان‌های یک‌تکه یا چندتکه درست شده باشند و نام خود را از صلبیه گرفته‌اند. باور بر این است که آنها در حمایت از چشم، به ویژه در جانورانی که چشمانشان کروی نیست، یا زیر آب زندگی می‌کنند، نقش دارند. حلقه‌های استخوانی چشم فسیلی برای انواع جانوران منقرض شده از جمله ماهی‌خزنده‌سانان، خزنده‌بال‌سانان و دایناسورها شناخته شده‌اند، اما اغلب حفظ نمی‌شوند. کلاغ
تا کنون ۴۵ گونه از کلاغ‌ها شناسایی شده‌اند. همچنین ۱۴ گونه منقرض‌شده از این پرندگان نیز تاکنون شناسایی و شرح داده شده‌اند. این پرندگان، پراکندگی بسیار زیادی در سرتاسر دنیا داشته و به‌جز مناطقی از آمریکای جنوبی و مناطق قطبی و تعدادی از جزایر، در سایر مناطق مشاهده و ثبت شده‌اند. جانوران
جانوران (به انگلیسی: Animals)، جاندارانی یوکاریوت و چندیاخته‌ای (چند سلولی) هستند که در مجموع تشکیل دهندهٔ فرمانروی زیست‌شناسی جانوران هستند و شامل دو شاخه اصلی مهره‌داران و بی‌مهرگان هستند. جانوران به‌جز چند استثنا، دارای تنفس سلولی، قابلیت حرکت و تولید مثل جنسی هستند. جانوران بر خلاف گیاهان و جلبک‌ها قادر به تولید مواد آلی مورد نیاز خود نیستند و زندگی دگرپروردگی دارند. تا کنون بیش از ۱/۵ میلیون گونه از جانوران، شناسایی و توصیف شده‌اند که حدود یک میلیون از آن‌ها، حشره هستند. بسیاری از گونه‌های جانوری، تاکنون شناسایی نشده‌اند اما تخمین زده می‌شود که جانوران شامل بیش از ۷ میلیون گونه هستند. کبد
همچنین بیماری‌های کبدی متعددی در ردهٔ کودکان قرار دارند که شامل این موارد اند: آترزی صفراوی، نقص آنتی‌تریپسینِ آلفا-۱، سندرم آلاژیل، کلستاز بین-کبدی خانوادگیِ پیش‌رونده، هیستیوسیتوزِ سلولیِ لانگرهانس و همانژیومای کبدی که یک تومور خوش‌خیم است و از رایج‌ترین انواع تومورهای کبدی بوده و تصور می‌رود که مادرزادی باشد. یکی از اختلالات ژنتیکی، بیماری پلی‌کیستیِ کبد است که می‌تواند در مراحل بعدی زندگی موجب ایجاد چندین کیست در بافت کبدی شده و اغلب نیز بدون علامت است. بیماری‌هایی که با عملکرد کبدی تداخل دارند، منجر به اختلال در نظم این فرایندها می‌گردند. با این حال، کبد ظرفیت بالایی در بازسازی داشته و دارای ظرفیت اندوخته‌سازی بالایی است. در اکثر موارد، کبد تنها در مرحله‌ای از خود نشانه بروز می‌دهد که آسیب شدیدی دیده باشد. آلبرت فون کولیکر
علاوه بر رشته کالبدشناسی تطبیقی، بافت‌شناسی و فیزیولوژی، او مشارکت‌های مهمی در زمینهٔ جانورشناسی دارد و از جمله مقالات متعددی دربارهٔ بی‌مهرگان، دوزیستان، سرپایان، عروس دریایی و جانوران هم‌خانوادهٔ آنان نگاشته‌است. کلاغ خوزی
کلاغ خوزی یا کلاغ میان‌رودان نام یک زیرگونه از زیرگونه کلاغ ابلق است. این گونه کلاغ بومی میان‌رودان و پیرامون آن در جنوب عراق و جنوب غربی ایران است. نام دیگر او کلاغ ابلق عراقی است و از پرهای دورنگ سیاه و سپیدش شناخته‌می‌شود. گلسنگ
گُلسَنگ یک موجود تشکیل‌شده از جُلبَک و قارچ است. گلسنگ‌ها معمولاً بر روی تخته‌سنگ‌ها و همچنین دیوارها و تنه درختان بصورت ورقه‌های زرد یا خاکستری مایل به سفید یا مایل به سبز می‌زیند. جلبک‌ها برای تولید غذا از نور آفتاب استفاده می‌کنند و بعضی از این غذاها توسط قارچ‌ها استفاده می‌شود. گلسنگ، در حقیقت، گردهم‌آمده‌ای از یک قارچ و نوعی جلبک ریز است، ولی شبیه هیچ‌کدام از آن‌ها نیست. گلسنگ‌ها اگرچه برگ یا گل ندارند ولی با رنگ خاکستری روشن یا سفیدی که دارند می‌توانند هنگامی که خیس و مرطوب هستند به سبز روشن تغییر رنگ دهند. گلسنگ‌ها خیلی به کند نمود می‌کنند ولی زندگی طولانی دارند. گلسنگ‌ها اولین جانداران چندیاخته‌ای بودند که به خشکی وارد شدند. کریپتوکلیدوس
کریپتوکلیدوس نوعی جانور انقراض یافته از نوع پلسیوسورها بوده که در انگلستان امروزی و در دوره ژوراسیک میانه زیست می‌کرده‌است.این جانور طولی معادل ۸ متر و وزنی معادل ۸ تن داشته‌است و غذایش را ماهیها شامل می‌شدند. این خزنده ی دریایی دوزیست دارای سر کوچک و مسطح ، بدن نسبتاً ضخیم و چهار باله ی قدرتمند است.اولین فسیل از این جانور در سال ۱۸۷۲ کشف شد ، اما تا سال ۱۸۹۲ نامی برایش در نظر گرفته نشده بود.تا اینکه در سال ۱۸۹۲ دیرین‌شناسی به نام هری سیلی (Harry Seeley) نام کریپتوکلیدوس را برایش برگزید. ژوراسیک پسین
ژوراسیک پسین به دلیل وجود گونه‌های متعدد دایناسور مانند خزنده‌پایان، ددپایان، زره‌پوشان و پرنده‌پایان مشهور است. سایر جانوران مانند کروکودیل‌ها و پرندگان نخستین در ژوراسیک پدیدار شدند. کلاغ‌وارگان
کلاغ‌واران و عسل‌خوارواران نیز اساساً در بین Passeri قرار می‌گیرند. با این حال، آنها گروه هایی به اندازه کافی بزرگ هستند که به تنهایی بالاخانواده‌ها در نظر گرفته شوند. کلسیت
کلسیت کانی رسوبی است و از پوسته و اجساد موجودات طی هزاران سال تشکیل می‌شود. این کانی از رسوب و فشرده شدن اجساد پلانگتون و کارن، موجودات تک سلولی و مرجان‌ها در اثر عوامل محیطی مانند فشار، گرما و پی‌اچ ایجاد گردیده‌است. کیسه‌داران
کیسه‌داران نیز همچون دیگر پستانداران دارای گونه‌ای تأخیر زمانی در باردارشدن دوباره هستند، ولی تفاوت آن‌ها با دیگر پستانداران در این است که آن‌ها توانایی خود برای باردار شدن را حتی پس از زایمان حفظ می‌کنند و ماده پس از زایمان نیز اقدام به جفت‌گیری می‌کند. جنین پدیدآمده از آمیزش آغاز به شکل‌گیری می‌کند و به بلاستوسیستی با تنها ۱۰۰–۷۰ سلول تبدیل می‌شود. جنین سپس وارد گونه‌ای مرحله انتظار می‌شود که بدان «میان‌آسایی رویانه» می‌گویند. در کانگوروها، بلاستوسیت تا هنگامی که مادر در حال شیردهی است آغاز به رشد نمی‌کند ولی به محض آنکه جانور جوان آغاز به خوردن غذای جامد می‌کند و وابستگیش به شیر مادر کم می‌شود، بلاستوسیت رشد خود را از سر می‌گیرد. به نظر می‌رسد که میان‌آسایی برای این پدید آمد تا جلوی به دنیا آمدن فرزندان اضافی را در حالی که کیسه هنوز در اشغال فرزند یا فرزندان پیشین است، بگیرد. فایدهٔ دیگر چنین ویژگی‌ای نیز این است که مادر می‌تواند با سرعت فقدان فرزند از دست داده‌اش را با پرورش پلاستوسیت موجود در رحمش جبران کند. ددپایان
ددپایان یا تروپودا کلادی از دایناسورها هستند که بیش از ۲۳۰ میلیون سال پیش در آمریکای جنوبی از خزنده‌کفلان آغازین به وجود آمدند و سپس در سایر قاره‌ها گسترش یافتند. تمام دایناسورهای ددپا بر روی دوپا حرکت می‌کردند و استخوان‌های آن‌ها به منظور کاهش وزن بدن توخالی بود. بیشتر انواع ددپایان گوشت‌خوار بودند با این وجود در طول فرگشت این گروه چند خانواده از آن‌ها رژیم غذایی خود را به گیاه‌خواری و همه‌چیزخواری تغییر دادند. دوره شکوفایی ددپایان از اواخر دوره تریاس (حدود ۲۲۰ میلیون سال پیش) آغاز می‌شود و در پایان دوره کرتاسه (حدود ۶۶ میلیون سال پیش) همزمان با وقوع رویداد انقراض کرتاسه-پالئوژن پایان می‌پذیرد. بیشتر ددپایان با پایان همان دوره از بین رفتند. با این‌حال یک تبار از آن‌ها یعنی پرندگان توانستند پس از این دوره نیز به بقای خود ادامه دهند و امروزه شامل ۱۰٫۵۰۰ گونه مختلف می‌شوند. این نام از یونانی به معنای جانور وحشی+پا گرفته شده‌است. مرداب
بعضی از جانورانی که در محیط مرداب‌ها زندگی می‌کنند عبارتند از: تمساح، کروکودیل، نوعی مار، عقاب سرسفید، سگ آبی، خرس قهوه‌ای، نوعی گربه وحشی، مرغ ماهی‌خوار، کپیبارا (بزرگ‌ترین جونده جهان)، کپپود (نوعی سخت پوست)، ماهی خاردار، نوعی دارکوب، سنجاقک، کرم خاکی، ماهی، فلامینگو، قورباغه، نوعی سمندر، عنکبوت آبی، راکون، باز دم‌سرخ، گرگ قرمز، سمور رودخانه، عقرب، میگو، حلزون، نوعی لاک پشت، آهوی دم‌سفید و زوپلانکتون.جعفری، عباس، "فرهنگ بزرگ گیتاشناسی (اصطلاحات جغرافیایی)،" تهران: انتشارات گیتاشناسی، چاپ دوم، ۱۳۷۲ خورشیدی. کرگدن سفید
کرگدن سفید یا کرگدن دهان-مربعی ("Ceratotherium simum") نام یک گونه از خانواده کرگدنان است. کرگدن سفید بزرگترین و بیشترین تعداد گونه‌های کرگدن حال حاضر در دنیا است. شکل دهان بزرگ و مربعی آن هنگام چریدن کارایی بالایی دارد. این گونه اجتماعی‌ترین گونهٔ کرگدن است. کرگدن‌های سفید دارای دو زیرگونه هستند: کرگدن سفید جنوبی، با حدود از ۱۹٬۶۸۲ تا ۲۱٬۷۷۷ نمونهٔ وحشی در سال ۲۰۱۵ بوده‌است و زیرگونهٔ بسیار نادر آن کرگدن سفید شمالی است. زیرگونهٔ شمالی تعداد بسیار کمی از کرگدن‌های باقی‌مانده را تشکیل می‌دهد. تنها وجود دو مورد از این زیرگونه در سال ۲۰۱۸ تأیید شده‌است: (دو ماده: فتو ۱۸ ساله و ناجین ۲۹ ساله)، که هر دو در زیستگاه اصلی خود در کنیا و در اسارت هستند و مأموران مسلح از این دو کرگدن به‌طور شبانه‌روزی محافظت می‌کنند. کلوستریدیوم تتانی
کلوستریدیوم تتانی گونه‌ای از جنس کلوستریدیوم است. این باکتری میله‌ای شکل و گرم مثبت و بی‌هوازی اجباری است. این باکتری دارای هاگ بوده و خاکزی می‌باشد. هاگ در معمولاً انتهایی یا نزدیک به انتها می‌باشد. آزمون‌های کاتالاز واکسیداز در جنس کلستریدیوم منفی می‌باشد . کلستریدیوم تتانی در سطح آگار خوندار ایجاد همولیز (خون‌کافت) و سوارمینگ می‌کند. هاگ کلستریدیوم تتانی از راه خراش کوچک و بزرگ و زخم و شکستگی‌ها و غیره وارد بدن می‌شود، اگر شرایط رشد و افزونی آن فراهم باشد سم ترواش می‌کند. کلوستریدیوم تتانی سم قویی به نام تتانواسپاسمین تراوش می‌کند که عامل اصلی بروز علایم بیماری کزاز است. تتانواسپاسمین از راه لنف و خون به مراکز عصبی می‌رود. هاگین و مانین
رابطهٔ کلاغ و اودین قدیمی و ریشه‌دار است. این نکته را می‌شود از تعدد کنینگ‌های مورد استفاده برای هم اودین و هم کلاغ استنباط کرد. اودین «کلاغ‌خدا»، «کلاغ‌اغواگر»، و «کشیشِ کلاغ-قربانی» خوانده شده و از آن طرف، کلاغ «شاهینِ طماعِ اودین». رابطهٔ کلاغ و اودین از آنجا نشئت می‌گیرد که کلاغ پرندهٔ مرگ ملحوظ می‌شده، چون از اجساد تغذیه می‌کرده است. و از آنجا که در دسترس‌ترین منبع تغذیه برای کلاغ، جنازه‌های متروک در میدان جنگ است که سوزانده یا دفن نشده‌اند، کلاغ «پرندهٔ جنگ» لقب گرفته بود. از طرف دیگر، اودین خدای مرگ و جنگ است. جنگاورانی که حریفشان را در میدان جنگ می‌کشتند، کشته را پیشکش اودین می‌کردند. اما جنازهٔ فرد کشته‌شده در واقع نصیب کلاغ‌ها می‌شد. هرگاه مردی عازم جنگ بود و کلاغی او را دنبال می‌کرد، این نشانه را خوش‌یمن می‌دانستند، چرا که تصور می‌شد کلاغ در انتظار بزم (تغذیه از جنازهٔ دشمن مرد) بوده است. پارک ملی شاهداغ
این جنگل‌ها آکنده از درختانی نظیر؛ زبان گنجشگ، سرخدار، افرا، بید، گردو، گیلاس، سیب، گلابی، رز، ازگیل، زالزالک و غیره… می‌باشد. این پارک ملی دارای انواع گوناگونی از جانوران نیز است. می‌توان از انواع پرندگان موجود در اینجا به قرقاول، توکای حقیقی، کبوتر جنگلی، بلدرچین، دارکوب، کلاغ و غیره… اشاره کرد. پستاندارسانان
پستاندارسانان یک کلاد است که شامل پستانداران گروه تاج و نزدیک‌ترین خویشاوندان منقرض‌شده آن‌ها است. این گروه از سگ‌دندانهای پیشروآرواره‌های قبلی واگرا شدند این به عنوان کلاد منشأ گرفته از جدیدترین جد مشترک مورگان‌دندان‌سانان و پستانداران گروه تاج تعریف می‌شود. دومی کلادی است که از جدیدترین جد مشترک موجود تک‌سوراخ‌سانان، کیسه‌داران و جفت‌داران سرچشمه می‌گیرد. علاوه بر مورگان‌دندان‌سانان و پستانداران گروه تاج، پستاندارسانان شامل تیرک‌دندان‌سانان و "Hadrocodium" و همچنین "Tikitherium" تریاسی، نخستین عضو شناخته‌شده این گروه است. کروکودیلین
کروکودیلین یک ماده قوی و نیرومند است که در خون تمساح‌ها توسط دانشمندان در ایالات متحده آمریکا کشف شده‌است. این ماده می‌تواند مانند آنتی‌بیوتیکهای استاندارد به سیستم ایمنی درمقابله با عفونت کمک کند. این کشف مدیون کنجکاوی جیل فولرتون-اسمیت از گزارشهای بی‌بی‌سی، تهیه‌کننده فیلم تمساح‌های آب شور در استرالیا است.در حین تهیه برنامه متوجه شد که تمساح پس از درگیری با یکدیگر، با بدن زخمی وارد آب آلوده می‌شوند اما بدن آنها دچار هیچگونه عفونتی نمی‌شود. کرمستج
حیات وحش این کوه‌ها شامل آهو، بز کوهی، پلنگ، روباه، گرگ، خوک، کفتار، شغال، کبک، خرگوش، عقاب، بادخور، قُمری، تیهو، سبزقبا، سهره، چکاوک، فاخته، بلبل، چکاوک هدهد، دم جنبانک، جغد، گنجشک می‌باشد کلنگ‌سانان
به طور سنتی، تعدادی از خانواده‌های پرندگان کنارآبزی و خشکی‌زی که به نظر نمی‌رسید متعلق به هیچ راسته دیگری باشند، با هم به عنوان کلنگ‌سانان طبقه‌بندی می‌شوند. اینها شامل 14 گونه از درناهای بزرگ، حدود ۱۴۵ گونه از یلوه‌های کوچک‌تر crakes و یلوه، و همچنین تنوعی از خانواده 1-3 شامل گونه ، مانند باله‌پنجگان از limpkin ، یا Psophiidae می‌شوند. پرندگان دیگر را بیشتر به این ترتیب قرار داده‌اند که نمی‌توانستند بدون ضرورت در "جایی" دیگر قرار دهند. این باعث شده است که راسته کلنگ‌سانان بدون آپومورفی‌های متمایز گسترده شده است. مطالعات اخیر نشان می‌دهد که این "کلنگ‌سانان عجیب و غریب" تنها با درجه ضعیفی با درناها و یلوه‌ها و خویشاوندان آنها ("هسته کلنگ‌سانان") مرتبط هستند. شیر خالدار
شیر خالدار یا ماروزی زیرگونه‌ای از شیر به باور بعضی جانورشناسان و نیز نهان‌جاندارشناسان است که به شرایط کوهستان بیشتر از گرم‌دشت خو گرفته یا دورگه‌ای نادر حاصل از آمیزش پلنگ و شیر است. برخی نیز این جانور را صرفاً شیر بالغی می‌دانند که خال‌های مربوط به دوران کودکی خود را حفظ کرده‌است. باور بر این است که این جانور کوچک‌تر از شیر و بزرگ‌تر از پلنگ بوده و هیچ یال تشخیص‌پذیری نداشته‌است. بلاب
بلاب نام یک گونه از رده کپک مخاطی پلاسمودیومی است. به معنای واقعی کلمه "لجن چند سر"، کالبد لجن است که در مناطق سایه افکن، خنک، مرطوب مانند برگ های پوسیده و کنده درختان زندگی می کند. بلاب در واقع، یک کپک مخاطی پلاسمودیومی است که به‌طور غیررسمی کپک مخاطی نامیده می‌شود. دانشمندان نام این موجود را که شبیه مخاط زرد رنگ است را "بلاب" گذاشته اند. این نام از یک فیلم به نام علمی-تخیلی مربوط به سال 1958 گرفته شده است که در آن فیلم موجودی بی‌شکل، رونده و لزج به انسان‌ها حمله می‌کند و با تغذیه از انسان‌ها رشد نموده و بزرگ می‌شود. کلسیم
کلسیم جزء ساختمانی و ثابت کلیه گیاهان بوده و بصورتهای جزء ساختمانی و یون فیزیولوژیکی توامان یافت می‌شود. مضافاً یون کلسیم قادر است اثرات سمی یونهای پتاسیم، سدیم و منیزیم را بلا اثر نماید. کلسیم به دلیل وجود در خاک قادر است بر قلیائی کردن آن اثر و متعاقب آن در رویش گیاهان تأثیر داشته باشد. این عنصر در ساختمان بدن حیوانات (در بافتهای نرم)، مایعات میان بافتی و اسکلت‌بندی یافت می‌شود. استخوان‌های مهره داران حاوی کلسیم، به صورت فلوئورید کلسیم، کربنات کلسیم و فسفات کلسیم می‌باشد همچنین کلسیم ذاتاً در بسیاری از وظائف بیولوژیکی مهره داران، سهیم است. گلیسین (سرده)
گلیسین نام یک سرده از تیره باقلاییان است. گلیسین از گیاهان گلدار است و در خانواده باقلاییان می‌باشد. گیاه ویستریا می‌تواند بر روی دیوارها و درختان به صورت بالارونده تا ارتفاع ۲۰ متر و به صورت افقی تا ۱۰ متر پیش رود. ویستریا (Wisteria) یا پیچ گلیسین یک گیاه رونده‌ی تزیینی از تیره‌ی باقلاییان با گل‌هایی واژگون آبی، صورتی یا سفید بسیار زیبا و دلپسند است که دیوارهای منازل را به شکل باشکوهی تزیین می‌کنند. تمام قسمت‌های این گیاه تزیینی که با نام درخت لوبیا نیز معروف است، بسیار سمی هستند و خوردن آن‌ها باعث تهوع، استفراغ، دل‌پیچه و اسهال می‌شود. در صورت مسمومیت با این گیاه سمی به درمان‌های مثل هیدراتاسیون وریدی و مصرف قرص‌های ضد تهوع نیاز خواهد بود. البته عده‌ای معتقدند که گل‌های ویستریا سمی نیستند. کروروتارسی
کروروتارسی یا چمباتمه‌ای‌ها یک کلاد بزرگ از شاه‌خزنده‌ریختان است که شامل آرکوسورها (شامل تمساح‌سانان و پرندگان) و فیتوسورها (خزندگان گوشت‌خوار نیمه‌آبزی و تمساح‌مانند) منقرض‌شده می‌شود. سلستیال (کمیک)
سلستیال‌ها از نژاد کیهانی باستان می‌باشند که از توانایی‌های خدا مانند خود برای آزمایش اشکال زندگی در رده‌های پایین استفاده می‌کردند. آن‌ها مدت‌ها قبل از سرآغاز اجتماع کهکشان‌ها و حتی آزگاردی‌ها حضور داشتند. آن‌ها مسئول پتانسیل بشریت برای دست‌یابی به قدرت‌های ابرانسانی و همچنین خلق نژادها و اشکال مختلف زندگی در جهان هستند، که از بین آن‌ها می‌توان به مخلوقات ایزدگونه تحت عنوان «جاودانگان» اشاره کرد. ارتفاع آن‌ها در حالت ایستاده به راحتی بیش از ۲۰۰۰ پا تخمین زده شده‌است و هر سلستیال از قدرت ایزدگونه‌ای فراتر از تصور برخوردار است که توسط آن قادر به به‌کارگیری ماده و انرژی هستند. پاول سرینو
پاول کالیستوس سرینو استاد دیرینه شناسی در دانشگاه شیکاگو و کاوشگر مقیم انجمن جغرافیای ملی آمریکا است که چندین گونهٔ جدید از دایناسورها را در قاره‌های مختلف کشف کرده‌است؛ از جمله در مغولستان، آرژانتین، مراکش و نیجر. یکی از گسترده‌ترین اکتشافات او، نمونهٔ تقریباً کاملی از سارکوسوکوس امپراتور در بیابان تنر نیجر است که به‌عنوان اَبَر کروکودیل شناخته می‌شود. والدین او یک پستچی و یک معلم هنر بودند. کبک‌های گرمسیری
کبک‌های گرمسیری یک سرده با دو گونه از پرندگان از خانواده قرقاولان (Phasianidae) است. اگرچه در گذشته در زیرخانواده کبکیان رده‌بندی می‌شد، شواهد تبارشناختی پشتیبانی می‌کند از اینکه تنها سرده از زیرتبار کبک‌گرمسیری‌تباریان است و بیشترین اعضای پایه‌ای تبار طاووس‌تباران است که همچنین دربردارندۀ طاووس‌ها و آرگوس‌های بسیار بزرگتر و با رنگ روشن‌تر است. اعضای این سرده را می‌توان به عنوان کبک جنگلی آفریقایی نیز نامید. تمساح
واژهٔ تمساح در این مقاله منحصراً جهت اشاره به اعضای زیرراستۀ کروکودیل‌های راستین ("Crocodylinae") استفاده شده اما تمساح واژه‌ای است که گاهی به‌طور عمومی برای نامیدن انواع مختلف کروکودیل‌ها استفاده می‌شود. در برخی موارد برای اشاره به تمامی گونه‌های راستهٔ تمساح‌سانان از جمله کایمن‌ها و الیگاتورها به همراه گونه‌های منقرض شدهٔ این راسته نیز از واژهٔ تمساح استفاده می‌شود. در گذشته واژه نهنگ به جای تمساح استفاده می‌شد اما امروزه نهنگ به واژه‌ای برای نامیدن وال‌ها تبدیل شده و تمساح جای آن را گرفته‌است. گاهی نیز نام تمساح و سوسمار به اشتباه به جای یکدیگر استفاده می‌شوند، در حالی که سوسمار نام گروه دیگری از خزندگان دربرگیرنده مارمولک و بزمجه‌ها است که در زبان انگلیسی به آن گفته می‌شود. رویان‌سنگ‌خزه‌ایان
رویان‌سنگ‌خزه‌ایان () کلادی (گروه هم‌تبار) از باستان‌گیاهیان هستند که شامل سنگ‌خزه‌تباران و رویان‌داران می‌باشند. کلاغ
کلاغ‌ها همه‌چیزخوار بوده و از حشرات، جانوران و لاشهٔ آن‌ها و انواع مختلفی از گیاهان، دانه‌ها و همچنین زباله‌های دفع شده انسان تغذیه می‌کنند. طول عمر در کلاغ‌ها نسبتاً طولانی است. کرومیست‌ها
کرومیست‌ها () یا گیاهان تک‌سلولی یک زیرگروه برای یوکاریوتها در برخی طبقه‌بندی‌ها هستند. ازجمله در طبقه‌بندی کاوالیر اسمیت در سال ۲۰۰۴ جانداران به شش فرمانرو (سلسله) تقسیم شدند: باکتری‌ها، پروتوزوآ، کرومیست‌ها، گیاهان، جانوران و قارچ‌ها. حدود ۲۷ هزار و پانصد کرومیست (که شامل جلبک و کپک‌های آبی مختلف می‌شود) وجود دارد. البته این طبقه‌بندی کمتر پذیرفته شده‌است. کفتار
کَفتار به هر یک از جانوران عضو خانواده کفتاران گفته می‌شود. در حال حاضر تنها چهار گونه کفتار وجود دارد و این خانواده زیستی، پنجمین خانواده کم‌جمعیت در میان تمامی پستانداران است. این جانوران، از گوشت‌خواران خشکی‌زی و بومی آفریقا و آسیا هستند. کفتارها در فروراسته گربه‌سانان از راسته گوشت‌خوارسانان قرار می‌گیرند. سبز
بسیاری از مواد معدنی رنگ سبز دارند برای مثال می‌تواند به زمرد اشاره کرد که سبزی آن به دلیل وجود کروم آن است. جانورانی مثل قورباغه ‌ها، مارمولک‌ ها و دیگر خزندگان و دوزیستان و انواع مختلفی از ماهی‌ها، حشرات و پرندگان در طبیعت سبز رنگ هستند. اما بیشترین استفاده‌کنندگان از رنگ سبز در طبیعت گیاهان هستند که به علت وجود ماده کلروفیل که عامل ایجاد فرایند فتوسنتز در آنهاست سبز به نظر می‌رسند. در واقع بسیاری از حیوانات با استفاده از رنگ سبز خود را در بین گیاهان استتار می‌کنند. مارریختان
مارریختان یک کلاد متشکل از مارها و خویشاوندان اولیه و وابستگان پیشین آنها است که توسط پاسی و کالدوِل (۲۰۰۷) پیشنهاد شده‌است کلاد به عنوان یک کلاد مبتنی بر گره تعریف شد که حاوی جدیدترین جد مشترک dolichosaurs، ادریوسور، "Aphanizocnemus" و مارسانیان و همه نوادگان موجود آنها است. زیست‌کانی‌سازی
اصلی‌ترین عضو کربنات‌ها CaCO است. رایج‌ترین چندشکل‌ها‌ (polymorph) کلسیت و آراگونیت است که به عنوان مثال کلسیت در روزن‌داران و کوکولیتوفورها دیده‌ می‌شود. آراگونیت در مرجان‌ها نیز مشاهده می‌شود. علاوه بر اینها، واتریت(vaterite) شبه‌پایدار و کلسیم‌کربنات آمورف هم می‌توانند از نظر ساختاریو یا به عنوان فازهای میانی فرآیند زیست‌کانی‌سازی، مهم باشند. برخی زیست‌کانی‌ها شامل ترکیبی از فازها در اجزای ساختاری منظم و متمایز هستند (مانند پوسته دوکفه‌ای‌ها). کربنات‌ها به ویژه در محیط‌های دریایی رایج‌اند ولی در آب‌های شیرین و جانداران خشکی نیز دیده می‌شوند. پرنده‌ددپایان
پرنده‌ددپایان (نام علمی: "Avetheropoda") نام یک کلاد از کلاد شکارچی‌گونان است که به دو گروه اصلی کارنوسورها سیلوسورها تقسیم بندی می شوند کارنوسورها اغلب شامل دایناسورهای شکارچی بزرگ جثه و سیلوسورها اغلب شامل دایناسورهای گیاهخوار و همه چیزخوار کوچک و متوسط می شدند اگرچه از سیلوسورها دست کم یک تبار شکارچی بزرگ جثه یعنی تیرانوساریدها تکامل یافته است. سخت‌پوستان
جانورانی مانند خرخاکی، میگو، خرچنگ و دافنی جزو سخت‌پوستان هستند. از دیگر جانوران نسبتاً معروف این گروه می‌توان به شاه‌میگو، کشتی‌چسب، پاروپا، خرچنگ آب شیرین، خرچنگ دریایی، سپرمیگو، شپشک‌ماهی، کریل و شپش نهنگ اشاره کرد. در اشتراک با بقیه بندپایان، سخت‌پوستان دارای اسکلت بیرونی سختی هستند که باید برای رشد جانور انداخته شود. تفاوت سخت‌پوستان با بقیه بندپایان این است که اندام‌هایی دوشاخه دارند و لارو آن‌ها حالتی لیسه‌ای دارد. میش‌مرغ‌مانندان
میش‌مرغ‌مانندان یک کلاد است که بالاراسته‌های میش‌مرغ‌ریختان (هوبره‌ها، توراکوها و کوکوها) و آوندریختان (شبگردها، بادخورک‌ها و مرغ‌های مگس) را پوشش می‌دهد. در سال ۲۰۱۴ با تجزیه و تحلیل ژنوم شناسایی شد. پیش از این تصور می‌شد که Cypselomorphae با پرندگانی مانند کبوتر، فلامینگو، پرندگان استوایی و کاگو در آرایه دیگرپرندگان مرتبط است. آنها یک شاخه پایه‌ای از کلاد گنجشک‌واران (Passerea) را اشغال می‌کنند. ران‌دهانان
ران‌دهانان (Merostomata) رده‌ای از جانوران بندپا هستند. به این رده، کَلان‌کاسِگان هم گفته شده است. رده ران‌دهانان رده‌ای است از گیره‌داران، دربرگیرندهٔ خرچنگ‌های نعل‌اسبی (از راستهٔ تیغ‌دُمان) و کژدم‌های دریایی که طول برخی از آنها به سه متر می‌رسد؛ اعضای این رده از دورهٔ اردویسین تا پایان دوران اول زندگی می‌کردند. پلاسریاس
پلاسریاس (نام علمی: Placerias) یک سرده منقرض‌شده و گیاه‌خوار از راسته ددکمانان و فروراسته دوسگ‌دندان است که در دور تریاس پسین در آمریکای شمالی زندگی می‌کرد. پلاسریاس از آخرین ددکمانان گیاه‌خوار بزرگ و برجسته در دوران میانه‌زیستی محسوب می‌شد و با انقراض این جانور و خویشاوندانش در اواخر دوره تریاس دایناسورها جایگزین آن‌ها شدند. برون‌گروه (کلادیستیک)
بنابراین، یک برون گروه مناسب در مطالعه فیلوژنتیک باید از کلاد مورد بررسی به‌طور قطعی خارج باشد. یک برون گروه که خود در درون گروه قرار دارد، وقتی به عنوان ریشهٔ فیلوژنی استفاده شود، به نتیجه‌گیری نادرست در مورد روابط فیلوژنتیک و ارتباطات تکامل منجر می‌شود. با این حال، بدست آمدن سطح مطلوب روابط بین برون گروه با درون گروه به عمق تجزیه و تحلیل فیلوژنتیکی بستگی دارد. انتخاب یک برون گروه نزدیک به درون گروه در هنگام بررسی تفاوت‌ها در صفات جزئی تر کمک کننده است، چون انتخاب یک برون گروه دور می‌تواند به اشتباه درتفکیک کردن تکامل همگرا از یک رابطه تکاملی مستقیم به دلیل جد مشترک بیانجامد. برای فیلوژنتیک کوچکتر - به عنوان مثال، حل روابط تکاملی یک گروه در داخل یک جنس - یک برون گروه مناسب می‌تواند عضوی از گروه خواهری باشد. با این حال، برای تجزیه و تحلیل فیلوژنتیک وسیعتر، می‌توان از گونه‌های با ارتباط کمتر هم استفاده کرد. به عنوان مثال، جارویس و همکاران در سال (۲۰۱۴) هنگام حل شاخه‌های اولیه فیلوژنی پرندگان از انسان و تمساح به عنوان برون گروه استفاده کرد. در فیلوژنتیک مولکولی، شرط دوم معمولاً به این صورت بیان می‌شود: توالی‌های DNA یا پروتئین از برون گروه باید بتوانند به صورت موفقیت‌آمیز با توالی‌های گونه‌های درون گروه تراز شوند؛ اگرچه رویکردهای الگوریتمی برای شناسایی برون گروه‌ها با بیشترین بهینگی وجود دارد، اما اغلب با خطا در بازتاب ماهیت کمی و پیوسته برخی از حالات صفات مواجه می‌شوند"برخی صفات گسسته و کیفی نیستند و نمی‌توان آنهارا در روش‌های الگوریتمی ای مثل روش جفت گروه بدون وزن با میانگین حسابی بررسی کرد. حالتهای صفات، ویژگی‌هایی اند که یا اجدادی باشند یا مشتق شده باشند که بر ساختار الگوهای انشعابی در درخت فیلوژنتیک تأثیر می‌گذارند. تمساح
تِمساح‌ها یا تمساح‌های راستین (زیرخانوادهٔ "Crocodylinae") خزندگانی بزرگ و دارای چهار دست و پا می‌باشند که در آب به راحتی شنا کرده و نیمه آبزی هستند. این جانوران همیشه در آب نمی‌مانند و تخم‌گذاری نیز در خشکی انجام می‌شود. این حیوانات دارای فک و دندان‌های بسیار نیرومند بوده و به خانوادهٔ تمساحان تعلق دارند. این خزنده در مناطق مختلفی چون آفریقا، آسیا، آمریکا و استرالیا زندگی می‌کند. تمساح‌ها در رودخانه‌ها و دریاچه‌ها و سرزمین‌های مرطوب و در آب‌های شیرین و گاهی در آب لب‌شور یا آب شور زندگی می‌کنند. میان‌پنجه‌سانان
میان‌پنجه‌سانان احتمالاً در چین فرگشت یافتند؛ جایی که ابتدایی‌ترین آن‌ها مانند "Yangtanglestes" در آغاز پالئوسن در آن سرزمین حضور داشتند. بیشترین تنوع این جانوران در آسیا بود، اما گروهی از آن‌ها نیز توانستند به اروپا و آمریکای شمالی نیز راه یابند. از جمله آن‌ها "Dissacus" گوشت‌خواری به اندازه شغال بود که در سرتاسر قلمرو نیم‌کره شمالی یافت می‌شد. از آنجا که گوشت‌خوارانی چون گوشت‌دندان‌سانان و گوشت‌خوارسانان در آسیا حضور نداشتند یا کمیاب بودند، میان‌پنجه‌سانان کنام درندگان در آسیای شرقی پالئوسن را در سلطه خود داشتند. تالاب بامدژ
بیش از ۴۰ گونه حیوانی شامل پستاندارانی همچون روباه، شغال، خرگوش، گرگ، کفتار، سمور، خفاش، خارپشت ایرانی و… ماهیانی همچون کپور، شربت، بنی، حمری، بیاح و… خزندگان و دوزیستانی همچون قورباغه، وزغ، لاک‌پشت لاک نرم، جکوی، مار و… در تنظیم اکوسیستم بامدژ نقش دارند. کبک چیل
کبک چیل یا کبک خاکستری یا کبک اروپایی گونه‌ای کبک است. کبک‌ها از خانواده قرقاولان در رده ماکیان‌سانان هستند. کبک خاکستری امروزه در مناطق زیادی از جهان زندگی می‌کند مانند قاره‌های آسیا، اروپا، اقیانوسیه و امریکا. کیسه‌داران
در پالئوسن پسین سه گروه از پستانداران در میان زیواگان آمریکای جنوبی بودند: جفت‌داران شگفت‌بند و سرآمدسم‌ها و کیسه‌داران. نخستین جانداران کیسه‌دار شکل همه‌چیزخوارانی صاریغ‌مانند بودند. بیشتر کنام‌های گیاه‌خواران، به ویژه آن‌هایی که در دسترس جانورانی با جثه بزرگتر بودند، توسط شگفت‌بندها و بازماندگان سرآمدسم‌های آغازین اشغال شده بودند. با این حال به نظر می‌رسد که بسیاری از خط‌های فرگشتی کیسه‌داران با جوندگان جفت‌دار همگرا شده باشند. همستر
همستر به تعداد جوندگان کوچک در زیرخانواده Cricetinae است. مردم معمولاً این موجودات کوچک خزدار را به عنوان حیوانات خانگی نگه می‌دارند. محققان ۱۸ گونه مختلف همستر را تشخیص می‌دهند. نزدیکترین اقوام این جوندگان شامل لیمو، ولها و برخی موش‌ها هستند. درناسلیمیان
درناسلیمیان () کلادی از پرنده‌ها است که دو راسته کلنگ‌سانان و سلیم‌سانان را دربر می‌گیرد. ماکیان‌سانان
ماکیان‌سانان (نام علمی: Galliformes) راسته‌ای از پرندگان هستند. این راسته دربرگیرندهٔ پرندگانی چون مرغ، سیاه‌خروس، بوقلمون، کبک، بلدرچین، تیهو، طاووس و قرقاول است. کفتار خال‌دار
کفتار خال‌دار جانوری گوشت‌خوار و بزرگ‌جثه‌ترین عضو خانواده کفتاران است. قلمرو این حیوان در گذشته سراسر اورآسیا از اروپای غربی تا چین را در بر می‌گرفت اما امروزه فقط در آفریقای جنوب صحرا به حیات خود ادامه می‌دهند. این حیوان در گله‌های بزرگ مادرسالاری زندگی می‌کند که تا ۸۰ عضو دارند. نارام‌زیان
نارام‌زیان کلادی از پستانداران است که شامل راسته‌های گوشت‌خوارسانان و پولک‌پوست‌سانان می‌شود که راستۀ نخست دارای بیش از ۲۶۰ گونه پراکنده در سراسر جهان و راستۀ دوم دارای ۸ گونه پراکنده در مناطق گرمسیری آفریقا و آسیا است. میانه‌زیستی
میانه‌زیستی یا مزوزوئیک یکی از سه دوران در ابردوران پیدازیستی است که مابین دوران‌های دیرینه‌زیستی و نوزیستی قرار دارد و از حدود ۲۴۵ تا ۶۵ میلیون سال پیش را شامل می‌شود که دربردارنده سه دورهٔ تریاس، ژوراسیک و کرتاسه است. مزوزوئیک از دو کلمه meso به معنی میانه و zoa به معنی حیات، ترکیب شده‌است و به همین دلیل، میان‌زیستی نیز خوانده می‌شود. این دوره ۱۶۰ میلیون سال به طول انجامید و شامل سه دوره به نام‌های تریاس، ژوراسیک و کرتاسه می‌باشد. جانورانی مثل شاخ‌قوچی (آمونیت) و دایناسور از موجوداتی بودند که در این دوره زیسته و منقرض شده‌اند.خزندگان درشت جثه ی مزوزوئیک را دایناسور می نامند. آب و هوای این دوره گرم و استوایی بوده و نسبت به الان بسیار باثبات بوده‌است. خشکی‌های زمین در این دوره شامل قاره لورازیا و قاره گندوانا بود؛ که لورازیا که شامل قاره آسیا و اروپا و آمریکای شمالی و گرینلند بود در دوره کرتاسه آغاز به تجزیه گرفته‌است و از این طریق اقیانوس اطلس به وجود آمده؛ و قاره گندوانا در دوره تریاس تجزیه شد. طبیعت
در اصل، ارسطو همه موجودات زنده را به دو دسته گیاهان، که به‌طور کلی حرکشان برای انسان قابل مشاهده نیست، و حیوانات تقسیم کرد. در سیستم کارل لینه این شامل فرمانرو سبزیجات (گیاهان) و حیوانات می‌شود. از آن پس، آشکار شده‌است که گیاهان، همان‌طور که توصیف می‌شوند شامل چندین گروه نامرتبط، و قارچ‌ها و چند گروه از جلبک‌ها می‌باشد. اما، این‌ها هنوز در اغلب متون، به عنوان گیاهان به حساب می‌آیند. زندگی باکتریایی گاهی اوقات شامل گیاگان نیز می‌شود و برخی طبقه‌بندی‌ها، واژه گیاگان باکتریایی را جدا از گیاگان گیاهی می‌دانند. مردم گیلک
بطلمیوس در جغرافیا بطلمیوس (کتاب ششم) کادوسی‌ها و لگائه‌ها را مشخص می‌کند و گلائه‌ها را در شمال قرار می‌دهد. بطلمیوس در جغرافیا بطلمیوس (کتاب ششم) کادوسی‌ها و لگائه‌ها را مشخص می‌کند و گلائه‌ها را در شمال قرار می‌دهد. به گزارش بطلمیوس  گلای‌ها در کنار اقوام کادوسی و دربیک‌ها در منطقه مارگیانا(غرب سپیدرود تا قفقاز) سکونت داشتند. بطلمیوس در در کتاب ۶، فصل ۲، بخش ۶ از جغرافیای خود که دربارهٔ سرزمین ماد هست می‌نویسد: کاسپی‌ها (caspi) ساکن بخش غربی نزدیک به ارمنستان هستند که در سمت پایین آنها منطقه مارگیانا قرار دارد که شامل کادوسی‌ها (cadusi)، گلای‌ها (geli) و دربیک‌ها (dribyces) می‌شود که در کنار آنها، به سمت داخل، آماریاکه‌ها (amariacae) و ماردی‌ها (mardi) قرار دارند. کردوئنه‌ها (carduchi) ساکن مناطقی هستند که در نزدیکی سرزمین کادوسی‌ها قرار دارند و ماروندائه‌ها (marundae) در سمت دریاچه مارگیانا و سپس مارگاسی‌ها (margasi) که در زیر گلای‌ها قرار دارند، پس از این پروپاتنا (propatena) به سمت آماریاکه قرار دارند و سپس ساگارتی‌ها‌ به سمت شرق کوه‌های زاگرس قرار دارند ، پس از آن سرزمین قومس (choromithrena) تا پارت ادامه می‌یابد و در شمال آن الیمایس (elymais) هست، از آنجا تا سرچمشه‌های رودخانه چرینداس (charindas) مناطقی هستند که تپوری‌ها (tapuri) ساکن هستند. سوسمارواران
سوسمارواران یک گروه از خزندگان پولک‌دار است که شامل سوسماران راستین، ارمیاسان (Teiidae), Gymnophthalmidae و کرمی‌مارمولکان است. یافته‌های حاصل از مطالعات فیلوژنتیک مولکولی مبنی بر اینکه کرمی‌مارمولکان گروه‌بندی‌شده در یک کلاد با شکل‌های مارمولک، ویدال و هجز (۲۰۰۵) را بر آن داشت تا نام جدیدی را برای این گروه بر اساس خصوصیات مورفولوژیکی مشترک پیشنهاد کنند، Laterata، «با اشاره به حضور کاشی‌مانند پولک‌های (مربع یا چهارگوش و گاهی برآمده) که حلقه‌ها را در کرمی‌مارمولکان تشکیل می‌شود و در لاسرتی‌فورماتا و تئیفورماتا نیز به صورت شکمی وجود دارند. کلار (طبرستان)
کَلارستاق (kalārestāq) [فتحه بر حرف ک] نام ناحیتی در طبرستان و رستمدار است که از رود نمک آبرود در غرب تا رود چالوس در شرق که به ترتیب آن را از بخش‌های لنگا و کجور جدا می‌کنند، امتداد دارد. نخستین بار در قرن هشتم اولیاءالله آملی در کتاب تاریخ رویان نام کلارستاق را به عنوان ناحیتی آباد در رستمدار طبرستان ثبت نموده‌است که تحت حاکمیت نصیرالدوله شهریار حاکم رستمدار بوده است. نصیرالدوله شهریار با لشکرکشی به گیلان، گرجیان، دیلمان و اشکور، موجب آبادانی رستمدار شد و تا تیمجان رودسر در قلمرو او بود.  کِلاردشت (kelārdašt) [کسره بر حرف ک] نام ناحیتی کوهستانی در غرب مازندران در منطقه رستمدار و کلارستاق می باشد. نخستین بار در قرن نهم ظهیرالدین مرعشی در کتاب تاریخ طبرستان و رویان و مازندران نام کلاردشت را به عنوان ناحیتی در مازندران بصورت کلاره‌دشت ثبت نموده است. کوسکوس (جانور)
کوسکوس نامی است که به چندین گونه ی کیسه‌دار عضو تیره درخت‌نوردان کیسه‌دار از راسته کیسه‌داران علف‌خوار گفته می‌شود. این جانوران در ۴ سرده از صاریغ‌های استرالیایی ساکن استرالزی رده‌بندی شده‌اند. برون‌گروه (کلادیستیک)
برون گروه طوری انتخاب می‌شود که برون گروه انتخابی نسبت به گونه‌های درون گروه ارتباط کمتری داشته باشد. توضیح تکاملی این روابط به این صورت است: گونه‌های برون گروه باید دارای یک جد مشترک با درون گروه باشند که قدیمی تر از جد مشترک گونه‌های درون گروه باشد. انتخاب خارج گروه می‌تواند توپولوژی فیلوژنی را تغییر دهد. بنابراین، فیلوژنتیکدانان معمولاً از بیش از یک خارج گروه در تجزیه و تحلیل کلادیستیک استفاده می‌کنند و استفاده از چند برون گروه ترجیحاً بهتر است زیرا در مقایسه با نامزدهای با برون گروه کمتر، فیلوژنی قوی تری را ایجاد می‌کند و تک نیایی درون گروه فرضی را بهتر می‌آزماید. گربه‌ایان
گربه‌ایان یا گربگان (نام علمی: Felidae) که با نام دیگر گربه‌ها هم شناخته می‌شوند، یک خانواده از زیرراستهٔ گربه‌سانیان و راستهٔ گوشت‌خوارسانان هستند. گونه‌های بزرگی از پستانداران شکارچی مانند شیر، ببر و پلنگ در این خانواده قرار دارند. آشناترین عضو این خانواده نیز گربه اهلی است که پیرامون ۱۱٫۵۰۰ سال پیش به زندگی در کنار انسان خو گرفت و اهلی شد. نیای وحشی گربه اهلی، گربه دشتی نام دارد که هنوز در آفریقا و آسیای غربی زندگی می‌کند ولی ویرانی زیستگاه، منطقه پراکندگی این گربه‌ها را محدود کرده‌است. به صورت بومی گربه‌ایان در تمام قاره‌های جهان به غیر از اقیانوسیه و جنوبگان حضور دارند. رابط شماری که در فارسی برای گربه‌ایان به کار می‌رود قلاده است. برای نمونه گفته می‌شود «سه قلاده یوزپلنگ». زاغیان درختی
زاغیان درختی (همچنین به عنوان crypsirinines از زیرخانواده Crypsirininae شناخته می‌شود) که دربردارندۀ چهار سرده نزدیک از زاغی‌های درختی دم‌دراز (Crypsirina، Temnurus و Platysmurus) از گنجشک‌سانان خانواده کلاغان است. یازده گونه از زاغیان درختی وجود دارد. زاغیان درختی شبیه زاغی‌ها هستند. اکثر درختان سیاه، سفید، خاکستری یا قهوه‌ای هستند. آن‌ها در جنوب شرق آسیا یافت می‌شوند و در جنگل‌های استوایی زندگی می‌کنند. آنها به شدت درختی هستند و به ندرت برای تغذیه به زمین می‌آیند. جمجمه‌داران
همان‌گونه که از نام آن برمی‌آید، کلاد جمجمه‌داران همه جانورانی را در بر می‌گیرد که دارای جمجمه هستند. محیط زیست ایران
در پنج راسته لاک پشت‌ها، کروکودیل سانان، سوسمارها، کرم سوسمارها و مارها تاکنون ۲۲۵ گونه مورد شناسایی قرار گرفته‌است اما اطلاعات مفید و قابل دسترس در مورد این جانوران بسیار اندک است. کمبود مطالعات جامع و عمیق در مورد بیولوژی و حفاظت این جانوران از یک طرف و جمعیت رو به زوال با توجه به تخریب زیستگاه‌های آنها در سالهای اخیر موجب نگرانی نسبتاً زیادی در مورد تعدادی از گونه‌های ارزشمند خزنده کشورمان گشته‌است. شکار و صید بی‌رویه صدها و هزاران مار سمی، بسیاری از گونه‌های مار سمی از جمله افعی شاخدار و افعی دماوندی را در معرض خطر انقراض قرار داده‌است. خشکسالی‌های چند ساله در استان سیستان و بلوچستان که زیستگاه تنها گونه تمساح تالابی ایران می‌باشد، نگرانی را در مودر کاهش جمعیت این گونه بوجود آورده‌است. دریاچه مالیگن
حیات وحش به طرز حیرت‌انگیزی در کنار این دریاچه در ارتفاعات بالا فراوان است. خرس خاکستری، خرس سیاه آمریکایی، استرآهو، گوزن شمالی، گرگ، موس و غرم (جانور) برخی از پستانداران بزرگی هستند که در طول فصل تابستان در محیط دریاچه رفت‌وآمد می‌کنند. عقاب سرسفید، عقاب طلایی و عقاب ماهی‌گیر نیز در این منطقه فراوان هستند و جمعیتی از ماهی‌ها نیز زندگی می‌کنند. هوددان
هودَدان یکی از دو کلاد پستانداران موجود است که خط‌های فرگشتی اعضای آن در کرتاسه آغازین یا شاید ژوراسیک پسین از هم جدا شدند. کلاد دیگر، پس‌ددان است که شامل کیسه‌داران می‌شود؛ جانورانی که بر خلاف هوددان، فرزندان خود را در کیسه بزرگ می‌کنند. به جز صاریغ ویرجینیا ساکن آمریکای شمالی، که پس‌دد است، همه دیگر پستانداران بومی اروپا، آفریقا، آسیا، و آمریکای شمالی در شمال مکزیک، هودد هستند. هوددان موجود و نیاکانشان، همگی در گروه جفت‌داران قرار می‌گیرند. قرقاولان
قَرقاوُلان یا تَذَروان (Phasianidae) تیره‌ای از پرندگان در راستهٔ ماکیان‌سانان است که شامل انواع قرقاول، کبک، مرغ جنگلی، مرغ اهلی، بلدرچین، دراج، تیهو و طاووس می‌شود. مردار
مردار منبع غذایی مهمی برای گوشت‌خواران بزرگ‌جثه و همه‌چیزخواران در بیشتر زیست‌بوم‌ها است. نمونه‌هایی از چنین جانورانی عبارتند از کرکس، قوش، عقاب، کفتار راه‌راه، صاریغ ویرجینیا، شیطان تاسمانی، کایوت، اژدهای کومودو، و خزوک مردار. بسیاری از بی‌مهرگان همچون خزوک‌های مردار، کرم حشره، پشه مردار، و مگس گوشت نیز مردارخوار هستند و نقش مهمی در چرخه بازیافت نیتروژن و کربن در بازمانده‌های جانوری دارند. لقمه‌ای‌بندان
لقمه‌ای‌بندان نام راسته‌ای از پستانداران جفت‌دار است که در پایان دوره کرتاسه و دوره پالئوژن در آمریکای شمالی و اوراسیا زندگی می‌کردند. این جانوران از جمله بارزترین پستانداران پالئوسن هستند و بیانگر وضعیت فرگشتی زیاگان آن زمان بوده‌اند. ابتدایی‌ترین لقمه‌ای‌بندها جثه‌ای به اندازه موش صحرایی داشتند و در کانادا و ایالات متحده آمریکا زندگی می‌کردند. لقمه‌ای‌بندها از نیاکانی حشره‌خوار به وجود آمدند اما خودشان همه‌چیزخوار و گیاه‌خوار بودند. گلسنگ
تقریباً ۲۰۰۰ گونه از گلسنگها وجود دارند که در ۳۰ خانواده و ۵ راسته از یومایکوفیتا طبقه‌بندی می‌شوند. به نظر می‌سد که برخی گلسنگها روابط نزدیکی با قارچهای غیر گلسنگی راسته‌ای اسفائریال، هلوتیال و سودوسفائریال دارند. برخی دیگر از گلسنگها نیز در راسته‌ها و خانواده‌هایی از بازیدیومیکوتا طبقه‌بندی می‌شوند. البته برخی محققین بر این باورند که روابط گلسنگها با هم نزدیکتر از روابط آنها با گروه‌های مختلف قارچ‌ها است. ماهی
گروه نافراگیر ماهی‌ها عبارت است از هر کلادی شامل همهٔ ماهی‌ها و همچنین چهاراندامانی که ماهی نیستند. به صورت سنتی ماهی‌ها به سه رده‌ای که منقرض نشده‌اند تقسیم می‌شدند و گونه‌های منقرض شده هم گاهی در میانهٔ این درخت قرار می‌گرفتند گاهی هم رده‌ای ویژهٔ خودشان به آن‌ها تعلق می‌گرفت: در زیر علامت † برای گونه‌های منقرض شده‌است. رده‌بندی که در بالا ارائه شد در کارهای عمومی و غیرحرفه‌ای کاربرد دارد. اما ماهی‌ها به گروه‌هایی با جزئیات دقیق تر تقسیم شده‌اند که در ادامه گروه‌های اصلی آن‌ها آورده شده‌اند: گروه‌های گوناگون ماهی‌ها بیش از نیمی از گونه‌های مهره‌داران را پوشش می‌دهد. نزدیک به ۲۸٬۰۰۰ گونهٔ شناخته شدهٔ موجود از ماهی داریم که نزدیک به ۲۷٬۰۰۰ گونه ماهی استخوانی، ۹۷۰ گونه غضروف‌ماهیان (شامل کوسه، پرتوماهی و …) و نزدیک به ۱۰۸ گونه هم مخاطی‌واران و مکنده‌ماهی است. یک سوم از این گونه‌ها در نُه خانوادهٔ بزرگ تقسیم می‌شوند، از بزرگ به کوچک این خانواده‌ها عبارتند از: کپورماهیان، گاوماهیان، سیکلید، کاراسینان، مکنده‌دهانان، سگ‌ماهیان جویباری، هامورماهیان، زمردماهیان و عقرب‌ماهیان. نزدیک به ۶۴ خانواده آرایه تک‌نمونه اند، تنها یک گونه در آن‌ها جای می‌گیرد. احتمالاً مجموع کل گونه‌های موجود ماهی (انقراض نیافته) به بیش از ۳۲٬۵۰۰ برسد. همه‌چیزخوار
همه‌چیزخوار به گونه‌هایی از جانداران گفته می‌شود که هم از گیاهان و هم از جانوران به عنوان غذای اصلی خود استفاده می‌کنند و دستگاه گوارشی آن‌ها هم برای هضم مواد گیاهی و هم گوشت انطباق یافته‌است. خوک، کلاغ، خرس و انسان از معروف‌ترین نمونه‌های گونه‌های همه‌چیزخوارند. کلاردشت
کَلارستاق (kalārestāq) [فتحه بر حرف ک] نام ناحیتی در طبرستان و رستمدار است که از رود نمک آبرود در غرب تا رود چالوس در شرق که به ترتیب آن را از بخش‌های لنگا و کجور جدا می‌کنند، امتداد دارد. کلارستاق از جنوب توسط ارتفاعات تخت سلیمان و کندوان در کوه‌های البرز مرکزی از طالقان جدا می‌شود که شامل شهرستان‌های چالوس و کلاردشت است. نخستین بار در قرن هشتم اولیاءالله آملی در کتاب تاریخ رویان نام کلارستاق را به عنوان ناحیتی آباد در رستمدار طبرستان ثبت نموده‌است که تحت حاکمیت نصیرالدوله شهریار حاکم رستمدار بوده است. نصیرالدوله شهریار با لشکرکشی به گیلان، گرجیان، دیلمان و اشکور، موجب آبادانی رستمدار شد و تا تیمجان رودسر در قلمرو او بود.  بومیان کلارستاق به زبان مازندرانی و گویش طبری کلارستاقی صحبت می‌کنند. منطقه کلارستاق (چالوس، مرزن آباد و کلاردشت) به همراه کُجور (نور و نوشهر)، لنگا (عباس‌آباد و نشتارود) و تنکابن بخشی از رویان کهن بود که بعدها رستمدار نام گرفت. رویان کهن از نواحی غربی طبرستان محسوب می‌شده‌است. تیلاکوسمیلوس
تیلاکوسمیلوس (نام علمی: "Thylacosmilus") به معنی کیسه‌دار دندان‌خنجری سرده‌ای منقرض‌شده از پستانداران پس‌دد گوشت‌خوار است که از اواخر میوسن تا اواخر پلیوسن و پیش از وقوع رویداد تبادل بزرگ آمریکا در آمریکای جنوبی زندگی می‌کرد. تیلاکوسمیلوس دارای همانندی بسیاری با سرده معروف چاقودندان بود. با این حال این جانور برخلاف چاقودندان که یک گوشت‌خوارسان بود نوعی از اسپاراسودنت محسوب می‌شد و دلیل وجود شباهت‌هایی میان آن‌ها نتیجه فرگشت همگرا بوده‌است. سرده تیلاکوسمیلوس در سال ۱۹۳۳ به وسیله ریگگس نام‌گذاری شد و تنها گونه شناخته شده آن تیلاکوسمیلوس آتروکس نامیده می‌شود. سنگوارههای تیلاکوسمیلوس به صورت خاص در استان‌های کارتامارکا، انتره ریوس و لا پامپا واقع در کشور آرژانتین شناسایی شده‌است. جابه‌جایی بزرگ جانوری در قاره آمریکا
دو قاره آمریکای جنوبی و شمالی برای نزدیک به ۲۰۰ میلیون سال از هم جدا بودند. با پیوستن این دو قاره به هم، جانوران زیادی از جمله پستانداران، خزندگان، دوزیستان، بندپایان، پرندگان سخت‌پرواز یا ناپر، و حتا ماهیان آب شیرین دو سوی خشکی به طرف مقابل مهاجرت کردند. در این میان، جانوران آمریکای شمالی بر جنوبی پیروزی یافتند و جای آنان را در بسیاری مناطق این قاره گرفتند. تعداد اندکی از جانوران بومی آمریکای جنوبی توانستند جای پایی برای خود در بخش شمالی بیابند. از آن جمله آرمادیلو، صاریغ ویرجینیا، خفاش خون‌آشام، تشی، شیر کوهی، و شاه کرکس هستند. چوشل
مرغ، اردک، غاز، بوقلمون به وفور در این منطقه دیده می‌شود و همین‌طور قرقاول (تورنگ) و غاز وحشی (کلاگن) خوتکا، چنگر، قوش (الغ)، بلدرچین] (وشوم)، باز، بلبل، سینه‌سرخ، لک‌لک، مرغ ماهی‌خوار، حواصیل، کبوتر، تیهو، جغد، گنجشک (چیشنک)، شرستی (حاج حاجی)، دارکوب، درنا، دم‌جنبانک (دمبلا سکینه)، سبزقبا (کوکلاچ)، دریا سلیم، یهره، سَرَت، کلاغ (کلاچ)، سار (سیته)، هدهد (شانه بسر)، شاهین، شل حینو، عقاب، قوش، کبک، کرکس، زاغچه (کشکرت)، کلکافیس، فلامینگو (مرغ حسینی)، چرخ (واشک)، مرغ سقا، چکاوک و غیره. خزندگان
بعضی گونه‌ها دارای یک سوراخ منفرد بالا گیجگاهی در دو طرف جمجمه بودند که به آن یوراپسید می‌گویند. خزندگان شبه پستاندار دارای یک جفت مدخل زیر گیجگاهی بوده‌اند و جمجه آنها به نام هم‌کمانان (سیناپسید) خوانده می‌شود. خزندگان میان‌زیستی دارای جمجه ای از نوع دوکمان (دیاپسید) بوده‌اند که در آن هر دو نوع مدخل‌های بالا و زیر گیجگاهی وجود داشته‌است. این نوع جمجمه همچنین از ویژگی‌های اغلب خزندگان معاصر به غیر از لاک پشت‌ها ست.