لباس محلی استان کردستان از چه تشکیل شده است؟
لباس محلی اقوام ایرانی بر پایه استان‌ها
پوشش مردم منطقهٔ مریوان عمدتاً همان لباس محلی کردی می‌باشد که این لباس یکی از زیباترین، متنوع‌ترین و پوشیده‌ترین پوشش‌هایی است که به نوشتهٔ سیاحان در سفرنامه‌هایشان در سطح فرهنگ مردم دنیا کم‌نظیر است، به‌طوری‌که این لباس در چندین جشنوارهٔ مختلف بین‌المللی مقام اول را کسب نموده‌است. این لباس همانند زبان کردی دارای تنوع خاص، در مناطق مختلف می‌باشد. لباس زنان کرد نیز از پیراهن‌هایی با رنگ شاد و نسبتاً گشاد که از شانه تا پا دوخته می‌شود استفاده می‌کنند. لباس محلی اقوام ایرانی بر پایه استان‌ها
لباس های كردی از قسمت های متفاوتی تشكیل می شود كه هر قسمت كاربردی بجا دارد. اغلب مردان کرد شلوارهای گشاد به نام "پاتول" می پوشند. نیم تنه های مختلفی به نام های "چوخه" و "ملكی" به تن می كنند. بر سرخود پارچه ای به نام "دستار" می پیچند و یا كلاهی به نام "پیچ وكولاو" با نقش و نگار هایی زیبا بر سر می گذارند. لباس محلی اقوام ایرانی بر پایه استان‌ها
لباس مردان نیز از یک شلوار مشکی گشاد، پیراهن سفید یقه ساده،دکمه دوبل با آستین‌های گشاد، یک جلیقه کوتاه مشکی و یک کلاه نمدی تشکیل می‌شده‌است. لباس مردان در زمستان یک قبای بلند ساده بر روی لباس اصلی بوده که با شال ابریشمی دور کمر بسته می‌شده‌است.
استان همدان
پوشاک مردم استان همدان شامل تن‌پوش‌ها، سرپوش‌ها و پای‌افزار است. با وجود این که چهار محور فرهنگی (فارس، ترک، لر، کرد) در استان قابل تمیز است، اما انواع و شیوه‌های پوشاک زنان و مردان مشابه است. بافت پارچه و کفش‌ها به خصوص گیوه پیش از ورود اجناس خارجی در روستاهای استان متداول بوده‌است. به ویژه گیوه‌های شهرستان ملایر که آجیده نامیده می‌شود و جزء دست بافت‌های استان به‌شمار می‌آید. پوشاک اینوئیتی
پوشاک اینوئیتی مجموعه ترکیبی از لباس‌های هوای سرد است که از گذشته از پوست و خز حیوانات توسط اینوئیت‌ها ساخته شده‌اند. اینوئیت‌ها گروهی از مردمان بومی مرتبط با فرهنگ ساکن در مناطق قطبی کانادا، گرینلند و ایالات متحده آمریکا هستند که از این پوشاک استفاده می‌کنند. لباس اصلی شامل یک قطعه البسه به نام پارک، شلوار، دستکش، کفش داخلی و چکمه بیرونی می‌باشد. رایج‌ترین منابع پوست کاریبو، فوک‌ها و پرندگان دریایی هستند، اگرچه حیوانات دیگر در صورت در دسترس بودن مورد استفاده اینوئیت‌ها قرار می‌گرفتند. تولید لباس‌های گرم و بادوام یک مهارت ضروری برای بقا بود که از زنان بالغ به دختران منتقل شد و تسلط بر آن ممکن بود سال‌ها طول بکشد. تهیه لباس یک فرایند فشرده و چند هفته‌ای بود که در یک چرخه سالیانه پس از فصول شکار مشخص انجام می‌شد. ایجاد و استفاده از لباس‌های پوستی به شدت با اعتقادات مذهبی اینوئیت‌ها در هم تنیده‌است. علیرغم پراکندگی جغرافیایی گسترده مردمان اینوئیت در سرتاسر قطب شمال، از نظر تاریخی، این لباس‌ها هم از نظر طراحی و هم از نظر جنس سازگار بوده‌اند. اینوئیت‌ها لباس‌های خود را با حاشیه‌ها، آویزها و رنگ‌های متضاد تزئین می‌کردند و بعداً هنگامی که تجارت مواد جدیدی را در دسترس آنها قرار داد، از تکنیک‌هایی مانند مهره‌کاری استفاده کرده‌اند. سیستم پوشاک اینویت شباهت زیادی به مجموعه مردم بومی آلاسکا، سیبری و خاور دور روسیه دارد. شواهد باستان شناسی نشان می دهد که تاریخچه مجموعه پوشاک قطب دور ممکن است در سیبری از ۲۲۰۰۰ سال قبل از میلاد و در شمال کانادا و گرینلند در اوایل ۲۵۰۰ قبل از میلاد آغاز شده باشد. پس از اینکه اروپایی ها در اواخر دهه ۱۵۰۰ شروع به کاوش در قطب شمال آمریکای شمالی کردند و به دنبال گذرگاه شمال غربی بودند، اینوئیت‌ها برای راحتی کار شروع به استفاده از لباس های اروپایی کردند. تقریباً در همان زمان، اروپایی‌ها شروع به تحقیق در مورد لباس‌های اینوئیت کردند، از جمله ایجاد تصاویر بصری، نوشته‌های دانشگاهی، جملات اثربخش و شکل‌های مجموعه‌های موزه. پوشاک کردی
لباس مردان کرد عبارت است از: لباس محلی اقوام ایرانی بر پایه استان‌ها
پوشش زنان کرد نیز بسیار پوشیده و نشانگر فرهنگ اصیل آن ها می باشد. زنان غالبا شلوارهای گشاد از جنس حریر بر پا می كنند كه به آن "جافی" می گویند. شالی به كمر می بندند و نیم تنه ای به نام "كلنجه" بر تن می كنند. روسری بلندی به نام "كلكه" یا كلاهی به نام "كلاو" بر سر می گذارند. از روسری زنان این منطقه معمولا پولک هایی آویزان است که رنگ های مختلفی دارند. از ویژگی های چشم گیر لباس های كرد زبانان، استفاده از رنگ های شاد و جذاب آن ها می توان نام برد. لباس محلی اقوام ایرانی بر پایه استان‌ها
استان چهار فصل گیلان علاوه بر زیبایی های طبیعی، از جلوه ای خاص در پوشاک مردان، زنان و کودکان برخوردار است که با بهره گیری از رنگهای طبیعی و زیبا در کمال یک رنگی، رنگین کمانی از لطافت و زیبایی را با خود به همراه دارند. لباس های سنتی و محلی استان گیلان در سایزبندی های مردانه، زنانه و بچه گانه از جمله جذابیت های بومی و محلی استان گیلان است که زنان و مردان گیلانی هنوز هم به پوشاک سنتی و محلی خود پایبند هستند و از آن ها در بیشتر اوقات و به خصوص در جشن ها و مجالس عروسی استفاده می کنند. ----لباس محلی استان گیلان به واسطه تنوع رنگ و نوع پوشش، یکی از بهترین لباس های سنتی و محلی ایران است و باید به عنوان یک هویت ملی حفظ شود. بررسی پوشاک و لباس های محلی هر منطقه ای اطلاعاتی در مورد سیر تحولات تاریخی، اعتقادی، اجتماعی و پیشرفت صنعت به ویژه صنعت نساجی و پارچه بافی آن منطقه در اختیار ما قرار می دهد، همچنین لباس های محلی برگرفته از آداب و رسوم هر منطقه ای می باشد که با توجه به شرایط موجود در آن منطقه می تواند متفاوت باشد. لباس محلی گیلان در کنار لباس قاسم آبادی توانسته است در جشنواره های بین المللی مختلف مد و لباس، جوایز بسیار ارزنده ای را از آن خود کنند و پوشش استان گیلان را به بهترین شکل ممکن رواج دهند. لباس قاسم آبادی شامل یک روسری زیرین به نام مندیل است که به جای آن از کلاه نیز استفاده می شود و با تعداد زیادی سکه در قسمت پیشانی تزیین می شود، جلیقه این لباس به مانند جلیقه های دیگر بوده با فرق این که با سکه تزئین شده است. پیراهن لباس قاسم آبادی تفاوت خاصی با پیراهن های نقاط مختلف گیلان دارد. دامن آن نیز از پارچه ساده و یا گل دار که روی آن با فرم استانداردی نواردوزی شده تشکیل می شود. لباس محلی اقوام ایرانی بر پایه استان‌ها
یک شال نیز برای پیچیدن روی کمر استفاده می‌شود که از پارچه دست بافت و با نقوش هندسی و رنگین است. این شال بیشتر در جشن‌ها و عروسی‌ها به کار می‌رود. کلاه مردان نمدی و از پارچه زمخت بافت پشمی است. گالشان (دامداران کوهستانی) کلاهی پوستی دارند و علاوه بر آن از شولا یعنی بالاپوش نمدی و نیمه بلند استفاده می‌کنند. صنایع دستی بختیاری‌ها
کلاه نمدی یکی از اجزای لباس مردان بختیاری است و به رنگهای مشکی، قهوه ای و سفید است. مواد اولیه ی این کلاهها کُرک بز، پشم، صابون و رنگهای شیمیایی و گیاهی است. کانی میران (مریوان)
پوشش مردم منطقهٔ عمدتاً همان لباس محلی کردی می‌باشد که این لباس یکی از زیباترین، متنوع‌ترین و پوشیده‌ترین پوشش‌هایی است که به نوشتهٔ سیاحان در سفرنامه‌هایشان در سطح فرهنگ مردم دنیا کم‌نظیر است، به‌طوری‌که این لباس در چندین جشنوارهٔ مختلف بین‌المللی مقام اول را کسب نموده‌است. این لباس همانند زبان کردی دارای تنوع خاص، در مناطق مختلف می‌باشد. لباس زنان کرد نیز از پیراهن‌هایی با رنگ شاد و نسبتاً گشاد «که از شانه تا پا دوخته می‌شود» استفاده می‌کنند. لباس لری
این لباس ویژه لُرهای جنوبی است و از مرکز غربی استان فارس تا سراسر استان کهگیلویه و بویراحمد و شمال و غرب بوشهر و جنوب شرقی خوزستان گسترش دارد. امروزه استفاده از لباس محلی و سنتی بیشتر در زنان بالای ۳۰سال استان کهگیلویه و بویراحمد دیده می‌شود اما در جشن‌ها و مجالس عروسی تمام زنان و دختران به عنوان یک سنت از لباس‌های محلی شاد و متنوع استفاده می‌کنند.بر اساس تحقیقات صورت گرفته در کتاب نگارگری مکتب شیراز، قدمت این نوع لباس‌ها بیشتر از دوران تیموریان در قرن هشتم هجری قمری است. لباس محلی و سنتی زنان لر جنوبی از سه بخش اصلی سرپوش، بالاتنه و پایین‌تنه تشکیل شده‌است که مجموع این سه بخش، پوشش کاملی را برای زنان به همراه دارد. سرپوش لباس محلی زنان لر جنوبی، شامل یکپارچه روپوش یا همان روسری به نام " مینا " (Meyna) است که به‌طور معمول دارای بیش از یک متر طول و بین ۶۰ تا ۷۰سانتیمتر عرض می‌باشد. بر روی این روپوش مینا نیز پارچه‌ای به نام چارقد یا لچکی قرار می‌گیرد که در زبان فارسی همان سربند است. همچنین یک کلاه کوچک زیر مینا قرار می‌گیرد تا پوشش دهنده موهای جلو سر زنان باشد و معمولاً زیورآلات و وسایل تزیین سنتی و ظریف به آن متصل می‌شود. بخش بالاتنه لباس محلی زنان استان کهگیلویه و بویراحمد، همان پیراهن یا جامه است که شامل یکپارچه دو متری می‌باشد و از زیر گردن تا کف پای زنان را می‌پوشاند. این پیراهن ردا مانند، دارای آستین و سرآستین است و نوع مدل آن مخصوص زنان استان‌های کهگیلویه و بویراحمد، فارس، خوزستان و چهارمحال و بختیاری است.بخش پایین این لباس‌ها که به عبارتی زیباترین بخش آن نیز به‌شمار می‌آید همان دامن یا تنبان است که بیشترین حجم پارچه را در این لباس سنتی در برمی گیرد. معمولاً برای دامن این لباس‌های محلی بین پنج تا ۱۲متر پارچه مصرف می‌شود طوری‌که این دامن از بالا کشدار و کاملاً چین خورده است و درپایین آن تزیین‌هایی مانند نوار دوزی یا پارچه‌های پلیسه دار به کار می‌رود. رنگ و جنس پارچه این لباس‌ها معمولاً بنا به طبیعت این استان در مناطق گرمسیری و سردسیری، نوع بافت عشایری و روستایی، نوع باورها و گرایش قومی و قبیله‌ای و سن زنان انتخاب می‌شود طوری‌که برای دختران نوجوان و کودک بیشتر از رنگ‌های شاد و حجم کمتر پارچه و برای دختران جوان رنگ‌های روشن‌تر با پارچه بیشتر استفاده می‌شود. با افزایش سن زنان نیز رنگ این لباس‌ها بیشتر به سمت تیره و خاکستری مانند سبز یشمی یا سورمه‌ای سوق پیدا می‌کند. لباس محلی اقوام ایرانی بر پایه استان‌ها
"جافی": شلواری همانند شلوار مردان است. این شلوار را زنان کرد، به ویژه زنان روستایی، هنگام کار می‌پوشند. در سایر مواقع، زنان شلوار گشاد از جنس حریر به پا می‌کنند. لباس محلی اقوام ایرانی بر پایه استان‌ها
لباس اصیل مردم اصفهان در حدود ۳۰۰ سال قبل، لباس نخی سفید یا شیری بوده‌است که به صورت دستباف تهیه می‌شده‌است. لباس محلی اقوام ایرانی بر پایه استان‌ها
"تمبان تنگه تمبان یا پشمبال": نوعی شلوار با الگوی ساده به رنگ تیره معمولاً از جنس پارچه‌ی سنتی کرباس یا از جنس پارچه‌های تهیه شده از بازار به نام دبیت حاج اکبری است.در چین کمر تمبان به جای کش، نوار بلند کتانی یا کج استفاده می‌شود. لباس محلی اقوام ایرانی بر پایه استان‌ها
"چوخه": نیم‌تنه‌ای پنبه‌ای یا پشمی است که در ناحیه سقز، بانه و مریوان به آن «که وا» می‌گویند و در سنندج آن را «چوخه» می‌نامند. کانی میران (مریوان)
لباس مردم منطقه؛ کردی و به علت کوهستانی بودن، پوشش ساکنین منطقه ویژگی‌های خاص خود را دارد. لباس محلی اقوام ایرانی بر پایه استان‌ها
چادر بندری یکی از زیباترین چادرها در سراسر کشور محسوب می‌شود. طرح،رنگ و نوع پارچه منحصر بفرد این چادرها زیبایی خاصی را برای آن‌ها به وجود آورده‌است. بیشتر چادرها به رنگ‌های قهوه‌ای خردلی ،خاکستری مایل به آبی است که اغلب آن‌ها از کشورهای عربی، هند و پاکستان وارد ایران می‌شود. سطر (سنقر)
مطالب زیر توصیف پوشش کردهای استان کرمانشاه است: «قدیمی‌ترین لباس محلی کرمانشاه از جنس نمدی است که شاید قدمت چند هزار ساله دارد و از شواهد برمی آید که پیشینه استفاده از این لباس‌ها به زمان دامپروری و غارنشینی برسد. این لباس محلی قدیمی‌ترین لباس در مناطق عشایری است که در انواع کرک، فرجی و کله بان است و در گذشته بلندی و کوتاهی این لباس نشان دهنده جایگاه فرد در جامعه بوده‌است. کلاهی که مردان کرد در قدیم می‌پوشیدند شامل گه گور، نمدی و دست چن بود. گه گور کلاهی شبیه کلاه‌های دوره قاجار است که دور آن را با بندی می‌پیچند. کلاه نمدی از نمد درست می‌شود و کلاه دست چن، سوزن دوزی می‌شود. کمربند لباس‌های کردی از جنس چرمی و پارچه‌ای است و بستن این کمربند آدابی به همراه داشته‌است. لباس محلی اقوام ایرانی بر پایه استان‌ها
لباس زنان قشقایی با رنگارنگی و تنوعش شناخته می‌شود. زن ها دامن چند لایه (شلیته، تنبان)، تونیک (قیناق) با شکاف در دو سمتش و ژاکت کوتاه (ارخالق) می‌پوشند. بر روی کلاه‌های کوچکشان (کلاقچه) نیز تور روسری مانندی (چارقد) می‌پوشند.زن‌های قشقایی، پیشانی بند ابریشمی ای (یاقلق، قالاق) نیز دور سرشان (روی چارقد) می‌پیچند. جواهرات (گردنبند، سنجاق چارقد، گوشواره و النگو) نیز وابستگی و ثروت خانوادگی را می‌نمایاند. زنان طوایف گوناگون قشقایی معمولاً با لباس، پیشانی بند و رنگ‌های لباسشان شناخته می‌شوند. زنان قشقایی هیچ‌گاه صورتشان را نمی‌پوشانند. در قرن اخیر تا انقلاب ۱۳۵۷ معمولاً گاهی که به شهرها می‌رفتند همانند زنان شهرنشین ایران چادر بر سر می‌کردند. زنان قشقایی لباسشان را خود از پارچه‌هایی که از شهرها و فروشنده‌های دوره‌گرد می‌خرند می‌دوزند. ایشان کفش‌های دست‌ساز معمول در ایران را به پا می‌کنند. زنان خاصان قشقایی نیز همان لباس زنان عادی قشقایی را می‌پوشند. آن‌هایی نیز که از ۱۹۰۵ به شهرها آمده‌اند لباس زنان طبقه بالای شهری را می‌پوشند. پوشاک کردی
لباس زنان کرد عبارت است از: لباس محلی اقوام ایرانی بر پایه استان‌ها
"چادر چهارگوش (سری)": امروزه چادری با طرح جدید میان بانوان بلوچ رواج پیدا کرده که در اصطلاح محلی "سریک" خوانده می‌شود. پارچه مستطیل شکلی است به طول ۲ متر و عرض ۱ متر که زنان آن را از درازا بر سر می‌اندازند و یک سر آن را به طرف شانه رها می‌کنند. پارچه آن معمولاً از حریر و رنگ‌های روشن (قرمز، زرد، آبی، بنفش، سبز) است و از قسمت جنوب مکران به طرف شمال تا حدودی از تنوع رنگ آن کاسته می‌شود. زنان مسن از رنگ‌های تیره استفاده می‌کنند. این سرپوش به جای چادر در خانه استفاده می‌شود. پوشاک کردی
پیچ: دستمالی است سیاه و سفید که با گذاشتن کلاه روی سر به دور کلاه پیچانده می‌شود و در قسمت پشت سر در درون دستمال قرار داده می‌شود تا شل نشود البته عشیره بارزانی پیچ و کولاو شالشان به رنگ قرمز می‌باشد. البته اعراب نیز از این شال چه سیاه و سفید و چه قرمز رنگ برای پوشش خود استفاده می‌کنند. پوشاک کردی
چوخه: نیم‌تنه‌ای پنبه‌ای یا پشمی است که در ناحیه سقز، بانه و مریوان به آن «که وا» می‌گویند و در سنندج و کرمانشاه و نیز در میان لک‌ها آن را «چوخه» می‌نامند. پوشاک کردی
پیچ و کولاو: کلاه محلی کردها را که معمولاً زنان کرد ان را با دقت و ظرافت خاصی و با نقش و نگارهایی بر جایی مانده از فرهنگ اصیل کردی می‌بافند معمولاً به رنگ‌هایی سیاه وسفید و به دو صورت کلاه بلند و تخت بافته می‌شود و در دست مصرف‌کنندگان قرار می‌گیرد البته بنا به گفته پیشینیان و به اعتقاد آن‌ها مرد نباید سرش لخت باشد. ایلام
لباس مردها شامل نیم‌تنه‌ای به نام کراس که همچون چوخه بوده و از جنس پشم یا کتان است و شلواری گشاد از جنس تترون و امثالهم و همواره تک رنگ می‌باشد و در قسمت باسن ورانها کاملاً گشاده و در پائین هم باریک م شود. به شکلی که برای هر شلوار چند برابر نیاز واقعی پارچه بکار برده می‌شود که در گویش محلی به آن «شِوال جافی» می‌گویند؛ که در تمام نقاط استان استفاده می‌شود. لباس محلی اقوام ایرانی بر پایه استان‌ها
"کُلکه": روسری یا دستاری است که به جای کلاه مورد استفاده زنان قرار می‌گیرد کلکه دارای رشته بلندی از ابریشم سیاه و سفید با ملیله‌دوزی است. لباس محلی اقوام ایرانی بر پایه استان‌ها
لباس مردان لر بختیاری شامل کلاه نمدی، چوقا، شال و شلوار گشاد سیاه رنگ معروف به (دبیت) و کفشی به نام گیوه است و لباس زنان لر بختیاری شامل لَچَک، زیرلچک، مینا، بندسوزن، دستمال، پیراهن، شلوار قِری و کفش است.ترکمنهای ایران در استان گلستان و بخشی در خراسان شمالی، در دشت ترکمن صحرا، سکونت دارند. آنان به دامداری، کشاورزی، پرورش اسب، بافتن قالیچه، و تولید ابریشم اشتغال دارند. پوشاک بانوان ترکمنی عبارت است از کلاهکی بزرگ و استوانه ای شکل، پیراهنی بلند و ساده ای که اغلب به رنگ زرشکی، بنفش، و قرمز است، شلواری که دمپای آن تنگ و از پارچه ای مرغوب است و میان ساق آن گشاد و از کرباس سفید است، قبایی بلند از جنس ابریشم که روی یقه، مچ، و حاشیه‌های دیگر آن را سوزن دوزی می‌کنند، روسری ترکمن و چارقد به اندازة یک چادر با طول و عرض ۱۵۰‍*۱۵۰ سانت که لبه‌های آن ریش دار است و از جنس پشم یا ابریشم است، جوراب پشمی، کفشی از چرم خام. لباس محلی اقوام ایرانی بر پایه استان‌ها
"فرنجی": یا «فره‌جی» که ویژه مردان ناحیه اورامانات است و از نمد ساخته و آماده می‌شود. مردم لک
لباس لکی (به لکی: پِرتال لَکی) لباس سنتی لکی برگرفته از فرهنگ، دین و… مردمان لک در گذشته و حال است؛ و از نمادهای مهم مردم لک می‌باشد. کاربرد این پوشاک در بین مردم لک به قدری فراگیر بوده‌است که اشعاری هم به این مضمون سروده‌اند. این لباس بر حسب شغل و فصل‌های سال و سن افراد دچار دگرگونی می‌شود. لک‌ها در مناطق غربی و شمالی استان لرستان، شرق استان کرمانشاه، جنوب شرقی استان ایلام و جنوب و شرق استان همدان وهمچنین بخش‌هایی از عراق ساکن هستند.لغتنامه دهخدا لک‌ها را ساکن کرمانشاه، همدان، اصفهان و کردستان معرفی می‌کند. دانشنامه ایرانیکا در مقاله عشایر ایران سکونتگاه لک‌ها را عراق عجم در مناطق کوهستانی غرب و جنوب غرب ایران معرفی می‌کند. ایرانیکا در ادامه منطقه بخش طرهان، شهرستان کوهدشت، بخش‌هایی از شهرستان خرم‌آباد و مناطق بین رودخانه کشکان و سیمره را به عنوان سکونتگاه مردم لک معرفی می‌کند.دانشنامه جهان اسلام در توصیف سکونتگاه مردم لک شهرستان دلفان، شهرستان سلسله بخش طرهان، منطقه بالاگریوه، شهرستان خرم‌آباد و به‌طور کلی غرب و شمال غربی استان لرستان را سکونتگاه مردم لک معرفی می‌کند. سیاه‌دوزی سیستان
پوشش زنان سیستان در استان سیستان و بلوچستان از اجزا زیر تشکیل می‌شود: -پیراهن تاجیک: قد این پیراهن یک وجب بالای زانوست و دارای یک برش راسته در دو طرف پهلوهاست. جلو این لباس تا زیر سینه باز است و سجافی مزین به گلدوزی با نخ سیاه (سیاه دوزی) دارد. -تُنبون: دامن پرچین است که در منطقه به تنبون گشاد معروف است. زنان سیستانی به جای شلوار، دامنی را در زیر پیراهن تاجیک می‌پوشند که عرض دامن به ۱۰ متر می‌رسد. -پیراهن پاچین: بانوان سیستانی از پیراهنی استفاده می‌کنند که بالا تنه کوتاه، دامنی با چین‌های ریز و آستین ساده و مچ‌دار دارد. -شلوار: پیراهن پاچین زنان سیستانی با شلواری که در منطقه کوتَنَه نام دارد پوشیده می‌شود. -پیراهن ۲ گریبانه: قد این پیراهن تا زیر زانوست و در یقه پشت و جلو آن چاک می‌خورد و به همین علت به آن دوگریبانه می‌گویند.  -جلیقه: از پارچه ساده و تیره رنگ دوخته می‌شود، یقه آن هفت است و تا کمرگاه می رسد. -کت: کت محلی کوتاه و آستین‌های آن بلند، راسته و یقه آن گرد است. برای این پوشش از رنگ‌های شاد استفاده می‌شود. -لچک یا دستمال سر: آن را تا زده و در جلو سر گره می‌زنند و ۲ طرف لچک را لای دستمال می‌زنند و موها به شکل چتر از زیر دستمال نمایان می‌شود. -سرپوش یا چار قد: پارچه چهارگوش رنگی یا سفید که آن را بر روی لچک می‌پوشند. -روبند: بعضی از بانوان برای پوشاندن صورت خود از روبند استفاده می‌کنند که این روبند از پارچه‌های کتانی سفید تهیه می‌شود. -کلاه: بعضی از بانوان سیستانی از کلاهکی به شکل عرق‌چین استفاده می‌کنند که روی آن نقش‌بندی شده است. -چادر: طرح آن چهارگوش و جنس آن از پنبه است و توسط بومیان منطقه بافته می‌شود، این پارچه چهارخانه مستطیل شکل را از وسط بر روی سر می‌اندازند و قد آن تا پایین زانوها می‌رسد. -کفش: افراد معمولی از مدل تخت چوبی که رویه چرمی داشت استفاده می‌کردند و اُرسی های سرکج یا نوک برگشته مخصوص بانوان ثروتمند بود. لباس محلی اقوام ایرانی بر پایه استان‌ها
پیراهن مردان بیشتر به رنگ قرمز تند یا کمی روشن‌تر و بدون یقه است. آستین پیراهن راسته و بدون مچ و پیراهن دارای چاک در قسمت راست سینه است. معمولاً اندازه پیراهن بلند نیست. پارچه شلوار مردان گیلک غالباً توسط زنان بافته می‌شود. پرچم‌های کردی
طرح پرچمی که در اقلیم کردستان عراق استفاده می‌شود از پرچم سازمان خویبون (Xoybûn) گرفته شده که در سال ۱۹۱۹ میلادی در جریان کشمکش‌های استقلال‌طلبانهٔ کُردها در امپراتوری عثمانی برای نخستین بار توسط جلادت بدرخان پاشا (۱۹۵۱_۱۸۹۳) طراحی و به کار رفت. این پرچم در عراق توسط حکومت اقلیم کردستان به عنوان پرچم ملی به رسمیت شناخته شده‌است. مردم کرد
بوکه باران، از آداب و رسوم باران‌خواهی در کردستان است که در ایام خشکسالی یا سال‌هایی که میزان بارندگی آن کم است برگزار می‌شود. بوک به معنی عروسک است. دختران نوجوان روستا با استفاده از دو تکه چوب عروسکی ساخته و لباسی از پارچه‌های رنگی بر تن آن عروسک می‌پوشانند و برای آن سربندی درست می‌کنند. سپس آن عروسک را در دست می‌گیرند و در حالی که شعر می‌خوانند در کوچه‌ها می‌گردند. هنگام عبور «بوکه باران» از کوچه‌ها اهالی بر آن عروسک آب می‌پاشند به نیت این که باران و گندم در آن سال فراوان باشد. اهالی هدایایی مانند تخم مرغ، پول یا گردو به دختران می‌دهند. دختران پس از گذراندن بوک (عروسک) از همه کوچه‌ها آن را به قبرستان یا زیارتگاه موجود در روستا می‌برند، سپس آن را می‌سوزانند یا به آب می‌اندازند و هدایای جمع‌آوری شده را بین خود تقسیم می‌کنند. اهالی روستای هشمیز از دهستان ژاورود شرقی، بخش مرکزی شهر سنندج در منطقه‌ای سرد و خشک در ۳۶ کیلومتری جنوب غرب سنندج به این عروسک «بووکه چووینه»(bokâ cuwina) گویند و آن عروسک چوبی را در گهواره‌ای گذاشته و می‌چرخانند. این دختران هنگام چرخاندن عروسک در کوچه‌ها اشعاری را آوازوار و آهنگین و به صورت دسته‌جمعی می‌خوانند. لباس محلی اقوام ایرانی بر پایه استان‌ها
"نیم تنه": این جلیقه به شکل جلیقه‌های مردانه با یقه هفت یا گرد و جلو باز است و چند دکمه می‌خورد. قسمت جلویی آن از پارچه پشمی و پشت آن آستری است. گاه جلیقه را از جنس مخمل سرخ یا زرد و آراسته به سکه و پول‌های قدیمی تزیین می‌کنند در محل هزار جریب به این جلیقه سیمپوش می‌گویند. مریوان
صنایع دستی به عنوان بخشی از میراث فرهنگی و نمادی از نوع زندگی فرهنگی یک جامعه همواره مورد توجه گردشگران قرار گرفته‌است. به علت ویژگی سنتی در بسیاری از نقاط استان کردستان و عدم چیرگی بخش صنعتی هنوز صنایع دستی شهرستان از لحاظ کیفیت و گستردگی در سطح کشور مطرح می‌باشد. قالی و گلیم استان کردستان از لحاظ تنوع و رنگ و اصالت و طرح و کیفیت آن دارای شهرتی جهانی است. نساجی سنتی – (جولایی) تولید پارچه‌های لباس کردی مردانه فراورده ایی مانند: رختخواب پیچ، موج و جانماز که به روش سنتی تهیه می‌شود حاصل کار جولا می‌باشد. گیوه – (کلاش) شهرستان مریوان یکی از بهترین‌هایی استان به‌شمار می‌رود که رویه این کفش از نخ پنبه‌ای بافته شده و زیره آن از پارچه فشرده شده ساخته می‌شود به همین دلیل کلاش کفشی است سبک، نرم، قابل انعطاف و متناسب با محیطی کوهستانی می‌باشد. پوشاک کردی
شال: پارچه‌ای آجری رنگ نواری و گران‌قیمت که از آن کوا و پانتول می‌سازند دستار: یا «کلاغه» که به آن «دشلمه»، «مندلی»، «رشتی»، و «سروین» (سربند) نیز می گویند و مردان به جای کلاه از آن استفاده می‌کنند. لباس محلی اقوام ایرانی بر پایه استان‌ها
در آغاز قرن بیستم مردها پیراهن بی یقه سفید، شلوار گشاد سیاه که دم پایشان جمع شده بود، قبایی که جلویش با کمربند بسته می‌شد، و کلاه کوتاه و گرد نمدی می‌پوشیدند. بعضی مردها نیز ژاکت‌های پوستی و جلیقه‌های نمدی می‌پوشیدند. پاپوششان نیز مانند همه ایران گیوه (ملکی) بود. برای جشن‌ها، شکار و جنگ مردها عبای نازکی به نام چوقا می‌پوشیدند. بستن قطار فشنگ نیز مایه مباهات بود. مردهای طوایف گوناگون قشقایی بر اساس کمربند و شیوه بستن قطار فشنگشان قابل تشخیص بودند. مریوان
لازم به توضیح است که پسران جوان امروزی به ندرت پیچ می‌بندند؛ و دختران نیز به ندرت کلاوه یا گلگله بر سر می‌کنند. لباس زن‌های مریوانی برخلاف لباس سایر مناطق کردستان، فاقد شال است. البته این لباس در مناطق گوناگون منطقه کردنشین متفاوت می‌باشد، به‌طور مثال در مناطق «پیرانشهر و مهاباد، سقز و بوکان» این لباس اجزای اضافی چون «فیس، شال و لچکه» دارد که نوع دوخت آن با سایر لباس‌های کردی متفاوت می‌باشد و موسوم به «لباس سقزی» می‌باشد.. مردم منطقهٔ مریوان از لحاظ آداب و رسوم تفاوت چندانی با کردهای دیگر مناطق ندارند، رسوم مختلف مناطق کردنشین به یکی از مراحل یا پدیده‌های تاریخی پیوند دارد. مردمان مناطق مختلف شهرستان مریوان از نژاد آریایی، زبان آنان کردی، دین اسلام و سنی مذهب شافعی می‌باشند جشن‌هایی که در میان آنان مرسوم است در برگیرندهٔ جشن‌های مذهبی، ملی و باستانی است که ریشه در باورهای کهن مردم داشته و اغلب تاریخی و پاره‌ای اسطوره‌ای است؛ از مراسم رایج در میان کردان و مخصوصاً منطقهٔ مریوان می‌توان به مراسم تولد، مراسم فوت، عزاداری، مراسم عقد و تعیین مهریه، مراسم عروسی «که مراسمی بی‌نظیر است» با رقص و کردی محلی «هه‌لپه‌رکی» اشاره کرد. لباس محلی اقوام ایرانی بر پایه استان‌ها
از ۱۳۰۷ که رضاشاه پوشیدن لباس‌های محلی را ممنوع کرد تا ۱۳۲۰ که مجبور به استعفا شد، مردان قشقایی از پوشیدن قبا، کمربند و کلاهشان منع شدند. ایشان مانند تمامی مردم ایران (به جز روحانیون) مجبور به پوشیدن لباس‌های غربی شدند. پس از ۱۳۲۰ قشقایی‌ها به پوشیدن لباس‌های گذشته‌شان روی آوردند با این تفاوت که آرخالق به لباس مهمانی تبدیل شد و چوقا ورافتاد. در همین زمان ناصرخان قشقایی که از زندان رضاشاه گریخته بود و در پی ایفای نقش مؤثری در مقام ایلخانی ایل قشقایی بود، کلاهی جدید (ناصرخانی) به قشقایی‌ها عرضه کرد این کلاه بر گرفته از کلاه دو لبه ترکان سلجوقی که در رنگ‌های نخودی، مازویی و خاکستری، از نمد ساخته می‌شد. این کلاه به سرعت توسط مردان قشقایی پذیرفته شد و به سمبلی از قدرت، خودمختاری ایل و هویت قشقایی‌ها بدل شد. مردم لر
پوشاک مردم لر به‌طور کلی یکسان است که در برخی موارد تفاوت‌هایی میان ایل‌های مختلف وجود دارد. مردان لر به‌طور کلی لباسی یکسان می‌پوشند که متشکل از یک کلاه نمدی، یک پیراهن به همراه جلیقه و شلواری که به‌طور معمول بلند و آزاد است. کلاه مردان لر از پشم تهیه شده و معمولاً در رنگ‌های سیاه و قهوه‌ای می‌باشد. در میان بختیاری‌ها معمول است که پسران و مردان میان سال کلاه نمدی بر سر می‌گذارند و پسران کم سن بدون کلاه هستند. چوقا پوشش مردان لر است که به رنگ‌های مختلف در میان ایل‌های مختلف به کار گرفته می‌شود. چوقا در میان ایل بختیاری به رنگ‌های سیاه و سفید و نوارهای عمودی که به‌طور معمول سیاه‌رو به پایین و سفید رو به بالا است. چوقا در لرهای ساکن استان لرستان کمتر به کار گرفته می‌شود اما در میان بختیاری‌ها بیشتر مورد استفاده قرار می‌گیرد. احتمال می‌رود چوقا در دهه ۱۹۴۰ میلادی در میان ایل بختیاری رواج پیدا کرده‌است و جایگزینی برای عبا به‌شمار می‌رفته‌است. پیراهن مردان لر یقه‌ای به صورت مستقیم با دکمه‌ای در سمت راست یقه بوده‌است. شلوار یا به لری "پاپوش" با یک کمربند چرم یا اُرسی بزرگ به دور کمر بسته می‌شود. کفش مردم لر گیوه است. حجاب در میان زنان لر مرسوم نیست. پیراهن زنان لر یک پیراهن با آستین‌های بلند همراه با یک دامن بلند است. پوشش سر زنان لر در ایل‌ها مختلف متفاوت است. در میان زنان لر ساکن شمال (لرستان) پوشش سر نوعی پارچه است که به دور سر به روشی خاص پیچیده می‌شود اما در میان زنان ایل‌های جنوب (بختیاری‌ها) پوشش سر زنان نوعی روسری کوچک است. رنگ لباس زنان لر رنگ‌های شاد و مختلف است به جز در مراسم عزا. لردگان
بخش عمده بازار لردگان را لباس زنانه بختیاری تشکیل داده‌است. از سوغات محلی این شهرستان می‌توان به قالی بختیاری، گلیم، لباس‌های محلی زنانه و مردانه، چنته، نقارا-بنه یا پسته وحشی، انواع لبنیات، گیاهان دارویی و برنج محلی چَمپَه لردگان اشاره کرد. لباس محلی اقوام ایرانی بر پایه استان‌ها
"نیم ساق": نیم ساق هم نوعی شلوار تنگ به رنگ‌های سبز، سفید یا سرخ از جنس ابریشم یا مخمل است که آن را معمولاً دختران و زنان جوان در زیر پیراهن می‌پوشند. اقلیم کردستان عراق
اجزای فرهنگ کردستان عراق شباهت زیادی به فرهنگ ایرانی دارد ازجمله خویشاوندی زبانی و آداب و رسوم و جشن‌هایی مانند جشن ایرانی نوروز که جشن اصلی در منطقه کردستان عراق نیز به‌شمار می‌رود. البته در این منطقه اقوامی مانند ترکمن‌ها آشوری‌ها، ارمنی‌ها، عرب‌ها، و مندائی‌ها نیز ساکنند که ویژگی‌های جدای فرهنگی خود را نیز دارا می‌باشند. بخش‌های کردنشین ایران
سازه‌های مهم دستی و سنتی کردستان عبارت‌اند از: فرش و قالی، گلیم بافی و گیوه بافی، موج بافی و … شهرستان ممسنی
لباس زنان و مردان ممسنی به مانند سایر مردمان لر استان‌ها و شهرهای همجوار از زیبایی و شکوه خاصی برخوردار است. بر اساس تحقیقات صورت گرفته در کتاب نگارگری مکتب شیراز، قدمت این نوع لباس‌ها پیشتر از دوران تیموریان در قرن هشتم هجری قمری است. لباس محلی و سنتی زنان لر ممسنی از سه بخش اصلی سرپوش، بالاتنه و پایین‌تنه تشکیل شده‌است که مجموع این سه بخش، پوشش کاملی را برای زنان به همراه دارد. لباس لری
لباس لری (به لری: جومه لری) لباس سنتی لری برگرفته از جغرافیا، فرهنگ، دین و هزاران سال همزیستی با طبیعت مردمان لُرتبار در گذشته و حال و از نمادهای مهم مردم لُر می‌باشد. بنابر موانع و ویژگی‌های جغرافیایی اقلیمی مردم لر در اقلیم‌های گوناگون از پوشش متفاوتی استفاده کرده‌اند. در یک تقسیم‌بندی کلی می‌توان لباسهای لری را اعم از مردانه و زنانه به سه گروه کلی لٌری فیلی ، لُری بختیاری (طوایف چارلنگ و هفت لنگ بختیاری) و لُری جنوبی (رایج بین مردم لر جنوبی بویراحمدی، ممسنی، دشمن زیاری، طیّبی، بهمئی، باوی تا بندرهای گناوه و دیلم) تقسیم‌بندی کرد. ایل کلیایی
قدمت استفاده از شلوار کردی (شلوار جافی) به دوران اشکانی می‌رسد و این نوع شلوار بر سنگ نگاره‌های مجموعه جهانی بیستون حجاری شده‌است. لباس بانوان شامل سربند، کلاه، کمرچین، پیراهن، جلیقه و شلوار است. پوشش سربند بانوان کرد در کرمانشاه ۳ نوع است که شامل کت، گل ونی و سرون می‌شود و زنان و دختران براساس سن و جایگاه یک نوع از این سربندها را به سر می‌بندند. گل ونی به خاطر وجود رنگ‌های شاد، مخصوص دختران جوان است و خانم‌های میان سال از سربندهایی به رنگ تیره و قهوه‌ای استفاده می‌کنند. لباس بختیاری‌ها
شلوار قِری در اصل دامنی است با چین‌های فراوان که نیم تنهٔ پایین بدن را می‌پوشاند. در گذشته از پارچهٔ مخمل استفاده می‌شد که بسیار جذاب ولی سنگین و گران بود ولی امروزه از پارچه‌های سبک‌تر و ارزانتر استفاده می‌شود. به علت سنگینی شلوار به جای کش، از بند یا طناب باریکی استفاده می‌کنند که در اصطلاح محلی به آن دُم شلوار می‌گویند. زنان، زیر شلوار قری یک زیرشلواری می‌پوشیدند که به آن پاکَش می‌گفتند. لباس محلی اقوام ایرانی بر پایه استان‌ها
"چادر شو": چادر شب مربع شکلی را سه گوش کرده دور کمر در پشت گره می‌زنند. هنگام عروسی سر و چهره عروس را با آن می‌پوشانند. جنس چادر شب در خانواده‌های اعیان از ابریشم است و مردم عادی چادر شب‌هایی از جنس کج (ابریشم درجه ۳) یا مخلوطی از ابریشم و کج استفاده می‌کنند. قالی کردستان
مشهورترین گلیمهای کردستان، سنه است که اکنون شامل سنندج و اطراف آن می‌شود، این منطقه از مراکز مهم تولید قالی و گلیم‌های کردستان به‌شمار می آمده‌است. سنه از زمان سلطنت صفویان پایتخت کردستان بوده‌است و تأثیر صفویان در گلیمهای به جای مانده از قرون هجدهم، نوزدهم و اوایل قرن بیستم به وضوح دیده می‌شود. گلیم‌های قبایل سنجابی و جاف تحت تأثیر آویزهای زربافت و قلاب دوزی شده صفوی است، گلیمهای سنه چه از نظر فنی و چه از لحاظ زیبایی شناسی با دیگر گلیم‌هایی که توسط قبایل و چادرنشینان کرد بافته شده، تفاوت دارد. در بافت آن‌ها نوعی ذوق هنری دیده می‌شود و بیش از گلیم‌های دیگر به فرش‌های گره دار ایرانی شبیه است. لباس محلی اقوام ایرانی بر پایه استان‌ها
"چوموشک" یا "چموشک": کفشی با کفی از چرم گاو و پاشنه نعل آهنی که تا مچ پا بود و در همه فصول استفاده می‌شد. بوکان
لباس زنان از قسمت سرپوش آن، می‌توان به دستمال یا روسری اشاره کرد. این دستمال، پارچه‌ای است بسیار نازک و سه‌گوش که تارهایی در اطراف آن ایجاد می‌کنند و به‌دین وسیله بر زیبایی آن می‌افزایند، اغلب پولک‌هایی نیز با آن تارها می‌دوزند تا زیبایی آن چند برابر شود. هر چند در مراسم عروسی اکثراً روسری در اولیت قرار نمی‌گیرد و الزامی نیست. شال نوعی پارچه‌است که بر روی لباس در ناحیهٔ کمر در رنگ و ابعاد مختلف بسته می‌شود. امروزه نمونهٔ لباس زنانه، بیش از یک میلیون تومان قیمت دارد، ولی با این وجود یکی از محصولات پرفروش در میان کردها به‌شمار می‌رود چراکه بیشتر زنان کُرد به این نوع لباس‌ها علاقه خاصی دارند.رقص کردی بخشی از آیین‌های نمایشی کُردها است که به‌صورت گروهی و به شکل حلقه‌ای ناکامل مرکب از رقصندگان زن و مرد درحالی‌که پنجه دست‌هایشان به هم گره خورده‌است و از چپ به راست در حرکت هستند اجرا می‌شود. در رقص کردی معمولاً یک نفر که حرکات رقص را بهتر از دیگران می‌شناسد نقش رهبری گروه رقصندگان را به عهده می‌گیرد و در ابتدای صف رقصندگان می‌ایستد و با تکان دادن دستمالی که در دست راست دارد ریتم‌ها را به گروه منتقل می‌کند و در ایجاد هماهنگی لازم آنان را یاری می‌دهد. رهبر گروه رقصنده که «سرچوپی» نامیده می‌شود با تکان دادن ماهرانه دستمال و ایجاد صدا بر هیجان رقصندگان می‌افزاید، در این هنگام دیگر افراد بدون دستمال به ردیف در کنار سرچوپی به گونه‌ای قرار می‌گیرند که هر یکی با دست چپ، دست راست نفر بعد را می‌گیرد؛ اصطلاحاً این حالت را «گاوانی» می‌گویند و نفر آخر هم با در دست داشتن دستمال به گروه نظم خاصی می‌بخشد. دستمال داشتن رهبر و نفر آخر نشان‌دهندهٔ برابری بوده و دست همدیگر را گرفتن هم نشانهٔ اتحاد گروه است. بوانلو
لباس کُردی زنان بوانلو که اصالت آن به خوبی حفظ شده‌است از پیراهنی بلند وحاشیه دار که قسمتی از شلیته را می‌پوشاند و شیلوار پر چین و تاب بلند و جلیقه‌ای که روی پیراهن می‌پوشند و شال (که وان) بزرگ سفید یا گلدار که به سر کرده و جلو دهان را می‌گیرند، همراه با زیور آلات سنتی که برحاشیه لباس‌ها و عرقچین به طرز بسیار زیبایی می‌آویزند تشکیل می‌شود. اندبیل (خلخال)
از گذشته‌های دور موسیقی با طبیعت روستای اندبیل درآمیخته است. استفاده از انواع آواها و آهنگ‌ها در مراسم عروسی و جشن‌ها از خصوصیات بارز موسیقی این روستاست. جشن عروسی گاهی چندین روز ادامه می‌یابد و عاشیق‌های محلی انواع آوازهای عاشیقی را در این مراسم به اجرا درمی‌آورند. اجرای انواع موسیقی آذربایجانی از قبیل مقامات و آواز، ترانه‌ها، ریتم‌ها و رقص‌های مردم از ویژگی‌های عروسی مردم روستاست. پوشاک غالب مردان روستا ماند مردم شهر، کت و شلوار است. تعدادی از مردان کلاه خاصی که از پشم یا نخ بافته می‌شود بر سر می‌گذارند. اما لباس غالب زنان روستا برخلاف مردان کاملاً محلی است. زنان به جای دامن شهری، دامن چین‌دار (شلیته) می‌پوشند و پیراهن گلدار بلندی که تا پایین دامن می‌افتد به تن می‌کنند و کُتی را که به آن یَل می‌گویند از روی پیراهن می‌پوشند و با «یایلیق» (روسری) سر خود را می‌پوشانند. رنگ پیراهن معمولاً سفید گلدار یا به رنگ روشن است. زنان و دختران روستا از چادر استفاده نمی‌کنند، مگر اینکه بخواهند به مراسم رسمی عزاداری بروند یا در ایام خاصی برای مراسم ویژه عازم مسجد شوند. لباس کودکان نیز مانند لباس‌های کودکان شهری است. انواع غذاهای محلی آبگوشت، کوفته، کباب و انواع خورشت‌ها در روستا تهیه می‌شود. استفاده از برنج نیز در روستای اندبیل رایج است. در این روستا مواد لبنی همچون شیر، پنیر، ماست و کره به وفور یافت می‌شود. انواع ماهی و آش نیز در اندبیل طبخ می‌شود. ایل کلیایی
انواع رقص‌های کردی در منطقه کلیایی عبارتند از:لباس بومی مردم منطقه کلیایی لباس کردی است. در میان مردها شلوار کردی (جافی) و کفش کردی (کلاش) و دیگر بخش‌های پوشش کردی رواج دارد. لباس زنان کلیایی نیز لباس زنانۀ کردی بوده‌است. زنان پوشش سر را «سه‌روین» می‌نامند. با این حال اکنون لباس و پوشش غربی همانند سایر شهرهای ایران رواج یافته‌است. پوشش خوانین کلیایی به ویژه طایفه بیگوند، در عهد قاجار ترکیبی از لباس رسمی قجری و دستار کردی می‌باشد.پوشش کلیایی‌ها بی شک بی شباهت به پوشش سایر ایلات کرد کرمانشاهان نبوده‌است. «قدیمی‌ترین لباس محلی کرمانشاه از جنس نمدی است که شاید قدمت چند هزار ساله دارد و از شواهد برمی آید که پیشینه استفاده از این لباس‌ها به زمان دامپروری و غارنشینی برسد. این لباس محلی قدیمی‌ترین لباس در مناطق عشایری است که در انواع کرک، فرجی و کله بان است و در گذشته بلندی و کوتاهی این لباس نشان دهنده جایگاه فرد در جامعه بوده‌است. کلاهی که مردان کرد در قدیم می‌پوشیدند شامل گه گور، نمدی و دست چن بود. گه گور کلاهی شبیه کلاه‌های دوره قاجار است که دور آن را با بندی می‌پیچند. کلاه نمدی از نمد درست می‌شود و کلاه دست چن، سوزن دوزی می‌شود. کمربند لباس‌های کردی از جنس چرمی و پارچه‌ای است و بستن این کمربند آدابی به همراه داشته‌است. لباس بختیاری‌ها
پوشاک از عناصر فرهنگ هر جامعه‌ای است. رنگ، طراحی، تزیینات، هماهنگی با سن افراد و تناسب با شرایط محیطی در لباس بختیاری، بسیار مهم بوده‌است. امروزه بسیاری از این نکات فراموش شده‌اند، چوپان‌ها به جای کُردین، اُوِرکُت ارتشی می‌پوشند و به جای مشک آب از فلاسک‌های کوچک استفاده می‌کنند. جوانان به پوشیدن لباس‌های جدید با اشکال مختلف منقوش بر روی آن گرایش یافته‌اند. شلوار جین و کفش‌های کتانی و اسپرت، جای شل جذابیتی ندارند. این تغییرات و بسیاری تغییرات ریز و درشت دیگر، نتیجهٔ مهاجرت به شهرها، گسترش رادیو و تلویزیون و کمرنگ شدن آداب، وار دبیت و گیوه را گرفته‌است. مانتوهای مختلف جای پیراهن (جُوِه) و شلوارهای معمولی جای شلوار قِری را گرفته‌است و به همین علت دیگر در عروسی‌ها علیرغم هزینه‌های زیاد، رقص سه پا وهی دتهرسوم و باورهای ایل بختیاری است. پوشاک کردی
شلوار شلواری همانند شلوار مردان است. این شلوار را زنان کرد، به ویژه زنان روستایی، هنگام کار می‌پوشند. در سایر مواقع، زنان شلوار گشاد از جنس حریر به پا می‌کنند. در منطقه مکریان آن را ده‌رپێ یا ئاواڵ کراس می‌گویند. پوشاک کردی
کڵاو یا کلاه که از جنس مقوا و به شکل استوانه‌ای کوتاه است که آن را با پولک‌هایی رنگین به صورت بسیار زیبایی تزیین می‌کنند. لباس محلی اقوام ایرانی بر پایه استان‌ها
"چارقد": روسری چهارگوش با رنگ روشن و گل دار از جنس وال، ململ، چیت یا ابریشم است. از رنگ روشن چارقد همراه با آرایه‌های نقره‌ای به نام سرچنگک در محل شقیقه‌ها، در جشن‌ها استفاده می‌شود. لباس محلی اقوام ایرانی بر پایه استان‌ها
"تره و گل ونی": تره پارچه ابریشمی مخصوصی است که زنان لر به سر می‌بندند و به لری آن را ساوه می‌گویند. تره را در حالت عادی می‌بندند و برای شرکت در مراسم و جشن و سرور، نوعی از آن را به نام گل ونی که رنگین است روی تره می‌بندند. لباس محلی اقوام ایرانی بر پایه استان‌ها
"ستره": قبای مخصوصی است که اندازه آن تا زیر زانو بوده، بیشتر در مواقع رسمی از آن استفاده می‌شود و از قدیمی‌ترین نوع پوشاک ایران است. کلاه نمدی: کلاه گرد بدون لبه‌ای است که از نمد ساخته شده‌است. مریوان
پیچ و کولاو:پیچ و کولاو کلاه محلی کردها را که معمولاً زنان کرد ان را با دقت و ظرافت خاصی و با نقش و نگارهایی بر جایی مانده از فرهنگ اصیل کردی می‌بافند معمولاً به رنگ‌هایی سیاه و سفید و به دو صورت کلاه بلند و تخت بافته می‌شود و در دست مصرف‌کنندگان قرار می‌گیرد البته بنا به گفتهٔ پیشینیان و به اعتقاد آن‌ها مرد نباید سرش لخت باشد. لباس محلی اقوام ایرانی بر پایه استان‌ها
"شال": پارچه بلند و سفیدی است به عرض ۶۰ تا۹۰ سانتیمتر و به طول ۶ تا ۹ متر و از جنس چلوار، که آن را چند دور به کمر می‌پیچند و علاوه بر آن در مواقع ضروری ازآن به عنوان کفن یا پیچاندن جای زخم یا طناب نیز استفاده می‌شود. لباس محلی اقوام ایرانی بر پایه استان‌ها
چارقد، پارچه مربع شکل به ابعاد ۵/۱ متر که به شکل سه گوش روی سر قرار می‌گیرد. قالی کردستان
قالی‌های قدیمی سنندج دارای رنگ آمیزی بدیع و شفافی بودند که متأسفانه امروزه جای خود را به رنگ‌های بی‌ثبات و خام شیمیایی داده‌اند. استفاده از رنگ‌های لاکی سیر ، سرمه ای و آبی در رنگ آمیزی فرش‌های قدیمی سنندج اهمیت دارد . فرش‌های امروز سنندج علاوه بر رنگ‌های مذکور ، با کاربرد رنگ‌های نسبتاً ملایم تری مانند : کرم ، آبی روشن و لاکی روشن از تنوع بیشتری برخوردار است. رنگرزی در سنندج و سایر مناطق کردستان نیز چون بیشتر نواحی ایران ابتدا با رنگرزی گیاهی شروع شد و سپس با سهل الوصول بودن رنگ‌های شیمیایی ، رنگرزی شیمیایی در آن‌ها رواج گرفت که این امر لطمه زیادی به کیفیت قالی‌های بافته شده در این شهر زده است . به نظر می‌رسد که بافت قالی‌هایی با ابعاد کوچک در سنندج متداول است که تحت تأثیر بافته‌های عشایری آن منطقه می‌باشد . فرش‌ها در ابعاد مختلفی مانند پشتی ، ذرع و نیم، دو ذرع ، کناره ، شش مترمربعی و حداکثر نه مترمربعی بافته می‌شوند ، ابعاد بزرگ تر کمتر مورد توجه بوده‌اند . بافت‌های امروزی سنندج اغلب یکنواخت بوده و مهارت بافندگان و طراحان آن در دهه‌های اخیر تغییر چندانی نکرده‌است. با مشاهده فرش‌های زیبا و مرغوب گذشته سنندج می‌توان به جرات ادعا کرد که مرغوبیت فرش‌های کنونی سنندج تا حدودی کاهش یافته‌است. از طرف دیگر عدم همخوانی طرح‌های ظریف ، اصیل و قدیمی سنندج با رنگ‌های شیمیایی (که امروزه مصرف می‌شوند) و بافت دو پود ، موجب افت کیفیت قالی سنندج شده‌است. از آنجایی که بخش اصلی بافندگان و رنگرزان استان کردستان را زنان و دختران تشکیل می دهند و عمدتاً بخش عظیمی از کار قالیبافی در تمامی مراحلش در منزل انجام می‌گیرد، لذا تعداد کارگاه‌هایی که در زمینه قالی سنندج فعالیت دارند ، نسبت به اکثر مناطق دیگر کمتر است . به‌طوری‌که طبق آمار وزارت جهاد کشاورزی در تابستان ۱۳۸۰ در سراسر استان کردستان فقط ۲ کارگاه ریسندگی و ۷ کارگاه رنگرزی ثبت شده ، وجود داشت. لباس محلی اقوام ایرانی بر پایه استان‌ها
"چوغا": نوعی بالا پوش مردانه است که بیشتر در منطقه بختیاری لرستان و چهارمحال بختیاری مورد استفاده قرار می‌گیرد. جنس چوغا از پشم گوسفند است و معمولاً توسط زنان بختیاری بافته می‌شود. لیکک
زنان لر در جشن های عروسی از لباس محلی نوعی لباس که از پارچه های رنگی مخمل، ساتن،و نگین های مختلف ساخته شدند استفاده میکنند. لباس محلی اقوام ایرانی بر پایه استان‌ها
همین‌طور در زمستان بر روی چارقد، چادر شبی از جنس ابریشم (کج) پوشیده می‌شود که بافت آن به صورت شطرنجی و با رنگ‌های زیبا طراحی شده‌است. آبلش
پوشش مردم آبلش در گذشته‌های دور تا رسیده به دوران قاجار همان پوشش مردم بختیاری (مردها: چوقا و دبیت/ زنان: لباس محلی لری) بوده‌است. اما از دورهٔ پهلوی و کشف حجاب به این طرف، مردان کم‌کم پوشش کهن را کنار گذاشته و لباس امروزی پوشیدند ولی لباس زنان همان لباس کهن ماند با این تفاوت که دختران امروزی دیگر از پوشش مادران خود استفاده نکرده و تنها در مراسم عروسی به صورت نمادین و برای حفظ اصالت لری لباس، آن لباس را می‌پوشند و می‌رقصند. نوع رقص هم «دستمال بازی» لری است که به صورت چشمگیری در تمام مناطق لُرنشین رواج دارد.رقص لری مردان به دو صورت انجام می‌گیرد، یکی همان دستمال بازی است که زنان و مردان هماهنگ با هم و با یک ریتم و نوسان می‌رقصند؛ و دیگر چوب بازی است که فقط مردان بازی می‌کنند.چوب بازی به این شکل است که معمولاً همراه بازی نواختن طبل و بوق (تشمال/ به زبان محلی: مهتر) یک مرد، چوبی بزرگ و پایه به دست می‌گیرد و مردی دیگر ترکه‌ای محکم یا نسبتاً محکم. هر دو مرد مدتی کوتاه (نزدیک یک تا دو دقیقه) به شکلی که در هر پرش یک پا را به سمت پشت دولا می‌کنند به دور هم می‌چرخند و سپس در مقابل هم قرار می‌گیرند. مرد پایه به دست، حالت تدافعی و مرد ترکه به دست حالت تهاجمی می‌گیرد و به قصد ضربه زدن، در اصطلاح چوب را چپ و راست می‌کند.ضربه زدن هم قانون دارد و چوب باید به از زانو به پایین بخورد.این رقص در فرهنگ‌های دیگر مانند بلوچ و ترکمن به اشکالی نزدیک به همین سبک با کمی تفاوت در شکل چوب‌ها و روش بازی، انجام می‌گیرد. لباس محلی اقوام ایرانی بر پایه استان‌ها
زنان جوان یک شلوار نخی سفید رنگ و زنان مسن شلوار مشکی می‌پوشیدند و برای حجاب، چارقد گلدوزی شده شیری رنگی استفاده می‌کردند که با سنجاق دور سر بسته می شده است. لباس محلی اقوام ایرانی بر پایه استان‌ها
"تک کول": این کفش از درختچه ای به نام داز تهیه می‌شود و به شکل سواس است. لباس محلی
لباس محلی (Costume) به لباسی گویند که افراد بومی یک منطقه می‌پوشند. این لباس معمولاً برگرفته از آداب و رسوم هر منطقه و با توجه به منابع موجود در آن منطقه است. پوشش محلی معمولاً در شهرها و روستاهای نزدیک به هم تفاوت چندانی ندارد. این موضوع را می‌توان با توجه به فرهنگ نزدیک آن‌ها به یکدیگر، شرایط اقلیمی مشابه و و منابع موجود تقریباً یکسان توجیه کرد. لباس محلی اقوام ایرانی بر پایه استان‌ها
"گیس بند": بند نازکی است که آن را با رشته‌های تابیده شده از نخ برن که معمولاً سفید رنگ است تهیه می‌کنند. از گیس بند برای بستن گیسوان بافته شده‌استفاده می‌شود. پلاک وسایل نقلیه استان کردستان
کدهای استان کردستان ۵۱ و ۶۱ می‌باشد. در خودروهای عمومی، تاکسی‌ها و خودروهای دولتی حرف پلاک همیشه یکسان است. اما در خودروهای شخصی این حرف بستگی به منطقه‌ای دارد که پلاک خودرو در آن ثبت شده است. لباس محلی اقوام ایرانی بر پایه استان‌ها
"چاروق": سنتی‌ترین کفش این ناحیه که معمولاً با پاتوئه استفاده می‌شود. جنس آن چرم و دارای بندهای بلند برای بستن دور پا است. پوشاک کردی
کُلُنجِه نیم‌تنه‌ای است که روی پیراهن بلند می‌پوشند و رد اورامان و کرد های جنوبی آن را «سوخمه» می‌نامند و از پارچه‌زری یا مخمل دوخته می‌شود. لباس بختیاری‌ها
لباس مردان و زنانِ ایل بختیاری بخشی از پوشش مردم لُر است در تمام مناطق بختیاری‌نشین علی‌رغم تفاوت‌های جزئی، تا حدودی یکسان هستند. لباس محلی اقوام ایرانی بر پایه استان‌ها
در هوای سرد زمستانی علاوه بر این لباس‌ها بر روی پیراهن آرخالق یا نیم تنه که از پارچه‌ای از جنس مخمل تهیه شده پوشیده می‌شود که به نام کرتی شناخته می‌شود. عروس باران
عروس باران (به کردی: "بوکه بارانه" یا "بووکه بارانه") نوعی مراسم تمنا و درخواست برای باریدن باران است که در مواقع خشکسالی در کردستان برگزار می‌شده و هنوز هم در برخی شهرهای کردنشین برگزار می‌شود. در این آیین بسیار قدیمی، بر تن چوب بلندی لباس‌های زنانه می‌پوشانند یا، درصورت امکان، از عروسکی دارای لباسی محلی استفاده می‌کنند، و دختران جوان، درحالی‌که آن را دوره می‌کنند، از آن خواهش می‌کنند بارش باران برای مردمان سرزمینشان آغاز شود. شهرستان مهرستان
پوشش مردان و زنان بلوچ بسیار ساده و در عین حال زیبا و مناسب برای اقلیم بلوچستان می‌باشد. عموماً پوشاک مردان بلوچ شامل یک پیراهن بلندو شلوار گشاد و بسیار پرچین به همراه دستار یا لنگی بردور سر می‌باشد. پوشاک زنان بلوچ نیز تقریباً مشابه پوشاک مردان است با این تفاوت که بخشهایی از سر آستین، سر پارچه و قسمت پیش و جلوی پیراهن را با قطعات پارچه با زیباترین نقش‌های بومی و محلی رنگارنگ سوزن دوزی شده و تزئین نموده‌اند، رنگ و نقش این تزئینات سوزن دوزی شده در مناطق مختلف بلوچستان اندکی با هم متفاوت می‌باشد. بوکان
پوشاک مردان و زنان کُرد شامل تن‌پوش، سرپوش و پای‌افزار است. ساخت و کاربرد هریک از این اجزاء به نوع فصل، نوع منطقه، نوع کار و معیشت و مراسم و جشن‌ها بستگی و با یکدیگر تفاوت دارند. لباس زنان و مردان اهالی کرد زبان جنوب آذربایجان غربی همان لباس عمومی اهالی کردستان است که جزو یکی از زیباترین و متین‌ترین نمونه لباس‌های بومی در میان کُردها به‌شمار می‌رود. جزئیات لباس کردی با توجه به شرایط مختلف جغرافیایی و آب و هوایی تفاوت‌هایی در بین دیگر نقاط کردستان ایران دارد، اجزای یک لباس کردی مردانه منطقه بوکان چنین است: «که‌وا پانتۆڵ» نوعی زیبا از شلوار کردی مردانه که در لهجه بوکانی آن را پاتول تلفظ می‌کنند نقش کت و شلوار را دارد ولی دوخت و فرم آن‌ها با کت و شلوار تفاوت کلی دارد. «که‌وا» به‌صورت یک ژاکت نظامی دوخته می‌شود، با این تفاوت جیب‌های آن روی سینه دوخته می‌شود و تنه و آستین‌های که‌وا چاک دارد. این نوع لباس مردانه را بیشتر در فصل زمستان می‌پوشند که کردهای این منطقه به آن «مرادخانی» می‌گویند. لباس محلی اقوام ایرانی بر پایه استان‌ها
"کلاو": یا کلاه که از جنس مقوا و به شکل استوانه‌ای کوتاه است که آن را با پولک‌هایی رنگین به صورت بسیار زیبایی تزیین می‌کنند. لباس محلی اقوام ایرانی بر پایه استان‌ها
لباس اصیل آذربایجانی نشان‌دهندهٔ وضعیت تأهل و سن می‌باشد که رقص آذربایجانی با لباس آذربایجانی به اجرا درمی‌آید. از قرن بیستم به بعد، لباس آذربایجانی در شهرها کاربرد خود را از دست داده و حالت مدرنیته به خود گرفته‌است؛ ولی عموماً در مناطق عشایری و روستایی و مناطقی که اهالی آذربایجانی سکونت دارند، به مانند سابق کارکرد خود را حفظ کرده‌است. لباس محلی اقوام ایرانی بر پایه استان‌ها
"کپنک (فرجی)": یک نوع قبای پشمی محکم است که معمولاً مورد استفاده چوپانان است. در مواقع جنگ از آن به عنوان لباس رزم استفاده می‌شود، زیرا ترکیب بسیار فشرده‌ای درساخت آن به کار رفته‌است. لباس و فرهنگ لباس پوشیدن در عصر کوشان
کوشان‌ها (هندوها و سکایی‌ها) لباس هایشان را از فرهنگ عشایر براساس استفاده از اسب به تکامل رسانده‌اند. این نوع لباس در تاکسیلا، ماتورا و بگرام و کوتال سرخ در افغانستان دیده شده‌است. این لباس‌ها توسط بسیاری از نژادهایی سکایی و ایرانی پوشیده شده‌است و اساساً به لباس پارتها معروف است. این لباس شامل یک آستین بلند با یک شکاف برای باز کردن گردن می‌باشد که در دوشکل ساده و تزیین شده طراحی شده‌است. اندازه مناسب طول زانو برای لباس، گاهی اوقات از چرم ساخته می‌شود، به وسیله‌ای آن می‌توان یک قبای کوتاه یا یک خفتان پشمی کوتاه پوشید و باید به گشادی پوشیده شود یا آن را از طرف راست به چپ به وسیلهٔ کمربندچرمی یا فلزی ببنندیم. علاوه بر این دو لباس بالایی، برخی از اوقات سومین لباس به نام چاگا مورد استفاده قرارمی گرفت. چاگا مانند کت بود و مزین به مرزهای پایین قفسه سینه و لبه انتهای تحتانی لباس با یک شکاف به منظور به منظور آسان کردن حرکت بود. شلوار می‌تواند برای فصل تابستان از پارچه کتانی، ابریشم باشد؛ درحالی که شلوار در فصل زمستان باید پشمی باشد. گشادی شلوار یا چسپان بودن شلوار چالانا در داخل چکمه‌های نرم توخالی به ظواهر چرم خاپوسا کمک می‌کند. همراه با پوشیدن کلاه سکاها که، باشلیک نامیده می‌شد یا کلاه ایمنی یا پیشانی بند با دو سربلند گره خورده در پشت نامیده می‌شود. لباس محلی اقوام ایرانی بر پایه استان‌ها
ک تن‌پوش مردان سیستانی  شلوار: شلوار پرچینی که لیف‌های برگردان دارد، از دو ساق و یک میان ساق فراخ تشکیل شده‌است، شلوار به وسیله بندهای بومی که توسط خود مردم منطقه بافته می‌شود بر روی بدن استوار می‌گردد. برای دوخت آن ۶ تا ۸ متر پارچه نیاز است."پیراهن یا پیرام معمولی": پیرام را جامه یا جامگ می‌گفتند و برش و دوخت آن هنر مردان بلوچ بود. گریبان یا چاک یقه را با یک دکمه که بر درازی پیراهن دوخته می‌شد، می‌بستند و بندینکی از نخ بر قسمت چپ زیق می‌دوختند، دکمه را از طرف راست می‌بستند، چاک زیق باریک بود و تا انتهای سینه ادامه داشت، بر طرفین زیق دو آستین که می‌گفتند دوخته می‌شد، دهانه آستین گشاد بود و دارای دو جیب چهار گوش در طرفین پهلو بود که امروزه این لباس تحت تأثیر مد گاهی کوتاه، گاهی بلند و بستگی به مد روز و سلیقه پوشنده تغییر می‌کند. لباس محلی اقوام ایرانی بر پایه استان‌ها
"مندل": سربندی است از جنس کتان که آن را سه گوشه و روی چارقد استفاده می‌کنند مندل بیشتر هنگام کشاورزی و کارهای روزمره استفاده می‌شود. قالی کردستان
موج یا رختخواب پیچ بیشتر در مناطق روستایی و کما بیش در مناطق شهری مورد استفاده است. از موج در ماه‌های سرد سال به عنوان روانداز استفاده می‌شود. ماده اصلی موج، پشم است. طول یک موج معمولاً ۲/۲۵ متر است و عرض آن را چهار تخته باریک تشکیل می‌دهد. این چهار تخته به عرض ۹/۵متر، یک جا به دستگاه موج بافی بسته می‌شود. جانماز یا سجاده تولید دیگر کارگاه موج‌بافی است. این بافته چنان که از نام آن بر می‌آید، زیراندازی برای ادای نماز است که همیشه پاک و منزه نگه داشته می‌شود و پس از انجام نماز جمع می‌شود. قطع جانماز کوچک و حدود ۱۵۰×۱۰۰ سانتی‌متر است و از دو تخته تشکیل می‌شود. نمدبافی در کردستان با سابقه طولانی کردها در امر دامداری ارتباط تنگاتنگ دارد. مزایای نمد به عنوان عایقی در برابر رطوبت، گرما و سرما و نیز استحکام قابل توجه این فراورده، آن را به وسیله مناسبی برای زندگی در کوهستان و مناطق سردی چون کردستان بدل ساخته است. شال یک نوع پارچه است که برای تهیه لباس کردی مورد استفاده قرارمی گیرد. گلونی
در زبان لکی گلونی به گونه‌ای از سربند یا روسری چهارگوش که معمولاً از جنس ابریشم با نقش‌های سنتی است گفته می‌شود. این پوشش، بخشی از پوشاک مردم لک و لر و کُرد است که زنان لک و لُر و کُرد به طرز خاصی به سر می‌کنند و دختران نسل جدید از نوع کوچک آن به عنوان روسری استفاده می‌کنند. این روسری یکی از سوغات‌های لرستان است. این سربند در گذشته در لباس مردان هم به کار می‌رفت و به‌طور کلی سربند و دستار از زمان مادها و هخامنشیان در لباس مردان و زنان منطقه ایران استفاده می‌شد. گُلوَنی (Golvani) نوعی سربند است که از واژه «گلبندی» با تبدیل حرف «ب» به «و» و حذف حرف «د» گرفته شده‌است و به نوعی پارچه ابریشمی رنگین اطلاق می‌شود. علیمردان عسکری عالم در کتاب ادبیات شفاهی قوم لُر، گُلوَنی را دستمال بزرگ ابریشمی و رنگارنگی می‌داند که ویژه سربند زنان جوان و دختران لُرستانی است. گاهی مردان هم از آن به عنوان سربند استفاده می‌کنند و آن را دور کلاه نمدی می‌پیچند. کَت و گلونی به همراه شال و ستره از لباس‌های سنتی و محلی لرستان است. در کتاب لُرها هم، به جوه یا جوما اشاره شده‌است و گفته شده که زنان لُر، جامه‌ای بلند می‌پوشند به نام جوه یا جوما که روی آن پیراهنی چاک‌دار و چین‌دار قرار می‌گیرد. آنان سربندی دستار مانند دارند که موها را با آن می‌پوشانند. پوشاک زنان لُر شاد و روشن است و با مهره‌های شیشه‌ای، سکه‌ها و منجوق‌ها تزئین می‌شود. سعید شادابی در کتاب خود به نام فرهنگ مردم لرستان در بخش مربوط به لباس عروس و پوشش زنان عشایر به سرون (Sarvan) اشاره کرده‌است که همان حجاب و پوشش موهای سر و گیسوان عروس به وسیله چارقدهای ظریف و نازک گلدار ابریشمی در رنگ‌های مختلف است. این پوشش به نحو خاصی است زیرا سر عروس را با چند تخته از این چارقدها می‌پوشانند و دنباله آنها را از پشت سر آویزان می‌کنند. همان‌جا توضیح داده شده‌است که گلونی همان سرون‌های رنگی هستند و چارقدهای ساده و بزرگتر که حاشیه‌های رنگی دارد و ریشه دار هستند کت (Kat) نام دارد. در گزارش مردم نگاری شهرستان الشتر آمده‌است که زنان مسن گلونی‌های سیاه به سر می‌کرده‌اند و زنان جوان رنگهای سبز، قرمز، نارنجی، آبی و … را به سر می‌بستند. رشیدی مفرد در گزارش مردم نگاری دورود در بخش سرپوش زنان به «چار گلونی» اشاره می‌کند و می‌نویسد که چارگلونی عبارت است از چهار عدد روسری ابریشمی چهار گوش به ضلع تقریبی ۵/۱ متر و با رنگ زمینه مشکی و حاشیه‌های قرمز، آبی و سبز که زنان مسن و جا افتاده آنها را به هم دوخته و روی سر می‌بستند. لازم است ذکر شود که به شکل کلی بستن سرپوش‌های فوق بر روی سر، سرون sarvan یا ساوه sâwa می‌گویند. پوشاک خراسانی
بانوان کرد شمال خراسان از تزئینات زیادی بر روی لباسها و سروگردن و دست‌های خود استفاده می‌کنند از جمله خرمهره‌ها بر بر روی سربند ویالبه‌های جیب، آویزهای نقره و طلا بر بناگوش، پیشانی بندهای مختلف، دستبندهای متنوع ازانواع عقیق وکهرباونقره سینه ریزهای گوناگون وقابهای دعا وسکه‌های فراوان بر روی جلیقه‌های الوان استفاده می‌کنند. پوشاک زنان کرد شمال خراسان مجموعاً ۸ تکه می‌باشند.پوشاک مردان شمال خراسان کمی متفاوت از سه ناحیه کردنشین کردستان کرمانشاه و آذربایجان غربی است. لباس محلی اقوام ایرانی بر پایه استان‌ها
یکی از جاذبه های فرهنگی استان اردبیل همین لباس محلی است که در زمان گذشته می پوشیدند. متاسفانه امروزه دیگر افراد بسیار کمی وجود دارند که از لباس محلی استفاده کنند. البته در بین مردان نیز رواج دارد اما در بین زنان از مد افتاده است و فقط در مراسم های خاص لباس محلی خود را می پوشند. مردان اردبیل لباس آنچنان خاصی ندارند و تنها کت و شلوار و کلاهی که در سر دارند معروف است. که کلاه آنان نیز شبیه به کلاه های استان گیلان است. لباس بختیاری‌ها
کلاه نمدی به رنگ‌های مشکی و قهوه‌ای وجود دارد. این کلاه عقب و جلو ندارد و هر طور و از هر طرفی که روی سر گذاشته شود تفاوتی نمی‌کند و از کرکهایی که لابلای موهای بز به وجود می‌آید ساخته می‌شود. در روی سر به سمت عقب، جلو، چپ و راست قرار داده می‌شود. نوع مرغوب آن را کلاه خسروی می‌گویند. در صورتی که بختیاری‌ها از نقش فَروَهَر در این کلاه استفاده کنند، فروهر در جلوی کلاه قرار می‌گیرد. قالی کردستان
کردستان ایران از دیدگاه قالیبافی دارای دو قطب فعال است که یکی از آن‌ها شهر سنندج و دیگری بیجار است. قالیبافی و پیشرفت آن در سنندج را تا حد زیادی باید مرهون مقامات محلی دانست که در سده‌های قبل در آنجا حکومت می‌کرده‌اند و از این هنر و سایر هنرها حمایت می‌کرده‌اند. بنابراین می‌توان برای آن حداقل سابقه‌ای حدود ۱۰۰ سال را در نظر گرفت. ولی شهرت سنندج بیشتر به واسطه گلیم‌های بسیار نفیس آن که دارای آوازه جهانی است. ساختار دشت‌ها و کوهپایه‌های کردستان یکی از مناطق مهم گله داری کشور است که گوسفندان آن نیز معمولاً از نژادهای "کردی" و "مریوانی" است. پشم مصرفی در قالیبافی سنندج بیشتر از نوع دستریس و بسیار نازک است. تا حدی که گاهی اوقات تفکیک و تشخیص نخ‌های دستریس و کارخانه‌ای مشکل است . قالی‌های سنندج به روش ترکی چله کشی می‌شوند و چله‌ها امروزه از جنس پنبه می‌باشند. قالی‌های اصیل کردستان به ویژه سنندج از نوع یک پود ضخیم است که به نظر می‌رسد استفاده از یک پود در بافت قالی متأثر از دست بافته‌هایی چون گلیم ، گبه و ... باشد . ولی امروزه در بافت قالی‌ها از هر نوع پود استفاده می‌شود . دارهای مورد استفاده در مناطق شهری عمودی و از نوع ثابت است . رج شمار فرش‌های قدیمی سنندج بین ۱۵ و حداکثر ۲۵ متغیر بوده‌اند . اگر چه در معدود نمونه‌های نفیس و منحصر به فرد رج شمارهای بالاتر نیز دیده شده ، اما قالی‌های امروز سنندج دارای رج شماری بین ۲۵ تا ۳۵ هستند . لباس محلی اقوام ایرانی بر پایه استان‌ها
"گشان چادر": چادر کوچک و مستطیل شکل و ابریشمی است که سر و پشت را تا کمر می‌پوشاند. پوششی راحت که در خانه استفاده می‌شد. سطر (سنقر)
قدمت استفاده از شلوار کردی به دوران اشکانی می‌رسد و این نوع شلوار بر سنگ نگاره‌های مجموعه جهانی بیستون حجاری شده‌است. لباس بانوان شامل سربند، کلاه، کمرچین، پیراهن، جلیقه و شلوار است. پوشش سربند بانوان کرد در کرمانشاه ۳ نوع است که شامل کت، گل ونی و سرون می‌شود و زنان و دختران براساس سن و جایگاه یک نوع از این سربندها را به سر می‌بندند. گل ونی به خاطر وجود رنگ‌های شاد، مخصوص دختران جوان است و خانم‌های میان سال از سربندهایی به رنگ تیره و قهوه‌ای استفاده می‌کنند.پوشش خوانین متأخر کلیایی، امامقلی خان امیری (سردار اشرف، متوفا به سال ۱۳۱۰ ه‍.ش) لباس بختیاری‌ها
مردان بختیاری شلوار مشکی رنگی می‌پوشند که از پارچه‌ای به نام دبیت دوخته شده و به شلوار دبیت معروف است. اگر شلوار دبیت را با کت بپوشند، از یک کمربند چرمی محکم استفاده کرده و اگر همراه چوقا پوشیده شود، روی آن شال می‌بندند. مرغوب‌ترین پارچهٔ دبیت به دبیت حاج علی اکبری معروف است، مرغوبیت این پارچه به خاطر رنگ ثابت و نرمی آن می‌باشد.به گفته برخی این شلوار اولین شلواری است که بشر ساخته و بقیه شلوار ها از این شلوار الگو برداری شده اند. هورامان تخت (سروآباد)
مردان هورامانی چوخه، پانتول، ملکی شال، دستار، فرنجی و کله بال و زنان آن جانی، کلنجه، شال، کلاه و کلله می‌پوشند. انواع این لباس‌ها با زیورآلات مختلف تزئین شده‌اند و رنگارنگ هستند. پیش از ورود پارچه و کفش‌های خارجی و سایر منسوجات داخلی به استان کردستان، بیشتر پارچه‌ها و پای‌افزار مورد نیاز آن‌ها توسط بافندگان و دوزندگان محلی بافته و ساخته می‌شده که با تعداد محدود هنوز رواج دارد (انواع لباس؛ رانه چوخه و فرنجی). از دیگر صنایع دستی رایج در هورامان می‌توان گلیم، سجاده، نمد، سبد، گیوه (کلاش)، ظروف چوبی و … لباس محلی اقوام ایرانی بر پایه استان‌ها
پوشاک مردم استان سمنان به نحوی با وضعیت آب و هوایی منطقه ارتباط دارد. امروزه مردم استان سمنان کمتر از لباس‌های محلی استفاده کرده و لباس‌های معمول روز که در همه مناطق ایران مورد استفاده است، در این خطّه از کشور نیز رواج دارد. لباس‌های معمول اغلب زنان و مردان این استان همان کت و شلوار و پیراهن برای مردان و چادر، مانتو، شلوار و پیراهن برای زنان است. لیلی (عروسک سنتی لری)
کودکان می‌توانند این عروسک را با کشیدن رشته نخی که به دستشان می‌بندند به رقص درآورند. ساختار این عروسک مفصلی ساده و جالب است. مواد طبیعی ترکیب اصلی ساختار عروسک هستند و در کنار آن سکه و پولک، مهره‌های شیشه‌ای و همچنین نوارهای رنگی برای تزئین بکار گرفته می‌شوند. عروسکها و ماسکها در واقع اجازه بروز فعالیت‌هایی را فراهم می‌کنند که در عالم واقع امکان آن وجود ندارد. برای مثال در دوره قاجار، یکی از شیوه‌های ابراز ناخشنودی مردم از شرایط جامعه در سایه خفقان و ترس از انتقاد، گسترش عروسک و خیمه شب بازی بود که در ضمن آن مردم بدون ترس از حاکمان و شرایط جامعه، حرفهای خود را منتقل می‌کردند. عروسک لیلی به علاوه نقشی مهم در نمایش و ماندگاری سنتهای فرهنگی ایفا می‌کند که بتدریج در جامعه شهری در حال کمرنگ شدن هستند. در واقع همگام با جابجایی روستاییان به شهرها برای بهبود شرایط زندگی، زنان بتدریج شروع به پوشیدن پوشش متداول شهری ایرانی (چادر و مانتو) با دامنه نقش و طرح و رنگ اندک کردند. این تمایل به پوشش یکسان شهری سبب کمرنگ شدن تنوع، نقش و نگار و الگوهای لباس محلی لری شده‌است. لیلی تداعی‌کننده پوشش سنتی زنان لر در گذشتهای نه چندان دور است. لباس محلی اقوام ایرانی بر پایه استان‌ها
لباس کُردی زنان بوانلو از پیراهنی بلند و حاشیه دار که قسمتی از شلیته را می‌پوشاند و شیلوار پرچین و تاب بلند و جلیقه ای که روی پیراهن می‌پوشند و شال (که وان) بزرگ سفید یا گلدار که به سر کرده و جلو دهان را می‌گیرند، همراه با زیور آلات سنتی که برحاشیه لباس‌ها و عرقچین به طرز بسیار زیبایی می‌آویزند تشکیل می‌شود.در قرن نوزدهم، مردان عادی ایل شلوارهای دمپا گشاد (تنبان)، پیرهن‌های بی یقه (قیناق)، عبایی بلند (ارخالق) که با شال محکمش می‌کردند و قبای نمدی گرم (کپنک) می‌پوشیدند. ایشان کلاه نمدی سیاه گردی (برک) نیز بر سر می‌گذاشتند. تفنگ، چاقو، خنجر، شمشیر و چماق نیز از مهم‌ترین قسمت‌های آراستگی مردان به‌شمار می‌آمد. در حالی که در شهرها خاصان قشقایی به ویژه عالی مقاماتشان لباسی شبیه به خاصان قاجاری می‌پوشیدند: پیرهن بی یقه، عبای بلند و کلاه پوستی بلند و دواری که گاه سرش تخت بود. کلاه نمدی
کلاه نمدی کلاهی است که مردان لر و ترک های قشقایی و بسیاری دیگر از اقوام ایرانی آن را بر سر می‌گذارند. نَمَدِ این کلاه تهیه شده از پشم گوسفند است که با ایجاد فشار، حرارت و رطوبت و قرار دادن در قالب درست می‌شود. کلاه نمدی در اندازه‌های مختلف و در رنگ‌های متنوع (بسته به فرهنگ هر قوم، ایل و طایفه) درست می‌شود. به عنوان مثال میان لرها که از زمان‌های بسیار قدیم تاکنون از این کلاه استفاده‌ می‌کنند در رنگ‌های مشکی و سفید می‌باشد. ایلام
لباس مردمان ایلام کردی است.