معنی کلمه سکولاریسم چیست؟
سکولاریسم
واژهٔ سکولار در زبان لاتین به معنای «این جهانی»، «دنیوی»، «گیتیانه» و متضاد با «دینی» یا «روحانی» است. امروزه وقتی از سکولاریسم به عنوان یک آموزه (دکترین) سخن می‌گویند، معمولاً مقصود هر فلسفه ایست که اخلاق را بدون ارجاع به جزمیات (دُگم‌های) دینی بنا می‌کند و در پی پیشبرد دانش‌ها و روش‌های بشری است. سکولاریته
سکولاریته (صفت سکولار، به معنی دنیوی) به حالت جدایی از دین، یا وابستگی نداشتن به یک دین خاص گفته می‌شود.
معنویت سکولار
کورنل د. تویت، استدلال می‌کند جنبه‌هایی از زندگی و تجربه بشری که فراتر از یک نگاه صرفاً مادی گرایانه به جهان هستند، معنوی هستند. معنویت نیازی به اعتقاد به یک واقعیت ماورا طبیعی یا موجود الهی ندارد. معنویت سکولار
با این حال منتقدان معتقدند که چون «معنویتِ سکولار» به مفهوم خداباوری، ماوراء طبیعی یا هرگونه ساختار آن‌جهانی، اشاره نمی‌کند، نمی‌توان آن را معنویت دانست. مخالفان معتقدند که بدون برخی از عناصر غیرعرفی یا ماوراء طبیعی،عوامل باز دارنده از زشتی وگناه وجود ندارد ودر این صورت معنویت چیزی نیست جز یک مترادف برای اومانیسم.اعتقاد به جهان ماوراء طبیعی جلوگیری می کند از عصیان آدمی وبرای انسان هایی با زندگی سالم انگیزه وامید را به ارمغان می آوردبرای بهتر زیستن وبسیار دیده شده که انسان با افکار معنویت سکولار دست به خود کشی زده چون زندگیش از امید تهی بوده است. سیاست
سیاست واژه‌ای عربی است که ریشهٔ آن به معنی «رام کردن اسب» است. این واژه در ادبیات فارسی بعضاً به معنی «اداره کردن» و «چاره کردن» هم آمده‌است. مثلاً معنی این جمله که «فلانی چهار پایش را سیاست کرد» به معنی پیدا کردن جا و چراگاه برای چهارپا است. واژهٔ سیّاس که هم‌ریشه با واژهٔ سیاست است به معنی «زیرک»، «حیله‌گر» و «رند» است. در برخی از متون قدیمی «سیاست کردن» به معنی «تنبیه کردن» هم آمده. امروزه در ادبیات روزمرهٔ ایران استفاده از واژه «سیاسی‌کار» معنی مثبتی ندارد و مراد از آن اشاره به کسی است که مسائل غیرسیاسی را قربانی منافع حزبی یا گروهی می‌کند یا کارهای غیرسیاسی جامعه نظیر امور عمومی را با مقاصد سیاسی از قبیل دست‌یابی به یک مقام بالاتر انجام می‌دهد. اما اصطلاح «سیاستمدار» اشاره به فردی دارد که در یکی از مدارج حکومتی مرجع تصمیم‌گیری است. سکولاریسم در ایران
در دوران صفویه سکولاریسم
در زبان فرانسه و برخی دیگر از زبانهای رومی و ایتالیایی: "laticita" یا "laicismo" معادل سکولاریسم، و به مفهوم عدم دخالت دین در امور دولتی و سیاست یا برعکس آن است. اگر چه به نظر می‌رسد هیچ کلمه‌ای در زبان انگلیسی نتواند معنای واقعی کلمه «laïcité» را که از واژه یونانی λαϊκός می‌آید و به معنای سکولار است برساند، اما این کلمه با کلمات انگلیسی laity یا laymen به معنای عام مرتبط است و “laicity” شیوه نگارش انگلیسی اصطلاح فرانسوی لائیسیته‌است. کلاسیسیسم
این جنبش تعریف دقیقی ندارد و در دانشنامه‌های مختلف از آن تعاریف گوناگون ذکر شده‌است. به‌طور کلی کلاسیسیسم عبارت است از عقیده طرفداران تقلید از نویسندگان و هنرمندان یونان باستان یا روم، و نویسندگان قرن هفدهم فرانسه است. این مکتب در مقابل باروک و رمانتیسم قرار می‌گیرد. عصر سکولار
چارلز تیلور اشکال تاریخی سکولاریسم را به سه نوع تقسیم‌بندی می‌کند. سکولاریسم نوع اول به معنی سکولاریزه شدن فضاهای عمومی است، سکولاریسم نوع دوم به افول عقاید و رسومات مذهبی منجر می‌شود و سکولاریسم نوع سوم شرایطی را فراهم می‌سازد که بی‌دینی به عنوان یک گزینهٔ قابل قبول به لحاظ فرهنگی و اجتماعی مطرح می‌گردد. سکولاریسم در ایران
در دوران پهلوی اول هدف رضا شاه بیشتر حاکم کردن دولت بر تبلیغ و ترویج اسلام بود تا تضعیف مذهب با اندیشه‌های سکولار. روحانیونی که برای کار در بخش خدمات دولتی انتخاب می‌شدند، باید لباس روحانیت را کنار می‌گذاشتند و از پوشش غربی و کلاه استفاده می‌کردند. شگفت اینکه این اصلاحات به روحانیون نیز هویت متمایزی بخشیده بود. سکولاریسم
در حکومت معنی سکولاریسم، عدم دخالت باورهای مذهبی در امر حکومت و برتری دادن اصول حقوق بشر بر سایر ارزش‌های هر گروه و دسته‌ای است. پساسکولاریسم
معمولاً در مورد درک و تعریف هر نویسنده از واژه پساسکولاریسم و معنای اصلی آن، اختلاف نظر وجود دارد. به ویژه آنچه که بحث می‌شود این است که آیا پساسکولاریسم به یک پدیده جدید جامعه شناختی اشاره دارد یا به آگاهی جدیدی از یک پدیده موجود اشاره می‌کند؟ فمینیسم
اومانیسم سکولار جنبشی اخلاقی است که به دنبال مخالفت با اصول غیرمنطقی، شبه‌علم و خرافات است. اومانیست‌های مخالف فمینیسم این پرسش را مطرح می‌کنند که «چرا فمینیسم (تحت‌اللفظی: زن‌گرایی) آری، اما اومانیسم (انسان‌گرایی) نه؟» اما برخی از اومانیست‌ها هم این استدلال را پیش می‌کشند که اهداف اومانیسم و فمینیسم تا حد زیادی یکسان هستند و تمایز تنها در انگیزه‌هاست. به عنوان مثال، یک اومانیست ممکن است حق سقط‌جنین را در چارچوب اخلاقی سودمند ببیند، به جای اینکه انگیزه یک زن در دستیابی به آن را در نظر گرفته باشد. نتیجتاً، ممکن است کسی اومانیست باشد اما فمینیسم نباشد؛ با این حال این دلیل نمی‌شود که جنبش‌های اومانیسم فمینیستی وجود نداشته باشند. اومانیست‌ها در نیا-فمینیسم در دوران رنسانس نقش مهمی بازی کردند؛ چنان‌که اومانیست‌ها بودند که «زنان تحصیل کرده» را با وجود پایه‌های مردسالارانه جامعه به اشخاص محترمی تبدیل کردند. دین سکولار
دین سکولار یا مذهب سکولار به ایده‌ها، نظریه‌ها و فلسفه‌هایی گفته می‌شود که شامل هیچ بخش معنوی نیستند، ولی در عین حال شباهت‌هایی با برخی ویژگی‌های دین دارند. برخی از این ویژگی‌ها شامل دگما، سیستم تلقین، پیچیدن نسخه یک کد مطلق رفتاری، داشتن یک ایدئولوژی ویژه برای اسطوره آفرینش و آخرالزمان، دشمنان تعیین‌شده، و پرستش بی‌چون و چرای اقتدار بالاتر. دین سکولار در جامعه سکولار به پر کردن نقش کلیسا یا دیگر مقام‌های دینی پرداخته‌است. نمادگرایی
نمادگرایی پیش از آن که یک مکتب به حساب بیاید، یک مفهوم یا فلسفه است. بشر از ابتدای شکل‌گیری تمدن‌ها و آغاز شاعری تمایل داشته حرف‌هایش را در قالب نمادها و نشانه‌ها به زبان آورد و اشیای دور و برش را تجسم مفاهیمی عمیق‌تر از آنچه به چشم می‌آید، نشان دهد. همان‌طور که مصریان باستان گل‌های اسیریس را نماد مرگ می‌دانستند، هندیان گل نیلوفر را نشانه تاج خداوند می‌نامیدند، بابلی‌ها مار را نماد جاودانگی به حساب می‌آوردند و خورشید را نشانه بخشندگی و زندگی. اما به هرحال سمبولیسم یک مکتب فکری هم هست. در اواخر قرن نوزدهم شاعران فرانسوی که از زبان خشک نویسندگان واقع‌گرا به ستوه آمده بودند، مکتب نمادگرایی را بنیان نهادند. آن‌ها عقیده داشتند: اثر هنری باید تا حد ممکن از بیان مستقیم مفاهیم فرار کند و به نمادها و نشانه‌ها پناه آورد. نمادها و نشانه‌ها، خواننده را در کشف راز و رمزهای اثر به تحرک درمی‌آورد و او را از قالب یک شاگرد حرف گوش کن بیرون می‌آورد. محمدرضا نیکفر
نیکفر دین اسلام را "دین تبعیض‌های دینی و جنسی" می‌داند و فمینیسم و برابرحقوقی جنسی را به عنوان بخشی از سکولاریسم در ایران می‌شناسد. تبیین او از سکولاریسم در ایران بسیار مورد توجه (و انتقادِ روشن‌فکران دینی) قرار گرفته. او سکولاریسم را دوره‌ای می‌نامد که افراد خودشان هر دینی که دوست دارند را مطابق با میل خود "طراحی" می‌کنند. نیکفر از منتقدان روشن‌فکری دینی است و پروژهٔ اصلاح دینی در اسلام را ممتنع و ناشدنی می‌داند و در این باره گفته‌است که «شریعت اسلام فراموش‌شدنی است، نه اصلاح‌شدنی». سکولاریسم
هالی اوک در سال ۱۸۹۶ در کتاب خود به نام «سکولاریسم انگلیسی»، سکولاریسم را به این‌گونه تعریف می‌کند: آموزش سکولار
مثالی از یک سیستم آموزش و پرورش سکولار می‌تواند سیستم آموزش و پرورش همگانی فرانسه باشد، که نمادهای چشمگیر مذهبی را در مدارس قدغن کرده‌است. در حالی که برخی گروه‌های مذهبی با سکولاریسم ضدیت دارند و چنین اقداماتی رو ترویج آتئیسم می‌بینند، دیگر شهروندان مدعیند که به نمایش گذاشتن نمادهای مذهبی هر دینی تخطی از جدایی دین از سیاست و همچنین تبعیض بر ضد خداناباوران، ندانم‌گرایان و دیگر مردم غیر مذهبی محسوب می‌شود. پساسکولاریسم
آنچه که مسلم است، پست سکولاریسم یا پسا سکولاریسم به معنای ضدیت با سکولاریسم نیست. بلکه نوعی عبور از سکولاریسم است ؛ و همچنین مطالعه روندی است که بتواند اشکالات دوران سکولار و روند سکولاریسم پیشین را اصلاح و بهبود بخشد و تعاملی سازنده ایجاد کند. بنابراین باید دانست که نسبت سکولاریسم با پسا سکولاریسم، همانند ارتباطی است که پست مدرنیسم با مدرنیسم دارد. و به هیچ وجه به معنای بازگشت مذهب خصوصاً در عرصه سیاست و اجتماع و بازگشت توتالیته مذهبی همانند آنچه در قرون وسطی و پیش از رونسانس و دوران خردگرایی رخ داده، نیست. پساسکولاریسم
یورگن هابرماس خالق این نظریه(فرضیه) به صورت عام بود و به‌طور گسترده‌ای برای تبلیغ این اصطلاح فعالیت می‌کند. او با اشاره به دوران کنونی بشر، ایده مدرنیته را ناکام می‌داند و خصوصاً مدرنیته را به لحاظ اخلاقی ناموفق می‌پندارد و بیان می‌کند که به جای اینکه یک طبقه‌بندی یا جدایی میان انسان‌ها بابت مذهب و سکولاریسم شکل بگیرد، باید به دنبال یادگیری صلح آمیز و همزیستی جدید متقابل بین حوزه‌های ایمان و عقل بود. در این مفهوم، هابرماس اصرار دارد که هیچ‌یک از دو طیف مذهبی و سکولار نباید یکدیگر را نادیده بگیرند و ارتباط باهم محروم کنند، بلکه باید از یکدیگر بیاموزند و نسبت به هم تحمل و همزیستی داشته باشند. اسلام و سکولاریسم
۱۹۲۵ الی ۱۹۴۱: رضاشاه شروع کرد به انجام یک سری تغییرات شگرف بر جامعه ایرانیان، با نیت مشخص غربی سازی و حذف دین از حوزه عمومی. وی مدارس دینی را به مدارس سکولار تغییر داد، اولین دانشگاه سکولار ایران را ساخت و حجاب در حوزه عمومی را قدغن کرد. مع‌هذا، با حذف قدرت مجلس (اولین پارلمان در ۱۹۰۶ میلادی) و سخت گیری و تعقیب در آزادی بیان، رژیم مستبدانه و کاملاً غیر دموکراتیک شد. حکومت
نوعی از دموکراسی است که حکومت آن به گونه‌ای غیر وراثتی و غیر اداری اداره می‌شود، در چنین جامعه‌ای مالکیت خصوصی به عنوان وسیله‌ای برای تولید و بهره‌وری در نظر گرفته نمی‌شود و شاید به کل با آن مخالفت شود. سوسیالیست‌های لیبرتارین معتقد به تبدیل مالکیت خصوصی مولد امروزین به مالکیت جمعی و اشتراکی تمام امور هستند، گرچه اندک احترامی هم برای مالکیت شخصی قائل می‌باشند. لیبرتارین سوسیال با هر گونه شکل از اجبار در سازمان‌های اجتماعی مخالف است. این مکتب به دنبال ترویج راه اندازی اجتماعات آزاد به جای حکومت و تمام روندهای اداری است و در صدد مخالفت با روابط اجتماعی و سرمایه‌داری و مواردی چون دستمزد کارگران است. اصطلاح لیبرتارین سوسیال توسط بعضی از سوسیالیست‌ها برای تمایز قائل شدن میان فلسفه سوسیالیسم حکومتی و آنارشیسم چپ مورد استفاده قرار گرفت. اخلاق‌شناسی سکولار
اخلاق‌شناسی سکولار گونه‌ای از فلسفه اخلاق است که در آن اخلاق تنها بر اساس قوه ذهنی انسانی چون خرد، منطق و شهود اخلاقی تعریف می‌شوند. در اخلاق سکولار، وحی، الهام و هدایت‌های متافیزیکی -که منبع اخلاق دینی است- ارزشی ندارد. به بیان دیگر در اخلاق سکولار مرجعیت و وثاقت هیچ منبعی جز خود انسان پذیرفته نیست، و عقل خودبنیاد بشر مرجع نهایی ارزش‌گذاری اخلاقی است. اخلاق سکولار، هر گونه نظام اخلاقی که بر پایه ماورالطبیعه نباشد در برمی‌گیرد، از جمله انسان‌گرایی، سکولاریسم و آزاداندیشی. خردگرایی
راسیونالیسم یا عقل‌گرایی یا خِرَدگرایی یا مکتب اصالت عقل ، به معنی تکیه بر اصول عقلی و منطقی در اندیشه، رفتار و گفتار است. دولت سکولار
دولت سکولار برپایه دفاع از آزادی ادیان که هدف سکولاریسم است بنا شده‌است. از دیگر ویژگی‌های این دولت عدم دخالت دین در سیاست و قانون است. قانون همگی شهروندان را به‌طور یکسان بدون دخالت دین، تحت پوشش قرار می‌دهد؛ و از این لحاظ تبعیضی قائل نیست. شهروندان یک دولت سکولار مجبور نیستند بی‌خدا باشند. در برخی کشورهای سکولار مانند هند، آمریکا یا تایلند اکثریت دیندار هم وجود دارند. دیدگاه‌های عبدالکریم سروش
او در نقدی، از تبیین جهان براساس آموزه‌های دینی، دربارهٔ معنای دیگری از سکولاریسم گفته‌است اندیشه سکولار از مفاهیم دینی برای تبیین حوادث بیرونی استفاده نمی‌کند و برای مثال با اشاره به دوران جنگ ایران و عراق گفته‌است «وقتی فاو فتح شد و بعد سقوط کرد در نماز جمعه آن زمان گفته شد سقوط فاو به دلیل گناهان ما بود.» او چنین تبیینی را غیر علمی می‌دانست. یک بیانیه انسان‌گرای سکولار
بیانیه‌ی یک انسان‌گرای سکولار یا بیانیه اومانیستی سکولار، بیانیه‌ای در حمایت از انسان‌گرایی سکولار دمکراتیک است. این سند در سال ۱۹۸۰ توسط شورای انسان‌گرایی سکولار صادر شده‌است. بیانیه توسط پاول کورتز گردآوری شده، و تا حد زیادی مشابه محتوای مانیفست اومانیست ۲ از انجمن انسان‌گرای آمریکایی است، که توسط اودین اچ. ویلسون نوشته شده بود. ویلسون و کورتز، هر دو ویراستار THE HUMANIST بوده‌اند، و کورتز در ۱۹۷۹ آن را ترک کرده، به دنبال راه‌اندازی جنبش خود رفت. این بیانیه سرآغاز این فعالیت کورتز بود. دولت سکولار
یک دولت سکولار یا کشور سکولار دولتی است که نه باورهای مذهبی را پشتیبانی می‌کند و نه با آن‌ها مخالفت می‌کند. یک دولت سکولار با تمامی شهروندان فارغ از دینداری یا بی‌دینی‌شان، یکسان رفتار می‌کند. در بیشتر حالات چنین دولتی دین رسمی یا چیز مشابهی ندارد. پدرسالاری
گاه به جای واژهٔ «پدرسالاری» از واژهٔ «مردسالاری» نیز استفاده می‌شود، اما در بعضی از موارد تفاوت اندکی بین این دو واژه قائل می‌شوند و استدلالشان اینست که مردسالاری تنها برخی از جنبه‌های نظام پدرسالارانه را شامل می‌شود و به گروه خاصی از مردان اشاره می‌کند. پدرسالاری، نامی است برای نظام و ساختاری که از راه نهادهای اجتماعی، سیاسی و اقتصادی ِ خود زنان را زیر سلطه دارد. در زبان انگلیسی برای "پدرسالاری" از واژهٔ «Patriarchy» استفاده می‌شود و برای "مردسالاری" از واژهٔ «Masculism» استفاده می‌شود. معنویت سکولار
نقل قول شده از رابرت سی سالمن، فیلسوف آمریکایی، "معنویت با دین همبسته است" و با علم یا دیدگاه علمی مغایرت ندارد. معنویت طبیعی شده، معنویتی است بدون نیاز به "دنیای دیگر". معنویت یکی از اهداف و شاید هدف نهایی فلسفه است. به گفته کورنل د توئیت (Cornel Du Toit)، رئیس انستیتوی تحقیقات الهیات و دین در دانشگاه آفریقای جنوبی، معنویتِ سکولار از این نظر منحصر به فرد است که با دیدگاه ‌های مدرن جهان سازگار بوده و بنابراین با سایر عقاید و شیوه‌های زندگی مدرن سازگار است. سکولاریسم در ایران
علی‌رغم همه دینداری‌ای که نظام ایران در کشور دیکته می‌کند، عوارض جانبی عملکردها و سبک اداره کشور، به‌طور ناخودآگاه گام بزرگی در سکولاریزه‌شدنِ ذهنیت و رفتار اجتماعی ایرانیان بوده‌است و به مطالبه بیشتری برای دولت سکولار منجر شده‌است. همچنین اسطوره‌زدایی از شیعه و تنزل تدریجی جایگاه روحانیت در چشم مردم ایران، گواهی بر روند سکولاریزه شدن در این کشور است. سکولاریسم یهودی
سکولاریسم یهودی () شامل آن دسته از افراد یهودی می‌شود، کسانی که سکولار هستند.سکولار فرهنگ و اندیشه‌ها دیدگاه‌های عبدالکریم سروش
او سکولاریسم را به‌طور کلی به دو دسته تقسیم کرده‌است، «سکولاریسم سیاسی» و «سکولاریسم فلسفی» و آن‌ها را تشریح کرده‌است: حسن رحیم‌پور ازغدی
وی در این سخنرانی با بیان اینکه ریشه سکولاریسم در حوزه است، به مباحث مطرح شده در دروس خارج فقه مراجع حمله کرد. لیبرالیسم دینی
سنت‌گرایان دینی، که این نظریه را که اصول مدرنیته باید تأثیراتی بالای سنت دینی داشته باشد را رد می‌کنند، مفهوم لیبرالیزم دینی را به چالش می‌کشند. سکولاریست‌هایی که این نظریه که تطبیق تفکر عقلانی یا انتقادی مجالی به دین نمی‌گذارد را رد می‌کنند، به این ترتیب لیبرالیزم دینی را مورد مناقشه قرار می‌دهند. آزار و شکنجه
آزار و شکنجه مذهبی، بد رفتاری سیستماتیک فرد یا گروهی است به دلیل وابستگی مذهبی آنها به وجود می آید. تنها نظریه پردازان سکولاریزاسیون (که به طور کلی فرض کاهش عمیق دینداری را دارند) نیستند که معتقدند آزار و شکنجه مذهبی، چیزی از گذشته است. [نیازی به استناد]. با این وجود، با افزایش بنیادگرایی و تروریسم مرتبط با مذهب، این فرضیه بیش از پیش بحث بر انگیزتر شده است (نیازی به استناد). دین سکولار
در سال ۱۹۳۶ یک کشیش پروتستان، کمونیسم را صراحتاً یک دین سکولار نامید. چند سال بعد، در آستانه جنگ جهانی دوم، اف. ای. ویجت، هر دوی مارکسیسم و سوسیالیسم ملی را از لحاظ میزان بنیادگرایی و اقتدارگرایی به مذاهب سکولار تشبیه کرد، و همچنین دیدگاه آخرزمانی آنها دربارهٔ تاریخ را مشابه باورهای مسیحی دانست. از نظر وی، هر دوی این ایدئولوژی‌ها جنگ مذهبی علیه ذهن پژوهنده و لیبرال میراث اروپایی به‌راه انداخته بودند. سکولاریسم در ایران
احمد کسروی که در جوانی به کسوت روحانیت درآمده بود، تحت تأثیر انقلاب مشروطه به منتقد سرسخت نهاد روحانیت بدل گشت. کسروی بعدها، جنبش سیاسی معروف به جنبش پاک‌دینی را با هدف سکولار ساختن جامعه ایرانی در دوره حکومت پهلوی بنیانگذاری نمود. لیبرالیسم سکولار
لیبرالیسم سکولار (به )، نوعی از لیبرالیسم است که در آن اصول و ارزش‌های سکولاریستی و گاهی اوقات اخلاقیات غیر مذهبی، به‌صورت خاص مورد تأکید واقع شده و جدایی دین از حکومت را حمایت می‌کند. علاوه بر آن، سکولار لیبرال‌ها معمولاً از لیبرال دموکراسی و جامعه باز به‌عنوان مدل‌های سازمان‌دهی جوامع با ثبات و صلح‌آمیز، دفاع می‌کنند. سکولاریسم
بین لائیسیته و سکولاریسم تفاوت وجود دارد؛ لائیسیته یک نظریه سیاسی است که طبق آن دین از حکومت جدا است و این نظریه با هدف افزایش آزادی‌های متضاد با دین ارائه شده‌است، درحالی که سکولاریسم با هدف زدودن دین از زندگی جاری مردم معرفی شده‌است، با این وجود گاهی اوقات اصطلاحات سکولاریسم و سکولاریته به معنای لائیسیته به کار می‌روند. فردی که به مکتب لائیسیته اعتقاد دارد را لائیک می‌گویند. الیگارشی
گروهک سالاری یا اُلیگارشی (یا «حکومت گروه اندک») اصطلاحی است که اشاره‌های تحقیرآمیزی دارد؛ معنی آن این است که نه‌تنها حکومت در دست یک گروه کوچک است، بلکه این گروهِ حکمران و کوچک، فاسد است و در برابر تودهٔ مردم مسئول نیست؛ یا از جهات دیگر مورد بیزاری همگان است. اُلیگارشی ممکن است به حاکمیت عده‌ای اندک نه‌تنها در زمینهٔ حکومت کشور، بلکه به حکومت عده‌ای هم‌مسلک یا گروه کوچک در هر مجمع، خواه دینی، اتحادیهٔ صنفی، یا هر مجمع دیگر اشاره داشته باشد. در مفهوم سیاسی، این اصطلاح از زمان افلاطون با مونارشی و دموکراسی تفاوت نمایان داشته‌است. اما اُلیگارشی در نظر افلاطون شکل منحطّ حکومت، یعنی صورت فاسدشدهٔ آریستوکراسی (حکومت نخبگان) است، همان‌گونه که جبّاریّت صورت فاسدشدهٔ پادشاهی و حکومت تودهٔ بَلواگر صورت فاسدشدهٔ دموکراسی است. دیدگاه‌های عبدالکریم سروش
سروش معتقد است «برای اینکه دین جان سالم به در برد و ایمان مؤمنان، آزادانه و نه به تحمیل صورت گیرد، به نظر من سکولاریسم سیاسی یک امر بسیار پسندیده‌است اما سکولاریسم فلسفی نه، چون با دیانت قابل جمع نیست. در یک نظام مبتنی بر سکولاریسم سیاسی افرادی که به دیانت هم معتقد نیستند می‌توانند از حقوق شهروندی برخوردار باشند و آزادانه زندگی کنند و از همه مزایا و مواهبی که دیگران به حکم شهروندی برخوردار هستند، بهره‌مند شوند.» سواد بصری
مفهوم سواد بصری برای مدتی طولانی وجود داشته است. به عنوان مثال ، نظریه های کلاسیک و قرون وسطایی در مورد حافظه و یادگیری ، تأکید شدیدی بر نحوه تأثیر قالب بصری کلمات و خطوط ، بر نظم بخشیدن به اطلاعات در ذهن داشته اند.در دوران روشنگری هم بر آموزش حواس از طریق فن آوری های چاپی و نسخه های خطی به گونه ای که برای رشد طبقه متوسط ​​سودمند باشد تاکید جدیدی می کردند. در آن دوران علاوه بر یادگیری خواندن مطالب بصری مانند جداول و شکل ها ، بسیاری از دانش آموزان یاد گرفتند که چگونه الگوهای گرافیکی بنویسند و نقاشی کنند که دسترسی به یادداشت های آنان آسان تر باشد. در قرن نوزدهم سواد بصری یکی از مولفه های اصلی سیستم های آموزش ملی بود که در اروپا و آمریکای شمالی در حال ظهور بود ، اصلاح طلبان آموزشی مانند سر جان لوبوک برای استفاده از ابزارهای بصری مانند نمودارها و مدل هایی که باید در کلاس استفاده شود ، بحث می کردند . توازن یا تعادل، نحوۀ قرار گرفتن عناصر صفحه را از لحاظ ظاهری نشان می‌دهد، به‌طوری که نصف صفحه را با نصف دیگر آن مقایسه می‌کند. صفحه ای که تعداد عناصر مساوی در دو طرف صفحه داشته باشد دارای تعادل متقارن و صفحه ای که تعداد عناصر آن در دو طرف مساوی نباشد دارای تعادل غیر متقارن است. به‌طور کلی تعادل متقارن، حالت حرفه‌ای تر و رسمی تری را نشان می‌دهد، در حالیکه تعادل غیر متقارن، غیر رسمی تر و زیباتر است.  به بیان دقیق تر هر چه یک تصویر یا قاب تصویر (Frame) دارای محور تقارن‌های بیشتری باشد و توزیع وزن عناصر بصری و رنگ در صفحه بیشتر باشد، آن تصویر از دید کلاسیک زیباتر است و به بیان دیگر رسمی تر به نظر خواهد رسید به همین دلیل شکل دایره، از دید کلاسیک، زیباترین شکل هندسی می‌باشد، زیرا دارای بی‌نهایت محور تقارن است. دولت سکولار
سکولاریسم معمولاً در پرتو عصر روشنگری در اروپا مطرح می‌شود که تأثیر اصلی را بر جوامع غربی داشته‌است. جدایی دین از سیاست در آمریکا و لائیسیته در فرانسه به‌طور گسترده‌ای بر پایه سکولاریسم رخ داده‌است ولی کشورهایی مانند ایران و عربستان با جدایی دین از سیاست مخالف هستند. اخلاقیات سکولار
اخلاق سکولار یا منش جدای از دین، جنبه‌ای از فلسفه است که به اخلاقیات جدا از آیینهای دینی می‌پردازد. نمونه‌های نوین آن، انسان‌گرایی، آزاداندیشی و گونه های پیامدگرایی است. فلسفه‌های بیشتر با ریشه‌های باستانی شک‌گرایی و اخلاق فضیلت‌گرا هستند. به باور گرگ اپستاین؛ «بسیاری از اندیشه‌های شرقی باستان درباره خوبی انسان بی پشتوانه جایگاه خدایان یا ارواح است.» فیلسوفان دیگر، اندیشه‌های گوناگونی برای چگونگی داوری کار درست و نادرست نام برده‌اند. برای نمونه در امر مطلق ایمانوئل کانت؛ «این ایده که کارها تنها می‌توانند اخلاقی در نظر گرفته شوند اگر بتوانند از سوی هر کسی با پیامدهای خوب دوباره انجام داده شوند.» سکولاریسم
موافقان سکولاریسم بر این باورند که گرایش به سکولاریسم و به دنبال آن دوری از دین در دولت‌های سکولار، نتیجه اجتناب ناپذیر عصر روشنگری است، که در آن گرایش عمومی جامعه به سوی علم و خرد سوق پیدا کرد و از دین دور شد. دولت سکولار
کلمه لائیسیته در اصل معادل فرانسوی اصطلاح «مردم عام» است، یعنی مردمی که روحانی کاتولیک نیستند. پس از انقلاب فرانسه این معنا تغییر پیدا کرده و به مفهوم جدایی دین از شاخه‌های اجرایی، قانون‌گذاری و قضایی دولت به کار رفت. در این مفهوم جدید سیاست از دین جداست و دولت از اتخاذ مواضع دینی بر حذر داشته شده‌است حتی اگر این مواضع در مورد مکاتب الحادی باشند. سانسور
سانسور بیشتر در کشورهای جهان سومی و کشورهایی که اصل سکولاریسم را رعایت نمی‌کنند رخ می‌دهد، ولی این بدان معنا نیست که در کشورهای دیگر رخ نمی‌دهد، به عنوان مثال سانسور در ترکیه که یک کشور سکولار است متداول است یا سانسور تصاویر در شوروی سابق متداول بوده‌است. نوفهم‌گرایی
وازهٔ concept در این اصطلاح به معنای مفهوم نیست بلکه به معنای درک؛ تصور یا فهم است. از طرفی درج واژهٔ «مفهوم» ذهن را به معنای مطالعه مفاهیم در رشته برنامه‌ریزی درسی معطوف می‌کند در حالی که هیچ‌جا در ادبیات جنبش نوفهم گرایی اصطلاح «مفهوم» در مرکز توجه نیست و با این منظور به کار نرفته‌است. اما با خارج شدن از جدال لغت شناسی؛ مطالعه تارخ این جنبش باز نشان می‌دهد که «نوفهم‌گرایی» اصطلاح درست و موثق تری برای معادل لاتین آن است. از نظر نوفهم گراین این جنبش نوعی تغییر پارادایم است از «برنامه‌ریزی درسی» به سمت «فهم برنامه درسی» (پاینار و همکاران۱۹۹۵؛ ص ۶). سوسیالیسم بورژوائی
سوسیالیسم دست راستی به عنوان یک اصطلاح تحقیرآمیز در مقابل برخی جنبش‌های محافظه‌کار و راست آزادی‌خواه بازار آزاد و سیاستمداران برای توصیف محافظه‌کاری پدرانه استفاده می‌شود، زیرا آنها آن را حمایت از پدرگرایی و همبستگی اجتماعی در مقابل تجاری‌گرایی، فردگرایی و آزادی می‌دانند"." آنها استدلال می‌کنند که محافظه‌کاری پدرانه از سلسله مراتب اجتماعی دولتی حمایت می‌کند و به افراد و گروه‌های خاصی اجازه می‌دهد در چنین سلسله مراتبی که محافظه‌کار است، جایگاه بالاتری داشته باشند. سکولاریته
بیشتر کسب‌وکارها و شرکت‌ها، و برخی از دولتها سازمان‌های سکولار هستند. برای مثال، تمام دانشگاه‌های دولتی در ایالات متحده آمریکا نهادهایی سکولارند (به ویژه به علت تأثیر )، ولی دانشگاه‌های خصوصی ممکن است وابسته به دین‌های مسیحیت یا یهودیت باشند. دولت سکولار
در یک کشور سکولار، دولت و قوانین دربارهٔ دین و مذهب بی‌طرف عمل می‌کنند، و هیچ فرقه یا مسلکی را رسماً ترجیح نمی‌دهد. در یک کشور سکولار، به‌طور رسمی فرقی ندارد که شهروندانش از چه دین و مذهبی باشند، و به افراد خاصی بخاطر داشتن دین و مذهب خاصی بهایی داده نمی‌شود. در یک کشور سکولار، اغلب به‌طور رسمی دین و مذهبی وجود ندارد، چرا که در کشور سکولار دین و مذهب یک امر شخصی محسوب می‌گردد. مدرسه (اسلام)
مدرسه در زبان فارسی و عربی به صورت همان معنی عام مکان یادگیری هرگونه علم و دانش است. اما در اصطلاح اسلامی آن اولین بار به مراکز دینی و علمی سنتی گفته شده که درگذشته در سرزمین‌های اسلامی وجود داشته‌است. و امروزه اصطلاح Madrasah در زبان‌های اروپایی صرفاً به همین معنی است. دین سکولار
اصطلاح دین سکولار امروزه اغلب به سیستم‌های باور جمعی گفته می‌شود؛ برای مثال گاهی دیدگاه ما دربارهٔ "عشق" به عنوان دین سکولار پسامدرن تلقی شده‌است. پاول ویتز این اصطلاح را در روان‌شناسی مدرن به‌کار برد، به این صورت که چیزی که به ترویج کالت (فرقه) خویشتن بپردازد و به صراحت آن را «اخلاق نظریه خویشتن… این دین سکولار…» خواند. گاهی ورزش‌ها هم به نحوی دین سکولار مدرن دانسته شده‌اند، به ویژه در مورد المپیسم یا فوتبال. از نظر پیر دو کوبرتن، بنیان‌گذار بازی‌های المپیک مدرن، اعتقاد آنها به آن به عنوان یک دین سکولار جدید، صریح و مادام‌العمر است. سید محمد نقیب العطاس
رضا داوری اردکانی معتقد است که تفسیر العطاس از سکولاریسم جای تامل دارد چرا که سکولاریسم به معنای یک صفت اخلاقی و نفسانی نیست بلکه به معنای یک نظم و عالمی تاریخی است.داوری معتقد است که اثبات نظرات العطاس نیازمند تحقیقات عمیق تر و موجه تری است.یکی از نقدهایی که به اسلامی سازی معرفت از نگاه العطاس وارد شده‌است مبنی موضوعاتی همچون ضعف روش‌شناختی، گام برداشتن درون روش‌شناسی پارادایم رقیب و ناکارآمدی عنوان شده‌است. نون اسکولائه سد ویتائه دیسکیموس
نه برای مدرسه بلکه برای زندگی Non scholae, sed vitae discimus یک شعار لاتین است که به‌معنای «درس می‌خوانیم نه برای مدرسه بلکه برای زندگی» می‌باشد و اشاره دارد به این‌که نه برای مدرسه و نه برای آموزگار بلکه برای حوادث و دشواری‌هایی که در زندگی رخ می‌دهند چیزی آموخته می‌شود. در حقیقت گفته اصلی به‌صورت Non vitae, sed scholae discimus به‌معنای «نه برای زندگی بلکه برای مدرسه درس می‌خوانیم» بوده‌است که سنکای جوان گفته‌است و منظور معکوسی داشته‌است چرا که سنکا به سودمندی تعالیم اسکولاستیک اعتقاد نداشت: «همانند هر فعالیّت دیگری، حتّی در دروس هم از بی‌اعتدالی رنج می‌بریم: برای زندگی درس نمی‌خوانیم بلکه برای مدرسه». جشن جوانان سکولار
جشن جوانان سکولار که گاهی تأیید مدنی نیز خوانده می‌شود، جشنی است که سازمان‌های سکولاریسم آن را برگزار می‌کنند؛ این سازمان‌ها وابستگی به هیچ دینی ندارند. هدف این جشن‌ها آماده‌سازی نوجوانان برای زندگی در بزرگسالی است. برگزاری و شرکت در جشن سکولار در قرن نوزدهم آغاز شد؛ زمانی که جامعهٔ بی‌دین‌ها، می‌خواستند یک جشن آیین‌گذار (رسیدن به سن بلوغ) برای افراد بی‌دین برگزار شود که سنجش پذیر با جشن مسیحیان باشد. امروزه جشن سکولار در چندین کشور اروپایی برگزار می‌شود. پساسکولاریسم
بدین معنا که آیا جامعه سکولار بوده و در حال تبدیل شدن به پدیدهٔ جدیدی به نام پسا سکولار است یا اینکه جامعه هرگز به سکولاریسم نرسیده و بدون گذر از آن می‌خواهد به پسا سکولاریسم برود. اگر چه که برخی افراد فکر می‌کنند که این حالت می‌تواند رخ دهد و تصور می‌کنند که بتوان بدون گذار از سکولاریسم به پساسکولاریسم در یک جامعه فرضی رسید. همچنین، بسیاری از فلاسفه و جامعه شناسان می‌گویند که این واژه متناقض است و نمی‌توان از آن به عنوان یک واژه علمی در معنای واحد و مشخص بهره گرفت ؛ و البته بسیاری دیگر نیز می‌گویند که معنای واحد نداشتن این واژه، نشان از انعطاف‌پذیری آن دارد و از نقاط قوت آن است. مکاتب اقتصادی
اسکولاستیک از ریشه لاتین اسکولا به معنی مدرسه می‌باشد. در قرون وسطی علم و حکمت تنها در مدارس کلیسا تدریس می‌شد بنابراین مجموعه علم و حکمت منتسب به مدرسه و به نام اسکولاستیک معروف شد و طرفداران این مکتب مدرسیون نام گرفتند. از نمایندگان این مکتب می‌شود به توماس آکویناس و آلبرتوس ماگنوس اشاره کرد. فهرست سازمان‌های سکولاریست
سازمان‌های سکولاریست این دیدگاه را ترویج می‌کنند که معیارهای اخلاقی بایستی صرفاً بر اساس خیر بشر در زندگی حال حاضر باشد، بدون ارجاع به مفاهیم ماوراطبیعه مانند خدا یا زندگی پس از مرگ. واژه سکولاریسم توسط جرج یاکوب هالی‌اوک در اصل برای چنین دیدگاهی ساخته شد. سکولاریسم، ممکن است به این مفهوم باشد که دولت‌های سکولار باید در مورد مسئله دین بی‌طرف باشند، یا به مفهوم جدایی دین از سیاست باشد. در اینجا مفهوم اول مد نظر است، هرچند اغلب سازمان‌های فهرست پشتیبان سکولاریسم به مفهوم دوم نیز هستد. آموزش سکولار
آموزش سکولار یک سیستم آموزش همگانی در کشورهایی با دولت سکولار یا جدایی بین دین و دولت است. سکولارسازی
سکولارسازی یا سکولاریزاسیون فرایندی است که در آن جامعه از یک هویت دربست دینی به رابطه‌ای جداتر دست پیدا می‌کند. همچنین اصطلاحی است که به باور کلی در مورد تاریخ می‌دهند؛ بدین صورت که آن را پیشرفت جوامع به سمت مدرنیته و کم شدن وابستگی به دین می‌دانند، درحالی که دین جایگاه خود را به عنوان یک مرجع اصلی از دست می‌دهد. لیبرالیسم سکولار
نگرش‌های سکولار لیبرال معمولاً از نظریه‌های دینی در مورد جامعه و استدلال‌های مذهبی بر گرفته شده‌است. متون مقدس مختلف را فاقد جایگاه، صلاحیت، اقتدار در بحث‌های اجتماعی، سیاسی و اخلاقی می‌دانند که خریداری ندارد. دفاع کردن از آموزه‌های دینی به‌حیث پدیده‌های تاریخی و فرهنگی، مخالفت با تلقین یا تدریس مذاهب در مکاتب برای ترویج دین منحیث یک حقیقت، برای سکولار لیبرال‌ها معمول است. در میان آن‌هایی که به عنوان سکولار لیبرال شناخته می‌شوند، آتئیست‌های برجسته‌ای هم‌چون داوکینز، کریستوفر هیچنز، آیان حرصی علی، و سم هریس نیز وجود دارند. سکولاریسم
سکولاریسم معمولاً در پرتو عصر روشنگری در اروپا مطرح می‌شود که تأثیر اصلی را بر جوامع غربی داشته‌است. جدایی دین از سیاست در آمریکا و لائیسیته در فرانسه به‌طور گسترده‌ای بر پایه سکولاریسم رخ داده‌است. البته ایده جدایی دین و دولت در شرق هم در هند از دوران کهن ریشه داشته‌است. دولت نوین هند نیز بر پایه این ارزش‌ها تشکیل یافته و تا حدودی هم در آن موفق بوده‌است. اسلام و سکولاریسم
تعریف و کاربرد سکولاریسم، مخصوصا جایگاه دین در جامعه، در میان کشورهای مسلمان متفاوت است، همان طور که در میان کشورهای غربی نیز متفاوت است. اغلب از سکولاریسم برای توصیف جدایی زندگانی عمومی و امور مدنی/دولتی از آموزه ها یا فرامین دینی، یا به طور ساده جدایی دین و سیاست، استفاده می شود. سکولاریسم در کشورهای مسلمان اغلب در نقطه مقابل با اسلام‌گرایی است، و سکولاریست ها تمایل دارند تا به دنبال تبلیغ سیاست سکولار و ارزش های اجتماعی باشند، در مقابل با سیاست و ارزش های اسلامی.به دنبال کودتای ۳ اسفند ۱۲۹۹، رضاخان خود را به عنوان شخصیت سیاسی سلطه گر بر کشور استوار کرد. یاسین الحاج صالح
همچنین او منتقد سکولاریسم بنیادگرا یا پوپولیسم سکولار، و فرهنگ‌زدگی است که برخی از روشنفکران در جامعه آن را نمایندگی می‌کنند و اینکه دین به تنهایی معرف جوامع ما نیست، شرایط سیاسی، اجتماعی و شرایط بین‌المللی، یک بخش اساسی از واقعیت عربی است و در تجزیه و تحلیل باید آن‌ها را مورد توجه قرار داد و تأثیر آن‌ها را بر زندگی و دین را برجسته نمود؛ و با گفتن اینکه: (مشکل اسلام است) چیزی حل نمی‌شود. (مشکل اسلام نیست و اسلام نه راه حل است، ونه مشکل) سکولارسازی
سکولاریزاسیون معمولاً به تغییرات اجتماعی در زمینهٔ پدیدار شدن خردگرایی و پیشرفت دانش به جای خرافه گفته می‌شود - به‌طوری‌که ماکس وبر از آن به «توهم‌زدایی از جهان» نام می‌برد. انسان‌گرایی سکولار
در برخی از نقاط جهان، انسان‌گرایی سکولار خودش را در کشمکش با بنیادگرایی دینی می‌یابد؛ به ویژه در مسئله جدایی دین از سیاست. جناح‌هایی از انسان‌گرایان سکولار، ادیان را خرافی، عقب‌افتاده و عامل کوته‌فکری می‌دانند؛ درحالیکه اکثریت بنیادگرایان دینی، انسان‌گرایی سکولار را تهدیدی برای ارزش‌هایی می‌دانند که به گفتهٔ آنها در داخل کتاب‌های دینی‌شان چون قرآن یا انجیل وجود دارد. سوسیالیسم
اما برخلاف تعریف رایج در سطح جهانی از سوسیالیسم، لغو مالکیت خصوصی به‌خودی‌خود نمی‌تواند توضیح کاملی را در مورد سوسیالیسم ارائه دهد. لنین در دولت و انقلاب می‌نویسد استراتژِی کمونیسم، لغو مالکیت خصوصی بر ابزار تولید و الغای کار مزدی است. جامعهٔ کمونیستی جامعه‌ای است که در آن هر کس بر طبق استعدادهای بالفعلی که دارد کار می‌کند و بر اساس نیازها و اهدافش از مواهب آن بهره‌مند می‌شود. دست‌یافتن به چنین نظامی ملزومات خاص خود را دارد. از جمله می‌توان مرحلهٔ انتقالی یا فاز پایینی را نام برد. شرط دست‌یافتن به چنین نظامی بسط آگاهی طبقاتی و سازمان‌یابی کارگران حول منافع طبقاتی مشترک خویش است که خود به نبرد طبقاتی سرنوشت‌سازی تبدیل می‌شود. در این نبرد پرولتاریا سرانجام به پیروزی دست می‌یابد و بساط دنیای کهن جور و ستم روبوده می‌شود. در این هنگام دولت سرمایه‌داران سرنگون شده و به‌جای آن دولت سوسیالیستی یا حکومت کارگری بر مسند قدرت می‌ایستد. وظیفهٔ این دولت دفاع از دست‌آوردهای اقتصادی و سیاسی و اجتماعی کارگران و سرکوب توطئه‌گری‌ها و سنگ‌اندازی طبقهٔ بورژوازی و هدایت جامعه به‌سوی جامعه‌ای بدون طبقه است (یعنی جامعه برابر و همراه با حقوق مساوی). در این مرحله طبقات هنوز ملغی نشده‌اند؛ ضرورت و وجوب وجود دولت برقرار است، امّا سوسیالیسم دورهٔ گذار به‌سوی زوال هرگونه دولتی است. دورهٔ گذار لغو طبقات اجتماعی است. در واقع سوسیالیسم حکومت کاری و کارگر محور است. ابرشرکت‌محوری
ابرشرکت سالاری، ابرشرکت‌محوری، بنگاه‌مداری، صنف‌باوری یا کورپراتیسم، سازمان یافتن اجتماعی-سیاسی یک جامعه به وسیله گروه‌های ذی‌نفع عمده یا گروه‌های شرکتی نظیر وابستگی‌های کشاورزی، کسب‌وکار، قومی، کاری، نظامی، حمایتی یا علمی بر مبنای منافع مشترک است. مبنای نظری آن تفسیر جامعه به عنوان یک بدن طبیعی است. واژهٔ کورپوراتیسم بر مبنای ریشهٔ لاتین ""corpus"" (جمع- ""corpora"") به‌معنای بدن است. سکولارسازی
جان سامرویل (۱۹۹۸) شش مفهوم برای سکولاریزاسیون در نوشته‌های آکادمیک قائل می‌شود. پنج تای نخست بیشتر تعاریف را مشخص می‌کنند و بند شش برای روشن‌سازی بیشتر است. سمینار
واژه سمینار یک واژه لاتین است که برگرفته از فعل سمیناریوم به معنی قطعه بذر می‌باشد. گرچه در زبان فارسی به این مفهوم درس گروهی می‌گویند اما معادل فارسی این واژه «همکاوی» معین گردیده. اخلاق‌شناسی سکولار
جورج یاکوب هالی‌اوک (به انگلیسی:George Jacob Holyoake) سکولاریست انگلیسی (زادهٔ ۱۳ آوریل ۱۸۱۷ - درگذشتهٔ ۲۲ ژانویه ۱۹۰۶) در بیرمنگام انگلستان زاده شد. وی برای نخستین بار واژه سکولاریسم را در سال ۱۸۴۶ معرفی کرد. این واژه در زبان لاتین به معنای «این جهانی دنیوی» و متضاد با «دین» یا «روحانی» است.  فردریش نیچه در زمینهٔ اخلاق منتقد بزرگ مسیحیت و هرگونه کنترل بود. نیچه هم‌چنین با فلسفهٔ اصالت سود، نیهیلیسم اخلاقی و اخلاق ویکتوریایی مخالفت کرد. نیچه در بیشتر آثارش خواستار یک اراده قدرت‌مند برای چیره‌شدن بر فرومایگی اخلاقی ست. مهم‌ترین آثار نیچه در باب اخلاق عبارت‌ند از: پرولتاریا
مارکس، در دانشگاه فریدریش ویلهلم برلین تحصیل کرد، اصطلاح پرولتاریا را در نظریه سیاسی اجتماعی خود (مارکسیسم) به کار برد تا طبقه کارگر مترقی را که به مالکیت خصوصی آلوده نیست و قادر به اقدام انقلابی برای سرنگونی سرمایه‌داری و از بین بردن است، توصیف کند. پرولتاریا طبقه‌ای است از جامعه که هزینهٔ زندگانی خود را منحصراً از فروش نیروی کار خود بدست می‌آورد نه از منافع یک سرمایه، یعنی آن طبقه که خوشی و درد، زندگی و مرگ و تمامی افراد آن مربوط می‌باشد به وجود کار، پرولتاریا «مولد ارزش» به‌شمار می‌رود اما سهمی از «ارزش» و «سود» نمی‌برد. مارکسیسم تقابل این طبقه با بورژوازی را طبیعت تاریخ برمی‌شمرد. مارکس و انگلس پرولتاریا را تنها به معنای کارگران تهیدست صنعتی بکار می‌بردند، ولی در جریان انقلاب روسیه و به ویژه انقلاب چین که تکیه‌گاه عمدهٔ آن دهقانان بی‌زمین و تهیدست بود، مفهوم «پرولتاریای دهقانی» به عنوان نیروی متحد «پرولتاریای صنعتی» پدید آمد و جنبش‌های انقلابی در جهان سوم، با نبود پرولتاریای صنعتی، تکیه‌گاه اصلی خود را «پرولتاریای دهقانی» قرار دادند. از دیدگاه مارکسیسم، پرولتاریا و بورژوازی در منصب‌های ضد هم قرار دارند چون (برای مثال) در حالی که کارگران کارخانه‌ها ناخودآگاه تمایل زیادی به افزایش حقوق دارند، صاحبان آنها برعکس دوست دارند حقوق پرداختی کارگران تا جای ممکن پایین باشد.آشوری، داریوش. دانشنامهٔ سیاسی. چاپ شانزدهم. تهران: مروارید، ۱۳۸۷. معنوی اما نه دینی
معنویت سکولار جرج هولیوک
جرج جیکوب هالی‌اوک (به انگلیسی: George Jacob Holyoake) سکولاریست انگلیسی (زادهٔ ۱۳ آوریل ۱۸۱۷ - درگذشتهٔ ۲۲ ژانویه ۱۹۰۶) در بیرمنگام انگلستان زاده شد. وی برای نخستین بار واژه سکولاریسم را در سال ۱۸۴۶ معرفی کرد. این واژه در زبان لاتین به معنای «این جهانی دنیوی» و متضاد با «دین» یا «روحانی» است. سوسیال امپریالیسم
به عنوان یک اصطلاح سیاسی، سوسیال امپریالیسم ایدئولوژی سیاسی احزاب یا ملت‌هایی است که به گفته ولادیمیر لنین رهبر اتحاد شوروی، «در کلام سوسیالیست، در عمل امپریالیست» هستند. در کاربرد آکادمیک، این عبارت به دولت‌هایی اطلاق می‌شود که درگیر امپریالیسم هستند تا صلح اجتماعی داخلی را حفظ کنند. اسلام و سکولاریسم
اسلام‌گرایان معتقدند که اسلام با ارزش های هنجاری سیاسی که توسط متون الهی مشخص می شوند، دین و سیاست را در هم آمیخته. بنیادگرایی
اگرچه اصطلاح بنیادگرایی در کاربرد عمومی شاید به صورت طعنه آمیز در مورد یک گروه ایدئولوژیک افراطی، یا جنبش‌های نژادی افراط‌گرا که انگیزه‌های به ظاهر مذهبی دارند به کار برده می‌شود، این اصطلاح در واقع معنی دقیق تری دارد. واژه «بنیادگرایی» به معنی بازگشت به اصولی است که معرف یا اساس یک ایدئولوژی است. این اصطلاح به‌طور خاص به هر گروه بسته ایدئولوژیک اطلاق می‌شود که حاضر نیست با گروه ایدئولوژیک بزرگتری که خود از درون آن برخاسته ادغام شود، بر این اساس که اصول بنیادینی که گروه ایدئولوژیک بزرگتر بر اساس آن پایه‌گذاری شده فاسد شده یا جای خود را به اصول دیگری که مخالف ماهیت آن هستند داده‌است. بلشویسم
بلشویسم یا بلشویک گرایی (در ترجمهٔ تحت الفظی به معنای اکثریت، اشاره به جناح اکثریت حزب کارگران سوسیال دموکراتیک روسیه) یک اصطلاح ایدئولوژیک و تاریخی است که برای توصیف آموزه‌های عقیدتی و سیاسی لنین و تفسیر مارکسیسم انقلابی در شرایط روسیه به کار گرفته شده بود. در فلسفه سیاسی بلشویسم مطابقت دارد با ماتریالیسم دیالکتیک. بلشویسم در واقع خواستار تشکیل یک حزب متمرکز، منسجم و منظم برای ایجاد انقلاب اجتماعی، با هدف سرنگونی نظام سرمایه‌داری، به دست گرفتن قدرت و ایجاد نظام «دیکتاتوری پرولتاریا» است. سکولار (ابهام‌زدایی)
سکولار جدا از دین است. پساسکولاریسم
ماسیمو روساتی می‌گوید که در یک جامعه پساسکولار، دیدگاه‌های مذهبی و سکولار با هم برابر فرض می‌شوند و این بدان معناست که این دو اندیشه به لحاظ اهمیت و ارزش، یکسان فرض می‌شوند. بنابراین، آن دسته از جوامع مدرن که امروزه خود را به‌طور کامل سکولار در نظر گرفته‌اند، باید سیستم‌های ارزش دهی خود را تغییر دهند تا بتوانند این همزیستی را متناسب و اجرایی کنند. سکولاریسم در ایران
علی‌رغم همه دینداری‌ای که نظام ایران در کشور دیکته می‌کند، عوارض جانبی عملکردها و سبک اداره کشور، به‌طور ناخودآگاه گام بزرگی در سکولاریزه‌شدنِ ذهنیت و رفتار اجتماعی ایرانیان بوده‌است و به مطالبه بیشتری برای دولت سکولار منجر شده‌است. همچنین اسطوره‌زدایی از شیعه و تنزل تدریجی جایگاه روحانیت در چشم مردم ایران، گواهی بر روند سکولاریزه شدن در این کشور است. سفیدگرایی
واژه "لیوسیسم" از اصطلاح‌شناسی پزشکی گرفته شده‌است. ریشه "لیوس" ("leuc") برگرفته از "لیوک" ("leuk") در زبان لاتین است که خود برگرفته از "لیوکوس" ("leukos") یونانی به معنای «سفید» است. کلاس (برنامه‌نویسی)
کلاس، مفهوم بسط‌یافته از ساختمان است که به جای این که، فقط داده‌ها را نگه‌داری کند، می‌تواند هم داده‌ها و هم توابع را با هم نگه‌داری کند. ----[1]. class سکولاریسم در ایران
هر دوی رضاشاه و محمدرضا شاه بیشترین الهام را از اتفاقات پس از انقلاب فرانسه و مکاتب سیاسی کلاسیک آمریکایی گرفتند که از (جدایی دین از سیاست) دفاع می‌کردند. آنها همچنین بریتانیایی‌ها را به خاطر افزایش اسلام‌گرایی و افراط‌گرایی اسلامی در ایران و خاورمیانه مورد انتقاد قرار می‌دادند. به همین علت حکومت پهلوی ایران روابط نزدیک خود با ایالات متحده آمریکا و فرانسه را ادامه داد. سکولاریسم
به نظر سکولاریست‌ها بهتر است سیاست‌مداران برای تصمیم‌گیری به جای دلایل مذهبی از دلایل سکولار استفاده کنند. از این لحاظ در تصمیمات سیاسی برای مسائلی چون سقط جنین، پژوهش دربارهٔ سلول‌های بنیادی، ازدواج همجنس‌گرایان و آموزش سکس، سازمان‌های سکولاری چون Center for Inquiry در آمریکا تأکید بسیاری می‌کنند. جبهه مشارکت ایران اسلامی
جبهه مشارکت هرچند دین و سیاست را از هم جدا نمی‌داند (به این معنا که دین یک سلسله ارزشهای اخلاقی و انسانی را در ساحت سیاست ارائه می‌دهد، اما به جدّ معتقد به جدایی نهاد دین از نهاد دولت است و نوعی سکولاریسم را - به این عنوان که دین، هیچگونه مدل و شکل خاص و مشخصی را برای نهاد دولت (در معنای عام آن) تجویز نمی‌کند - پذیرفته‌است. بنیادگرایی
برداشتی که در غرب از «بنیادگرایی اسلامی» وجود دارد برای توصیف افراد و گروه‌های مسلمانی به کار می‌رود که از اسلامگرایی، یعنی یک ایدئولوژی سیاسی که خواستار جایگزینی قوانین سکولار دولتی با قوانین اسلامی است حمایت می‌کنند. نمونه «رادیکال» این اسلامگرایان ممکن است از سرنگون کردن خشونت‌آمیز دولت‌های سکولار، یا حتی تروریسم اسلامی حمایت کند. لیبرالیسم
لیبرالیسم در معنای لغوی، به معنی آزادی‌خواهی با قوانین خاص است و به آرایهٔ وسیعی از ایده‌ها و نظریه‌های مرتبط دولت گفته می‌شود که آزادی فردی را مهمترین هدف سیاسی می‌داند. لیبرالیسم فرهنگی
از آنجا که لیبرالیسم فرهنگی بیانگر بعد اجتماعی لیبرالیسم است، از آن اغلب به ویژه در کشورهایی مانند ایالات متحده به عنوان "لیبرالیسم اجتماعی یاد می شود". با این حال، این همان ایدئولوژی سیاسی گسترده تری نیست که به عنوان لیبرالیسم اجتماعی شناخته می شود. در ایالات متحده ، "لیبرالیسم" اجتماعی ارزشهای اخلاقی و اجتماعی مترقی یا مواضع مربوط به موضوعات فرهنگی اجتماعی مانند سقط جنین و ازدواج همجنسگرایان را در مقابل محافظه کاری اجتماعی توصیف می کند. از این نظر یک محافظه کار اجتماعی یا یک لیبرال اجتماعی ممکن است دارای دیدگاه های محافظه کارانهتر یا لیبرال‌تری در مورد سیاست‌های مالی باشد. سکولاریسم
سکولاریسم ، گیتی‌گرایی، دنیاگرایی یا جدااِنگاری دین از سیاست، عقیده‌ای است مبنی بر جدایی نهادهای حکومتی و کسانی که بر مسند دولت می‌نشینند، از نهادهای دینی و مقام‌های دینی است. این اندیشه، به صورت کلی، ریشه در عصر روشنگری در اروپا دارد. مفهوم‌هایی همچون: جدایی دین از سیاست، جدایی کلیسا و حکومت در آمریکا، و لائیسیته در فرانسه و ترکیه بر پایهٔ سکولاریسم بنا شده‌اند؛ ولی در کشورهایی مانند ایران و عراق، حکومت‌ها با جدایی دین از سیاست، مخالف هستند. فلسفه دوران باستان
سوفیست که اصلاً به معنی استاد و هنر مند بود معنی مربی و آموزگار پیدا کرد. سوفسطاییان معلمانی دوره‌گرد بودند که شهر به شهر می‌گشتند و در مقابل درسی که می‌دادند اجرت دریافت می‌کردند. سوفیست‌ها اندیشه‌های تازه‌ای را با خود آوردند، در بارهٔ اصالت ارزش‌های اخلاقی تردید کردند و طرفدار پان هلنیسم یعنی اتحاد اقوام یونانی بودند. «غایت تعلیم و تربیت سوفیستی این بود که شاگردان بتوانند به ادارهٔ امور خصوصی خود توانا شوند و به یاری فن سخنوری در اجتماعات سیاسی مردمان را به درستی عقاید خود معتقد سازند و بدین سان در ادارهٔ امر کشور نقشی بازی کنند.» دوروم (ساندویچ)
دوروم، لغتی ترکی است و به معنای «رول» است، به‌طور کلی به معنی هر نوع آماده‌سازی است که در غذای ترکی رول می‌شود و انواع مختلفی دارد، مانند sucuk dürüm (رول سوسیس سیر ترکی)، kokoreç dürüm (رول کوکورچ)، peynir dürüm (رول پنیر گوسفندی)، salata dürüm (لقمه رژیم گیاهخواری که اغلب حاوی سالاد سبز، گوجه فرنگی ریز خرد شده، زیتون بدون هسته، پیاز قرمز خرد شده با اندکی روغن زیتون است). علوم انسانی
در قرون وسطی، این اصطلاح در تقابل با الوهیت قرار داشت و به طبقه‌ای از آموزش و تحصیل اشاره داشت که در دوران حاضر به عنوان محدوده اصلی مطالعات و آموزش‌های دانشگاهی است و جنبه سکولار (غیر دینی) دارند. لائیسیته
حامیان معتقدند که سکولاریسم دولتی فرانسوی بر اساس احترام به آزادی اندیشه و آزادی ادیان است. بدین سان نبودن یک دین رسمی و پیرو آن جدایی دولت و کلیسا به عنوان یک پیش نیاز برای آزادی اندیشه توسط حامیان مطرح می‌شود. حامیان طرفدار این هستند که لائیسیته و ضدروحانی‌گری که به صورت فعال با نفوذ دین و مذهب و روحانیون در بین مردم مخالفت می‌کند دو چیز کاملاً متفاوت هستند. لائیسیته بر جدایی بین (جایی که حامیان لائیسیته معتقدند دین به آنجا تعلق دارد) و گستره همگانی (که به اعتقاد حامیان هر شخص باید به عنوان یک شهروند برابر با دیگر شهروندان حضور داشته باشد به دور از هر گونه وابستگی‌های نژادی، مذهبی یا غیره) متکی و پایبند است. با توجه به این راه‌کار دولت می‌بایست از اشغال کردن (اتخاذ و اشتغال) پست‌ها و مقام‌ها بر اساس نظریه‌ها، آموزه‌ها و اصول مذهبی (دکترین مذهبی) خودداری کرده و به عناوین دینی تنها به خاطر دست‌آوردهای مفیدشان بر زندگی و حیات شهروندان توجه کند. سکولاریسم در ایران
در دوران پهلوی دوم در سال ۱۳۳۹ محمدرضا پهلوی طلبه‌های روحانی را برای کسب مدرک، مجبور به شرکت در دوره‌های دانشگاهای دولتی کرد تا اجازه داشتن منبر و موعظه در میان مردم را داشته باشند، شبیه به کاری که در مدارس الاهیات کاتولیک مسحیت انجام می‌شود. محمدرضا پهلوی همچنین در سال ۱۳۴۹ روحانیون شیعه را از شرکت کردن و حضور در مجلس محروم کرد و همچنین اقداماتی را برای محدود کردن اجراها و مراسمات مذهبی انجام داد. انسان‌گرایی سکولار
انسان‌گرایی سکولار هوادار سکولاریسم در معنای وسیع است. سکولاریسم یک مفهوم کلی است و روی محدودیت‌های برداشت‌های دینی و فراطبیعی در مسائل اجتماع و حکومت تأکید می‌کند. انسان‌گرایی سکولار علاوه بر آن، یک دیدگاه جامع دربارهٔ زندگی، شامل تصدیق ارزش انسان و ارزش اخلاقیات را به آن می‌افزاید. سکولاریسم
جدا شدن نهاد دین و دولت در سکولاریزاسیون بدین معناست که مؤسسات خاص سیاسی (که به درجات مختلف تحت کنترل دولت هستند) از سیطره مستقیم یا غیر مستقیم دین رها می‌شوند. این بدان معنا نیست که پس از سکولاریزاسیون نهادهای دینی دیگر نمی‌توانند در مورد مسائل عمومی و سیاسی حرفی بزنند، بلکه بدین معناست که دیدگاه‌های نهادهای دینی دیگر نباید بر جامعه تحمیل شوند، یا مبنای سیاست‌گذاری‌های عمومی قرار گیرند. در عمل، دولت باید تا حد امکان نسبت به عقاید گوناگون و متفاوت دینی بی‌طرف بماند؛ نه مانع آن‌ها باشد و نه مجری خواسته‌هایشان. سکولاریسم در ایران
طبق نظرسنجی آنلاین ۲۰۲۰ توسط گروه مطالعات افکارسنجی ایرانیان گَمان نشان داد که ۸/۸ درصد ایرانیان خود را بی‌دین معرفی می‌کنند و بخش بزرگی (۲۲٫۲٪) از یک دین سازمان یافته پیروی نمی‌کند و فقط ۴۰٪ خود را مسلمان معرفی می‌کنند. این امر به عنوان گذار ایرانیان به سمت سکولاریسم ذکر شده‌است. امانوئل مکرون
مکرون حامی اصل سکولاریسم (لائیسیته) است. او همچنین گفته‌است «ما وظیفه داریم بگذاریم همگان با کرامت دین خود را داشته باشند.» سکولاریسم در ایران
در ایران برداشت‌های متفاوتی از سکولاریسم وجود دارد. سکولاریسم مفهومی است که روشنفکران ایرانی بحث در باره آن را ضروری می‌دانند.