مجلس خبرگان رهبری در چه سالی تاسیس شد؟
دوره نخست مجلس خبرگان رهبری
نخستین مجلس خبرگان رهبری، علاوه بر تنظیم و تصویب مقدماتی آیین‌نامه خود و تأسیس دبیرخانه‌ای دائمی در قم، چند مصوبه مهم و سرنوشت‌ساز داشت که مهم‌ترین و سریع‌ترین مصوبه خبرگان اول به دنبال درگذشت رهبر انقلاب و بلافاصله پس از آن در انتخاب رهبر جدید بود. در چهاردهم خرداد سال ۱۳۶۸ و به دنبال درگذشت سید روح‌الله خمینی و در حالی که هنوز مراسم تشییع جنازه وی برگزار نشده بود، نمایندگان خبرگان بلافاصله تشکیل جلسه دادند و سیدعلی خامنه‌ای رئیس‌جمهوری وقت را به عنوان رهبر جدید جمهوری اسلامی ایران انتخاب کردند. در پی این انتخاب اکثر مراجع تقلید با صدور پیام‌هایی به رهبری جدید، بر تصمیم خبرگان صحه گذاشته و با رهبری جدید بیعت کردند. پس از برگزاری همه‌پرسی قانون اساسی در ۶ مرداد ۱۳۶۸ خبرگان رهبری در اجلاسیه فوق‌العاده‌ای بار دیگر رهبری سیدعلی خامنه‌ای را مورد تأیید قرار داد. از آنجا که انتخاب رهبر جدید در زمانی انجام گرفت که هنوز قانون اساسی تغییر نکرده بود و در آن قانون مرجعیت از شرایط رهبری تعیین شده بود، تأیید مجدد خبرگان برای جلوگیری از شبهات احتمالی در این زمینه صورت گرفت.
سید محمد بهشتی
سید محمد حسینی بهشتی (زادهٔ ۲ آبان ۱۳۰۷ در اصفهان— درگذشتهٔ ۷ تیر۱۳۶۰ در تهران) سیاست‌مدار و فقیه ایرانی و دومین رئیس دیوان عالی کشور پس از انقلاب ایران در سال ۱۳۵۷، نخستین دبیرکل حزب جمهوری اسلامی و نایب رئیس مجلس خبرگان قانون اساسی بود. گاهی از وی به عنوان نظریه‌پرداز ولایت فقیه نام برده می‌شد او از جمله افراد نزدیک به روح‌الله خمینی و از هواداران تشکیل حکومت اسلامی در ایران بوده و نقش بسیار مهمی در استقرار جمهوری اسلامی در ایران داشته‌است. دوره نخست مجلس خبرگان رهبری
در اصل ۱۰۸ قانون اساسی آمده بود: «قانون مربوط به تعداد و شرایط خبرگان، کیفیت انتخاب آن‌ها و آیین‏‌نامه داخلی جلسات آنان برای نخستین دوره باید به وسیله فقهاء اولین شورای نگهبان تهیه و با اکثریت آراء آنان تصویب شود و به تصویب نهایی رهبر انقلاب برسد. از آن پس هرگونه تغییر و تجدیدنظر در این قانون در صلاحیت مجلس خبرگان است.» حوزه‌های انتخابیه مجلس خبرگان رهبری
آمار حوزه‌های انتخاباتی مجلس خبرگان رهبری تا سال ۱۳۹۴: برگزیدن رهبر جمهوری اسلامی ایران (۱۳۶۸)
تصمیم برای برگزاری جلسه در ۱۳ خرداد ۱۳۶۸ اتخاذ شد، هنگامی که احمد خمینی حدود ساعت ۳:۰۰ بعد از ظهر با اکبر هاشمی رفسنجانی تماس گرفت و به او خبر داد که حال پدرش وخیم است. وقتی معلوم شد که انتخاب جانشین ضروری است، رفسنجانی و محسن رضایی نمایندگان مجلس را برای جلسه اضطراری به تهران فراخواندند. روح‌الله خمینی حدود ساعت ۱۰:۱۵ شب همان روز درگذشت. صبح روز بعد جلسه برگزار شد. با این‌که به‌صورت رسمی علی مشکینی رئیس مجلس خبرگان بود، در بیشتر اوقات نائب رئیس مجلس، اکبر هاشمی رفسنجانی، جلسه را مدیریت و رهبری می‌کرد. جلسه با آوردن وصیت نامه مهر و موم شده‌ای در گاوصندوق توسط رفسنجانی رسماً آغاز به کار کرد. پس از آنکه احمد خمینی به دلیل اندوه از خواندن وصیت‌نامه امتناع ورزید، رئیس‌جمهور وقت سید علی خامنه‌ای، وصیت‌نامه را در میان گریه‌های نمایندگان قرائت کرد. خواندن ۳۵ صفحه از وصیت نامه حدود دو و نیم ساعت به طول انجامید. انتخابات مجلس خبرگان رهبری (۱۳۹۴)
پس از اعلام نتیجهٔ این دوره از انتخابات خبرگان رهبری مشخص گردید که دو تن از اعضای قدیمی و رهبران اصولگرایان در این مجلس از جمله رئیس آن محمد یزدی و محمدتقی مصباح یزدی، پدر معنوی جبهه پایداری از کسب آرای کافی برای انتخاب مجدد بازمانده‌اند. احمد جنتی، دبیر شورای نگهبان نیز در جایگاه شانزدهم و به عنوان نفر آخر از حوزه انتخابیه تهران توانست وارد مجلس خبرگان شود. فهرست دوره‌های مجلس ایران
فهرست دوره‌های مجلس ایران فهرستی از دوره‌های مجلس شورای ملی (۱۳۵۷–۱۲۸۵)، مجلس سنا (۱۳۵۷–۱۳۲۸)، مجلس شورای اسلامی (از ۱۳۵۹) و مجلس خبرگان رهبری (از ۱۳۶۲) را دربر دارد. سید محمود طالقانی
وی پس از پیروزی انقلاب ایران در بهمن ۱۳۵۷ سمت‌های مختلفی را بر عهده گرفت. نخست، پس از ترور مرتضی مطهری، ریاست شورای انقلاب اسلامی را عهده‌دار شد و پس از آن، با رأی مردم تهران در ۱۲ مرداد ۱۳۵۸ به عنوان نماینده این شهر راهی مجلس خبرگان قانون اساسی شد. طالقانی در جلسه افتتاحیه مجلس خبرگان در ۲۸ مرداد ۱۳۵۸ هنگامی که با کمی تأخیر وارد مجلس شد در میان تعجب حاضرین به جای نشستن روی صندلی‌های مجلس روی زمین نشست. سید علی خامنه‌ای
پس از مرگ روح‌الله خمینی، در ۱۵ خرداد ۱۳۶۸، مجلس خبرگان جلسه فوق‌العاده‌ای تشکیل داد. در این جلسه نخست با اکثریت مطلق آرا به استعفای حسینعلی منتظری رسمیت داده شد. سپس، در خصوص انتخاب یک مرجع تقلید بالفعل، که در آن زمان تنها سید محمدرضا گلپایگانی مطرح بود، بحث شد و توافق حاصل نگردید. نظر اکثریت آن بود که توان مدیریت سیاسی بر مرجعیت دینی اولویت دارد. قانون اساسی در آن زمان مرجعیت را از شرایط رهبری می‌دانست. خبرگان در این موضوع از شورای بازنگری قانون اساسی و استفساریه روح‌الله خمینی مبنی بر ضروری نبودن شرط مرجعیت پیروی کرد. در ادامه، موضوع شورای رهبری‌ای سه نفره مرکب از علی مشکینی و موسوی اردبیلی و سید علی خامنه‌ای برای جانشینی سید روح‌الله خمینی پیشنهاد شد، که نتوانست آرای کافی را بدست بیاورد. نهایتاً اغلب اعضا رأی به رهبری سید علی خامنه‌ای دادند، هرچند که خود وی صراحتاً مخالف بود و خود را شایسته این مقام نمی‌دانست. سرانجام ۸۰٫۹ درصد حاضران در مجلس خبرگان که ۷۲ درصد کل اعضا را تشکیل می‌دادند، به رهبری سید علی خامنه‌ای رای دادند. در این جلسه هم چنین هاشمی رفسنجانی پیش از رای‌گیری سخنرانی کرد و به تمجید از او پرداخت. انتخابات مجلس خبرگان رهبری (۱۳۶۹)
انتخابات دومین دورهٔ مجلس خبرگان رهبری در ۱۶ مهر ۱۳۶۹ برگزار شد. در این انتخابات، شورای نگهبان برای انتخاب ۸۳ نفر در سراسر کشور تنها ۱۰۹ نفر را مورد تأیید قرار دارد. در این دوره شورای نگهبان که با تغییر قانون اساسی قدرت نظارت و تعیین صلاحیت نامزدهای خبرگان را بدست آورده بود، اعلام کرد برای اینکه سواد فقهی و اجتهاد برخی نامزدهخا تأیید شود باید در امتحان کتبی شرکت کنند. علیرضا اعرافی
اعرافی از حوزه انتخابیه تهران در انتخابات مجلس خبرگان رهبری سال ۱۳۹۴ شرکت کرد اما رأی کافی برای ورود به مجلس خبرگان رهبری را به دست نیاورد. او در انتخابات دومین میان دوره‌ای این مجلس در سال ۱۴۰۰ از استان تهران نامزد شد و به این مجلس راه یافت. وی در این انتخابات مورد حمایت جامعه مدرسین حوزه علمیه قم قرار داشت. کنگره خلق‌های ایران
پس از برگزاری همه‌پرسی نظام جمهوری اسلامی در ایران و همزمان با بحث‌هایی که در رابطه با مجلس مؤسسان در جریان بود،‌ روح‌الله خمینی تصمیم گرفت که به جای برگزاری مجلس مؤسسان حکومت جدید، مجلسی به نام خبرگان تأسیس کند که تنها روحانیون قادر به عضویت در آن باشند. در آن زمان جبهه دموکراتیک ملی ایران به همراه نیروهای سیاسی کردستان و دیگر نیروهای اپوزیسیون در مخالفت با برگزاری مجلس خبرگان و انتخابات آن تصمیم گرفتند که با هدف نهایی تأسیس شورای خلق‌های ایران، کنگره‌ای را تحت عنوان کنگرۀ خلق‌های ایران در مهاباد برگزار کنند. بر اساس برنامه بنا بر این بود که در این کنگره یک قانون اساسی به صورت سمبولیک از سوی نمایندگان احزاب و گروه‌های سیاسی به تصویب برسد. انتخابات مجلس خبرگان رهبری (۱۳۶۱)
قانون اساسی به صراحت شرایط نمایندگان مجلس خبرگان رهبری را بیان نکرده‌است و تعیین آن را مطابق اصل ۱۰۸ قانون اساسی برای نخستین دوره به فقهای شورای نگهبان و پس از آن به خود مجلس خبرگان رهبری واگذار کرده‌است. جامعه مدرسین حوزه علمیه قم در نخستین جلسه خود، بررسی شرایط و خصوصیات نمایندگی مجلس خبرگان را در دستور کار خود قرار داد. در این جلسه، پس از بحث‌های فراوان در مورد مشخصات نمایندگان خبرگان، تصویب شد که انتخاب شوندگان لازم است معتقد به جمهوری اسلامی و ولایت فقیه و رهبری فقیه باشند و نیز لازم است لااقل چهل سال داشته باشند و نیز لازم است مجتهد باشند یعنی قدرت بر استنباط مقدار معتنابهی از مسائل فقه داشته باشند. به‌طور کلی در قانون انتخابات مجلس خبرگان شرایطی به شرح زیر آمده‌است: دوره چهارم مجلس خبرگان رهبری
وی در مهر ۱۳۹۳ درگذشت و تا انتخابات بعدی هاشمی شاهرودی نایب‌رئیس اول جانشین موقت وی شد. قائم‌مقام رهبر ایران
مجلس خبرگان رهبری، حسینعلی منتظری از شاگردان سید روح‌الله خمینی را در ۲۵ تیرماه ۱۳۶۴ به این سمت برگزیدند. سپس در فروردین ۱۳۶۸ سید روح‌الله خمینی وی را برکنار کرده و در پی آن وی از مقام خویش استعفا نمود که مجددا با موافقت سید روح‌الله خمینی مواجه شد.. و در ۱۴ خرداد ۱۳۶۸، مجلس خبرگان با قریب به اتفاق آرا استعفا و برکناری وی را تأیید نمود. شورای رهبری
شورای رهبری نهادی در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران پیش از اصلاح در سال ۱۳۶۸ بود که مجلس خبرگان رهبری در صورت نبود برجستگی لازم برای رهبری در هیچ یک از مراجع تقلید نسبت به دیگری آن را تشکیل می‌داد. در بازنگری قانون اساسی شورای رهبری حذف شد. اما در نیمه پایانی دهه ۱۳۸۰ برخی تحلیلگران احتمال احیای آن را برای تعیین جانشین سیدعلی خامنه‌ای مطرح کرده‌اند. انتخابات مجلس خبرگان قانون اساسی
این گونه شد مجلس مؤسسان و خبرگان در عنوان از هم جدا شد و مجلس مؤسسان تشکیل نشد و به همان شورای انقلاب محدود شد و قرار شد مجلس خبرگان تشکیل شود. البته این دعوا تقریباً بر سر نام بود نه چیستی. دوره چهارم مجلس خبرگان رهبری
در این انتخابات هاشمی رفسنجانی به نفع مهدوی کنی کنار رفت و وی که تنها نامزد بود با ۸۳ رای رئیس جدید خبرگان شد. احمد آذری قمی
محمد امامی کاشانی از نمایندگان مجلس خبرگان که علی خامنه‌ای را به رهبری انتخاب کردند در شهریور ۱۳۹۲ و در برنامه تلویزیونی «شناسنامه» آذری قمی را فقیهی معرفی کرد که از جانب خامنه‌ای به عنوان یکی از گزینه‌های رهبری پس از درگذشت روح‌الله خمینی مطرح بوده‌است. با این وجود در بخشی از نوار منتشر شده از جلسه ۱۴ خرداد مجلس خبرگان مشخص است که احمد آذری قمی، نخستین کسی بوده که در جلسه ۱۴ خرداد نام خامنه‌ای را به عنوان جانشین رهبر بر زبان آورده‌است. از طرفی خامنه‌ای خطاب به احمد آذری قمی از فقهای معروف مجلس خبرگان می‌گوید: "همین آقای آذری که اسم من را نخستین بار آوردند در این جلسه، بنده اگر حکم [فقهی] بکنم ایشان قبول خواهند کرد؟" و صدای پاسخی می‌آید که تصریح دارد: "ما که نمی‌خواهیم از شما تقلید بکنیم." انتخابات مجلس خبرگان قانون اساسی
پس از توصیهٔ سید روح‌الله خمینی ۱۰ گروه جامعه روحانیت مبارز، جامعه مدرسین، حزب جمهوری اسلامی، سازمان مجاهدین، سپاه پاسداران، انجمن اسلامی معلمان ایران، سازمان فجر اسلام، گروه انقلابی ابوذر، اتحادیه انجمن‌های اسلامی شهرری، جنبش مسلمانان پیشگام با هم ائتلاف کردند. رهبر جمهوری اسلامی ایران
در ایران برای انتخاب رهبر، یک نماینده از هر استان برای عضویت در مجلس خبرگان رهبری توسط مردم انتخاب می‌شود (در استان‌های با بیش از یک میلیون نفر جمعیت، به ازای هر ۵۰۰ هزار نفر یک نماینده افزوده می‌شود). جمع نمایندگان منتخب استان‌ها، مجلس خبرگان رهبری را تشکیل می‌دهند که با توجه به ویژگی‌ها و شرایطی که در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران برای رهبر مشخص شده، فردی را که از منظر فقاهت و رهبری دینی و نیز زعامت و رهبری سیاسی دارای آن شرایط باشد، به عنوان ولی فقیه انتخاب می‌نمایند. اعضای خبرگان در ایران برای مدت هشت سال انتخاب می‌شوند و علاوه بر تعیین رهبر، وظیفه نظارت بر کارها و شرایط او را نیز بر عهده دارند. سید محمد حسینی شاهرودی (نماینده ولی فقیه)
سید محمد حسینی شاهرودی (متولد ۱۳۳۷)، عضو مجلس خبرگان رهبرى است. وى پيش از اين نماینده ولی فقیه در استان کردستان ، و مسئول مرکز بزرگ اسلامی غرب کشور ایران بود که دی ۱۳۸۹ طی حکمی از سوی علی خامنه‌ای منصوب شد. وی در شهریور ۱۳۹۹ از سمت های خود استعفا داد. وى هم اكنون عضو مجلس خبرگان رهبرى است. رد صلاحیت‌ها در انتخابات مجلس خبرگان رهبری (۱۳۹۴)
در پنجمین دورهٔ انتخابات مجلس خبرگان رهبری در سال ۱۳۹۴، ۸۰۱ نفر ثبت نام کردند که از این تعداد شورای نگهبان از ۵۰۰ نفر برای شرکت در آزمون دعوت به عمل آورد. این شورا از این تعداد، ۱۶۶ نفر (۴۵٪ کل داوطلبان) را برای رقابت بر سر ۸۸ کرسی مجلس خبرگان تأیید کرد. در تجدید نظر صلاحیت ۵ نفر دیگر رد و تعداد نهایی نامزدها به ۱۶۱ نفر رسید. بدین ترتیب در ۶ استان کشور که دارای ۹ کرسی این مجلس هستند تعداد نامزدها و کرسی‌ها برابر است. بدین ترتیب با افزایش دو برابری تعداد نامزدها، تعداد تأیید صلاحیت شدگان تغییر چندانی نسبت به دوره‌های پیش ندارد. صلاحیت هیچ‌یک از زنان، برخی از اعضای کابینه، و برخی از اعضای سابق این مجلس مورد تأیید قرار نگرفت.پس از اعلام نتایج بررسی صلاحیت کاندیداهای خبرگان توسط شورای نگهبان، مشخص شد که تمامی نامزدهای حوزه‌های انتخابیه هرمزگان، سمنان، خراسان شمالی، بوشهر، آذربایجان غربی و اردبیل برای مجلس خبرگان به تعداد کرسیهای این استانها در مجلس خبرگان تأیید صلاحیت و انتخاب شده‌اند، بنابراین نتیجه انتخابات در بیست درصد حوزه‌های انتخابیه قبل از برگزاری انتخابات مشخص است و در صورت عدم تغییر در تأیید صلاحیتها، رقابتی در این شش استان وجود نخواهد داشت. مهدی کروبی
شورای نگهبان در سال ۱۳۶۹ مهدی کروبی، به همراه دیگر شخصیت‌های سیاسی سرشناس مجمع روحانیون مبارز و وابسته به جناح چپ نظیر اسدالله بیات زنجانی، علی اکبر محتشمی پورر و هادی خامنه‌ای را در دومین انتخابات مجلس خبرگان رهبری رد صلاحیت کرد. هم چنین درانتخابات دوره چهارم مجلس در سال ۱۳۷۰ و در اولین انتخابات مجلس بعد از فوت روح‌الله خمینی، شورای نگهبان با تفسیری جدید از قانون، بر نظارت خود بر انتخابات افزود و بیشتر کاندیداهای نزدیک به مجمع روحانیون مبارز و جناح موسوم به خط امام را رد صلاحیت نمودند. دوره چهارم مجلس شورای اسلامی، بر خلاف دور سوم، به کنترل جناح راستگرای محافظه‌کار درآمد و طیف همراه مهدی کروبی، در این دوره، در اقلیت قرار گرفتند. آذری‌های ایرانی
در دوره بعد از انقلاب ۱۳۵۷ ایران؛ آذری‌ها نقشی فعال در زمینه سیاست داخلی و خارجی ایران ایفا کرده‌اند و پست‌های کلیدی و مهمی از این کشور را در دست داشته‌اند. پس از انقلاب، مهندس بازرگان نخستین کابینه را تحت عنوان دولت موقت تشکیل داد. در پست ریاست جمهوری، علی خامنه‌ای دو دوره پیاپی در طول جنگ ایران و عراق توانست به عنوان نخستین آذربایجانی باشد که اداره دومین پست کلیدی کشور را بر عهده می‌گیرد و بعد از وی تنها آذری که توانست به ریاست جمهوری ایران نزدیک شود، میرحسین موسوی آخرین نخست‌وزیر ایران که هشت سال این پست را در طول جنگ بر عهده داشت، رهبری ایران نیز بعد از درگذشت امام خمینی بلافاصله بر عهده علی خامنه‌ای، رئیس‌جمهور سابق کشور گذاشته شد تا وی تاکنون شخص اول ایران باشد. همچنین علی مشکینی از بدو بنیان‌گذاری مجلس خبرگان رهبری از سال ۱۳۶۱ تا پایان عمرش سال ۱۳۸۶ ریاست این مجلس را بر عهده داشت. مجلس مؤسسان در ایران
نخست مجلس خبرگان قانون اساسی که ۱۲ مرداد ۱۳۵۸ با رای مردم برگزیده شد و مسئولیتش بررسی نهایی پیش‌نویس قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران بود. مصوب این مجلس در همه‌پرسی‌ای به تصویب ملت رسید. محمدباقر باقری کنی
محمدباقر باقری معروف به باقری کنی (متولد ۱۳۰۵، کن از توابع تهران) روحانی شیعه و عضو سابق مجلس خبرگان رهبری است. وی از آذر ۱۳۹۳ تا شهریور ۱۳۹۴ سرپرست دانشگاه امام صادق بود و پیش‌تر در دوره‌های اول و دوم مجلس خبرگان رهبری نیز عضویت داشت؛ اما با ناکامی در انتخابات هفتم اسفند ۱۳۹۴ از ورود مجدد به مجلس خبرگان بازماند. باقری کنی از ابتدای تاسیس دانشگاه امام صادق (ع) استاد و قائم مقام این دانشگاه بوده است. انتخابات مجلس خبرگان رهبری (۱۳۶۱)
با تصویب شرایط اولیه نمایندگان خبرگان، جلسه‌ای با شرکت سران جامعه روحانیت مبارز و جامعه مدرسین حوزه علمیه قم و حزب جمهوری اسلامی در تهران تشکیل شد و مقرر گردید اعضای جامعه مدرسین حوزه علمیه قم برای ملاقات با آقایان خامنه‌ای و هاشمی به تهران بروند. چندی بعد هاشمی رفسنجانی رسماً اعلام کرد از آنجا که معرفی خبرگان یک کار تخصصی روحانیت است، حزب جمهوری اسلامی کاندیدای مشخصی را برای مجلس خبرگان رهبری تعیین نکرده‌است. بدین ترتیب کار انتخاب و معرفی کاندیداهای شایسته بر عهده جامعه مدرسین حوزه علمیه قم و جامعه روحانیت مبارز تهران گذاشته شد. جلسات مشترک نمایندگان دو جامعه کار خود را آغاز کرد و پس از چند جلسه بحث و تبادل نظر و نیز تحقیق و بررسی در مورد کاندیداها، نقطه‌نظر نهایی خود را روز شنبه ۸ آبان ماه ۱۳۶۱ مطرح کردد. در این جلسه در مورد تمام شهرستان‌ها به جمع‌بندی رسیده و تصویب می‌گردد که جامعه مدرسین دربارهٔ کاندیداهای تهران هیچگونه دخالتی نکند. مجلس خبرگان رهبری
اعضای اصلی اعضای علی‌البدل مجلس سنای ایران
پس از انقلاب اسلامی سال ۱۳۵۷ و انحلال مجلس‌ها، در ابتدا ساختمان سنا برای تهیه قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران به محل برگزاری جلسه‌های مجلس خبرگان قانون اساسی تبدیل شد. پس از اتمام تدوین قانون اساسی نیز این ساختمان به مجلس شورای اسلامی اختصاص یافت و جلسات این مجلس تا سال ۱۳۸۰ در همین محل برگزار می‌شد. با تکمیل ساختمان جدید مجلس در میدان بهارستان، از این ساختمان تنها برای برگزاری برخی گردهمایی‌های دولتی و جلسات سالانه مجلس خبرگان رهبری استفاده می‌شود. سید ابراهیم رئیسی
او در انتخابات دوره‌های چهارم و پنجم خبرگان رهبری از استان خراسان جنوبی کاندیدا و پیروز شد. در انتخابات دور چهارم (سال ۱۳۸۵) او در کنار محمد ابراهیم ربانی و قربانعلی شهمیری مورد تأیید صلاحیت شورای قرار گرفت و با ۶۸٫۸٪ آرا به عنوان نفر اول انتخاب و به مجلس خبرگان راه یافت. در انتخابات دور پنجم مجلس خبرگان رهبری (سال ۱۳۹۴)، او به همراه محمد ابراهیم ربانی در خراسان جنوبی کاندید شد و در نهایت با کسب ۸۰٪ آرا پیروز شد. رئیسی ابتدا به عنوان کارپرداز مالی و سپس نایب رئیس اول عضو هیئت رئیسه مجلس خبرگان بوده‌است. در اسفند ۱۳۹۷، رئیسی در رقابت با صادق لاریجانی با کسب ۴۲ رای در برابر ۲۷ رای لاریجانی به عنوان نایب رئیس اول مجلس خبرگان انتخاب شد. مجلس خبرگان قانون اساسی
با پیروزی انقلاب اسلامی ایران، در نخستین انتخابات پس از آن که در سال ۱۳۵۸ که منجر به انتخاب حکومت جمهوری اسلامی گشت، بحث‌ها دربارهٔ قانون اساسی نظام گسترش یافت. دوره نخست مجلس خبرگان رهبری
در اولین نشست مجلس خبرگان رهبری، علی‌اکبر مشکینی به عنوان رئیس، اکبر هاشمی رفسنجانی نایب رئیس و محمد مؤمن و سید حسن طاهری خرم‌آبادی، به عنوان منشی هیئت رئیسه انتخاب شدند. فهرست نمایندگان مجلس خبرگان رهبری
فهرست نمایندگان مجلس خبرگان رهبری بر اساس دوره‌ها و همچنین اعضای آن از ابتدا تا کنون.این مجلس که انتخابات آن هر ۸ سال برگزار می‌گردد از سال ۱۳۶۱ آغاز به کار کرده و تاکنون چهار دوره را گذرانده‌است. هر استان به ازای هر یک میلیون نفر یک نماینده روحانی دارد که کلاً این مجلس ۸۸ کرسی دارد؛ به نمایندگان این مجلس خبرگان رهبری می‌گویند. مجلس خبرگان رهبری
برخی از حقوقدانان معتقدند که نام مجلس خبرگان با وظیفه نمایندگان آن منطبق نیست چرا که وظیفه اصلی نمایندگان تعیین رهبری است و طبق اصل ۱۰۹ قانون اساسی رهبری باید دارای ۸ شرط از جمله فقاهت، سیاسی، مدیریت و … باشد تا نمایندگان این مجلس وی را برگزینند، درحالیکه برای این نمایندگان تنها بر روی یک مورد تخصص یعنی فقاهت تأکید می‌شود؛ لذا باید یا نام مجلس به مجلس خبرگان فقهی تغییر کند یا اینکه آئین‌نامه خبرگان تغییر یافته و نمایندگانی از سایر تخصص‌ها و از جمله سایر ادیان و مذاهب و زنان در آن حضور پیدا کنند. ظاهراً در پاسخ به این انتقاد ابراز شده‌است که مسلماً نمایندگان خبرگان باید رهبر را با توجه به شرایط هشتگانه برگزینند اما در عین حال داشتن اجتهاد فقهی برای آن‌ها در کنار دیگر تخصص‌ها شرط اصلی می‌باشد چرا که تشخیص مهم‌ترین شرط رهبری یعنی فقاهت و اشراف بر احکام شرعی توسط مجتهدین صورت می‌گیرد و بنا به اهمیت ویژه لازم است همه اعضای خبرگان نسبت به این شرط مهم اشراف داشته باشند. بعبارتی نماینده خبرگان با هر تخصص مورد نیاز الزاماً باید مجتهد نیز باشد. از سویی در حقیقت تخصص‌های دیگر فقاهتی و در سایه فقه هستند یعنی اگر سیاست یا مدیریت شرط است، از منظرگاه فقهی و دینی شرط است نه مطلق سیاست یا مدیریت، و کارایی این شرایط با توجه به دیدگاه فقهی دینی مد نظر است نه کارایی صرف یا صرف تخصص آکادمیکی. همچنین به‌طور نسبی داشتن همه تخصص‌ها و توانایی‌های لازم از جمله سیاستمداری، مدیریت، آگاهی به اوضاع روز و… در تأیید صلاحیت نامزدان در نظر گرفته می‌شود. دوره پنجم مجلس خبرگان رهبری
هیئت رئیسه دوره پنجم (انتخابات: ۲۲ اسفند ۱۳۹۶) شامل رئیس، دو نایب رئیس، دو منشی و دو کارپرداز: نقد رهبر جمهوری اسلامی ایران
چهار دهه از ایجاد نظام جمهوری اسلامی و به وجود آمدن مقام رهبری به عنوان «عالی‌ترین مقام رسمی کشور» می‌گذرد و به ترتیب سید روح‌الله خمینی (۱۳۵۸ تا ۱۳۶۸) و سید علی خامنه‌ای (۱۳۶۸ تاکنون) به این مقام رسیدند. رهبر که «ولایت مطلق» دارد، سیاست‌های کلیِ نظام و نظارت بر اجرای آن را بر عهده دارد و از جمله وظیفه‌های او گماشتن برخی سمت‌های اساسی کشوری و لشکری است. وی با رأی دوسِوم (۲/۳) نمایندگان مجلس خبرگان رهبری به‌مدت نامحدود برگزیده می‌شود؛ اما بر اساس اصل ۱۱۱ این قانون، درصورتی‌که رهبر از انجام وظایف خود ناتوان شود یا یکی از ویژگی‌های رهبری را از دست دهد، مجلس خبرگان رهبری می‌تواند وی را از مقامش برکنار یا خلع کند. در اصل ۵ قانون اساسی ایران که در سال ۶۸ بازنگری شد آمده‌است: مجلس خبرگان رهبری
برابر با ماده ۸ از فصل پنجم قانون انتخابات مجلس خبرگان رهبری، (اصلاحی تیر ۱۳۶۹)، خبرگان با اکثریت نسبی آرای شرکت‌کنندگان (رأی بیشتر) انتخاب می‌شوند و در اینصورت انتخابات خبرگان رهبری یک مرحله‌ای است. طبق ماده ۳ مصوب شورای نگهبان، نامزدان خبرگان مردم باید دارای شرایط زیر باشند: شورای نگهبان برای احراز اجتهاد نامزدان، تأیید اجتهاد آن‌ها در دوره‌های قبل یا شرکت در آزمون علمی اجتهاد و کسب حد نصاب نمره علمی را منظور می‌دارد. همچنین تأیید اجتهاد توسط شخص رهبر ملاک تأیید اجتهاد علمی است. انتخابات مجلس خبرگان رهبری (۱۳۹۴)
در ۲۸ بهمن ۱۳۹۴ و پس از آن که بی‌بی‌سی فارسی تحلیلی از شرایط انتخابات در تهران و امکان حذف محمد یزدی و محمدتقی مصباح یزدی از مجلس خبرگان آینده در صورت مشارکت گسترده مردم تهران و حامیان حسن روحانی و فهرستی رأی دادن آنها را پخش نمود، سید علی خامنه‌ای، رهبر ایران دربارهٔ برخی برنامه‌ریزی‌ها برای حذف برخی چهره‌ها از مجلس خبرگان هشدار داد و گفت: «رادیوی انگلیسی دارد به مردم تهران دستورالعمل می‌دهد به فلانی رأی بدهید، به فلانی رأی ندهید! معنای این چیست؟ انگلیسی‌ها دلشان تنگ شده برای دخالت کردن در ایران. اینکه ما عرض می‌کنیم در انتخابات، مردم با بصیرت، با آگاهی، با دانایی وارد بشوند، به‌خاطر این است؛ بدانند دشمن چه می‌خواهد؛ وقتی شما دانستی دشمن چه می‌خواهد، عکس او عمل می‌کنی؛ معلوم است.» دوره سوم مجلس خبرگان رهبری
دوره سوم مجلس خبرگان رهبری (۱۳۷۷–۱۳۸۵) در ۴ اسفند ۱۳۷۷ آغاز به کار کرد. این دوره با حضور ۸۶ نماینده خبره طی ۱۶ جلسه فعالیت داشت. دوره سوم مجلس خبرگان رهبری
انتخابات آن در ۱ آبان ۱۳۷۷ برگزار شد. از میان ۳۹۶ نفر ثبت نام‌کننده اولیه، ۱۶۷ نفر تأیید شدند، ۲۱۴ نفر تأیید نشدند، ۱۳ نفر انصراف دادند و از ۱۸۷ نفر دعوت شدگان به امتحان ۶۰ نفر در امتحان شرکت نکردند. نتایج انتخابات مجلس خبرگان رهبری (۱۳۹۴)
در انتخابات پنجمین دورهٔ مجلس خبرگان رهبری جناح‌های گوناگون کشور حضور فعالی داشتند نظام جمهوری اسلامی ایران
این نظام نوعی جمهوری اسلامی مبتنی بر ولایت فقیه است و ساختار سیاسی آن شامل مجلس خبرگان رهبری، رهبر ایران، و قوه مجریه، قوه مقننه (مجلس شورای اسلامی و شورای نگهبان) و قوه قضاییه است. همچنین مجمع تشخیص مصلحت نظام و شورای عالی امنیت ملی، شورای عالی انقلاب فرهنگی، شورای عالی فضای مجازی، شوراهای اسلامی شهر و روستا در آن فعالیت می‌کنند. رهبر فرمانده کل قوا محسوب می‌شود. قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران در سال ۱۳۵۸ توسط مجلس خبرگان قانون اساسی در ۱۷۵ اصل نوشته شد. نامزدان و فهرست‌ها در انتخابات مجلس خبرگان رهبری (۱۳۹۴)
پنجمین دوره انتخابات مجلس خبرگان رهبری، در ۷ اسفند ۱۳۹۴ همزمان با مرحلهٔ نخست انتخابات دهمین دوره مجلس شورای اسلامی برگزار خواهد شد. در این دوره از انتخابات خبرگان، جامعه روحانیت مبارز، جامعه مدرسین و اعتدالگرایان، لیستهای انتخاباتی خود را منتشر نمودند. دوره چهارم مجلس خبرگان رهبری
در نشست ۲۰ اسفند ۱۳۸۷ خبرگان هاشمی رفسنجانی برای دو سال دوباره به ریاست خبرگان برگزیده شد. ماند. عباسعلی اختری
او در سال ۱۳۶۰، طی حکمی از سوی روح‌الله خمینی، به نمایندگی ولی فقیه و امامت جمعهٔ شهرستان سمنان منصوب شد. وی در سال ۱۳۸۰ از امامت جمعهٔ سمنان استعفا داد و سید محمد شاهچراغی جایگزین او گردید. وی همچنین در دوره پنجم مجلس خبرگان رهبری نامزد شده بود و در لیست اعلامی از سوی جبهه «جهادگران ایران اسلامی» قرار داشت که موفق به ورود به مجلس خبرگان رهبری نشد. با این حال، در انتخابات میان دوره‌ای خبرگان رهبری که در تاریخ ۲ اسفند ۱۳۹۸ برگزار شد، عباسعلی اختری با کسب آرای لازم توانست به جمع نمایندگان خبرگان رهبری اضافه شود. به پاس خدمات ارزشمند ایشان مراسم تکریمی به همت بنیاد نخبگان استان سمنان و با همکاری فرهنگسرای باران در سال 1397 با حضور مسئولین، روحانیون، جمعی از اساتید دانشگاه، دانشجویان و مستعدین برتر برای ایشان برگزار شد. سید هادی خامنه‌ای
هادی خامنه‌ای فعالیت سیاسی را از اواسط دهه ۱۳۴۰ آغاز کرد، که منجر به دستگیری وی توسط ساواک و زندانی شدن او گردید. وی پس از وقوع انقلاب ۱۳۵۷ در مجالس ادوار اول، دوم، سوم و ششم حضور داشت. وی در انتخابات مجلس چهارم، که نخستین مجلس پس از رهبری سیدعلی خامنه‌ای محسوب می‌شد، از سوی شورای نگهبان رد صلاحیت شد. او همچنین در دومین دوره انتخابات مجلس خبرگان رهبری نیز از سوی شورای نگهبان، دارای صلاحیت برای حضور در انتخابات، تشخیص داده نشد. هادی خامنه‌ای از بنیانگذاران مجمع روحانیون مبارز و دبیرکل مجمع نیروهای خط امام است. انتخابات مجلس خبرگان قانون اساسی
سید روح‌الله خمینی رهبر انقلاب اسلامی هدف از شورای انقلاب را درست کردن حکومتی موقت و تأسیس مجلس مؤسسان خواند. سپس نیز بارها سخن از راه‌اندازی «مجلس مؤسسان» گفت. انتخابات مجلس خبرگان رهبری (۱۳۷۷)
انتخابات دوره سوم مجلس خبرگان سرانجام در تاریخ ۱۳۷۷/۸/۱ در سراسر کشور، هم‌زمان برگزار شد. در این انتخابات، از مجموع ۳۸٬۵۷۰٬۵۹۷ نفر واجد شرایط، تعداد ۱۷٬۸۶۹٬۸۵۷نفر آرای خود را به صندوق‌ها ریختند این آمار معادل مشارکت، ۴۶/۳ درصد واجدین شرایط بود. مجلس خبرگان رهبری
اعضای اصلی اعضای علی‌البدل دوره نخست مجلس خبرگان رهبری
دوره نخست مجلس خبرگان رهبری (۱۳۶۱–۱۳۶۹) در روز ۲۴ مردادماه ۱۳۶۲ گشایش یافت. انتخابات آن به موجب قانون اساسی در ۱۹ آذر ۱۳۶۱ برگزار شد. مجلس خبرگان رهبری نمونه تکامل یافته‌ای از مجلس خبرگان قانون اساسی بود و چهار سال پس از پیروزی انقلاب زمینه‌های شکل‌گیری‌اش فراهم شد. مجلس خبرگان رهبری
ابتدا کلیه نامزدهای مجلس خبرگان باید توسط شورای نگهبان تأیید شوند که اعضای آن به نوبه خود یا مستقیم یا غیرمستقیم توسط رهبر تعیین می‌شوند. مجلس خبرگان متشکل از ۸۸ مجتهد است که از لیست نامزدهای کاملاً تأیید شده توسط شورای نگهبان و با رأی مستقیم مردم برای دوره‌های هشت ساله انتخاب می‌شوند. مجلس خبرگان رهبری در اجرای مادهٔ ۱ و ۲ آیین‌نامهٔ داخلی این نهاد، تعداد خبرگان را در دوره پنجم ۸۸ نفر اعلام کرده‌است. برگزیدن رهبر جمهوری اسلامی ایران (۱۳۶۸)
خبرگان در سال ۱۳۶۴ وی را به قائم‌مقامی رهبری برگزیده‌بود که چندی پیش از درگذشت سید روح‌الله خمینی خبر استعفای وی منتشر گردید. پیش از تعیین رهبر، مجلس خبرگان رهبری به سخنگویی هاشمی رفسنجانی، با قریب به اتفاق آرا نامهٔ استعفای حسینعلی منتظری از قائم‌مقامی رهبری را تأیید نمود. مجلس خبرگان رهبری
به منظور بررسی راه‌های مناسب پاسداری و حراست از ولایت فقیه، تشکیل می‌گردد. اهم وظایف آن، ارائه پیشنهاد به هیئت رئیسه در این امور است: حسینعلی منتظری
منتظری ریاست خبرگان قانون اساسی را به عهده داشت و در گنجاندن اصل ولایت فقیه در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران نقش مهمی را ایفا کرد. او هم چنین از اعضای شورای انقلاب بود.مجلس خبرگان رهبری منتظری را در سال ۱۳۶۴ به جانشینی خمینی به قائم‌مقامی رهبری برگزید. اما پس از اختلاف‌های او در نهایت خمینی در نامه‌ای او را برکنار کرد و وی نیز در پاسخ بدین نامه از مقام خویش استعفا کرد. در ۱۴ خرداد ۱۳۶۸ و پیش از تعیین خامنه‌ای به رهبری، مجلس خبرگان به قریب به اتفاق آرا، استعفا و برکناری منتظری را تأیید کرد. سیاست در ایران
مجلس خبرگان رهبری از ۸۸ روحانی متخصص در دین اسلام تشکیل می‌شود و کاندیداهای آن ابتدا باید به تأیید شورای نگهبان برسند و سپس با رأی مردم انتخاب شوند. رئیس مجلس خبرگان، احمد جنتی بوده و سید ابراهیم رئیسی و محمدعلی موحدی کرمانی نایب رئیسان اول و دوم می‌باشند. برگزیدن رهبر جمهوری اسلامی ایران (۱۳۶۸)
پس از انتخاب موقت خامنه‌ای، همه‌پرسی تغییر قانون اساسی، در ۶ مرداد به انجام رسید و جلسه بعدی مجلس خبرگان برای دائمی کردن دوران رهبری خامنه‌ای، در ۱۵ مرداد ۱۳۶۸، یعنی تنها دو ماه پس از انتخاب موقت وی به این سمت تشکیل شد. طبق قانون اساسی جدید (فعلی)، رهبر جمهوری اسلامی لازم بود علاوه بر شرایط دیگر، دارای «صلاحیت علمی لازم برای افتاء در ابواب مختلف فقه» باشد. از این رو باید فرض کرد که در طول دو ماه وی به حد مورد تصریح قانون اساسی جدید رسیده باشد. برخی رسیدن در طول دو ماه از جایگاه فردی که با توجه به جلسه برگزار شده اعلام می‌شود که «صاحب نظر» بودن او در مسائل فقهی در معرض تردید جدی بوده، به جایگاه کسی که دارای «صلاحیت علمی لازم» برای صدور فتوا در «ابواب مختلف فقه» را دارد، امری به دور از واقعیت می‌دانند. مجلس خبرگان قانون اساسی
"مجلس خبرگان قانون اساسی"، که پیش از این قرار بود مجلس مؤسسان نامیده شود، برای بررسی نهایی قانون اساسی طی انتخاباتی که در ۱۲ مرداد ۱۳۵۸ برگزار شد، تشکیل شد و ۷۵ نفر به نمایندگی آن برگزیده شدند. در روز ۲۸ مرداد ۱۳۵۸، مجلس خبرگان قانون اساسی، با پیام سید روح‌الله خمینی گشایش یافت. در ابتدای جلسه، سید حسین خادمی نماینده مردم اصفهان، به عنوان مسن ترین عضو این مجلس، ریاست آن را به عهده گرفت. سپس در رقابت میان سید محمود طالقانی و حسینعلی منتظری، منتظری به ریاست این مجلس رسید. وی پس از چندی به علت توان مدیریتی سید محمد بهشتی، مدیریت جلسات را به او واگذار کرد. با تلاش‌های حسینعلی منتظری (رئیس) و سید محمد بهشتی (نائب رئیس) پس از سه ماه، کار تدوین آن در ۲۴ آبان ۱۳۵۸ به پایان رسید. این قانون اساسی شامل ۱۲ فصل و ۱۷۵ اصل و یک مقدمه و موخره بود که در تاریخ ۱۲ آذر ۱۳۵۸ به تصویب نهایی ملت ایران رسید. فهرست رئیسان مجلس خبرگان رهبری
هیئت رئیسه مجلس خبرگان رهبری شامل رئیس، دو نایب رئیس، دو منشی و دو کارپرداز است: رهبری سید علی خامنه‌ای
در پی بازنگری قانون اساسی، در ۶ مرداد ۱۳۶۸ متن جدید از طریق همه‌پرسی به تصویب عمومی رسید و مرجعیت را از شروط رهبری حذف گردید. سپس، خبرگان رهبری مجدداً جلسه فوق‌العاده ای را در ۱۵ مرداد ماه آن سال تشکیل داد و با رأی موافق ۶۰ تن از ۶۴ تن از اعضای حاضر، رهبری سید علی خامنه‌ای را طبق قانون اساسی جدید مجدداً تصویب و تأیید کرد.خمینی پیش از درگذشتش خود خواستار اصلاح قانون اساسی بود و خود شورایی برای بازنگری در قانون اساسی تشکیل داده‌بود. وی در ۹ اردیبهشت ۱۳۶۸ در نامه‌ای به علی مشکینی، رئیس شورای بازنگری قانون اساسی، نوشته بود که:برخی از منابع، بیت و دفتر وی را یک شبکه پیچیده و بلکه دولت پنهان (و اصلی) نظام جمهوری اسلامی ایران معرفی کرده‌اند. دوره نخست مجلس خبرگان رهبری
در مجلس اول خبرگان این افراد حضور داشتند: مجلس خبرگان رهبری
کمیسیون محرمانهٔ سه‌نفره با عنوان کمیسیون تعیین مصادیق رهبری (کمیسیون تحقیق یا ویژه) وجود دارد که لیستی از گزینه‌های رهبری را انتخاب و رصد می‌کند و تنها رهبر فعلی می‌تواند از حاصل کار آنها جویا شود. افراد این کمیسیون هم محرمانه هستند. کاخ سنا
پس از انقلاب ۱۳۵۷ و فروپاشی دو مجلس، کاخ سنا در آغاز برای آماده سازی پیش‌نویس قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران به محل برگزاری نشست‌های مجلس خبرگان قانون اساسی تبدیل شد. پس از آن نیز برای برگزاری نشست‌های مجلس شورای ملی (پس‌تر مجلس شورای اسلامی) به آن مجلس واگذار شد و تا سال ۱۳۸۰ نشستهای مجلس در همین محل برگزار می‌شد. با ساخت ساختمان جدید مجلس در میدان بهارستان، از این ساختمان تنها برای برگزاری برخی گردهمایی‌های دولتی و جلسات سالانه مجلس خبرگان رهبری استفاده می‌شود. شورای رهبری
در پی اعتراضات گسترده متعاقب انتخابات ریاست جمهوری ۱۳۸۸ برخی رسانه‌ها از مذاکرات هاشمی رفسنجانی رئیس مجلس خبرگان برای خلع خامنه‌ای از رهبری و تشکیل شورای رهبری خبر دادند. العربیه نوشت تعدادی از نمایندگان مجلس خبرگان و مراجع تقلید در قم تمایل خود را برای تشکیل شورای رهبری به هاشمی اعلام کرده‌اند و خبرگزاری روسیه از حمایت احتمالی علی سیستانی از این طرح خبر داد. سعید رضوی فقیه سخنگوی حزب اعتماد ملی از ایجاد شورای رهبری استقبال کرده و آن را راهی برای حل مشکلات اعلام کرد. در پاسخ سید احمد خاتمی عضو هیئت رئیسه خبرگان تلاش نمایندگان برای تشکیل شورای رهبری را شایعه دانست. رهبری سید علی خامنه‌ای
پس از درگذشت خمینی، خبرگان رهبری در تاریخ ۱۴ خرداد ۱۳۶۸، سید علی خامنه‌ای را که در آن زمان ریاست جمهوری ایران را به‌عهده داشت، به سمت «رهبر جمهوری اسلامی ایران» برگزیدند. تاریخچه انتخاباتی سید علی خامنه‌ای
سید علی خامنه‌ای، در اولین انتخابات مجلس خبرگان رهبری در سال ۱۳۶۱ توانست با کسب ۲٬۸۰۰٬۳۵۳ رای از مجموع ۳٬۱۸۹٬۵۳۰ رای حوزه استان تهران مطابق ۸۸ درصد آرا به عنوان نفر اول تهران به مجلس خبرگان رهبری راه یابد. علی اکبر هاشمی رفسنجانی و سید عبدالکریم موسوی اردبیلی نیز نفرات دوم و سوم استان تهران بودند. نقد رهبر جمهوری اسلامی ایران
نتیجهٔ این اقدامات اعضای نخستین مجلس خبرگان رهبری، به حاشیه رفتن فزاینده مجلس خبرگان رهبری در سه دهه بعد بود، نهادی که مطابق قانون اساسی باید بر کارنامه و عملکرد رهبری نظام نظارت کند اما در عمل، به یکی از بازوهای سیاسی و مدیریتی او تبدیل شد. برخی از اعضای ارشد مجلس خبرگان، از جمله رئیس پیشین آن محمدرضا مهدوی کنی و رئیس کنونی، احمد جنتی ادعا کرده‌اند که وظیفه اصلی این مجلس نه نظارت که حفاظت از رهبری است. خامنه‌ای در سال‌های بعد حتی از ایفای نقش نظارتی مجلس خبرگان رهبری نیز جلوگیری کرد. انتخابات مجلس خبرگان قانون اساسی
طبق قانون انتخابات مجلس خبرگان رهبری قرار شد انتخابات در یک روز برگزار شود. برای هر نیم‌میلیون یک نماینده اختصاص دادند (براساس استان). انتخابات مجلس خبرگان قانون اساسی
بعد از پیروزی انقلاب در سال ۵۷ به پیشنهاد شورای انقلاب و تأیید سید روح‌الله خمینی رهبر انقلاب همه‌پرسی نظام جمهوری اسلامی در ایران برگزار شد. انتخابات مجلس خبرگان رهبری (۱۳۹۴)
ساعت ۸ صبح جمعه ۷ اسفند ۱۳۹۴، رأی‌گیری آغاز شد. دوره دوم مجلس خبرگان رهبری
دوره دوم مجلس خبرگان رهبری (۱۳۶۹–۱۳۷۷) در ۲ اسفند ۱۳۶۹ گشایش یافت. انتخابات آن نیز در ۱۶ مهر ۱۳۶۹ برای انتخاب ۷۶ نماینده از ۱۰۰ نامزد شرکت‌کننده برگزار شد. در کل ۱۷۸ نفر ثبت نام کردند که ضمن انصراف و عدم تأیید ۶۲ نفر و به دلیل به حد نصاب نرسیدن تعداد نامزدهای باقی‌مانده در گیلان و عدم تأیید نامزدهای خبرگان در بوشهر و به علت تعداد کم نامزدهای خبرگان در سیستان و بلوچستان، در این سه حوزه‌ها (۴ کرسی) انتخابات برگزار نشد. رهبر جمهوری اسلامی ایران
مقررات تشکیل خبرگان برای رسیدگی و عمل به این اصل در اولین اجلاسیه خبرگان تعیین می‌شود.» در اصل ۱۱۱ قانون اساسی آمده‌است که «در صورت فوت یا کناره‌گیری یا عزل رهبر، مجلس خبرگان موظفند در اسرع وقت، نسبت به تعیین و معرفی رهبر جدید اقدام نمایند. تا هنگام معرفی رهبر، شورایی مرکب از رئیس‌جمهور، رئیس قوهٔ قضائیه و یکی از فقهای شورای نگهبان به انتخاب مجمع تشخیص مصلحت نظام، همه وظایف رهبری را به‌طور موقت به عهده می‌گیرد.» اصل ۱۱۱، البته شورایی که تا هنگام انتخاب جانشین رهبری وظایف او را به عهده می‌گیرد را، «موقت» می‌داند و «شورای رهبری» نمی‌نامد. اما در این اصل، نکته‌ای وجود دارد که کمتر مورد توجه قرار گرفته و آن، ذکر نشدن «سقف زمانی» برای مسئولیت چنین شورایی است. مطابق این اصل، اعضای مجلس خبرگان باید در «اسرع وقت» رهبر جدید را تعیین کنند، اما تعریف نشده که این اعضا، حداکثر چقدر برای این انتخاب مهلت دارند و اگر تا چه مدتی بر روی فردی به نتیجه نرسیدند چه خواهد شد. در حقیقت با توجه به اینکه جانشین رهبر، باید حداقل رای دوسوم از حاضران در مجلس خبرگان را داشته باشد، در صورتی که هیچ کاندیدایی این میزان رای را به دست نیاورد، به لحاظ تئوریک شورای سه نفره ذکر شده در اصل ۱۱۱ می‌تواند به‌طور نامحدود به ایفای وظایف رهبری بپردازد. در صورتی که اعضای مجلس خبرگان، در درازمدت نتوانند بر روی کاندیدایی مشخص به توافق برسند، این شورای سه نفره حتی در شرایطی خاص، قادر است با انجام همه‌پرسی برای بازنگری در اصول قانون اساسی – از جمله اصول مرتبط با رهبری – نیز موافقت کند. شورای سه نفره، البته اختیار انجام تعداد کمی از وظایف رهبری و از جمله صدور فرمان همه‌پرسی را ندارد، اما می‌تواند در صورت تمایل، «پس از تصویب سه چهارم اعضای مجمع تشخیص مصلحت نظام» به انجام این وظایف هم بپردازد. به عبارت دیگر، اشارات رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام به بازبودن راه قانونی تشکیل شورای رهبری، در شرایطی انجام شده که از نظر تئوریک این امکان وجود دارد که در فرایند تعیین رهبر آینده، شورایی سه نفره جایگزین او شود و حتی با زمینه‌سازی تغییر قانون اساسی، به احیای صریح «شورای رهبری» بپردازد. مجلس خبرگان رهبری
نخستین مجلس خبرگان رهبری در شرایطی تشکیل شد که کشور در حال جنگ با عراق بود. انتخابات این مجلس در تاریخ ۱۹ آذر ۱۳۶۱ برگزار شد که نزدیک ۱۸ میلیون نفر در آن شرکت کردند. در این دوره ۷۵ نفر از نمایندگان مجلس خبرگان تعیین شدند و انتخابات بقیه نمایندگان به دور دوم کشید. این مجلس در ۲۴ مرداد ۱۳۶۲ با پیام روح‌الله خمینی آغاز به کار کرد. مجلس خبرگان قانون اساسی
مجلس بررسی نهایی قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران یا همان مجلس خبرگان قانون اساسی پس از پیروزی انقلاب در پی انتخابات تاریخ ۱۲ مرداد ۱۳۵۸، در روز ۲۸ مرداد ۱۳۵۸ با ۷۵ نماینده تشکیل شد. ریاست آن بر عهده حسینعلی منتظری بود. وظیفهٔ آن بررسی نهایی قانون اساسی، برای تصویب توسط مردم بود. درابتدا قرار نبود مجلس خبرگان قانون اساسی تشکیل شود و قرار بر این شده بود که تکلیف قانون اساسی با همه‌پرسی مشخص شود، اما پس از صحبت‌های فراوان تصمیم بر این شد که این قانون در مجلسی با نام مؤسسان طرح و پس از بررسی تصویب شود. سید احمد علم‌الهدی
در سال ۱۳۸۵ با شرکت در انتخابات مجلس خبرگان رهبری به عنوان نفر دوم از استان خراسان رضوی انتخاب شد و از آن پس به عنوان نماینده خبرگان نیز فعالیت می‌نماید. نقد رهبر جمهوری اسلامی ایران
براساس اصل‌های ۹۹، ۱۰۷، ۱۰۸، ۱۱۱ و ۱۷۷ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران مجلس خبرگان رهبری مجلسی متشکل از فقیه‌های «واجد شرایط» است که مسئولیت نصب و عزل ولی فقیه (رهبر جمهوری اسلامی) را دارد و تعداد اعضای خبرگان، شرایط و کیفیت انتخاب آن‌ها و آیین‌نامه‌های داخلی جلسات آنان، همگی در صلاحیت خود اعضای مجلس خبرگان قرار گرفته‌است. براساس تعریفی که در بالا شد، مجلس خبرگان، یک مجلسِ انتخابی تمام عیار است نه انتصابی؛ و به‌علت حساسیتی که در انتخاب رهبر دارد دارای استقلالی است که هیچ نهاد دیگر ندارد. اما این آزادی عمل خبرگان رهبری، در عمل فاصلهٔ بسیاری با تعاریف بالا پیدا کرد. انتخابات مجلس خبرگان رهبری (۱۳۹۴)
نتایج بررسی صلاحیت داوطلبان مجلس خبرگان رهبری در ۶ بهمن‌ماه ۹۴ اعلام شد. دوره چهارم مجلس خبرگان رهبری
دری نجف‌آبادی و سید احمد خاتمی به عنوان منشی رئیسی و حسینی بوشهری به عنوان کارپردازهای مجلس خبرگان رهبری انتخاب شدند. اکبر هاشمی رفسنجانی
اکبر هاشمی بهرمانی (۳ شهریور ۱۳۱۳ – ۱۹ دی ۱۳۹۵) که با نام اکبر هاشمی رفسنجانی شناخته می‌شود، روحانی، مفسر قرآن و سیاستمدار ایرانی بود. او از ۲۵ مرداد ۱۳۶۸ تا ۱۲ مرداد ۱۳۷۶ چهارمین رئیس‌جمهور ایران بود و پیش از آن، وی اولین رئیس مجلس شورای اسلامی از سال ۱۳۵۹ تا ۱۳۶۸ بود. در طول جنگ ایران و عراق، هاشمی رفسنجانی به عنوان نماینده رهبر در شورای عالی دفاع، فرماندهی نیروهای مسلح را برعهده داشت. وی از سال ۱۳۶۸ تا زمان مرگ، ریاست مجمع تشخیص مصلحت نظام را برعهده داشت. او از ابتدای تأسیس مجلس خبرگان رهبری در سال ۱۳۶۱ تا سال ۱۳۸۵ نائب رئیس اول این مجلس بود و از ۱۳۸۶ تا ۱۳۹۰ دومین رئیس این مجلس بود. رفسنجانی رئیس هیئت مؤسس و هیئت امنای دانشگاه آزاد اسلامی بود. نقد رهبر جمهوری اسلامی ایران
در ۱۴ خرداد ۱۳۶۸ سید روح‌الله خمینی، اولین رهبر جمهوری اسلامی ایران، در تهران درگذشت و مجلس خبرگان رهبری به ریاست اکبر هاشمی رفسنجانی، سید علی خامنه‌ای که در آن زمان ریاست جمهوری را برعهده داشت به عنوان «رهبر موقت» برگزیدند. سید علی خامنه‌ای، شرط مرجعیت را که یکی از شرط‌های لازم رهبری در قانون اساسی بود نداشت، از این رو مجلس خبرگان وی را به عنوان رهبر موقت جمهوری اسلامی ایران تا زمان برگزاری همه‌پرسی قانون اساسی جدید انتخاب شد. در آن تاریخ قانون اساسی به دستور سید روح‌الله خمینی در دست بازنگری بود. البته سمت «رهبر موقت» در قانون اساسی وقت ذکر نشده‌بود و موقت بودن این انتخاب نیز به اطلاع عموم نرسید. از ۸۰ عضو مجلس خبرگان، ۷۴ نفر در جلسه حاضر بودند که از این تعداد، ۶۸ نفر به سید علی خامنه‌ای رأی دادند. چند روز پس از همه‌پرسی بازنگری قانون اساسی (۶ مرداد ۱۳۶۸) و رسمیت یافتن قانون جدید و حذف «مرجعیت» از شروط رهبری، مجلس خبرگان مجدداً تشکیل جلسه می‌دهند و در رای‌گیری مجدد، رهبری سید علی خامنه‌ای با ۶۰ رأی از ۶۴ عضو حاضر، به تصویب می‌رسد. مجلس خبرگان رهبری
به بررسی امور مالی و اداری مجلس خبرگان می‌پردازد، دارای نه عضو اصلی و سه عضو علی‌البدل است. علی مشکینی
علی اکبر فیض آلنی مشهور به علی مشکینی (۱۰ آذر ۱۳۰۰، آلنی مشگین‌شهر – ۸ مرداد ۱۳۸۶، تهران) روحانی شیعه و سیاست‌مدار ایرانی بود. او نخستین رئیس مجلس خبرگان رهبری از زمان تأسیس آن در سال ۱۳۶۱ تا پایان عمر خود، رئیس جامعه مدرسین حوزه علمیه قم و امام جمعه دائم قم بوده‌است. مجلس خبرگان قانون اساسی
پیش‌نویس قانون اساسی که پیش‌تر به فرمان سید روح‌الله خمینی، توسط گروهی از حقوقدانان به سرپرستی حسن حبیبی به نگارش درآمده بود، توسط شورای انقلاب و دولت موقت بحث و بررسی شد، و در تاریخ ۲۴ خرداد ۱۳۵۸ در روزنامه‌های پرشمارگان منتشر گشت. سید روح‌الله خمینی
در سال ۱۳۶۷ و ۶۸ خمینی که پایان حیاتش نزدیک به نظر می‌رسید، اقدامات متعددی برای ضعیف کردن مخالفان احتمالی و قدرت دولت و طرفدارانش انجام داد. در ژانویه ۱۹۸۸ و در پی اختلافات مداوم مجلس شورای اسلامی و شورای نگهبان، خمینی دستور تشکیل مجمع تشخیص مصلحت را صادر کرد. به دنبال اعتراضات حسینعلی منتظری و اختلافات پیش آمده، در ماه فروردین ۱۳۶۸ خمینی دستور تشکیل مجلس خبرگان را صادر کرد و از آن‌ها خواست که با منتظری مذاکره کنند و عملاً به منتظری اعلام کردند که استعفایش مورد قبول واقع گرفته‌است. در آوریل سال ۱۹۸۹ خمینی، خامنه‌ای را مأمور به سرپرستی هیئت بازنگری قانون اساسی کرد زیرا در مواجهه با شرایطی که هیچ‌یک از مراجع عظمی به‌طور کامل ایده ولایت فقیه را قبول نداشتند، باید تأکید موجود بر صلاحیت مذهبی فقیه را تعدیل می‌کرد. در این زمان شورایی که بخشی منصوب خمینی و بخشی منتخب مجلس بود، بازنگری قانون اساسی را به‌عهده گرفت. در این بازنگری پست نخست‌وزیری حذف شد و اختیارات ولی فقیه با جزئیات بیشتری تعریف شد. مجلس خبرگان رهبری
مجلس خبرگان رهبری همچنین به عنوان مجلس خبرگان یا شورای خبرگان نیز نامیده می‌شود، مجلسی مشورتی است که متشکل از فقیه‌های «واجد شرایط» است که بر اساس اصل ۱۰۷ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران مسئولیت تعیین ولی فقیه (رهبر جمهوری اسلامی ایران) و نظارت بر عملکرد وی را بر عهده دارد. مدت هر دورهٔ این مجلس که اعضای آن به وسیلهٔ انتخابات از بین نامزدهایی که به صورت مستقیم یا غیرمستقیم توسط رهبر تأیید شده‌اند، انتخاب می‌گردند، هشت سال می‌باشد. انتخابات مجلس خبرگان قانون اساسی
لایحه انتخابات مجلس خبرگان قانون اساسی، در هفتم تیرماه ۱۳۵۸ به تصویب دولت موقت و شورای انقلاب رسید و جهت اجرا به وزارت کشور ابلاغ شد. نامزدان و فهرست‌ها در انتخابات مجلس خبرگان رهبری (۱۳۹۴)
در این دوره از انتخابات خبرگان رهبری، لیست‌های متفاوتی از سوی جامعه روحانیت مبارز، جامعه مدرسین حوزه علمیه قم یاران اعتدال (مورد حمایت حسن روحانی) و خبرگان مردم مورد حمایت آیت الله هاشمی رفسنجانی، منتشر گردید. در این دوره از انتخابات خبرگان برای اولین بار در تاریخ انقلاب اسلامی جامعه روحانیت و جامعه مدرسین، دو لیست جداگانه را از تهران منتشر نمودند، اختلاف مذکور تنها بر سر حضور هاشمی رفسنجانی در لیستها بود که نهایتاً نام وی در لیست جامعه روحانیت مبارز آمد، اما در لیست جامعه مدرسین حوزه علمیه قم آورده نشد و علی مؤمن جایگزین وی گردید. فهرست‌های خبرگان مردم و یاران اعتدال نیز تنها یک نامزد در تهران با هم اختلاف دارند. اکبر هاشمی رفسنجانی
در ۳۰ آذر ۱۳۹۴، و هم‌زمان با حضور چشمگیر و گستردهٔ اصلاح طلبان و اعتدال گرایان برای ثبت نام در پنجمین دورهٔ انتخابات مجلس خبرگان رهبری، اکبر هاشمی رفسنجانی نیز با حضور در وزارت کشور برای شرکت در این دور از انتخابات خبرگان ثبت نام نمود. پس از این ثبت نام با توجه به سابقهٔ رد صلاحیت اکبر هاشمی رفسنجانی در انتخابات ریاست جمهوری ۱۳۹۲ سؤالات زیادی در رابطه با نتیجه بررسی صلاحیت وی توسط شورای نگهبان در محافل سیاسی مطرح گردید، اما در نهایت در ۶ بهمن ۱۳۹۴، و هم‌زمان با اعلام نتایج بررسی صلاحیتهای نامزدان خبرگان توسط شورای نگهبان، و در حالیکه صلاحیت چهره‌های اصلاح طلب و اعتدالگرای فراوانی همچون سید حسن خمینی، مجید انصاری، محمود امجد و سید محمد موسوی بجنوردی، احراز نگردیده بود، این شورا اعلام کرد که صلاحیت اکبر هاشمی رفسنجانی احراز شده‌است. کمی بعد وی پس از شش سال برای اولین بار از صدا و سیمای جمهوری اسلامی و از شبکه تهران، در یک برنامه تبلیغاتی مستقیماً با مردم سخن گفت و متذکر شد که جمهوریت و اسلامیت نظام دچار ضعف شده‌است. در همان روز لیست نامزدان خبرگان مورد حمایت هاشمی رفسنجانی برای انتخابات مجلس خبرگان با عنوان خبرگان مردم، در رسانه‌ها منتشر گردید. در این لیست از تهران، علاوه بر خود هاشمی رفسنجانی، حسن روحانی، قربانعلی دری نجف آبادی، سید محمد سجادی عطاآبادی، سید محمود علوی، محمدعلی موحدی کرمانی، محمد محمدی ری‌شهری، ابراهیم امینی، محمد امامی کاشانی، هاشم بطحایی گلپایگانی، محسن قمی، محسن اسماعیلی، نصرالله شاه‌آبادی، سید ابوالفضل میرمحمدی، محمدعلی تسخیری و محمدحسن زالی قرار داشتند که ۱۵ نفر از فهرست ۱۶ نفره فوق به مجلس خبرگان راه یافتند. شخص اکبر هاشمی رفسنجانی نیز با کسب ۲٬۳۰۱٬۴۹۲ رای در استان تهران، بالاترین میزان رای یک نامزد انتخابات خبرگان را در تمام ادوار این مجلس کسب نمود. در این دوره محمد یزدی، رئیس مجلس خبرگان و محمدتقی مصباح یزدی رای لازم را برای حضور در خبرگان به دست نیاوردند و احمد جنتی، دبیر شورای نگهبان شانزدهم شد. در ۲۰ اسفند ۱۳۹۴، علی خامنه‌ای، رهبر ایران که پیش از انتخابات نیز دربارهٔ برنامه‌ریزی برای حذف برخی چهره‌ها از مجلس خبرگان هشدار داده بود در حمایتی آشکار از رای نیاوردن محمد یزدی و محمدتقی مصباح ابراز نارضایتی کرده و نبودن آن‌ها در مجلس خبرگان پنجم را مایهٔ خسارت دانست. فهرست رئیسان مجلس خبرگان رهبری
رئیسان مجلس خبرگان رهبری و هیئت رئیسه کنونی آن در فهرست‌های زیر آمده‌است. حسینعلی منتظری
با این حال او همچنان رسماً و با توجه به مصوبه مجلس خبرگان قائم مقام رهبری بود تا آنکه در نهایت، ۱۴ خرداد ۱۳۶۸، مجلس خبرگان رهبری به ریاست هاشمی رفسنجانی، پیش از انتخاب خامنه‌ای به رهبری، با قریب به اتفاق آرا استعفای وی را تأیید نمود. هادی روحانی
پس از تشکیل مجلس خبرگان رهبری در سال ۱۳۶۱، او در دوره‌های اول و دوم و سوم نماینده مردم مازندران در این مجلس بود. او در سن ۷۶ سالگی در ۲۱ مهر ۱۳۷۸ درگذشت. نتایج انتخابات مجلس خبرگان رهبری (۱۳۹۴)
پس از اعلام نتیجهٔ این دوره از انتخابات خبرگان رهبری مشخص گردید که دو تن از اعضای قدیمی و رهبران اصولگرایان در این مجلس از جمله رئیس آن محمد یزدی و محمدتقی مصباح یزدی، پدر معنوی جبهه پایداری از کسب آرای کافی برای انتخاب مجدد بازمانده‌اند. احمد جنتی، دبیر شورای نگهبان نیز در جایگاه شانزدهم و به عنوان نفر آخر از حوزه انتخابیه تهران توانست وارد مجلس خبرگان شود. رهبر جمهوری اسلامی ایران
پس از درگذشت سید روح‌الله خمینی، در جلسه مجلس خبرگان رهبری، سید علی خامنه‌ای به رهبری انتخاب گردید. به گفته هاشمی رفسنجانی مهمترین موافق رهبری جمعی در این مجلس خود خامنه‌ای بود و حتی اعلام کرده بود که چون ولایت فرد را قبول ندارم، کاندیدای رهبری نمی‌شوم. اما در مرحله اول رأی‌گیری بیش از بیست نفر به شورای رهبری رأی دادند و ۴۵ نفر با رهبری فرد موافق بودند. سپس برای انتخاب رهبر بین خامنه‌ای و سید محمدرضا گلپایگانی که اعضای جامعه مدرسین حوزه علمیه قم او را پیشنهاد می‌کردند، رأی‌گیری شد. خامنه‌ای ۶۸ رأی، گلپایگانی ۱۳ رأی آورد و حدود ۱۳ نفر هم رأی ندادند. نقل قول هاشمی از روح‌الله خمینی که توانایی سید علی خامنه‌ای را برای رهبری تأیید کرده بود، نقش مهمی در اعتماد خبرگان به سید علی خامنه‌ای داشت. سید محسن خرازی
او در پیش از انقلاب از حامیان انقلاب ۱۳۵۷ ایران بود. در سال ۱۳۵۹ با دعوت اعضای جامعه مدرسین حوزه علمیه قم به عضویت این نهاد در آمد. همچنین با پیشنهاد جامعه مدرسین از استان تهران به عنوان نمایندهٔ مجلس خبرگان رهبری به عضویت در این مجلس درآمد. دوره پنجم مجلس خبرگان رهبری
پراکنش ۸۸ کرسی مجلس خبرگان رهبری در استان‌های ایران: مجلس خبرگان رهبری
ریاست این مجلس از زمان تأسیس در سال ۱۳۶۱ به عهده علی مشکینی بود، پس از مرگ وی در سال ۱۳۸۶ این پست به اکبر هاشمی رفسنجانی رسید و در سال ۱۳۸۹ محمدرضا مهدوی کنی جانشین وی شد. پس از فوت او، این پست به محمد یزدی رسید. انتخابات مجلس خبرگان رهبری (۱۳۹۴)
در این دوره از انتخابات مجلس خبرگان، چند فهرست اصلی در تهران و شهرستانها منتشر شد که عبارتند از: فهرست نمایندگان دوره پنجم مجلس خبرگان رهبری
فهرست نمایندگان مجلس خبرگان رهبری دوره پنجم که طی انتخابات مجلس خبرگان رهبری (۱۳۹۴) که در ۷ اسفند ۱۳۹۴ برگزار شد انتخاب شدند. برای این دوره ۸۸ نماینده در نظر گرفته شده بود. صادق لاریجانی
صادق لاریجانی در سال ۱۳۷۷ به عنوان نماینده دوره سوم مجلس خبرگان از استان مازندران به مجلس خبرگان راه یافت و در سال ۱۳۸۰ با حکم سید علی خامنه ای به عنوان عضوی از فقهای شورای نگهبان منصوب شد. سیاست داخلی حسن روحانی
روحانی در خصوص مجلس خبرگان می‌گوید مجلس خبرگان به دلیل ویژگی‌های خاص خود و به دلیل جایگاه و نقش آن یک نهاد بی‌نظیر است، خبرگان، نهادی است که رهبری نظام را تعیین می‌کند؛ یعنی به نظام مشروعیت می‌بخشد. جایگاه این نهاد منحصربه‌فرد است و تنها این نهاد است که مهمترین شخصیت که با او نظام، مشروعیت می‌یابد تعیین می‌کند. دوره چهارم مجلس خبرگان رهبری
این انتخابات در دور برگزار شد. محمد مؤمن و اکبر هاشمی رفسنجانی و محمد یزدی برای ریاست نامزد شده‌بودند، سید محمود هاشمی شاهرودی به دلیل تعداد زیاد نامزدان انصراف داده‌بود.