حضرت عیسی در چه قرنی می زیست؟
عیسی
عیسی (عبری: ישוע، یونانی باستان: Ἰησοῦς؛ حدود ۴ پیش از میلاد – ۳۰ / ۳۳ میلادی) که به عیسی مسیح و عیسی ناصری نیز معروف است، واعظ یهودی و رهبر دینی در قرن اول میلادی بود. او شخصیت مرکزی مسیحیت، بزرگ‌ترین دین جهان، است. غالب مسیحیان اعتقاد دارند او تجسم خدای پسر و مسیح وعده داده شده در عهد عتیق است. مسلمانان او را از پیامبران خدا می‌دانند.
عیسی از دیدگاه مسیحیان
اکثر مسیحیان بر این باوردند که عیسی هم از نطر الهی پسر خداوند است و هم از نطر جسمی. مشکلات زیادی در مورد ماهیت عیسی وجود دارد، مسیحیان اعتقاد به تثلیث دارند که متشکل از پدر، پسر و روح‌القدس است. عیسی مسیح از تمام جهات و صد درصد یک انسان بود مانند یک انسان درد می‌کشید رنج می‌برد و مثل انسانی فانی وسوسه می‌شد و با این حال او گناهی مرتکب نشد؛ و صد درصد نیز از تمام جهات او خدا بود او پس از مرگ نیز از مردگان برخاست و دوباره زندگی کرد. با توجه به کتاب مقدس، خدا او را از مردگان برخیزانید. سپس به آسمان صعود کرده و در بهشت در دست راست خداوند نشسته،" و در زمان مقرر شده برای پادشاهی بر روی زمین و روز حساب باز خواهد گشت. عیسی (شخصیت تاریخی)
پژوهشگران دربارهٔ باورها و تعالیم عیسی و نیز دربارهٔ صحت تاریخی انجیل‌ها اختلاف نظر دارند. دو اتفاق مشخص از زندگی عیسی مورد توافق تقریباً همگانی قرار دارد: غسل تعمید عیسی توسط یحیی و تصلیب او به دستور پونتیوس پیلاطس. به‌طور معمول عیسی‌شناسان متفق‌القولند که او یک یهودی اهل جلیل بود و در زمانی زیست که میان یهودیان انتظارات آخرالزمانی وجود داشت. برخی محققان تأکید دارند عیسی برای خود مأموریتی آخرالزمانی قائل بود، اما گروهی دیگر می‌گویند پادشاهی خدای او مفهومی اخلاقی بوده‌است. سده ۱ (پیش از هجری قمری)
قرن ۱ پیش از هجرت قمری در تقویم هجری قمری به فاصله سالهای ۱۰۰ تا ۱ پیش از هجرت پیامبر از مکه به مدینه گفته می‌شود. عیسی
در مانویت، مانند سنت‌های قدیمی‌تر گنوسی، میان شخصیت زمینی عیسی و شخصیت آسمانی او تمایز قائل شده‌است. یکی عیسی ناصری، یک مرد زمینی است و دیگری یک ناجی آسمانی. این تمایز احتمالاً مسبوق به سابقه بوده، زیرا مانی مدتی را نزد فرقه یهودی-مسیحی الخسائیه سپری کرده بود و عقیده آنان نسبت به عیسی را وام گرفته‌است. در نوشته‌های مانوی حداقل به شش بعد مختلف از عیسی اشاره شده که همه آن‌ها در نظام دینی مانویان اهمیت زیادی داشته‌اند و این ابعاد به ترتیب عیسی درخشان، عیسی زجرکش، عیسی ناصری، عیسی برخاسته [از مرگ]، عیسی کودک و ماه هستند. این آخری بدان جهت است که عیسی درخشان را با ماه در پیوند می‌دیدند. در یک متن سغدی مانوی نوشته شده‌است: «یک عصر، زمانی که عیسی [ماه] بالا آمد.» همه این تصورات مختلف عیسی نزد مانویان می‌تواند به اهمیت یک شخصیت کیهانی زجرکشیده و ناجی منسوب شود. بعد سوم عیسی، یعنی شخصیت زمینی عیسی مسیح، بیش از سایر ابعاد مورد توجه نویسندگان مانوی بوده‌است. یک متن فارسی میانه از این عیسی به عنوان سلف مانی در خط جانشینی پیامبران (دیگران زرتشت، بودا و شیث هستند) نام برده‌است. علی‌رغم این، لقب مسیح منحصر به بعد سوم نیست و برای عیسی برخاسته از مرگ (بعد چهارم) نیز به کار گرفته شده‌است. همچنین در متونی که به فارسی میانه هستند، برخی مواقع مسیح و آریامن (از ایزدان زرتشتی) در یک معنی استفاده کرده‌اند. عیسی
یک یهودی در زمان عیسی معمولاً تنها یک اسم داشت. در برخی موارد، پس از نام شخص، اسم پدرش ذکر می‌شد؛ یعنی نام با فرمول «"اسم شخص" پسر "اسم پدر"» ساخته می‌شد. آوردن نام شهر محل تولد شخص پس از نام او نیز رایج بوده‌است. نتیجتاً، عیسی در عهد جدید معمولاً «عیسی ناصری» خطاب شده‌است. همسایه‌های عیسی در ناصره، او را «نجّار، پسر مریم و برادر یعقوب و یوسف و یهودا و شمعون» (مرقس ۶:۳)، «پسر نجّار» (متی ۱۳:۵۵) یا «پسر یوسف» (لوقا ۴:۲۲) خطاب می‌کردند. در انجیل یوحنا، فیلیپ عیسی را «عیسی پسر یوسف از ناصره» (یوحنا ۱:۴۵) می‌نامند. مسیحیت
این دوره ۷۰ سال نخستین سده میلادی را در بر می‌گیرد که خدمت عیسی از سال ۳۰ میلادی در آن گنجانده شده‌است. پس از به صلیب کشیده شدن عیسی در سال ۳۳ میلادی بدست پنطیوس پیلاطس حواریون وی از جملهٔ پطرس، متی و یوحنا به مژده و گسترش این دین پرداختند. از جمله آثاری که در این زمانه به‌نگارش درآمده‌اند انجیل‌های متی، مرقس، لوقا و یوحنا و رساله‌های حواریون هستند که در روزگار دفاعیات مسیحی (۱۵۰–۴۰۰ میلادی) به صورت یک گروه و با فرنام "عهد جدید" گردآوری شدند. این گِردایه با نام "انجیل" نیز شناخته می‌شود. الیاس
الیاس به ادعای کتب پادشاهان و کتاب مقدس عبری، پیامبری بود که در پادشاهی شمالی اسرائیل در زمان سلطنت پادشاه اهب (سده ۹ پیش از میلاد) زندگی می‌کرد. خدا همچنین معجزات زیادی را از طریق الیاس انجام داد، از جمله رستاخیز (برانگیختن مردگان)، پایین آوردن آتش از آسمان و ورود به بهشت پیش از مرگ. او همچنین به عنوان رهبری مکتبی از پیامبران معروف به «فرزندان پیامبران» به تصویر کشیده شده‌است. در پی عروج او، الیسع، شاگرد و فداکارترین دستیار وی نقش خود را به عنوان رهبر این مکتب بر عهده گرفت. کتاب ملاکی، یک پیش‌گویی از بازگشت الیاس را «قبل از فرارسیدن روز بزرگ و وحشتناک خداوند» نقل کرده‌است. انجیل متی
بر پایه روایت سنتی مسیحیت این کتاب توسط مَتّی یکی از دوازده حواری عیسی نگاشته شده‌است. برخی بر این باورند که این دیدگاه سنتی از میانه‌های سده دوم میلادی به بعد رایج بوده‌است. از سده ۱۸ میلادی به بعد، پژوهشگران به صورت فزاینده‌ای درستی دیدگاه سنتی را زیر سؤال برده‌اند و امروز بیشتر بر این باورند که متی انجیلی که نامش را بر روی آن گذشته‌اند را ننوشته‌است. بیشتر پژوهندگان امروزی بر این باورند که انجیل توسط یک نویسنده مستقل مسیحی در اواخر سده یکم میلادی نوشته شده‌است. اجماع نظر کارشناسان عهد جدید این است که نویسنده آغازین انجیل آن را به زبان یونانی تألیف کرده‌است. به جز شمار اندکی از پژوهندگان، بقیه همداستانند که متی و لوقا از روایت انجیل مرقس، به علاوه نوشته فرضی Q (که شامل سخنان عیسی می‌شود)، به صورت منبع بهره برده‌اند. گروه اقلیت بر این نظر است که نخست متی انجیلش را نوشته و سپس مرقس انجیلش را نوشته، و سرانجام لوقا آن دو را ترکیب نموده‌است. حوروس
از نظر برخی نظریه پردازان توطئه در سال ۳۵۰ میلادی در امپراتوری روم چون مردم مسیحی بوده و دولت پاگان برای یکسان کردن دین حکومت و مردم و جلوگیری از جنگ داخلی دست به تغییر مسیحیت زده و بیشتر مقدسات مسیحیت و پاگانیسم را یکسان می‌کنند به خصوص حضرت عیسی و حورس بیشتر مورد هدف قرار می‌گیرند به نظر این نظریه پردازان علت پذیرفته شدن حضرت عیسی به عنوان فرزند خدا در مسیحیت یکسان شدن او با حوروس می‌باشد همچنین به ادعای این نظریه پردازان حضرت عیسی اصالت عرب دارد. زبان آرامی
بر اسس شواهد و مدارک ثابت شده‌است که زبان مسیحیان آرامی غربی در قرن ششم رواج داشته‌است، اما به وجود آمدن این زبان حتی به دو قرن قبل از زمان مزبور بازمی‌گردد. این زبان خود از فلسطینی باستان مسیحی نشات گرفته‌است. اما علائم نوشتاری آن بر اساس سریانی میانه اولیه بوده‌است که زبان یونانی نیز تأثیر زیادی در آن داشته‌است. واژه عیسی مسیح با آنکه در آرامی به صورت "Yešû`" در زبان آرامی نوشته می‌شود، اما شکل نوشتاری آن در مسیحی فلسطینی "Yesûs"می‌باشد. عیسی
در میانه‌های هر سه انجیل هم‌نوا دو اتفاق مهم روایت می‌شود: اعترافات پطرس و تجلی عیسی. این درحالی است که انجیل یوحنا به این اتفاقات اشاره نکرده‌است. پطرس در اعترافات خود خطاب به عیسی می‌گوید: «تو مسیح هستی، پسر خدای زنده!» عیسی به پطرس تبریک می‌گوید که «پدر من که در آسمان است، این حقیقت را بر تو آشکار کرد.» پس از اعترافات پطرس، عیسی به شاگردانش از مرگ قریب‌الوقوع خود و برخاستنش از مرگ می‌گوید. عیسی
تلاش‌ها برای بازسازی تاریخی زندگی عیسی شامل گستره متفاوتی می‌شود که از دیدگاه ماکسیمالیستی قرن نوزدهم که در آن اناجیل تا جای ممکن به عنوان منبع معتبر قلمداد می‌شدند تا دیدگاه مینیمالیستی قرن بیستم که تقریباً هیچ چیز دربارهٔ عیسی به عنوان اتفاق تاریخی پذیرفته نمی‌شد، متفاوت است. از دهه ۱۹۵۰، شیوه جدیدی در راه یافتن عیسای تاریخی شکل گرفت و دیدگاه مینیمالیستی رنگ باخت. هرچند این نظریه که انجیل‌ها کاملاً صحیح هستند توسط منابع تاریخی پشتیبانی نمی‌شود، اما از دهه هشتاد میان دانشوران اتفاق نظر وجود دارد که به غیر از اتفاقات مشخصی که از نظر تاریخی اثبات شده‌اند، سایر عناصر زندگی عیسی از نظر تاریخی «محتمل» هستند. تمرکز تحقیقات نوین در ربط با شخصیت تاریخی عیسی بر یافتن محتمل‌ترین عناصر قرار داده‌است. دستگیری مسیح
دستگیری عیسی بلافاصله با محاکمه وی در دادگاه همراه بود که طی آن، عیسی به مرگ محکوم شد و صبح روز بعد به پونتیوس پیلاطس تحویل داده شد. در الهیات مسیحی، سلسله مراتب واقع‌شده میان شام آخر تا رستاخیز مسیح را تحت عنوان مصائب عیسی می‌شناسند. در عهد جدید، هر ۴ انجیل برجسته با روایتی فراگیر از دستگیری، محاکمه، مصلوب‌شدن، تدفین و سرانجام رستاخیز عیسی به پایان می‌رسند. در هر انجیل، این ۵ واقعه از زندگی مسیح با جزئیات فراوان‌تری نسبت به سایر بخش‌های زندگی وی بررسی شده‌است. محققان اذعان نموده‌اند که خواننده، گزارشی تقریباً ساعت به ساعت از آنچه اتفاق افتاده را دریافت می‌کند. ظهور دوم
راجع به تاریخ رجعت او مسیحیان با هم اختلاف داشتند. وقتی نرون مرد و تیتوس هیکل را ویران ساخت و باز موقعی که هادریانوس اورشلیم را خراب کرد بسیاری از مسیحیان از این مصیبت ها همچون علائم رجعت مسیح استقبال کردند. هنگامی که در پایان قرن دوم آشفتگی امپراتوری را تهدید میکرد،ترتولیانوس و دیگران پایان جهان را قریب الوقوع پنداشتند.یک اسقف سوری اغنام الله خود را به بیابان برد تا در نیمه راه به مسیح بربخورند.سپس مسیحیان در صددبرآمدند که با تفسیر تازه ای از تاریخ رجعت او یاس مردم را تسکین دهند.در نامه ای به برناباس آمده است مسیح هزار سال دیگر خواهد آمد.و اشخاصی میگفتند، مسیح وقتی خواهد آمد که نسل یا نژاد یهودیان بکلی از میان رفته باشد، یا هنگامی که بشارت برای همه مشرکان موعظه شده باشد: یا، به طوری که در انجیل یوحنا مسطور است، مسیح روح القدس یا فارقلیط را بجای خویش خواهد فرستاد... در حدود سال 156مونتانوس دنیاپرستی روزافزون مسیحیان و خودکامگی اسقفها را در کلیسا تقبیح کرد...خود مونتانوس با حالت خلسه چنان شیوا غیبگویی میکرد که شاگردان او به عنوان فارقلیط موعود مسیح درود فرستادند. وی مژده میداد که ملکوت آسمان نزدیک است و اورشلیم جدید مذکور در کتاب مکاشفه بزودی از آسمان در دشتی نزدیک فرود میآید. نوشتار اصلی: "" پس از میلاد
انجیل لوک (۱:۵) اظهار می‌دارد که جان تعمید دهنده معتقد بود که حتی اگر مسیح در دوره هرود متولد نشده باشد، حداقل در دوره بارداری بوده‌است، و اینکه در زمانی که مادر جان در ماه ششم بارداری بوده، مسیح نیز در دوره بارداری مادر بزرگوارشان قرار داشته‌اند (۱:۲۶). انجیل لوک همچنین اظهار می‌دارد که مسیح در دوران حکومت آگوستوس و در زمان حاکمیت کوایرینیوس بر سوریه تولد یافته‌است (۲–۲:۱)، بلاک برن اند هولفورد-استیونس (۷۷۰، ۲۰۰۳) اذعان می‌دارد که حاکمیت کوایرینیوس بر سوریه در سال ای دی ۶ آغاز گشته که با حاملگی سال ۴ بی سی در تضاد است. این منبع می‌افزاید که «لوک مقدس دشواری‌های بیشتری را موجب گردیده‌است… بنابراین اکثر منتقدان لوک را معتبر نمی‌دانند» (صفحه ۷۷۶). تکیه برخی از تحصیل کردگان بر انجیل جان در نشان دادن تاریخ تولد مسیح در سال ۱۸ بی سی است. (بلاک برن اند هولفورد-استیونس (۷۷۶، ۲۰۰۳). مسیحیت
شالوده مسیحی به قرن یکم میلادی و یهودیت برمی‌گردد که توسط عیسی ناصری (مسیح) پایه‌گذاری شد. مسیحیت اولیه به سه دوران عیسی و رسالت () پدران اولیهٔ کلیسا (Apostolic Fathers period) و دفاعیات () تقسیم می‌شود. این سه دوره را بازهٔ زمانی ۴۰۰ ساله‌ای در بر می‌گیرند که از سال ۳۰ میلادی به عنوان شروع خدمت مسیح آغاز شده و در اواخر قرن ۴ میلادی به پایان می‌رسد. در قرن نخست مسیحی و در اولین دهه‌های پس از مسیح نزاع الهیاتی میان مسیحیان درگرفت. اما نزاع خاتمه نیافت و در سده‌های دوم و سوم بیشتر به شکل نزاع‌های فرقه‌ای بروز کرد. در میان طرف‌های درگیر، برخی شخص پولس و نظام الهیاتی او را از اصل و بنیان قبول نداشتند. مثل فرقه‌های:ابیونی‌ها و ناصریان که همچنان به رعایت شریعت موسوی پایبند بودند. سال‌های ناشناخته عیسی
عبارت سال‌های ناشناختهٔ عیسی (یا سال‌های سکوت یا سال‌های مفقود) کتاب‌های عهد جدید وجودبرای ارجاع به دوره‌ای از زندگی عیسی به‌کار می‌رود که در عهد جدید گزارشی از آنها وجود ندارد. سده ۱۲ (قمری)
قرن ۱۲ قمری یا سده دوازدهم (قمری) در تقویم هجری قمری به فاصله سالهای ۱۱۰۱ تا ۱۲۰۰ قمری گفته می‌شود. عیسی
در حدود سال ۳۰ میلادی، عیسی و پیروانش از جلیل به اورشلیم سفر کردند تا عید پسح را برگزار کنند. در آنجا او در معبد دوم، مرکز دینی و مدنی یهودیان، آشوبی ایجاد کرد. سندرز این را با پیشگویی عیسی مبنی بر نابودی کامل معبد مرتبط می‌داند. عیسی آخرین وعده غذایی خود با حواریون را هم در اورشلیم سپری کرد که مراسم مسیحی عشای ربانی نان و شراب ریشه در آن دارد. سخنان او که در انجیل‌های هم‌نوا و نامه اول پولس به قرنتیان روایت شده‌است، کاملاً با یکدیگر هم‌خوانی ندارند، اما به نظر می‌رسد این وعده غذایی نمادین به جایگاه عیسی در ملکوت الهیِ قریب‌الوقوع اشاره داشته باشد؛ آن هم زمانی‌که احتمالاً عیسی پی برده بود به زودی کشته خواهد شد اما شاید امید داشت خدا مداخله کند و نجاتش دهد. مسئله یهود
هرمان رایماروس در هنگام مرگ در سال ۱۷۶۸ دستنویسی ۱۴۰۰ صفحه‌ای از خود به جا گذاشت که شش سال بعد توسط گتهولد لیسینگ قسمت‌هایی از آن تحت عنوان « قطعات ولفنبوتل » منتشر شد. در این کتاب استدلال شده بود که نمی‌توان عیسی را به عنوان بنیان‌گذار مسیحیت در نظر گرفت و درک کرد، بلکه باید او را چهره نهایی و متفوق اسکاتالوژی (آخرت شناسی) یهودیان دانست. در سال ۱۷۹۶ هردر تفاوت ظاهراً سازش ناپذیر میان مسیح موصوف در «انجیل متی، مرقس و لوقا» را با مسیح موصوف در «انجیل یوحنا» را خاطر نشان کرد. داوید اشتراوس در اثری دورانساز به نام « زندگی عیسی » نوشت که به عقیده او می‌بایست ویژگی‌های فوق طبیعی عیسی در انجیل‌ها جزو اسطوره‌ها محسوب شود و باید زندگی حقیقی مسیح به هر شکل بازسازی شود. عیسی
چهار انجیل متعارف (مرقس، متی، لوقا و یوحنا) منابع اصلی برای مطالعه زندگی و تعلیمات عیسی هستند. علی‌رغم این، دیگر بخش‌های عهد جدید مانند رساله پولس نیز بخش‌های کلیدی زندگی وی را به متن کشیده‌است؛ مانند شام آخر در نامه اول به قرنتیان (حدود ۵۳–۵۴ میلادی) باب ۱۱ آیات ۲۳ تا ۲۶. اعمال رسولان شامل اشاراتی به اوایل تبلیغ عیسی و پیشگویی یحیی در ربط با آن است. باب اول اعمال رسولان حاوی اطلاعات بیشتری دربارهٔ عروج عیسی نسبت به چهار انجیل است. رساله‌های پولس که تاریخ نگارشش مربوط به قبل از اناجیل است، چند مرتبه به سخنان و فرامین عیسی اشاره می‌کند. پس از میلاد
اگرچه دانشمندان به صورت کلی اعتقاد دارند که مسیح در زمانی قبل از سال ای دی ۱ متولد گردیده‌است، شواهد تاریخی دال بر تاریخ تعریف شده، بسیار ضعیف می‌باشند." (داجت ۵۷۹، ۱۹۹۲). بنا به انجیل ماتیو (۱۶٬۲:۱) هرود کبیر در تولد مسیح زنده بوده و دستور قتل‌عام بیگناهان را در عکس العمل به این تولد، صادر نموده بود. بلاک برن اند هولفورد-استیونس زمان مرگ هرود را کمی پس از تولد در سال ۴ بی سی (۷۷۰، ۲۰۰۳) ثبت نموده و می‌گوید که اعتقاد به داستان قتل‌عام بیگناهان دارند گاهی به ستاره استناد می‌کنند که موید مگی کتاب مقدس با مقارنه سیارات ۱۵ سپتامبر سال ۷ بی سی یا دنباله دار هالی سال ۱۲ بی سی می‌باشد؛ حتی مورخانی که به واقعه قتل‌عام بیگناهان اعتقاد ندارند، زمان تولد را در سال‌های حکومت هرود به عنوان افسانه‌ای کهن تر از انجیل‌های موجود، قبول دارند (صفحه ۷۷۶). عاموس
عاموس (به عبری:עָמוֹס به معنی "یار") یکی از دوازده پیامبر کوچک در عهد عتیق و نویسنده کتاب عاموس بود. عاموس در تقوع یهودا بین بیت‌لحم و اورشلیم زاده شد. او دو سال قبل از وقوع زمین‌لرزه، در دوران سلطنت یربعام دوم بر قبایل اسرائیل و سلطنت عزیا بر یهودیه به پیامبری رسید. آغاز پیامبری او را در سال ۷۶۳ قبل از میلاد دانسته‌اند؛ و بنا به روایات پیش از آن چوپانی می‌کرده، گله‌ها را می‌چرانیده و انجیر مصری می‌فروخته است. عاموس در بیت‌ئیل عبادت‌گاه مذهبی بنی‌اسرائیل خدمت می‌کرد. او بعدها به دسیسه در مقابل یربعام متهم شد و امصیا، کاهن اعظم یهود او را تهدید کرد. عاموس داوری امت‌های ارام، فلسطین، صور، ادوم، عمون، موآب، یهودا و اسرائیل را اعلام کرد. و بت پرستی، تجمل‌پرستی، گناه و رشوه‌خواری را محکوم نمود. عاموس پس از انجام مأموریتش به یهودیه بازگشت و در همانجا درگذشت. عیسی
مسیحیان اولیه تعداد زیادی اثر دینی، از جمله آن‌هایی که در عهد جدید قانونی فهرستشان آمده‌است، به نگارش درآوردند. متون قانونی، که منابع اصلی استفاده شده توسط مورخان جهت شناخت شخصیت تاریخی عیسی و متون مقدس مسیحی هستند، احتمالاً بین سال‌های ۵۰ تا ۱۲۰ م نوشته شده‌اند. قرون وسطای میانه
بنیانگذار این فرقه شخصیت محبوب مسیحیان یعنی فرانسیس آسیزی (Francis of Assisi) است که شبیه‌ترین انسان به عیسی در مسیحیت شمرده می‌شود. فرانسیس که در خانوده‌ای ثروتمند زندگی می‌کرد، از وضع موجود خود ناراضی بود، از این‌رو، بیست ساله بود که با برخی از یاران جوان خود زندگی توأم با فقر شدید را برگزیدند. فرانسیس هفته‌ها یا ماه‌ها پیوسته در غارها و بیشه‌ها به تأمّل و دعا مشغول بود، تا آنجا که نوشته‌اند: در اواخر عمر داغ‌هایی به نشانه زخم‌های عیسی در جسم او پدید آمد. وی در سال ۱۲۱۰ در آسیزی نمازخانه موسوم به مریم مقدس فرشتگان را بنا نهاد. دامنه رهبانیت او به مجارستان، آلمان، انگلستان، فرانسه و اسپانیا هم کشیده شد و پیروان این فرقه را فرایارهای کهتر (= برادرها) نیز می‌نامند. سرلوحه تعالیم این فرقه، فقر مطلق و جهل بود و پیروان این گروه خود را حقیرترین غلامان درگاه مسیح می‌دانستند. عیسی
از عیسی در ادیان دیگری مانند اسلام و بهائیت نیز به عنوان یک شخصیت مهم یاد شده‌است. مسلمانان معتقدند که عیسی یکی از پیامبران برجسته خدا و همان مسیح وعده داده شده در نوشته‌های یهودی است. آنان تولد او از مریم باکره را قبول دارند اما خدا یا پسر خدا بودن او را نه. در قرآن آمده که عیسی هیچوقت ادعای الوهیت نکرد. بیشتر مسلمانان اعتقاد به تصلیب عیسی ندارند و در عوض معتقدند که خدا او را به صورت جسمانی به بهشت برد. یهودیان این باور که عیسی، مسیح وعده داده شده بود را رد می‌کنند زیرا اعتقاد دارند او نشانه‌های ذکر شده برای مسیح بودن را نداشته، شخصیتی خداگونه نبوده و از مرگ برنخاسته است. بهائیان عیسی را در کنار شخصیت‌های دیگر مثل بهاءالله و زرتشت یکی از مظاهر ظهور به حساب می‌آورند. در مانویت میان شخصیت زمینی عیسی و شخصیت آسمانی او تمایز قائل می‌شد و نیز او یکی از اسلاف مانی به حساب می‌آمد. یونس
در عهد جدید، انجیل‌های متی و لوقا از یونس نام برده‌اند. در انجیل متی، زمانی‌که کاتبان و فریسیان از عیسی نشانه‌ای می‌خواهند، او پاسخ می‌دهد آن نشانه، نشانه یونس است: یونس بعد از سه روز زندگی در شکم ماهی بزرگ زنده ماند که نشانه‌ای از رستاخیز خود عیسی است: برخی از شاخه‌های مسیحیت یونس را یک قدیس محسوب می‌کنند. در تقویم قدیسین کلیسای کاتولیک رومی، روز ۲۱ سپتامبر و در تقویم دینی کلیسای ارتدکس شرقی روز ۲۲ سپتامبر (در کلیساهایی که از تقویم ژولینی استفاده می‌کنند، در تقویم گریگوری ۲۲ سپتامبر در ماه اکتبر قرار می‌گیرد) به یونس تعلق دارد. در کلیسای حواری ارمنی، در تاریخ‌های مختلفی بزرگداشت یونس به تنهایی و به عنوان یکی از پیامبران صغیر برگزار می‌شود. سفر یونس به نینوا نیز با روزه نینوا در کلیساهای سریانی و ارتدکس مشرقی بزرگ داشته می‌شود. شش دوران جهان
شش دوران جهان () یا که هر از گاهی با نام هفت دوران جهان نیز شناخته می‌شود، یکی از دوره‌بندی‌های تاریخی مسیحیان است که برای نخستین بار در دوره آگوستین هیپو در حدود ۴۰۰ سال بعد از میلادی درباره آن نوشته شده است. این دوره‌ندی از خلق آدم و حوا تا زمان مکاشفه یوحنا است. شش دوره تاریخی که هر دوره شامل ۱۰۰ سال است که در دوره قرون وسطی بدان اعتقاد داشتند. شش دوره بدین ترتیب است: سده ۱۴ (قمری)
قرن ۱۴ قمری یا سده چهارده (قمری) در تقویم هجری قمری به فاصله سالهای ۱۳۰۱ تا ۱۴۰۰ قمری گفته می‌شود. کشف در معبد
کشف در معبد یا یافتن در معبد ، «مسیح در بین پزشکان» یا مناظره با پزشکان (نام معمول در هنر) ، اپیزودی در زندگی اولیه عیسی مسیح بود که در فصل ۲ انجیل لوقا به تصویر کشیده شد. این تنها واقعه دوران کودکی حضرت عیسی است که در انجیل از آن یاد شده‌است. کلیسای عیسی مسیح قدیسان آخرالزمان
جوزف اسمیت، بازآورنده و اولین پیامبر کلیساست. او در سال ۱۸۲۰ زمانی که ۱۴ ساله بود، رویتی از جانب خدا دریافت کرد که در آن به او گفته شد همه کلیساها در اشتباه‌اند و او نباید به هیچ‌کدام بپیوندد. ژوزف اسمیت مجدداً در ۱۸ سالگی رویت دیگر دریافت کرد که در آن از جانب فرشته‌ای به نام مورونی به او مأموریتی عظیم داده شد تا به دنبال الواح طلایی و لوحه‌های قدیمی بگردد. مریم مجدلیه
قدیمیترین متنی که دربارهٔ رستاخیز مسیح توضیح داده‌است تقریباً ۲۰ سال قبل از انجیل‌های چهارگانه نوشته شده‌است، عقیده دارد که پطرس اولین کسی بوده‌است که عیسی پس از اعدام بر او ظاهر شده‌است. اما در تمام انجیل‌های چهارگانه، از جمله انجیل پطرس گفته شده‌است که مریم مجدلیه به تنهایی یا با زنان دیگری، اولین کسی بود که مقبرهٔ خالی عیسی را کشف کرد و عیسی بر او ظاهر شد، اگرچه انجیل‌ها در بیان جزئیات آن اختلاف نظر دارند. انجیل برنابا
نخستین دستخط‌های این انجیل در اواخر قرن شانزدهم در دو نسخه به زبان‌های ایتالیایی و اسپانیایی کشف شد. البته اخیراً دولت ترکیه اعلام کرده نسخه ای از این انجیل به زبان آرامی را که متعلق به حدود قرن ۶ میلادی (یعنی پیش از ظهور اسلام) در ترکیه امروزی که سابقاً جزء امپراطوری بیزانس بوده کشف کرده ‌است که گفته می‌شود واتیکان را شکه کرده‌است و حتی پاپ بندیکت شانزدهم خواستار دیدن آن شده بود. اگر قدمت این انجیل در نظر گرفته شود، بسیاری از ادعاهای مسلمانان در مورد تحریف تعالیم عیسی مسیح، و بشارت به پیامبر اسلام اثبات می‌شود. این نسخه از انجیل، خطی و طلاکاری شده‌است که به زبان مسیح آرامی، نوشته شده و گفته می‌شود حاوی نخستین آموزه‌های عیسی است. این انجیل که برگه‌های آن از پوست حیوانات است، در سال ۲۰۰۰، همزمان با عملیات مبارزه با قاچاق، توسط پلیس ترکیه کشف و شناسایی شد. به نوشتهٔ روزنامه انگلیسی دیلی میل، دولت ترکیه، این انجیل یک‌هزار و ۵۰۰ ساله را تا سال ۲۰۱۰ نزد خود نگه داشت آن گاه آن را به موزه آنتروپولوژی آنکارا تحویل داد. عیسی از دیدگاه مسیحیان
پنج نقطهٔ عطف در مهم در زندگی عیسی به روایت انجیل تعمید وی، تبدیل شدن عیسی، تصلیب عیسی، رستاخیز مسیح و عروج عیسی مسیح می‌باشد. معمولاً این دو نکته همیشه با هم ذکر می‌شوند: یکی تولد عیسی و دیگری ارسال شدن روح‌القدس به وی. رستاخیز مسیح
مسیحیت در قرن اول میلادی از یهودیت جدا شد و از آن زمان این دو دین در الهیات متفاوت بوده‌اند. به گفته تولدوت یشو، پیکر عیسی مسیح در همان شب توسط باغبانی به نام یهودا برداشته شد، پس از شنیدن این که شاگردان قصد داشتند جنازه عیسی را بدزدند. البته دیدگاه او در ادبیات ربانی معیار و شرعی نیست. عیسی
بنا به گفته سندرز، عیسی در نظر محققان مؤسس «جنبشی جهت نو شدن در چارچوب یهودیت» به‌شمار می‌آید. یکی از معیارهایی که برای تشخیص جزئیات تاریخی در «جستجوی سوم» برای یافتن عیسی، به کار رفته‌است معیار «قابل قبول بودن» روایات است، بدین معنا که با زمینه یهودی عیسی و تأثیر او بر مسیحیت هم‌خوانی داشته باشد. یک اختلاف در تحقیقات معاصر در ربط با عیسی این است که آیا او واعظی آخرالزمانی بوده‌است یا خیر. توافق مورد قبول اکثر محققان این است که او مانند یحیی و پولس واعظی بود که آمدن آخرالزمان را وعده می‌داد، اما برخی از محققان اهل آمریکای شمالی، مانند بورتون ماک و جان دومینیک کروسان، معتقدند که عیسی بیشتر به حکیمی کلبی می‌مانست. علاوه بر نمایاندن عیسی چون واعظی آخرالزمانی، معالجی کاریزماتیک یا فیلسوفی کلبی، برخی از محققان او را مسیح واقعی یا پیامبر برابری‌طلب خواهانِ تغییر اجتماعی به‌شمار می‌آورند. روی هم رفته، تصاویر تاریخی مختلفی که از عیسی رسم می‌شود، در بیشتر موارد با یکدیگر همپوشانی دارند و محققانی که با یک جنبه مخالفند، ممکن است با یک جنبه دیگر موافق باشند. پس از میلاد
این تخصیص جهت شمارش سالیان در «عصر مسیحیت» و به صورت مرسوم در ژولیوس و تقویم مسیحی بکار گرفته می‌شود. به صورت کامل‌تر، شمار سال‌ها را همچنین می‌توان به عنوان «انو دامینی نوستری ایسو کریستی» («در سال‌های سرور ما عیسی مسیح»). تاریخ‌گذاری «انو دامینی» برای اولین بار در سال ۵۲۵ مورد محاسبه قرار گرفته و در سال‌های قرن هجدهم در اروپای غربی استفاده از آن شروع شد. جرج بارکلی
بارکلی در قرن هفدهم زندگی می‌کرد قرنی که در آن نگاه انسان به هستی و جهان عوض شده بود در علوم طبیعی کسانی مثل گالیله و بویل و هاروی و نیوتن و در علوم سیاسی کسانی مثل هابز و در فلسفه کسانی مثل دکارت ولایبنیتس و اسپینوزا و لاک تفسیر جدیدی از جهان و هستی ارائه داده بودند. در تفسیر جدید نگاه سنتی و دینی ویران یا سست شده بود. تفکر بارکلی در واقع واکنشی است در برابر این تصویر عقلانی نو از جهان؛ و همچنین کوششی است برای رهانیدن یا بازگردانیدن اصول و مبانی رویکرد دینی یا به‌طور خلاصه، نجات جهان بینی دینی، و سپس خود دین و اصول آن. وقتی دکارت ماده را چون جوهری مستقل در نظر گرفت به نظر بارکلی، دکارت ماده را به مقام خدایی رسانده است. بارکلی در برابر ماتریالیسم نهفته در اندیشه‌های لاک وهابز و دیگر اندیشمندان قرن هفدهم و قوانین نیوتن که جهان را هم چون یک ماشین عظیم می‌داند که تابع قوانین مکانیستی است، موضع‌گیری می‌کند. در این جهان جایی برای خداوند نیست. بارکلی معتقد است که این اندیشه‌ها باعث تیرگی و تباهی اخلاقی انسان‌ها می‌شود. از سویی به بی خدایی و از سوی دیگر موجب شک گرایی در بارهٔ معنویت و مبانی دینی می‌شود؛ لذا در برابر اندیشه‌های مادی زمان خود منکر ماده شد. در واقع او که خود اسقف کلُوین بود ماده گرایی را سرچشمه الحاد می‌شمرد ولذا در صدد برآمد تببینی متمایز از جهان ارائه دهد. در کتاب «سه گفت و شنود میان هیلاس و فیلونوس» فیلونوس دیدگاهی ارائه می‌کند که هیلاس شکاک، آن را عجیب و غریب‌ترین چیزی که تابحال به ذهن انسان رسیده وصف می‌کند. ایدهٔ خود بارکلی نیز مبنی بر نفی اساس و اصالت ماده در جهان نیز مشابه ایدهٔ قهرمان کتاب او، جزو عجیب‌ترین ایده‌های تاریخ فلسفه محسوب می‌شود. ظهور دوم
از آیات دیگری که استدلال بر زنده بودن عیسی و بازگشت او در آخرالزمان دارد، آیه 46 سوره آل‌عمران است آنجا که گفته: «وَ یُکَلِّمُ النَّاسَ فِی الْمَهْدِ وَکَهْلًا وَ مِنَ الصَّالِحِینَ؛ و با خلق در گهواره و بزرگسالی سخن گوید و او از جمله صالحان است». بر اساس استنادات تاریخی، عیسی در زمان جوانی یا میانسالی به آسمان عروج کرد و یا به اعتقاد مسیحیان، ایشان در سن میانسالی به صلیب کشیده شد و هیچ گاه به کهولت نرسید. برخی مفسران و اندیشمندان مسلمان گفته‌اند این آیه گویای بازگشت عیسی در آخرالزمان و مبارزه با دجال و دجالیان است. نقد کتاب مقدس
انجیل‌های چهارگانه حتی به نام راویانشان (مرقس متی لوقا و یوحنا) شناخته می‌شوند. ادبیات رایج در تورات و انجیل ادبیات روایی و معمولاً به صورت سوم شخص است. زمان گردآوری انجیل‌ها را تماماً پس از عیسی یعنی از سال ۷۰ میلادی تا حدود سال ۱۰۰ میلادی ذکر کرده‌اند. به نظر بیشتر صاحب‌نظران مسیحی انجیل مرقس در حدود سال ۷۰ میلادی و از همه جلوتر نوشته شده‌است. انجیل متی و لوقا بین سالهای ۸۰ تا ۱۰۰ میلادی تدوین یافته‌اند. از اینها متاخرتر انجیل یوحنا است که در اواخر سدهٔ نخست میلادی گردآوری شده‌است. نکته مهم‌تر آنکه دربارهٔ حواری و صحابی بودن قدیمیترین گزارشگران زندگانی عیسی یعنی مرقس و متی نیز تردید کرده‌اند. با وجود این در حواری نبودن لوقا و یوحنا که متاخرترند جای تردید نخواهد ماند. پس منتقدان می‌گویند هیچ‌کدام از نویسندگان انجیل‌ها عیسی را درک نکرده‌اند. حسین وحید خراسانی در این باره می‌گوید: تجلی عیسی
در انجیل‌های هم‌نوا، (متی، مرقس و لوقا) تجلی در میانه داستان زندگی عیسی روایت شده است. داستان تجلی در این انجیل‌ها یک رویداد کلیدی است و تقریباً بلافاصله پس از یک رویداد مهم دیگر یعنی اعتراف پطرس که «شما مسیح هستید» ( ). آمده است. با این حساب، روایت تجلی می‌تواند کوشش دیگر برای ثابت کردن هویت عیسی مسیح به عنوان پسر خدا به مریدانش تلقی شود. در انجیل، عیسی پطرس، یعقوب پسر زبدی و برادرش یوحنای رسول را با خود به بالای یک کوه نامشخص می‌برد. مطابق متی ۱۷:۲، عیسی بر بالای کوه «در حضور ایشان متجلی و نورانی شده بود. چهره‌اش مثل خورشید می‌درخشید و لباسش به سپیدی مور گشته بود.» سپس دو پیامبر پیشین الیاس و موسی ظاهر می‌شوند و عیسی با آن‌ها به گفتگو می‌نشیند. انجیل لوقا ادعا می‌کند که آن‌ها دربارهٔ خروج عیسی که اندکی بعد در اورشلیم روی داد صحبت کردند. (لوقا ۹:۳۱) هم‌چنین این انجیل با بیان اینکه «آنها جلال او را دیدند» بر شکوه عیسی در لحظه تجلی تأکید می‌کند. کتاب صفنیا
مانند بسیاری از پیامبران دیگر هیچ مدرک خارجی به‌طور مستقیم از ارتباط کتاب با پیامبری به نام صفنیا وجود ندارد. برخی از محققان، مانند کنت هارولد ریچاردز و جیسون دِروچی، متوجه شده‌اند کلمات صفنیا منعکس‌کننده زمانی در اوایل سلطنت شاه جوزایا (۶۴۰-۶۰۹ پیش از میلاد) قبل از اصلاحات اش از ۶۲۲ سال پیش از میلاد کامل صورت گیرد، است که در این صورت امکان دارد پیامبر در زمان سلطنت منسی یهودا متولد شده باشد. (۶۹۸/۶۸۷-۶۴۲ پیش از میلاد). دیگران قبول دارند که برخی بخش‌ها از کتاب بعد از سلطنت است، متعلق به بعد از سال ۵۸۶ پیش از میلاد، زمانی که پادشاهی یهودا در محاصره اورشلیم سقوط کرد. عیسی
نظریه افسانه‌بودن عیسی نظریه‌است که بر مبنای آن عیسی ناصری هرگز وجود نداشته‌است؛ یا اینکه در صورت موجودیت تاریخی، عملاً هیچ ارتباطی میان او و تأسیس مسیحیت و روایات انجیل‌ها وجود ندارد. داستان تولد عیسی، در کنار دیگر اتفاقات کلیدی، چنان با عناصر افسانه‌ای در هم آمیخته‌اند که برخی پژوهشگران را قانع کرده‌است که خود عیسی نیز شخصیتی افسانه‌ای بوده‌است. برونو باور (۱۸۰۹–۱۸۸۲) معتقد بود که اولین انجیل یک اثر ادبی بود که تاریخ را نه توصیف، که «تولید» کرده‌است. به گفته آلبرت کالتهوف (۱۸۵۰–۱۹۰۶) یک جنبش اجتماعی زمانی که با انتظارات آخرالزمانی یهودیان مواجه شده‌است، عیسی را خلق کرده‌است. آرتور دریوس (۱۸۶۵–۱۹۳۵) معتقد بود که عیسی افسانه‌ای بوده‌است که قبل از مسیحیت هم وجود داشته‌است. علی‌رغم استدلال‌هایی که محققان طرفدار این نظریات ارائه کرده‌اند، یک توافق قوی بین پژوهشگران کتاب مقدس وجود دارد که شخصیت تاریخی عیسی در همان بازه زمانی و مکانی زندگی کرده‌است. عیسی
متی و لوقا هر دو تولد عیسی، به خصوص زایش او از یک باکره در بیت‌لحم را، به وقوع پیوستن پیشگویی می‌دانند. روایت لوقا اتفاقات پیش از تولد او را هم شرح داده‌است و مریم در مرکز روایتش قرار دارد، حال آنکه متی به اتفاقات پس از تولد پرداخته و یوسف را شخصیت محوری روایت خود قرار داده. مطابق هر دو منبع، والدین عیسی، مریم و نامزد او، یوسف نجار، بودند؛ هر دو منبع بر تولد او از یک باکره تأکید کرده‌اند و متذکر شده‌اند که روح‌القدس عیسی را زمانی که مریم هنوز باکره بود، در رحم او قرار داد. در عین حال، شواهدی در اعمال رسولان در انجیل لوقا وجود دارد که نشان می‌دهد نسل عیسی از طریق یوسف به داوود می‌رسد. ظاهراً با پذیرش عیسی به عنوان فرزند خود توسط یوسف، تصور می‌شده که، مانند بسیاری دیگر در دنیای باستان، عیسی دارای دو پدر است. دنباله‌دار
در اوایل سدهٔ هفدهم، یوهانس کپلر گفت که بیت‌اللحم ممکن‌است که یک نواختر باشد. به گفتهٔ کالین هامفریس در «"ستارهٔ بیت‌اللحم –دنباله‌داری در ۵ سال پیش از میلاد– و زادروز عیسی"» در مجلهٔ انجمن سلطنتی اخترشناسی در سال ۱۹۹۱، عیسی مسیح احتمالاً در پنج سال پیش از میلاد زاده شده‌است. در آن زمان، یک دنباله‌دار بزرگ، جدید و با حرکت آهسته به نام «"سوئی-هزینگ"» ثبت شده‌بود. هامفریس بر این باور است که این دنباله‌دار همان ستارهٔ بیت‌اللحم است. موسی بن شاکر خراسانی
موسی در قرن سوم و در عهد مأمون زندگی می‌کرد. وی آثار علمی ارزنده‌ای از خود بر جای نهاده و مدتی نیز در دارالحکمه به فعالیت مشغول بود. عیسی مسیح در تلمود
در قرون وسطی بحثهای زیادی در مورد محتوای تلمود توسط مسیحیان صورت گرفت. معروفترین این بحثها دادگاه پاریس بود که در آن یک یهودی مسیحی شده به نام نیکولاس دونین تلمود را متهم کرد که به عیسی مسیح اتهام جادوگری و به مادر او مریم اتهام فاحشگی می‌دهد. دونین در مناظره عمومی با یهودیان در مورد تلمود برنده شد و توانست از شاه فرانسه دستوری برای سوزاندن تمامی نسخه‌های تلمود دریافت کند. در سال ۱۲۸۰ میلادی در کاتالان اسپانیا رامون مورتی یک یهودی مسیحی شده در مورد بخشهای منفی تلمود در مورد عیسی مطالبی نوشت. در سال ۱۶۸۱ میلادی یوهان کریستوف واگنسیل بخشهای ضد مسیحی تلمود را از منابع یهودی ترجمه کرد و آن را به نام تیرهای آتشین شیطان، که کتاب‌های مخفی و وحشتناک یهودیان در مورد عیسی، خدا و مسیحیت است چاپ کرد. اولین کتابی که به صورت کامل به عیسی در تلمود اختصاص داده شد به نام عیسی در تلمود در سال ۱۶۹۹ توسط رودولف مارتین میلفهرر چاپ شد. در سال ۱۷۰۰ میلادی یوهان آندریاس آیزنمنگر کتابی به نام یهودیت بدون نقاب منتشر کرد که در مورد توصیفات عیسی در تلمود بود. این کتاب منبع اصلی بسیاری نوشتارهای ضدیهودی بعدی نظیر تلمود بدون نقاب نوشته جاستیناس بوناونتور در سال ۱۸۹۲ شد. اسفار مشکوک
بخش اصلی مجموعه عهد جدید همان انجیل‌های چهارگانه است که در واقع، زندگی‌نامه و سخنان عیسی به‌شمار می‌آید. به گفته بیشتر دانشمندان قدیم و جدید، این چهار انجیل بین سال‌های ۶۵ تا ۱۰۰ میلادی نوشته شده و بین سال‌های ۱۵۰ تا ۱۸۰ میلادی رسمی و قانونی شده‌است. به موازات این چهار انجیل، از ده‌ها کتاب دیگر با عنوان انجیل نام برده شده‌است که از آن‌ها، تحت عناوین غیررسمی، غیرقانونی یا اپوکریفایی نام برده می‌شود. جورج قدیس و اژدها
تصویرهایی از "مسیح مبارز" که پای یک مار را زیر پا گذاشته است، در هنر مسیحی اواخر قرن پنج یافت می شود. نمادنگاری اسب سوار با نیزه برای غلبه بر شر در اوایل دوره قرون وسطایی رایج می شود. نمادهای نمادین تئودور مقدس به عنوان کشنده اژدها متعلق به اوایل قرن هفتم، مسلماً در اوایل قرن دهم (قدیمی ترین تصویر خاص از تئودور به قتل اژدها در Aghtamar ، مورخ 920) است. از تئودور گزارش شده که اژدها را در نزدیک اوچایتا در افسانه ای جوانتر از اواخر قرن نهم نابود کرده است. تصورات اولیه از یک اسب سوار که یک اژدها را می کشد بعید است که نمایانگر جورج مقدس باشد، که در قرن دهم به عنوان قاتل یک چهره انسانی به تصویر کشیده شد، نه یک اژدها. تجلی عیسی
تجلی یکی از معجزات عیسی در انجیل است. این معجزه در انجیل‌های متعارف از این نظر منحصر به فرد است که در آن موضوع معجزه خود شخص عیسی است. توماس آکویناس تجلی عیسی را «بزرگترین معجزه» می‌دانست که در آن معجزه تعمید عیسی تکمیل شده و کمال زندگی در بهشت به نمایش درآمده است. تجلی یکی از پنج نقطه عطف مهم در روایت انجیل از زندگی عیسی مسیح است. باقی این پنج عطف عبارتند از غسل تعمید، مصلوب شدن، رستاخیز و عروج عیسی. در سال ۲۰۰۲، پاپ ژان پل دوم در یک دعای رزاری، رازهای نورانی را معرفی کرد که شامل معجزه تجلی هم می‌شود. تالاب بیت حسدا
انجیل به روایت یوحنا فصل ۵ ۱ و بعد از آن یهود را عیدی بود و عیسی به اورشلیم آمد. ۲ و در اورشلیم نزد بابالضّان حوضی است که آن را به عبرانی بیت حسدا می‌گویند که پنج رواق دارد. ۳ و در آنجا جمعی کثیر از مریضان و کوران و لنگان و شلان خوابیده، منتظر حرکت آب می‌بودند. ۴ زیرا که فرشته‌ای از جانب خداوند گاه بر آن حوض نازل می‌شد و آب را به حرکت می‌آورد؛ هرکه بعد از حرکت آب، اوّل وارد حوض می‌شد، از هر مرضی که داشت شفا می‌یافت. ۵ و در آنجا مردی بود که سی و هشت سال به مرضی مبتلا بود. ۶ چون عیسی او را خوابیده دید و دانست که مرض او طول کشیده‌است، بدو گفت، آیا می‌خواهی شفا یابی؟ ۷ مریض او را جواب داد که ای آقا کسی ندارم که چون آب به حرکت آید، مرا در حوض بیندازد، بلکه تا وقتی که می‌آیم، دیگری پیش از من فرورفته است. ۸ عیسی بدو گفت، برخیز و بستر خود را برداشته، روانه شو! ۹ که در حال، آن مرد شفا یافت و بستر خود را برداشته، روانه گردید؛ و آن روز سَبَّت بود. ۱۰ پس یهودیان به آن کسی که شفا یافته بود، گفتند، روز سَبَّت است و بر تو روا نیست که بستر خود را برداری. ۱۱ او در جواب ایشان گفت، آن کسی که مرا شفا داد، همان به من گفت بستر خود را بردار و برو. ۱۲ پس از او پرسیدند، کیست آنکه به تو گفت، بستر خود را بردار و برو؟ ۱۳ لیکن آن شفا یافته نمی‌دانست کِه بود، زیرا که عیسی ناپدید شد چون در آنجا ازدحامی بود. ۱۴ و بعد از آن، عیسی او را در هیکل یافته بدو گفت، اکنون شفا یافته‌ای. دیگر خطا مکن تا برای تو بدتر نگردد. ۱۵ آن مرد رفت و یهودیان را خبر داد که آنکه مرا شفا داد، عیسی است. عیسی
حدوداً ۳۰ مَثَل یک سوم آموزه‌های ثبت شده عیسی را شکل می‌دهند. مثل‌ها را در خلال موعظه‌ها و دیگر اتفاقات روایت کرده‌اند. در آن‌ها نمادپردازی به کار رفته‌است و معمولاً جهان مادی را به جهان معنوی ربط می‌دهند. مضامین رایج در آن داستان‌ها شامل مهربانی و سخاوت خدا و خطرات گناهان است. برخی از مثل‌های عیسی مانند پسر ولخرج (در انجیل لوقا باب ۱۵) ساده هستند و برخی دیگر چون روییدن دانه (مرقس باب ۴) پیچیده و عمیقند. زمانی که پیروان عیسی از وی پرسیدند چرا در قالب مثل‌ها با مردم سخن می‌گوید، جواب داد «توانایی درک اسرار ملکوت آسمان به شما عطا شده، امّا به آن‌ها داده نشده‌است چون به شخصی که دارد بیشتر داده خواهد شد تا به اندازهٔ کافی و به وفور داشته باشد، و از آن شخصی که ندارد، حتّی آنچه که دارد هم ستانده می‌شود. نتیجتاً، من برای آنان در قالب مثل‌ها صحبت می‌کنم، چون آنان نظاره می‌کنند ولی نمی‌بینند و گوش می‌دهند ولی نمی‌شنوند و نمی‌فهمند.» آریوس
آریوس (۲۵۰/۲۵۶ – ۳۳۶ ب. م در اسکندریه) از پدران اولیه کلیسا بود. وی بر این نظر بود که عیسی مسیح دارای مقام الوهیت نبوده و در مقامی پایین‌تر از خداوند قرار دارد. (به عبارت دیگر پسر و پدر در الوهیت با یکدیگر مشترک نیستند و پسر دون پدر است که این دیدگاه به آریانیسم مشهور است. او عیسی مسیح را خلق اول خداوند می‌دانست و معتقد بود همان فاصله‌ای که بین خدا و انسان است بین خدا و عیسی مسیح نیز هست. به هر صورت در آن زمان و پس از آن او طرفداران زیادی را بدست آورد. دیدگاه آریوس در شورای نیقیه با آنکه طرفدارانی داشت، (حدود ۲۲ نفر) رای نیاورد و به عنوان یک عقیده کفرآمیز شناخته شد، که منجر به تهیه اعتقادنامه نیقیه گردید. آریوس در سال ۳۳۶ میلادی به طرز عجیبی درگذشت به گونه‌ای که ناگهان کبد، طحال و بخشی از روده خود را بالا آورد. عده زیادی از پدران کلیسا مرگ او را معجزه ای به دلیل اعتقادات الحادی او خواندند. برخی مطالعات محققین، مرگ او را ناشی از مسمومیتش توسط مخالفینش می‌دانند. جنگ‌های صلیبی
بر اساس عقیدهٔ مسیحیان، سرزمین‌های مقدس از این نظر که مکان تولد، زندگی، به صلیب‌کشیده شدن، و عروج عیسی به سوی خدا است، اهمیت فراوانی برای آنان دارد. پس از رسمی شدن مسیحیت در امپراتوری روم توسط کنستانتین یکم در سال ۳۱۳ و تقسیم امپراتوری و تشکیل امپراتوری روم شرقی، سرزمین‌های مقدس به‌طور غالب مسیحی شدند که کلیساهای متعددی در جاهای مهم این سرزمین ساخته شد و یادواره‌هایی برای وقایع زندگی عیسی مسیح برگزار می‌کردند. در باور مسلمانان بیت‌المقدس از این جهت که مکان معراج محمد است از اهمیت ویژه‌ای برخوردار بوده و سومین مکان متبرک، پس از مکه و مدینه، به‌شمار می‌رود. حضور مسلمانان در سرزمین‌های مقدس از قرن هفتم میلادی با فتح شام در زمان ابوبکر و عمر آغاز شد. فتح‌های مسلمانان، به ویژه حملات ترکان سلجوقی، فشارها را بر امپراتوری روم شرقی و کلیسای ارتدکس شرقی که ادعای حاکمیت بر این سرزمین را داشت افزایش می‌داد. بیت‌المقدس برای یهودیان به‌خاطر آنکه دیوار ندبه را در خود جای داده از اهمیت تاریخی و مذهبی خاصی برخوردار است. دیوار ندبه در باور یهودیان آخرین بازمانده معبد دوم اورشلیم است و یهودیان بیت‌المقدس را سرزمین اجدادی خود می‌دانند و آن را از زمان خرابی در سال ۷۰ بعد از میلاد و اشغال در ۱۳۶ بعد از میلاد زیارت می‌کنند. عیسی
بنا به یهودیت عیسی، مسیح نبود؛ آن‌ها می‌گویند که او هیچ‌کدام از پیشگویی‌های مسیح در تنخ را برآورده نکرده و خصوصیات شخصی مسیح را هم نداشته‌است. یهودیان استدلال می‌کنند که وعده ساخت معبد سوم را به سرانجام نرساند، یهودیان را در اسرائیل گرد هم نیاورد، صلح را در جهان برقرار نکرد و همه جهان را تحت خدای اسرائیل متحد نکرد. همچنین بنا به سنت یهودی، پس از ملاکی در قرن پنجم ق.م. دیگر هیچ پیامبری ظهور نکرده‌است. مریم
مریم یا مریم مقدس یا تئوتوکوس، یک زن یهودی در سده یکم میلادی بود که مطابق عهد جدید و نیز قرآن عیسی از او زاده شد. دو انجیل متی و لوقا و همچنین قرآن، مریم را در زمان زاییدن عیسی باکره توصیف کرده‌اند. کاتولیک‌ها برای مریم به عنوان مادر خدا جایگاهی والا قائل هستند اما پروتستان‌ها نقش او در مسیحیت را پررنگ نمی‌دانند. در اسلام مریم بلندمرتبه‌ترین زن عالم به‌شمار می‌رود و تنها زنی است که نامش در قرآن ذکر شده. ژاکوب فرانک
ژاکوب فرانک (عبری:יעקב פרנק) (۱۷۲۶–۱۷۹۱ میلادی) یک رهبر یهودی قرن ۱۸ بود که ادعا کرد زنده شدن دوباره مسیح خود انگاره شبتای زوی و یعقوب پیامبر است. رهبران یهودی لهستان فرانک را طرد کردند زیرا ادعای او را کفرآمیز می‌دانستند. او اعتقاد به خدا بودن شخص وی به عنوان جزئی از خداییت سه‌گانه و اعتقاد به دکترین «رستگاری از طریق گناه» داشت. عیسی
در سال ششم میلادی، یهودیه، ادوم و سامریه که پیش از آن پادشاهی‌های تابع امپراتوری روم بودند، با یکدیگر ادغام شدند و استان رومی یهودیه شکل گرفت. به جای یک پادشاه تابع، یک بخشدار رومی بر آن سرزمین حکومت می‌کرد. قیصریه دریایی مرکز حکومت آن بخشدار بود و به کاهن اعظم اسرائیل اجازه داده شده بود بر اورشلیم حکومت کند. بخشدار زمانی که احساسات دینی و ملی در جریان مراسم‌های دینی باعث آشوب و شورش می‌شد، به اورشلیم می‌رفت. قلمروهای یهودی جلیل و یهودیه توسط سرزمین‌های غیر یهودی احاطه شده بودند اما رومی‌ها به یهودیان اجازه دادند که به صورت قانونی و فرهنگی مجزا باقی بمانند. جلیل سرزمین ثروتمندی بود و فقر به اندازه‌ای نبود که بتواند نظم اجتماعی را با خطر مواجه کند. سده ۱۱ (میلادی)
سده ۱۱ میلادی یا قرن یازدهم (میلادی) در تقویم گریگوری به فاصله سال‌های ۱۰۰۱ تا ۱۱۰۰ میلادی گفته می‌شود. این سده در اروپا بخشی از دوران واپس ماندگی علمی و اجتماعی معروف به قرون وسطی بود. اما در شرق به ویژه در ایران و دیگر کشورهای اسلامی، این زمان همراه با شکوفایی در هنر، ادبیات و علم بود. عیسی مسیح در تلمود
در قرن بیستم بررسی مسئله عیسی در تلمود از بعد مذهبی و احساسی خارج شد. ساموئل کراوس اولین فردی است که به صورت آکادمیک به مسئله عیسی در تلمود پرداخته‌است. در سال ۱۹۱۰ هرمان استرک کتابی نوشت که در آن اظهار کرد تلمود دارای هیچ بحثی در مورد عیسی نیست. در سال ۱۹۲۲ جوزف کلاسنر به‌طور مشابهی اعلام کرد که عیسی در تلمود مورد ذکر قرار نگرفته‌است. بیشتر تاریخدانانی که در قرن بیستم به مسئله عیسی در تلمود توجه کردند اعتقاد داشتند که فرد مورد نظر در تلمود شخص عیسی مسیح نیست. عیسی (شخصیت تاریخی)
تقریباً همه محققان مشهور تاریخ باستان معتقد هستند عیسی به لحاظ تاریخی وجود داشته‌است. بازسازی شخصیت تاریخی عیسی بر رساله‌های پولس و انجیل‌ها استوار است، در حالی که چند منبع خارج از کتاب مقدس نیز به موجودیت تاریخی این فرد گواهی می‌دهند. از قرن ۱۸، محققان سه شیوه جداگانه برای شناخت شخصیت تاریخی عیسی پیش گرفتند که هر کدام مشخصه‌های خودش را دارد و بر اساس تحقیقات متفاوتی شکل گرفته‌است. عیسی
عهد جدید هیچ توضیحی دربارهٔ ظاهر عیسی تا قبل از مرگ او ارائه نمی‌کند. در کل، عهد جدید دربارهٔ ظاهر افرادی که آن‌ها را ذکر می‌کند، بی‌تفاوت است. عیسی احتمالاً چهره‌ای مشابه دیگر یهودیان زمان خودش داشت و بنا به گفته محققان به دلیل سبک زندگی زهدانه و بی‌خانمانه‌اش، محتمل است که بدن ورزیده‌ای دارا بوده باشد. ژوان تیلور منابع مرتبط و غیرمرتبط با کتاب مقدس را جمع‌آوری کرده‌است و به نتیجه رسیده که عیسی در واقعیت از نظر ظاهری با آنچه که هنر غربی از او می‌نماید تفاوت داشته‌است. کلیسای عیسی مسیح قدیسان آخرالزمان
کتاب مورمون عیسی مسیح را مخلوق خدا می‌داند. مسیح با انسان‌های دیگر تفاوت چندانی ندارد. او اولین روح خلق شده توسط خداست که نامش قبل از زندگی بر روی زمین یهوه بوده‌است. او ابدی است، اما نه تنها او بلکه همه انسان‌ها در روح ابدی‌اند. طبق این نظریه مسیح یکی از روح‌ها بوده که جسم گرفت و اینک یکی از خدایان شده‌است. پس فرق مسیح و انسان‌ها نه در ذات، بلکه در ترتیب زمانی جسم پوشیدن است. طبق این استدلال، کلیسای مورمون مسیح را برادر ارشد ما معرفی می‌کند. مسیح بی‌گناه و در هدف با خدا یکی است، اما او خدای مجسم شده نیست. او از تعدد زوجات حمایت کرده و در روی زمین با مریم، مرتا و مریم مجدلیه ازدواج کرده و بچه‌دار شده‌است. عیسی
از مهم‌ترین زوایا جهت بررسی انجیل‌ها، در نظر گرفتن ژانری است که آن انجیل در آن قرار می‌گیرد. اینکه نویسندگان اناجیل قصد داشته‌اند رمان، افسانه، تاریخ یا زندگینامه بنویسند، تأثیر عظیمی بر این موضوع دارد که چگونه باید آن‌ها را بررسی کرد. مطالعات اخیر بر این اجماع نظر دارند که انجیل‌ها در شاخه «زندگینامه باستانی» قرار می‌گیرند. علی‌رغم اینکه با این دسته‌بندی مخالفت‌هایی هم شده، نظر کلی پژوهشگران چنین است.در ربط با صحت تاریخی این چهار انجیل، نظرها از اینکه آن‌ها توصیفات دقیقی از زندگی عیسی هستند تا اینکه آیا اصلاً می‌شود آن‌ها را منبع تاریخی به حساب آورد متفاوت است. مطابق اتفاق نظر گسترده‌ای که امروزه در میان محققان وجود دارد، انجیل‌های هم‌نوا (سه انجیل اول – متی، مرقس و لوقا) معتبرترین منابع برای زندگی عیسی هستند. در دفاع از اختلاف‌ها و ناسازگاری‌هایی که بین اناجیل وجود دارد، گفته شده‌است که این خود دلیلی برای صحت انجیل‌هاست؛ زیرا تفاوت‌ها احتمال توطئه و همدستی را از بین برده و شباهت‌ها به مبدأ مشترک آن‌ها گواهی می‌دهد. مطابق تقدم مرقس، انجیل مرقس قدیمی‌ترین در میان اناجیل هم‌نواست که بین سال‌های ۶۰ تا ۷۵ میلادی نوشته شده‌است. پس از آن انجیل متی (۶۵ تا ۸۵ م)، انجیل لوقا (۶۵ تا ۹۵ م) و انجیل یوحنا (۷۵ تا ۱۰۰ م) قرار دارند. به علاوه، بیشتر محققان موافقند که نویسندگان متی و لوقا از مرقس به عنوان یکی از منابع خود در زمان نوشتن انجیلشان بهره برده‌اند. از آنجا که متی و لوقا شامل اطلاعاتی هستند که در مرقس یافت نمی‌شود، پژوهشگران این‌گونه توضیح داده‌اند که آن دو نویسنده علاوه بر مرقس، از یک منبع دیگر (که به‌طور عمومی به آن منبع کیو می‌گویند) هم استفاده کرده‌اند. سده ۱۵ (قمری)
قرن ۱۵ قمری یا سده پانزده (قمری) در تقویم هجری قمری به فاصله سالهای ۱۴۰۱ تا ۱۵۰۰ قمری گفته می‌شود. ولادت عیسی
ولادت عیسی، ولادت مسیح یا زایش عیسی رخدادی است که در اناجیل لوقا و متی توصیف شده‌است. این دو انجیل پذیرفته‌اند که عیسی در بیت‌لحم در استان یهودا زاده شد و مادرش مریم، نامزد مردی به نام یوسف نجار، از تبار داوود، بود. آورده اند که یوسف پدر زیستی او نبود و مریم او را باکره زاده‌بود. عیسی
عیسی شخصیت مرکزی مسیحیت است. در میان مسیحیان نظرات دربارهٔ عیسی متفاوت است اما عقایدی وجود دارند که در بین مذاهب مختلف مشترکند. منابع مختلف، از جمله اناجیل متعارف و رسائل عهد جدید نظیر نوشته‌های یوحنایی و آثار پولس، در شکل‌گیری دیدگاه‌های مسیحی دربارهٔ عیسی تأثیرگذار بوده‌اند. آن نوشته‌ها حاوی نظرات کلیدی مسیحیان دربارهٔ عیسی هستند، شامل الوهیت عیسی، زندگی انسانی و زمینی او و اینکه وی مسیح و پسر خدا بوده‌است. اگرچه در بسیاری از موارد اعتقادات مشترکی دارند، مذاهب مسیحی بر روی همه موارد متفق‌القول نیستند. نتیجتاً اختلافات بزرگ و کوچک در ربط با آموزه‌ها و باورها در مسیحیت در طول قرن‌ها وجود داشته‌است. عیسی
عیسی یک یهودی بود و از بطن مریم همسر یوسف تولد یافت. انجیل متی و انجیل لوقا دو روایت متفاوت از اجداد عیسی ارائه کرده‌اند. متی، نسل عیسی را از طریق داوود به ابراهیم می‌رساند و مطابق لوقا، نسل عیسی به آدم و از طریق او به خدا می‌رسد. دو شجره‌نامه‌ای که این دو انجیل گزارش کرده‌اند، بین ابراهیم و داوود شباهت زیادی دارند اما از آنجا به بعد، اسامی ارائه شده تفاوت بسیاری با یکدیگر دارند. در متی ۲۷ نسل بین داوود و یوسف نجار فاصله‌است، حال آنکه در لوقا ۴۲ نسل، بدون تقریباً هیچ اشتراکی در اسامی دو فهرست. تئوری‌های مختلف برای توضیح تفاوت دو تبارنامه عیسی مطرح شده‌است. یعقوب (امت اسلام)
در اعتقادات امت اسلام، یعقوب (یاکوب) دانشمند سیاه‌پوستی بود که ۶٬۶۰۰ سال پیش زندگی می‌کرد و خلق نژاد سفید/مردم سفیدپوست را آغاز کرد. گفته می‌شود که وی این کار را از طریق نوعی پرورش انتخابی که به آن «پیوند دادن» گفته می‌شود، هنگام زندگی در جزیره پاتموس انجام داده‌است. الهیات امت اسلام بیان می‌کند که یعقوب یعقوب کتاب مقدس است. این داستان در طول تاریخ خود باعث بروز اختلافاتی در امت اسلام شده‌است. امت اسلام تحت نظر رهبر فعلی خود لوئیس فاراخان، همچنان ادعا می‌کند که داستان یعقوب واقعیت دارد و ادعا می‌کند که علم مدرن با آن سازگار است. خدا در مسیحیت
عصر اواخر قرن دوم تا آغاز قرن چهارم (تقریباً ۱۸۰ – ۳۱۳) معمولاً بنام «عصر کلیسای بزرگ» و هم‌چنین عصر ماقبل نایسین یاد می‌شود، پیشرفت‌های چشم‌گیر خداشناسی و توحید و ترتیب تعدادی از تعالیم عیسویت در آن رخ داد. عیسی
از قرن ۱۸ میلادی تا امروز، برخی محققان گهگاه عیسی را «مسیح سیاسی ملی» توصیف کرده‌اند، اما مدارک برای پشتیبانی از چنین دیدگاهی محدود است. همچنین انجیل‌های هم‌نوا حاوی مطالب کافی برای اثبات این مدعا که عیسی یک زیلوت — جنبشی برای شورش یهودیان بر امپراتوری روم — بود، نیستند. عیسی
عیسی به شیوه‌ای که در انجیل‌ها توصیف شده‌است موجودی فراتر از محدودیت‌ها و توانایی‌های انسانی است. برای بیشتر تاریخ مسیحیت این مشکل بزرگی به حساب نمی‌آمد، اما از عصر روشنگری بدین سو عده‌ای به دنبال یافتن عیسی در محدوده توانایی‌های انسان رفتند. تا قبل از آن دوره، انجیل‌ها را معمولاً منابع معتبر تاریخی قلمداد می‌کردند، اما از آن زمان پژوهشگرانی ظهور کردند که صحت تاریخی عهد جدید را زیر سؤال بردند و میان عیسی در اناجیل و عیسی در تاریخ تمایز قائل شدند. از قرن ۱۸، محققان سه شیوه جداگانه برای شناخت شخصیت تاریخی عیسی پیش گرفتند که هر کدام مشخصه‌های خودش را دارد و بر اساس تحقیقات متفاوتی شکل گرفته‌است. موجودیت یک شخصیت تاریخی به نام عیسی و اتفاقات کلی زندگی‌اش به‌طور گسترده‌ای توسط محققان پذیرفته شده‌است، اما تصویری که توسط پژوهشگران مختلف از او رسم شده‌است، با یکدیگر و همچنین با تصویر او در اناجیل متفاوت است. عیسی
محققان مدرن اتفاق نظر دارند که عیسی در جلیل و یهودیه زندگی کرد و برای تبلیغ یا تحقیق راهی جای دیگری نشد. آن‌ها معتقدند که عیسی با بزرگان یهودی دربارهٔ موضوع خدا بحث کرد، عده‌ای را مداوا کرد، آموزه‌های خود را در قالب مثل‌ها عرضه کرد و پیروانی برای خود دست و پا کرد. منتقدان یهودی عیسی معتقد بودند تبلیغ عیسی یک رسوایی است زیرا او با گناه‌کاران هم‌غذا می‌شد، با زنان صمیمی می‌شد و به پیروانش اجازه می‌داد در روز شبات کار کنند. بنا به سندرز، پذیرفتنی نیست که اختلاف نظر بر سر تفسیر شبات و قانون موسی باعث شود مقامات یهودی خواستار مرگ عیسی شوند. مسیحا
مسیحیان، عیسی پسر مریم را مسیح می‌دانند.از این رو مسیحیان اعتقاد دارند که پیشبینیهای عهد عتیق در مورد آمدن مسیح و مخصوصاً پیشبینیهای اشعیا توسط عیسی محقق گردید. دیدگاه مسیحی با دیدگاه یهودی و اسلامی در مورد مسیح متفاوت است زیرا مسیحیان اعتقاد دارند که مسیح پسر خدا بوده و قسمتی از بدنه سه‌گانه خدا (پدر، پسر و روح القدس) می‌باشد. در اناجیل چهارگانه عیسی به صورت فیزیکی تنها یکبار و توسط یک زن مسح می‌شود و این اتفاق در بتانی در بیرون از اورشلیم اتفاق میفتد. در انجیل لوقا محل این اتفاق نزدیک دریای گالیله تصور می‌شود. باورها و آداب کلیسای عیسی مسیح قدیسان آخرالزمان
کلیسای عیسی مسیح قدیسان آخر الزمان دکترین و تعالیم خود را بر عیسی مسیح متمرکز می‌کند؛ این که او پسر خداست، از مریم باکره زاده شده، به کمال زیسته، معجزه‌هایی داشته، از هر منفذ پوستش در باغ جتسیمانی خون چکیده، بر صلیب درگذشته، در روز سوم برخاسته و دوباره بر حواریونش ظاهر شده و هم اکنون جایگاهش مقتدرانه در سمت راست خداوند است. به اختصار، برخی باورها با سنتهای کاتولیک، ارتدوکس و پروتستان مشترک است. به هر حال، تعالیم کلیسای قدیسان در دیگر موارد به طرز شایان توجهی متفاوت است و مجموعه گسترده‌ای از دکترین‌ها را در بر می‌گیرد به نحوی که فرقه‌های یادشده معمولاً این کلیسا را خارج از محدوده‌های تعالیم ارتدکس مسیحی آن طور که اعتقادنامه نیقیه در خلاصه شده، قرار می‌دهند. عیسی
به عقیده گیزا ورمس تکامل الهیاتی باعث شده‌است که باور «تولد عیسی از باکره» رواج یابد، نه اتفاقات تاریخی. اگرچه بسیاری از محققان باور دارند که انجیل‌های هم‌نوا از روی یکدیگر نوشته شده‌اند، اما دیگران این موضوع را قابل اهمیت می‌دانند که باکره بودن مادر عیسی توسط دو انجیل هم‌نوا (متی و لوقا) ذکر شده‌است. بنا به گفته اد سندرز، روایت‌های تولد عیسی از باکره در متی و لوقا واضح‌ترین نمونه از جعل در روایات اناجیل در ربط با زندگی عیسی است. هر دو انجیل می‌گویند او مطابق پیشگویی‌های یهودی در بیت‌لحم متولد شده‌است و هر دو می‌گویند که او در ناصره رشد یافته‌است. اما سندرز اشاره می‌کند دو انجیل آن را به‌طور کاملاً متفاوتی روایت می‌کنند. ادعای لوقا مبنی بر یک سرشماری که پس از آن هرکسی به شهر اجدادی‌اش بازگشت، نمی‌تواند درست باشد. روایت متی محتمل‌تر است، اما داستان به گونه‌ای ساخته شده که عیسی را چون یک موسی جدید معرفی کند، و یوسف فلاوی هم، با وجود ذکر بی‌رحمی هیرود بزرگ، هیچ اشاره‌ای نمی‌کند که او دستور به قتل‌عام نوزدان داد. نتیجتاً بیشتر اندیشمندان معاصر کشتار نوزدان پسر توسط هیرود که متی از آن سخن گفته را واقعی نمی‌دانند. یونس
یونس مطابق روایت تنخ، پیامبری از پادشاهی شمالی اسرائیل بود که در حدود قرن ۸ قبل از میلاد زیست. او شخصیت اصلی کتاب یونس است که در آن یهوه از او می‌خواهد به نینوا سفر کند و به ساکنان آن از غضب قریب‌الوقوع الهی هشدار دهد اما یونس سوار بر کشتی راهی ترشیش می‌شود. او و کشتی در راه گرفتار طوفان می‌شوند و یونس از خدمه کشتی می‌خواهد او را به دریا افکنند. یک ماهی غول‌پیکر او را می‌بلعد. سه روز بعد، پس از موافقت یونس برای رفتن به نینوا، ماهی او را در ساحل بالا می‌آورد. یونس با موفقیت همه ساکنان نینوا را به توبه متقاعد می‌کند و شهر نجات می‌یابد اما چون به نابودی شهر تمایل دارد، بیرون از آن منتظر می‌نشیند تا چنین شود. یهوه گیاهی می‌رویاند تا از یونس در برابر نور خورشید محافظت می‌کند، اما بعداً کرمی می‌فرستد تا آن را پژمرده کند. یونس از گرمای شدید گله می‌کند که در جواب از سوی یهوه ملامت می‌شود. سده ۱۳ (قمری)
قرن ۱۳ قمری یا سده سیزده (قمری) در تقویم هجری قمری به فاصله سالهای ۱۲۰۱ تا ۱۳۰۰ قمری گفته می‌شود. عهد جدید
این چهار کتاب دربرگیرنده چهار روایت مختلف از زندگی عیسی مسیح هستند یا به تعبیر مسیحیان، به مانند «چهار تصویر از عیسی مسیح، ولی از زوایای مختلف» اند. از این روست که با وجود داشتن مطالب، مفاهیم و قسمت‌های مشابه و مشترک زیاد، دارای تفاوت‌هایی نیز با یکدیگر هستند. عیسی
پولس بعد از ایمان‌آوردن، بر خود لقب «رسول جنتیل‌ها (غیریهودیان)» می‌نهند و مسیحیت را میان آنان تبلیغ می‌کند. گفته شده‌است که تأثیر پولس بر تفکرات مسیحی از همه نویسندگان عهد جدید بیشتر بوده‌است. تا آخر قرن اول میلادی، مسیحیت از دیدگاه مسیحیان و غیرمسیحیان به دینی مستقل از یهودیت که خود در قرون بعد از نابودی معبد دوم در حال تکامل و توسعه بود، بدل شده بود. عیسی مسیح در تلمود
در بین سالهای ۱۲۳۹ تا ۱۷۷۵ میلادی کلیسای کاتولیک رم به شدت با کتاب تلمود مقابله می‌کرد. در این زمان‌ها بحث در مورد تلمود شدت داشت که اولین آن در دادگاه نیکولاس دونین در پاریس بود. بیشتر حاخامها در این زمان ادعا می‌کردند که یشوع مورد اشاره در تلمود عیسی نیست. در بسیاری زمان‌ها در بین سالهای ۱۲۳۹ تا ۱۷۷۵ میلادی نسخ تلمود جمع‌آوری شده و سوزانده شدند. بعد از کشف صنعت چاپ به دستور پاپ تمامی قسمت‌های مربوط به عیسی از تلمود سانسور می‌شدند. این ممنوعیت تا سال ۱۷۷۵ میلادی ادامه داشت. از این رو از قرن ۱۳ بسیاری از افرادی که تلمود را چاپ کردند بخشهای بحث‌برانگیز آن را سانسور کردند. تصلیب عیسی
باید داشت چندین دهه بعد از مرگ پطرس نوشته شده و پطرس نمی‌تواند نویسنده ی او باشد همچنین این کتاب از اثار گروه های ناستیکی میباشد (که انسانیت عیسی را رد میکردند) پس به احتمال زیاد صحت تاریخی ندارد N. T. Wright، محقق و عهدجدیدپژوه، در پژوهشی در زمینهٔ The Resurrection of the Son of God چنین نتیجه می‌گیرد که احتمال تاریخی بودن مرگ مسیح به همان اندازه بالاست که ما از تاریخی بودن مرگِ آگوستوس در سال ۱۴ میلادی یا تخریب معبدِ اورشلیم در سال ۷۰ میلادی مطمئن هستیم. A. T. Robinson نیز مرگ و تدفین عیسی را «یکی از قدیمی‌ترین و تصدیق‌شده‌ترین حقایق» دربارهٔ او می‌داند. John Dominic Crossan عهدجدیدپژوه منتقد و لیبرال، و عضو شورای سکولارِ Jesus Seminar، در این رابطه چنین اظهار داشته‌است: عیسی از دیدگاه مسیحیان
«در ابتدا کلمه بود و کلمه نزد خدا بود و کلمه خدا بود. همان در ابتدا نزد خدا بود. همه چیز به واسطه او آفریده شده. به غیر از او چیزی از موجودات وجود نیافت. در او حیات بود و حیات نور انسان بود؛ و کلمه جسم گردید و میان ما ساکن شد پر از فیض و راستی و جلال او را دیدیم، جلالی شایسته پسر یگانه پدر؛ و یحیی بر او شهادت داد و ندا کرده می‌گفت این است آنکه دربارهٔ او گفتیم، آن که بعد از من می‌آید پیش از من شده‌است، زیرا که بر من مقدم بود؛ و از پری او جمیع ما بهره یافتیم و فیض به عوض فیض، زیرا شریعت به وسیله موسی عطا شد، اما فیض و راستی بوسیله عیسی مسیح رسید.»» پادشاهی خدا
«پادشاهی خدا» و شکل معادل آن «پادشاهی آسمان» در انجیل متی یکی از عناصر اصلی آموزه‌های عیسی در عهد جدید است. انجیل مرقس نشان می‌دهد که انجیل خبر خوب در مورد پادشاهی خدا است. این اصطلاح مربوط به پادشاهی مسیح بر همه آفریده‌ها نیز است. عبارت پادشاهی «آسمان» اساساً به دلیل حساسیت یهودیان در مورد گفتن «نام» (خدا) در انجیل متی ظاهر می‌شود. عیسی به اندازه "بازگشت" آن پادشاهی، پادشاهی خدا را آموزش نداد. مفهوم بازگشت پادشاهی خدا (همان‌طور که در زمان موسی نیز بوده‌است) ۶۰ سال پیش از تولد عیسی در «کنعان» به یک جنبش تبدیل شد و پس از او نیز برای حدود ۱۰۰ سال همچنان حضور داشت. با بهره‌گیری از آموزه‌های عهد عتیق در می‌یابیم که ویژگی‌های رابطه بین خدا و بشریت در مسیحیت ذاتاً شامل مفهوم «پادشاهی خدا» نیز است. عیسی
عیسی (یشوع) نام رایجی در میان یهودیان معاصر تولد عیسی بوده‌است. یوسف فلاوی مورخ یهودی قرن اول میلاد در نوشته‌های خود حداقل به ۲۰ فرد مختلف که عیسی نام داشته‌اند اشاره کرده‌است. این اسم، آن گونه که در عهد جدید به کار رفته‌است، از نظر لغوی «یهوه رستگاری است» معنی می‌دهد. تولد عیسی از باکره
در انجیل مرقس و انجیل یوحنا به تولد عیسی از باکره اشاره نشده‌است؛ اما در دو انجیل متعارف دیگر انجیل لوقا و انجیل متی این ادعا مطرح شده‌است و همچنین در قرآن تکرار شده‌است. در قرآن چند مرتبه از عیسی با نام "عیسی بن مریم" یاد شده‌است.انجیل فیلیپ نگارش انجیل متی
عبدالرحیم سلیمانی اردستانی معتقد است نگارش این انجیل حداقل چند دهه پس از ماجرای صلیب عیسی بوده‌است زیرا از یک طرف این انجیل از متن انجیل مرقس استفاده کرده و بنابراین پس از آن نوشته شده‌است (باور غالب این است که انجیل مرقس بین‌سال‌های ۶۵ـ ۷۰ میلادی نوشته شده‌است) و از طرف دیگر شواهد درونی نیز حاکی از فاصله زمانی نگارش و ماجرای صلیب عیسی است: ... هنگامی که‌یهودای اسخریوطی عیسی را تسلیم کرد، از سران یهود سی‌پاره نقره دریافت کرد. اما یهودا به زودی پشیمان شد و پاره‌های نقره را در معبد انداخت. رؤسای کهنه این نقره‌ها را برداشتند وبا آن مزرعه‌ای برای مقبره غریبان خریدند. چون نقره به منزله خونبها بوده‌است، نام این مزرعه را «حقل الدم» گذاشتند. سپس می‌گوید: «از آن جهت، این مزرعه تا امروز به حقل الدم مشهور است». فراموش شدن نام یک محل زمانی نسبتا طولانی را می‌طلبد، لذا تأکید بر روی کلمه «تاامروز»، نشان می‌دهد که تاریخ نگارش این انجیل حداقل چند دهه پس از ماجرای صلیب بوده‌است. هیپولیتس رم
هیپولیتوس (حدود ۱۷۰–۲۳۵ پس از میلاد) یکی از مهمترین متکلمان مسیحی قرن دوم بود که هنوز معلوم نیست دقیقاً کجا زندگی می‌کرده، که بوده یا در کجا مرده و دفن شده‌است، شاید در فلسطین، مصر، آناتولی، روم یا مناطق دیگری از خاورمیانه. مورخان ادبیات صدر مسیحیت، نظیر اوسبیوس قیصری و ایرونیموس اهل ایلیریه صاحب ولگاته، می‌گویند معلوم نیست این مهم‌ترین مفسر کتاب مقدس و متاله مسیحی، اصلاً کجا زندگی می‌کرده‌است. می‌گویند آثار او را خوانده‌اند اما گواهی در دست نداریم که نشان بدهد او در جایی تعلیم می‌داده یا منبری و پیروانی داشته‌است. فوتیوس اول قسطنطنیه در کتاب نامه می‌گوید وی شاگرد ایرنایوس و ایرنایوس شاگرد پلیکارپ بوده‌است، ولی سیاق متن نشان می‌دهد این ادعای خود هیپولیتوس بوده‌است و جای تردید دارد. عده ای می‌گویند او با پاپ زمانه خود مخالف بود و رقیب اسقف روم شد و گروهی را نیز دور خود جمع کرد. چون پاپ‌های روم اواع گروه‌ها را که اعتقادات مختلفی داشتند می‌پذیرفتند و هم کیش خود می‌دانستند، ولی هیپولیتوس مخالفان خود را مشرک می‌دانست و با درون گذاری آن‌ها مخالف بود. می‌گویند قبل از شهادتش با کلیسا آشتی کرده بود. سه مغ
بر اساس انجیل متی در عهد جدید، پس از زاده شدن عیسی، سه مرد فرزانه از شرق به دیدار هرود بزرگ آمدند تا دربارهٔ خبر زاده شدن پادشاه یهود از او پرسش کنند، چرا که اختر وی را در شرق دیده بودند. هرود، پیش از آن از کاهنان و کاتبان شنیده بود که "کریستوس" یا مسیح یهودیان در بیت لحم یهودیه زاده می‌شود؛ پس مردان مغ را به بیت‌لحم فرستاد و از آن‌ها خواست که هرگاه آن بچه را یافتند، به وی آگاهی دهند؛ اما سه مجوس بر اساس رؤیایی که دیده بودند، هِرود را آگاه نکردند. اعتبار تاریخی این رویداد مشخص نیست، و هیچ منبع تاریخی نیز به چنین کشتاری اشاره نکرده‌است. متن آیه مربوط چنین است: سده شانزدهم میلادی
سده ۱۶ میلادی یا قرن شانزدهم (میلادی) درتقویم گریگوری به فاصله سال‌های ۱۵۰۱ تا ۱۶۰۰ میلادی گفته می‌شود. کوپرنیک در این دوره با به چالش کشیدن نظریه ارسطو مبنی بر ثابت بودن زمین و مرکزیت زمین در جهان، ادعا کرد که زمین به دور خورشید می‌گردد و ثابت نیست. این نظریه بر خلاف آموزه‌های کلیسا بود و به همین دلیل به شدت از سوی روحانیون مطرود شد. انقلاب بازرگانی تحولاتی بود که بین دهه‌های بیست تا شصت قرن شانزدهم روی داد و منجر به گذار از شکل سنتی داد و ستد شد. در ایران، آغاز سده شانزدهم مصادف با تشکیل حکومت صفویان بوده‌است. برگرفته از ویکی‌پدیای انگلیسی عیسی
مسلمانان بر آن هستند که اناجیلِ عهد جدید فقط تا حدودی معتبرند و باور دارند تعالیم اصلی عیسی تحریف شده‌اند و محمد بعدها آمد تا آن‌ها را احیا کند. در قرآن، عیسی همچنین عنوان مسیح دارد؛ ولی از دیدگاه اسلامی این به معنی خداگونه بودن او نیست. اسلام مصلوب شدن و سپس برخاستن او از مرگ را انکار و بر این نظر است که او جسماً به آسمان عروج کرده‌است. قرآن می‌گوید عیسی کشته نشد، بلکه چنان به کافران نمایانده گردید و به صورت جسمانی به بهشت برده شد. اغلب تفاسیر قدیمی شیعه امامی و سنی می‌گویند یکی (معمولا یکی از حواریون) شبیه عیسی شد و به همین جهت او را به جای عیسی مصلوب کردند. با این وجود، برخی مسلمانان که به غالیان شهرت دارند، صحت تاریخی تصلیب عیسی را قبول داشتند، هر چند معتقد بودند تنها جسم زمینی او روی صلیب مرد و ماهیت خدایی او (روحش) زنده ماند و به بهشت رفت و در نتیجه، مرگش ظاهری بود. به هر روی، مسلمانان ورود او به بهشت و نه مصلوب شدنش را اتفاق مهم زندگی‌اش می‌دانند. بسیاری از آنان بر این باور هستند که عیسی در آخرالزمان به دنیا بازخواهد گذشت و دجال را خواهد کشت. مسلمانان پیرو احمدیه باور دارند عیسی از مصلوب شدن جان سالم به در برد و خود را به کشمیر رساند و تا ۱۲۰ سالگی آنجا زندگی کرد. منبع کیو
پیش از قرن نوزدهم باور بسیاری از مسیحیان و پدران کلیسا از جمله پاپیاس، ایرانئوس، و اوریجن بر این بود که نخستین انجیل، انجیل متی بوده‌است. در نتیجه، بخش دوم از کتاب مقدس، یعنی عهد جدید، با انجیل متی آغاز می‌شود؛ ولی این دیدگاه در اواخر قرن هجدم میلادی یعنی زمانی که گاتلوب کریستین استور، آلهی‌دان پروتستان آلمانی (۱۷۸۶) اظهار داشت که نخستین انجیل، انجیل مرقس است، به چالش کشیده شد. این گفته استور در آن زمان که بسیاری از علمای مسیحی به دیدگاه آگوستینی و دیدگاه گریشباخ مبنی بر تقدم متی باور داشتند، چندان مورد پذیرش واقع نشد. در این میان دیدگاه دیگری نیز وجود داشت که می‌گفت گفته‌های عیسی به صورت تکه‌تکه و در قالب نوشته‌های کوچک ثبت و ضبط شده و بعدها حواریون از ترکیب آنها انجیل‌های هم‌نوا را نوشته‌اند. کارل لاکمن زبانشناس آلمانی، با چنین رویکردی به مقایسه انجیل‌های هم‌نوا پرداخت و دریافت که انجیل‌های متی و مرقس اشتراکاتی دارند که در انجیل لوقا به چشم نمی‌خورد و در سوی دیگر مواردی نیز بین انجیل‌های لوقا و مرقس مشترک است که در متی به چشم نمی‌خورد. در واقع مطالب مرقس هم در متی و هم در لوقا موجود است. سده ۸ (قمری)
قرن ۸ قمری یا سده هشتم (قمری) در تقویم هجری قمری به فاصله سالهای ۷۰۱ تا ۸۰۰ قمری گفته می‌شود. بشر: داستان همه ما
در سال ۳۰ میلادی مردی در شهر اورشلیم به صلیب کشیده می‌شود. عیسی ناصری. مرگ او باعث تولد یک مذهب بزرگ می‌شود. اما شاید مسیحیت هرگز گسترش نمی‌یافت اگر یک چیز نبود. امپراطوری روم. در آن زمان روم شهری بود با جمعیت یک میلیون نفر و پایتخت قوی‌ترین امپراطوری جهان. ۱۸ سال پس از مرگ مسیح تعدادی خشکسالی باعث کمبود غذا در روم می‌شود. امپراتور کلادیوس تصمیم می‌گیرد تا بزرگترین سیستم آب رسانی را برای شهر روم بسازد تا آب را از کوه‌ها به شهر برسانند. آنها در میان کوه‌ها تونل حفر کردند و بر روی دره‌ها پل ساختند تا از فاصله ۷۰ کیلومتری به شهر آب برسانند. نیرویی که آب را حرکت می‌داد جاذبه بود. اما ماده‌ای جدید که در ساخت آبروها و پل‌ها استفاده می‌شد بتن بود. روم تبدیل به بزرگترین و پیشرفته‌ترین شهر جهان می‌شود. در سال ۶۱ میلادی مرزهای این امپراطوری تا انگلستان می‌رسد. حالا نوبت فتح انگلستان است. در سال ۱۶۶ میلادی تعدادی از بازرگانان رومی در سفری که دو سال طول می‌کشد به چین می‌رسند. آنها به دنبال ابریشم چین آمده بودند و نمی‌دانستند ابریشم چگونه به دست می‌آید. تجارت ابریشم از چین به اروپا، شرق و غرب جهان آنروز را به هم متصل کرده بود. در سال ۳۳۷ میلادی امپراتور روم «کنستانتین» آیین مسیحیت را می‌پذیرد و به این ترتیب قوی‌ترین مرد جهان و امپراطوری روم پشتیبان مسیحیان می‌شود. یک پایتخت مسیحی جدید در شرق امپراطوری روم برپا می‌شود. «کنستانتینوپل» قسطنتنیه (استانبول امروزی) و در قلب شهر کلیسای ساخته می‌شود بزرگتر از معابد روم «ایاصوفیه» آدم آخر
آدم آخر، آدم دوم یا آدم جدید یکی از القابی است که در عهد جدید به عیسی ناصری داده شده‌است. عیسی در عهد جدید دو مرتبه به صراحت با آدم مقایسه شده‌است. پولس در نامه به رومیان می‌نویسد که به دلیل نافرمانی یکی (آدم)، بسیاری نافرمان شدند و به دلیل فرمان‌برداری دیگری (عیسی)، بسیاری به جمع صالحان خواهند پیوست. همو در نامه اول قرنتیان ۱۵:۲۲ نوشته‌است «همان‌طور که در آدم همه می‌میرند، در مسیح همه زنده خواهد شد.» و در آیه ۴۵ عیسی را آدم نهایی می‌نامد. عیسی
نقد عیسی توسط یهودیان تاریخ دیرینه‌ای دارد. تلمود مشمول بر داستان‌هایی است که حتی در قرون وسطی هم آن‌ها را منابعی افتراآمیز علیه عیسی به حساب می‌آوردند. در یکی از داستان‌ها شخصی به نام یشو حانوزری (عیسی ناصری)، یک مرتد شهوت‌ران، توسط دادگاه عالی یهودی به دلیل جادوگری و ترویج بت‌پرستی اعدام می‌شود. اکثر محققان معاصر بر آنند که این نوشته‌ها حاوی اطلاعات تاریخی دربارهٔ عیسی نیستند. در تورات میشنایی که توسط موسی بن میمون در اواخر قرن ۱۲ نوشته شده‌است، ذکر گردیده که عیسی سبب لغزش جهانیان است و به خدایی غیر از پروردگار خدمت می‌کند. در ادبیات قرون وسطای عبری، حکایتی وجود دارد به نام تولدوت یشو که در آن عیسی پسر یوسف پسر پاندرا به عنوان شخصی دغل‌کار توصیف شده‌است. عیسی
عقاید مسیحی دربارهٔ عیسی بدین قرار است که نطفه او توسط روح‌القدس بسته شد، زنی باکره به نام مریم او را زایید، معجزاتی انجام داد، کلیسای مسیحی را تأسیس کرد، با فداکاری مصلوب شد تا کفاره‌ای برای گناهان باشد، از مرگ برخاست، به بهشت رفت و روزی از آنجا بازخواهد گشت. به‌طور کلی، مسیحیان عقیده دارند عیسی به مردم امکان آشتی با خدا را می‌دهد. مطابق اعتقادنامه نیقیه، که توسط کلیسا در سده چهارم تنظیم شده، عیسی زندگان و مردگان را قبل یا بعد از رستاخیز جسمانی‌شان قضاوت خواهد کرد، اتفاقی که به ظهور دوم در فرجام‌شناسی مسیحی گره خورده‌است. اکثریت اعظم مسیحیان عیسی را به عنوان تجسم خدای پسر، رکن دوم تثلیث، می‌پرستند. اقلیت کوچکی از مذاهب مسیحی نیز وجود دارند که بخشی یا همه تثلیث را رد می‌کنند. همه ساله تولد عیسی در ۲۵ دسامبر، به عنوان کریسمس، جشن گرفته می‌شود. آدینه نیک به تصلیب عیسی و عید پاک به برخاستن او از مرگ اختصاص دارد. سال حدودی تولد عیسی، مبدا تقویم میلادی که طور گسترده در دنیا استفاده می‌شود است. ولادت عیسی
ولادت عیسی در قرآن در آیات ۱۶ تا ۳۴ سوره مریم و ۴۵ تا ۵۳ سوره آل عمران روایت شده‌است. این ولادت با موارد اضافی توسط مورخان اسلامی طی قرن‌ها بازگو شده‌است. در حالی که الهیات اسلامی تولد عیسی از مریم باکره تأیید می‌کند، مفهوم لقاح پاک که در برخی از سنت‌های مسیحی مربوط به تولد مریم است را قبول ندارند. عیسی
در اسلام، عیسی بن مریم یکی از پیامبران اولوالعزم خدا (الله) در نظر گرفته می‌شود که انجیل بر او نازل شد و برای اثبات نبوتش به اذن خدا معجزاتی (نظیر زنده کردن مردگان، مداوای بیماران لاعلاج و جان دادن به پرنده گلی) را به نمایش می‌گذاشت.اسلام می‌گوید به عیسی امکان معجزه داده شد تا بتواند نزد یهودیان توحید را تبلیغ کند. به گفته قرآن، عیسی آمدن محمد را پیشگویی کرده‌است: «و یادآر، عیسی بن مریم که گفت: ای بنی‌اسرائیل! من فرستاده خدا به سوی شما هستم و شریعتی که پیش از من وجود داشته را تأیید می‌کنم و مژده آمدن رسولی بعد از من که نامش احمد خواهد بود را می‌دهم.» اعراب مسلمان صدر اسلام از این آیه استفاده می‌کردند تا مشروعیت جایگاه دین جدید خود در نظم دینی موجود را نشان دهند. یهودا اسخریوطی
نزدیک به دو هزار سال است که نام «یهودا»، سی سکه نقره پاداش وی، و بوسه‌ای که به عیسی داد تا خود و عیسی را به سربازان رومی بشناساند، به‌عنوان نمادهای خیانت در فرهنگ غرب مطرح است. به اعتقاد برخی مورخان، افزون بر چهار انجیل معتبر مسیحیان یعنی متی، مرقس، لوقا و یوحنا، یهودا نیز انجیلی دربارهٔ زندگی مسیح نوشته‌است. نسخه اصلی و دست‌نوشته «انجیل یهودا»، مربوط به سده دوم پس از میلاد، مدت‌ها پیش از میان رفته‌است و انجیلی که هم‌اینک با نام «انجیل یهودا» در دست است، دارای اعتبار مشکوکی است.