در زبان‌شناسی شناختی تشبیه به چه معناست؟
تشبیه
تشبیه، در علم بیان مانند کردن چیزی است به چیزی دیگر. تشبیه مانندگی مبتنی بر کذب است یا با اغراق همراه است؛ یعنی باید دو چیز را که در واقع به یکدیگر شبیه نیستند یا شباهتی آشکارا ندارند را، به هم مانند کنیم. در تشبیه، نویسنده یا شاعر شباهتی را ادعا و برقرار یا آشکار می‌کند؛ بنابراین، تشبیه جمله‌ای است که تمام ارکان تشبیه را داشته باشد اما مبتنی بر صدق باشد- چون مخیل نیست، تشبیه نیز به حساب نمی‌آید. مثلاً در جملهٔ «سگ مانند شغال است» چون جمله مخیل نیست و در عالم واقع هم سگ و شغال از یک گونه‌اند، تشبیهی روی نداده است. اما جملهٔ تشبیهی جمله‌ای است که به ظاهر درست نمی‌نماید، و باعث اعجاب می‌شود و کسی در دید منطقی به آن باور ندارد. تشبیه
تَشبیه به یاد آوردن شباهت یا شباهت‌های دو چیز مختلف از جهت یا جهات گوناگون است.
زبان نشانه‌گذاری
زبان نشانه‌گذاری نوعی زبان توصیفی است که متن و اطلاعات اضافه دربارهٔ متن را با هم ادغام می‌کند. این عبارت در واژگان رایانه و وب معمولاً به یک شبه‌زبان برنامه‌نویسی گفته می‌شود. اطلاعات اضافه‌ای که یک زبان نشانه‌گذاری در نظر می‌گیرد به وسیلهٔ نوعی نشانه‌گذاری توصیف می‌شود و در بین متن قرار می‌گیرد و در نهایت در زمان نمایش یا چاپ، این اطلاعات برای نحوهٔ نمایش متن اصلی و عناصر دیگر موجود در سند استفاده می‌گردد. آرایه‌های ادبی
هر تشبیه دارای چهار رکن یا پایه است: مثال: علی مانند شیر شجاع است. به ترتیب: مشبه (علی)؛ ادات تشبیه (مانند)؛ مشبه به (شیر)؛ وجه شبه (شجاع) اگر تشبیهی ادات تشبیه داشته باشد تشبیه را مرسل می‌گویند. هستی‌شناسی (علم اطلاعات)
هر انسان به فراخور محیطی که در آن قرار دارد، نسبت به اشیای پیرامون خود شناخت پیدا می‌کند و این اشیا را به صورت تلویحی دسته‌بندی کرده و روابط بین آن‌ها را مشخص می‌کند. به عبارت غیر دقیق، به شناختی که شخص از پیرامون خود به‌دست می‌آورد هستی‌شناسی گفته می‌شود. یک عامل نرم‌افزاری هم باید درک روشنی از حوزه یا محیط کاری خود داشته باشد. هستی‌شناسی یک عامل نرم‌افزاری نیز به لحاط مفهوم مانند هستی‌شناسی انسان است. در ادبیات وب معنایی هستی‌شناسی عبارت است از بیان دقیق و رسمی خصوصیات تصوری که از دامنه وجود دارد. برای توصیف هستی‌شناسی‌ها، زبان‌های مختلفی ایجاد شده‌است؛ ولی در تمام این زبان‌ها دست‌کم یک هستی‌شناسی دارای سه مؤلفهٔ کلاس، رابطه و نمونه است. هستی‌شناسی‌ها در حقیقت شالودهٔ وب معنایی هستند و وب معنایی فقط با تعریف و استفاده از آن‌هاست که می‌تواند به سرانجام مناسب برسد. با استفاده از هستی‌شناسی‌ها می‌توان دانش موجود در دامنهٔ مورد بحث را به‌طور رسمی توصیف کرد. در وب معنایی عامل‌های نرم‌افزاری یا به‌طور کلی ماشین‌ها قادر می‌شوند از این دانش به نحو مطلوب استفاده کنند. تشبیه
تشبیه جمع:یک چیز را به چند چیز تشبیه کنند. نمایه‌سازی در موتورهای جستجو
کلمات موجود به نام نشانه‌ها هستند و بنابراین، در زمینه نمایه سازی موتورهای جستجو و پردازش زبان طبیعی، تجزیه به‌طور معمول به عنوان رمزگذاری شناخته می‌شود و همچنین گاهی اوقات به نام کلمه ابهام زدایی مرز، برچسب زدن، تقسیم‌بندی متن، تجزیه و تحلیل محتوای، تجزیه و تحلیل متن، متن کاوی، تطابق نسل، تقسیم‌بندی سخنرانی، لغو کردن، یا تجزیه و تحلیل واژگانی، اصطلاحات «نمایه سازی»، «تجزیه و تحلیل» و «تقسیم بندی» به صورت متغیر در شعار شرکت استفاده می‌شوند. استعاره مفهومی
استعاره مفهومی اصطلاحی است در زبان‌شناسی شناختی که به فهمیدن یک ایده یا یک حوزهٔ مفهومی بر اساس ایده یا حوزهٔ مفهومیِ دیگر اشاره می‌کند. به‌عنوان مثال، هنگامی که می‌گوییم «قیمت‌ها بالا می‌رود»، از مفهوم «بالا رفتن» در حوزهٔ مفهومیِ «جهت‌ها» برای درک «کمیت‌ها» استفاده می‌کنیم. یک حوزهٔ مفهومی می‌تواند متشکل از هرگونه سازمان‌دهی منظم تجربیات انسانی باشد. زبان‌های مختلف به‌شکل منظمی از استعاره‌های یکسانی استفاده می‌کنند؛ مثلاً در زبان انگلیسی نیز گفته می‌شود ".The prices are rising" («قیمت‌ها بالا می‌رود»). به نظر می‌آید دلیل این امر وجود پایه‌های مفهومیِ مشترک بین انسان‌ها باشد. این موضوع خود به فرضیه‌ای منجر شده که بر اساس آن می‌گویند امکان دارد تناظری بین حوزه‌های ادراکی و شبکه‌های نورونیِ مغز وجود داشته باشد. تشبیه
تشبیه مرکب به مرکب: دو طرف تشبیه دو چیز یا بیشتر باشد. زبان‌شناسی تطبیقی
ابتدایی‌ترین روش‌های تطبیقی که در طول سال‌ها شکل گرفته بود، در قرن نوزدهم به اوج خود رسید. این روش شامل مطالعهٔ فهرستی از واژگان و تحقیقات با جزئیات فراوان است. با این وجود، انقادهایی هم به این روش وارد بود؛ از جمله اینکه وابسته به فرد است، غیررسمی است و قابلیت آزمایش ندارد. روش تطبیقی به مقایسهٔ دو یا چند زبان می‌پردازد و امکان بازسازی زبان اولیه نیز فراهم می‌گردد. روش بازسازی دورنی تنها برای یک زبان به کار می‌رود و گونه‌های مختلف واژگانی که دارای کارکردی مشابه هستند، با هم مقایسه می‌شوند. بازسازی دورنی در برابر مداخله مقاومت بیشتری از خود نشان می‌دهد. دایرهٔ واژگانی که می‌توان برای آن استفاده کرد محدود است و تنها می‌تواند برخی از تغییرات را بازسازی کند (تنها واژگانی که ردی از گونه‌های متفاوت آوایی و تاریخ تحول آن‌ها باقی‌مانده باشد). در قرن بیستم روش دیگری به کار گرفته شد که بیشتر کار موریس سوادش (Morris Swadesh) بود اما بر پایهٔ کارهای قبلی بنیان گذاشته شده بود. در این روش فهرست کوتاهی از واژگان پایه در زبان‌های مختلف با یکدیگر مقایسه می‌شدند. سوادش از فهرستی ۱۰۰واژه‌ای بهره می‌برد که (براساس شباهتهای آوایی) تصور می‌کرد هم‌ریشه هستند. البته فهرست‌های دیگری هم وجود داشت. با مقایسهٔ دو زبان با یکدیگر روش‌های دیگری نیز به‌وجود آمدند که اطلاعات محدودی داشتند. نتیجهٔ استفاده از این روش، رسیدن به مبحث مطالعهٔ سیر تکامل زبان‌های مختلف بود که در دههٔ ۱۹۵۰ میلادی پا به عرصهٔ وجود گذاشت و در آن از فرمول‌های ریاضی برای درک اینکه چه زمانی دو زبان از هم جدا شده‌اند استفاده می‌شد. در ساده‌ترین حالت، سرعت تغییرات مورد توجه قرار می‌گرفت؛ اما در نسخه‌های بعدی از واریانس استفاده می‌شد. با این حال، این نوع تحقیقات همچنان دارای پایایی نبودند. مبحث مطالعهٔ سیر تکامل زبان‌های مختلف همواره شک‌برانگیز بود و امروزه به‌ندرت مورد استفاده قرار می‌گیرد. زبان‌شناسی شناختی
زبان‌شناسان شناختی معتقدند زبان و اندیشه، هر دو دارای نظام و ساختار هستند. جملات زیر را در نظر بگیرید: جمله اول به حوزه مفهومی «زمان» و جمله دوم به حوزه مفهومی «محبت» مربوط است که هر دو انتزاعی هستند. «حوزه مفهومی» مجموعه‌ای از دانش درون نظام مفهومی ماست که تجربه‌ها و مفاهیم مرتبط را در خود دارد و به آن‌ها نظم می‌دهد. در این جملات، مفاهیم انتزاعی (عید نوروز و دوستی) با استفاده از مفاهیم عینی (حرکت و فاصله فیزیکی) بیان شده‌اند؛ بنابراین مفاهیم انتزاعی در ذهن انسان با بهره‌گیری از مفاهیم عینی سازمان‌بندی می‌شوند. زبان‌شناسان شناختی بر خلاف زبان‌شناسان زایشی، زبان را نظامی جدا از سایر قوای ذهنی نمی‌دانند و حوزه‌ای بودن ذهن را نمی‌پذیرند. لیکاف دو اصل را از مبانی زبان‌شناسی شناختی می‌داند: «اصل تعمیم» و «اصل شناختی». زبان اشاره
زبان اشاره با زبان گفتاری ارتباطش با نوشتن متفاوت است. سیستم‌های صورت‌شناسی زبان گفتاری اصولاً ترتیبی است که بسیاری از صورت‌شناسی تکرار یکی پس از دیگری تولید شده اگرچه زبان‌ها دید غیرترتیبی مثل نفی دارند. در نتیجه سیستم‌های نوشتاری صورت‌شناسی سنتی همجنس ترتیبی است. با بهترین تفکیک‌کننده‌ها برای نمودهای غیرترتیبی مثل تن و تنش. جامعه‌شناسی تطبیقی
جامعه‌شناسی تطبیقی(به زبان انگلیسی:Comparative sociology) یا هم‌سنجشی، به واکاوی جامعه‌شناسی اطلاق می‌شود که شامل هم‌سنجی فرایندهای اجتماعی در میان انواع مختلف جامعه (به عنوان مثال سرمایه‌داری و سوسیالیستی) است. شناخت
در روان‌شناسی واژهٔ شناخت معمولاً به همراه دیدگاه پردازش اطلاعات در حوزهٔ عملکرد روان‌شناسی فرد استفاده می‌شود. در حوزهٔ شناخت اجتماعی، این واژه برای توضیح رفتارها و حالات و برهمکنش‌های گروه استفاده می‌شود. رابطه ژنتیکی (زبان‌شناسی)
اصطلاح رابطه ژنتیکی در زبان شناسی (با ژنتیک درزیست‌شناسی اشتباه نشود.)، رابطه‌ای است که اغلب در میان زبان‌هایی از خانواده زبانی یکسان وجود دارد. زبان‌هایی که با هم رابطهٔ ژنتیکی دارند در اصل از یک زبان اجدادی واحد منشا گرفته‌اند و در همین راستا تشابهاتی با یکدیگر دارند، مانند معانی واژه ها، دستور زبان و غیره. زبان شناسان زبان‌هایی را که با یکدیگر رابطهٔ ژنتیکی دارند را از طریق روش مقایسه‌ای تعیین می‌کنند. برای مثال تمام اعضای خانوادهٔ زبانی هندی-اروپایی با هم رابطهٔ ژنتیکی دارند در نتیجه برای مثال زبان‌های پارسی، انگلیسی، آلمانی، هندی که همگی از زبان‌های هندی-اروپایی هستند با یکدیگر رابطهٔ ژنتیکی دارند. اگرچه گاه ممکن است زبان‌ها بر روی یکدیگر تأثیر بگذارند برای مثال واژه‌هایی که از یک زبان در زبان دیگری قرض گرفته می‌شوند، مانند تأثیرات زبان پارسی بر عربی یا بلعکس ویا تأثیرات زبان چینی بر ژاپنی؛ اما این تأثیرات و واژه‌های مشترک دلیل بر وجود رابطهٔ ژنتیکی میان این زبان‌ها نمی‌تواند باشد. تشبیه
۳-ادات تشبیه: به اداتی که نشانگر تشبیه هستند، ادات تشبیه گفته می‌شود. پرکاربردترین این ادات عبارت‌اند از: «مانند، مثل، همانند، به‌سان، چون، چو، به کردار، پنداری، گویی، به رنگ، به شکل، به اسلوب و…». حس‌آمیزی
حس‌ترکیبی فرایندی عصب‌شناختی است که در آن، تحریک یک گذرگاه حسی یا شناختی به تجربه‌ای خود به خود و بی‌اختیار در یک گذرگاه حسی یا شناختیِ دیگر می‌انجامد. هم حسی درواقع به نوعی ترکیب حواس است، به این صورت که مثلاً فرد با شنیدن یک کلمه، مزه ای در دهان خود حس می‌کند. واژهٔ synesthesia از ریشهٔ آلمانی syn به معنای باهم دیگر و "aisthēsis" به معنای حس کردن می‌آید. نمایه
تعریف نمایه: راهنمای دستیابی به اطلاعات ریز در یک منبع که دارای نظم الفبایی برای تسریع جستجو هستند. نمایه‌ها می‌توانند به دو دسته تقسیم شوند: هدف از تحلیل موضوعی مدرک اصولاً گزینش و تخصیص اصطلاحات موضوعی متناسب با مدارک است که محتوای موضوعی مدرک را بیان نماید. مفاهیم مربوط به هر مدرک معمولاً بین ۱۰ تا ۲۰ واژه یا عبارت را شامل می‌شود که امکان ترتیب آن‌ها در قالب سرعنوان‌های موضوعی همواره به اشکال مواجه بوده‌است که تنها راه جبران این نقیصه جانشین کردن واژه‌های ترکیبی با تکواژه‌ها است. سرعنوان‌های موضوعی هم به عنوان زبان نمایه‌سازی عمل می‌کند و هم به عنوان زبان بازیابی برای کاربرانی که قصد دارند منابعی در حوزهای موضوعی خاص بازیابی نمایند. طبق استاندارد نمایه‌سازی بریتانیا، "نمایه" سیاهه نظام یافته مدخل‌هایی است که به منظور کمک به استفاده‌کنندگان در جایابی اطلاعات یک مدرک ساخته می‌شود. مهارت شناختی
عملکرد شناختی اشاره به توانایی‌های فرد برای پردازش (افکار) دارد که باید در یک فرد سالم باشد و به صورت «توانایی‌های یک فرد برای انجام فعالیت‌های مختلف ذهنی که بیشتر مرتبط با یادگیری و حل مسئله است.» تعریف می‌شود. به‌طور مثال مواردی همچون مهارت‌های کلامی، محیطی، روانشناختی و پردازش سریع می‌باشد معمولاً شناخت به چیزهایی مانند حافظه، توانایی یادگیری اطلاعات جدید، گفتار، درک مطالب نوشته شده، اشاره دارد. افزایش سن و بیماری ممکن است روی عملکرد شناختی تأثیر بگذارد و باعث از دست دادن حافظه و مشکل در انتخاب کلمات مناسب در حین صحبت کردن یا نوشتن شود. برای مثال، تصلب بافت چندگانه (MS) در نهایت می‌تواند باعث از دست رفتن حافظه، ناتوانی در درک مفاهیم و اطلاعات جدید و سرخوردگی کلامی شود. شباهت معنایی
معنایی شباهت یک متریک است که بر روی یک مجموعه از اسناد و مدارک تعریف می‌شود، ایده این روش این است که فاصله بین آنها مبتنی بر شباهت معنا یا محتوای معنایی آنها است و معیار فاصله با شباهت رابطه معکوس وجود دارد که می‌توان آن را با استفاده اط نمایش ساختاری (به عنوان مثال فرم رشته) تخمین زد. اینها ابزارهای ریاضی هستند که برای برآورد رابطه معنایی بین واحدهای زبان، مفاهیم یا نمونه‌ها، در طی یک توصیف عددی مورد استفاده قرار می‌گیرند. این توصیف عددی با مقایسه اطلاعات موجود در معنای حود یا توصیف ماهیت خود بدست می‌آید. اصطلاح شباهت معنایی اغلب با ارتباط معنایی اشتباه گرفته شود. ارتباط معنایی شامل هر گونه رابطه بین دو واژه است، در حالی که شباهت معنایی تنها شامل روابط "is-a" است. برای مثال «ماشین» شبیه به «اتوبوس» اما همچنان با «جاده» و «رانندگی» مرتبط است. اشتقاق (زبان‌شناسی)
یک وند اشتقاقی معمولاً مربوط به کلماتی از مقوله نحوی است و آن‌ها را به کلماتی از مقوله نحوی دیگری تغییر می‌دهد . برای مثال، پسوند اشتقاقی انگلیسی ly صفت را به قید تبدیل می‌کند. (آهسته = به آهستگی) . مثال‌هایی از الگوهای اشتقاقی انگلیسی و پسوندهای آنان : اگرچه وندهای اشتقاقی لزوماً مقوله نحوی را توصیف نمی‌کنند، اما معنای پایه را توصیف می‌کنند . در بیشتر موارد، وندهای اشتقاقی هم مقوله نحوی و هم معنا را تغییر می‌دهند : امروزی = امروزی کردن ("نوین کردن") . گاهی اوقات تعدیل معنا قابل پیش‌بینی است . صفت + ness = حالت صفت بودن ؛ (سفید = سفیدی) . آهنگ (زبان‌شناسی)
آهنگ در علم زبان‌شناسی به معنای تغییرات زیر و بمی در حین صحبت کردن است که برای تمایز بین کلمات استفاده نمی‌شود. (در مقایسه با صدا و آهنگ) آهنگ جمله و تأکید در عنصر اصلی در قواعد بدیهی علم زبان‌شناسی هستند. در همه زبان‌ها علم معناشناسی مربوط به زیر و بمی صدا یا همان آهنگ جمله وجود دارد. برای مثال: تکیه صدا برای تأکید و در رساندن حالت شگفت زدگی یا طعنه / کنایه یا در مطرح کردن یک سؤال. زبان‌های آهنگین نظیر زبان چینی و هوسه (زبانی در نیجریه) علاوه بر آهنگ جمله برای تمایز بین کلمات از دانگ زیر و بمی صدا استفاده می‌کنند. روان‌شناسی
از آنجا که جزء «شناس» در «روان‌شناسی»، صفت فاعلی است، این واژه، الزاماً جدا و با فاصلهٔ مجازی (نیم‌فاصله) نوشته می‌شود. از سوی دیگر، «شناس» در برخی از منبع‌ها پسوند صفت‌ساز در نظر گرفته شده که به واژه پیشین خود می‌پیوندد. همانندی واژگانی
همانندی واژگانی تنها یک نشانه از میزان فهم متقابل دو زبان است، زیرا آن علاوه بر همانندی واژگانی به میزان شباهت آوایی، ریخت‌شناسی و نحوی نیز بستگی دارد. گوناگونی‌های ناشی از فهرست‌های مختلف واژگان بر این مورد بسیار است. برای نمونه، همانندی واژگانی میان فرانسوی و انگلیسی در زمینه‌های واژگانی مربوط به فرهنگ قابل توجه است، در حالی که همانندی آنها از نظر کلمات پایه‌ای (کارکردی) کمتر است. همانندی واژگانی برخلاف فهم متقابل فقط می‌تواند نسبی باشد. نمایه‌سازی در موتورهای جستجو
برای کمک به رتبه‌بندی صحیح اسناد مطابق، بسیاری از موتورهای جستجو اطلاعات اضافی در مورد هر یک از کلمات، مانند زبان یا طبقه‌ بندی واژگانی (بخشی از حرف) جمع‌آوری می‌کند. این تکنیک ها وابسته به زبان است، زیرا هماهنگی در میان قسمت های مختلف، در میان زبان ها متفاوت است. سناد همیشه آنقدر واضح نیستند، که زبان سند را شناسایی کنند و یا دقیق آن را نشان دهند. در نشانه گذاری سند، برخی از موتور های جستجو تلاش می کنند تا به طور خودکار زبان سند را شناسایی کنند.برای درستی شناسایی که کدام بایت یک سند، شخصیت ها را نشان می دهد، فرمت فایل باید به درستی شناخته شود. موتور های جستجو که از فرمت های فایل های مختلف پشتیبانی می کنند ،باید بتوانند به درستی آن را باز کرده و به سند دسترسی داشته باشند.ممکن نیست همیشه کیفیت داده های زبان اصلی خوب باشد.  در تعداد نامشخص اسناد به ویژه در اینترنت، که از پروتکل فایل مناسب اطمینان نمیشود کرد . ممکن است کاراکتر های دو دویی به صورت اشتباه در قسمت های مختلف یک سند رمز گذاری شوند. در صورت عدم شناخت این کاراکتر ها و رفتار کردن مناسب با آن، کیفیت نمایه یا عملکرد نمایه می تواند از بین برود.بر خلاف انسان های با سواد ، کامپیوترها ساختار یک سند زبان طبیعی را درک نمیکنند و نمیتوانند به طور خودکار کلمات و جملات را تشخیص دهند. برای یک رایانه، یک سند فقط یک رشته از بایت است. کامپیوترها نمیدانند که یک کاراکتر جای خالی کلمات را در یک سند جدا می کند. در عوض، انسان باید رایانه را برنامه ریزی کند تا مشخص کند چه چیزی منحصر به فرد یا واژه متمایز به نام ،یک نشانه است. چنین برنامه ای معمولا به نام نشانه گذار یا تجزیه کننده یا تحلیل واژگانی گفته میشود. بسیاری از موتور های جستجو و همچنین سایر نرم افزارهای پردازش زبان عامیانه، شامل برنامه های تخصصی برای تجزیه و تحلیل، مانند YACC یا Lex هستند. در طی نشانه گذاری، تجزیه کننده رشته های از کاراکتر هایی را که نماینده کلمات و عناصر دیگر مانند نقطه گذاری است را با کد های عددی نشان داده می شوند ،برخی از آنها کاراکتر های غیر چاپی هستند. تجزیه کننده همچنین می تواند مواردی مانند آدرس های ایمیل ، شماره تلفن ها و URL ها را شناسایی کند . هنگام شناسایی هر نشانه، ممکن است چندین ویژگی ذخیره شود. مثلا نمونه نشانه گذاری (بالا، پایین، مخلوط، مناسب)، زبان یا کد گذاری، نقش لغوی (بخشی از گفتار، مانند «اسم» یا «فعل»)، موقعیت، شماره جمله ، موقعیت جمله، طول و شماره خط میباشد.در صورتی که موتور جستجو چندین زبان را پشتیبانی کند، گام اولیه در طول نشانه گذاری، شناسایی زبان هر سند است؛ مراحل بعدی وابسته به زبان هستند (مانند تداخل و بخشی ازبرچسب زدن). رومن یاکوبسن
او در مطالعه روابط زبان‌شناسی و ادبیات، به بررسی سبک‌شناسی و مفاهیم استعاره و مجاز می‌پردازد و مفاهیم به کار رفته در مطالعات ادبی را از دید زبان‌شناختی تبیین می‌کند. او در یکی از نوشته‌های خود چنین می‌گوید: او به ازای شش عامل زبانی «شنونده»، «گوینده»، «بافت»، «پیام»، «تماس» و «رمز»، به ترتیب نقش‌های زبانی «ترغیبی»، «عاطفی»، «ارجاعی»، «شعری»، «همدلی» و «فرازبانی» را پیشنهاد می‌کند. شناخت‌گرایی
شناخت گرایی دو مولفه اصلی دارد، یکی روش شناختی و دیگری نظری. از نظر روش شناختی، شناخت گرایی رویکردی پازیتیویستی دارد و می‌گوید که روان‌شناسی را می‌توان (در اصل) با استفاده از روش علمی به‌طور کامل توضیح داد، در مورد اینکه آیا این درست است یا نه، حدس و گمان وجود دارد. این نیز عمدتاً یک هدف تقلیل گرایانه است، با این باور که اجزای فردی عملکرد ذهنی («معماری شناختی») را می‌توان شناسایی و به‌طور معناداری درک کرد. دومی می‌گوید که شناخت شامل حالات ذهنی گسسته و درونی (نماینده‌ها یا نمادها) است که می‌توان آن‌ها را با استفاده از قوانین یا الگوریتم‌ها تغییر داد. استعاره
در تعریفی دیگر استعاره مکنیه آن است که تشبیه در دل گوینده مستتر و مضمر باشد و مشبه را ذکر کرده، مشبه به را در لفظ نیاورند. زبان‌شناسی تطبیقی
به‌تازگی، روش‌های آماری رایانه‌ای هم برای روش‌های تطبیقی و هم روش‌های آماری گسترش یافته‌اند. روش‌های کاراکتر مدار مشابه روش‌های تطبیقی و روش‌های مسافت‌مدار مشابه روش‌های آماری هستند (نگاه کنید به زبان‌شناسی تطبیقیِ کمّی). کاراکترهای مورد استفاده می‌توانند سیر تحول تاریخی واژگان، دستور زبان یا حتی واژگان باشند. در اواسط دههٔ ۱۹۹۰ میلادی بود که استفاده از روش‌های شبکه‌مدار برای مطالعه در مورد رابطهٔ میان زبان‌ها و تخمین زمان تقریبی زبان اولیه به کار گرفته شد. بسیاری این روش را پذیرفتند، اما سنت‌گرایانی نیز بودند که آن را کاملاً قبول نکردند. روان‌شناسی فرگشتی
شناخت عبارت است از نمود داخلی علائم و پردازش اطلاعات خارجی. از دیدگاه روانشناسی تکاملی شناخت یک هدف کلی نیست بلکه کاوش یا راهبردی را به کار می‌بندد تا معمولاً احتمال حل مسائلی را که اجداد انسان کنونی هر روز با آن دست به گریبان بودند افزاییش دهد. مثلا: بسیار محتمل به نظر می‌رسد که انسان‌های امروزی مسائل منطقی را که به باز کردن مچ خیانتکار مربوط است (مسئله متداول مفروض ماهیت اجتماعی آدمی) بهتر از همان مسائل منطقی، اما در شرایط کاملاً انتزاعی، حل کنند. از آنجایی که اجداد انسان‌های امروزی واقعاً با وقایع تصادفی روبرو نبوده‌اند، انسان‌های کنونی ممکن است مستعد تشخیص نادرست الگوهای زنجیره‌های تصادفی باشند. پارادوکس قمار باز مثالی از این مسئله است. ممکن است قماربازان به اشتباه باور کنند که روی شانس اند، حتی وقتی که هر نتیجه ای واقعاً تصادفی و مستقل از آزمایش پیشین باشد. بسیاری از مردم بر این باورند که اگر یک سکه سالم ۹ بار پرتاب شود و هر بار شیر بیاید در پرتاب دهم بیش از ۵۰٪ احتمال خط آمدن وجود دارد. انسان‌ها می‌دانند که تشخیص یا پیش‌بینی با استفاده از داده‌های فراوان آسان‌تر از زمانی است که همان اطلاعات به صورت احتمال یا درصد ارائه شوند. احتمالاً به این دلیل که اجداد انسان‌های کنونی در قبیله‌های نسبتاً کوچکی (معمولاً با کمتر از ۱۵۰ عضو) زندگی می‌کرده‌اند که اطلاعات فروانی به صورت آسان‌تر در دسترس بود. روان‌شناسی شناختی
روانشناسی شناختی (به انگلیسی:cognitive psychology) علمی ست که به مطالعه ی فرایند های پردازش اطلاعات در ذهن از قبیل توجه، ادراک، حافظه، زبان، حل مسئله، خلاقیت و استدلال می پردازد. صرف-واج‌شناسی
هنگامی که تکواژی به واژه‌ای می‌پیوندد، می‌تواند محیط آواییِ تکواژهای دیگر در آن واژه را تغییر دهد. زبان‌شناس در مطالعهٔ خود راجع به سطح صرف-واج‌شناختی، در تلاش است که این فرایند را توصیف کند. ساختار صرفی-واجی یک زبان عموماً به شکل دسته‌ای از قواعد نشان داده می‌شود، که در شکل آرمانی می‌توانند هر تناوب صرفی-واجی‌ای را که در زبان رخ می‌دهد، توصیف کنند. سامانه استدلال
قیاسی طبقه به وجود آمد و کمی بعد از حکومت مبتنی بر سیستم و یک جزء از یک نوع جدید از هوش مصنوعی است که دانش نمایندگی ابزار شناخته شده به عنوان قاب زبان. یک قاب زبان توصیف مشکل دامنه به عنوان یک مجموعه‌ای از کلاس‌های مشتق و روابط میان طبقات است. آن است که شبیه به شی گرا، بر خلاف شی گرا مدل‌های این قاب زبان رسمی معانی بر اساس منطق مرتبه اول است. از این معانی به ارائه ورودی به قیاسی طبقه‌بندی استفاده می‌شود. طبقه‌بندی به نوبه خود می‌تواند تجزیه و تحلیل داده (شناخته شده به عنوان یک هستی‌شناسی) و تعیین اگر روابط مختلف شرح داده شده در این مدل سازگار هستند. اگر هستی‌شناسی است که مطابق طبقه‌بندی برجسته اعلامیه که متناقض هستند. اگر هستی‌شناسی است که مطابق طبقه‌بندی می‌دهند بیشتر استدلال و قرعه کشی‌های اضافی نتیجه‌گیری در مورد روابط اشیاء در هستی‌شناسی. برای مثال ممکن است تعیین کند که یک شی است که در واقع یک زیرگروه یا instance از کلاس‌های اضافی به عنوان کسانی که شرح داده شده توسط کاربر. طبقه‌بندی هستند مهم فناوری در تجزیه و تحلیل هستی‌شناسی مورد استفاده برای توصیف مدل در وب معناییاست. انتقال زبانی
آدمی هر مسئلة جدید را با استفاده از یک سری ساختارهای شناختی که از قبل در ذهن وجود دارد و نیز از طریق درون‌بینی، تفکر منطقی و اشکال مختلف آزمایش فرضیه بررسی می‌کند و از هر گونه ساختار شناختی و تجربة قبلی برای دستیابی به راه‌حل بهره می‌گیرد. در متون مربوط به فرایندهای یادگیری زبان، معمولاً سه اصطلاح تشریح می‌شود: انتقال(transfer)، تداخل (interference) و تعمیم بیش از حد (overgeneralization). این سه اصطلاح معمولاً به اشتباه به صورت فرایندهای مجزا و متفاوت بیان می‌شود؛ اما آنها در واقع چند نمود یا مصداق یک اصل یادگیری هستند: تعامل یا «کنش و واکنش» (interaction) مطالب قبلاً آموخته شده با یادگیری کنونی. ارگانیسم بدن انسان و به طور کلی تمام موجودات زنده، از بدو تولد، با جمع‌آوری تجارب و ذخیرة جوانب مختلف این تجارب در حافظه، یک ساختار شناختی به وجود می‌آورد. اجازه دهید این اصطلاحات رایج را در دو صورت دوگانه بحث کنیم. شبیه‌سازی (زیست‌شناسی)
در زیست‌شناسی، شبیه‌سازی به فرایند تولید تعدادی از افراد که از لحاظ ژنتیکی مشابه هم هستند، گفته می‌شود. این شکل شبیه‌سازی زمانی در طبیعت رخ می‌دهد که ارگانیسم‌های همچون باکتری‌ها، حشرات یا گیاهان تولیدمثل غیر جنسی انجام دهند. در زیست فناوری (بیوتکنولوژی)، کلونینگ به روش‌های مورد استفاده به منظور ایجاد کپی‌هایی از قطعات DNA (کلونینگ مولکولی)، سلو ل‌ها (کلونینگ سلولی) یا ارگانیسم‌ها اطلاق می‌شود. اصطلاح کلونینگ همچنین ممکن است به ایجاد کپی‌های متعدد از یک محصول مانند رسانه دیجیتال یا نرم‌افزار اشاره داشته باشد. عصب‌روان‌شناسی شناختی
شواهد، مبتنی بر مطالعاتِ موردیِ بیماران آسیب دیده مغزی که نواقصی در نواحی مغزی نشان می‌دهند و بیمارانی که دارای گسستگی دوگانه هستند، می‌باشد. گسستگی دوگانه، شامل دو بیمار و دو تکلیف است. یک بیمار در یک تکلیف دچار نقص است اما در تکلیف دیگر نرمال است، در حالی که بیمارِ دیگر در تکلیفِ اول نرمال است و در تکلیفِ دیگر دچار نقص است. به عنوان مثال، بیمار A هنگام خواندن کلماتِ چاپ‌شده ضعیف عمل می‌کند، در حالی که همچنان در درکِ کلماتِ گفتاری نرمال است؛ حال آنکه بیمار B در درکِ کلماتِ نوشتاری نرمال است و در درکِ کلماتِ گفتاری ضعیف است. دانشمندان می‌توانند این اطلاعات را تفسیر کنند تا توضیح دهند که چگونه یک ماژولِ شناختیِ واحد برای درکِ کلمات وجود دارد. پژوهشگران از مطالعات مشابه استنباط می‌کنند که نواحی مختلفِ مغز بسیار تخصصی هستند. عصب‌روان‌شناسی شناختی را می‌توان از علوم اعصاب شناختی، که این حوزه نیز به بررسی بیماران آسیب‌دیده مغزی علاقه‌مند است، اما به‌طور ویژه متمرکز بر کشفِ مکانیسم‌های عصبی زیربنایی فرایندهای شناختی است، متمایز دانست. عصب‌شناسی زبان
بسیاری از مطالعات زبان، به ویژه در fMRI، از الگوی کاهش استفاده می‌کنند که در آن فعال سازی مغز در کاری که تصور می‌شود شامل برخی از جنبه‌های پردازش زبان است، با فعال سازی در یک کار اساسی مقایسه می‌شود که تصور می‌شود شامل فرآیندهای مشابه غیرزبانی است اما شامل فرایند زبانی نیست. به عنوان مثال، فعال سازی در حالی که شرکت کنندگان کلمات را می‌خوانند، ممکن است با فعال سازی پایه که شرکت کنندگان رشته‌های حروف تصادفی را می‌خوانند، مقایسه شود (در تلاش برای جدا کردن فعال سازی مربوط به پردازش واژگان - پردازش کلمات واقعی)، یا فعال سازی در حالی که شرکت کنندگان جملات پیچیده نحوی را می‌خوانند ممکن است با فعال سازی پایه که شرکت کنندگان جملات ساده‌تری را می‌خوانند، مقایسه شود. علوم شناختی
در زبان‌شناسی شناختی زبان همچون یک جزء اساسی شناخت انسان با کارکردی شناساننده تلقی می‌شود. از این منظر زبان هم محصول تفکر است و هم ابزار تفکر. زبان‌شناسی شناختی از ساختار ظاهری زبان فراتر رفته و به بررسی عملیات بنیادی بسیار پیچیده‌تری می‌پردازد که موجد دستور زبان، مفهوم سازی، سخن گفتن و تفکر است. رویکرد نظری این حوزه بر پایه مشاهدات تجربی و آزمایشهای علمی روان‌شناسی و علوم‌اعصاب استوار است و هدف آن فهم چگونگی بازنمایی اطلاعات زبانی در ذهن، چگونگی یادگیری زبان، چگونگی درک و استفاده از آن و چگونگی ارتباط اجزای سازنده شناخت است. برخی از زیر شاخه‌های اختصاصی زبان‌شناسی شناختی، معناشناسی واژگانی، رویکرد شناختی به دستور زبان و استعاره‌های شناختی هستند. صرف
در اینجا مثال‌های از زبان‌های دیگر یعنی نقص صوت‌شناسی مجزای کلمه با یک شکل کلمه تک‌واژشناسی مجزا منطبق است، وجود دارد. در لاتین یک راه بیان مفهوم عبارت و عبارت اسمی (مانند سیب‌ها، پرتغال‌ها) پسوندِ '-que' در عبارت اسمی دوم است. مانند «سیب‌ها ـ پرتغال‌ها یک سطح زیاد این سرگشتگی که برخی کلمات وابسته به صوت‌شناسی یا دگرگونی صدا در زبان آن را به‌وجود آورده‌اند در زبان کواکولا آمده‌است. در کواکولا، مانند زبان‌های بسیار دیگری، روابط معنایی بین اسم‌ها که دربرگیرندۀ مالکیت و موضوع معنایی است، توسط وندها قاعده‌مند شده‌ است به جای اینکه با کلمات مستقل قاعده‌مند نباشد. سه عبارت انگلیسی» با باشگاهش «،» با وابستگی عبارت اسمی را به‌عنوان یک ابزار مشخص می‌کند. در جملهٔ یادشده، ضمیر کلمهٔ او رابطهٔ مالکیت را مشخص می‌کند و در زبان‌های زیادی از دو یا حتی یک کلمه تشکیل شده است. اما ترکیب عطفی برای روابط معنایی در کواوالا به‌طور اساسی (از دیدگاه کسانی که زبانشان کواوالا نیست) با ترکیب عطفی در دیگر زبان‌ها تفاوت دارد به این دلیل: وندها از روی صداشناسی به اشکال واژه متصل نیستند آن‌ها به‌طور معنایی دارای ارتباط هستند اما در اشکال واژه قبلی. مثال زیر را ملاحظه نمایید (در کواوالا جملات با «چه» مانند یک فعل انگلیسی، آغاز می‌شود): انسان‌شناسی زبان‌شناختی
انسان‌شناسی زبانشناختی علمی میان‌رشته‌ای است که به چگونگی تأثیر زبان بر حیات اجتماعی می‌پردازد. این رشته شاخه‌ای از علم انسانشناسی است که از تلاش برای مستندسازی زبانهای در حال انقراض سرچشمه گرفته و در طی صد سال اخیر اغلب برای تشریح جنبه‌های گونه‌گون ساختار و کاربردهای زبانی توسعه یافته‌است. انسان‌شناسی زبانشناختی بررسی می‌کند که زبان چگونه ارتباطات بشری، اشکال هویت اجتماعی و عضویت در گروه‌های اجتماعی را شکل داده؛ عقاید فرهنگی در مقیاس بزرگ و ایدئولوژی‌ها را سازمان بخشیده؛ و بازنمایی فرهنگی مشترک میان جهان‌های طبیعی و اجتماعی را توسعه داده‌است. زبان‌شناسی تطبیقی
از آنجایی که منشأ مشترک زبان‌ها بسیار قدیمی است و اشتراکات آن‌ها به زمان‌های بسیار دور باز می‌گردد، استفاده از زبان‌شناسی تطبیقی عملی نیست. به صورت ویژه، تلاش در جهت مرتبط ساختن دو زبان اولیهٔ بازسازی‌شده با استفاده از روش‌های زبان‌شناسی تطبیقی نتایج چندان قابل پذیرشی به‌دست نمی‌دهد. این روش همچنین در رفع ابهام در مشخص کردن زیرمجموعه‌ها و نتایج متفاوتی که دانشمندان مختلف به‌دست می‌آورند خوب عمل نمی‌کند. برای این مورد می‌توان نتایجی را که در مورد زبان‌های هندواروپایی به‌دست آمده ذکر کرد. تعدادی از روش‌هایی که بر اساس تحلیل‌های آماری واژگان شکل گرفته‌اند تلاش دارند تا بر این محدودیت غلبه کنند. برخی از این روش‌ها ریشه‌های واژگان دو زبان را باهم مقایسه می‌کنند و برخی دیگر تنها از شباهت‌های واژگانی استفاده می‌کنند. اساس نظری چنین روش‌هایی این است که واژگان دو زبان را می‌توان بدون بازسازی کامل زبان‌ها بررسی کرد. در این شیوه واژگان به اندازهٔ کافی باهم مقایسه می‌شوند تا شباهت‌ها به‌دست آید؛ بنابراین از واژگان زبان تنها برای مقایسهٔ دو زبان استفاده می‌شود و نه بازسازی زبان اولیه. صرف
در زبان‌شناسی، تک‌واژشناسی یعنی بازشناسی، تحلیل و توصیفِ ساختارِ تکواژها و دیگر واحدهای معنایی در زبان از قبیل کلمات، وندها و هویت دستوری و همچنین تکیه/استرس و بافتار ضمنی (کلمات در واژه‌نامه موضوع اصلی واژه‌شناسی است). گونه‌شناسی مرتبط به شکل و ساختار به نوعی دسته‌بندی زبان‌ها بر طبق سبک‌هایی است که به‌وسیلهٔ آن تکواژها در زبان استفاده می‌شوند؛ یعنی از تحلیلی که تنها تکواژهای مجزا از طریق زبان‌های آمیخته (به‌هم‌چسبیده) و ترکیبی استفاده می‌کند که تکواژهای وابسته (وندها) و تا حدودی چندترکیبی را، که تعداد زیادی از تکواژهای جداگانه را به کلمات مجزا خلاصه می‌نماید، استفاده می‌کند. ساخت اطلاع
ساخت اطلاع در زبان‌شناسی در این مورد که چگونه اطلاعات در یک جمله بسته‌بندی می‌شوند، توضیح می‌دهد. به طور کلی، این موضوع تنها شامل آثاری از اطلاعات می‌شود که «مربوط به وضعیت موقت ذهن مخاطب» می‌شوند و شامل اثر سایر اطلاعات زبان‌شناسی مانند ارجاعات به دانش پس‌زمینه (دانش‌نامه‌ای/متداول)، انتخاب سبک، نزاکت و سایر چیزها نمی‌شود. مفاهیم پایهٔ ساخت اصلاع کانونی‌سازی، کهنگی، و پیشایندسازی، همچنین مفاهیم تکمیلی آنها به ترتیب شامل پس‌زمینه، نو بودن و توضیح است. هندسه زبان‌شناختی
LG از تئوری زبان‌های رسمی (یعنی زبان‌شناسی رسمی) و همچنین ساختارهای هندسی مشخصی دربازی تخته انتزاعی (ABG) استفاده می‌کند. با توجه به اینکه هردوی زبان‌شناسی و نیز هندسه در این زمینه درگیر هستند، این رویکرد، هندسه زبانشناختی نام‌گذاری شده‌است. در روش LG، سلسله‌مراتب زیرسیستم‌ها توسط سلسله‌مراتب زبان‌های رسمی بیان می‌شود. یعنی همان سلسله مراتبی که برای تعریف ساختار یک زبان از حروف تا کلمات استفاده‌شده‌است، در LG نیز در نظر گرفته می‌شود. همان‌طور که کوچک‌ترین عضو تشکیل‌دهنده یک زبان حروف هستند، در LG نیز این کوچک‌ترین عنصر تشکیل دهنده، نمادها هستند. در ادامه مطالعات پیشین در زمینه هندسه زبانشناختی مرور شده‌اند. عیب‌یابی (هوش مصنوعی)
عبارت "تشخیص یا عیب‌یابی" به این سوال پاسخ می‌دهد که آیا سیستم دچار مشکل است یا خیر و همچنین به فرایند محاسبه پاسخ اشاره دارد. این کلمه از علم پزشکی می‌آید که در آن تشخیص، فرایند شناسایی یک بیماری با علائم آن است. تعامل‌پذیری معنایی
یک فهم غلط همیشگی که در بحث معناشناسی رخ می‌دهد «اشتباه گرفتن واژه‌ها با معانی» است. معنی واژه‌ها تغییر می‌کند (گاهی اوقات به سرعت). اما یک زبان صوری مثل آنچه که در یک هستی‌شناسی استفاده شده‌است، معانی (معنی‌شناسی) برای مفاهیم را جوری رمزدهی می‌کند که دیگر تغییر نمی‌کند. برای تعیین آنکه معنی یک واژه خاص (یا اصطلاح در یک پایگاه داده) چیست، لازم است تا هر نمایش مفهوم ثابت شده در یک هستی‌شناسی را با واژه(ها) یا یا اصطلاح(ها) یی برچسب‌گذاری کنیم که می‌توانند به آن مفهوم اشاره کنند. وقتیکه چندین واژه به یک مفهوم (ثابت) در زبان اشاره کنند، به آن هم‌معنا (مترادف) می‌گویند، و اگر یک واژه برای اشاره به بیش از یک مفهوم به کار رود، به آن ابهام می‌گویند. ابهام و هم‌معنا در بین معیارهایی است که فهم رایانه‌ای زبان را بسیار دشوار می‌سازند. استفاده از واژه‌ها برای اشاره به مفاهیم (معنی واژه‌های استفاده شده) بسیار به «بافت»، و «هدف هر استفاده بسیاری از اصطلاحات انسان-خواندنی» حساس است. استفاده از هستی‌شناسی‌ها برای پشتیبانی از تعامل‌پذیری معنایی به دلیل آن است که مجموعه ثابتی از مفاهیم تهیه می‌بیند که معنا و روابط آن‌ها استوار است و قابل پذیرش توسط کاربران است. عمل تعیین آنکه کدام اصطلاح در کدام بافت (هر پایگاه داده یک بافت جدا است) از عمل تولید هستی‌شناسی جدا می‌شود، و باید توسط طراح پایگاه داده، یا طراح فرم ورود داده، یا توسعه‌دهنده برنامه برای فهم زبان انجام شود. موقعی که معنی یک واژه استفاده شده در یک بافت تعامل‌پذیر تغییر کند، آنوقت برای حفظ تعامل‌پذیری لازم است تا اشاره‌گر به عناصر هستی‌شناسی که معنی آن واژه را تعیین می‌کند هم تغییر کند. طرح‌واره (روانشناسی)
با تطبیق و تشبیه به تعادل می‌رسیم. پیاژه توضیح می‌دهد که تعادل، به عنوان یک مرحله‌ی شناخت است که هنگامی متوازن می‌شود که طرحواره‌ها قادر به توضیح آنچه فرد می‌بیند و دریافت می‌کند، باشند. هنگامی که اطلاعات جدید هستند و در قالب طرحواره‌ی فعلی جا نمی‌گیرند، عدم تعادل رخ می‌دهد که در مراحل رشد کودک ناخوشایند هستند. رخ دادن عدم تعادل به آن معناست که فرد به ستوه آمده و تلاش می‌کند که انسجام ساختارهای شناختی خود را از طریق تطبیق بازیابد. شناخت‌گرایی
شناخت گرایی در اواخر قرن بیستم به نیروی غالب در روانشناسی تبدیل شد و جایگزین رفتارگرایی به عنوان محبوب‌ترین پارادایم برای درک عملکرد ذهنی شد. روانشناسی شناختی رد کلی رفتارگرایی نیست، بلکه بسطی است که وجود حالات ذهنی را می‌پذیرد. این به دلیل انتقاد فزاینده در اواخر دهه ۱۹۵۰ از مدل‌های یادگیری ساده بود. یکی از قابل توجه‌ترین انتقادها، استدلال نوام چامسکی بود مبنی بر اینکه زبان را نمی‌توان صرفاً از طریق شرطی سازی بدست آورد، و حدقال باید تا حدی با وجود حالات ذهنی درونی توضیح داده شود. تشبیه
حسی و غیر حسی: هر دو طرف مشبه و مشبه‌به حسی است یعنی با حواس ظاهر درک می‌شوند. تشبیه
بر اساس تعریفی دیگر اقسام تشبیهی نیز وجود دارد که به آن اشاره می‌شود. از جمله: هم‌نام (زبان‌شناسی)
هم‌نام یا اشتراک لفظ اصطلاحی در زبان‌شناسی است و به واژه‌هایی اشاره دارد که یا هم‌نگاره (یعنی واژه هایی که املای مشابه دارند ولی به روش متفاوتی تلفظ می شوند-مثل مِلْک و مَلَک و مَلِک و مُلْک) یا هم‌آوا هستند (واژه هایی که تلفظ مشترک دارند ولی املای آنها متفاوت است، مثل: خوار، خار - خورده، خرده - خاستن، خواستن) یا هر دو. کنش متقابل نمادین
زبان به عنوان منبع تمام معانی در نظر گرفته می‌شود. بلومر چندین ویژگی اصلی کنش متقابل‌گرایی اجتماعی را روشن می‌کند. اکثر مردم چیزها را براساس تکلیف و هدف تفسیر می‌کنند. کنش متقابل پس از مشخص شدن معنای چیزی اتفاق می‌افتد. این مفهوم معنا همان چیزی است که شروع به ساخت چارچوب واقعیت اجتماعی می‌کند. بلومر با همسویی واقعیت اجتماعی پیشنهاد می‌کند که زبان معنای تعامل است. ارتباطات، به ویژه در قالب کنش متقابل‌گرایی نمادین با زبان ارتباط دارد. زبان انواع و اقسام ارتباطات، کلامی و غیرکلامی را آغاز می‌کند. بلومر این منبع معنا را به عنوان ارتباطی تعریف می‌کند که ناشی از کنش متقابل اجتماعی است که افراد با یکدیگر دارند. علوم شناختی
شناخت الگو یا ادراک حسی مانند بازشناسی بصری حروف الفبا، بازشناسی گفتار، بازشناسی صدا، بازشناسی چهره. بازسازی زبان‌شناختی
در بازسازی زبان‌شناختی، معمولاً واژه بازسازی‌شده (نیاواژه) را با یک ستاره (*) از واژه‌های یافت‌شده در متون جدا می‌کنند. هم‌نام (زبان‌شناسی)
این پدیده در زبان‌های پیشرفتهٔ امروزی دیده می‌شود و در زبان‌های اولیه وجود نداشته است. برای نمونه می‌توان به لفظ «شیر» در فارسی اشاره کرد که ممکن است به یک ابزار ساختمانی، یک نوشیدنی، یا یک حیوان اشاره داشته باشد. معانی لفظ مشترک ممکن است ضد هم یا نزدیک به هم باشند، با این وجود همواره از هم متفاوتند. فهم متقابل
فهم متقابل یا درک دوسویه اصطلاح زبان‌شناسی است و دلالت بر رابطهٔ میان زبانها یا گویشها دارد. اصطلاح فهم متقابل، توضیح‌دهندهٔ وضعیتی‌است که گویشوران دو زبان‌گونهٔ متفاوت اما مرتبط، می‌تواند به‌راحتی و بدون تلاشی ویژه یا آموزشی هدفمند، یکدیگر را بفهمند. عموماً مفهوم «فهم متقابل» مهمترین معیار برای تمایز زبان‌ها از گویش‌هاست؛ گرچه اغلب، مؤلفه‌های زبان‌شناسی اجتماعی نیز در این تمایزبخشی لحاظ می‌شود. معناشناسی
معناشناسی با علم نحو که علم ترکیبات واحدهای یک زبان (بدون توجه به معنی شان) می‌باشد و علم واقع گرایی که مطالعه روابط بین علائم یک زبان می‌باشد، معنایشان و استفاده‌کنندگان زبان مقایسه می‌شود. در واژگان علمی و بین‌المللی، معناشناسی (semanties, semasialogy) نیز نامیده می‌شود. تشبیه
به تشبیهی که وجه شبه در آن حذف شده باشد تشبیه مجمل و به تشبیهی که ادات تشبیه در آن حذف شده باشد مؤکّد یا تشبیه محذوف‌الأدات یا تشبیه بالکنایه می‌گویند. اگر ادات در تشبیه ذکر شود به آن تشبیه صریح یا تشبیه مرسل می‌گویند. مثل (آرایه ادبی)
همچنین مثل معمولاً شخصیتی را درگیر می‌کند که با معضل اخلاقی روبرو است یا کسی که تصمیم بدی می‌گیرد و عواقب ناخواسته‌ای را متحمل می‌شود. اما باید توجه داشت که اگرچه معنای مثل اغلب به صراحت بیان نمی‌شود، اما هدف آن نه تنها پنهان نیست بلکه کاملاً صریح و آشکار است. ویژگی تعیین‌کننده مثل وجود زیرمجموعه ای است که نشان می‌دهد شخص چگونه باید رفتار کند یا چه عقیده ای داشته باشد. گذشته از ارائه راهنمایی و پیشنهاد برای رفتار صحیح در زندگی فرد، در مثل‌ها به صورت عمده از زبان استعاره‌ای استفاده می‌شود که به افراد اجازه می‌دهد راحت‌تر دربارهٔ عقاید دشوار یا پیچیده بحث کنند. مثل‌ها یک استدلال انتزاعی را با استفاده از یک روایت عینی بیان می‌کنند که به راحتی قابل درک است. استعاره
هرگاه در بیت، مشبهٌ‌به را بیابیم که در معنای حقیقی خود به‌کار نرفته و با معنای مفهومیِ خود در بیت رابطهٔ تشبیهی داشته باشد، آن لغت دارای استعارهٔ مصرَّحه است. برای نمونه: کنینگ
به عبارت دیگر، کنینگ یا شناسه نوعی بیان و تفصیل غیرمستقیم در غالب یک واژه ترکیبی است که برای به کارگیری یک زبان تمثیلی به جای یک اسم تک جزئی و بهم چسبیده استفاده می‌شود. این نوع استعاره که در زبان اسکاندیناوی کهن "کِنینگ" نامیده می‌شود می‌تواند چکیدهٔ یک اسطوره باشد، و یکی از ویژگی‌های اساسی شعر درباری اسکاندیناوی است. به معنای ساده‌تر کنینگ شکلی از استعمال واژه‌های زائد است که با استفاده از تصاویر در ریشهٔ افسانه‌ها و روایات قومی، آن‌ها را تبدیل به چیزی جدا از عنوان روزمره آن‌ها بکند و معمولاً نیز از دو کلمه تشکیل می‌شود. کنینگ به شدت با اسکاندیناوی کهن، و بعدها با زبان ایسلندی و اشعار آنگلوساکسون مرتبط است. استعاره مکنیه
این بخش یا ویژگی می‌تواند به مشبه اضافه گردد یا به آن اسناد داده شود. استعارهٔ مکنیه‌ای که از اضافه شدن چیزی یا واژه ای به مشبه، به دست آید، همان است که "اضافهٔ استعاری" نامیده می‌شود. ادیبان قدیمی استعاره را این گونه تعریف کرده‌اند: استعاره عبارت از آن است که یکی از دو طرف تشبیه را ذکر و طرف دیگر را اراده کرده باشند. در استعارهٔ مکنیه که یکی از چهار نوع استعاره است، مشبه ذکر می‌شود ولی مشبهٌ‌به ترک شود استعارهٔ مکنیه می باشد.» همان‌سازی (علوم رایانه)
مفهوم یکسان‌سازی یکی از ایده‌های مهم در ورای برنامه‌نویسی منطقی است، که با زبان Prolog به بهترین نحو شناخته شده‌است. این برنامه مکانیزم محصور ومنسجم کردن محتویات متغیرها را نشان می‌دهد و می‌تواند به صورت نوعی از گمارش «یک زمانی» به نمایش در آید. در پرولوگ، این عملکرد به وسیلهٔ نماد تساوی = مشخص می‌شود، اما هنگام معرفی متغیرها نیز انجام می‌شود (قسمت زیر را ببینید). هم چنین در زبان‌های دیگر با استفاده از نماد تساوی =، استفاده می‌شود، اما هم چنین در رابطه با خیلی از عملگرها از جمله+، *، /. الگوریتم‌های استنباط نوع، به‌طور نمونه بر مبنای یکسان‌سازی هستند. علوم شناختی
«علوم» را فرهنگستان زبان و ادب فارسی ایران به جای واژهٔ «Science» در زبان‌های انگلیسی و فرانسوی برنهاده است. با توجه به این که فرهنگستان زبان و ادب فارسی ایران واژهٔ «دانش» را به جای واژهٔ «Knowledge» به کار می‌گیرد، نباید واژه‌های تخصصی «علم» و «دانش» با یکدیگر اشتباه گرفته شوند. همچنین توجه به این موضوع لازم است که واژهٔ «Science» در زبان‌های انگلیسی و فرانسوی معنی جمع دارند و به همین دلیل در زبان فارسی با «علوم» (و نه «علم») معادل گرفته شده‌اند. شبیه‌سازی (زیست‌شناسی)
شبیه‌سازی (کلون‌سازی یا همسانه سازی)، فرایند ساختن یک کلون یا همسان از چیزی است. در زیست‌شناسی به‌طور کلی به فرایندهایی که برای آفرینش کپی از پاره‌هایی از دی‌ان‌ای (همسانه‌سازی DNA)، سلول‌ها (شبیه‌سازی یاخته‌ای) یا جاندار (مانند شبیه‌سازی انسان)، به کار می‌رود، اطلاق می‌شود. این اصطلاح در مواردی که اندامگان‌ها نظیر باکتری، حشره یا گیاه به‌طور غیرجنسی تولیدمثل می‌کنند، نیز به کار می‌رود. زبان‌شناسی تحلیلی
زبان‌شناسی تحلیلی (Analytical linguistics) اصطلاحی است که نظریات مختلف زبان‌شناسی را در برمی‌گیرد (مانند دستور زبان زایشی، دستور واژه‌بنیاد، دستور زبان شناختی). این نظریه تحلیلی، ویژگی‌های مختلف زبان و گفتار انسان را بررسی می‌کند. زبان‌شناسی شناختی
در زبان‌شناسی شناختی، دیدگاه مهم سوسور مبنی بر اینکه زبان، نظامی از نشانه‌هاست، پذیرفته شده‌است. در این نگرش، نمادهای معنایی، ثابت و ازپیش‌تعیین‌شده نیستند، بلکه فرایندهایی ذهنی در نظر گرفته می‌شوند که لانگاکر در اشاره به آنها، به جای اصطلاح «مفهوم»، از «مفهوم‌سازی» بهره می‌برد. زبان، افکار ما را رمزگذاری می‌کند. زبان به ما اجازه می‌دهد در تمام موقعیت‌ها با بهره‌گیری از «واحدهای نمادین» (تکواژها، کلمات یا زنجیره‌ای از کلمات) به رمزگذاری و انتقال مفاهیم و افکار پیچیده و ظریف خود بپردازیم. درک کامل زبان، بستگی به دانش دائرةالمعارفی دارد و واژه‌ها فقط در بخشی از مفهوم‌سازی شرکت می‌کنند. هستی‌شناسی (علم اطلاعات)
همان‌طور که ذکر شد، یک هستی‌شناسی از منظر علوم کامپیوتر هنگامی معتبر است که فرمیک باشد. یعنی توسط ماشین قابل فهم باشد. برای تعریف فرمیکِ یک هستی‌شناسی باید از زبان‌های قابل‌فهم و قابل‌استدلال برای ماشین استفاده شود. بدین‌منظور زبان‌های مختلفی ایجاد شده‌است. در تمام این زبان‌ها، یک هستی‌شناسی دست‌کم دارای سه مؤلفه است: کلاس، رابطه و نمونه. یک «کلاس» عبارت است از گروهی از موجودات یا اشیا که دارای ویژگی‌های مشابهی هستند. در ادبیات هستی‌شناسی گاهی به‌جای واژهٔ کلاس از واژه «مفهوم» استفاده می‌شود. کلاس‌های هستی‌شناسی با کلاس‌های زبان‌های شیءگرا اندکی متفاوتند. مطابق تعریف فوق، کلاس در هستی‌شناسی، یک مجموعه است حال آنکه در زبان‌های شیءگرا کلاس یک قالب برای ساخت اشیا است. به هر یک از اعضای یک کلاس، یک «نمونه» گفته می‌شود. یک شیء می‌تواند به چندین کلاس تعلق داشته باشد یا به عبارتی دیگر نمونهٔ چندین کلاس باشد. یک شیء در صورت داشتن ویژگی‌های خاص یا تأمین شروط ویژه می‌تواند به عضویت یک کلاس درآید یا نمونهٔ آن کلاس گردد. یک «رابطه»، همان‌طور که از اسمش برمی‌آید، نمونه‌هایی از یک کلاس را به نمونه‌هایی از یک کلاس دیگر یا به مقادیر ثابت، مرتبط می‌کند. اغلب به رابطه، «خصیصه» نیز گفته می‌شود. برای درک بهتر، بحث را با مثالی از دنیای موسیقی روشن‌تر می‌کنیم. در هستی‌شناسی موسیقی، چهار کلاس آهنگ‌ساز، اثر، نوازنده و ساز را در نظر می‌گیریم. کلاس‌ها در هستی‌شناسی به‌صورت سلسله مراتبی سازمان‌دهی می‌شوند و طبیعتاً زیر کلاس‌ها مواردی را از ابرکلاس‌ها به ارث می‌برند. در دنیای موسیقی یک «اثر» ممکن است تک نوازی، هم‌نوازی یا سمفونی باشد؛ بنابراین می‌توان سه زیر کلاس برای کلاس «اثر» قایل شد، ولی در این مثال برای حفظ اختصار از آن‌ها صرف نظر شده‌است. با اندکی توجه می‌توان ارتباط بین کلاس‌های هستی‌شناسی کوچک ارائه شده در این مثال را دریافت. یک آهنگساز، یک یا چند ساز را «می‌نوازد» و آثاری «خلق می‌کند». یک نوازنده یک یا چند ساز را می‌نوازد و در اجرای آثاری از یک آهنگساز، با وی «مشارکت می‌کند». این چهار جمله در مورد هستی‌شناسی حاوی اطلاعات مهمی در مورد ارتباط بین کلاس‌ها است. این ارتباطات در شکل نشان داده شده‌است. در این شکل، کلاس به صورت دایره، نمونه‌ها به‌صورت لوزی و خصیصه‌ها یا رابطه‌ها به‌صورت یال‌های بین نمونه‌ها، نشان داده شده‌است. همان‌طور که در شکل مشاهده می‌شود؛ خصیصه‌ها، نمونه‌های کلاس‌ها را به یکدیگر مرتبط می‌کنند. به عنوان مثال، خصیصهٔ «می‌نوازد» یک نمونه مانند «علیزاده» از کلاس آهنگساز و «عندلیبی» از کلاس نوازنده را به‌ترتیب به «تار» و «نی» که نمونه‌هایی از کلاس ساز هستند، مرتبط می‌کند. گزاره‌هایی که در هستی‌شناسی شکل بیان شده‌اند، عبارتند از: از مثال طرح شده در دنیای موسیقی می‌توان چنین استنباط کرد که اگر، در یک دامنه یا حوزهٔ خاص تمام اشیا یا موجوداتی را که وجود دارند یا ممکن است وجود داشته باشند، مورد مطالعه قرار داده، آن‌ها را بر اساس ویژگی‌هایشان دسته‌بندی یا کلاس بندی کرده و ارتباط بین اشیا نیز مشخص شود، در حقیقت هستی‌شناسی آن دامنه یا حوزه را به‌دست آورده‌ایم. به مجموعهٔ تمام نام‌هایی که در یک هستی‌شناسی از آن‌ها استفاده می‌شود واژگان آن هستی‌شناسی گفته می‌شود. واژگان یک هستی‌شناسی دربرگیرنده نام تمام اشیا، کلاس‌ها و خصیصه‌های آن است. در هستی‌شناسی موسیقی، ۴ کلاس، ۳ خصیصه و ۶ نمونه، با اختصاص نام‌های منحصر به‌فرد، توصیف شده‌است، بنابراین می‌توان گفتن واژگان هستی‌شناسی مذکور دارای ۱۳ نام است. معناشناسی صوری (زبان‌شناسی)
در زبان‌شناسی، معناشناسی صوری به دنبال درک معنی زبان‌شناختی از راه احداث مدلهای دقیق ریاضی از اصولیست که گویشوران برای تعریف روابط بین عبارات در زبان طبیعی و جهانی که گفتار معنی دار را پشیبانی می‌کند، بکار می‌برند. ابزارهای ریاضی مورد استفاده عبارتند از تلاقی منطق صوری و نظریه زبانهای صوری، به‌ویژه حساب لاندای تایپها. میخائیل باختین
در زبان‌شناسی، مفهومِ «ناهمگونی زبانی»، وجودِ هم‌زمانِ واریته‌ها و انواعِ متفاوتِ سخن را در یک رمز یا کد یکتای زبان‌شناختی توصیف می‌کند. این مفهوم، ترجمهٔ اصطلاحِ روسی raznorechie (یعنی: متفاوت-بودگی-زبانی) است که باختین در سال ۱۹۳۴ در مقالهٔ Slovo v romane معرّفی‌اش کرد. مقاله در زبان انگلیسی با نام "گفتمان در رمان [یا داستان]" منتشر شد. روان‌شناسی
ابزاری است که اغلب در روان‌شناسی شناخت‌گرا جهت شبیه‌سازی رفتاری خاص با استفاده از یک رایانه بکار می‌رود. این مدل مزیت‌های زیادی دارد. نظر به اینکه رایانه‌های مدرن از سرعتی فوق‌العاده بالا برخوردار هستند، بسیاری از فرایندهای شبیه‌سازی را می‌توان در مدت اندک اجرا نمود که این خود توان آماری ما را به مقدار بسیار زیاد افزایش خواهد داد. همچنین با استفاده از مدل‌سازی، روان‌شناسان قادر به تجسم فرضیات در خصوص سازمان عملکردی وقایع ذهنی می‌گردند که این امر به‌صورت مستقیم در انسان قابل رویت نیست. ظرفیت (زبان‌شناسی)
ظرفیت در زبان‌شناسی به‌معنی تعداد شناسه(موضوع)هایی است که توسط یک گزاره کنترل می‌شود. معمول‌ترین گزاره‌ها، فعل‌های محتوایی هستند. مفهوم ظرفیت با مفاهیم زیرطبقه‌بندی و گذرایی مرتبط است، اگرچه با آن‌ها یکسان نیست، این مفاهیم تنها شناسه‌های مفعول را می‌شمارند، درحالیکه ظرفیت همه‌ی شناسه‌ها (شامل نهاد) را می‌شمارد. مفهوم ظرفیت در زبان‌شناسی از تعریف ظرفیت شیمیایی در علم شیمی گرفته شده است. استعاره ظرفیت اولین بار در زبان‌شناسی در مقاله چارلز سندرز پیرس به نام «منطق روابط (The Logic of Relatives)» در سال ۱۸۹۷ پدیدار شد، و سپس چند دهه بعد، در کارهای تعدادی از زبان‌شناسان در اواخر دهه ۱۹۴۰ و ۱۹۵۰ بروز کرد. معمولاً لوسی‌ین تنی‌یر را مسئول ایجاد مفهوم ظرفیت در زبان‌شناسی می‌دانند. متصدی اصلی درباره ظرفیت افعال انگلیسی آلرتون (۱۹۸۲) است، او یک تفاوت مهم بین ظرفیت معنایی و نحوی قائل بود. زبان‌شناسی شناختی
زبان‌شناسی شناختی رویکردی در مطالعه زبان است که به بررسی رابطه میان زبان انسان، ذهن او و تجارب اجتماعی و فیزیکی او می‌پردازد. به عبارت دیگر، در زبان‌شناسی شناختی تلاش می‌شود تا مطالعه زبان بر اساس تجربیات ما از جهان، نحوه درک و شیوه مفهوم‌سازی باشد؛ بنابراین، مطالعه زبان از این نگاه، مطالعه الگوهای مفهوم‌سازی‌ست. با مطالعه زبان، می‌توان به ماهیت و ساختار افکار و آراء ذهن انسان پی برد. در این نگرش، فرض بر آن است که زبان الگوهای اندیشه و ویژگی‌های ذهن انسان را منعکس می‌کند. روان‌شناسی
معنا می‌دهد، و مفهوم «ذهن» یا «عقل» استعاره مکنیه
استعاره مکنیه به نوعی از استعاره گفته می‌شود که در آن شاعر مشبه را همراه با یکی از اجزا یا ویژگی‌های مشبه‌ٌبه می‌آورد. برای مثال: آرایه‌های ادبی
این نوع استعاره به نوعی از تشبیه گفته می‌شود که در آن مشبه به حذف شده باشد. شمول معنایی
در زبان‌شناسی، در ساخت معنایی٬ شُمول معنایی (Hyponymy) رابطه‌ای است که بین عناصر واژگان خاص و عام برقرار است. شمول معنایی به حالتی اشاره دارد که معنای یک واژه (خاص) به طور کامل توسط یک واژه دیگر (عام) که معنای فراگیرتری دارد، پوشش داده شود؛ برای نمونه، معنای "چای" توسط معنای "نوشیدنی" پوشش داده می‌شود و معنای "سرخ" توسط معنای "رنگ". بازنمایی ذهنی
نظریه بازنمایی اصلی یا "کلاسیک" را احتمالاً می‌توان در توماس هابز جستجو کرد و به‌طور کلی یک موضوع غالب در تجربه گرایی کلاسیک بوده‌است. مطابق این نسخه از نظریه، بازنمودهای ذهنی تصویری از اشیا یا حالات امور ارائه شده (اغلب "ایده" نامیده می‌شوند) می‌باشد. برای طرفداران مدرن، مانند جری فودور، استیون پینکر و بسیاری دیگر، سیستم بازنمایی بیشتر از یک زبان فکری داخلی (به عنوان مثال، ذهنیت) تشکیل شده‌است. محتویات افکار در ساختارهای نمادین (فرمولهای ذهنی) نشان داده می‌شوند که به‌طور مشابه با زبانهای طبیعی اما در سطح انتزاعی تر، دارای یک نحو و معناشناسی بسیار شبیه زبانهای طبیعی است. از نظر علم منطق و دانشمند پرتغالی لوئیس ام. آگوستو، در این سطح انتزاعی و رسمی نحو، تفکر مجموعه ای از قوانین نماد است. (یعنی عملیات، فرایندها و غیره در ساختار نمادها) و معناشناسی تفکر مجموعه ساختارهای نماد (مفاهیم و گزاره‌ها) می‌باشد. محتوا (یعنی فکر) از هم معنایی معنادار هر دو مجموعه نماد پدید می‌آید. به عنوان مثال، "۸ ۹ ۹" یک اتفاق معنادار است، در حالی که "CAT x §" چنین نیست. "x" یک قانون نماد است که توسط ساختارهای نمادی مانند "۸" و "۹" فراخوانده می‌شود، اما توسط "CAT" و "s" درخواست نمی‌شود. تلفظ
برای شناخت نحوه تلفظ واژه‌ها و تفاوت‌های آن‌ها زبان‌شناسی شاخه‌ای بنام آواشناسی دارد. آواشناسی به مطالعه خصوصیات آواهای یک زبان می‌پردازذ با این‌حال از آن‌جا که واج کوچکترین واحد زبانی‌ست که در معنی یک واژه تفاوت ایجاد می‌کند برای مطالعه پدیده تلفظ به واج‌شناسی رجوع می‌شود. تلفظ در واج‌شناسی دامنه‌ای از تفاوت‌های آوایی در بیان یک واژه است که تغییر معنایی ایجاد نکند. تساوی (ریاضیات)
در ریاضیات، تساوی یا برابری، رابطه ایست بین دو کمیت، یا کلی تر، دو عبارات ریاضی، که ادعا می‌کند آن کمیت‌ها دارای مقدار یکسانی اند، یا آن عبارات نشان دهنده شیء ریاضیاتی یکسانی‌اند. تساوی بین "A" و "B" را به صورت "A" = "B "می نویسند و می خوانند "A" مساوی است با "B". نماد «=» را «علامت مساوی» گویند. بنابراین سه نوع تساوی وجود دارد که به روش‌های مختلفی صوری‌سازی شده اند: اینها را به ترتیب می‌توان به عنوان مفاهیم منطقی، نظریه مجموعه‌ای و جبری از تساوی محسوب کرد. زبان اشاره
در شرایط‌های زبان شناختی، زبان‌های اشاره مانند هر زبان شفاهی علی‌رغم درک اشتباه رایجی که آن‌ها زبان‌های واقعی نیستند، غنی و پیچیده هستند. زبان شناسان حرفه‌ای زبان‌های اشارهٔ زیادی را مطالعه کردند و دریافتند که آن‌ها همهٔ اجزای زبان شناختی را دارا هستند که مانند زبان‌های واقعی نیاز به طبقه‌بندی شدن دارند. معنی‌شناسی شناختی
معنی‌شناسی شناختی یا معناشناسی شناختی (Cognitive Semantics)، بخشی از جنبش زبان‌شناسی شناختی است. معنی‌شناسی مطالعه‌ی معنای زبانی است. معنی‌شناسی شناختی ادعا می‌کند که زبان بخشی از توانایی عمده‌تر شناختی بشر است و بنا بر این تنها می‌تواند جهان را آن گونه که انسان‌ها متصور می‌شوند توضیح دهد. قطعاً بین این دنیای مفهومی و دنیای واقعی تفاوتهایی هست. مهم‌ترین اصول معنی‌شناسی شناختی عبارتند از: به عنوان بخشی از زبان‌شناسی شناختی، رویکرد معنی‌شناسی شناختی بخش‌بندی سنتی زبان‌شناسی به: واج‌شناسی، ساخت‌واژه، نحو، کاربردشناسی و غیره را رد می‌کند. در عوض معنی‌شناسی را به: "ساختار معنایی" و "بازنمودِ دانش" تقسیم می‌کند. بنا بر این معنی‌شناسی شناختی، بخش عمده‌ای از حوزه‌ای که به‌طور سنتی مربوط به کاربردشناسی بود و همین طور معنی‌شناسی را مطالعه می‌کند. روش‌های خاص معنی‌شناسی شناختی معمولاً در مطالعه‌ی واژگان به کار می‌روند، مانند روشهایی که توسط لئونارد تالمی، جورج لیکاف، دیرک گیرائرتس و بروس واین هاوکینز پیشنهاد شدند. برخی چارچوب‌های معنی‌شناسی شناختی، مانند چارچوبی که توسط تالمی ایجاد شد، به ساختارهای نحوی نیز توجه داشتند. زبان‌شناسی شناختی
مطالعات مربوط به زبان‌شناسی شناختی از دههٔ ۱۹۷۰ شروع شد و از دههٔ ۱۹۸۰ به‌بعد، به‌تدریج گسترش یافت و اکنون به یکی از مهم‌ترین و پرطرفدارترین مکاتب زبان‌شناسی در غرب، به‌ویژه اروپا، بدل شده‌است. زبان‌شناسی شناختی ریشه در مباحث زبانی و علوم شناختی نوظهور در دهه‌های ۱۹۶۰ و ۱۹۷۰، به‌ویژه در بررسی مقوله‌بندی (categorization) در ذهن انسان و روان‌شناسی گشتالتی دارد. پژوهش‌های نخستین در زبان‌شناسی شناختی در دهه‌های ۱۹۷۰ و ۱۹۸۰ در بخش‌های غربی ایالات متحدهٔ آمریکا انجام می‌شد. در اواخر دههٔ ۱۹۸۰، حوزهٔ این پژوهش‌ها به اروپا نیز کشیده شد و از دههٔ ۱۹۹۰ به‌بعد، در بسیاری از نقاط مختلف جهان می‌توان محققانی را یافت که خود را زبان‌شناس شناختی می‌دانند. انجمن بین‌المللی زبان‌شناسی شناختی در ۱۹۸۹ در همایش دویسبورگ آلمان رسماً پایه‌گذاری شد. معنا (زبان‌شناسی)
کاربردشناسی زبان (Pragmatics)، مطالعه نحوه تأثیر بافت بر معناست. دو شکل اولیه از بافت که در کاربردشناسی زبان مهم هستند، بافت زبانی و بافت وضعیت هستند. هستی‌شناسی (علم اطلاعات)
هستی‌شناسی‌ها در شاخه‌های مختلف از علوم کامپیوتر مانند وب معنایی، هوش مصنوعی، مهندسی نرم‌افزار، پایگاه‌های داده و پردازش زبان طبیعی مورد استفاده قرار گرفته‌اند. در هر یک از این شاخه‌ها تعریفی که از هستی‌شناسی ارائه می‌شود ممکن است تفاوت اندکی با تعاریف سایر شاخه‌ها داشته باشد. در متون مربوط به وب معنایی معمولاً تعریف گرابر از هستی‌شناسی را دست مایه قرار می‌دهند. مطابق این تعریف، «یک هستی‌شناسی عبارت است از بیان دقیق و رسمی خصوصیات یک تصور». این تعریف بسیار مختصر و مبهم است و نیاز به تفسیر و تعبیر دارد. در تعریف گرابر، منظور از «تصور»، یک مدل ساده شده و انتزاعی از جهان است. برای رسیدن به یک تصور از جهان باید اشیا یا پدیده‌هایی از آن جهان که در آن تصور می‌گنجند شناسایی شده و ارتباط بین آن‌ها مشخص شود. همچنین در تعریف قبل منظور از «بیان دقیق و رسمی» این است که خصوصیات باید به‌گونه‌ای غیر مبهم و جامع بیان شوند به‌طوری‌که توسط ماشین قابل درک باشند. یکی دیگر ار تعاریف مهم توسط سوآ ارائه شده‌است. از نظر وی «موضوع هستی‌شناسی مطالعهٔ گروه‌هایی از اشیا یا موجودات است که در یک حوزهٔ خاص وجود دارند یا ممکن است وجود داشته باشند. محصول چنین مطالعه‌ای یک هستی‌شناسی خوانده می‌شود. هستی‌شناسی، یک فهرست از انواع موجودات یا اشیایی است که در یک حوزه مانند D از منظر شخصی که از زبان L برای توصیف D استفاده می‌کند، موجودند». اما تعریف کنسرسیوم جهانی وب ازهستی‌شناسی به نوبهٔ خود از اهمیت بسزایی برخوردار است. مطابق این تعریف «هستی‌شناسی واژه‌ای برگرفته از فلسفه است و به علم توصیف انواع پدیده‌های موجود در جهان و ارتباط آن‌ها با یکدیگر اشاره دارد». همان‌طور که مشاهده می‌شود، برای هستی‌شناسی یک تعریف واحد و جهان شمول وجود ندارد و هر یک از صاحب نظران با عنایت به دیدگاه و تخصص خود، تعریف خاصی از هستی‌شناسی ارائه کرده‌اند، ولیکن روح تمام تعاریف یکی است. انواع تعاریفی که از هستی‌شناسی در متون مختلف منتشر شده‌است توسط گارینو جمع‌آوری شده‌است. بخشی از این تعاریف عبارتند از: معناشناسی صوری (زبان‌شناسی)
زبانشناسان به ندرت معناشناسی صوری را تا پیش از اینکه ریچارد مانتگیو نشان داد که چگونه زبان انگلیسی (یا هر زبان طبیعی) می‌تواند همچون یک زبان صوری مورد استفاده گیرد، در نظر می‌گرفتند. مشارکت او در معناشناسی زبانی، که امروزه تحت عنوان دستورزبان مانتگیو شناخته می‌شود، مبنایی شد برای توسعه‌های بعدی مانند دستورزبان دسته ایِ بار-هیلل و همکارانش، و اخیراً معناشناسی (یا دستورزبان) تایپ-منطقی مبتنی بر حساب لامبک. انسان‌شناسی زبان‌شناختی
پارادایم اول به عنوان زبانشناسی انسان شناختی مطرح می شود. این زمینه به مضامین منحصر به فرد برای رشته فرعی اختصاص یافته است: مستندات زبان خصوصا زبان های محکوم به انقراض دیده می شدند ، این الگو با تمرکز بر زبان اقوام بومی آمریکای شمالی آغاز شد. همچنین این پارادایم بیشتر روی زبان شناسی متمرکز شده است. مضامین شامل: پارادایم دوم را می توان با سوئیچ از زبان شناسی مردم شناسی به انسان شناسی زبانی مشخص کرد و نشانگر تمرکز انسان شناسی بیشتر در این مطالعات می باشد. این اصطلاح توسط دل هایمز ابداع شده است ، او همچنین مسئول ایده قوم نگاری ارتباطات است. این اصطلاح ، دیدگاه هایمز برای آینده انسان شناسی زبانی بود ، جایی که زبان در بستر جامعه و شرایط مورد مطالعه قرار می گیرد. انتقال زبانی
در نوشتار مربوط به یادگیری زبان دوم، اغلب همراه تداخل، به اصطلاح «تعمیمِ بیش از حد» نیز اشاره می‌شود که در واقع زیرمجموعة تعمیم است. تعمیم، راهبردی بسیار مهم و فراگیر در یادگیری انسان است. تعمیم دادن معمولاً به معنی استنباط یک قانون، قاعده یا نتیجه از مشاهدة موارد مشابه است. اصل تعمیم را می‌توان با استفاده از مفهوم یادگیری هدفمند بر اساس نظر اوسوبل شرح داد. یادگیری هدفمند در واقع همان تعمیم است: مطالب به منظور یادسپاری معنادار و هدفمند، در مقوله‌های وسیع‌تر گنجانده می‌شوند (تعمیم می‌یابند). بخش عمدة فرایند یادگیری انسان شامل تعمیم است. یادگیری مفاهیم در همان اوان کودکی نیز یک فرایند تعمیم است. کودکی که با انواع مختلف حیوانات آشنا شده است، به تدریج مفهومی تعمیم یافته از «حیوان» در ذهنش نقش می‌بندد. با این حال، همین کودک در مراحل اولیة تعمیم، ممکن است به دلیل آشنایی قبلی با سگ، وقتی اسب را برای اولین بار می‌بیند، مفهوم «سگ» را تعمیم دهد و اسب را سگ بنامد. همچنین تا وقتی که ویژگی‌های مقولة وسیع‌تر «حیوان» آموخته نشود، ممکن است چند حیوان دیگر هم در مقولة «سگ» گنجانده شوند. معناشناسی صوری (زبان‌شناسی)
معناشناسی شناختی به عنوان واکنشی به معناشناسی صوری شکل گرفت، اما اخیراً چندین تلاش در تطبیق هر دو دیدگاه انجام شده‌است. طرح‌واره (روانشناسی)
تشبیه در واقع استفاده‌ی مجدد از طرحواره برای جاسازی درست اطلاعات جدید است. برای مثال، هنگامی که فردی، یک سگ ناآشنا را ببیند، به تکمیل طرحواره‌اش در مورد سگ‌ها می‌انجامد. هرچند اگر سگ رفتار عجیبی بروز دهد به طوری که دیگر شبیه سگ‌ها نباشد، از طریق تطبیق، طرحواره‌ی جدیدی برای آن سگ خاص، به وجود خواهد آمد. هستی‌شناسی (علم اطلاعات)
در هستی‌شناسی واژگان به نحوی آراسته می‌شود که اولاً بیانگر مفاهیم، اشیا و ارتباط بین آن‌ها باشد و ثانیاً رسمی باشد؛ یعنی توسط ماشین قابل فهم باشد. در مقابل هستی‌شناسی، سیستم‌های دیگری برای آرایش نام‌ها وجود دارند که غیررسمی بوده و برای استفادهٔ مستقیم توسط انسان، مناسبند. یکی از این سیستم‌ها، رده‌بندی است. رده‌بندی عبارتست از سیستمی که اشیا یا موجودات را بر اساس خصوصیات و روابط طبیعی و ذاتی آن‌ها در گروه‌هایی سازمان‌دهی می‌کند. یکی از کاربردهای رایج آن، رده‌بندی موجودات زنده است که توسط زیست شناسان انجام شده‌است. در رده‌بندی، نام‌ها به صورت سلسله مراتبی سازمان دهی می‌شوند و بین آن‌ها صرفاً رابطهٔ پدر-فرزند یا همان رابطهٔ تعمیم، به رسمیت شناخته می‌شود و از مابقی رابطه‌ها مانند علت-معلول، بخشی-از و مربوط با صرف نظر می‌شود. این ویژگی محدودیت‌های زیادی را به سیستم رده‌بندی تحمیل می‌کند. مهم‌ترین محدودیت اینست که برای اشیای رده‌بندی شده نمی‌توان ترتیبی اتخاذ کرد که صفات آن‌ها هم در آن سازمان دهی بگنجد؛ زیرا که رابطهٔ بین یک شیء به یکی از صفاتش یقیناً رابطهٔ پدر-فرزندی نیست. در مقایسه با رده‌بندی، در هستی‌شناسی انواع روابط قابل تعریف است و بنا به ماهیت یک مفهوم یا شیء، می‌توان صفات آن را نیز به‌ساختار مطلوب سازمان‌دهی کرد. در شکل زیر موقعیت یوزپلنگ ایرانی در رده‌بنده موجودات زنده نشان داده شده‌است. در این شکل هر رده با یک مستطیل احاطه گردیدهاست. همان‌طور که در شکل نشان داده شده، سیستم شاخه‌بندی فایل‌های کامپیوتر را هم می‌توان به عنوان یک سیستم رده‌بندی به‌حساب آورد. البته رابطه‌ای که در این سیستم رعایت می‌شود رابطهٔ شاخه-زیرشاخه است. این رابطه در مقایسه با دو مثال قبل و تعریف رده‌بندی، یک رابطهٔ ضعیف به‌حساب می‌آید. چونکه بر اساس تعریف رده‌بندی، گروه‌بندی موجودات بر اساس ویژگی‌های طبیعی آن‌ها صورت می‌گیرد. رابطهٔ شاخه-زیرشاخه از این حیث دارای معنای ضعیف‌تری است که یک شاخه می‌تواند زیرشاخه‌ای داشته باشد که با خود شاخه مصداق معنایی نداشته باشد. به عنوان مثال در یک شاخه که حاوی آلبوم‌های موسیقی است، ممکن است یک زیرشاخه حاوی نرم‌افزار وجود داشته باشد که هیچ‌گونه مصداق معنایی با هم ندارند ولی رابطهٔ شاخه-زیرشاخه رعایت شده‌است. عصب‌شناسی زبان
عصب‌شناسی زبان با حوزه روانشناسی ارتباط بسیار نزدیکی دارد که می‌خواهد با به‌کارگیری تکنیک‌های سنتی روانشناسی تجربی، مکانیزم‌های شناختی زبان را توضیح دهد. امروزه، نظریه‌های روانشناسی و عصب‌شناسی زبانی اغلب یکدیگر را آگاه می‌کنند و همکاری زیادی بین این دو زمینه وجود دارد. روان‌شناسی مشاوره
مشاوره چیست؟ زبان‌شناسی تطبیقی
راهکارهای اصلی در زبان‌شناسی تطبیقی مقایسهٔ نظام‌های واج‌شناسی، تاریخ تحول واژگان، دستور زبان و واژگان دو یا چند زبان است. در اصل، هر تفاوت میان دو زبان مشابه باید تا حد امکان قابل توضیح باشد و الگوی تغییرات سیستمی آن‌ها ثابت باشد. حتی ممکن است مقایسه محدودتر شود، برای مثال تنها در سطح واژگان صورت پذیرد. در برخی روش‌ها ممکن است زبان اولیه بازسازی شود. اگرچه زبان اولیهٔ بازسازی‌شده به‌وسیلهٔ روش‌های تطبیقی فرضی است، اما دارای قدرت پیش‌بینی است. استعاره
سکاکی استعاره را مجازی می‌داند که مناسبت و پیوستگی میان معنای اصلی و غیراصلی در آن از جهت مشابهت است؛ لذا استعاره نوعی مجاز لغوی بر مبنای تشبیه است که در آن یکی از دو طرف تشبیه (مشبه با مشبهٌ‌به)، ادات تشبیه و وجه شبه حذف شده‌است. برای مثال، وقتی می‌گوییم «دریایی را دیدم که سخنرانی می‌کرد»، در اینجا واژهٔ دریا در معنای اصلی خود به‌کار نرفته‌است. در اینجا علاقهٔ مشابهت، گستردگی دانش سخنران و پهناوری دریاست و قرینه نیز واژهٔ «سخنرانی‌کردن» است.اهمیت استعاره در شعر به گونه‌ای بوده‌است که ابن خلدون شعر را کلامی مبتنی بر استعاره و اوصاف می‌داند، و در دورانی، اندیشمندان اروپایی زبان را تنها خیال و استعاره می‌دانستند و سخنوران اروپایی استعاره را «ملکهٔ تشبیهات مجازی» خوانده‌اند. معناشناسی
معناشناسی یا معنی‌شناسی ، دانش بررسی و مطالعهٔ معانی در زبان‌های انسانی است. به‌طورکلی، بررسی ارتباط میان واژه و معنا را معناشناسی می‌گویند. معادل انگلیسی و فرانسوی (sémantique) معناشناسی برگرفته از لغت یونانیِ semantika (اسم خنثی جمع semantias) علم مطالعهٔ معناست. این علم معمولاً بر روی رابطهٔ بین دلالت‌کننده‌ها مانند لغات، عبارت‌ها، علائم و نشانه‌ها و این‌که معانیشان برای چه استفاده می‌شود تمرکز دارد. مفاهیم زبان‌شناسی و زبان‌شناسی معنایی بررسی معانی‌ای است که توسط انسان‌ها برای نشان‌دادن خودشان در طول زبان استفاده می‌شود. دیگر اَشکال معناشناسی زبان‌های برنامه‌ریزی‌شده، منطق‌های مجرد و نشانه‌شناسی را شامل می‌شود. زبان‌شناسی تطبیقی
زبان‌شناسی تطبیقی یا زبان‌شناسی هم‌سنجشی یکی از شاخه‌های عمده در زبان‌شناسی تاریخی است که به همسنجی زبان‌ها به‌منظور اکتشاف و استخراج نزدیکی‌ها و خویشاوندی‌های آن‌ها در طول تاریخ می‌پردازد. زبان‌شناسی تطبیقی (و یا در اصل واژه‌شناسی تطبیقی) شاخه‌ای از علم زبان‌شناسی تاریخی است که مقایسهٔ زبان‌ها را برای کشف ارتباطات تاریخی آن‌ها انجام می‌دهد. آرایه‌های ادبی
اضافه تشبیهی:هرگاه در تشبیه، یکی از طرفین تشبیه (مشبه یا مشبه به) به دیگری اضافه (مضاف واقع شود) شود. به آن «اضافهٔ تشبیهی» می‌گویند. مثال:آفتاب نظر بپرورند. آفتاب نظر یک ترکیب اضافی است که در واقع دو رکن اول و دوم یک تشبیه بوده‌اند. تشبیه
تشبیه تسویه: چند چیز را به یک چیز تشبیه کنند. ! ارتباطات میان فرهنگی
اجتماعی‌شدن زبان می‌تواند در معنای وسیع کلمه به صورت تحقیق در خصوص چگونگی پیش‌انگاری و خلق مجدد روابط اجتماعی در بافت فرهنگی تعریف شود. لازم است که گوینده دستور یک زبان و نیز چگونگی قرارگرفتن عناصر زبان به لحاظ اجتماعی را درک کند تا به توانش ارتباطی دست یابد. تجربۀ بشری مرتبط با فرهنگ است و در نتیجه، عناصر زبان نیز در ارتباط با فرهنگ قرار دارند. باید به دقت نشانه‌شناسی و ارزیابی نظام نشانه‌ها را در نظر گرفت تا به مقایسۀ هنجارهای میان‌فرهنگی ارتباطات پرداخت. با وجود این، اجتماعی‌شدن زبان چندین مشکل بالقوه در پی دارد. گاه افراد می‌توانند با توصیفات کلیشه‌ای و ذهنی به تعمیم بیش از حد فرهنگ‌ها و برچسب زنی به آنها بپردازند. نگرانی عمدۀ دیگر به مستندسازی هنجارهای فرهنگی بدیلی مربوط می‌شود که حول محور این واقعیت دور می‌زنند که هیچ بازیگر اجتماعی از زبان به شیوه‌ای استفاده نمی‌کند که کاملاً با توصیفات هنجاری مطابقت داشته باشد. باید نوعی روش‌شناسی برای تحقیق دربارهٔ اینکه چگونه فرد از زبان و سایر فعالیت‌های نشانه شناختی برای ایجاد و کاربرد مدل‌های جدید رفتاری استفاده می‌کند و تا چه اندازه این امر با هنجار فرهنگی اختلاف دارد، در مطالعۀ اجتماعی‌شدن زبان گنجانده شود. نزاع‌های زبان‌شناختی
نزاع‌های زبان‌شناختی به مجموعه‌ای از بحث‌های علمی بین نوام چامسکی و معنی‌شناسان زایشی گفته می‌شود که در دهه‌های ۱۹۶۰ و ۱۹۷۰ صورت گرفت. زبان‌شناسی شناختی حاصل نزاع‌های زبان‌شناختی میان معنی‌شناسان زایشی و طرفداران چامسکی‌ست. دو تن از معنی‌شناسان زایشی یعنی جرج لیکاف و رونالد لانگاکر در ادامه به این نتیجه رسیدند که نگرش به نظریه زبان‌شناسی باید از ریشه تغییر کند و بنیاد مطالعات زبانی باید بر اساس معنی و توجه به قوای شناختی انسان باشد. آنها با نگرش تعبیری به معنی مخالف بودند و بررسی معنای زبانی را بر اساس معنی‌شناسی صدق و کذب و مؤلفه‌های معنایی نادرست می‌دانستند. در زبان‌شناسی شناختی، درست برعکس دیدگاه صورت‌گرایی، معنی اصل و صورت فرع است. تصویرگونگی
تصویرگونگی یا شمایل‌گونگی (Iconicity) از مفاهیم مورد بحث در زبان‌شناسی و نشانه‌شناسی است. این مفهوم به این موضوع اشاره دارد که در برخی از کلمات و نشانه‌های به‌کاررفته در زبان می‌توان تأثیر معنی مورد نظر را دید و همه واژه‌ها و نشانه‌ها به طور تصادفی برای بیان معانی انتخاب نشده‌اند.