امپراتوری سیک چگونه و در چه سالی شروع شد؟
امپراتوری سیک
امپراتوری سیک از قدرت‌های عمده در شبه‌قاره هند که تحت رهبری رانجیت سینگ که این امپراتوری را پیرامون منطقه پنجاب تأسیس کرد ظهور کرد. این امپراتوری از ۱۷۹۹ با تسخیر لاهور به دست رانجیت سینگ شروع شد و تا ۱۸۴۹ ادامه داشت. این امپراتوری بر بنیان خالصه از تجمیع مثل‌های سیک شکل گرفت. این امپراتوری در اوج خود از تنگه خیبر در غرب تا غرب تبت در شرق و از میتانکوت در جنوب تا کشمیر در شمال وسعت داشت. این امپراتوری آخرین منطقهٔ مهم شبه قاره بود که توسط بریتانیایی‌ها فتح شد.
ویروزان
پادشاهان گرجستان از سال سیزدهم میلادی بین ساسانیان و بیزانس مورد مناقشه بودند. بطوریکه در طول چند سده، حکومتهای بیزانس و ساسانی موفق به ایجاد هژمونی در این مناطق شدند. در چند مورد نیز حکومتهای گرجی توانستند خودمختاری بدست آورند. شاهنشاهی ساسانی اولین بار در زمان سلطنت اردشیر یکم ساسانی تأسیس شد. در سال ۲۸۴ میلادی با به قدرت رسیدن میریان سوم که فرزند شاپور یکم و شاهزاده‌ای ساسانی بود، ایرانیان بر گرجستان امروزی دست یافتند. و به این ترتیب میریان سوم سرسلسله پادشاهی خسرویانی‌ها در ایبریا محسوب می‌شود؛ که حاکمان آن تا قرن ششم بر ایبریا حکومت کردند. در سال ۳۶۳، حکومت مرکزی ساسانی توسط شاپور دوم ایبری را مورد تاخت‌و‌تاز قرار داد و اسپ‌گور دوم را به عنوان واسال بر حکومت ایبری نشاند. جزایر تورکس و کایکوس
در سال ۱۶۷۸ میلادی اولین مهاجران اروپایی وارد این جزایر شدند. پس از آن مهاجران جزایر تورک و کایکوس با برقراری رابطه با مستعمره نشینان جزیرهٔ برمودا مشترکاً کار استحصال نمک را از معادن نمک سالت کی (Salt Cay) در گراند تورک آغاز کردند. بریتانیا در آغاز حکومت جزایر تورک و کایکوس را به باهاما واگذار کرد، در سال ۱۸۷۴ جزایر تورک و کایکوس به صورت تحت‌الحمایهٔ جامائیکا درآمد، به دنبال استقلال جامائیکا در سال ۱۹۶۲ میلادی جزایر تورک و کایکس مستقیماً تحت نظارت بریتانیا به صورت (Crown Colony) بریتانیا درآمد. در ۱۱ ژوئیه ۲۰۰۵ میلادی ریچارد تائووار به عنوان حاکم و در ۱۵ اوت ۲۰۰۳ میلادی نیز مایکل اوگن میسیک به سمت رئیس دولت منصوب شدند. آغاز دوران واسا
آغاز دوران واسا دوره‌ای در تاریخ سوئد بین سال‌های ۱۵۲۳-۱۶۱۱است. این دوره با بازپس‌گیری استکهلم از دانمارکی‌ها توسط گوستاو واسا و مردانش در سال ۱۵۲۳ و در خواست سوئدی‌ها برای ترک اتحاد کالمار آغاز شد و با سلطنت پسران گوستاو، اریک چهاردهم، جان سوم، زیگیسموند پسر جان، و در نهایت جوانترین پسر گوستاو کارل نهم، ادامه پیدا کرد. این عصر با دوره‌ای دنبال شد که به امپراتوری سوئد شناخته می‌شود، دورانی که سوئد نقش یک قدرت بزرگ اروپایی را بازی می‌کرد. تاریخ ایران
در دوران آنتیوخوس دوم که از ۲۶۱ تا حدود ۲۴۲ پیش از میلاد حکومت کرد، ایالت پارت به استقلال دست یافت؛ مردم این ایالت از مردم آریایی بوده‌اند. ارشک یکم، بنیان‌گذار امپراتوری پارت، در سال ۲۵۰ پ. م، به کمک مردم پرنی، توانست از سلوکیان استقلال یابد. پس از وی برادرش، تیرداد یکم، جای او را گرفت و آغاز به گرفتن سرزمین‌های از دست‌رفتهٔ هخامنشیان کرد و توانست ارتش امپراتوری سلوکی را شکست دهد؛ آغاز امپراتوری پارت نیز همان دوران تیرداد یکم، یعنی از سال ۲۴۷ پ. م در نظر گرفته شده‌است. پس از وی پسرش، ارشک دوم در حدود سال ۲۱۴ پ. م شاه شد و به جنگ با امپراتوری سلوکی پرداخت. در ۱۴۱ پ. م، مهرداد یکم باختر ایران و بابل را فتح کرد. او همچنین آنچه را که از دولت یونانی بلخ در شرق مانده بود، ضمیمه کرد و عنوان سلطنتی هخامنشیان، «شاه شاهان» را به خود گرفت. شاهان پسین اشکانی در راستای پس‌گیری سرزمین‌های هخامنشیان تلاش کردند و در نهایت توانستند یک امپراتوری قوی از لحاظ فرهنگی و سیاسی بسازند. پارس، استانی بود که خیزش بنیان‌گذار امپراتوری تازهٔ ایرانی از آن شروع شد. اگرچه در آستانهٔ سدهٔ سوم میلادی، شهرت پیشین خود را از دست داده بود، اما شاهان محلی پارس، آداب پیشین را هنوز حفظ می‌کردند و نام‌های شاهان هخامنشی را بر خود می‌نهادند. اردشیر بابکان پس از شکست واپسین شاهنشاه پارت، اردوان پنجم، در سال ۲۲۴ م در دشت هرمزدگان، به دودمان اشکانی پایان داد و شاهنشاهی ساسانی را بنیان گذاشت. امپراتوری سلجوقی
امپراتوری سلجوقیان در سال ۱۰۳۷ میلادی توسط طغرل‌بیگ بنیانگذاری شد. طغرل به واسطه سلجوق بیگ که یکی از سران تُرکان اوغوز بود به قدرت رسید. سلجوقیان باعث اتحاد دوباره جهان اسلام شدند و نقش کلیدی در جنگ‌های صلیبی اول و دوم داشتند. سلجوقیان به شدت تحت تأثیر فرهنگ و زبان ایرانیان قرار گرفتند و نقش مهمی در ایجاد پیوند بین فرهنگ‌های ترکی-ایرانی بودند به گونه‌ای که حتی باعث انتقال فرهنگ ایرانی به فلات آناتولی نیز گشتند. استقلال فرهنگی زبان فارسی (از زبان عربی) در امپراتوری سلجوقی شکوفا شد. از آنجا که سلجوقیان، سنت اسلامی یا میراث ادبی قوی از خود نداشتند، زبان فرهنگی مدرسان فارسی خود در اسلام را به کار گرفتند، بدین ترتیب زبان و ادبیات فارسی در کل ایران رواج یافت و زبان عربی در آن کشور جز در آثار معارف دینی ناپدید شد. مهاجرت ترک‌تباران به مناطق استراتژیک مرزهای شمالی و شمال غربی امپراتوری سلجوقی برای مقابله با حملات احتمالی دشمنان خارجی باعث ترک‌سازی این مناطق شد. انگلستان در قرون وسطی
در قرن هشتم تا نهم میلادی، انگلستان مواجه با حملات شدید وایکینگ‌ها گردید. این حملات مُنجر به جنگ‌هایی گردید که برای چند دهه به طول انجامید. ایجاد وسکس یا همان پادشاهی ساکسون غربی به عنوان یک پادشاهی قدرتمند در همین برهه از زمان به همراه ترویج و رشد هویت انگلیسی، با وجود بحران‌های مکرر از جانشینی و تشنج دانمارکی‌های ژرمنی که یک قبیله ژرمنی شمالیِ ساکن جنوب اسکاندیناوی بودند سرآغازی بود بر ورود انگلستان به سده یازدهم، از ۱۰۶۰ میلادی انگلستان کشوری قدرتمند بود. دولتی قدرتمند، با یک ارتش قوی و اقتصادی موفق. تاریخ انگلستان
از حدود ۸۰۰ پس از میلاد یورش‌های پی‌درپی وایکینگ‌ها آغاز شد. اسکاندیناویایی‌ها برای نخستین بار سال ۸۵۱ میلادی در خاک انگلستان اقامتگاه دائمی بر پا کردند. این قوم که از دانمارک هدایت می‌شدند با از میان بردن چندین حاکمیت آنگلو-ساکسون مستقل محلی از جمله پادشاهی آنگلیای شرقی، کنترل قسمت‌های پهناوری از این سرزمین را در دست گرفتند. تعدادی از فرمانروایی‌های محلی همانند برنیشا در شمال و مرسیا در مرکز، مدت بیشتری در مقابل مهاجمان دوام آوردند اما غالباً بخش زیادی از اراضی خود را از دست داده و تحت‌الحمایه دیگران گشته بودند. تنها پادشاهی وسکس که بر تمامی جنوب انگلستان سلطه داشت موفق شد کاملاً مستقل باقی بماند. این امر تنها از طریق نبردهای سنگین به رهبری آلفرد بزرگ، پادشاه این سامان حاصل گشت. آلفرد حوالی سال ۸۸۰ میلادی باقیمانده مرسیا را نیز به تصرف خود درآورد. در طول این دوره، حاکمان زیادی تلاش کردند تا پادشاهی‌های گوناگون آنگلوساکسون را که گاهی به یکدیگر نزدیک می‌شدند و گاهی تشدد بین آن‌ها حاکم می‌شد، با هم متحد کنند. این تلاش‌ها در قرن دهم میلادی منجر به ظهور پادشاهی انگلستان شد. عراق
حملهٔ ایلامی‌ها در سال ۲۰۰۴ پیش از میلاد باعث شد تا دوران احیای مجدد سومری‌ها پایان یابد. پادشاهی اکدی‌زبان آشور در میانه‌های سدهٔ ۲۱ پیش از میلاد توانسته بود شمال عراق را کاملاً به چنگ آورد و سرزمین خود را به سمت شمال شرقی شام، مرکز عراق و شرق آناتولی گسترش دهد و امپراتوری قدیم آشور (حدوداً ۲۰۳۵ تا ۱۷۵۰ پیش از میلاد) تحت فرامین ایلو-شوما، اریشوم یکم، ایکونوم، سارگون یکم و پوزور-آشور دوم را تأسیس نماید. اریشوم یکم به دلیل نگارش یکی از جزئی‌ترین مجموعه قوانین دنیا شناخته می‌شود. جنوب به چندین دولت اکدی‌زبان تقسیم شد که مشهورترین آن‌ها ایسن، لارسا و اشنونا بودند. تاریخ ایلام
هنگامی که ایلامی‌ها با مردم سوزیانا متحد شدند و در سال ۲۰۰۴ پیش از میلاد به امپراتوری سوم اور پایان دادند، آن‌ها سوزیانا را به ایلام ضمیمه کردند؛ سپس نهمین شاه سیماشکی در سوزیانا، دودمان اپرتی یا سوکل مخ‌ها را تشکیل داد؛ بنابراین، این سلسله ریشه در فلات ایران داشت. مشخص کردن مرزهای شرقی پادشاهی اپارتی مشکل است، اما با کم‌شدن قدرت ایشان در سدهٔ ۱۸ پیش از میلاد، احتمالاً نفوذ ایشان در شرق هم کاهش یافت. دربارهٔ «پادشاهان انشان و شوش» که در دوران ایلامی میانه (۱۵۰۰ تا ۱۱۰۰ پیش از میلاد) حکومت می‌کردند، بنا به مدارک موجود، می‌دانیم که حداقل بر استان‌های امروزی خوزستان، جنوب لرستان،فارس و بوشهر اعمال سلطه داشتند. در هزارهٔ اول پیش از میلاد، گسترش اقوامی که به زبان‌ها و لهجه‌های هندوایرانی سخن می‌گفتند به داخل فلات ایران، باعث شد که ایلامی‌ها قلمروهای امپراتوری خود را یکی پس از دیگری از دست بدهند و در سوزیانا پناه بگیرند؛ از این پس بود که مرزهای ایلام به سوزیانا محدود گردید. در سالنامه‌های آشوربانیپال، کتیبه‌های هخامنشی و کتاب مقدس و کتب جعلی آن به همین سرزمین کوچک اشاره شده‌است. سیزیک
در ۶۷۵ میلادی معاویة بن ابی‌سفیان برای چند وقت توانست بر شهر تسلط یابد. چند زمین‌لرزه در بازه‌های زمانی مختلف سبب کوچ اهالی سیزیک به اردک شد. در سدهٔ چهاردهم میلادی دیگر آن کلان‌شهر سیزیک تهی از جمعیت شده بود. مردم ترک
ترکان سلجوقی (۱۱۹۴–۱۰۳۷ میلادی) به رهبری طغرل بیک با شکست دادن غزنویان در نبرد دندانقان، سلطنت خود در ایران و آسیای میانه را آغاز کردند. پس از طغرل و در دوره سلطنت آلپ ارسلان، سلجوقیان با پیروزی در نبرد ملازگرد که به اسارت امپراتور بیزانس (رومانوس دیوژن) منجر شد باعث ورود طوایف ترکمان به آناتولی (ترکیه کنونی) شدند، سلجوقیان پس از پیروزی بر امپراطوری بیزانس (امپراتوری روم شرقی) در نبرد ملازگرد به پیشروی خود ادامه داده و علاوه بر آسیای صغیر بر خاور نزدیک از جمله فلسطین نیز مسلط شدندشد. پیروزی امپراتوری سلجوقی در نبرد ملازگرد تنها به شکست و اسارت امپراتور بیزانس (رومانوس دیوژن) منتهی نشد بلکه سد استوار امپراتوری بیزانس (امپراتوری روم شرقی) برای همیشه در برابر ایرانیان و مسلمانان فرو ریخت تا شروعی باشد برای وقایع بعدی در منطقه آسیای صغیر. در طول یک سده جمعیت بزرگی از ترکهای اوغوز به سوی آناتولی مهاجرت کردند. تصرف آناتولی از سوی ترکان اغوز در عین حال موجب نجات جهان اسلام از مخاطرات و تهدیدات جدی امپراتوری بیزانس شد که با تصرف آسیای صغیر و ایجاد یک مدنیت نوین اسلامی برای جهان اسلامی موهبتی بود. تأسیس امپراتوری سلجوقیان روم توسط نوادگان ارسلان اسرائیل از اولین پیامدهای این پیروزی است سلجوقیان در این نبرد یکی از بزرگترین پیروزی‌های عالم اسلام بر مسیحیت را کسب کردند که آن را به عنوان جهاد مقدس نامیدند و بعدها به دلیل اهمیتش توسط مورخان به جنگ خندق دوم دنیای اسلام معروف شد. خط میخی سومری
یکی از کهن‌ترین آثار کتبی که از شنعار به دست ما رسیده متعلق است به یک سده پیش از سومین هزاره پیش از میلاد. برای مثال مسیلیم در سه هزار و یکصد سال پیش از میلاد در شهر کیش پادشاهی داشت. در سرزمین جنوبی عراق کنونی از چهار هزار سال پیش از میلاد به دستیاری سومری‌ها تمدن درخشانی به وجود آمد. کشف آثار در تل‌های شهرهای کهن به‌خوبی ثابت می‌کند که بعدها تمدن بابل و آشور از مصریها آنچنان که سابقاً فکر می‌کردند سرچشمه نگرفته بلکه سرچشمه تمدن آن‌ها از سومری‌ها بوده که تمدن آن‌ها به اقوام سامی نژاد متاخر آن دیار رسید. امپراتوری اکسوم
یکی از شرکای اصلی تجارت با امپراتوری‌های روم و هند باستان، امپراتوری اکسومیت بود که با عنوان پادشاهی آکسوم (Aksum) یا (Axum) نیز شناخته می‌شود. گسترهٔ حکومت این امپراتوری در قرن ۴ پیش از میلاد از شمال شرقی آفریقا از جمله اتیوپی شروع می‌شد. امپراتوری اکسومیت که به گمان برخی، همان سرزمین ملکه سبا می‌باشد، احتمالاً رشد و توسعهٔ تکامل آفریقای بومی بود که بعدها اریتره امروزی، شمال اتیوپی، یمن، جنوب عربستان و شمال سودان را دربر گرفت. این امپراتوری الفبای مخصوص خود را داشت و اهرام و ستون‌های بزرگی را بنا نمود که هرم ابلیسک (Obelisk of Axum) از آن جمله است که همچنان پابرجاست. این اولین امپراتوری بزرگی بود که به مسیحیت گروید. از دلایل سقوط و انحطاط امپراتوری آکسوم می‌توان به انزوای اقتصادی به دلیل گسترش حکومت و تمدن اسلامی، تهاجم یا تغییرات آب و هوایی که الگوی سیلاب در رود نیل را تغییر داد، اشاره کرد. اسلام و آیین سیک
مبلغین گرو نانک به مسلمانان و هندوها به شیوه برابر آموزش می‌دادند؛ و هر دو دین را با دیده احترام می‌نگریستند. با این حال، سیک‌ها نه مسلمان‌ها و نه هندوها را رستگار می‌دانستند، و می‌خواستند که هر دو به آیین سیک درآیند. هندوها، سیک‌ها را نیز یکی از فرقه‌های خود انگاشتند، در حالی که مسلمانان نیز آن‌ها را یک فرقه اسلامی دانستند که از عرفان و تصوف الهام گرفته‌است. چهار جانشین گرونانک که یکی پس از دیگری به جانشینی نصب شدند، با پادشاهان مغول هند ارتباط نزدیکی داشتند. رمدا، چهارمین جانشین نانک، به حمایت اکبرشاه، گردوارهٔ معبد طلایی بنا کرد، و امریستار را شهر جاودانی سیک‌ها نامید. با این حال در دوره پادشاهی اورنگ‌زیب، شرایط سختی برای سیک‌ها به وجود آمد؛ اورنگ‌زیب بر نابودی هر دو فرقه هندوگرایی و سیک‌گرایی اصرار داشت. مهاجرت مردمان ترک
مهاجرت مردمان ترک به گسترش ترکان از آسیای مرکزی به خاورمیانه و اروپا در میان سده‌های ۶ و ۱۱ میلادی می‌پردازد. این گسترش توسط قبایل هون با هویت ترک آغاز شد. قبایل نیاترک (به انگلیسی Proto-Turkic) ریشۀ تاریخی‌شان به قسمت شرقی منطقۀ آسیای میانه، منطقۀ شین‌جیانگ چین، سیبری و مغولستان داخلی بازمی‌گشت. قبایلی که به‌طور قطع ترک شناخته می‌شدند، میان سده‌های ۶ و ۱۰ میلادی در آسیای مرکزی ساکن بودند. ترکان سلجوقی که طایفه‌ای از ترکان اغوز بودند، در سدۀ یازدهم میلادی یک امپراتوری تشکیل دادند که از آمودریا تا خلیج فارس و از هندوستان تا دریای مدیترانه گسترش داشت. این امپراطوری شامل بیشتر مناطق ایران، بین النهرین، سوریه و فلسطین بود. پیشرفت آن‌ها نشانگر آغاز قدرت ترک‌ها در خاورمیانه بود و به ‌مرور موجب اسکان آن‌ها شد. در زمان سلطنت آلپ ارسلان و ملکشاه، امپراتوری سلجوقی گسترش یافت تا تمام ایران و میان‌رودان و سوریه از جمله فلسطین را شامل شود. در سال ۱۰۷۱ میلادی، آلپ آرسلان ارتش قدرتمند امپراتوری بیزانس را در نبرد ملازگرد شکست داد و رومانوس چهارم (امپراتور بیزانس) را به اسارت گرفت. این پیروزی راه را برای اسکان اقوام ترکمن در آناتولی باز کرد و در ادامه توسط قبایل ترک آناتولی، امپراتوری عثمانی ایجاد شد که در سده‌های پانزدهم و شانزدهم یکی از قدرتمندترین کشورها در جهان بود. دورۀ امپراتوری عثمانی بیش از ششصد سال به طول انجامید. این امپراتوری در اوج خود بر بخش اعظم جنوب شرقی اروپا تا دروازه‌های وین و از جمله مجارستان، منطقه بالکان، یونان، اوکراین و بخش‌هایی از خاورمیانه شامل عراق، سوریه، اسرائیل و مصر، شمال آفریقا تا الجزایر و بخش‌های بزرگی از شبه‌جزیرۀ عربستان حکومت می‌کرد که در نهایت به تشکیل جمهوری ترکیه ختم شد. قبایل دیگر ترک آسیای مرکزی نیز نهایتاً دولت‌های مستقلی مثل قزاقستان، ازبکستان، قرقیزستان و ترکمنستان را تشکیل دادند. از دیگر قبایل ترک، اویغورها نیز اکنون بخشی از کشور چین و یاکوت‌ها نیز در جمهوری یاکوتستان روسیه ساکن هستند. پادشاهی سیسیل
پادشاهی سیسیل (ایتالیایی:Regno di Sicilia،لاتین:Regnum Siciliae،سیسیلی:Regnu di Sicilia) دولتی در جنوب ایتالیا بود که از زمان تأسیس آن در ۱۱۳۰ تا ۱۸۱۶ میلادی به حیات خود ادامه داد. تاجیکستان
در پایان سدهٔ چهارم میلادی، باختر و تخارستان از قلمرو فرمانروایی کوشانی به بچنگ ساسانیان درآمد. در نیمه‌های سدهٔ ششم میلادی مردمان تُرک بیابان‌گرد اندک اندک به آسیای میانه آمدند و با ساسانیان درگیر شدند. در این زمان سرزمین‌های کنونی تاجیکستان جنوبی و ازبکستان و ترکمنستان در مرز ایران و بخش‌های شمالی در دست ترک‌ها بود. این نوآمدگان رفته‌رفته با ایرانی زبانان درآمیختند و ایشان را در خود ناپدید ساختند. در میانه‌های سده‌ی ۶ میلادی، هپتالیان را شکست دادند و فرمانروایی پهناور، گرچه ناپایداری را پدیدآوردند که فرارود و همچنین شهرهای سغد را فرمانبردار خود ساختند. تاریخ ایران باستان
در دوران آنتیوخوس دوم که از ۲۶۱ تا حدود ۲۴۲ پیش از میلاد حکومت کرد، ایالت پارت به استقلال دست یافت؛ مردم این ایالت از مردم آریایی بوده‌اند. ارشک یکم، بنیان‌گذار امپراتوری پارت، در سال ۲۵۰ پ. م، به کمک مردم پرنی، توانست از سلوکیان استقلال یابد. پس از وی برادرش، تیرداد یکم، جای او را گرفت و آغاز به گرفتن سرزمین‌های از دست‌رفتهٔ هخامنشیان کرد و توانست ارتش امپراتوری سلوکی را شکست دهد؛ آغاز امپراتوری پارت نیز همان دوران تیرداد یکم، یعنی از سال ۲۴۷ پ. م در نظر گرفته شده‌است. پس از وی پسرش، ارشک دوم در حدود سال ۲۱۴ پ. م شاه شد و به جنگ با امپراتوری سلوکی پرداخت. در ۱۴۱ پ. م، مهرداد یکم باختر ایران و بابل را فتح کرد. او همچنین آنچه را که از دولت یونانی بلخ در شرق مانده بود، ضمیمه کرد و عنوان سلطنتی هخامنشیان، «شاه شاهان» را به خود گرفت. شاهان پسین اشکانی در راستای پس‌گیری سرزمین‌های هخامنشیان تلاش کردند و در نهایت توانستند یک امپراتوری قوی از لحاظ فرهنگی و سیاسی بسازند. انگلستان در قرون وسطی
پادشاهی مرسیا در قرن هفتم میلادی، تحت رهبری و هدایت پادشاه پندا به بالندگی و شهرتی درخور دست یافت. مرسیا در همان زمان به سرزمین‌های مجاور یورش برد و این هجمه تا زمان از دست رفتن کنترل ۵۰ قلمرو ضمیمه انگلستان ادامه داشت. مرسیا و بازمانده پادشاهی، تحت رهبری جنگجویان برگزیده‌اش به رقابت و کشمکش بر سر قلمروها پرداختند که این کشمکش‌ها تا حدود سده هشتم میلادی ادامه یافت. استحکامت و سنگرهای عظیمی توسط اوفای مرسیا ایجاد گردید که از میان آن‌ها می‌توان به استحکامات دایک اشاره داشت. اغلب این استراتژی‌ها در جهت دفاع از مرزها و حمایت از شهرهای کلیدی بود. با همه این تفاسیر در ۷۸۹ میلادی نخستین حملات اسکاندیناوی در انگلستان آغاز گردید. این حملات وایکینگ‌ها در مقیاس و ابعاد متفاوتی ادامه داشت تا اینکه در ۸۶۵ میلادی قبیله ژرمنی دانمارکی‌ها به همراه ارتشی بزرگ، انگلستان را مورد تهاجم قرار داد. این تهاجم منتج به تسخیر یورک و شکست پادشاهی آنجلیای شرقی گردید. مرسیا و پادشاهی نورثامبریا در ۸۷۵ و ۸۷۶ سقوط کردند و آلفرد وسکس در ۸۷۸ گرفتار یک سرگشتگی و تبعید داخلی گردید. عصر دولت‌های جنگ‌طلب
عصر دولت‌های جنگ‌طلب () یا عصر تاریخ چینی، تاریخ جنگ شدید در سرتاسر چین با هدف ایجاد یک امپراتوری چینی و همچنین اصلاحات اداری و نظامی و ادغام، پس از دورهٔ بهار و پاییز و پایان دادن به فتح جنگ‌های چینی که شاهد انعکاس همه کشورهای متخاصم دیگر بود، که در نهایت به پیروزی دولت چین در سال ۲۲۱ پیش از میلاد به عنوان اولین امپراتوری متحد چینی شناخته شده به عنوان سلسله چین بود. گرچه متفکران مختلف به تاریخ‌های مختلف از ۴۸۱ قبل از میلاد تا ۴۰۳ قبل از میلاد به عنوان آغاز واقعی کشورهای متخاصم اشاره می‌کنند، انتخاب سیما کیان از سال ۴۷۵ قبل از میلاد، اغلب ذکر شده‌است. دوران حکومت‌های جنگنده نیز با نیمه دوم سلسله شرق ژو روبرو می‌شود، هرچند حاکمیت چینی، که به نام پادشاه ژو شناخته می‌شود، صرفاً به عنوان یک چهره شناخته می‌شود و به عنوان یک پس زمینه در برابر ماجراهای کشورهای متخاصم به کار گرفته می‌شود. سوئد
در اوایل سده دوازدهم پادشاهی به نام اسورکر به سلطنت رسید، وی فردی مسیحی از فرقه گریگوریان بود، بر پایه دستورها این فرقه کلیسا قدرتی مافوق مردم و قوانین داشت، اسورکر در یک بامداد نوئل وقتی برای ادای نماز به کلیسا می‌رفت به وسیلهٔ یکی از خدمتکارانش به قتل رسید، پس از او اریک یدوارسون به سلطنت رسید وی دودمانی را بنیان گذاشت که به سلسله اریک معروف می‌باشند، سیمای تاریخی اریک با افسانه و مذهب درآمیخته، هر کار نیکی که انجام می‌شد به او نسبت داده می‌شد، اریک در روز معراج مسیح توسط یک شاهزاده دانمارکی به قتل رسید و به لقب شهید معروف شد. هرم آفتاب
امپراتوری اینکا کم تراز یکصد سال پیش از ورود فرماندهٔ اسپانیایی بنیان‌گذاری شده بود. نخبگان اینکا با استفاده از تجربیات سازماندهی گروه‌های نخستینی که طی هزاران سال در سر زمینشان زیسته بودند، موفق به ساختن چنین امپراطوری شده بودند. نبوغ قوم اینکا در آن بود که دانش و سنت‌های ساکنان قبلی منطقه آند را با نیروی سازماندهی و مدیریت ممتاز خود ترکیب کرد.اسرار معبد ماه آزتک‌ها (Aztec) خرابه‌های این شهر را در قرن ۱۳ میلادی هنگامی که از سمت شمال در حال پیشروی به سمت آمریکای مرکزی و مکزیک امروزی بودند، یافتند. هرم ماه امروزه به جاذبه گردشگری برای علاقه‌مندان میراث فرهنگی تبدیل شده‌است. میراثی که سازندگانش در پی ایجاد هماهنگی بین آن و جهان پیرامونش بودهاند. در شهر باستانی تئوتیئواکان (Teotihuacan) در مکزیک امروزی هنگام وقف یک بنای یادبود به خدایان، انسان‌ها و حیوانات با هم قربانی می‌شدند. سده هفدهم میلادی
در میان این بحران عمومی در جهان، پیروزی‌هایی نیز به چشم می‌خورد: در خاور نزدیک امپراتوری‌های عثمانی، صفوی و مغول قدرتمندتر می‌شدند و سیک‌ها در پنجاب به قدرت می‌رسیدند. کمی دورتر در ژاپن، توکوگاوا ایه‌یاسو آغازگر عصر ادو شد و سیاست انزواگرانه ساکوکو را که تا سده ۱۹ میلادی ادامه یافت در پیش گرفت. در چین سلسله مینگ با پیروزی‌های سردار منچویی به نام نورهاسی به چالش کشیده شد و پس از او توسط فرزندش هونگ تایجی ادامه یافت و سپس توسط نوه‌اش، امپراتور شونزی مؤسس دودمان چینگ به پایان رسید. قنق
قنق از نظر تاریخی قبیله مهمی است. زیرا امپراتوری سلجوقی توسط رهبران قبیله قنق تأسیس شد. در قرن دهم، رهبر قبیله قنق، دقاق (به معنای "کمان آهنین") بود. پس از او به ترتیب پسرش سلجوق و سپس نوه‌اش، ارسلان یبغو، رهبر قبیله شدند. امپراتوری سلجوقی توسط طغرل و چغری، برادرزاده های ارسلان، تأسیس شد. سلجوقیان روم، شاخه ای از سلجوقیان، توسط سلیمان بن قتلمش، نوه ارسلان یبغو، تأسیس شد. پادشاه هیوک گئسو
پادشاه پارک هیوک گئسو. (هیوک گئوس) (تولد: ۶۹ قبل از میلاد پادشاهی: ۵۷ قبل از میلاد تا ۴ میلادی) (هانگول: 박혁거세 거서간) (هانجا: 朴 赫 居世居 西 干) اولین پادشاه شیلا، اولین امپراتوری از میان سه امپراتوری کره بود. پارک هیوک گئسو، نخستین امپراتور شیلا و مؤسس این امپراطوری در کره بود. پدربزرگ او مدت‌ها پیش قبیله پارک را رهبری می‌نمود و خاندان بزرگ پارک در کره از نوادگان او بودند. در سامگوگ ساگی آمده است: سران ملت چوسان قدیم در شش روستای «چوهیو»، «یانگ سان»، «دائه سو»، «جین جی»، «گاری» و «گویا» زندگی می‌کردند. بشر: داستان همه ما
زمانی که اروپا از طاعون خلاصی یافته بود در آنسوی اقیانوس امپراطوری بزرگی بر فرار کوه‌ها مکزیک برپا شد. امپراطوری آزتک با پایتختی بزرگتر از لندن Tenochtitlan (تنوچ‌تیتلان) و در مرکز شهر معبدی به ارتفاع ۳۰ متر که برای خدایی تشنه خون انسان ساخته شده بود. آزتک‌ها معتقد بودند که خدا به خون انسان نیاز دارد. برای همین با حمله به سرزمین‌های دیگر اسیر می‌گرفتند. آنها جنگجویان قبایل دیگر را در میدان شهر وادار به جنگ با جنگجویان آزتک می‌کردند. هرکس می‌توانست جنگجویی را بکشد پوست او را می‌کند و گوشت او را با خانواده اش می‌خورد و جایگاه اجتماعی بالایی می‌یافت. روحانیون آزتک سالانه هزار مرد و زن و کودک را در معبد قربانی می‌کردند و در یکی از مهمترین جشن‌هایشان یکجا ۲۰ هزار نفر را قربانی کردند. یکی از بزرگترین مراسم قربانی انسان در تاریخ بشر. روش قربانی کردن درآوردن قلب قربانی از سینه‌اش بود درحالیکه هنوز قربانی زنده بود. در مقابل این قربانی‌ها خداوند رشد محصولات آنها را تضمین می‌کرد. درحالیکه امپراطوری آزتک به اوج قدرت خود رسیده بود. یازده هزار کیلومتر دورتر در آنسوی اقیانوس اطلس رویدادهایی در حال وقوع بود که جهان آزتک‌ها را برای همیشه تغییر می‌داد. در سال ۱۴۵۳ میلادی تعادل قدرت میان شرق مسلمان و غرب مسیحی در حال تغییر یود، "کنستانتینوپل" (قسطنتنیه) شهری مسیحی بود اما در محاصره ۷۰ هزار نیروی ترک مسلمان به رهبری سلطان محمد دوم Ottoman Sultan Mehmed II با ۶۰۹ توپ و ۷۰ کشتی جنگی. اگر شهر به دست مسلمانان میفتاد خطوط ارتباطی و تجاری اروپا از بین می‌رفت. به مدت ۵۳ روز دیوارهای شهر زیر بمباران توپ‌های مسلمانان بود. سرانجام نیرویهای عثمانی وارد شهر می‌شوند و "کنستانینوپل" سقوط می‌کند. از این پس نامش استانبول می‌شود و پایتخت امپراطوری عثمانی. بزرگترین کلیسای جهان در آنزمان تبدیل به بزرگترین مسجد جهان "ایا صوفیاً می‌شود. با قطع شاهراه تجاری غرب به سوی شرق. اروپا باید برای رسیدن به هند و چین مسیر دیگری را جایگزین می‌کرد. چند سال پس از فروپاشی امپراطوری روم شرقی و سقوط "کنستانتینوپل" کاشفی پرتقالی به نام بارتولومِئو دیاس Bartolomeu Dias برای یافتن مسیری جدید به سوی هند تصمیم به دور زدن آفریقا می‌گیرد. او در اقیانوس گم می‌شود اما سرانجام به یکی از جنوبی‌ترین نقاط قاره آفریقا می‌رسد و نام آن را Cape of Good Hope (دماغه امید نیک) می‌گذارد. به این ترتیب با دور زدن آفریقا مسیری دریایی به سوی شرق باز می‌شود. مسیری مستقیم به سوی هند. تا پنجاه سال بعد این مسیر شلوغ‌ترین مسیر کشتیرانی جهان می‌شود. سالانه ۴۴ هزار تن کالا از این مسیر عبور می‌کند. چند سال بعد کاشفی دیگر تصمیم می‌گیرد تا مسیری جدید پیدا کند و با حرکت از اروپا به سوی غرب و دور زدن جهان به هند و چین برسد و در سال ۱۴۹۲ به قاره آمریکا می‌رسد. نام او کریستف کلمب Christopher Columbus بود و او به تصور اینکه به هند India رسیده نام بومیان آنجا را Indian گذاشت. به این ترتیب مردم جهان که ۱۰ هزار سال بود از هم جدا شده بودند دوباره به هم رسیدند. تاریخ ژاپن
دوره آسوکا از سال ۵۳۸ تا سال ۷۱۰ میلادی را دربرمی‌گیرد. گاه از دوره آسوکا و دوره کوفون با عنوان مشترک دوره یاماتو یا دوره کوفون-یاماتو نیز نام می‌برند، چرا که در هر دوی این زمان‌ها، امور امپراتوری با مرکزیت نارا اداره می‌شد که در آن هنگام «یاماتو» نام داشت و نام خاندان قدرتمند حاکم نیز بود. حاکمیت یاماتو که با به هم پیوستن شماری از خاندان‌های نیرومند بر گرد کانون پادشاهی کشور شکل گرفته بود، در دوره آسوکا گسترش یافت و سران محلی یاماتو در جایگاهی قرار گرفتند که دودمان امپراتوری را شکل می‌داد. هنگامی که حاکمیت یاماتو با سرکوب قبایل مبادرت به تصرف زمین‌های کشاورزی آنان کرد، نام یاماتو مترادف با نام ژاپن شد. در سدهٔ ۵ و سدهٔ ۶ (میلادی) در همین دوره آیین کنفوسیوس و تائوئیسم نیز به سرزمین ژاپن راه پیدا کرد. باورهای تائوئیستی در نهایت با آیین‌های شینتو و بودایی در هم آمیخت و منجر به پایه‌گذاری مناسکی تازه شد. تغییرات سیاسی در دوره آسوکا بر اساس الگوی چینی بود و نیز خط چینی برای نگارش زبان ژاپنی که پیش از آن دبیره بومی نداشت، برگزیده شد. سده نوزدهم میلادی
در دیگر مناطق جهان کمتر جایی وجود داشت که به شکلی اعم از استعمار، امپریالیسم یا جنگ تحت تأثیر غرب قرار نگرفته باشد. قدرت‌های اروپایی در آن مناطقی که قدرت سلسلهٔ چینگ در چین ضعیف شده بود نفوذ کردند. چند جنگ بین دول اروپایی و چین درگرفت که از این میان جنگ اول و دوم تریاک و جنگ چین و فرانسه (سینو-فرنچ) را می‌توان نام برد. ژاپن که با زور دروازه‌های خود را به سوی تجارت با غرب باز کرده بود وارد دوران صنعتی‌سازی شد. امپراتوری سلوکی
تلاش‌های دیمتریوس دوم نیکاتور در سال ۱۳۹/۱۴۰ پیش از میلاد، و آنتیوخوس هفتم سیدِتس در سال ۱۳۰ پیش از میلاد، برای بازپس‌گیری این مناطق با شکست روبرو شد. از دست‌دادن ایران و میان‌رودان و افتادن آن‌ها به‌دست اشکانیان، باعث ایجاد شکاف میان بخش‌های شرقی و غربی امپراتوری شد که این امر برای سلوکیان مرگبار بود. در آغاز آخرین سدهٔ پیش از میلاد، همهٔ آنچه که از «پادشاهی آسیا» باقی مانده‌بود، یک کشور کوچک در شمال سوریه بود که به‌واسطهٔ جنگ داخلی در هم شکسته شد. پس از یک اشغال کوتاه توسط تیگران شاه ارمنی، پومپی ژنرال رومی، امپراتوری سلوکی را بدون هیچ حمله‌ای در سال ۶۴ پیش از میلاد از بین برد، و سوریه را به استانی رومی تبدیل کرد. روم در ابتدا سیستم دولتی خاندان امپراتوری را همانگونه که در دورهٔ متأخر سلوکی وجود داشت حفظ کرد، و نقش سلوکیان را به‌عنوان محافظان شهرها گرفتند. همچنین در میان‌رودان و ایران، اشکانی‌ها به‌جای ایجاد یک دولت کاملاً جدید، نقش سلوکیان را به‌صورت سلطهٔ سلطنتی به خود اختصاص دادند، درست به‌همان صورتی که اسکندر و سلوکیان نیز از هخامنشیان اقتباس کرده‌بودند. شاهین سیاه (رهبر)
در آغاز سال ۱۸۳۲ او مردم ساوک و فاکس را به بازپس‌گیری سرزمین‌های قبلی و منزلگاه بومی خود ترغیب کرد. در آوریل همان سال، رهبری بیش از ۴۰۰ جنگجوی بومی و خانواده‌هایشان را به سمت رودخانه راک بر عهده گرفت. با آغاز درگیری بومیان و نیروهای دولت ایلی نویز به علت کشته‌شدن فرستادهٔ قبیلهٔ ساوک، جنگ شاهین سیاه آغاز شد. شاپور یکم
با قیام اردشیر بابکان (۲۲۴–۲۴۰ میلادی) و برافتادن سلسله اشکانی و جایگزینی آن با سلسله ساسانی، دعاوی جدید از جانب اردشیر بابکان نسب به مرزهای غربی قلمرو ساسانی پس از تحکیم و تمرکز قدرت در داخل مطرح شد که بر اثر آن بخش‌های وسیعی از نیمه شرقی امپراتوری روم در معرض تهدید قرار می‌گرفت. از گزارش هرودیان که همزمان با اردشیر می‌زیست، این‌چنین برداشت می‌شود که اردشیر ابتدا نامه سوروس الکساندر را که در آن شاهنشاه ساسانی را به صلح ترغیب کرده و فتوحات بزرگ آگوستوس، ترازان و سوروس را به وی یادآوری کرده کرده بود را با این نامه متقابل پاسخ داد که امپراتوری روم باید تمامی نیروهای خود را از سراسر سوریه و آسیای صغیر خارج کند. نخستین جنگ در مرزهای غربیِ خود شاهنشاهی ساسانی در سال ۲۳۰ میلادی، با حملهٔ سپاه اردشیر به مناطق تحت حاکمیت روم در شمال میان‌رودان رخ داد. اردشیر، ابتدا نصیبین را محاصره کرد اما موفق به فتح آن نشد؛ حمله دیگ نیروهای ساسانی به دیگر مناطق سوریه و کاپادوکیه کشیده شد. پس از تلاش بی‌حاصل امپراتور روم برای مصالحه با اردشیر، سرانجام الکساندر سوروس در سال ۲۳۲ با بی‌میلی و اکراه نیروهای خود را برای مقابله با اردشیر آماده کرد. در سال ۲۳۳ میلادی سوروس الکساندر توانست پیروزهای را در جبهه ارمنستان به‌دست‌آورد و مانع از پیشروی اردشیر بابکان درمنطقه میان‌رودان و سوریه شود. این‌چنین نخستین جنگ میان ایران و روم در دوره شاهنشاهی ساسانی به پایان رسید و ساسانیان از سرزمین‌هایی که در ابتدای لشکرکشی خود، تسخیر کرده بودند عقب نشستند و وضع پیش از جنگ بار دیگر برقرار شد. هرچند ساسانیان و رومیان هیچ‌کدام از این برخورد پیروز بیرون نیامدند اما در روم، جلوگیری از حمله اردشیر به سمت غرب به‌عنوان پیروزی بزرگی نمایش داده شد. کیکاووس یکم
مهم‌ترین کار کیکاووس برای دولت سلجوقی به دست آوردن دریای سیاه و بندر سینوپ بود. در سال ۱۲۱۴ قبایل ترکمن آلکسیوس یکی از بزرگان امپراتوری ترابوزان را در حین شکار در خارج از شهر دستگیر کردند. گروگان به پیش سلطان فرستاده شد و او در ازای آزادی خود سینوپ و مناطق وابسته به آن را پیشنهاد داد. سلجوقیان یک گذرگاه در مدیترانه و دریای سیاه به دست آوردند که امپراتوری ترابوزان و امپراتوری نیقیه را از هم جدا می‌کرد. جابجایی با حضور سلطان و امپراتور در ۱ نوامبر اتفاق افتاد و تا آن مدت برای چند روز آلکسیوس سرگرم بود و با احترام به ترابوزان بازگشت. پس از انتقال تجارت بین اروپایی‌ها و بیزانس در شهرستان ادامه یافت. کیکاووس یک فرد ارمنی را برای اداره جامعه مختلط یونانی و ترکی منصوب کرد. بین آوریل و سپتامبر ۱۲۱۵ دیوارها تحت نظارت معماری یونانی با نام سباستوس بازسازی شد. پانزده تن از امیران سلجوقی به وی کمک کردند. این کار در کتیبه‌ای به جامانده از کیکاووس به دو زبان عربی و یونانی شرح داده شده است. امپراتوری سلوکی
ارشک از قبیله آپارنی -یکی از سه قبیلهٔ داهه- بود که گویا پس از زمان اسکندر مقدونی و در پی درگیری‌هایی قبیله‌ای در جنوب روسیه به بخش خاوری دریای مازندران کوچیده بودند. ارشک در ۲۴۷ پ.م. به پادشاهی رسید و پیروانش پس از او خود را به نام وی اشک خواندند و سال تاجگذاری وی را مبدأ گاهشماری خود گذاردند. نخستین سال‌های فرمانروایی اشکانیان به جنگ و چیرگی بر هیرکانیا گذشت. با مرگ ارشک برادرش تیرداد یکم با نام اشک دوم جانشین او شد. او پایتخت اشکانیان را در نزدیک ابیورد کنونی بنیاد نهاد. پس از آن وی با دولت یونانی باختر پیمان اتحاد بست. در ۲۲۸ پ.م. سلوکوس دوم برای سرکوب اشکانیان لشکرکشید. تیرداد به ناچار تا استپ‌های آپاسکا در آسیای میانه پس‌نشست. در همین زمان انطاکیه دچار شورش شد پس سلوکوس به ناچار اشکانیان را رها کرد و به انطاکیه بازگشت. لباس و فرهنگ لباس پوشیدن در عصر کوشان
تاریخچه و زندگی اجتماعی کوشان‌ها امپراطوری خود را در قرن اول قبل از میلاد بنا نهادند و در قرن دوم قبل از میلاد با سلسله استاواهانا (آندرا) و استاندارهای غربی قبایل ایرانی (ساکا) هم‌زمان بودند. بر خلاف ثبات حکومتی مائوری‌ها، این دوره با تغییرات پی در پی در مرزهای قدرت مصادف بود که منجر به تفاوت فرهنگی و زبانی گردید. تنها عامل مشترک تجارت بود که در دوره مائوری‌ها ریشه گرفت – دوره مستحکمی که ارتباط بین بخش‌های مختلف امپراتوری را فراهم ساخت و تجارت داخلی را قوت بخشید. ارتباط بین بسیاری بخش‌های آسیای غرب و مائوری‌ها از طریق پیک ایجاد گردید. این ارتباطات طبیعتاً” باعث پیشرفت تجارت خارجی شد و با نفوذ بیگانگان، کوشان‌ها، ساکاها، یونانی– هندی‌ها روابط تجاری در این نواهی نیروی بیشتری گرفت. ساکز
قبل از آغاز پادشاهی هوخشتره در امپراطوری ماد، سکاها به مرزهای این امپراطوری می‌تاختند. در یکی از این حمله‌ها ۲۷ سال بر قلمرو مادها استیلا پیدا نمودند. خبر تهاجم سکاها هووخشتره را ناچار کرد از نینوا بازگشته تا از کشور خود دفاع کند، شکست مادها در جنگ موجب شد سکاها به قدرت اول آسیا بدل شوند. از تاخت‌وتاز و غارت‌های آنان در کتاب ارمیا، از کتب مذهبی یهودیان، نیز یاد شده‌است. چند سال بعد، هووخشتره با کشتن رهبران سکاها موفق به شکست آنان شد. پس از بازپس‌گیری قلمرو ماد و نیز آغاز پادشاهی هوخشتره، سکاها توسط جنگجویان ماد تار و مار شده و از مرزهای امپراطوری رانده شدند. اما جنگ مادها با آشوریان، هوخشتره را بر این داشت که با پادشاه سکاها پروتوثیس پیمان صلح بسته و با این اتحاد بر آشوریان غالب آید. این اتفاق در ده سال اول حکومت او انجام شد و سکاها با این پیمان در عمل در مادها انقیاد پیدا کرده و تبدیل به جزیی از آنها شدند. هوخشتره پس از انقیاد سکاها در ماد، گروهی از سکاها را به غرب ماد کوچ داده و این سرزمین را به نام آنان سکز یا ساکز خواند. تبت
دوره‌گذار از زمانی که رهبران یارلونگ به عنوان رهبران قبیله‌ای منطقه عمل می‌کردند به زمانی که ایشان تبدیل به شاهان امپراتوری تبت شدند، نقطه آغاز تشکیل امپراتوری تبت به‌شمار می‌آید. این‌گذار در پایان قرن ششم میلادی صورت گرفت. تاریخ تبت متحد با فرمانروایی سونگتسن گامپو (۶۰۴–۶۵۰) آغاز شد. او بخش‌هایی از دره رودخانه یارلونگ را متحد کرد و امپراتوری تبت را بنیان نهاد. پیش از سونگتسن گامپو، شاهان تبت بیشتر جنبه افسانه‌ای دارند و شواهد کافی برای اثبات وجود آن‌ها وجود ندارد. سونگتسن گامپو تحت تأثیر ملکه‌های نپالی و چینی خود بوداگرایی را به تبت وارد کرد. ابداع الفبای تبتی و در نتیجه، تثبیت زبان کلاسیک تبتی در منطقه، نیز از کارهای اوست. اکد
همزمان با حکومت سومریان در جنوب عراق، در میانه عراق سلسله دیگری از مردمان سامی‌نژاد زندگی می‌کردند و دارای شهرهای آبادی همچون: «بورسیبا»، «کیش»، «نفَّر»، «اجاده» و چند شهر دیگر بودند و همواره بر سر تصاحب زمین‌های کشاورزی با دولت جنوبی خود به نزاع برمی‌خاستند تا آن‌که در سال ۲۷۵۰ پ. م مردی به نام «سارگون اکدی» در میان آنان به قدرت رسید و توانست با جنگ‌ها و حملات خود سومریان را نابود و سرزمین‌های آنان را تصاحب کند، لیکن ملت شکست خورده سومری بار دیگر توانست اَکِدیان را در حملات خود شکست دهد. پس از آن حاکمان سومری و اکدی به توافق رسیدند و در سال ۲۵۰۰ ق. م، کشور یکپارچه‌ای به نام «اَکِد و سومر»، که تمامیِ میانه و جنوب عراق را در بر می‌گرفت، به پا داشتند. اکد
اَکِدیان (۲۵۰۰–۲۳۰۰ پ. م) قومی سامی‌نژاد بود که در شمال خاک میانرودان و در حوالی موصل و کرکوک کنونی، می‌زیست. این قوم ۲۵۰۰ سال پیش از میلاد در نزاع با سومریان پیروز شدند. در دوره حکومت پادشاهی به نام سارگون از سال ۲۳۳۴ پ. م تسلط خود را از کرمانشاهان تا شام و دریای مدیترانه گسترش دادند. سارگن بزرگ
سارگن اکدی (; "Šar-ru-gi"),، یا سارگن بزرگ، نخستین پادشاه امپراتوری اکد بود که به دلیل فتوحاتش در دولت شهر های سومری در قرون ۲۴ تا ۲۳ پیش از میلاد مشهور است. گاهی اوقات از او به عنوان اولین شخصی در تاریخ یاد میشود که بر یک امپراتوری حکومت می کرد. تاریخ ونکوور
جمعیت رو به رشد هندیان و در اصل مذهب سیک، نیز نیازمند مبارزه به وسیله قوانین مهاجرتی بود که در ۱۹۰۸ شروع شد، علی‌رغم این حقیقت که آن‌ها تحت‌الحمایه امپراتوری بریتانیا بودند. این امر در واقعه کوماگاتا مارو در ۱۹۱۴ به اوج رسید که در آن به اکثریت ۳۷۶ مهاجر در کوماگاتا مارو که عمدتاً پنجابی بودند اجازه ورود داده نشد، به این علت که ورود آن‌ها بر اساس قانون مهاجرت نیازمند به این بود که با اجازه عبوری پیوسته از کشور خود وارد شوند. امپراتوری نیقیه
ادامهٔ تاریخ قلمرو پیشین امپراتوری نیقیه شاهد فتح تدریجی توسط ترکان بود. پس از مرگ میخائیل هشتم در ۱۲۸۲، حملات ترکان تبدیل به سکونت دائمی شد و ملوک الطوائف ترکی در قلمرو پیشین بیزانس ایجاد شد. تلاش‌های امپراتور آنرونیکوس دوم برای بازیابی وضعیت پیشین نیز ناموفق بود. در حدود ۱۳۰۰ میلادی، تقریباً تمامی امپراتوری پیشین نیقیه توسط ترکان فتح شده‌بود و تنها نوار باریکی از قلمرو آن در مقابل قسطنطنیه باقی مانده‌بود. در نهایت با سقوط بورسا در ۱۳۲۶، نیقیه در ۱۳۳۱ و نیکومدیا در ۱۳۳۷ سلطهٔ بیزانس بر آسیای صغیر به پایان رسید. شیونگ‌نو
شیونگ‌نو (آوانگاری سازگار با گویش چینی بر پایه گزارش سیما چیان از واژه خیَئونَ اوستایی) یک کنفدراسیون قبیله‌ای از مردم کوچ‌نشین بود که بر اساس منابع کهن چینی، از قرن سوم پیش از میلاد تا اواخر قرن اول میلادی در شرق استپ اوراسیا (امروزه مغولستان، مغولستان داخلی، سیبری، سین‌کیانگ، گانسو) ساکن بودند. منابع چینی گزارش می‌دهند که مودو چانیو، در سال ۲۰۹ پیش از میلاد، امپراتوری شیونگ‌نو را تأسیس کرد. خاندان آشینا
ترکان از سده‌های دراز در سرزمین‌های چین و بخشی از اراضی سیبری می‌زیستند ولی تاریخ نگاران مبدأ تاریخ ترکان را سال ۵۶۴ میلادی دانسته‌اند در این سال بود که بومین خان نخستین ایلخان ترک، با امپراتوری وی واقع در چین پیمان اتحادی بست که سرانجام در سال ۵۵۲ میلادی این اتحاد، به شکست و نابودی ژوژانها انجامید. پس این شکست بود که ترکان توانستند خاقانات ترک را به وجود آورده و برهمهٔ سرزمین ژوژان‌ها فرمانروایی یافتند. امپراتوری سلوکی
تلاش‌های او برای احیای اقتدار سلوکیان در شرق و آماده‌سازی جنگی جدید علیه رومی‌ها با مرگ زودهنگام او در پارس پایان یافت. در دورهٔ آنتیوخوس چهارم، امپراتوری سلوکی در شرق همچنان شامل هیرکانیا، ماد، ایلام، فارس، و احتمالاً کرمانیا می‌شد. پس از او، سقوط سیاسی امپراتوری سلوکی شدت یافت. این امپراتوری در طول سدهٔ آخر حیاتش به‌دلیل جنگ‌های جانشینی میان دو شاخهٔ رقیب خانوادهٔ سلطنتی تقریباً پاره‌پاره شده‌بود. در حالی که عملاً پادشاهی‌های مستقلی در عربستان، فلسطین، کوماژن، ارمنستان، ایلام، پارس، و بلخ پدیدار شده‌بودند، مهرداد یکم اشکانی، ماد را در سال ۱۴۸ پیش از میلاد و بابل را در سال ۱۴۱ پیش از میلاد تصاحب کرد. امپراتوری نیقیه
امپراتوری نیقیه یکی از سه دولت یونانی بود که پس از تصرف قسطنطنیه توسط نیروهای اروپای غربی و ونیز در زمان جنگ صلیبی چهارم، جانشین امپراتوری روم شرقی شد. این امپراتوری توسط خاندان لاسکاریس بنیان‌گذاری شد و از ۱۲۰۴ تا ۱۲۶۱ میلادی پابرجا بود و پس از آن، امپراتوری را به قسطنطنیه بازگرداندند. تاریخ سوریه
در سال ۵۳۹ قبل از میلاد، ایرانیان سوریه را به امپراتوری خود ضمیمه کردند تا این که اسکندر در ۳۳۳–۳۳۲ سال قبل از میلاد به این اشغال پایان داد. سوریه پس از آن بخشی از امپراتوری سلوکی شد و پایتخت این امپراطوری (که در ۳۱۲ قبل از میلادتأسیس ش) در شهر انطاکیه بود که آن زمان بخشی از سوریه بود ولی امروز ترکیه این شهر را در مرزهای خود قرار داده است. پومپه سردار رومی، انطاکیه را در سال ۶۴ قبل از میلاد تسخیر کرد و آرا به امپراتوری روم اضافه نمود. جنگ صلیبی ششم
همزمان با تسخیر دمیاط توسط نیروهای صلیبی، امپراتور فریدریش در ۲۲ نوامبر ۱۲۲۰، به‌عنوان امپراتور مقدس روم تاج‌گذاری کرد. برعکس اکثر امپراتوران مقدس روم، فریدریش فقط چندسالی را در آلمان اقامت کرد و در عوض بیشتر وقت خود را در سایر مناطق، همچون ایتالیا گذارند. در بهار ۱۲۲۱ میلادی، وی تمرکز خود را معطوف امور سیسیل کرد. علاوه بر مسئله قمار و یهودیان، یکی از اموری که وی باید به آن رسیدگی می‌کرد، مسئله مسلمانان سیسیل بود. شورش مسلمانان علیه امپراتوری مقدس روم و پادشاهی سیسیل، در حوالی سال‌های تولد فریدریش دوم آغاز شد و تا زمان رسیدن وی به سیسیل و مسینا ادامه داشت. دین الهی
پیش از این آیین سیک فراگیری چندانی نداشت ولی اکبرشاه با برخی گوروها به گفتگو نشست و سیاست‌های تسامح او موجب گسترش مذهب سیک در هندوستان شد و در زمان گورو ارجن در اقصی نقاط هند انتشار یافت. ابوالفضل علامی در "اکبرنامه" به ملاقات گورو ارجن با اکبرشاه و درباریان او در سال ۱۵۹۸ اشاره کرده‌است. لوئیس فنچ، مورخ معاصر، معتقدست این دیدار تأثیراتی بر آیین سیک گذاشت و موجب توسعهٔ کتابت نسخ خطی و سنت رزمی آنان شد. پس از آن که گورو ارجن کتاب آدی گرانت را در هرمندیر صاحب نوشت، به اکبرشاه خبر رسید که این کتاب مواضع خصمانه علیه اسلام را توسعه داده. او دستور داد یک نسخه از این کتاب را برایش بیاورند. گورو ارجون یک "طالی" (به معنی لوحه و بشقاب) برای او نوشت و ارسال کرد که بر روی آن چنین شعری نوشته بود: احمدرضا عبادی و محمدمهدی علیمردی می‌گویند بودایی‌گری در زمان اکبرشاه در هند رایج نبوده و هیچ مدرکی که نشان از حضور بوداییان در عبادت‌خانه‌ها باشد، وجود ندارد. اما چودهاری اکبرشاه را متأثر از بوداییان هم می‌داند و تراشیدن قسمت تاج سر را در نتیجهٔ عقیدهٔ بودایی‌ها بر گذر روح از سر می‌داند. همچنین بنابر نوشته‌های کتاب "دبستان مذاهب" پیروان یهودیت نیز در مباحثات عبادت‌خانه دیده می‌شدند ولی اکبرشاه احترام چندانی برای آنان قائل نبود. "رحمتی" دربارهٔ تأثیرات آیین شمنی مغول‌ها بر دین الهی اکبر نیز مطالبی را بیان داشته‌است و توجه به آتش را مرتبط با آن می‌شمارد. دودمان سلجوق
دودمان سلجوق (سلاجقه، آل‌سلجوق)، دودمانی از تُرکان غُز سنی بودند که در سده‌های پنجم تا ششم هجری قمری، با ایجاد یک امپراتوری بر بخش‌های پهناوری در آسیای غربی و آسیای صغیر نظیر ایران، افغانستان، شام (سوریه و فلسطین) و ارمنستان امروزی فرمان می‌راندند. مؤسس این سلسله طغرل بیک نام داشت که خود از نوادگان سلجوق بود و با شکست دادنِ سلطان مسعود غزنوی، در نیشابور بر تخت نشست و تحت سلطنت وی، سلجوقیان با ایجاد تسلط سیاسی بر خلافت عباسی در بغداد، رهبری جهان اسلام را به دست گرفتند. سیزیک
هخامنشیان این شهر را ضمیمهٔ شاهنشاهی خویش نمودند. در ۳۳۴ پیش از میلاد اسکندر مقدونی بر آن دست یازید. سپس سیزیک به انقیاد روم درآمد. مهرداد ششم پنتوس در خلال نبرد با رومیان در ۷۴ پیش از میلاد به طور نافرجامی دست به محاصره این شهر زد. در زمان تیبریوس سیزیک مرکز موسیا ماند و یکی از بزرگترین شهرهای زمان گردید. دوره آسوکا
دوره آسوکا بخشی از تاریخ ژاپن است که از سال ۵۳۸ تا سال ۷۱۰ میلادی را در بر می‌گیرد. گاه از دوره آسوکا و دوره کوفون با عنوان مشترک دوره یاماتو نام می‌برند، چرا که در هر دوی این زمان‌ها، امور امپراتوری با مرکزیت نارا، که در آن هنگام یاماتو نام داشت، اداره می‌شد. حاکمیت یاماتو که با به هم پیوستن شماری از خاندان‌های نیرومند بر گرد کانون پادشاهی کشور شکل گرفته بود، در دوره آسوکا رشد و نمو بسیاری کرد و سران محلی یاماتو در جایگاهی قرار گرفتند که دودمان امپراتوری را شکل می‌داد.  در آغاز این دوره آیین بودایی از باکجه، در شبه جزیره کره، به کشور ژاپن معرفی شد. این آیین از سوی طبقه حاکم پذیرفته شد و شروع به رشد کرد. ظهور آیین بودایی سبب دگرگونی‌های هنری، سیاسی و اجتماعی قابل توجهی شد.  تغییرات سیاسی در دوره آسوکا بر اساس الگوی چینی بود و نیز خط چینی برای نگارش زبان ژاپنی، که به نظر می‌رسد پیش از آن دبیره بومی نداشت، برگزیده شد. نسل‌کشی شیعیان کشمیر
کشمیر در سال ۱۸۱۹ میلادی توسط سیک‌ها فتح شد. این زمانی بود که سید احمد بریلوی، که بعداً به خاطر جنگ علیه امپراتوری سیک مشهور شد، با صدها پیروان خود در شهرهای شمال هند بر علیه عقاید و رسوم شیعه تبلیغ می‌کرد. سید احمد بارها تعزیه‌هایشان را تخریب نمود، امری که منجر به شورش و هرج و مرج شد. همزمان، در دوران فرمانداری بهما سینگ درگیری شدیدی رخ داد. در سال ۱۸۳۱ میلادی، منطقه شیعه نشین زادی بل به آتش کشیده شد.در فرهنگ انگلیسی کشمیر آمده:" "در زمان فرماندار بهما سینگ، شیعیان سعی داشتند جشن محرم را برگزار کنند، اما سنیان خشمگین بر سر آنها افتادند، پانزده نفر از آنها را کشتند و اموال آنها را به یغما بردند و بازرگانان ایرانی، که دو یا سیصد نفر بودند، کشمیر را ترک کرده و از آن زمان هرگز در آنجا اقامت نکرده‌اند" ".در ماه مه ۱۸۳۱ میلادی، سید احمد بریلوی هنگام تلاش برای ورود به کشمیر در بالاکوت کشته شد. تاریخ ترکیه
امپراتوری سلجوقی توسط طغرل بیگ (۱۰۱۶-۱۰۶۳) در سال ۱۰۳۷ تأسیس شد. طغرل توسط پدربزرگش بزرگ شد، سلجوقی-بیگ نام خود را به امپراتوری سلجوقی و سلسله سلجوقی داد. سلجوقیان صحنه سیاسی درهم شکسته شرق جهان اسلام را متحد کردند و در جنگهای صلیبی اول و دوم نقش اساسی داشتند. سلجوقیان که از نظر فرهنگ و زبان بسیار فارسی شده بودند، نقش مهمی در توسعه سنت ترکی-فارسی ایفا کردند و حتی فرهنگ ایرانی را به آناتولی صادر کردند. تاریخ مغولستان
در سال ۱۲۰۶ چنگیزخان توانست مغول‌ها را متحد کند و آنها را به یک نیروی جنگی تبدیل کرد که به تأسیس بزرگترین امپراتوری پیوسته در تاریخ جهان یعنی امپراتوری مغول (۱۲۰۶–۱۳۶۸) رسید. وی نخست چین را گشود. آنگاه به ایران و اروپا تاخت و پیروزی‌های بسیار پدیدآورد. فرزندان او تا سال‌ها فتح‌های نیای خود را پی می‌گرفتند. فتح ایران و آسیای میانه توسط مغول‌ها را از فجیع‌ترین وقایع تاریخ می‌دانند که شمار زیادی از مردم این مناطق در پی این هجوم‌ها از بین رفتند. سایکو
سایکو نام عصر ژاپنی (نِنگُو) بود. این عصر بعد از نینجو و قبل از تن‌آن قرار داشت و از نوامبر ۸۵۴ تا فوریه ۸۵۷ میلادی به طول انجامید. در طی این عصر امپراتور مونتوکو حکمران ژاپن بود. در ایران بنیان گذار ان امید (captain) بوده است مثل (سیک)
منظور از مِثْل سیک دوازده دولت دارای حاکمیت در کنفدراسیون سیک استکه در قرن هیجدهم در پنجاب ظهور کردند. این دولت‌ها مشترک‌المنافعی تشکیل دادند که «جمهوری آریستوکراتیک» توصیف شده است. ترکیه
در سال ۸۳۲ ه‍. خ (۱۴۵۳میلادی)، سلطان محمد فاتح توانست به زندگی هزار ساله امپراتوری بیزانس (امپراتوری روم شرقی) پایان دهد. فتح درخشان او، تسخیر قسطنطنیه (کنستانتین) پایتخت بیزانس بود، که از آن پس استانبول (اسلامبول) نامیده شد. این فتح مبدأ قرون جدید در تاریخ اروپا شناخته شده‌است. چاد
اولین آن‌ها تمدن افسانه‌ای سائو بود که به خاطر آثار باستانی و تاریخ شفاهی‌اش نام‌آور است. سائو به تسخیر امپراتوری کانم درآمد؛ کهن‌ترین و ماندگارترین در میان امپراتوری‌هایی که در نوار کناره‌ای صحرای بزرگ در بخش چاد تا اواخر هزاره اول میلادی رونق داشتند. جنگ شاهنشاهی ساسانی و امپراتوری بیزانس (۶۰۲–۶۲۸)
پیش از شروع جنگ‌های ایران و روم در نیمه اول سده ۶۰۰ میلادی، دولت بیزانس با خزرها و خاقانات شمال قفقاز به نام گوک‌ترک‌ها که پشت کوه‌های قفقاز ساکن بودند، ارتباط برقرار کرده بود. این ارتباط بیشتر تجاری و شامل تجارت ابریشم از چین به بیزانس بود و در موارد کمی اتحاد نظامی را در بر می‌گرفت. در سال ۶۲۶ میلادی هم‌زمان با حملات هراکلیوس به ایران، خزرها جهت حمایت از بیزانس بطرف ایران حمله بردند. این حملات، که به سومین جنگ ایران و ترکان شهرت دارد، باعث گسترش جبهه‌های جنگ به نفع قوای روم شد. سپاه خزرها به فرماندهی تون جبغو خان، طی حملاتی مقاومت شهر دربند را در هم شکستند و پس از فتح آن به سوی جلگه‌های قفقاز سرازیر شدند. توافق‌نامه سایکس–پیکو
موافقت‌نامه سایکس-پیکو یا موافقت‌نامه آسیای صغیر توافقی سری میان بریتانیای کبیر و فرانسه بود که در روز نهم ماه مه ۱۹۱۶ در خلال جنگ جهانی اول و با رضایت روسیه برای تقسیم امپراتوری عثمانی منعقد شد. این توافق‌نامه به تقسیم سوریه، عراق، لبنان و فلسطین میان فرانسه و بریتانیا منجر شد. این مناطق قبل از آن تحت کنترل ترک‌های عثمانی بودند. این توافق‌نامه نامش را از سر مارک سایکس بریتانیایی و فرانسوا ژرژ پیکوی فرانسوی گرفته‌است. مذاکرات اولیه این توافقنامه بین ۲۳ نوامبر ۱۹۱۵ تا ۳ ژانویه ۱۹۱۶ یعنی پیش از شکست امپراتوری عثمانی انجام پذیرفت و پیش شرط این توافق، شکست امپراتوری عثمانی در جنگ بود. اسلام و آیین سیک
محمود غزنوی از سلطان‌های ترک مسلمان بود که در قرن دهم میلادی، به هندوستان حمله کرد. در قرن یازدهم، پادشاهان مسلمان نخست بر شمال غربی هندوستان و از آن پس بیشتر سرزمین‌های هند تسلط یافتند. پادشاهان مسلمان، از ابتدا به دین هندو با دید کفر و شرک و بددینی می‌نگریستند؛ نخستین بار محمود غزنوی دستور داد که بزرگ‌ترین بتخانه هند مشهور به سومنات را ویران کنند و بت‌های آن را بشکنند. دین اسلام، ریشه در یک فرهنگ بیگانه داشت، و بسیاری از هندوها به اجبار دین اسلام را اختیار کرده بودند. در چنین شرایطی، آیین سیک در حقیقت مانند پلی میان هند و اسلام بود؛ در حقیقت پیدایش آیین سیک نتیجه طبیعی برخورد دو دین مباین و متفاوت است. تاریخ ایلام
پادشاهی اپرتی در بین سال‌های حدوداً ۱۹۷۰ تا ۱۶۰۰ پیش از میلاد حکومت می‌کرد. از دوازده پادشاه سیماشکی که نام آنان در فهرست شاهان شوش ذکرشده، نام ۹ نفر در منابع دیگر آمده‌است. در قسمت اول این دوره مشاهده می‌کنیم که میان‌رودانی‌ها پی‌درپی به فلات ایران حمله می‌کنند؛ به‌نظر می‌رسد که هدف اصلی این حمله‌ها، سیماشکی، موطن پادشاهان ایلامی بود که در ناحیهٔ کرمان امروزی قرار داشت؛ اما حمله‌ها به‌ندرت موفق‌آمیز بود. در میان این لشکرکشی‌ها دوره‌هایی از صلح بود که با ازدواج میان خانواده‌های سلطنتی همراه بود. برای مثال، شو سین، پادشاه اور، یکی از دخترانش را به ازدواج شاهزادهٔ انشان درآورد، اما بعداً حداقل دو بار به ساحل جنوب شرقی دریایی کاسپین حمله کرد. به‌نظر می‌رسد که میان‌رودانی‌ها برای به‌دست‌آوردن مواد خام مورد نیاز، گاه به روش‌های صلح‌آمیز و گاه به زور توسل می‌جستند. اما قدرت میان‌رودانی‌ها رو به افول بود. ایبی سین، آخرین پادشاه سلسلهٔ اور (۲۰۲۸ تا ۲۰۰۴ پیش از میلاد)، قادر نبود به عمق قلمرو ایلام نفوذ کند و عامل او، ایر ناننا، دیگر بر قسمت عمدهٔ شرق امپراتوری سلطه نداشت و تنها بر سرزمین‌های خط شمال غربی به جنوب شرقی از آربلا به بشیمه در ساحل شمالی خلیج فارس تسلط داشت. در سال ۲۰۰۴ پیش از میلاد، ایلامی‌ها با سوزیانا متحد شدند و به رهبری کینداتو، ششمین پادشاه سیماشکی، اور را فتح کردند و ایبی سین را به‌عنوان زندانی به ایلام بردند. کیش (سومر)
کیش نام دودمانی پادشاهی در میان‌رودان بود که پس از شکست سومریان توسط منیشتوشو بنیان‌گذارده شد. سارگون بزرگ امپراتور آکدها که اولین امپراتوری شناخته شده در تاریخ بشر بوده، ابتدا کار خود را از پادشاهی کیش شهر کوچکی در میان‌رودان (بین النهرین) آغاز و سپس به امپراتور کل آکادها تبدیل شد. پیدایش تمدن‌های سومر و عیلام در خاک میان‌رودان و خوزستان، توجه سامیان ساکن صحرای عربستان را به خود جلب نمود و به‌تدریج به منطقه میان‌رودان کشاند. با گذشت زمان سامیان یکی از اقوام ساکن میان‌رودان شده و به‌تدریج صاحبان قدرت و مسند گردیدند، به‌نحوی که ۲۸۰۰ سال قبل از میلاد اکثریت بسیاری از شهرهای سومر و بعضاً حاکمیت شهر (پاتسی) را در اختیار گرفتند. مردم ترک
در نوشته‌های تاریخی، «ترک» در مقابل تاجیک (ایرانیان مسلمان‌شده/غیر عرب و ترک) آمده‌است. نام ترک نخستین بار در قرن ششم میلادی در نوشته‌های چینی دیده می‌شود. در همان قرن، ترکان، دولتی نیرومند تأسیس کردند که از مغولستان و سرحد شمالی چین تا دریای سیاه امتداد داشته‌است. مؤسس حکومت مزبور، که چینیان او را «تئومان» می‌نامند، در کتیبه‌های ترکی بومن، در سال ۵۵۲ م. درگذشت و برادرش «ایستمی خان» (در تاریخ طبری: سنجبوخاقان) که در مغرب فتوحاتی کرده، ظاهراً تا سال ۵۷۶ م. زیسته‌است این دو برادر گویا از آغاز مستقل از یکدیگر حکومت می‌کردند. چینیان از دولت مزبور بنام امپراتوری ترکان شمال و مشرق یاد کرده‌اند. در سال ۵۸۱ م. تحت نفوذ سلسلهٔ چینی «سویی» این دو امپراتوری به‌طور قطع از یکدیگر جدا شدند و بعدها هر دو تابع سلسلهٔ چینیِ «تانگ» (۶۱۸ – ۹۰۷ م) گردیدند. در حدود سال ۶۸۲ م. ترکان شمال موفق شدند استقلال خود را به‌دست آورند. سیاوش (بازی رایانه‌ای)
داستان سیاوش از زمان کشته شدن سیاوش شاهزاده ایران توسط افراسیاب پادشاه توران، آغاز می‌شود. کیخسرو پسر سیاوش بعد از اینکه توسط گیو از توران به ایران منتقل می‌شود، امپراتوری خود را آغاز می‌کند و به مرور زمان مرزهای تسخیر شده توسط توران را باز پس می‌گیرد و در انتها وارد توران شده و پس از سالها جستجو با افراسیاب قدرتمند روبرو می‌شود و در جنگی سخت او را شکست می‌دهد و انتقام خون پدر را از او می‌گیرد. پیشینه زبان فارسی
در پی شکست شاهی هندو، فارسی کلاسیک به عنوان زبان درباری منطقه در سده دهم در زمان فرمانروایی غزنویان در مرز شمال‌غربی شبه‌قاره هند درآمد. با به‌کارگیری فارسی توسط پنجابی‌ها، این زبان در سده‌های بعد در منطقه برتری یافت. فارسی تا سده نوزدهم نقش زبان درباری امپراتوری‌های بسیاری را در پنجاب ایفا می‌کرد که واپسین آن‌ها امپراتوری سیک بود که در سال ۱۸۴۹ توسط انگلیسی‌ها فتح شد. فتح پادشاهی سورن توسط ساسانیان
فتح پادشاهی سورن توسط ساسانیان یک جنگ داخلی در ایران میان شاهنشاهی ساسانی و سورن‌های سکستان بود که در اواخر دهه ۲۳۰ یا اوایل دهه ۲۴۰ در پایان سلطنت اردشیر بابکان رخ داد. این فتح سکستان (سیستان) را برای نخستین بار پس از سده نخست میلادی تحت کنترل تیسفون درآورد."" جنگ‌های پونی
این جنگ‌ها در پی طمع روم برای تصاحب جزیرهٔ سیسیل از دست کارتاژ آغاز شد. سیسیل جزیره‌ای ثروتمند و حاصلخیز به‌شمار می‌آمد و از جمله در آن بهترین و مرغوب‌ترین انواع انگور و پرتقال و زیتون و… به عمل می‌آمد و به لحاظ راهبردی نیز مهم بود و در نواحی ساحلی آن کوچ‌نشین‌های ثروتمند یونانی واقع شده بودند. سیسیل بخشی از قلمرو کارتاژ بود و کارتاژ خود امپراتوری بی‌هماوردی در غرب مدیترانه در دوران باستان بود. امپراتوری کارتاژ توسط دریانوردان فنیقی بنیاد شده بود و ۸۰۰ سال دوام آورد. رومیان به فنیقیه، پون می‌گفتند و واژه پونی به تبار فنیقی کارتاژی‌ها اشاره دارد. تاریخ کویت
در دوره عبید (۶۵۰۰ سال قبل از میلاد مسیح)، کویت محل اصلی تعامل بین مردمان بین‌النهرین و سرزمین بحرین نوسنگی بود، که عمدتاً در شمال کویت مستقر بودند. اولین شواهد از سکونت انسان در کویت به ۸۰۰۰ سال قبل از میلاد مسیح بازمی‌گردد که در آنجا ابزارهای میان‌سنگی در بورقان پیدا شد. سوبیا در شمال کویت اولین شواهد شهرنشینی در کل منطقه حوزه خلیج فارس است. در سال ۲۲۴ میلادی، کویت بخشی از شاهنشاهی ساسانی شد. در زمان امپراتوری ساسانی، کویت به مشان معروف شد  که یک نام جایگزین پادشاهی برای کاراکین بود. آکاز یک مکان متعلق به دوره شاهنشاهی اشکانی بود. که به عنوان دخمه مزدیسنا در شمال آکاز کشف شد. بریتانیا
از حدود ۸۰۰ پس از میلاد یورش‌های پی‌درپی وایکینگ‌ها آغاز شد. اسکاندیناویایی‌ها برای نخستین بار در سال ۸۵۱ میلادی در خاک انگلستان اقامتگاه دائمی بر پا کردند. این قوم کنترل قسمت‌های پهناوری از این سرزمین را در دست گرفتند. تنها پادشاهی وسکس که بر تمامی جنوب انگلستان سلطه داشت موفق شد کاملاً مستقل باقی بماند. در طول این دوره حاکمان زیادی تلاش کردند تا پادشاهی‌های گوناگون آنگلوساکسون را که گاهی به یکدیگر نزدیک می‌شدند و گاهی تشدد بین آن‌ها حاکم می‌شد، با هم متحد کنند. این تلاش‌ها در قرن دهم میلادی منجر به ظهور پادشاهی انگلستان شد. سیک
سیک () به پیروان آیین سیک گفته می‌شود که دینی بر پایه یکتاپرستی دارند و در سده ۱۵ میلادی در منطقه پنجاب در شمال شبه‌قاره هند توسط گورو نانک پدید آمد. سیک از واژه शिष्य در زبان پنجابی گرفته شده و به معنای شاگرد است. تاریخ ترکیه
در سال ۸۳۲ ه‍. خ (۱۴۵۳میلادی)، سلطان محمد فاتح توانست به زندگی هزار ساله امپراتوری بیزانس (امپراتوری روم شرقی) پایان دهد. فتح درخشان او، تسخیر قسطنطنیه (کنستانتین) پایتخت بیزانس بود، که از آن پس استانبول (اسلامبول) نامیده شد. این فتح مبدأ قرون جدید در تاریخ اروپا شناخته شده‌است. تاریخ آسیا
ترک‌های ساکن منطقه آسیای صغیر که با تشکیل حکومت سلجوقی در ایران و بخش‌های عظیمی از خاورمیانه راه برای مهاجرت هر چه بیشتر آن‌ها از منطقه آسیای مرکزی به این منطقه یعنی مناطق آزاد شده از دست امپراتوری بیزانس فراهم شده بود به نبرد با این امپراتوری و سرپیچی از دستورهای حکومت سلجوقی پرداختند و کم‌کم پس از مدتی امپراتوری عثمانی به نام پایه‌گذار آن یعنی عثمان رئیس قبیله قایی ایجاد شد این حکومت بنابر روحیه جنگجویی افراد قبایل ترک به تصرف تدریجی قلمرو بیزانس پرداخته و کم‌کم به امپراتوری ای بزرگ مبدل شد که نام آن تا مدت‌ها بر دل دشمنان هراس می‌افکند امپراتوران عثمانی خود را موظف می‌دانستند که بر عنصر اسلام تکیه کرده و به نوعی خود را مأمور گسترش اسلام در جهان می‌دانستند. توسعه طلبی این امپراتوری در مواقعی باعث برخورد آن با دول ایران و بیشتر از آن با دول اروپایی از قبیل روسیه و اتریش گردید. امپراتوری سلوکی
از دورهٔ حکومت آنتیوخوس یکم به بعد، تاریخ دودمان سلوکی با دشمنی بی‌وقفهٔ بطلمیوسی‌ها گره خورده‌است؛ دودمان بطلمیوسی، مصر را در کنترل داشتند و یک امپراتوری دریایی در مدیترانهٔ شرقی و دریای سرخ برقرار کرده‌بودند. این درگیری منجر به دست‌کم شش جنگ معروف به جنگ‌های سوری شد که بر سر اعمال کنترل بر شرهای ساحلی مدیترانهٔ شرقی بودند. پس از دورهٔ حکمرانی آنتیوخوس دوم تئوس (خدا) امپراتوری سلوکی از یک عقب‌گرد موقت در رنج بود که به‌واسطهٔ جنگ داخلی میان دو شاه، سلوکوس دوم و برادرش آنتیوخوس هیراکس (شاهین) که خود را شاه رقیب در آسیای صغیر می‌خواند پیش آمده‌بود. جنگ دو برادر با وقفه‌های کوتاهی از سال ۲۳۹ تا ۲۲۸ پیش از میلاد ادامه یافت و در این بازه، دولت‌های یونانی نیز در آن درگیر شدند و دیودوت یکم، شهرب بلخ این فرصت را یافت که ادعای شاهی کند. جنگ‌های افغان‌ها و سیک‌ها
جنگ‌های افغان‌ها و سیک‌ها مجموعه‌ای از جنگ‌ها میان امپراتوری مسلمان درانی (به مرکزیت افغانستان امروزی) و امپراتوری سیک (واقع در منطقه پنجاب) بود. این جنگ‌ها در سه دوره برقرار شدند. در دوره اول سیک‌ها لاهور را از افغان‌ها باز پس گرفتند و آن‌ها را به بیرون از منطقه راندند. در مرحله دوم افغان‌ها بدون جنگ لاهور را باز پس گرفتند و سیک‌ها با عقب‌نشینی، شروع به انجام جنگ‌های چریکی بر ضد افغان‌ها کردند و بدینگونه افغان‌ها مجبور به عقب‌نشینی شدند. در دوره سوم جنگ‌ها، در پی چندین نبرد، نه تنها افغان‌ها نتوانستند پیشاور را بازپس گیرند، بلکه کشمیر را نیز از دست دادند و این سرزمین هم به امپراتوری سیک پیوست. قرون وسطای آغازین
سده‌های میانی آغازین یا قرون وسطای آغازین دوره‌ای از تاریخ اروپا بود که از سده ۵ام تا ۱۰ام میلادی به طول انجامید. این دوره در پی افول امپراتوری روم غربی در آغاز سده‌های میانی آغاز شد و به سده‌های میانی میانه (۱۰۰ تا ۱۳۰۰ میلادی) ختم شد. در این هنگام، روند کاهش جمعیت، به ویژه در مراکز شهری، کم شدن دادوستد، و افزایش مهاجرت‌ها که پیش از آن شکل گرفته بودند ادامه پیدا کرد. این دوره با عنوان سده‌های تاریک نیز شناخته می‌شود؛ عنوانی که کاهش شدید فعالیت‌های ادبی و فرهنگی آن دوره، به ویژه در شمال غربی اروپا، را به خوبی توصیف می‌کند. با این حال امپراتوری روم شرقی، یا امپراتوری بیزانس، به حیات خود ادامه داد، و در سدهٔ ۷ میلادی خلافت‌های اسلامی به فتح بخش‌های از متصرفات پیشین امپراتوری روم پرداختند. نبرد آزادی‌بخش سیونیک (۱۷۲۲–۱۷۳۰)
در سال ۱۷۲۲ میلادی نیروهای شهر سیونی به فرماندهی داویت بک در کاپان علیه خان‌های ایران پیروز شدند و در اوایل سال ۱۷۲۳ میلادی یک حکومت خودمختاری به وجود آوردند. در اولین مرحله جنگ‌های آزادی بخش سال‌های ۱۷۲۲ تا ۱۷۲۴ میلادی مبارزه متوجه خان‌های گماشته شده از طرف ایران بود یکی از این خان ها؛ ارمنی، مسلمان شده به نام «ملیک باغر» بود که دستگیر و کشته شد. نیروهای عثمانی در بهار ۱۷۲۵ میلادی به سمت سیونیک حرکت کردند ولی موفق نبودند و در ماه ژوئن همان سال شکست سنگینی از نیروهای ارمنی خوردند. نیروهای عثمانی دوباره در اوایل سال ۱۷۲۶ میلادی به کاپان حمله کردند و پس از شکستن مقاومت ارمنی‌ها قسمت بزرگی از منطقه را تصرف کردند. داویت بک با نیروهای خود در دژ هالیدزور مستقر می‌شود. نیروهای داویت بک بعد از هفت روز در محاصره، در روز هفتم با خروج از قلعه دشمن خود را مورد حمله ناگهانی قرار می‌دهند و آن‌ها با دست پاچگی کشته‌های زیادی به جای گذاشته به فرار متوسل می‌شوند. پس از پیروزی در نبرد هالیدزور که ۱۳۰۰۰ نفر از نیروهای دشمن کشته شدند؛ دومین ضربه سنگین را در تابستان و در شهر مغری بر نیروهای عثمانی متحمل کرد. نیروهای عثمانی شکست سنگینی خوردند و این پیروزی‌های بزرگ شخصیت داویت بک را بالاتر برده و شاه طهماسب دوم حکومت وی را به رسمیت شناخت و طی فرمانی او را «شاهزاده شاهزادگان» لقب داد و تصمیم به اتحاد با مبارزین سیونی علیه دولت عثمانی گرفت. در سال ۱۷۲۸ میلادی داویت بک بدرود حیات می‌گوید و مخیتار اسپاراپت رهبری نیروهای ارمنی را برعهده می‌گیرد ولی در بین سپاهیان ارمنی نفاق می‌افتد و به دو دستگی نیروها می‌انجامد و مخیتار اسپاراپت به نحو خائنانه‌ای در سال ۱۷۳۰ میلادی کشته می‌شود و در همین سال نیز نبرد آزادی بخش سیونیک دچار شکست می‌گردد. تاریخ تاجیکستان
در اواخر سدهٔ چهارم میلادی، باختر و تخارستان از قلمرو دولت کوشانی به تصرف ساسانیان درآمد. در نیمه‌های سدهٔ ششم میلادی اقوام تُرک بیابان‌گرد به‌تدریج به آسیای مرکزی آمدند و با ساسانیان درگیر شدند. در این زمان سرزمین‌های کنونی تاجیکستان جنوبی و ازبکستان و ترکمنستان در تصرف ایران و نواحی شمالی در دست ترک‌ها بود. این نوآمدگان رفته‌رفته با ایرانی‌زبانان درآمیختند و ایشان را در خود مستحیل ساختند. در اواسط سدهٔ ۶ میلادی، هپتالیان را مغلوب کردند و دولت پهناور، اما نامتمرکزی را به وجود آوردند که ماوراءالنهر و از جمله شهرهای سغد را تابع خود ساختند. ایران
در دوران آنتیوخوس دوم که از ۲۶۱ تا حدود ۲۴۲ پیش از میلاد حکومت کرد، ایالت پارت به استقلال دست یافت؛ مردم این ایالت از مردم آریایی بوده‌اند. ارشک یکم، بنیان‌گذار امپراتوری پارت، در سال ۲۵۰ پ. م، به کمک مردم پرنی، توانست از سلوکیان استقلال یابد؛ پس از وی برادرش، تیرداد یکم، جای او را گرفت و آغاز به گرفتن سرزمین‌های از دست‌رفتهٔ هخامنشیان کرد و توانست ارتش امپراتوری سلوکی را شکست دهد؛ آغاز امپراتوری پارت نیز همان دوران تیرداد یکم، یعنی از سال ۲۴۷ پ. م در نظر گرفته شده‌است. پس از وی پسرش، ارشک دوم در حدود سال ۲۱۴ پ. م شاه شد و به جنگ با امپراتوری سلوکی پرداخت. در ۱۴۱ پ. م، مهرداد یکم باختر ایران و بابل را فتح کرد. او همچنین آنچه را که از دولت یونانی بلخ در شرق مانده بود، ضمیمه کرد و عنوان سلطنتی هخامنشیان، «شاه شاهان» را به خود گرفت. شاهان پسین اشکانی در راستای پس‌گیری سرزمین‌های هخامنشیان تلاش کردند و در نهایت توانستند یک امپراتوری قوی از لحاظ فرهنگی و سیاسی بسازند. تاریخ ایالات متحده آمریکا
آزتک‌ها، قبیله کوچکی بودند که در قرن دوازدهم وارد فلات مرکزی مکزیک شده و به تدریج سرزمین‌های اطراف، از اقیانوس آرام تا خلیج مکزیک را تحت سلطه خود درآوردند. اوج توسعه امپراتوری آزتک‌ها در قرن‌های پانزدهم و شانزدهم میلادی رخ داده که در این زمان جمعیت کلی امپراتوری بالغ بر ۵ میلیون نفر بوده‌است. در نهایت در سال ۱۵۲۱ با تهاجم فاتحین اسپانیایی و کشته شدن آخرین پادشاه آنها، تمدن آزتک‌ها نابود می‌شود. تاریخ ایران
امپراتوری سلجوقیان در سال ۱۰۳۷ میلادی توسط طغرل‌بیگ بنیانگذاری شد. طغرل به واسطه سلجوق بیگ که یکی از سران تُرکان اوغوز بود به قدرت رسید. سلجوقیان باعث اتحاد دوباره جهان اسلام شدند و نقش کلیدی در جنگ‌های صلیبی اول و دوم داشتند. سلجوقیان به شدت تحت تأثیر فرهنگ و زبان ایرانیان قرار گرفتند و نقش مهمی در ایجاد پیوند بین فرهنگ‌های ترکی-ایرانی بودند به گونه‌ای که حتی باعث انتقال فرهنگ ایرانی به فلات آناتولی نیز گشتند. استقلال فرهنگی زبان فارسی (از زبان عربی) در امپراتوری سلجوقی شکوفا شد. از آنجا که سلجوقیان، سنت اسلامی یا میراث ادبی قوی از خود نداشتند، زبان فرهنگی مدرسان فارسی خود در اسلام را به کار گرفتند، بدین ترتیب زبان و ادبیات فارسی در کل ایران رواج یافت و زبان عربی در آن کشور جز در آثار معارف دینی ناپدید شد. مهاجرت ترک‌تباران به مناطق استراتژیک مرزهای شمالی و شمال غربی امپراتوری سلجوقی برای مقابله با حملات احتمالی دشمنان خارجی باعث ترک‌سازی این مناطق شد. تاریخ ایرانیان در شبه‌قاره هند
این پادشاهی در سال ۱۹ پس از میلاد توسط شهربان سیستان، گندفر، یکی از شاهزادگان دودمان سورن، با اعلام استقلال از شاهنشاهی اشکانی بنیان گذاشته شد. گندفر پس از اعلام استقلال به سرزمین‌های پادشاهی هندوسکایی و دولت یونانی هند حمله برد و پادشاهی خود را به یک شاهنشاهی تبدیل کرد. با این حال با مرگ گندفر و مهم‌تر از آن، حملات کوشان‌ها به قلمروی سورن‌ها، این دولت بار دیگر به شکل یک پادشاهی درآمد. شاهزادگان سورن تا سال ۲۴۰ میلادی استقلال خود را در سیستان حفظ کردند، با این حال با ظهور شاهنشاهی ساسانی، تحت فرمان آنان درآمدند. دودمان سلجوق
ابتدای سلطنت سلجوقیان را باید با خطبه سلطنت برای رکن الدین ابوطالب طغرل بن میکاییل بن سلجوق (طغرل بیک) در تاریخ شوال ۴۲۹ هجری در نیشابور دانست. ادیان میانرودان باستان
بین فرهنگ‌ها و خدایان سومری و اکدی تلفیق‌گرایی افزایش یافت، زیرا اکدی‌ها معمولاً ترجیح می‌دادند تعداد کمتری از خدایان را پرستش کنند، اما آنها را به مقامات قدرتمندتری ارتقاء می‌دادند. حدود ۲۳۳۵ پیش از میلاد سارگون اکدی تمام میانرودان را فتح کرد، ساکنان آن را در اولین امپراتوری جهان متحد کرد و سلطه خود را در ایران، شام، آناتولی، کنعان و شبه جزیره عربستان گسترش داد. امپراتوری اکد دو قرن دوام آورد و قبل از فروپاشی به دلیل افول اقتصادی، درگیری‌های داخلی و حملات مردم گوتیان از شمال شرق به شمال ضعیف گشته بود. زبان فارسی
در پی شکست شاهی هندو، فارسی کلاسیک به عنوان زبان درباری منطقه در سده دهم در زمان فرمانروایی غزنویان در مرز شمال‌غربی شبه‌قاره هند درآمد. با به‌کارگیری فارسی توسط پنجابی‌ها، این زبان در سده‌های بعد در منطقه برتری یافت. فارسی تا سده نوزدهم نقش زبان درباری امپراتوری‌های بسیاری را در پنجاب ایفا می‌کرد که واپسین آن‌ها امپراتوری سیک بود که در سال ۱۸۴۹ توسط انگلیسی‌ها از بین رفت. وسکس
وسکس از دو شهرک به‌وجود آمد: یکی (بنا بر نوشته‌های «وقایع‌نگاری آنگلوساکسونی») توسط سردیک و پسر (یا نوه‌اش) سینریک پایه‌گذاری شد که در ۴۹۴ یا ۴۹۵ وارد همپشایر شده‌بودند و در ۵۰۰ یا ۵۱۹ به مقام شاهی رسیدند و دیگری که بر پایهٔ مشاهدات باستانشناسی در ناحیهٔ تیمز علیا قرار داشت و مردمش احتمالاً از شمال‌شرقی بدان وارد و در آنجا سکنی گزیده بودند. همچنین در «وقایع‌نگاری آنگلوساکسونی» آمده‌است که این مناطق تا ۵۷۱ که کاتوُولف (احتمالاً یکی از اعضای خاندان سلطنتی وسکس) موفق به تصرف لوتن، آیلسبری، بنزینگتون (بنسون امروزی در آکسفوردشایر) و آینزهام شد در دست بریتون‌ها قرار داشت. با این حال مطالعات باستانشناسی نشان می‌دهد که سابقهٔ سکونت در این مناطق به پیش از برتون‌ها بازمی‌گردد. از وقایعی که منتهی به گسترش اولیهٔ وسکس شد تنها چند مورد به‌ثبت رسیده‌است از جمله فتح جزیره وایت در ۵۳۰ توسط سردیک و سینریک و جنگ‌های سینریک در سالیسبری در ۵۵۲ و باربری کاسل (ویلتشایر) در ۵۵۶. شاه بعدی وسکس سیولین (حکومت ۵۶۰–۵۹۲) نیز پیروزی‌هایی در دیرهام واقع در گلوسترشر در ۵۷۷ به‌دست‌آورد که درنتیجهٔ آن باث، سیرنسستر و گلوستر نیز توسط او فتح گردید. همچنین نبرد سیولین در مکانی به‌نام فتانلیگ در ۵۸۴ که احتمالاً باید در شمال آکسفوردشایر قرار می‌داشته‌است نیز به‌ثبت رسیده‌است. سیولین همچنین اتلبرت، شاه کنت را در مکانی به نام ویباندون در ۵۶۸ شکست داد. اویغورها
پیشینه نفوذ چینی‌ها در ترکستان شرقی به دورهٔ باستان می‌رسد. در طول تاریخ، ترکستان بزرگ حکومت‌های مستقل خود را داشته و رابط چین با جهان اسلام در آسیای میانه بوده‌است. اویغورها بخش بزرگی از جاده ابریشم را در دست داشتند و از این راه ثروتمند و متمدن شده بودند. اقوام مهاجم قرقیز در سال ۲۱۹ خورشیدی امپراتوری اویغورها را نابود کردند. در سده‌های معاصر در سال ۱۸۸۴ میلادی در دوره امپراتوری منچو، چینی‌ها ترکستان شرقی را تسخیر کردند و نام آن را به «سین‌کیانگ» تغییر دادند که در زبان چینی به‌معنی «مرز تازه» است. تل لیلان
این شهر در حدود ۵٠٠٠ سال قبل از میلاد به عنوان یک دهکده کوچک کشاورزی آغاز شد و به یک شهر بزرگ تبدیل شد. ٢۶٠٠ سال قبل از میلاد، سیصد سال قبل از امپراتوری اکدی. یک لایه ٣ فوت رسوب در تل لیلان حاوی هیچ مدرکی از سکونت انسان، سرنخی درباره علت نابودی شهر شاهنشاهی اکدی ارائه نداده است. تجزیه و تحلیل نشان داد که حدود ٢٢٠٠ سال قبل از میلاد، سه قرن خشکسالی به اندازه کافی شدید بود که می‌تواند بر کشاورزی و آبادانی تأثیر بگذارد. اریک پیروزمند
اریک پیروزمند که در لاتین به عنوان "هریکوس ویکتور" خوانده می‌شود در سال ۹۹۵ میلادی درگذشت. او پادشاه سوئد از سال ۹۷۰ تا ۹۹۵ میلادی بود و حتی مدتی بر دانمارک نیز حکمرانی می‌کرد. در میان پادشاهان اولیه سوئد او یکی از کسانی است که اطلاعات مشخصی در مورد او وجود دارد. او حاکم سوالند، وسترگوتلند و اوسترگوتلند و در واقع تمتم منطقه‌ای بود که بعدها و در اوایل قرون وسطی تبدیل به سوئد شد. او را به عنوان بنیانگذار شهر سیگتونا می‌شناسند. کامبوج
جایاوارمان دوم در سال ۸۰۲ میلادی خود را پادشاه منطقه اعلام کرد و با بنیاد امپراتوری خمر، این امپراتوری توانست ۶۰۰ سال دوام آورده و با تسخیر بیشتر جنوب شرق آسیا به قدرت و ثروت زیادی دست پیدا کند. این پادشاهی که تحت تأثیر زیاد فرهنگی هندی قرار داشت پرستشگاه‌های عظیمی چون آنگکور وات را بنا نهاد و هندوئیسم و سپس بودیسم را به بیشتر جنوب خاوری آسیا گسترش داد. پس از سقوط آنگکور به‌دست آیوتهایا که در سده پانزدهم رخ داد، کامبوج با پادشاهان محلی اداره می‌شد تا این‌که فرانسه این کشور را در میانه‌های سده نوزدهم مستعمره خود کرد. سومر
دولت‌شهرهای سومری در دوران‌های پیشاتاریخی عبید و اوروک به قدرت رسیدند. تاریخ مکتوب سومر به ۲۷ سده پیش از میلاد بازمی‌گردد اما مدارک تاریخی تا دورهٔ سوم دودمانی در حدود سدهٔ ۲۳ پیش از میلاد مبهم باقی ماند تا این که سامانهٔ نگارشی مبتنی بر هجابندی ایجاد شد و اکنون باستان‌شناسان می‌توانند این مدارک و کتیبه‌ها را بخوانند. سومر کلاسیک با ظهور امپراتوری اکد در سدهٔ ۲۳ پیش از میلاد به پایان می‌رسد. بعد از دورهٔ گوتی‌ها، رنسانس سومری در سدهٔ ۲۱ پیش از میلاد روی داد که با هجوم اموری‌های سامی‌نژاد در سدهٔ ۲۰ پیش از میلاد به پایان رسید. دودمان اموری ساکن در دولت‌شهر ایسن تا سدهٔ ۱۷۰۰ پیش از میلاد باقی ماندند تا این که میانرودان تحت حکومت بابل متحد شد. در نهایت سومری‌ها در جمعیت اکدی (آشوری-بابلی) حل شدند. تاریخ کره
با شروع ایسونگمن ری در سال ۱۹۴۸، مجموعه ای از دولت‌های استبدادی با پشتیبانی و نفوذ آمریکایی‌ها در کره جنوبی قدرت را به دست گرفتند. با کودتای پارک چونگ هی در سال ۱۹۶۱، سیاست اقتصادی جدیدی آغاز شد. به منظور ارتقاء توسعه اقتصادی، از سیاست صنعتی‌سازی صادرات‌محور استفاده شد. پارک اقتصاد کره جنوبی را از طریق سلسله برنامه‌های پنج ساله بسیار موفق توسعه داد. توسعه اقتصادی کره جنوبی با حمایت از چایبول، شرکت‌های بزرگ خانوادگی مانند سامسونگ، هیوندای، گروه اس‌کی و ال‌جی رخ داد. چایبول از طریق معافیت مالیاتی و وام ارزان قیمت، حمایت مالی را به دست آورد و از نیروی کار ارزان کره جنوبی برای تولید محصولات صادراتی بهره برد. دولت آموزش و پرورش را در اولویت بسیار بالایی قرار داد تا بتواند جمعیتی تحصیل‌کرده را ایجاد کند که بتواند در تولید اقتصاد مؤثر باشد. با وجود بی‌ثباتی سیاسی گاه‌وبیگاه، اقتصاد کره جنوبی پس از آن تقریباً چهل سال، در دوره‌ای به نام معجزه رود هان، شاهد رشد عظیمی بود. این معجزه بی‌نظیر اقتصادی کره جنوبی را از یکی از فقیرترین کشورهای جهان پس از جنگ کره به کشوری کاملاً توسعه‌یافته در یک نسل منتقل کرد. محاصره نیقیه
امپراتوری بیزانس تا هنگامی که صلیبی‌ها برسند به نبرد با سلجوقی‌ها و دیگر امارت‌های ترک برای کنترل آناتولی و سوریه ادامه داد. ترکان سلجوقی که مسلمانان سنی مذهب و متعصبی بودند، در گذشته توسط امپراتوری بزرگ سلجوقیان فرمانروایی می‌شدند، اما پس از مرگ ملکشاه یکم در سال ۱۰۹۲ میلادی و پیش از آغاز جنگ‌صلیبی این امپراتوری به ایالت‌های کوچکتری تقسیم شد. تاریخ اسپانیا
تاریخ اسپانیا به عهد باستان بر می‌گردد زمانی که ملت‌های قبل از میلاد بر ساحل مدیترانه شبه‌جزیره ایبری با یونانی‌ها و فینیقی‌ها و اولین سیستم‌های نوشتاری شناخته‌شده به نام paleohispanic آشنا شدند. در سال ۱۵۱۶، دودمان هابسبورگ اسپانیا تعداد زیادی از پادشاهی‌های گوناگون را متحد ساخت؛ شکل امروزی آن از سلطنت مشروطه در سال ۱۸۱۳ و قانون اساسی کنونی دموکراتیک به سال ۱۹۷۸ میلادی معرفی شد. پس از تکمیل آن، پادشاهی کاستیل به کاوش در اقیانوس اطلس در ۱۴۹۲ رسید، به دنیای جدید گسترش یافت و شروع عصر طلایی را تحت سلطه امپراتوری اسپانیا به پایان رساند. در سال ۱۵۱۶، پادشاهی اسپانیا تحت حکومت دودمان هابسبورگ متحد شد، که سلطنت کاستیل، تاج پادشاهی آراگون و حکومت‌های کوچک‌تر را زیر همان قانون متحد ساخت. تا سال ۱۶۵۰، دودمان هابسبورگ اسپانیا نیرومندترین کشور جهان بود و تا اوایل قرن نوزدهم در میان نیرومندترین کشورها باقی ماند. در طی این مدت، اسپانیا در تمام جنگ‌های بزرگ اروپایی، از جمله جنگ‌های ایتالیا، جنگ هشتاد ساله و جنگ سی‌ساله مشارکت داشت. در اواخر قرن هفدهم، پس از مرگ آخرین پادشاه دودمان هابسبورگ، قدرت اسپانیا رو به کاهش گذاشت. امپراتوری آلمان
با رشد ملی‌گرایی آلمانی که از مردم‌سالاری خارج شده بود، اتو فون بیسمارک توانست کشوری متحد از سرزمین‌های آلمانی و بر پایه قدرت و نفوذ بیش از اندازه پروس، تشکیل دهد. شکل‌گیری این امپراتوری، پس از سه پیروزی پی‌درپی، برای پروس صورت گرفت. این جنگ‌ها عبارت بودند از: جنگ دوم شلسویگ، جنگ اتریش و پروس و بالاخره جنگ فرانسه و پروس. هسته نخستین این امپراتوری، کنفدراسیون آلمان شمالی بود. این امپراتوری یک حکومت فدرالی همراه با مجلسی به نام رایشستاگ بود که به‌طور رسمی، کابینه آن فقط توسط یک نفر به نام صدراعظم تشکیل و اداره می‌شد. تأسیس این کشور، با رشد اصلاحات در ژاپن و ایتالیا که مسیر مشابهی در پیش گرفته بودند، هم‌زمان شد. امپراتوری آلمان با وحدت دولتهای آلمانی در سال ۱۸۷۱ توسط پادشاهی پروس «یکی از دولتهای آلمانی» شکل گرفت و در نیمه دوم قرن نوزدهم به یک قدرت بزرگ صنعتی تبدیل شد. این امپراتوری تا پیش از شروع جنگ جهانی اول با تصرف سرزمین‌های نامیبیا، کامرون، توگو و تانزانیا در قاره آفریقا و نیز بخشی از جزیره گینه نو و تعدادی از جزایر اقیانوس آرام به یک قدرت استعماری بزرگ تبدیل شد. امپراتوری آلمان تا انقلاب نوامبر ۱۹۱۸ ادامه یافت و از آن پس جمهوری وایمار جایگزین آن شد. آلمان در نیمه نخست سده ۱۹ میلادی سرزمینی چند پاره بود که میان پادشاهی‌ها و شاهزاده نشین‌های آلمانی تقسیم شده بود و بخشی از امپراتوری مقدس روم به‌شمار می‌رفت. پس از آن که ناپلئون، امپراتور فرانسه امپراتوری مقدس روم را در سال ۱۸۰۵ منحل کرد، این شاهزاده‌نشین‌ها و پادشاهی‌ها استقلال کامل یافتند. در این میان دو پادشاهی بزرگ ژرمنها، اتریش و پروس، برای کسب نفوذ بیشتر در اروپای مرکزی به رقابت برخاستند. پادشاهی اتریش افزون بر بخش آلمانی‌زبان، ایالات مجار و اسلاو نیز در قلمروش داشت و نژاد ژرمن تنها حدود یک‌سوم جمعیت این امپراتوری را تشکیل می‌داد، در حالی که پادشاهی پروس حکومتی کاملاً ژرمن بود و تقریباً تمام مردم این کشور را آلمانی‌زبانان تشکیل می‌دادند. پادشاهی پروس با اتحاد با امپراتوری روسیه نخست پادشاهی لهستان را که در اوج ضعف قرار داشت از میان برداشت و سرزمین لهستان میان دو قدرت تقسیم شد. اگرچه سهم بزرگ‌تر به روسیه رسید، اما پروس با به دست آوردن سرزمین‌های جدید، توانست تفاوت بارز نظامی و اقتصادی خود با دیگر پادشاهیهای آلمانی را آشکار سازد. سپس فتح پادشاهی هانوفر نفوذ پروس را در کرانه‌های رود راین تثبیت کرد. در سال ۱۸۴۸ در اروپا موج انقلاب‌های آزادی‌خواهانه اتفاق افتاد. تحت تأثیر این موج بزرگ حکومت پادشاهی اسپانیا از حالت پادشاهی مطلقه به پادشاهی مشروطه تغییر پیدا کرد، شاهان سوئد و نروژ و دانمارک که کشورهایشان با اعتراضات مردمی مواجه شد نیز فوراً به نظام مشروطه تن دادند، در فرانسه دوباره جمهوری به پا گشت، مردم بلژیک توانستند استقلال کشورشان را از پادشاهی هلند به دست بیاورند و مردم اتریش نیز که خونین‌ترین مبارزات را علیه حکومت پادشاهی مطلقه که در دست رئیس‌الوزرای مستبد اتریش، کلمنس فون مترنیخ به یک دیکتاتوری تمام عیار تبدیل شده بود نیز موفق شدند مترنیخ را سرنگون و شاه اتریش را برکنار نمایند. در ایتالیا موج وحدت گرایی آغاز شد و ملی گرایانی چون جوزپه گاریبالدی با مبارزاتشان توانستند ایتالیا را یک کشور متحد نمایند و در سرزمین‌های چند پاره آلمانی نیز موج انقلابات آغاز شد. این موج در این سرزمین‌ها با رشد روزافزون ملی‌گرایی آلمانی همراه شد. بسیاری از فلاسفه، اندیشمندان، مورخان و جامعه شناسان آلمانی سخن از لزوم اتحاد سرزمین‌های آلمانی نژاد می‌کردند و جوانان پرشور ملی‌گرا نیز از این فکر حمایت می‌کردند. در سال ۱۸۶۱ ویلهلم یکم به پادشاهی پروس رسید و یکی از مهم‌ترین طرفداران ملی‌گرایی آلمانی به نام اتوفون بیسمارک را رئیس‌الوزرای پروس نمود. با برقراری نظام مشروطه بیشتر اقتدارات نیز در اختیار رئیس الوزرا قرار گرفت. ویلهلم یکم اداره ارتش و نیروی دریایی را نیز به بیسمارک واگذار کرد و بیسمارک عملاً به قدرتمندترین فرد پروس تبدیل شد، او از همان ابتدای کار شرایط را برای اتحاد سرزمین‌های آلمانی آماده کرد. اولین جنگ بین پروس و دانمارک بود که علت آن اختلاف بر سر شاهزاده نشینهای شلسویگ، هولشتاین و لونبورگ میان پادشاهی دانمارک و کنفدراسیون آلمان بود. بیسمارک از دولت اتریش دعوت کرد تا با پروس در حل اختلاف بین کنفدراسیون آلمان و دانمارک همراهی کند و از آنجا که هر دو کشور از کریستیان، شاه دانمارک خواستند از انضمام شلسویگ به خاک خود چشم بپوشد و وی به این امر راضی نشد آن دو کشور با سپاهی ۹۰ هزار نفری به دانمارک حمله کردند. نیروهای نظامی کریستیان به علت کمبود نیرو، از اتریش و آلمان شکست خوردند و او درخواست صلح کرد. سرانجام به موجب پیمانی که در وین بسته شد، دانمارک رسماً از شاهزاده نشین‌های سه‌گانه چشم پوشید. پروس لونبورگ را تصرف کرد و اتریش ۱۵ میلیون مارک غرامت از آن شاهزاده نشین گرفت و حکومت دو شاهزاده نشین دیگر نیز بین دو دولت تقسیم شد. بیسمارک پس از جنگ دانمارک در صدد بود بین پروس و اتریش نیز جنگی ایجاد کند، ولی برای احتیاط ابتدا با ناپلئون سوم امپراتور فرانسه دوست شد و او را راضی نمود تا در جنگ بین پروس و اتریش بی‌طرف بماند و سپس با ویکتور امانوئل دوم، شاه ایتالیا بر ضد اتریش معاهده‌ای منعقد ساخت. پس از آن، اتریش را متهم کرد که در حکومت هولشتاین از رعایت منافع مشترک دو دولت خودداری کرده‌است. همچنین موضوع تغییر وضع دولت‌های آلمانی را پیش کشید و مجلس کنفدراسیون آلمان به اتریش اعلان جنگ داد. نبرد سادو که آلمانی‌ها آن را کونیگراتس می‌گویند نتیجهٔ درگیری بین پروس و اتریش را مشخص کرد. بعد از آن اتریشیها شکست خوردند و دیگر مقاومت جدی ای نکردند و در فردای نبرد سادو، فرانتس ژوزف درصدد برآمد که با ناپلئون سوم صلح کند. به موجب معاهدهٔ پراگ، ایالات شلسویگ، هولشتاین، هانوفر، هسن و فرانکفورت ضمیمهٔ پروس شد و پروس که تا این زمان دو قطعهٔ جداگانه بود، به یک مملکت تبدیل شد. بعد از این، بیسمارک با ممالک واقع در شمال رود ماین در مورد تشکیل یک کشور جدید به مذاکره پرداخت و این کشور به نام کنفدراسیون آلمان شمالی در ماه آوریل ۱۸۶۷ تأسیس شد که شامل ۲۲ مملکت یعنی تمام ممالک آلمان به جز آلمان جنوبی «باواریا و وورتمبرگ و بادن» می‌شد. بیسمارک پس از غلبه بر اتریش، درصدد به راه انداختن جنگ بین پروس و فرانسه بود. این جنگ دو علت داشت: اولاً ارادهٔ بیسمارک در تکمیل وحدت آلمان به وسیلهٔ ضمیمه کردن ممالک جنوبی به ممالک مجتمعهٔ شمالی، که برای موفقیت در این امر لازم بود احساسات ضد پروسی را در ممالک جنوبی به وسیلهٔ احساسی قوی‌تر که کینه نسبت به فرانسه بود را از بین ببرد؛ ثانیاً دولت فرانسه نتوانست در موقع مساعد اقدام‌های لازم را انجام دهد و تظاهراتی جنگجویانه داشت. دولت فرانسه از بیسمارک قسمتی از اراضی باویر در ساحل رود راین و همچنین شهر ماینتس را تقاضا نمود (پنجم اوت ۱۸۶۶) و چون بیسمارک جواب داد که این تقاضا در حکم جنگ است این تقاضا پس گرفته شد؛ ولی طولی نکشید که فرانسه در ۲۰ اوت الحاق فوری لوکزامبورگ و اجازهٔ الحاق بلژیک را در موقع مساعد درخواست نمود و در مقابل: اولاً به پروس این آزادی عمل را می‌داد که در آلمان جنوبی مثل آلمان شمالی آزادانه عمل کند، ثانیاً حاضر شد با پروس قرارداد تعرضی و تدافعی منعقد نماید. بیسمارک هم پیشنهادهای ناپلئون را فوراً به شاهان باواریا و وورتمبرگ اطلاع داد و آن‌ها خشمگین شده و قراردادهای نظامی ای با ویلهلم اول بستند. بدین ترتیب، اهالی ایالت‌های جنوبی آلمان هم نسبت به فرانسه بدبین شدند. لوکزامبورگ ملک شخصی شاه هلند بود و او راضی شد به ۹۰ میلیون فرانک آن را به فرانسه بفروشد؛ اما این خبر هیجانی در آلمان برانگیخت و بیسمارک شاه هلند را مجبور ساخت لوکزامبورگ را نفروشد و سرانجام این موضوع در کنفرانس لندن مورد بررسی قرار گرفت. اختلاف دیگر بر سر سلطنت اسپانیا بود که در ۱۸۶۸ نام لئوپولد پسر عمه پادشاه پروس به میان آمد و این امر هم موجب نگرانی فرانسه گردید. سرانجام در روز سه‌شنبه ۱۹ ژوئیه ۱۸۷۰ ناپلئون رسماً به پروس اعلان جنگ داد و در دوم اوت جنگ آغاز شد و تا ۶ ماه ادامه یافت. در پایان کار فرانسویان شکست خوردند. بیسمارک در کاخ ورسای رسماً اتحاد آلمان را اعلام کرد و کشور جدید را بنیان نهاد. ویلهلم یکم، شاه پروس نیز در کاخ ورسای به عنوان امپراتور «قیصر» آلمان تاجگذاری کرد. شاهان ایالات مختلف آلمانی که زیر سیطره پروس و در داخل آلمان متحد قرار داشتند نیز از استقلال درونی برخوردار ماندند و نوعی نظام فدرال در کشور باقی ماند. به موجب عهدنامهٔ فرانکفورت فرانسه مجبور شد آلزاس و موزل را به آلمان واگذار کند، ۱ میلیارد دلار «۵ میلیارد فرانک» غرامت بدهد و اجازه دهد آلمان استحکامات مهم فرانسه را تا زمان پرداخت غرامت در تصرف داشته باشد. مردم فرانسه نیز در یک همه‌پرسی رأی به بازگشت نظام جمهوری دادند و برای آخرین بار نظام جمهوری در فرانسه برقرار گشت که تا امروز باقی مانده‌است. سلجوقیان روم
سلجوقیان شاخه‌ای از قوم ترک اوغوز بودند. توقوز اوغوز یا «قبایل نه‌گانه اوغوز» بخشی از امپراتوری نخستین گوک تورک را در اوایل سدهٔ هشتم میلادی شکل می‌دادند و در کتیبه‌های اورخون، سالنامه‌های سلطنتی این امپراتوری بارها از آن‌ها نام برده شده‌است. هنگامی که این امپراتوری در سال ۷۴۱ م فروپاشید، سرکردهٔ اوغوزها سرانجام در جناج راست اردوی ترکان غربی به مقام نظامی یبغو دست یافت. اوغوزها از راه استپ‌های سیبری به طرف جنوب غرب تا دریاچهٔ آرال و سرحدات ماوراءالنهر، و از طرف شرق تا ولگا و جنوب روسیه دست به مهاجرت زدند. اوغوزها در اواخر سدهٔ چهارم هجری در سرحدات و حواشی شمالی امارت سامانی ظاهر شدند و از اینجا به بعد حضوری شفاف و روشن در تاریخ اسلام یافتند. ایل حاکم بر قوم اوغوز ایل قنیق بود و خاندان سلجوق (که ظاهراً از گروه‌های بزرگ اجتماعی نیز به حساب نمی‌آمدند) از ایل قنیق بودند. بعدها که سلجوقیان در ایران صاحب قدرت و شوکت شدند درصدد برآمدند تا به این خانواده پیشینهٔ باشکوهی قائل شوند؛ از این‌رو ابوالعلاءبن حسول (متوفی ۴۵۰ ه‍.ق) دبیر رسمی طغرل‌بیک آن‌ها را به افراسیاب، شاه افسانه‌ای ترکان پیوند داد. طبق شواهد متقن تاریخی، چنین می‌نماید که سرکردهٔ سلجوقیان (با نام سلجوق‌بن دقاق‌بن تمور یلیغ «آهنگین کمان») در سدهٔ چهارم هجری در کنار منصب یبغو، مقام سوباشی یا فرماندهی نظامی را نیز به دست آورده‌است. سلجوقیان به حکم غلبه و تنگی چراگاه و مرتع با خدم و حشم خود به جند در سفلای سیر دریا رفتند و در اینجا سلجوق درگذشت و خانواده و پیروان او به اسلام گرویدند. دشمنی و خصومت دو تیره ایل قنیق (اوغوز و سلجوق) تا سال ۴۳۳ ه‍.ق ادامه داشت و در این زمان سلجوقیان با پیروزی‌هایی که در خراسان و خوارزم کسب کرده بودند، ملک‌شاه فرزند و جانشین نهایی یبغو علی را از خوارزم راندند. در این روزگار سلجوقیان و سایر گروه‌های غزان در حواشی خوارزم و ماوراءالنهر به خدمت سامانیان که در این ایام دچار مشکلات زیادی بودند، درآمدند و در نهایت جانشین نهایی آنان در شمال جیحون، قراختاییان و حکام محلی خوارزم که از حواشی استپ به این مناطق و قراقوم (جمهوری ترکستان امروزی) وارد شده بودند، شدند. سرکردگان سلجوقیان در آغاز سه فرزند سلجوق، موسی، میکائیل و ارسلان (و احتمالاً چهارمین فرزند او یوسف) بودند و از نسل بعد دو فرزند میکائیل، طغرل‌بیک محمد و چغری‌بیک داود رهبری آن‌ها را بر عهده گرفتند. در سال ۴۲۶ ه‍.ق مسعود غزنوی از سلجوقیان و پیروان آنها، مناطق نسا، فراوه، سرخس و چراگاه‌های حاشیه شمالی خراسان را درخواست کرد. سلجوقیان در چند سال بعد به خراسان رخنه کردند و به طرف غرب تا شمال ایران هجوم آوردند و جنگجویان سبک‌سلاح و چابک آن‌ها در مقابل سپاه مجهز ولی کم‌تحرک غزنوی به پیروزی رسیدند و پس از شکست دادن مسعود غزنوی در دندانقان در سال ۴۳۱ ه‍.ق توانستند خراسان را به دست بیاورند و سپس نواحی دیگر ایران را مال خود کنند. طغرل هنگامی که برای نخستین بار و به‌طور موقت نیشاپور را در دست گرفت (۴۲۹ ه‍.ق) راه استقلال در پیش گرفت و خطبه به نام خود خواند (گرچه شاید در کنار نام سلطان مسعود غزنوی) و لقب سلطان معظم را به خود داد و این عنوان سرانجام روی سکه‌های او نقش بست. پس از مرگ طغرل در سال ۴۵۵ ه‍.ق آلپ ارسلان رهبری امپراتوری سلجوقی را در درست گرفت. تمامی حاکمان بعدی سلجوقیان بزرگ و حاکمان سلجوقی عراقی و غرب ایران از بازماندگان آلپ ارسلان هستند. پس از آلپ ارسلان و ملکشاه که جانشین او شد بر سر مسئلهٔ جانشینی صحبت‌های زیادی به میان آمد. پیشتر در زمان سلطنت طغرل، ابراهیم ینال و دو تن از برادرزادگان وی علیه طغرل شوریدند (۴۵۱ ه‍.ق) ولی شورش آن‌ها ناکام ماند. هنگامی که آلپ ارسلان به قدرت رسید (۴۵۵ ه‍.ق) عمویش، قلتمش، در ساوه شورش کرد (۴۵۶ه‍.ق) و مسئلهٔ ارشدیت خانوادگی را پیش کشید. هنگامی که ملکشاه در سال ۴۶۵ ه‍.ق به جای پدر نشست عموی او، قاورد، شورش کرد ولی با دخالت نظام‌الملک به قتل رسید. آلپ ارسلان به منظور جبران داعیه سلطنت قلتمش، فرزند او، اسماعیل، را به همراهی ترکمانانی که احتمال سرپیچی از آن‌ها می‌رفت و از تمرکز قدرت نیز چندان راضی نبودند به طرف غرب و درون سرزمین‌های آناتولی فرستاد و ورود آن‌ها به این سرزمین موجبات گسترش سلجوقیان و پیروزی آن‌ها را بر بیزانسی‌ها در سال ۴۶۳ ه‍.ق در نبرد ملازگرد فراهم ساخت. از همین اقدام بود که بعدها سلطنت سلجوقیان روم در قونیه شکل گرفت. پادشاه هیوک گئسو
او ۱۳ سال پیش نداشت که به عنوان اولین امپراتور شیلا حکومت کرد و در سال ۴۱ قبل از میلاد ازدواج کرد او سعی می‌کرد کم‌کم قلمرو خود را گسترش دهد اما او به دلیل تشکیل دو امپراتوری دیگر (گوگوریو و باکجه) بسیار عصبانی شد اما او قدرت مقابله با هیچ‌یک از این دو امپراتوری را نداشت. تاریخ مغولستان
امپراتوری گوک‌ترک دولتی است که در اثر اتحادی دولتی بین قبایل آسیای میانه، در سال ۵۵۲ میلادی، در کشور آلتای به وجود آمد و در تاریخ آسیای میانه نقش مهمی ایفا نمود. چینی‌ها آن‌ها را «تورکیوت» می‌گفتند که آن نام ترک‌ها در زبان ژاژهای مغولی زبان است. طبق اطلاع کتیبه‌ها خود ترک‌ها خود را تیورک می‌گفته‌اند. آیین سیک
توسعهٔ دین سیک تحت تأثیر جنبش بهکتی بود. دین سیکی هنگام حکمرانی امپراطوری گورکانی در منطقه توسعه یافت. دو تا از گوروهای سیک، گورو ارجن و گورو تیغ بهادر، پس از خودداری از گرویدن به اسلام، از سوی فرمانروایان گورکانی هند شکنجه و اعدام شدند. دورهٔ آزار سیک‌ها توسط مسلمانان ایجاد خالصه را به عنوان جنبشی برای آزادی دینی کلید زد. تاریخ باستان
آند مرکزی در ناحیه آمریکای جنوبی یکی از مناطق اصلی متمدن در آمریکا بود که ۴۵۰۰ سال پیش در زمان حیات تمدن نورت چیکو در آمریکای لاتین قرار داشت که با نام کارال-سوپه در ۳۵۰۰ سال قبل از میلاد تا زمان آخرین امپراتوری اینکا معروف بود که پس از آن کل قاره توسط داد و ستدهای کلمبیای قرن ۱۶ تغییر شکل داده شد. تا اواخر قرن ۲۰، جزئیات مربوط به Norte Chico نامشخص بود و اغلب با فرهنگ‌های بعدی مانند Chavin اشتباه گرفته می‌شد. تمدن آند باستان با ظهور یا سازماندهی جوامع ماهیگیری از ۳۵۰۰ سال قبل از میلاد مسیح به بعد آغاز شد. همراه با یک جامعه وابسته به فنون و بقاء دریایی پیچیده، ساخت بناهای تاریخی بزرگ، که احتمالاً به عنوان مراکز اجتماعی استفاده می‌شده‌اند، ساخته شده‌است.