کدام حیوانات جزو گروه گاوسانان هستند؟
گاویان
گاویان زیرخانواده‌ای در زیست‌شناسی هستند که شامل گروه گسترده‌ای از ۱۰ سرده متوسط تا بزرگ‌جثه از سم‌داران می‌شوند. این گروه گاوهای اهلی، گاومیش آمریکایی، گاومیش آفریقایی، گاومیش، غژگاو، و بزهای کوهی چهارشاخ یا دارای شاخ مدور را در بر می‌گیرد. رابطه فرگشتی میان این جانوران آشکار نیست و طبقه‌بندی آن‌ها به دسته‌های گوناگون و نه زیرگروه‌های رسمی نشان‌دهنده این عدم اطمینان است. ویژگی‌های کلی این گروه عبارتند از دارا بودن سم‌های جفت و شاخ در حداقل یک و گاه دو تا از جنس‌ها.
آرگوس (پرنده)
آرگوس یا قرقاول آرگوس، یکی از اعضای زیرتبار آرگوس‌تباریان (Argusianina) در تبار طاووس‌تباران (Pavonini) از خانواده قرقاولان و شامل دو گونه از پرندگان نزدیک به طاووس هستند. صدها یا هزاران لکه سفید ریز روی الگوی پرهای خود دارد، و بنابراین نام‌گذاری آن ممکن است به «غول افسانه‌ای صدچشم» (آرگوس پانوپتس) اشاره داشته باشد. ران‌دهانان
ران‌دهانان (Merostomata) رده‌ای از جانوران بندپا هستند. به این رده، کَلان‌کاسِگان هم گفته شده است. رده ران‌دهانان رده‌ای است از گیره‌داران، دربرگیرندهٔ خرچنگ‌های نعل‌اسبی (از راستهٔ تیغ‌دُمان) و کژدم‌های دریایی که طول برخی از آنها به سه متر می‌رسد؛ اعضای این رده از دورهٔ اردویسین تا پایان دوران اول زندگی می‌کردند. غزال جهنده
غزال جهنده (نام علمی: "Antidorcas marsupialis") نام یک گونه از تیره گاوان است. گاوکوسه
در اقیانوس اطلس، گاوکوسه از ماساچوست تا جنوب برزیل و از مراکش تا آنگولا پراکندگی دارند. در اقیانوس هند، گاوکوسه از آفریقای‌جنوبی تا کنیا، هند، و ویتنام تا استرالیا یافت می‌شود. جمعیت‌هایی از گاوکوسه‌ها در تعدادی از رودخانه‌های بزرگ نیز پیدا می‌شوند، به عنوان مثال تصور می‌شود که بیش از ۵۰۰ گاوکوسه در رودخانه بریزبن زندگی می‌کنند. بنا به گزارش‌ها، گاوکوسه‌ای در حال شنا در خیابان‌های سیل گرفتهٔ بریزبن در کوئینزلند استرالیا در طی سیل‌های ۲۰۱۱–۲۰۱۰ کوئینزلند مشاهده شده‌است. تعدادی از گاوکوسه‌ها در یکی از خیابان‌های اصلی گودنا، کوئینزلند و مدت کوتاهی بعد از اوج سیل‌های ژانویه ۲۰۱۱ رویت شدند. یک کوسه بزرگ نیز در کانال‌های اسکاربورو، کوئینزلند به دام افتاد و همچنان شمار بیشتری گاوکوسه در کانال‌های گلد کوست، کوئینزلند وجود دارند. استخوان‌پوست
بسیاری از گروه‌های خزندگان زنده و منقرض دارای استخوان‌پوست هستند ازجمله مارمولک‌ها، انواع  دایناسورها (بیش از همه خمیده‌خزنده‌سانان و پوشیده‌خزنده‌سانان )، تمساح‌سانان، فیتوسورها، اتوسورها، تخت‌دندانان و هوپه‌سوسماران . پس‌ددان
پَس‌دَدان گروهی از جانوران درون رده پستانداران هستند. این گروه که برای نخستین بار در سال ۱۸۸۰ توسط توماس هنری هاکسلی پیشنهاد شد، اندکی بزرگتر از واحد پیش از خود، کیسه‌داران (ایلیگر، ۱۸۱۱)، است. پس‌ددان نه تنها شامل پستاندارانی می‌شود که دارای کیسه‌های شکمی هستند، که همه جانورانی را که به کیسه‌داران نزدیکتر باشند تا جفت‌داران را در بر می‌گیرد. بعضی ماده‌های پس‌دد مانند بعضی از انواع صاریغ فاقد کیسه‌اند. غازان (پرنده)
غازیان (Anserinae) زیرخانواده‌ای از خانوادهٔ مرغابیان و راستهٔ غازسانان (Anseriformes) هستند. قوها و غازها از زیرتیرۀ غازیان هستند. آب‌مرغان
آب‌مرغان شامل کلادهای غواص‌سانان، پنگوئن‌سانان، کبوتردریایی‌سانان، لک‌لک‌سانان، بوبی‌سانان و پلیکان‌سانان است. این کلاد شامل چندین گروه غیرمرتبط از پرندگان آبزی مانند شگفت‌مرغان (فلامینگوها و کشیم‌ها)، پرندگان ساحلی و ماهی‌گیرک (سلیم‌سانان) یا غازسانان نمی‌شود. بزیان
بزیان زیرخانواده‌ای با جثه متوسط از خانواده گاوان است که از گونه‌های مهم آن می‌توان به بزها و گوسفندها اشاره کرد. شیطان تاسمانی
شیطان تاسمانی به همراه دیگر جانورانی چون کانگورو، کوآلا، و گرگ تاسمانی جزو کیسه‌داران است. کیسه‌داران گروهی از پستانداران هستند که از دوره کرتاسه پایانی بر روی زمین ظاهر شدند؛ کهن‌ترین سنگواره نسبت‌داده‌شده به کیسه‌داران با نام "Sinodelphys szalayi" در سال ۲۰۰۳ در استان لیائونینگ در شمال چین کشف شد و قدمتی برابر با ۱۲۵ میلیون سال دارد. از این رو می‌توان فرض کرد که نیای مشترک همه کیسه‌داران اندکی پیش از این زمان در آسیا می‌زیسته‌است. با این حال از آنجا که در گذشته قاره‌ها به هم متّصل بودند، بعضی بررسی‌ها به شکلی قوی از نگره‌ای که بر پایه آن کیسه‌داران آغازین ابتدا در قاره آمریکا نشات گرفتند و سپس به قارّه‌های دیگر منتقل شدند پشتیبانی می‌کنند. بر پایهٔ این نگره کیسه‌داران در کرتاسه پایانی در آمریکای شمالی ظاهر شدند و سپس به آمریکای جنوبی و از آنجا به استرالیا رفتند. فرگشت آب‌بازسانان
این گروه از آب‌بازسانان شامل نَسَبی از پستاندارانی بزرگ‌جثه با بدنی کشیده می‌شدند که به گونه کامل وابسته به آب بودند. زیرخانواده‌ای از آن‌ها با نام دورودونتیان نیز شامل جانورانی بزرگ‌جثه، اما بی بدن کشیده بود. طول بدن بعضی از خسروسوسماران به ۲۵ متر می‌رسید. نخستین سنگواره‌های این جانوران به دلیل همانندی زیاد به سوسماران بزرگ‌جثهٔ ساکن دریاها با این نام خوانده شدند، اگرچه بعدها ریچارد اوون به درستی آن‌ها را در رده پستانداران قرار داد. مارمولکان دوزبانه
مارمولکان دوزبانه خانواده‌ای از مارمولک‌های مارمولک‌ریختان بومی قاره آمریکا است. اعضای سردهٔ "Celestus" و "Diploglossus" در انگلیسی به عنوان galliwasps شناخته می‌شوند. آن‌ها در گذشته زیرخانواده مارمولکان بی‌دست‌وپا در نظر گرفته می‌شدند، اما شواهد ژنتیکی نشان داده‌است که آنها نسبت به مارمولکان بی‌پای آمریکایی با سایر اعضای Anguidae کمتر مرتبط هستند. آب‌بازسانان
آب‌بازسانان یا آب‌بازان راسته‌ای از پستانداران هستند که شامل نهنگ‌ها، دلفین‌ها و گرازماهیان می‌شود. آب‌بازسانان پستاندارانی دریایی هستند که با شرایط زیست در آب سازگار شده‌اند. بدن آن‌ها دوکی‌شکل است و دست‌های آن‌ها به صورت باله درآمده‌است. باله‌های کوچک پشتی آن‌ها اندامی تحلیل‌رفته هستند و در طول فرگشت ساختار و کاربرد آن‌ها ساده‌تر شده‌است. این باله‌های پشتی به ستون فقرات نچسبیده‌اند و در درون بدن پنهان هستند. کاج‌سانان
کاج‌سانان راسته‌ای از کاج‌تباران (Pinopsida) است که تمام مخروطیان کنونی را در بر می‌گیرد؛ این راسته پیش از این مخروطی‌سانان (Coniferales) نامیده می‌شد؛ صفت بارز همه کاج‌سانان داشتن ساختارهای زایشی معروف به مخروط است. گوسفند دریایی
گوسفند دریایی یک گونه از لیسه‌های بی‌صدف کیسه زبان است. این گونه از نرم‌تنان پشت‌آبششان شکم پا است که در خانواده Costasiellidae قرار دارد. این جانور، تنها جانور تاکنون شناخته‌شده دارای توانایی فتوسنتز است. گاودد
گاودد (نام علمی: "Symbos cavifrons") نام یک گونه از زیرخانواده گاویان است. هراس‌مرغان
Alvarenga و Höfling خانوادهٔ Ameghinornithidae از اروپا را در هراس‌مرغان phorusrhacoids شامل نکردند؛ در همین حال معلوم شد که اینها بیشتر اعضای اصلی کاکل‌پیشانیان هستند. اگرچه به‌طور سنتی به عنوان اعضای کلنگ‌سانان در نظر گرفته می‌شود، اما بر اساس مطالعات ریخت‌شناسی و ژنتیکی (که دومی بر اساس کاکل‌پیشانی‌سانان) بود، کاکل‌پیشانی‌سانان ممکن است بر اساس توالی هسته ای به گروه جداگانه ای از پرندگان، استرالیاپرندگان و نزدیک‌ترین خویشاوندان زنده آنها تعلق داشته باشد. این کلاد متشکل از شاهینان، طوطی‌سانان و گنجشک‌سانان هستند. گاوکشان
از جانوران منطقه می‌توان به قرقاول، شاهین، لاشخور، جغد، کلاغ، گنجشک، کبوتر، کبک، تیهو، بالابان، کل، بز، قوچ، میش، گراز، خرگوش، موش‌های دشتی، خارپشت، گربه وحشی، پلنگ وخرس اشاره داشت. ماموتان
ماموتان (نام علمی: "Mammutidae") یک دودمان باستانی و منقرض‌شده از پستانداران گیاه‌خوار بزرگ‌جثه متعلق به راسته فیل‌سانان است که ارتباط خویشاوندی دوری با فیل‌های امروزی داشتند. این دودمان از پستانداران میان دورهای الیگوسن تا هولوسن می‌زیستند و سنگواره‌‌‌های آن‌ها در آمریکای شمالی، آفریقا و اوراسیا کشف شده‌است. با وجود تشابه در خوانش نام علمی ماموتان ارتباط خویشاوندی نزدیکی با سرده ماموت ندارند و در ادبیات غیررسمی به منظور جلوگیری از اشتباه گرفتن این دو برای ماموتان از واژه ماستودون (پستانک‌دندان) استفاده می‌شود. آخرین و مشهورترین سرده ماموتان خود ماموت (ماستودون) است که در اواخر دور میوسن در آمریکای شمالی به وجود آمد و تا آغاز هولوسن در آن سرزمین به بقای خود ادامه داد. فرگشت آب‌بازسانان
ون والن و زالای نشان داده بودند که پیوند مشخصی میان این گروه از پستانداران و آب‌بازسانان وجود دارد. آن‌ها بخش‌هایی از بدن همانند گرگ داشتند؛ کناره‌ای بلند، توانایی راه رفتن بر پا و انگشتان پا، و به احتمالی سُم. به علاوه، بیشتر آن‌ها دندان‌هایی بزرگ و خردکننده داشتند که بر خلاف بیشتر جفت‌سم‌سانان، نشان از رژیم غذایی گوشتخواری داشت. ارتباط میان میان‌پنجه‌سانان و آب‌بازسانان از بررسی ریخت‌شناسانه جمجمه، دندان، و استخوان پساجمجمه تعدادی از ابتدایی‌ترین نهنگ‌ها با نام‌های پروتوستوس، پاکیستوس، رودوستوس، و آمبولوستوس سرچشمه می‌گیرد. در آن هنگام اغلب پژوهشگران مخالف این ایده بودند که آب‌بازسانان نوعی جفت‌سم باشند چرا که آب‌بازسانان و جفت‌سم‌سانان دارای تفاوت‌های ظاهری بنیادین بودند؛ پاهای پشتی آن‌ها از میان رفته و تنها چند اندام زائدمانده کوچک باقی‌مانده‌اند، بدنشان همانند ماهیان شده و سوراخ بینی آن‌ها به بالای سر رفته‌است. قوزک پا که از جمله بخش‌های بارز بدن در جفت‌سم‌سانان است در هیچ‌یک از آب‌بازسانان کنونی وجود ندارد و سنگواره‌های یافت شده از نهنگ‌های باستانی تا آغاز دهه نخست هزاره سوم میلادی یا بخش پای عقبی نداشتند یا اندک استخوان‌های باقی‌مانده از آن‌ها آنچنان تحلیل رفته بودند که امکان شناسایی قوزک پا و دیگر ویژگی‌های استخوانی مربوط به آن بخش وجود نداشت. دهه ۲۰۰۰ میلادی اما این باور را به کلی دگرگون کرد؛ هنگامی که انبوه داده‌های علمی به دست آمده از آزمایش‌های مولکولی و نیز یافته‌های جدید زیست‌باستان‌شناسی نشان دادند که آب‌بازسانان نه تنها در راسته جفت‌سم‌سانان قرار دارند که نزدیک‌ترین گروه به آن‌ها تیره اسب‌آبیان است. اگرچه حتی تا پیش از آن دهه، آزمایش‌های مولکولی، وجود ارتباط میان جفت‌سم‌سانان و آب‌بازسانان را با اطمینان پشتیبانی می‌کرد، تا نخستین سال‌های سده ۲۱ میلادی هیچ نشانه‌ای از همانندی ریخت‌شناسانه این دو گروه در دست نبود تا آنکه دو گروه پژوهشی مستقل با یافتن قوزک‌های پای پروتوستوس و پاکیستوس توانستند ویژگی‌هایی در قاپ و استخوان پاشنه آن‌ها بیابند که تا پیش از آن تنها در جفت‌سم‌سانان دیده شده بودند. این ویژگی‌ها شامل وجود سامانه استخوانی با کارکردی همچون کارکرد دو قرقره متصل به هم در قوزک پای نهنگ‌های نخستین و نیز دیگر شباهت‌های ریختی قوزک پا با جفت‌سم‌سانان بودند؛ چیزی که تنها نشان از ارتباط نزدیک آب‌بازسانان با این گروه از پستانداران داشت. همچنین، بررسی‌ها بر روی بیش از ۱۶٬۰۰۰ شاخه درخت فیلوژنتیکی با بهره‌گیری از داده‌های مولکولی ارتباط نزدیک سه گروه آب‌بازسانان، اسب‌آبیان، و گروه منقرض رائوایان، را ثابت می‌کند. ۸٬۲۳۹ شاخه از این تعداد گویای آن هستند که اسب‌آبیان و رائوایان دو گروه خواهر به‌شمار می‌روند. به همین تعداد شاخه نیز خواهر بودن رائوایان و آب‌بازسانان را نمایش می‌دهند. از این رو می‌توان چنین نتیجه گرفت که این سه گروه از جفت‌سم‌سانان دارای نیای مشترک هستند. پارک ملی قبوستان
بااینحال این منطقه در گذشته‌های دور از نظر گیاهی و جانوری غنی‌تر بوده و گله‌های عظیم گاو وحشی، بز، گوزن، اسب وحشی، خر، گراز وحشی و غزال که شکار جانوران دیگری همچون شیر، گرگ، گربه وحشی و پلنگ بودند در قبوستان می‌زیستند. اما پوشش جانوری منطقه در طی دهه‌های گذشته کاهش یافته و امروزه جانورانی همچون روباه، شغال، گرگ، خرگوش، گربه وحشی، کبوتر وحشی و شماری مار و مارمولک در اینجا می‌زیند. گاودریایی‌سانان
گاودریایی‌سانان یک راسته از پستانداران هستند. آبزی و گیاه‌خوار ساکن مرداب، رودخانه، مصب رودخانه، تالاب‌های دریایی، و کرانه اقیانوس‌ها است. چهار گونه عضو این راسته هستند: سه گونه گاو دریایی در سرده تن‌موییان و یک گونه داگونگ در سرده داگونگیان. این راسته در دوره ائوسن، بیش از ۵۰ میلیون سال پیش، فرگشت یافت. نشخوارکنندگان
پستاندارانی مانند گاو، بز، گوسفند، آهو، زرافه و غزال از جمله نشخوارکنندگان هستند. این جانوران پستاندارانی با معده چهار قسمتی هستند که در معدهٔ آن‌ها انواع بافت‌های گیاهی به کمک باکتری‌ها به قندها، پروتئین و چربی‌هایی تبدیل می‌شود که حیوان قادر به گوارش آنها است. در این حیوانات ابتدا غذای نیمه جویده به سرعت بلعیده و وارد سیرابی می‌شود. مولکول‌های درشت مثل سلولز در غذای نیمه جویده شده در معرض آنزیم سلولاز میکروب‌ها قرار می‌گیرد. میکروب‌ها به کمک حرارت بدن و ترشح مایعات و حرکات سیرابی تا حدودی غذا را گوارش می‌دهند. توده‌های غذایی پس از عبور از نگاری و مری به دهان بر می‌گردند تا به‌طور کامل جویده شوند و غذای کامل جویده شده دوباره به سیرابی وارد شده و بیشتر حالت مایع پیدا می‌کند و سپس به نگاری جریان می‌یابد(در تمام این مراحل غذا دو بار از سیرابی عبور می کند). مواد از نگاری به هزارلا وارد و تا حدودی آبگیری شده و سرانجام وارد شیردان می‌شوند. در نشخوارکنندگان گوارش سلولز قبل از گوارش سایر ترکیبات آلی صورت می‌گیرد. راسویان
خدنگ‌ها شباهت بسیار زیادی به راسوها دارند با این حال آن‌ها به زیرراسته کاملاً متفاوت گربه‌سانیان (Felliformia) تعلق دارند در حالیکه راسوها در زیرراسته سگ‌سانیان قرار می‌گیرند. اما چیزی که باعث شباهت این دو گروه به یکدیگر شده اینست که آن‌ها جایگاه اکولوژیکی مشابهی دارند و تکامل همگرا شباهت‌های زیاد ساختاری و رفتاری را برای آن‌ها به همراه آورده‌است. خلیج کوسه
منطقه خلیج کوسه از نظر جانورشناسی از اهمیت بسیار برخوردار است. دراین خلیج نزدیک به ۱۰,۰۰۰ گاودریایی یعنی ۱۲٫۵ درصد از جمعیت آنها، و بیش از اقیانوس آرام و هند در این منطقه به ویژه مانکی‌میا دلفین وجود دارد. ۲۶ گونه از پستانداران در حال تهدید نیز در این منطقه قرار دارند. بیش از ۲۳۰ گونه پرنده، ۳۲۳ گونه ماهی و نزدیک به ۱۵۰ گونه از خزندگان در این منطقه وجود دارند. در این منطقه لاک‌پشت سبز و لاک‌پشت دریایی و کوسه نهنگ نیز وجود دارند. دستکم ۲۸ گونه کوسه و به‌ویژه ببرکوسه‌ها از این خلیج می‌گذرند. شمشیرکیسه‌ایان
غلاف‌شمشیران (نام علمی:Thylacosmilidae) تیره‌ای از درندگان پس‌دد ساکن آمریکای جنوبی بودند که ارتباط خویشاوندی نزدیکی با کیسه‌داران امروزی داشتند و بین دورهای میوسن تا پلیوسن می‌زیستند. همانند دیگر پستانداران گوشت‌خوار برجسته‌ای که پیش از وقوع رویداد تبادل بزرگ آمریکا در آمریکای جنوبی به سر می‌بردند این جانوران نیز عضو راسته اسپاراسودنتا بودند که اشغال‌کننده کنام زیستی بسیاری از پستانداران جفت‌دار از راسته گوشت‌خوارسانان ساکن دیگر قارهها بود. شاید مهم‌ترین ویژگی این جانوران داشتن دندان‌های نیش بلند و کشیده در آرواره بود که در مقایسه با سایر گربه‌های دندان‌خنجری چون باربوروفلیس و چاقودندان نشان از فرگشت همگرا دارد. ذخیره‌گاه زیست‌کره توران
خارتوران همچنین احتمالاً بیشترین تعداد یوزپلنگ را هم بین مناطق مختلف ایران در خود جای داده‌است. به جز این‌ها غزال ایرانی (آهو)، جبیر، پلنگ ایرانی، سیاه‌گوش، گوسفند وحشی، کل‌وبز، گربه شنی، گربهٔ دشتی، گربهٔ پالاس (از انواع نادر گربه‌سانان در ایران)، کفتار راه‌راه، گرگ، شغال زرد، روباه قرمز و شاه روباه از پستانداران شاخص این ناحیه هستند. گیاحوض
غالباً جانوران مرتبط با گیاحوض‌ها منحصر به فرد هستند: گروه‌های مختلف ریزسخت‌پوستان در گیاحوض ایجاد می‌شوند، از جمله صدفیان (Elpidium spp. Metacypris bromeliarum)، کوتاه‌شاخک‌سانان (Bryocamptus spp ، Moraria arboricola ، Attheyella spp) و تک‌چشمیان (Bryocyclops spp.,Tropocyclops jamaicensis). فرگشت آب‌بازسانان
گاودریاییان و آب‌بازسانان قدیمی‌ترین و نخستین جانوران شناخته شده در میان دیگر پستانداران دریایی هستند. نیاکان این هر دو گروه در ۵۴–۵۳ میلیون سال پیش در دوره ائوسن پا به درون آب گذاشتند تا از جانوران و گیاهان درون آن تغذیه کنند و این آغاز فرگشت (تکامل) آن‌ها در دریاها بود. نیاکان اعضای راسته گاودریاییان گیاه‌خوار بودند و دو گروه عمده باقی‌مانده از این راسته – گاوهای دریایی و داگونگ – از گیاهان دریایی نزدیک به سطح آب تغذیه می‌کنند. نیاکان گوشت‌خوار آب‌بازسانان را اما جفت‌سمانی تشکیل دادند که ظاهری همچون گرگ‌های امروزی داشتند و برای خوردن ماهی و سخت‌پوستان به درون آب‌های شیرین رفتند. فراسم‌داران
فراسم‌داران ("گاوهای وحشی و سم‌داران") بزرگی از جفت‌داران هستند که دو گروه میرراسته نارام‌زیان و کلاد "همه‌هوسم‌داران" را دربر می‌گیرد. این در دو شکل وجود داشته است، یکی سنتی بر اساس تجزیه و تحلیل ریخت‌شناسی و دیگری تجدیدنظرشده با در نظر گرفتن تجزیه و تحلیل‌های مولکولی اخیر. فراسم‌داران یک گروه خواهر از راسته خفاش‌سانان است و با هم کلاد خاگ‌پوش‌داران را می‌سازند. طاووسک
طاووسَک یا طاووس گیلان نوعی پرنده از خانواده یلوگان متعلق به راسته کلنگ‌سانان است. گوسفند بربری
گوسفند بربری نام یک گونه از تیره گاوسانان است. گربه‌سانان
گربه‌سانان یا دقیق‌تر گربه‌سانیان یا گربه‌ریختان زیرراسته‌ای از گوشت‌خوارسانان هستند. خانواده‌ها و گونه‌های این زیرراسته الزاماً از گربه‌ها نیستند و فقط شباهت‌هایی از نظر تکاملی، آناتومیکی و ظاهری به گربه‌ها دارند. گربه‌های حقیقی (Cats) تنها در یکی از خانواده‌های این زیرراسته به نام گربه‌ایان دسته‌بندی شده‌اند. سایر خانواده‌های این زیرراسته عبارت اند از کفتاران، خدنگان، زبّادان، زبادمانندهای ماداگاسکار و چند خانوادهٔ جانوری منقرض شده مانند شمشیردندان‌نمایان. بزمجه‌واران
بزمجه‌واران نام یک بالاخانواده از مارمولک‌های عضو فروراسته مارمولک‌ریختان است و شامل اعضای تیره شناخته‌شده بزمجه‌ایان (شامل بزمجه‌ها) می‌شود. تیره موساسوریان نیز از جمله اعضای نیمه‌آبزی این بالاخانواده بود که به همراه گلمیخ‌پوستان زهرآگینی چون هیولای گیلا و سوسمارهای پوست منجوقی، گروه‌های منقرض شده از بزمجه‌واران را تشکیل می‌دهند. گورکن عسل‌خوار
گورکن عسل‌خوار تنها عضو از زیرخانوادهٔ "Mellivorinae" در خانوادهٔ راسوسانان است و با اینکه گورکن نامیده می‌شود اما به راسوها و سمورها بیشتر شباهت دارد تا به گورکن. جثه رودک عسل‌خوار به اندازه گورکن است اما آناتومی آن مشابه یک راسوی بسیار بزرگ است. رودک‌های عسل‌خوار در محیط‌های طبیعی در هر ساعت شبانه‌روز ممکن است به شکار بروند اما در مناطقی که انسان‌ها حضور دارند بیشتر شب‌گرد هستند. گاوان
گاوان خانواده ای از پستانداران جفت‌سم‌سانان و نشخوار کننده هستند که شامل نزدیک به ۱۴۰ گونه ی موجود و حدود ۳۰۰ گونه منقرض شده ثبت شده هستند. از ویژگی‌های این گروه از جانوران وجود شاخ ساخته شده از کراتین بر روی سر نرها است. فهرست دایناسورها
دایناسورها گروهی متنوع از خزندگان از کلان‌راستهٔ «دایناسورسانان» هستند که برای اولین بار در طول دوره تریاس، حدود ۲۴۳ تا ۲۳۳ میلیون سال قبل ظهور کردند. البته تحقیقات دربارهٔ خاستگاه و زمان دقیق ظهور و تکامل دایناسورها همچنان ادامه دارد. این جانوران پس از وقوع رویداد انقراض تریاس٫‌ژوراسیک در حدود ۲۰۱٫۳ میلیون سال پیش، مهره‌داران غالب بر روی خشکی شدند. تسلط آن‌ها بر خشکی، در سرتاسر دوره‌های ژوراسیک و کرتاسه ادامه داشت. شواهد به‌دست‌آمده از سنگواره‌ها بیانگر آن است که پرندگان امروزی گونه‌ای تغییریافته از دایناسورهای پردار هستند که از تکامل تروپودها (دَدپایان) اولیه در دوران ژوراسیک پسین پدید آمده‌اند. بدین ترتیب، پرندگان تنها بازماندگان از نسبهٔ دایناسورها بودند که پس از رویداد انقراض کرتاسه٫‌پالئوژن که حدود ۶۶ میلیون سال پیش رخ داد، زنده ماندند. بنابراین می‌توان دایناسورها را به دو گروه دایناسورهای پرنده‌سان یا همان پرندگان، و دایناسورهای غیرپرنده‌سان که شامل سایر دایناسورها می‌شوند، تقسیم‌بندی کرد. گاو دریایی
گاودریایی‌سانان تنها پستانداران دریایی هستند که کاملاً آبزی و گیاه‌خوارند و تقریباً تمام آنها بدون مو و اندام حرکتی عقبی‌اند. گاومیش کوهان‌دار
گاومیش‌های کوهان‌دار آمریکایی تنها در آمریکای شمالی یافت شده و نسبت به گونهٔ اروپایی جمعیت بزرگ‌تری دارد و در میان مردم ایالات متحده و کانادا با نام بوفالو شناخته می‌شود. این گونه خود دارای دو زیرگونهٔ بیزون جنگلی ("B. b. bison)" و بیزون دشتی ("B. b. athabascae)" است. بیزون اروپایی در اروپا و قفقاز یافت می‌شود و دارای جمعیت کمتری نسبت به گونهٔ آمریکایی است. این گونه پس از انقراض کامل در طبیعت، پس از پرورش و تکثیر مصنوعی در اسارت و رهاسازی، مجدداً به طبیعت معرفی شد. بیزون‌ها دارای قابلیت جفت‌گیری با گاوهای اهلی و تولیدمثل و ایجاد زاده‌هایی دورگه و زایا هستند. این گونه زاده‌ها، «بیفالو» و «زوبران» نامیده شده‌اند و تا حدودی دارای ویژگی‌هایی از والدین خود هستند.Zoologist: A Monthly Journal of Natural History, By Edward Newman, James Edmund Harting, Published by J. Van Voorst, 1859 گوزن
گوزن به اعضای خانوادهٔ گوزنان (Cervidae) در راستهٔ جفت‌سمان گفته می‌شود. آن‌ها حدود ۲۷ تا ۲۸ میلیون سال پیش از گاوسانان جدا شدند و اکنون حداقل ۹۰ گونه زنده از آن‌ها در نقاط مختلف دنیا زندگی می‌کنند. جنس نر تمام گونه‌های گوزن به جز گوزن آبی شاخ دارد اما در بیشتر گونه‌ها به جز گوزن شمالی جنس ماده شاخ ندارد. شاخ گوزن‌ها تفاوت مهمی با سایر جانوران شاخ‌دار مثل گاوسانان و کرگدن‌ها دارد. شاخ آن‌ها دائمی نیست و هر سال می‌افتد و به جایش شاخ جدیدی می‌روید. گوزن مشک در واقع به خانواده گوزن‌ها تعلق ندارد و عضو خانواده مستقلی به نام Moschidae است که به گاوسانان کمی نزدیکتر است تا به گوزن‌ها. گوزن به جانوری نشخوارکننده از خانواده گوزنان در راستۀ جفت‌سمان گفته می‌شود. نرها شاخ‌های بلند و نسبتاً پهنی دارند. رشد شاخ‌ها از یک سالگی به بعد شروع می‌شود، ولی شاخک‌ها از دو سالگی ظاهر می‌گردد. در اواخر فصل زمستان شاخ‌ها می‌افتند و شاخ‌های جدید بلافاصله شروع به رشد می‌کنند و در تابستان تکمیل می‌شوند. دیک‌دیک
دیک‌دیک‌ها سرده‌ای از تیره گاوسانان هستند. این‌گونه جفت‌سم است و در شرق و جنوب آفریقا زندگی می‌کنند. قد دیک‌دیک‌ها تا شانه حدود ۳۰ تا ۴۰ سانتی‌متر و طول آنها ۵۰ تا ۷۰ سانتی‌متر می‌باشد. وزن دیک‌دیک‌ها حدود ۳ تا ۶ کیلوگرم است و طول عمر آنها حدود ۱۰ سال است. صدای شبیه "دیک - دیک" از ماده این سرده به گوش می‌رسد که وجه تسمیه این جانور است. غاز
غازها در زیرخانوادهٔ غازسانان (Anserinae) و به تبار غازتباران (Anserini) تعلق دارند. تعدادی از عروس‌مرغابی‌ها که از خانوادهٔ مرغابی‌های وحشی هستند و در دسته‌بندی دیگری قرار دارند نیز به نام غاز معروف‌اند. جانوران وحشی افغانستان
پستانداران به حیوانات اطلاق می‌شوند که مانند انسان تولید چوچه را نمایند و تا مدتی چوچه را از شیر خود تغذیه نمایند. در افغانستان تااکنون ۱۲۰حیوان پستاندار تشخیص گردیده‌است. از جمله ۷نوع حشرات ۳۴ نوع خفاش یک نوع میمون ۲۸ نوع گوشتخوار یک نوع سم دار ۹ نوع شنگلدار ۴ نوع خرگوش و ۳۴ نوع موش می‌باشد. در افغانستان پستانداران گوشتخوار مانند گرک شغال روباه، کفتار، پلنگ، پشی پلنک، پشک وحشی، موش خرما، راسو، دله خفک، سمور سنگی و غیرگوشتخوار مانند گوزن، جیره، خارپشت، بز، آهو، گوسفند، سنجاب، خرگوش، گوسفند مارکوپولو، گوزن آبی، غزگاو می‌باشد. علاوه بر این یکتعداد پسانداران ذومعیشتین یعنی گوشتخوار و علف خوارنیز وجود دارد مانند خرس سیاه، خرس نصواری، شادی و بعضی آن‌ها هم درآب و هم در خشکه زندگی دارند مانند سگ آبی، سمورآبی می‌باشد. سوسمارماهیان
سوسمارماهیان (یا کاریچون‌ماهیان یا کیجارماهیان) (Synodontidae) خانواده‌ای از ماهی‌ها از راستهٔ لوله‌سانان (Aulopiformes) و ردهٔ پرتوبالگان (Actinopterygii). هستنداین ماهی‌ها بدنی کوچک و استوانه‌ای شکل و دهانی پر از دندان‌های تیز دارند. حتی روی زبان آنها هم دندان وجود دارد. سوسمارماهیان ۶۴ گونه دارند که در پنج جنس تقسیم شده‌اند. ماهیان خانواده سوسمارماهیان در همه آبهای جهان یافت می‌شوند.کیجارماهیان (نام‌های دیگر: ماهی برادر حسون، گریشو، ماهی شیر) از ماهی‌های تجاری خلیج فارس و دریای عمان است. در بنادر حاشیه خلیج فارس این ماهی به نام‌های متعددی از قبیل کریشو، کیمار، کیجار، کاریچون و حسون نامیده می‌شود. در برخی منابع بر اساس نام انگلیسی، آن را مارمولک‌ماهی و سوسمارماهی نیز نامیده‌اند. گورگوزن
گورگوزن (نام علمی: "Tragelaphus eurycerus") نام یک گونه از زیرخانواده گاویان است. خرس
خرس ها پستاندارانی هستند که در خانواده خرسان (Ursidae) جای می‌گیرند. خرس‌ها به فروراسته‌ی سگ‌واران تعلق دارند. هرچند فقط هشت گونه وجود دارد؛ اما پراکنش جغرافیایی وسیعی دارند و در زیستگاه‌های متنوعی از قطب شمال گرفته تا برخی نقاط نیمکره جنوبی سکونت دارند. خرس‌ها در قاره‌های آمریکای شمالی، آمریکای جنوبی، اروپا و آسیا دارای پراکندگی هستند. خرس‌ها ممکن است در روز یا شب‌ها فعالیت داشته باشند و تقریباً در اکثر مواقع به استثنای زمان تولید مثل و هنگام نگهداری از توله‌ها زندگی انفرادی دارند. خرس‌ها معمولا حفره‌ها و غارها را به عنوان پناهگاه انتخاب کرده و عموماً در فصل سرد به خواب زمستانی می‌روند. خواب زمستانی خرس‌ها ممکن است تا صد روز به درازا بیانجامد. غزالک
غزالَک (غزال کوچک آفریقایی یا دایکِر) حیوانی است جفت‌سُم بومی آفریقای سیاه. غزالک از خانوادهٔ گاوسانان (Bovidae)، زیرخانوادهٔ غزالکان (Cephalophinae) است. گاودانه
گاودانه یا کرسنه گیاهی از خانواده بقولات و ماشکها است. گاودانه یکی از قدیمی‌ترین دانه‌های مورد استفاده بشر است که منطقه اصلی آنرا مدیترانه می‌دانند. در گذشته گیاه گاودانه به منظور تأمین غذای دام کشت می‌گردیده‌است ولی امروزه می‌توان آنرا می‌توان از جمله گیاهان فراموش شده بشمار آورد. این گیاه کشت و کار آسانی دارد و می‌تواند در خاک‌های قلیایی و کم عمق به راحتی رشد کند. کشت این گیاه از سالهای قبل در غرب و شمال غرب ایران انجام می‌شده و از لحاظ بومشناسی سازگاری با خشکسالی و پراکنش نامطلوب باران دارد و در تناوب با گندم توصیه می‌گردد. شاهین‌سانان
برخی منابع جدید عقاب‌ها، کرکس‌ها، بازها، سارگپه‌ها، سنقرها و کورکورها (یعنی اعضای خانواده عقابیان) را در راستهٔ دیگری به نام بازسانان قرار می‌دهند چرا که برخی مطالعات ژنتیکی نشان داده شاهین‌ها به طوطی‌سانان و گنجشک‌سانان نزدیکترند تا پرندگان شکاری دیگر. بر اساس این تقسیم بندی جدید تنها شاهین‌ها (و شاید کرکس‌های بر جدید) در راستهٔ شاهین‌سانان قرار می‌گیرند. جفت‌سم‌سانان
تعداد زیادی از جانوران این راسته دارای اهمیت علمی، اقتصادی و فرهنگی برای انسان هستند. نمونه‌هایی از جانوران جُفت‌سُم‌سان عبارت اند از: گاو، گوسفند، بز، اسب آبی، زرافه، آهو، گوزن، شتر، خوک، لاما و گراز گورکن
گورکَن‌ها جانورانی مهره‌دار و همه‌چیزخوار از خانوادهٔ راسویان (Mustelidae) هستند. گورکَن ۱۱ گونهٔ مختلف دارد. ساختار آروارهٔ گورکن چنان است که به آن امکان قفل کردن می‌دهد، اما حرکت افقی آرواره‌اش نسبت به پستانداران دیگر محدود است. نوع اروپایی آن بزرگ‌تر است. گورکن‌ها بدن کوتاه و چاق و پاهای کوتاه دارند که برای کندن مناسبند. سر آن‌ها مثل راسو کشیده و گوش‌هایشان کوچک است. صورتشان سیاه است که چند لکه سفید دارد. بدنشان خاکستری رنگ است. خطوطی با رنگ روشنتر از سر تا دم را می‌پوشانند. پاهایشان تیره رنگ و شکمشان خاکستری روشن است. طول گورکن بالغ می‌تواند به ۹۰ سانتیمتر و وزنش به ۱۰ کیلوگرم برسد. گورکن‌ها روز را در لانه‌های زیرزمینی می‌گذرانند و شب‌ها جهت شکار و تغذیه بیرون می‌روند. بعضی از این لانه‌ها بسیار بزرگ و پیچیده هستند. گورکن‌ها انفرادی یا گروهی (از ۲ تا ۱۵) زندگی می‌کنند. آنها از خود و بچه‌هایشان با سرسختی دفاع می‌کنند؛ حتی در مقابله با حیوانات بزرگتری مثل گرگ یا خرس. سرعت دویدنشان می‌تواند به ۳۰ کیلومتر در ساعت برسد. این جانور پنجه‌های نیرومندش را برای نفوذ به لانهٔ موریانه یا کندن زمین برای جستجوی غذا به کار می‌برد. تک‌سم‌سانان
تک‌سم‌سانان بیشتر جانورانی چراکننده هستند و بر خلاف جفت‌سمان نشخوارکننده، معده ساده‌ای دارند چرا که آن‌ها سلولز گیاهان را به جای یک یا چند معده در روده هضم می‌کنند. فردسمان شامل اسب‌ها، تاپیر‌ها، و کرگدن‌ها هستند. چهارپایان
بیشتر چهارپایان مهره‌داراند. نمونه‌های چهارپایان عبارتند از: در گروه پستانداران: گاو، سگ و گربه، در گروه خزندگان مانند مارمولک. فهرست ماهی‌های آکواریومی
پنگوسی (خانوادهٔ Pangasiidae) یا گربه ماهی کوسه ای خانواده ای از گربه‌ماهی‌سانان هستند که در آب‌های شیرین و لب‌شور مناطق جنوبی آسیا از بورنئو و تایلند و جنوب شرقی آسیا تا پاکستان یافت می‌شوند. تا کنون در این خانواده از ماهی‌ها حدود ۳۰ گونه شناسایی شده‌اند. هزاردستان (پرنده)
هزاردستان سرده‌ای از پرندگان گنجشک‌سان ریزجثه است که شامل بلبل‌ها و خویشاوندانشان می‌شود. اعضای این سرده پیشتر در تیره توکایان قرار داشتند، اما امروزه به عنوان مگس‌گیران بر قدیم شناخته می‌شوند. جنگل باران‌خیز استوایی
جنگلهای حاره‌ای از لحاظ کثرت حیوانات و تنوع گونه‌ها بسیار غنی است. بیشتر حیوانات روی درخت زندگی می‌کنند، مانند میمونها، زبابها و مورچه‌خواران. در سطح خاک جمعیتهای انبوهی از دوزیستان، خزندگان و مارها زندگی می‌کنند. گروه گیاهخواران شامل گونه‌های مختلفی از آهوها و غزالها است. پرندگان این زیستگاه از دانه خواران و آنهایی که از میوه درختان، شهد گلها، حشرات یا حیوانات کوچک تغذیه می‌کنند تشکیل می‌شود که ترکیب گونه‌ای متنوع و تعداد فراوانی دارند. گاومیش هندی
گااور یا گاومیش هندی یا گاو وحشی هندی بزرگترین گونه گاویان است که بومی جنوب و جنوب شرق آسیا است. این حیوان از سال ۱۹۸۶ در رده گونه آسیب‌پذیر در سیاهه سرخ گونه‌های در معرض خطر طبقه‌بندی شده‌است و این به خاطر کاهش شدید جمعیت (بیش از ۷۰ درصد در طول سه نسل) در برخی مناطق محل زندگی آن است. البته جمعیت در مناطقی که درست حفاظت شده‌اند پایدار است و در برخی مناطق نیز در حال بازسازی است. غازسانان
منشا ائوسنی غازسانان بر پایه سنگوارهٔ "Eonessa anaticula" مربوط به ائوسن پیشین در ایالات متحده و "Romainvillia stehlini" از فرانسه، شناخته شده. سنگواره دومی در آغاز مربوط به ائوسن شناخته شد اما بعدها به اولیگوسن آغازین ربط داده شد. در هر حال، به دلیل آنکه این سنگواره‌ها تنها استخوان‌هایی کم‌تعداد و پراکنده بودند امکان یافتن ارتباط دقیق آن‌ها با غازسانان ممکن نبود. بر خلاف این دو اما، سنگواره "Presbyornis pervetus" به آشکارا گونه‌ای آغازین از غازسانان به شمار می‌رود که مربوط به جانوری است که در ۵۰ میلیون سال پیش در نزدیک وایومینگ و یوتا زندگی می‌کرد. از آنجا که راسته پرندگان در ۱۵۰ میلیون سال پیش تشکیل شد، می‌توان نتیجه گرفت که غازسانان و پرندگان آبزی گروهی به نسبت نوین از این راسته هستند. گاوان
اعضای خانواده گاوان در بیشتر مناطق زمین یافت می‌شوند. آن‌ها بومی آسیا، آفریقا، اروپا، و آمریکای شمالی هستند و شامل جانورانی چون گاومیش آمریکایی، گاومیش آفریقایی، گاومیش، آهو، غزال، گوسفند، بز، و گاو اهلی می‌شوند. گاوچرانک
گاوچرانک‌ها با تغذیه از دوزیستان، خزندگان، حشره‌ها (به‌ویژه ملخ‌ها)، سنجاقک‌ها و سوسک‌های آب‌زی، در کنترل جمعیت این حیوانات در طبیعت نقش مهمی بازی می‌کنند. آن‌ها با خوردن حشره‌های مزاحم و انگل‌های روی پوست گیاه‌خواران بزرگ جثه‌ی اهلی یا وحشی، به آسایش و سلامت آن‌ها کمک می‌کنند. گاوچرانک‌ها غذای پرندگان شکاری مانند عقاب‌ها هستند. جانوران گوشت‌خواری مانند روباه و شغال هم تخمهای گاوچرانک را می‌خورند.        کشاورزان با گاوچرانک‌ها میانه‌ی خوبی ندارند؛ زیرا این پرندگان عادت دارند برای خوردن حشره‌ها و بی‌مهرگان، روی ساقه‌های گندم و برنج نیز بنشینند. این ساقه‌ها ممکن است در اثر وزن زیاد این پرندگان بشکنند و به محصولات کشاورزی آسیب برسد. گرگ تاسمانی
گرگ تاسمانی (نام علمی: Thylacinus cynocephalus به یونانی کیسه‌دار دارای کلهٔ سگ). پستاندار کیسه‌دار گوشت‌خوار بومی جزیره تاسمانی، سرزمین اصلی استرالیا و پاپوآ گینه نو بود که در قرن بیستم منقرض شد. این حیوان بزرگترین گونهٔ شناخته‌شده گوشتخوار از فُرورده کیسه‌داران در عصر هولوسن محسوب می‌شد. غازسانان
پیدایش غازیان (شامل غازها و قوها) و مرغابیان راستین را می‌توان به الیگوسن پسین تا میوسن آغازین نسبت داد. سنگواره‌های یافت شده از این گروه عبارتند از "Cygnopetrus affinis" قو-شکل از الیگوسن بالایی در بلژیک و "Paranyroca magna" از میوسن پیشین در ایالات متحده. هر دو این سنگواره‌ها معرف نخستین نمونه‌های پرندگان آبزی در فسیل‌های ثبت‌شده هستند. ویکی‌پدیای انگلیسی. پولک‌پوست
پولک‌پوست، پانگولین یا مورچه‌خوار پولک‌دار عناوینی هستند که برای اشاره به گروهی از جانوران از راسته پولک‌پوست‌سانان (Pholidota) استفاده می‌شوند. این راسته تنها شامل یک خانواده یعنی پولک‌پوستان (Manidae) می‌شود و خود خانواده پولک‌پوستان نیز که به ۳ سردهٔ Manis ,Phataginus و Smutsia تقسیم می‌شود. در سرده پولک‌پوست‌های درختی ۴ گونه پولک‌پوست حضور دارند که همگی بومی شرق آسیا هستند و ۲ سرده دیگر هم هر کدام ۲ گونه دارند که همگی بومی آفریقا هستند. هر ۸ گونه پانگولین در فهرست جانوران در معرض تهدید آی‌یوسی‌ان هستند و به ویژه ۴ گونه آسیایی در خطر فوری انقراض قرار دارند زیرا بیش از هر جانور دیگری در دنیا به صورت قاچاق خرید و فروش می‌شوند. دانشمندان بر این باورند که ویروس عامل بیماری COVID-19 از خفاش‌ها به پانگولین انتقال پیدا کرده و در پانگولین‌ها فرگشت پیدا کرده و به انسان انتقال یافته‌است. مرغابیان
تیرۀ مرغابیان ، تیره‌ای از پرندگان آبزی از راستهٔ غازسانان (Anseriformes) هستند. مرغابی‌ها، قوها و غازها از تیرۀ مرغابیان هستند. اغلب پرندگان آبی هستند که بیشترشان کوچک‌تر از هم‌خانواده‌های غاز و قو هستند. تیرۀ مرغابیان، به چندین زیرخانواده تقسیم می‌شوند که دو زیرتیره مهم آن، زیرتیرۀ مرغابیان پهنه‌چین و زیرتیرۀ اردکیان هستند. سه تا هفت سرده شامل ۳۰-۲۵ گونه زنده؛ قوها در یک سرده [در بعضی نوشته‌ها ۲ سرده]، و غازها در سه سرده [در بعضی نوشته‌ها ۲ سرده]. تیزشاخ عربی
تیزشاخ عربی یا غزال اوریکس یا خَربُز گونه‌ای از خانواده گاوسانان بوده و بومی مناطق استپی و بیابانی شبه‌جزیره عربستان و مدیترانه شرقی است که در دهه ۱۹۷۰ در حیات وحش منقرض شد اما تعدادی از آن در اسارت باقی مانده بودند و برنامه موفقیت‌آمیزی برای بازگرداندن آن‌ها به طبیعت اجرا شد و تا سال ۲۰۱۱ بیش از هزار رأس از این حیوان در حیات وحش عمان، عربستان، فلسطین، اسرائیل، اردن و امارات وجود دارد و ۶ تا ۷ هزار رأس نیز در اسارت نگهداری می‌شوند. سوسک جالوت
سوسک جالوت نام یک سرده از خانواده سرگین‌چرخانان است. نام این سوسک از جالوت، یکی از پهلوانان کتاب مقدس اقتباس شده‌است. سوسک‌های جالوت دارای ۵ گونه هستند که از دیدگاه اندازه، حجم و وزن از بزرگترین حشرات روی کره زمین محسوب می‌شوند. جالوت‌ها زیرمجموعه گل‌خراش‌ها و از خانوادهٔ سرگین‌چرخانان هستند. این سوسک‌ها را می‌توان در بسیاری از جنگل‌های گرمسیری آفریقا یافت. این حشرات در آنجا، به‌طور عمده از شیره درختان و میوه‌ها تغذیه می‌کنند. راسویان
راسویان خانواده‌ای از رده پستانداران و راسته گوشت‌خوارسانان هستند که معمولاً به عنوان خانواده راسویان شناخته می‌شوند. این خانواده زیستی شامل انواع راسو، قاقم، سمور، سمور آبی، گورکن، رودک عسل‌خوار، ولورین و مینک می‌شود. راسویان از نظر تعداد گونه‌ها متنوعترین گروه پستانداران است و اعضای آن نیز هم از نظر جثه و ساختار بدنی و هم از نظر رفتاری تفاوتهای قابل توجهی با یکدیگر دارند. راسوسانان بیشتر گوشتخوارند اما برخی از آن‌ها از غذاهای گیاهی هم می‌خورند. ساختمان دندانها در آن‌ها مشابه نیست اما تمام آن‌ها دندانهایی مناسب گوشتخواری دارند. مگس‌گیران
مگس‌گیران – که حشره‌گیران بر قدیم هم نامیده شده‌اند – خانواده بزرگی از پرندگان کوچک گنجشک‌سان هستند که بومی بر قدیم می‌باشند. آن‌ها در اصل حشره‌خوران درختی هستند. ظاهراً این پرندگان بسیار متنوع می‌باشند، اما بیشتر آن‌ها آواز ضعیف و آوای خشنی دارند. از این پرنده ۲۷۴ نوع در دنیا و ۳۱ نوع در ایران وجود دارد. کلاغ‌وارگان
کلاغ‌واران و عسل‌خوارواران نیز اساساً در بین Passeri قرار می‌گیرند. با این حال، آنها گروه هایی به اندازه کافی بزرگ هستند که به تنهایی بالاخانواده‌ها در نظر گرفته شوند. آهوی ختن
آهوی ختن (نام علمی: "Moschus") نام یک سرده از راسته جفت‌سم‌سانان است که دارای هفت گونه می‌باشد. با وجود این که گاهی نام گوزن توسط عموم به این گروه از جانوران اطلاق می‌شود ولی این جانوران جزو خانوادهٔ گوزنیان نیستند و دارای تفاوت‌های زیادی با گوزن‌ها هستند. این حیوانات تولید کنندهٔ مادهٔ مُشک هستند، بر خلاف گوزن‌ها فاقد شاخ و غده پیش اوربیتال هستند، فقط یک جفت پستان داشته و دارای کیسهٔ صفرا و غدد مخرجی هستند. سم (جانوران)
سُم (به انگلیسی: Hoof) پوششی در نوک انگشتان پای پستانداران سم‌دار است که جسمی سخت و محکم می‌باشد و از قسمت نرم انتهای پاهای جاندار در برابر آسیب‌های احتمالی جلوگیری می‌کند. سم جانوران، دارای لایه‌ای ضخیم و مستحکم از جنس کراتین است. سم جانورانی مانند گاوها، بایسون‌ها، گوزن‌ها و بزها به‌صورت جفت بوده و به این جانوران جفت‌سم‌سانان گفته می‌شود. در مقابل، اسب‌ها، کرگدن‌ها و تاپیرها دارای یک سم بوده و به گروه تک‌سم‌سانان تعلق دارند. مگس‌گیرواران
در سال ۲۰۱۹ کارل الیورس و همکاران یک مطالعه فیلوژنتیک مولکولی از گنجشک‌سانان منتشر کردند که گونه‌های هفت خانواده را در بالاخانوادۀ مگس‌گیرواران جای دادند. پستاندار دریایی
همهٔ پستانداران دریایی گوشت‌خوار هستند ولی گاودریایی در این میان استثنا به‌شمار می‌رود. آب‌بازسانان از سخت‌پوستان کوچک و کریل تا ماهی‌های بزرگ و ماهی مرکب تغذیه می‌کنند. بعضی همچون نهنگ قاتل دیگر پستانداران دریایی از جمله آب‌بازسانان غول‌پیکر را نیز طعمه خود می‌سازند. موساسوریان
موساسوریان (نام علمی: "Mosasauridae") نام یک تیره از راسته پولک‌داران و از خویشاوندان مارها و بزمجه ها بودند که در دوره کرتاسه پسین و بین ۱۰۱ تا ۶۶ میلیون سال پیش در تمام دریاهای جهان می زیستند ظهور و گسترش موساسوریان همزمان بود با انقراض آخرین ایکتیوسورها و کاهش تنوع پلسیوسورها. نخستین موساسوریان تفاوت چندانی با بزمجه های معمولی نداشتند ولی گونه های بعدی به تدریج با زندگی در دریا تطابق بیشتری یافته و کاملا آبزی شدند دست ها ، پاها و دم گونه های پیشرفته تر حالتی باله مانند به خود گرفت و حتی برای تولید مثل به جای اینکه مانند لاکپشت ها به خشکی برگردند و تخم گذاری کنند مانند آب بازسانان و برخی کوسه ها نوزادان خود را به روش  زنده زایی در دریا به دنیا می آورند موساسوریان دارای گونه های مختلف در اندازه های مختلف بودند کوچک ترین گونه (دالاسور) تنها ۱ متر طول داشت در حالی که بزرگ ترین گونه (موساسور) ۱۷ متر طول داشت. سهمگین‌مرغ‌سانان
راهوارمرغان (mihirungs) همچنین خانواده دیگری از پرندگان غول پیکر بدون پرواز هستند که به عنوان غازریختان یا به عنوان غازسانان تاج نزدیک به فریادکش‌ها یا تاکسون خواهر در غازسانان طبقه‌بندی شده‌اند. ورثی و همکاران (۲۰۱۷) چندین آرایه جدید و ویژگی‌های آنها را در ماتریس‌های موجود غازماکیان‌مانان گنجاندند که منجر به چندین تبارشناسی شد که از این گروه‌بندی پشتیبانی کرد. نویسندگان خاطرنشان کردند که پشتیبانی بوت استرپ ضعیف است و یکی از تبارشناسی‌ها حتی سهمگین‌مرغ‌سانان را به تنه ماکیان‌سانان پیوند دادند. اینها نیز ضعیف پشتیبانی شدند. در زیر یک تبارشناسی ساده شده نشان می‌دهد که از تبارشناسی سهمگین‌مرغ‌سانان با غازریختان anserimorphs پشتیبانی می‌کند. گرازان
گُرازان خانواده‌ای هستند که خوک‌ها به آن تعلق دارند. علاوه بر گونه‌های فسیلی متعدد، گونه‌های موجود در حال حاضر تا شانزده گونه به رسمیت شناخته شده و بین چهار و هشت جنس یا سرده طبقه‌بندی شده‌اند. این خانواده شامل خوک اهلی، خوک وحشی و گراز وحشی است. گرازان بومی دنیای قدیمند و از آسیا و جزایر آن به اروپا و آفریقا آورده شده‌اند. شهرستان بوکان
مهمترین جانوران مهره‌دار شهرستان بوکان دوزیستان، خزندگان، پرندگان، ماهیان و پستانداران هستند. گونه‌های دوزیستان و خزندگان و ماهیان در بخش‌های مربوطه اشاره شده‌است ولی گونه‌های پستانداران شامل: قوچ‌ومیش، خرس، گرگ، روباه، شغال، رودک، سمور، زرد بر و انواع جوندگان هستند. سهمگین‌مرغ‌سانان
در آغاز اواخر 1980s و اولین تجزیه و تحلیل تبارشناختی از روابط سهمگین‌مرغان (gastornithid)، اجماعی آغاز شد که آنها بستگان نزدیک از اصل و نسب پرندگانی هستند که شامل پرندگان آبزی و فریادکش‌ها از راسته غازسانان است. با تشخیص رابطه نزدیک آشکار بین سهمگین‌مرغ و پرندگان آبزی، برخی از محققان حتی آنها را در خود گروه غازسانان طبقه‌بندی می‌کنند. برخی دیگر نام غازسانان را تنها به گروه تاجی که توسط همه گونه‌های امروزی تشکیل می‌شود، محدود می‌کنند و گروه بزرگ‌تر را شامل خویشاوندان منقرض شده غازسانان در کلاد دندان‌واره‌غازسانان می‌نامند (که این مقاله و صفحات مرتبط آن را پذیرفته‌اند). در حالی که این راسته به‌طور کلی تک‌نماد در نظر گرفته می‌شود، یک مقاله ۲۰۱۷ مربوط به فرگشت و تبارشناختی از مرغان غول‌پیکری که توسط ورثی و همکارانش دریافت شد که از یافته تبارشناختی آرایه خواهری mihirungs (راهوارمرغان) با سهمگین‌مرغان پشتیبانی می‌کند. مگس‌گیروارگان
مگس‌گیروارگان یک کلاد از پرندگان در راسته گنجشک‌سانان است. اولیوروس و همکاران (۲۰۱۹) مهاجرت گندوانی این دودمان را از استرالیا به اوراسیا پیشنهاد دادند. گاوماهیان
گاوماهی گونه‌ای از ماهی است از خانواده گاوماهیان (Gobiidae). معروفترین نوع گاوماهی، گِل‌خورک نام دارد. گل خورک‌ها (Mudskippers) موجودات چابک چشم چراغی و ماهی‌های دوزیست هستند که در گِلزارهای دنیای قدیم و جنگل‌های حرا از غرب آفریقا به سوی شرق تا پاپوآی گینه نو سکنی گزیده اند. سی هفت گونه گل خورک از اعضای خانواده متنوع گاوماهیان، براساس ویژگی‌های ریخت‌شناسی در نه جنس طبقه بندی شده اند: از سی هفت گونه گل خورک موجود در خانواده گاوماهیان که تاکنون شناسایی شده‌اند سه گونه آنهاPeriophthalmus waltoni, Scartelaos tenuis, Baleophthalmus dussumieri در آبهای جنوبی ایران پراکندگی دارند. همچنین سیناراپان کوچکترین ماهی خوراکی جهان که در آبهای جنوب شرق آسیا و جنوب آسیا زیست میکند از گاوماهیان است گاو
گاو گونه‌ای پستاندار سُم‌دار، نشخوارکننده و تهی‌شاخ از راسته زُوج‌سمان، خانواده گاوان و سرده گاوها (Bos) است. سردهٔ گاوها شامل گاو و نزدیک‌ترین بستگان آن مانند گیال، غژگاو، بنتنگ و گاو کامبوجی است. پارک ملی سوان
آگاهی علمی در مورد پستان‌داران حوضه سوان اندک و پراکنده‌است. گرگ، شغال، روباه، سمور، گربه، خرگوش صحرایی و جوندگان کوچک از مهم‌ترین پستان‌داران این پارک به‌شمار می‌روند. شاخ‌بلند چرنده
شاخ‌بلند چرنده (نام علمی: "Hippotraginae") نام یک زیرخانواده از تیره گاوسانان است. گوسفند
گوسفند یا گوسپند پستانداری است از راستهٔ جفت‌سم‌سانان، از گروه نشخوارکنندگان و از خانواده گاوسان. ساهول
ساهول میزبان تنوع زیادی از جانوران منحصر به‌فرد بود که مستقل از بقیه جهان تکامل یافته بودند. مهم‌تر از همه این‌که تقریباً همه پستانداران در ساهول در زمره کیسه‌داران بودند، از جمله طیف وسیعی از گورکن‌ها، لاشه‌خورها و درندگان؛ خفاش‌ها تنها پستانداران امروزی‌تر در میان آنان بودند. آب‌بازسانان
ون والن و زالای نشان داده بودند که پیوند مشخصی میان این گروه از پستانداران و آب‌بازسانان وجود دارد. آن‌ها بخش‌هایی از بدن همانند گرگ داشتند؛ کناره‌ای بلند، توانایی راه رفتن بر پا و انگشتان پا، و به احتمالی سُم. به علاوه، بیشتر آن‌ها دندان‌هایی بزرگ و خردکننده داشتند که بر خلاف بیشتر جفت‌سم‌سانان، نشان از رژیم غذایی گوشتخواری داشت. ارتباط میان میان‌پنجه‌سانان و آب‌بازسانان از بررسی ریخت‌شناسانه جمجمه، دندان، و استخوان پساجمجمه تعدادی از ابتدایی‌ترین نهنگ‌ها با نام‌های پروتوستوس، پاکیستوس، رودوستوس، و آمبولوستوس سرچشمه می‌گیرد. در آن هنگام اغلب پژوهشگران مخالف این ایده بودند که آب‌بازسانان نوعی جفت‌سم باشند چرا که آب‌بازسانان و جفت‌سم‌سانان دارای تفاوت‌های ظاهری بنیادین بودند؛ پاهای پشتی آن‌ها از میان رفته و تنها چند اندام زائدمانده کوچک باقی‌مانده‌اند، بدنشان همانند ماهیان شده و سوراخ بینی آن‌ها به بالای سر رفته‌است. قوزک پا که از جمله بخش‌های بارز بدن در جفت‌سم‌سانان است در هیچ‌یک از آب‌بازسانان کنونی وجود ندارد و سنگواره‌های یافت شده از نهنگ‌های باستانی تا آغاز دهه نخست هزاره سوم میلادی یا بخش پای عقبی نداشتند یا اندک استخوان‌های باقی‌مانده از آن‌ها آنچنان تحلیل رفته بودند که امکان شناسایی قوزک پا و دیگر ویژگی‌های استخوانی مربوط به آن بخش وجود نداشت. دهه ۲۰۰۰ میلادی اما این باور را به کلی دگرگون کرد؛ هنگامی که انبوه داده‌های علمی به دست آمده از آزمایش‌های مولکولی و نیز یافته‌های جدید زیست‌باستان‌شناسی نشان دادند که آب‌بازسانان نه تنها در راسته جفت‌سم‌سانان قرار دارند که نزدیک‌ترین گروه به آن‌ها تیره اسب‌آبیان است. قوچ‌ومیش
قوچ‌ومیش‌ها یا گوسفندها (نام علمی:"Ovis") سرده‌ای از پستانداران هستند که متعلق به خانوادۀ گاوان و زیرخانوادۀ بزیان می‌باشند. گوسفند اهلی از مهم‌ترین گونه‌های این سرده است. این جانوران عموماً به صورت گروهی و گله‌ای زندگی می‌کنند و شامل هفت گونه به همراه تعداد زیادی زیرگونه هستند. فرگشت آب‌بازسانان
آب‌بازسانان بزرگ‌ترین گروه از پستانداران دریایی هستند که شامل نهنگ‌ها، دلفین‌ها، و گرازماهی‌ها می‌شوند. این گروه از پستانداران نزدیک به هشتاد و هشت عضو دارد و اعضای آن در بیشتر آب‌های آزاد جهان و چند رودخانه بزرگ حضور دارند. گاودریایی‌سانان
گاودریایی‌سانان جانورانی هستند درشت‌جثه، علف‌خوار و آبزی که دارای باله دمی و دست‌های شناگرند. آن‌ها ساکن آب‌های کم‌عمق‌اند. راسویان
راسوسانان از نظر جثه و ساختار بدنی و هم از نظر رفتاری تفاوتهای قابل توجهی با یکدیگر دارند؛ راسو کوچکترین عضو این خانواده فقط به اندازه یک موش است در حالی‌که سمورهای آبی بیش از دو متر رشد می‌کنند و به ۴۵ کیلو وزن می‌رسند. ولورین‌ها قدرت شکستن استخوان ران گوزن شمالی را دارند و حتی برای دزدیدن لاشه به خرس‌ها حمله می‌کنند. سمورها بیشتر شب‌گرد هستند و گورکن‌ها مهارت قابل توجهی در تونل‌سازی دارند و شبکه گسترده‌ای نقب‌های زیرزمینی می‌سازند. قاقم دورنگ اروپایی در اروپا و راسوی پیرصورت در آمریکای جنوبی برای از بین بردن موش‌ها یا شکار خرگوش اهلی شده‌اند و به عنوان حیوان خانگی نگهداری می‌شوند. برخی از آن‌ها تا حدی آبزی هستند. سمورهای دریایی عمدتاً در آب زندگی می‌کنند و سمورهای آبی و مینک هم زندگی نیمه‌آبزی دارند. برخی نیز مثل سمور جنگلی به خوبی از درخت بالا رفته و از شاخه‌ای به شاخه دیگر می‌پرند. گیاه‌خزنده‌سانان
گیاه‌خزنده‌سانان یا فیتوسورها یک گروه بزرگ نیمه‌آبزی از شاه‌خزنده‌ریختان درنده است که در طول دوره تریاس زندگی می‌کردند و سنگوارهایشان تا کنون در اروپا، آمریکای شمالی، هند، ماداگاسکار، برزیل، تایلند و گرینلند کشف شده‌است. فیتوسورها بسته به گونه خود بین ۲ تا ۱۲ متر طول داشتند و از لحاظ ظاهری بسیار شبیه به تمساح‌سانان امروزی بودند. با این وجود فیتوسورها نه تمساح هستند و نه خویشاوندی نزدیکی با تمساح‌ها دارند و علت شباهت میان این دو گروه شیوه مشابه زندگی و فرگشت همگرا است. همچون تمساح‌های امروزی فیتوسورها نیز برای جانورانی که به منظور نوشیدن آب به کنار رودخانه‌ها می‌آمدند کمین می‌کردند و سپس طعمه را با استفاده از آرواره قوی و دندان‌های تیز خود از پا در می‌آوردند. کیسه‌داران
اروپاییان در آغاز برای توصیف جانوران استرالیا آن‌ها را با دیگر پستانداران آشناتری چون گربه و موش و راکون مقایسه می‌کردند. گزارش‌ها از این برخوردها اغلب از سوی ناخدایان کشتی‌های گذری از آن منطقه صورت می‌گرفت. ساکن شدن مهاجران در خلیج سیدنی در سال ۱۷۸۸ اما توجه‌های بیشتری را به سوی کیسه‌داران جلب کرد. ۶ سال پس از آن هنگام، کانگوروها را می‌شد در باغ‌وحش لندن یافت و تا ۳۰ سال پس از آن، ۲۳ گونه کیسه‌دار به شکل رسمی طبقه‌بندی شده بودند. هانری دو بلانویل با ذکر ویژگی‌های یگانهٔ زایشی این جانوران نشان داد که باید آن‌ها را از دیگر پستانداران متمایز دانست. کارهای پژوهشی جان گولد و دستیارش جان گیلبرت نقش بزرگی در افزایش دانش و آگاهی نسبت به کیسه‌داران استرالیا داشت؛ از آن جمله کتاب سه جلدی "پستانداران استرالیا" اثر گولد که در آن شمار بسیاری از کیسه‌داران به همراه تصاویر نقاشی‌شده‌شان فهرست شده بودند. غژگاو
غژگاوهای وحشی از بزرگترین انواع گاوسانان هستند. ارتفاع آن‌ها در شانه به ۱.۶ تا ۲.۲ متر و وزنشان بین ۳۰۰ کیلو تا یک تن است و طول بدنشان ۲.۵ تا ۳.۳ متر است. ماده‌ها حدود یک‌سوم از نرها کوچکترند. غژگاوهای اهلی اما بسیار کوچکتر از همتایان وحشی خود هستند و وزن نرها بین ۳۵۰ تا ۵۸۰ کیلو و وزن ماده‌هایشان بین ۲۲۰ تا ۲۶۰ کیلو است. گاوکوسه
اسم گاوکوسه از درشتی هیکل، پهن بودن، پوزه تخت و رفتار پرخاشگرانه و غیرقابل پیش‌بینی آن‌ها می‌آید. در کشور هند، گاوکوسه‌ها ممکن است با گونهٔ کوسه‌ای ساندربان یا کوسهٔ رودخانهٔ گنگ اشتباه گرفته شوند. همچنین در آفریقا گاوکوسه معمولًا کوسهٔ رود خانهٔ زامبزی یا فقط زامبی نامیده می‌شوند. طیف گسترده و گوناگون زیستگاه‌های آن‌ها منجر به اسم‌های محلی زیادی می‌شود که شامل، کوسهٔ رودخانه گنگ ، صیاد فیتزروی کریک ، کوسه‌های ون رویان ، کوسه‌های دریاچهٔ نیکاراگوئه، ، وال آب شیرین، صیاد بالن خور، صیاد بالن رودخانه سوان، بچه کوسه و کوسه شُول نوز است. غازسانان
در مقایسه با دیگر سرده‌های پرندگان، غازسانان دارای سنگواره‌های پیدا شده به نسبت بیشتری هستند، اگرچه بیشتر این سنگواره‌ها ناکاملند و شامل استخوان‌های گوناگون و پراکنده از یک پرنده باستانی می‌شوند. برپایه داده‌های سنگواره‌ای، هاوارد عنوان کرد که پرندگان آبزی در آغاز ائوسن در ۳۷ تا ۵۵ میلیون سال پیش پدید آمدند. این یافته‌ها همچنین دلیلی بر اینکه پرندگان آبزی در دوره ژوراسیک وجود داشتند ارائه نمی‌دادند. قاب‌بالان
قاب‌بالان یا سخت‌بالپوشان (Coleoptera) یا سوسک‌ها متنوع‌ترین راسته از حشرات هستند. ۴۰ درصد از همهٔ گونه‌های توصیف‌شده از حشرات در جهان جزو راسته قاب‌بالان هستند. شمار گونه‌های این راسته به ۳۵۰ هزار می‌رسد. این حشرات در محیط‌های مختلف زندگی می‌کنند و از انواع مواد غذایی، درختان میوه، درختان جنگلی و گیاهان زینتی تغذیه می‌کنند. در این راسته گروهی گیاه‌خوار نیز وجود دارند که تمام قسمت‌های گیاه را مورد هجوم قرار می‌دهند و بعضی دیگر نیز برگ‌خوار هستند. بعضی از آن‌ها از چوب و گروهی از حبوبات و خشکبار تغذیه می‌کنند. تعدادی از آن‌ها شکارگر می‌باشند و از انواع حشرات مضر تغذیه می‌کنند، دسته ای دیگر از این حشرات نیز آبزی هستند. گاو دریایی
گاو دریایی‌ها پستاندارانی آبزی از راستهٔ گاودریاییان ("Sirenia")، خانوادهٔ تن‌موییان "Trichechidae" و سردهٔ تریککوس (Trichechus) هستند. ماکیان‌سانان
ماکیان‌سانان (نام علمی: Galliformes) راسته‌ای از پرندگان هستند. این راسته دربرگیرندهٔ پرندگانی چون مرغ، سیاه‌خروس، بوقلمون، کبک، بلدرچین، تیهو، طاووس و قرقاول است. گاوچرانک
گاوچرانک از راستهٔ پلیکان‌سانان (Pelecaniformes) و خانواده حواصیلان (Ardeidae) است. از سال ۲۰۰۸ حواصیلان از راسته لکلکیان جدا شده و جز پلیکانان یا سقا مرغان محسوب می‌شوند. کیسه‌داران
کیسه‌داران گوشت‌خوار را می‌توان به ۲ دسته اصلی اقسیم کرد: آن گونه‌هایی همچون شیطان تاسمانی که از گوشت مهره‌داران و دیگر پستانداران تغذیه می‌کنند، و آن گونه‌هایی چون بیشتر اعضای تیره ستبردمان که جانداران بی‌مهره و حشرات را شکار می‌کنند. گروه نخست دارای تنها ۶ گونه ساکن استرالیا است که ۴ تایشان را کوئول‌ها تشکیل می‌دهند. کوئول‌های کوچکتر نه تنها از گوشت مهره‌داران تغذیه می‌کنند که میزان بسیاری حشره و حتی میوه نیز به رژیم غذایی خود می‌افزایند. کوئول‌های بزرگتری چون کوئول ببری طعمه خود را با پنهان شدن و دنبال کردن شکار می‌کنند و به دنبال طعمه‌هایی چون والابی که به اندازه بدن خودشان هستند و والابی مرداب که دو برابر بزرگتر از آن‌ها هستند می‌روند. بزرگترین گوشتخوار کیسه‌دار تا سده گذشته گرگ تاسمانی بود با وزنی که به ۳۵ کیلوگرم می‌رسید. دسته دوم که به حشره‌خواری می‌پردازند جثه کوچکتری نسبت به دسته نخست دارند و وزن اغلبشان کمتر از ۱۰۰ گرم است. آن‌ها از بویایی خود برای یافتن حشرات زیر خاک بهره می‌گیرند، شنوایی و دید نزدیک قوی دارند، و با فرزی بسیار می‌توانند حشره را شکار کنند. این جانوران گستره وسیعی از بی‌مهرگان را برای خوردن برمی‌گزینند ولی کمتر به سراغ جاندارانی چون مورچه، حلزون، و کرم‌های ابریشم پشمالو می‌روند. نامبت که با ۷۰۰ گرم وزن بزرگترین عضو این گروه است شکارچی ماهر موریانه‌ها است. عنکبوت‌ها و هزارپاها از جمله دیگر طعمه‌های این دسته از کیسه‌داران هستند.