تانک چلنجر1 در کدام جنگها استفاده سده است؟
چلنجر ۱
تولید تانک چلنجر بر اساس طرح کلی تانک‌های قبلی انگلیسی؛ سنتوریون و چیفتن صورت گرفت. تانک‌های چلنجر ۱ در عملیات طوفان صحرا در سال ۱۹۹۱ علیه نیروهای عراقی شرکت داشتند و موفق به از بین بردن حدود ۳۰۰ تانک عراقی شدند در حالی که عراقی‌ها نتوانستند حتی یک دستگاه از تانک‌های چلنجر را از صحنه نبرد خارج کنند.
مرکاوا
ارتش اسرائیل در دهه ۱۹۹۰ میلادی در دوران اشغال جنوب لبنان، دست به ساخت مدل‌های جدیدی از تانکهای مدل ۳ زد که به ویژه برای حملات مختلف و عملیات نظامی در نواحی شهری مناسب است. این تانک دارای تیرک‌هایی است که با استفاده از آن‌ها راننده و فرمانده تانک می‌توانند حرکات خود در خیابانهای تنگ را تنظیم کرده و میزان خسارات به محیط شهری را به حداقل برسانند. به منظور مقابله با مواد انفجاری که از بیرون بر روی این تانکها انداخته می‌شود، تورهای سیمی (زره قفسی) در برخی نقاط این تانک قرار داده شده‌است. برجک فرماندهی این تانک نیز مجدداً طراحی و نصب شده‌است و امکان دید از بالا در ارتفاعی بالاتر را به فرمانده می‌دهد. یک مسلسل ام۲ برونینگ (کالیبر ۰٫۵۰) نیز بر روی این تانک نصب شده که با سیستم کنترل آتش تانک در ارتباط است و با استفاده از یک سیستم تخریب الکترونیک که در زیر تجهیزات زرهی این تانک نصب شده آغاز به کار می‌کند. تانک سنچوریون
تانک سنچوریون اولین تانک جنگی بریتانیا بعد از جنگ جهانی بود که برای دهه‌های بعد از جنگ جهانی، تانک موفقی بوده‌است. این موفقیت به‌طور عمده ناشی از وضعیت زره پوشی و ارتقاهایی است که نسبت به تانک‌های قبلی در آن دیده می‌شود. تی-۷۲
تی-۶۴ که کمی قبل از تی-۷۲ به ارتش شوروی پیوسته بود را باید یکی از مدرن‌ترین تانک‌های زمان خود دانست. البته این تانک مشکلاتی در موتور و سیستم آتش خود داشت و هزینه ساخت آن به نسبت کاراییش زیاد بود. به همین جهت ارتش سرخ و نیروهای پیمان ورشو قادر نبودند با این تانک لشکرهای زرهی خود را نوسازی کنند. در سال ۱۹۶۷ موتور قدیمی وی-۴۶ تی-۶۴ با یک موتور جدید جایگزین شد و با اصلاح بخش‌های دیگر تانک جدیدی متولد گردید که تی-۷۲ نام گرفت. در فاصله سال‌های ۱۹۷۱ تا ۱۹۷۳ آزمایش‌های لازم بر روی این تانک صورت گرفت و پس از آن کارخانه چلیابینسک با توقف تولید تانک‌های تی-۶۲ و تی-۵۵ به تولید تانک جدید تی-۷۲ روی آورد. Uralvagonzavod اولین نمونه را با توپ ۱۲۵ م م و موتور وی۴۵-ک در سال ۱۹۶۸ با نام شی ۱۷۲ تولید کرد. پس از انجام آزمایش‌های بسیار سخت بر روی تی-۶۴آ برای برطرف کردن یک سری مشکلات کوچک شی ۱۷۲ در سال ۱۹۷۰ از نوع طراحی شد. تولید سریالی شی ۱۷۲ در زمان صلح امکان‌پذیر نبود، در یک روند سیاسی غیر روشن حکم شماره۳۲۶–۱۱۳ ابلاغ شد، که اجازه تولید شی۱۷۲ را در اتحاد جماهیر شوروی از تاریخ ۱ دسامبر ۱۹۷۲ می‌داد و Uralvagonzavod را از تولید تی-۶۴ آ رها می‌کرد. دسته اول با نام شی۱۷۲ م ساخته شد و بعد از تغییراتی دوباره در سال ۱۹۷۳ مورد آزمایش قرار گرفت و این حکم به نام تی-۷۲ مورد موافقت قرار گرفت. تانک متوسط
تانک متوسط نوعی از طبقه‌بندی تانک‌ها است، به‌ویژه در طول جنگ جهانی دوم که نشان‌دهنده سازش بین تانک‌های سبک تحرک‌گرا و تانک‌های سنگین زرهی و تسلیحاتی است. طبقه بندی یک تانک متوسط در واقع بر اساس وزن نیست، بلکه بر اساس استفاده تاکتیکی و هدف مورد نظر است. تولید گسترده‌ترین، مقرون‌به‌صرفه‌ترین و موفق‌ترین تانک‌های جنگ جهانی دوم ( پانزر IV آلمان، T-34 شوروی و M4 Sherman آمریکایی) همگی طرح‌های تانک متوسط بودند. بسیاری از خطوط تانک متوسط تبدیل به تانک های اصلی نبرد در اکثر کشورها شدند. پنزر ۴
هنگامی که اول سپتامبر سال ۱۹۳۹ آلمان تهاجم خود را به لهستان آغاز کرد واحدهای تانک ارتش این کشور دارای ۱۴۴۵ پنزر ۱، ۱۲۲۳ پنزر ۲، ۹۸ پنزر ۳ و ۲۱۱ پنزر ۴ بودند. به این ترتیب زره‌پوش‌های مدرن تر تنها کم‌تر از ۱۰ درصد قوای زرهی این کشور را در این زمان تشکیل می‌دادند. لشکر اول زرهی آلمان تقریباً مقدار برابری از انواع تانک‌ها شامل ۱۷ پنزر ۱، ۱۸ پنزر ۲، ۲۸ پنزر ۳ و ۱۴ پنزر ۴ در هر گردان خود دارا بود. مابقی لشکرهای زرهی آلمانی بیشتر از انواع قدیمی تر که شامل ۳۴ پنزر ۱، ۳۳ پنزر ۲، ۵ پنزر ۳ و ۶ پنزر ۴ در هر گردان می‌شد، استفاده می‌کردند. با وجود این که در بدو آغاز جنگ ارتش لهستان صرفاً کمتر ۲۰۰ دستگاه تانک در اختیار داشت که می‌توانستند با تانک‌های سبک آلمانی مقابله کنند، توپ‌های ضد تانک آن خطر بزرگ‌تری به‌شمار می‌رفتند. بدین جهت حضور تانک‌های پنزر ۴ در نقش حمایتی در نظر آلمانی‌ها پر رنگ تر جلوه نمود. تایپ ۵۹
پاکستان نیز یکی از کاربران اصلی این تانک است که بیش از ۱۷۰۰ دستگاه از این تانک را بین سالهای ۱۹۶۵ تا ۱۹۸۸ از چین خریداری کرد و به طور گسترده‌ای از آن در جنگ سال ۱۹۷۱ خود با هند استفاده کرد. در سال ۱۹۹۰ بهینه‌سازی تعدادی از تانکهای تایپ ۵۹ نیروی زمینی پاکستان در مجتمع صنایع سنگین تاکسیلا آغاز شد و محصول آن "تانک الضرار" نام گرفت. از جمله اصلاحات تانک پاکستانی‌ها شامل زره واکنشی، توپ ۱۲۵ م‌م بدون خان، سیستم کنترل آتش و سیستم تعلیق بهبودیافته و موتور پرقدرت‌تر ۷۳۰ اسب بخار می‌شود. چیفتن (تانک)
ایران خریدار اصلی این تانک بود که در مجموع حدود ۹۰۰ دستگاه شامل ۷۰۷ دستگاه از مدل‌های "ام‌کا۳" و "ام‌کا۵"، ۱۲۵ تا ۱۸۹ دستگاه از مدل ۴۰۳۰ (شیر ایران۱)، ۴۱ دستگاه از مدل تعمیر و بازیابی "آاروی" و ۱۴ عدد از مدل پل‌گذار "آوی‌ال‌بی" را بین سال‌های ۱۳۵۱ تا ۱۳۵۷ خریداری کرد. هرچند قرارداد خرید حدود ۱۵۰۰ فروند از مدل پیشرفته‌تر "۴۰۳۰" این تانک‌ها معروف به "شیر ایران" پس از انقلاب ۱۳۵۷ ایران توسط دولت بریتانیا لغو شد در سال ۱۳۵۵ ایران برای این تانک‌ها یک میلیارد دلار آمریکا به بریتانیا پرداخت. چلنجر ۱
چلنجر ۱ یک تانک جنگی بریتانیایی است که در سال ۱۹۸۳ وارد ارتش بریتانیا شد و در سال ۲۰۰۲ با ورود تانک‌های چلنجر ۲ به طور کامل از ارتش این کشور خارج شد. ۳۹۲ دستگاه از تانک‌های چلنجر۱ خارج شده از ارتش بریتانیا بین سال‌های ۱۹۹۹ تا ۲۰۰۴ در اختیار ارتش اردن گذارده شدند. اردن هم‌اکنون تنها کاربر این تانک است و با اصلاحات گسترده‌ای آن‌ها را به استانداردهای چلنجر۲ رسانده‌است. در مجموع ۴۲۰ دستگاه چلنجر۱ بین سال‌های ۱۹۸۳ تا ۱۹۹۰ در انگلستان تولید شد. تیگر ۱
نام تیگر را فردیناند پورشه بر روی آن گذاشت و عدد رومی در نام آلمانی آن هم بعد از ساخت تانک تیگر ۲ بر روی این سری تانک افزوده شد.البته طراحی ناموفقی که فردیناند پورشه از تیگر ۱ کرد، با طرح نهایی اندکی متفاوت بود. در نهایت در رقابت شرکت‌های پورشه و هنشل، ورماخت طرح هنشل را مناسب تر دید و تانک تیگر ۱ توسط شرکت هنشل وارد خط تولید شد. به دلیل وجود دو نمونه اولیه از تیگر ۱، طرح ناموفق پورشه را Tigher p و طرح نهایی تیگر ۱ هنشل را Tiger hنامیدند. عمده تفاوت این دو نمونه در محل قرارگیری برجک و شکل آن بود که در Tiger pمتمایل به جلوی تانک قرار گرفته بود، اما در اصلاحات ثانویه بنا به درخواست فرماندهان و سفارش دهندگان، برجک دقیقاً به وسط بدنه انتقال یافت. تانک تیگری که پورشه طراحی کرد از یک موتور الکتریک-دیزل بهره می‌برد، که نه تنها بسیار بیچیده بود، بلکه به دلیل وجود توربین‌های مولد برق بسیار جاگیر و غیرقابل اطمینان بود و به راحتی آتش می‌گرفت. کی‌وی-۱
این تانک به سبب تاب‌آوری بالا در اوایل جنگ شوروی و آلمان مخصوصا در سال اول با داشتن زره ضخیم شناخته‌ می‌شود. این تانک در عمل در مقابل آتش توپ‌های ۳۷ میلی‌متری ضد تانک و توپ‌های ۷۵ میلی‌متری تانک‌های آلمانی کاملا ایمن بود و تنها توپ‌های ضد هوایی فلاک ۸۸ بر آن اثر می‌کرد. تانک سبک
هرچند تانک‌های اصلی میدان نبرد تا حد زیادی جایگزین تانک‌های سبک هم شدند اما سبکی و کوچکی تانک‌های سبک و قابلیت جابجایی سریع آن‌ها باعث شد تا آن‌ها همچنان برای برخی مأموریت‌های خاص مثلاً حمایت از نیروهای هوابرد، ماموریت‌های آبی - خاکی و عملیات‌های شناسایی استفاده شوند. اما در اواخر جنگ سرد خودروهای جنگی پیاده‌نظام این نقش‌ها را هم از تانک‌های سبک گرفتند. طراحی یک مدل اصلاح‌شده از خودروهای جنگی پیاده‌نظام برای مأموریت‌های شناسایی و آتش پشتیبان راه حل ارزان‌تر و ساده‌تری از طراحی یک تانک سبک بود. آمریکایی‌ها در دهه ۱۹۸۰ ام۵۵۱ شریدان آخرین تانک سبک خود را بازنشسته کردند و در آغاز سده بیستم بسیاری از ارتش‌های دنیا هیچ تانک سبکی را در خدمت نظامی خود ندارند. کارل کورنر
در آوریل سال ۱۹۴۵، کورنر یک فرمانده جوخه در گروهان دوم گردان ۵۰۳ زرهی سنگین وافن اس اس در حال انجام عمل پشتیبانی از عملیات یگانهای پیاده در منطقه بولرزدورف در قسمت شرقی برلین بود. در این عملیات او متوجه حضور دو تانک یوزف استالین دو در منطقه شد. او یکی از تانکها را مورد هدف قرار داده و منهدم کرد و دومی نیز در حالیکه در حال چرخیدن برای هدف گیری تانک کورنر بود در یک حفره تله تانک افتاد و خدمه آن، تانک را رها کرده و متواری شدند. کورنر در جاده بولرزدورف به اشتراوزبرگ پیشروی کرد و در این منطقه یک تیپ زرهی شوروی را که مشتمل بر یازده تانک یوزف استالین دو و حدود ۱۲۰ تا ۱۵۰ تانک تی-۳۴ که در حال سوخت گیری و تجدید تسلیحات بودند، دید. کورنر به سمت تانک‌های دشمن شلیک کرد و تمام تانک‌های یوزف استالین دو را منهدم ساخت و سپس به سمت تاتکهای تی-۳۴ آتش گشود. تعدادی از کامیونهای حمل سوخت و مهمات منفجر شدند که باعث ترس و وحشت در بین خدمه تانک‌های شوروی شد. بعد از اینکه کورنر تمام گلوله‌های خود را شلیک کرد، به سمت خطوط نیروهای آلمانی عقب نشینی کرد. پنزر ۴
پنزر ۴ به حضور چشم گیر خود در علمیات‌های ارتش آلمان از جمله نبرد کورسک در سال ۱۹۴۳ نیز ادامه داد. با ادامه مشکلات فنی در تانک‌های جدید تر همچون تانک پنتر که بر عملکرد آن‌ها در میدان نبرد تأثیر مخربی گذاشته بود، بخش بزرگی از مسئولیت در نبرد کورسک بر دوش قریب به ۸۴۰ تانک پنزر ۴ حاضر در این منطقه افتاد. با افزایش توان نیروهای ارتش سرخ و هر چه شدت یافتن درگیری‌ها در جبهه شرقی دست کم ۲۳۵۰ تانک پنزر ۴ در این جبهه منهدم شدند به گونه ای که توان زرهی برخی از لشکرهای زرهی آلمانی به تنها ۱۲ تا ۱۸ تانک کاهش پیدا کرد. در سال ۱۹۴۴ نیز ۲۶۴۰ تانک دیگر پنزر ۴ توسط قوای ارتش سرخ از میان برداشته شد. این مسئله با توجه به سخت‌تر شدن شرایط برای آلمانی‌ها جایگزینی تانک‌های از دست رفته توسط آن‌ها را رفته رفته دشوارتر می‌کرد. با این وجود همچنان مشکلات سایر تانک‌ها پابرجا بود تا پنزر ۴ در سرتاسر سال ۱۹۴۴ نیز هسته اصلی لشکرهای زرهی آلمانی شامل واحدهای ویژه همچون "سپاه دوم زرهی اس‌اس" را تشکیل دهد. در ماه ژانویه سال ۱۹۴۵ نیز ۲۸۷ تانک پنزر ۴ در جبهه شرقی از بین رفت. برآوردها نشان می‌دهد در مجموع با انهدام قریب به ۶۱۵۰ دستگاه از انواع تانک‌های پنزر ۴ توسط نیروهای ارتش سرخ، هفتاد و پنج درصد از کل تلفات قوای زرهی آلمانی در طول جنگ مربوط به این تانک بوده‌است. سنگرتوپ
در حالی که زره پوشهای کاسیماته نقش مهمی در جنگ جهانی دوم داشتند (به عنوان مثالاشتوگ ۳ پرشمارترین وسیله نقلیه جنگی زرهی ارتش آلمان در طول جنگ بود)، آنها در دوره پس از جنگ بسیار کمتر متداول شدند. طرح‌های نابودگر تانک دارای کاسیماته سنگین مانند T28 ایالات متحده و تورتویز بریتانیا هرگز فراتر از نمونه اولیه نرفتند، در حالی که وسایل نقلیه کاسیماته دارای وزن معمولی تر مانند SU-122-54 اتحاد جماهیر شوروی، فقط خدمات بسیار محدودی را ارائه می‌کردند. روند کاهش وسایل نقلیه کاسیماته را می‌توان در پیشرفت فن آوری مشاهده کرد که منجر به ظهور تانکهای اصلی میدان نبرد شد که توانایی انجام وظایف و نقشهایی که در گذشته باید بین چندین طبقه مختلف از وسایل نقلیه جنگی تقسیم می‌گردید در آنها یکپارچه سازی و تجمیع شده‌است. با این حال، وسایل نقلیه مانند کانونن یاگ پانزر آلمانی متعلق به دهه ۱۹۶۰ هنوز هم اجازه می‌دهد مفهوم کاسیماته زنده بماند، در حالی که ارتش سوئد تا آنجا پیش رفت که مابین سالهای ۱۹۶۰ تا ۱۹۹۰ از طرح تانک کاسیماته، استریدس واگن ۱۰۳ یا "S-Tank" به عنوان اصلی‌ترین وسیله نقلیه جنگی زره پوش خود استفاده می‌کرد. و آن را به طرح‌های برجکدار همدوره اش ترجیح می‌داد. حتی بعداً ایده‌های دیگری از طراحی به‌صورت کاسیماته، مانند تانک آلمانی وی تی ۱–۲ با دو اسلحه اصلی، توسعه یافت. میتسوبیشی چلنجر
میتسوبیشی چلنجر (Mitsubishi Challenger) خودرویی است که در سال‌های ۱۹۹۶ تا ۲۰۰۸/>۱۹۹۷–۲۰۱۰ (Middle East) در اوکازاکی، آیچی، ژاپن، پکن، تمدن چین، کاتالائو و برزیل تولید شده‌است. طراحی آن موتور جلو، توزیع نیروی پیشران و خودرو چهار چرخ محرک بوده است. سیستم جعبه‌دندهٔ آن ۵ دنده به دو صورت خودکار و دستی است. تی-۵۴/۵۵
"رامسس ۲" که در ارتش مصر فعال است، "الضرار" در نیروی زمینی پاکستان و "تی‌آر-۸۵" در ارتش رومانی از دیگر بهینه‌سازی‌های بسیار سنگین بر روی این تانک هستند. ۷تی‌پی
عمده تانک‌ها در هنگام تهاجم به لهستان در دو گردان زرهی استفاده شدند و مدل‌های آموزشی و ساخته شده در طول جنگ به دفاع از ورشو اختصاص یافتند. با وجود اینکه این تانک نسبت به همه تانک‌های ارتش آلمان در آن زمان برتری داشت اما تعداد اندکش نمی‌توانست نبرد را به نفع لهستانی‌ها تغییر دهد. چیفتن (تانک)
طراحی چیفتن بر پایه گروهی از تانک‌های بریتانیایی انجام شد که از ماتیلدا ام‌کا ۲ در سال ۱۹۳۹ (با توپ ۴۰ میلی‌متری) آغاز شده و با تانک‌های کرامول (۵۷ و ۷۵ میلی‌متر)، کومه (۷۶ میلی‌متر) ادامه یافته و در پایان به تانک موفق سنچوریون (۷۶، ۸۳ و ۱۰۵ میلی‌متر) می‌رسد. چیفتن با پیشرفت این طرح ساخته شده و جایگزین تانک متوسط سنچوریون و تانک سنگین کانکوئرر به عنوان نخستین تانک اصلی میدان نبرد نیروی زمینی بریتانیا شد. تولید تانک چلنجر ۱ که بر پایه پیشرفت تانک چیفتن صورت گرفته بود از سال ۱۹۸۳ آغاز و در سال ۱۹۹۵ به طور کامل جایگزین چیفتن شد. تولید چلنجر ۲ هم در سال ۱۹۹۸ با توسعه چلنجر۱ آغاز شد. چیفتن از پیشرفته‌ترین تانک‌های عصر خود به شمار می‌آید که قدرتمندترین توپ و سنگین‌ترین زره را در بین همه تانک‌های آن هنگام را داشت. اما در برابر آن، توانایی تحرک و سرعت آن کاهش یافته بود. تفنگ وینچستر
فرانسه ۶۰۰۰ تفنگ مدل ۱۸۶۶ را به همراه ۴٫۵ میلیون کارتریج ۰٫۴۴ هنری در جنگ فرانسه و پروسی خریداری کرد. امپراتوری عثمانی در سالهای ۱۸۷۰ و ۱۸۷۱ ۴۵۰۰۰ تفنگ مدل ۱۸۶۶ و ۵۰۰۰ کارابین خریداری کرد. این اسلحه‌ها در جنگ روس و ترکیه در سال ۱۸۷۷ مورد استفاده قرار گرفت و باعث غافلگیری بسیاری شد که تعداد بیشماری از ترکها در محاصره پلانا باعث کشته شدن چندین برابر تلفات بیشتر از حریفان مسلح با اسلحه‌های تک تیر Krnka و Berdan شد. مدل ۱۸۶۶ روسها را وادار کرد که پس از جنگ اسلحه جدیدی به نام «موسین-ناگانت» بسازند. تانک
از جنگ جهانی دوم به بعد قابلیت‌هایی همچون زره‌های واکنشی که در صورت مورد اصابت واقع شدن منفجر می‌شوند، مسافت‌یاب‌های لیزری، گلوله‌گذارهای اتوماتیک، سیستم‌های کامپیوتری کنترل آتش و ناوبری هم برای تانک‌ها طراحی شده‌اند. با وجود نیرومندتر شدن تانک‌ها در دهه‌های بعدی سده بیستم، برتری آن‌ها با ظهور گسترده تسلیحات ضد تانک جدید، نسبتا ارزان و موثر، به چالش کشیده شد. سلاح‌های ضد تانک پیشرفت زیادی را به خود دیدند؛ سلاح‌های نیرومندی برای پیاده‌نظام ساخته شده و مهمات ویژه‌ای تولید گردید که با شلیک از توپخانه یا هواپیما قدرت تخریب هم‌زمان چندین تانک را داشت. تغییر ماهیت جنگ موجب تضعیف هر جه بیشتر اهمیت و برتری تانک‌ها شد. با جایگزینی درگیری‌های گسترده نیروهای مسلح در رزم متعارف با رزم‌های نامنظم‌تر در مقیاس کوچک‌تر، تانک‌ها نقش محوری خود را از دست دادند. تانک
در گذشته تانک‌ها به انواع مختلفی از جمله تانک‌های سبک، متوسط، سنگین، فوق سنگین، تانک پیاده‌نظام و … تقسیم می‌شدند که هر یک برای مأموریت‌های ویژه‌ای طراحی شده بودند. پس از جنگ جهانی دوم گرایشی عمومی به استفاده از یک نوع تانک تحت عنوان تانک اصلی میدان نبرد ایجاد شد که قدرت انجام همه مأموریت‌ها را داراست. البته در بعضی از ارتش‌ها هنوز از تانک‌های سبک با زره کمتر و تحرک بیشتری برای مقاصد شناسایی و دیده‌بانی استفاده می‌شود. تی-۵۴/۵۵
در مجموع بیش از ۵۰ کشور از این تانک در نیروهای مسلح خود بهره برده‌اند و در بسیاری از جنگ‌های پس از جنگ جهانی دوم از آن استفاده شده‌است. ارتش سرخ و کشورهای عضو پیمان ورشو از آن در حمله سال ۱۹۵۶ به مجارستان و حمله پیمان ورشو به چکسلواکی بهره جستند. در جنگ‌های ۱۹۶۷ و ۱۹۷۳ اعراب و اسرائیل تی-۵۴ مهمترین تانک ارتش‌های عربی بود. در جنگ‌های ویتنام، کامبوج، اوگاندا، جنگ ایران و عراق، حمله عراق به کویت، جنگ خلیج فارس، جنگ داخلی ۲۰۱۱ لیبی و بسیاری از درگیری‌های نظامی دیگر نیز از این تانک استفاده شده‌است. در دهه ۱۹۸۰ تانک‌های پیشرفته‌تر تی-۶۲، تی-۶۴، تی-۷۲ و تی-۸۰ جای آن را در خط مقدم و واحدهای موتوری ارتش سرخ گرفتند اما هنوز هم بسیاری از ارتش‌ها انواع بهینه‌سازی شده این تانک را در زرادخانه‌های خود به عنوان نیروی ذخیره نگاه داشته‌اند و برخی از کشورها حتی از آن‌ها به عنوان تانک اصلی در نیروهای فعال خود استفاده می‌کنند. ماردر ۱
از همین رو و با افزایش حضور و فشار تانک‌های مدرن تر دشمن مانند تانک‌های تی-۳۴ شوروی، درخواست‌ها به منظور طراحی یک توپ ضدتانک خودکششی قدرتمند با تحرک پذیری بیشتر همانند نمونه پیشین موفق پنزریگر ۱ با زمنیه تجربی خوب در مقابل تانک‌های سبک دشمن، مطرح گردید. بدین منظور در ابتدا جهت پر کردن موقت خلع، همچون بسیاری دیگر از نمونه‌های زره‌پوش‌های آلمانی که بر مبنای شاسی‌های از پیش موجود طراحی شدند، مقرر گشت از شاسی زره‌پوش‌های غنیمتی فرانسوی که اسفاده دیگری نداشتند، تا حصول نمونه‌های بهتر استفاده شود. کرار (تانک)
کرار همان ویژگی‌ها و کیفیت نوع روسی را دارد که این تانک به سطح بالایی از حفاظت در برابر تهدیدات ضد زره مثل موشک‌های بی‌جی‌ام-۷۱ تاو نسل جدید یا بخش زیادی از گلوله‌های ضد زره شلیک شونده توسط سایر تانک‌ها رسیده‌است. همچنین در بخشی که لوله به برجک تانک وصل شده‌است نیز شاهد نصب یک پوشش حفاظتی انعکاسی هستیم که می‌تواند بخش اتّصال لوله را از برخورد ترکش‌های حاصل از درگیری در میدان نبرد حفظ کند. این پوشش حفاظتی در دیگر تانک‌های عملیاتی دنیا دیده نشده‌است. حتی تانک‌های سری مرکاوا و تی۹۰ از این کیت بهره نبرده‌اند. وزارت دفاع ایران نیز گفت که هرساله حدود تولید۱۰۰فروند از این تانک که در ابتدا ارتقای تانک های تی۷۲ ایرانی به این مدل در دستور کار قرار گرفته.همچنین با لغو تحریم تسلیحاتی ایران در ۲۵مرداد ۱۳۹۹ احتمال خرید تانک هایی همچون تی۹۰ms و عملیاتی کردن تانک ذوالفقار۳ نیروی زرهی ایران تقویت شود.ارتش ایران نیاز به ۸٠۰ عراده از این تانک دارد. پنتسر ۳۸(تی)
سال ۱۹۳۷ نیروی زمینی چکسلواکی فرمانی جهت طراحی یک تانک سبک جدید صادر کرد. شرکت سی‌کی‌دی چند مدل از طراحی‌های خود را ارائه نمود که تانک TNH P-S پس از آزمایش‌های گسترده بهترین نورد تشخیص داده شد. این نمونه با عنوان LT vz 38 روز ۱ ژوئیه سال ۱۹۳۸ به عنوان تانک سبک استاندارد نیروی زمینی چکسلواکی برگزیده گشت. هیچ یک از این تانک‌ها تا هنگام ورود نیروهای آلمانی به چکسلواکی در سال ۱۹۳۹ وارد خدمت نشدند. بیش از ۱۴۰۰ دستگاه از این تانک با عنوان پنتسرکمپف‌واگن ۳۸(تی) بین سال‌های ۱۹۳۹ تا ۱۹۴۲ برای استفاده در نیروی زمینی آلمان تولید گردید. آلمان همچنین ۶۹ دستگاه به اسلواکی، ۱۰۲ دستگاه به مجارستان، ۵۰ دستگاه به رومانی و ۱۰ دستگاه به بلغارستان صادر نمودند. داگلاس ای-۱ اسکایریدر
اسکایریدرها برای مدت زمان کوتاهی در جنگ الجزایر به کار گرفته شد، ولی با وجود این یکی از موفق‌ترین جنگنده‌های فرانسه در جنگ الجزایر بود. اسکایریدر تا دهٔ ۱۹۷۰ به‌طور محدودی در خدمت فرانسه بود. اسکایریدرها در سطح گسترده‌ای در جنگ چاد ابتدا در نیروی هوایی فرانسه و سپس اسما در نیروی هوایی محلی مستقل که پرسنل آن فرانسوی بودند حضور داشت. فرانسه این هواپیما را در جیبوتی و جزیرهٔ ماداگاسکار نیز به کار برد. پس از این که فرانسه اسکایریدرهای خود را بازنشسته کرد آن‌ها را به کشورهای گابون، چاد، کامبوج و جمهوری آفریقای مرکزی فروخت. پنزر ۴
سوریه نزدیک ۶۰ تانک پنزر ۴ را بین سال‌های ۱۹۵۰ تا ۱۹۵۲ از فرانسه خریداری کرد. ۵۰ تانک پنزر ۴ دیگر نیز سال ۱۹۵۴ از چکسلواکی به سوریه تحویل داده شد. از این تانک‌ها در جنگ علیه اسرائیل استفاده گردید. ۱۷ دستگاه پنزر ۴ نیز توسط سوریه از اسپانیا خریداری گشت. چندین دستگاه از این تانک‌ها در جنگ شش روزه توسط نیروهای اسرائیلی به غنیمت گرفته شد که تعدادی از آن‌ها هم‌اکنون در موزه به نمایش گذاشته شده‌اند. پنزر ۴
پنزر ۴ یکی از بیشترین تانک‌های آلمانی صادر شده آلمانی در جنگ جهانی دوم بود. در سال ۱۹۴۲ یازده دستگاه به رومانی و ۳۲ دستگاه به مجارستان تحویل داده شد که بسیاری از آن‌ها از اواخر سال ۱۹۴۲ تا اوایل سال ۱۹۴۳ در جبهه شرقی و عموماً در نبرد استالینگراد با منهدم شدن نیروهای مجار و رومانیایی توسط قوای ارتش سرخ از بین رفتند. رومانی مجموعاً قریب به ۱۲۰ تانک پنزر ۴ در تمامی طول جنگ جهانی دوم از آلمان دریافت کرد. بین ۵۰ تا ۹۰ تانک نیز به بلغارستان ارسال شد. تعدادی از تانک‌های پنزر ۴ در خدمت ارتش ایتالیا، نقش هستهٔ واحدهای جدید زرهی این کشور را ایفا نمودند. از این تانک‌ها برای آموزش خدمه تانک‌های ایتالیایی استفاده شد. دولت راست‌گرای ژنرال فرانکو در اسپانیا در ماه مارس سال ۱۹۴۳ سفارشی برای خرید ۱۰۰ دستگاه تانک پنزر ۴ به آلمان ارسال کرد که نهایتاً تا پایان سال تنها ۲۰ دستگاه از آن‌ها را دریافت نمود. فنلاند ۳۰ دستگاه از این تانک خریداری کرد که مجدداً فقط ۱۵ دستگاه از آن در سال ۱۹۴۴ تحویل داده شد. ۶۰ تا ۷۰ پنزر ۴ برای تقویت ارتش مجارستان به این کشور فرستاده که ۲۰ دستگاه از آن توسط خود آلمانی برای پر کردن جای ادوات منهدم شده استفاده گردید. ۱۵ دستگاه پنزر ۴ نیز به نیروهای مسلح دولت دست نشانده کرواسی سپرده شد. در مجموع نزدیک به ۳۰۰ دستگاه از انواع مدل‌های پنزر ۴ به سایر کشورهای متحد آلمان صادر شد. بل ای‌اچ-۱ کبرا
اولین نمونه‌های دو موتوره این هلیکوپتر با نام‌های بِل اِی‌اِچ-۱جی و بِل اِی‌اِچ-۱تی (نمونه بهبود یافته AH-1J) معروف به سی کبرا (کبرای دریایی) مخصوص نیروی تفنگداران دریایی ایالات متحده آمریکا ساخته شد. نمونه صادراتی ای اچ-۱جی به سی کبرا بین‌المللی معروف شد و خود دارای دو مدل با قابلیت شلیک و هدایت موشک‌های ضد تانک هدایت سیمی بی‌جی‌ام-۷۱ تاو معروف به تاو کبرا مجهز به سیستم هدفگیری و هدایت تلسکوپی ام-۶۹ این موشک‌ها در پوزه هلیکوپتر و نمونه بدون قابلیت شلیک و هدایت این موشک‌های ضد تانک، معروف به نان تاو بود.۱۶۰ فروند از مدل نان تاو و ۶۲ فروند از مدل تاو هلیکوپتر ای اچ-۱جی سی کبرا از سال ۱۹۷۴ توسط هوانیروز ارتش ایران برای پشتیبانی نیروهای زمینی ایران و مقابله با تانک‌ها , زره پوش‌ها و نفربرهای زرهی دشمنان به خدمت گرفته شد که در طول جنگ ایران و عراق بسیار بکار گرفته شد.نمونه‌های بعدی دو موتوره به ترتیب بِل اِی‌اِچ-۱دبلیو معروف به سوپر کبرا و آخرین و پیشرفته‌ترین نمونه کبرا یعنی بِل اِی‌اِچ-۱زِد معروف به وایپر (افعی) هستند. لازم به ذکر است نمونه بِل اِی‌اِچ-۱زد با نام زولو کبرا نیز شناخته می‌شود. پنزر ۲
پنتسرکمپف‌واگن ۲ (آلمانی: ، خودروی زرهی رزم ۲) معروف به پنتسر ۲ (آلمانی: ) که عموماً تحت عنوان پنزر ۲ شناخته می‌شود، یک تانک سبک آلمانی بود که اواسط دهه ۱۹۳۰ طراحی و به صورت گسترده در جنگ جهانی دوم به کار گرفته شد. نبرد وردن
در این جنگ، علاوه بر به کار گرفتن وسیع نیروی هوایی، برای اولین بار از تانک استفاده شد. ولی کاربرد تانک‌های انگلیسی که برای نخستین بار در پانزدهم سپتامبر وارد میدان شدند، به علت بارندگی‌های شدید و گل آلود بودن زمین، چندان درخشان نبود. نکتهٔ مهمتر این که در این جنگ برای اولین بار در طول جنگ جهانی ستاد ارتش آلمان از راهبرد جنگ فرسایشی بهره گرفت که البته به دلیل پست تر بودن منابعش نسبت به منابع متفقینی که سلطه اقتصادی و تجاری بر دنیا داشتند، به نتیجه چندانی نرسیده و متحمل تلفات عظیمی شدند.(رجوع کنید به اریش فون فالکنهاین، بخش ارزیابی) سپکت جگوار
شمشیرهای هندی در جنگ کارگیل با بمباران مواضع پاکستانی‌ها نقش مؤثری را ایفا کردند و در سال‌های ۱۹۸۷ تا ۱۹۹۰ هم در حمایت از نیروهای حافظ صلح هندی در سری‌لانکا ماموریت‌های شناسایی را به اجرا درآوردند. تعدادی از جگوارهای هندی هم به موشک‌های ضدکشتی دوربرد سی ایگل برای نبردهای دریایی مسلح شده‌اند. یکی از دلایل اهمیت جگوار برای ارتش هند این است که این جنگنده به همراه میراژ ۲۰۰۰ تنها هواپیماهای هندی هستند که توانایی شلیک بمب اتمی را دارند. هندی‌ها در دهه ۱۹۹۰ چندین بهسازی و ارتقا را بر روی این جنگنده‌ها اعمال کردند و قرار است از سال ۲۰۱۳ یک ارتقا کلی بر روی ۱۲۵ فروند از آن‌ها انجام شود. این ارتقا شامل نصب دستگاه‌های اویونیک جدید از جمله رادارهای چندوضعیتی و خلبان اتوماتیک تازه می‌شود و حتی ممکن است موتور جگوارها هم با موتور پرقدرت‌تر "هانی‌ول اف۱۲۵آی‌ان" تعویض شود تا عملکرد پروازی آن‌ها به ویژه در ارتفاع متوسط ارتقا پیدا کند. چیفتن (تانک)
چیفتن نوعی تانک اصلی میدان نبرد بریتانیایی است که از سال ۱۹۶۵ وارد نیروی زمینی بریتانیا شد. هنوز نیز در نیروهای مسلح اردن و ایران از آن استفاده می‌شود. تانک لکلر
ارتش فرانسه ۴۰۶ تانک لکلر به همراه ۲۰ تانک تعمیرگر را در اختیار دارد که در سال ۲۰۱۱ تنها ۲۵۴ دستگاه از آن‌ها سرویس‌دهی می‌شوند. قیمت خرید کنونی این تانک ۹٫۳ میلیون یورو و هزینهٔ نگهداری سالانه آن در ارتش فرانسه ۳۶۲ هزار یورو برای هر دستگاه در سال ۲۰۱۱ است. مدل ارتقا یافته "ام‌کا۲ لکلر" با بهینه‌سازی‌های نرم‌افزاری و سیستم کنترل موتور در سال ۱۹۹۸ وارد ارتش فرانسه شد. این تانک از سال ۱۹۹۵ مورد استفاده نیروهای مسلح امارات متحده عربی است که ۳۸۸ دستگاه تانک و ۴۶ دستگاه تانک تعمیر و بازیابی از آن را در اختیار دارد. حدود پنجاه عراده را نیز به اردن هدیه داد به جز این دو کشور مذاکراتی برای فروش ۳۰ تا ۴۰ دستگاه از این تانک به کلمبیا هم انجام شده‌است. تانک متوسط
تانک‌های متوسطی وجود داشتند که بر قابلیت‌های ضد پیاده نظام متمرکز بودند (مانند جنگ جهانی دوم: اسلحه اولیه پانزر IV با لوله کوتاه و اسلحه اولیه 75 میلی متری M4 Sherman ) و تانک‌های متوسط که بیشتر بر روی نقش ضد تانک متمرکز بودند و اسلحه‌های تانک با سرعت بالا را نصب می‌کردند. تانک های سواره نظام فرانسوی ( "Chars de Cavalerie" ) مانند SOMUA S35 علاوه بر قدرت و حفاظت از طرح های دیگر، بر سرعت نیز تمرکز داشتند. آنها شبیه به آنچه که کشورهای دیگر تانک های متوسط می نامیدند بودند. تانک اصلی میدان نبرد
تانک اصلی میدان نبرد به تانکی گفته می‌شود که در مقایسه با دیگر خودروهای زرهی، بازیگردان اصلی صحنه نبرد زمینی است و اعمال آتش مستقیم به نیروهای دشمن از طریق این خودرو زرهی انجام می‌شود. دوران جنگ سرد فصل پیشرفت و فراگیر شدن به‌کارگیری این‌گونه جنگ‌افزار در میان ارتش‌های جهان بود. الفانت
"فردیناند/الفانت" احتمالاً موفق‌ترین زره‌پوش ضد تانک آلمانی تولید انبوه شده در طول جنگ، در نسبت تلفات وارد کرده به دشمن به تلفات وارده به خود بود. این نسبت بنابر ادعاهای ثبت شده در گزارش‌ها به یک به ده نیز می‌رسد. در طول نبرد کورسک، گردان ۶۵۳ زره‌پوش‌های سنگین ضد تانک ادعا کرد که با از دست دادن تنها ۱۳ "فردیناند"، ۳۲۰ تانک دشمن را از بین برده‌است. این نسبت چشمگیر به دلیل قدرت آتش بالا و ظرفیت محافظتی زیاد آن بود که باعث می‌شد هنگام استفاده در نبردهای رو در رو یا دفاعی ایستا، از مزیت عظیمی برخوردار باشد. (البته توجه داشته باشید که به خوبی ثابت شده‌است که میزان انهدام "ادعا شده" تانک‌ها بسیار فراتر از "شمار واقعی" است. منابع مختلف استانداردهای مختلفی برای تعریف «انهدام» دارند). با این حال، تحرک ضعیف و غیرقابل اعتماد بودن مکانیکی، توانایی عملیاتی آن را به شدت کاهش داده بود. ام۱ آبرامز
تانک‌های ام۱ از یک موتور توربین گاز لیکومینگ تکسترون با قدرت ۱۵۰۰ اسب‌بخار استفاده می‌کنند. این موتور چندگانه‌سوز است اما سوخت معمولی آن سوخت جت جی‌پی۸ است. زره تانک نیز زره چوبام است که در وزارت دفاع بریتانیا برای تانک‌های انگلیسی چلنجر اختراع شد. در صورت نیاز امکان نصب زره واکنشی انفجاری بر روی تانک هم وجود دارد. پنزر ۴
پنتسرکمپف‌واگن ۴ (آلمانی: ، خودروی زرهی رزم ۴) معروف به پنتسر ۴ (آلمانی: ) که عموما تحت عنوان پنزر ۴ شناخته می‌شود، یک تانک متوسط آلمانی بود که اواخر دهه ۱۹۳۰ میلادی طراحی و به صورت گسترده در جنگ جهانی دوم به کار گرفته شد. عنوان تدارکاتی این تانک در نیروی زمینی آلمان Sd.Kfz. 161 بود. ذوالفقار (تانک)
آماری از تعداد تانک‌های ذوالفقار تولید شده اعلام نشده اما بنا بر برآوردها در سال ۲۰۱۰ حدود ۱۰ دستگاه ذوالفقار در اختیار نیروهای مسلح ایران بوده‌است. در ذوالفقار ۳ که مدل نهایی این تانک است از یک موتور دیزلی ۱۲ سیلندر با قدرت ۱۰۰۰ اسب بخار که با وزن حدود ۴۰ تنی تانک امکان حداکثر سرعت ۷۰ کیلومتری حرکت در جاده را برای آن فراهم می‌کند. تانک متوسط
تانک‌های متوسط دوره بین‌جنگ شامل تانک‌های بریتانیایی Vickers Medium Mark II و T-28 چند برجکی شوروی بود. در دوره منتهی به جنگ جهانی دوم، انگلیسی‌ها به‌عنوان فلسفه جدید « تانک رزمناو » و « تانک پیاده نظام » که تانک‌ها را بر اساس نقش تعریف می‌کرد تا اندازه، استفاده از اصطلاح متوسط را برای تانک‌های خود متوقف کردند. پنزر ۱
زره پنزر ۱آ تنها ۱۳ میلی‌متر بود. این زره تنها در مقابل تسلیحات سبک از دو خدمه (فرمانده و راننده) تانک محافظت می‌نمود. خدمه از طریق یک لوله صوتی با یکدیگر ارتباط برقرار می‌کردند. تسلیحات تانک شامل دو مسلسل ۷٫۹۲ میلی‌متری هم‌محور در کنار یکدیگر در یک برجک کوچک دستی چرخان با حداکثر ۱۵۲۵ فشنگ می‌شد. فرمانده تانک که نقش توپچی را نیز داشت، در جایگاهی متصل به برجک که با آن به چرخش درمی‌آمد، می‌نشست. مدل آ نیروی خود را از یک موتور چهار سیلندر بنزینی کروپ خنک‌شونده با هوا می‌گرفت و می‌توانست تا حداکثر برد ۲۰۰ کیلومتر و حداکثر سرعت ۳۷ کیلومتر بر ساعت برسد. سامانه انتقال قدرت در جلوی بدنه قرار داشت. سامانه تعلیق در طرح کروپ نمونه‌برداری از تانک سبک کوچک بریتانیایی لیوید ۴ بود. این سامانه در هر طرف شامل یک میله متصل به دو هزارچرخ بر روی فنرهای ربع بیضوی تخت می‌شد. سه چرخ در هر طرف حالت قسمت بالای شنی را حفظ می‌کردند. چرخ زنجیر در جلو و چرخ هرزگرد در عقب تانک بود. با جلو و عقب کردن هرزکرد تنش شنی تنظیم می‌گشت. این تانک تنها به گیرنده مجهز بود و فرسنده‌ها در خودروهای ویژه فرماندهی نصب می‌شد. بین ماه‌های ژوئیه سال ۱۹۳۴ تا ژوئن ۱۹۳۶ مجموعاً ۸۱۸ دستگاه از مدل آ تولید گردید. کشتی پایگاه
در قرن بیستم، بخصوص در جنگ‌های جهانی اول و دوم، کشتی‌های پایگاه معمول، نبردناوها و رزم‌ناوها بودند. تمامی این کشتی‌ها، نزدیک به ۲۰٬۰۰۰ تن یا بیشتر ظرفیت داشتند، و به توپ‌های کلیبر بزرگ و تسلیحات سنگین مجهز بودند. لئوپارد ۱
سلاح اصلی این تانک یک قبضه توپ ۱۰۵ میلی‌متری ال۷ بود که اواخر دهه ۱۹۵۰ در انگلیس طراحی شده و توپ استاندارد تانک‌های ناتو در آن دوران بود. طول این توپ ۵۱ برابر کالیبر آن بود. در مدل‌های ابتدایی لئوپارد ۱ شصت گلوله برای آن حمل می‌شد که ۱۳ گلوله در برجک و ۴۷ گلوله دیگر در شاسی نگهداری می‌شد. در مدل‌های متاخرتر تعداد گلوله‌های شاسی به ۴۲ عدد کاهش یافت. سلاح‌های ثانویه تانک هم دو مسلسل ام‌ژ۳ با ۵۵۰۰ فشنگ بودند که یکی هم‌محور توپ اصلی و دیگری روی برجک در قسمت فرمانده قرار می‌گرفتند. تی-۲۶
تی ۲۶ یک تانک سبک متعلق به ارتش سرخ بود. از این تانک در تهاجم نظامی شوروی به منچوری، اشغال ایران در جنگ جهانی دوم، جنگ داخلی اسپانیا، جنگ دوم چین و ژاپن، جنگ زمستان، درگیری‌های مرزی شوروی و ژاپن، جنگ جهانی دوم و جنگ داخلی چین استفاده شد. این تانک در بیشتر نبردهای دهه ۱۹۳۰ استفاده شد. تی-۶۲ به تعداد ۱۱۰۰۰ دستگاه تولید شد و تا هنگام معرفی سلاح‌های جدید و پیشرفته‌تر ضد زره، تانک موفقی یود. شوروی طی دههٔ ۱۹۳۰، توانست ۵۳ گونه خودروی نظامی از جمله تانک‌های مهندسی و فنی، تانک‌های کنترل از راه دور، تانک‌های آتش‌افکن و نفربر زرهی بر پایهٔ این تانک، تولید کند. پنزر ۱
آلمان ۳۲ دستگاه از تانک‌های سبک پنزر ۱آ و یک خودروی فرماندهی را ماه اکتبر سال ۱۹۳۶ جهت مشارکت در جنگ داخلی اسپانیا به این کشور اعزام کرد. در مجموع ۷۵ دستگاه پنزر ۱ آ و ب و چهار خودروی فرماندهی به اسپانیا ارسال گشتند. این تانک‌ها در میدان‌های نبرد کاربرد اندکی داشتند و تنها از فاصله نزدیک می‌توانستند با تانک‌های دشمن درگیر شوند. پنزر ۱ با زره نازک و خلاصه شدن تسلیحات آن به دو مسلسل هنگام آغاز جنگ جهانی دوم منسوخ به حساب می‌آمد اما با توجه به نبود جایگزین برای یک سال دیگر خط مقدم مورد استفاده قرار گرفت. چلگرد
رودخانه زاینده‌رود هاینتس گودریان
روز ۱ اکتبر همان سال به وزارت رایشسور بازگشت و در دفتر ترابری بخش عملیات‌ها حضور پیدا کرد. در این جایگاه مسئول ترابری نیروها با کامیون و مطالعات مربوط به مشکلات مربوط به آن بود. روز ۱ اکتبر سال ۱۹۲۸ به ستاد آموزش ترابری موتوری فرستاده شد تا در زمینه تاکتیک تانک‌ها به آموزش بپردازد. تا این زمان فعالیت‌های او در این رابطه تماما نظری بود و هیچ تجربه عملی در این باره نداشت. در این مدت برای تمرینات به تانک‌های ساختگی دارای موتور اتکا و به شکل نظام‌مندی طرح ایجاد یگان تانک در سطح دسته، گروهان و گردان را بررسی کرد. برای چهار هفته به سوئد فرستاده شد تا فعالیت تانک‌های جنگ جهانی اول آلمانی را که به این کشور فروخته شده بود، مشاهده نماید و خود برای نخستین یکی از آن‌ها را براند. سال ۱۹۲۹ پس از تجربیات و مطالعات مختلف در نهایت به این نتیجه رسید که تانک‌ها به تنهایی یا در اتصال به پیاده‌نظام هیچگاه اهمیت تعیین‌کننده‌ای به دست نخواهند آورد؛ بلکه سایر تسلیحات پشتیبانی که تانک‌ها به آن متکی هستند نیز می‌بایست به استاندارد سرعت و عملکر خارج از جاده برسند. در چنین آرایشی از تمامی جنگ‌افزارها تانک‌ها نقش اصلی را ایفا می‌کردند و سایر تسلیحات وابسته به نیازهای قوای زرهی بودند. با اجرای تمریناتی در تابستان همان سال بر آرای خود اطمینان یافت. تیگر ۱۳۱
نام این تانک آلمانی که توسط متفقین تیگر ۱ شناخته می‌شد؛ "Panzerkampfwagen VI Tiger Ausf. E" نام داشت. ۱۸۱ تانک در کاسل آلمان ساخته شد و بدنه توسط (هنشل) ساخته شد درحالی که برجک آن توسط Wegmann A ساخته شد. مخزن آن در ژانویه یا فوریه ۱۹۴۳ با شماره شاسی ۲۵۰۱۲۲ تکمیل شد. بین ۱۲ مارس و ۱۶ به تونس حمل شد، آوریل ۱۹۴۳. این تانک در طی مبارزات آفریقای شمالی با برجک شماره ۱۳۱ که آن زمان تا امروز شناخته شده‌است، به گروه شماره ۳ در "504th Schwere Heerespanzerabteilung" (گردان تانک سنگین آلمان) در تونس اختصاص داده شد. الخالد (تانک)
الخالد تانک اصلی میدان نبرد است که به طور مشترک توسط پاکستان و چین در دهه ۱۹۹۰ و بر اساس تانک چینی تایپ ۹۰ ساخته شده است. نمونه اولیه این تانک توسط شرکت صنایع شمال چین (نورینکو) با نام MBT-2000 ساخته شد و نورینکو نیز این تانک را برای صادرات ارائه نمود. ارتش بنگلادش در سال ۲۰۱۱ چهل و چهار دستگاه MBT-2000 را از چین سفارش داد. حدود ۳۱۰ تانک الخالد در سال ۲۰۱۴تولید شد. MBT-2000 نورینکو نیز توسط ارتش سلطنتی مراکش استفاده می شود. این تانک توسط ارتش پرو به عنوان یک خرید احتمالی مورد بررسی قرار گرفت، اما به دلیل مشکلات مالی روند خرید آن لغو شد. پنزر ۴
پنزر ۴ تقریباً نیمی از توان واحدهای زرهی آلمانی را در جبهه غربی پیش از پیاده شدن نیروهای متفقین در ساحل نرماندی در ششم ژوئن سال ۱۹۴۴، تشکیل می‌داد. بیشتر ۱۱ لشکر زرهی آلمانی که در نبرد نرماندی حضور یافتند در ابتدا با داشتن تقریباً ۱۶۰ تانک دارای یک تیپ زرهی با یک گردان از تانک‌های پنزر ۴ و گردان دیگری از تانک‌های پنتر بودند. ارتقا منظم تانک پنزر چهار باعث شد که این تانک در دید دشمنان همچنان حریفی قدرتمند به نظر بیاید. با وجود برتری مطلق هوایی توسط متفقین، آلمانی‌ها موفق شدند با بهره‌گیری از مزایای تدافعی پدیده‌های طبیعی در منطقه نرماندی، با استفاده از تانک‌ها و توپ‌های ضد تانک خود تلفات گسترده‌ای به ادوات زرهی دشمنان خود وارد سازند. با این حال ضد حملات قوای آلمانی نیز توسط توپخانه، تسلیحات ضد تانک سبک، زره‌پوش‌های ضد تانک، توپ‌های ضد تانک و هواگردهای جنگنده-بمب‌افکن دشمن دفع شد. زره با فاصله پنزر ۴ تأثیر گلوله‌های تسلیحات ضد تانک متفقین را کاهش داده بود اما زمین ناهموار این مسئله را با مشکل مواجه کرده بود. خدمه تانک‌های پنزر ۴ آلمانی در بسیاری از گزارش‌های خود این زره با فاصله را در مقابل ناهمواری‌های زمین و پوشش گیاهی متراکم بسیار ضعیف می‌خواندند که به راحتی کنده یا شکسته می‌شد. تانکت
اولین نوع تانکت به نام موریس-مارتل در ۱۹۲۵ معرفی گشت. مدتی پس از آن تانکت گاردن لوید به عنوان اولین تانکت عملیاتی از طرف ارتش بریتانیا ساخته شد که طرحی بسیار تأثیر گذار بود و بر طراحی تانکت‌های بعد از خود تأثیر بسیاری داشت. این تانکت در جنگ چاکو از طرف بولیویایی‌ها مورد استفاده قرار گرفت. ارتش ایتالیا سه لشکر زرهی و سه لشکر سریع را با تانکت‌های ال۳۳/۳ و ال۳۵/۳ مسلح کرد که در حمله ایتالیا به اتیوپی، جنگ داخلی اسپانیا و تمام نقاطی که سربازان ایتالیایی در جنگ جهانی دوم حضور داشتند استفاده شد. در فرانسه نوع شناسایی تانکت با نام تولید شد و تی-۲۷ در شوروی برای پرتاب با چتر از هواپیما مورد آزمایش قرار گرفت. سنگرتوپ
در طول جنگ جهانی دوم، وسایل نقلیه جنگی زرهی از نوع کاسیماته به شدت توسط هر دو جناح نیروهای ترکیبی آلمانی ورماخت و ارتش سرخ اتحاد جماهیر شوروی استفاده می‌شد. آنها عمدتاً به عنوان زره پوش نابودگر تانک و سلاح تهاجمی استفاده می‌شدند. نابودگرهای تانک، که عمدتاً به‌صورت عملیات کمین دفاعی کار می‌کردند، به اندازه تانکهای تهاجمی احتیاج به برجک دوار نداشتند، و سلاحهای تهاجمی هم عمدتاً در برابر سنگرها و استحکامات ثابت پیاده‌نظام استفاده می‌شدند و چنانچه دشمنی هم در خارج از محدوده حرکت توپ آنها ظاهر می‌شد می‌توانستند زمان واکنش طولانی تری در اختیار داشتند؛ بنابراین، وزن و پیچیدگی داشتن یک برجک غیر ضروری به نظر می‌رسید و می‌توانست به نفع حمل اسلحه بیشتر و داشتن زره‌های قویتر صرفه جویی گردد. در بسیاری موارد، بسته به موقعیت تاکتیکی، وسایل نقلیه کاسمیته هم به عنوان نابودگر تانک یا هم سلاح تهاجمی مورد استفاده قرار می‌گرفتند. ورماخت از چند نوع نابودگر تانک کاسیماته استفاده می‌کرد، در ابتدا الفانت را بر مبنای طراحی پانزر یاگر به کار برد که دارای یک کاسیماته به‌طور کامل محصور پنج طرفه (از جمله سقف زرهی آن) در بالای بدنه بود، سپس از نابودگر تانک کاسیماته یاگ پانزر (به معنای کلمه "تانک شکارچی')، استفاده کرد که در آن زره کاسیماته با بدنه تانک بیشتر ادغام شده بود. یاگ پانزر ۴، یاگ تایگر و یاگ پانتر (دو مورد آخر ترجمه، به ترتیب به معنی "ببر شکارچی" و "پلنگ شکارچی") نمونه‌هایی از این طراحی هستند. سلاحهای تهاجمی مانند اشتوگ 3و اشتوگ ۴ تحت طراحی کلی 'اشتورم گشوتس' ساخته شدند. در ارتش سرخ، نابودگرهای تانک و توپهای خود کششی کاسیماته دارای پیشوند "SU-" یا "ISU-" بودند، با پیشوند "SU-" مخفف مخفف Samokhodnaya Ustanovka، یا "توپ خودکششی". نمونه‌های آن SU-100 یا ISU-152 است. هم آلمان و هم اتحاد جماهیر شوروی عمدتاً زره پوشهای کاسیماته را به جای به کاربردن یک طراحی اختصاصی از صفر، با استفاده از شاسی تانک‌های برجک دار موجود طراحی می‌کردند. آئروسپاسیال غزال
عراقی‌ها در جنگ هشت ساله خود با ایران به‌طور گسترده ای از هلیکوپترهای غزال خود بهره بردند. غزال‌های مسلح به موشک هات توانایی ضد تانک در خور توجهی داشتند. برای هات‌ها فرقی نمی‌کرد که کدام تانک ایرانی رودروری آن‌ها باشد. چه تی-۵۵ و تی-۶۲ و چه ام-۶۰ پاتون و چیفتن با استفاده از هات منهدم می‌شدند. اما مشکل غزال‌ها این بود که محافظت زرهی کافی برای انجام عملیات در محیط پرخطر جنگی را نداشتند. غزال‌های سبک در واقع طرز تفکر اروپایی‌ها در مورد شیوه کاربرد هلیکوپترها در نبردهای ضد تانک را به نمایش می گذاشتند و آسیب‌پذیری غزال‌ها در مقابل آتش پدافندی دشمن در طول این جنگ نادرستی این ایده را ثابت کرد. دیگر بالگرد جنگنده عراقی‌ها یعنی میل-۲۵ ساخت شوروی برعکس غزال از زره و مقاومت قابل توجه برخوردار بود اما موشک‌های ضد تانک دقیق و سیستم هدف‌گیری مناسبی نداشت. غزال‌ها مثل کبراهای ایرانی قادر بودند در هنگام هاور کردن هم شلیک کنند اما بالگردهای روسی فقط در حال حرکت قادر به شلیک بودند که این دقت آن‌ها را به شدت کاهش می‌داد. برای رفع این مشکل در تابستان ۱۳۶۱ عراقی‌ها از مستشاران نظامی آلمان شرقی دعوت کردند تا راهکارهایی برای کاربرد مؤثرتر بالگردهای جنگنده را به آن‌ها بیاموزند. عراقی‌ها به توصیه این مستشاران تاکتیک ساده اما فوق‌العاده مؤثری را ترتیب دادند که در آن هلیکوپترهای غزال و میل-۲۵ در گروه‌های شکارچی/قاتل به جنگ نیروهای دشمن می‌رفتند. ابتدا میل-۲۵های عظیم‌الجثه حمله را آغاز کرده و با آتش راکت‌های ۵۷ م‌م خود پدافند هوایی ایرانی‌ها را از کار می‌انداختند. سپس نوبت به غزال‌ها می‌رسید که از سردرگمی قوای ایرانی استفاده کرده و با موشک‌های هات تانک‌های ایرانی را یکی یکی از کار بیندازند. وقتی در سال ۱۳۶۱ در جنگ‌های میان شلمچه تا بصره سپاه پاسداران برای نخستین بار از تانک استفاده کرد غزال‌های توانستند تعداد زیادی از تانک‌های پاسداران و چیفتن‌های ارتش را به این شیوه از کار بیندازند. ذوالفقار (تانک)
در ذوالفقار ۱، می‌توان سیستم هشداردهنده و پدافند لیزری ساخت سازمان صنایع دفاع ایران را نیز دید. این سیستم می‌تواند کاربران خود را از تابش پرتوهای لیزر هدایت‌کننده که برخی موشک‌های ضدتانک از آن استفاده می‌کنند، آگاه کند. این سیستم توانایی تشخیص پرتوهای مستقیم یا غیرمستقیم مسافت‌یاب‌های لیزری را از نشانه‌گذارهای لیزری دارد. این سیستم قدرت واکنش پرسنل تانک را در برابر تهدیدها افزایش داده و حتی امکان فعال شدن خودکار و به موقع واحدهای پدافندی را در سمت زاویه تهدید فراهم می‌سازد. پدافند مورد استفاده این سیستم به صورت انتخابی، می‌تواند ترکیبی از پرتاب‌کننده‌های نارنجک دودزا باشد. این کار باعث شکستن قفل لیزری پرتابگرهای دشمن می‌شود. پوشش این سیستم هشدار دهنده ۳۶۰ درجه در افق و ۶۰ درجه در ارتفاع است. داج چلنجر
داج چلنجر یکی از مدل‌های محبوب خودروهای کمپانی داج است که از دههٔ ۱۹۷۰ تاکنون محبوبیت زیادی داشته‌است. داج چلنجر نام سه مدل متفاوت شرکت داج (زیر مجموعه کرایسلر) است؛ که نسل اول آن از ۱۹۷۰ تا ۱۹۷۴، نسل دوم از ۱۹۷۸ تا ۱۹۸۳ و نسل سوم از ۲۰۰۸ تا الان تولید شده‌اند. از نمونه‌های داج چلنجر می‌توان مدل‌های چلنجر اس‌ایکس‌تی (SXT)، چلنجر آرتی (R/T)، هلکت (Hellcat) و دیمن (Demon) را نام برد. جنگ جهانی دوم
شیوه‌های جنگ زمینی از خط مقدم ثابت و سنگرهای جنگ جهانی اول، که به توپخانه‌های ارتقایافته که سرعت پیاده‌نظام و سواره‌نظام را افزایش می‌داد متکی بود، به قابلیت‌های حمل و نقل و تسلیحات ترکیبی تبدیل شد. تانکها که در نخستین جنگ جهانی اغلب برای پشتیبانی پیاده‌نظام استفاده می‌شدند در جنگ جهانی دوم یکی از سلاح‌های اصلی بودند. در اواخر دههٔ ۱۹۳۰ طراحی تانک‌ها به‌طرز قابل‌ملاحظه‌ای پیشرفته‌تر از جنگ جهانی اول بود و پیشرفت در طراحی تانک‌ها با هدف افزایش سرعت، زره و قدرت آتش در طول جنگ هم ادامه یافت. بیشتر فرماندهان در آغاز جنگ تصور می‌کردند که برای مبارزه با تانک‌های دشمن باید از تانک‌هایی با مشخصات بهتر استفاده کرد. این تفکر با عملکرد ضعیف سلاح‌های ضدتانک اولیه در برابر زره و خودداری آلمان از نبردهای تانک در برابر تانک به چالش کشیده شد. این شیوه، در کنار استفادهٔ آلمان از تسلیحات ترکیبی، از عناصر اصلی تاکتیک‌های شدیداً موفق بلیتسکریگ آلمان در لهستان و فرانسه بود. بسیاری از شیوه‌های نابودی تانک‌ها، از جمله آتش غیرمستقیم، توپ ضدتانک (از هر دو نوع یدک‌کش و خودکششی)، مین، اسلحه‌های ضدتانک کوتاه‌برد پیاده‌نظام و تانک در برابر تانک مورد استفاده قرار گرفتند. با وجود ماشینی کردن گسترده، پیاده‌نظام همچنان ستون فقرات همهٔ نیروها بود. تجهیزات بیشتر نیروهای پیاده‌نظام در طول جنگ مشابه تجهیزات جنگ جهانی اول بود. استفاده از مسلسل‌های قابل‌حمل، مثل ام‌گه ۳۴ متعلق به آلمان، گسترش یافت و انواعی از مسلسل دستی که برای رزم نزدیک در نواحی شهری و جنگلی کاربردی بود مورد استفاده قرار گرفت. در اواخر جنگ، تفنگ تهاجمی توسعه داده شد و پس از جنگ به سلاح معمول پیاده‌نظام تبدیل شد. این نوع سلاح دارای بسیاری از ویژگی‌های تفنگ و مسلسل دستی است. کی‌وی-۱
کی‌وی-۱ () (مخفف Климент Ворошилов - کلیمنت ووراشیلوف) یک تانک سنگین ساخت شوروی بود که اواخر دهه ۱۹۳۰ طراحی و به صورت گسترده در جنگ جهانی دوم به کار گرفته شد. این تانک در ابتدا صرفاً کی‌وی نامیده می‌شد اما پس از ظهور کی‌وی-۲، به کی‌وی-۱ تغییر عنوان داد. فیرچایلد ریپابلیک ای-۱۰ تاندربولت ۲
این هواپیما در جنگ سال ۱۹۹۰–۱۹۹۱ ائتلاف علیه عراق به تنهایی بیش از ۵۰ درصد تانک‌های عراقی و ۳۱ درصد کل نفربرهای زرهی این کشور را نابود کرد.اولین نوع از این هواپیما در سال ۱۹۷۵ ساخته شد و تحویل یکی از پایگاه‌های نیروی هوایی آمریکا گردید. در جنگ‌های دهه ۱۹۸۰ در اروپای شرقی از این هواپیما برای مقابله با تانک‌های روسی استفاده شد. در جنگ خلیج فارس سال ۱۹۹۱ نیروهای آمریکایی بیش از ۸۱۰۰ سورتی پرواز با این هواپیمای نظامی داشتند. بیش از ۹۰ درصد از موشکهای هوا به زمین AGM-۶۵ شلیک شده در جنگ خلیج فارس، توسط این هواپیماها شلیک شد. طی این نبردها حدود ۱۰۰۰ تانک، ۲۰۰۰ نفربر و بیش از ۱۲۰۰ سلاح سنگین توپخانه از بین رفتند. اما برخلاف انتظار فقط ۵ فروند از این هواپیما در این جنگ سقوط کرد. جنگ جهانی اول
نخستین هدف سیاسی آلمان جذب عثمانی بود چرا که ورود عثمانی باعث تسلط نیروهای اتحاد محور بر تنگه‌های داردانل و بسفر می‌شد و ارتباط دریایی روسیه با بریتانیا و فرانسه را قطع می‌کرد. ازین گذشته عثمانی پلی بود که ارتباط آلمان با خاورمیانه و آسیا (به ویژه مستعمره مهم بریتانیا یعنی هند) را ممکن می‌ساخت. در نهایت امپراتوری عثمانی در دوم اوت ۱۹۱۴ با امضاء معاهده اتحادی با امپراتوری آلمان، به نفع آلمان وارد جنگ شد. نبرد گالیپولی یا نبرد چناق‌قلعه که بیش از هشت ماه طول کشید در تنگه داردانل درگرفت. این نبرد در ۲۵ آوریل سال ۱۹۱۵ با پیاده شدن لشکر هفتاد هزار نفری متفقین با حمایت ۱۰۹ ناو جنگی و صدها شناور آغاز شد و سرانجام در دسامبر سال ۱۹۱۵ با شکست نیروهای ائتلاف به پایان رسید؛ و در پایان از هر دو جبههٔ متفقین و متحدین بیش از نیم میلیون نفر کشته و زخمی برجای ماند. در این نبرد کشتی‌های نیروی دریایی متفقین آسیب زیادی دیدند. مصطفی کمال آتاترک، افسر ترک در جنگ گالیپولی به شهرت رسید. همچنین یک پیمان برای تقسیم کردن بخشهایی از امپراتوری عثمانی با نام توافق‌نامه سایکس–پیکو به‌صورت مخفیانه بین بریتانیا و فرانسه بسته شد. پنزر ۴
پنزر ۴ در تمامی جبهه‌های نبرد حاضر بود و تنها تانک آلمانی نام گرفت که به صورت ممتد در تمامی طول جنگ تولید گردید. این تانک چندین بار در مقابل تانک‌های جدیدتر و قدرتمندتر دشمن ارتقا یافت و طراحی آن تغییر کرد. این ارتقاها شامل افزایش ضخامت زره، بهبود تسلیحات و در چند ماه آخر جنگ با توجه به افزایش نیاز و لزوم جایگزینی سریع تر تانک‌های جدید، ساده‌سازی می‌شد. چلنجر
چلنجر (Challenger) ممکن است در یکی از موارد زیر کاربرد داشته باشد : رنو
در طول جنگ جهانی اول، رنو نقش مهمی را ایفا می‌کرد، که دو واقعه آن روزها، قابل توجه بودند: نخست واقعه تاکسی‌های وارونه؛ که به ۵۰۰ دستگاه تاکسی رنو اشاره دارد، که در خلال جنگ جهانی اول، برای حمل سربازان در پاریس استفاده شدند. دوم تانک سبکی که در سال ۱۹۱۷ طراحی شد و نقش کلیدی در پیروزی متفقین ایفا نمود. چلگرد
تونل کوهرنگ تانک
بن‌بست رزم خاکریزی در جنگ جهانی اول سبب اختراع تانک توسط بریتانیایی‌ها شد. ادوات خودکششی مسلح به توپ که محصور در زره بودند و می‌توانستند در سطوح ناهموار پیش بروند. امید می‌رفت تانک گره کور رزم خاکریزی ثابت را بگشاید و تحرک در میدان نبرد را باز یابد. در طی ساخت اولین تانک، به منظور مخفی نگه داشتن این کار، به کارگران تانک ساز بریتانیا گفته شده بود که آنها مشغول ساخت مخزن‌های آب (که در انگلیسی تانک نامیده می‌شود) متحرک برای جبهه هستند که این نام پس از آن بر این وسیله ماندگار شد. استورر امیل
دو عراده از این زره‌پوش ضدتانک (به نام‌های "مکس" و "موریتز") در سال ۱۹۴۲ میلادی تولید و هر دو در جبهه شرقی به خدمت گرفته شد. یکی از این دو عراده منهدم و دیگری در ماه ژانویه سال ۱۹۴۳ میلادی در نبرد استالینگراد به دست قوای ارتش سرخ به غنیمت گرفته‌شد. بر روی لوله توپ این زره‌پوش ضدتانک ۳۱ علامت به نشانه از بین بردن همین تعداد تانک دشمن حک شده بود. این عراده به غنیمت گرفته شده برای انجام تحقیقات ابتدا به مسکو منتقل و بعدها در مجموعه موزه تانک کوبینکا به نمایش گذاشته شد. داسو سوپر اتاندارد
این هواپیما در جنگ‌های ایران و عراق و جنگ فالکلند شرکت داشته‌است. نیروی هوایی عراق بین سال‌های ۱۹۸۳ تا ۱۹۸۵ پنج فروند سوپر اتاندار فرانسوی را اجاره کرد. عراقی‌ها در آن زمان منتظر دریافت میراژهای اف۱ مجهز به موشک اگزوسه بودند که به کارخانه داسو سفارش داده شده بود. سوپراتاندارها در جریان این جنگ با موفقیت نسبی برای حمله به کشتی‌های ایرانی استفاده شدند، در تابستان سال ۱۹۸۴ یک فروند سوپراتاندار بر فراز خلیج فارس منهدم شد که احتمال می‌رود به وسیلهٔ هواپیماهای اف-۱۴ ایرانی سرنگون شد باشد. یک فروند سوپراتاندار هم در آوریل همان سال به وسیلهٔ هواپیمای اف-۴ بر فراز جزیره خارک سرنگون گردید با این وجود فرانسه در سال ۱۹۸۵ اعلام کرد که ۴ فروند از ۵ جنگنده اجاره‌ای در اختیار عراق، به فرانسه بازگشته‌اند.مشخصات: تانک لکلر
موتورهای ساخت شرکت آلمانی ام‌تی‌یو از موفق‌ترین موتورهای تانک به‌شمار می‌روند که علاوه بر تانک‌های آلمانی لئوپارد در مدل‌های ارتقا یافته بسیاری از تانک‌های قدیمی غربی نیز به کار رفته‌است. البته این موتور اندازه بزرگتری نسبت به موتور اصلی فرانسوی (۲٫۷۷ متر مربع نسبت به ۱٫۶۴ متر مربع) دارد و به همین جهت طول تانک ۱۵ سانتی‌متر افزایش یافته و به ۷٫۰۳ متر رسیده‌است. تولید لکلرهای گرمسیری که ۵۷ تن وزن دارند از سال ۱۹۹۴ آغاز شد و تا اوایل دهه ۲۰۰۰ در مجموع ۳۸۸ دستگاه تانک اصلی میدان نبرد (ام‌بی‌تی) و ۴۶ دستگاه خودرو زرهپوش بازیابی و تعمیرگر از این مدل برای نیروی زمینی ارتش امارات تولید شد. تانک تهاجمی
در آن زمان رایش آلمان با مشکلات عمده مواد خام دست و پنجه نرم می‌کرد، که در بسیاری از موارد به دلیل محاصره دریایی انگلیس بود. علاوه بر این، هنوز هیچ زیرساختی برای ساخت این سلاح جدید وجود نداشت. شرکتهای اتومبیل سازی و تراکتورسازی نظارت بر توسعه را انجام می‌دادند، که اکثراً در مونتاژ نهایی شرکت نداشتند و فقط مونتاژهای جداگانه و همچنین قطعات منفرد و لوازم یدکی را تولید می‌کردند، گاهی اوقات با پیمانکاران فرعی کار می‌کردند، که این امر ارتباط هماهنگ را دشوار می‌کرد. علاوه بر این، به دلیل مشکلات خرید، سفارشات فردی باید در بلژیک اشغالی انجام می‌شد، از جمله. کارخانه‌های مونتاژ نهایی فقط در گذشته بررسی می‌شدند. بین ماه‌های ژوئن و سپتامبر ۱۹۱۷، اولین نمونه‌های واگن‌های رزمی و زمینی توسط لوئب و DMG در برلین، هاینریش بوسینگ در براونشویگ و لانز در مانهایم ساخته شد. اولین StPzKrW A7V ساخت آلمان در اواخر اکتبر ۱۹۱۷ توسط DMG در برلین-مارینفلده تکمیل شد. تانکت
ارتش امپراتوری ژاپن مهم‌ترین استفاده‌کننده تانکت‌ها بود که تعداد زیادی را در نقش‌های شناسایی و پشتیبانی پیاده‌نظام طراحی و استفاده کرد. این تانکت‌ها در درگیری‌های پیش از جنگ جهانی دوم مانند جنگ دوم چین و ژاپن و جنگ‌های مرزی شوروی و ژاپن به‌طور گسترده استفاده شدند اما با شروع جنگ جهانی دوم این طراحی به شدت قدیمی و ناکارآمد بودند و بسیاری از آن‌ها به حامل مهمات یا تراکتور تغییر کاربری داده شدند. تانک متوسط
اولین تانک هایی که نام "متوسط" را یدک می کشیدند در جنگ جهانی اول با نام تانک متوسط بریتانیایی Mark A Whippet ظاهر شدند. این تانک کوچکتر، سبکتر و سریعتر از تانکهای سنگین انگلیسی آن زمان بود و فقط مسلسل حمل می کرد. زره سرامیکی
اثربخشی زره‌پوش سرامیک در طوفان صحرا نشان داده شد که در آن یک تانک چلنجر ارتش بریتانیا تنها به آتش تانک دشمن گریخته نشد. با این حال، یکی از آنها توسط آتش دوستانه در تاریخ ۲۵ مارس ۲۰۰۳ نابود شد و پس از آن که یک دوره HESH در انبار قوماندان منفجر شد و باعث شد قطعات زیادی از سرعت برای ورود به برجک [۱] زره Chobham نوع در حال حاضر در نسل سوم آن است و در تانک‌های مدرن غربی مانند چالشبرن ۲ بریتانیا و M1 ابرام آمریکایی استفاده می‌شود. ام۱ آبرامز
ام۱ آبرامز یک تانک اصلی میدان نبرد طراحی و ساخت ایالات متحده آمریکا است که ستون فقرات نیروهای زرهی ارتش آمریکا و شماری از متحدان آن را تشکیل می‌دهد. این تانک به نام ژنرال کریگتون آبرامز، رئیس ستاد مشترک و فرمانده نیروهای آمریکا در جنگ ویتنام نامگذاری شده‌است. ام۱ برای جنگ‌های زرهی طراحی شده و به خوبی تجهیز و زره‌پوش شده‌است. از مشخصات منحصربه‌فرد آن می‌توان به موتور توربین گاز قوی چندگانه‌سوز به قدرت ۱۵۰۰ اسب‌بخار و زره کامپوزیت پیچیده اشاره کرد. این تانک با حدود ۶۹ تن وزن یکی از سنگین‌ترین تانک‌هایی است که اکنون به کار گرفته می‌شوند. تانک متوسط
در دهه 1990، تانک‌های متوسط همچنان استفاده می‌شدند، مانند تانک‌های متوسط کانادایی در کوزوو در سال 1999 که برای جاده‌های ضعیف و زمین نرم بسیار مناسب‌تر از ماشین‌های زرهی فرانسوی در آنجا بودند، اما هنوز هم می‌توانستند در خیابان‌های باریک و روی پل های سبک تر بیشتر از تانک های بسیار سنگین تر آمریکایی M1 Abrams. حرکت کنند. تانک تهاجمی
اتومبیل تهاجمی A7V (به آلمانی: ) تنها تانک از خانواده تانک پنزر بود که در زمان جنگ جهانی اول توسط امپراتوری آلمان به تولید انبوه رسید. تی-۵۴/۵۵
در مجموع بیش از ۵۰ کشور از این تانک در نیروهای مسلح خود بهره برده‌اند و در بسیاری از نبردهای پس از جنگ جهانی دوم از آن استفاده شده‌است. از یورش ارتش سرخ و کشورهای عضو پیمان ورشو در سال ۱۹۵۶ به مجارستان گرفته تا منازعات چندین‌باره اعراب و اسرائیل که تی-۵۴ در اغلب آن‌ها مهمترین تانک ارتش‌های عربی بود. و از جنگ‌های فرسایشی چون جنگ ویتنام و جنگ ایران و عراق تا نبردهای داخلی خفیف‌تر چون جنگ داخلی ۲۰۱۱ لیبی این تانک چهره آشنایی در تصاویر درگیری‌های نظامی بوده‌است. نبرد کورسک
تانک اصلی شوروی در این زمان در نیروهای زرهی خود تانک تی-۳۴ بود که ارتش سرخ توان خود را بر تولید آن مترکز کرده بود. این نیروها همچنین تعداد زیادی از تانک سبک تی-۷۰ در اختیار داشتند. برای مثال ارتش پنجم محافظ تانک ۲۷۰ تی-۷۰ و ۵۰۰ تی-۳۴ داشت. در منطقه محدب کورسک شوروی همچنین تعداد فراوانی از تانک‌های دریافت کرده از سوی متفقین را به کار بست. این تانک‌ها شامل تانک ام-۳ لی آمریکایی و تانک‌های ماتیلدا، چرچیل و ولنتاین بریتانیایی می‌شد. البته بخش عمده نیروهای زرهی شوروی را تانک تی-۳۴ تشکیل می‌دادند. بدون احتساب نیروهای ذخیره جبهه استپ، شوروی قریب به ۱٫۳ میلون سرباز، ۳۶۰۰ تانک، ۲۰ هزار قطعه توپخانه و ۲۷۹۲ هواپیما را برای دفاع از منطقه محدب کورسک در آن متمرکز کرد. این عدد چیزی بالغ بر ۲۶ درصد کل نیروی انسانی، ۲۶ درصد توان توپخانه، ۳۵ درصد از هواپیماها و ۴۶ درصد کل تانک‌های ارتش سرخ بود. نبرد کورسک
" آلمان‌ها با استفاده از تانک‌های پانزر و فردیناند که به تازگی دریافت داشته بودند حمله را آغاز کرده بودند که تانک‌های سَبُکتر ت-۳۴ شوروی به میان آن‌ها رفتند برخی تانک‌های سبک‌تر آلمان منهدم شدند ولی تانک شکن‌های فردیناند که زره محکمی داشتند تانک‌های روس را منهدم کردند ولی سربازان روسیه با شعله‌افکن به سوزاندن تانک‌های آلمان پرداختند و سپس توپ‌های شوروی مانع عقب‌نشینی تاکتیکی آلمانی‌ها شدند. آتش مداوم بیست هزار توپ شوروی که به ابتکار ژوکوف مستقر شده بودند امکان نداد که فرمانده ارتش‌های آلمانی که خود را در دام دیده بود به موقع و سرعت بتواند نیروهای خود را از مخمصه نجات دهد و به موضع تازه عقب بکشاند. نبرد چندین روز به طول کشید و تانک‌های دو طرف چندین بار با هم رو در رو شدند یکی از شدیدترین درگیری‌ها در ۱۲ ژوئیه ۱۹۴۳ در منطقه روستایی پروچوکاو رخ داد تانک‌های تی ۳۴–۸۵ روسی نیز برای بار اول در نبرد کرسک استفاده شدند که فرقشان با تی ۳۴–۷۶ در داشتن لوله توپ ۸۵ میلی‌متری بود که گلوله این تانک توان نفوذ در زره تانک تیگر و پانزر را داشت و این ضربه دیگری به آلمان در نبرد کرسک بود. مورخان نظامی نوشته‌اند که نبرد کورسک را توپ‌های شوروی بردند. تیگر ۱
درحالی که تیگر ۱ تانک بی نظیری در دوره خود به نظر می‌رسید، اما در واقع بیش مهندسی شده (بیش از حد پیچیده) و دارای مواد گران‌قیمت و نیازمند ساعت‌ها کار فشرده بود. این تانک در معرض انواع خاصی از خرابی در ناحیه شنی خود بود و مصرف سوخت بالایی داشت که باعث می‌شد برد آن کاهش یابد. تیگر ۱ از منظر مکانیکی قابل اعتماد اما دارای هزینه نگهداری بالایی بود. همچنین جابجا شدن آن دشوار و هنگام یخ زدن گل، یخ و برف بین زنجیر و چرخ‌های روی هم رفته و در هم تنیده آن خطر از حرکت افتادن وجود داشت که این مسئله در راه‌های گلی فصل بارندگی و زمستان‌های سرد جبهه ی شرقی مشکل بزرگی برای آلمانی‌ها به حساب می‌آمد. تایپ ۶۹
تایپ-۶۹ تانکی نسبتاً ارزان و ساده بود و هرچند عملکرد آن برای چینی‌ها چندان رضایتبخش نبود اما صادرات موفقی به کشورهای جهان سوم داشت و بیش از ۲ هزار دستگاه از آن در دهه ۱۹۸۰ به فروش رسید. ایران و عراق اولین خریداران این تانک بودند که بلافاصله پس از معرفی تانک در سال ۱۹۸۲ صدها دستگاه از آن را سفارش دادند و از آنها در جنگ ایران و عراق بهره گرفتند. عراق بعداً در جریان دو حمله ائتلاف بین‌المللی به رهبری آمریکا در ۱۹۹۱ و ۲۰۰۳) به این کشور از این تانک‌ها استفاده کرد که همچون دیگر تانک‌های عراق هیچ موفقیتی در مقابل تانک‌های دشمن نداشتند. ارتش سریلانکا نیز در جنگ داخلی علیه ببرهای تامیل از تانک‌های تایپ-۶۹ خود در کنار تی-۵۵های ساخت چکسلواکی بهره بردند. در سال ۲۰۰۱ در جریان درگیری مرزی میانمار و تایلند تایپ-۶۹های میانماری با ام۶۰آ۳های تایلندی درگیر شدند اما مشخص نیست که آیا هیچیک از دو طرف تانکی را از دست داده‌اند یا خیر. سفیر-۷۴
تی-۵۴ تانک معروف شوروی‌ها و پرتیراژترین تانک تاریخ بوده‌است که اولین پیش‌نمونه آن در سال ۱۹۴۷ ساخته شد و نزدیک به صد هزار دستگاه از آن تاکنون ساخته شده که از این میان تعدادی با بهینه‌سازی‌های گسترده هنوز به فعالیت خود ادامه می‌دهند. سفیر-۷۴ یکی از این بهینه‌سازی‌هاست که بر روی تانک‌های تی-۵۴، تی-۵۵ و تایپ ۵۹ که در زمان جنگ ایران و عراق از چین، سوریه و لیبی خریداری شده بودند، انجام شده‌است. تیگر ۲
در جبهه شرقی نیز برای اولین بار گردان ۵۰۱ تانک های سنگین از تیگر۲ در تاریخ ۱۲ آگوست ۱۹۴۴ هنگام عملیات تهاجمی Lvov-Sandomierz(عملیات تهاجمی شوروی) استفاده کرد. این گردان به یکی از سرپل های تحت کنترل شوروی بر روی رود vistola حمله کرد و در طول راه در مکانی به اسم Oględów مورد کمین چندین تی ۳۴-۸۵ و آی اس-۲ قرار گرفت که در نتیجه آنها ۳ تیگر۲ از دست رفت(تانک های روسی احتمالا از این که تیگر۲ ها نمیتوانستند به دلیل زمین شنی از جایی به غیر از جاده ها رد شوند خبر داشتند و کمین زدند). پس از این کمین چون هر ۳ تیگر۲ به علت انفجار مهمات داخل برجک همراه خدمه شان کاملا از بین رفتند، دیگر اجازه حنل مهمات داخل برجک ها داده نشد و به همین علت میزان مهمات از سقف ۸۶ گلوله به ۶۸ کاهش یافت. پنزر ۱
پنتسرکمپف‌واگن ۱ (آلمانی: ، خودروی زرهی رزم ۱) معروف به پنتسر ۱ (آلمانی: ) که عموماً تحت عنوان پنزر ۱ شناخته می‌شود، یک تانک سبک آلمانی بود که دهه ۱۹۳۰ طراحی و در ماه‌های اولیه جنگ جهانی دوم به کار گرفته شد. عنوان تدارکاتی این تانک در نیروی زمینی آلمان Sd.Kfz. 101 بود. ذوالفقار (تانک)
عمده تغییرات مدل‌های ذوالفقار، بیشتر در قسمت برجک تانک بوده‌است. آنچه که از تصاویر ذوالفقار۳ به دست می‌آید آن است که بدنهٔ ذوالفقار۳، با اسکلت‌بندی پیشینیان خود تفاوت دارد. بدنهٔ تانک ذوالفقار۱، شباهت زیادی به تانک ام ۶۰ آمریکایی داشت و شنی‌های آن نیز مشابه همان تانک بود. اما در ذوالفقار۳، بدنهٔ تانک دچار تغییرات زیادی شد. این تغییرات شامل افزایش قطر زره بدنه عقبی و همچنین تغییراتی در زره برجک تانک می‌شود. زره بخش جلویی تانک نیز برخلاف شباهت‌های قبلیش به زره ام۶۰ این بار بخش بالایی آن با زاویه دید راننده تانک برابر شده و صاف به نظر می‌آید. این تغییرات به چند دلیل صورت گرفته‌است: اولین دلیل تزریق تکنولوژی‌های جدید به چرخهٔ صنایع تانک‌سازی ایران است و دومین عامل آن می‌تواند افزایش تهدیدها از جانب تسلیحات جدید ضدتانک باشد. به این معنی که ذوالفقار، برای مقاومت بهتر در برابر این نوع تسلیحات (که روز به روز هوشمندتر می‌شوند) به زره بهتر و بسیار ضخیم‌تری با آلیاژهای بهتر مجهز شده‌است. ذوالفقار ۳ هم‌زمان توانایی آن را دارد که با پرتاب نارنجک‌های دودزا و منحرف‌کننده الکترونیکی ، ۵ راکت را هم‌زمان از خود دفع نماید. قابلیت حرکت در آب با عمق ۱۶۰ سانتیمتری یکی دیگر از خصوصیات آن می‌باشد. یکی از ویژگی‌های دیگر این تانک این است که این تانک تمام اطراف خود را به وسیلهٔ دوربین‌های مدار بسته z/c360زیر نظر دارد اچ‌ام‌اس ترور (۱۸۱۳)
اچ ام اس ترور (به انگلیسی HMS Terror) یک کشتی توپدار جنگی بریتانیایی بود که برای نیروی دریایی سلطنتی بریتانیا در سال ۱۸۱۳ ساخته شد. این کشتی در چندین نبرد مربوط به "جنگ ۱۸۱۲" همچون نبرد بالتیمور شرکت داشت و دو دهه بعد از آن، به یک کشتی اکتشافی مخصوص تحقیقات قطب تبدیل گشت و در سفر اکتشافی جرج بک در شمالگان در حد فاصل سال‌های ۱۸۳۶ تا ۱۸۳۷ و سفر موفقیت‌آمیز جیمز کلارک راس به قطب شمال در حد فاصل سال‌های ۱۸۳۹ تا ۱۸۴۳ شرکت داشت. آخرین سفر این کشتی در سال ۱۸۴۵ در سفری اکتشافی و نافرجام به شمالگان بود که طی آن کاپیتانی این کشتی بر عهده فرانسیس کروزیر و کاپیتانی دیگر کشتی درگیر در این سفر، یعنی کشتی اچ ام اس اربوس، به عهدهٔ کاپیتان جان فرانکلین بود. با این حال رهبری سفر اکتشافی، با توجه به مقام بالاتر کاپیتان جان فرانکلین بر عهدهٔ کاپیتان جان فرانکلین بود. ماردر ۱
با همه این توصیفات به عنوان یک راه حل موقت، این زره‌پوش ضدتانک صرفاً جهت ایجاد تحرک برای توپ ۷٫۵ سانتی‌متری PAK 40 ساخته شده بود و به هیچ صورت قصدی برای جایگزین کردن تانک‌ها با آن یا مبادله آتش مستقیم با تانک‌های دشمن در آن وجود نداشت چرا که به هیچ وجه نمی‌توانست در مقابل پاسخ طاقت بیاورد. به همین جهت گاهی این زره‌پوش در زمره زره‌پوش‌های ضدتانک قرار داده نمی‌شود. ماردر ۱
ماردر ۱ در ماه مه سال ۱۹۴۲ توسط سرگرد آلفرد بکر و به درخواست دریافت فوری یک زره‌پوش ضد تانک خودکششی از طرف سپاه آفریقا ورماخت جهت به‌کارگیری در جبهه شمال آفریقا طراحی شد. این زره‌پوش ضدتانک یک توپ ۷٫۵ سانتی‌متری PAK 40 داشت و بر روی شاسی نفربر زره‌پوش فرانسوی لورن قرار گرفته بود. لورن بدین جهت به این منظور انتخاب شد که موتور آن در وسط شاسی قرار داشت و به خدمه اجازه فعالیت در پشت توپ را می‌داد. با توجه به اندازه نسبتاً بزرگ توپ، اتاقک نفربر به جهت فراهم کردن فضای لازم برای عملیات توپ حذف شد و توپ دقیقاً پشت موتور قرار گرفت. با توجه به وزن بالای توپ و محدودیت فضا و توان موتور، این زره‌پوش ضدتانک از زره چندان ضخیمی برخوردار نبود. همین زره نیز تنها در بخش جلویی و اطراف قرار گرفته و صرفاً در مقابل ترکش‌ها و تسلیحات سبک مؤثر بود. نیژنی نووگورود
همان‌طور که می‌دانیم نام اتحاد جماهیر شوروی در کتاب‌های تاریخی بسیار مشهور است؛ زیرا اتحاد جماهیر شوروی ابرقدرتی بود که در جنگ جهانی دوم نقش مهمی داشت. در طی جنگ بزرگ میهنی (۱۹۴۱–۱۹۴۵، بخشی از جنگ جهانی دوم هنگامی که اتحاد جماهیر شوروی با آلمان نازی درگیر بود) نیژنی نووگورود مهم‌ترین تولیدکننده تجهیزات جنگی بود. در حقیقت، گزارش شده‌است که اولین تانک اتحاد جماهیر شوروی در این شهر ساخته شده‌است. ۷تی‌پی
۷تی‌پی حاصل توسعه تانک بریتانیایی ویکرز بود، لهستانی‌ها زره و توپ آن را بهبود بخشیدند و یک موتور دیزل و رادیو بر روی تانک کار گذاشتند. از این تانک طی سال‌های ۱۹۳۵ تا هنگام آغاز جنگ جهانی دوم ۱۳۲ عراده به علاوه چند نمونه اولیه ساخته شد. این تانک از اولین تانک‌ها با موتور دیزلی بود و در دو مدل تولید می‌گشت. یک نوع آن دارای دو برجک بود که به مسلسل مجهز بود و در طی زمان ضعف قدرت آتش و ناکارآمدی آن مشخص شد. نوع دیگر این تانک دارای یک برجک و مجهز به توپ ۳۷ میلی‌متری بوفور بود که قدرت آتش سهمگینی را فراهم می‌کرد. تا پیش از آغاز جنگ جهانی بسیاری از نسخه‌های دو برجک به نسخه یک برجک تغییر داده شدند و در هنگام آغاز جنگ جهانی دوم تنها ۲۴ عراده دو برجک وجود داشتند. در سال ۱۹۳۸ یک پیش‌نمونه بهبود یافته دیگر به نام ۹تی‌پی با ساخت ۱۳ عراده آغاز شد که هیچگاه به تولید انبوه نرسید اما این ۱۳ نمونه در محاصره ورشو حضور داشتند. کرار (تانک)
تانک کرار در واقع ارتقایی سنگین بر روی تانک روسی T72، با الگوگیری از تانک T90-MS است. تانک تی-۷۲ از جمله پرشمارترین تانک‌های دنیا محسوب می‌شود و به بسیاری از کشورها صادر شده‌است. در حال حاضر حدود ۶۰۰ عراده تانک T72 در ایران موجود است. این تعداد شامل ۴۰۰عراده از مدلT72-S که بین سالهای ۱۳۷۳ تا ۱۳۷۵ تحت امتیاز در صنایع بنی هاشم درود تولید شدند و کمتر از ۲۰۰عراده از مدل T72-M/M1 که دست دوم از بلاروس خریداری شدند، می‌شود. همچنین تعداد محدودی T72-URAL/M در طی جنگ هشت ساله از عراق به غنیمت گرفته شد. پنزر ۱
پنزر ۱ هیچگاه به عنوان یک زره‌پوش رزمی طراحی نشده و تنها هدف از آن آشنا ساختن صنعت آلمان با خودروهای شنی‌دار و خدمه نیروهای زرهی با عملیات بود. تولید این تانک‌ها تنها در شرکت‌های بزرگ صورت گرفت چون خط تولید شرکت‌های کوچک قادر به انطباق خود با تغییرات مکرر نیازها نبودند. الخالد (تانک)
این تانک با استفاده از یک خدمه سه نفره و مسلح به یک توپ ۱۲۵ میلیمتری که به طور خودکار بارگیری می شود است. تانک از سیستم کنترل آتش و تجهیزات دید در شب استفاده می کند. الخالد به نام فرمانده مسلمان قرن هفتم خالد بن ال ولید (۵۹۲-۶۴۲ میلادی) نامگذاری شده است. تانک چلنجر
تانک چلنجر ممکن است به یکی از موارد زیر اشاره داشته باشد: چلنجر ۲
در سال ۲۰۰۶ در جریان جنگ عراق برای نخستین بار دو حمله موفق به چلنجر-۲ انجام شد. در یک مورد یک راکت آرپی‌جی-۲۹ از زره این تانک عبور کرد و باعث قطع پای یکی از خدمه تانک شد و در موردی دیگر هم یک بمب کنار جاده ای با عبور از زره تانک به پای یکی از خدمه آسیب رساند. تیگر ۱
امروزه تنها تعداد انگشت شماری از این تانک باقی مانده‌است که در موزه‌ها و نمایش‌های سراسر دنیا به نمایش داده می‌شود. تیگر مدل ۱۳۱ که در موزهٔ بووینگتن (اردوگاه) برتانیا نگهداری می‌شود تنها مدلی است که بازیابی شده و می‌تواند حرکت کند. همچنین این تانک برای مقابلهٔ بهتر با تانک‌های شوروی(T-34) ساخته شده بود. البته تمام انتظارات طراحان و سفارش دهندگان از این تانک به خوبی برآورده شد، به طوری که در یک میدان نبرد، یک عدد تانک تیگر به اشتباه از دسته خود دور شد و خود را در محاصره چندین تانک شرمن آمریکایی دید، او پس از چندین ساعت مبارزه و نابودی ۵۴ تانک شرمن، با اندکی خسارت به دستهٔ خود بازگشت. این برتری تیگر نه تنها به دلیل زره فوق‌العاده ضخیم و آلیاژ مناسب آن بود، بلکه به دلیل بهره‌وری از توپ 8.8 cm Flak که یک توپ ضدهوایی ۸/۸ سانتی‌متری بود و دقت و برد بسیار بالایی داشت، حتی از فاصله بسیار زیاد، و حتی با برخورد با زره اصلی بدنه شرمن هم باعث نابودی کامل آنها می‌شد. ام۴ شرمن
پس از پایان جنگ جهانی دوم هزاران تانک شرمن از ارتش‌های متفقین خارج شدند. به این ترتیب شرمن تنها تانکی شد که کشور تازه تأسیس اسرائیل توانایی خریداری آن‌ها را داشت. تانک‌های شرمن در چهار جنگ مهم اعراب و اسرائیل از سال ۱۹۴۸ تا ۱۹۷۳ مورد استفاده قرار گرفتند و با بهینه‌سازی‌های انجام شده در اسرائیل در مقابل تانک‌های مدرن تی-۵۴ و تی-۶۲ موفق ظاهر شدند. بسیاری از تانک‌های شرمن هم به خودروهای نظامی دیگر از جمله توپ و خمپاره‌انداز خودکششی، خودروی مهندسی، شلیک‌کننده موشک‌های ضدرادار، آمبولانس، تانک مین‌روب و ... تبدیل شدند. لئوپارد۲
لئوپارد-۲ تانکی است که توسط شرکت Krauss-Maffei در اوایل دهه ۱۹۷۰ برای ارتش آلمان غربی توسعه یافت. این تانک برای اولین بار در سال ۱۹۷۹ وارد خدمت شد و جایگزین لئوپارد-۱ تانک قبلی آلمانی‌ها شد. مدل‌های مختلفی از این تانک در نیروهای مسلح آلمان و دوازده کشور اروپایی دیگر و همچنین چندین کشور غیر اروپایی خدمت کرده‌است. بیش از ۳٬۴۸۰ تانک لئوپارد-۲ تولید شده‌است. اولین جنگ واقعی این تانک به همراه ارتش آلمان در نبرد کوزوو بوده و همچنین به همراه نیروهای ایساف کانادایی و دانمارکی در افغانستان نیز به عملیات پرداخته‌است. لشکر ششم زرهی (ورماخت)
در جریان بحران سودتنلند، این لشکر ماه سپتامبر سال ۱۹۳۸ ابتدا عازم زاکسن و سپس مرز چکسلواکی شد. در این موقعیت، امکان وقوع عملیات‌های تهاجمی ضعف بخش زرهی این لشکر را هویدا ساخت. بدین منظور هنگ ۱۱ زرهی از تیپ ۶ زرهی متشکل از دو گردان هر یک با دو گروهان تانک سبک و یک گروهان تانک متوسط، موقتاً به لشکر یکم سبک ملحق شد تا این لشکر در جریان ورود نیروهای آلمانی به سودتنلند، اساساً به یک لشکر زرهی با توان کمتر از معمول بدل شود. بیشتر تانک‌های این لشکر را تانک پنزر ۱ تشکیل می‌داد. این لشکر در تصرف مابقی چکسلواکی در ماه مارس سال ۱۹۳۹ مشارکت نداشت اما پس از دستیابی ورماخت به تانک‌های اشکودا ۳۵ در چکسلواکی در ماه آوریل که پنتسر ۳۵(تی) نامیده شدند، حدود ۱۳۰ دستگاه از این تانک‌ها به لشکر یکم سبک و تیپ ۱۱ زرهی سپرده شد تا با کنار نهاده شدن تانک‌های پنزر ۱ و بخشی از تانک‌های پنزر ۲ در ماه ژوئیه، به ستون فقرات آن بدل شوند. در این زمان لشکر دارای یک تیپ زرهی با سه گردان هر یک با یک گروهان تانک متوسط و دو گروهان تانک سبک با ۶۵ تانک پنزر ۲، ۱۱۴ تانک پنتسر ۳۵(تی) و ۴۲ تانک پنزر ۴ و مجموعاً ۲۲۱ تانک بود. در همین مدت آرایش نیروهای پیاده‌نظام لشکر نیز با ایجاد تیپ ۶ پیاده‌نظام مجدداً سازماندهی شد. این تیپ شامل گردان ۶ موتورسوار و هنگ ۴ سواره‌نظام با سه گردان و یک گروهان توپخانه پشتیبانی، می‌شد. تجهیزات غواصی
آزمایش عبارت است از کنترل کردن درون و بیرون سیلندر برای زنگ زدگی و آزمایش مقاومت فشار که به کار بردن فشار بالاتر از ٪۵۰ استفادهٔ معمول می‌باشد. درانگلستان ۵ سال بعد از تاریخ تولید و پس از آن هر دو سال انجام می‌شود تاریخ أزمایش معمولاً زیر تاریخ تولیدحک می‌شود، سیلندر، اگر از فولاد ساخته شده باشد با تقویت‌کنندهٔ پلاستیکی که آن را عمود نگه می‌دارد مجهز شده‌است اگر آلومینیومی باشد کف آن قبلاً مسطح شده‌است. قبل از استفاده از سیلندر از سالم بوده واشر اورینگ شیر آن مطمئن شوید. تانک‌ها در ظرفیت‌های مختلف ۸- ۱۰ – ۱۲ – ۱۵ و دوقلو عرضه می‌شوند.جهت ایمنی بیشتر سیلندرها راهرگز ایستاده رها نکنید. پاناویا تورنادو
از این جنگنده در جنگ اول خلیج فارس (جنگ عراق) برای آزادسازی کویت در سال ۱۹۹۱، جنگ یوگسلاوی، جنگ عراق (جنگ دوم خلیج فارس)، جنگ افغانستان، جنگ لیبی، و جنگ یمن استفاده شده است.