انگاره صرف واژگانی چه کاربردی دارد؟
صرف توزیعی
در صرف توزیعی فهرست صوری‌ساز، که گاهی واژگان نامیده‌می‌شود (هرچند از کاربرد این اصطلاح اجتناب می‌گردد)، شامل تمام خوشه‌های معنایی و گاهی مشخصه‌های نحوی است که می‌توانند وارد محاسبات نحوی شوند. این‌ها مشخصه‌های قابل‌تعبیر یا غیرقابل‌تعبیر هستند (م: [+/- جاندار]، [+/- قابل‌شمارش]، و مانند آن) که در نحو از طریق عملکردهای نحوی سنتی (م: ادغام، حرکت، یا مطابقه در رویکرد کمینه‌گرا) دستکاری می‌شوند. این خوشه‌های مشخصه فاقد هرگونه محتوای واج‌شناختی هستند؛ محتوای واج‌شناختی تنها پس از مرحله بازنمون، که بعد از پایان تمام عملکردها است، برای آن‌ها تعیین‌می‌شود؛ بنابراین در صرف توزیعی فهرست صوری‌ساز از واژگان در دستور سنتی زایشی که شامل موارد واژگانی یک زبان (م: واژه‌ها و تکواژها) است، تفاوت دارد.
تحلیل واژگانی
بسیاری از زبان‌ها از نقطه ویرگول برای پایان جمله استفاده می‌کنند؛ که اغلب اجباری است، اما در بعضی زبان‌ها استفاده از نقطه ویرگول در متن اختیاری است. این کار در مرحله lexerصورت می‌گیرد. جایی که lexer یک نقطه ویرگول را به جریانی از توکن‌ها تبدیل می‌کند، با این وجود در جریان ورودی کاراکترها آماده نیست ف که درج نقطه ویرگول یا درج خودکار نقطه ویرگول نامیده می‌شود. در این مورد، نقطه ویرگول یک عبارت نرمال گرامی از زبان هست، اما ممکن است که به عنوان ورودی نباشد که تحلیل گر لغوی آن را اضافه می‌کند. نقطه ویرگول اختیاری است یا پایان دهنده یا این که بعضی اوقات به عنوان جداکننده از مرحلهٔ تجزیه به کار می‌رود، به ویژه در مورد کامای انتهایی(trailing commas) یا نقطه ویرگول. فعل‌های فارسی
حدود دوهزار فعل سادهٔ فارسی که در ادبیات فارسی بکار رفته، در کتاب «فهرست فعل‌های فارسی» توسط محمد بشیر حسین گردآوری شده‌است. محمدرضا باطنی معتقد است: در زبان فارسی امروز «حد اکثر ۲۰۰ فعل سادهٔ فعال وجود دارد که از آن‌ها می‌توان مشتق به دست آورد»، این در حالی است که شمار این فعل‌ها در زبان فرانسوی ۴۱۶۰ برآورد شده‌است. در زبان انگلیسی که گذر از مقولهً اسم به فعل و ایجاد فعل تبدیلی بسیار آسان است و بسیار فراوان نیز رخ می‌دهد، تعداد فعل‌های ساده و زایا بسیار بیشتر است. با این همه زبان فارسی می‌تواند یک زبان علمی باشد، به شرط اینکه کند و زنجیری را که ما به پای آن زده‌ایم باز کنیم. ما می‌کوشیم نشان دهیم که زبان فارسی زایایی لازم را بالقوه دارد. اما ما این توانایی را از قوه به فعل نمی‌آوریم. مهم‌ترین راه و بارورترین روش برای ساختن واژه‌های علمی، ساختن مصدر تبدیلی یا به اصطلاح «مصدر جعلی» است. در فارسی نیز مانند انگلیسی، فرانسه، عربی و بسیاری از زبان‌های دیگر باید از اسم یا صفت فعل بسازیم تا بتوانیم مشتقات لازم را از آن به دست بیاوریم و گره کار خود را بگشاییم. زبان‌شناسی رایانشی
به مطالعات مربوط به ساختارهای درونی واژه ها صرف گفته می‌شود. اغلب دست‌آوردها و نتایج پژوهشهای صرف محاسباتی در سایه تلاشهای علمی انسان به منظور ایجاد و ساخت سامانه های پردازش زبان‌های طبیعی انسانی فراهم آمده‌است. همانندی واژگانی
همانندی واژگانی تنها یک نشانه از میزان فهم متقابل دو زبان است، زیرا آن علاوه بر همانندی واژگانی به میزان شباهت آوایی، ریخت‌شناسی و نحوی نیز بستگی دارد. گوناگونی‌های ناشی از فهرست‌های مختلف واژگان بر این مورد بسیار است. برای نمونه، همانندی واژگانی میان فرانسوی و انگلیسی در زمینه‌های واژگانی مربوط به فرهنگ قابل توجه است، در حالی که همانندی آنها از نظر کلمات پایه‌ای (کارکردی) کمتر است. همانندی واژگانی برخلاف فهم متقابل فقط می‌تواند نسبی باشد. روش پیمزلر
روش پیمزلر اصلی‌ترین و متداول‌ترین واژگان را آموزش می‌دهد تا شنونده با یک هسته واژگان آشنا شود و آن را گسترش دهد. متن‌های بسامد واژگان نشان می‌دهد که هر زبان دارای یک هسته نسبتاً کوچک از واژگان پرکاربرد است. برای مثال انگلیسی دارای ۲۰۰۰ واژه پرکاربرد و مرکزی می‌باشد. روش پیمزلر در هر سطح ۳۰ قسمتی ۵۰۰ لغت آموزش می‌دهد. آموزش بعضی از زبان‌ها دارای ۴ سطح است و بعضی‌ها فقط یک سطح دارند. روش پیمزلر هرگز به صورت آشکار و صریح گرامر درس نمی‌دهد بلکه الگوها و نمونه‌های زبان را در قالب جملات و عبارات نشان می‌دهد تا ذهن زبان‌آموز با ساختار زبان آشنا شود و بتواند مانند یک بومی صحبت کند. پیمزلر معتقد بود که انسان‌ها با همین روش دستور زبان مادری خودشان را یادمی‌گیرند. گرامر گروه‌بندی ترکیب‌کننده
فرمالیسم CCG تعدادی از ترکیبات (کاربرد، ترکیب و نوع) را تعریف می‌کند. این‌ها روی آیتم‌های واژگانی نحوی، با دلایل سبک استنباط طبیعی عمل می‌کنند. هدف این اثبات، یافتن بعضی روش‌های کاربرد ترکیبات در دنبالهٔ آیتم‌های واژگانی است تا اینکه هیچ آیتم واژگانی ای بدون استفاده در اثبات باقی نمانده باشد. آیتم‌های حاصل آمده بعد از اینکه اثبات شد، نوع کل عبارت را دربرمی‌گیرند؛ بنابراین اثبات اینکه بعضی دنباله‌های کلمات، جملاتی از بعضی زبان‌ها هستند، مثل اثبات این است که کلمات در نوع S کاهش می‌یابند. زبان‌شناسی شناختی
در رویکردهای دیگر، معمولاً مطالعه زبان را به چند بخش «واج‌شناسی»، «صرف»، «معنی‌شناسی»، «نحو» و «کاربردشناسی» تقسیم می‌کنند. زبان‌شناسان شناختی با تکیه بر اصل تعمیم، معتقدند که جنبه‌های مختلف دانش زبانی بر اساس برخی توانایی‌های شناختی ساخته می‌شوند. این توانایی‌ها عام هستند و از حوزه‌ای به حوزه دیگر متفاوت نیستند. به عبارت دیگر، اگر قاعده‌ای شناختی وجود دارد، در همه بخش‌های زبان به کار می‌روند و تنها در یک بخش کاربرد ندارد. نمونه‌هایی از تعمیم‌پذیری قواعد شناختی را می‌توان در بحث «مقوله‌ها» و «چندمعنایی» مشاهده کرد. منطق انگارشی
منطق انگارشی (Default Logic) گونه ای منطق غیر یکنواخت است که به صوری سازی استنتاج کردن با پیش فرض گرفتن انگاره‌ها می‌پردازد. عباراتی چون، به صورت پیش فرض چیزی درست است، به این نوع منطق اشاره دارد. برای نمونه «پرنده جانوری است که پرواز می‌کند» از این عباراتها است. این عبارت درست است در حالی که برای نمونه پنگوئن پرنده است و پرواز نمی‌کند. شاید عبارت بهتر بتواند این باشد: «پرنده‌ها بیشتر پرواز می‌کنند». افزودن واژگانی چون «بیشتر» و «به طور معمول» اشاره به پیش فرضی دارد که می‌گوید اگر استثناها را کنار بگذاریم، آن عبارت درست است. فعل وجهی
وجه، مقوله‌ای است نحوی - معنایی که نظر و دیدگاه گوینده را نسبت به محتوای آنچه می‌گوید نشان می‌دهد. زبان به طرق مختلف می‌تواند محتوای یک جمله را بر حسب میزان تعهد گوینده به صحت آن، یا نوع در خواست او برای وقوع کنش مطرح در آن، نشان دار کند. فعل‌های وجهی یکی از ابزارهای بیان وجه هستند که در بعضی زبان‌ها، از جمله زبان فارسی، از آنها استفاده می‌شود. سه فعل بایستن، شدن و توانستن فعل‌های وجهی زبان فارسی هستند که برای بیان سه وجه برداشتی، درخواستی و توانمندی، که سه نوع وجه اصلی هستند، و دو درجه امکان و الزام، که به عنوان درجات وجه مطرح می‌باشند، به کار می‌روند. بررسی‌ها نشان می‌دهد که در زبان فارسی تنها فعلی که برای درجه الزام در هر سه وجه برداشتی، در خواستی و توانمندی به کار می‌رود فعل بایستن است و درجه امکان توسط دو فعل توانستن و شدن بیان می‌شود. در زبان آلمانی نیز افعال وجهی جهت بیان دیدگاه گوینده استفاده می‌شود که به آن‌ها مودال ورب(Modalverb) گویند و ۶ فعل در این دسته قرار می‌گیرند: ۱-können (توانستن) ۲-mögen (خواستن، دوست داشتن) ۳-dürfen (اجازه داشتن) ۴-müssen (بایستن، اجبار داشتن) ۵-sollen (بایستن، اجبار داشتن، ترجیح داشتن) ۶-wollen (خواستن) گواژه
وارونه گویی‌های لفظی، نمایشی و وضعیت اغلب برای تأکید بر درستی ادعا استفاده می‌شود. با نوع طنزآمیزی از تشبیه که در طعنه زدن استفاده می‌شود و برای تأکید بر یک معنی با استفاده از زبان شرحی خلاف واقعیت می‌دهد، حقیقت را کتمان می‌کند و بدیهی است که یک اتصال حقیقی را نشان نمی‌دهد. ژان-فرانسوا لیوتار
لیوتار در این کتاب با تضاد بین گفتمان مرتبط با ساختارگرایی و متن نوشتاری و انگاره (یک تصویر دیداری) مربوط به پدیدارشناسی و مشاهده شروع می‌کند. او بر این باور است که یک اندیشهٔ مفهومی انتزاعی و ساختارمند از زمان افلاطون بر فلسفه تسلط داشته و تجربیات حسی را غالب کرده‌است. متون نوشتاری و تجربهٔ خواندن با گفتمان ارتباط داشته و انگاره‌ها، تصاویر و تجربیات مشاهده‌ای با انگاره پیوند دارند. به نظر وی اشتباه ساختارگرایی در تفسیر انگاره‌ها در واژگان کاملاً گفتمانی و نیز در اغماض از شیوه‌های متفاوتی است که در قالب آن، این عناصر عملیاتی شده و عمل می‌کنند. در بخش دوم گفتمان و انگاره، ساختار به نیروهای زیست‌مایه ای فروید مرتبط شده و مسیر را برای تحلیل فلسفهٔ زیست‌مایه‌ای مطرح شده در اقتصاد زیست‌مایه‌ای هموار می‌سازد. گویش بیرجندی
صرف فعل ماضی متعدی به شیوه‌ای که در دوره میانه وجود داشته‌است، نیز در این گویش دوگونه دارد. این نوع صرف فعل که در فارسی میانه فقط در ماضی متعدی معمول بوده در این گویش به فعل مضارع و ماضی لازم نیز تعمیم داده شده‌است. نمادگان
در زبانشناسی و نشانه شناسی، نمادگان سیستمی از نگاره‌ها، نمادها و کاراکتر و عبارت‌های کوتاه شده‌است که طبق قرارداد برای بازنمایی حقایق و مقادیر و چندیها کاربرد دارد؛ بنابراین نمادگان مجموعه‌ای از نمادهای مرتبط است که هر کدام معنی خاصی دارند و به منظور ساده‌سازی برقراری ارتباط در یک زمینه یا دامنه خاصی از دانش و فناوری است. ریشه‌شناسی فعل‌های فارسی
ریشه‌شناسی دانش شناخت، بازیابی و فراکاوی پیرامون ریشه واژه ها برپایه زبان های همپیوند و زبان های دیگر می باشد. بررسی دگرگونی واژگان در طول زمان، دگرِش در حین گذار از زبانی به زبان دیگر و تغییر معنایی در این دانش انجام می شود. این جستار به ریشه‌شناسی کارواژه های زبان پارسی برپایه زبان پارسی میانه، پارسی باستان و اوستایی می پردازد. یادگیری زبان به کمک رایانه
یکی از ابزار اساسی کال استفاده از فلش‌کارت‌ها در فراگیری واژگان است که به برنامه‌های کاملاً ساده‌ای نیاز دارد. در این برنامه‌ها معمولاً از "تکرار فاصله‌مند" استفاده می‌شود، تکنیکی که در آن زبان‌آموز با فاصله‌های هر چه بیشتر با واژگانی رو به رو می‌شود که می‌خواهد به حافظهٔ درازمدتش منتقل شوند. این موضوع به توسعهٔ سیستم‌های تکرار فاصله‌مند منجر شده‌است که نرم‌افزارهای کاربردی‌ای مانند آنکی، سوپرمِمو، بی‌وای‌کِی‌آی و … در میان آنها قرار دارند. فعل کنایی
در زبان‌شناسی، فعل کُنایی یا اِرگِتیو (Ergative) یا اِرگاتیو فعلی است که می‌تواند گذرا (متعدی) یا ناگذر (لازم) باشد، و فاعلش هنگامی که ناگذر است منطبق با مفعول مستقیمش باشد هنگامی که گذرا است. معنا (زبان‌شناسی)
بافت زبانی این است که چگونه معنا بی تکیه بر قصد و مفروضات فهمیده می‌شود. برای نمونه، در کاربردشناسیِ کاربردی، معنا از راه تجارب حسی شکل می‌گیرد حتی اگر محرک حسی نتواند به سادگی از راه زبان یا علایم تبیین شود. بنابرین کاربردشناسی زبان نشان می‌دهد که معنا (مینو) هم متأثر از و هم مؤثر بر جهان است. معنی چیزیست که ماهیتی بافتی نسبت به زبان و جهان دارد و همچنین چیزی فعال نسبت به دیگر معانی و جهان است. بافت زبانی زمانی مهم می‌شود که به دنبال مسایل ویژه زبانی مانند ضمیرها می‌پردازیم. کاربردشناسی
کاربردشناسی یکی از حوزه‌های زبان‌شناسی است که به بحث دربارهٔ تأثیر بافت بر معنا می‌پردازد. واکه
واکه‌ها یا مصوّت‌ها در زبان فارسی شش تا هستند و صامت‌ها به وسیلهٔ آن‌ها ادا می‌شوند. از ترکیب صامت‌ها و مصوّت‌ها، بخش‌ها و از ترکیب بخش‌ها، واژگان به‌وجود می‌آیند. برخی واژگان یک بخشی و برخی دو یا چند بخشی هستند. واژگان معنادار یک بخشی حداقل از دو و حداکثر از چهار صدا تشکیل شده‌اند که در واژه‌های چهارصدایی، حداقل یکی از صامت‌ها امتدادپذیر است. بیان عادت و سابقه در زبان انگلیسی
واژه used در ساختار [used to + verb] و دیگر ساختارهای مشابه که توضیح داده خواهد شد، نوعی فعل ناقص به‌شمار می‌رود و بیشتر در گفتگوهای غیررسمی و عامیانه کاربرد دارد. زمان گذشته ساده و ساختار [used to + verb] هر دو می‌توانند برای بیان عادات، واقعیت‌ها، امور عمومی و کلی در زمان ماضی مورد استفاده قرار گیرند، اگرچه ساختار [used to + verb] برای تأکید کردن بیشتر آن موارد و فقط در جملات مثبت، نسبت به گذشته ساده ترجیح داده می‌شود. در این ساختار used برای همه اشخاص مفرد و جمع، بدون تغییر است و مانند افعال کمکی وجهی، برای سوم شخص مفرد از s سوم شخص استفاده نمی‌شود.برای حالت‌های سؤالی و منفی در بیان عادات، واقعیت‌ها، امور عمومی و کلی، استفاده از گذشته ساده، مقدم بر به‌کارگیری ساختار [used to + verb] می‌باشد. نمایه‌سازی وب
فراداده وب، شامل اختصاص چند کلیدواژه یا گزاره به صفحه‌های وب یا وبگاه‌ها با یک برچسب فراداده می‌شود. بنابراین صفحه وب یا وبگاه می‌تواند با موتور جستجویی که برای پذیرش جستجوی بخش کلیدواژه‌ها طراحی شده، بازیابی شود. اینکه این فراداده، استفاده از کلیدواژه‌ها را در بگیرد یا نگیرد، به فهرست واژگان کنترل‌شده، بستگی دارد. این روش، معمولاً در نمایه‌سازی در موتورهای جستجو استفاده می‌شود. صرف فعل دستوری
در زبان‌شناسی، صرف فعل دستوری ایجاد مشتقات یک فعل از بن آن از طریق تصریف (تغییر شکل بر اساس قواعد دستور زبان) است. صرف فعل ممکن است بر اساس شخص، شمار، جنس، زمان، نمود، وجه، جهت فعل، و/یا دیگر قواعد دستوری نظیر وجه پرسشی، گذرایی، گواه‌نمایی، انضمام و رابط شماری در برخی زبان‌ها، مانند فارسی، فرانسه‌ای، انگلیسی، آلمانی و... باشد. پردازش گفتار
به عنوان یک کاربر رایانه، احتمالاً با قابلیت گفتاری مجموعهٔ افیس به عنوان یکی از ویژگی‌های جذاب و تا حدی فانتزی برخورد کرده یا با ان کار کرده‌اید. به کمک این قابلیت شما به جای استفاده از صفحه کلید برای تایپ مطالبتان ‚به راحتی با خواندن متن مورد نظرتان و انتقال گفتارتان به کمک یک میکروفن معمولی به رایانه ‚مطلب مورد نظرتان را تایپ شده می‌بینید. حتی برای ذخیره کردن، کپی کردن، گذاشتن عکس در متن... به جای کلیک‌های پشت سر هم و گاهی با تعداد بالا، می‌توانید فرمان مربوطه را به کمک گفتار به نرم‌افزار داده تا کار شما را انجام دهد. جدای از اینکه توانایی درست کار کردن این قابلیت افیس چقدر باشد‚یک محدودیت بزرگ در سر راه استفاده از ان برای ما ایرانیان وجود دارد ‚این قابلیت فقط برای زبان انگلیسی است.(البته زبان‌های چینی و ژاپنی را نیز شامل می‌شود!). ایجاد چنین سیستمی که ان را تشخیص یا بازشناسی گفتار می‌نامند، در زبان فارسی، چندین سال از تحقیقات محققان ¸اساتید و دانشجویان دانشگاه‌های مختلف کشور را به خود اختصاص داده‌است. اما جدی‌ترین جهشی که در حدود ده سال پیش در این زمینه ایجاد شد، ایجاد دادگان گفتاری فارسی دات و یک سیستم اولیه تشخیص گفتار فارسی در مرکز هوشمند علائم بوده‌است. در ادامه و در طی یکی –دو سال اخیر ¸مهم‌ترین دستاورد در این تکنولوژی برای زبان فارسی، سیستم‌های تشخیص است. در کاربردهایی مانند تشخیص گفتار تلفنی ‚سیستم لزوماً باید مستقل از گوینده باشد. در کاربردهای واقعی معمولاً سیستم را مستقل از گوینده می‌سازند و موقع استفاده به صدای گوینده خاصی ان را اصطلاحاً تطبیق می‌کنند این کار در قابلیت گفتاری مجموعه افیس به کمک خواندن متون اولیه در ویزارد سیستم انجام می‌شود ‚چنین قابلیتی در سیستم نویسا نیز وجود دارد. هر چه تعداد واژگانی که سیستم می‌تواند تشخیص دهد بیشتر باشد، شباهت میان کلمات بیشتر باشد و در نتیجه کارایی سیستم به علت افزایش اشتباهات کاهش پیدا می‌کند. از این رو در کاربردهای واقعی معمولاً فقط واژگان متناسب با کاربردهای موردنظر را انتخاب می‌کنند تا محدود شود. در قابلیت گفتاری افیس هم که ادعا می‌شود اکثر کلمات انگلیسی را دارد٫ کارایی به شدت پایین است(کارایی پایین آن به علت این است که ما غیر انگلیسی زبان هستیم!)ولی در محصولات محدودتر این شرکت کارایی به مراتب بهتر است. گفتار کاربر می‌تواند پیوسته و طبیعی یا با مکث میان کلمات همراه باشد٫ بدیهی است که حالت اول مطلوب هر کاربری است. یکی از مشکلاتی که محصولات نویسا و نیوشا تا حد زیادی ان را حل کرده‌اند٫استخراج و به‌کارگیری قابلیت‌های زبان ٫زبان فارسی در حد نسبتاً کاملی است. این اطلاعات زبانی می‌تواند در سایر نرم‌افزارهایی که نیاز به اطلاعات زبانی دارند٫مانند مترجم‌ها نیز به کار گرفته می‌شود. اثر صداهای اضافی و ناخواسته در کاربردهای واقعی نرم‌افزارهای ocr نرم‌افزارهای تشخیص گفتار را در عمل دچار افت شدید کارایی می‌نماید٫در محصولات فارسی ارائه شده با رویکردهای مختلفی این نقصان را تا حد زیادی جبران کرده‌است. زبان اشاره
در صحبت کردن به صورت ایما و اشاره، شکل لغت یک عامل ضروری است. شکل قانونی کلمه از جفت کردن سیستماتیک دودویی، دو ویژگی است. به‌طور مثال هجابندی (دو یا چند) و واژک (و یا چند). برنتاری زبان‌های اشاره به وسیلهٔ ویژگی تک هجایی یا چند هجایی به صورت یک گروه کلی مشخص کرده‌است. این بدین معنی است که یک هجا چندین واژک را بیان می‌کند. مثل فاعل و مفعول یک فعل که جهت حرکت یک فعل را مشخص می‌کند. از این رو تولید یک علامت از تولید یک لغت وقت بیشتری می‌گیرد. اما در مقایسه جمله به جمله زبان اشاره‌ای و گفتمانی تقریباً سرعت یکسانی دارند. همانندی واژگانی
برای ارزیابی میزان ارتباط ژنتیکی میان دو زبان می‌توان از همانندی واژگانی استفاده کرد. درصدهای بالاتر از ۸۵٪ معمولاً نشان می‌دهد که دو زبان مقایسه شده احتمالاً گویش‌های مرتبط هستند. معناشناسی زایشی
معناشناسی زایشی خود نسخه دیگری از دستور گشتاری است. دستور گشتاری هم در واقع یک نوع از انواع زبان‌شناسی زایشی است که طی دهه‌های 1950 تا 1980 میلادی نظریه غالب در حیطه زبان‌شناسی ساختارگرا به‌شمار می‌رفت. در زبان‌شناسی ساختارگرا دستور زبانی که تنها جملات دستوری همان زبان را تولید کند باید تلاشی باشد تا به بالاترین سطح کارآیی دستوری دست یابد به این معنی که چنین دستوری باید توضیح دهد که چرا زبان مربوط به شکل فعلی خود فراگرفته می‌شود. واریته جبری
مقالات اصلی: واریته تصویری و واریته شبه‌تصویری فرض کنید formula_29 میدانی جبری بسته باشد و formula_30 n-فضای تصویری روی formula_29 باشد. formula_5 را چندجمله‌ای همگن از درجه formula_33 عضو formula_34 در نظر می‌گیریم. formula_5 نمی‌تواند روی نقاط formula_30 در مختصات همگن خوش تعریف باشد؛ چرا که formula_5 همگن است، یعنی formula_38، ولی پرسیدن اینکه آیا formula_5 در نقطه‌ای چون formula_40 صفر می‌شود معنی‌دار است. برای هر مجموعه از چندجمله‌ای‌های همگن چون formula_11 مکان هندسی صفرهای formula_11 را به صورت نقاطی از formula_30 تعریف می‌کنیم که توابع formula_11 روی آن، ناپدید (صفر) می‌شوند: تحلیل واژگانی
دو دسته از واژه‌های رایج و مهم فضای خالی(white space) و commentها هستند. آن‌ها هم در گرامر تعریف شده و تحلیل نحوی نیز روی آن‌ها نجام می‌شودف ولی ممکن است دورانداخته شوند (توکنی ایجاد نمی‌کنند) و از آن‌ها صرف نظر می‌شود، مانند؛ if x که توکن‌های آن عبارت اند از: if و x نظریه تصویری زبان
نظریه تصویری زبان () که به نظریه تصویری معنا نیز شناخته می‌شود، یک نظریه مرجع زبانی و معناست که توسط لودویگ ویتگنشتاین در رساله منطقی- فلسفی بیان شده‌است. ویتگنشتاین اشاره کرد که یک گزارهٔ معنادار تصویری از وضعیت امور یا واقعیت اتمی نشان می‌دهد.ویتگنشتاین مفهوم تصاویر منطقی (آلمانی: Bilder) را با تصاویر فضایی مقایسه کرد. نظریه تصویری زبان نظریه مطابقت با حقیقت تلقی می‌شود فعل کمکی وجهی در زبان انگلیسی
این دسته از فعل‌ها با دیگر فعل‌هایی که با آن‌ها متفاوت هستند (فعل‌های اصلی) همراه شده و برای بیان توانایی‌ها، اجبارها، ممکن‌ها، غیر ممکن‌ها، مجوزها، تقاضاها، پیشنهادها، توصیه‌ها، تعارف‌ها، پندها، پیش‌بینی‌ها، الزامات، حدس‌ها، احتمالات و نظایر آن استفاده می‌شوند. فعل‌های وجهی با توجه به صرف فعل و در زمان‌های مختلف دستور زبانی، املایی ثابت دارند و تغییرناپذیر هستند. این فعل‌ها وجوه وصفی حال و گذشته ندارند و فاقد مصدر هستند. فعل‌های کمکی وجهی بر خلاف فعل‌های کمکی اصلی برای سوالی شدن نیازی به do و does ندارند. زبان‌شناسی تطبیقی
آن‌ها نمی‌خواستند روش‌های قدیمی‌تر را کاملاً با روش‌های جدید جایگزین کنند، بلکه تنها به دنبال راهی برای تکمیل آن‌ها می‌گشتند. بدون توجه به وجود موارد مشترک در واژگان موردمطالعه، چنین روش‌های آماری را نمی‌توان برای مشخص‌کردن زبان اولیه به کار گرفت. این روش‌ها به علت مشکلاتی که در روش‌شناسی خود دارند، همواره چالش‌برانگیز بوده‌اند. زیرا بدون بازسازی یا دست کم ارائۀ فهرست مفصلی از تشابهات هیچ استدلال دیگری برای هم‌ریشه بودن دو واژه از دو زبان ارائه نمی‌دهند. علاوه براین، روش تطبیقی در مواردی مانند تسبیب چندگانه (multiple causation) چندان کارآمد نیستند، زیرا واژگان در یک زمان از چند منبع به‌دست می‌آیند. تحلیل واژگانی
یک واژه، اگرچه یک رشته‌ای از کاراکترهاست، باید به شکل خاصی (مثلاً رشته‌ای از لیترال‌ها، دنباله‌ای از حروف) باشند. به منظور ساختن یک توکن، تحلیل گر لغوی گام دومی هم نیاز دارد، ارزیابی‌کننده، که کارکترهای یک وازه را بررسی می‌کند تا یک مقداری را تولید کند. ترکیب نوع واژه با مقدارش چیزی است که یک توکن را می‌سازد، که می‌توان آن را به پارسر (تجزیه‌کننده) داد. برخی از توکن‌ها مانند پرانتزها درحقیقت مقداری ندارند، بنابراین تابع ارزیابی‌کننده برای آن می‌تواند چیزی برنگرداند: فقط نوع آن لازم است. به‌طور مشابه، گاهی اوقات ارزیابی‌کننده کل یک واژه را نادیده می‌گیرد، آن را از پارسر حذف می‌کند، که برای فضاهای خالی و commentها مفید است. ارزیابی‌کننده برای شناسه‌ها عموماً ساده‌اند (عینا خود شناسه را نمایش می‌دهند). ارزیابی‌کننده‌های لیترال‌های اعداد صحیح ممکن است رشته را عبور دهند (ارزیابی را برای فاز تحلیل معنایی به تعویق می‌اندازد)، یا ممکن است ارزیابی آن‌ها را انجام دهندف که می‌توانند درگیر مبناهای مختلف یا اعداد اعشاری شوند. برای لیترال‌های رشتهٔ نقل قول شدهٔ ساده، لازم است که ارزیابی‌کننده فقط نقل قول‌ها را حذف کند. واحد واژگانی
در فرهنگ‌نگاری، واحد واژگانی به یک کلمه، بخشی از یک کلمه یا زنجیره‌ای از کلمات گفته می‌شود که عناصر پایه واژگان یک زبان را تشکیل می‌دهند. برای نمونه می‌توان به "گربه"، "چراغ راهنما"، "در ضمن"، "گرگ و میش" و "دم خروس را باور کنم یا قسم حضرت عباس را" اشاره کرد. به‌طور کلی، می‌توان چنین پنداشت که واحدهای واژگانی معنایی منفرد را منتقل می‌کنند، همانند تکواژه، اما محدود به کلمات منفرد نیستند. مفهوم (فلسفه زبان)
در مباحثات فلسفی میان دوگانه‌انگاری و یگانه‌انگاری نیز مطرح شده‌است که «اندیشه‌ها» اینتنژن دارند اما «اشیاء خارجی» فاقد چنین معنایی هستند (S. E. Palmer, 1999) اما در عوض دارای امتداد در فضا و زمان هستند. توافق‌پذیری
"معیارهای بیانی" از کلمات بیشتری استفاده می‌کنند و از این رو، نسبت به معیارهای واژگانی، در ابزارهای تحقیقی بیشتری به کار می‌روند. برای ارزیابی این معیارها، از پاسخ‌دهندگان خواسته می‌شود که میزان موافقت خود را نسبت به مجموعه‌ای از عبارات تعیین کنند. عباراتی مانند: "تقریباً با همهٔ افراد شرایط خوبی دارم". یا: "من به مشکلات" "دیگران علاقه ندارم. و" یا "با دیگران احساس همدردی می‌کنم". فعل
فعل اسنادی (ربطی): فعلی است که دارای معنای خاصی نبوده و تنها برای نسبت دادن چیزی به چیز دیگر به کار می‌رود. دوگانه‌انگاری
دوگانه‌انگاری، دوگانه‌گرایی نگرشی فکری است که مفاهیم را به وسیلهٔ کنار هم گذاشتن معانی مکمل و متضاد (اعم از فرهنگی، فلسفی یا طبیعی) در رابطه‌ای ثابت یا متغیر تعبیر می‌کند و به عنوان مکانیزمی برای دریافت حسی و تشریح عملکرد جهان کاربرد دارد. حساب گزاره‌ای
در توصیف قوانین استنتاج، ممکن است برای سادگی در زبان فراتر از گزاره‌ها (به انگلیسی metalanguage: سیستمی برای گزاره‌هایی راجع به گزاره‌ها) از نماد جدید formula_168 استفاده کنیم. این نماد، اختصاراً به معنی «نتیجه می‌دهد» می‌باشد و قالب استفاده از این نماد به صورت formula_169 است، که در آن formula_98 مجموعه‌ای (نه لزوماً ناتهی) از فرمولهاست که فرض (مقدم) نامیده می‌شوند، و formula_8 فرمولی است که نتیجه (یا مؤخر) نام دارد. قانون استنتاجی که formula_169 بیان می‌کند، به این معنی است که اگر تمام گزاره‌های عضو formula_98 قضیه باشند (یا مقدار درستی آن‌ها با اصول موضوعی یکسان باشد)، آنگاه formula_8 نیز یک قضیه خواهد بود. توجه نمایید که طبق تعریف عطف (به انگلیسی Conjunction introduction) خواهیم داشت که هرگاه formula_98 بیش از یک فرمول را شامل شود، می‌توان بی سادگی آن را به کمک عطف یا «و» منطقی آن‌ها را به یک گزاره مرکب کاهش داد. پس به این ترتیب می‌توان formula_98 را به جای یک مجموعه به صورت یک گزاره معرفی نماییم. مطلب دیگر آن که هرگاه formula_98 تهی باشد ممکن است آن را برای راحتی ننویسیم.یکی از استفاده‌های اصلی حساب گزاره‌ای، هنگامی که آن را معادل عملیات منطقی تفسیر نماییم، تشخیص روابط هم‌ارزی منطقی بین روابط گزاره‌ای است. این روابط هم‌ارزی به کمک قوانین استنتاج موجود تشخیص داده می‌شوند که به دنباله‌های آن‌ها "اثبات" یا "استنتاج" گفته می‌شود. جاسازی کلمه
مفهوم فضای معنایی شامل موارد لغوی (کلمات یا اصطلاحات چند کلمه‌ای) است که با بردارها یا عملیات جاسازی نشان داده می‌شوند و مبتنی بر چالش‌های محاسباتی بدست آوردن ویژگی‌های توزیعی و استفاده از آنها برای کاربرد عملی و همچنین برای اندازه‌گیری شباهت بین کلمات، عبارات یا کل اسناد است. اولین نسل از مدل‌های فضای معنایی، مدل فضای برداری برای بازیابی اطلاعات است. چنین مدل‌هایی که فضای برداری کلمات و داده‌های توزیعی آنها در ساده‌ترین شکل پیاده‌سازی شده‌اند، منجر به یک فضای برداری بسیار پراکنده با ابعاد بالا می‌شوند (مبحث نفرین ابعاد). کاهش ابعاد با استفاده از روش‌های جبر خطی مانند تجزیه مقادیر منفرد، در اواخر دهه ۸۰ منجر به معرفی آنالیز پنهان مفهومی و رویکرد نمایه‌سازی تصادفی برای جمع‌آوری زمینه‌های همزمانی کلمات شد. در سال ۲۰۰۰ بنجیو و همکارانش در مجموعه ای از مقالات «مدل‌های زبانی احتمالی عصبی» برای کاهش بالای ابعاد کلمات همراه با «یادگیری بازنمایی توزیع شده برای کلمات» را ارائه کردند. برای جاسازی کلمات دو سبک مختلف وجود دارد، یکی که در آن کلمات به عنوان بردار همزمان در نظر گرفته می‌شوند و دیگری که در آن کلمات به عنوان بردار زمینه‌های زبانی بیان می‌شوند. این سبک‌ها توسط لاولی و همکارانش در سال ۲۰۰۴ مورد مطالعه قرار گرفته‌اند. Roweis و Saul در مجله "Science" نحوه استفاده از " جاسازی خطی محلی " (LLE) برای نمایش ساختارهای داده با ابعاد بالا را منتشر کردند. پس از سال ۲۰۰۵ اکثر تکنیک‌های جدید جاسازی کلمه به جای مدل‌های احتمالی و جبری بیشتر بر اساس معماری شبکه‌های عصبی کار می‌کنند. گویش بهبهانی
لازم یا متعدی بودن افعال در زمان‌های حال و گذشته دو الگوی متفاوت دستوری برای صرف افعال به لحاظ مطابقه به دست می‌دهد. الگوی اول (فاعلی-مفعولی) شامل افعال لازم (زمان حال و گذشته) و متعدی (زمان حال) می‌شود که از الگوی دستوری مشترکی پیروی می‌کنند. نظام مطابقه در این انگاره از نوع فاعلی -مفعولی است. به عبارتی فاعل از طریق شناسه‌های فعلی در ستاک فعل نمود می‌یابد، اما مفعول با شناسه فعلی مطابقه ندارد و فقط به صورت گروه اسمی یا مطابقه غیر فاعلی یعنی به صورت واژه بست مفعولی ظاهر می‌شود. الگوی دوم (غیرفاعلی-مفعولی) شامل افعال متعدی در ساخت گذشته می‌شود. بر خلاف الگوی اول در صرف این افعال از شناسه‌ها یا پسوندهای مطابقه مفعولی، واژه بست‌های غیرفاعلی استفاده می‌شود. به عبارتی واژه بست‌های غیر فاعلی که نقش فاعل منطفی را ایفا می‌کنند، وظیفه مطابقه را صورت می‌دهند. واژه بست به سازه اول جمله اضافه می‌شود. ازطرفی چنانچه مفعول به صورت اسم یا ضمیر جدا بازنمایی نشود، می‌تواند با استفاده از شناسه‌ها یا پسوندهای مطابقه مفعولی در ستاک گذشته فعل متعدی ظاهر شود. این حالت را کٌنایی-مطلق می‌خوانند. همچنین در الگوی دوم یا الگوی غیرفاعلی-مفعولی، فاعل و مفعول می‌توانند هر دو به صورت واژه بست ظاهر شوند. این حالت را مطابقه غیرفاعلی-غیرفاعلی(oblique-oblique) می‌نامند. به‌طور خلاصه می‌توان گفت که در الگوی دوم مطابقه سه نوع رده مطابقه مشاهده می‌شود: سه بخشی(tripartite)، کٌنایی-مطلق(ergative-absolutive) و غیرفاعلی-غیرفاعلی(oblique-oblique) گزاره (منطق)
گزاره شرطی یک گزاره بیشتر نیست، بنابراین صحیح نیست که گفته شود گزاره شرطی، مرکب از دو گزاره است؛ زیرا گزاره شرطی متصل و منفصل، مرکب از دو گزاره در کنار هم نهاده نیست، بلکه مجموعهٔ مقدم و تالی بر روی هم یک گزاره شمرده می‌شود؛ زیرا ذهن در مورد آن‌ها حکم واحدی می‌کند، بنابراین گزاره‌های حملی و گزاره‌های شرطی را روی‌هم‌رفته گزاره‌های ساده یا گزاره‌های مفرد می‌نامیم. گزاره‌های مرکب عبارت‌اند از گزاره‌هایی که می‌توان آن‌ها را به گزاره‌های کوچک‌تری تبدیل نمود؛ پرکاربردترین گزاره‌های مرکب اگر و فقط اگر و نیز ترکیب عطفی هستند. صرف
در زبان‌شناسی، تک‌واژشناسی یعنی بازشناسی، تحلیل و توصیفِ ساختارِ تکواژها و دیگر واحدهای معنایی در زبان از قبیل کلمات، وندها و هویت دستوری و همچنین تکیه/استرس و بافتار ضمنی (کلمات در واژه‌نامه موضوع اصلی واژه‌شناسی است). گونه‌شناسی مرتبط به شکل و ساختار به نوعی دسته‌بندی زبان‌ها بر طبق سبک‌هایی است که به‌وسیلهٔ آن تکواژها در زبان استفاده می‌شوند؛ یعنی از تحلیلی که تنها تکواژهای مجزا از طریق زبان‌های آمیخته (به‌هم‌چسبیده) و ترکیبی استفاده می‌کند که تکواژهای وابسته (وندها) و تا حدودی چندترکیبی را، که تعداد زیادی از تکواژهای جداگانه را به کلمات مجزا خلاصه می‌نماید، استفاده می‌کند. فعل ربطی
افعالی مثل «است، بود، شد، گشت، گردید، شود، باشد، باد، هست، نیست و…» فعل ربطی محسوب می‌شوند. نکته:اگر فعل"است"،"هست"،"نیست"و"بود"و"بودن"به معنی"وجود داشتن یا وجود نداشتن"به کار بروند؛ فعل اسنادی نیست. فعل ربطی در هر قضیه حملی در منطق است که اصطلاحاً آن را رابطه یا نسبت حکمیه می‌نامند. نقش نسبت حکمیه این است که نشان می‌دهد میان موضوع و محمول رابطه‌ای وجود دارد و لذا آن‌ها را از شکل دو مفهوم مستقل خارج کرده و به شکل یک حکم یا تصدیق یا جملهٔ خبری درمی‌آورد. نسبت حکمیه به دو شکل کلی اثبات و نفی وجود دارد. وردنت
وردنت بعضی اوقات یک هستی‌شناسی نامیده می‌شود (یه ادعای محکم که سازندگانش آن را نمی‌سازند. رابطه‌های هم خانوادگی و وابستگی بین اسم‌های هم‌معنی می‌توانند به عنوان روابط تخصصی بین دسته‌های مفهومی ترجمه شوند. به عبارت دیگر ووردنت می‌تواند به عنوان یک هستی‌شناسی واژگان در علم رایانه ترجمه و استفاده شود. با این وجود یک چنین هستی‌شناسی ای باید قبل از اینکه استفاده شود اصلاح شود چرا که صدها ناسازگاری معنایی مبتدی دارد مانند(۱) وجود تخصص‌های رایج در دسته‌های منحصر به فرد و(۲) فراوانی در سلسله مراتب تخصص. از این فراتر تبدیل وردنت به یک هستی‌شناسی واژگان قابل استفاده برای ارایهٔ علمی باید در بربگیرد (۱) شخیص روابط تخصصی به بالای واژه و نمونهٔ روابط و (۲) شریک شود با شناسنده‌های منحصر به فرد ذاتی هر دسته. با این وجود این چنین اصلاحات و و تبدیلات به عنوان بخشی از مجتمع سازی وردنت۱٫۷ به علوم قابل ارتقا با تشریک مساعی برپایهٔ webKB-2 انجام و مدرک سازی شده‌اند. بیشتر پروژه‌هایی که ادعای دوباره استفاده کردن از وردنت را برای برنامه‌های کاربردی براساس علوم (عموماً بازیابی اطلاعات متمایل به علم) دارند به سادگی مستقیماً از آن استفاده می‌کنند. وردنت همچنین به وسیلهٔ یک هیبرید بالا و پایین متالوجی به یک مشخصهٔ خودمونی تبدیل شده‌است برای بازگشایی روابط از وردنت و این انجمن‌ها را در یک ست لغات روابط مفهومی ترجمه می‌کند که به‌طور غیررسمی در DOLCE هستی‌شناسی شالوده ای تعریف شده‌اند. در بیشتر کارها که ادعا می‌کنند وردنتی یکپارچه در هستی‌شناسی دارند محتوای وردنت به سادگی در مواقعی که ضروریه اصلح نشده‌اند در عوض وردنت به شدت در مواقع مناسب باز ترجمه و به روزرسانی شده‌است. این در حالتیه که به‌طور مثال سطح بالایی هستی‌شناسی وردنت طبق OntoClean یا وقتی که وردنت استفاده شده به عنوان یک منبع ابتدایی برای ساخت کلاس‌های SENSUS هستی‌شناسی باز ساخت یافته‌است. فرهنگ بسامدی فارسی
در تدوین "فرهنگ بسامدی فارسی"، از روشی کارآمد و جذاب برای ایجاد توانِش در فارسی‌آموزان در سطح‌های مختلف بهره گرفته شده‌است. چنین پیکره‌هایی بهترین و به‌روزترین منبع برای مطالعه در حوزهٔ زبان‌شناسی پیکره‌ای به‌شمار می‌روند. مطالب داده‌های این کتاب بر روی لوح فشرده نیز در دسترس است. بدین‌گونه، می‌توان بیشترین بهره را در پژوهش‌های مربوط به واژگان پایهٔ فارسی از این کتاب گرفت. موضوع (زبان‌شناسی)
در زبان‌شناسی، موضوع عبارتی است که در تکمیل معنی گزاره کمک کنند، منظور ما از گزاره در اینجا فعل اصلی و (افعال) کمکی مرتبط با آن است. از این نظر، معنی آن به مفهوم مکمل بسیار نزدیک است. بیشتر گزاره‌ها، یک، دو، یا سه شناسه می‌گیرند. یک گزاره و شناسه‌هایش، یک ساختار گزاره-شناسه می‌سازند. بحث گزاره‌ها و شناسه‌ها بیشتر با فعل (محتوایی) و عبارات اسمی (NPs) مرتبط است، اگرچه رده نحوی آن‌ها می‌تواند به صورت گزاره‌ها و شناسه‌ها تفسیر گردد. حالت منطقی
حالت منطقی توسط تزیین می‌شود، هدف از این کار است. دو نوع گزاره وجود دارد: «واقعه» که توسط e علامت گذاری می‌شود، و «موجودیت» که توسط x علامت گذاری می‌شود. شناسه (آرگومان)های مشترک، «فاعل و مفعول» افعال و حروف اضافه را به یکدیگر متصل می‌کند. نمود
بنابراین باید در نظر داشت که در سخن از نمود واژگانی که از معنای فعل اصلی جمله ناشی می‌شود مفاهیمی همچون "لحظه‌ای" یا "ایستا" بودن افعال مورد بحث قرار می‌گیرد در حالیکه در نمود دستوری سخن از امکانات دستوریِ زبان مانند پیشوندهای تصریفی و فعل‌های معین است که نمود را فرامی‌دهند. به عبارت دیگر میتوان گفت نمود واژگانی تظاهر صوری ندارد گرچه در برخی زبان‌ها نمود واژگانی هم تظاهر صوری دارد. گرته‌برداری نحوی
گرته‌برداری نحوی بر ساخت جمله وارد می‌شود و شیوهٔ آن را دگرگون می‌کند. این دگرگونی ساختاری اگر ادامه یابد، شاید به نامفهوم شدن زبان بیانجامد؛ به‌ویژه آنکه گرته‌برداری نحوی نیز مانند گرته‌برداری معنایی، بیشتر به صورت پنهان و ناآگاهانه صورت می‌گیرد. واژه‌بست
در صرف (تک‌واژشناسی) و نحو، واژه‌بَست (به انگلیسی: clitic، به فرانسوی: clitique) واژه‌بست یک نوع تک‌واژ وابستهٔ دستوری فاقد تکیه است که در ساخت‌های بزرگ‌تر از واژه شرکت می‌کند و از نظر آوایی با پایهٔ خود یک واژهٔ واجی می‌سازد. واژهٔ واجی یک گروه یا ساخت نحوی است که از نظر آوایی همانند یک واژه تلفظ می‌شود، اما از نظر صرفی، نحوی، و معنایی یک واژه به‌شمار نمی‌رود. واژه‌بست‌ها، همچون وندها، به یک میزبان نیاز دارند تا به آن بچسبند؛ ولی، برخلاف وندها، جزئی از ساختمان واژه محسوب نمی‌شوند. استعاره
استعاره یا مانندگویی (در تمام زبان‌های اروپایی: مِتافُر) یک روش در فن بیان است به‌معنای به‌کاربردن یک واژه، عبارت، یا جمله به‌جای چیز دیگری براساس شباهت بین آنها. استعاره اهمیت بسیاری در شعر و ادب جهان دارد به‌طوری که شعر را کلامی مبتنی بر استعاره و اوصاف آن دانسته‌اند. اولین بار توسط ارسطو به‌عنوان گونه‌ای از تشبیه تشریح شد، می‌توان گفت استعاره همان تشبیه است که مشبه یا مشبهٌ‌به آن حذف شده باشد و گاهی وقت‌ها وجه شبه هم حذف شده‌است برای مثال، «گریهٔ ابر بهاری» استعاره است که زیرساخت آن این جمله است: «ابر بهار مانند انسان می‌گرید»؛ از این زیرساخت مشبهٌ‌به حذف شده و تنها مشبه و ویژگی پایهٔ محذوف باقی مانده‌است. گویش نیشابوری
بررسی و کاوش در ساخت آوایی گویش نیشابوری، نمایان‌گر ویژگی‌ها (دگرگونگی‌ها) یی است. تحولات (دگرگونی‌های) آوایی شناسایی شده در گویش نیشابوری، تا کنون، فرایندهای واجی همچون ابدال (جای‌گزینی)، اضافه (افزایش)، حذف (ستردگی) و قلب (واژگونگی) را در بر می‌گیرد. در ادامه، این فرایندهای آوایی به همراه یادکرد نمونه‌هایی از گویش نیشابور و معادل آن در فارسی معیار، معرفی می‌شود. تحلیل واژگانی
تحلیل‌گر واژگانی (لغوی)، یا اسکنر فاز اول کامپایل کردن یک برنامه است. صرف (زبان‌شناسی)
صرف روی اسم‌ها، ضمایر، صفت‌ها، قیدها و حروف تعریف برای نشان دادن شمار (به عنوان مثال مفرد، مثنی، جمع)، حالت (به عنوان مثال حالت نهادی، حالت مفعولی، حالت اضافی، حالت برایی)، جنس (به عنوان مثال مذکر، خنثی، مؤنث) و تعدادی دیگر از رده‌های دستوری اعمال می‌شود. باور
اکثر فلاسفه معاصر اعتقاد را یک نگرش و حالت نسبت به یک گزاره (منطق) می‌دانند. گزاره‌ها معانی جملاتی هستند. به عنوان مثال، اگر دو جمله معنی یکسانی داشته‌باشند مانند («برف سفید است» در فارسی و "snow is white" در انگلیسی) گزاره یکسانی را بیان می‌کنند و اگر دو جمله معانی متفاوتی داشته‌باشند گزاره‌های متفاوتی را القا می‌کنند. در نتیجه نگرش گزاره‌ای یک حالت ذهنی به صورت داشتن نگرش، و حالتی دربارهٔ یک گزاره یا شرایطی که در آن گزاره صحیح است. این حالت ذهنی به صورت زیر قابل بیان است: وردنت
وردنت برای تعداد مختلفی از اهداف در سیستم‌های اطلاعاتی از قبیل حس لغوی و بازیابی اطلاعات و طبقه‌بندی خودکار متن و خلاصه سازی خودکار متن و ماشین ترجمه و حتی نسل خودکار جدول معمایی استفاده شده‌است. یک استفاده رایج از وردنت اندازه‌گیری شباهت‌های بین لغات است. الگوریتم‌های مختلفی پیشنهاد شده و این شامل اندازه‌گیری فاصلهٔ بین لغات و هم‌معنی‌ها در ساختار گراف وردنت است مانند شمارش تعداد لبه‌ها بین هم‌معنی‌ها. اینجوری که دو لغت یا هم‌معنی نزدیک به هم مثل معنی‌هایشان نزدیک به هم هستند. یک تعداد وردنت براساس الگوریتم‌های تشابه لغات در یک مجموعهٔ Perl به نام تشابه وردنت در یک مجموعهٔ زبان Python به نام NLTK پیاده‌سازی شده‌اند. بقیهٔ وردنت‌ها بر اساس تکنیک‌های تشابه پیچیده شاملADW هستند که پیاده‌سازی آن‌ها در زبان Java قابل دسترس است. وردنت همچنین قادر به متصل شدن به بقیهٔ واژگان است. گرته‌برداری نحوی
پایهٔ زبان بر نحو است. هنگامی دو زبان را می‌توان از هم متمایز کرد که نحو آن‌ها متفاوت باشد، حتی اگر واژگانشان به یکدیگر شبیه باشد (مانند فارسی و اردو). بنابراین، اگر تغییراتی در نحو زبان رخ دهد، شالودهٔ آن زبان تغییر می‌کند. گرته‌برداری نحوی، در نحو زبان تغییراتی به وجود می‌آورد و استفادهٔ زیاد از آن در شالودهٔ زبان دگرگونی ایجاد می‌کند. گواه‌نمایی
تقریباً در تمامی زبان‌های دنیا برخی راهکارهای واژگانی یا قیدهای ویژه به‌گونه‌ای منبع اطلاع را نشان می‌دهند. به عنوان نمونه، در زبان انگلیسی صورت‌هایی مانند I guess that… ،I hear that…، یا قیدهایی نظیر reportedly برای اشاره به منبع اطلاع به کار می‌روند. راه‌کارهای این‌چنین را راهبردهای گواه‌نمایی نامیده‌اند. همانندی واژگانی
در زبان‌شناسی، همانندی واژگانی معیاری برای تعیین میزان همانندی میان واژگان دو زبان است. شباهت واژگانی ۱ (یا ۱۰۰٪) به معنای هم‌پوشانی کامل میان واژگان است، در حالی که ۰ به معنای نبود هیچ واژه مشترکی است. گویش بیرجندی
گویش بیرجندی در کاربرد فعل به نسبت فارسی تنوع و گستردگی بیشتری دارد و گونه‌های صرفی و صورتهای تازه‌ای از استعمال فعل در آن وجود دارد که در فارسی و در گویشهای دیگر شبیه آن را نمی‌یابیم. صورتهایی چون گذشتة نقلی مستمر، گذشته بعید مستمر، گذشته بعید التزامی، آینده استمراری، آینده دور، آینده دور استمراری و آینده دورتر. برخی از این صورتها دارای دو یا سه گونة مختلف است. دستور زبان صوری
یک گرامر صوری، مجموعه‌ای از قوانین برای بازنویسی رشته‌ها همراه با «نماد شروع» است که بازنویسی با آن آغاز می‌شود. به همین دلیل یک گرامر معمولاً به عنوان مولد زبان گماشته می‌شود. اگرچه این می‌تواند گاهی به عنوان پایه‌ای برای شناسنده (تابعی در محاسبه که مشخص می‌کند یک رشته متعلق به زبان است یا از نظر گرامر اشتباه است) استفاده شود. برای توضیح چنین شناسنده‌هایی، نظریه زبان صوری، از صورت‌های مجزا که به نام نظریه اتوماتا شناخته می‌شوند، استفاده می‌کند. یکی از نتایج جالب نظریه اتوماتا، این است که امکان طراحی یک شناسنده برای زبان‌های رسمی صوری وجود ندارد. واژگان فارسی
علاوه بر این، از آنجایی که کلمات جمع مکسر که بوسیلهٔ قواعد تک‌واژشناسی عربی حاصل شده‌اند تنها بخش کوچکی از واژگان زبان فارسی را تشکیل می‌دهند (حدود ۵٪ از پیکرهٔ شیراز)، لزومی بر وارد کردن آن‌ها به قواعد زبان فارسی نیست و این کلمات در فرهنگ‌های لغات فارسی با عنوان "بی‌قاعده" فهرست می‌شوند. پیش‌انگاری
در مطالعات معناشناسی و کاربردشناسی، پیش‌انگاری، یک فرض تلویحی درباره جهان یا اعتقاد پس‌زمینه مرتبط با پاره‌گفته‌ای است که در گفتمان صدق فرض شده‌است. معمولاً منفی‌سازی یک جمله، پیش‌انگاری آن را تغییر نمی‌دهد. دوگانه‌انگاری
دوگانه‌انگاری در تاریخ اندیشه کاربردهای مختلفی دارد. به‌طور کلی، این ایده است که، برای برخی از حوزه‌های خاص، دو نوع اساسی یا دسته‌بندی چیزها یا اصول وجود دارد. فعل‌های فارسی
فعل ساده یا فعل بسیط (کارواژه به پارسی سره) در زبان فارسی فعلی است که مصدر آن از یک کلمه تشکیل شده باشد. حدود دوهزار فعل ساده در تاریخ ادبیات فارسی به کار رفته‌است. این فعل‌ها را محمد بشیر حسین در کتاب "فهرست فعل‌های پارسی" گردآوری کرده‌است. محمد حیدری ملایری دربارهٔ صرف فعل در زبان علمی فارسی نیز یک مقاله نوشته‌است. محسن حافظیان نیز حدود پانصدوهشتادوشش فعل سادهٔ رایج‌تر در زبان فارسی را بررسی کرده‌است و مشتق‌هایی رایج در زبان فارسی از این فعل‌ها را نیز معرفی کرده است. کتاب دربرگیرندهٔ بیش از پنج‌هزار واژه است که از فعل‌های فارسی برگرفته شده‌اند و توانایی زبان فارسی را در زمینهٔ واژگان‌سازی و گوناگونیِ ساختارهای واژگان‌ساز نمایان می‌کند. دستور زبان صوری
نظریهٔ زبان صوری، نظمی که گرامرهای صوری و زبان‌ها را مطالعه می‌کند، شاخه‌ای از ریاضیات کاربردی است. کاربرد آن در علوم نظری رایانه، زبان‌شناسی نظری، ، منطق ریاضی، سایر حوزه‌های مشاهده می‌شود. صرف
تک‌واژشناسی برپایهٔ کلمه (معمولاً) رویکرد کلمه و الگوست. این نظریه، الگوها را به‌عنوان مفهومی مرکزی در نظر می‌گیرد. به جای بیان قواعد برای ترکیب تکواژها داخل شکل کلمه یا ایجاد فرم کلمه از ریشه‌های کلمه براساس تک‌واژشناسی تعمیم‌دادن را بیان می‌کند که بین اَشکال الگوهای صرفی جای می‌گیرد. نکتهٔ مهم این رویکرد، این است که بیان بسیاری از چنین تعمیم‌هایی با هر کدام از رویکردهای دیگر مشکل است. مثال‌ها معمولاً از زبان‌های ترکیبی گرفته می‌شود، جایی که «قسمتی» از کلمه داده می‌شود که بر اساس نظریه که تکواژ صرفی نامیده می‌شود، با ترکیبی از مقولهٔ گرامری مطابقت دارد. به‌عنوان مثال، «سوم شخص جمع» بر اساس نظریهٔ فوق معمولاً هیچ مسئله‌ای با این حالت ندارد. نظریه‌های فرایند و آیتم، به عبارت دیگر اغلب در مواردی مثل این‌ها باعث درهم‌شکنندگی است، زیرا همۀ آن‌ها فکر می‌کردند که دو قاعدۀ جداگانه خواهد داشت، یکی برای سوم شخص و دیگری برای جمع، اما تشخیص میان آن‌ها سرانجام ساختگی می‌باشد. رویکردهای کلمه و الگو که این‌ها مانند کلمات کامل عمل می‌کنند به‌وسیلهٔ قواعد قیاسی به یکدیگر مربوط می‌شوند. کلمات را می‌توان براساس الگویی که آن‌ها سازگاری دارند دسته‌بندی کرد. این روش‌ها هم برای کلمات موجود و هم برای کلمات جدید به‌کار می‌روند. به‌کارگیری الگوی متفاوت از الگویی که از لحاظ تاریخی استفاده شده‌است را می‌توان به کلمهٔ جدید تبدیل کرد، مانند older به‌جای elder (که older الگوی عادی از صفت‌های تفضیلی پیروی می‌کند) و cows به‌جای kin (که cows مناسب با الگوی منظمی از شکل جمع است). وردنت
وردنت شامل اطلاعاتی از قبیل تلفظ لغات نمی‌شود و تنها اطلاعات محدودی در رابطه با کاربرد لغات دارد. وردنت هدف دارد که بیشتر لغات روز انگلیسی را پوشش دهد و شامل تعداد زیادی از دامنه‌های واژگان فنی نمی‌شود. وردنت معمول‌ترین روش برای درک لغات از طریق لغت نامهٔ محاسباتی انگلیسی می‌باشد. با این وجود استدلال آورده‌اند که وردنت برتری‌های حسی را رمزگذاری می‌کند به طوری که آن‌ها خیلی ریز هستند. این مسئله سیستم WSD را از رسیدن به یک سطح از نمایش که با انسان‌ها مشترک شود را بازمی‌دارد. مسئلهٔ دانه‌دانه بودن به پیشنهاد طبقه‌بندی کردن روش‌ها که به‌طور اتوماتیک وار حس‌های مشترک لغات مشابه را گروه‌بندی می‌کند خدشه وارد می‌کند. صرف
تک‌واژشناسی لغوی شاخه‌ای از تک‌واژشناسی است که با واژه‌نامه در ارتباط است، که ازلحاظ تک‌واژشناسی امکان‌پذیر است و مجموعه‌ای از لغت‌های یک زبان است. همچنان‌که به‌طور مقدماتی به شکلِ کلمه مربوط می‌شود: اشتقاق و ترکیب. پسین‌سازی
در علم صرفِ لغات، اشتقاقِ لغات، روند ایجاد لغت جدید با حذف ضمیمه‌های واقعی یا ضمیمه‌های قراری است. این روش ابداع واژهٔ جدید به نام اشتقاق لغات، توسط جیمز موری (ماری) در سال ۱۸۸۹ ابداع شد. اولین تعریفِ OED آنلاین از اشتقاق لغات، از تعریف to burgle بود که برای اولین بار در سال ۱۸۸۹ منتشر شد. صدق‌پذیری در پیمانه نظریات
درستی‌سنج‌های زیادی روی ساخته شده‌است. Boogie یک زبان درستی‌سنجی سطح میانی است که از Z3 استفاده می‌کند تا به صورت خودکار برنامه‌های دستوری ساده را بررسی کند. درستی‌سنج VCC برای C همزمان از Boogie، و نیز از Dafny برای برنامه‌های مبتنی بر شیء دستوری استفاده می‌کند و از Chalice برای برنامه‌های همزمان استفاده می‌کند، و از Spec# برای C# استفاده می‌کند. زبان F* یک زبان نوع دار وابسته است که از Z3 برای یافتن اثبات استفاده می‌کند؛ کامپایلر این اثبات‌ها را حمل می‌کند تا بایت‌کد حامل اثبات را تولید کند. زیرساخت درستی‌سنجی Viper شرایط درستی‌سنجی را به Z3 کدبندی می‌کند. کتابخانه sbv درستی‌سنجی مبتنی بر SMT را برای برنامه‌های زبان Haskell تهیه می‌بیند، و به کاربر کمک می‌کند تا از بین تعدادی از حل‌کننده‌ها مثل Z3، ABC, Boolector, CVC4، MathSat، و Yices انتخاب انجام دهد. فعل عبارتی در زبان انگلیسی
با رشد جهانی و نفوذ زبان انگلیسی، اهمیت و کاربرد فعل‌های عبارتی نیز افزایش پیدا کرده‌است. به منظور فهم، گفتگو، مطالعه و نگارش زبان انگلیسی به روشی درست، فراگیری فعل‌های عبارتی یک نیاز بسیار مهم به‌شمار می‌رود. با وجود کتاب‌ها و وبگاه‌های پرشمار در اینترنت در رابطه با این فعل‌ها، آموختن آن‌ها آسان‌تر شده‌است. واژ
در صرف، واژ (به انگلیسی: morph، به فرانسوی: morphe) کوچک‌ترین واحد معنی‌دار (مانند: «سیب»، «رو») یا نقش‌دار (مانند: «از»، «ـ تر») زبان است. فرق واژ با تک‌واژ (morpheme) در این است که تک‌واژ مفهوم انتزاعی دارد، که تظاهر عینیِ آن را واژ می‌گویند و گونه‌های آواییِ یک تک‌واژ را واژگونه‌های آن تک‌واژ گویند. رساله منطقی-فلسفی
ویتگنشتاین جهان را شامل تمام آنچه وضع واقع است می‌داند یعنی مجموعه‌ای از بوده‌ها (آنچه هست) و اشیاء که بودن جهان را تعیین کرده‌اند. او وضع واقع را شامل بوده‌ها می‌داند که وجود وضعیت چیزها می‌باشد. جوهر جهان فقط می‌تواند یک صورت را تعیین کند و نمی‌تواند هیچ گونه خصلت‌های مادی را تعیین کند. ویتگنشتاین همانند برخی از دیگر فیلسوفان جوهر را چیزی که مستقل از آنچه واقع است می‌داند و در تأیید نظر خود آن را دارای صورت و گنجانیده (محتوا) می‌نامد. او امور را به دو دسته ایستا و نااستوار تقسیم می‌کند و سپس به تعریف نگاره می‌پردازد. او نگاره‌ها را بوده‌هایی می‌داند که موقعیت چیزها را در مکان منطقی یعنی وجود داشتن یا نداشتن وضعیت چیزها را بر ما مشخص می‌کنند. او درست یا نادرست بودن نگاره را منوط به صرفاً شناخت آن نگاره نمی‌داند بلکه تطبیق نگاره را با واقعیت شرط اصلی شناخت درستی یا نادرستی آن می‌داند. فلسفه باید عنصر اندیشیدنی را کرانمند سازد یعنی برایش مرز تعیین کند و برای عنصر نااندیشیدنی نیز چنین کند. به این دلیل فلسفه عنصر نااندیشیدنی را از درون به وسیله عنصر اندیشیدنی محصور می‌کند و بیانگر عنصر ناگفتنی است بدین طریق که عنصر گفتنی را به روشنی بازمی نماید. صورت کلی یک گزاره در منطق همان گوهر گزاره است. توصیف کلی‌ترین صورت یک گزاره توصیف نخست نشانه کلی واحد و یگانه منطق است. فرگه می‌گوید هر گزاره‌ای که درست تشکیل شده باشد باید معنایی داشته باشد و ویتگنشتاین می‌گوید هر گزاره ممکن درست تشکیل شده‌است و اگر معنایی نداشته باشد سبب آن فقط این است که ما به برخی از سازه‌های آن هیچ نشانگری نداده‌ایم. او در ادامه می‌گوید که بحث بر سر تعدادی از مفهوم‌های بنیادی نیست که باید مشخص شوند بلکه سخن بر سر بیان یک قاعده‌است. ویتگنشتاین در ادامه رساله منطقی-فلسفی به بررسی ارتباط گزاره‌ها با یکدیگر برای نشان دادن قانونمندی آنها در یک زبان منطقی پرداخته‌است. معناشناسی صوری (زبان‌شناسی)
در زبان‌شناسی، معناشناسی صوری به دنبال درک معنی زبان‌شناختی از راه احداث مدلهای دقیق ریاضی از اصولیست که گویشوران برای تعریف روابط بین عبارات در زبان طبیعی و جهانی که گفتار معنی دار را پشیبانی می‌کند، بکار می‌برند. ابزارهای ریاضی مورد استفاده عبارتند از تلاقی منطق صوری و نظریه زبانهای صوری، به‌ویژه حساب لاندای تایپها. جزءبندی
از این ساختار مفهومی در زبان‌شناسی و علوم رایانه استفاده می‌شود، و در زیست‌شناسی هم کاربردهایی دارد. در عبارات صوری، در زمینه بازنمود دانش و هستی‌شناسی، یک جزءبندی یک ترتیب‌جزئی از انواع مفاهیم، همراه با رابطه «جزء-کل» است. فعل کمکی وجهی در زبان انگلیسی
همچنین از will و ساختار کامل برای پیش‌بینی یک عمل که قبل از یک رویداد دیگر در آینده اتفاق داده است استفاده می‌کنیم. از would و ساختار کامل نیز برای پیش‌بینی یک عمل یا موقعیت تخیلی انجام شده در زمان گذشته استفاده می‌شود. از will برای پیش‌بینی‌هایی که بر پایه تجارب گذشته هستند، استفاده می‌شود. ما می‌توانیم از will برای بیان اطلاعات و دانسته‌های شخصی نیز استفاده کنیم. از فعل وجهی عبارتی be going to به منظور بیان پیش‌بینی‌ها بر پایه چیزی که در زمان حال احساس یا فرض می‌شود، استفاده می‌شود. صرف توزیعی
در زبان‌شناسی زایشی، صرف توزیعی چارچوبی نظری است که در سال ۱۹۹۳ توسط موریس هله و الک مرنتز معرفی شده‌است. ادعای اصلی صرف توزیعی این است که هیچ تمایزی میان ساخت کلمات و جملات جملات وجودندارد. نحو، تنها موتور زایای‌ای است که تناظرهای صورت-معنا را شکل‌می‌دهد؛ چه گروه‌های پیچیده و چه واژه‌های پیچیده. این رویکرد مفهوم سنتی واژگان را به عنوان واحدی که در آن واژه‌های مشتق شکل‌گرفته و تناظرهای صورت-معنای منحصر به فرد ذخیره‌می‌شوند، به چالش می‌کشد. در صرف توزیعی هیچ واژگان یکپارچه‌ای مانند آنچه در اوایل دستور زایشی مسئول ترکیب واژه بود، وجودندارد. بلکه نقشی که نظریه‌ها به واژگان نسبت‌می‌دهند، در میان دیگر اجزای دستور زبان توزیع شده‌است. وجه دستوری
وجه شیوه‌ای از کاربرد فعل است که گوینده به‌وسیلهٔ آن نگرش خود را نسبت به جریان وقوع فعل بیان می‌دارد. در تعریف فرهنگستان زبان و ادب فارسی، وجه، «تمایز دستوری در صورت افعال است که دیدگاه و نظر گوینده یا نویسنده را نسبت به وضعیت توصیف‌شده در پاره‌گفتار نشان می‌دهد.» در زبان فارسی معمولاً وجوه زیر دیده می‌شوند: در برخی منابع وجهی به نام وجه وصفی نیز تعریف می‌شود. بنا بر این تعریف، وجه وصفی وجهی از فعل است که به‌صورت صفت مفعولی (بن ماضی+ ه) بیان می‌شود؛ مانند «کرده» در جملهٔ زیر: از هر یک از دو ماده ۲۰۰ گرم بردارید. نخست آن‌ها را در یک لیتر آب مخلوط کنید، سپس آن‌ها را خشک کرده و بر پارچه‌ای تیره و خشک در زیر آفتاب پهن کنید. («کرده» به‌جای «کنید» و برای پرهیز از تکرار آن آمده است). هنگامی که بتوان وجه اصلی (اخباری، التزامی یا امری) فعل را به‌کار برد، وجه وصفی را به‌کار نمی‌بریم؛ زیرا وجه وصفی تنها بنابه ضرورت و برای پرهیز از تکرار یک صیغهٔ صرفی از یک فعل به‌کار می‌رود، ضمیر
اوایل زبان‌شناسان گمان می‌کردند که اگر در زبانی، ضمیر به اشکال مختلف (ضمیر گسسته، ضمیر پیوسته یا شناسه) به کار رود، طبعاً ضمیر گسسته، نقش اصلی را دارد و کاربرد آن اجباری است. به عبارت دیگر، ضمیرهای پیوسته یا شناسه‌ها همواره دارای نقش فرعی هستند و فقط یک سری اطلاعات را که در ضمیر گسسته آمده‌است، تکرار می‌کنند. همچنین اعتقاد بر آن بود که نشانه‌های حالت (case markers) به ضمیرهای گسسته می‌چسبند و بنابراین ضمیرهای گسسته، موضوع‌ها (arguments) را نشان می‌دهند. بر اساس این مقدمات، نتیجه‌گیری نهایی نیز آن بود که هم از لحاظ در زمانی و هم از لحاظ همزمانی، ضمیرهای گسسته اهمیت بیشتری دارند و در سیر تحولات تاریخی، طبیعتاً ابتدا ضمیرهای گسسته در زبان‌ها به کار رفته و سپس به صورت‌های دیگری تبدیل شده‌است. واژگان فارسی
مثالی از واژه‌سازی بوسیلهٔ بن ماضی در ترکیب با وندهای اشتقاقی: گویش بهبهانی
در این گویش برای رفتن از مصدر شدن استفاده می‌شود: برای اطلاعات بیشتر در خصوص صرف افعال. شناسه‌ها و وندها پیوند زیر کلیک کنید. https://web.archive.org/web/20160305233921/http://eilrg.org/languageprofiles.html http://www.ensani.ir/archive.aspx?g=2606&type=3&mode=0 http://www.shirazu.ac.ir/index.php?page_id=3162 انگاره
انگاره می‌تواند به موارد زیر اشاره کند: گرته‌برداری
البته گرده‌برداری محدود به واژه‌ها و اصطلاحات نیست، بلکه حیطهٔ وسیع‌تری دارد و به ترجمه، معناکردن، جمله‌سازی، نحوهٔ نگارش، و نحو نیز کشیده می‌شود. مانند آنکه در فارسی گفته می‌شود: «فناوری‌های نو "می‌رود" که چهرهٔ زمین را به‌کلی دگرگون کند.» این نوع نگارش (می‌رود که...) گرده‌برداری نحوی از زبان‌های غربی است، که در این مثال باید گفته شود: «فناوری‌های نو نزدیک است که...». زبان‌شناسی تطبیقی
راهکارهای اصلی در زبان‌شناسی تطبیقی مقایسهٔ نظام‌های واج‌شناسی، تاریخ تحول واژگان، دستور زبان و واژگان دو یا چند زبان است. در اصل، هر تفاوت میان دو زبان مشابه باید تا حد امکان قابل توضیح باشد و الگوی تغییرات سیستمی آن‌ها ثابت باشد. حتی ممکن است مقایسه محدودتر شود، برای مثال تنها در سطح واژگان صورت پذیرد. در برخی روش‌ها ممکن است زبان اولیه بازسازی شود. اگرچه زبان اولیهٔ بازسازی‌شده به‌وسیلهٔ روش‌های تطبیقی فرضی است، اما دارای قدرت پیش‌بینی است. جابجایی پارادایم
جابه‌جایی پارادایم غالباً به تغییر اساسی و پارادایمی در تفکر و الگوهای ذهنی اندیشیدن اطلاق می‌گردد که در نهایت مبنای خرد و کلان یک دیدگاه را متحول می‌کند. تحول انگاره مبحثی در تحول و ثبات فهم است به شرط آنکه در مورد تغییرات پارادایمی بحث کند. به عبارت دیگر «تحول انگاره عبارت است تغییر کل نگرانه، رویکردی و قابل توجه در یک علم مثلاً تفسیر متافیزیک پدیده های مادی (در قرون وسطی و طی عصر رنسانس) دچار تحول انگاره شد و سر از پوزیتیویسم منطقی و تجربه گرایی افراطی در آورد. این یک تحول انگاره بود. تحول انگاره شامل افزایش یک زاویه دید جدید هم می شود. مثلاً نوع نگاه زیبایی شناختی (حرفه ای و نه استحسانی و عامه پسند) یک تحول انگاره است مشروط به این که عالمان آن را قابل توجه بدانند.» تحلیل مفاهیم صوری
تحلیل مفاهیم صوری می‌تواند سه هدف را در بازیابی اطلاعات دنبال کند: اول: تحلیل مفاهیم صوری می‌تواند برای پالایش پرس و جو بکار رود. زیرا یک شبکه مدرک – واژه یک فضای جستجو در میان خوشه‌هایی از مدارک مرتبط ایجاد کند، شبکه‌ها می‌توانند برای گسترش پرس و جو در مواردی که مدارک خیلی کم بازیابی شده‌است یا برای محدود کردن پرس و جو در مواقعی که مدارک بسیار زیادی بازیابی شده‌اند، پیشنهادهایی ارائه دهند. دوم: شبکه‌ها می‌توانند ادغام فرایند پرس و جو و جهت‌یابی (یا مرور) را پشتیبانی کنند. با مطرح شدن پرسش اولیه، یک گره در شبکه مدرک – واژه شناسایی می‌شود و بنابراین کاربر می‌تواند به گره‌های مرتبط هدایت شود. سوم: امکان ادغام یک اصطلاحنامه در شبکه مفهومی که توسط تعدادی از پژوهشگران پیشنهاد شده‌است. تحلیل واژگانی
به دنبال عمل توکن‌سازی parsing می‌آید. از آنجا، دادهٔ تفسیر شده ممکن است، برای استفادهٔ عمومی، تفسیر، یا ترجمه (کامپایل) در ساختمان داده‌هایی بارگذاری شود. نظریه تصویری زبان
ویتگنشتاین ادعا می‌کند بین آنچه که قابل بیان به زبان است و آنچه فقط به صورت غیر کلامی قابل بیان است شکافی پرناشدنی وجود دارد. نظریه تصویر زبانی بیان می‌کند که گزاره‌ها در صورتی معنی دار هستند که بتوان آنها را در دنیای واقعی تعریف یا تصویر کرد. ویتگنشتاین بعدها در بخش اول پژوهش‌های فلسفی نظریه مبتنی بر تصویر اولیه اش را با یک نظریه کاربردی معنا رد و جایگزین کرد. با این حال، بخش دوم پژوهش‌های فلسفی با محوریت روانشناسی از این مفهوم به عنوان استعاره ای برای روانشناسی انسان استفاده می‌کند. معرفت‌شناسی
به طریق‌هایِ متفاوتی به این برهان شک‌گرایانه پاسخ داده‌اند. برخی مقدمهٔ دوم را رد کرده‌اند. مثلاً وگل معتقد است که فرضیهٔ ساکن جهان متعارف بودن (یعنی ساکن جهانی بودن که کم‌وبیش همان‌طور است که واقعاً به نظر می‌رسد که هست) بهتر از فرضیهٔ مغز در خمره بودن تجربه‌های ما را تبیین می‌کند. پس استدلالی داریم به سود این که مغز در خمره نیستیم. درتسکی مقدمهٔ سه را رد می‌کند. او می‌گوید برای این که باور صادق ما به الف معرفت باشد کافی است این باور بر شواهدی چون ش مبتنی باشد، چنان‌که در جهان‌های ممکن نزدیکی که الف نادرست است دیگر واجد ش نیستم. طبق این ملاک اصل بستار همیشه درست نیست. کوهن با توسل به بافتارگرایی مشکل را حل می‌کند. طبق بافتارگرایی، شرایط صدق جمله‌های انتساب معرفت، جمله‌هایی چون «ف می‌داند که الف»، در بافتارهای متفاوت یکسان نیستند. اگر گویندهٔ این جمله در بافتار زندگی روزمره باشد، معیارهای صدق اظهارش سهل‌گیرانه‌تر از وقتی است که او در بافتاری شک‌گرایانه است. در بافتار روزمره شواهدِ من برای صدق هر دوی این اظهارها کافی‌اند: «می‌دانم که دست دارم» و «می‌دانم که مغز در خمره نیستم» و در بافتار شک‌گرایانه برای صدق اظهار هیچ‌یک از آن‌ها کافی نیستند. یعنی اگرچه شک‌گران موفق می‌شود که نشان دهد که در بافتار شک‌گرایانه فاقد معرفت تجربی به جهان خارج هستیم، نمی‌تواند نشان دهد که در بافتار روزمره فاقد چنین معرفت‌هایی هستیم. همانندی واژگانی
روش‌های مختلفی برای تعریف همانندی واژگانی وجود دارد و نتایج بر این اساس متفاوت است. به عنوان مثال، روش محاسبه "اتنولوگ" مقایسه فهرست واژگان استاندارد منطقه‌ای (قابل مقایسه با فهرست سوادش) و شمارش آن‌هایی است که از نظر شکل و معنی شباهت نشان می‌دهند. با استفاده از چنین روشی، انگلیسی ۶۰٪ با آلمانی و ۲۷٪ با فرانسوی دارای همانندی واژگانی است. انگاره کخ
تبیین تضاد معنایی بین چهار اصل کخ و سه اصلی که بعدها اضافه شد (در مجموع هفت اصل) به دلیل ماهیت متنوع میکروبهای دخیل در ایجاد بیماری، نحوه پاسخ میزبان، محدودیتهای کشت میکروبی و غیره میباشد که استثنائات متعددی در ارتباط با هر یک از اصول چهارگانه کخ میتوان برشمرد. جاسازی کلمه
برای بازنمایی معنایی کلمه، اکثر رویکردهایی که تعبیه‌های چند معنایی تولید می‌کنند را می‌توان به دو دسته اصلی بدون نظارت و مبتنی بر دانش تقسیم کرد. یک روش مبتنی بر word2vec skip-gram یعنی Multi-Sense Skip-Gram (MSSG) که تمایز معنی کلمه و جاسازی را به‌طور همزمان انجام می‌دهد، زمان آموزش را نیز بهبود بخشیده و تعداد معانی خاصی را برای هر کلمه در نظر می‌گیرد. در این روش تعداد معانی در نظر گرفته شده می‌تواند بسته به هر کلمه متفاوت باشد. همچنین این روش با ترکیب دانش قبلی بدست آمده از پایگاه داده‌های لغوی (به عنوان مثال، وردنت، ConceptNet و بابلنت) و جاسازی کلمه و ابهام زدایی معنی کلمه و روش مناسب‌ترین حاشیه نویسی حسی (MSSA) و با در نظر گرفتن بافت کلمه در یک پنجره از پیش تعریف شده، مفاهیم کلمه را از طریق یک رویکرد بدون نظارت و مبتنی بر دانش برچسب گذاری می‌کند. هنگامی که کلمات ابهام زدایی می‌شوند، می‌توان آنها را در یک تکنیک استاندارد جاسازی کلمه استفاده کرد، در نتیجه جاسازی‌های چند معنایی تولید می‌شوند. معماری MSSA این امکان را می‌دهد تا فرایند ابهام زدایی و حاشیه نویسی به‌طور مکرر و به شیوه ای خود-بهبود انجام شود. تابع یک‌طرفه
در موارد کاربردی منظور از آسانی و پیچیدگی معمولاً به دستگاه محاسبهٔ مورد نظر برمی‌گردد. توابع یک‌طرفه، ابزارهای بنیادی در رمزنگاری، احراز هویّت، اصالت‌سنجی و دیگر کاربردهای امنیّت داده می‌باشند. گرچه مسئلهٔ وجود توابع یک‌طرفه هنوز مسئله‌ای باز است، امّا نامزدهای متعدّدی برای این توابع جهت استفاده در مخابرات و سامانه‌های تجارت الکترونیک در طول دهه‌های گذشته در نظر گرفته شده‌است. تابع formula_1 یک‌طرفه است هرگاه f توسّط یک الگوریتم چندجمله‌ای قابل محاسبه باشد، برای هر الگوریتم تصادفی که در زمان چندجمله‌ای از طول ورودی اجرا می‌شود و برای هر چندجمله‌ای formula_2 و برای مقادیر بزرگ formula_3 داشته باشیم: زبان‌شناسی رایانشی
مقالهٔ اصلی: صرف محاسباتی عصب‌شناسی زبان
وظیفه تصمیم واژگانی شامل مواردی است که افراد یک کلمه منفرد را می‌بینند یا می‌شنوند و می‌گویند که آیا این کلمه واقعی است یا خیر. این روش اغلب در پرایمینگ استفاده می‌شود، زیرا دانشمندان می‌دانند که اگر کلمه ای توسط یک کلمه مربوط آغاز شود، افراد سریعتر تصمیم لغوی می‌گیرند (مانند "پرستار" "پزشک"). صرف-واج‌شناسی
واژ-واج‌شناسی یا صرف-واج‌شناسی یکی از سطوح مطالعهٔ زبان است که به‌طور کلی در آن، تعامل بین صرف و واج‌شناسی یا فرایندهای صرفی و آوایی مطرح است. زبان‌شناسی کاربردی
زبان‌شناسی کاربردی یک حوزهٔ بینارشته‌ای است که به بررسی و ارائهٔ راه‌حل‌هایی برای مشکلات واقعی مرتبط با زبان می‌پردازد. برخی از حوزه‌های علمی زبان‌شناسی کاربردی عبارتند از آموزش زبان، زبان‌شناسی حقوقی، روان‌شناسی زبان، جامعه‌شناسی زبان، عصب‌شناسی زبان، و فرهنگ‌نویسی. صرف
یک نمونهٔ زبان‌شناسی، گروه کاملی از اشکال کلمات ربطی است که به یک لغت مربوط است. مثال رایج نمونه‌ها صرف افعال و اسامی است. بر طبق آن اشکال یک لغت ممکن است به راحتی در داخل یک جدول تنظیم شود. بر اساس این طبقه‌بندی دستوری شامل: زمان، صورت، وجه، تعداد، جنس، نقش است. برای مثال ضمایر شخصی در انگلیسی می‌توانند در یک جدول سازماندهی شوند با استفاده از طبقه‌بندی شخص (اول شخص، دوم شخص، سوم شخص (و تعداد (جمع در مقابل مفرد)، جنس (مؤنث، مذکر، خنثی)، نقش (فاعلی، مفعولی، ملکی). جزئیات بیشتر را در جدول ضمایر شخصی انگلیسی نگاه کنید. طبقه‌بندی دستوری گروهی از نمونه‌ها نمی‌تواند دلخواهانه انتخاب شود. بلکه باید مرتبط با نوشتار و گفتار قوانین صرف و نحو زبان باشد. برای مثال شخص و تعداد طبقه‌بندی است که نمونه‌ها را در انگلیسی تعریف می‌کند. زیرا انگلیسی قوانین تطابقی گرامری دارد که فعل یک جمله را در قالب دستوری به گونه‌ای که با شخص و تعداد آن تطابق داشته باشد به‌کار می‌بَرد. به عبارت دیگر قوانین صرف و نحو در انگلیسی تفاوت میان dog و dog catcher را یا dependent را با independent نشان نمی‌دهد زیرا انتخاب میان دو شکل است که تعیین می‌کند کدام شکل از فعل باید استفاده شود. در مقابل هیچ قانون صرف و نحوی در انگلیسی تفاوت میان dog و dog catcher یا dependent و independent را بیان نمی‌کند. صرف توزیعی
فهرست صوری‌ساز حاوی ریشه‌هاست. ریشه‌ها، به‌خودی خود، فاقد مقوله دستوری هستند و صرفاً خوشه مشخصه‌های معنایی را بازنمایی‌می‌کنند. مفهوم ریشه در صرف توزیعی با √ و یک عدد اختیاری نشان داده می‌شود. برای مثال واژه love بدون مقوله دستوری و به صورت √lv362 در لیست اطلاعی نشان‌داده‌می‌شود.