بنای امامزاده داوود متعلق با چه دورانی است؟
امامزاده داوود
شرف‌الدین داود الحسنی که با نام امامزاده داوود شناخته می‌شود، با یازده پشت به حسن مجتبی می‌رسد. گفته می‌شود که وی و برخی دیگر از بستگانش در همراهی علی بن موسی الرضا به ایران آمده و کشته شدند. بقعه این امامزاده در دوران صفویه ساخته شد و در دوران فتحعلی شاه توسعه یافته است. در دره‌های مجاور امام‌زاده داوود در سمت مغرب و جنوب غربی در آبادی‌های رندان و سنگان بقعه‌هایی به نام امامزاده عمادالدین پدر امام‌زاده داوود و امامزاده علاءالدین و امام‌زاده قاسم و امامزاده عقیل برادران امام‌زاده داوود وجود دارد. آرامگاه امامزاده داوود واقع در شمال غرب تهران و در انتهای جاده امامزاده داوود در بخش کَن و در ارتفاع ۲۶۰۰ متری از سطح دریا است. ینگی امام
بنای امامزاده مربوط به دوره صفویه تا قاجار است که در خرداد ۱۳۸۱ از سوی سازمان میراث فرهنگی در فهرست آثار ملی ایران قرار گرفت. ورودی امامزاده در جهت شمال و مقابل روستا است و از جاده کرج-هشتگرد تنها نمای پشت یا جنوبی آن مشاهده می‌شود. روی یکی از چند کاشی که داخل محراب کار گذاشته شده، چنین آمده‌است: «یادگاری استاد مرتضی ولد استاد محمدباقر امین ۱۳۱۱». مرقد امامزاده به صورت سکوی بلندی با کاشی‌های عادی فیروزه‌ای پوشیده شده و در بدنه شمالی آن چهار کاشی بر جسته ستاره‌ای شکل آبی رنگ دوره قاجاریه قرار دارد. ضریح چوبی روی مرقد بسیار ساده ساخته شده و تاریخ آن، سال ۱۳۵۴هجری قمری است. در پاشنه ورودی بنا، سنگ قبری قرار دارد که متعلق به تاریخ ۱۰۷۲ است. این بنا که از آثار دوره صفویه است، گذشته از تعمیرات دوره قاجاریه، در سال ۱۳۴۷ شمسی نیز از سوی سازمان ملی حفاظت آثار باستانی ایران تعمیر شده‌است. گنبد بنا به صورت هرم ۱۲ ترکی بوده و در رأس آن تزییناتی به شکل زیگزاگ‌های سیاه رنگ و در قسمت‌های دیگر قاب‌سازی با طرح هندسی دیده می‌شود. در مجموع، بنای امامزاده آجری چهار گوش است که از دو قسمت ایوان شمالی در جلو و حرم اصلی در پشت تشکیل می‌شود. مدخل شمالی ورودی اصلی به امامزاده نیز آجری و در هر دو طرف دو طاقنمای جانبی دارد. امامزاده ابوالفتوح
بنای امامزاده از نوع گنبد دوازده ترک از نوع رگ بوده و از دو بخش اصلی و الحاقی تشکیل شده‌است. بخش اصلی بنا فضای زیر گنبد است که به دوره صفویه مربوط می‌شود و بخش الحاقی مربوط به دوره قاجاریه و سال ۱۳۳۸ قمری (حدود ۱۰۰ سال پیش) است. البته در دوره معاصر نیز به آن پرداخته شده و امامزاده اکنون ضریح تازه‌ای دارد.
پیروز نهاوندی
در تاریخچه این بنا آورده‌اند که سنگی بر روی این مقبره وجود داشت که بر روی آن نوشته شده بود: «هذا قبر عبد من عبادالله الصالحین حشره الله مع من کان یتولاه بتاریخ ۷۷۷». با این وجود، مقبره مربوط به قرن هشتم ه.ق است و بنابر کتیبه نصب شده بر این بارگاه، متعلق به دوره ایلخانی-صفوی است. این احتمال که این مقبره یکی از صوفیان باشد نیز مطرح شده‌است. این بنا مرکب از صحن،‌ ایوان، رواق و گنبدی هرمی شکل به صورت دوازده‌ضلعی است. این گنبد با کاشی فیروزه‌ای تزئین شده‌است. گچ‌بری درب ورودی این بقعه، به سال ۱۲۱۰ ه.ق به دست حسینقلی‌خان برادر فتحعلی شاه قاجار صورت گرفته‌است. علاوه بر مقبره منسوب به ابولولو در کاشان، یک مقبره دیگر در تربت حیدریه نیز به او منسوب است. آخرین بازسازی این بنا، مرمت گنبد توسط سازمان میراث فرهنگی در سال ۱۳۵۴ ه.ش بوده‌است و پس از آن با شماره ثبتی ۱۰۹۱ در فهرست آثار تاریخی کشور ثبت گردید. آورزمانی از سنگی بر روی مقبره گزارش می‌کند که مربوط به دوره صفوی و سلطنت شاه طهماسب اول بوده‌است. سال ساخت سنگ بر روی آن، سال ۹۳۰ ه.ق حک شده و صاحب مقبره، پهلوان شجاع‌الدین عنوان شده‌است. این سنگ بعدها به سرقت رفته‌است. دکان داوود
تصور می‌شود که این گوردخمه و نقش برجسته حجاری شده در زیر آن متعلق به دوره ماد باشد و دکان داوود مقبره ایشتوویگو باشد. ابوعثمان سعید مغربی
در مورد قدمت بنای فعلی اختلاف نظر است. با توجه به سازه‌های دوران تیموری و نمونه‌های مشابه آن در ایران می‌توان بنای آن را به دوران تیموری نسبت داد که بعدها به کاشی‌کاری هفت رنگ مزین شده‌است و با توجّه به نوع رنگ کاشی‌کاری داخلی آن به اواخر قاجاریه و اوایل پهلوی برمی‌گردد؛ و کاشی کاری‌های بیرونی نیز مربوط به دوره پهلوی دوم است. امامزاده سید اسحاق (ساوه)
بنای امامزاده سید اسحاق در شهر ساوه قرار دارد و در دوره سلجوقیان ساخته و دوره صفویه بازسازی شده‌است. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۷۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. امامزاده بدیع‌الزمان
امامزاده بدیع الزمان انگشته مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان نهاوند، بخش مرکزی، دهستان گاماسیاب، روستای انگشته بدیع الزمان، ۲ کیلومتری شمال غربی روستا انگشته واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۱۱۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. حرم امام رضا
این مسجد غرب بقعهٔ منوره و بالاسر بین حرم و رواق دارالسّیاده جای دارد و بعد از خود حرم از کهن‌ترین بناها در کنار روضهٔ منوره و نزدیک‌ترین مکان به ضریح است. این بنا به عصر غزنویان مربوط است و توسط ابوالحسن عراقی معروف به دبیر در سال ۴۲۵ ه‍.ق ساخته شده‌است؛ عراقی خود در همین مکان دفن شده‌است. این مسجد دارای هشت متر طول و نیم متر عرض و ده متر ارتفاع است. در ضلع جنوبی این مسجد محرابی از کاشی معرق به سبکی بسیار جالب قرار دارد که تاریخ ساخت آن (۱۳۶۳ ه‍.ق) در یک سمت و نام کاشی‌ساز و نقاش محراب در سمت دیگر محراب مکتوب شده‌است. این مسجد دارای سه صفهٔ شرقی و غربی و شمالی است. به‌گزارش اعتمادالسلطنه کتیبه‌ای به‌تاریخ ۱۱۱۹ ه‍.ق در مسجد بوده که اکنون موجود نیست. تاریخ کتیبه‌های باقی‌مانده در مسجد، ۱۲۶۲، ۱۲۷۵، ۱۲۸۷، ۱۳۰۹، ۱۳۸۵ و ۱۳۸۶ ه‍.ق است. امامزاده صیدآباد
امامزاده صیدآباد مربوط به اواخر دوره ایلخانی و اوایل دوره صفوی است و در شهرستان دامغان، بخش امیرآباد، دهستان صر صر، روستای صید آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۵۸۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. محوطه یاسوکند و امامزاده عقیل
این امامزاده در شهر حسن‌آباد یاسوکند، از توابع بیجار قرار دارد. بنای امامزاده عقیل یکی از قدیمی‌ترین آثار معماری کردستان در دوره اسلامی است و احتمالاً به دوره سلجوقی تعلق دارد. بنای این امامزاده در یک محوطه قدیمی وسیع قرار گرفته و آثار سفالینه‌های آن از دوره سلجوقی و ایلخانی به جای مانده است. تپه امامزاده داوود اسماعیل
تپه امامزاده داوود اسماعیل مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان بوئین‌زهرا، روستای پرسپانج واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۹۱۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. امامزاده محمد و عبدالله
امامزاده محمد و عبدالله مربوط به سدهٔ ۸ و ۹ ه.ق است و در شهرستان شمیرانات، بخش لوسانات، روستای بوجان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۳۸۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. محوطه امامزاده محمدباقر
محوطهٔ امامزاده محمد باقر مربوط به اوایل اسلام- سدهٔ ۷ است و در شهرستان بوئین‌زهرا، روستای رودک واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۱۰۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. امامزاده ابراهیم (بروجرد)
امام زاده ابراهیم مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان بروجرد، بخش مرکزی، روستای دهکرد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۰۰۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. امامزاده عبدالله آئینه ورزان
امامزاده عبدالله آئینه ورزان مربوط به سدهٔ ۸ ه.ق است و در شهرستان دماوند، روستای آیینه ورزان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۲۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. مسجد جامع دزفول
مسجد جامع دزفول که قدیمی ترین قسمت آن مربوط به قرن سوم یا چهارم هجریست و با اقتباس از سبک معماری ساسانی ایجاد شده و شبستان های با روح آن مربوط به سده هفتم است وآرامگاه نخستین دانشمند دینی این شهرستان شادروان سید عبدالباقی آقامیر در زیر شبستان بزرگ این مسجد زیارتگاه مردم این شهرستان و مورد ستایش عام و خاص است. دکان داوود
دکان داوود (به کردی: که‌ل داو) مقبره‌ای سنگی مربوط به دوره مادها است و در شهرستان سرپل ذهاب، روستای کل داوود واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۵۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. سنگ نگاره دیگری که ظاهرا یک شخصیت دینی است، در نزدیکی آن وجود دارد که جداگانه و به شماره ۱۵۱ ثبت شده است. امامزاده علی سادات
امامزاده علی سادات مربوط به سدهٔ ۷ و ۸ ه.ق است و در شهرستان کهگیلویه، بخش چرام، روستای امامزاده علی سادات واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۲۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. آرامگاه شیخ عزالدین داوود
بقعه شیخ عزالدین داوود مربوط به سده‌های میانی دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان تفت، بخش مرکزی، دهستان نصرآباد، روستای نصرآباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۳۱۴۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. بفروئیه
مسجد جامع بفروئیه در قرن ۹ هجری قمری بنا گردیده و بعد از مسجد جامع میبد از قدیمی‌ترین مساجد میبد است. این مسجد از بخشهای تابستانی-زمستانی-مسجد کوچک تویی تشکیل شده‌است. مسجد جامع بفرو همانند مسجد جامع فیروزآباد متعلق به قرن نهم هجری-قمری هست که بعد از مسجد جامع میبد از قدیمی‌ترین مساجد جامع شهرستان میبد می‌باشد. دارای تابستان خانه، زمستان خانه، مسجد کوچک تویی می‌باشد. بر بام مسجد، بادگیر و گنبدخانه و مؤذنه (محل اذان گفتن) جلوه ای زیبا دارد. ساختار بادگیر مسجد جامع بفرو در نوع خود منحصر به فرد می‌باشد. امامزاده سید اسماعیل (فیروزکوه)
امامزاده سید اسماعیل مربوط به سدهٔ ۷ و ۸ ه.ق است و در شهرستان فیروز کوه، بخش مرکزی، روستای اندور واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۶۳۴۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. امامزاده اظهربن علی
امامزاده اظهر بن علی مربوط به دورهٔ ایلخانی است و در شهرستان درگزین، روستای درجزین واقع شده است. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۳۶۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. این بنا در سال ۱۳۹۰ به دلایل نامعلومی دچار آتش‌سوزی شد و فرش‌ها و ضریح چوبی و باستانی آن به شدت آسیب دید، ولی در سال ۱۳۹۳ به دست ناصر عسگری، از اعضای شورای اسلامی درجزین، تعمیر شد و در زمستان ۱۳۹۳ با حضور مقامات افتتاح شد و ضریح قدیمی آسیب‌دیدهٔ آن به موزه گنبد علویان همدان انتقال یافت. امامزاده اظهر بن علی (ع) از نوادگان حضرت علی ابن موسی الرضا (ع) امام هشتم شیعیان است. بر اساس اظهارات متولی بقعه (مصاحبه شخصی، 1 تیر 92) از آخرین مرمت اساسی آن حدود 60 سال می گذرد و دیوار های داخلی و سطح زیرین آهیانه به دلیل آتش سوزی ناشی از روشن کردن شمع سیاه گشته و (در حال حاضر - زمان مصاحبه) ضریح چوبی آن نیز در دست مرمت است. بنا بر پایه ای سنگی در مرکز قبرستانی به همین نام در شهر قروه درجزین از توابع شهرستان رزن واقع است. پلان بنا ستاره ای شکل و نوزده پر است و گنبدخانه ای آجری و مدور به قطر 4/9 متر در وسط آن قرار دارد که بر روی سکویی به ارتفاع 1 متر قرار گرفته است. گنبد آجری دو پوسته گسسته رک به قطر دهانه 70/ 8 متر و ارتفاع 40/15 متر با عقب نشینی 3/1 متری برفراز گنبدخانه خودنمایی می کند. بنای آجری، نمای هشت گیر، چفد های آجری بین پاپیل ها و حرکات متنوع آجری بنا تعلق آن را به سبک رازی غیر قابل انکار می کند. سه نورگیر دارای 20 روزنه در سه جهت (شمال شرقی، شمال غربی و جنوب شرقی) و در پایین ترین قسمت بیرونی گنبد تعبیه شده است. چند گربه رو نیز در قسمت پایین ازاره دیده می شود. مدفن امامزاده در سردابی زیر بنا قرار دارد. بنا داراي‌ سردابى‌ مربع‌ شكل‌ به‌ ابعاد 7/6 متر است‌. تنها از يك‌ در ورودي‌ كه‌ در خارج‌ بنا و در جنوب‌ شرقى‌ آن‌ واقع‌ شده‌، به‌ سرداب‌ مى‌توان‌ راه‌ يافت‌. پوشش‌ سرداب‌ از 4 چشمه‌ طاق‌ و تويزه‌ تشكيل‌ مى‌شود. تويزه‌ها از يك‌ سو بر ديوارهاي‌ جانبى‌ استوار است‌ و از سوي‌ ديگر بر پايه‌اي‌ كه‌ در مركز سرداب‌ واقع‌ است‌، فرود مى‌آيد. مزاري‌ كه‌ محدوده‌ و سطح‌ آن‌ آجرچينى‌ شده‌ بوده‌، در پاي‌ ديوار جنوبى‌ سرداب‌ قرار داشته‌ است‌. صندوقی چوبی در مرکز گنبد خانه قرار دارداین‌ صندوق‌ از دو بخش‌ پایه‌ و بدنه‌ تشکیل‌ می‌شود، پایه بدون‌ تزیین‌ در واقع‌ سکویی‌ است‌ برای‌ بدنه‌ که‌ بر روی‌ آن‌ قرار گرفته‌ است‌. کتیبه‌ای‌ منبت به‌ قلم‌ ثلث در دو خط، شامل‌سوره فتح در حاشیه بالا و پایین‌، بدنه صندوق‌ را دور می‌زند. در ضلع جنوب غربی محراب و در جدار مقابل طاقچه مستقر است. کلیسای داوود هوسیوس
کلیسای داوود هوسیوس () یک کلیسای ساخت اواخر سده پنجم میلادی در سالونیک، یونان است. این کلیسا در دوران بیزانس به عنوان "کاتولیکون" صومعه لاتوموس (به ) و با تزئینات موزاییک و فرسکو غنی که در قرن‌های ۱۲ تا ۱۴ بازسازی شد، آراسته شد. امروزه نمونه‌های باقی مانده از کیفیت هنری بالایی برخوردار هستند. تحت فرمانروایی عثمانی، این ساختمان به یک مسجد تبدیل شد (احتمالاً در قرن شانزدهم)، تا اینکه در سال ۱۹۲۱ دوباره یک کلیسای ارتدکس یونانی شد و بنابراین نام کنونی خود را دریافت کرد. در سال ۱۹۸۸، این بنای تاریخی در میان بناهای کهن بیزانس تسالونیکا در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شد. امامزاده سیدمحمود رضاتوفیق
امامزاده سیدمحمود رضاتوفیق فرزند ابو احمد عمران و از نوادگان محمد تقی بوده‌است که در قرن پنجم هجری قمری زندگی می‌کرد. عمارت چهارگوش گنبد، همراه با دو اتاق، نزدیک به هم هستند و کهن‌ترین واحد این مجموعه در قسمت زیر زمین می‌باشد. با توجه به سبک اجرا و پوشش معماری، قدیمی‌ترین ضریح آن منتسب به اواخر عصر اتابکان ۶۸۲ ق می‌باشد و از آثار اواخر دوره سلجوقی ۴۲۹–۵۹۰ ق به‌شمار می‌رود. جلوی ایوان، طاق حلالی و دو اتاق کوچک مجاور راه پله به عنوان زائر سرا مورد استفاده قرار می‌گرفت و این الحاقات مربوط به دوره قاجار و اوایل پهلوی اول می‌باشد. محوطه قلعه بن داوود
محوطه قلعه بن داوود مربوط به سده‌های میانه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان کنارک، بخش کنارک، بخش زرآباد، دهستان شرقی، ۱۰ کیلومتری شمال روستای بگی هنز واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۹۰۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. امامزاده روشن‌آباد
این بنا دارای بقعه بوده که دارای رواق و حرم چهار گوش و گنبد ساقه‌دار و مدور است. ساختمان اصلی این بنا به قرن نهم هجری قمری تعلق دارد.دو لنگه در نفیس آن تاریخ سال هشت صد و شصت و پنج هجری قمری را دارد. این بنا در نتیجه تعمیرات دوره‌های بعد به صورت جدیدی درآمده‌است. صندوق روی مرقد دارای تاریخ هشت صد و هفتاد و پنج هجری قمری است و نام سازنده آن، استاد حاجی عبدالله که به خط رقاع بر روی آن حک شده‌است. این بنا تحت شماره سیصد و پنجاه و هشت به ثبت تاریخی رسیده‌است. مسجد جامع قدیم
مسجد جامع قدیم مربوط به سده‌های میانی و متاخر دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان میبد، روستای محمداباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۱۴۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. مسجد جامع بازار تهران
از تاریخ دقیق احداث این مسجد اطلاعات دقیقی در دست نیست، اما معماری بخش‌های مختلف آن حاکی از شکل‌گیری تدریجی این بنا در دوره‌های مختلف است. آثاری که در مسجد جامع وجود دارد و به ثبت ملی رسیده، به دوران آل بویه، صفویه و قاجار بازمی‌گردد و با توجه به برگزیده شدن تهران به عنوان پایتخت، بنای مسجد جامع تجدید و توسعه یافته‌است از این رو اثری قدیمی‌تر از قرن سیزدهم هجری قمری در این مسجد به چشم نمی‌خورد، هرچند ممکن است تاریخ بنای این مسجد قبل از قرون یاد شده باشد. احمد مسجد جامعی معتقد است سابقهٔ بعضی از قسمت‌های بنای فعلی مسجد، به دوران آل بویه می‌رسد و نزدیک به هزار سال عمر دارد. محمدآباد (سفیددشت، غرب)
مجموعه در بافت قدیمی روستا واقع شده ، شامل گنبد ، مسجد ، حسینیه ، چهار سوق ، آب انبار ، حمام و خانه تاریخی وکیلی ها میباشد مهمترین و قدیمی ترین اثر این مجموعه گنبد عظیم و مرتفع آن است این گنبد بازمانده از عصر ایلخانان میباشد و از نوع بنا و متعلقات آن میتوان استنباط کرد که بازمانده خانقاه و رباطی بزرگ بوده است بنا بر روایات مردم این گنبد توسط مردی به نام محمد یزدی ساخته شده است می توان گفت به احتمال بسیار زیاد ، این محمد یزدی کسی نیست جز شمس الدین محمد یزدی در گذشته به سال 733 ه.ق از رجال بزرگ سیاسی و مذهبی عصر سلطان ابوسعید آخرین ایلخان مغول که بنا به گفته ی مولف تاریخ جدید یزد ، چند بقاع خیر از رباط و کاروانسرا و حمام و مسجد و مدرسه در یزد و ابرقو و اصفهان وشیراز و کازرون و قم و کاشان و همدان و قزوین و سلطانیه و تبریز ساخته و خود هیچ این عمارات ندیده . ارتفاع گنبد حدود 21 متر و دو لایه میباشد علی رغم عمر 700 ساله ی آن ، گنبد همچنان مستحکم بر جای مانده است در مقابل گنبد مسجدی ساخته شده است که به ملا مریم بانوی نیکوکار منسوب است این مسجد از آثار عصر قاجار میباشد چند دهه ی پیش گنبد مسجد به وسیله ی راه ارتباطی یکی شده است و بسیاری از مردم گنبد را با مسجد یکی میدانند در حالی که این دو ، دو اثر متفاوت ازدو دوره ی مختلف میباشند گنبد و مسجد احتیاج زیادی به توجه و مرمت دارند متاسفانه این اثر بزرگ معماری هنوز در زمره ی آثار ملی ثبت نشده است ایرج افشار در سفر نامه ی خود به منطقه در این زمینه می نویسد (( دیدنی اینجا گنبدی است که امروز مسجد جامع است گنبدی است مرتفع به سبک چهار ضلعی های ساخت مدارس و مقابر یزد و کرمان ، آن چه بر اطراف آن از شبستان و اطاق ها ساخته اند از عصر قاجاری است به بعد ، شاید خانقاهی می بوده است )) در جلوی مسجد حسینیه ای ساخته شده است که قبلا به صورت حیاطی بوده است که چند سال پیش سقف بر آن افزوده گشت حسینیه در ماههای محرم و صفر مورد استفاده قرار میگیرد و در سایر ماه های سال به محل عبور مردم تبدیل میشود که وجهه ی زیبایی ندارد چندی پیش این حسینیه تخریب گردید تا بنائی شایسته جایگزین آن گردد کار مقاوم سازی این بنا انجام شده است بروبه روی گنبد و مسجد فضایی نسبتا باز واقع شده است که به چهار سوق معروف است در گذشته این محل ، مکان گردهم جمع شدن اهالی و ورودی روستا بوده است در گوشه ای از این چهار سوق خانه ای است بازمانده از دهه های پیش متعلق به خاندان وکیلی ، معماری این خانه به ویژه گچبری های آن در نوع خود دیدنی است آب انبار و حمام قدیمی مجموعه بدلیل خرابی بسیار چندی پیش تخریب گردید . 2- بقعه شاهزاده اسحاق : تا اوایل دهه ی هفتاد در شرق روستا ، تپه ای قرار داشت با آثاری از ساختمان های مخروبه . این تپه در نزد اهالی به شاهزاده اسحاق معروف بود و محلی برای به خاک سپردن بعضی اموات به ویژه طفلان ، هر شب چارغی دستی توسط یکی از اهالی در گوشه ای از این نقطه روشن می شد بنا بر روایات مردم در محل بقعه ، امامزاده ای با گنبد و بارگاه وجود داشته است که در اثر حادثه ای هم چون سیل یا زلزله از میان رفته بود این حادثه به احتمال بسیار می تواند زلزله سال 1192 هجری قمری در منطقه باشد در هر حال این محل مورد احترام ، در آغازین سال های دهه 70 به همت گروهی از اهالی حفاری و شناسایی گردید و ساخت بقعه ای در این محل آغاز شد ساختمانی کوچک با ضریحی چوبی در داخل و گنبدی مخروطی به رنگ سبز ، ساخته شد و به تدریج شکل و رنگ تازه ای یافت هم اکنون مراسم نماز جماعت و برخی دیگر از مراسم مذهبی و نذورات در کنار این بقعه انجام میشود در صد متری این بقعه ، سنگ قبری وجود دارد که علی رغم اینکه بخشی از آن تخریب و از بین رفته است اما آن چه معلوم است این سنگ قبر متعلق به شاه سلام محمدآبادی میباشد که در سال یک هزار و سیصد و ... فوت نموده است در روایتی مردمی آمده است که این شاه سلام پیرمردی روشن ضمیر بوده است که در هنگام گذر شاه معاصر از این روستا ، شاه وی را مورد تفقد قرار داده است و به وی سلام نموده است و لقب شاه سلام را به وی اعطا نموده است اگر بخواهیم این داستان را بپذیریم باید بگوییم که این شاه کسی جز شاه عباس اول (998-038ه) نبوده است در هر حال این سنگ قبر 400 ساله ، قدیمی ترین سند مکتوب روستا میباشد که نام محمد آباد در آن ذکر شده است در آغازین روزهای بهار 1384 این بقعه حال و هوای تازه ای یافت با خاکسپاری پیکر سه تن از شهیدان گمنام جنگ تحمیلی در کنار این بقعه ، معنویتی دو چندان بر این محل حاکم شد مراسم تشییع و به خاک سپاری این شهیدان حماسه ای جدید در تاریخ این روستا گردید. 3- خانه کلاه ماهوتی : در حاشیه ی بافت سنتی روستا ، خانه ای قدیمی و اعیانی وجود دارد که هر چند هم اکنون غیر مسکونی و رو به تخریب است اما زمانی صفای خاصی داشته است خانه توسط فردی ساخته شده است که چون کلاه ماهوتی به سر می گذاشته است آن هم در دوره ای که هر کسی توان خرید چنین کلاهی را نداشته است به این نام معروف شده است این خانه بعدها دست به دست شد ولی سکونت در آن دیری نپایید این خانه شامل یک حوضخانه و دو اطلاق بزرگ میباشد که در های چوبی آن هنوز باقی بافت سنتی روستا در سال های اخیر به دلیل خرابی بسیار در جهت توسعه تقریبا از میان رفته است و بنا به مقتضیات زمان ، کوچه های تنگ و باریک جای خود را به کوچه های بزرگ و خیابان ها داده است. امامزاده اسماعیل یوجان
امامزاده اسماعیل یوجان مربوط به دوره صفوی -قرن ۱۱ است و در شهرستان خمین، روستای یوجان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۶۲۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. مسجد جامع ساوه
در دو گوشه ضلع جنوبی مسجد، ساختمانی است خشتی و گلی به شکل علامت بعلاوه، (متقاطع) که از وجود آتشکده در روزگار پیش از اسلام حکایت دارد. تا به حال به‌طور دقیق تاریخ بنای مسجد جامع ساوه تعیین نشده است، اما قدیمی‌ترین شیء که در این مجموعه پیدا شده، کتیبه‌هایی است که در سده ۴ هجری قمری نوشته شده‌اند؛ بنابراین این مسجد حداقل ۱۰۰۰ سال قدمت دارد. پوده (دهاقان)
مسجد جامع پوده در جنوب روستا قرار دارد و منبر و حوض سنگی آن متعلق به دوران صفویه‌است. درون حجره‌های آن، بر روی دیوارها، آثاری از نقاشی‌های دوران صفویه باقی مانده‌است. منبر مسجد از سنگ سیاه است و پنج پله دارد. در حاشیه منبر نام چهارده معصوم خوشنویسی و کنده‌کاری شده‌است. در سمت دیگر آن آیةالکرسی را نقر نموده‌اند. بر گوشه‌ای از این منبر این بیت آمده‌است: «بنا نهاد همین مسجد و همین منبر علی‌ست ابن علی و بوداق ابن قلندر» در سمت دیگر هم، بیتی آمده‌است که با حساب ابجد، سال ۱۰۶۲ ه‍.ق. یعنی سال سلطنت شاه صفی بن شاه عباس کبیر را نشان می‌دهد. نام حجار منبر نیز در زاویه‌ای از منبر دیده می‌شود. در زمان صفویه این منبر مکان جلوس شاهانی که به این منطقه می‌آمدند، بوده‌است. دستگرد
در دستگرد امامزاده سنگ مقبره از قرن ۵۱۲ (هجری قمری) به چشم می‌خورد. هم‌کنون در این روستا مسجد قدیمی است با حدود ده ستون سنگی و با مساحت حدود سیصدمتر مربع که در زیر زمین ساخته شده‌است که تاریخ ساخت آن را به دوران صفویه نسبت می‌دهند. در نزدیکی این مسجد حمام قدیمی وجود دارد که دارای تعدادی ستون سنگی می‌باشد. کنیسه ملا داوید
کنیسه ملا داوید مربوط به دوره قاجار است و در اصفهان، محله جوباره، خیابان کمال، مقابل مقبره کمال الدین اسماعیل واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۹۰۳۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. بروجرد
بیش از ۴۰۰ اثر تاریخی در شهرستان بروجرد وجود دارد که تا آذر ماه ۱۳۹۶ تعداد ۱۷۶ مورد از آن‌ها در سطح ملی به ثبت رسیده‌است. سه بنای تاریخی فرهنگی در بافت تاریخی بروجرد وجود دارند که برجسته‌ترین آثار تاریخی موجود در این شهر محسوب می‌شوند. مسجد جامع با قدمت ۱۲۰۰ سال، قدیمی‌ترین بنای تاریخی موجود در شهر بروجرد است و نیز نخستین مسجد ساخته شده پس از اسلام در نواحی غربی ایران به حساب می‌آید. این مسجد بر روی یک آتشکده باستانی بنا شده‌است. دومین اثر تاریخی موجود در سطح شهر بروجرد، بنای امامزاده جعفر است که از آثار دوره سلجوقیان است. مسجد سلطانی از بناهای دوره قاجار نیز از دیگر آثار مذهبی شاخص این شهر است که به دستور فتحعلی شاه قاجار بر روی یک خرابه‌های یک مسجد قدیمی ساخته شده‌است. در شمال شرقی بروجرد و بر فراز کوه یزدگرد از توابع بخش اشترینان، بقایای قلعه یزدگرد وجود دارد که از سنگ لاشه و بدون ملات بنا شده‌است و از شواهد و باور مردم منطقه چنین بر می‌آید که این قلعه به سرعت بنا شده و محل آماده‌سازی و تجدید قوا برای جنگ نهاوند در نزدیکی نهاوند که آخرین جنگ پیش از اسلام برای ایرانیان بوده‌است. تپه امامزاده عبدالله
تپه امامزاده عبدالله مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان است و در شهرستان ساوه، روستای اوجان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۱۹۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. امامزاده داوود
مسیر فرحزاد به امامزاده داوود از محله فرحزاد (انتهای اتوبان یادگار امام) شروع شده و پس از حدود ۴ ساعت پیاده‌روی با شیب ملایم در میان دره، به مسیر کوهستانی تبدیل شده و با طی حدود ۲ ساعت راه در این شرایط در نهایت به امامزاده داوود منتهی می‌شود. امامزاده یوسف (ساوجبلاغ)
امامزاده یوسف مربوط به هزاره اول قبل از میلاد است و در شهرستان طالقان،، روستای وشته واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۰۷۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. امامزاده سید اسحاق (ساوه)
این بنا دارای بقعه‌ای برج مانند است و سبک ساختمان آن مانند بناهای عصر سلجوقیان در نیمه قرن هفتم هجری قمری است که در عصر صفویه نقشه گنبد به صورت کنونی درآمده و درگاه‌های آن تنگ و کوتاه است. اهمیت این بنا به علت آجرها و کاشیهای فیروزه‌ای روی مقبره‌است که دارای خطوطی بسیار زیبا است. امامزاده قاسم (ازنا)
امامزاده قاسم یکی از بناهای تاریخی استان لرستان در غرب ایران است که قدمت آن به قرن هشتم هجری و دوره ایلخانی می‌رسد. این آرامگاه، در روستای امامزاده قاسم در دهستان جاپلق (گاپله) از توابع شهرستان ازنا و در دشت جاپلق واقع شده است. نام این روستا نیز برگرفته از همین امامزاده می‌باشد. قدمت این امامزاده به دوره ایلخانی می‌رسد. کتیبه روی در ورودی این مقبره و نیز حاشیه‌های ضریح، سالهای ۷۳۸، ۸۰۸ و ۸۵۰ قمری را نشان می‌دهند. امامزاده امام حسن
امامزاده امام حسن مربوط به دوره ایلخانی است و در شهرستان دیلم، بخش امام حسن، شهر امام حسن، درمرکز شهر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۲۱۶۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. تپه امامزاده ویان
تپه امامزاده ویان مربوط به مس و سنگ- دوره اشکانیان - سده‌های اولیه و میانه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان کبودرآهنگ، دهستان سبز دشت، ضلع جنوبی روستای ویان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۱۶۷۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. امامزاده احمد (اصفهان)
بر اساس شواهد موجود، قبل از سال ۵۳۷ق، بنایی بر مزار احمد بن علی برپا بوده که در این سال تجدید بنا شده‌اند. لوحی از سنگ سیاه با کتبیه‌ای به خط کوفی حاکی از تجدید این بنا در سال مذکور تا سال ۱۳۰۷ش است. از بنای متعلق به سده ششم هجری، تنها یک کتیبه موجود است که بر روی آن نوشته «آمین یا رب العالمین فی تاریخ الخامس عشره من ربیع الاول سنه ثلاث وستین وخمسمائه». مسجد کبود (تبریز)
عمارت مظفریه معروف به مسجد کبود یا مسجد جهانشاه از مسجدهای تاریخی تبریز مربوط به دوران حکمرانی قراقویونلوها در قرن نهم هجری است. مادام ژان دیولافوا، مهندس راه و ساختمان و باستان‌شناس فرانسوی که همراه همسرش از سوی دولت فرانسه برای انجام کاوش‌های باستان‌شناسی به ایران سفر کرده بود، در کتاب خود از این مسجد با نام مسجد آبی تبریز () نام برده‌است. امامزاده هادی (شهریار)
امامزاده هادی به صورت بقعه قدیمی در یک بنای ۴۰۰ مترمربع قرار داد که کل مساحت آن در حال حاضر حدود ۱۰۰۰ متر مربع می‌باشد. گنبدی از جنس مخلوط خشت خام، ملاط گل و آهک بر فراز بقعه ساخته شده‌است. نمای داخلی آن نیز گچ‌کاری و نقاشی شده و یک ضریح فلزی که در گذشته چوبی بوده، اکنون بر روی مرقد قرار دارد. بر اساس قراین و شواهد، معماری اصلی آن در دوره قاجار و شبستان‌ها و ایوان پیرامون آن در دوران پهلوی اول و ایوان ورودی و زیرزمین آن نیز در سال‌های بعد از انقلاب اسلامی ساخته شده‌است. امامزاده پنجه شاه
امامزاده پنجه شاه از سده‌های نخست اسلامی محل زیارتی مهمی بوده است. این بنا از زمان‌های کهن از تحصن گاه‌های مطمئن بوده است و چنانچه مجرمی به این محل پناهنده می‌شد، هیچ‌کس جرات نمی‌کرد او را به زور از این مکان بیرون بیاورد. تاریخ بنای این بنا به دوران سلجوقی باز می‌گردد، ولی بیشتر تزئینات داخل آن در دوران قاجار صورت گرفته است. این بنا که گفته می‌شود مکان دفن یکی از فرزندان امام موسی کاظم است، دارای گنبدی مخروطی شکل با صحن و بارگاه و ایوان و رواق‌های متعدد و یک ضریح بزرگ چوبی است. امامزاده الله‌آباد
امامزاده الله‌آباد مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان بردسکن، بخش شهرآباد، روستای الله‌آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۹۰۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. مسجد جامع یزد
مسجد جامع یزد به شیوه یک ایوان در دل کویر می‌باشد و در طی حدود ۱۰۰ سال و سه دوره بنا شده‌است. پایه‌های اصلی مسجد در زمان ساسانیان بر روی یک آتشکده گذاشته است ولی بعد از اسلام در دوره ایلخانی و تیموری بصورت مسجد تکمیل شده است. بنای گنبد خانه متعلق به دوره ایلخانی و سر در رفیع مسجد را متعلق به زمان شاهرخ و دوره تیموری دانسته‌اند. این بنا از لحاظ خوابیدگی گنبد، سردر رفیع و بلند و همچنین کاشیکاری زیبا و منحصربه‌فرد، شهرت دارد. امامزاده سلطان مهدی
امامزاده سلطان مهدی مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در دهدشت، بعد از میدان مرکزی شهر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۳۵۶۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. آرامگاه بی‌بی‌شهربانو
هسته اصلی بنای مزبور را در دوران ساسانی ساخته‌اند. از دیدگاه معماری قسمت گوشه جنوب شرقی آن که مشتمل بر بنای چهار گوش منظم و استوار سنگی با پوشش ضربی سنگ و آجری می‌باشد و از عهد آل بویه و حرم و اتاق طویل جنوبی آن از دوران ساسانی و دیوارهای خارجی صحن هم‌زمان با بنای سنگی عهد آل بویه و عصر سلجوقیان می‌باشد. در سده‌های بعدی به وسیله احداث رواق و دیوارها و اتاق‌های مختلف و راهرو و… محوطه اصلی را به دو صحن تقسیم و به صورت کنونی درآورده‌اند. گنبد بقعه از عهد دیالمه است. مسجد جامع گناباد
مسجد جامع گناباد 830 سال قدمت دارد و تاریخ بنای آن به دوره خوارزمشاهیان بازمی‌گردد، اما یافته‌های پژوهشگران حکایت از آن دارد که این مسجد در محل مسجد قدیمی‌تر ساخته شده و قدمت آن را به دوره ایلخانی نسبت می‌دهند. تندیس داوود
تندیس داوود در سال ۱۵۰۴ میلادی، به وسیله میکل‌آنژ، نقاش و مجسمه‌ساز برجسته ایتالیائی ساخته شد. تندیس داوود، ۵٫۱۷ متر ارتفاع دارد و از سنگ مرمر ساخته شده‌است. تندیس داوود از شاهکارهای عصر رنسانس محسوب می‌شود. شهرستان بهمئی
بقعه امامزاده بابا احمد با گنبد پلکانی شکل در ۱۵ کیلومتری شهر لیکک و در روستای بابا احمد واقع است. به لحاظ معماری این بقعه بنایی است چهارضلعی که در حدود ۲۱/۱۵ متر طول و ۰۷/۱۴ متر عرض و ۹ متر ارتفاع دارد و با استفاده از مصالح سنگ و گچ ساخته شده‌است. قدمت بنای این امامزاده به دوره سلجوقی می‌رسد و گنبد بزرگ و دو طبقه بودن طاقچه‌های این بنا از ویژگی‌های آن محسوب می‌شود. این بقعه در تاریخ ۱۳۸۲ در فهرست آثار ملی ثبت گردید و شجره‌نامه امامزاده بابا احمد به گفته روستاییان و باورهای منطقه‌ای منسوب به امام موسی ابن جعفر است. اکنون کنار امامزاده طوایفی از مشایخ که به گفته خود، از خدمتگزاران امامزاده بوده‌اند، زندگی می‌کنند و کارهای مرمت بنا را در طول دوران انجام داده‌اند. مسجد شاه‌ولی
مسجد شاه ولی یک محراب ساده دارد که با کتیبه سنگی کاملا سفید مربوط به سال ۸۷۳ هجری پوشیده شده و بر روی آن آیات قرآنی حک گردیده است. چند نقش و نگار تزئینی در وسط محراب، سه کتیبه سنگی و پنجره مشبک کاشی کاری شده هم در بالای آن دیده می شود، منبری چوبی نیز در کنار این محراب با نقش ستاره داوود جلوه گری می کند. مسجد شعیا و امامزاده اسماعیل
ساختمان اصلی بنا را را به دوران قبل از اسلام نسبت می‌دهند، اما مناره و قسمتی از ساختمان کنونی متعلق به دوران سلجوقی است. آثاری از دوران صفوی مانند ساختمان بقعه، رواق و صحن بعداً به بنای سلجوقی اضافه شده‌است. آرامگاه امامزاده شمس‌الدین
بقعه امامزاده شمس الدین مربوط به سده‌های متاخر دوران‌های تاریخی پس از اسلام - دوره صفوی است و در شهرستان دامغان، بخش امیرآباد، دهستان تویه دروار، روستای دروار، روبروی پاسگاه در سمت جنوب، جنب گورستان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۰۹۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. جاپلق
آرامگاه امامزاده زید و قاسم و امام زاده داوودپیغمبر با ۱۰۰۰ سال قدمت در منطقه جاپلق ازنا قرار دارد. بنای این مقبره (زید و قاسم )مربوط به دوران سلجوقی می‌باشد که گنبدی مخروطی شکل با نمای آجری و دارای ارتفاع است. بنای امام زاده داوودپیغمبر نیز به دست مردم این روستا تخریب و در حال نوسازی می باشد. امامزاده عبدالله و صالح
امامزاده عبداله و صالح مربوط به دوره زند است و در شهرستان ساوجبلاغ، بخش چندار، شهر کوهسار واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۸۲۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. امامزاده عباس (ساری)
بهر تاریخش بپرسیدم زعقل گفت بادا رحمت یزدان براو بنظراینگونه می‌رسد در سال ۹۳۷ ه‍. ق یعنی چهل سال پس از استقرار صندوق امامزاده در زمان آقا محمد ملقب به روزافزون که خاندانی بودنددردستگاه حکومت مرعشیان خدمت می‌کردند شخصی بنام آقا حسین کهف الانام این گنبد آجری را ساخته و در کنار آن مسجد و حوض و عمارت هم ساخته بود که اکنون از مسجد و حوض و عمارت اثری نیست. آقا محمد روزافزون پس از برداشتن تمام موانع و از بین بردن حکومت ضعیف شده مرعشیان به تمام مازندران در سال ۹۳۴ ه‍. ق دست یافت و حاکم مطلق تبرستان شد و در سال ۹۳۷ ه‍. ق بقعه امامزاده عبّاس را بنا کرد که نسبت به مزارات شبیه خود که حدود ۹ بنا در ساری و اطراف است از همه با شکوه تر و بلندتر است برزک
امامزاده سراج الدین ابن موسی بن جعفر: ساخت بنای اصلی امامزاده سراج‌الدین ابن موسی ابن جعفر (ع) با قدمتی ۵۰۰ ساله را هنرمندان دوران صفوی به عهده داشته‌اند. بنای این امامزاده که بزرگترین امامزاده شهر است شامل دو بخش است. بخش اصلی که هسته اولیه آن را تشکیل می‌دهد فضای دور مقبره امامزاده است که یک بنای ۸ ضلعی با ضریح در مرکز آن همراه با گنبد خشتی که از درون (زیر آن) آئینه‌کاری شده‌است. در فضای بیرونی امامزاده قبرستان شهر وجود دارد که سنگ‌های قبر بسیار قدیمی گویای قدمت بالای این قبرستان است. این اثر در تاریخ ۲۲ / ۸ / ۸۵ به شماره ۱۶۱۹۷ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. امامزاده ابراهیم (آمل)
این بنا با پلان مربع شکل و بدنهٔ آجری و گنبد هرمی‌شکل در قرن نهم هجری در شهر آمل ساخته شده‌است. از ویژگی‌های خاص این بنا می‌توان به ارتفاع بلند آن، دیوارهای محصور کننده‌اش، برج مکعب شکل و گنبد هشت ضلعی آن اشاره کرد. این بنا در سال ۹۲۵ هجری قمری به وسیلهٔ خواجه عبدالله نامدار، فرزند درویش حاج کفشگر، ساخته شده و بانی آن عبدالله ابن شاه حسین قاضی بوده‌است. سازندهٔ مقبره آن نیز محمد حسین نجار است. چهار چوبهٔ این مقبره از شاهکارهای نجاری باستانی است که آیات قرآنی در آن حک شده‌است. در خارج دیوار محوطهٔ گنبد امامزاده ابراهیم آب انباری موجود است که در سال ۱۳۱۵ قمری توسط امیر مکرم لاریجانی اسکی ساخته شد. این بقعه از سمت غرب به خیابان طالب آملی و از سمت شرق به قادی محله وگرجی محله محدود است. بقعه امامزاده عبدالله و خیل‌الله
بقعه امامزاده عبدالله و خیل الله مربوط به سدهٔ ۸ ه‍.ق است و در داخل دماوند واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۹۲۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. مهوید
آرامگاه امامزاده سلطان احمد در این روستا قرار دارد که بنای آن مربوط به دوره صفوی است. مسجد جامع دزفول
مسجد جامع در گذر زمان از ابتدای احداث همواره در کانون توجهات بوده و به دلیل اهمیتی که داشته در دوره‌های مختلف بازسازی و مرمت شده‌است. از روی سنگ نوشته‌هایی که در مسجد موجود است آخرین مرمت‌های این مسجد در دوره‌های صفویه و قاجاریه بوده، از جمله بر روی یکی از سنگ‌ها، تاریخ تعمیر، مقارن با پادشاهی شاه سلطان حسین صفوی است و به همین خاطر رنگ‌های آبی و فیروزه و کاشی‌های آبی که شاخصه معماری آن دوران است در بخش‌هایی از مسجد دیده می‌شود؛ یا بر روی یکی از کاشی‌ها تاریخ ۱۲۵۳ یعنی در زمان محمد شاه قاجار ذکر شده است. از دیگر دلایل قدمت بالای مسجد، سبک معماری آن است که الگو گرفته از معماری کاخ ایوان کرخه و معماری دوره ساسانی است. امامزاده سیدالسادات
امامزاده سیدالسادات مربوط به دوره تیموریان است و در گلپایگان، جنب مسجد جامع، کوچه پشت بانک سپه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۶۴۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. امامزاده جعفر (بروجرد)
بنای آرامگاه امامزاده جعفر بروجرد از بناهای جالب توجه معماری اسلامی در استان لرستان و غرب ایران است. گنبد هرمی شکل این آرامگاه با بیش از هزار سال قدمت، در دوره سلجوقیان ساخته شده‌است و از نمونه‌های معماری سلجوقی به حساب می‌آید. گنبد امامزاده جعفر بروجرد از نوع گنبدهای اورچین یا مخروط پلکانی است. این گنبد منحصربه‌فرد، به صورت مخروطی مخروطی بلند و پلکانی با ۱۸ پله ساخته شده‌است. نمونه این‌گونه گنبدها، در غرب ایران کمتر دیده می‌شود اما در مناطق جنوبی تر (خوزستان)، آثار مشابهی مانند آرامگاه دانیال نبی در شوش گسترش بیشتری دارند. امامزاده سلطان سلیمان
سلطان سلیمان فرزند موسی کاظم می‌باشد که بعد از رفتن رضا به خراسان رهسپار شد و در آن‌جا کشته شد. قدمت ساختمان امامزاده به ۶۰۰ الی ۷۰۰ سال قبل می‌رسد. مسجد کبود گنبد
بنای اصلی مسجد را از کارهای دوره سلجوقی می‌دانند که نادرشاه افشار نیز به نوبه خود، بیوتات و ایوان‌های اطراف آن را ساخته‌است. در اطراف پیشخوان مدخل مسجد، کتیبه‌ای سنگی به خط نستعلیق مربوط به دوره قاجار نصب شده‌است که حکایت از تعمیر مسجد در این دوره توسط یلنگ توش خان ابن فتحعلی، حاکم کلات به سال ۱۲۵۰ هجری قمری است. ابیات کتیبه مسجد کبود گنبد: خور (اصفهان)
گنبد امامزاده سید داود: شاه عباس در مسافرتی که از اصفهان به مشهد از خور گذشته و یکی از همراهان خود به نام سید داود را که نسبش به موسی کاظم رسیده‌است برای هدایت مردم در آنجا گماشته‌است. فرم قدیمی گنبد و غرفه‌های اطراف آن نشانگر معماری دوره صفویه است. از نظر فرم همانند گنبدمسجد شیخ لطف‌الله(اصفهان) است. ویژگی مهم این گنبد آن است که بدون استفاده از خشت و گل پخته استفاده شده‌است. این گنبد اکنون در زیر گنبد جدیدی که بر روی آن ساخته شده‌است پنهان است. امامزاده دوبرار
امامزاده دوبرار مربوط به سده‌های اولیه دوران‌های تاریخی پس از اسلام تا دوره ایلخانی است و در شهرستان دماوند، روستای مراء واقع شده است. امامزاده شعیب (جلفا)
مجموعه امامزاده شعیب دوزال مربوط به دوره ایلخانی - دوره صفوی است و در شهرستان جلفا، بخش سیه‌رود، روستای دوزال واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۶۵۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. رودبند
در محله رودبند در شمال غربی شهر دزفول و در ارتفاعی مشرف به رودخانه، بقعه پیر رودبند قرار دارد. گنبد این بنا مضرس ودارای ۲۰ سط است که این سبک معماری متعلق به خوزستان و بوشهر می‌باشد. تاریخ ساخت این بنا به دوره تیموریان (۷۷۱–۸۴۵ هجری قمری) تعلق دارد ولی مرمت آن مربوط به روزگار شاه عباس صفوی و به سال ۱۰۳۰ هجری قمری است. بنای این بقعه را به زمان گورکانیان و به دستور امیرتیمور گورکانی نسبت داده‌اند و در زمان شاه عباس اقدام به مرمت آن شده. بقعه رودبند در تپه‌ای به ارتفاع ۲۲ متر قرار گرفته‌است ودارای کنبد سفید مخروطی به ارتفاع ۱۸ متر می‌باشد. دهستان ریوند
این بنای زیبای تاریخی، با پلان هشت‌ضلعی و دهانه‌های بلندبالای خود، از داخل و خارج، نماسازی شده و مجسم گویایی از گنبد سلطان محمد خدابنده، با ابعاد کوچکتر را به بیننده القاء می‌کند. مصالح به کار رفته در این بنا در زیرسازی و دیوارها، آجرهای پخته‌است. قدمت این بنا به دوره سلجوقی می‌رسد. فائق توحیدی، باستانشناس پیشکسوت معاصر، در توصیف این بنا نوشته‌است: «گنبد آجری بزرگ مهرآباد؛ در نوع خود، یکی از شاهکارهای معماری به‌شمار می‌آید. نحوهٔ آجرچینی و اجرای قوس‌ها و طاق‌ها و پلان آن در زمرهٔ یک کار بسیار موفق و قابل افتخار محسوب می‌گردد.» این بنا در تاریخ ۱۳۵۶/۱۰/۰۵ به شماره ۱۵۴۹ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. امامزاده عبدالله (نیشابور)
امامزاده عبدالله مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان نیشابور، بخش مرکزی، روستای دربهشت واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۲۸۷۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. امامزاده احمد (اصفهان)
ژان شاردن در سفرهای خود در ایران، از این بنا یاد کرده و آن را ساختمانی مربع‌شکل با پوششی گنبدی وصف کرده و نوشته که رهگذران آرامگاه شاه احمد را از دریچه‌ای مشرف به کوچه که میله‌های ستبر دارد زیارت می‌کنند. وی که در سده ۱۱ قمری می‌زیسته، به نقل از مردم اصفهان بنای مقبره را متعلق به ۳۰۰ سال پیش دانسته‌است. احتمالاً این همان بنای سده ششم قمری است، زیرا گزارش یا نشانه‌ای از تجدید بنا تا سده دوازدهم هجری در دست نیست. معبد آناهیتا (کنگاور)
براساس گفته‌های "پیرنیا"، پلکان و معماری معبد آناهیتا در دورهٔ پارتی ساخته‌شده و در زمان ساسانیان بازسازی شده‌است. باستان‌شناسانی که معبد ناهید کنگاور را از لحاظ زمین‌شناسی و مقایسه‌های ابنای مختلف بررسی کرده‌اند، می‌گویند عناصر موجود در آن مربوط به دوران هخامنشی است. "گیرشمن" هنر و معماری پارت‌ها را به ۳ دسته تقسیم می‌کند: وی معتقد است معبد ناهید متعلق به دستهٔ دوم است و دارای طرح غربی است. این معبد حدود ۲۰۰ سال قبل از میلاد ساخته شده و در سازهٔ اصلی آن قطعات سنگی همانند تخت جمشید استفاده شده‌است؛ اما با سرستون‌هایی همانند سبک دوریک. براساس چشمه‌هایی که از بالای معبد جاری است می‌توان احتمال داد مربوط به دوران سلوکی و تأثیر پذیرفته از آن است اما سبک ستون‌ها، اندازه و معماری آن‌ها این احتمال را رد می‌کند. معبد کنگاور محوری چهار گوش است به ابعاد ۲۱۰×۲۸ متر، در جبهٔ جنوبی دیواری ایجاد شده به قطر ۱۸/۵ متر و دارای ۲۴ ستون نسبتاً مساوی است. در دو طرف پلکانی دارد به طول ۳۰ متر. در این باره باید گفت در مکان‌هایی همانند نیایشگاه‌ها یا کاخ‌های پذیرایی که باید دید انسان همواره به یک سمت باشد از تقارن بهره برده‌اند. در رابطه با کاربرد این بنا نظریات مختلفی وجود دارد؛ عده‌ای معتقداند این بنا تنها برای شکار و تفریح بوده و تعدادی دیگر آن را «دسکره» می‌نامند و می‌گویند پادشاهان، معدودی از مهمانان خود را در این مکان می‌پذیرفتند و البته گاهی نیز برای خوش‌گذرانی و شکار مورد استفاده قرار می‌گرفته‌است؛ همانند دسکرهٔ جبلیه کرمان، هارونیه طوس و خواجه ربیع مشهد و با خشک شدن باغ و بوستان پیرامونشان به مرور چیزی جز یک ویرانه از آن‌ها باقی نمانده‌است. روستای گوراب
امامزاده حسین (ع) معروف به شاهزاده حسین از نوادگان حضرت امام موسی کاظم (ع) است زائرین این امامزاده از تهران و کرج به این زیارتگاه مشرّف می‌شوند. بقعه متبرکه این بنای تاریخی با شماره ۹۶۸ جزو آثار تاریخی سازمان میراث فرهنگی کشور به ثبت رسیده و قدمت آن به دوران تیموریان می‌رسد. تنها عنصری که قدمت بنا را ثابت می‌کند، درب چوبی منبت‌کاری شده بسیار زیبایی است که نقش گل‌های اسلیمی و کتیبه‌های خطوط عربی یک‌طرف آن را تزئین کرده‌است، این درب چند سالی به سرقت رفته بود که توسط مأموران آگاهی و سازمان میراث فرهنگی هنگام خروج از مرز کشف و به جایگاه اصلی خود بازگردانده شد، در حال حاضر این درب تاریخی به دلیل مسائل امنیتی در داخل حرم آن حضرت و در محفظه‌ای قابل رؤیت می‌باشد. بنای فعلی این زیارتگاه با آجر و کاشی و سنگ ساخته شده و گنبد جدید آن به رنگ طلایی در دل این روستا می‌درخشد. در حیاط بارگاه امامزاده شاهزاده حسین (ع)، درخت چنار کهن‌سالی ریشه در خاک دارد که جزء یکی از دو چنار کهن‌سال شاخص در ایران محسوب می‌شود. امامزاده دوبرار (هادی و حارث)
امامزاده دوبرار (هادی و حارث) مربوط به سدهٔ ۶ و ۷ ه.ق است و در شهرستان دماوند، روستای مشا واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۶۸۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. آرامگاه امامزاده عبدالله شوشتر
آرامگاه امامزاده عبدالله شوشتر یکی از آثار ملی ایران واقع در شهر شوشتر است. نسب این امامزاده به سجاد امام چهارم شیعیان می‌رسد. ساخت اولیه این بنا مربوط به دوره خلافت عباسی است و گمان می‌رود که بر روی خرابه‌های معبد آناهیتا ساخته شده‌است. این بنا به دلیل دوره زمانی ساخت (دوره انتقال از دوره سلجوقی-خوارزمشاهی به دوره ایلخانی)، ساختار شکلی، نوع گنبد و سابقه تاریخی گنبد به عنوان نمونه پیشگام در معماری ایران به شمار می‌رود. این بنا در کنار پل بند لشکر یکی از میراث جهانی یونسکو قرار دارد. امامزاده قاسم (جوین)
امامزاده قاسم؛ نام امامزاده‌ای تاریخی مربوط به دورهٔ ایلخانی تا دورهٔ تیموری است و در شهرستان جوین، شمال روستای سیرغان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۵۲۵۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. تپه داوودآباد
تپه داوود آباد مربوط به سده‌های متاخر دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان اراک، بخش مرکزی، شهر داوود آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۰۹۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. امامزاده اسماعیل (ابهر)
در برخی از تذکره‌ها آمده‌است که دفنامامزده اسماعیل در اوایل قرن ششم هجری بوده، لکن سبک معماری نشان دهنده احداث بنا در قرن نهم هجری است و تزئینات هم مربوط به دوره صفویه است. مسجد جامع ده‌آباد
مسجد جامع ده آباد مربوط به دوره قاجار است و در میبد، ده آباد، محله پائین، کوچه مسجد جامع واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۹۱۱۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. تپه امامزاده اکبر
تپه امامزاده اکبر مربوط به دوران پس از اسلام، قرون ۶ ـ ۵ ه.ق است و در شهرستان دهلران، بخش موسیان، روستای فرخ آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۶۹۱۷ به عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. مسجد جامع میبد و گنبد امام حسن
مسجدجامع میبدوگنبدامام حسن مربوط به سده‌های میانی دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در میبد، مرکز شهر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۳۴۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. امامزاده محمود طیار
در وضعیت کلی این بنا با توجه به سبک معماری و نوح خاص گنبد و مقایسه آن با معماری امامزاده عبدالله شهر سلطانیه زنجان می‌توان در ردیف آثار ساختمانی اواخر دوره ایلخانی طبقه‌بندی کرد. طرح توسعه بنای جدید امامزاده در سال ۱۳۸۰(ه‍. ش) با تقاضای مردم روستا و اولاد و احفاد آن در مناطق مختلف و با مشارکت ادارهکل اوقاف و امور خیریه استان کهگیلویه و بویراحمد مورد بررسی و مطالعه قرار گرفت، که پس از تخریب و تسطیح کامل قبرستان قدیمی اطراف آن در زمینی به مساحت ۱۰۰۰ متر مربع با پلانی به شکل مربع مستطیل اجرا شده که بر فراز شبستان آن گنبدی رفیع با استفاده از فونداسیون فلزی پوشش داده شده است که هنوز در حال ساخت است. شهرستان بافق
از مکان‌های مذهبی این شهر نیز می‌توان به امام زاده عبدالله ابن موسی بن جعفر برادر امام رضا (ع)اشاره کرد که به قرن ۴ هجری بر می‌گردد. این امامزاده از نظر مکان در بهترین نقطه شهر واقع شده کرد بودن گنبد امامزاده عبدالله ازنظر معماری در دنیا کم‌نظیر است این بنای مذهبی به شماره ثبت ۹۰۱ در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده‌است. امامزاده جمشید
بنای امامزاده جمشید مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان کهگیلویه، روستای گچی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۸۴۲۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. امامزاده یحیی (تهران)
این بنا دارای صحن وسیع، مسجد، ایوان، رواق، ضریح، حرم آیینه کاری، سرداب، گنبد کاشی مخروطی شکل و سقاخانه‌است. قدیمی‌ترین اثر منقول این بقعه تاریخی که ساختمان اصلی بنای آن نیز به دوره مغول نسبت داده می‌شود، صندوق چوبی روی مرقد است که دارای تاریخ ۸۹۵ ه‌است. در باب نام و نسب امامزاده یحیی چنین نوشته شده: امامزاده امیر نجم‌الدین
بنای امامزاده قدیمی، از گچ و سنگ اخته شده و ابعاد آن ۴×۳ متر است. دارا گنبد خانه‌ای ۳×۳ متر که در بالای آن گنبدی مخروطی به ارتفاع ۵۲ متر از ابتدای سقف تا نوک استوار گردیده و در زیر آن مرقد امامزاده به ابعاد ۸۰×۱۲۰×۱۴۰ سانتی‌متر قرار گرفته‌است. این گنبد خانه در جهت جنوب بنا و درب آن رو به جنوب باز می‌شود. بنای اولیه ساختمان چندان قدیمی نیست، حدوداً به اواخر دورهٔ قاجار بر می‌گردد. شهرستان تایباد
این بنا در جنوب‌غربی شهر تایباد قرار دارد. کار ساختمان آن در سال ۸۴۸ ه‍. ق، هم‌زمان با سلطنت شاهرخ پسر تیمور به پایان رسیده‌است. معماری بنا به شیوهٔ آذری و ساخت آن به دستور پیر احمد خوافی وزیر شاهرخ انجام شده‌است. کتیبهٔ ایوان اصلی که با خط ثلث بسیار زیبا با آجر تراشیده در زمینهٔ کاشی فیروزه‌ای قرار دارد، در خراسان بی‌نظیر است. بر روی نمای بیرون مسجد با ایوان رفیع آن (به ارتفاع ۲۵ متر) کاشی‌کاری و آجرکاری‌های ظریف به چشم می‌خورد که با خطوط معرق و تزئینات گل و بوتهٔ اسلیمی و خطایی بر روی کاشی‌های معرق نقش بسته‌اند، جلوهٔ خاصی به این بنا داده‌اند. معماری این بنا به عهدهٔ خانواده هنرمند شیرازی، قوام‌الدین و غیاث‌الدین بوده‌است. مجموعه تاریخی قدمگاه
مسجد و زیارتگاه قدمگاه؛ از مساجد دورهٔ صفوی است که به دستور شاه اسماعیل یکم بنا شد، به جای بنای قدیمی‌تری، ساخته شده‌است. با توجه به کتیبهٔ کاشی‌کاری گنبد به نظر می‌رسد کار تزئینات یا تعمیرات بنا در دوره شاه سلیمان صفوی به پایان رسیده‌است. بنای قدمگاه به دلیل وجود سنگ سیاهی که روی آن جای پای منسوب به علی بن موسی الرضا دیده می‌شود، ساخته شده و یک مسجد و زیارتگاه است. شکل اصلی باغ کنونی در دوران صفوی و به دستور شاه عباس اول احداث شد و در دوره‌های بعدی در زمان شاه سلیمان صفوی و در دوران ناصرالدین شاه قاجار مرمت‌هایی جهت حفاظت و احیاء باغ صورت گرفته‌است. آخرین مرمت و بهسازی مجموعهٔ مذکور در سال ۱۳۵۰ خورشیدی توسط سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری آغاز شده‌است. قلعه داوودآباد
قلعه داوود آباد مربوط به دوره صفوی - دوره قاجار است و در شهرستان انار، شهر امین شهر، قسمت جنوب شرق محلی شهر یعنی داوود آباد، یک کیلومتری داوود آباد واقع شده که در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۱۴۸۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. ابوالحسن خانعلی
ابوالحسن خانعلی در سیل عظیمی که در سال ۱۳۳۳ در امامزاده داوود رخ داد و خسارات زیادی رسانده بود با تلاش خود و همکاری اهل محل و با ارتباط با مراجع تقلید آن زمان وادارات دولتی به بازسازی این امامزاده پرداخت. مسجد شعیا و امامزاده اسماعیل
درب بسیار ارزشمندی از دوران آل مظفر بین مقبره و دالان امامزاده قرار دارد. بقعه و ساختمان اصلی مربوط به دوران صفوی است. معبد آناهیتا (کنگاور)
قدمت این بنا به دورهٔ اشکانی و ساسانی نسبت داده شده؛ نشانه‌ها و واژه‌های دوره ساسانی بر روی سنگ‌ها حکاکی گردیده‌است. امامزاده برهان‌الدین
امامزاده برهان الدین مربوط به دوره صفوی - دوره قاجار است و در شهرستان دماوند، بخش مرکزی، روستای ورونه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۲۲۸۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. مسجد جامع دماوند
شواهد و آثار باقیمانده، نشانگر آن است که مسجد عتیق دماوند به دوره سلجوقیان بازمی‌گردد، اما با توجه به اینکه در منطقه دماوند بارها زلزله رخ داده و بنای مسجد جامع آسیب دیده و تعمیر و مرمت شده، به احتمال مسجد پایه و اساسی قدیمی تر داشته‌است و احتمال تغییر کاربری آن از آتشکده به مسجد با توجه به شواهدی از جمله جهت تقریبی محراب به سمت قبله و دیوار جنوبی به جهت این که محراب به سوی قبله باشد، دیوار آن نامنظم ساخته شده‌است. این مسجد به علت تغییرات، تصرفات، تخریب و بازسازی که در سال ۱۳۳۷ انجام گرفت، ارزش تاریخی خود را از دست داده است و فقط مناره مدور آجری و یکی از ستون‌های داخل شبستان و در شرقی مسجد را بر جای گذاشته‌اند که از نظر سبک معماری و قدمت کنده‌کاری، ارزش خود را حفظ نموده است، بر روی منار و در شرقی آثاری از خطوط کوفی و عربی برجای مانده‌است. برخی از تعمیراتی که در مسجد صورت گرفته و قبل از خرابی مسجد بر روی درها و کتیبه‌ها بوده در سال‌های ۸۲۱و ۹۲۷و ۱۰۲۴و ۱۰۸۱ هجری انجام پذیرفته‌است. هم‌اکنون چندی از کتیبه‌ها در مسجد باقی مانده‌است و از سرنوشت سایر کتیبه‌ها از جمله کتیبه‌های دوران سلاجقه و کتیبه مربوط به طاعون زمان فتحعلی شاه اطلاعی در دست نیست. متن این کتیبه به شرح زیر است: «سواد فرمان شاه عباس حکم جهان مطاع شد. آنچه در این وقت شفقت به عنایت شاهان دربارهٔ شیعیان الکا دماوند و خوار و فیروزکوه از ابتدای توشقان ئیل مالوجهات ایشان در رسد یک‌ماهه شهر رمضان سوای توجیهاتی که باجاره داده می‌شود به تخفیف و تصدیق مقرر داشتیم. مستوفیان عظام دیوان اعلی این رقم عطیه را در دفاتر خود ثبت نموده، تغییر و تبدیل به قواعد آن راه ندهد و آنچه تیمول و مواجب همه ساله مقرر بر طرف دانند و آنچه مقرر است حواله می‌شود. مالوجهات شهر مذکور را سال به سال کم نموده تتمه را ارباب حوالات نمایند، تیولداران الکا مذکورات مسطور و مقرر داشته رسد یک‌ماهه شهر مذکور را از تیول خود برطرف دانند و طلبی ننمایند. کلانتر و مدخدایان الکا مذکوره به حقیقت رسیده، اگر سنی در میان شیعیان بوده یا مردم محلی از محلات آن جا باشند تخفیفات آن داده نمی‌شود و نسخه منفتح آن درست داشته به دفتر خانه همایون فرستند که در دفاتر ثبت نمایند و دانسته باشند که اگر پنهان نموده باشند در دنیا بازخواست خواهد شد و در آخرت در خدمت حضرت امیرالمؤمنین امام المتقین شرمنده خواهد بود و تغییرکننده تخفیف مذکور به لعنت الهی و نفرین حضرت رسالت پناهی گرفتار گردد و باید که دستور دوام الشرف را بر سنگ نقش نموده و بر در مسجدجامع نصب نمایندو در دعاگویی دوام دولت قاهره تقصیر نکنند؛ فی شهر شعبان سنه اربع و عشرین و الف.» تخت جمشید
در کتاب‌های مورخان دوران اسلامی از سده چهارم به بعد از بنای تخت جمشید به عنوان بنایی عظیم یاد شده و شگفتی حاصل از بزرگی بنا، سبب شد که تا مدت‌های طولانی آن را به جمشید یا سلیمان نبی، که هر دو را یکی می‌پنداشتند، و بنّایان آن را دیو و اجنه منسوب نمایند، و حتی نوشته‌اند که دیوها مجسمه و تصویر شاهان خود را بر دیوارها کنده‌اند! در زمان مسعودی (سده چهارم هجری قمری) آن را مسجد سلیمان بن داوود می‌نامیدند، ولی مسعودی فکر می‌کرد که آنجا بنایی کهن بوده که بعدها همای، دختر بهمن پسر اسفندیار، آن را آتشکده کرده‌است. دیلمیان تخت جمشید را ساختهٔ اجداد خود می‌دانستند و عضدالدوله دیلمی در کاخی که به اسم فرزندش ابونصر در شیراز ساخت، تعدادی از در و درگاه‌های کاخ تچر (کاخ داریوش بزرگ) را به آنجا منتقل کرد و در آنجا نصب کرد. محمد بن محمود طوسی در سده ششم هجری قمری از استخر (اصطخر) به عنوان دارالملک سلیمان یاد کرده و از مسجد سلیمان و نقوش و حجاری‌های آن سخن به میان آورده و مانند اصطخری احداث این بنای سترگ را به دیوها و پریان نسبت داده‌است. در همان زمان، ابن بلخی این مکان را کاخ جمشید دانسته و ضمن توصیف آن، برخی ویژگی‌های طبیِ موجود در مصالح به‌کاررفته در آن را، که در بین مردم آن دوره شناخته‌شده بوده، برشمرده‌است. آنچه حمداللّه مستوفی در سده هشتم هجری قمری دربارهٔ تخت جمشید از نویسندگان پیش از خود نقل کرده، گویای استمرار عقاید پیشین در این باره است. امامزاده هود
این بنای آجری تاریخی به شکل یک برج ۱۲ گوش بسیار متناسب ساخته شده و مربوط به سدهٔ هشتم قمری است. گنبد مخروطی شکل این بنا ویران شده و هم‌اکنون دارای سقف ضربی است. آثار کتیبه‌ای به خط کوفی به همراه کاشی معرق در کناره‌های بنا باقی مانده است. آرامگاه در سرداب زیر بنا جای گرفته و سقف آن با تیرهای چوبی پوشیده شده‌است. این برج در زمان آبادی دارای پشت بغل‌های کاشی و زیبایی خاصی بوده‌است و هم‌اکنون نمونهٔ کوچکی از روکش‌های رنگین آجری و کاشی در بدنهٔ بنا دیده می‌شود. سریزد
این بنا در انتهای محور اصلی رباط نو قرار گرفته و تاریخ احداث آن به قبل از قرن نهم هجری شمسی پیش از دوران صفوی می‌رسد. بنا دارای دو ورودی شمالی و جنوبی است که توسط یک دالان به هم مرتبط می‌شوند. سقف بنا فیروزه‌ای است و در داخل بنا کاشی کاری‌های زیبایی به چشم می‌خورد. این بنا هم‌اکنون به عنوان محل برگزاری نمازهای جماعت مورد استفاده قرار می‌گیرد. مسجد حکیم
مسجد حکیم یا مسجد جورجیر از مساجد چهارایوانی مربوط به پایان دوره صفوی در منطقه قدیمی باب‌الدشت اصفهان در انتهای بازار رنگرزان جای گرفته‌است. این مسجد و در دورهٔ شاه عباس دوم به دست پزشک او حکیم محمد داوود در محل ویرانه‌های مسجد جامع دیلمی جورجیر یا مسجد صاحب اسماعیل بن عباد از قرن چهارم هجری بنا شده‌است.