امپراتوری دودمان هان چگونه پایان یافت؟
گائوتسو (دودمان هان متأخر)
با مرگ زودهنگام گائوتسو امپراتوری به پسر نوجوان او رسید. سرانجام پس از دو سال با یک کودتای نظامی عمر دودمان هان متاخر نیز به سر آمد و دودمان چوی متاخر جایگزین آن شد.
دودمان شو (سه امپراتوری)
در پایان این امپراتوری توسط امپراتوری وی تسخیر شد، لیو شان (فرزند لیو بی) خود را تسلیم کرد و به امپراتوری شو خاتمه داد . سائو سائو
سائو سائو در سال ۲۲۰ درگذشت و فرزندش سائو پی جانشین او شد. او با برکناری امپراتور شیان از هان و به کمک سیما یی (که مشاور پدرش بود) خود را امپراتور جدید نامید و اعلام کرد که دودمان وی (که با واکنش سریع لیو بی از شوهان و کمی بعدتر سون چوان از وو مواجه گردید) را بنیان نهاده‌است و عنوان پس از مرگ امپراتور وو از وی را به سائو سائو تقدیم نمود. روزی یینگ
وی که از نوادگان امپراتور شوان بود پس از مرگ امپراتور پینگ او در سن یک سالگی بر تخت نشست و به مدت ۳ سال حکومت را به صورت اسمی و به عنوان یک دست نشاند کامل وانگ مانگ نایب السلطنه قدرتمند امپراتوری هان در دست داشت، در سال ۹ میلادی وانگ مانگ با ایجاد شورش امپراتوری شین را ایجاد کرده و به حکومت امپراتوری هان غربی پایان داد. تاریخ آسیا
سلسله‌ای است که پس از دودمان چو و پیش از دودمان هان در چین فرمان راندند. فرمانروایی ایشان از سال ۲۲۱ تا ۲۰۶ پیش از میلاد به طول انجامید. یکپارچگی و اتحاد سرزمینی چین در سال ۲۲۱ پیش از میلاد، در زمان فرمانروایی چین شی هوانگ آغازگر امپراتوری بود که بر تمام چین فرمان می‌راند؛ این امپراتوری تا زمان دودمان چینگ چائو ادامه یافت. ادیان تائوئیسم و کنفوسیانیسم، ادیان غالب مردم در زمان دودمان چین چائو بود. نخست‌وزیر نامدار این امپراتوری لی سی بود. اساطیر چین
عصر هان که از دو قرن قبل از میلاد مسیح آغاز شده و تا دو قرن بعد از آن ادامه یافته‌است را می‌توان حدفاصل این دو دورهٔ کاملاً متمایز دانست، چراکه در عهد این دودمان بود که سفرهای دور و فتوحات سرزمین‌های دیگر، به تماس اساسی با فرهنگ بیگانه منجر شد. به عنوان مثال بودائیسم در همین عصر به چین راه یافت. دودمان هان
در سال ۲۲۰ میلادی، امپراتور شیان هان از دودمان هان شرقی توسط کائو پی مجبور به استعفاء و خلع مقام شد و با این کار دودمان هان پسین منحل گشت و دورهٔ سه پادشاهی با سه امپراتوری کائو وی، ووی شرقی و شو هان آغاز به کار کرد. گوک‌ترک‌ها
رقابت و اختلاف و درگیریهای پیاپی بین گوک‌ترکان‌های شرقی و غربی باعث ضعف هر دو خانات و فروپاشی تدریجی آن‌ها بود. در این میان سیاست تفرقه افکنانهٔ چین بین این دو دولت و شوراندن قبایل عضو اتحادیه بر ضد خاقان‌های آن‌ها، این اختلافات و جریان ضعف و فروپاشی هر دو اتحادیه را تسریع کرد. گوک‌ترکان شرقی که استقلال خود را در برابر تجاوزات امپراتوری سوئی چین حفظ کرده بود، بعد از برافتادن آن امپراتوری در سال ۶۱۸ م؛ و برآمدن امپراتوری تانگ (۹۰۶–۶۱۸ م) به جای آن و در نتیجه ضعف ناشی از ناخشنودی توده‌های تحت تبعیت و قیام‌های طوایف، سرانجام در سال ۶۳۰ م. از سربازان امپراتوری تانگ شکست خورد و استقلال خود را از دست داد. در دورانی که گوک‌ترکان شرقی درگیر نبرد با سلسله‌های سوئی و تانگ چین بودند، گوک‌ترکان غربی که اکثر اراضی مفتوحهٔ خود را در اوایل سدهٔ ۷ م. از دست داده بودند، در دورهٔ خاقانی شگویه (۱۸–۶۱۰ م) و مخصوصاً تئونگ یبغو (۳۰–۶۱۸ م) در پرتو اتحاد با چین و بیزانس و گرفتاریهای ایران در جنگ با بیزانس در زمان سلطنت خسروپرویز، مرزهای خود را در آلتای و حوضهٔ جیحون دوباره احیا کردند. شاهنشاهی کوشانی
بان‌گو، نویسنده کتاب هان (یک کتاب باستانی مرتبط با دولت هان)، از این می‌گوید که کوشان‌ها در بلخ در سال ۱۲۸ پیش از میلاد به چند گروه تقسیم شده‌اند. همچنین فان یه (از تاریخ نگاران باستانی چینی) می‌گوید که رهبر کوشانیان که او چیو شیو چه ئه (کوجوله کادفیز) می‌خواندش، تمامی تیره‌های یوئه‌چی را تحت فرمان کوشانی‌ها درآورد و شاهنشاهی بزرگی را بنیان نهاد. هو هانشو بر اساس گزارش‌های ژنرال چینی بان یونگ به امپراتور چین در سال ۱۲۵ پس از میلاد، دربارهٔ کوشان‌ها می‌نویسد: دودمان جین (۴۲۰–۲۶۵)
دودمان جین (۴۲۰–۲۶۵ میلادی) سلسله‌ای بود که پس از دوره سه امپراتوری (کائو وی، ووی شرقی و شو هان) وحدت چین را به‌طور موقتی برقرار کرد؛ این حکومت به دو دورهٔ غربی و شرقی تقسیم می‌شود. ملکه لو
کمتر از یک سال از به سلطنت رسیدن امپراتور هوی در ۱۹۴ سال قبل از میلاد، امپراتریس دواگر لو، بانو چی (یکی از همسران صیغه ای گائوزو امپراطور فقید) را داشت که به شدت بی حد و مرز از او عمیقاً متنفر بود، او را به روشی کاملاً غیر انسانی و بیرحمانه (با شکنجه و بریدن تمامی اعضای بدنش و زنده نگه داشتن او در محله های خوکی با بدنی کاملا دریده شده، بدون اندام همچنان زنده با درد) اعدام کرد و او را "خوک انسانی" خواند. او همچنین پسر بانو چی، لیو رویی را که ۱۲ سال بیشتر نداشت مسموم کرد تا حد مرگ. امپراتور هوی از بی رحمی عجیب و غریب مادرش فوق‌العاده شوکه شد و بیش از یک سال بشدت بیمار شد و پس از آن دیگر درگیر امور دولتی نشد. امپراتریس دواگر لو ۱۵ سال بر صحنه سیاسی سلطه کاملی داشت تا زمان مرگ در ۱۸۰ سال قبل از میلاد و در حقیقت به عنوان عملاً امپراتریس حاکم از خاندان هان حکومت کرد. داستان عاشقانه سه پادشاهی
پس ار این حوادث وضعیت سه قدرت اصلی به حالت نه برد نه باخت رسید تا هنگامیکه سائو سائو در اثر یک تومور مغزی در گذشت. سال بعد از ان پسر سائو سائو، سائو پی، امپراتور زیان را وادار به کناره‌گیری نمود و بدین ترتیب سلسلهٔ هان که بمدت چندین قرن تداوم داشت به پایان خود رسید. سائو پی خود را امپراتور خوانده، سلسلهٔ تازه را سائو وی نامگذاری کرد. در پاسخ، لیو بی هم خود را امپراتور شو هان خواند تا خاطر نشان سازد که وارث خون خاندان شاهی هان است اما استقرار امپراتوری در سرزمین شو است. امپراتور ون هان
امپراتور ون هان (زاده ۲۰۲ قبل از میلاد - درگذشت ۱۵۷ قبل از میلاد) پنجمین امپراتور دودمان هان در چین بوده‌است. شاهنشاهی کوشانی
پس از این اتفاقات، شاهنشاه کوشانی از دختر امپراتور هان خواستگاری کرد، اما این درخواست از سوی امپراتوری چین رد شد. در پاسخ به این مسئله، کوشانیان به بان چائو در سال ۸۶ لشکر کشیدند اما از ارتش چینی شکست خوردند و پس از این شکست مبلغی را به امپراتور هی برای برقراری صلح پرداخت کردند. امپراتوری خمر
تمدن خمر که زمانی یکی از بزرگترین امپراتوری‌های جنوب شرق آسیا محسوب می‌شده، منطقه‌ای شامل کامبوج امروزی تا لائوس، ویتنام، میانمار و مالزی را دربر می‌گرفته است و امروزه این امپراتوری را با نام پایتختش یعنی شهر آنکگور می‌شناسند. تاریخ امپراتوری خمر به سال ۸۰۲ پس از میلاد بازمی‌گردد و به جز تعدادی سنگ نوشته، هیچ اثر نوشتاری از آن به جای نمانده، به همین دلیل دانش ما از این تمدن از تحقیقات باستان‌شناسی، حجاری‌های روی دیوارهای معابد و گزارش خارجیانی همچون چینیان برگرفته شده است. خمرها به آیین هندو و بودیسم معتقد بودند و معابد، برج‌ها، ساختارهای پیچیدهٔ دیگری از جمله آنکگور وات را س به عنوان پیشکشی برای خدای ویشنو ساخته بودند. احتمال می‌رود حملات بیگانگان، مرگ در اثر طاعون، بحران‌های مدیریت آب که بر محصول برنج تأثیر می‌گذاشت، و نزاع بر سر قدرت میان خانواده‌های سلطنتی باعث از میان رفتن این امپراتوری و در نهایت تسلیم شدن آنان در برابر تایلندیان در سال ۱۴۳۱ پس از میلاد شده باشد.در سال ۱۴۳۱ تایلندیان در برابر آن یکی حریف قدرتمند امپراتوری خمر یعنی دانال ها تسلیم شدند و دانال ها تمام امپراطوری خمر و قسمت های دیگری را هم ضمیمه خاک خود ساختند وپادشاهی دانال پادشاهی دانال را ساختند. امپراتور شون هان
امپراتور شون هان (۱۱۵ تا ۲۰ سپتامبر ۱۴۴) یکی از امپراتوران دودمان هان و هشتمین امپراتور دودمان هان شرقی بود. او پسر ششمین امپراتور هان شرقی، امپراتور آن و جانشین مارکی بیشیانگ، امپراتور شائو بود. مارکی بیشیانگ پس از مرگ امپراتور آن هان کمتر از هشت ماه سلطنت کرد و پس از او لیو بائو با نام امپراتور شون هان به حکومت هان شرقی رسید. پس از امپراتور شون، تک پسرش لیو بینگ با نام امپراتور چونگ هان تاجگذاری نمود. امپراتور آی هان
آی امپراتور هان (؛ ۲۷ قبل از میلاد – ۱ قبل از میلاد) امپراتور اهل دودمان هان بود. امپراتریس تسائو (دودمان هان)
کائو جیه (۱۹۷ میلادی الی ۲ ژوئیه ۲۶۰ میلادی)، رسماً شناخته شده با امپراتریس شیانمو، یکی از امپراتریس‌های هان پسین از دودمان هان چین بود. او دومین همسر امپراتور شیان، واپسین امپراتور دودمان هان بود. پس از خلع مقام لیو شیه از امپراتور دودمان هان به دوک شانیانگ، کائو جیه نیز نام رسمی‌اش از امپراتریس کائو هان به دوشس شانیانگ تغییر یافت. موزه هنان
آثار برنزی دوره امپراتوران دودمان شانگ (سده ۱۶ تا ۱۱ پیش از میلاد)، آثار آرامگاه‌های امپراتوران دودمان هان (۲۰۶ پیش از میلاد تا ۲۲۰ میلادی)، آثار سفالینه‌های رنگین دوره امپراتوران دودمان تانگ (۶۱۸ تا ۹۰۷ میلادی) و سفالینه‌های امپراتوران دودمان سونگ (۹۶۰ تا ۱۲۷۹ میلادی). از دیگر مجموعه‌های موزه هنان می‌توان به «یشم‌های باستانی هنان»، «برنزهای حکومت چو»، «شاهکارهای هنری دودمان‌های مینگ و کینگ» اشاره کرد. دودمان شیا
او مقاماتی را که با این کار مخالفت می‌کردند، می‌کشت. بدین سبب، کشورهای تحت فرمان سلسلهٔ "شیا" یکی پس از دیگری به سلسلهٔ "شیا" خیانت کردند. در این زمان، کشور "شان" یکی از کشورهای مذکور با استفاده از این فرصت به قلم‌رو سلسلهٔ "شیا" حمله کرد و سرانجام ارتش سلسلهٔ "شیا" را شکست داد. پادشاه سلسله "شیا" فرار کرد و در شهر "نن چائو" در گذشت و به دنبال آن سلسله "شیا" سرنگون شد. اسناد زیادی دربارهٔ سلسلهٔ "شیا" در دست نیست؛ لذا در خصوص وجود سلسلهٔ "شیا" در تاریخ چین هنوز نیز در محافل علمی و دانشگاهی اختلاف نظر دارند. اما کتاب تاریخی معروف چین با نام "شی جی" یعنی یادداشت‌های تاریخی به‌طور روشن از سلسلهٔ "شیا" سخن به میان آورده‌است. باستان شناسان امیدوارند که روزی بقایای سلسلهٔ "شیا" را کشف کنند تا با تاریخ این سلسله آشنا شوند. در سال ۱۹۵۹ میلادی، باستان شناسان بررسی "خرابه‌های شیا" را آغاز کردند و به جستجوی فرهنگ سلسلهٔ "شیا" پرداختند. اکنون، بسیاری کارشناسان آشنا با به فرهنگ "ارلی تو" در خرابه‌های "ارلی تو" در شهر "یان شی" استان "خه نان" در جستجوی فرهنگ سلسلهٔ "شیا" هستند. تاریخ این خرابه‌ها مربوط به سال ۱۹۰۰ پیش از میلاد و در چارچوب سلسلهٔ "شیا" بوده‌است. با وجود آن‌که اکنون اسناد چندانی در این مورد در دست نیست، اما مدارک فراوان مختلف دیگر دانشمندان را در مطالعهٔ فرهنگ سلسلهٔ "شیا" مساعدت کرده‌است. برخی از وسایل تولیدی کشف شده از خرابه‌های "ارلی تو" سنگی است. بعضی‌ها از استخوان و صدف ساخته شده. مردم آن زمان از این وسایل بدوی استفاده می‌کرده‌اند. با وجود آن‌که تاکنون ظروف مفرغی در خرابه‌های سلسلهٔ "شیا" پیدا نشده، اما در این خرابه‌ها کارد، درفش و وسائل دیگر و سلاح و ظروف کشف شده‌است. علاوه بر این، ظروف یشمی که سطح ساخت آن با مهارت انجام شده بود و آلات موسیقی دیگر از خاک بیرون آورده شده‌است. تقویم مربوط به سلسلهٔ "شیا" بسیار قابل توجه است. کتابی با نام "دا تای لی جی" اسناد مهمی دربارهٔ تقویم کشاورزی چین را در خود جای داده‌است. در این کتاب نوشته شده که مردم آن زمان می‌توانستند بر اساس جهت ستاره دب اکبر ماهِ سال را مشخص کنند. این نخستین تقویم چین است تا این روش درجه روشنایی ستارگان و موقعیت آن‌ها، وضع هوا و امور کشاورزی در ۱۲ ماه ثبت می‌شد. تقویم کشاورزی مذکور چین نشان‌گر سطح پیشرفت تولیدات کشاورزی سلسلهٔ "شیا" و قدیمی‌ترین دست‌آورد علمی پرارزش چین است. تاریخ چین
در اواخر سلطنت‌هان شرقی، شورش‌های متعدد دهقانی، حکومت را فلج کرده بود. حتی ارتش امپراتوری هم، قادر به سرکوب شورشیان نبود. سرانجام، آخرین امپراتور هان شرقی، از مقام خود کناره‌گیری کرد و با استعفای او سلسله هان شرقی و دوران چین باستان به پایان رسید. یوآن شائو
یوآن شائو (مرگ ۲۰۲) یکی از جنگ سالاران سلسلهٔ هان در دوران پایانی حکومت این سلسله در کشور چین می‌باشد. خاندان یوآن یکی از مهم‌ترین خاندان‌های امپراتوری هان در اواخر عمر این امپراتوری بود که در چهار نسل مناصب لشکری و کشوری مهمی در اختیار داشت. در میانهٔ دههٔ ۱۸۰ میلادی، امپراتوری هان شاهد شورش‌هایی بود که عمدتاً از جامعهٔ دهقانی آغاز شدند و هدفشان سرنگونی سلسلهٔ هان بود. «لیو هونگ» که با عنوان امپراتور لینگ خوانده می‌شد، با بی کفایتی امور مملکتی را به خواجگان سپرده بود و هیچ توجهی به خواسته‌های مردم نداشت. در نتیجه دهقان‌ها دست به شورشی زدند که به نام «شورش دستار زردها» شناخته شده و امپراتوری را تا مرز نابودی پیش برد. با وجود این مشکلات، برادر ملکه هه «هه جین» که امور لشکر امپراتوری را دست داشت، به کمک فرماندهانی چون «لو ژی» و «هوآنگفو سانگ» توانست شورشیان را شکست داده و امپراتوری را نجات دهد. تاریخ هان متاخر
کتاب تاریخ هان متاخر که به تاریخ هان متأخر نیز مشهور است و به اسم چینی‌اش هو هان شو هم شناخته می‌شود، یکی از کتاب‌های بیست و چهار تاریخ است و تاریخ دودمان هان از ۶ تا ۱۸۹ د.م را روایت می‌کند؛ دوره‌ای که به عنوان هان شرقی یا متأخر شناخته می‌شود. کتاب، در قرن پنجم و به دست فان یه و گروهی دیگر در دوران دودمان لیو سونگ گردآوری شده است و از تاریخ‌ها و اسناد قدیمی‌تر به عنوان منبع در آن استفاده شده است. دودمان هان
دودمان هان سلسلهٔ فرمانروا در سرزمین چین که از ۲۰۶ قبل از میلاد تا ۲۲۰ میلادی، حدود ۴۰۰ سال، برقرار بود. این دوره یکی از مهم‌ترین دوره‌های تاریخ چین بود و تا آشوب کلاه‌زردها و دوره سه امپراتوری ادامه پیدا کرد. ووسون
در آینده هنگامی که امپراتوری هان به نبرد با شیونگنو پرداخت ووسون‌ها در برابر فشار این امپراتوری سر به دشمنی با شیونگنو برداشتند. این همپیمانی با امپراتوری هان که با پیمان‌های زناشویی سیاسی هم انجامید برای ووسون‌ها گزینش خوبی بود. با عقب‌نشینی این امپراتوری از آسیای میانه گزارش‌ها هم از سرنوشت ووسون‌ها کمتر دیده می‌شود. می‌نماید که آنها در سدهٔ پنجم پس از میلاد زیر فشار دولت روران به کوه‌های پامیر رفته‌باشند. در سدهٔ ششم میهن پیشین ووسون‌ها بخشی از سرزمین‌های دولت گوکترک گردید. از این پس نامی از ایشان در تاریخ نیست. دودمان جین شرقی
نواحی شمالی نیز که در همین زمان توسط ۱۶ پادشاهی اداره می‌شدند. بسیاری از آن‌ها به وو هو پیوستند و آخرین آنها، لیانگ شمالی، در ۴۳۹ میلادی توسط دودمان وِی شمالی تسخیر شد تا دورهٔ دولت‌های شمالی آغاز شود. امپراتریس لو
امپراتریس لو (تولد:۱۴۱ پیش از میلاد - مرگ: ۱۸۰ پیش از میلاد) وی نخستین امپراتریس و نایب السلطنه زن در تاریخ چین بود وی همسر امپراتور گائوزو بود و به مدت ۷ سال امپراتریس همسر برای وی بود و در یک سال آخر عمر همسر خود به عنوان مشاور اصلی امپراتور عمل کرد و بیشتر اختیارات سیاسی حکومت را در پشت پرده و به طور غیر مستقیم در دست داشت وی بعد از مرگ شوهرش به مدت ۷ سال امپراتریس دواگر و نایب السلطنه برای پسرش امپراتور هوی بود و بعد از مرگ پسرش به مدت ۸ سال برای نوه های خود امپراتور کیانشائو هان و امپراتور هئوشائو هان، امپراتریس اعظم دواگر و نایب السلطنه بود وی جمعاً به مدت ۱۶ سال بر دودمان هان به تنهایی حکومت کرد و تبدیل به نخستین حاکم زن در تاریخ چین شد. امپراتور یوان هان
یوان امپراتور هان (; ۷۵ قبل از میلاد - ۳۳ قبل از میلاد) امپراتور دودمان هان در چین بود. تاریخ باستان
اگرچه هان از موفقیت‌های بزرگ نظامی و اقتصادی برخوردار بود، اما اوضاع کشور با ظهور اشراف که گاهی از دولت مرکزی سرپیچی می‌کردند، متشنج شد. سرخوردگی عمومی شورش کلاه زردها را برانگیخت - اگرچه ناکامی در سرکوب، سقوط امپراتوری را تسریع کرد. پس از سال ۲۰۸ میلادی دودمان هان به سه پادشاهی رقیب تجزیه شد. چین تا سال ۵۸۱ تحت سلطنت سوئی تقسیم گردید، در دوران تقسیم است که بودیسم برای اولین بار به چین وارد می‌شود. سه پادشاهی کره
همسایه گوگوریو، سلسله هان از چین، توسط وانگ مانگ، مؤسس سلسله ژین، منقرض گردید. امپراتور هئوشائو هان
وی پس از توطئه دربار و مرگ برادرش کیانشائو به سلطنت رسید اما پس از مرگ مادربزرگش ملکه لو وی به علت آنچه ادعای می‌شد که فرزند قانونی و شرعی امپراتور هوی و ملکه ژانگ یان نبوده از حکومت برکنار و اعدام شد، پس از آن هنگ چهارمین فرزند امپراتور گائوزو به سلطنت رسید. معماری دودمان سونگ
پس از پایان دودمان هان (۲۰۲ پیش از میلاد–۲۲۰ پس از میلاد), الگوی استوپای بودایی به عنوان مکانی برای نگهداری از سوترا وارد فرهنگ چینی شد. در دوران سلسله‌های شمالی و جنوبی، پاگودای خاص چینی شکل گرفت که از آرامگاه‌های مرتفع دوران هان تأثیر گرفته بود. در دوران دودمان سوئی و (۵۸۱–۶۱۸ میلادی) و دودمان تانگ (۶۱۸–۹۰۷ میلادی) نیز پاگوداهای چینی از سازه‌هایی صرفاً چوبی به سازه‌هایی از سنگ و آجر تبدیل شدند که نسبت به آتش و استهلاک مقاوم‌تر بودند. دودمان گوجوسان
از وقایع مهم در اواخر دوران گوجوسان، می‌توان به پیدایش حکومتی به نام جین اشاره کرد. اوگو به دست آدمکشی از یکی از قبایل چوسان کشته شد. حکومت گوجوسان در سال ۱۰۸ قبل از میلاد توسط نیروهای امپراتوری هان مورد حمله قرار گرفت و یک سال در برابر آن‌ها مقاومت کرد و سرانجام سقوط کرد. طغون تیمور
سرانجام با شورش قبیله مینگ دایدو سقوط کرده و سلسله یوآن در ۱۳۶۸ نابود شد. طغون تیمور دو سال بعد در اسارت و تبعید بر اثر ابتلاء به بیماری درگذشت. نبرد صخره‌های سرخ
در اواخر قرن دوم میلادی امپراتوری هان به شدت دچار ضعف شده بود. از سال ۱۸۹ امپراتور دیگر قدرتی نداشت و بیشتر یک مقام تشریفاتی بود تا یک فرمان‌روا. در این دوران ژنرال‌های وی به صورت خودمختار بر سرزمین‌های خود حکومت می‌کردند. یکی از این ژنرال‌های قدرتمند، کائو کائو بود. او در سال ۲۰۷ مناطق شمالی چین را متحد کرد و به سادگی کنترل تمامی این مناطق را به دست گرفت. در زمستان همان سال کائو کائو به ووهوآن لشکرکشی کرد و توانست امنیت مرزهای مناطق شمالی را تأمین کند. نهایتاً پس از بازگشت وی در سال ۲۰۸ به عنوان صدراعظم امپراتوری هان انتخاب شد و کمی پس از این انتصاب و در پاییز سال ۲۰۸ او لشکرکشی خود را به سرزمین‌های جنوبی آغاز کرد. او در ابتدا به ایالت جینگ لشکر کشید و لیو بی، فرمانروای ایالت جینگ را در نبرد چانگ بن شکست داد و بر پایگاه دریایی جیانگ لینگ مسلط شد.لیوبی با باقیمانده سپاهش و افراد غیرنظامی همراهش به جنوب رو یانگ تسه گریخت. در این زمان لو سو به سون کوان، مرزبان ایالت وو پیشنهاد داد تا با لیو بی ضد سائو سائو متحد شود. سپس او مشاورش ژوگه لیانگ را به چی سانگ فرستاد تا مذاکراتی با سون کوآن پیرامون جنگی علیه کائو کائو و با همکاری ایالت وو ترتیب دهند. در نهایت لیوبی و سون کوآن تصمیم به اتحاد علیه سائو سائو گرفتند.پس از آن او ژو یو، چنگ پو و لو سو را به همراه ۳۰ هزار مرد جنگی برای کمک به لیو بی فرستاده شد. البته ژو یو قوای رزمی کائو کائو را تنها ۲۲۰ هزار نفر برآورد کرد که حتی قسمتی از آن‌ها چون از قوای تسلیم شده به کائو کائو بودند، مسلماً به وی وفادار نبودند. با بیست هزار مرد جنگی که لیو بی جمع کرده بودند در جمع قوای متفقین به ۵۰ هزار نفر می‌رسید. امپراتور ون هان
وی پس خلع شدن برادر زاده‌اش هئوشائو از سلطنت به حکومت رسید و پس از ۲۳ سال حکومت در چهل و پنج سالگی درگذشت و فرزندش چی جانشین وی شد. دودمان هان
اشراف که با اقدامات وانگ مانگ مخالف بودند، او را گردن زدند و لیو شیو از خاندان قدیمی هان را بر تخت سلطنت نشاندند. او در سال ۲۵ میلادی، تمام مخالفان خود را سرکوب کرد و به مدت ۳۲ سال بر امپراتوری فرمان راند. دودمان یوآن
میان سالهای ۱۲۱۱–۱۲۳۴ میلادی جنگ مغول-کین، مابین امپراتوری مغول و مردم جورجی در شمال چین روی داد و به مدت ۲۳ سال ادامه داشت و عاقبت به سقوط سلسله کین به دست مغول انجامید. همچنین، با این پیروزی دامنه متصرفات مغولان تمام شمال چین را دربر گرفت. بالهایی
سرانجام تهاجمی از خیتان‌ها در سال ۹۲۶ میلادی، بعد از ۲۵ روز محاصره به سقوط پایتخت انجامید. بعد از سقوط این سلسله، شورش‌هایی برای احیای مجدد بالهه صورت گرفت که به ایجاد سه پادشاهی نوظهور انجامید. اما این سه پادشاهی هم عمر چندانی نداشتند و توسط خیتان‌ها (سلسلهٔ لیائو) تصاحب شدند. بعد از اینکه شورش «ته گوانگ هیون”(آخرین شاهزاده بالهه) برای احیای بالهه به شکست انجامید وی به همراه ده هزار مهاجر به گوریو گریخت. بعضی از نوادگان این ده هزار مهاجر نام خانوادگی “ته» را برای خود انتخاب کردند در حالی که به شاهزادهٔ بالهه نام خانوادگی «وانگ» که مخصوص خانواده سلطنتی بود داده شد. این اتفاق باعث قطع رابطهٔ گوریو با لیائو شد دودمان جین غربی
دودمان جین غربی (۲۶۵–۳۱۶ میلادی) سلسله ای بود که پس از سقوط امپراتوری هان توانست برای مدت کوتاهی وحدت و یکپارچگی را به چین بازگرداند. امپراتور آی هان
وی که نوه امپراتور یوان بود پس از مرگ عمویش امپراتور چنگ به سلطنت رسید، آی پس از ۶ سال سلطنت در ۲۶ سالگی درگذشت، علت مرگ به روشنی مشخص نیست اما به نظر می‌رسد که او به یک بیماری مبتلا بوده که مدت‌ها از آن رنج می‌برده است. پس از وی پسرعمویش پینگ به حکومت رسید. لیو بیائو
لیو بیائو () (۱۴۲–۲۰۸) یکی از اشراف دودمان هان در دوران پایانی حکومت این سلسله بر کشور چین بود. از او به عنوان یکی از باخردترین اعضای خاندان هان یاد می‌شود که هم‌نشین دانشمندان و فیلسوفان بود و به کسب دانش و خرد اهتمام می‌ورزید. با وجود فرماندهان توانایی که در خدمت او بودند، هرگز نتوانست موقعیت برتری نسبت به سایر مدعیان پیدا کند و مانند سایر اعضای خاندان هان، موفق نشد مانع فروپاشی این سلسلهٔ چهارصد ساله شود. لیو بیان
لیو بیان (۱۷۶ تا ۶ مارس ۱۹۰)، همچنین شناخته شده با نام امپراتور شائو هان و شاهزاده هونگنونگ، سیزدهمین امپراتور دودمان هان شرقی و یکی از امپراتوران دودمان هان بود. امپراتور شائو پسر و جانشین دوازدهمین امپراتور دودمان هان شرقی، امپراتور لینگ بود. لیو بیان در حدود سن ۱۳ سالگی‌اش از هنگام مرگ پدرش امپراتور لینگ (دو روز بعد از مرگ پدرش) (۱۵ مه ۱۸۹) تا تاریخ ۲۸ سپتامبر ۱۸۹ (تاریخ عزل شدنش) بر هان شرقی حکم می‌راند. پس از عزل شدنش در ۲۸ سپتامبر ۱۸۹، لیو بیان تا هنگام مرگش یعنی ۶ مارس ۱۹۰، لقب شاهزاده هونگنونگ را گرفت. پس از عزل شدن امپراتور شائو (لیو بیان) از سلطنت، برادر کوچکش لیو شیه با نام امپراتور شیان هان، واپسین امپراتور هان شرقی و دودمان هان، بر تخت پادشاهی تکیه زد. دودمان هان
در سال ۱۴۱ پیش از میلاد، نتیجه ون دی بر تخت سلطنت نشست و به نام امپراتور وو دی یکی از ارجمندترین فرمانروایان چین شد. او با قبایل کوچگر ساکن مرزها جنگید و آنان را شکست داد. سپس راه ابریشم را به وجود آورد. اقدامات او، هان را به اوج قدرت و عظمت رساند. ویتنام
سرزمین ویتنام از اوایل دوران پارینه سنگی مسکونی بوده است. نخستین دولت شناخته شده ویتنامی در حدود هزاره نخست پیش از میلاد بر دلتای رود قرمز، شمال ویتنام امروزی، قرار داشت. امپراتوری هان در سال ۱۱۱ پیش از میلاد سرزمین های ویتنام را ضمیمه خاک خود کرد. در نتیحه ویتنام از سال ۱۱۱ پیش از میلاد تا ۹۳۹ پیش از میلاد، سال تاسیس نخستین امپراتوری مستقل ویتنامی، تحت تسلط چین قرار گرفت. امپراتوری های ویتنامی بعدی تا حد زیادی از فرهنگ چینی، بخصوص بودیسم و آیین کنفوسیوس، تاثیر گرفتند و آن را در جنوب، تا انتهای دلتای رود مکونگ، گسترش دادند. آخرین سلسله سلطتنتی ویتنام، سلسله نگوین، در سال ۱۸۸۷ توسط فرانسوی ها از بین رفت و ویتنام از این سال تحت استعمار فرانسوی ها قرار گرفت. پس از انقلاب آگوست، دولت ملی ویت مین، به رهبری کمونیستی به نام هو شی مین، در سال ۱۹۴۵ از فرانسه اعلام استقلال کرد. تاریخ چین
هنگامی که دوران عظمت هان به پایان رسید، شخصی به نام «وانگ مانگ» بر ضد حکومت شورش کرد. او در سال ۸ میلادی سلطنت را از آن خود کرد و با این اتفاق، دوران امپراتوری هان غربی پایان یافت و تا ۱۷ سال بعد حکومت «شین» بر چین حکومت می‌کرد. دودمان شین
وانگ مانگ با ایجاد اصلاحاتی نظیر تقسیم زمین تلاش کرد تا به عوام کمک کند اما اشراف بر ضد وی توطئه کرده و او را با وضع فجیعی سر بریدند. سپس، بار دیگر قدرت به دودمان هان بازگشت و امپراتوری هان شرقی به وجود آمد. گوان یو
گوان یو (در ۱۹ فوریه 220 درگذشت) یک افسر جنگ‌سالار لیو بی در دوران زمام‌داری سلسله هان بود. او بزرگترین سردار جنگآور زمان خود بود و نقش برجسته‌ای در جنگ داخلی که منجر به نابودی سلسله هان شد، داشت و باعث ایجاد امپراتوری لیو بی پادشاهی شو شد.او چند سالی هم به کائو کائو خدمت کرد و توانست در جنگ گواندو فرماندهان ارشد ارتش یوان شائو(ون چو و یانگ لیانگ)را بکشد .در ژاپن انیمه‌ای به نام افسانه سه برادر به بررسی زندگی او و برادرانش پرداخته‌است. سلاح معروف وی که در جنگها مورد استفاده قرار می‌داد گوان دائو بود.هنگامی که لیوبی خود را پادشاه هانژونگ نامید گوان یو مغرور شد و به دنبال کسب موفقیتی برای لیو بود تا دوباره خود نمایی کند بنابر این تمام ارتش خود را از جینگژو خارج کرد(بر خلاف دستور لیو و ژوگ لیانگ)و به فانچنگ حمله کرد.او ابتدا توانست فانچنگ را اشغال کند ولی از طرف وو و وی به او حمله شد و جینگژو سقوط کرد سپس ارتش متحد سان و کائو گوان را در فانچنگ شکست داد و گوان یو فرار کرد. بعد از اشغال جینگ ژو توسط پادشاهی وو(فرماندهی سپاه وو را لومنگ برعهده داشت) گوان یو تمام نیروهای خود را در این جنگ از دست داده و مجبور به خودکشی شد.و بعد از مرگ وی جنازه او در لویانگ به خاک سپرده شد. بعد از تسلط لیو بی به چنگ دو وی به عنوان ژنرال اصلی لیوبی به عنوان یکی از پنج ژنرال ببر در کنار شانگ فی، جائو یون، هوان ژونگ و ماچائو معرفی شد. وی سه پسر به اسامی گوان پینگ و گوان زینگ و گوان زو داشت. وی سمبول وفاداری و شجاعت بود؛ و بعد از مرگ به عنوان یکی از خدایان پرستیده شد. آخرین ویرایش 2 می 2019 داستان عاشقانه سه پادشاهی
داستان از سال‌های پایانی سلسلهٔ هان (حدود 184 میلادی) آغاز می‌شود. زمانی که خواجه‌های نالایق درباری، امپراتور را فریب داده و کارمندان شایسته را تبعید کردند. دولت در همهٔ رده‌ها به فساد عظیمی دچار شد که به تزلزل امور در امپراتوری منجر شده بود. به هنگام سلطنت امپراتور لینگ، یکی مانده به آخرین امپراتور سلسله هان، شورش دستار زرد به رهبری ژانگ جیائو که به انجام جادوی تائویستی هم متهم بود، شعله‌ور شد. ژانگ جیائو وانمود می‌کرد که شفابخشی دوره‌گرد است که بیماران را درمان می‌کند اما مخفیانه مردم را به طغیان فرا می‌خواند. در این دورهٔ هرج و مرج بسیاری از شخصیت‌های اصلی داستان معرفی می‌شوند؛ لیو بی، گوان یو، شانگ فی، سائو سائو و دیگران. دودمان هان
ظرف چهار سال، قدرت دودمان چین با شورش‌های متعدد رو به زوال گذاشت. دو رهبر شورشی سابق، شیانگ یو (متوفای ۲۰۲ پ. م) از چو و لیو بانگ (متوفای ۱۹۵ پ. م) از هان با یکدیگر نزاع کردند؛ لیو بانگ در نبرد گایشیا (۲۰۲ پ. م) در آن‌هویی کنونی بر شیانگ یو غلبه کرد و امپراتور سراسر چین شد. دودمان جین غربی
دودمان جین غربی (۲۶۵–۳۱۶) توسط امپراتور وو تأسیس شد؛ کسی که به نام سیما یان شناخته شده بود. اگرچه یک دوره کوتاه وحدت را پس از تسخیر وو غربی در ۲۸۰ میلادی به وجود آورد، اما حکومت جین یک جنگ ویرانگر داخلی را متحمل شد، (جنگ ۸ شاهزاده) بعد از آنکه نتوانست شورش قبایل کوچگر وو هو را سرکوب نماید. پایتخت، لوئویانگ، در ۳۱۱ تسخیر شد و امپراتور هوآی نیز دستگیر گردید. جانشین او، امپراتور مین، هم در ۳۱۶ در چانگان اسیر شد. دودمان تانگ
امپراتوری تانگ (چینی:唐朝) یک دودمان پادشاهی در چین بود که از سال ۶۱۸ تا ۹۰۷ میلادی بر آن سرزمین فرمان راند ولی در یک دوره کوتاه مدت در سال ۶۹۰ میلادی ملکهٔ زتیان دودمان تانگ را به پایان رسیده خواند و دودمان ژو دوم را پایه‌ریزی کرد و خود را امپراتور/امپراتریس خواند و امپراتوری چین را در اوج عصر طلایی قدرت و فرهنگ برد و بعد از مرگش پسرش به سلطنت رسید و دودمان تانگ دوباره شروع شد. پیش از تانگ دودمان سوئی بر چین فرمان می‌راندند. بنیانگذار امپراتوری چانگ لی یوان بود که در هنگام فروپاشی امپراتوری سوئی، او و خانواده‌اش در چین قدرت گرفتند. تاریخ آسیا
سلسله هان (چینی ساده شده: 汉朝؛ چینی سنتی: 漢朝؛ پینین: Hàn Cháo؛ ۲۰۶ پیش از میلاد - ۲۲۰ میلادی) دومین سلسله امپراتوری چین بود، که قبل از سلسله شین و قبل از آن توسط سه پادشاهی (220-265 CE) با گذشت چهار قرن، دوره سلسله هان دوران طلایی در تاریخ چین به حساب می‌آید. امپراتور وو از هان، یکی از بزرگترین امپراتورهای سلسله هان، صلح را در سراسر چین قابل مقایسه با پاکس رومانا دید که صد سال بعد در مدیترانه دیده ظهور می‌کند. تا به امروز، گروه قومی اکثریت چین از خود به عنوان «قوم هان» یاد می‌کنند. سلسله هان هنگامی تأسیس شد که دو دهقان موفق شدند در برابر فرزند ضعیف جانشین شی هوانگ قیام کنند. دولت جدید هان، تمرکز و بوروکراسی شین را حفظ کرد، اما سرکوب‌های قبلی را کاهش داد. آنها قلمرو خود را در کره، ویتنام و آسیای میانه گسترش دادند و یک امپراتوری حتی بزرگتر از شین ایجاد کردند. دودمان لیائو
دودمان لیائو (؛ خیتان: "Mos Jælud"؛چینی سنتی: 遼朝؛چینی ساده‌شده: 辽朝؛ پین‌یین: "Liáo cháo")، همچنین شناخته‌شده با نام امپراتوری لیائو، رسماً لیائوی کبیر (大遼؛ 大辽؛ "دا لیائو")، یا دولت خیتان (چیدان) (خیتان: "Mos diau-d kitai huldʒi gur")، یک امپراتوری در آسیای شرقی بود که از سال ۹۰۷ میلادی تا سال ۱۱۲۵ در حدود مغولستان کنونی و بخش‌هایی از خاور دور روسیه، منچوری، شمال چین، و شمال‌شرقی کره فرمانروایی می‌نمود. یلو آبائوجی، خاقان خیتان‌ها در حدود زمان سقوط دودمان تانگ این امپراتوری را ایجاد کرد و نخستین حکومتی بود که بر تمام منچوری حکمرانی می‌کرد. امپراتوری لیائو توسط جورچنهای سلسله کین در ۱۱۲۵ میلادی از میان رفت اما قوم خیتان مدتی بعد در آسیای مرکزی خانات قراختایی را به وجود آورد که تا یک قرن بعد (تا زمان حملهٔ مغولان به رهبری چنگیزخان) بر آن منطقه حکومت کرد. امپراتور شوان هان
وی که نوه امپراتور وو بود پس از مرگ ژائو امپراتور هان و سلطنت کوتاه مدت لیو هه برای سلطنت انتخاب شد و پس از ۲۵ سال حکومت درگذشت و فرزندش یوان به پادشاهی رسید. پادشاه هیوک گئسو
رؤسای قبایل که این اتفاق را به فال نیک می‌گرفتند، بر آن شدند که پارک هیوک گئوس را به عنوان امپراتور ملت جدید التأسیس انتخاب کنند. هیوک گئوس در خانه سوبول گنگ رشد یافت؛ وقتی به سن ۱۳سالگی رسید از سوی رؤسای قبایل چوسان قدیم بر تخت سلطنت ملت جدید نشست. او این ملت را «سونابول» نامید و با دختری به نام «آریونگ» ازدواج نمود. رؤسای قبایل نیز به عنوان وزیران سونابول در اداره ملت به یاری پارک هیوک گئوس شتافتند. از اتفاقات دوران او برهم خوردن اتحاد بزرگ سم هان توسط باکجه و جدایی ماهان بزرگ بود، که در همین زمان پارک هیوک گئسو با اتحاد با سام هان موفق شد شهر وانگوم سئونگ، پایتخت چوسان قدیم را از سلطه جین هان خارج سازد. در سال ۳۷ ق.م. هیوک گئسو با باز سازی وانگوم سئونگ ـ سورابول کبیر (گیونگجو امروزی) آن جا را به عنوان پایتخت سونابول معرفی کرد و در سال ۳۲ق. م. کار ساخت کاخ بزرگ را به پایان رساند. در سال ۲۸ق. م. ارتش لی لانگ با ۱۹۰٬۰۰۰ سرباز به سونابول حمله کرد ولی کاری از پیش نبرد. در سال ۲۰ق. م. نیز امپراتور ماهان از سونابول خواست تا برای ادای احترام هدیه ای بفرستد، اما هیوک گئوس از این کار سرپیچی کرد. امپراتور ماهان نیز چند نفر را برای قتل او گماشت ولی آنان حین انجام این عمل دستگیر شدند. پارک هیوک گئوس که فکر نمی‌کرد اوضاع تا این حد وخیم باشد، در همان سال به عنوان ادای احترام ۴۰ رأس اسب برای ماهان فرستاد. پارک از طریق حفظ روابطش با ماهان قدرت زیادی کسب کرد و کشوری ساخت که بعدها دو امپراطوری دیگر کره (گوگوریو و باکجه) را نابود کرد امپراطوری‌های بزرگی مانند تانگ (چین) را به زانو درآورد. پارک هیوک گئوس در سن ۷۳ سالگی از دنیا رفت و حکومت را به فرزندش «نام هائی» سپرد. جسد او را در «ساریونگ سئونگ» به خاک سپردند. دودمان هان
وو دی صاحب فرزندانی از دو ملکه بود. هنگامی که وو دی درگذشت، صدراعظمش هوئوگوانگ نایب السلطنه لیوفو-لینگ پسر وو دی شد. لیوفو-لینگ، که امپراتور ژائودی نام گرفت، مدت زیادی حکومت نکرد و در ۲۲ سالگی درگذشت. امپراتور بعدی کم‌تر از یک ماه دوام آورد و به سبب ناشایستگی برکنار شد. پس از او نوبت به شوان دی، نواده یکی از ملکه‌های وو دی رسیدو شوان دی هجده ساله بود که امپراتور شد و تا آن زمان یک همسر و پسر داشت. شوان دی ۲۵ سال با لیاقت بر امپراتوری فرمانروایی کرد. پسرش، یوان دی، در اقدامات خود ناموفق ماند و پس از درگذشتش در ۳۳ پیش از میلاد، کشمکش بر سر جانشینی سلطنت دوباره آغاز گشت. در این میان، وانگ مانگ، وزیر مقتدر دربار سلطنتی، در سال نهم پس از میلاد سلطنت را غضب کرد. امپراتور ژائو هان
امپراتور ژائو هان یکی از فرمانروایان دودمان هان از ۸۷ تا ۷۴ پیش از میلاد مسیح بود. امپراتور ژائو کوچکترین فرزند امپراتور وو بود. در همان زمان که او به دنیا آمد، امپراتور وو ۶۲ ساله بود. هنگامی نیز که امپراتور ژائو بر تخت حکومت نشست، تنها ۷ سال داشت و تا ۱۳ سال بعد سلطنت کرد و سرانجام زمانی که ۲۰ سال داشت، درگذشت او در طول دوره حکومتش همیشه به صدراعظم قدرتمند و وفادار خود به نام هئو گوانگ که قدرت غالب و واقعی را در دست داشت بسیار نزدیک بود و به او اعتماد می کرد و برای همین یک نوع عروسک در دستان هئو گوانگ بود. دودمان هان
در سال ۱۸۴، زرددستاران با یک نیروی سیصد هزار نفری شورش‌های گسترده‌ای را در چندین ناحیه اطراف پایتخت برپا کردند. سرانجام نیروهای امپراتوری، شورشیان را پس از ماه‌ها نبرد شکست دادند. در سال ۲۲۰ میلادی، آخرین امپراتور هان، شیین دی، از سلطنت کناره‌گرفت و امپراتوری به سه پادشاهی تقسیم شد که هرکدام مدعی تاج و تخت هان بودند. تا چهارصد سال بعد، امپراتوری یکپارچه‌ای پدید نیامد. امپراتور پینگ هان
پینگ امپراتور هان (; ۹ قبل از میلاد - ۳ فوریه ۶ پس از میلاد) فرمانروای دودمان هان در چین بود. تاریخ آسیا
شین شی هوانگ (، "Shǐ Huángdì")، که آخرین امپراتور ژو را سرنگون کرد و سلسله شین را تأسیس کرد. سلسله شین (به چینی: 秦朝؛ pinyin: Qín Cháo) اولین سلسله حاکم چینی امپریالیستی بود که از ۲۲۱ تا ۲۰۷ قبل از میلاد به طول انجامید. امپراتور جدید سیستم فئودالی را لغو کرد و بوروکراسی را مستقیماً منصوب کرد که برای قدرت به وی متکی باشد. نیروهای امپراتوری هوانگ هرگونه مقاومت منطقه ای را از بین بردند و با گسترش به سمت دریای جنوبی چین و شمال ویتنام امپراتوری چین را پیش بردند. سازمان بزرگ یک سیستم مالیاتی یکنواخت، سرشماری ملی، تنظیم جاده‌ها، اندازه‌گیری‌های استاندارد، سکه استاندارد و یک زبان رسمی نوشتاری و گفتاری را به ارمغان آورد. اصلاحات بعدی شامل پروژه‌های جدید آبیاری، تشویق تولید ابریشم، و مشهورترین آغاز ساخت دیوار بزرگ چین است - که به منظور نگه داشتن مهاجمان عشایری طراحی شده‌است. با این حال، شی هوانگ به دلیل استبداد خود بدنام بود و کارگران را مجبور به ساختن دیوار، گرفتن مالیات‌های سنگین و مجازات شدید همه کسانی که مخالف او بودند، می‌کرد. او به کنفوسیوس‌ها ظلم کرد و به ارتقاء قانون گرایی، این ایده را که مردم ذاتاً شر هستند، و برای کنترل آنها به یک دولت نیرومند نیاز داشت. قانون گرایی با دیدگاه‌های واقع گرایانه و منطقی تزریق می‌شد و جذابیت‌های مکالمه تحصیل کرده را بیهوده و ناپسند می‌پنداشت و ان را رد می‌کرد. همه این موارد باعث شده پیروان هوانگ با مردم بسیار بد رفتار باشند و شروع به تضعیف حکومت شین شد و جناح‌های مختلف شروع به مبارزه برای کنترل چین کردند. تاریخ چین
«لیو شیو» با کمک ارتش لولین، قدرت را در سال ۲۵ میلادی تصاحب کرد و وانگ مانگ را شکست داد. او سلسله هان شرقی را تأسیس کرد و نام خود را به «گوان وو دی» تغییر داد و شهر «لویانگ» را پایتخت خود قرار داد. در دوران هان شرقی پیشرفت علم و دانش و رفاه از سلسله‌هان غربی هم بیشتر شد. در این دوران کاغذ برای اولین بار به وجود آمد. اولین دستگاه زلزله‌نگاری در این دوران به وجود آمد و برای اولین بار در تاریخ جهان، «هوا توا» پزشکی بود که از بی‌حسی برای عمل جراحی استفاده کرد. شورش دستار زرد
همزمان، قدرت سلسله هان رو به افول گذاشته بود. قدرت زمینداران، قبل از اینهم یک مشکل حکومت بود، اما تا زمان شورش این خواجگان درباری بودند که از طریق نفوذ بر امپراتور قدرت زیادی به دست آورده و از آن در جهت ثروت اندوزی بهره می‌بردند. ده تن از قدرتمندترین این خواجگان گروهی موسوم به "ده حاجب دائم" را تشکیل داده و امپراتور نیز یکی از آنان (ژانگ رنگ) را به نام پدر صدا می‌زد. در نتیجه دربار عمیقاً در فساد و ناتوانی فرورفته و اضافه بر آن سیل‌ها و قحطی نیز به نشانهٔ فقدان تأیید آسمانی (فره ایزدی) امپراتور نالایق در نظر گرفته می‌شدند. امپراتور وو هان
فرمانروا وو (چینی سنتی: 漢武帝، چینی ساده‌شده: 汉武帝، پین‌یین: Hànwǔdì، وید جایلز: Han Wu Ti) (زادهٔ ۱۵۶ پیش از میلاد – درگذشتهٔ ۲۹ مارس ۸۷ پیش از میلاد) هفتمین فرمانروا از دودمان هان بود. او در ۱۴۱ پیش از میلاد به فرمانروایی رسید. فرمانروا وو قلمرو چین را گسترش داد و دولتی همگرا بر پایهٔ کنفوسیانیسم پایه ریخت. وی را بزرگترین فرمانروایان دودمان هان و سرتاسر تاریخ چین می‌شمرند. در پی اقدامات او چین در زمان اقتدار دودمان هان به یکی از نیرومندترین ملت‌های آن زمان تاریخ بدل‌گشت. مرزهای چین در زمان او از غرب به قرقیزستان کنونی، از شمال شرقی به کره، و از جنوب به بخش شمالی ویتنام کشیده می‌شد. او توانست شیونگنوهای تازنده به مرزهای شمالی چین را بپراکند. همچنین برای برقراری اتحاد با یوئه‌چی‌ها سفیری را به نام چانگ چیان را در ۱۳۹ پیش از میلاد به غرب کشور فرستاد و او تا ازبکستان کنونی به دنبال آنان پیش رفت. این سفر سرآغازی تازه در کشورگشایی‌های چین در آسیای میانه گشود. افسانه جومونگ
داستان این مجموعه حول موضوع شکست دودمان گوجوسان از امپراتوری هان است. امپراتوری هان با بهره‌گیری از سلاح‌های فولادین در حدود سال ۱۰۸ قبل از میلاد گوجوسان را شکست داده و مردم این امپراتوری عظیم آواره شده و با بی‌رحمی توسط سواره نظام آهنین قتل‌عام و شکنجه می‌شوند. در این زمانه پر آشوب شخصی به نام هموسو رهبری یک گروه مقاومت محلی به نام گروه دامول را بر عهده گرفته و با استفاده از سربازان گوجوسان و حمایت گوموآ شاهزاده کشور بویو علیه هان فعالیت می‌کند و سعی می‌کند آوارگان گوجوسان را از زیر ظلم و ستم هان بیرون بکشد. هموسو در یکی از جنگ‌ها زخمی شده و توسط بانو یوها دختر رئیس قبیله هابک نجات داده می‌شود، این اتفاق باعث عشق آنها به یکدیگر و ازدواجشان می‌شود. سواره نظام آهنین هان مردم قبیله هابک را به جرم پناه دادن به هموسو قتل‌عام می‌کنند و یوها اسیر دست آنها می‌شود. گوموآ شاهزاده بویو و یار قسم خورده هموسو که به یوها علاقه‌مند است او را نجات داده و با خود به بویو می‌برد. هموسو که بعد از این واقعه بشدت به یوها علاقه‌مند شده در نهایت با او ازدواج می‌کند، ولی این رابطه مدت زیادی ادامه نمی‌یابد و با توطئه وزیر اعظم و بانو یومیول (مقام معنوی) هموسو دستگیر می‌شود. این درحالی است که یوها در آن لحظه از هموسو کودکی باردار بود که بعدها نامش را جومونگ نهاد. سربازان هان هموسو را کور می‌کنند و برای اعدام به سمت هان می‌برند. گوموآ به سربازان هان حمله کرده و هموسو را از مهلکه نجات می‌دهد ولی در نهایت هموسو بر روی صخره‌ای بلند گیر افتاده و با بدن زخمی و چشمان کور به داخل رودخانه سقوط می‌کند. گوموآ به یوها پناه داده و قسم می‌خورد روزی به همراه جومونگ، امپراتوری هان را نابود کند. ملکه زتیان (دودمان ژو دوم)
در زمان ورود امپراتریس وو به دادگاه به طور موثر وی با تدابیر خوب دولت را اداره می کرد، او که همسرش را هر روز در تمامی جلسات امپراتوری رسماً همراهی می‌کرد، از طرف امپراتور در جریان مذاکره با سفیران خارجی و همچنین با مقامات و ژنرال‌ها (از پشت پرده) نیز شخصاً صحبت می کرد و دستورات را صادر می کرد، در همین حال، یا قبل از سال ۶۶۶، بانو هان که بعد از کشف رابطه عاشقانه و پنهانی او با امپراتور گائوزونگ توسط امپراتریس وو کشته شد، و پس از مرگش، امپراتور گائوزونگ دختر او را به بانو وی ایجاد کرد و نگه داشتن او را در کاخ - احتمالاً به عنوان یک صیغه - در نظر گرفت، اما بلافاصله این کار را نکرد، زیرا او بشدت می ترسید که امپراتریس وو ناراضی باشد. گفته می شود که امپراتریس وو از این امر خبر داشته و با این وجود ابراز نارضایتی کرده است و وی با قرار دادن سم در غذاهایی که وو ویلیانگ و وو هوایون از آن در مهمانی که وو و گائوزونگ را دعوت کرده بودند قرار داد و پس از آن توانست قتل خواهرزاده خود را به کردن وو ویلیانگ و وو هواویون بندازد و به این بهانه که آنها قصد داشتند او و امپراتور را مسموم کنند، محکوم شدند. وو ویلیانگ و وو هوایون به دستور وو اعدام شدند. مرکزگرایی چین
بسته به زمینه تاریخی، مرکزگرایی چین می‌تواند به قوم‌مداری جامعه و فرهنگ مردم هان اشاره کند. این مفهوم در میان نخبگان چینی تا آخر دودمان چینگ محبوب بود. این مفهوم در قرن نوزدهم به پایان رسید و در قرن بیستم نیز ضربات دیگری را متحمل شد و در نتیجه امروزه در بین مردم چین محبوبیت چندانی ندارد. دوره دولت‌های شمالی و جنوبی
پس از فروپاشی گوگوریو در سال ۶۶۸ میلادی، نیروهای بازمانده به صورت پراکنده در سرزمین‌های همسایهٔ شبه جزیره حضور داشتند. دائه جویونگ به همراه پدرش و بازمانده‌های گوگوریو حزبی برای احیای گوگوریو تشکیل داد. او بعدها برای مبارزه با امپراتوری تانگ با نیروهای خیتان (ترکان) و همچنین خاقانات گوگ ترک متحد شد. بالهایی توسط دائه جویونگ در سال ۶۹۸ میلادی تأسیس شد. دائه جویونگ توانست با کمک بازماندگان گوگوریو کشور جدید را که جانشین گوگوریو بود، به وجود آورد. این پادشاه بعد از نابودی گوگوریو مردم رو جمع کرده و بالهایی را تأسیس نمود. سرانجام حکومت بالهایی در سال ۹۲۶ میلادی به دست کشور خیتان فرو پاشید. سون هائو
سون هائو (۲۴۳ الی ژانویه یا فوریه ۲۸۴)، با نام محترم یوانزونگ، رسماً سون پنگزو با نام محترم هائوزونگ، چهارمین و آخرین امپراتور ووی شرقی در دوره سه امپراتوری بود. سون هائو پسر سون هه، وارث بلافصل یک زمانی سون کوان، بنیان‌نهای ووی شرقی بود. سون هائو پس از مرگ عمویش سون شیو به حاکمیت ووی شرقی رسید. امپراتور گائوزو هان
گائوزو(در چینی:高祖، وید-جایلز: Kao Tsu)(زادهٔ ۲۵۶ یا ۲۴۷ پیش از میلاد – مرگ ۱ ژوئن ۱۹۵ پیش از میلاد) بنیان‌گذار دودمان هان و فرمانروای چین از سال ۲۰۲ پیش از تولد مسیح تا سال مرگش بود. نام راستین وی لیو بانگ بود. چین
چین باستان به عنوان یکی از گهواره‌های تمدن در جهان است که ابتدا این تمدن، در سواحل حاصل‌خیز رود زرد در دشت شمال چین به‌وجود آمد. چین شاهد دودمان شانگ، دودمان ژو، دودمان هان، دودمان شین، دودمان جین، دودمان سوئی، دودمان تانگ، دودمان سونگ، دودمان لیائو، دودمان مینگ، دودمان چینگ، جمهوری چین بوده‌است. نخستین دودمان پادشاهی این کشور دودمان شیا در حدود قرن ۲۱ پیش از میلاد بود و نخستین حکومتی که چین را متحد کرد دودمان چه‌این در ۲۲۱ پ. م بود. نظام سیاسی چین بیش از هزاران سال مبتنی بر سلطنت مطلقهٔ موروثی بود. آخرین دودمان پادشاهی این کشور هم چینگ بود که در ۱۹۱۱ با تشکیل جمهوری چین به رهبری کومینتانگ حزب ملی چین، نابود شد. چین در نیمهٔ اول سدهٔ بیستم میلادی در دریایی از اختلافات و جنگ‌های داخلی و امپراتوری ژاپن در جنگ جهانی دوم غوطه‌ور بود. کمونیسم‌های چین از ۱ اکتبر ۱۹۴۹ با رهبری مائو حکومت جمهوری چین را شکست دادند و انقلاب کمونیستی چین را تشکیل دادند. مخاصمات اصلی در ۱۹۴۹ با پیروزی کمونیست‌ها در جنگ داخلی و تأسیس جمهوری مردمی چین در سرزمین اصلی پایان یافت. جمهوری چین به رهبری کومین‌تانگ پایتخت خود را به تایپه در تایوان منتقل کرد و حکومت آن امروزه به تایوان، کینمن، جزایر ماتسو و چند جزیره دوردست دیگر محدود شده‌است. از آن هنگام جمهوری مردمی چین و جمهوری چین درگیر اختلافات سیاسی شدیدی با یکدیگر در مورد حق حاکمیت و وضعیت سیاسی تایوان بوده‌اند. مائو ابتدا روابط دیپلماسی کشور چین را با کشورهای جهان قطع کرد و باور به اتکا کلی به جمعیت داخلی بود. شوروی و چین بعنوان بزرگترین کشورهای کمونیستی در جهان، شکاف‌های فکری زیادی داشتند و هرکدام تعاریفی مختلف از کمونیسم داشتند. همچنین یک درگیری مرزی هفت‌ماههٔ بدون اعلان جنگ بین شوروی و چین در سال ۱۹۶۹ رخ داد و تا فروپاشی شوروی (تا سال ۱۹۹۱) نسبتاً ادامه داشت. مائو با جهش بزرگ خواستار برنامه‌های اقتصادی کمونیستی بود که به عنوان یک شکست تلخ اقتصادی و یک فاجعه بزرگ انسانی تلقی می‌شود زیرا منجر به گرسنگی کشیدن و مرگ ۱۴ تا ۴۳ میلیون چینی شد. پس از مرگ مائو، مائوئیسم کمرنگ شد و اصلاحات اقتصادی در چین توسط شیائوپینگ، برای پی‌ریزی یک اقتصاد باز صورت گرفت و چین یکی از سریع‌ترین رشدهای اقتصادی جهان را داشته‌است. دودمان شین
وانگ مانگ برادرزادهٔ امپراتریس اعظم دواگر وانگ از هان بود که پس از مرگ امپراتور آی در سال ۱ ق.م. با کمک عمه خود دست یابی به قدرت مطلق را آغاز کرد. او اول به عنوان نایب السلطنه برای امپراتور پینگ تبدیل شد که به تدریج قدرتش را چنان در عرصه سیاست گسترش داد که دودمان هان فقط به نام وجود داشت، (همان کاری که امپراتریس لو ژی امپراتریس امپراتور گائوزو هان که در دوره سلطنت پسرش امپراتور هوی هان که عروسک وی بود همان قدرت رو گرفت و بعد از آن در دوره ای که پسرش مرد و قدرت را به طور مستقل به عنوان امپراتور بازیگری در دست گرفت) وانگ مانگ هم همان قدرت را گرفت و بعد از آن که امپراتور خردسال پینگ را مسموم کرد یک امپراتور جوانتر به نام امپراتور روی پینگ را روی کار آورد هر چند او هرگز بر تخت سلطنت ننشست و وانگ مانگ با تایید عمه خود امپراتریس اعظم دواگر وانگ به عنوان امپراتور بازیگری قدرت خود را کاملا بی نقص کرد و بعد از ان در سال ۹ میلادی موفق شد با شورش سلسله هان را حذف کند و به قدرت برسد. سه پادشاهی
فرمانروایی سه امپراتور، دوره‌ای است از تاریخ چین که به فروپاشی امپراتوری هان و آشوب کلاه‌زردها در ۱۸۴ (میلادی) برمی‌گردد. در این دوره سه حکومت بر سرزمین چین فرمانروایی می‌کردند. فرمانداری‌های ۴ گانه
در سال ۱۰۸ قبل از میلاد حکومت ۲۱۲۵ سالهٔ گوجوسان دچار انحطاط شد و امپراتوری هان گوجوسان را به وسیلهٔ تفرقه نابود کرد امپراتوری گوجوسان توسط هان به چهار قسمت شد و به هان پیوست در این چهار قسمت ۴ فرمانداری ایجاد شد که به آن‌ها فرمانداری‌های ۴ گانه می‌گویند. کنفوسیوس
دودمان شیا که به وسیله یوی بزرگ تأسیس شد، تا سال ۱۵۵۷ ق. م (۱۷۷۶ق. م) ادامه یافت و طی آن هفده نفر فرمانروایی کردند. از تاریخ دقیق این سلسله اطلاع چندانی درست نیست، فقط جزئیات بیشتری دربارهٔ سقوط آخرین فرمانروای شیا ذکر شده‌است. جیه واپسین فرمانروای دودمان شیا، جباری بود که ستمگری او مردم را از وی متنفر و اشراف را خشمگین ساخت. درنتیجه، فردی بنام، تانگ شورش کرد و آن جبار را شکست داد و دودمان شانگ را تأسیس نمود. جانشینان او تا سال ۱۰۵۰ ق. م (۱۱۲۲ ق. م) یعنی تا زمانی که بوسیله دودمان ژو از کار برافتادند، در چین سلطنت کردند. دودمان هان
تحت سلطهٔ امپراتور لینگ (۱۶۸ تا ۱۸۹ میلادی) خواجه‌ها ممنوعیت‌های حزبی را تمدید و افزایش دادند. دودمان جین شرقی
پس از سقوط دودمان جین غربی، باقی‌ماندهٔ دربار جین به شرق گریختند و دولت خود را در جیان کانگ (Jiankang) احیا کردند. آنان زیر رهبری یک عضو از خانوادهٔ سلطنتی به نام شاهزاده langye گرد آمدند. او خود را امپراتور یوآن، فرمانروای جین شرقی، نامید. (۳۱۷–۴۲۰)، زمانی که اخبار سقوط چانگان به جنوب رسید. دودمان ژو دوم
امپراتوری ژو کبیر (به چینی:周朝) یا دودمان ژو دوم که به وو ژو نیز شناخته می‌شود یک سلسله ای بود که توسط امپراتریس دواگر وو بعداً وو زتیان بنیاد گذاری شد و تنها امپراتور این سلسله هم امپراتریس وو بود در این زمان حکومت ژو اوج قدرت و شکوفایی و تغییرات بزرگ داخلی چین بود و تحت فرمان ملکه زتیان این امپراتوری به اوج قدرت رسید در سال ۱۶ اکتبر ۶۹۰ میلادی به دستور ملکه زتیان آغاز شد، سلسله ژو پایان دوره فرمانروایی تانگ برای یک مدت کوتاهی بود این سلسله توسط خود زتیان بعد از یک کودتا در کاخ سلطنتی در سال ۲۲ فوریه ۷۰۵ بعد از ۱۵ سال سلطنت به عمرش پایان داده شد. داستان عاشقانه سه پادشاهی
سیما یان سپاه خود را از طریق سرزمین‌های سابق شو هان به جنگ ووی شرقی فرستاد و پس از نبردی طولانی با آخرین امپراتور ظالم ووی شرقی، سان هوا تسلیم شد؛ و بدین ترتیب دورهٔ سه پادشاهی، پس از نزدیک به یک قرن کشاکش به پایان رسید. روزی یینگ
روزی یینگ (; – ) آخرین امپراتور دودمان هان غربی بود. گنگشی
امپراتور گنگشی (متوفای ۲۵ میلادی) امپراتور دودمان هان پس از سرنگونی دودمان زین (به حاکمیت وانگ مانگ) بود. او همچنین با نام محترماش شنگگونگ بعنوان پادشاه یا شاهزاده هواییانگ نیز شناخته‌شده‌است. گنگشی امپراتور بعنوان یک حاکم ناشایسته و ضعیف از نظر گذرانده شده‌است. پس از او، لیو شیو با نام امپراتور گوانگ‌وو هان بعنوان نخستین امپراتور هان شرقی تاجگذاری نمود. دودمان کین (۱۲۳۴–۱۱۱۵)
جنگ مغول-کین میان سالهای ۱۲۱۱–۱۲۳۴ میلادی مابین امپراتوری مغول و مردم جورجی در شمال چین روی داد و به مدت ۲۳ سال ادامه داشت و عاقبت به سقوط سلسله کین به دست مغول انجامید. همچنین، با این پیروزی دامنه متصرفات مغولان تمام شمال چین را دربر گرفت. دودمان هان
هان غربی یا هان پیشین نیمهٔ نخست دورهٔ دودمان هان بود. نخستین دودمان امپراتوری در چین، دودمان چین (۲۲۱ تا ۲۰۷ پ. م) بود. دودمان چین تمام دولت‌های جنگ‌طلب چین را با غلبه بر آن‌ها متحد ساخت و حکومت یکپارچهٔ چین را به وجود آورد، اما دودمان چین پس از مرگ نخستین امپراتور آن، چین شی هوانگ‌ ناپایدار و بی‌ثبات گشت. ووی شرقی
وو یا ووی شرقی یا سون وو نام یکی از سه دولت نیرومندی است که در دوره سه امپراتوری (۲۲۰–۲۸۰ میلادی) در چین برقرار بود. نام وو برگرفته از نام تاریخی دلتای رود یانگ تسه -وو- بود. این پادشاهی در درازای حیاتش بر بسیاری از سرزمین‌های شرقی چین چیره‌بود. این امپراتوری توسط جین از بین رفت. فهرست امپراتوران دودمان مینگ
دودمان مینگ پس از زوال دودمان مغولی یوان شکل گرفت و از ۱۳۶۸ تا ۱۶۴۴ بر چین حکمفرمایی کرد و بر اثر شورش‌های دهقانی و حملهٔ منچوها سقوط نموده و دودمان منچوریایی چینگ جایگزین آن شد. ۱۶ امپراتور در طول ۲۷۶ سال حکومت مینگ بر چین فرمانروایی کردند. پس از سقوط دودمان مینگ در ۱۶۴۴، گروهی از مدعیان پادشاهی مینگ، دودمان مینگ جنوبی را تشکیل دادند که این سلسله تا ۱۶۶۲ که آخرین امپراتور آن اعدام شد به حیات خود ادامه داد. تاریخ چین
فروپاشی سلسلهٔ چین امپراتور لی زونگ
از مهم‌ترین وقایع دوره حکومت او می‌توان به نابودی دودمان جین بدست مغولان اشاره کرد که به دنبال جنگ جین و مغولان در ۱۲۳۴ میلادی رخ داد. اگرچه دودمان سونگ در این جنگ متحد مغولان بود، اما نیروهای مغول پس از غلبه بر جین به سرعت به سوی قلمرو سونگ به راه افتادند. در ۱۲۵۹ مغولان با هجوم به امپراتوری سونگ، کلیه نواحی شمالی رود یانگ‌تسه را از ارتش سونگ گرفتند. ۲۰ سال بعد - در ۱۲۷۹ میلادی - مغولان به عمر دودمان سونگ خاتمه بخشیدند. جهانی‌سازی در چین
نخستین نمونهٔ تاریخی از اشتغال چین در بین‌المللی‌گرایی در طول فرمانروایی دودمان هان نمود یافت. در زمان آغاز دودمان هان، هون‌ها در حال حمله به مرزهای هان بودند و سعی داشتند ثروت‌ها را غارت کنند. امپراتور وو هان تصمیم گرفت تا اتحاد کشوری به‌نام دایوژی را بدست آورد تا این دو کشور به همراه هم بتوانند در مقابل هون‌ها مبارزه کنند. امپراتور وو برای دستیابی به این اتحاد چانگ چیان را به غرب اعزام کرد تا ارتباطاتی اقتصادی و فرهنگی برقرار کند. در تاریخ ثبت شده‌است که در طول دودمان هان، چهار مسیر ارتباطی میان چین و اروپا وجود داشته‌است. این مسیرها شامل مسیر زمینی شمالی، مسیر زمینی مرکزی، مسیر دریای جنوبی، و مسیر دوردست دریای جنوبی بودند. مشهورترین مسیر در میان این مسیرها، مسیر زمینی مرکزی یا همان جاده ابریشم باستانی است. این مسیر دربرگیرندهٔ شبکه‌ای از جاده‌های کشیده‌شده از شمال غربی چین تا دروازه‌های سوریه و دریای سیاه بود که از میان آبادی‌های ترکستان و شمال پارس عبور می‌کرد. جادهٔ ابریشم برای امپراتورهای چینی قابل توجه بود، چرا که امکان تسلط بر آسیای مرکزی را بواسطهٔ توسعهٔ منابع، و همچنین امکان دستیابی به بازاهایی برای صادرات ارزشمندترین منابع چین را برای آنان فراهم می‌کرد. لو بو
لو بو (; – 7 february 199) جنگ‌سالار و سردار اهل چینی بود که در آخرین سال های امپراتوری هان شرقی به قدرت رسید. وی در ابتدا تحت فرماندهی دینگ یوآن بود اما به وی خیانت کرد و او را کشت و به دونگ ژو پیوست که در ابتدای دهه ۱۹۰ میلادی دربار هان را تحت سلطه خود داشت. در سال ۱۹۲ علیه دونگ ژو شورید و او را کشت ، سپس توسط فرماندهان دونگ ژو از پایتخت تارانده شد. در سال ۱۹۴ میلادی برای تسلط بر قلمرو سائو سائو در ایالت هان با وی جنگید اما سائو سائو طی دو سال قلمرو خود را بازپس گرفت. سپس لیو بی به وی در ایالت ژو یو پناه داد اما او خیانت کرد از قلمرو را از چنگ لیو بی درآورد. زمانی که یوآن شو ادعای امپراتوری کرد، ابتدا به مخالفان وی پیوست، اما سپس جانب یوآن شو را گرفت و در نبرد شیاپی در سال ۱۹۸ از سپاه متحد سائو سائو و لیو بی شکست خورد و سرانجام به دستور سائو سائو اعدام شد. دودمان جین (۴۲۰–۲۶۵)
دودمان جین غربی (۲۶۵–۳۱۶) توسط امپراتور وو تأسیس شد؛ کسی که به نام سیما یان شناخته شده بود. اگرچه یک دوره کوتاه وحدت را پس از تسخیر وو شرقی در ۲۸۰ میلادی به وجود آورد، اما حکومت جین یک جنگ ویرانگر داخلی را متحمل شد، (جنگ ۸ شاهزاده) بعد از آنکه نتوانست شورش قبایل کوچگر وو هو را سرکوب نماید. پایتخت، لوئویانگ، در ۳۱۱ تسخیر شد و امپراتور هوآی نیز دستگیر شد. جانشین او، امپراتور مین، هم در ۳۱۶ در چانگان اسیر شد. دودمان جین (۴۲۰–۲۶۵)
ماندهٔ دربار جین به شرق گریختند و دولت خود را در جیان کانگ احیا کردند. آنان زیر رهبری یک عضو از خانوادهٔ سلطنتی به نام شاهزاده لانگیه گرد آمدند. او خود را امپراتور یوآن، فرمانروای جین شرقی، نامید. (۳۱۷–۴۲۰)، زمانی که اخبار سقوط چانگان به جنوب رسید. بحران‌های نظامی از قبیل شورش ژنرال وانگ دون و سو جون، امپراتوری جین شرقی را در طی ۱۰۴ سال حکومت خویش به ستوه درآورد. اما نبرد رودخانه فِی، تبدیل به پیروزی اصلی جین شد که پاداشی بود برای همکاری هوآن چونگ، برادر ژنرال بزرگ هوآن ون و نخست‌وزیر شی آن بود. بعدها، هوآن چوآن پسر هوآن ون تخت سلطنت را غصب کرد و نام حکومت را به چو تغییر داد. او هم توسط لیو یو سرنگون گشت؛ کسی که امپراتور آن را دوباره به مقام خویش برگرداند و بعد وی را خفه کرد و برادرش، امپراتور گانگ (گونگ) را در ۴۱۹ میلادی به حکومت رساند. امپراتور گانگ در سال ۴۲۰ میلادی به نفع لیو یو از سلطنت کناره‌گیری کرد و این امپراتوری به پادشاهی لیو سونگ تبدیل شد که اولین دولت جنوبی نام گرفت. امپراتور آن هان
امپراتور آن هان (۹۴ تا ۳۰ آوریل ۱۲۵)، ششمین امپراتور دودمان هان شرقی پس از پسرعموی نوزادش لیو لونگ (امپراتور شانگ هان) بود (امپراتور آن زمانی که بر تحت نشست ۱۲ ساله بود و در بیشتر زندگی خود در قصر حبس بود و همه حکومت رسماً در دست امپراتریس دواگر دنگ بود و تماماً بر حق امپراتور رسماً حکومت می کرد بعد از مرگ امپراتریس دواگر دنگ او به قدرت و آزادیی راستین رسید هر چند که او امپراتوری شخصاً فاسد بود). او پسر لیو کینگ، پسر امپراتور ژانگ هان بود. نام خشصی وی لیو هو بود، پس از وی پسرعمویش لیو یی با نام امپراتور شائو تاجگذاری کرد، البته لیو یی در همان سال درگذشت و با نام مارکی بیشیانگ پس از مرگش شناخته شد. پس از مارکی بیشیانگ، پسر امپراتور آن، لیو بائو با نام امپراتور شون هان تاجگذاری نمود. تاریخ باستان
زیونگهو بزرگترین دشمن عشایر در طول جنگ دودمان هان برای بیش از سه قرن جنگ با سلسله هان قبل از انحلال بود. پس از آن ژیانبی بازگشت تا بر نواحی استپ در شمال دیوار بزرگ حکومت کند. عناوین خانگان و خان از زمان ژیانبی گرفته شده‌است. دودمان جین شرقی
بحران‌های نظامی از قبیل شورش ژنرال وانگ دون و سو جون، امپراتوری جین شرقی را در طی ۱۰۴ سال حکومت خویش به ستوه درآورد. اما نبرد رودخانه فِی، تبدیل به پیروزی اصلی جین شد که پاداشی بود برای همکاری هوآن چونگ، برادر ژنرال بزرگ هوآن ون و نخست‌وزیر شی آن بود. بعدها، هوآن چوآن پسر هوآن ون تخت سلطنت را غصب کرد و نام حکومت را به چو تغییر داد. او هم توسط لیو یو سرنگون گشت؛ کسی که امپراتور آن را دوباره به مقام خویش برگرداند و بعد وی را خفه کرد و برادرش، امپراتور گانگ (gong) را در ۴۱۹ میلادی به حکومت رساند. امپرانور گانگ در سال ۴۲۰ میلادی به نفع لیو یو از سلطنت کناره‌گیری کرد و این امپراتوری به پادشاهی لیو سونگ تبدیل شد که اولین دولت جنوبی نام گرفت. دودمان گوجوسان
در سال ۱۰۸ پیش از میلاد ، سلسله هان چین به ویمان چوسان حمله و آن را فتح نمود. هان چهار فرمانداری برای اداره قلمرو گوجوسان تأسیس کرد. این منطقه بعداً در سال ۳۱۳ میلادی توسط گوگوریو فتح شد. مؤسس این امپراتوری قدرتمند در سال ۲۳۳۳ قبل از میلاد دانگون اول نام داشت که پایتختش وانگئون سئونگ بود. آخرین امپراتور چوسان، اوگو نام داشت. یوآن شمالی
دودمان یوآن شمالی، یا به سادگی یوآن شمالی، بازمانده دودمان یوآن بود که پس از سرنگونی آن و اخراج مغول ها از چین ایجاد شد در طول این دوره مغول ها اغلب درگیر جنگ های قبیله ای و مبارزات جناحی علیه یکدیگر بودند و در این میان خان بزرگ مغول اغلب تنها نقش تشریفاتی در حکومت داشت دودمان یوآن شمالی سرانجام با فتح مغولستان توسط دودمان چینگ از میان رفت. هیتی‌ها
تحت سوپیلولیومای اول و مورسیلی دوم، امپراتوری هیتی تقریباً به تمام آناتولی و بخش‌هایی از سوریه و کنعان گسترش یافت به طوری‌که در حدود ۱۳۰۰ قبل از میلاد هیتی‌ها با قلمرو نفوذ مصر هم‌مرز شدند که نتیجه آن نبرد معروف کادش در سال ۱۲۷۴ قبل از میلاد بود. جنگ‌های داخلی و ادعاهای رقیب بر تاج و تخت، همراه با تهدیدهای خارجی، احتمالاً از جمله تهدید از جانب مردم دریا، هیتی‌ها را تضعیف کرد. حدود ۱۱۶۰ قبل از میلاد امپراتوری هیتی سقوط کرد. کاوش‌های باستان‌شناسی نشان داده‌است که پایتخت آن یعنی خاتوشا ویران نشده بود، بلکه در قرن سیزدهم متروکه شده‌است. تاریخ یوآن
این اثر تاریخی شامل ۲۱۰ فصل است که تاریخ دودمان یوآن از زمان چنگیز خان چنگیز خان (۱۱۶۲–۱۲۲۷) تا آخرین امپراتور یوان، طغون تیمور و پایان دودمان یوآن در سال ۱۳۶۸ را در بر می‌گیرد. امپراتور لینگ هان
امپراتور لینگ هان (۱۵۶ تا ۱۳ مه ۱۸۹)، با نام شخصی لیو هونگ، دوازدهمین امپراتور دودمان هان شرقی بود. او بعنوان پسر یک مارکی دون‌پایه (لیو چانگ) به دنیا آمد. او یکی از نوادگان پسری امپراتور ژانگ هان بود. لیو هونگ در تاریخ ۱۶۸ میلادی در سن ۱۲ سالگی بعنوان امپراتور هان شرقی انتخاب شد. زیرا امپراتور هوان هان پسری برای حاکمیت دودمان هان شرقی نداشت. او پدر امپراتور شائو هان و امپراتور شیان هان (واپسین فرمان‌روای دودمان هان) بود. پس از وی پسرش لیو بیان با نام امپراتور شائو هان تاجگذاری نمود. پادشاهی هونگ یو
پادشاهی هونگ یو در زمانی که ژنرال دائه یئون ریم مردمان بالهایی را دور هم جمع نمود تاسیس شد. دائه یئون ریم پادشاهی هونگ یو را در ناحیه غربی قلمروهای سابق بالهایی تاسیس کرد. سقوط پادشاهی هونگ یو بسیار غم انگیز بود زیرا این پادشاهی به دست یک فرد خائن که از فرماندهان زیر دست دائه یئون ریم بود سقوط کرد. زمانی که لیائو به این پادشاهی حمله کرد و تلاش کرد تا قلمرو این پادشاهی را تصرف کند، تمامی قلعه ها تسليم شدند به جز یکی از قلعه ها که علیه لیائو سر به مقاومت برداشت. درب های آخرین قلعه از داخل توسط فرمانده زیر دست دائه یئون ریم بر روی سپاهیان لیائو گشوده شد که باعث گردید این پادشاهی کم عمر سرانجام از بین برود. سرنوشت دائه یئون ریم و فرماندهان باوفایش نامعلوم می باشد. مردم هان
این نام از دودمان هان گرفته شده که از ۲۰۶ (پیش از میلاد) تا ۲۲۰ (میلادی) حدود ۴۰۰ سال بر امپراتوری چین فرمانروایی می‌کرد.