قدیمی ترین مناطق تاریخی استان تهران را نام ببرید؟
منطقه ۲۱ شهرداری تهران
محله چیتگر شمالی از قدیمی‌ترین محلات تهران با قدمت بیش از ۱۲۰ سال دارای آب و هوای مطلوب و در عین حال برج‌های مسکونی بزرگ است از پر تقاضاترین مناطق تهران در سال‌های اخیر بوده است. همچنین از محبوب‌ترین محلات منطقه ۲۱ می‌باشد. تهران
برخی از محله‌های تهران نیز دارای پیشینه‌ای تاریخی هستند. تهران قدیم از چهار محله به نام‌های سنگلج، عودلاجان، بازار و چاله‌میدان تشکیل شده بود.
خط نیا
خط نیا ایلامی قدیمی‌ترین خط شناخته‌شده ایران‌زمین است که حدود ۳۰۰۰ سال پیش و در منطقه‌ای وسیع از شوش، پایتخت ایلامی‌ها، گرفته تا «تپه یحیی» در استان کرمان به کار می‌رفته است. تاکنون حدود ۱۶۰۰ لوح گلی که با این خط نوشته شده، پیدا شده‌اند که بیشتر آنها از زیگورات چغازنبیل در شوش، آنشان در استان فارس، تپه یحیی در جیرفت کرمان و تپه سیلک کاشان به دست آمده است. فهرست مناطق مسکونی استان تهران
راحت آباد | رحیم آباد | رامین | رندان | رنگ راز | رسانان | رشیدآباد | مرکز کشاورزی ریحان | رزاکان | راضی آباد | راضی آباد بالا | رازی آباد درد | رزمره | ریحان آباد | رییه | رباط کریم | رستم‌آباد | رستم‌آباد | رودهن | رود بارک | رودافشان | رودک | روته شهرستان رستم
در زمان قاجار، چنان آوازه خان علی خان رستم بالا گرفت که حکومت را به وحشت انداخت به‌طوری‌که فتحعلی شاه قاجار خود برای سرکوبی اهالی رستم تهران را ترک گفت و در اصفهان اجل مهلتش نداد و درگذشت. در قدمت این شهرستان همین بس که در برگیرندهٔ غار بوف یکی از کهن‌ترین زیستگاه‌های انسان نخستین است. این غار که در تنگه یقه سنگر که پیوند دهندهٔ دو دشت رستم یک و دو است، واقع شده دارای قدمتی بیش از ۴۱ هزار سال است. کاوش در این غار در سال ۱۳۸۵ و ۱۳۸۶ منجر به یافت دست افزارهای سنگی مبتنی بر ساخت ریز تیغه مربوط به نخستین انسان‌های مدرن پس از خروج از آفریقا گردید. شهرستان رستم نه تنها یکی از قدیمی‌ترین مناطق باستانی فارس، بلکه یکی از کهن‌ترین منطقه باستانی ایران و بین‌النهرین به‌شمار می‌رود. بقایای اجساد آثار کشف شده در تپه تل بندو و برابر کاوش‌های صورت گرفته توسط باستان شناسان آثار زندگی در این شهرستان به ۷۵۰۰ سال پیش برمی‌گردد. تمدن‌های پیش از تاریخ این شهرستان مربوط به هزاره پنجم تا هشتم پیش از میلاد و عصر نو سنگی و همچنین تمدن‌های تاریخی میلادی آن به هزاره سوم پیش از میلاد و تمدن‌های اسلامی آن مربوط به قرون آغازین اسلامی برآورد می‌گردد. یک هزاره پیش از ورود آریائیها به فلات ایران تمدن‌های نیکویی در اقصی نقاط شهرستان رستم پابرجا بودند که می‌توان به نقش برجسته کورنگون، سه تلان ایلامی در ۴۴۰۰ سال پیش اشاره کرد. در نوشتار لوحه‌های گلی خزانه تخت جمشید، چندین شهر باستانی در منطقه رستم یاد شده که دو تای آن به نام‌های هوهنوری و یونانی در این لوحه‌های خطوط ایلامی ذکر گردیده‌است که محل فعلی آنان در چهار بازار تل اسپید، دهنو و منصورآباد تعیین شده‌است. بیش از ۵۰ کیلومتر جاده سنگ‌فرشی روزگار هخامنشی، اشکانی و ساسانی از قلب این شهرستان می‌گذشت و یکی از دربندهای مهم پرشیا، پارس محسوب می‌گردید. شهرستان رستم در ازمنه قدیم یکی از مناطق سوق الجیشی و استراتژیکی فارس به‌شمار می‌رفته که می‌توان از لشکرکشی اسکندر مقدونی، کراسوس سردار رومی، والرین امپراتور روم را در آن نام برد. خانی‌آباد
خیابان غلامرضا تختی که مهم‌ترین نقطۀ این محله است و بازار خرمافروش‌های پایتخت در آن قرار دارد، از اصیل‌ترین مناطق تهران قدیم به‌شمار می‌رفته است و مشاهیر متعددی در آن زندگی می‌کرده‌اند از جمله غلامرضا تختی، نواب صفوی، تندگویان و... فهرست مناطق مسکونی استان تهران
داغ چی | دماوند | دامی آقا | دامزآباد | دار ده | درختبید | دربند سر | دار بالا | دارود | درسون آباد | دریابک | دوازده امام | داوودآباد | ده عباس | ده گردان | ده حسن | ده خیر | ده شاد بالا | ده شاد درد | دهک | ده ماشین | ده حال | دهین | دهنار | دینارآباد | دینارآباد | انجام آب | دوتهه یه علیا | دولت‌آباد | دولت‌آباد | دولت‌آباد قیصریه | دوزآباد | دوتوهه سفلی خالدآباد
آثار باستانی و تاریخی شهر خالدآباد عبارتند از مسجد بیرین با قدمت بیش از ۸۰۰ سال متعلق به دوره ایلخانی، خانه تاریخی آقاگل انصاری متعلق به عهد قاجار، حمام توده و مسجد ورگرموئه متعلق به عهد صفوی، بقعه باباحاجی که به روایتی تنها اثر تاریخی با معماری یزدی در استان اصفهان و متعلق به دوره صفویه می‌باشد، کاروانسرای خالدآباد در مسیر جاده ابریشم با قدمت بیش از ۴۰۰ سال، محوطه‌های باستانی ابوذر و مسی با قدمت بیش از ۶۰۰۰ سال متعلق به دوره مفرغ که بنا به گفته کارشناسان میراث فرهنگی کارگاه‌های تولید مس را در دل خود دارد و این محوطه‌های تاکنون حفاری و کاوش نشده‌اند، قلعه تاریخی کریم آباد متعلق به دوره قاجار، بازارچه قنات، خانه‌های تاریخی صولت، ایرج، امیرسعیدی، خواجه امیری، شریفی، سعیدی، حائری، جعفرزاده و باباخان که شاخصه این خانه‌ها بادگیرها و سرداب‌های آنهاست. همچنین آستان مقدس امامزادگان آقاعلی عباس و شاهزاده محمد در شهر خالدآباد واقع است بنابر اسناد موجود در کتب تاریخی من جمله سفرنامه صفاالسلطنه نائینی، این امامزادگان بعد از شهادت توسط عبدالحمید حاکم بادافشان (بادرود فعلی) ، پیکر مطهر ایشان توسط چهل تن از زنان و دختران خالدآبادی (معروف به چهل دختران) در محلی به نام گودریگ دفن گردید. از قدیم الایام نیز متولیان این امامزادگان دو طایفه از اهالی خالدآباد (سعیدی و عابدی) بوده اند و در ساختمان قبلی آستان، صحنی به نام چهل دختران وجود داشت. حسن‌آباد (تهران)
حسن‌آباد در مرکز شهر تهران و در منطقه منیریه قرار گرفته و میدانی نیز به نام حسن‌آباد (که پس از انقلاب به «میدان سی و یک شهریور» تغییر نام یافته است) در آن منطقه وجود دارد. میدان حسن‌آباد از میدان‌های تاریخی و جزء بافت تاریخی و سنتی تهران قاجاری است. ارگ تهران
مجموعه تاریخی ارگ تهران ده هزارمین اثر ثبت شده در فهرست آثار تاریخی کشور است که حافظه نیرومندی از گذشته تاریخی تهران محسوب می‌شود. محدوده این محله در همپوشانی با بافت کنونی شهر تهران از شمال به میدان توپخانه (امام خمینی) و خیابان امام خمینی (خیابان سپه یا خیابان باغشاه یا خیابان مریضخانه)، از شرق به خیابان ناصر خسرو (یا خیابان ناصریه)، از غرب به خیابان خیام (یا خیابان جلیل‌آباد) و از جنوب به خیابان پانزده خرداد (خیابان بوذرجمهری یا جباخانه) محدود می‌شود. طول این محله از شمال به جنوب حدود ۹۰۰ متر و از غرب به شرق نزدیک ۵۰۰ متر است که وسعتی حدود ۴۵ هکتار را در بر می‌گیرد. طرح‌های پیشنهادی برای تقسیمات کشوری در ایران
استان آفتاب طرحی برای ایجاد استانی جدید در جنوب استان تهران متشکل از اسلامشهر، پاکدشت، ورامین و به مرکزیت شهرستان ری پیشنهاد شده‌است. هدایت الله جمالی پور، معاون استاندار تهران و فرماندار ویژه شهرستان ری در سال ۱۳۹۶ گفت: ری با بیش از هفت هزار سال قدمت یکی از شهرهای قدیمی تاریخ است و نمی‌شود و نباید این شهر با این تاریخ فاخر را به عنوان جزئی از شهر تهران در نظر گرفت. ادغام ری در تهران و اینکه ری را در تهران خلاصه کنیم و به عنوان یک منطقه از این کلانشهر در نظر بگیریم، نادیده گرفتن تاریخ عظیم این شهر است و معنایی جز ظلم به ری نمی‌دهد. ری شناسنامه ایران است و یکی از با قدمت‌ترین شهرهای تاریخ، واقعاً جای تاسف دارد که بگوییم با نگاه اشتباهی که مسئولین داشتند و این شهر را به عنوان یکی از مناطق تهران در نظر گرفتند، الآن از ۱۳۴ اثر تاریخی ری، فقط ۳۷ اثر باقی مانده‌است. وی با اشاره به توانمندی‌های صنعتی شهرستان ری، اظهار داشت: این شهرستان، چهاردهمین شهر صنعتی و یازدهمین شهر صنفی ایران است و از نظر درآمد اداره مالیات آن در کشور حرف اول را می‌زند، همه اینها به این معنی است که ری نه تنها شهر فقیری نیست بلکه به قدری درآمد دارد که توان اداره خویش و شهرهای اطراف را دارد. بخش جویم
کاریان با بیش از ۲۰۰۰ سال، جویم با بیش از ۱۳۰۰ سال، لاغران و بلغان وهرم با بیش از ۱۲۵۰ سال، بهرویه و حسن‌آباد و فرشته جان با بیش از ۱۰۰۰ سال، منصورآباد با بیش از ۴۰۰ سال پیشینه تاریخی از مشهورترین شهرهای بخش جویم به‌شمار می‌روند که همگی این سوابق متکی و مستند به مدارک معتبر تاریخی است. تاکستان (قزوین)
تاکستان را با پیشینه‌ای حدود ۷۰۰۰ سال جزو قدیمی‌ترین شهرهای ایران و جهان است. ( منبع رسمی ) این منطقه مسیر عبور جاده قدیمی، پررفت‌وآمد و جهانی ابریشم بوده که سران معروف جهان برای تصاحب آن جنگ‌های زیادی کرده‌اند. تاکستان که به سرزمین تات‌ها معروف بوده درگذشته «سیاده» یا «سیادهن» نامیده می‌شد. نام «سیادهن» بر روی یکی از کتیبه‌های دوران هخامنشی موسوم به پیوتین گرایا حک شده‌است. این کتیبه که از قدیمی‌ترین اسناد نوشتاری این شهرستان است، به زبان یونانی نوشته شده و هم‌اکنون در موزه شهر وین، نگهداری می‌شود. تاکستان در غرب قزوین واقع شده و عوامل اقتصادی از جمله آب و هوای مناسب، حاصل خیزی خاک و دست رسی به آب مورد نیاز برای کشاورزی سبب گسترش و توسعه اقتصادی تاکستان شده‌است. باغ‌های انگور این شهرستان شهرت فراوانی دارند که در کنار دشت‌های حاصل خیز و پربرکت منطقه؛ علاوه بر جاذبه‌های خاص، کشت انواع محصولات کشاورزی نیز در آن‌ها جریان دارد.آثار بدست آمده در اکتشافات از تپه ی خله کوه در موزه ی لوور فرانسه نگهداری میشود. همچنین این شهر دومین شهر بزرگ استان قزوین و چهارمین شهر پرجمعیت استان قزوین است. محله‌های تهران
محله نارمک تهران که به محله صد میدان معروف است، دارای ۷/۱۲ کیلومتر مربع مساحت و سه ناحیه شهری است. ۸۹ هزار و ۱۰۳ خانوار با ۳۳۶ هزار و ۷۷۲ نفر جمعیت دارد. این منطقه یکی از قدیمی‌ترین مناطق تهران است که در قدیم، نام آن ده نارمک بوده‌است، یکی از مناطق خوش آب و هوا و سردسیری تهران به‌شمار می‌رود. این محله که در ضلع شمالی محله تهران‌نو واقع شده، به همراه محله تهرانپارس در دههٔ ۲۰ توسط فرانسوی‌ها ساخته شد. اراج
اَراج یکی از محله‌های بسیار قدیمی شمیران می‌باشد که مملو از باغها و فضای سبز بیشماری بوده‌است. امروزه برغم ساخت و سازهای صورت گرفته همچنان دارای باغات و فضاهای زیادی نسبت به دیگر نقاط تهران می‌باشد و همچنان هوای این منطقه از لطافت خاصی برخوردار است. این منطقه از شمال به بلوار لشکرک (ارتش)، از غرب خیابان لنگری و شرق اتوبان امام علی و منطقه ازگل و از جنوب به اتوبان بابایی محدود می‌شود. تاریخ تهران
تهران مرکز همه وزارتخانه‌ها و ادارات و بیشتر مراکز علمی کشور می‌باشد؛ و هم‌اکنون نمایندگیهای سیاسی بیش از ۹۰ کشور جهان در تهران جای گرفته‌است. از مناطق دیدنی تهران می‌توان به موزه ایران باستان، کتابخانه ملی، مجموعه کاخهای پیشین، بوستان‌ها و فضای سبز و موارد دیدنی دیگر نام برد. استان تهران
ایل هداوند از قدیمی‌ترین و بزرگترین ایلات استان تهران است که در زمان کریمخان زند به استان تهران نقل مکان کردند طاق‌بستان
طاق‌بستان مجموعه‌ای از سنگ‌نگاره‌ها و سنگ‌نوشته‌های دورهٔ ساسانی است که در ایران در محله طاق‌بستان در شمال شرقی شهر کرمانشاه و در غرب ایران واقع شده‌است. این مجموعه در قرن سوم میلادی ساخته شده‌است و ارزش هنری و تاریخی زیادی دارد. چند صحنهٔ تاریخی از جمله تاج‌گذاری خسرو پرویز، تاج‌گذاری اردشیر دوم، تاج گذاری شاهپور دوم و سوم و هم‌چنین چند سنگ نوشته (کتیبه) به خط پهلوی کتیبه‌ای و مراسم شکار گراز توسط سوار کاران و نواختن موسیقی با آلات موسیقی چنگ در آن حک شده‌است. وجود کوه و چشمه و دریاچه‌ای که در کنار آن قرار دارد، این مکان را به گردش‌گاهی زیبا تبدیل نموده که از زمان‌های دیرین تا به امروز مورد توجه بوده‌است. طاق‌بستان یکی از قدیمی‌ترین و زیباترین آثار باستانی ایران به‌حساب می‌آید. دوراهی قپان
تقاطع دوراهی قپان واقع در جنوب غرب تهران، یکی از قدیمی‌ترین محله‌های تهران است. تاریخ تهران
فهرستی از خیابان‌های تهران قدیم: محله‌های تهران
محله تاریخی امامزاده یحیی واقع بین چهار خیابان ری، امیرکبیر، سیروس (مصطفی‌خمینی کنونی) و بوذرجمهری (۱۵ خرداد فعلی). خانه وزیر مختار فرانسه که سید حسن مدرس دوران نمایندگی مجلس را در آن سکونت داشت و همچنین خانه فخرالملوک در این محله واقع شده‌اند. کوچه امامزاده این محله قبلاً دارای یک درخت تنومند بسیار کهن بود که درون بدنه آن درخت محل کسب کفش‌دوز می‌شد. حمام‌های تاریخی متعددی در این محله بوده یا هستند مانند حمام گلشن، نواب و حمام کوچه هداوند مقابل مسجد هداوند در کوچه میرزا محمود وزیر در قسمت شمالی محله و محله درخونگاه. نقشه‌های تهران قدیم
حاصل این پژوهش انتشار سه اثر با عناوین: ۱- "راهنمای نقشه‌های تاریخی تهران" (انتشارات دستان – ۱۳۹۱ش)؛ ۲- "اطلس تهران قدیم" (انتشارات دستان – ۱۳۹۴ش) که دربردارند ۱۴۰ نقشه تاریخی از تهران است و برگزیده کتاب برتر در سومین جشنواره جایزه تهران شد؛ ۳- "تهران نگاری، بانک نقشه‌ها و عناوین مکانی تهران قدیم" (انتشارات دستان – ۱۳۹۶ش) که دربردارنده ۳۱۴ قطعه نقشه تهران است. مجموعه نقشه‌هایی که در این آثار منتشر شده‌اند، به تدریج از سازمان‌ها و مراکز اسناد در داخل و خارج کشور، مجموعه‌داران خصوصی و خانواده نقشه‌برداران گردآوری شده‌است. در هر یک از این آثار تمام عناوین و مختصات ثبت شده بر روی نقشه‌ها بازخوانی و فهرست شده‌اند. قدیمی‌ترین نمونه از مجموعه نقشه‌های تهران قدیم به سال ۱۲۴۱ قمری/ ۱۸۲۶م هم‌زمان با دوره سلطنت فتحعلیشاه قاجار مربوط است و جدیدترین آنها به دوره پهلوی و سال ۱۳۵۷شمسی/ ۱۹۷۹م بازمی‌گردد. خمینی‌شهر
از بناهای تاریخی خمینی شهر می‌توان از: کوه آتشگاه، غار دستکند قهرمان به قدمتی به دوران عیلامی، در کوه لادُر، خانه تاریخی زهتاب خوزان، عصارخانه صفوی محله گارسله در بازار قدیم ورنوسفادران، ایوان گزیها جنب امامزاده سید محمد، مجموعه حمامهای اندوآن، مجموعه حمام‌های گاردر، مسجد زنجیری پنج شنبه بازار، مسجد گلوله، مسجد آخوند، مسجد ملا محسن، گورستان ورنوسفادران، مسجد لادره، مسجد ملاحیدر علی، مسجد گاردر، خانه مجیر، مسجد آقا علی اکبر، مسجد ابوالبرکات، مسجد امام حسن عسگری، مسجد جامع فروشان، امامزاده سید ابراهیم ورنوسفادران، حسینیه لادره، کلاس قرآن، حمام درب سید، حمام کوبرز، خانهٔ تاریخی سرتیپ سدهی، برج کبوتر خوزان و دستگرد قداده، برج کبوتر هویه، برج کبوتر تیرانچی، برج کبوتر وازیچه، مسجد جامع خوزان با قدمتی به دوران سلجوقی، عصارخانهٔ صفوی، آرامگاه ابن مردویه، خانه تاریخی خلیلی‌ها متعلق به استادعلی صفاری و همین‌طور خانه تاریخی معروف به نوروزی‌ها، متعلق به عباس قاسم که قدمت آن به یازده قرن قبل از خانه تاریخی خلیلی‌ها برمی‌گردد که که از آن می‌توان به عنوان قدیمی‌ترین خانه تاریخی واقع در پنج شنبه بازار را نام برد. از نظر آب و هوا می‌توان این شهر را یک منطقه معتدل نامید. برخی مناطق طبیعی این شهر به شرح ذیل است: کاخ‌های تهران
در تهران کاخ‌های زیادی تاکنون بنا شده‌است که مربوط به دوران قاجار، پهلوی اول و پهلوی دوم هستند. از جمله کاخ‌های معروف تهران می‌توان کاخ سلطنت‌آباد، کاخ سعدآباد، کاخ نیاوران، عمارت عثمانی و پل رومی، حوض‌خانهٔ باغ قدیم نگارستان، کاخ گلستان و کاخ مرمر را نام برد. این مجموعه کاخ‌ها در دره دربند، شمالی‌ترین و خوش آب‌وهواترین منطقه تهران در زمینی به مساحت ۱۱۰ هکتار بنا شده‌است. این مجموعه دارای حدود ۱۸۰ هکتار جنگل طبیعی، چشمه‌سارها، قنات‌ها، باغستان‌ها، گلخانه‌ها و خیابان است. این عمارت از شمال با کوه‌های البرز، از شرق با گلاب‌دره، از غرب با ولنجک و از جنوب با تجریش همسایگی دارد. رودخانه جعفرآباد، از وسط محوطه کاخ می‌گذرد. میانگین دمای سالانه این منطقه ۱۲٫۹ درجه سانتیگراد برآورد شده‌است و در ارتفاع ۱۶۵۰ تا ۱۸۰۰ متری از سطح دریا قرار دارد. تاریخ آسیا
خاور نزدیک باستان گهوارهٔ کهن‌ترین تمدن‌ها و دربرگیرندهٔ خاورمیانهٔ کنونی، میان‌رودان (عراق، جنوب باختری ایران، جنوب شرقی ترکیه، شمال شرقی سوریه و کویت کنونی)، مصر باستان، ایران باستان (شامل عیلام و تاریخ ایران)، آناتولی، سرزمین کوهستانی ارمنستان، شام، قبرس و شبه‌جزیره عربستان می‌باشد. مطالعات مربوط به این برهه در زمینه‌های باستان‌شناسی خاور نزدیک و تاریخ باستان انجام می‌پذیرد. در ظاهر تاریخ این جغرافیا سنتاً از هزاره چهارم (پیش از میلاد) و با سومریان آغاز می‌شود اما در واقع آثاری کشف شده در چغامیش (دزفول) نشان از تمدنی بسیار قدیمی تر(۷۰۰۰ سال ق. م) و بسیار قدیمی تر از سومریان و اعصار برنز و آهن را دربرمی‌گیرد. پامنار (محله)
پامنار در محدوده شهرداری منطقه ۱۲ تهران قرار گرفته و بخشی از محله تاریخی اودلاجان (یکی از پنج محله اصلی تهران قدیم) به‌شمار می‌آید. خوانسار
محله‌های پایتخت، وادشت، چهارباغ، جوزچه، مالگا، صحرا، چیتگا، چغا، دورحسنه، دربند، صفاییه، سونقان، بیدهند، هورستانه، بالاده (سردشت)، ارسور و… عمدتاً به صورت باغ و مزرعه می‌باشند که مناظر بسیار زیبا و باصفای کوچه باغ‌ها و سایه سارها و دشت‌ها را همراه با هوای پاک ایجاد کرده‌است. همچنین محلات موریزان، قصر، شِهرک(شیرک)، چهل دستگاه، سرچشمه، منظریه، گرها، احمدیها، رئیسان، عمادیه، بعثت شهرک‌های اندیشه، شاهد، گلستان و مسکن مهر و خیرین و … عمدتاً مسکونی بوده و کمتر از زمین‌های کشاورزی زراعی و باغی برخوردارند. لازم به ذکر است قدیمی ترین محله خوانسار و هسته اولیه شهر خوانسار محله شهرک و جیدا(محل سکونت یهودیان خوانسار) در جنوب خوانسار است. ناگفته نماند خوانسار از محلات کوچکتر و محلی خانوادگی دیگری نیز برخوردار است. سنگان (تهران)
ساکنین سنگان از دیرباز به زبان تاتی سخن می‌گویند گویش طهران قدیم.فردی به نام حاج ناصر خان اویسی (فرزند عیسی خان نایب الحکومه شمیرانات) بنیان‌گذار کشاورزی و باغداری مدرن در این روستا بود که در دیگر نقاط ایران از جمله مناطقی در خراسان رضوی(شهر فریمان) نیز باغاتی ایجاد و موجب رونق کشاورزی گردید وی فردی زیرک و باهوش بود که به مردم سنگان باغداری و کشاورزی آموخت. قدیمی‌ترین محله روستای سنگان، محله‌ی پائین نام دارد که ورود به سنگان نیز از طریق همین محله است. آثار بازمانده تاریخی به ویژه آرامگاه امامزاده‌های سه‌گانه سنگان، نشانگر قدمت طولانی این روستا است. به استناد نوشته‌های برخی از سنگ قبرها قدمت روستای سنگان به بیش از ۲۰۰۰ سال پیش می‌رسد. فاصله تهران تا سنگان با اتومبیل حدود بیست الی بیست و پنج دقیقه است. شیب مسیر پس از عبور از باغ‌ها، به تدریج زیاد شده و بر روی یال‌های متعددی امتداد می‌یابد که دیواره‌ای سنگی تمام این یال‌ها را به دو میان تقسیم می‌کند. این دیواره بلند باعث به وجود آمدن آبشار های بسیار شده است. سنگان، دارای یک آبشار بسیار زیباست که دسترسی به آن معمولاً نیاز به ۱ تا ۲ ساعت کوهپیمایی دارد که بر بالای این دره خودنمایی می‌کند. آبشار زیبای سنگان که با بلندی حدود ۳۰ متر بزرگ‌ترین آبشار استان تهران و جزو چند آبشار مرتفع ایران می‌باشد، دارای محوطه‌ای مسطح و مناسب برای اتراق و استراحت است. در طرف چپ آبشار هم با کمی فاصله غارهایی دیده می‌شوند. آبشار سنگان ۲۵۷۵ متر از سطح دریا ارتفاع دارد و در شمال آن قله پهنه حصار واقع شده است. رودخانه فصلی سنگان به طول دوازده کیلومتر از دامنه‌های شرقی کوه کرکو در ۳۵ کیلومتری شمال غربی تهران سرچشمه گرفته و پس از سیراب نمودن روستای سنگان به رود سولقان و کن می‌یزد. خانی‌آباد
خانی‌آباد یکی از محله‌های قدیمی تهران است. در حال حاضر این محله در جنوب تهران در منتهی الیه جنوب منطقه ۱۲ شهر تهران واقع شده است. جغرافیای تهران
نما شهر در نقاط گوناگون بر اساس عوامل جغرافیایی، اقتصادی، فرهنگی و تاریخی متفاوت است. در شمال شهر که به کوه‌ها نزدیک‌تر است معمولاً خیابان‌ها و کوچه‌ها شیبدارتر و در جنوب شهر هموارترند. همچنین در جنوب شهر ساختمان‌های بلندمرتبه کم‌تر و در شمال شهر بیشترند. ساختمان‌های اداری و دولتی نیز عمدتاً در مرکز شهر قرار دارند. از طرف دیگر در مناطقی که تاریخ ساخت آن‌ها جدیدتر است مانند منطقه ۲، منطقه ۵ و منطقه ۲۲ که همگی در غرب و شمال غرب شهر قرار دارند با توجه به پیروی از آیین‌نامه‌های جدیدتر اصول شهرسازی در آن‌ها بیش‌تر رعایت شده است. در این مناطق معمولاً پهنا خیابان‌ها و کوچه‌ها، سرانه پارکینگ و سرانه فضای سبز از سایر مناطق شهر بیش‌تر است. برعکس در مناطقی که ساخت آن‌ها زودتر صورت گرفته است مانند منطقه ۱۲ و منطقه ۲۰ معمولاً بناها تاریخی و سنتی بیشتری وجود دارد. شهرک ولی‌عصر (تهران)
امروز نوادگان رضا علی فرمانبردار و خانواده ناصری و خانواده بیاض همراه با مقدم و بیاتلو از آشناهای درویش‌اکبر اصغرتبار از بزرگان شهرک ولیعصر به شمار میروند.درویش اصغرتبار قبل از انقلاب سال ۵۷ از متملکین بزرگ منطقه بوده است.اراضی این منطقه بیشتر صیفی و گندم کاری بوده است بزرگترین باغ منطقه معروف به باغ خسروانی که دارای یک حلقه چاه عمیق بوده است که اکنون به بزرگترین پارک منطقه بنام پارک قائم است که توسط درجه داران زمان شاه بنام تیمسار خسروانی ساخته شده است اکثریت ساکنان منطقه سالها قبل از انقلاب از شهرستانهای اطراف تهران از قبیل دامغان قزوین و همدان و اردبیل و تبریز جز سکنه های قدیمی این محله هستند و طی ده ها قبل به دیگر مناطق تهران مهاجرت کرده اند گلپایگان
سنگ نگاره‌های تیمره گلپایگان: سنگ نگاره‌ها کهنترین آثار تاریخی بشریت هستند و به تعبیری مادر خط و فرهنگ و هنر هستند. این سنگ نگاره‌ها به عنوان مهم‌ترین و کاملترین سنگ نگاره‌های ایران شناخته می‌شوند و به تعبیری گلپایگان پایتخت سنگ نگاره‌های ایران است. منطقه باستانی تیمره گلپایگان یکی از این مناطق است. بیش از ۳۶۵۰۰ سنگ نگاره در جای جای شهرستان گلپایگان واقع شده‌است. گجیل
گجیل یکی از محله‌های تاریخی و کهن شهر تبریز است. این محله در بین چهار محلهٔ راسته‌کوچه، کوچه‌باغ، میارمیار و ویجویه واقع شده‌است. گورستان تاریخی گجیل که به «گورستان عرفا» معروف بود، در دوران پهلوی تخریب شد و در محل آن، باغ گلستان (نخستین پارک شهر تبریز) احداث گردید. این گورستان به همراه گورستان‌های سرخاب (شعرا) و چرنداب (وزرا) از جملهٔ مشهورترین گورستان‌های شهر تبریز بوده‌است. محله‌های تهران
تهران قدیم از چهار محله تشکیل شده بود به نام‌های سنگلج، اودلاجان (عودلاجان)، بازار و چاله‌میدان. در زمان ناصرالدین‌شاه قاجار چندین محله تازه در تهران ساخته شد به نام‌های ارگ، چاله حصار، خانی آباد، جوادیه، قنات‌آباد، پاچنار، پامنار، یافت‌آباد، گار ماشین، گود زنبورک‌خانه، صابون‌پزخانه، گود عرب‌ها و دروازه قزوین. محله‌های دیگر شهر تهران بزرگ شهرری، تجریش، تهران‌پارس، تهران نو، نارمک، کَن و فرحزاد، طرشت نظام آباد و حسن‌آباد، بریانک، نازی‌آباد، کوی سیزده آبان، دولت‌آباد، کیان شهر می‌باشد. تهران
تهران پیشینه‌ای طولانی دارد و باستان‌شناسان بر این باورند که زندگی در این منطقه به دوران نوسنگی برمی‌گردد. در سال ۱۳۹۳، اسکلت یک انسان در منطقهٔ مولوی تهران، متعلق به حدود ۷٬۰۰۰ سال پیش پیدا شد؛ در سال ۱۳۹۴ نیز یک اسکلت دیگر به همراه ابزارهای سنگی در نزدیکی همان محل یافت شد. شهرستان دشتستان
شهرستان دشتستان از قدیمی‌ترین شهرستان‌های ایران می‌باشد. دشتستان از قدیمی‌ترین مناطق ایران است که جغرافی دانان از آن به نام دستقان یاد کرده‌اند و آن را جز نواحی گرمسیرات فارس ذکر کرده‌اند. اصطخری آن را از نواحی اردشیر خوره که یکی از کوره‌های پنجگانه فارس قدیم بوده محسوب داشته‌است. فهرست مناطق مسکونی استان تهران
عباس‌آباد | عباس‌آباد (پاکدشت) | عباس‌آباد (ری) | عباس‌آباد (ورامین) | عباس‌آباد علاقبند | عباس‌آباد گل شایگان | عباس‌آباد رستم آباد | عباس‌آباد ضرغام | عبدل‌آباد (پاکدشت) | عبدل‌آباد گردنه | عبدالله‌آباد اجاق | علائین (شمیرانات) | علی بیات | علی‌آباد (اسلام‌شهر) | علی‌آباد | علی‌آباد ابوالقاسم خانی | علی‌آباد فرسوده | علی‌آباد خالصه | علی‌آباد خرابه | علی‌آباد محیط | علی‌آباد موقوف | علی‌آباد قیصریه | علی‌آباد طپانچه | علی‌آباد والی | علیان (ری) | عظیم آباد | عزیز آباد | عماد آور | عشق آباد | عزت آباد غفاریه فهرست مناطق مسکونی استان تهران
پاکدشت | پلایین | پلنگ‌دره | پرندک | پارچین | پردیس | پس‌قلعه | پیغمبر | پیرده | پیشوا | پیست آبعلی | پشت لاریجان | پورزند سفلی | پورزند وسطی پیشینه نیشابور: اساطیری و پیشاتاریخی
نیشابور، از بوم‌های دیرینه و کهن‌شهرهای ایران‌زمین است که همچون بسیاری از شهرهای دیرین جهان؛ سرآغاز و پیدایی اساطیری دارد؛ چنان‌که نشانه‌هایی از این بوم، در متون آیینی کهن و سرگذشتنامهٔ حماسهٔ ملی ایرانیان (در دوران‌ها و دودمان‌های کیانیان و پیشدادیان) بازیابی می‌گردد. از سویی دیگر؛ آثار پیشاتاریخی فرادست‌آمده از محوطه‌های چون "تپهٔ برج"، "شهرک فیروزه"، "تپهٔ بلوچ" و … روایت‌گر باستان‌نگارانهٔ این پیشینهٔ کهن هستند. فهرست مناطق مسکونی استان تهران
باباسلمان | بادرود (فیروزکوه) | بادامک | باغ گل | باغک | باغ خواص | باغ کمش | باغستان | بهان | بهمن‌آباد | بهرام‌آباد | بندعلیخان | باقرشهر | برگ جهان | باتری‌سازی نور | بهشتی | بیدگنه | بیدک | بکه | بوالقیطاس | بوجان | بولان | بومهن | منطقه ۱ شهرداری تهران
منطقه ۱ شهرداری تهران یکی از مناطق شهری تهران است که در منتهی‌الیه شمال شرقی این شهر واقع شده‌است و شمالی ترین نقطه شهر تهران به حساب می اید. این منطقه از شمال به رشته‌کوه البرز، از غرب به منطقه اوین، از جنوب به بزرگراه‌های پارک‌وی و آیت‌الله صدر و از شرق به لواسانات محدود می‌شود. منطقه ۱ شهرداری تهران بخشی از شهرستان شمیرانات به‌حساب می‌آید. این منطقه همچنین با نام شمیران نیز خوانده می‌شود. فهرست مناطق مسکونی استان تهران
تبائین (ری) | تجره (ورامین) | تخت چنار | تخته‌ها | تماشا | تمسیان | تنگه | تپه عطا | تقی‌آباد شهرستان | تاسیسات سد لتیان | تهران | تلو بالا | تلو پائین | تیرک | تورپاق تپه | ترش انبه | طرود | توچال | تورقوزآباد | توتک (ری) شهرستان اسلامشهر
از این شهرستان تاکنون ۱۲ اثر تاریخی و باستانی در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌ است. این منطقه به دلیل مرغوبیت و حاصلخیزی زمین‌های مستعد کشاورزی، وجود رودخانه‌های پرآب، رشته قنات‌های جاری و نزدیکی به تهران از دیرباز مورد توجه بوده‌است. محوطه باستانی مافین آباد اسلامشهر که به دلیل حفاری‌های غیرمجاز آسیب دیده‌، دارای کهن‌ترین دوره تاریخی است که دیرینگی آن به هزاره پنجم پیش از میلاد می‌رسد. حسن‌آباد (تهران)
نصرالله حدادی درباره‌اش در «طهران قدیم» می‌نویسد:  در گوشه شمالغربی میدان در گذشته قدیمی‌ترین قبرستان تهران قرار داشت که به نوعی در گوشه شهر بود اما بعداً و از سال ۱۳۱۷ ه‍.ش آتش‌نشانی بزرگی جای آن قرار گرفت. در آن قبرستان پیکر میرزا محمدرضا کلهر و نیز سر میرزا کوچک خان جنگلی را دفن کرده بودند. هرچند سر میرزا کوچک خان بعداً به رشت برده شد، اما پیکر میرزا محمدرضا کلهر در همان مکان باقی ماند. هم‌اکنون در یادبود این دو نفر ستونی در شمال غربی میدان حسن‌آباد برافراشته شده‌است. مهدکودک سابق دانشگاه تهران
مهدکودک سابق دانشگاه تهران مربوط به دوره قاجار است و در تهران، امیرآباد شمالی، خیابان ۱۶، کوچه مدرسه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۳۴۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. این بنا در ساختمانی کهن در منطقه امیرآباد تهران، با مساحتی بیش از ۹۰۰۰ متر مربع از بناهای بازمانده دوره قاجاری بنا نهاده شده‌است. این بنا به دستور امیرکبیر به عنوان اصطبل شاهی (جلالیه) ساخته شده بود. در دوره پهلوی به عنوان مهدکودک استفاده شده و در سال ۱۳۸۰ موزه ملی تاریخ علوم پزشکی ایران در مکان همین مهدکودک سابق دانشگاه تأسیس شد. دروس
تا پیش از کشف تمدن قیطریه و هم چنین کشف آثاری در تپه‌های عباس‌آباد، گمان می‌رفت پیشینهٔ تاریخی شهر تهران به همان آثار یافت‌شده در حوالی شهر ری محدود می‌شود، ولی اکتشافات باستان‌شناسی در تپه‌های عباس‌آباد، بوستان پنجم خیابان پاسداران و درّوس، نشان داد تمام آبادی‌های ناحیهٔ تاریخی قصران (شمیران)، دوره‌ای درخشان از استقرار اقوام کهن و خلاقیت‌های فرهنگی را پشت سر گذارده‌اند. ارگ تهران
ارگ، این محله قدیمی پایتخت، در گذشته‌ای نه چندان دور وسعت محدودی داشت. در حقیقت وسعت این محدوده از ابتدای شکل‌گیری، تا سال ۱۲۸۵ هجری قمری که میدان توپخانه جدید در اراضی شمالی تهران قدیم شکل گرفت، ثابت ماند و در این سال به واسطه ایجاد میدان توپخانه جدید و احداث خیابان شرقی _ غربی باغ شاه، اراضی محله ارگ در ضلع شمالی گسترش یافت و منطبق بر خیابان و میدان سپه (امام خمینی فعلی) شد. نخستین تغییراتی که به واسطه شهرنشینی و توسعه شهری در محدوده ارگ تهران آغاز شد به نیمه دوم قرن سیزدهم هجری قمری بازمی‌گردد. نخستین طرح سامان دهی بافت شهری تهران در این محدوده، با پر کردن خندق‌های اطراف آن و احداث خیابان‌های جدید آغاز شد و به تدریج سبک‌های جدید معماری در کاخ‌های اطراف ارگ رونق پیدا کرد، تغییر شکل یافت. پس از پر کردن خندق اطراف ارگ، محل خندق و خاکریز به خیابان‌های جدید (ناصریه و جلیل‌آباد و جبه خانه) اختصاص یافت اما محل برج و باروی ارگ در زمره اراضی سلطنتی محسوب می‌شده و شاه این بخش اراضی را به نزدیکان خود بخشید. بسیاری از مالکیت‌های خصوصی موجود در لبه‌های ارگ در کنار خیابان‌های ناصر خسرو، ۱۵ خرداد و خیام به واسطه فروش جای حصار ارگ از سوی خانواده سلطنتی است. در یکی از این مدارک آمده‌است: «در زمان سلطنت محمد علی شاه اراضی پشت دیوار ارگ سلطنتی برای آن که دیوار گلی آن، به منظره زیبایی تبدیل شود به معرض فروش گذارده شده که خریداران پس از ابتیاع، مغازه و دکاکین بسازند.» این اراضی که از در اندرون تا جنب در شمس‌العماره امتداد داشت، به خانم معزز السلطنه و ملکه جهان و امیربهادر فروخته شد و هر یک از خریداران مشغول ساخت ساختمان شدند. در این هنگام کسی به نام منشورالسلطنه، به عدلیه عرض حال داد که این اراضی را مظفرالدین شاه به او واگذار کرده و بخشیده‌است. آثار پا بر جا از مجموعه تاریخی ارگ تهران، عمارت رادیو، کاخ دادگستری، قسمت اصلی کاخ دارایی، سر در قورخانه، ساختمان دارالفنون، ساختمان کلانتری ارگ، بانک ملی شعبه بازار، مسجد ارگ و ساختمان سابق وزارت کشور است. کن (تهران)
بخش کن یکی از بخش‌های اصلی شهرستان تهران بوده و در گذشته منطقه یا بخش کن از شرق به میدان توحید، ستارخان و آریاشهر یا صادقیه (حسن‌آباد)، از غرب تا گرم دره، وردآورد و قلعه حسن خان (شهرقدس) و اسماعیل‌آباد، از شمال تا شمیران، فرحزاد، امامزاده داوود و شهرستانک و از جنوب تا نهر فیروز بهرام، مهرآباد، تهرانسر و بزرگراه آزادگان امروزی ادامه داشته. هنوز بخشی به نام کن وجود دارد و بخشداری کن موجود است اما این بخش بسیار کوچک شده‌است. دهستان سولقان، سنگان، کشار، کیگا، وردیج، واریش و امامزاده داوود در این بخش هستند. سعادت‌آباد (تهران)
بلوار اصلی سعادت‌آباد از جنوب به بلوار دریا و از شمال به بزرگراه یادگار امام (اوین) متصل و میدان کاج به عنوان قدیمی‌ترین و اصلی‌ترین میدان سعادت‌آباد در میانهٔ این بلوار واقع است. توسعهٔ سعادت‌آباد بعد از انقلاب اسلامی و جنگ تحمیلی آغاز شد و در واقع از ابتدای دههٔ هفتاد خورشیدی و افزایش جمعیت مهاجر تهران، شدت گرفت. این توسعه از بلوار اصلی سعادت‌آباد آغاز شد و در جهت غرب به سمت دره فرحزاد و در جهت شرق به سمت دره اوین ادامه پیدا کرد. به طوری‌که در حال حاضر تقریباً زمین خالی و بی‌استفاده در سعادت آباد وجود ندارد و توسعهٔ عمودی این محله شدت گرفته‌است و بر تعداد طبقات ساختمان‌ها افزوده می‌شود. تاریخ تهران
در زمان حمله مغول شهر ری ویران شد و انبوهی از جمعیت آن قتل‌عام شدند. سپس گروهی از مردم این شهر به سوی قریه تهران مهاجرت کردند. کوشش‌هایی که ایلخان غازان (۷۰۳–۶۹۴ه-ق) برای عمران شهر ری انجام دادند با شکست مواجه شد و ورامین نیز سرانجام به صورت تلی از خاک درآمد. اما تهران در قرن هشتم و نهم قمری از این رویداد به تدریج سود برد. سفیر اسپانیا نخستین جهانگرد غربی که از تهران یاد کرده‌است در حالیکه برای ملاقات تیمور لنگ در سفر به سمرقند از تهران گذر می‌کرده شهر را بسیار وسیع و دلپذیر یافته و نوشته‌است که در یک قصر به او مسکن داده‌اند. این بنا بزرگ‌ترین ساختمان شهر بوده و تیمور لنگ هنگام عبور از تهران در این مکان فرود می‌آمده‌است. این قصر نخستین بنای معظم تهران است که در متون از آن یاد شده‌است. منتهی‌الیه جنوب شرقی تهران در قرن نهم تقریباً در نزدیکی محلی بود که در حال حاضر بقعه سید اسماعیل در آن قرار دارد. محله چاله میدان فعلی به همراه امامزاده یحیی مرز شمال شرقی شهر را تعیین می‌کرده‌است. اقامتگاه‌های زیرزمینی، خانه‌ها و بستان‌ها با گردش به سمت غرب، تا آن سوی امامزاده یحیی امتداد می‌یافتند و تا محل کاخ کنونی گلستان پیش می‌رفتند. این بخش ضلع شمال غربی مجتمع شهری عصر تیموریان را تشکیل می‌داده‌است. شهر ری
ری، شهرری، یا راگا() مرکز شهرستان ری در استان تهران ایران است. ری از کهن‌ترین شهرهای جهان است به طوریکه این منطقه را در گذشته «شیخ البلاد» می‌گفتند. تاریخ پیدایش ری به زمان اقوام آریایی می‌رسد و ری از تمام شهرهای ماد بزرگتر بود. ری در لغت به معنای شهر سلطنتی است. ساکن و اهل ری را رازی می‌نامند. ری در بخشی از دوره زیاریان و نیز سلجوقیان پایتخت ایران بوده‌است. این شهر در طول تاریخ به نام‌های مختلفی خوانده می‌شده، راکس (رکس)، راگز، راگا، رغه، ارشکیه، رام اردشیر، ام‌البلاد، ری شهر، شیخ البلاد و محمدیه از نامهایی بودند که ری در هر دوره به مناسبتی با یکی از این نام‌ها خوانده می‌شده. بنابر آنچه که در اوستا آمده ری سیزدهمین شهری است که درجهان ساخته شده‌است. تاریخ سکونت در این شهر به ۸۰۰۰ سال پیش از میلاد برمی‌گردد. اگر چه ری همواره یکی از شهرهای مهم ایران باستان به‌شمار می‌رفت ولی هیچ‌گاه پایتخت در ایران باستان و ایران پیش از اسلام نبود. قصران
قصران (معرب کوهسران): از نظر تاریخی ناحیه ای بزرگ و کوهستانی است و در شمال جلگهٔ ری قرار دارد و سرزمینی است که محدوده ای از خاور به باختر میان کوه دماوند تا طالقان و از جنوب به شمال میان شهر ری باستان تا مرز مازندران را دربردارد و تهران پایتخت ایران که اکنون بدین پایه از اعتبار و عظمت رسیده‌است در گذشته بخشی کوچک از قصران به‌شمار می‌آمده‌است و خود قصران نیز یکی از شهرستان‌های عمدهٔ ری قدیم بوده‌است. منطقه قصران شامل دو بخش بنام‌های قصران داخل (درونی یا علیا) و قصران خارج (بیرونی یا سفلی) می‌باشد که قصران علیا همان لواسانات تاریخی است که شامل شهرهای لواسان، فشم،میگون، آسارا، شمشک، بخش‌های رودبارقصران، جاجرود و آسارا، شهرستان پردیس، دهستان لواسان کوچک، دهستان لواسان بزرگ، دهستان سیاهرود، شهرستانک، سرک، لورا و دشت لار بوده و مناطق کوهستانی و ییلاقی - تفریحی فراوانی از جمله پیست اسکی شمشک، دیزین و پیست اسکی دربندسر را نیز فراگرفته‌است. قصران سفلی یا بیرونی همه محدودهٔ شهر تهران، کن، سلوقان، طرشت، شهر شمیران شامل تجریش، جماران، نیاوران، ولنجک و غیره و نواحی مختلف شهر تهران بجز شهرری را در بر می‌گیرد. جغرافیای تهران
در تقسیم‌بندی وزارت کشور شهرستان تهران در مرکز استان تهران قرار دارد. از شمال به شهرستان‌های کرج و شمیرانات، از مشرق به شهرستان دماوند، از جنوب به شهرستان‌های ورامین و ری و اسلامشهر و از مغرب به شهرستان‌های شهریار و کرج محدود می‌شود. مرکز آن بخش مرکزی است. کلانشهر تهران امروزه دارای محله‌ها و شهرک‌های فراوانی است. تهران قدیم از چهار محله تشکیل شده بود به نام‌های سنگلج، اودلاجان (عودلاجان)، بازار و چاله‌میدان. منطقه ۱۲ شهرداری تهران
منطقه ۱۲ شهرداری تهران، یکی از مناطق شهری تهران است. منطقه ۱۲ یکی از مناطق قدیمی شهر تهران محسوب می‌شود که در مرکز این شهر واقع گردیده است. این منطقه با مساحتی معادل ۹۱/۱۶ کیلومتر مربع شامل ۶ ناحیه و ۱۴ محله می‌باشد. از مهم‌ترین ویژگی‌های این منطقه قرار گرفتن بازار تهران و بسیاری از مراکز و نهادهای دولتی، وزارتخانه‌ها و سفارتخانه‌ها در این منطقه است. تاریخ تهران
محلاتی که در داخل این محدوده قرار داشتند و هنوز بسیاری از آن‌ها با همان اسم و رسم قدیم وجود دارند. محله دولت که به دلیل نزدیکی با کاخ‌های سلطنتی به این نام خوانده می‌شد، خیابان‌ها و محله‌های لاله‌زار، خیابان شاه‌آباد، چهار راه سید علی، خیابان استانبول، خیابان علاءالدوله، (فردوسی)، خیابان لختی (سعدی)، خیابان واگن‌خانه، (خیابان اکباتان) عین الدوله، دوشان‌تپه، (ژاله)، نظامیه (بهارستان) و دروازه شمیران را شامل بود. سنگ‌نگاره‌های تیمره
سنگ‌نگاره‌های تِیمَرِه، نشان از تاریخ کهن و هنر کهن منطقهٔ تیمره در استان‌های مرکزی و اصفهان است و سیر آثار زندگی انسان طی هزاره‌ها را به نمایش می‌گذارد. مناطق کوهستانی و دره‌های فراوان اطراف خمین و گلپایگان زیستگاه‌های کهن ایران را به نشان می‌گذارند. تیمره نام قدیمی منطقه‌ای میان سه استان مرکزی، اصفهان و لرستان ایران است که مهم‌ترین و بیشترین آن‌ها در شهرستان خمین در استان مرکزی و شهرستان گلپایگان در استان اصفهان قرارگرفته است. قدمت برخی از آن‌ها به ۷٬۰۰۰ سال پیش می‌رسد. کهن‌ترین کتیبه‌های خطی ایران، سیر تطور خط، هنرهای صخره‌ای کهن تطبیقی، نقاشی‌های کهن گونه‌های جانوری منقرض شده و جاذبه‌های مهیج گردشگری ملی و جهانی متعلق به این سرزمین است که در دسترس و بازدید علاقه‌مندان داخلی و خارجی می‌باشند. لازم است ذکر شود که تیمره، سالیانه هزاران بازدیدکنندهٔ داخلی و خارجی دارد. منطقه ۱۳ شهرداری تهران
پارک سرخه حصار که یکی از منحصربفردترین پارک های جنگلی در تهران است در این منطقه قرار دارد. این پارک از قدیمی ترین شکارگاه های ایران به حساب می آید. وجود پوشش های گیاهی و جانوری بسیار متنوع این پارک را به فضای خوبی برای سپری کردن اوقات فراغت مردم منطقه تبدیل کرده است. تهران‌پارس
تهران‌پارس شرقی از شرق به خیابان‌های ۱۳۹ و بخشی از خیابان شهید شفیعی مکرم (۱۳۵)، از غرب به بلوار پروین (شاهد)، از جنوب به خیابان طالقانی و از شمال به بزرگراه شهید زین الدین محدود می‌شود. همسایه این محله از شرق، محلات گلشن و جوادیه هستند که به خاک سفید معروف هستند. تهرانپارس به دلیل برخورداری از تعداد بسیار زیاد رستوران و کافی شاپ و فست فود و همچنین تعداد زیادی پاساژ و مراکز تجاری و تفریحی به قطب اول گردشگری مردم تهران تبدیل شده. . جهت گردش و تفریح در تهرانپارس می‌توان به این قسمتها اشاره کرد، خیابان (۱۱۵) رشید، خیابان (۱۲۱) تیرانداز حدفاصل فلکه اول تا فلکه چهارم، خیابان ۱۹۶ غربی، خیابان فرجام شرقی، خیابان گلبرگ شرقی، برج تجاری تفریحی آناهید واقع در سه راه تهراپارس ابتدای خیابان دماوند. . محله تهرانپارس غربی از محله شرقی آن مدرن‌تر و دارای خانه‌های گران‌تری است. شهرک‌هایی نظیر شهرک امید، شهرک پارس، شهرک فرهنگیان در این عنوان کلی قرار دارند. بزرگراه‌هایی از قبیل رسالت (شهید سلیمانی)، شهید زین الدین، شهید باقری از این منطقه عبور می‌کنند. اسدآباد (زعفرانیه)
روستای اسدآباد سکونتگاه قدیمی منطقه شمیران بوده که اغلب خیابانهای آن، حالت ساختار روستایی را حفظ کرده‌اند و از سنتی‌ترین روستاهای شهرداری منطقه یک شهرداری تهران است. اسدآباد متعلق به دوران قاجار است. برخی از پیران اسدآباد هنوز با گویش تاتی از نوع تهرانی که پیشتر در شمیران رایج بوده تکلم می‌کنند. بخشی از ساکنان اسدآباد از مهاجران لر هستند. فهرست مناطق مسکونی استان تهران
[قجرآباد|قاجارآباد]] | قجر تخت رستم | قلعه بها | قلعه بالا | قلعه بلند | قلعه خواجه | قلعه حالا | قلعه حالا | قلعه حالا | قلعه نو املک | قلعه نویی حاجی موسی | قلعه نو خالصه | قلعه سنگی | قلعه شیخ | قلعه سین | قلعهٔ عبدالآباد | قلعه یی عارف | قلعه عظیم آباد | قلعهٔ فرامرزی | قلعه محمدعلی خان | قلعه یوه چمن زمین | قلعه یوه فشاپویه | قلعهٔ قاسم‌آباد | قلعه سید | قامشلو | قمصر | قنات کوچک اقسی | قنات کوچک علیا | قنبرآباد | قره تپه | قره ترپق | قرچک | قاسم‌آباد | قاسم‌آباد اخوان | قاسم‌آباد اسکندر بیک | قاسم‌آباد قنات شور | قاسم‌آباد شورآباد | قاسم‌آباد تهرانچی | قبچاق | قرمز تپه | قشلاق امیرآباد | قشلاق عمروآباد | قشلاق فرون آباد | قشلاق گنجی | قشلاق حاجی‌آباد | قشلاق جلیل‌آباد | قشلاق جیتو | قشلاق کریم آباد | قشلاق ملارد | قشلاق مشهدی ابوالحسن | قشلاق مشهدی محمد | قشلاق مهرچین | قشلاق معین آباد | قشلاق قلعه نو املک | قشلاق کوینک | قشلاق شمس‌آباد | قشلاق یوسف رضا | قیصرآباد | قیامدشت | قدس | قمی آباد | قوچ حصار | کوینک رخشانی | کویینک زهاری پامنار (محله)
پامنار، یکی از قدیمی‌ترین خیابان‌های شهر تهران و مربوط به سده ۱۳ هجری - قمری است. این خیابان در سال ۱۳۳۴ به عنوان یکی از آثار ملی ایران در فهرست این آثار به ثبت رسیده‌است. مهم‌ترین اثر تاریخی موجود در این خیابان و نیز وجه تسمیه آن مناره مسجد عولادجان معروف به مسجد و مدرسه میرزا صالح یا آبهرام یا آغابهرام، از آثار قرن سیزدهم است. در گذشته، محله پامنار یکی از گذرهای محله عودلاجان بوده که به صورت بازارچه‌ای دروازه شمیران را به شبکه بازار متصل می‌کرد. پس از توسعه معابر، بازارچه پامنار که خود مجموعه‌ای شامل کاروانسرا، تیمچه، تکیه، حمام، آب‌انبار، مسجد و مدرسه بود، به خیابان پامنار تبدیل شد و بعضی از بناهای قدیمی در این تبدیل و توسعه از بین رفت. محله پامنار به ویژه در سال‌های نهضت ملی شدن نفت، به دلیل سکونت ابوالقاسم کاشانی در آن محله، آمد و شد خواص و عوام به آنجا به یکی از کانون‌های مهم سیاسی تبدیل شد. این خیابان همچنین محل به دنیا آمدن ابراهیم حاتمی‌کیا، کارگردان سینمای ایران و عباس یمینی شریف نویسنده ایرانی نیز بوده‌است. پامنار صاحب قدیمی‌ترین چنارهای تهران است و گاری و گاری‌ران‌های بازار را نیز می‌توان در آنها دید. کن (تهران)
تنها قسمتی از زمین‌های کن دارای سند می‌باشند و اکثر اراضی قولنامه‌ای و وقفی است. از معروف‌ترین آثار باستانی شهر امروز تهران، پل حاج محمد علی کنی است. باغ‌ها و خانه‌های قدیمی این محله زیبا امروزه به دلیل توسعه بی‌رویه شهر تهران دچار آسیب شده‌است. فرحزاد
محله فرحزاد، از محله‌های قدیمی تهران است که از گذشته به‌صورت روستایی سردسیر و خنک در مسیر جاده امامزاده داوود استقرار داشته و به مرور زمان و در اثر توسعه پایتخت به‌صورت محله‌ای از شهر تهران درآمده است. محله فرحزاد از بخش‌های خوش آب و هوای شمال غرب شميران به حساب می‌آید که در منطقه۲ شهرداری تهران واقع شده‌است. ضلع شمالی این محدوده به دامنه‌های ارتفاعات رشته کوه البرز منتهی می‌شود، ارتفاع ۱۸۰۰ متر از سطح دریا که حد شمالی شهر تهران است. مجموعه فرهنگی ورزشی اختیاریه
مجموعه ورزشی فرهنگی ورزشی اختیاریه که آن را زمین خاکی اختیاریه نیز می نامند، از قدیمی‌ترین مجموعه ورزشی‌های تهران و تنها زمین خاکی باقی‌مانده در منطقه شمال شهر تهران و شمیران می‌باشد. این مجموعه در ضلع جنوب شرقی میدان اختیاریه قرارگرفته‌است ، که مدیران ورزشی و فوتبالیست‌های بسیار معروفی در این مجموعه پرورش یافته‌اند. قیطریه
قَیطَریه محله‌ای مرفه‌نشین و قدیمی شمال شهر تهران و منطقه شمیران است که در منطقه ۱ شهرداری تهران و در شهرستان شمیرانات قرار دارد. وجود بزرگترین و زیباترین پارک تفریحی منطقه به نام پارک قیطریه از خصوصیات منحصر به فرد زیست‌محیطی این محل می‌باشد. کن (تهران)
درکتاب قصران «نام قدیم تهران» تألیف دکترحسین کریمان آمده‌است: «وضعیت جغرافیایی و اقلیمی کن باستان آنچه در قصران خارج واقع است، عبارتند از: دهستان سولقان با شانزده آبادی یعنی: امامزاده داود، امامزاده عقیل، باغ دره، باغ میر، جنگلک، رندان، سنگان، سولقان، طالون، قلعه ارمنه، قلهک دره، کشار سفلی، کشار علیا، کن، کیگاه و هریاس؛ و همچنین دهستان طرشت درشت با شش آبادی: باغ ونک، پونک، حصارک کن، خاک احمدی، خوروین و مرادآباد. کن در آن زمان جزو دهستان سولقان و مرکز بخش کن شهرستانک طهران بوده و درشمال غربی تهران و در ابتدای دره سولقان واقع است. همچنین در ۵۲۰۶ درجه طول و ۴۲۰۶ درجه عرض جغرافیایی برطبق فرهنگ جغرافیا و فرهنگ آبادی‌های کشور است. دو دبستان و درمانگاه و شرکت تعاونی دارد. از رودخانه کن هفت قنات مشروب می‌شود و ۱۰۰۰۰ راس گوسفند نگهداری می‌شود و ۱۵۰۰ هکتار گندمکاری آبی داشته و ۱۲۵۰ هکتار باغ و قلمستان دارد. باغ‌های کن در قسمت خاور رودخانه کن که از مرتفعات شمالی سولقان سرچشمه می‌گیرد واقع است. از آنجا گندم، جو، نخود، انجیر، انار، خرمالو، زردآلو و گیلاس به دست می‌آید.» در قسمتی دیگر از این کتاب آمده‌است: «تاریخ کن نیز با قدمت بیش از یک هزار سال نشانگر تمدنی کهن است. البته لازم است ذکر شود مناطق کن و ری از تهران قدیمی‌تر هستند و نقل است در کتاب‌های تاریخی که: در زمان تیمور حاکم شهرری افرادی را برای تهیه میوه از باغات کن به سوی این محل گسیل می‌دارد؛ ولی آنها جز ویرانی مخروبه چیزی نمی‌یابند. هنگامی که از چوپان‌های گله که در اطراف آن محل با احشامشان بودند از کن سراغ می‌گیرند آنها در جواب به زلزله‌ای که بتازگی اتفاق افتاده اشاره می‌کنند که در آن زلزله، کن به کلی ویران شده و آنهایی که با توجه به کارشان در دشت و بیابان بودند از زلزله درامان می‌مانند و تعداد خیلی کمی زنده می‌مانند.». موزه ایران باستان
از دوره نوسنگی و روستانشینی آثاری چون قدیمی‌ترین خشت ایران از تپه گنج‌دره، قدیمی‌ترین پیکرک‌های گلی انسان و حیوان از تپه سراب و ابزارهای سنگی در سالن به نمایش درآمده‌است. شوش (خوزستان)، اسماعیل‌آباد و چشمه‌علی (تهران)، تل‌باکون (فارس) از محوطه‌های بسیار مهم در هزاره‌های پنجم و چهارم پ.م. (دوره مس و سنگ) در ایران هستند که نمونه‌هایی از سفالینه‌های منقوش آن‌ها در سالن دیده می‌شود. از نقش‌های مورد توجه در این دوره می‌توان به نقش ساده شده بز کوهی اشاره کرد که در سطح ظروف سفالین اسماعیل‌آباد و چشمه‌علی دیده می‌شوند. دولت‌آباد (تهران)
بقعهٔ امام زادگان ابراهیم و اسماعیل مسجد اباذر در قلعهٔ دولت‌آباد از آثار قدیمی این محله می‌باشد. شعاع‌السلطنه در زمان صفویان (اوایل قاجار) در این محل بوده و محل تفریح مردم تهران قدیم به‌شمار می‌رفته و در مقابل قلعه آثار تاریخی بوده که در دههٔ ۶۰ مورد تخریب قرار گرفته و به جای آن منازل مسکونی شهرک وحدت احداث شده همچنین در محله باروتکوبی دولت‌آباد باغی به نام شازده وجود دارد که هنوز هم آثار سردَر این باغ باقی است. شهرک آزمایش (تهران)
شهرک آزمایش محله‌ای در منطقهٔ ۲ تهران است که محدودهٔ آن در شمال تا بلوار مرزداران، در جنوب تا بزرگراه جلال آل احمد، در شرق تا بزرگراه شیخ فضل‌الله نوری و در غرب تا بزرگراه یادگار امام است. نامگذاری این محله به نام شهرک آزمایش، برگرفته از «مرکز آموزش راهنمایی و رانندگی تهران» است که در این محله قرار دارد. این شهرک در حدود سال ۱۳۴۷ با تشکیل تعاونی مسکن ژاندارمری و واگذاری زمین به اعضای آن شکل گرفت. از بناهای تاریخیِ این محله می‌توان به آسیاب کهک اشاره کرد. محله‌های تهران
جنت آباد، پونک، شهرک آزادی، ستارخان، آریاشهر، شهر زیبا، شهران، طرشت، گیشا، چیتگر، شهرک اکباتان، کوی بیمه، تهرانسر، حصارک، آزادی، فردوس، دهکده المپیک , شهرک امیر کبیر، کن، وردآورد، شهرک گلستان، چهار دیواری، تهران ویلا، سعادت آباد ،شهرک غرب، فرحزاد، چهار دیواری، جیحون، هاشمی، دامپزشکی، مهرآباد بریانک
بِریانَک یکی از قدیمی‌ترین محله‌های تهران است. مرجان‌آباد (تهران)
مرجان‌آباد (تهران)، روستایی از توابع بخش آفتاب شهرستان تهران در استان تهران ایران است. نام روستا از صاحب آن که زنی به این نام بوده گرفته شده‌است. کم آبی و خشکسالی باعث شده قنات آب این روستا که فضای مطبوعی به وجود آورده بود رو به نابودی رود. از قدیمی‌ترین بناهای این روستا حمام خزینه ای است که سال‌هاست مورد استفاده قرار نگرفته و بخش‌هایی از سریال وضعیت سفید در آن تصویربرداری شد. این حمام هم‌اکنون توسط خانواده بیداد حفظ و نگهداری می‌شود، دماوند (تهران)
دماوند یکی از کهن‌ترین شهرها و اولین شهرهای اسطوره‌ای تاریخ ایران است به صورتی که بنای آن هم‌زمان با اصطخر فارس و بلخ به کیومرث نخستین پادشاه ایران می‌رسد. به علت مطالعات باستانشناسی اندک در این شهر اطلاعات کمی در مورد تاریخ این خطه در دوران مادها و هخامنشیان وجود دارد. آنچه از منابع تاریخی بدست می‌آید در زمان هخامنشیان مواد تجاری دماوند، شمشاد و آهن بوده‌است. در کاوشهای باستان‌شناسی اخیر در منطقه ولیران دماوند تعدادی گور با شیوه‌های تدفین متفاوت متعلق به اوایل دوران اشکانیان و چهار ریتون سفالی و همچنین سکه‌هایی متعلق به مهرداد دوم(۱۲۴ تا ۸۷ پیش از میلاد)، اردوان دوم، سنتروک، ارد اول از دوران اشکانی کشف شده و همچنین در بخش غربی محوطه بقایای قلعه‌ای متعلق به دوران ساسانیان و چند سکه نقره از زمان خسرو دوم کشف شد. در کتیبهٔ شاپور اول در کعبه زردشت (۲۴۰–۲۷۰ میلادی) و کتیبهٔ پایکولی از زمان نرسی (۲۹۳–۳۰۲ میلادی) از ساتراپ‌های دماوند نام برده شده‌است. همچنین روی یک مهر ساسانی که در دماوند کشف شد، نام دُمباوَند حک شده‌است. این مهر اکنون در موزهٔ کلکته نگهداری می‌شود. اقلیم تهران
استان تهران را می‌توان به سه بخش اقلیمیِ زیر تقسیم کرد: 1.* اقلیم ارتفاعات شمالی: بر دامنه جنوبی، بلندی‌های البرز مرکزی در ارتفاع بالای ۳۰۰۰ متر قرار گرفته و آب و هوایی مرطوب و نیمه مرطوب و سردسیر با زمستان‌های بسیار سرد و طولانی دارد.. 2.* اقلیم کوهپایه: این اقلیم در ارتفاع دو تا هزار متری از سطح دریا قرار گرفته و دارای آب و هوایی نیمه مرطوب و سردسیر و زمستان‌هایی به نسبت طولانی است. آب علی، فیروزکوه، دماوند، لواسان، سد امیر کبیر و طالقان در این اقلیم قرار دارند. 3. بمپور
بمپور دارای آب و هوای گرم و مرطوب است که دارای تابستانی طولانی و میانگین دمای آن در تابستان از ۴۰ درجه سانتی گراد بیشتر است می‌توان گفت که بمپور از لحاظ تاریخی یکی از قدیمی‌ترین شهرهای ایران به‌شمار می‌رود. بر اساس کاوش‌هایی که در اطراف شهر بمپور صورت گرفته‌است تاریخ پیدایش آن به زمان ساسانیان و اشکانیان برمی‌گردد. البته همچنان این تحقیقات ادامه دارد در خرداد ماه ۱۳۸۷ سازمان میراث فرهنگی ایران اعلام کرد محوطه باستانی را در اطراف بمپور با وسعت ۱۵۰ هکتار کشف کرده که کاوشها در آن همدوره بودن آن با تمدن‌های شهر سوخته و جیرفت نشان می‌دهد در دوره معاصر هم تا پیش از سال ۱۳۷۰ بمپور بزرگترین بخش کشور بود که از آن بخش‌های بزمان، فنوج، دلگان، و لاشار منشعب شدند، شهر داری بمپور هم هم‌زمان با شهرهای سمنان، یزد و کهکیلویه تأسیس شده از نقاط دیدنی آن هم می‌توان به ارگ بمپور و رودخانه بمپور اشاره کرد. جغرافیای تهران
در زمان ناصرالدین‌شاه قاجار چندین محله تازه در تهران ساخته شد به نام‌های ارگ، چاله حصار، خانی‌آباد، قنات‌آباد، پاچنار، پامنار، گار ماشین، گود زنبورک‌خانه، صابون‌پزخانه، گود عرب‌ها و دروازه قزوین. در زمان دودمان پهلوی و پس از انقلاب ۱۳۵۷ شمار زیادی محله و شهرک در محدوده کلانشهر تهران ساخته شد. برخی از این محله‌ها همان روستاهای پیشین‌اند که گسترش داده شده‌اند. بخش کن
بخش کن از دهکده تاریخی باستانی کن و اراضی غربی و شمال غربی ولایت ری سابق و شهر تهران امروزی و با زمینهای فراوانی که از غرب به گرمدره ، وردآورد ، قلعه حسن خان و از شرق به میدان توحید امروزی و گیشا و از شمال به امامزاده داوود و جنوب به مهرآباد و شمشیری وازغرب به تهرانسرمیرسید. در تقسیمات کشوری جدید بخش کن تنها شامل قسمتی کوچک از غرب و شمال غرب تهران می شود. گذر لوطی صالح
این گذر به ظن قریب به یقین، در زمان آغامحمدخان قاجار ساخته شده‌است و طبیعتاً از قدیمی‌ترین محله‌های تهران به شمار می آید. زمانی اکثر سفارتخانه‌های خارجی، و از جمله سفارت روس و سفارت انگلیس، در همین محلّه و در نزدیکی گذر لوطی صالح واقع بود و در ضمن، منزل بسیاری از درباریان عهد قاجار نیز، در این محله مستقر بوده‌است. شهر ری
ری تنها منطقه باستانی استان تهران است که دارای آثار تاریخی و مکان‌های دیدنی زیادی است. این منطقه قطب توسعه توریسم مذهبی استان تهران نیز به‌شمار می‌آید. جاذبه‌های تاریخی شهرستان ری بر جاذبه‌های طبیعی منطقه غالب است. قدمت طولانی و سابقه کهن ری سبب شده که آثار تاریخی بسیار قدیمی مانند باروی ری برین - که مربوط به سده‌های قبل از میلاد است - در این شهر وجود داشته باشد. برخی از مهم‌ترین آثار تاریخی‌های شهر ری عبارتند از: شهرری بیش از آنکه به دلیل آثار تاریخی و باستانی مشهور باشد، به عنوان یک شهر مذهبی شناخته می‌شود. آرامگاه‌های متعددی از منسوبان به امامان شیعیان در شهر ری وجود دارد. آرامگاه شاه عبدالعظیم مهم‌ترین مکان مذهبی شهرتهران است. به غیر از آن برخی از مهم‌ترین آرامگاه‌های شهر ری عبارتند از: فهرست مناطق مسکونی استان تهران
چهارباغ | چهارباغ | چهاردانگه | چاله مورت | چاله طرخان | چال تاسیان | چنگی | چاکو اخوانی | چاقو بالا | چرمشهر | چهل‌قزو سیاه‌دره | چناران | چنار عربها | چشمه‌ها | چیچاکلو قمرود (قم)
مناطق وسیعی از ایران دارای آثار تمدن باستان است. منطقه قمرود یکی از آن مناطق است که عناصری را از روزھای محدوده اولیه حضور تمدن در خود حفظ کرده است. اولین نیایش گاه ھای باستانی در فلات ایران در این منطقه ساخته شده اند. برخی از مورخان بنای اولیه این محدوده را به اسکندر، بھرام گور، طھمورث، لھراسپ، قباد ساسانی، یزدگرد سوم و چند تن دیگر، نسبت داده اند و در این مورد اختلاف نظر وجود دارد. باستان شناسانی چون رومن گیرشمن ، قم را قدیمی ترین منطقه ای می داند که انسان در آن جا استقرار یافته و تمدن ھای اولیه را پی ریزی کرده اند. نتایج جدید باستان شناسی نیز قدمت منطقه قمرود را به بیش از ٧٠٠٠ سال پیش می رسانند. باستان شناسان ادعا می کنند به علت وجود رودخانه قمرود و وجود شاه راه مواصلاتی جاده ابریشم از دوران ھای اولیه تاریخی میزبان تمدن ھای شکوفایی بوده است. در این منطقه تا کنون حدود ١٣٠ اثر باستانی عمدتا متعلق به دوران ساسانی و اشکانی شناسایی شده است. خیابان دماوند
خیابان دَماوَند (با نام پیشین خیابان تهران‌نو) یکی از اصلی‌ترین، مهم‌ترین، طولانی‌ترین و عریض‌ترین خیابان‌های تهران است. این خیابان در شرق از جاده تلو در تقاطع بزرگراه زين الدين آغاز می‌شود و تا میدان امام حسین و خیابان انقلاب در غرب امتداد دارد. محله‌های تهران نو، امامت چهارراه تهرانپارس، منصور اباد، ابوريحان نيروي هوايي،صفا، وحیدیه، داریوش، ، خاقاني، شارقاز مهمترین محلات واقع شده در خیابان دماوند هستند. خط یک اتوبوس‌های تندرو تهران، که تهرانپارس را به پایانه آزادی متصل می‌کند از این خیابان عبور می‌کند. این خیابان تا پیش از انقلاب ایران، خیابان تهران‌نو نام داشته‌است. کن (تهران)
تاریخ کن با استناد تاریخ و اسناد مربوطه به بیش از دوهزار سال پیش می‌رسد و مهناو کبیر این دهکده راتاسیس کرده که نامش جزو دهکده‌های ری آمده‌است. از نظر سابقه زندگی بشر در این منطقه حداقل با توجه به آثار بدست آمده باستانی (کوزه سکه‌های طلا در حفاری بزرگراه همت در سال ۱۳۸۵) حداقل برآورد ۱۲۰۰ تا ۱۴۰۰ سال را دارد. اما از آنجا که یکی از بزرگترین رودخانه‌های قدیم ولایت ری که از کوه‌های امامزاده داود سرچشمه داشته و تا دریاچه قم می‌رود در آنجاست و از آنجا که بشر همیشه در پای رودخانه‌ها سکنی داشته می‌توان زمان سکونتی بیش از این را نیز برآورد کرد. درختان کهن‌سال چندصد ساله، امامزادگان موجود در کن، آداب و سنن خاص منسوخ شده و زبان باستانی دلالت بر تاریخ کهن این دهکده را می‌دهد. مدارک تاریخی زیاد است اما تاریخ زنده را می‌توان در سینه اهالی و قدیمی‌های کن یافت. افسانه‌هایی در مردم جریان دارد که در مشاهده دقیق چندان هم افسانه به نظرمی‌رسد. مثلاً جمعی از مردم کن می‌گویند چند سال پیش، هنگام ساخت و ساز ساختمانی در کنار مدرسه دخترانه مهدیه فعلی، استخوان‌هایی پیدا شده که معلوم بود دفنشان روبه قبله نبوده‌است. این یعنی نشانه‌ای بر این مدعا که تاریخ کن حتی به پیش از اسلام برمی‌گردد. یا برخی می‌گویند اخیراً سکه‌هایی یافت شده که قدمت تاریخی آن به صدر اسلام بازمی‌گردد. تمام این اعتقادات نشان از این دارد که اهالی کن اگرچه نه خیلی دقیق ولی تاریخ روستای خود را بسیار کهن می‌دانند. نیروی هوایی (محله تهران)
اولین ساکنان محله افسران و درجه داران نیروی هوایی ارتش ایران بودند و به همین دلیل و همچنین مجاورت با پادگان نیروی هوایی به این نام خوانده می‌شود. تاریخچه شکل‌گیری محله نیروی هوایی به اوایل دهه ۱۳۴۰ شمسی باز می‌گردد. نیروی هوایی از شبکه خیابانی منظمی برخودار است که خیابان‌های اصلی آن در راستای شمالی - جنوبی قرار دارند و کوچه‌های در جهت شرق به غرب امتداد یافته‌اند. خیابان پنجم، اول و فلکه دوم نیروی هوایی از مکان اصلی این محله محسوب می‌شوند که تجمع کاربری تجاری در آن‌ها بیشتر است. مثال:تمام خیابان ۱/۳۰ تا ۱۴/۳۰ جز نیرو هوایی محسوب می‌شود. از قدیمی ترین مکان های تجاری این منطقه ، تالار پذیرایی پیمان واقع در خیابان ۵/۳۱ بوده که در دهه چهل توسط حسن لاریجانی برای برگزاری مراسم های عروسی بنا گردیده. قیمت مسکن در این محله، نسبت به محله‌های مجاورش قیمتی بالاتر می‌باشد. منطقه ۲۱ شهرداری تهران
منطقه ۲۱ شهرداری تهران یکی از مناطق شهری تهران و از غربی‌ترین مناطق این شهر است. این منطقه در امتداد و جنوب منطقه ۲۲ (در جنوب اتوبان تهران-کرج) و در غرب مناطق ۹ و ۵ می‌باشد. وجود چشمه ای در آب در محل فعلی شهرک انصار و کاروانسرای سنگی در وردآورد در قدیم و بعدها شهرک ویلایی کارکنان شرکت نفت در تهرانسر باعث بوجود آمدن اولین جمعیت‌های شهری در منطقه ۲۱ می‌باشند. همچنینی دسترسی خوب تمام محلات منطقه به اتوبان‌ها باعث توسعه بیشتر آن گردیده است. مجاورت با پارک جنگلی چیتگر و نزدیکی دریاچه چیتگر (شهدای خلیج فارس) هم امکانات تفریحی را برای مردم منطقه فراهم کرده است. منطقه ۶ شهرداری تهران
از مهمترین محله‌های واقع در این منطقه می‌توان به محله‌های جهاد، جمالزاده، سنایی، وصال، امیرآباد، یوسف آباد، بهجت آباد، کریم خان، ساعی و نظامی گنجوی اشاره کرد. بافت این منطقه بیشتر از بخش‌های اداری و تجاری تشکیل شده و به همین جهت این منطقه از دیرباز به عنوان یکی از مناطق درآمدزای تهران به حساب می‌آید. از مهم‌ترین اماکن و پارکها این منطقه می‌توان به پارک لاله، پارک ساعی، پارک نظامی گنجوی، کلیسای مریم مقدس، موزه هنرهای معاصر و همچنین دانشگاه صنعتی امیر کبیر دانشگاه تهران ، دانشکده اقتصاد علامه و دانشکده مدیریت خوارزمی… اشاره کرد. مسجد جامع بازار تهران
مسجد جامع بازار تهران یا مسجد جامع تهران، کهن‌سال‌ترین مسجد تهران است که قدیمی‌ترین شبستان آن بیش از هزار سال عمر دارد و به مسجد عتیق نیز معروف است. این اثر در تاریخ ۱۹ آذر سال ۱۳۷۵ شمسی و با شماره ۱۷۹۳ در فهرست آثار ملی ایران ثبت گردیده‌است. آقکند
آقکند یکی از شهرهای قدیمی ایران است در قدیمی ترین منبع جغرافیایی تاریخی فارسی « حدود العالم من المشرق الی المغرب» شهر آقکند به صورت « خونه » و منابع تاریخی دیگر مانند معجم البلدان یاقوت به صورت « خونج» و در سند ملکی متعلق به تاریخ ۹۷۱ هجری قمری به صورت « خوانج» و درسند دیگری که در تاریخ ۱۲۷۱ هجری قمری تحریر یافته « کاغذکنان مشهور به آقکند» نوشته شده است. رک: پرندی اکبر، کاغذکنان در گذرگاه تاریخ ایران، صفحات ۲۴ و ۲۵۸. تاریخ تهران
اهمیت و آبادانی و رونق تهران از زمان دودمان صفوی آغاز گردید. چون نیای بزرگ صفویان بنام سید حمزه در شهر ری مدفون بوده و هم به جهت وجود باغهای وسیع و آب گوارا و چنارهای بلند و زیبا، شاهان صفوی هر چند یک بار بدانجا روی می‌آوردند و بدین ترتیب تهران مورد توجه پادشاهان صفوی به ویژه شاه تهماسب یکم واقع گردید و وی دستور ساختمان بارویی به دور شهر را داد که دارای چهار دروازه و ۱۱۴ برج به تعداد سوره‌های قرآن بود و برای بنای حصار شهر از دو منطقه داخل شهر خاکبرداری انجام شد که بعدها این دو منطقه به چاله حصار و چاله میدان معروف شدند. حدود تقریبی نخستین حصار شهر تهران از جنوب به خیابان مولوی و حاج ابوالفتح، از سوی شرق به خیابان ری، از غرب به خیابان شاهپور (وحدت اسلامی) و از شمال به امیرکبیر و سپه (امام خمینی) محدود می‌شد و محوطه ارگ تهران در میانه شمالی شهر قرار داشت و خندقی نیز به دور حصار کشیده شده بود و محله‌های عمده درون حصار شامل بازار، عودلاجان، سنگلج، ارگ، چاله‌میدان و چاله‌حصار می‌شده‌است. محدوده درون حصار حدود ۴ کیلومتر مربع بوده و درازی باروی دور آن در کتاب‌های معتبر حدود ۶ هزار گام نگاشته شده‌است و فضای بیرون از حصار شامل باغها و کشتزارهای پهناوری بوده که امروزه همگی به محدوده‌های شهری تهران مبدل گردیده‌اند. پس از استقرار خاندان صفوی در قزوین و سپس در اصفهان، تهران از رشد و گسترش بازمانده و بی‌توجهی شاه عباس اول به تهران نیز خود به این مسئله افزود زیرا که وی در سال ۹۹۸ (هجری قمری) که رهسپار جنگ با عبدالمومن خان ازبک شد در تهران به سختی بیمار گردید و ناگزیر از سرکوبی به موقع ازبکان بازماند و در نتیجه ازبکها مشهد را گرفتند بدان جهت خاطره تلخی از تهران به دل گرفت و نسبت به پیشرفت و رشد آن بی‌توجه ماند. فهرست مناطق مسکونی استان تهران
حبیب آباد | حدادیه | حاجی‌آباد | حاجی‌آباد املاک | حاجی‌آباد عربها | حاجی‌آباد سالار | حاجی‌آباد سفلی | حکیم آباد | حمامک | حمیدآباد | حمزه آباد | حسن‌آباد | حسن‌آباد باقراف | حسن‌آباد خالصه | حسن‌آباد کوه گچ | حسن‌آباد میر هاشمی | حصار بن | حصار گلی | حصار مهتر | حصار مهتر | حصار امیر | حصار بالا | حصار بالا | حصار چوپان | حصار حسن بیک | حصار کوچک | حصار علیا | حصار درد | حصار قاضی | حصار ساتی | حصار شلپوش | حصار سرخ | حیدرآباد | هیزم دره | حسین‌آباد | حسین‌آباد | حسین‌آباد علیزاده | حسین‌آباد هفاشلو | حسین‌آباد جواهری | حسین‌آباد کاشانی | حسین‌آباد قاجار | حسین‌آباد قشقایی | حسین‌آباد سیاهاب | حسین‌آباد ینگجه وردآورد
وردآورد یکی از قدیمترین مناطق غربی تهران قرار گرفته است. واژهٔ ورد در پارسی باستان به چِمارهای گل و گل سرخ است و وردآورد به معنی آوردگاه گل سرخ است؛ و دلیل این نامگذاری وجود گلهای سرخ فراوانی بوده که در این محله می‌روئیده است. ورداورد از شمال با آزاد راه تهران-کرج و از جنوب به شهر قدس از غرب به شهر گرمدره همسایه می‌باشد. مرز شرقی ان نیز رودخانه ورداورد می‌باشد بروجرد
محله‌های قدیمی تر بروجرد با عنوان کوی شناخته می‌شوند مانند کوی‌های سعدی، رازان، سوزنی، یخچال، قُدغون و جعفری. برخی محله‌ها مانند صوفیان، چاله پسته (برآواد)، دانگه، چال قلعه، باغ چال، کُلَه کله و میدان محمدحسن خان قدمت تاریخی دارند و آثار تاریخی قابل توجهی در آن‌ها دیده می‌شود. گسترش شهر در دوره پهلوی و پس از انقلاب اسلامی منجر به ایجاد محله‌های مهاجرنشین و فقیر مانند ابراهیم‌آباد، علی‌آباد، اسلام‌آباد، محمودآباد و دشت لاله در نیمه شرقی شهر و شهرک‌های نور و امام در غرب شهر شد. مناطق مسکونی جدید بروجرد شامل شهرک‌های متعددی است که در شمال غربی شهر ساخته شده‌اند از جمله شهرک‌های اندیشه، ایثار، زاگرس، زیبا، مخابرات و کمپینگ شهرداری امروزه بیشتر مناطق بروجرد با نام خیابان‌های مجاور شناخته می‌شوند مانند تختی، بهار، مدرس، شریعتی و شهدا. شهرداری بروجرد دارای سه منطقه شهری و یک ناحیه مستقل شهری است. مناطق یک و دو شهرداری به ترتیب نیمه غربی و نیمه شرقی شهر را شامل می‌شود. جهان‌آباد که در مجاورت میدان آیت‌الله بروجردی و در میسر جاده ۳۷ بر سر راه شهرهای اراک و خرم‌آباد قرار دارد از سال ۱۳۸۹ از یک روستا به ناحیه شهری ارتقاء یافت و با عنوان «ناحیه منفصل شهری شهید کشوری» به بروجرد الحاق شد. محله‌های تهران
تهرانپارس: در دههٔ ۱۳۱۰ خورشیدی ارباب هرمز از بزرگترین سرمایه داران زرتشتی شهرکی در شمال شرق تهران ساخت و نامش را تهرانپارس گذاشت. سپس شمار فراوانی از زرتشتیان به آنجا کوچ کردند. ارباب هرمز با یاری چند تن از مهندسان نام‌آور خیابان بندی وجدول کشی آنجا را انجام داد. ساختار شهرسازی تهرانپارس برپایهٔ اصول شهرسازی نوین است که هم‌اکنون به عنوان یکی از بهترین طرح‌های شهری به‌شمار می‌رود. درگذشته بخش بزرگی از زمین‌های تهرانپارس از آن زرتشتیان بود. اکنون تهرانپارس بسیار گسترش یافته و در منطقهٔ ۴و۸ شهرداری تهران جای گرفته‌است. تهرانپارس دارای چهارمیدان است و شهرک‌هایی مانند شهرک امید، شهید بهشتی، فرهنگیان و پارس در آن واقع شده‌است. از خیابان‌های مهم آن بلوار تیرانداز، خیابان جشنواره، خیابان رشید، خیابان استخر و بلوار وفادار و پروین را می‌توان نام برد. فهرست مناطق مسکونی استان تهران
زمان آباد | زن | زردبند | زردستان | زرین دشت | زرمان | زرنان | زرین ده | زرین آباد | پیشنهاد زواره | زواره وار | زایگان | زره دار | زیارت بالا | زیارت درد | ژیوان | ذوال آباد کاخ‌های تهران
قصر قاجار نام یکی از کاخ‌های عصر قاجاریه است که بنای آن یکی از قدیمی‌ترین قصرهای پادشاهان قاجار به‌شمار می‌آید. از این قصر که در حدود چهارراه قصر امروزی جاده قدیم شمیران (خیابان دکتر شریعتی) با خیابان عباس‌آباد (خیابان بهشتی امروزی) واقع بود، در عصر رضاشاه پهلوی نابود گردید و به جای آن زندان قصر ایجاد گردید. این مکان در حال حاضر، تحت عنوان باغ باغ‌موزه قصر معرفی می شود. محله‌های تهران
در برخی آثار کهن جغرافیایی و تاریخی نیز از مقبره جوانمرد قصاب یاد شده‌است و این گمان را پدیدمی‌آورد که شاید جوانمرد قصاب شخصیت تاریخی ناشناخته‌ای باشد. حمدالله مستوفی از مدفن او در ری و عبدالرزاق سمرقندی در ذکر وقایع از مدفن او در سرخس یاد کرده‌اند. به‌نظر قزوینی جوانمرد قصابِ مدفون در سرخس به جوانمرد قصابِ ری ربطی ندارد.[۴] امروزه نیز در جنوب تهران به سوی ری، در زمین‌های منصورآباد در منطقه بیستم شهرداری تهران بقعه‌ای به نام جوانمرد قصاب هست که به احتمال زیاد بعد از عهد فتحعلی شاه در (۱۲۱۲–۱۲۵۰) ساخته شده‌است. فهرست مناطق مسکونی استان تهران
آب باریک | آب باریک کوچک | آبنیک | آبعلی | آبسرد | آدران | آفرین | افجه | آفتاب | آهار | آهیه | احمدآباد | احمدآباد مستوفی | احمدآباد وسط | اهنز | اهران | ایگل | اجان | اجربست | اکبرآباد کاظمی | اخترآباد | اکرام آباد کیانپور | آلارد | علائین | الله‌آباد | الویک | الورد | امین‌آباد (فیروزکوه) | امین‌آباد (ملارد) | امین‌آباد (قرچک) | امین‌آباد (رودبارقصران) | امیرآباد | امیرآباد کلاهچی | امیریه | امیریه | امامه بالا (شمیرانات) | انباج | اندریه | اندارمان | اندیشه | انجم‌آباد | انزها | آق قویی | عرب لی | ارد (گراش) | ارمبویه | ارسطو | اردینه | ارغش‌آباد | ارجمند | آرو | آرو | اروژقلی | اسدآباد | عسگرآباد | عسگرآباد عباسی | اصغرآباد | اشترگردن | اصیل آباد | اصطلک دانشور | اصطلک پایین | اسور | اتابک کتی | اتابک‌شمس اولیاء | آتشان | آئینه ورزان | بوالعرض | ابراهیم‌آباد | ابراهیم‌آباد | ابراهیم‌آباد | ابراهیم‌آباد | ابراهیم‌آباد | اورین | اوچونک | امامزاده عبدالله | امامزاده عقیل | امامزاده باقر | امامزاده داوود | اسفندآباد | اشتهازان | اسکمان | اسلام‌آباد | اسلام‌آباد | اسلام‌آباد | اسلامشهر | اسماعیل‌آباد | اسماعیل‌آباد معین| اوشان، فشم، میگون | ایجدان | ایجدانک | ایرا | ایرین کاشانک (محله تهران)
کاشانک یکی از قدیمی‌ترین محله‌های تهران است. بزین (شیراز)
بزین (شیراز)، یکی از شهرک های شمالی شهر شیراز است. بزین یکی از قدیمی ترین مناطق شهر شیراز است.قبل از اینکه شهرک های گلستان،حافظ و بهشتی بوجود بیایند،بزین دارای قلعه ای بزرگ و بسیار زیبایی بود که مردمان زیادی در آن سکونت داشتند.رودخانه بزرگی از کوه های شمالی آن در نتیجه چشمه های پر آب می گذشت.بزین پس از سالها و با رشد شهر و برنامه های شهرداری بسیار موقعیت خاصی پیدا کرد و در دهه هفتاد دولت تصمیم به وسعت آن گرفت با خرید زمین های کشاورزی مالکان بزین و دوکوهک شهرک جدیدی به نام شهرک گلستان ایجاد کرد و در دهه هشتاد مجدد بخشی از زمینهای اهالی بزین به نام زمین های چشمه سفید خریداری شد و شهرک جدیدی به نام شهرک حافظ ایجاد شد بزین از لحاظ پتانسیل گردشگری بسیار وضعیت خوبی دارد کوه سرخ و کوه دراک، اشکف تربی،آبشار کوه سرخ،زندان دره.رودخانه تنگ سرخ،جنگل های کوه دراک،چشمه خانی،چشمه بکلوک،چشمه اشکفتی،دره همبونی،باغ های فراوان و البته قلعه قدیمی مربوط به دوران صفویه و یا قاجاریه که در دهه هفتاد توسط شهرداری با دلایل نامعلوم خراب شد.در گذشته همین جای فعلی شهرک گلستان قنات یا چشمه پر آبی بوده که هنوز هم وجود دارد و این زمین ها تمام زیر کشت گندم و جو می‌رفت. سقاخانه
از معروف‌ترین سقاخانه‌ها در ایران می‌توان به سقاخانه بقعه شیخ صفی الدین اردبیلی در اردبیل متعلق به قرن ۱۶ میلادی، سقاخانه کوچه دباغ خانه در یزد متعلق به سال ۱۵۱۷ میلادی، سقاخانه عزیزالله در مجاورت مسجد جمعه اصفهان ساخته شده در دوران شاه سلیمان طی سال‌های ۱۶۶۶ تا ۱۶۹۴ و سقاخانه اسماعیل طلایی ساخته شده به دست نادر شاه افشار در زیارتگاه امام رضا در مشهد در بین سال‌های ۱۷۳۶ تا ۱۷۴۷ میلادی اشاره کرد که از این میان تنها سقاخانه اسماعیل طلایی همچنان در جای خود باقی است. در تهران، بیش از ۲۹۰ سقاخانه وجود دارد که سقاخانه خدابنده لو تنها سقاخانه مصور تهران است که از دوره قاجاریه به جای مانده‌است، که از بی‌نظیرترین آثار تاریخی شهر تهران به‌شمار می‌رود. در تهران (تهران قدیم) به لحاظ معماری و گستره مخاطبان، سقاخانه‌های نوروزخان، شیخ هادی نجم‌آبادی، سقاخانه آئینه و سقاخانه مصور خدابنده لو شهرت زیادی داشتند. سقاخانه‌ای نیز در مقابل بقعهٔ امامزاده سید اسحاق در کوچه خدابنده لو، واقع‌شده‌است، که ظاهراً برای همین مکان متبرکه، بنا شده، این سقاخانه قدمتی بیش از ۶۰ سال دارد و چندی است به دلیل بی‌توجهی مسئولان رو به ویرانی است. میدان ارگ
تاریخ ارگ تهران به دوره صفویه بازمی‌گردد. این ارگ خود بارویی جداگانه داشت و خندقی آن را از شهر جدا می‌کرد در این فاصله بین خندق و ورودی ارگ میدانی جای رفته بود که به نام‌های میدان شاه، میدان توپخانه (قدیم) (به دلیل وجود توپ‌های مختلف از جمله توپ مروارید)، باغ گلشن، میدان ارگ، تخته پل (برای ورود به این میدان پلی چوبین بر روی خندق زده بودند) شناخته می‌شد. تپه ارگ شیروان
تپه ارگ شیروان (تپه نادری شیروان) مربوط به هزاره پنجم قبل از میلاد است و در شیروان، داخل شهر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۰۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. تپه باستانی ارگ شیروان عظیم‌ترین و مهم‌ترین محوطه باستانی شمال شرق کشور و از کهن‌ترین مراکز فرهنگ و تمدن در خطه خراسان شمالی است. این اثر باستانی از اولین محوطه‌های مسکونی حاشیه رودخانه اترک محسوب می‌شود که همانند کوهی در داخل شهر باستانی شیروان قرار گرفته و بر دشت شیروان اشراف داشته و رود اترک از مجاورت آن می‌گذرد.