انواع و مشخصه های گسل چیست؟
زمین‌لرزه
سه نوع عمده از گسل وجود دارد که ممکن است موجب زلزله بشوند: نرمال، معکوس (محوری) و ضربه‌ای-لغزشی. گسل‌های نرمال و معکوس نمونه‌هایی از شیب - لغزش هستند، که در آن جابه جایی در امتداد گسل در جهت شیب و حرکت بر روی آن‌ها شامل مؤلّفهٔ عمودی می‌شود. گسل نرمال عمدتاً در حوزه‌هایی رخ می‌دهد که پوسته مانند مرز واگرا در حال تمدید شدن است. گسل معکوس در مناطقی که پوسته مانند مرز همگرا در حال کوتاه شدن است رخ می‌دهد. گسل‌های ضربه‌ای - لغزشی ساختمان‌های شیب داری دارند که دو طرف گسل به صورت افقی در کنار یکدیگر می‌لغزند؛ مرزهای تبدیلی نوع خاصی از گسل ضربه‌ای – لغزشی هستند. زلزله‌های بسیاری ناشی از جنبش در گسل‌هایی هستند که شامل هر دو نوع شیب - لغزش و ضربه‌ای- لغزشی است، این لغزش به عنوان مورب شناخته شده‌است. گسل
گسل‌های بزرگ در پوسته زمین نتیجه حرکت برشی زمین هستند و زمین‌لرزه نیز نتیجه نیروی رها شده در حین لغزش سریع لبه‌های یک گسل به هم است. بزرگترین نمونه‌های گسل مرزهای میان ورقه‌های زمین‌ساختی کره زمین است. از آنجا که یک گسل معمولاً از یک شیار مستقیم و مرتب تشکیل نشده و ناحیه‌ای از تغییر شکل‌های پیچیده زمین را در بر می‌گیرد معمولاً به جای گسل از «منطقه گسلی» صحبت می‌کنند. بزرگترین گسل ایران گسل زاگرس است. گسل‌های ایران
امن‌ترین استان‌ها و مناطق ایران از نظر خطر گسل‌ها همدان اصفهان کردستان، مرکزی، مناطقی از خوزستان زنجان یزد و کرمان هستند.گسل زمین‌لرزه‌ای نوعی شکستگی زمین است که در اثر زمین‌لرزه کم‌ژرفا تولید شده باشد و به‌طور کلی با تجدید حرکت دوباره گسل‌های پیشین همراه هستند. این گونه گسل‌ها می‌توانند دربارهٔ سازوکار رهاسازی انرژی لرزه‌ای در طی زمین‌لرزه و نیز تنش‌های ناحیه، اطلاعات لازم را بدهند. گسل درونه
این گسل پس از گسل معکوس اصلی زاگرس، یکی از مهم‌ترین و ممتدترین ساختارهای ایران به‌شمار می‌آید. ولمن در سال ۱۹۶۶ میلادی با بررسی جابه‌جایی‌های موجود در رسوبات آبرفتی، یک جابه‌جایی راست‌لغز چپ‌گرد را برای این گسل پیشنهاد داد. اما چالنکو در سال ۱۹۷۳ میلادی، ۶۰ کیلومتر از بخش خاوری این گسل را مورد بررسی و مطالعه قرار داد و نشان داد که بر خلاف نظر ولمن، گسل دارای حرکت قائم است. گسل دنا
گسل دنا مرز پهنه زاگرس بلند و زاگرس چین‌خورده را تشکیل می‌دهد. این گسیختگی با راستای شمالی – جنوبی، از نوع گسل‌های پی‌سنگی عرضی با سازوکار امتداد لغز راست‌گرد همراه با راندگی است، به گونه‌ای که سبب انحراف اثر محوری و خمیدگی ساختمان‌های چین‌خورده و راندگی واحدهای دیرینه‌زیستی بر واحدهای نوزیستی و کواترنری گردیده‌است و چندین گنبد نمکی در امتداد این گسل برونزد دارند. این گسل تا منطقه سپیدان در استان فارس با راستای شمالی – جنوبی امتداد دارد و بی‌هنجاری‌های ساختاری، تغییرات شدید شیب لایه‌ها همراه با واژگونی پهلوی جنوب غربی تاقدیس‌ها از شواهد این پهنه گسلی است.
زمین‌لرزه ۱۹۸۰ الاصنام
پروژهٔ «تنسور گشتاور مرکزوار» زاویه‌های (راستا، شیب، ریک) گسل سازندهٔ زمین‌لرزه و صفحه عمود بر آن را (°۵۸، °۴۳، °۸۱) یا (°۲۵۰، °۴۷، °۹۸) و نوع گسل را «معکوس» فرارسانده‌است. جلبک
جلبک‌ها آغازیان ساده‌ای هستند که اندازهٔ آن‌ها از موجودات گیاهی تک‌سلولی گرفته تا جلبک‌های بزرگ فرق می‌کند. به نظر می‌رسد که بعضی از جلبک‌ها دارای ریشه و ساقه و برگ هستند، ولی در واقع هیچ فرقی بین قسمت‌های مختلف جلبک‌ها مشاهده نمی‌شود. جلبک‌ها از جمله آغازیانی هستند که به علت دارا بودن کلروفیل و انجام فعالیت‌های فتوسنتزی، از طرف زیست شناسان در زیرگروه گیاهان قرار گرفته‌اند وتمام سلول‌های این آغازیان کم و بیش شبیه هم هستند آنچه در نگاه نخست توجه را به جلبک‌ها جلب می‌کند، رنگ‌آمیزی‌های متنوع در بین آن‌ها است.  جلبک‌ها رنگ‌های مختلفی دارند، ولی به‌طور عمده به رنگ‌های سبز، قهوه‌ای و قرمز و زرد دیده می‌شوند . با این حال همهٔ آن‌ها دارای کلروفیل هستند. در جلبک‌های قهوه‌ای و قرمز کلروفیل توسط رنگ‌دانه‌های دیگر پوشانده شده و در نتیجه به رنگ قهوه ای و قرمز، دیده می‌شوند که اگر آن‌ها را بجوشانیم رنگ سبز آن‌ها ظاهر می‌گردد. از دیگر نمونه‌های جلبک می‌توان به علف دریایی قرمز و علف صخره و کاهوی دریایی اشاره کرد. دمل
دُمَل یا آبسه به جمع شدن چرک در جایی از بافت گفته می‌شود. علائم و نشانه‌های دمل شامل مواردی همچون قرمزی، درد، گرمی و ورم می‌شود. این ورم را هرگاه فشار دهیم، به نظر می‌رسد که درون آن از مایعی پر شده‌است. منطقهٔ قرمز شده اغلب فراتر از ورم نیز می‌رود. کفگیرک‌ها یا کورک‌ها انواعی از دمل هستند که اغلب دارای فولیکول مو می‌باشند و این مورد در نوع دمل بزرگ اندازهٔ بزرگ‌تری دارد. اسلامپ (زمین‌شناسی)
فرونشست‌ها دارای تعدادی ویژگی‌های مشخصی هستند. برشی که به عنوان شکاف در منطقه وسیعی از زمین به دور از شیب رخ می‌دهد به عنوان پرتگاه نامیده می‌شود و اغلب شبه صخره و مقعر است. در نشست‌های چرخشی بلوک اصلی و نشست معمولاً به رشته‌های فرعی نشست و پرتگاه‌های وابسته شکسته می‌شود و تا الگوی پلکانی بلوک‌های جیگزین شده را شکل می‌دهد. شیست
شیست یک سنگ با درجه دگرگونی متوسط و متشکل از گِل سنگ و شیل می‌باشد. شیست دارای دانه‌هایی با اندازه متوسط تا درشت، مسطح و ورقه ایی شکل با جهت یافتگی اختصاصی (دانه‌های نزدیک به هم شدیداً موازی هستند) است. این سنگ به واسطه داشتن مقادیری بالای ۵۰٪ از کانی‌های صفحه ای و کشیده (همچون میکا و تالک)، و غالباً با میان لایه‌های بسیار ریز کوارتز و فلدسپار مشخص می‌گردد. این کانی‌های ورقه ایی شکل (مسطح، صفحه ایی) مشتمل بر میکاها، کلریت، تالک، هورنبلند، گرافیت و سایر کانی‌های مشابه می‌باشند. کوارتز غالباً به صورت دانه‌های کشیده در این سنگ ایجاد می‌گردد تا حدی که صورت خاصی را ایجاد می‌نمایند که در اصطلاح با نام کوارتز شیست نامیده می‌شود. شیست‌ها غالباً دارای گرونا می‌باشد. شیست در دماهای بالای تشکیل شده و به نسبت فلیت دارای دانه‌های درشت تری است. به برگوارگی (آرایش دگرگونی در لایه‌ها) با فلس‌هایی در اندازه متوسط تا درشت و جهت یافتگی ورقه ای ترجیحی اصطلاحاً شیستوارگی «اردوال سانی» اطلاق می‌گردد. گسل مشاء-فشم
گسل مشاء-فشم که با نام گسل مشاء نیز شناخته می‌شود، یک گسل فشاری است که از شرق در نزدیکی شاهرود در استان استان سمنان شروع می‌شود و در غرب به نزدیکی آبیک در استان قزوین می‌رسد. این گسل حدود ۲۰۰ تا ۴۰۰ کیلومتر طول دارد و دریاچهٔ آب شیرین تار در نزدیکی شهر دماوند نیز در راستای همین گسل تشکیل شده‌است. پهنهٔ این گسل در نزدیکی منطقهٔ مشاء به بیش از ۱۰ متر می‌رسد و به شدت بریده، خرده و پودر شده‌است. این گسل به سمت شمال تحدب دارد و شیب‌هایی در همهٔ جای آن به سمت شمال دیده می‌شود که اندازهٔ شیب بین ۳۵ تا ۷۰ درجه تغییر می‌کند. این گسل می‌تواند در برخی نقاط به صورت یک بالاروندگی و در برخی دیگر به صورت روراندگی تلقی شود. گلسنگ برگ‌برگ
سه نوع اصلی گلسنگ وجود دارد: پوسته‌ای، برگ‌برگ و بوته‌ای. گلسنگ‌های برگ‌برگ با ریسه‌های برگی پهن و پوست بالایی و پایینی مشخص می‌شوند. بسیاری از آنها لایه‌های متعددی دارند که طبقه‌بندی شده‌اند و به شناسایی انواع مختلف کمک می‌کنند. گلسنگ‌های برگ‌برگ به‌وسیله نخینه‌ها (هیف‌ها) در پوست زیرین با ساختارهای ریشه‌ای کوچکتر به نام لَنگَرَک (Rhizine) به سطوح می‌چسبند. گسل بشاگرد
گسل طولی بشاگرد همانند دیگر گسل‌های هم‌زاد و هم‌روند (گسل‌های فنوج، جنوب جازموریان و…)، در زمان شکل‌گیری پهنه ساختاری – رسوبی مکران در دوران میانه‌زیستی به وجود آمده و ابتدا از نوع گسل عادی بوده ولی پس از آغاز فرورانش پوسته اقیانوسی عمان، به راندگی رو به شمال تبدیل شده‌است. گرهک (زمین‌شناسی)
در رسوب‌شناسی و زمین‌شناسی، گِرِهَک یا ندول ()، کلوخه یا توده کوچک و نامنظم گِرد از یک سنگدانه معدنی است که معمولاً دارای ترکیب متضادی است، مانند گرهک پیریت در زغال سنگ، گرهک چِرت در سنگ آهک، یا گرهک فسفریتی در پلمه‌سنگ (شیل) دریایی ته‌نشست‌های احاطه‌کننده یا سنگ‌های رسوبی. زمین‌لرزه ۲۰۰۱ گجرات
پروژهٔ «تنسور گشتاور مرکزوار» زاویه‌های (راستا، شیب، ریک) گسل سازندهٔ زمین‌لرزه و صفحه عمود بر آنرا (°۲۹۸، °۳۹، °۱۳۶) یا (°۶۶، °۶۴، °۶۰) و نوع گسل را «معکوس» فرارسانده‌است. گسل نهبندان
دو گسل عمده این مجموعه گسلی به نام "گسل نه خاوری" و "گسل نه باختری" نام‌گذاری شده‌اند. در ناحیه خونیکک (جنوب نهبندان) این دو گسل به یکدیگر می‌رسند و به صورت یک گسل امتدادلغز واحد، به سمت جنوب ادامه می‌یابد، ولی در ۵۰ کیلومتری شمال نصرت‌آباد، این گسل بار دیگر دو شاخه شده و به سمت جنوب از هم دور می‌شوند. شاخه جنوب‌شرقی که جداکننده افیولیت شرق ایران از بلوک لوت است، "گسل نصرت‌آباد" و به شاخه جنوب‌غربی که تا شمال آتشفشان‌های بزمان ادامه دارد، "گسل کهورک" نامیده شده‌اند. گلسنگ
گُلسَنگ یک موجود تشکیل‌شده از جُلبَک و قارچ است. گلسنگ‌ها معمولاً بر روی تخته‌سنگ‌ها و همچنین دیوارها و تنه درختان بصورت ورقه‌های زرد یا خاکستری مایل به سفید یا مایل به سبز می‌زیند. جلبک‌ها برای تولید غذا از نور آفتاب استفاده می‌کنند و بعضی از این غذاها توسط قارچ‌ها استفاده می‌شود. گلسنگ، در حقیقت، گردهم‌آمده‌ای از یک قارچ و نوعی جلبک ریز است، ولی شبیه هیچ‌کدام از آن‌ها نیست. گلسنگ‌ها اگرچه برگ یا گل ندارند ولی با رنگ خاکستری روشن یا سفیدی که دارند می‌توانند هنگامی که خیس و مرطوب هستند به سبز روشن تغییر رنگ دهند. گلسنگ‌ها خیلی به کند نمود می‌کنند ولی زندگی طولانی دارند. گلسنگ‌ها اولین جانداران چندیاخته‌ای بودند که به خشکی وارد شدند. گل‌فشان
وجود این پدیده ریخت‌شناختی در هر منطقه نشانه فعالیت زمین‌ساختی آن منطقه بوده‌است. بنابراین احتمال زلزله خفیف و گسل خوردگی وجود داشته که این امر باید در احداث سازه‌های ثابت و سکونت گاه‌ها لحاظ شود. گسل فعال
گسل‌های فعال عمدتاً در نزدیکی مرز ورقه‌های زمین‌ساختی وجود دارند و مطالعه گسل‌های فعال نیز بر روی این مناطق تمرکز دارند. گسل‌های فعال در ورقه‌های یک‌پارچه کمتر یافت می‌شوند. این واقعیت که مناطق درون‌ورقه‌ای نیز ممکن است دارای پتانسیل مخاطرات لرزه‌شناختی باشند، به تازگی شناخته و تأیید شده‌است. زمین‌لرزه‌های ۱۳۸۰–۱۳۸۱ هندوکش
پروژهٔ «تنسور گشتاور مرکزوار» زاویه‌های (راستا، شیب، ریک) گسل سازندهٔ زمین‌لرزه و صفحه عمود بر آن را (°۱۶، °۳۹، °۱۰۴) یا (°۱۷۷، °۵۳، °۷۹) و نوع گسل را «معکوس» اعلام کرده‌است. سنگدانه
عمدتاً به دو دسته گردگوشه و تیزگوشه (شکسته) تقسیم می‌شود. شن‌های طبیعی، معمولاً دارای شکلی گردگوشه و بافت سطحی صاف هستند. در مقابل، سنگ‌های شکسته دارای سطحی زبر و خشن بوده و بسته به نوع سنگ معدن و انتخاب سنگ‌شکن، سنگدانه‌های شکسته ممکن است دارای مقادیر قابل ملاحظه‌ای دانه‌های پولکی یا طویل باشند که تأثیر منفی روی عملکرد بتن دارد. وجود سنگدانه‌های دارای ابعاد بزرگ و همچنین نسبت زیاد سنگدانه‌های پولکی و طویل در بتن باعث به وجود آوردن لایه نازک آب در فصل مشترک خمیره سیمان و سنگدانه شده، این لایه در ضعیف کردن پیوستگی خمیره سیمان و سنگدانه در مرز بین سنگدانه و خمیره بسیار مؤثر است. فهرست گسله‌های ایران
هر ناپیوستگی ثانویه زمین‌ساختی که بعد از ایجاد شکستگی در آن جابجایی رخ داده باشد به عنوان گسل شناخته می‌شود. بر این اساس هم گسله‌های کوچک در حد چند میلی‌متر و هم گسل‌هایی با طول چندین کیلومتر در این تعریف می‌گنجند. گوداله سربروس
موج‌هایی که در پایین گسله‌ها دیده می‌شوند، ماسه‌ای هستند و توسط باد به وجود می‌آیند. مدل‌سازی شمارشی نیروهای مؤثر در پوستهٔ مریخ نشان می‌دهد که عامل اصلی ایجاد این گسل، تغییر شکل پوسته ناشی از آتشفشان‌های تارسیس به سمت شرق است. گسل‌ها کاملاً جوان هستند، آن‌ها راه خود را با عبور از ویژگی‌های از قبل موجود، مانند تپه‌های تارتاروس مونتس و دامنهٔ گدازه‌ای جنوب شرقی الیسیم مون، می‌گشایند. راندگی
گُسَلِ راندگی () نوعی گسل یا شکستگی در پوسته زمین است که در آن لایه‌های سنگی زیرین به روی لایه فوقانی رانده شده‌است. این عارضه اغلب از قرارگیری سنگ‌های قدیمی‌تر بر روی سنگ‌های جوان‌تر مشخص می‌شود. گسل‌های راندگی بر اثر نیروهای فشاری پدید می‌آیند. فسیل شاخص
یک نوع از گودال‌هایی است که به‌طور معمول در عرض ۱۰ درجه از رسوبات ساخته می‌شوند. این لانه‌ها می‌توانند بسیار بزرگ باشند حتی بیش از یک متر که این نشان دهنده حفظ خوب آنهاست. به عنوان مثال سنگ‌های ژوراسیک حاصل از ساحل ایالت یورکشایر انگلستان، اما عرض آن‌ها معمولاً فقط ۲ سانتی‌متر است و اندازه موجودات تولید شده نیز محدود است. احتمال می‌رود که بیشتر رسوبات مواد غذایی است. پهنه گلی
پهنهٔ گِلی یا پهنهٔ کِشَند عبارت است از تالاب‌های ساحلی که درون محوطه ای که اثر جزر و مد وجود دارد تشکیل می‌شود و در آنها رسوبات ناشی از رودخانه‌ها یا جزر و مد آنجا انباشته می‌شود. پهنهٔ گلی در خلیج‌ها، بایو، کولاب و پای‌رودها تشکیل می‌شوند. همچنین در دریاچه‌های آب شیرین و آب شور و انتهای رودخانه‌ها و جویبارها نیز ایجاد می‌شود. گسل کوهبنان
گسل کوهبنان یکی از گسل‌های ایران مرکزی است که طول آن تا ۹۰۰ کیلومتر برآورد می‌شود و راستای عمومی آن شمال‌غربی–جنوب‌شرقی است و ممکن است ادامه جنوبی گسل کلمرد باشد. در شمال کوهبنان (شمال کرمان)، این گسل ارتفاعات سنگی را از رسوبات آبرفتی جوان جدا می‌کند. حرکت این گسل در کامبرین، پالئوزوئیک، تریاس و پلیو–پلیستوسن آشکار است. نوع حرکت گسل تلفیقی از راست‌گرد و راندگی است و به‌نظر می‌رسد یک گسل معکوس پرشیب باشد، که به سمت شمال‌شرقی شیب دارد. گسل کوهبنان رسوبات کواترنری را بریده و می‌توان آن را گسلی فعال تلقی کرد که با زمین‌لرزه‌ها و گسلش جوان همراه است. طبقه‌بندی خاک
انواع خاک در این نوع طبقه‌بندی عبارت‌اند از: که شن و ماسه خاک‌های درشت دانه و لای و رس ریزدانه نامیده می‌شوند. گسل جوان زاگرس
گسل صحنه با طول نزدیک به ۱۰۰ کیلومتر، دو گسل گارون و مروارید را به یکدیگر متصل می‌سازد. برخی زمین‌شناسان، این گسل را به سه قطعه جنوب‌شرقی، مرکزی و شمال‌غربی تقسیم کرده‌اند. جغرافیای تهران
در علم زلزله‌شناسی گسل‌هایی برای بشر خطرناک شناخته می‌شوند که حداقل ۱۰ کیلومتر طول داشته و جوان (فعال) هم باشند (گسل فعّال گسلی است که در ده هزار سال گذشته حداقل سبب یک زمین لرزه شده باشد). گسل شمال تهران بزرگ‌ترین گسل شهر است که در جنوب دامنه رشته‌کوه البرز و در شمال شهر تهران قرار دارد. این گسل از لشکرک و سوهانک آغاز شده تا فرح‌زاد و حصارک و از آن‌جا به سمت غرب امتداد یافته است. این گسل در مسیر خود، نیاوران، تجریش، زعفرانیه، الهیه و فرمانیه را در بر می‌گیرد. گسل مهم دیگر گسل ری است که با توجه به مقاوم نبودن ساختمان‌های جنوب تهران در صورت فعال شدن بسیار پرتلفات خواهد بود. این گسل از جاده خاوران شروع شده و با گذر از دولت‌آباد و حرکت بر مسیر جاده کمربندی تهران در حد نصاب کوره‌های آجرپزی چهاردانگه به پایان می‌رسد. نقشه گسل‌های تهران اخیراً توسط پایگاه ملی داده‌های علوم زمین تهیه شده است. ریک (زمین‌شناسی)
در گسلها به‌طور خاص ریک جهت حرکت گسل نسبت به راستا است که به صورت پادساعتگرد از خط افقی به‌سوی پایین اندازه‌گیری گردیده، جهت بالای آن مثبت در نظر گرفته می‌شود و به این ترتیب گستره تغییر آن بین °۱۸۰− تا °۱۸۰ است. ریک گونهٔ گسل و در نتیجه نوع زمین‌لرزه را مشخص می‌کند. چند گونه گسل و مقدارهای ریک آن‌ها به این صورت است: جریان چگال
اختلاف چگالی موجود بین دو سیال که عامل اصلی ایجاد این گونه جریان‌ها می‌باشند، و اندازهٔ نیرویی که باعث حرکت جریان می‌شود و به تناسب آن سرعت جریان مستقیماً به گرادیان چگالی وابسته‌است. این اختلااف چگالی می‌تواند بر اثر عوامل مختلفی همچون مواد نامحلول، تفاوت دما یا ذرات معلق موجود در سیال باشد. نمونه‌های زیادی از این جریان‌ها در طبیعت مشاهده می‌شود که به عنوان مثال می‌توان به نسیم‌های دریایی اشاره کرد که بر اثر حرکت هوای مرطوب و خنک دریا بر روی زمین ایجاد می‌شود. طوفان ‌های همراه با رعد وبرق، توفان‌های شن در بیابان‌ها، ایجاد و سقوط بهمن در کوه‌ها، حرکت گدازه‌های خروجی از آتش فشان و جریان‌های جت مانند خروجی از سطوح گرم مثال‌های دیگری از این گونه جریان‌ها می‌باشند. گچ
2CaSO4.4H2O → 2CaSO4 + H2O رنگ گچ به فرم طبیعی سفید بوده و ممکن است به دلیل ناخالصی‌های مواد آلی رس و اکسید آهن به رنگ‌های خاکستری، خاکستری مایل به آبی، صورتی یا زرد دیده شود. سنگ گچ دارای سیستم تبلور منوکلینیک، وزن مخصوص ۲/۲ و سختی ۲ می‌باشد. ژیپس مورد به‌کارگیری با سنگ گچ به فرم توده‌ای بلوری‌شده که به فرم دانه‌های ریز و درشت است؛ در اسید کلریدریک و آب گرم به فرم محلول در می‌آید. سنگ گچ خالص دارای ۹/۲۰ درصد آب ترکیبی و ۶/۴۶ درصد SO3 و ۵/۳۲ درصد CaO است. راندگی اصلی زاگرس
راندگی اصلی زاگرس از نوع گسل‌های راندگی - فشاری است و نقش چشم‌گیری بر لرزه‌خیزی ایران دارد. بر اساس مطالعه برو و ریکو (۱۹۷۱)، راندگی اصلی زاگرس یک گسل معکوس کم‌شیب است که بخش اصلی گسل سراسری زاگرس را تشکیل داده و قدمت بیشتری دارد. جابه‌جایی افقی این گسل حدود ۴۰ کیلومتر است.  بخش جدیدتر گسل سراسری زاگرس، گسل اصلی عهد حاضر یا گسل جوان زاگرس نام دارد. این روراندگی، زاویه قائم دارد و راستگرد است. و در اصل مجموعه‌ای از چندین قطعه گسل کوچکتر در امتداد یکدیگر است. عوارض جغرافیایی
پوسته قاره‌ها یکپارچه نیستند و در بخش‌های مختلف دارای شکستگی هستند که محل این شکستگی‌ها را گسل می‌نامند زلزله زمانی اتفاق می‌افتد که سنگ‌های ناحیه‌ای از پوسته زمین مقاومت خود را دربرابر نیروهایی که از درون زمین به آن‌ها وارد می‌آید از دست می‌دهند و به‌طور ناگهانی می‌شکنند از طرف دیگر تجزیه مود پرتوزا مانند اورانیوم درداخل زمین سبب تجمع انرژی در زمین می‌شود که گاهی در محل تماس دو پوسته یا گسلها، انرژی جمع شده امکان آزاد شدن می‌یابد دراثر این واقعه پوسته زمین به صورت موجی شکل بالا و پایین می‌رود هر چه سرعت و شدت این امواج بیشتر باشد خرابی ویرانی ناشی از ان نیز بیشتر خواهد بود عمق این انفجار زیرزمین نیز به میزان ویرانی حاصله تأثیر می‌گذارد یعنی هر چه ژرفای کانونی زمین‌لرزه کمتر باشد شدت ویرانی بیشتر می‌شود و هرچه از مرکز زمین‌لرزه دورتر شویم از نیروی ویرانگری آن کاسته می‌شود همه زلزله‌ها خطرناک نیستند و برخی از آن‌ها اصلاً احساس نمی‌شوند بلکه فقط دستگاه‌های حساس آن‌ها را ثبت می‌کنند برای اندازه‌گیری میزان آسیب زمین‌لرزه (شدت) و هچنین مقدار انرژی‌ای که زمین‌لرزه آزاد می‌کند (بزرگی) از دو مقیاس استفاده می‌شود که به نام ریشتر و مرکالی معروف است. آنچه که در اغلب زمین‌لرزه‌ها سبب خسارت می‌شود و تلفات انسانی را بیشتر می‌کند تنها ویرانی ناشی ازخود زلزله نیست بلک مشکلاتی است که پس از وقوع زلزله رخ می‌دهد مانند آتش‌سوزیها، انفجار لوله‌های گاز، لغزش‌های زمین، پس‌لرزه‌ها، اتصال کابل‌های برق و… گاهی تلفات بیشتری به بار می‌آورد گس
طعم گس در موز و خرمالوی نارس غالب است که مانع از خوردن آنها می‌شود. همچنین در انار، زغال‌اخته و به وجود دارد. خوردنی های گس خشک، خنک و سنگین هستند. جلا
جَلا ( به انگلیسی : luster ) در زمین‌شناسی یکی از معیارهای شناسایی و توصیف کانی‌ها است. جلا توصیف شیوه‌ای است که نور با سطح یک بلور، سنگ یا کانی تعامل می‌کند. در واقع جلا به نحوه انعکاس نور از سطح کانی اطلاق می‌شود. دو دسته اصلی در طبقه‌بندی کانی ها براساس جلا ، جلای فلزی و غیرفلزی می‌باشد.نحوه انعکاس یا جذب نور توسط کانی ها به نوع اتم های تشکیل دهنده‌ی کانی و نحوه پیوند آنها بستگی دارد. بسیاری از کانی هایی که پیوند کووالانسی دارند ، تمایل به داشتن جلای الماسی دارند ، حال آنکه کانی‌های با پیوند یونی بیشتر جلای شیشه‌ای دارند. کوارتز یک کانی با جلای شیشه‌ای است. گسل میناب
داده‌های زمین‌شناسی، تفسیر عکس‌های هوایی و داده‌های لرزه‌شناسی نشان می‌دهد که پهنه گسلی میناب از نوع امتدادلغز است و بلوک شرقی آن به سمت جنوب حرکت کرده‌است. وجود گنبدهای نمکی در زاگرس و خلیج فارس و نبود آن‌ها در ناحیه مکران، سبب شده تا برخی از زمین‌شناسان، سن این گسل را ۵۰۰ میلیون سال بدانند. در حال حاضر حرکت در طول این گسل از نوع رورانده است و از اوایل کواترنری حرکت امتدادلغز نداشته‌است. گسل نایبند
یکی از ویژگی‌های گسل نایبند، هدایت گدازه‌های ماگمایی به سطح زمین است. در شرق طبس، این گدازه‌ها از نوع نیمه‌عمیق داسیتی هستند که به زمان پالئوژن نسبت داده شده‌اند؛ ولی در جنوب کفه طبس و ناحیه راور، آتشفشان‌ها به سن کواترنری، از نوع روانه‌های بازالتی هستند. گسل نهبندان
گسل نهبندان یا گسل نه از گسل‌های فعال و یکی بزرگ‌ترین گسل‌های راستا لغز راست‌بر به صورت یک پهنه گسلی در مرز خاوری بلوک لوت از سهیل‌آباد در شمال تا نصرت‌آباد در جنوب است. این گسل در برخی نقاط با مولفه فشاری یا معکوس همراه است. راستا و شیب صفحه گسله راستای چیره شمالی-جنوبی است. در داخل پهنه برشی راستا و شیب صفحه گسله‌های فرعی با امتداد شمال خاوری-جنوب باختری، شمال باختری-جنوب خاوری و حتی خاوری-باختری نیز وجود دارد. گسل فعال
گسل فعال به گسلی گفته می‌شود که در حال حاضر و گاهی در آینده احتمال تبدیل‌شدن به منشأ یک زمین‌لرزه دیگر را دارد. به‌طور کلی زمین‌شناسان گسلی را به عنوان گسل فعال می‌شناسند که شواهدی از فعالیت لرزه‌ای آن طی ده هزار سال اخیر دیده شده باشد. گسل تبریز
گسل تبریز یکی از ساختارهای خطی ایران است که با درازای ۱۰۰ کیلومتر از کوه‌های میشو (در غرب) تا بستان‌آباد (در شرق) قابل ردیابی است. بهترین اثر این گسل در شمال تبریز دیده می‌شود و به همین دلیل گسل تبریز نام‌گذاری شده‌است. روند عمومی آن شمال ۱۱۵ درجه شرقی و شیب آن قائم است. از صوفیان به سمت غرب، این گسل پس از گذشتن از شهرستان خوی به سمت ماکو و سپس به کوه‌های آرارات در ترکیه می‌رسد. ادامه جنوب‌شرقی آن کوه‌های سلطانیه در جنوب‌شرقی زنجان است که ممکن است به گسل قم–زفره برسد. گسل‌های ایران
اصلی‌ترین گسل‌های تهران عبارتند از گسل مشا فشم، گسل شمال تهران، گسل جنوب تهران، گسل پارچین، گسل شمال ری، گسل جنوب ری، گسل کهریزک، گسل اشتهارد و گسل ایپک. زمین‌لرزه ۱۹۹۹ چمولی
پروژهٔ «تنسور گشتاور مرکزوار» زاویه‌های (راستا، شیب، ریک) گسل سازندهٔ زمین‌لرزه و صفحه عمود بر آن را (°۲۸۰، °۷، °۷۵) یا (°۱۱۵، °۸۳، °۹۲) و نوع گسل را«معکوس» فرارسانده‌است. سلنیت (کانی)
سنگ گچ (ژیپس) یکی از عمومی‌ترین کانی‌های محیط‌های تبخیری است. این کانی اگر بی‌رنگ باشد به آن سلنیت می‌گویند و اگر به صورت توده‌ای باشد به آن رُخام گچی (آلاباستر) می‌گویند. این کانی ماکل معروفی به نام «دم پرستویی» دارد. گسل دنا
گسل دنا یکی از شکستگی‌های اصلی در پی‌سنگ کامبرین زاگرس است که با فعالیت‌های بعدی خود، در مواردی بر رسوبات زاگرس تأثیر گذاشته‌است؛ بدین‌سان که رسوبات زاگرس را در مناطقی قطع و در مناطقی باعث پیچش و تغییر راستای این رسوبات و ساختارهای آن‌ها شده‌است. اطلاعات ژئوفیزیک هوایی مغناطیسی، بخش جنوبی گسل دنا را به‌صورت دوشاخه نشان می‌دهد. یکی از شاخه‌ها به سمت جنوب رفته و در امتداد گسل کازرون قرار می‌گیرد و شاخه دیگر به سمت جنوب‌شرقی و شیراز می‌رود. پهنه گسلی دنا در انتهای شمالی خود یعنی جایی که به گسل بزرگ زاگرس نزدیک می‌شود نیز شاخه‌شاخه شده و به سمت شمال‌غربی متمایل می‌شود. از ویژگی‌های مهم زمین‌شناسی گسل دنا، بیرون‌زدگی چند گنبد نمکی در درازای آن است. در مسیر این گسل، در بخش غربی کوه دنا، سازندهای زاگون و لالون (کامبرین) بر روی سنگ‌های کرتاسه رانده شده‌اند. در گستره شمال کوه دنا، در دامنه غربی کوه دره‌بادامی و کوه کمانه، سنگ‌های کرتاسه بر روی دشت یا سازند بختیاری (پلیوسن) رانده شده‌اند. گلسنگ
بسیاری از گونه‌های این گیاه روی سنگ‌ها می‌رویند و مواد معدنی آنها را جذب می‌کنند. در نتیجهٔ فعل و انفعال گلسنگ سنگ‌ها می‌شکنند و به خاک تبدیل می‌شوند. گلسنگ‌ها به همراه خزه‌ها و گروهی از جلبک‌ها یک لایه نسبتاً سفتی تشکیل می‌دهند که به هنگام باران شدید از شستشوی سطحی خاک جلوگیری کرده و از تشکیل سیلاب اولیه جلوگیری می‌کنند ضمن آنکه در برابر باد نیز مقاوم هستند و از روان شدن ماسه‌های سطحی تا حدودی می‌کاهند همچنین اگر بذر گیاه بیابانی بر روی این لایه قرار گیرد، امکان جوانه‌زنی سریع‌تری را دارد. عوارض جغرافیایی
دسته‌بندی گسل‌ها فقط بر اساس هندسه و جهت جابه جایی نسبی ایجاد شده در آن‌ها صورت می‌پذیرد گسل‌های امتدادلغز و گسل‌های شیب‌لغز دو تقسیم‌بندی کلی گسل‌ها می‌باشند. گسل‌های امتدادلغز: گسل‌هایی که امتداد اصلی لغزش در امتداد راستای گسل باشد، گسل امتدادلغز نامیده می‌شوند. گسل ترادیس
زمانی که صفحات سنگ‌کره در کنار یکدیگر و بدون ایجاد پوسته جدید (مانند پشته‌های اقیانوسی) یا بدون تخریب پوسته (مانند نواحی فرورانش)می‌لغزند گسل‌های تبدیلی یا انتقالی ایجاد می‌کنند. امتداد گسله‌های ترادیس موازی با جهت حرکات صفحات سنگ‌کره بوده و در واقع در بین دو پشته اقیانوسی قرار دارند. اغلب گسل‌های ترادیسی در پوسته‌های اقیانوسی قرار دارند اما تعداد کمی از آن‌ها مانند گسل واقع در کالیفرنیا در پوسته قاره‌ای نیز مشاهده می‌گردد. در حد فاصل بین دو پشته اقیانوسی صفحات سنگ‌کره در خلاف جهت یکدیگر حرکت می‌کنند واین امر موجب ایجاد زمین‌لرزه می‌گردد. در واقع گسل‌های ترادیسی بخش‌هایی از یک زون شکستگی بزرگتری هستند که به لحاظ زمین لرزه‌ای فعال هستند. زمین‌لرزه ۱۹۹۲ بیگ بر
پروژهٔ «تنسور گشتاور مرکزوار» زاویه‌های (راستا، شیب، ریک) گسل سازندهٔ زمین‌لرزه و صفحه عمود بر آن را (°۳۱۸، °۸۸، °۱۷۸) یا (°۴۸، °۸۸، °۲) و نوع گسل را «امتدادلغز» فرارسانده‌است. عوارض جغرافیایی
در واقع حضور گسل در یک منطقه نشان می‌دهد که در یک زمان گذشته، در طول آن جابه‌جایی رخ داده‌است ای جابه‌جایی می‌توانسته یا به صورت جا به جایی آرام باشد که هیچ گونه لرزشی در زمیی ایجاد نمی‌کند یا اینکه به صورت ناگهانی اتفاق بیفتد که عامل ایجاد اغلب زمین‌لرزه‌ها می‌باشند در امتداد گسل‌های فعال، حین جابه جایی فرسایشی دو قطعه پوسته‌ای در کنار هم، شکسته و فشرده می‌شوند در سطح صفحات گسلی، سنگ‌ها بشدت صیقلی و شیاردار می‌شوند این سطوح صیقلی و شیاردار به زمین‌شناسان در شناخت جهت آخرین جابه جایی ایجاد شده در طول گسل کمک می‌کند زمین‌لرزه ۱۹۸۸ سگنی
پروژهٔ «تنسور گشتاور مرکزوار» زاویه‌های (راستا، شیب، ریک) گسل سازندهٔ زمین‌لرزه و صفحه عمود بر آنرا (°۱۸۹، °۳۹، °۱۳۵) یا (°۳۱۷، °۶۴، °۶۰) و نوع گسل را «معکوس» فرارسانده‌است. زمین‌شناسی هرمزگان
گسل میناب یا گسل زندان، قسمتی از امتداد اورال-عمان-ماداگاسکار (فورون، ۱۹۴۱) به حساب آمده و با روند شمالی – جنوبی در بخش خاوری شهرستان میناب واقع است. به نظر قرشی (۱۹۸۵) این گسل، یک گسل راستالغز راست گرد است که مرز بین دو صفحه همگرای قاره ای زاگرس و پوسته اقیانوسی فعال دریای عمان را در جنوب مکران تشکیل می‌دهد. کازمین و دیگران (۱۹۸۶) خط عمان را که جداکننده تصادم قاره-قاره زاگرس (در سمت چپ) و فرورانش پوسته اقیانوس دریای عمان به زیرمکران است (در سمت راست)، از نوع گسل تبدیلی نوع قوس-قوس (روایت و همکار، ۱۹۷۹) در نظر می‌گیرند؛ بنابراین ادامه خط عمان در ایران، یعنی گسل میناب هم باید گسل تبدیلی نوع قوس-قوس باشد (درویش زاده، ۱۳۷۰). طول این گسل در حدود ۳۰۰ کیلومتر می‌باشد. قشقایی
خوابگاه یا مفرش: خوابگاه یا «مفرش» به شکل مکعب مستطیل و معمولاً از جنس جاجیم و رنگارنگ است. اندازهٔ تقریبی آن ۸۰×۸۰×۱۵۰ سانتیمتر است و به‌وسیله بندهای چرمی و قلابهای (نر و ماده) بسته می‌شود. خوابگاه دو دستگیره چرمی در دو طرف دارد. عشایر قشقایی از مفرش برای جای دادن رختخواب و البسه استفاده می‌کنند. مفرش از وسایل اصلی هر سیاه چادر و هر خانواده ایلی است. گَبه: گَبِّه یا «قالیچه خرسک» نوعی قالی گره بافته (معمولاً درشت بافت) است که در اندازه کوچک توسط عشایر قشقایی بافته می‌شود. گبه پرزهای بلند دارد و در بافت آن شمار پود بیشتری به کار می‌رود که تأثیر چشمگیری بر نرمی گبه می‌گذارد. تعداد پود برخی از گبه‌ها گاهی از سه تا هشت پود در هر رج و بلندی پرزها تا یک سانتی‌متر هم می‌رسد. در گبه‌های قشقایی برخلاف گبه‌های سایر نواحی ایران که خودرنگ است، بافنده از رنگ‌ها و نقش‌های متفاوتی استفاده می‌کند. البته گبه‌هایی با نقش ساده با زمینه‌ای یکرنگ یا رنگهای محدود نیز بافته می‌شود. از نقش‌های مورد علاقه مردم قشقایی نقش شیر است که علاوه بر اهمیت باستانی این نقش مظهر جوانمردی است و بی ارتباط با وجود شیر در منطقه کامفیروز و دشت ارژن فارس نیست. نقش‌های لچک ترنج، ستاره، نقش خشتی و نقش حیوانات مختلف نیز در گبه بافی کاربرد دارد. گبه‌های قشقایی تمام پشم هستند و تار آن‌ها نیز پشمی است. چرخ بافی یکی از انواع دست بافته‌های عشایر قشقایی است. در چرخ بافی، تارها به وسیله دوجفت (چهار عدد) کمان بالا و پایین شده و پس از باز شدن دهانه، پودهای الوان عبور داده می‌شود. یک پود (زمینه) همواره در عرض بافته حرکت می‌کند، و دو عدد پود رنگی با تغییر محل دوجفت کمان یادشده و جابجا شدن تارها (تعویض دهانه) نقوش را پدیدار می‌نمایند. نقوش از به هم پیوستن لوزی‌های رنگی به وجود می‌آیند. تارها از جنس نخ پنبه‌ای پُر تاب و سفید، و پودها از الیاف الوان پشمی می‌باشند. موارد کاربُرد آن در نزد عشایر تهیه وسیله‌ای برای حمل و نقل اثاثیه، زیراندازی سبک و سیار مصارف محلی می‌باشد. تعداد زیادی از لوازم کاربردی و مصرفی دست باف عشایر قشقایی، از طریق چرخ بافی تولید می‌شود. زگیل
انواع مختلفی از زگیل‌ها تا به حال شناسایی شده که از نظر شکل و محل مورد اثر به انواع زیر طبقه‌بندی شده‌اند: کارآیی سرمایشی سقف‌های گنبدی
به‌طور کلی سقف‌های قوسی را به دو دسته کلی می‌توان تقسیم کرد. دسته اول سقف‌هایی که انحنا دارند و در جهت دیگر خطی اند و سقف تقریباً به شکل نیم دایره، تاقی یا قوسی دایره‌ای بر روی دیوارهای جانبی قرار می‌گرفته‌است. نوع دوم سقف‌های گنبدی شکل است که شکل هندسه دورانی با انحنای دو جانبه دارند و نیروی وزن و سایر نیروها را با مکانیسم غشایی به تکیه گاه‌ها منتقل می‌کنند. سقف‌های قوسی از یک لایه تشکیل شده‌اند. در این سقف‌ها خشت خام یا آجر به شکل دایره‌ای روی یکدیگر قرار داده می‌شده‌اند. در معماری ایران با اختراع گنبد دو پوسته‌ای مسئله عایق کاری سقف به نحو جالبی حل شده است. سقف‌های گنبدی یا قوسی طی قرن‌های گذشته از نظر جنس و مواد آن چنان تغییر قابل ملاحظه‌ای نداشته‌است. در ابتدا سقف‌ها از جمله تاق کسری از مصالح گلی یا خشت خام ساخته شد و کاربرد خشت خام طی سالیان متمادی ادامه داشت ولی چگونگی استقرار خشتها شکل‌های مختلفی به خود گرفته‌است. البته به تدریج در تاق‌های بزرگ آجر جایگزین خشت خام شده‌است. معمولاً بالای خشت خام یا آجر با کاهگل به ضخامت ۱ الی ۲ سانتیمتر پوشانده می‌شدکه هم از جهت انتقال گرما و هم از جهت پوشش سقف برای محافظت در مقابل باران، نفوذ آب و حفاظت در مقابل شرایط محیط به خوبی عمل می‌کرده‌است. زمین‌لرزه ۹۲۱
پروژهٔ «تنسور گشتاور مرکزوار» زاویه‌های (راستا، شیب، ریک) گسل سازندهٔ زمین‌لرزه و صفحه عمود بر آن را (°۳۷، °۲۵، °۹۶) یا (°۲۱۱، °۶۵، °۸۷) و نوع گسل را «معکوس» فرارسانده‌است. زمین‌لرزه
از آنجایی که مرزهای صفحه‌ها در درون سنگ کره قاره‌ها رخ می‌دهد، تغییر شکل در منطقه‌ای بسیار بزرگ‌تر از مرز صفحه پخش شده‌است. مانند تبدیل قاره‌ای گسل سان آندریاس، بسیاری از زمین لرزه‌ها به دور از مرز صفحه رخ می‌دهند و به گونه‌های توسعه یافته در منطقه وسیع تری از تغییر شکل ناشی از نا منظمی در رابطه با گسل ردیابی هستند (به عنوان مثال منطقه «بزرگ خم».) زلزله نورتریج با جنبش در رانش کوه درون چنین منطقه‌ای در ارتباط بود. مثال دیگر مرز صفحه همگرا و به‌شدت مایل بین پلیت عربی و اوراسیا است که بخشی از شمال غربی کوه‌های زاگرس می‌باشد. تغییر شکل در ارتباط با مرز این صفحه به پوستهٔ تقریباً خالص که جنبش‌های عمود بر مرز در منطقه وسیعی در جنوب غربی و حرکات تقریباً خالص ضربه‌ای- لغزشی در امتداد گسل‌های اصلی نزدیک به مرز واقعی صفحه‌ها تقسیم می‌شود. این توسط مکانیسم کانونی زمین لرزه نشان داده‌است. همه صفحات تکتونیکی میدان تنش داخلی ناشی از تعاملات خود با صفحات مجاور و بارگیری یا تخلیه رسوبی دارند. (به عنوان مثال deglaciation.) این تنش‌ها ممکن است برای ایجاد شکست در امتداد گسل صفحه‌های موجود کافی باشند، و زلزله‌های میان صفحه‌ای را ظاهر کنند. درزه (زمین‌شناسی)
دَرزه () به شکستگی با منشأ طبیعی در یک لایه یا مجوعه‌ای از سنگ‌ها گفته می‌شود که در امتداد آن شکستگی، حرکت یا جابجایی صورت نگرفته باشد. گرچه فرایند درزه‌ای شدن سنگ ممکن است به‌صورت مفرد نیز صورت گیرد، اما معمولاً به شکل گروهی از درزه‌ها شکل می‌گیرد که مجموعه درزه نامیده می‌شود. تفاوت درزه با گسل در این است که در گسل‌ها بین دو سطح شکستگی جابه‌جایی مشخص و قابل اندازه‌گیری صورت گرفته، در حالی که سطوح دو طرف درزه فاقد جابه‌جایی درزه‌ها فراوان‌ترین اشکال زمین‌شناسی ساختمانی هستند که در بیشتر سنگ‌ها یافت می‌شوند. این اشکال از لحاظ ظاهر، ابعاد و شکل قرارگیری دارای تنوع بسیاری بوده و در محیط‌های زمین‌ساختی گوناگونی روی می‌دهند. بسیاری اوقات ممکن است منشأ فشارهایی که باعث ایجاد شکستگی در سنگ و تشکیل درزه می‌شوند، نامشخص باشد. بخش عمده درزه‌ها در سنگ‌های مستحکم و مقاوم مانند ماسه‌سنگ، سنگ آهک، کوارتزیت و سنگ خارا پدید می‌آیند. زمین‌لرزه ۲۰۰۲ دنالی
پروژهٔ «تنسور گشتاور مرکزوار» زاویه‌های (راستا، شیب، ریک) گسل سازندهٔ زمین‌لرزه و صفحه عمود بر آنرا (°۲۹۶، °۷۱، °۱۷۱) یا (°۲۹، °۸۲، °۱۹) و نوع گسل را «امتدادلغز» اعلام کرد. گسل ترادیس
گسل ترادیس که گسل تبدیلی و گسل انتقالی نیز نامیده می‌شود، یکی از سه مرز زمین‌ساخت صفحه‌ای است. دو مرز دیگر مرزهای همگرا و واگرا هستند. در مرز انتقالی، زمین لبه‌های صفحات به یک‌دیگر ساییده می‌شوند. پیچند
فواره‌های کوچک و ضعیف، به‌صورت دایره‌های کوچکی از گردوغبار بر روی زمین دیده‌می‌شوند. اگرچه در مورد قیف‌های غلیظ‌تر، اگر سرعت باد سطح مرتبط بیشتر از ۴۰ مایل بر ساعت باشد، ممکن است در تمام سطح زمین گسترش نیابد، در نتیجه جریان مورد نظر یک پیچند در نظر گرفته‌می‌شود. پیچندهایی که درمناطق نزدیک به استوا و ارتفاع نسبتاً کمی رخ می‌دهند به پیچندهای «لوله بخاری» معروف‌اند. پیچندهای تک‌گردابی بزرگ، همچون گوههایی که به داخل زمین گیر کرده‌اند دیده‌می‌شوند، و به همین دلیل «پیچند گوه» یا «گوه» نام‌دارند. دسته‌بندی «لوله‌بخاری» نیز اگر مشخصاتی متناسب با نوع بالا داشته‌باشد، جزو این نوع از پیچندها قرار می‌گیرد. گاهی‌اوقات ممکن‌است پهنای گوه زیاد باشد، در نتیجه گوه به‌شکل توده‌ای از ابر دیده می‌شود. حتی محققان پیچندشناسی نیز قادر به تشخیص ابرهای آویزان و پیچندهای گوه از فواصل دور نیستند. اغلب پیچندها به‌شکل گوه هستند. عوارض جغرافیایی
گُسَل یا گسله شکستگی‌هایی در پوسته زمین هستند که در طول آن‌ها تغییر شکل‌های قابل توجهی ایجاد شده‌است بزرگترین گسل ایران گسل زاگرس می‌باشد. گسل فعال
گسل‌های دوره کواترنری نوعی گسل فعال به‌شمار می‌روند که در سطح زمین دیده و تشخیص داده شده و شواهد حرکت و جابه‌جایی آنها در ۱٫۶ میلیون سال اخیر وجود دارد. گسل (مجموعه تلویزیونی)
گسل نام مجموعه تلویزیونی به کارگردانی علیرضا بذرافشان و تهیه‌کنندگی محسن چگینی می‌باشد. این مجموعه تلویزیونی ۴۰ قسمتی در (مرداد و شهریور ماه) ۱۳۹۶ ازشبکه یک سیما پخش شد. گسل نایبند
گسل نایبند به دلیل روند شمالی–جنوبی، از جمله گسل‌های کاتانگایی به‌شمار می‌رود. شواهد ریخت‌زمین‌ساختی موجود نشان می‌دهد که شمالی‌ترین بخش این گسل، سبب پایین‌افتادگی کویر بجستان و کویر بشرویه شده و بخش میانی آن در شکل‌گیری کوه‌های شتری و فراخاست بعدی آن نقش اساسی داشته‌است. گسل
گُسَل یا گسله به شکستگی‌هایی گفته می‌شود که سنگ‌های دو طرف صفحهٔ شکستگی در برابر همدیگر حرکت کرده باشند. این جابه‌جایی می‌تواند از چند میلی‌متر تا صدها متر باشد. انرژی آزاد شده به هنگام حرکت سریع گسل‌های فعال عامل وقوع اغلب زمین‌لرزه‌ها است. پشم
خصوصیات پشم در این نژادها کاملاً متنوع است و قطر و طول تار پشم در آن‌ها به ترتیب ۷۰ میکرون و ۳۰ سانتی‌متر هم ممکن است برسد. پشم این نژادها گذشته از تفاوتی که از نظر طول و قطر با یکدیگر دارند، از لحاظ جعد و استحکام نیز متفاوت هستند در واقع این صفت به علت شرایط جغرافیایی، تغییرات آب و هوایی، نوع علوفه، آمیختگی نژادی و حتی فقر غذایی پدید آمده و از جمله خواص ارثی این گوسفندان به حساب می‌آید (عزت پور، ۱۳۸۱). گسل ری
از گسلهای مهم تهران، گسل ری‌ است . مقیاس بزرگای گشتاوری
مقیاس بزرگای گشتاوری به غیر از دامنه از امواج زمین‌لرزه، داده‌های بیشتری مانند نقطه گسیختگی گسل، میزان جنبایی گسل و نیروی فشار وارده به گسل را در نظر می‌گیرد. اگر فشار وارده به گسل از حد تحمل سنگ‌های پوسته در سطح گسل بیشتر شود، گسل به لغزش در آمده و باعث ایجاد زمین‌لرزه می‌شود. سازه غشایی
ویژگی‌های مذکور ارتباط مستقیم با خواص مواد سازنده غشاهای این نوع سازه‌ها دارد. ساخت و تولید مواد کامپوزیت از الیاف و پلیمرها با طیف وسیعی از خواص فیزیکی، مکانیکی و سازه‌ای امکانات متعددی را پیش روی طراحان قرار داده است. این مواد دارای تفاوت‌هایی در اندازه، وزن و خواصی نظیر مقاومت گسیختگی، مقاومت در برابر ترک خمشی، انتشار آتش، گسترش پارگی و همینطور درجه شفافیت، دوام و ضمانتی که کارخانه سازنده می‌دهد، می‌باشند؛ بنابراین شناخت این ویژگی‌ها و تفاوت‌ها جهت انتخاب ماده مناسب از سوی طراحان و مهندسین، امری ضروری می‌نماید. تهران
تهران در برابر بسیاری از رخدادها و خطرات طبیعی از جمله زمین‌لرزه آسیب‌پذیر است. بررسی‌های زمین‌شناسی انجام شده بیانگر آن است که شهر تهران روی گسل‌های زیادی قرار دارد. با گسترش فضای شهر، ساخت‌وسازهایی نیز در حریم یا روی گسل‌های بزرگ و لرزه‌خیز انجام شده‌است. افزون بر آن، دشت تهران و شهر ری دارای شکستگی‌هایی است که ممکن است به هنگام لرزش گسل‌های بزرگ، دچار لغزش و جابه‌جایی شوند. با بررسی زمین‌لرزه‌های روی داده در گسترهٔ تهران و پیرامون آن، زمین‌لرزه‌هایی به بزرگی ۷٫۷ درجهٔ ریشتر را می‌توان یافت. همچنین بررسی‌ها نشان می‌دهد که گسل‌های مشا در ارتفاعات البرز و گسل گرمسار فعالیت بیشتری داشته‌اند. گرهک (زمین‌شناسی)
گرهک‌ها به‌طور معمول دارای یک سطح زگیل‌مانند یا ضربه‌خورده هستند و به عنوان یک توده مجزا در لایه میزبان وجود دارند. گرهک‌ها به‌طور کلی فاقد هرگونه ساختار داخلی هستند، به‌جز بقایای باقی‌مانده از بستر یا فسیل‌های اصلی. گرهک‌ها ارتباط نزدیکی با سَنگال‌ها دارند و گاهی اوقات این اصطلاحات به جای هم استفاده می‌شوند. گسل جبهه کوهستان
گسل جبهه کوهستان که خمیدگی پیشانی کوهستان نیز نامیده می‌شود، یکی از گسل‌های فعال منطقه زاگرس است که مرز جنوبی کمربند ساده چین‌خورده زاگرس را تشکیل می‌دهد. این راندگی، کور و قطعه‌قطعه با ویژگی‌های ساختاری، توپوگرافی، زمین‌ریخت‌شناسی و لرزه‌زمین‌ساختی خاص است. گسل ایپک
این گسل در سال‌های اخیر فعالیت‌های زیادی داشته‌است و بر اساس مطالعات انجام شده قدرت لرزه زایی این گسل ۸ ریشتر است. از این گسل به عنوان یکی از عوامل تهدید کننده شهر تهران یاد شده‌است. این گسل عامل زمین‌لرزهٔ ۱۰ شهریور ۱۳۴۱ بوئین زهرا و زمین‌لرزهٔ ۱ تیر ۱۳۸۱ بوئین زهرا بوده‌است. گسل گلباف
گسل گلباف یکی از جنباترین ساختارهای منطقه کرمان است که در چند دهه گذشته دست‌کم ۵ زمین‌لرزه متوسط تا بزرگ و ویران‌گر (۱۱ ژوئن ۱۹۸۱، ۲۸ ژوئیه ۱۹۸۱، ۲۰ نوامبر ۱۹۸۸، ۱۴ مارس ۱۹۹۸ و ۱۸ نوامبر ۱۹۹۸) را در گستره گلباف پدیدآورده است. رویداد زمین‌لرزه پنجم دی‌ماه ۱۳۸۲ در جنوب سامانه گسلی گلباف می‌تواند هشداری برای رویداد زمین‌لرزه آتی در بخش جنوبی‌تر این سامانه گسلی باشد. خنازیر
خنازیر آماس غدد لنفاوی ناحیه گردن است. التهاب و تورم این غدد می‌تواند بعلت بروز عفونت‌های مختلف باشد ولی در ۹۵ درصد موارد میکرب سل عامل بیماری است. علائم و نشانگان شایع در این بیماری شامل تورم بدون دردی است که به‌طور مزمن رشد می یابد و علائم التهابی عفونت‌های حاد میکروبی را ندارد به اینجهت به آن آبسه سرد گفته می‌شود. خنازیرهای سلی ممکنست همراه با تب و ضعف عمومی و کاهش وزن همراه باشند. تشخیص بیماری معمولاً با نمونه برداری با سوزن از محتویات آبسه امکان‌پذیر می‌باشد. و در بعضی موارد کل حجم خنازیر به روش جراحی خارج و سپس مورد آزمایش بافت شناسی قرار داده می‌شود. جغرافیای تهران
مشخصه اصلی زمین‌شناسی تهران قرار گرفتن آن بین توده عظیم رشته‌کوه البرز (متعلق به دوران سوم زمین‌شناسی) و فلات ایران (متعلق به دوران چهارم زمین‌شناسی) است. مهم‌ترین نمود این مسئله وجود گسل‌های فعالی چون گسل مشاء، گسل شمال تهران و گسل ری است که موجب شده همواره زمین‌لرزه‌های خفیف و نامحسوسی در محل این گسل‌ها به وقوع بپیوندد. زمین‌لرزه
لرزاندن و گسیختگی زمین اثرات اصلی ایجاد شده توسط زمین لرزه هستند، اساساً منجر به آسیب زیاد یا کم ساختمان‌ها و دیگر سازه‌های سفت و سخت می‌شود. شدت عوارض بستگی به ترکیب پیچیدهٔ بزرگی زلزله، فاصله از مرکز زلزله، شرایط زمین‌شناسی و geomorpholical محل دارد که باعث تقویت یا کاهش انتشار امواج می‌شود. تکان زمین را با شتاب زمین اندازه‌گیری می‌کنند. ویژگی‌های خاص زمین‌شناسی، geomorphological و geostructural محل می‌توانند میزان لرزش زمین را حتی در زلزله‌های کم شدت افزایش دهند. این اثر، سایت یا تقویت محلی نامیده شده‌است. اصولاً به دلیل انتقال حرکت لرزه‌ای از خاک سخت به خاک سطحی نرم، تمرکز و ذخیرهٔ انرژی لرزه‌ای در کانون به علت نوعی تنظیم هندسی می‌باشد. گسیختگی زمین در واقع شکستن آشکار و جابه جایی سطح کره زمین در طول گسل است که ممکن است در مورد زلزله بزرگ مترها باشد. گسیختگی زمین خطر بزرگی برای سازه‌های مهندسی بزرگ مانند سدها، پل‌ها و ایستگاه‌های قدرت هسته‌ای است در نتیجه نیاز به نقشه‌برداری دقیق از گسل‌های موجود برای شناسایی هر گونه احتمال شکستن سطح زمین در طول مدت عمر سازه وجود دارد. امتداد و شیب
هر عارضه سطحی را می‌توان بوسیلهٔ راستا و شیب نشان داد که شامل بستره‌های رسوبی، گسلها و شکستگیها، کواستاها، آذرین‌لایه‌ها و آذرین‌تیغه‌ها و برگوارگی دگرگونی می‌شود. رخساره‌های خطی با روش‌های همانندی اندازه‌گیری می‌شوند به این صورت که لخشه با زاویه شیب و روال به جهت شیب مانسته است. ویسکوالاستیسیته
ویسکوالاستیسیته خاصیت دسته‌ای از مواد است که رفتاری میان دو خاصیت کلی ویسکوز بودن و کشسان بودن از خود نشان می‌دهند و این خاصیت به هنگام تحمیل نیروی خارجی و اعمال تغییر شکل بر آن پدیدار می‌شود. مواد ویسکوز، مانند عسل، در برابر تنش اعمال شده، پاسخ‌هایی به صورت جریان برشی و کرنش (تغییر شکل طولی) با تغییرات خطی نسبت به زمان از خود واکنش نشان می‌دهند. مواد کشسان، مانند آهن نیز به هنگام رویاروی با تنش، به آرامی کشیده می‌شوند و در صورتی که میزان تنش از آستانه کشسانی آن‌ها فرارتر نرفته باشد، به محض برداشته شدن تنش، به وضعیت اولیه خود بازمی‌گردند. مواد ویسکوالاستیک به مانند نام خود، خواصی از این دو دسته کلی مواد دارند. از جمله داشتن خاصیت مقاومت وابسته به زمان در برابر کرنش. کشسان بودن به‌طور معمول ناشی از وجود پیوندهای گسترده مولکولی در سرتاسر صفحات بلوری جامدات و وجود ساختار منظم و سازمان‌یافته آن‌هاست، ولی در سوی مقابل لزجت ناشی از نفوذ مولکول‌ها و اتم‌ها به درون ساختار نامنظم سیالات است. غار چال‌نخجیر
بیشتر غار از سنگ‌های آهکی تشکیل شده‌است که متعلق به دسته سنگ‌های رسوبی‌اند. ویژگی مهم سنگ‌های آهکی، حل‌شدن آن‌ها در آب‌های حاوی دی‌اکسید کربن است. هنگامی که آب وارد زمین آهکی می‌شود در اثر برخورد با فلز و کانی‌های دیگر، مقداری از آن را در خود حل کرده و زمان شکل‌گیری سازندهای آهکی غار، رنگ حاصل از کانی‌ها باعث تغییر رنگ در آهک می‌شود. بیشتر سازندهای درون غار رنگ سفید شیری دارند که گاهی متمایل به زرد‌اند. املاح گوگرد باعث ایجاد رنگ زرد، املاح آهن باعث ایجاد رنگ سیاه، املاح مس باعث ایجاد رنگ سبز واملاح جیوه باعث ایجاد رنگ نارنجی مایل به قرمز شده‌اند که ترکیب فراوان این رنگ‌ها در غار به چشم می‌خورد. گسل
زمین‌شناسان گسل‌ها را بر اساس لغزش به سه دسته تقسیم می‌کنند: در این نوع طبقه‌بندی، وضعیت گسل نسبت به طبقات اطراف مورد توجه قرار می‌گیرد. اهواز
گسل اهواز به طول تقریبی ۱۰۰ کیلومتر، مهم‌ترین گسل شهر اهواز است که از میانهٔ شهر عبور می‌کند. گسل اهواز از نوع واژگون و در برخی مناطق از نوع راندگی است و دستکم سازه‌های قدیمی‌تر از میانه‌زیستی را جابه‌جا کرده‌است. راستای گسل اهواز شمال باختری - جنوب خاوری است که با نام گسل پیش‌بوم اهواز شناخته می‌شود (Ahwaz Foreland Fault). نمونه‌گیری‌های به عمل آمده از گسل اهواز بیانگر فعال بودن این گسل است. سن‌یابی صورت گرفته با روش ترمولومینسانس بر روی گسل هواز برآوردی ۴۰۰۰ سال را به عنوان یک فعالیت زمین‌ساختی مهم برای گسل اهواز و رویداد یک زمین‌لرزه بزرگ که سبب جابه‌جایی مسیر کارون شده‌است را نشان می‌دهد و از آنجا که رویداد یک زمین لرزه بزرگ را در سال ۸۴۰ میلادی در منطقه اهواز گزارش کرده‌اند بنابراین با کسر این دو مقدار می‌توان عدد ۲۸۰۰ سال را به عنوان دوره بازگشت احتمالی لرزه‌زایی گسل اهواز در نظر گرفت. گسل کندوان
گسل کندوان یکی از گسل‌های عمده و کهن البرز است که روند غربی–شمال‌غربی دارد و شیب صفحه گسلی حدود ۳۰ تا ۹۰ درجه به سمت شمال است. گسل کندوان در بخش‌های مختلف به نام‌های راندگی کندوان، راندگی طالقان، روراندگی گرمابدر، گسل برگشته بایجان، گسل رود والار و شاهان‌دشت (در شرق دماوند) نیز نام‌گذاری شده‌است. تغییرپذیری و تغییر اقلیم
برخی گونه‌ها دارای الزامات خاص اقلیمی هستند که بر پراکندگی‌های جغرافیایی آن‌ها اثر می‌گذارد. هر گونه گیاهی دارای دانه گرده‌ای شکل بارزی می‌باشد و در صورتی که این دانه‌ها در محیطهای عاری از اکسیژن همچون نقاط گندابی، در برابر تخریب از خود مقاومت نشان می‌دهند. تغییرات موجود در دانه گرده در سطوح مختلف از این محیط گندابی با بیان تغییرات اقلیمی نشان داده می‌شود. گسل ماهدشت
بنابر تحقیقات انجام شده این گسل، گسل ماهدشت در حال حاضر فعال و توانایی لرزه زایی ۷ تا ۸ ریشتری را داراست. شتاب لرزه‌ای این گسل، ۱۹۶ سانتیمتر بر مجذور ثانیه است. مسکن مهر ماهدشت بر روی این گسله قرار دارد که در صورت راندگی این گسل، خسارات سنگینی به مسکن مهر این شهر وارد خواهد شد. جغرافیای تهران
شهر تهران از نظر زمین لرزه جزء مناطق پرزیان (۸ تا ۱۰ درجه مرکالی) به‌شمار می‌آید. گسل‌هایی که در تهران و حومه تا شعاع ۱۵۰ کیلومتری مرکز شهر قرار دارند، عبارتند از گسل مشا به طول ۹۰ کیلومتر، شمال تهران، ریبه طول ۸ کیلومتر، طالقان، ایوانکی و ایپک که بررسی رفتار آن‌ها حایز اهمیت است. گسل فعال
ژئومورفولوژی، لرزه‌شناسی، لرزه‌شناسی انعکاسی، زمین‌ساخت صفحه‌ای، زمین‌سنجی و سنجش از دور، تحلیل کمی مخاطرات و … از مهم‌ترین مفاهیم زمین‌شناختی و رشته‌های مرتبط با مطالعه گسل‌های فعال به‌شمار می‌روند. آمل
۷۵ درصد مازندران روی گسل زلزله قرار دارند. از این رو آمل نیز به دلیل وجود خط مستقیم روی گسل چند زلزله بیش از ۴ ریشتری را تجربه کرده‌است. در مجموع شهرستان آمل بر روی سه گسل کوه، جلگه و بایجان واقع شده‌است. گسل عطاری
گسل عطاری از حدود ۲۵ کیلومتری شرق سمنان آغاز شده و به سمت شرق تا حوالی روستای قوشه ادامه می‌یابد. این ساختار خطی نوعی گسل شمال‌شرقی–جنوب‌غربی با شیب به سمت جنوب‌شرق و نوعی گسل بنیادی است که از زمان کامبرین تا کرتاسه پسین بر حوضه‌های رسوبی دو سوی خود اثرگذار بوده‌است. نقش این گسل به گونه‌ای است که می‌توان آن را جداکننده دو پهنه ساختاری–رسوبی البرز و ایران مرکزی دانست. برخی دیگر از زمین‌شناسان مانند بربریان، گسل عطاری را نوعی راندگی کوتاه به طول ۳۲٫۵ کیلومتر می‌دانند که سبب راندگی سنگ‌های سازند کرج (از سوی جنوب) بر روی کنگلومرا، ماسه‌سنگ و مارن‌های ژیپس‌دار میوسن و کنگلومرا و ماسه‌سنگ‌های پلیوسن–پلیستوسن (در شمال) شده‌است. هیچ‌گونه داده لرزه‌خیزی از گسل عطاری در دسترس نیست. گندله
دیسک های گرد یا چرخان متشکل از دیسک چرخشی شیبدار است که بر روی یک قسمت به طور ثابت نصب شده است. دیسک ها به دلیل تنظیم دقیق ذرات و توزیع آن ها انتخاب می شوند .همچنین این گندله ها به مواد بازیافتی بسیار کمتری نیاز دارند. روانه گلی
خاک‌سره نوعی حرکت توده‌ای است که در مناطق سرد و پرجمعیت و کوه‌های بلند رخ می‌دهد. خاکسره در اصل گونه‌ای خزش است که در مناطق یخبندان دائمی رخ می‌دهد. با گرم شدن هوا آب ذوب‌شدهٔ یخ‌ها جذب خاک می‌شود و پس از اشباع آن را به آرامی به حرکت در می‌آورد. خنج
از جمله پدیده‌های ساختاری می‌توان به گسله‌های اساسی در سامانه گسیختگی‌های گستره نامبرده که در زیر به آن‌ها اشاره می‌کنیم. وجین و سله‌شکنی
سَلَّه لایه سخت و غیرقابل نفوذی در سطح خاک می‌باشد. در واقع بر اثر بارندگی یا آبیاری سطحی، خاکدانه‌ها و کلوخه‌های خاک، با برخورد قطره‌های آب، متلاشی می‌شوند. در اثر این از هم‌پاشیدگی، ذرات تشکیل‌دهندهٔ خاکدانه، از هم جدا می‌شوند. ذرات رس همراه با آب به داخل خاک وارد شده و فضاهای خالی خاک را که عامل تبادل و جریان آب‌وهوا به درون خاک و محیط می‌باشند را پر می‌کنند. از اینروی نفوذ آب به داخل سله سخت می‌شود. خاک‌های سنگین و نیمه‌سنگین، و خاک‌های دارای مواد آلی کم، مستعد تولید سله هستند. در تشکیل سله، کلسیم توسط سدیم جایگزین می‌شود. سدیم در بین ذرات رس قرار می‌گیرد و آن‌ها را پراکنده می‌کند. ذرات رس آزادشده، دراثر جذب آب متورم شده و منفذهای خاک را می‌بندند. ذرات رس آزادشده، به صورت سطحی اشباع از آب نشست کرده و به‌طور متراکمی بهم می‌چسبد. سطح سله نسبت به آب نفوذپذیری کمتری یافته و سختی و تراکم آن مانع تهویهٔ جریان هوا می‌شود. تر و خشک شدن متوالی سله، ضخامت آن را بیشتر می‌سازد. تراکم خاک در سله، لوله‌های مویین بسیار باریکی را به وجود آورده که میزان تبخیر سطحی را بسیار افزایش می‌دهد. نفوذپذیری سله خیس، ۲۰۰ برابر کمتر از خاک تغییر نیافته‌است. این‌همه تهویه خاک را کم کرده و فرسایش خاک را سبب می‌شود. سله هنگام خشک شدن منقبض و سخت‌تر شده و تَرَک برمی‌دارد و از رشد ریشه، خروج جوانه‌ها و سبز شدن بذر جلوگیری می‌کند. زمین‌لرزه ۲۰۰۲ مولیز
پروژهٔ «تنسور گشتاور مرکزوار» زاویه‌های (راستا، شیب، ریک) گسل سازندهٔ زمین‌لرزه و صفحه عمود بر آن را (°۱۸۰، °۷۹، °۱۱) یا (°۸۸، °۸۰، °۱۶۹) و نوع گسل را «امتدادلغز» فرارسانده‌است. زمین‌لرزه احتمالی تهران
گسل مُشا و گسل ری خطرناک‌ترین گسل‌های تهران هستند. گسل مشا با ۲۰۰ کیلومتر طول از شمال شرق تا برج‌های منطقهٔ ۲۲ غرب تهران را تحت تأثیر قرار می‌دهد. حدود ۹۰ کیلومتر مربوط به گسل‌های شمال تهران است. گسل ری با طول ۲۰ کیلومتر، از جادهٔ خاوران شروع و روی جادهٔ کمربندی تهران در چهاردانگه پایان می‌یابد. گسل مُشا می‌تواند زمین‌لرزه‌ای به بزرگی ۷ تا ۷٫۵ ریشتر ایجاد کند. کوه گوگرد
گسل کوه گوگرد با درازای ۸۰ کیلومتر و گسل کوه گچاب با درازای ۴۰ کیلومتر رشته‌هایی از گسل سمنان هستند. پوده‌زار
لجن‌زار یا گنداب (quagmire) نوعی پوده‌زار یا خاک باتلاقی شناور در مرحله توالی آب‌آیندی است و در نتیجه باعث پرشدن پوده‌زارهای زیرین خود می‌شود. چهار نوع لوش یا پوده‌زار وجود دارد که عبارتند از: خاک باتلاقی، پوداب، مرداب و باتلاق. فوران پله
مهم‌ترین ویژگی فوران پله‌ای وجود توده‌های روشن و درخشان خاکستر آتشفشانی داغ است که یک جریان آذرآواری را پدید می‌آورد. شکل‌گیری گنبد گدازه یکی دیگر از ویژگی‌های این نوع فوران آتشفشانی است. همچنین ممکن است جریان‌های کوچک خاکستر یا تشکیل مخروط‌های سنگ پا در این نوع فوران دیده شود. گلابی
گلابی میوه‌ای زنگوله‌ای شکل است که در محدوده رنگ‌های سبز، زرد، قهوه‌ای، قرمز یا ترکیبی از این رنگ‌ها وجود دارد. این میوهٔ زشت سرشار از پتاسیم، ویتامین‌ها و مواد معدنی می‌باشد. از ۳۰۰۰ گونه گلابی در جهان وجود دارد و به صورت پخته، کمپوت شده یا خام مصرف می‌شود که اصطلاحاً به آن [شیرگلاب] یا [گلاب خام] گفته می‌شود. دانه گلابی برای انسان و بز خطرناک است ولی برای دیگر جانداران مفید است. دانه موز نیز مانند دانه گلابی در همین دسته قرار می‌گیرد و میوه موز بهتر است به صورت پخته مصرف شود وگرنه برای بز خطرناک است. پایه کاتالیست
- ژلاسیون:سل‌ها انرژی‌های سطحی بالایی دارند و سیستم از راه رشد ذره یا لخته شد (ژلاسیون) تلاش می‌کند آن‌ها را کمینه نماید. سه نوع ژلاسیون وجود دارد که عبارتند از هیدروژل‌ها، گوی‌های کرکی و رسوب‌های های حجیم که هیدروژل‌ها در کاتالیزگری بیشترین اهمیت را دارند. از دید عملی باید بین مساحت‌های سطح بالا و زمان‌های ژل سازی رابطه مناسبی برقرار کرد مکانیک خاک
خاک‌های لای، شن و ماسه، براساس اندازه دانه‌هایشان دسته‌بندی می‌شوند. در نتیجه ممکن است در هر دسته انواع گوناگونی از کانی‌ها وجود داشته باشد. کانی کوارتز به‌دلیل پایداری زیادی که نسبت به سایر کانی‌ها دارد متداول‌ترین کانی تشکیل دهنده ماسه و لای است. پس از آن، میکا و فلدسپار بیشتر درمیان کانی‌های لای و ماسه یافت می‌شوند. کانی‌های تشکیل‌دهنده شن، معمولاً شبیه کانی‌های تشکیل‌دهنده سنگ مادر (سنگی که دچار فرسایش شده) است. رس بیشتر از کانی‌های مونتموریونیت یا اسمکتیت، ایلیت و کائولینیت یا کائولین تشکیل‌شده‌است. این کانی‌ها تمایل به تشکیل صفحات و لایه‌هایی در بین خود دارند این صفحه‌ها طولی حدود ۱۰ متر تا ۱۰ × ۴ متر و ضخامتی حدود ۱۰ متر تا ۱۰ × ۲ متر دارند و این لایه‌ها سطح مخصوص نسبتاً بزرگی دارند. سطح مخصوص (SSA) برابر است با نسبت مساحت دانه به جرم آن. کانی‌های رسی معمولاً سطح مخصوصی بین ۱۰ تا ۱۰۰۰ مترمربع بر گرم دارند. به دلیل اینکه این سطح مخصوص بزرگ‌دانه‌های رسی بر خواص شیمیایی، الکتروستاتیکی و واکنش‌های واندروالس آن‌ها تأثیر می‌گذارد، رفتار مکانیکی دانه‌های رسی به میزان آب موجود در حفرات خالی خاک و یون‌های موجود در آب حفره‌ای بسیار حساس است. راست‌لغز و چپ‌لغز
در صورتی که ناظر یک طرف خط گسل بایستد و به طرف دیگر نگاه کند اگر حرکت طرف دیگر را به سمت دست راست خود ببیند، گسل از نوع راست‌لغز است و و اگر به سمت دست چپ خود ببیند، گسل از نوع چپ‌لغز است. خلاش
خلاش عمدتاً از تجمع مواد پوسیده و بقایای گیاهان که بیشتر مربوط به گیاه خزه پوده‌زار است به وجود می‌آید. منشأ ایجاد این گِل‌ها، توده‌های خزه‌ای هستند که از خشکی به روی آب شناور شده و به مرور به صورت مواد گیاهی در کف دریاچه ته‌نشین می‌گردند و تشکیل خاکی مرطوب را می‌دهند. خلاش‌های باتلاقی حالتی اسفنجی دارند و اکسیژن کمی در خود دارند. انباشت بازمانده‌های گیاهان در این خاک‌ها ذخیره‌ای از کربن ایجاد می‌کند. خلاش‌های باتلاقی در جاهایی به وجود می‌آیند که آب‌های سطح زمین اسیدی بوده و مواد غذایی بسیار اندکی دارند. آب آن‌ها به دلیل وجود تانن در مواد پوسیده، رنگی قهوه‌ای دارد.