ساز ویلن جزو کدام سازهاست؟
ویولن
ویولن ساز زهی و آرشه‌ای است. این ساز کوچک‌ترین عضو سازهای زهی-آرشه‌ای است. اصالت این ساز به کشور ایتالیا بر می‌گردد. پرده (ساز)
تمام سازهای زهی دارای پرده نیستند. بعضی انواع گیتار — معروف به گیتار بی‌پرده و تمام انواع ویولون، جزو سازهای بدون پرده به‌شمار می‌آیند. همچنین برخی از انواع رباب تنها در قسمتی از دستهٔ خود دارای پرده هستند. نیکولو پاگانینی
در گذشته ویولا سازی اصلی از خانواده سازهای زهی و آرشه‌ای بود و ویولن به عنوان ساز ارزانتر برای فقرا به حساب می‌آمد و که البته از آنجایی که خانواده پاگانینی خانواده‌ای فقیر بود به فراگرفتن ویولون مشغول شد و آنچنان غوغایی به پا کرد که اکنون ویولن را به عنوان ساز اصلی سازهای زهی آرشه‌ای می‌شناسیم.
آثار یوهان سباستیان باخ
باخ برای سازهای تک، دو ساز و دسته‌های موسیقی کوچک آثاری نوشته‌است. آثار باخ برای سازهای تک – شش سونات و پارتیتا برای ویولن (BWV 1001-1006)، شش سوئیت برای ویولن سل (BWV 1007-1012) و پارتیتا برای فلوت تک (BWV 1013) – می‌توانند در میان ژرفترین آثار این دسته قرار گیرند. همچنین باخ یک سوئیت و چند اثر دیگر برای لوت تک تصنیف نموده‌است. او سونات‌هایی برای سه ساز و سوناتهای تک با آکومپانیمان یا همراهی بی‌وقفهٔ دیگر سازها (continuo) برای فلوت و ویولا داگامبا تصنیف کرده‌است. او همچنین تعداد زیادی کانُن و ریچرکاره نوشته‌است که بیشتر آنها سازبندی مشخصی ندارند. پراهمیت‌ترین مثال‌های این نوع آثار را می‌توان در «هنر فوگ» و «پیشکش موسیقایی» یافت. ابوالحسن صبا
پیش از ابوالحسن صبا، نوازندگان ویلن از شیوهٔ کمانچه‌نوازی تقلید می‌کردند. به همین دلیل، گسترهٔ انگشت‌گذاری آنان از پوزیسیون اول تجاوز نمی‌کرد و رسیدن به صدای مطلوب و استفادهٔ درست از آرشه در این روش مقدور نبود. صبا که شیوهٔ ویلن‌نوازیِ کلاسیک را نزد تینا مانتوفل، سرژ خوتسیف و علینقی وزیری آموزش دیده بود، از این مهارت خود برای اجرای نغمه‌های ایرانی بهره گرفت. او تکیه‌ها و تحریرها را دسته‌بندی کرد و با استفاده از تکنیک‌های خاص ویولن، سبک و مکتب پایداری را برای ویلن ایرانی به‌وجود آورد. صبا در اجرای آوازهای ایرانی با ویلن، استفادهٔ زیاد از ویبراتو را صحیح نمی‌دانست. او شاگردانش را به رعایت دقیق آرتیکولاسیون و اجرای واضح نت‌ها توصیه می‌کرد و «اجرای مالِشی» جمله‌های موسیقی و استفادهٔ زیاد از گلیساندو روی نت‌ها را نادرست می‌دانست. وی به‌کاربردن آرشه‌های پَرِشی با راست و چپ‌های مخصوصی که ابداع کرده بود را در اجرای رِنگ‌های موسیقی ایرانی، مانند رنگ «شهرآشوب»، لازم می‌دانست. او در شیوهٔ نت‌نویسی خود، با ابداع علامت‌های خاص، نواختن حالت‌هایی همچون تکیه‌ها و تحریرها را مشخص می‌کرد. ووین (آلبوم)
با وجود این‌که آلبوم "تِلی" (۱۹۹۶)، اثری متال‌تَر از "وُوین" بود، چیزی که "وُوین" را متمایز می‌کند این است که برای ضبط پارت‌های سازهای کلاسیک آن از یک ارکستر واقعی استفاده شده‌است. این آلبوم را می‌توان اوج توانایی فردریک یونسون در تلفیق ژانرهای هوی متال و کلاسیک به‌شمار آورد. سازهای زهی مانند ویولن از زمان لد زپلین در موسیقی متال استفاده می‌شده‌اند و بسیاری گروه‌های این ژانر پیش از تریون (و در زمان حال) سازهای موسیقی کلاسیک را در تنظیم‌هایشان استفاده می‌کرده‌اند، اما سیمفونیک متالی که تریون در آثاری مثل "وُوین" ارائه می‌کنند یگانه و منحصر به خود آن‌هاست. کمانچه
در گذشته این ساز بدون سیم گیر که به شکل کنونی وجود دارد بوده‌است. در گذشته سیم‌ها مستقیماً به ساز وصل می‌شدند همانند سه تار یا به وسیله قطعه فلزی سیم‌ها به آن ربط داده می‌شد. پس از ورود ویولن به ایران، تاندور ویولن (پیچ‌های کوچک تنظیم کوک) به سیم گیر اضافه شد تا نوازنده بتواند ساز را دقیق تر کوک کند. موسیقی سنتی ایرلندی
سازهایی که در این سبک استفاده می‌شوند شامل "کروت" (نوعی چنگ کوچک)، "کلیرسیچ" (نوعی چنگ بزرگ)، "تیمپان" (نوعی ساز زهی)، "فیدان" (نوعی فلوت)، "بوین" (نوعی ابوا)، "گوتبوین" (نوعی فاگوت)، "بنبوابال" و "کورن" (انواعی از سرنا)، "کویسلنا" (نوعی نی‌انبان)، "استوک" و "استورگان" (انواعی از ترومپت) و "کنامها" (نوعی استخوان) می‌شوند. سونات ویولن
سونات ویولن از یک فرم سادهٔ باروک به قالبی استاندارد و پیچیده در موسیقی دورهٔ کلاسیک تکامل یافت. از موسیقی دورهٔ رمانتیک به‌بعد، برخی آهنگسازان، مرزهای این فرم را، هم نسبت به دورهٔ کلاسیک و هم از لحاظ چگونگی استفاده از سازها، متحول کرده‌اند. پرده (ساز)
در سازهای زهی، پرده یا بند قسمت‌های برجسته‌ای روی دستهٔ ساز است که به کمک آن نوازنده محل انگشت خود را روی دستهٔ ساز تنظیم می‌کند تا نت‌ها را به درستی بنوازد. معمولاً پرده‌ها در تمام طول دستهٔ ساز قرار داده می‌شوند. هر پرده نشانه یک نت است که اکثر ساز‌ها ندارند یا قابل گذاشتن نیست(مثل ویولن) و این کار نواختن ساز را دشوارتر و حرفه‌ای‌تر می‌کند. کلید (موسیقی)
این کلید دیگر استفاده نمی‌شود. سابقاً، از آن برای فلوت و ویلن استفاده می‌شد، مخصوصاً در قطعاتی که در قرن هفدهم و هجدهم در فرانسه انتشار یافته‌است. نوع قرارگیری آن نام نت‌ها را روی حامل درشرایطی همانند کلید باس قرار می‌داد، در حالی که دو اکتاو بالاتر صدا می‌داند. یهودی منوهین
در سال ۱۹۸۰ منوهین کتاب راهنماهای موسیقی را نوشت که سریالی از نوشته‌هایی بود که خودش به رشته تحریر درآورد. می‌توان گفت که در سال ۱۹۹۰ منوهین نخستین رهبر ارکستر آسیایی بود که در سراسر آسیا، از جمله ژاپن، تایوان، سنگاپور و هنگ کنگ، به همراه جولیان وبر به همراه نوازندگان با استعداد جوان به سراسر آسیا سفر کرد. یهودی منوهین از تعدادی ویلون‌های معروف استفاده می کردکه مسلماً مشهورترین آن‌ها لرد ویلتون گارنریسوس ساخت ۱۷۴۲ بود. سونات ویولن
سونات ویولن (به انگلیسی: violin sonata، به فرانسوی: sonate pour violon) نام کلیِ هریک از قطعه‌های موسیقی در فرم سونات، ساخته‌شده در موسیقی کلاسیک، برای سازِ ویولن همراه با یک ساز شستی‌دار (عموماً پیانو) است و معمولاً از سه یا چهار موومان تشکیل شده‌است. گیتار فلامنکو
موسیقی فلامنکو نوعی موسیقی دستگاهی است که متعلق به منطقهٔ آندلس می‌باشد. البته واضح است که هیچ پدیده فرهنگی-هنری به شکل مطلق مربوط به نقطهٔ خاصی نمی‌باشد. موسیقی فلامنکو و خود گیتار رگه‌هایی از اثرگذاری فرهنگ‌های عربی، یهودی را در خود دارند. گیتار فلامنکو و گیتار کلاسیک از نظر ساختار دارای یک سری تفاوت‌هایی می‌باشند. در گیتار فلامنکو روی صفحه گیتار (Sound board) معمولاً از جنس چوب صنوبر (spruce) و پشت و کنارهٔ گیتار (Back&Sides) از جنس چوب سرو (cypress) می‌باشد و بر روی رویهٔ صفحهٔ اصلی، تلق نازکی برای جلوگیری از آسیب‌دیدگی صفحه هنگام اجرای تکنیک ضربه با ناخن (Golpe) می‌شود که به آن گلپیدور می‌گویند. پیانو
پیانو بالاترین دامنه صوتی را در بین ساز های معمول (به جز ارگ کلیسا) دارد، به طوریکه در شکل فعلی‌اش به‌طور معمول هشت اکتاو دارد و قادر به تولید فرکانس‌هایی از حدود ۲۷ تا ۴۱۸۶ هرتز می‌باشد، در حالی که در مقام مقایسه ساز ویولن تنها قادر به تولید حدود پنج اکتاو و بهترین خواننده‌ها تنها قادر به خواندن حدود سه اکتاو هستند. محمود تاج‌بخش
ویلن نوازی در ارکسترهایی نظیر: ارکستر انجمن موسیقی ملی، ارکستر شماره ۱ رادیو، ارکستر شماره ۴ (هنرهای زیبای سنتی)، ارکستر شماره ۱ هنرهای زیبا، تدریس سه‌تار در هنرستان موسیقی ملی و مرکز حفظ و اشاعه موسیقی ایران، تدریس ویلن در هنرستان موسیقی ملی و هنرستان آزاد موسیقی به مدیریت محمدعلی امیر جاهد، معاونت سازمان برنامه‌های موسیقی ایرانی در تالار رودکی، تأسیس یک کلاس موسیقی به نام «ترانه» در سال ۱۳۲۶ (استادان این کلاس ظاهراً این هنرمندان بوده‌اند: جواد بدیع‌زاده (آواز)، حسین تهرانی (تمبک)، حسینعلی وزیری‌تبار (قره نی)، حسین صبا (سنتور)، نصرالله زرین‌پنجه (تار) و…)، عضویت در شورای موسیقی صدا وسیما موسیقی
تار یکی از سازهای زهی اصیل ایران است که یک شکم چند قسمتی و شش سیم دارد. از این گروه سازها، سه تار و دو تار را می‌توان نام برد که نوازندگی دوتار در ترکمن صحرا و نواحی خراسان بسیار معمول است. سازهای گلابی شکل در طول تاریخ دچار تکامل و تغییر شده‌اند. این تغییر از ساختمان اصلی دوتار؛ در ابعاد گوناگون شروع شده و به سازهای امروزی رسیده‌است. ویولن
ویولن از بخش‌های زیر تشکیل شده‌است: سیم‌های زه (Gut) فلزی (Steel) مرکب مصنوعی (Synthetic) موسیقی
نی از قدیمی‌ترین این نوع است و شامل یک لوله استوانه‌ای از جنس نی بوده که دارای هفت بند و شش گره‌است. نی از دسته سازهای محلی است و تقریباً در تمام نقاط ایران معمول و رایج است. ارکستر زهی
ارکستر زهی (String orchestra) به ارکستری گفته می‌شود که در آن بیشتر از سازهای زهی استفاده می‌شود، اما ممکن است سازهای دیگری هم مورد استفاده قرار گیرد. این سازها را ویلن، ویولا، ویلونسل، کنترباس، هارپ تشکیل می‌دهند و بعضاً در این نوع ارکستر از پیانو و سازهای کوبه‌ای هم استفاده می‌شود. اندازهٔ ارکسترهای زهی می‌تواند متفاوت باشد، گاهی اندازه یک ارکستر مجلسی که دارای دوازده تا بیست و یک نوازنده است و بعضاً بدون رهبر ارکستر هم اجرا می‌شود. گاهی هم اندازه آن می‌تواند به اندازه نوازندگان سازهای زهی یک ارکستر کامل شامل شصت نوازنده باشد. موسیقی عربی
همچنان که نزد سامیان نیز مرسوم بود، نزد عرب‌های جاهلیت موسیقی با اجنه مرتبط دانسته می‌شد و این تصور وجود داشته که موسیقی و شعر از طریق اجنه به ذهن هنرمندان متبادر می‌شود. به عقیدهٔ برخی، این رابطه بعدها در دوران اسلام هم دیده می‌شود و در چند جای قرآن نیز بین موسیقی و شعبده‌ها یا معجزه‌ها ارتباط برقرار شده‌است. واژه‌ای که برای توصیف صدای اجنه به کار می‌رفته است که در عربی معاصر به عنوان نامی دیگر برای ساز ویولن به کار می‌رود. شایان توجه آن که در عهد عتیق نیز در کتاب امثال سلیمان، صدای روح‌القدس به صدای ساز کیتارا تشبیه شده‌است که نشان می‌دهد این نوع نمادگرایی ریشه‌ای باستانی دارد. گیتار
جد بزرگ تمام سازهایی که ما به عنوان کوردوفون از آن‌ها یاد کردیم یک کمان موسیقی است که تنها یک سیم ساده به دو سر آن متصل بوده‌است که با کشیدن و رها کردن سیم صدایی در کمان ایجاد می‌شده و این صدا به وسیله یک تقویت‌کننده صوت که به آن متصل بوده تقویت می‌شده‌است. ازآنجاکه این سیم تنها یک صدای ساده ایجاد می‌کرده برای داشتن چندین صدا ابتدا یک سیم دیگر و سپس چندین سیم به اندازه‌های کوتاه‌تر به کمان بسته شده و از این طریق چندین صدا تولید گردیده است. ازدیاد این سیم‌ها و افزوده شدن یک جعبه تشدید صوت منجر به اختراع چنگ کمانی (Harp Arquee) گردید. سپس‌سازی متشکل از مجموعه‌ای از سیم‌ها به نام لیر ظهور کرد که در آن سیم‌هایی به طول مساوی کار گذاشته شده بود. یونانی‌ها دو نوع لیر داشتند، یکی به نام لیرا و دیگری به نام کیتارا؛ کیتارا به وسیله رومی‌ها تغییرشکل یافت؛ نام گیتار نیز از همین کلمه گرفته شده‌است. بعدها رومی‌ها برای نخستین بار سازهایی چون سیتارا، پاندورا Pandora و فیدیکولا Fidicula را نواختند و از این راه آلات کوردوفون در تمام اروپا رواج یافت؛ در واقع نخستین گیتارهای واقعی در آغاز دوره رنسانس به ظهور رسید؛ این گیتارها به دلیل داشتن بدنه‌ای باریک و شکلی مدور متمایز بودند. به تدریج در صده‌های چهارده و پانزده پسوندهای موریسکا و لاتینا حذف شد و در سراسر اروپا آلات موسیقی خانواده گیتار با اسم‌هایی از قبیل: گیتارا، گیترنه، گیترن (Giteren)(سازی سیمی مفتولی و منسوخ شده شبیه به گیتار که به زبان فرانسوی گیترنه و به زبان اسپانیایی گیتارا گفته می‌شد) و شیتارا معین شدند. در همان زمان گروه زیادی از سازهای خانواده کوردوفون، با اسم‌هایی از قبیل: ویهوئلا (Vihuela) در اسپانیا و ویولا (Viola) در ایتالیا خوانده می‌شدند، که بعضی از این سازها با آرشه (de arco)، بعضی با مضراب (de penola) و بعضی دیگر هم با انگشت (de mano) نواخته می‌شدند. بعدها از ویهوئلای انگشتی (Vihuela de mano) نوعی گیتار به وجود می‌آید. درطی قرن‌های چهارده و پانزده در شکل گیتار و ویهوئلای انگشتی تغییرات قابل توجه‌ای به وجود می‌آید، به آرامی در پهلوهای آن‌ها فرورفتگی ایجاد می‌شود و در قرن شانزده هر دو ساز آشکارا شبیه گیتار می‌شوند. در قرن شانزده این دو ساز در اسپانیا بسیار رایج بودند و نوازندگی با انگشت به حدی عمومیت پیدا کرد که پسوند انگشت (de mano) در این کشور به کلی از اسم این سازها حذف شد. از آن پس گیتار بدنه‌ای بزرگ‌تر . طبل
طبل نوعی ساز موسیقی از دسته سازهای کوبه‌ای است. طبل تشکیل شده از حداقل یک پوسته، به نام پوسته طبل، که به منظور ایجاد صدا بر روی بدنه آن کشیده شده‌است. طبل یکی از قدیمی‌ترین و پرکاربردترین سازهای دنیا به‌شمار می‌رود، و طرح اولیه آن طی صدها سال بدون هیچ تغییری ثابت مانده‌است. دهانه بدنه که پوسته طبل بر روی آن کشیده می‌شود به‌طور ثابت دایره می‌باشد، اما شکلِ دیگر قسمت‌های آن بسیار گوناگون است. در موسیقی سنتی غرب، رایج‌ترین شکل آن استوانه است. سر دیگر طبل ممکن است باز باشد یا روی آن هم پوسته کشیده باشند، که به آن طبل دوسر می‌گویند. معمولاً در بین دو سر این نوع طبل‌ها حفره‌ای ایجاد می‌کنند تا صدا تشدید شود. کمانچه
در حال حاضر کوک اصلی و رایج کمانچه می لا ر سل که همان کوک ویلن است، می‌باشد. از جمله می‌توان به کوک‌های رِ لا رِ سل (برای دستگاه نوا) می لا رِ لا (برای دستگاه ماهور) و می لا می لا (برای دستگاه همایون، آواز اصفهان، دستگاه چهارگاه، دستگاه ماهور و دستگاه راست‌پنجگاه) و رلارلا (برای کوک لری)اشاره کرد. شاهسون‌ها
دار به دستگاه بافندگی ورنی، گلیم، جاجیم، جوال، نمکدان، پلاس، باغ‌بند، نواربافی و… می‌گویند که چهارچوبی به شکل مربع یا مستطیل است که برای نگه‌داشتن و کشیدن تار استفاده می‌شود که در دو نوع دار افقی و دار عمودی وجود دارد. از دو تیرک چوبی به موازات هم که توسط طناب‌هایی بر روی زمین نسب می‌شود و متناسب با عرض دلبافته می‌باشد. یکی از خصوصیات این دار طول زیاد آن است و به همین دلیل در ییلاق برپا می‌شود. از خصوصیات دیگر آن سبک بودن وکم بودن مواد مصرفی آن است که حمل‌ونقل را به هنگام کوچ راحت می‌کند. چارچوبی است که از دو تیرک افقی و موازی و دو تیرک عمودی و موازی هم ایجاد می‌شود که تیرک‌ها دارای شکاف‌هایی در سر خود می‌باشند که توسط گوه‌هایی به یکدیگر متصل می‌شوند. علاوه‌براین گوه‌ها در شل و سفت کردن چله، منتقل کردن بافته به پشت دار و ثابت کردن تیرک‌های افقی نقش دارند. جاجیم یکی از دلبافته‌های ایل شاهسون است. طریقهٔ بافت آن بدین صورت است که پشم گوسفندان را شسته و آن‌ها را با دستگاه‌ریسندگی به نخ تبدیل کرده و بعد بارنگ‌های‌گیاهی آن‌ها را رنگ می‌کنند و شروع به بافت جاجیم می‌کنند. بدین صورت که اول جایی وسیع و آزاد را انتخاب می‌کنند و بعد عمل چله‌دوانی را شروع کرده که در این روش نقش اولیه جاجیم مشخص می‌شود و با بافته‌های دیگر جاجیم تفاوت دارد. برای چله‌دوانی فردی که وارد است در نقطه‌ای می‌نشیند و تارها و نقش‌ها را نگاه می‌کند و افراد دیگر گلوله‌های دار را به دور دار می‌پیچانند. در جاجیم نقش‌های گوناگونی به‌کار می‌رود که از جملهٔ آن‌ها می‌توان به یدی‌قارداش، قیقاج، لمه، دنه‌مه، بویرگ، چیت و … اشاره کرد. جاجیم باعرض ۲۰_۲۵ سانتی‌متر و با طول ۳۰_۴۰متر است؛ که بعد از بریدن آن‌ها را به هم می‌دوزند و زیرانداز تهیه می‌کنند. این نوع کار به دلیل سبک بودن و ظرافت آن در تهیهٔ مبلمان، پادری، رومبلی و… استفاده می‌شود. ابزارهایی که برای تهیهٔ جاجیم مورد استفاده قرارمی‌گیرد، عبارتند از:چوبک‌هایی برای بالا و پایین بردن تارها، دار، چوبی که عرض جاجیم را نگه‌دارد، سه‌پایه‍ای از جنس چوب، چوبک‌هایی نازک برای نقش‌اندازی و دفته‌چوبی که برای محکم‌شدن پودو ضربه‌زدن استفاده‌می‌شود. از دلبافته‌هایی است که قدمتی طولانی دارد. نوع بافت آن ساده و بدون‌پرز بوده و با نخ‌های پنبه‌ای، پشمی، کنفی و با مخلوط تار و پود بافته‌می‌شود. نخ‌پنبه‌ای برای تار و نخ‌پشمی‌رنگی برای پود استفاده می‌شود. در گلیم‌بافی تهیهٔ نقشه الزامی نمی‌باشد، نقش‌بافی آن بیشتر به صورت ذهنی است. گلیم را به سه روش برجسته، ساده و ورنی می‌بافند؛ که برجسته‌بافی زمینه‌ای ساده دارد و شکل آن شبیه قالی پرزدار می‌باشدبه این طریق که از روی نقشه‌ی‌قالی بر چله‌ی‌گلیم گره می‌زنند و در آخر پرز اضافی آن را می‌چینند. در ساده بافی هر کدام از پودها را یکی‌درمیان از بین چله عبور می‌دهند. این نوع از گلیم دو رو دارد و برای تهیهٔ آن نیاز به نقشهٔ از پیش تعیین شده ندارد. نقش به کار رفته در آن بیشتر هندسی است و به ندرت از نقوش منحنی در آن استفاده می‌شود. نوع دیگر که ورنی می‌باشدیک‌رو بوده و پرز ندارد و معمولاً آن را به صورت ذهنی و بدون نیاز به نقشه می‌بافند. برای این نوع دستبافته ابتدا پشم‌ها را شسته، نخ‌ریسی و سپس رنگ‌آمیزی کرده و بعد از این‌که آماده شد شروع به بافتن می‌کنند که در مرحلهٔ اول چله‌دوانی کرده و پس از آن نقش‌اندازی می‌کنند. از نقشه‌هایی که در این بافت استفاده می‌شود می‌توان به چیچک، لمه، یدی‌قارداش، دورت‌گوز و … اشاره‌کرد. بعد از این‌که پلاس بافته‌شد آن را می‌برند و سپس تکه‌ها را به هم وصل کرده و به عنوان زیرانداز استفاده‌می‌کنند. به دلیل ظرافت و سبکی آن می‌توان به عنوان روکش مبلمان هم استفاده کرد. به صورت کیسه‌ای بزرگ بافته‌می‌شود که برای حمل وسایل قیمتی عشایرها به هنگام کوچ بر روی شتر می‌اندازند. خورجین‌ها به چندین روش ساخته‌می‌شوند نوع سادهٔ آن را همانند جاجیم می‌بافند و مثل خورجین می‌دوزند و نوع رنگی و نقش‌دار، که به نام‌های خلی‌خورجین، دنه‌مه، قیناغ و … وجود دارد. این نوع کار با عبور دادن پود از تار و پیچاندن نخ‌خامه به دور نخ‌های‌تار شکل می‌گیرد. نوعی زیرانداز یک‌رو و بدون پرز می‌باشد که چیزی بین گلیم و قالی است؛ از این لحاظ که در آن گره به‌کار نمی‌رود شبیه گلیم و از لحاظ نقش و طرح‌آن شبیه به قالی می‌باشد. وسایل مورد نیاز برای این نوع بافت:شانه، پوداصلی، دفتین، دار و … می‌باشد. نوعی دیگر از دستبافته‌ها است که بر روی دارهای‌افقی بافته‌می‌شود و نخی که برای این نوع بافت به‌کار می‌رود از جنس پشمی ظریف می‌باشد. دستبافته‌ای است که افراد عشایر وسایل‌هایی را که در مدت روز به آن احتیاج بیشتری داشته‌باشند را در آن می‌گذارند و جنس آن بیشتر از نوع جاجیم و ورنی می‌باشد. دلبافته‌ای است که با نخ‌های‌رنگی آماده‌شده و معمولاً در ابعادی به عرض ۱۰–۸ سانتی‌متر و به طول ۵–۴ متر بافته‌می‌شود. از نقش‌های این نوع کار می‌توان به داراغ، تیرمه، دورت‌گوز، ایرشمه و … اشاره‌کرد. این نوع دستبافته از دو تیکه بافت و به صورت بطری شکل درست می‌شود که بافت پشت آن با طرح گلیم و رندبافت است و قسمت زیرین‌آن قالی‌بافی می‌باشد. بعد از این‌که کار بافت تمام شد نمکدان را آستر می‌گیرند و سر و ته آن را با نخ‌های پشمی می‌دوزند. این نوع بافت به دو روش بافته‌می‌شود. یک نوع بر روی دارهای‌عمودی که معمولاً به روش گلیم بافته‌می‌شود و نوع دیگر بر روی تارهای‌افقی و به روش پلاس می‌بافند که بعد از بافته‌شدن آن را با یک پهنا و دو بلندی به صورت کیسه به‌هم می‌دوزند و در قسمت درب آن قلاب‌هایی می‌دوزند تا بتوانند درب آن را ببندند. از چوال برای نگه‌داری مواد غذایی و … استفاده می‌کنند. چوال به پنج نوع:شال‌چوال، ائون‌چوالی، قرخیلیق‌چوالی، باغاچاناغی و ال‌چوالی بافته‌می‌شود. نوعی دیگر از دلبافته‌ها می‌باشد که مستطیلی‌شکل است و به صورت ورنی، گلیم، قایغ، فرش و … بافته‌می‌شود و در سه نوع قییاغ، خکی و گلیمی می‌بافند. گعبه، گول، بئلی‌باغلی از نقش‌های آن می‌باشد. این نوع دستبافته برای تمیز نگه‌داشتن وسایل و رخت‌خواب‌ها استفاده می‌شود و همچنین کار عشایر را برای حمل وسایل در موقع کوچ آسان‌تر می‌کند. موسیقی رنسانس
هرچند در دوره رنسانس موسیقیِ‌سازی هنوز شأن و اهمیت موسیقی آوازی را نداشت، اما کم‌کم بر اهمیت آن افزوده می‌شد. نوازندگان، بنا به رسم معمول، به نواختن موسیقی متناسب با آواز یا به همراهی آوازخوانان می‌پرداختند. موسیقی‌سازی حتی تا دهه‌های نخست سدهٔ شانزدهم به میزان زیادی از موسیقی آوازی گرفته می‌شد. گروه‌های سازی، قطعه‌های پلی فونیک آوازیی را می‌نواختند که اغلب در چاپ آن‌ها چنین اشاره‌ای آمده بود: "برای خواندن یا نواختن با ساز". کلاوسن، ارگ و لوت سازهایی بودند که توسط تکنوازان برای اجرای تنظیم‌های سادهٔ‌سازی از آثار آوازی به کار برده می‌شدند. به هر حال، در سده شانزدهم، موسیقی‌سازی هر چه بیشتر از قید الگوهای آوازی رها شد و آثاری که ویژهٔ ساز به نگارش درآمده باشند بیشتر شد. آهنگسازان، در نگارش موسیقی برای ارگ یا لوت، بهره‌گیری از توانایی‌های ویژهٔ این سازها را آغاز کردند و فرم‌های خالصِ سازی، مانند تم و واریاسیون، را گسترش دادند. این‌گونه آثارسازی بیشتر برای رقص که تفریح محبوب دورهٔ رنسانس بود، به نگارش درمی‌آمدند. موسیقی رقص توسط گروه نوازندگان یا تکنوازانی مانند کلاوسن یا لوت اجرا می‌شد. از موسیقی رقص، گنجینه‌ای غنی که در سدهٔ شانزدهم به چاپ رسیده بر جا مانده‌است. موسیقیدانان رنسانس میان سازهای قوی و نافذ که مناسب فضای باز بودند، مانند انواع ترومپت و شاوم (سازی دو زبانه و نیایِ اُبوا) و سازهای ملایم و خانگی، مانند انواع لوت و رکوردر (نوعی فلوت قدیمی)، تمایز قائل بودند. در دورهٔ رنسانس، صدای سازها نسبت به آنچه امروزه از آن‌ها می‌شنویم، هموارتر و کمتر درخشان بوده‌است. رکوردرها و ویول‌ها (سازهای زهی-آرشه‌ای) از مهمترین سازهای دورهٔ رنسانس بودند. آهنگسازان رنسانس در قطعات خود سازها را مشخص نمی‌کردند. ممکن بود یک اثر با رکوردرها، ویول‌ها یا بسته به سازهای در دسترس با چندین ساز مختلف اجرا شود. در دورهٔ رنسانس، ارکستر تثبیت شده به معنای امروزی وجود نداشت. از بزرگترین موسیقیدانان غیر مذهبی رنسانس می‌توان تامس ویلکز، تامس مورلی و آندرا گابریلی را نام برد. موسیقی زهی تئوچو
(erxian (二弦 (ارشیان) یا (Touxian (头 弦 (توشیان: ساز سرب در سبک هاکا که کوتاهتر و مرتفع تر از ارشیان است) ،tihu (تیهو) (سطح پایین‌تر از زیشیان zixian، اقتباس ازگائوهو gaohu کانتونیایی) و یه هو yehu بزرگ و کوچک (بدن پوسته نارگیل)، و همچنین انواع مختلفی از لوتهای شکسته شده شامل: پیپا، سانشیان sanxian بزرگ و کوچک (سازهای بیس بی پروا مانند شمیزن)، کوین کوین qinqin (چهار رشته‌ای با گردن کوتاه و فرچه و بدن گرد)، روآن ruan (چهار رشته‌ای با گردن بلند و گشاد و بدن گرد) و می هوآکین meihuaqin می‌باشند. به غیر از موارد گفته شده، ژنگ zheng و یانگ کین yangqin (یک کمان دوسیم که تصور می‌شود از سنتور ایرانی مشتق شده باشد) در این سبک نواخته می‌شود و همچنین از سازهای کوبه ای شامل: یک بند چوبی دستی (muban موبان)، یک جفت بلوک «معبد» (دابان daban و فوبان fuban) که علامت ضرب و شتم، و یک طبل کوچک (ژه گو zhegu) استفاده می‌شود. ویولن سلولی نیز گاهی اوقات مورد استفاده قرار می‌گیرد، به خصوص به سبکی که در منطقه شانتو Shantou انجام می‌شود. کنترباس
کُنترباس بزرگ‌ترین و بمترین ساز زهی آرشه‌ای است که یا به وسیلهٔ آرشه، یا از طریق زخمه زدن (پیتزیکاتو) نواخته می‌شود. امروزه این ساز در موسیقی کلاسیک غربی در دستهٔ سازهای زهی نقش مهمی را در ارکستر ایفا می‌کند. کنترباس نه‌تنها در موسیقی کلاسیک غربی، بلکه در دیگر سبک‌های موسیقی مانند جاز، بلوز و راک اند رول کاربرد دارد. کوک سیم‌های این ساز به ترتیب از زیر به بم عبارت است از: از کنترباس به عنوان تنها ساز مدرن خانوادهٔ ویولا دا گامبا نام برده می‌شود؛ خانواده‌ای که اصلیت اروپایی دارد و در قرن پانزدهم میلادی پدید آمد. به همین خاطر می‌توانیم به این ساز «ویول‌بیس» نیز بگوییم. با این حال، این مسئله که آیا کنترباس مستقیماً از خانوادهٔ ویولا دا گامبا است یا نه، به‌طور کامل به جواب نرسیده‌است. توبا
توبا (به فرانسوی و انگلیسی: tuba) از سازهای بادی برنجی است. این ساز نسبتاً جدید است و در قرن نوزدهم به مجموعه سازهای ارکستر افزوده شده‌است؛ هرچند گاهی توبا می‌تواند اشاره به تمام سازهای بادی برنجی بم‌تر از ترومبون داشته باشد. مهم‌ترین نقشی که به این ساز در آثار موسیقی سمفونیک داده شده، در "سمفونی فانتاستیک" اثر هکتور برلیوز بوده‌است. کرنا
کرنا از سه بخش اصلی تشکیل می‌شو د و جزو معدود سازهای دوجنسی جهان به‌شمار می‌آید. چنان که می‌دانید غالب سازهای بادی، به دو دسته بادی چوبی و بادی برنجی تقسیم‌بندی می‌شوند. ولی کرنا در هیچ یک از این دو دسته جای نمی‌گیرد. زیرا یک بخش کاملاً چوبی با طولی حدود ۳۵ تا ۵۰ سانتی‌متر به نام دسته دارد که رویش هشت سوراخ و در پشت نیز یک سوراخ تعبیه می‌شود. بخش دوم یک شیپوره برنجی به طول ۴۵ تا ۶۰ سانتی‌متر است. بخش سوم اش «میل کرنا» خوانده می‌شود و آن از یک لوله نازک برنجی یا چوبی تشکیل می‌شود که در انتهایش یک قمیش از جنس نی دارد و نوازنده با دمیدن در این قمیش، هسته اصلی صدا را تولید می‌کند. اما این صدا تا به کیفیت مورد نظر برسد، راه درازی در پیش دارد. ابتدا در بخش چوبی توسط انگشتان نوازنده با نت‌های مختلف می‌چرخد تا یک ملودی جذاب شکل بگیرد. صدای تولید شده در بدنه چوبی، شدت لازم را ندارد و در عین حال خیلی شفاف نیست. بخش فلزی یا شیپوره به عنوان تمام‌کننده صدای کرنا، هم به نوای ساز حجم می‌دهد و هم شفافیت آن را بالا می‌برد. به‌طوری‌که از مسافت‌های دور هم می‌توان صدای کرنا را شنید. موسیقی در یونان
لیرای کرتی (Cretan lyra) ساز اصلی بومی در جزیره کرت است. این ساز سه کمانه ای شبیه به لیرای بیزانس است و بیشتر زمان‌ها همراه با لائوتو (که شبیه عود و لوت است)، گیتار، ویولن و ماندولین (کرتی) نواخته می‌شود. نیکوس زیلوریس، پسرانتونیس (آنتونیس زیلوریس)، تاناسیس اسکوردالوس، کوستاس موونداکیس، راس دالی، نیکوس زویداکیس و واسیلیس اسکولاس از نامدارترین نوازندگان لورا هستند. از ویولن نیز در موسیقی کرت استفاده می‌شود. نامدارترین نوازنده ویولن آنتونیس مارتساکیس است که رقصنده نیز هست. روزبه نعمت‌اللهی
روزبه نعمت‌الهی با نوازندگی سازهای گیتار و پیانو آشناست و ساز تخصصی اش ویولن است. او فارغ‌التحصیل رشته موسیقی از دانشگاه سوره است. دالیبور کاروای
دالیبور کارای (زادهٔ ۲۴ ژوئیه ۱۹۸۵ در وروتکی) نوازندهٔ ویلن اهل اسلواکی و ساکن اتریش است. دالیبور کاروای ۲۴ ژوئیه سال ۱۹۸۵ در وروتکی کشور اسلواکی متولد شد. او از ۳ سالگی نزد پدرش، نواختن ساز ویلن را آغاز نمود و در دوران تحصیل در مدرسه ابتدایی هنر در وروتکی، چندین ضبط برای رادیو اسلواکی در براتیسلاوا انجام داد. وی تحت آموزش‌های «بوهامیل اربٍن» از «کنسرواتوار موسیقی زیلینا» فارغ‌التحصیل شد و از سال ۱۹۹۹ در کنسرواتوار وین نزد «بوریس کوشنر» به تحصیلات موسیقی خود ادامه داد. او همچنین در مسترکلاس‌های موسیقی‌دانان متعددی از جمله: «اودوارد گراچ»، «مینتسو مینتسف» و «هرمان کرببرز» شرکت نموده‌است. وی علاوه بر نوازندگی و اجرای کنسرت، در دانشگاه موسیقی و هنرهای نمایشی وین تدریس می‌کند. موسیقی لری
دومین ویژگی در حفظ سنت کهن تعداد سیم‌ها در این ساز است. از دوران باستان تا عهد قاجار کمانچه دارای سه سیم بود، اما پس از ورود ویولن به ایران کمانچه نوازان به تقلید سیم چهارمی بر کمانچه افزودند. کمانچه موسیقی سنتی امروزه دارای چهار سیم می‌باشد. شایان ذکر است که در موسیقی کردی از این کمانچه استفاده نمی‌شود و با وجود وجوه اشتراک میان این دو موسیقی کمانچه پشت باز فقط به عنوان ساز انحصاری مردم لر مطرح است. موسیقی‌دان
در فارسی نوازنده سازهای سنتی را با پسوند «-زن» (مانند تارزن، نی‌زن و مانند آن) یا با پسوند «-نواز» (مانند نی‌نواز) نام می‌گذارند. نام نوازندگان سازهای غربی اما بیشتر به تبع از زبان فرانسه با پسوند «-یست» نام برده می‌شود. مانند ویولونیست، ساکسوفونیست و مانند آن. در زیر فهرستی از نام نوازندگان سازهای گوناگون آمده‌است: ساز شستی‌دار
ساز شستی‌دار سازی است که برای نواختن آن از صفحه‌کلید استفاده می‌شود. انواع ساز های شستی دار شامل ارگ، ارگ بادی، ارگ هموند، پیانو، کلاویکورد، هارپسیکورد، چلستا، آکوردئون، ملوترون و سینث سایزر میباشد که شناخته شده‌ترین این‌گونه سازها پیانو و ارگ است. ملودیکا
ملودیکا ، که با نام‌های "پیانیکا"، "هارمونیکای کلیدی" یا "ملودی هورن" نیز شناخته می‌شود یک ساز از خانوادهٔ سازهای هواصدای آزاد زبانه‌دار مانند سازدهنی است. این ساز شامل یک صفحه کلید موسیقی در بالا است و توسط دمیدن هوا از طریق دهانهٔ ساز که در کنار آن قرار گرفته نواخته می‌شود. فشار یکی از کلیدهای صفحه کلید باعث بازشدن مسیر هوای سوراخ متناظر با کلید شده و هوای ورودی باعث به ارتعاش درآمدن زبانه و تولید صدا می‌شود. حجم صدای این ساز معمولاً دو تا سه اکتاو است. ملودیکا کوچک، سبک و قابل حمل می‌باشد و در آموزش موسیقی به خصوص در آسیا مشهور است. واریاسیون‌های چیستان
اثر با تم «انیگما» آغاز می‌شود که موجز و فصیح بوده و از نتالیته سل مینور به سل ماژور تعییر می‌یابد.تصویر ملیحی از کارولین آلیس الگار، همسر الگار را مجسم می‌سازد.این واریاسیون تصویرگر هیو دیوید استوارت پاول، نوازنده پیانو انگلیسی است که الگار با او و یکی دیگر از دوستان موسیقی‌دانش به اجرای موسیقی سه‌نفره می‌پرداخت.مجسم کننده ریچارد باکستر تاونزهد است. یکی از دوستان الگار که با صدای زیر که از حنجره یک مرد بعید بود آواز می‌خواند. الگار در این بخش از باسون و سازهای بادی استفاده کرده است.تصویرگر ویلیام میث بیکر است. که شخصی مصمم و قاطع بود. موسیقی در این بخش کیفیتی شتاب‌آمیز و پر حرارت دارد. این واریاسیون کوتاه‌ترین واریاسیون است.تصویرگر ریچارد پنراز آرنولد، پسر شاعر انگلیسی، متیو آرنولد است. ریچارد فردی متفکر و خوش‌برخورد بود. حالت خنده‌های او با سازهای بادی چوبی نشان داده شده است.تصویرگر ایزابل فیتن، نوازنده آماتور ویولا و ویولن و شاگرد الگار است. ساز ویولا در این واریاسیون نقش چشمگیری دارد.تصویرگر آرتور ترویت گریفیث است که معمار و دوست الگار بود. ساز تیمپانی در این واریاسیون نقش ممتازی دارد. گویا الگار با استفاده از این ساز کوبه‌ای قصد داشته روحیه اهل بحث و جدل بودن دوستش را مجسم سازد.تصویرگر وینیفرد ناربری است که شخصیتی آسان‌گیر داشت.شناخته شده‌ترین واریاسیون و تصویرگر دوست بسیار صمیمی الگار، آگوست یوهانس ییگر است. الگار در انتخاب نام این واریاسیون با واژه‌ها بازی کرده است. نمرود در کتاب‌های مقدس شکارچی ماهری است و ییگر (Jaeger) نیز در زبان آلمانی به معنای شکارچی است. این واریاسیون نشان دهنده رابطه گرم و صمیمانه الگار و ییگر و اینکه چگونه الگار از او تأثیر پذیرفته است.تصویرگر میس دورا پنی است. این واریاسیون شامل همراهی سازهای بادی و زهی است.مجسم کننده جرج رابرتسن سینکلر و سگ بولداگش است. صدای عوعوی سگ با کمک سازهای برنجی به خوبی شبیه‌سازی شده است.تصویرگر باسیل نوین‌سن است. نوازنده ویلن‌سل که در گروه سه‌نفره می‌نواخت (واریاسیون شماره ۲). نقش اصلی در این واریاسیون بر عهده ویولن‌سل است.تصویرگر لیدی مری لیگن است که دوست نزدیک الگار و همسرش بود. الگار در زمان خلق اثر به او نامه‌ای نوشت تا برای استفاده از نامش از او اجازه بگیرد اما نامه زمانی به دست لیدی مری رسید که او عازم سفر به استرالیا بود. بنابراین امکان پاسخگویی وجود نداشت. الگار نیز از نشان سه ستاره استفاده کرد. کلارینت در این واریاسیون تمی از اورتور فلیکس مندلسون به نام «دریای آرام و سفر دلپذیر و باشکوه با کشتی» را اجرا می‌کند.ای‌دی‌یو لقبی است که همسر الگار به او داده بود. این واریاسیون تصویرگر خود آهنگساز است و دارای تمی از واریاسیون‌های سی‌اِی‌ای و نمرود است که نشان دهنده تأثیری است که همسر و دوست نزدیک الگار بر او و زندگی هنریش گذارده‌اند. فیدل
ولی همان‌طور که پیشتر گفته شد، تفاوت پایه‌ای بین اصطلاح «ویولن» و «فیدل» برمی‌گردد به سبک موسیقی که در آن نواخته می‌شوند. فیدل معمولاً در سبک موسیقی فلکلور نواخته می‌شود، موسیقی‌هایی مثل: موسیقی کانتری، بلو گرس، کوجون و برخی از انواع موسیقی سنتی سلتیک. تقی شایگان
تقی شایگان در همدان متولد شد. نوازندگی ساز ویلن را ابتدا بدون استاد و سپس با راهنمایی‌های برادر بزرگش که تار می‌نواخت آغاز نمود. پس از آن نزد مدرسانِ ویلن همدان نوازندگی خود را تکمیل کرد و در مدت کوتاهی به نوازنده‌ای زبردست تبدیل شد. او در نوازندگی ویلن تحت تأثیر حالت‌ها و تکنیک‌های ساز کمانچه بود. او در دههٔ ۱۳۱۰ نوازنده‌ای متبحر در همدان بود که به اقتضای زمانه، نوازندگی ویلن را بر کمانچه مقدم دانسته و به آموزش نیز می‌پرداخت. ارکستر فیلارمونیک کرمانشاه
ساختار ارکستر فیلارمونیک از ده ویلن اول، پانزده ویلن دوم، دو آلتو، سه ویلنسل، دو فلوت، یک پیانو، و چند ساز کوبه‌ای به همراه سازهای کردی تشکیل شده‌است. ارکستر برنامه دارد که یک گروه کرال سی نفره هم به این جمع اضافه کند. در حال حاضر مایستر (ویلن اول) ارکستر را پارسا قربانی بر عهده دارد. سازهای ایرانی
از نظر جنس سه نوعند: - فلزی - سفالی - چوبی فهرست سازها
این فهرستی از سازهای موسیقی جهان است. نوسان‌ساز پل وین
نوسان‌ساز پل ویَن نوعی نوسان‌ساز الکترونیکی است که امواج سینوسی ایجاد می‌کند. می‌تواند طیف گسترده‌ای از بسامدها را تولید کند. نوسان‌ساز بر اساس مدار پل است که در ابتدا توسط مکس وین در سال ۱۸۹۱ برای اندازه‌گیری امپدانس ساخته شده‌است. این پل شامل چهار مقاومت و دو خازن است. نوسان‌ساز همچنین می‌تواند به عنوان یک تقویت‌کننده با بهره مثبت همراه با یک فیلتر میان‌گذر دیده شود که بازخورد مثبتی را ارائه می‌دهد. کنترل خودکار بهره، غیر خطی عمدی و غیر خطی ضمنی دامنه خروجی را در پیاده‌سازی‌های مختلف نوسان‌ساز محدود می‌کند. آنتونیو استرادیواری
سازهای استرادیواری از با کیفیت‌ترین و گران‌قیمت‌ترین آلات موسیقی هستند. امروزه قیمت برخی از آن‌ها به میلیون‌ها دلار می‌رسد. بسیاری از نوازندگان ویولن سازهای استرادیواری را مورد ستایش قرار می‌دهند و معتقدند که صدای تولید شده توسط این سازها منحصر به فرد و در بالاترین سطح کیفی است. اما پژوهش‌هایی که تاکنون انجام شده تفاوت قابل ملاحظه‌ای بین این سازها و سازهای باکیفیت امروزی نشان نداده‌است. کیتار
کیتار نوعی ساز کیبورد کم وزن است که با ظاهر گیتار ادغام شده و به همین دلیل نام آن کیتار ترکیبی از ابتدای کیبورد و انتهای گیتار است. این ساز دارای یک دستهٔ متصل برای حفظ توازن و بندی برای آویزان شدن از شانه‌های نوازنده است. دست راست نوازنده قسمت اصلی کلاویه را می‌نوازد و دست چپ تنها وظیفهٔ نگهداری دستهٔ متصل و حرکت دادن ساز و همچنین کنترل کلیدها و تعویض صداها و پیچ ویبراسیون را به عهده دارد. صدای این ساز می‌تواند به وسیلهٔ مدارهای الکترونیکی(صداهای on-board) خودش یا از طریق رابط Midi به وسیلهٔ سایر دستگاه‌های الکترونیک موسیقی تولید شود و برای شنیدن صدای آن حتماً باید به یک آمپلی فایر یا تقویت کنندهٔ صوتی متصل باشد. این ساز در دههٔ ۹۰ میلادی به واسطهٔ جذابیت دیداری در ویدیو کلیپ‌ها و اجراهای زندهٔ کنسرت‌های پاپ شناخته و معرفی شد. عود (ساز)
بربت امروزه نقش بسیار کمتری در موسیقی ایرانی دارد. عود عربی بر خلاف بربت ایرانی از اصلی‌ترین سازهای موسیقی عربی است. این ساز پس از اینکه به اروپا برده شد، نام لوت بر آن نهادند. واژه لوت از نگارش کلمهٔ العود به وجود آمده و به تدریج به لوت تبدیل شده‌است. ابن خلدون در قرن ۸ هجری قمری آن را به ترکه‌های چوبینی که انعطاف‌پذیر است معنی نموده. ادی ون هیلن
سازهای اصلی او یک گیتار قرمز رنگ دست‌ساز (بوسیله خودش) با نام فرنکن استرت و یک میوزیک‌من (سری اختصاصی خودش با نام ارنی بال) هستند. او همچنین از گیتارهای کرامر (سری اختصاصی خودش با نام فرانکن‌اشتین)، آیبانز (سری دسترایر)، پیوی (سری اختصاصی خودش با نام ولفگانگ) و شارول (سری آرت) استفاده می‌کند. ادی ون هیلن نشان تجاری مخصوص خودش با نام EVH را دارد که تولیدکننده گیتار، لوازم جانبی آن و اَمپلی فایرهای ای.وی. اچ است. سازدهنی
سازدهنی یا هارمونیکا جزء سازهای بادی است و در خانوادهٔ سازهای زبانه آزاد (Free Reed Instruments) قرار می‌گیرد. حافظ
از دستگاه‌های موسیقی با نام‌های عراق، اصفهان، و حجاز و اصطلاحات فنی مانند عمل، بازگشت، خسروانی، پهلوی و ضرب اصول نام می‌برد. سازهای زهیِ رود، بربط، چنگ، دوتایی، رَباب، تنبور، عود، سازهایی هستند که در شعر حافظ به‌کار رفته‌اند و این در حالی است که حافظ از هیچ‌یک از سازهای بادیِ شیپوری یا بوقی مانند بوق، کرنا، شیپور، سرنا و شور، استفاده نکرده‌است. تنها سازهای ارغنون و نی هستند که حافظ از آنها نام برده‌است. ارغنون نیز در معنی هارمونی موسیقی و اجرام آسمانی آمده‌است همانند قانون که یک بار به کار رفته و آن هم در معنای هارمونی. نی در شعر حافظ دارای صدای آهنگین، صدای محزون یا حتی صدای انسانی مشخص است و پس از چنگ بیشترین تکرار را دارد و اغلب در کنار سازی دیگر مانند دف، چنگ، بربط یا عود می‌آید. هیچ‌یک از سازهای کوبه‌ای شناخته‌شده مانند تنبک، دهل، تبیره، نقاره و سنج نیز در بافتی موسیقایی در شعر حافظ نیامده‌اند؛ جز در یک مورد که نشان می‌دهد ساقی در هنگام خواندن شاعر، بر کاسه‌ای واژگون ضرب می‌گیرد. از سوی دیگر بسیاری از درام‌ها و زنگ‌هایی که برای اعلان یا اطلاع زده می‌شوند مانند جرس، درا، زنگ کلیسا، ناقوس و کوس در شعر حافظ آمده‌اند و بعضی نیز در معنایی اصطلاحی و غیرموسیقایی به‌کار رفته‌اند مانند طبل. تنها سازهای کوبه‌ای بهره‌برده در بافت موسیقایی در شعر حافظ، چغانه و دف هستند که هردو همراه با سازی همراهی‌کننده — که معمولاً چنگ یا نای است — استفاده می‌شوند که برای خلق ریتمی رقص‌انگیز به‌کار می‌روند. کمانچه
لازم است ذکر شود که در گذشته کمانچه دو سل دو سل کوک می‌شد اما پس از ورود ویلن به ایران، در کوک کمانچه تغییراتی ایجاد شد و امروزه این ساز همانند ویلن کوک و انگشت‌گذاری می‌شود. نوازنده پیانو
نوازندهٔ پیانو یا پیانیست به شخصی می‌گویند که پیانو می‌نوازد. بسیاری از اشکال موسیقی غربی می‌توانند از پیانو استفاده کنند؛ و به همین دلیل، نوازندگان پیانو به مجموعهٔ وسیعی برای انتخاب نغمه‌ها و سبک‌ها دسترسی دارند، از جمله موسیقی کلاسیک، جاز، بلوز و هرگونه موسیقی عامه‌پسند، از جمله راک. ر ماژور
«ر ماژور» تنالیتهٔ بسیار مناسبی برای قطعات ویلن به دلیل ساختار این ساز است، که سیم‌های آن (سل، ر، لا، می) کوک می‌شوند. سیم‌های «دست باز» صدای سیم «ر» را تشدید می‌کنند و صدایی تولید می‌شود که به طرز ویژه‌ای درخشان است. عبدی یمینی
یکی از ویژگی‌های مهم عبدی یمینی تسلط وی بر بیشتر سازهای ارکستر، از جمله به خصوص بر گیتار، پیانو، ویلن، ویلنسل، کیبورد و… بود. این موضوع یکی از اولین و مهمترین چیزهایی است که در کار آهنگسازی حائز اهمیت می‌باشد و شناخت سازها و نحوه استفاده از آن‌ها در قطعات موسیقی لازمهٔ اصلی کار یک آهنگساز می‌باشد. امّا نمونه‌های زیادی از کارهای عبدی یمینی موجودند که همگی آن‌ها حکایت از آشنایی دقیق و کامل این آهنگساز فقید، با بیشتر سازها به لحاظ تئوری و عملی دارند. سه تا از این سازها که جز مهمترین سازهای مورد استفادهٔ عبدی یمینی در ارکسترهایش به‌شمار می‌آمدند، گیتار، پیانو و کیبورد هستند، که به بهترین شکل در آهنگ‌ها و تنظیم‌های او مورد استفاده قرار گرفته‌اند. موسیقی
این ساز ضربی که از حلقه‌ای چوبی تشکیل شده که بر یکی از سطوح جانبی دایره‌ای شکل آن پوست کشیده شده‌است، این ساز را با ضرب سر انگشتان هر دو دست می‌نوازند. سازی است همراهی‌کننده با سایر سازها. دایره در حال حاضر در مناطق مختلف ایران مورد استفاده قرا می‌گیرد مثل خراسان شمالی و آذربایجان و سلیر مناطق. این ساز در موسیقی شهری نیز کاربرد دارد. در بعضی از مناطق ایران اشکال غیر گرد نیز موجود است. دایره شش و هشت گوش خراسان جنوبی. اسدالله ملک
هنگامی که «مارسل استپانیان» ارکستر پاپ رادیو را تشکیل داد، تنها نوازندهٔ ویلن این ارکستر اسدالله ملک بود و چنان درخشید که به او لقب «آرشهٔ سحرآمیز» دادند. «یهودی منوهین» نوازندهٔ نامدار ویلن، در سفری که به جهت شرکت در کنفرانس موسیقی جهانی به ایران آمده بود، نوازندگی اسدالله ملک را در سالن آمفی‌تئاتر هنرهای زیبا شنید و از او برای شرکت در فستیوال‌های بین‌المللی دعوت به عمل آورد. پس از آن وی به همراه هنرمندانی نظیر: احمد عبادی، حسین تهرانی، حسین ملک و … در جشنواره‌های موسیقی لیون فرانسه، ونیز ایتالیا، پامپالونا اسپانیا و چند فستیوال دیگر شرکت نمود. گروه موسیقی آن‌ها در جشنوارهٔ ونیز موفق به کسب مقام اول موسیقی جهانی شد. سونات ویولن
در سونات‌های ویولن اولیه، یک ساز باس و هارپسیکورد، یک خط باس ساده (continuo) را با دوبرابر نواختنِ خط باس توسط هارپسیکورد تشکیل می‌داد. کار به شیوهٔ کنترپوان بود و فاقدِ فرم ثابت بود. گئورگ فیلیپ تیلمان و همچنین یوهان سباستیان باخ سونات‌های این‌چنینیِ فراوانی نوشتند. بعدها، باخ سونات‌هایی برای هارپسیکوردِ ساخت که در آن‌ها، سازِ شستی‌دار تنها به تعقیبِ خط باس محدود نبود. استیون تایلر
استیون تایلر علاوه بر گیتار بیس و آکوستیک در نواختن چند ساز دیگر از جمله پیانو، کیبورد ، پرکاشن، درامز، ویولن، فلوت، سازدهنی (هارمونیکا)، سنتور (دالسیمر) و ماندولین مهارت دارد. تایلر به رقص و انجام حرکات ریتمیک با میکروفون شهرت دارد. او معمولاً پایهٔ میکروفون خود را با پارچه‌های رنگارنگ تزیین می‌کند و وقتی طرفداران او سعی می‌کنند پارچه‌ها را چنگ بزنند، عصبانی می‌شود. در دههٔ هفتاد و دوران اعتیاد تایلر، وی گاهی مواد انرژی زا یا مخدر را جهت مصرف روی صحنه در این پارچه‌ها جاسازی می‌کرد! تایلر عادت به چرخاندن میکروفون در هوا دارد و گاهی این میکروفون به اعضای گروه برخورد می‌کند! باغلاما
سازیست زهی که با مضراب پلاستیکی یا سرانگشتان دست (شلپه – شرپه) نواخته می‌شود. این ساز هفت سیم دارد که به سه گروه سه‌سیم، دوسیم و دوسیم تقسیم می‌شود. نوع دیگر این ساز با دسته بلندتر در ایران با نام دیوان شناخته می‌شود باغلاما کاسهٔ طنینی یکپارچه به شکل تقریباً نیمه‌گلابی و دسته‌ای نسبتاً طویل دارد که دستان‌ها(پرده‌ها) روی آن بسته می‌شوند. روی دهانهٔ کاسه صفحه چوبی قرار دارد و سایر اجزای سازهای این خانواده عبارت‌اند از: وترها، سیم‌گیر، خرک، شیطانک، گوشی‌ها و مضراب.باغلاما در انواع و اندازه‌های مختلف (مطابق با هدف مورد نظر) نواخته می‌شود. انواع باغلاما: ویولا دا گامبا
ویول یا ویولای زانویی یا ویولا دا گامبا سازی زهی و آرشه‌ای است که هنگام نواختن بین زانوها قرار می‌گیرد. پیشینهٔ خانوادهٔ این ساز به اسپانیای قرن پانزدهم بازمی‌گردد و اوج کاربردش در دوره‌های رنسانس و باروک بوده‌است. زنبورک (ساز)
زنبورک یکی از سازهای تیغه‌ای از ردهٔ خودصداهای دهانی است. این ساز از یک میله یا زبانه قابل انعطاف فلزی یا از جنس خیزران تشکیل شده که به یک قاب متصل است. ساززننده این میله را در دهان خود قرار داده و با انگشتش میله را به لرزش در می‌آورد و تولید نت‌هایی می‌کند. نوازنده، قاب زنبورک را در میان دندان‌هایش می‌گیرد و با اینکار آرواره و دهان او به عنوان تشدیدگر صدای ساز عمل می‌کند. ساز شستی‌دار
از انواع سازهای بادی است که صدای آن به وسیلهٔ دمیده شدن هوای تحت فشار ایجاد می‌شود. این صدا توسط لوله‌هایی هدایت می‌شود. کنترل این صداها توسط صفحه کلید انجام می‌شود. این ساز از قدیمی‌ترین سازهای ساخته شده توسط اروپاییان است و بیشتر در موسیقی مذهبی و کلیسائی کاربرد دارد. در زبان فارسی به این ساز ارغنون گفته می‌شود هورن‌بوستل-زاکس
هورن‌بوستل-زاکس یک نظام رده‌بندی برای سازهای موسیقی است که توسط ویکتور شارل ماهیون پایه‌گذاری، و سپس توسط موسیقی‌دان آلمانی، کورت زاکس و اریش موریتس فون هورن‌بوستل موسیقی‌دان و تاریخ‌شناس اتریشی در سال ۱۹۱۴ کامل شد. اساس این رده‌بندی بر طبق نوع لرزش ماده در سازها و مبانی آکوستیکی است و به ۴ گروه تقسیم می‌شود که عبارتند از: خودصداها، پوست‌صداها، زه‌صداها و هواصداها؛ که بعدها برقی‌صداها به عنوان پنجمین رده به آن‌ها اضافه شد. سازها در ابتدا بر اساس نظام موسیقی ارکستری طبقه‌بندی می‌شدند و شامل سازهای زهی، بادی، بادی برنجی و پرکاشن بود. این رده‌بندی بسیار شناخته شده‌است اما در آن، بسیاری از سازهای دیگر موسیقی لحاظ نمی‌شد و رده‌ها محدود به همین سازها بودند و همچنین افزودن سازهای دیگر، باعث گمراهی می‌شد. با ایجاد رده‌بندی «هورن‌بوستل-زاکس» هر سازی می‌تواند براساس نوع صدا دهی و ابزار آن در رده‌بندی گنجانده شود. خرچنگ ویولن‌زن
نام ویولن‌زن (گاه ساززَن) به این خاطر به آن‌ها اطلاق شده که با چنگ‌های خود حرکاتی می‌کنند که به نواختن ویولن شباهت دارد. این حرکات چنگ آن‌ها حالت صدا زدن کسی با دست را نیز دارد و به این خاطر به آن‌ها خرچنگ‌های صدازن هم گفته‌اند. موسیقی دوره کلاسیک
یکی از مشخصات ارکستر دوره باروک تنوع زیاد سازها در یک خانواده و در اندازه و کوک‌های مختلف بود. هنگامی که ارکستر مونته وردی یا باخ را مورد ملاحظه قرار دهیم به تعدادی از سازها برمی‌خوریم که امروزه مورد استفاده ارکستری ندارند سازهایی مانند ویولون پیکولو، ویولادامور، ویول، کرنت، عود و رکوردر. سازهای دیگر در ارکستر کلاسیک باقی ماندند ولی از نظر ساختمانی و عملکرد تغییراتی پیدا کردند که از آن جمله ترومپت را می‌توان نام برد.سازدهنی کلاسیک ویرجینال
ریشه این ساز که صفحه کلید روی آن اعمال شده‌است، احتمالاً از قرن پانزدهم می‌آید اولین ذکر این کلمه در Paulus Paulirinus از پراگ (1413-1471) "Tractatus de musica" در حدود ۱۴۶۰ وجود دارد که در آن می‌نویسد: "ویرجینال یک ساز به شکل کلاویکورد است، دارای سیم‌های فلزی که به آن یک صدا می‌دهد. ای سیم دارای ۳۲ رشته سیم است که با ضربه زدن به انگشتان بر روی کلیدهای برجسته حرکت می‌کند و در دو مرحله کامل و نیم حالت لحنی دلپذیر ایجاد می‌کند. به این ساز ویرجینال گفته می‌شود، زیرا مانند یک ویرجینال، با صدای ملایم و بدون مزاحمت به نظر می‌رسد. " OED اولین اشاره خود را به انگلیسی در ۱۵۳۰، هنگامی که پادشاه هنری هشتم پنج ساز به این نام خریداری کرد، ثبت می‌کند. ویرجینال‌های کوچک اولیه یا در دامان یا معمولاً روی میز قرار می‌گرفتند اما تقریباً همه نمونه‌های بعدی با غرفه‌های خود ارائه می‌شدند. ملانی آوانسیان
او در خانواده موزیسین به دنیا آمده‌است یک برادر به نام استیو و یک خواهر به نام رایسا دارد که آن‌ها نیز در حرفه موسیقی فعالیت می‌کنند. الگوی موسیقی او پدرش بوده ملانی با تشویق پدر و مادرش در سال ۱۳۷۵ تحصیل موسیقی را در «هنرستان موسیقی تهران» شروع کرد و ساز (ویلنسل) را به عنوان ساز تخصصی خود انتخاب کرد، و در سال ۱۳۸۱ فارغ‌التحصیل شد و مدرک دیپلم خود را دریافت کرد و برای ادامه تحصیل به کشور ارمنستان رفت و در «کنسرواتوار کومیتاس ایروان» مشغول به تحصیل شد و مهارت خود را در نوازندگی ساز ویلنسل قوی تر کرد، در سال ۲۰۰۷ میلادی کارشناسی ارشد خود در رشته نوازندگی و معلمی ساز ویلنسل دریافت کرد و به ایران برگشت و به مدت تقریباً ۲ سال در «ارکستر سمفونیک تهران» نوازندگی ویلنسل انجام داد. ویولن
نقش این ساز چه در ارکسترها، به صورت گروه‌نوازی و چه در ارکستر مجلسی و حتی به صورت تک‌نوازی پراهمیت است و بیشترین نقش را در ارکستر بر عهده دارند. نخستین سازندگان معروف ویولن از ایتالیا هستند. گاسپارو داسالو نخستین ویولن حقیقی را ساخت، اما معروف‌ترین ویولن‌ها در شهر کرمونا ساخته شدند. آندره آماتی و فرزندش نیکولا آماتی و شاگردش آنتونیو استرادیواری، بهترین ویولن‌های دنیا را تاکنون ساخته‌اند. موسیقی
گیتار یکی از دیگر سازهای زهی با ریشهٔ اسپانیایی است که انواع مختلف، چهار سیم، شش سیم، هشت سیم، دوازده سیم و… به دسته‌های گیتار کلاسیک، گیتار آکوستیک و گیتار الکتریک تقسیم می‌شود. این ساز زهی با پیک یا انگشت نواخته می‌شود. موسیقی کلاسیک اندلسی
آنها ابزار از جمله استفاده از عود (عود)، رباب (کمانچه سه سیمه قدیمی)، darbouka (جام درامز)، taarija (دایره زنگی)، ، قانون (نوعی سنتور یا قانون) و kamanja (ویولن). اخیراً سازهای دیگری از جمله پیانو ، کنترباس، ویولن سل، و حتی بانجو، ساکسیفون و کلارینت به این گروه اضافه شده‌است، هرچند که این موارد نادر است. بالابان (ساز)
بالابان یا بالامان () ساز بادی استوانه‌ای دو نی به طول حدود ۳۵ سانتی‌متر که در ابتدا و به صورت اورجینال شش سوراخ انگشت داشت که اکنون به هفت یا هشت سوراخ انگشت می‌رسد. این ساز در بین مردمان مناطق شمال غربی ایران معروف است. فلوت پیکولو
فلوت پیکولو سازی بادی در موسیقی و از خانوادهٔ سازهای بادی چوبی است که اندازه‌ای نسبتاً کوچک و صدایی بسیار ریز دارد. این ساز امروزه در ارکستر نقشی تلفیقی دارد و به همراه سازهای بادی برنجی به کار می‌رود. دستگاه (موسیقی)
بیشتر متون امروزی، ردیف موسیقی ایرانی را به هفت دستگاه تقسیم می‌کنند و در کنار آن چند آواز نیز بر می‌شمرند (دست کم سه مورد آواز دشتی، آواز ابوعطا، آواز بیات ترک، اگر چه برخی آواز شوشتری، آواز بیات کرد، و آواز بیات اصفهان را نیز بر می‌شمرند). در تعداد این متعلقات (آوازها) اختلاف نظر وجود داشته‌است، ولی رایج‌ترین تقسیم‌بندی‌ها متشکل از هفت دستگاه (شور، ماهور، سه‌گاه، چهارگاه، راست‌پنج‌گاه، همایون، نوا) و پنج آواز (افشاری، دشتی، ابوعطا، بیات ترک، و بیات اصفهان) هستند. برخی (از جمله محسن حجاریان) این تقسیم‌بندی و به خصوص انتخاب نام «آواز» برای ملحقات دستگاه‌ها را به علینقی وزیری نسبت می‌دهند. اما معرفی هفت دستگاه به شکل امروزی، پیش از وی و توسط فرصت شیرازی در "بحورالالحان" انجام شده‌است، و تقسیم‌بندی پنج آواز به عنوان ملحقات آن دستگاه‌ها نیز احتمالاً توسط علی‌اکبر فراهانی و فرزندانش صورت گرفته‌است. ویولن
نوازنده ویولن با قرار دادن انگشتان دست چپ و فشار و جابجایی انگشتان، طول سیم‌ها را تغییر می‌دهد که باعث ایجاد نت‌های متفاوت می‌گردد. ویولن پرده بندی ندارد و نوازنده در اثر آموزش و تربیت شنوایی قادر به تشخیص نت‌های مختلف می‌گردد. دربارهٔ نوازندگان مبتدی گاهی، ویولن توسط نوارهای چسبی نازک، پرده بندی می‌گردد که با یادگیری فراگیر، برداشته می‌شود. کلید (موسیقی)
وقتی کلید تربل روی اولین خط حامل قرار می‌گیرد، به آن کلید ویلن فرانسوی می‌گویند. آندریا آماتی
سازهای شبه ویولن زمانی که آماتی کار خود را آغاز کرد تنها سه سیم داشتند. وی اولین ساز شبه ویولن چهار سیم را ساخت. اولین ویولنهای آماتی کوچکتر از ویولن‌های مدرن بودند، با آرشه‌های بلند، حاشیه پهن و انحناهای منحصر به فرد در بدنه و حلزونی. فلوت
یکی از قدیمیترین سازهای موسیقی در جهان می‌باشد. ۱۲۰۰۰ سال قدمت! گذشته آن به چین برمی گردد ولی به مرور زمان به اروپا نیز راه پیدا می‌کند. نحوه صدا دهی آن تقریباً شبیه به فلوت ریکوردر می‌باشد. جنس آن معمولاً از سفال است ولی با پلاستیک، چوب، شیشه و فلز نیز ساخته می‌شود. تعداد سوراخهای آن هم چهار تا دوازده عدد می‌باشد. صدای آن نیز بسیار زیباست. فیدل
این درحالی است که ویولن، معمولاً برای موسیقی کلاسیک غربی و موسیقی جاز استفاده می‌شود. متدها و روش‌های اجرا نیز با هم فرق دارند. بهاءالدین بامشاد
دورهٔ متوسطه به ۲ دورهٔ تقسیم شد که شامل آموزش ویلن، ویلن آلتو، ویلنسل، کنترباس، فلوت، ابوا، قره نی (کلارینت)، باسون، کر (هورن)، پیانو، ترومپت، ترومبون، هارپ، سازهای کوبه ای، آواز و هارمونی تخصصی می‌شد. کوارتت
در موسیقی کلاسیک، مهم‌ترین ترکیب‌بندی چهار ساز در موسیقی مجلسی، کوارتت زهی است. کوارتت زهی غالباً از دو ویولن، یک ویولا (ویولن آلتو)، و یک ویولنسل تشکیل شده‌است. کمانچه
تا پیش از ورود ویولن به ایران، جنس سیم‌های کمانچه ابریشمی یا از روده تابیده شده حیوانات بود و توانایی گرفتن کوک بالا را نداشت. پس از ورود ویلن به ایران، سیم‌های ویلن جایگزین سیم‌های کمانچه شد. تیتی روبن
این گروه، تی تی را اساساً به عنوان یک نوازنده عود شناسانده بود. هرچند که ساز ویژه‌ای را که او در آن زمان مورد استفاده قرار می‌دهد - و برادر او پاتریک روبن ، که ساز ساز است، آن را ابداع کرده‌است -، و نیز سبک نوازندگی بدیع و مختص به خود او، عمداً با عود عربی سنتی تفاوت‌های زیادی دارد. یک سی دی که در ژانویه ۱۹۹۳ انتشار یافته‌است، دنیای موسیقائی این موسیقی دان و نوازندهٔ بوزوک و گیتار را بهتر معرفی می‌کند. "Gitan" نوعی ادای احترام و سپاسگزاری ست که خود هنرمند خواسته‌است نسبت به جماعت کولی‌ها، که دانسته‌های فراوانی را به او ارزانی داشته‌است، به جا آورد. روح‌الله خالقی
خالقی برای هارمونی به‌کار رفته در آثارش، از اصطلاح «آرمونی خفیف» استفاده کرده‌است. در این شیوه، برای حفظ اصالت موسیقی ایرانی، از هارمونی پیشرفته و غنی پرهیز می‌شود و کارکردهای تونیک، مدیانت و دومینانت، بسته به موقعیت، متغیر است. همچنین در موارد متعددی، سوم آکورد حذف می‌شود و در بیشتر مواقع پیوند آکوردها، در دایرهٔ درجات یک (I) و پنج (V) یا یک (I) و چهار (IV)، محدود می‌شود. با این‌حال خالقی از تناوب آکوردهای ماژور، مینور و همچنین از پرده‌گردانی (مدولاسیون)، بارها بهره برده‌است. از نظر خالقی ترکیب مطلوب سازهای ارکستر چنین بود: ۴ ویلن اول، ۴ ویلن دوم، ۲ ویلن آلتو، ۳ ویلنسل، ۲ کنترباس، ۱ فلوت، ۱ ابوا، ۲ قره‌نی، ۲ تار و ۱ پیانو. خالقی ویلن را «شاه‌سازِ ارکستر» می‌نامید و معتقد بود سازی است که هم صدای ارکستر را درخشان می‌کند و هم حالت‌های موسیقی ملی ایران با آن به‌خوبی بیان می‌شود. درام (ساز)
یک درام ست استاندارد (برای یک نوازنده‌ی راست دست)، طبق همان چینشی که در موسیقی‌های عامه‌پسند مورد استفاده قرار می‌گیرد، دارای اجزای زیر است:تمام اجزای نامبرده به عنوان سازهای کوبه‌ای بدون تونالیته‌ی صوتی شناخته می‌شوند، که این امر به آهنگساز اجازه می‌دهد تا قطعات مربوط به درام را از طریق سیستم نت‌نویسی درام ثبت نماید. در حالیکه بسیار از سازها همچون گیتار و پیانو قابلیت نواختن ملودی و آکوردها را دارند، بسیاری از درام‌ست‌ها به خاطر تولید‌ اصوات فاقد زیروبمی از این امکان عاجزند. درام‌ست بخشی از ساختار ریتم آهنگ محسوب می‌شود و در بسیاری از سبک‌های موسیقایی از جمله راک، پاپ، بلوز و جَز مورد استفاده قرار گرفته است. دیگر سازهای استاندارد مورد استفاده در ساختار ریتم آهنگ‌ها شامل پیانو، گیتار الکتریک، گیتاربیس، و کیبورد می‌شود. سونات‌ها و پارتیتاها برای ویولن تک
سوناتها و پارتیتاها برایِ ویولنِ تک شش مجموعه‌آهنگ است (سه سونات و سه پارتیتا) که یوهان سباستیان باخ در سال ۱۷۲۰ میلادی برای تکنوازی ویولن نوشته‌است. این مجموعه در قرن ۱۹ میلادی به‌واسطهٔ اجرایِ یوزف یواخیم، نوازندهٔ برجستهٔ ویولن، به شهرت عمومی رسید. امروزه، این مجموعه از نظر تکنیک نوازندگی جزو قطعاتِ اساسی برای تک‌نوازیِ ویولن محسوب می‌شود. تصویر زیر نمایشگرِ صفحهٔ اولِ دست‌نوشتهٔ خودِ باخ است از سوناتِ شماره یک در سُل مینور. ویولنسل
ویولنسل یا ویلنسل یا ویولونسل یا چِلو سازی زهی و آرشه‌ای از خانوادهٔ ویولن است. صدای این ساز در منطقهٔ میانیِ سازهای این خانواده قرار دارد. ویرجینال
سازنده‌های فلاندری، به ویژه خانواده روکرز که سازنده ویرجینال‌ها بودند، نوع خاصی از ویرجینال را به نام "مادر و کودک تولید کرد (moeder und kind)". این شامل دو ساز در یک دستگاه بود: یک باکره معمولی (اعم از اسپینت یا موزیلار) با یک (مثلاً) رجیستر ۸ اینچی و یک اوتاوینو با یک رجیستر ۴ اینچی. و می‌توان آن را بیرون آورد و به عنوان یک ساز صفحه کلید جداگانه نواخت. با این حال، این دو ساز را می‌توان با هم پیوند داد، اوتاوینو روی سیمهای ویرجینال بزرگتر قرار می‌گرفت، به طوری که جک‌های ساز بزرگتر از شکافی در پایین اوتاوینو عبور می‌کنند. حالا جک‌های ساز بزرگتر کلیدهای اوتاوینو را فعال می‌کند، به طوری که هر دو ساز همزمان صدا می‌دهند و صدای زیباتری می‌دهند. در میان سازهای موجود در فهرست هنری هشتم انگلستان، که توسط فیلیپ ون ویلدر در سال ویرجینال" و سایر سازهای نا معلوم ذکر شده‌است. اما نام این ساز ۳۰ سال قبل از تولید ویرجینال دوقلو نوشته شده‌اند. حلقه نیبلونگ
واگنر ارکستر بسیار بزرگی را برای اجرای این قطعه در نظر گرفت که مشخص شده بود چه تعداد ساز باید هر بخش را اجرا کنند. در بخش سازهای زهی از ۱۶ ویلن اول، ۱۶ ویلن دوم، ۱۲ ویولا، ۱۲ ویولن‌سل و ۱۲ کنترباس استفاده شده‌است. سازهای بادی چوبی آن شامل ۳ فلوت، ۱ پیکولو، ۱ کرآنگله، ۳ کلارینت، ۳ ابوا، ۱ کلارینت باس و ۳ باسون می‌شوند. بخش سازهای بادی برنجی این قطعه دربردارنده ۸ هورن، ۳ ترومپت، ۱ ترومپت باس، ۳ ترومبون، ۱ ترومبون کنتر باس و یک توبا. سازهای کوبه‌ای نیز شامل دو جفت تیمپانی، یک مثلث، یک جفت سنج، یک درام و یک ناقوس هستند. همچنین ۶ چنگ این ارکستر را کامل می‌کنند. ویولن
سیم زه از رشته‌های بلند شسته شده، ساییده شده و عاری از جرم، پرز و مژکهای سطحی، که با هنر خاصی در کشش بالا، در ضخامت‌های بسیار دقیق تابیده و (کار دست) ساخته می‌شد. سیم‌های زه در میزانهای کشش مختلف نیز تولید می‌شوند. این سیم‌ها ویژگی صدایی و قابلیت اجرایی ستودنی و خاص خود را دارند و با وجود فراگیر شدن نسل جدید سیم‌های مدرن (مرکب مصنوعی و تمام فلزی) طرفداران خود را دارند و در میان نوازندگان حرفه‌ای همچنان محبوب هستند. سبک و هنر شعری حافظ
از دستگاه‌های موسیقی با نام‌های عراق، اصفهان، و حجاز و اصطلاحات فنی مانند عمل، بازگشت، خسروانی، پهلوی و ضرب اصول نام می‌برد. سازهای زهیِ رود، بربط، چنگ، دوتایی، رَباب، تنبور، عود، سازهایی هستند که در شعر حافظ به‌کار رفته‌اند و این در حالی است که حافظ از هیچ‌یک از سازهای بادیِ شیپوری یا بوقی مانند بوق، کرنا، شیپور، سرنا و شور، استفاده نکرده است. تنها سازهای ارغنون و نی هستند که حافظ از آنها نام برده است. ارغنون نیز در معنی هارمونی موسیقی و اجرام آسمانی آمده است همانند قانون که یک بار به کار رفته و آن هم در معنای هارمونی. نی در شعر حافظ دارای صدای آهنگین، صدای محزون و یا حتی صدای انسانی مشخص است و پس از چنگ بیشترین تکرار را دارد و اغلب در کنار سازی دیگر مانند دف، چنگ، بربط و یا عود می‌آید. هیچ‌یک از سازهای کوبه‌ای شناخته‌شده مانند تنبک، دهل، تبیره، نقاره و سنج نیز در بافتی موسیقایی در شعر حافظ نیامده‌اند؛ جز در یک مورد که نشان می‌دهد ساقی در هنگام خواندن شاعر، بر کاسه‌ای واژگون ضرب می‌گیرد. از سوی دیگر بسیاری از درام‌ها و زنگ‌هایی که برای اعلان یا اطلاع زده می‌شوند مانند جرس، درا، زنگ کلیسا، ناقوس و کوس در شعر حافظ آمده‌اند و بعضی نیز در معنایی اصطلاحی و غیرموسیقایی به‌کار رفته‌اند مانند طبل. تنها سازهای کوبه‌ای بهره‌برده در بافت موسیقایی در شعر حافظ، چغانه و دف هستند که هردو همراه با سازی همراهی‌کننده — که معمولاً چنگ یا نای است — استفاده می‌شوند که برای خلق ریتمی رقص‌انگیز به‌کار می‌روند. هنرهای نمایشی شن یون
ارکستر فیلارمونیک غربی رقصندگان شن‌یون را همراهی می‌کند. در این ارکستر آلات موسیقی سنتی چینی شامل پیپا، سونا، دی زی، گو ژنگ و انواع آلات پرکاشن به نوا در می‌آیند. اجرا شامل تک نوازی «ارهو»، ساز قدیمی چینی که در غرب با نام ویلون چینی معروف است نیز می‌باشد. موسیقار
پن فلوت، یا موسیقار (Pan Flute, Panpipes یا Syrinx) نوعی ساز بادی است که با در کنار هم قرارگرفتن چندین نی به ترتیب اندازه کنار هم ساخته می‌شود. نام این ساز برگرفته از مجسمه خدای پن(pan god)، که این ساز را در دست دارد، برگرفته شده‌است. این ساز از تعدادی لوله که از بزرگ‌ترین به کوچک‌ترین کنار هم قرار گرفته تشکیل شده است. یک طرف این لوله‌ها مسدود است. این ساز اغلب در گام سُل ماژور کوک می شود. پن فلوت در آمریکای لاتین در کشورهای پرو و اکوادور و در اروپا در کشورهای رومانی و لهستان از محبوبیت برخوردار است. پیانو
پیانو یکی از سازهای صفحه‌کلیددار و مشهورترین آن‌ها است. صدای پیانو در اثر برخورد چکش‌هایی با سیم‌های فلزی آن در داخل جعبه چوبی تولید می‌شود. این چکش‌ها در اثر فشرده شدن کلیدها (کلاویه‌ها) به حرکت در می‌آیند. سیم‌های پیانو به صفحه‌ای موسوم به «صفحهٔ صدا» متصل شده‌اند که نقش تقویت‌کنندهٔ صدای آن‌ها را دارد. کنسرتو ویولن
کنسرتو ویولن به‌طور سنتی در سه موومان تصنیف می‌شد، اما شماری از آهنگسازان مدرن، ازجمله شوستاکوویچ، استراوینسکی، و آلبان بِرگ آثاری در چهار موومان ساخته‌اند. در برخی کنسرتوهای ویولن، به‌ویژه از دوره‌های باروک و مدرن، ویولن تنها (یا دسته‌ای از ویولن‌ها)، به‌جای ارکستر، با موسیقی مجلسی همراه است. برای مثال، آنتونیو ویوالدی کنسرتو ویولنِ "«الهام موزون (هم‌آهنگ)»" (اُپوس ۳) خود را در اصل برای چهار ویولن، دو ویولا، ویولنسل، و هم‌نوازی ارگ نوشته‌ است. همچنین، آلن پترسن کنسرتوی نخستِ خود را برای ویولن و کوارتت زهی ساخته‌است. ارکستر موسیقی نو
در سازبندی این ارکستر، سازهای ایرانی نظیر؛ تار، سه تار، سنتور، کمانچه، نی، تمبک، دف و … نقش اصلی را ایفا می‌کنند اما سازهای غربی نظیر؛ کلارینت، ویلن، ویلنسل و… هم در بعضی قطعات، ارکستر را همراهی می‌کنند. در برخی اجراها فقط از سازهای غربی، به‌ویژه ارکستر زهی بهره گرفته شده‌است. موسیقی کلاسیک قرن بیستم
وی به تربیت شاگردان خود آنتون وبرن و آلبان برگ پرداخت و این سه آهنگساز غالباً به‌عنوان اعضای اصلی دومین مکتب موسیقی وین شناخته شدند. («نخستین مکتب موسیقی وین» شامل هایدن، موتسارت، بتهوون و گاه شوبرت بودند). در ادامه، آنتون وبرن آثاری را با استفاده از یک روش دقیقِ «دوازده‌تنی» نوشت و بر توسعهٔ سریالیسم تأثیر گذاشت. آلبان برگ، مانند شونبرگ از تکنیک «دوازده‌تنی» در سبکِ «پسا‌رمانتیک» استفاده کرد مانند: کنسرتو ویولن (که تحت تأثیر یک کرال باخ و از فرم کلاسیک استفاده می‌کند). او دو اپرای بزرگ به نام‌های «"ووتزک"» و «"لولو"» نوشت. یان تیرسن
از شناسه‌های موسیقی او استفاده از سازهای متعدد در کنار تنظیم‌های مینی‌مالیستی است، که گاهی الهام‌هایی برگرفته از موسیقی کلاسیک اروپا و موسیقی فولک فرانسوی نیز در آن به‌گوش می‌رسد. ترکیب محبوب تیرسن معمولاً پیانو با آکاردئون یا ویولن به همراه سازهای دیگری هم‌چون ملودیکا، هارپسیکورد، زایلوفون، کیندرکلاویر، ondes martenot و حتی صدای وسایلی مانند ماشین تایپ است. موسیقی او آثار هنرمندانی مانند فردریک شوپن، اریک ساتی، فیلیپ گلَس و مایکل نایمن را به یاد شنونده می‌آورد. ویولن
نقش این ساز چه در ارکستر بزرگ چه به‌طور جمعی و انفرادی بسیار پراهمیت است. وجهه جهانی ویولن را می‌توان در سازگاری آن با فرهنگ‌های مختلف و حضور این ساز در موسیقی ملل مختلف دید. چهارمضراب
اجرای چهارمضراب در ابتدا روی سازهای تار و سه‌تار مرسوم بود و احتمال دارد که نام آن به نواختن هر چهار سیم این سازها توسط نوازنده اشاره کند یا به این اشاره کند که در اجرای این گونه موسیقی، زخمه‌هایی که با مضراب به سیم‌ها زده می‌شد، الگویی چهارتایی داشته‌اند. با این حال، چند وجه تسمیه احتمالی دیگر نیز برای چهارمضراب مطرح شده‌است. در دوره‌های معاصرتر، چهارمضراب برای سازهای دیگر از جمله ویولن و کمانچه نیز نوشته و اجرا شده‌است و اجرای آن با همراهی یک ساز ضربی نظیر تنبک یا با کمک دو ساز مختلف نیز متداول گشته‌است. در توصیف نحوهٔ اجرای چهارمضراب از اصطلاح‌های «پایه» و «واخوان» استفاده می‌شود که پایه به الگوی ساده‌ای که در زمینهٔ چهارمضراب مرتب تکرار می‌شود، اشاره می‌کند و واخوان به نت‌های تک تکی که بین الگوی پایه اجرا می‌شوند و ملودی چهارمضراب را شکل می‌دهند. ویبرافون
شکل ویبرافون شبیه به سازهای زیلوفون و ماریمبا است، با این تفاوت که قطعه‌های آن از جنس آلومینیوم هستند. این قطعه‌ها طول‌های متفاوت دارند و به همین دلیل، نُت‌های گوناگون را اجرا می‌کنند. ویبرافون می‌تواند مانند پیانو دارای پدال باشد. خانواده ویولن
خانواده ویولن شامل سه ساز ویولن، ویولا و ویولن‌سل است. این سازها به ترتیب در منطقه زیر و میانی و بم صدا می‌دهند. ساز کنترباس از این خانواده نیست و در خانواده ویول قرار دارد. این مسئله را می‌توان از شانه‌های شیبدار آن متوجه شد. سازهای کوبه‌ای
سازهای کوبه‌ای یا ساز کوبه یا پِرکاشِن به سازهایی گفته می‌شود که از طریق ضربه، تکان، سایش، خراش یا هر عمل دیگری که منجر به نوسان شود، تولید صدا کنند. وظیفهٔ اصلی سازهای کوبه‌ای معمولاً اجرای ضرب‌آهنگ (ریتم) در متن آهنگ است، ولی توانایی اجرای ملودی را هم دارند. تاریخچهٔ سازهای کوبه‌ای به هزاران سال پیش برمی‌گردد. این سازها احتمالاً پس از صدای انسانی قدیمی‌ترین نوع سازها هستند. سازهای کوبه‌ای را عموماً می‌توان به دو دستهٔ سازهای کوبه‌ای با کوک معیّن مثل زیلوفون و سازهای کوبه‌ای با کوک نامعین مثل انواع طبل تقسیم کرد. کانن در ر
کانن یک فرم موسیقی هست که با بافت‌های چندصدایی و با تکنیک کنترپوان، یک ملودی توسط چند ساز اجرا می‌شود که در آن ممکن است همه سازها دارای نت‌های مشابه یا مشابه ولی غیرهم‌ارزش باشند. در کاننِ پاخلبل سه ویلن با تأخیر دو میزانی ملودی اصلی اثر را به فرم کانن می‌نوازند ولی یک باسو کانتینو به صورت مستقل نت‌های دیگری را می‌نوازد.