قدمت شهر شیراز چند سال است؟
شیراز
شیراز سومین شهر ایران بود که پس از تبریز و تهران، در سال ۱۲۹۶ خورشیدی، نهاد شهرداری در آن تأسیس شد. شهرداری شیراز به ۱۱ منطقهٔ مستقل شهری، تقسیم شده و جمعاً مساحتی بالغ بر ۲۴۰ کیلومتر مربع را شامل می‌شود. نام شیراز در کتاب‌ها و اسناد تاریخی، با نام‌های مختلفی نظیر: «تیرازیس»، «شیرازیس» و «شیراز» به ثبت رسیده‌است. محل اولیهٔ این شهر در محل قلعهٔ ابونصر بوده‌است. شیراز در دوران بنی‌امیه به محل فعلی منتقل می‌شود، و به بهای نابودیِ اصطخر – پایتخت قدیمیِ فارس – رونق می‌گیرد. این شهر در دوران صفاریان، بوییان و زندیان، پایتخت ایران بوده‌است. بسطام
قدمت این شهر به ۸۰۰۰ سال قبل از میلاد مسیح می‌رسد و آثار معروف آن از تپه معروف سنگ چخماق در شمال بسطام دیرینگی این شهر را به نمایش می‌گذارد. در گذشته رشته قنات‌های بسیاری در این شهرجاری بوده که تماماً دارای آبی گوارا و شیرین بود و در حال حاضر قنواتی مانند قنات صادق‌خان که قدمت آن به حدود بیش از ۵۰۰ سال می‌رسد هنوز از اهمیت بسیاری برخوردار است و آب شیرین آن در تابستان بسیار سرد و در زمستان گرم است.
شیراز در گذر زمان
سرزمین پارس در تاریخ ایران همیشه نقش بزرگی داشته و سه پایتخت پارس در آنجا بوده‌است. ویرانه‌های شهر تخت جمشید که ۲۵۰۰ سال پیش در ۶۰ کیلومتری شمال غربی شیراز وجود داشته‌است، حفظ شده‌است. این پایتخت در زمان اوج امپراتوری هخامنشی بود. تخت جمشید، فیروزآباد و پاسارگاد سه پایتخت تمدنهای باستانی هستند. در دوره سلسله ساسانیان از قرن ۲ تا ۶ میلادی، آتشکده‌ها. قلعه‌ها در قلمرو شیراز وجود داشته‌است. در واقع این شهر از قرن ۷ شروع به رشد کرد و هنگامی که شهر استخر در نتیجه فتح اعراب سقوط کرد، پایتخت منطقه شد. در اینجا وقایع اصلی مربوط به تاریخ شهر آمده‌است. در این گاه‌شماری از مبنای تاریخ میلادی استفاده شده‌است. دارالرحمه شیراز
رئیس هیئت‌مدیره اتحادیه آرامستان‌های کشور با اشاره به پیشرفت شهری شیراز به سمت غرب می‌گوید: شیراز یک شهر خطی است که از غرب به شرق به صورت مایل قرار گرفته و آب‌های تحت‌الارضی منطقه غرب به سمت شرق، دریاچه نمک و پلیس راه پل فسا با شیب ملایم سرازیر می‌شود و در نقطه مقابل آن، سرریز جمعیتی شهر شیراز به سمت غرب و مناطق بهشتی، صدرا و گلستان می‌رود و دلیل مستند و علمی این امر، بالا بودن آب‌های تحت‌الارضی مناطق شرقی است که بر همین اساس می‌توان گفت، مکان‌یابی آرامستان قدیم شیراز، از همان روز اول اشتباه بوده‌است. شوش (شهر باستانی)
شوش واقع در استان خوزستان یکی از قدیمی‌ترین سکونت‌گاه‌های شناخته‌شدهٔ جهان است، احتمالاً به سال ۴۰۰۰ پیش از میلاد پایه‌گذاری شده، با وجود این‌که نخستین آثار یک دهکدهٔ مسکونی در آن مربوط به ۷۰۰۰ سال پیش از میلاد هستند. طبق اسناد باستانی شوش از مهم‌ترین و باشکوه‌ترین شهرهای باستانی ایران و جهان بوده‌است و فعالیت‌های باستان‌شناسی در آن ادامه دارد. باشگاه فوتبال برق شیراز
باشگاه فوتبال برق شیراز یک باشگاه فوتبال ایرانی است که در سال ۱۳۲۵ در شهر شیراز پایه‌گذاری شد. این تیم قدیمی ترین تیم شیراز است . شهر
شهر را باید دارای پیشینه‌ای بیش از هفت هزار ساله دانست که با فاصله اندکی از انقلاب نوسنگی، با تغییر شکل تدریجی جماعت‌های روستایی دائم، در خاورمیانه، ظاهر می‌شود و به صورتی پیوسته، تا امروز، گسترش می‌یابد؛ به نحوی که امروزه، به شکل زیست غالب بشری درآمده‌است. پیدایش شهرها، تحولی شگرف، در فرایند تاریخ بود. شیراز
با بررسی‌های شورای جهانی صنایع دستی در بهمن ۱۳۹۸ شیراز به فهرست یونسکو برای شهرهای جهانی صنایع دستی افزوده شد. مجموعهٔ وکیل از مهم‌ترین مجموعه بناهای عمومی زندیه در این شهر است که امروزه می‌توان در بازار آن از انواع صنایع دستی‌های شیراز بازدید کرد. آثار صنایع دستی این شهر دارای تنوع بسیاری است و نمی‌توان آن را شهری تک رشته‌ای در این حوزه معرفی کرد. تولید محصولات صنایع دستی در تمامی این رشته‌های با رعایت شاخصه‌های کیفیت، اصالت، پیشینهٔ تاریخی، مرغوبیت، نوآوری و خلاقیت نشان از توجه خاص هنرمندان و صنعتگران این شهر از به هنرهای دستی و پیوند عمیق تولیدات دست‌ساز در این منطقه با حیات فردی و اجتماعی مردمان آن دارد. بیمارستان شهر (شیراز)
بیمارستان شهر واقع در استان فارس، شهرستان شیراز بیمارستانی است خصوصی و درمانی با ظرفیت ۶۵ تخت ثابت که در سال ۱۳۵۵ شمسی تأسیس گردید. باشگاه فوتبال برق شیراز
در سال ۱۳۲۵ عده‌ای از جوانان ورزش‌دوست شیرازی که در «کارخانه چراغ‌برق شیراز» کار می‌کردند، به رهبری «ابراهیم نعمت‌اللهی» تصمیم به تشکیل یک تیم فوتبال گرفتند. در روز ۲۵ اردیبهشت ۱۳۲۵، مهندس خمسی، مدیر کارخانه در جلسه‌ای با تأسیس باشگاه برق موافقت کرد. برق شیراز قدیمیترین باشگاه فوتبال ایران است و قدیمیترین تیم شهرستانی. تاریخ شیراز
پس از حمله اعراب به ایران و انحطاط شهر استخر، اهمیت شهر استخر به شیراز منتقل شد. در قرن چهارم و پنجم هجری قمری سلسله آل بویه فارس، شیراز را به پایتختی برگزیدند و مساجد، قصرها، کتابخانه و حصاری در آن بنا نمودند. در حمله چنگیز خان مغول، شیراز از تخریب و قتل عام در امان ماند چرا که حکمرانان محلی به پرداخت مالیات به مغولان رضایت دادند. شیراز همچنین از قتل عام تیمور نیز در امان ماند زیرا شاه شجاع، فرماندار فارس تسلیم شد. چشم‌انداز باستان‌شناسی ساسانی منطقه فارس
این سازه‌ها، کاخ‌ها و شهرها به اوائل و اواخر دوره شاهنشاهی ساسانی، که از ۲۲۴ تا ۶۵۸ بعد از میلاد، در سراسر این منطقه گسترش یافت، مربوط می‌شوند. این سایت‌ها شامل، شهر گور، پایتخت ساخته شده توسط بنیان‌گذار سلسله، اردشیر بابکان، بیشاپور، شهر و سازه معماری جانشینش، شاپور یکم و سروستان، کاخ بهرام پنجم پانزدهمین شاه ساسانی می‌شوند. چشم‌انداز باستان‌شناسی نشان‌گر بهره‌برداری بهینه از توپوگرافی طبیعی منطقه و شاهدی بر تأثیر سنت‌های فرهنگی هخامنشی و اشکانی و هنر رومی که خود تأثیر قابل توجهی بر معماری و سبک‌های هنری عصر اسلامی داشتند. سایر آثار شامل پیکره شاپور یکم (غار شاپور)، کاخ اردشیر بابکان، قلعه دختر، سنگ‌نگاره پادشاهی اردشیر بابکان و نقش برجسته پیروزی اردشیر بر اردوان می‌شوند. شیراز
همچنین نام شیراز همراه بخش اردشیر خوره دوره ساسانی به مرکزیت فیروزآباد ذکر شده‌است و شیراز جزئی از آن بوده‌است. اردشیر خوره یکی از پنج بخشی بوده‌است که استان فارس ساسانیان را تشکیل می‌داده‌است. این اطلاعات در مهرهای ساسانی مربوط به اواخر ساسانی و اوایل دوران اسلامی کشف شده در محل قصر ابونصر در شرق محل کنونی شهر شیراز بدست آمده‌است و لیمبرت چنین پیشنهاد می‌نماید که استحکامات موجود در محل قصر ابونصر همان قلعه تیرازیس یا شیرازیس یاد شده در لوح‌های عیلامی پارسه است و بعدها پس از آنکه شهر فعلی شیراز در نزدیک این قلعه بنیان نهاده شده، این شهر نام خود را از این قلعه در حوالی شهر به یادگار گرفته‌است. اقلید
پیشینه منطقه با توجه به فصل اول پژوهش باستان‌شناسی و نشانه‌هایی که در دسترس است به پنج هزار سال پیش از میلاد می‌رسد. آثار تاریخی مانند حوضچه دختر گبر، کتیبه و غار تنگ براق، کوشک زر، کتیبه کوه بل، باتلاق گور بهرام، چشمه شیرین، تل باکون (بکان) و قلعه‌ها و تپه‌های باستانی و ده‌ها نشانه کوچک و بزرگ دیگر گواه بر قدمت تاریخی این قلمرو است. در گذشته جاده شاهی یعنی راه اصلی اصفهان ـ شیراز از اقلید می‌گذشته‌است و به همین دلیل نقشی مهمتر و کلیدی تر از سایر شهرستان‌ها در تحرک فعالیت‌های اقتصادی و اجتماعی سرزمین پارس داشته‌است. این شهر زمانی گوشه‌ای از شاهنشاهی هخامنشیان به نام آزارگاتا و مرکز تربیت اسب جنگی کوروش به‌شمار می‌آمده‌است. به استناد آثار بجا مانده از کتب تاریخی و سفرنامه‌های جهانگردان، اقلید در دوران پیش از اسلام نیز شهری آباد و مطرح بوده‌است. در کتاب تاریخ فارسنامه ناصری از انتشارات کتابخانه سنایی آمده‌است که قدمت اقلید مربوط به دوران ساسانیان است و سنگ نوشته موجود در تل قلات مشتمل بر ۲۱ سطر خط پهلوی (مربوط به سال ۱۳۳۴ هـ. ش) مؤید این موضوع است. در مورد وجه تسمیه اقلید "اقلید در زبان یونانی به معنای کلید است هر آن که آن را فتح نمود گویا فارس را فتح نموده‌است. " مردم (دال) کلمه کلید را به (لام) تبدیل کرده و در محاورات خود کلیل می‌گفته‌اند. قصر ابونصر
نام شهر شیراز برگرفته از نام قلعه‌ای در اطراف شیراز کنونی در محل قصر ابونصر است. آنگونه که پیدا است در هنگام بنای شهر نام این قلعه بر شهر شیراز نهاده شده‌است. شاهیجان
شهرک شاهیجان از مناطق قدیمی شیراز با بافتی کهنه که در شرق شیراز قرار دارد.نام شاهیجان بر گرفته از قلعه شاهیجان با مردمانی قوی و خون گرم که در قدیم به وسیله کشاورزی امرار معاش میکردند قدمت قلعه شاهیجان به دوران صوفیه باز میگردد و از نزدیکترین قلعه ها به مرکز شهر شیراز بوده است. شهرستان داراب
شهر داراب در زمان‌های گذشته دارابگرد نامیده می‌شد و از کهن‌ترین شهرهای ایران و جهان محسوب می‌گردد قدمت این شهر براساس مطالعات باستان‌شناسی به هزاره‌های پنجم و ششم قبل از میلاد مقارن با عصر سفال نخودی بازمی‌گردد. تپه‌ها و تل‌های ماقبل تاریخ پیرامون شهر بیانگر این موضوع می‌باشند. این شهر برمبنای شواهد تاریخی در دوران هخامنشیان به صورت مدور بنا می‌گردد و به عنوان مهم‌ترین شهر آبادان شرق فارس در دشت بزرگی بنا می‌شود. علت مدور بودن شهر اهمیت حفاظت از آن بوده‌است. براساس روایت فردوسی طوسی بانی این شهر داراب شاه (دارای بزرگ) است که در ادبیات ایرانی و اسلامی از وی به عنوان داریوش بزرگ یاد می‌شود. شهر به صورت مدور در میان دشت بزرگی ایجاد شده‌است و پیرامون آن کَندَگ یا خندق بزرگی برای حفاظت از شهر ایجاد نموده‌اند. بسیاری از محققین اعتقاد دارند این شهر از تأسیسات عصر هخامنشی محسوب می‌گردد. شهر دارابگرد در عصر ساسانی به عنوان مقر اردشیر بابکان سرسلسله این خاندان از اهمیت و اعتبار ویژه‌ای برخوردار می‌گردد. به عقیده اصطخری شهر دارابگرد سومین ولایت بزرگ پارس بوده‌است. یکی از بزرگ‌ترین ضرابخانه‌های پارس در شهر دارابگرد ایجاد شده بود. این شهر در دوران اسلامی نیز اهمیت خود را هم‌چنان حفظ می‌نماید و یکی از مهم‌ترین ولایات پارس محسوب می‌شده‌است. (برگرفته از داراب در آئینه تاریخ تألیف محمدباقر مهاجر) هفشجان
شهر هفشجان دارای پیشینه و تاریخچه‌ای کهن است. براساس سفالینه‌ها و ابزارهای سنگی ابتدایی کشف شده بروی تپه‌های باستانی قدمت هفشجان به هزاره هفتم قبل از میلاد برمی‌گردد و بیانگر پیشینه ۹۰۰۰ ساله این شهر است. از آثار تاریخی این شهر می‌توان به این ۶ اثر تاریخی اشاره داشت که جزو آثار ملی ایران نیز می‌باشند. عرصه وسیع پیش از تاریخی هفشجان که در چندین هزار هکتار از شمال غربی تا جنوب شرقی شهر کنونی هفشجان به طول ۱۲ کیلومتر گسترش یافته‌است. مملو از میلیون‌ها قطعه سفال تاریخ از عصر نوسنگی به بعد، ابزارهای سنگی ابتدایی بشر همچون اُبسیدین و فِلینت و نیز ده‌ها سکونتگاه باستانی است که همگی از پیشینه ۹۰۰۰ ساله هفشجان خبر می‌دهد. شیراز
شهر شیراز دارای چند باشگاه فوتبال حرفه‌ای است. تیم فوتبال باشگاه فجر شهید سپاسی با سابقه حضور طولانی در لیگ برتر فوتبال ایران و ۴ تیم فوتبال برق شیراز، پیام مخابرات، مقاومت بسیج و باشگاه فوتبال قشقایی در لیگ دسته اول فوتبال ایران و دارای ۲ تیم فوتسال ارژن و صدرا در لیگ برتر فوتسال است. همچنین شهر شیراز دارای تیم‌های بسکتبال، لوله آاس شیراز و ب. آ در لیگ برتر بسکتبال است.چند دانشگاه مهم ایران در شیراز قرار دارند. مهم‌ترین دانشگاه آن دانشگاه شیراز است که شامل دانشکده‌های مهندسی، علوم، کشاورزی، دامپزشکی، ادبیات و علوم انسانی، هنر و معماری، حقوق و علوم سیاسی و علوم تربیتی و روانشناسی می‌شود. دانشگاه شیراز با تأسیس دانشکده فنی با هدف آموزش متخصصان علوم پزشکی با یک برنامه چهار ساله در سال ۱۳۲۵ تأسیس شد. در ابتدا مؤسسه عالی بهداشت نامیده شد، در سال ۱۳۲۹ به یک دانشکده پزشکی تبدیل شد. در سال ۱۳۳۲ آموزشکده پرستاری نمازی و دانشکده‌های کشاورزی و هنر و علوم تأسیس شد. با افزودن دانشکده مهندسی و دانشکده دامپزشکی در سال ۱۳۳۳، به وضعیت دانشگاه ارتقاء یافت و دانشگاه پهلوی نامیده شد. سپس دانشکده دندانپزشکی در سال ۱۳۴۸، دانشکده تحصیلات تکمیلی و کالج الکترونیک در سال ۱۳۴۸، و دانشکده‌های حقوق و آموزش در سال ۱۳۴۹ به دانشگاه اضافه شدند. شیرازی‌ها
بیشتر اقوام ایرانی در زنگبار به "شیرازی" معروف هستند. نام خانوادگی شیرازی یکی از افتخارات بزرگ هر زنگباری است و منزلت اجتماعی را در پی دارد. در «سفرنامه برادران امیدوار» که این دو برادر با اهالی زنگبار اطلاعاتی را کسب کرده‌اند، اهالی گفته‌اند که اجداد آن‌ها و قوم شیرازی بودند از نسل فردی به نام حسن؛ که وی از شیراز به دیار زنگبار مهاجرت کرد و پایه‌های حکومت شیرازی‌ها را به وجود آورد. قوم شیرازی نزدیک به چند صد سال حاکمیت زنگبار را در دست داشتند که دوره‌ای درخشان بوده‌است. در برخی منابع از چند شیرازی مدفون در قبرستان این منطقه نام برده شده‌است. زبان بومی زنگبار سواحیلی نام دارد که برخی از واژه‌های فارسی در آن موجود است. در گذشته شیراز بزرگترین شهر و مرکز تجارت جنوب ایران بود، از آنجا قالی، خنجر، عطر و ظروف سفالی به آفریقا صادر می‌شد و شهرت فراوان داشت، به گونه‌ای که ناحیه جنوب ایران را شیراز می‌گفتند، از این رو است که در منابع از ایشان با عنوان شیرازی و نه ایرانی نام برده‌اند. تاریخ ورود شیرازی‌ها به سواحل شرقی آفریقا در منابع مختلف، متفاوت ذکر شده‌است. بر اساس بریتانیکا شیرازی‌ها در نیمه دوم قرن دوازدهم از طریق اقیانوس هند، راهی زنگبار شدند. دروازه قرآن
در قدیم شیراز دارای ۶ دروازه بوده‌است. هم‌اکنون در شیراز دروازه‌ای به جز دروازه قرآن وجود ندارد اما مردم شیراز هنوز به محل دروازه‌های قدیمی اشاره می‌کنند که عبارتند از: (دروازه قرآن، دروازه اصفهان، دروازه سعدی، دروازه قصابخانه، دروازه کازرون، دروازه شاه داعی الی اله). در مدخل تنگ الله اکبر با دروازه‌ای روبرو هستیم، که به دروازه قرآن معروف شده‌است. این دروازه به دستور عضدالدوله دیلمی ساخته شده‌است. وجه تسمیه آن بخاطر قرآنی است، که به دستور امیر در آن گذاشته شده بود تا مسافرین به سلامت از زیر آن عبور کنند. این طاق به مرور زمان به خرابی رفت، تا این که در زمان کریم خان زند از نوساخته شد و قرآن معروف به «هفده من» که منسوب به خط سلطان ابراهیم نوه شاهرخ تیموری در اتاقک بالای آن گذاشته شد. قران مذکور در حال حاضر در موزه پارس شیراز نگهداری می‌شود. این دروازه با نابخردی شهرداری شیراز در سال۱۳۱۵شمسی با دینامیت ویران شد. باردیگر این دروازه با بلندنظری یکی از بازرگانان معروف شیراز بنام حسین ایگار در سال ۱۳۲۸شمسی تجدید بنا گردید. در اتاقک‌های کناری این بنا، ایگار و همسرشان دفن گرديده اند. دروازه قرآن در شمال شهر شیراز در تنگ الله اکبر میان کوه چهل مقام و کوه باباکوهی قرار دارد و در واقع در خروجی شیراز به سمت کمربندی و جاده مرودشت واقع شده‌است. این بنای تاریخی در کنار فلکه طاووسیه شیراز قرار دارد. دروازه قرآن در فاصله کمتر از ده متری مقبره خواجوی کرمانی و همچنین فاصله کمتر از پانصد متری باغ جهان‌نما و همچنین فاصله کمتر از هزار متری مقبره شاعر نامدار پارسی زبان حافظ شیرازی و باغ جهان‌نما قرار دارد. موزه تاریخ طبیعی و تکنولوژی دانشگاه شیراز
موزه تاریخ طبیعی شیراز در اسفند ماه ۱۳۵۳ تأسیس گردید و در اسفند ۱۳۵۶ به ساختمان کنونی آن در بلوار مدرس شیراز انتقال یافت. در بخش جانورشناسی این موزه ۲۵۰۰ نمونه از بی‌مهرگان و مهره‌داران (شامل دوزیستان و خزندگان و پرندگان) جمع‌آوری شده است. در بخش گیاهان زینتی و دارویی بیش از ۶۰ گونه گیاه دارویی، در بخش زمین‌شناسی فسیل ماهی با عمر۷۰ میلیون سال، کانی‌های معدنی و انواع سنگ‌ها و فسیل‌ها قرار دارد. بیضا
جغرافی دانان قرن سوم، بیضا را از شهرهای شهراستخر به‌شمار آورده‌اند؛ و فاصله آن را تا شیراز، شش فرسنگ یا هفت فرسنگ نوشته‌اند. در همین دوره سراپرده سلطنت یعقوب لیث در بیضا، که مرغزار وسیعی داشت، برپا شد و او با محمدبن واصل، در ناحیه مروسدان، مروستان یا مروست یا مرودشت، از نواحی بیضا، جنگید. در قرن چهارم، بیضا از بزرگترین شهرهای شهراستخر به‌شمار می‌رفت و دارای قلعه، حصار، بارو و ربض بود. بناهای آن را از گل ساخته بودند و عماراتش کامل، هوای آن مرطوب و خود شهری پرنعمت بود و از آنجا به شیراز غله می‌بردند. خوی
این شهر به لحاظ تمدن و جایگاه مذهبی یکی از شهرهای شاخص کشور محسوب می‌شود و یکی از کهن‌ترین مراکز تمدن در شمال غرب ایران است که کانون بسیاری از حوادث تاریخی بوده‌است. موزه تاریخی خوی در ۱۳۴۸ هجری شمسی تأسیس شد و آثار باستانی و تاریخی آن نشان از تاریخ و تمدن ۷ هزارساله خوی می‌باشد. آثار مکتوبی که در آن‌ها نشانه‌هایی از منطقه امروزی خوی یافت شود مربوط به سنگ نوشته‌ها و گل نوشته‌های سومری، آشوری و اورارتویی است، به نظر اکثر پژوهشگران، منطقه «آراتتا» ی کتیبه‌های سومری، همان منطقه‌ای است که چند قرن بعد در کتیبه‌های آشوری با نام «سانگی بوتو» (خوی، مرند و محال گونئی) از آن یاد شده‌است شیراز
باستان شناسان موزهٔ متروپولیتن نیویورک نیز با توجه به نتایج حفاری‌های خود در محل قصر ابونصر، این استحکامات و احتمالاً روستاهای اطراف را به عنوان محل شیراز پیش از اسلام پیشنهاد می‌کنند. آن‌ها گفته‌های بلخی در سده ۱۲ نقل می‌کنند که می‌گوید: در محلی که شیراز کنونی وجود دارد منطقه‌ای بوده‌است با چند قلعه در میان دشتی باز. آنان در مورد داستان بنیان نهاده شدن شهر جدید شیراز و انتقال آن به محل جدید چنین نظر می‌دهند که انتقال یک شهر در بسیاری جاهای دیگر مانند نیشابور و قاهره نیز اتفاق افتاده‌است. در این حالت پس از تحولات یا تغییراتی سیاسی، شهر به محلی در نزدیکی شهر قدیم منتقل شده و شهر قدیمی رها گشته تا به شهری حاشیه‌ای یا تلی از خرابه تغییر پیدا کند. قلعه اژدهاپیکر
البته در شهر شیراز نیز قلعه دیگری با همین نام وجود دشته‌است. "قلعه اژدها پیکر"' بر روی یک سطح مرتفع در غرب شهر شیراز قرار گرفته‌است و طول و عرض آن به تر تیب ۷۰۰ متر و ۱۷۰ متر است. قلعه از سه بخش دیوار سنگی، حاطی، قلعه بالایی و میانی تشکیل شده‌است و قدمت آن با توجه به یافته‌های موجود به دوره پیش از اسلام می‌رسد. این قلعه تا یک قرن پیش مسکونی بوده‌است. شیراز
شیراز از دیرباز به واسطهٔ مرکزیت نسبی‌اش در منطقهٔ زاگرس جنوبی و واقع‌شدن در یک منطقهٔ به نسبت حاصل‌خیز، محلی طبیعی برای مبادلات محلی کالا بین کشاورزان، یک جانشینان و عشایر بوده‌است. همچنین این شهر در مسیر راه‌های تجاری داخل ایران به بنادر جنوب مانند بندرعباس و بندر بوشهر قرار گرفته‌است. شیراز به سبب جاذبه‌های تاریخی، فرهنگی، مذهبی و طبیعی فراوان، همواره گردشگران بسیاری را به سوی خود فرامی‌خواند. بیشینه مردم شیراز فارسی‌زبان هستند و به لهجه شیرازی سخن می‌گویند. شیراز پنجمین شهر پرجمعیت ایران، پایتخت فرهنگی ایران، دومین شهر ادبی جهان و سومین شهر مذهبی ایران است. شرکت آب و فاضلاب شیراز
پس از تهیهٔ طرح و حفر چاه‌های عمیق در دوازدهم اردیبهشت ماه سال ۱۳۳۱ دستگاه آب شیراز افتتاح گردید. در سال ۱۳۵۷ دستگاه آب شیراز، آب مورد نیاز حدود ۷۰٬۰۰۰ مشترک را از طریق چاه‌های آبرفتی منطقه پس از تصفیه و ضدعفونی در مخزن ۲۵٬۰۰۰ متر مکعبی ابیوردی ذخیره می‌نمود. با افزایش سریع جمعیت و مهاجرت از روستاها به شهر شیراز، مصارف آب آشامیدنی بالا رفت و عدم توسعهٔ هماهنگ تأسیسات آب موجب نارسایی در آبرسانی گردید. بدین جهت پس از مطالعات لازم، طرح استفاده از آب سد درودزن واقع در شمال غربی شهر شیراز به ظرفیت معادل ۱۵۰٬۰۰۰ متر مکعب در روز اجرا گردید. ایران پیش از تاریخ
شهرنشینی، شهر به مفهوم اخصّ آن از اواخر هزاره چهارم پ. م؛ و خصوصاً هزاره سوم پ.م. در ایران موجودیت یافت. شهر شوش یکی از قدیمی‌ترین (۴۰۰۰ سال پ. م) سکونتگاه‌های شناخته شدهٔ منطقه‌است. شهرهای مهم ایران در هزاره سوم پ.م. عبارت‌اند از: تپه حسنلو و هفتوان تپه در آذربایجان - تمدن تپه سیلک (در کاشان) - تپه‌حصار در دامغان - تپه گیان نهاوند، گودین، کنگاور - شاه‌تپه و تورنگ تپه گرگان - تپه قبرستان بویین زهرای قزوین - شوش، خوزستان - تمدن جیرفت، تپه یحیی و شهداد، کرمان - ملیان، فارس - شهر سوخته در زابل. شیراز
اتابکان فارس (سَلغُریان) از نیمهٔ سدهٔ ۶ هجری (۱۲ میلادی) بر شیراز مستولی شدند. در دورهٔ آن‌ها شیراز شکوفا شد و بناهای متعددی نظیر مدرسه، بیمارستان، بازار اتابک ساخته شد. به تدبیر اتابکان در حمله چنگیز خان مغول، شیراز از تخریب و قتل‌عام در امان ماند چرا که حکمرانان سلغری، ابوبکر بن سعد به پرداخت مالیات به مغولان رضایت دادند. آخرین حکمران اتابک اَبِش بنت سعد بود که به همسری پسر هلاکوخان مغول درآمد. مهریه او بخشش خراج شیراز بود و بدین ترتیب اتابکان فارس در سال ۶۸۵ هجری (۱۲۸۷–۱۲۸۶ میلادی) منقرض شد. شیراز همچنین از قتل‌عام تیمور نیز در امان ماند زیرا شاه شجاع مظفری، فرماندار فارس تسلیم شد. در سده سیزدهم میلادی، شیراز مرکزی پیشرو در علم و هنر بود. بخاطر تشویق حاکمان و وجود دانشمندان و هنرمند، این شهر توسط جغرافی‌دانان قدیمی دارالعلم نامیده می‌شد. جشن هنر شیراز
سال ۱۳۵۰ سال برداشت از تجربه‌ها بود و جشن هنر با نگاهی بر گذشته گزیده‌ای از تم‌های پیشین را یک جا گرد آورد. در این جشن کوشش شد که جای نمایش از فرم کلاسیک آن بیرون آورده شود. تخت جمشید، نقش رستم، آرامگاه حافظ، گنبد عضد، خانه‌های قدیمی، کاروان سراها، و قهوه‌خانه‌های شیراز محل اجرای کنسرت‌ها و نمایش‌ها شد. یانیس گزناکیس با نخستین اجرای جهانی ""پرسفاسا"" غوغا به پا کرد. بزین (شیراز)
بزین (شیراز)، یکی از شهرک های شمالی شهر شیراز است. بزین یکی از قدیمی ترین مناطق شهر شیراز است.قبل از اینکه شهرک های گلستان،حافظ و بهشتی بوجود بیایند،بزین دارای قلعه ای بزرگ و بسیار زیبایی بود که مردمان زیادی در آن سکونت داشتند.رودخانه بزرگی از کوه های شمالی آن در نتیجه چشمه های پر آب می گذشت.بزین پس از سالها و با رشد شهر و برنامه های شهرداری بسیار موقعیت خاصی پیدا کرد و در دهه هفتاد دولت تصمیم به وسعت آن گرفت با خرید زمین های کشاورزی مالکان بزین و دوکوهک شهرک جدیدی به نام شهرک گلستان ایجاد کرد و در دهه هشتاد مجدد بخشی از زمینهای اهالی بزین به نام زمین های چشمه سفید خریداری شد و شهرک جدیدی به نام شهرک حافظ ایجاد شد بزین از لحاظ پتانسیل گردشگری بسیار وضعیت خوبی دارد کوه سرخ و کوه دراک، اشکف تربی،آبشار کوه سرخ،زندان دره.رودخانه تنگ سرخ،جنگل های کوه دراک،چشمه خانی،چشمه بکلوک،چشمه اشکفتی،دره همبونی،باغ های فراوان و البته قلعه قدیمی مربوط به دوران صفویه و یا قاجاریه که در دهه هفتاد توسط شهرداری با دلایل نامعلوم خراب شد.در گذشته همین جای فعلی شهرک گلستان قنات یا چشمه پر آبی بوده که هنوز هم وجود دارد و این زمین ها تمام زیر کشت گندم و جو می‌رفت. گهواره دید شیراز
گهواره دید (گهبانهٔ دید) شهر شیراز که به گنبد عضد (گهواره زید) نیز مشهور است در دوره دیلمیان ساخته شده‌است. این بنای تاریخی در سمت چپ تنگ الله اکبر واقع شده و این اثر در تاریخ ۵ دی ۱۳۵۲ با شمارهٔ ثبت ۹۶۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. توسط سازمان بسیج سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در کنار این بنای تاریخی قبور شهدای گمنام بنا گردیده است که صبح‌های جمعه محل تجمع نیروهای حزب الهی جهت دعای ندبه می‌باشد. گهواره دید در بالای کوه و مشرف به شهر شیراز بوده که با ایجاد فضای سبز توسط شهرداری شیراز به عنوان یک مکان تفریحی شناخته می‌شود. شهرستان داراب
شهرستان داراب، با قدمتی چندهزارساله در جنوب شرقی استان فارس قرار دارد. فاصله شهر داراب تا شیراز ۲۴۲ کیلومتر می‌باشد. روزنامه فارس
نخستین شماره این روزنامه در روز یکشنبه ۲۰ جمادی‌الثانی سال ۱۲۸۹ هـ. ق مقارن با ۲۰ آگوست سال ۱۸۷۲ میلادی در شیراز به زیور طبع آراسته شد. بدین ترتیب، شیراز پس از تهران و تبریز، سومین شهری بود که دارای روزنامه گردید. این روزنامه به مدت یک‌سال در شیراز منتشر می‌شد. شیراز
چهار باب پایانهٔ مسافربری برون‌شهری در نزدیکی به ابتدای ۴ محور اصلی خروجی شهر قرار دارند. شهرداری شیراز در سال ۱۳۶۳ خورشیدی اولین پایانهٔ متمرکز خود را با نام «پایانهٔ شهید کاراندیش» مطالعه، طراحی و به اجرا درآورد که در دی‌ماه ۱۳۶۶ خورشیدی به بهره‌برداری رسید. «پایانهٔ شهید مدرس» در شرق شیراز و «پایانهٔ امیرکبیر» در جنوب غرب این شهر نیز پس از احداث و تجهیز در اردیبهشت‌ماه ۱۳۷۵ خورشیدی، به‌طور هم‌زمان به بهره‌برداری رسیدند. همچنین «پایانهٔ غیرمتمرکز سپیدان» جهت سرویس‌دهی به بخش‌های شمال غربی شهر شیراز از سال ۱۳۷۵ خورشیدی شروع به فعالیت کرده‌است. داریان
داریان (یا داریون) شهری در بخش مرکزی شهرستان شیراز استان فارس در جنوب ایران است. این شهر در ۳۶ کیلومتری شمال شرق شهر شیراز قرار دارد و جمعیت آن بر پایه سرشماری سال ۱۳۹۵ برابر با ۱۰٬۰۳۷ تن بوده‌است. شغل اکثر مردم این شهر کشاورزی و دامپروری می‌باشد. نخستین اشاره به نام داریان در کتاب فارسنامه ابن بلخی مربوط به سده ششم هجری است که در بخش «مسافت‌های پارس» که فاصلهٔ شهرهای فارس را تا شیراز مشخص می‌کند داریان را منزل دوم در راه شیراز-کرمان از مسیر شیرجان (سیرجان امروزی) می‌داند. حسن فسایی نیز در فارسنامه ناصری مربوط به دورهٔ ناصرالدین‌شاه از داریان به عنوان یکی از روستاهای حومه شیراز که در ۷ فرسخی مشرق این شهر است سخن یاد کرده‌است. کاشان
این شهر زادگاه یکی از کهن‌ترین تمدن‌های جهان بنام سیلک با قدمتی بیش از هفت هزار سال است. این شهر اولین تمدن یکجانشینی و شهرنشینی را دارد. کاشان با بیش از ۱۷۰۰ اثر تاریخی که ۳۳۳ اثر آن ثبت ملی و باغ فین هم ثبت یونسکو شده است. تاریخ شیراز
در سال ۴۳۰ هَ. ق. امیر ابوکالیجار شهر استخر را خراب کرد و جمعیت آن را به شهر جدید شیراز سوق داد و بزودی این شهر رونق یافت و آباد گردید ولی پس از زلزله‌های متعدد و هجوم طوایف مختلف آن را به‌طور مکرر خراب کرد. در ۷۹۵هَ. ق. امیر تیمور آن را خراب نمود. اما در سال ۱۱۸۰ هَ. ق. کریمخان زند شیراز را پایتخت خود قرار داده حصاری به دور آن کشید و کوچه‌های آن را سنگ فرش کرده و بازار وکیل را ساخت. در ۱۸۱۳ و ۱۸۲۴ م. زلزله آن را خراب کرد. در شهر شیراز در زمان عضدالدوله کتابخانهٔ بسیار مهمی بوده که مانند کتابخانه‌های فعلی کشورهای بزرگ جهان دارای قفسه‌های متعدد و هر یک از آن‌ها شامل کتب راجع به یکی از شعب علوم بود. (از جغرافیای سیاسی کیهان صص ۲۱۸ - ۲۲۲). شیراز
طبق روایتی سنتی بنای شیراز توسط تهمورث، از پادشاهان پیشدادی صورت گرفته و با گذشت زمان این شهر رو به ویرانی گذاشت. همچنین طبق روایت سنتی دیگری در محل شهر شیراز شهری به نام فارس بوده‌است که برگرفته از نام فارس پسر ماسور، پسر شِم، پسر نوح است. خاوران (فارس)
پروفسور جمشید صداقت کیش در ششمین همایش خاوران‌شناسی اعلام کرد: من با مطالعه هفتاد جلد کتاب و بازبینی ۲۰۰نقشه‌ای که اروپائیان از ایران کشیده‌اند به این نتیجه رسیدم که سابقه شهر خاوران (روستای خانکهدان سابق) به دوره ساسانیان می‌رسد. من با مطالعه هفتاد جلد کتاب و بازبینی ۲۰۰نقشه‌ای که اروپائیان از ایران کشیده‌اند به این نتیجه رسیدم که سابقه شهر خاوران (روستای خانکهدان سابق) به دوره ساسانیان می‌رسد اما اینکه در کمتر کتابی از آن اسم برده شده به این خاطر است که سیاحان و تاریخ نویسان معمولاً از شاهراه‌های اصلی عبور می‌کردند و کاری به مناطق اطراف جاده نداشتند. همین مشکل را دربارهٔ شهرهای دیگر فارس مثل اقلید و ارسنجان هم شاهد هستیم. با این وجود قدیمی‌ترین کتابی که از خانکهدان اسم برده شده کتابی است که محمدجعفر خورموجی در ۱۵۷ سال پیش درتهران چاپ کرده و توضیح داده که خانکهدان یکی از ۲۹ قریهٔ بخش خفر است. سینما مهتاب (شیراز)
روابط عمومی و امور بین‌الملل شورای اسلامی شهر شیراز، با اشاره به تاریخی بودن گفت: قدمت این سینما به دهه ۳۰ بر می‌گردد وخاطره سه نسل پیشین را با خود به همراه دارد به گونه ای که بیشتر اهالی شیراز، فارس و شهرستان‌های مجاور از آن خاطره دارند. مالک سابق سینما با اشاره به مصادره این مکان توسط دادگاه انقلاب اسلامی با ارائه مطالبی مخالفت خود را با تخریب سینما اعلام کرد و خواستار حفظ این سینما شد. تاریخ شیراز
شیراز شهری است که در قرن اول هجری بنیان نهاده شده‌است. چنین پیداست که بنیان‌گذاران این شهر نام شیراز را از نام قلعه‌ای که از پیش از اسلام در نزدیکی محل فعلی شهر با نام شیراز وجود داشته، به عاریت گرفته‌اند. امام‌قلی خان
امام‌قلی خان که در سال ۱۰۲۲ قمری جانشین پدرش درحکومت فارس شد همانند وی در زیبا ساختن شهر شیراز بسیار می‌کوشید. وی میل داشت شیراز را همانند اصفهان بیاراید و در آبادانی و زیبا ساختن این شهر تلاش زیادی نمود. او خیابانی به شکل خیابان چهارباغ اصفهان در مدخل شیراز احداث نمود و در دو سوی آن درختان سرو کاشت. میدان بزرگی نیز در شیراز ساخته بود که فعلاً اثری از آن نیست. امام‌قلی خان شیراز را چنان آباد و زیبا کرده بود که سفیر اسپانیا با دیدن اصفهان و شیراز در مقایسهٔ آن‌ها چنین گفت: «شهر اصفهان از شیراز جهت زمان تأسیس بسیار قدیمی تر و بزرگ‌تر از شیراز است اما در زیبایی به پای شیراز نمی‌رسد». تل شیراز
تل شیراز مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان است و در شهرستان جیرفت، روستای تل شیراز واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۵۹۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. آثار هنری مرتبط با دیوان حافظ
شیراز در سال‌های پایانی سدهٔ دهم هجری یکی از مهم‌ترین مراکز کتاب‌آرایی در ایران محسوب می‌شد. چهار نسخه از "دیوانِ" حافظ به‌دست هدایت‌الله کاتب شیرازی در فاصلهٔ زمانیِ کوتاهی کتابت شده که نمونه‌هایی از تولیدِ انبوهِ نسخه‌های خطیِ مصوّر به‌ویژه در زادگاهِ حافظ، شیراز است؛ دو نسخه در ۹۹۱ ه‍.ق که در کتاب‌خانهٔ عمومی سن‌پترزبورگ و کتابخانه و اسناد ملی مصر نگهداری می‌شوند و دو نسخهٔ همانندِ بدون تاریخِ کتابخانهٔ ملی مَلِک و کتابخانهٔ ملی پاریس. تعدادی از نسخه‌ها که به خوشنویسانِ نامدار، منسوب یا به‌دست آنها کتابت شده و یا دارای رقمِ مُذَهِّب هستند، از اهمیت ویژه‌ای برخوردارند. گاهی نیز به‌کاربردن عناصرِ گوناگونِ کتاب‌آرایی در یک نسخه، آن را از دیگر نسخه‌ها متمایز می‌سازد. نسخه‌هایی که به خطِ خوشنویسانی مانند میرعلی هروی و سلطان‌علی مشهدی نوشته شده یا به‌دست مذهّبانِ معروفی مانند یوسف مذهّب‌باشی، یاری مذهّب و عبدالله مذهّب شیرازی آراسته و تذهیب شده‌اند در این گروه قرار می‌گیرند. بیشتر نسخه‌های هنریِ اشعار حافظ توسط نستعلیق‌نویسانِ گمنام و نامدار نوشته شده‌است. اما در این میان شکسته‌نویسان هم به نوشتنِ گزیدهٔ اشعار یا خود "دیوان" پرداخته‌اند. از زمانِ ظهورِ صنعت چاپ، نسخه‌های خوشنویسی‌شدهٔ بسیاری از "دیوانِ" حافظ چاپ شده و نخستین نسخه نیز در کلکته و در میان سال‌های ۱۲۰۰ تا ۱۲۰۶ ه‍.ق بوده‌است. سیدعلی آل داوود قدیمی‌ترین نسخهٔ "دیوانِ" حافظ را مربوط به سال ۸۰۳ ه‍.ق می‌داند. این نسخه توسط برهان بن غیاث‌الدین کرمانی به خط نَسخ و به‌دستور امیر مجدُالدّین نوشته شده و در یکی از مراکزِ فرهنگیِ کشورهای آسیای میانه دیده شده‌است. اما در اواخر بهارِ ۱۳۹۴، نسخهٔ نسبتاً کاملی از "دیوانِ" حافظ مربوط به سال ۸۰۱ ه‍.ق در یکی از کتاب‌خانه‌های ترکیه به‌کوشش بهروز ایمانی پیدا شد. این نسخه در تهران به‌شیوهٔ چاپ عکسی/نسخهٔ برگردان انتشار یافته‌است. روز شیراز
پس از تصویب شورای شهر شیراز و تأیید مجلس شورای اسلامی، ۱۵ اردیبهشت به نام روز شیراز نامگذاری گردید. به همین مناسبت، هر ساله برنامه‌های ویژه‌ای از طرف شهرداری شیراز در این روز برگزار می‌گردد. دلیل این نامگذاری، زیبایی بی نظیر شیراز در ماه اردیبهشت است. شیرازنامه
شیرازنامه نام کتابی است از ابوالعباس معین‌الدین احمد شیرازی که اثری است تاریخی شامل یک مقدمه و دو اصل و یک خاتمه. در آغاز مقدمهٔ کتاب از مزیت شیراز بر سایر شهرها و ذکر آب و هوا و شرح ابنیهٔ آن سخن می‌راند سپس در اصل نخستین، تاریخ سلاطین و حکام و در اصل دوم، از شرح حال اعاظم ائمه و اکابر مشایخ شهر شیراز شمه‌ای بیان می‌کند. خاتمهٔ کتاب نیز شامل دو فصل است یکی در باب ائمه عظام و سادات و اعیانی که به دودمان نبوت بستگی دارند و دیگری در ذکر مزارهایی که در شیراز معروف و مشهورند و از آنها ذکری در کتب دیگر نیامده‌است. نظم و نثر الوالعباس ساده و سلیس و گیراست. قصر ابونصر
باستان شناسان موزهٔ متروپولیتن نیویورک نیز با توجه به نتایج حفاری‌های خود در محل قصر ابونصر، این استحکامات و احتمالاً روستاهای اطراف را به عنوان محل شیراز پیش از اسلام پیشنهاد می‌کنند. آن‌ها گفته‌های بلخی در سده ۱۲ نقل می‌کنند که می‌گوید: در محلی که شیراز کنونی وجود دارد منطقه‌ای بوده‌است با چند قلعه در میان دشتی باز. آنان در مورد داستان بنیان نهاده شدن شهر جدید شیراز و انتقال آن به محل جدید چنین نظر می‌دهند که انتقال یک شهر در بسیاری جاهای دیگر مانند نیشابور و قاهره نیز اتفاق افتاده‌است. در این حالت پس از تحولات یا تغییراتی سیاسی، شهر به محلی در نزدیکی شهر قدیم منتقل شده و شهر قدیمی رها گشته تا به شهری حاشیه‌ای یا تلی از خرابه تغییر پیدا کند. زواره
زواره از شهرهای کهن ایران است که پیشینه آن به قبل از اسلام بازمی‌گردد و می‌توان گفت که از بقایای #هفت_شهر_لیلاز می‌باشد. نام آن برگرفته از نام برادر رستم،زواره،گرفته شده‌است. در آن بناهای تاریخی همچون منار در مسجد امام حسن مجتبی (مسجد پامنار)، قلعهٔ سنگ بست و مسجد جامع چهار ایوانی (قدیمی‌ترین مسجد چهار ایوانی کشور با بیش از۷۰۰ سال قدمت) وجود دارد. بخش مرکزی زواره ساختاری گلی دارد و دارای معماری ایرانی اصیل است. باغ جهان‌نما
این باغ کهن‌ترین باغ شیراز است که از آب و رودخانهٔ پُرآوزاهٔ رکنی مشروب می‌شده و در منطقهٔ ویژه ای از شیراز (خیابان حافظ) و در میان آرامگاه حافظ، هفت‌تنان، دروازه قرآن، خواجوی کرمانی، بابا کوهی، باغ ملی، گهواره دید، کتابخانه ملی اسناد و... جای دارد. شیراز
اولین اشاره به نام شیراز، بر روی لوح‌های گلی ایلامی به ۲۰۰۰ سال پیش از میلاد، بازمی‌گردد که در ژوئن ۱۹۷۰ در هنگام کندن زمین برای ساخت کوره آجرپزی، در گوشه جنوب غربی شهر یافت شده‌است. لوح‌های نوشته شده در ایلام قدیم به شهری به نام تیرازیس اشاره دارد. با توجه به فونتیک چنین برداشت می‌شود: تیراسیس یا سیراسیس، این اسم از نام سیراجیس در فارسی قدیم، گرفته شده‌است که بر اثر تغییر منظم صداها در زبان فارسی مدرن به شیراز تغییر نام داده‌است. نام شیراز بر روی سفال‌های پیدا شده از ویرانه‌های دوره ساسانی در سده دوم پس از میلاد نیز، رویت شده‌است. بر اساس نوشته‌های برخی از نویسندگان بومی، با توجه به شاهنامه، نام شیراز از نام پسر سومین شاه جهان یعنی تهمورث مشتق شده‌است. در کاوش‌های باستان‌شناسی در تخت جمشید، به سرپرستی "جورج کامرون" در سال ۱۳۱۴ خورشیدی، به پیدایش خشت‌نبشته‌هایی ایلامی انجامید، که بر روی چند فقره از آن‌ها به قلعه‌ای به نام «تیرازیس» یا «شیرازیس» اشاره شده‌است. همچنین مهرهایی مربوط به اواخر ساسانی و اوایل اسلام، در محل قصر ابونصر یافت شده‌است، که حاوی نام «شیراز» استابن حوقل، جغرافی‌دان مسلمان سده چهارم هجری، وجه تسمیه شیراز را، شباهت این سرزمین به اندرون شیر می‌داند؛ چرا که به قول او عموماً خواربار نواحی دیگر بدان‌جا حمل می‌شد و از آن‌جا چیزی به جایی نمی‌بردند. براساس تحقیقات تدسکو، شیراز به معنای مرکز انگور خوب است. هرچند این نظر توسط محققین دیگر مانند: بنونیست و هنینگ رد شده‌است. رصدخانه شهر گور
شهر گور در دوران ساسانی و از زمان پادشاهی اردشیر بابکان بنا شده و تا دوران اسلامی در حکومت عضدالدوله دیلمی بر فارس که نام آن به فیروزآباد تغییر می‌کند، اهمیت فراوانی داشته‌است. شواهد به‌دست آمده از حفاری‌های گذشته باستان‌شناسان نیز که دیرینگی آنها به سده چهارم هجری قمری برمی‌گردد، از رونق علمی و شهری فیروزآباد در آن دوران سرگذشت می‌کند. فارس در سده چهارم هجری قمری یکی‌از پیش‌تازان دانش اخترشناسی در سراسر ایران بوده و شهرگور نیز در این سده، هنوز اهمیت داشته‌است.  فارس در سده چهارم هجری قمری، مرکز بزرگی برای ستاره‌شناسی است. بر پایه اسناد تاریخی، امیرعضدالدوله دیلمی در دوران حکومت خود در فارس، منش معروفی به نام عبدالرحمان صوفی را به سمت استاد ریاضی و اخترشناسی به منطقه می‌آورد و او در شهرگور که مورد دلبستگی امیرعضدالدوله بوده‌است، ساکن می‌شود. صوفی در سال ۲۸۱ هجری قمری زاده شد و در سال ۳۳۵ هجری قمری در شیراز درگذشت کرد؛ او رصدهایی را در شیراز انجام داده و تاریخ‌نویسان گفته‌اند که برای زمانی در شیراز به انجام محاسبات نجومی سرگرم بوده‌است. حتی ابوریحان بیرونی نیز نوشته که رصد دایره البروج با وسیله‌ای به قطر ۱۲۳ سانتی‌متر در شیراز انجام شده که آن وسیله را در سازه به‌دست آمده در شهرگور، کار می‌گذاشتند.  صوفی، یک کره سماوی از جنس نقره نیز برای امیرعضدالدوله دیلمی ساخت که شاهکاری است و در موزه قاهره نگه‌داری می‌شود. نام علمی عبدالرحمان صوفی در تمام کتاب‌های جهان باعنوان "Azof" آمده‌است. هم‌چنین وقتی نام دانشمندان جهان را روی کره ماه حک کردند، نام صوفی نیز در ۲۲ درجه جنوب و نصف‌النهار ۱۳ درجه کره ماه به‌ثبت رسید. فراشبند
فراشبند، یکی از شهرهای استان فارس است که در ۱۸۰ کیلومتری شیراز واقع شده‌است. این شهر دارای قدمت ۱۶۰۰ ساله است و جمعیت ساکن در آن حدود ۲۰ هزار تن اعلام شده است. این شهر از شمال به شهر بالاده، از شرق به فیروزآباد و شهر شیراز و از جنوب شرق به شهرستان مهر و از شرق به شهرستان خُنج متصل اسد. شیراز
شیراز در بخش مرکزی استان فارس، در ارتفاع ۱۴۸۶ متر از سطح دریا و در منطقهٔ کوهستانی زاگرس واقع شده و آب و هوای معتدلی دارد. این شهر، از سمت غرب به کوه دراک، از سمت شمال به کوه‌های بمو، سبزپوشان، چهل‌مقام و باباکوهی (از رشته‌کوه‌های زاگرس) محدود شده‌است. شیراز
در اثر شیوع آنفلوآنزا در سال ۱۹۱۸ حدود ۱۰٬۰۰۰ تن از مردم شیراز جان خود را از دست دادند. شیراز از دوران صنعتی شدن زمان رضا شاه که در شهرهای مختلف ایران رخ داد، چندان بهره‌ای نبرد؛ ولی پس از جنگ جهانی دوم شیراز پیشرفت زیادی داشت. در سال ۱۳۵۳ خورشیدی شیراز از نظر بزرگی پس از شهرهای صنعتی تبریز و اصفهان و شهر مذهبی مشهد قرار داشت. در سال‌های منتهی به انقلاب شیراز شاهد رشد خوبی بود. هر چند شیراز دیگر در سر شاهراه ترانزیت کالا از بنادر خلیج فارس به داخل ایران را نداشت، چون نقش سنتی بندر بوشهر با ساخته شدن راه‌آهن سراسری به بنادر دیگری انتقال یافته بود. با این حال مراکز آموزش عالی، پایگاه‌های نظامی و صنعت گردشگری رشد خوبی در این شهر داشت. شیروان
شیروان از کهن‌ترین مراکز فرهنگ و تمدن و تاریخ در خراسان شمالی و ایران است و قدمت تمدن در این شهر به ۷۰۰۰ سال (۵۰۰۰ سال قبل از میلاد مسیح و ۲۵۰۰ سال قبل از امپراتوری هخامنشیان) می‌رسد. تاکنون بیش از ۴۹ اثر باستانی ثبت شده و ۲۵۲ مکان فرهنگی در آن شناسایی شده‌است. تپه باستانی ارگ شیروان سابقاً مرکز حکومت و فرماندهی خطه شمال خراسان بوده‌است و اکنون عظیم‌ترین و مهم‌ترین محوطه باستانی شمال شرق کشور است. این ارگ که در اطراف آن سفال‌های دارای قدمتی ۷۰۰۰ ساله به دست آمده‌است، به عنوان کهن‌ترین زیستگاه خراسان شمالی مورد تحقیق و بررسی و پژوهش باستانشناسان ایرانی و خارجی قرار گرفته‌است. قبرهای زرتشتی در اطراف تپه مذکور و روستاهای قدیمی گلیان و خانلق و بعضی از آداب و رسوم مردم شیروان زندگی زرتشتیان در شیروان را تأیید می‌نماید. تاریخ شیراز
شیراز باز به‌سرعت رونق یافت. کریم خان زند شیراز را به‌عنوان پایتخت سلطنت خود برگزید. وی با استخدام ۱۲۰۰۰ کارگر، اقدام به ساخت قلعه‌ای در مرکز شهر و خندقی دورتادور شهر نمود. وی همچنین به ساخت مسجد، حمام، آب‌انبار و بازار اقدام نمود. در دوره زندیه همچنین شیراز دارای سیستم آبیاری و زهکشی گردید. پس از کریم خان، جانشینان وی موفق به حفظ سلسله زندیه نشدند و پس از روی کار آمدن قاجارها، آقا محمد خان قاجار پایتخت را به تهران منتقل نمود. در دوره قاجاریه نیز شیراز از اهمیت خاصی برخوردار بوده‌است و حکمرانی شیراز همواره به‌عنوان امتیاز ویژه‌ای بوده که به حکمرانان داده می‌شده‌است. بسیاری از باغ‌ها و ساختمان‌های شیراز در این دوره ساخته شده‌است. نوسازی شیراز از دوره پهلوی آغاز گشت. در این دوره چندین بیمارستان، دانشگاه و کارخانه در شیراز ساخته شد که مهم‌ترین آن‌ها را به ترتیب می‌توان بیمارستان نمازی، دانشگاه شیراز و پالایشگاه نفت شیراز دانست. تاریخ شیراز
در دوره صفویه و حکومت شاه عباس، شیراز تحت زمام امام قلی خان دارای رونق بود و وی بناهای با شکوهی در شیراز ساخت. پس از حمله افغان‌ها به ایران و سقوط صفویه، دوران نزول شیراز آغاز گشت و سپس با شورش حکمرانان محلی در دوره افشاریان علیه نادر شاه، این وضع بدتر گشت. نادر شاه سپاهی را روانه شیراز کرد و شهر پس از چندین ماه محاصره سقوط کرد. پس از این حمله بسیاری از بناهای با شکوه شیراز از بین رفت و جمعیت شیراز به ۵۰۰۰۰ نفر، یعنی ربع جمعیت قرن پیش از آن تنزل یافت. روز شیراز
برای اولین بار در ایران ۱۲ بالون به‌طور هم‌زمان بر فراز آسمان شیراز به پرواز درآمدند. به مناسبت هفته شیراز بالن‌هایی از کشورهای مختلف اروپایی توسط بالن سواران حرفه‌ای با حضور شهروندان شیرازی در آسمان شیراز پرواز کردند. بالن‌ها از ۲ منطقه ورزشگاه حافظیه و ورزشگاه دانشگاه علوم پزشکی در خیابان چمران برخاسته و پس از پروازی تقریباً ۲ ساعته بر فراز شهر شیراز، در نقاط مختلف فرود آمدند.و به این ترتیب ١۵ اردیبهشت را روز شیراز می‌نامند. شیراز
یه علت گازرسانی از پالایشگاه گازی بیدبلند به مجتمع پتروشیمی شیراز، شهر شیراز یکی از اولین شهرهای گازرسانی شده در ایران بوده‌است، شرکت گازرسانی منطقه ۵ از سال ۱۳۴۲ در این شهر فعالیت داشته‌است که در اسفند ماه ۱۳۷۷ به شرکت گاز استان فارس تغییر نام یافت. دزفول
بر پایه نوشته ایرج افشار (شهرهای ایران) دزفول شهری است که پیشینه آن به چندین هزار سال می‌رسد. از کهن‌ترین شهرهای استان خوزستان به‌شمار می‌رود و از دید تاریخ و فرهنگ ویژگی‌های برجسته‌ای دارد. بر پایه گفته‌های کاوشگران باختری در سده‌های گذشته کسانی مانند والتر هینتس آلمانی، آوان پایتخت نخستین امپراتوری پهناور کشور عیلام در دزفول کنونی جای داشته‌است. تپه‌های باستانی چغامیش با دیرینه‌ای نزدیک به ۴۰۰۰ سال پیش از زایش مسیح که به گفته باستان‌شناسان، گنجینه ارزشمندی از دانستنی‌های سودمند پیرامون رخدادهای زمان باستان از هزاره هفتم پیش از زایش تا شکوفایی تمدن شوش را دربردارند نیز در دزفول جای دارد. از این تپه‌های باستانی آثار ارزشمندی چون نخستین سند دریانوردی جهان، لوح‌های تکامل موسیقی و مهرهای استوانه‌ای چند هزار ساله کشف شده که کلیه این آثار در موزه ملی ایران و موزه مؤسسه شرق‌شناسی شیکاگو نگهداری می‌شوند. تاریخ شیراز
آب شهر از نهری بوده‌است موسوم به نهر رکنی که رکن الدولهٔ دیلمی آن را ساخته‌است. شیراز
به مجموعه‌ای هنری که از اواخر سده هشتم هجری در شیراز و خصوصاً دوره تیموری تولید شده‌اند اطلاق می‌شود. پس از فروپاشی حکومت مغولان در سال ۷۷۱ ه‍.ق توسط تیمور، مکتب شیراز ادامه یافت و تأثیراتی را از مکتب تازه تأسیس جلایری هم دریافت کرد. از آثار این دوره گلچین اسکندر سلطان (۸۱۴ ه‍.ق)، شاهنامهٔ ابراهیم سلطان (۸۲۳ ه‍.ق) و خاوران نامهٔ ابن حسام با نگارگری فرهاد (۸۸۱ ه‍.ق) است. در دوران تیموریان (سده۹ ه‍.ق) و حضور اسکندر سلطان و ابراهیم سلطان در شیراز زمینه برای بروز دوباره ویژگی‌های دیداری مکتب شیراز اول (سده۸) فراهم شد. لهجه شیرازی
از شهر چه خبر! قربون اون آُتابِ جِنگِشhttps://web.archive.org/web/20080106055924/http://www2.irna.ir/fa/news/view/line-206/8610153379105518.htm ریشه‌یابی نام شهرهای ایران
ابن حَوقَل، جغرافی‌دان مسلمان سده چهارم هجری، وجه تسمیه شیراز را همانندیِ این سرزمین به اندرون شیر می‌داند؛ چرا که به قول او عموماً خواربار جاهای دیگر بدان‌جا برده می‌شد و از آن‌جا چیزی به جایی نمی‌بردند. چغامیش
شهر چغامیش، شهری در بخش چغامیش شهرستان دزفول در استان خوزستان ایران است. قدمت این شهر به بیش از ۵۹۷۹ سال قبل از میلاد بازمی‌گردد. این شهر در سال ۱۳۸۹ با مصوبه هیئت دولت مبنی بر پیشینه تاریخی کهن و شهر اولین‌های پیش از میلاد و همچنین به دلیل موقعیت استراتژیک و قرار داشتن در مرکز بخش به شهر تبدیل شد.از مشاهیر این شهر میتوان به سرهنگ حسین زلقی فرمانده انتظامی شهرستان آبادان ، هوشنگ قاسمی نژاد رئیس کل پیشین آب و خاک استان خوزستان و علیرضا قاسمی نژاد معاون ارشد ایمنی شرکت گاز و پخش فراورده های نفتی استان خوزستان اشاره نمود. جشن هنر شیراز
جشنواره هنر شیراز جشنواره‌ای از هنر نمایشی و موسیقی بود که از سال ۱۳۴۶ تا ۱۳۵۶ در پایان تابستان هر سال در شهر شیراز و تخت جمشید برگزار می‌شد. این جشنواره زیر نظر دفتر ویژه فرح پهلوی و با مدیریت فرخ غفاری برگزار می‌شد. از این جشنواره هنری به عنوان جنجالی‌ترین جریان فرهنگی و هنری در تاریخ معاصر ایران یاد می‌شود، و در جهان به عنوان یکی از رادیکال‌ترین جشنواره‌های مخلوط از هنرهای گوناگون و فرهنگ‌های شناخته می‌شود. جشن هنر شیراز از همان دوران آغازینش با توجه به ابتکار گماشتگی و گوناگونی برنامه‌هایش، در میان جشنواره‌های موسیقی بین‌المللی موجود، برجسته بود. شیراز
میانگین دما در تیرماه (گرم‌ترین ماه سال) ۳۰ درجهٔ سانتی‌گراد، در دی‌ماه (سردترین ماه سال)، ۵ درجهٔ سانتی‌گراد، در فروردین‌ماه ۱۷ درجهٔ سانتی‌گراد و در مهرماه ۲۰ درجهٔ سانتی‌گراد است و میانگین سالانهٔ دما ۱۸ درجهٔ سانتی‌گراد است. میزان بارندگی سالیانهٔ شهر شیراز ۳۳۷٫۸ میلی‌متر است. قصر ابونصر
بر اساس تحقیقات جان لیمبرت و اشارهٔ حمدالله مستوفی، نشانه‌هایی از سکونت پیش از اسلام در محل یا نزدیک شیراز وجود داشته که نام شهر را به آن داده‌است. کتیبه‌ای ایلامی در تخت جمشید حاوی نام قلعه‌ای به نام تیرازیس یا شیرازیس است. با توجه با اشارات موجود در منابع اسلامی، اسناد و شواهد باستان‌شناسی و مهرهای مربوط به اواخر ساسانی و اوایل اسلام که نام شیراز را دربردارد، قصر ابونصر در شرق محل کنونی شهر بوده که شیراز نام داشته‌است. در محل اولیه شیراز، این استحکامات موجود در محل قصر ابونصر بوده که همان محل قلعه تیرازیس یا شیرازیس یاد شده در لوح تخت جمشید است و بعدها پس از آنکه شهر فعلی شیراز در نزدیک این قلعه بنیان نهاده شده، این شهر نام خود را از این قلعه در حوالی شهر به یادگار گرفته‌است. همچنین نام شیراز همراه بخش اردشیرخوره دوره ساسانی به مرکزیت فیروزآباد ذکر شده‌است و شیراز جزئی از آن بوده‌است. اردشیرخوره یکی از پنج بخشی بوده‌است که استان فارس ساسانیان را تشکیل می‌داده‌است. این اطلاعات در مهرهای ساسانی مربوط به اواخر ساسانی و اوایل دوران اسلامی کشف شده در محل قصر ابونصر در شرق محل کنونی شهر شیراز بدست آمده‌است و لیمبرت چنین پیشنهاد می‌نماید که استحکامات موجود در محل قصر ابونصر همان قلعه تیرازیس یا شیرازیس یاد شده در لوح‌های ایلامی پارسه است و بعدها پس از آنکه شهر فعلی شیراز در نزدیک این قلعه بنیان نهاده شده، این شهر نام خود را از این قلعه در حوالی شهر به یادگار گرفته‌است. شیراز
طی پژوهشی که شرکت پژوهشگران خبره پارس به سفارش شورای فرهنگ عمومی در سال ۸۹ انجام داد و براساس یک بررسی میدانی و یک جامعه آماری از میان ساکنان ۲۸۸ شهر و حدود ۱۴۰۰ روستای سراسر کشور، درصد اقوامی که در این نظر سنجی نمونه‌گیری شد در شیراز به قرار زیر بود:جمعیت شیراز در کتاب فارسنامه ناصری: در کتاب فارسنامه ناصری (نوشته حسن حسینی فسائی و تصحیح و حاشیه نویسی منصور رستگار فسایی) یازده محله شیراز به تفسیر توضیح داده شده و جمعیت زنان و مردان و تعداد خانه‌ها جمع‌آوری شده در سال ۱۲۶۲ هجری خورشیدی (۱۳۰۱ هجری قمری - ۱۸۸۳ میلادی) آورده شده‌است. یازده محله شیراز با جمعیت کل ۴۹۸۲۷ نفر گزارش شده‌است. جمعیت زنان ۲۶۵۹۵ و جمعیت مردان ۲۳۲۳۲ نفر با ۵۸۶۲ خانه. پرجمعیت‌ترین محله «محله بالا کفت» (باغ نو) با جمعیت ۴۴۹۷ زن و ۳۸۷۰ مرد و ۱۰۳۶ خانه گزارش شده‌است. کم جمعیت‌ترین محله «محله یهود» با جمعیت ۱۰۴۰ زن و ۹۳۰ مرد و ۲۲۲ خانه گزارش شده‌است. منطقه ۲ شهرداری شیراز
منطقه ۲ شهرداری شیراز یکی از مناطق یازده‌گانه شهرداری شیراز می‌باشد که در جنوب و غرب بافت تاریخی قرار گرفته‌است. این منظقه از شمال به بافت تاریخی و مناطق ۳ و ۸ و ۱، از غرب به منظقه یک، از شرق به پایگاه هوایی شیراز و از جنوب به منظقه ۵ شهرداری محدود می‌شود. مساحت آن بالغ بر ۱۶۸۰ هکتار می‌باشد و به صورت خطی از شمال غربی به جنوب شرقی حول بافت قدیم شیراز از ناحیه غرب و جنوب کشیدگی دارد. محدوده منظقه ۲ در حال حاضر شامل دو بخش کاملاً متمایز است: یکی محدوده پیرامون بافت تاریخی که دارای سابقه توسعه بیشتر و قدمت بیشتر بوده و بافت میانی شهر شیراز را شامل می‌شود و دیگری بخش شرقی و جنوب شرقی آن که محصول دهه اخیر است. در صورتی که محدوده پیرامون منظقه تاریخی – فرهنگی شیراز را مرحله اولیه توسعه شهری تلقی کنیم. سایر بخش ای منظقه دو حاصل عمل نیروهای توسعه شهری در سه دهه گذشته و به ویژه دو دهه اخیر بوده‌است. کرمانشاه
تاریخدانان قدمت تاریخی کرمانشاه را بین ۸ تا ۱۲ هزار سال برآورد کرده‌اند و برخلاف سایر نقاط ایران که به صورت مقطعی مورد سکونت قرار می‌گرفته‌اند، این مکان همواره مورد سکونت انسان در دوره‌های مختلف قرار گرفته‌است. این شهر به لحاظ تاریخی از دوران باستان به عنوان دروازهٔ ورودی آسیا به جلگهء معروف میان‌رودان بوده‌است. دلیل این ادعا همان‌طور که در متون تاریخی نیز آمده‌است، وجود بزرگترین راه ارتباطی میان فلات ایران، چین و هندوستان با ساکنان میان‌رودان است که به این راه اصطلاحاً شاهی نیز گفته می‌شود. شهرستان اقلید
پیشینه منطقه با توجه به نشانه‌هایی که در دسترس است به پایان دوره نوسنگی یعنی یک هزار سال پیش از میلاد می‌رسد. آثار تاریخی مانند حوضچه دختر گبر، کتیبه تنگ براق، کوشک زر، کتیبه کوه بل، باتلاق گور بهرام و چشمه شیرین، و چند نشانه کوچک و بزرگ دیگر گواه بر قدمت تاریخی این قلمرو است. بر خلاف امروز که اقلید در حاشیه قرار گرفته‌است، در گذشته جاده اصلی اصفهان ـ شیراز از اقلید می‌گذشته‌است و به همین دلیل نقشی مهمتر و کلیدی تر از سایر شهرستانها در تحرک فعالیت‌های اقتصادی واجتماعی سرزمین پارس داشته‌است. این شهر زمانی گوشه‌ای از شاهنشاهی هخامنشیها به نام آزارگاتا و مرکز تربیت اسب جنگی کوروش به‌شمار می‌آمده‌است. به استناد آثاری است که از کتب تاریخی و سفرنامه‌های جهانگردان بجای مانده، اقلید در دوران پیش از اسلام نیز شهری آباد و مطرح بوده‌است. در کتاب تاریخ فارسنامه ناصری از انتشارات کتابخانه سنایی آمده‌است که قدمت اقلید مربوط به دوران ساسانیان است و سنگ نوشته موجود در تل قلات مشتمل بر ۲۱ سطر خط پهلوی (مربوط به سال ۱۳۳۴ هـ. خورشیدی) مؤید این موضوع است. در مورد وجه تسمیه اقلید در فارس نامه ناصری مرحوم حاج میرزا حسین فسائی آمده‌است: "اقلید در زبان یونانی به معنای کلید است یعنی آن بلوک کلید گشودن مملکت فارس است، هر آن که آن را فتح نمود گویا فارس را فتح نموده‌است. " مردم (دال) کلمه کلید را به (لام) تبدیل کرده و در محاورات خود کلیل می‌گفته‌اند. جغرافیای تاریخی فارس
ایالت فارس از دورهٔ قبل از اسلام به پنج خوره (کوره) تقسیم شده‌بود. این پنج کوره که در دوره بعد از اسلام نیز برقرار بود عبارتند از کورهٔ اصطخر، کورهٔ دارابگرد، کورهٔ اردشیر، کورهٔ شاپور و کورهٔ قباد. اصطخری در قرن چهارم هجری گوید «بزرگترین شهر فارس شیراز است و از آن پس به قیاس پسا، سیراف، ارغان (بهبهان کنونی)، توج، سابور (شاپور)، اصطخر، کثه، دارابجرد (داراب کنونی)، جور (فیروزآباد کنونی) جنابه (بندر گناوه کنونی) نوبندجان و غندجان که درجه به درجه بر یکدیگر زیادتی دارند.» شورای اسلامی شهر شیراز
پس از انقلاب و به دنبال روی کار آمدن دولت اصلاح‌طلب سید محمد خاتمی مقدمات انتخابات شوراهای اسلامی فراهم شد و در ۱۷ اسفند سال ۱۳۷۷ اولین دوره انتخابات سراسری شوراهای اسلامی کشور برگزار شد و نخستین دوره شورای اسلامی شهر شیراز در تاریخ ۹ اردیبهشت ۱۳۷۸ شروع به کار کرد. منطقه ۱ شهرداری شیراز
منطقه یک شهرداری شیراز در سال ۱۳۵۹ تأسیس گردیده و تاکنون ۱۵ شهردار داشته‌است. مساحت کنونی منطقه ۴٬۲۳۵ هکتار می‌باشد که این مساحت جمعیت ۱۵۹٬۵۱۳ نفر (۴۹٬۶۵۴ خانوار) (آمار سال ۱۳۹۵) را در خود جای داده‌است. شیراز
قدمت دانشگاه علوم پزشکی شیراز به ۷۰ سال می‌رسد. دانشگاه صنعتی شیراز، دانشکده صنایع مخابرات راه دور ایران، دانشکده صنعت الکترونیک، دانشکده فنی شهید باهنر، مرکزآموزش عالی حافظ شیراز و مرکز آموزش عالی پاسارگاد شیراز از دیگر دانشگاه‌های شیرازند. دانشکده صنعت الکترونیک شیراز به دلیل فعالیت‌های خاص خود و موفقیت‌هایی نظیر ساخت نخستین لامپ تصویر در ایران بسیار شناخته شده‌است در ضمن دانشکده صنایع مخابرات و راه دور ایران به دلیل وجود صنایع الکترونیک و مخابرات راه دور ایران در شیراز تأسیس شده‌است. دانشگاه آزاد شیراز که متشکل از چندین دانشکده است از مراکز مهم دانشگاه آزاد ایران است. همچنین دانشگاه پیام نور نیز در شیراز وجود دارد. باغ چهل‌تن
باغ چهل‌تن یکی از باغ‌های تاریخی و مشهور شهر شیراز می‌باشد. این باغ در دورهٔ زندیه احداث شده‌است و چهل گور تاریخی را در خود جای داده‌است؛ به‌همین دلیل به باغ چهل‌تن معروف گشته‌است. همچنین تعدادی گور مربوط به سدهٔ سیزدهم هجری در این باغ وجود دارند. باغ چهل‌تن در شمال آرامگاه حافظ واقع شده‌است و در داخل این باغ درختان گوناگونی به‌چشم می‌خورند. شیراز
شیراز بسال ۹۰۹ هجری (۱۵۰۳ میلادی) به دست صفویه افتاد. شاه اسماعیل در راه توسعه تشیع رهبران مذهبی اهل سنت شهر را از دم تیغ گذرانید. در این دوران بناهای متعددی در شیراز مانند مدرسه خان، قصری در محل «میدان» و حصاری بدور شهر ساخت. شهر شیراز در دوران صفویه دو گروه رقیب را در خود جای داده‌بود. حیدری‌ها که پیرو شیخ حیدر صفوی بودند و در شرق شهر سکنا داشتند و نعمتی‌ها که در غرب شیراز ساکن بودند و پیرو شاه نعمت‌الله ولی بودند. شهرستان شیراز
شهرستان شیراز، یکی از شهرستان‌های استان فارس است. این شهرستان در سال ۱۳۱۶ به مرکزیت کلانشهر شیراز تأسیس گردید. جمعیت این شهرستان بر اساس نتایج سرشماری سال ۱۳۹۵، برابر با ۱٬۸۱۲٬۸۹۷ تن بوده‌است. همچنین این شهرستان پر جمعیت‌ترین شهرستان استان فارس و جنوب ایران می‌باشد. شیراز
مردم شیراز زبان فارسی را با لهجه شیرازی تکلم می‌کنند. لهجه شیرازی دارای ۲۳ همخوان /P/ , /b/ , /f/ , /v/ , /t/ , /d/ , /k/ , /g/ , /q/ , /c/ , /j/ , /s/ , /z/ , /s/ , /z/ , /m/ , /n/ , /l/ , /r/ , /h/ , /x/ , /?/ , /y/ و ۹ واکه ساده /a/ , /a:/ , /e/ , /e:/ , /o/ , /o:/ , /a/ , /i/ , /u/ و ۵ واکه مرکب /y/ , /ay/ , /ou/ , /ey/ , /ow/ است و ساخت هجایی آن cvc(c) است. تحقیقات در مورد وضع حاضر لهجه شیرازی نشان می‌دهد که در میان شیرازیان میزان آشنایی با این لهجه در سنین بالاتر بیشتر است. در میان بانوان میزان آشنایی زنان خانه‌دار و در میان مردان، کسانی که کار آزاد دارند آشنایی بیشتری با این لهجه دارند. ظهور دو شاعر بزرگ فارسی نو، حافظ و سعدی، باعث تأثیرپذیری تمام جنبه‌های زندگی مردم شیراز از عصر مغول به پس از آثار این شاعران شد. بگونه‌ای که باعث افول گویش پیشین مردمان این شهر و حکمفرما شدن فارسی نو در این شهر شد. خسروشاه
نام تاریخی و کهن این شهر «خسروشاه» بوده که دیرینگی چندین هزار ساله دارد و از کهن ترین شهرهای ایران می‌باشد و آثار باستانی ارزشمندی همچچون قوش‌های تاریخی و کوزه‌های قدیمی که هم‌اکنون در موزه نگهداری می‌شوند پس از پیروزی انقلاب اسلامی ایران به «خسروشهر» تغییرنام داد. نام این شهر در سال ۱۳۹۰ خورشیدی برای حفظ هویت تاریخی و مذهبی و فرهنگی آن به نام پیشین وکهن آن تغییر داده شد. و هیئت وزیران نیز در ۲۵ تیرماه ۱۳۹۱ نام خسروشاه را رسماً تصویب کرد. هرمز اردشیر
خرابه‌های شهر هرمز اردشیر مربوط به دوره ساسانیان است و در محدودهٔ کنونی اهواز واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. این شهر که در دوران ساسانیان رونق فراوانی داشته‌است، امروزه جز تلی از خاک چیزی از آن باقی نمانده است. این شهر که پایه‌ها و ستون‌های شهر جدید اهواز روی شانه‌های آن بنا شده‌است و پیشینه پرشکوه تمدنی این منطقه محسوب می‌شود، به گواه اسناد و مدارک دست کم تا ۶۰ یا ۷۰ سال پیش بقایا و آثار واضح آن برای همه قابل مشاهده بود و از همین رو در سال ۱۳۱۰ به ثبت ملی رسید. در سال ۱۳۱۰ باستانشناسان هنگام بررسی اهواز به محلی به عنوان شهر هرمز اردشیر اشاره کردند و آن را به ثبت رساندند. اردشیر بابکان، مؤسس سلسله ساسانی به بنای شهرهای جدید و تجدید بنای شهرها اهمیت می‌داد و در این دوران پایه شهرها و نهادهای اجتماعی، اقتصادی، سیاسی، بازرگانی و اداری بسیار بنا گذاشته شد و از جمله این شهرها شهر هرمز اردشیر بود. هرمز اردشیر یعنی شهری که مورد توجه و عنایتشاه و خداست که بعدها این نام کوتاهتر شد و به صورت هرمشیر درآمد و به دو بخش محل سکونت بزرگان و دانشمندان و بخش سکونت بازرگانان و پیشه وران تقسیم شد. پس از حمله اعراب به ایران قسمت سکونت بزرگان این شهر نابود شد و به دلیل رونق تجارت اعراب بخش باقی‌مانده را در لفظ عربی سوق الاهواز نامیدند. پرونده شهر هرمز اردشیر در تاریخ ۲۴ شهریور ماه ۱۳۱۰ توسط آندره گدار به شورای ثبت آثار تاریخی و ملی کشور ارائه شد. در این پرونده نشانی این شهر محدوده شهر کنونی اهواز عنوان شد و عکس‌های هوایی که از سال ۱۳۲۵ در سازمان زمین‌شناسی موجود است و همچنین سفرنامه کنت هافتوس و مادام دیون فوا از دیگر دلایل وجود این شهر در محدوده مورد ادعا می‌باشد. شهر باستانی هرمز اردشیر با قدمت ۱۷۰۰ ساله، در زمان ساخت به دو قسمت بازرگانان و پیشه وران و در قسمتی دیگر اشراف و ثروتمندگان تقسیم شد که به بخشی از آن هوجستان واجار و به بخش دیگر آن هرمز اردشیر می‌گفتند. همچنین در روایت حمزه اصفهانی آمده است: «شهر هرمز اردشیر از دو بخش مجزا که در جوار یکدیگر قرار داشته و مجموعهای واحد را تشکیل می‌دادند، بوجود آمده بود. این شهر در ناحیه خوزستان بنا گردید. از دو شهر تشکیل دهنده هرمز اردشیر شهری که مرکز تجار و بازاریان بود خوچستان ماچار (خوزستان بازار) نام گرفت که پس از استیلای اعراب به صورت معرب سوق الاهواز درآمد که امروزه آن را اهواز می‌نامند و بخش دیگر که محل سکونت بزرگان و اشراف بود، هومشیر نامیده می‌شد که بدست اعراب به کلی ویران و بدست فراموشی سپرده شد.» امروزه بخش‌های زیادی از محوطه تاریخی شهر هرمز اردشیر به علت ساخت تونل مترو شهر اهواز از بین رفته است. شهر باستانی هرمز اردشیر در سال ۱۳۱۰ به همراه یک محوطه اشکانی توسط آندره گدار به وزارت فرهنگ و هنر پیشنهاد شد و این اثر تاریخی با شماره ۴۳ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید. تاریخ فارس در دوره قاجاریه
مسیر عبور کاروان‌های بوشهر به اصفهان و تهران (پایتخت) از شیراز عبور می‌کرد و این بر رونق بازرگانی خارجی در شیراز می‌افزود. بازرگانی در شیراز به ویژه در ۲۵ سال آخر قرن بسیار شکوفا شد، به گونه‌ای که مجموع درآمد ناشی از صادرات و واردات در شیراز به بیش از یک میلیون پوند استرلینگ در سال رسید. در نتیجه از این پس، شیراز به عنوان یکی از دو مرکز بازرگانی کشور هم ردیف تبریز قرار می‌گرفت. شیراز
شیراز به عنوان یکی از مهم‌ترین مراکز گردشگری و توریستی ایران مطرح بوده و با جاذبه‌های تاریخی فراوان برای گردشگران داخلی و خارجی شناخته شده‌است. از جاذبه‌های تاریخی شهر شیراز می‌توان به آتشکدهٔ صمیکان، آرامگاه حافظ، آرامگاه خواجوی کرمانی، آرامگاه سعدی، ارگ کریم‌خان، باغ جهان‌نما، باغ ارم، باغ تخت، باغ چهل‌تن، باغ دلگشا، باغ عفیف‌آباد، باغ نارنجستان قوام، باغ هفت‌تن، خانه صالحی، چاه مرتاض علی، حمام باغ نشاط، عمارت باغ ایلخانی، عمارت باغ نشاط، عمارت دیوانخانه، عمارت کلاه‌فرنگی باغ نظر، مسجد نصیرالملک، قصر ابونصر، قلعهٔ کک‌ها، مدرسهٔ آقاباباخان، مدرسهٔ خان، موزهٔ پارس، موزهٔ هفت‌تنان و نقش برجسته بهرام در برم دلک اشاره کرد. شهرسبز
شهر سبز که پیش‌تر به عنوان کِش یا کیش نیز شناخته می‌شده یکی از قدیمی‌ترین شهرهای آسیای مرکزی‌ست که ۲٬۷۰۰ سال پیش پایه‌گذاری شده و در دوران مدرن به «شهرِ سبز» تغییر نام داده‌است. این شهر از قرن شش تا چهار پیش از میلاد جزئی از شاهنشاهی هخامنشیان بوده‌است. صیدا
پیشینه صیدا به هزاره چهارم پیش از زایش مسیح بازمی‌گردد و در آغاز یکی از مهم‌ترین شهرهای فنیقی‌ها بوده‌است. پاره‌ای این شهر را کهن‌ترین شهر فنیقی می‌دانند. ریشه‌یابی نام شهرهای ایران
در افسانه‌ها آمده‌است که شیراز فرزند تهمورس (از پادشاهان سلسله پیشدادیان) شهر شیراز را بنیان نهاد و نام خود را بدان بخشید. به روایتی دیگر، نام این دیار، «شهرراز» بوده که به اختصار «شهراز و شیراز» گفته شده‌است. شیراز
در سده چهارم و پنجم هجری قمری سلسلهٔ آل بویه فارس، شیراز را به پایتختی برگزیدند و مساجد، قصرها، کتابخانه و کانال آبرسانی از رودخانه کر در آن بنا نمودند. در این دوران شیراز به بزرگ‌ترین شهر استان فارس (شامل یزد و سواحل شمالی خلیج فارس) تبدیل شده بود. آل بویه پیرو شیعه ۱۲ امامی بودند و شیعه را تبلیغ نموده و مراسمی مانند محرم و عید غدیر را پاس می‌داشتند. با اینحال آل بویه سیاست‌مدارا و پذیرا بودن با سایر مذاهب مانند اهل سنت را در پیش داشتند. در زمان آن‌ها غیر مسلمانان مانند زردشتی‌ها مجبور نبودند که علامت مشخص‌کننده به تن داشته باشند یا در محله‌های خاصی زندگی کنند. در زمان آل بویه بازار شهر در هنگام جشن مهرگان و نوروز نورانی می‌شد و هنگامی که در سال ۳۶۹ هجری مصادف با ۹۸۰ میلادی مسلمانان شیراز علیه زرتشتیان به اغتشاش پرداختند، عضدالدوله لشکری برای تنبیه اغتشاش‌کنندگان به شیراز فرستاد. مسجد جامع عتیق (شیراز)
مسجد جامع عتیق کهنترین مسجد شیراز می‌باشد که مسجد جمعه یا آدینه نیز نامیده می‌شود. بنای اولیه این مسجد در سال ۲۸۱ هجری قمری در زمان عمرو لیث صفاری ساخته شده‌است. بعدها شاه اسحق اینجو در سال ۷۵۲ هجری قمری ساختمانی در میان مسجد بنا کرد که آن را خدایخانه یا دارالمصحف می‌نامند و مکان نگهداری قرآن مجید و مکان تلاوت آن بوده‌است. کتیبه سنگی آن از نمونه‌های ارزنده هنر خطاطی به‌شمار می‌رود. این کتیبه به خط یحیی الجمالی الصوفی خطاط نامدار زمان شاه اسحق نوشته شده و حاوی جملاتی در شان قرآن مجید است. دوران شیرازی
دوران شیرازی به زمان میان قرن ۱۳ تا ۱۵ میلادی در شرق آفریقا (به ویژه تانزانیا) گفته می‌شود که دولت‌شهرهای ایرانی توسط مهاجران ایرانی ایجاد شدند. بیشتر این مهاجران شیرازی بودند. امروزه مردمان شیرازی ساکن شرق آفریقا خود را از نسل آن مهاجران می‌دانند. بوشهر
براساس کشفیات، بوشهر قدمتی در حدود ۵ هزار سال دارد. در حدود ۳ هزار سال قبل از میلاد، بوشهر یکی از مراکز مهم حکومت عیلام بوده‌است که به آن «لیان» می‌گفتند. ویرانه‌های این شهر در ۱۱ کیلومتری شهر بوشهر قرار دارد. علت اشغال لیان توسط عیلامی‌ها این بود که این بندر می‌توانست برایشان یک پایگاه دریایی مهم باشد. به همین دلیل «شاه انشان و شوش» سعی می‌کرده‌اند تا این منطقه را به تصرف خود درآورند. گفته شده که بوشهر توسط اردشیر بابکان (ساسانی) ایجاد شده‌است که به آن «بخت اردشیر» می‌گفته‌اند. این بندر برای حکومت ساسانی از اهمیت زیادی برخوردار بود بطوری که کالاها از این شهر به کازرون و شیراز فرستاده می‌شده‌است. هم‌اکنون ویرانه‌های این شهر در ۸ کیلومتری شهر بوشهر قرار دارد و به آن «ریشهر» گفته می‌شود. عرب‌ها این شهر را «ریضهر» و یونانیان آن را «کرسونئوس» می‌نامیدند. ساعت گل شیراز
ساعت گل شیراز در سال ۱۳۳۸ در بلوار زند ایجاد گردید. (تا سال ۱۳۹۲) در غرب فلکه ستاد میدان امام حسین فعلی، نزدیک درمانگاه چشم پوستچی شیراز قرار دارد و پس از انقلاب سال ۱۳۵۷ ایران و در زمان جنگ هشت ساله عراق با ایران مورد بی مهری قرار گرفت و هم‌اکنون دیگر به آن صورت که ارقام ساعت با گل نوشته شده بودند نیست و اعدادی از جنس سنگ ایجاد شده و تنها به گل کاری وسط این ساعت اکتفا شده‌است. رکن‌آباد (شیراز)
رکن‌آباد یکی از منابع آب شهر شیراز می‌باشد که به‌سال ۳۳۸ هجری و به‌دست رکن‌الدوله دیلمی ایجاد شده‌است. آب این منبع روستای «اکبرآباد» و نیز محله‌های «چهل‌تنان»، «حافظیه» و «هفت‌تنان» را آبیاری می‌نماید. رکن‌آباد در ۱۲ کیلومتری شمال شیراز قرار گرفته‌است. ارتفاع از سطح دریا در این منطقه ۱۷۴۳متر است و منطقه‌ای بسیار خوش آب و هوا با آب تمیز و گوارا می‌باشد. شیراز
شهبازی می‌گوید که شواهد بالا چنین می‌نمایاند که شیراز تا پایان دوره ساسانی شهری با جمعیتی عمده و احتمالاً مرکزی اداری بوده‌است. آرتور آربری چنین نتیجه می‌گیرد که بزرگی شیراز به هر اندازه بوده، این شهر در زمان داریوش زیر سایه پارسه و پس از حمله اسکندر مقدونی زیر سایهٔ شهر همسایه استخر بوده‌است. کتابخانه شهید آیت‌الله دستغیب شیراز
کتابخانه شهید آیت‌الله دستغیب شیراز در سال ۱۳۲۶ رضا مزینی رئیس فرهنگ فارس بر آن شد که کتابخانه عمومی شیراز را تأسیس نماید. همت آن جمعی از فرهنگیان و خیراندیشان را دورهم جمع نمود و انجمنی بنام انجمن «کتابخانه ملی فارس» با شرکت: محمدحسین استخر مدیر روزنامه استخر، عبدالکریم سعادت مدیر وقت اداره اوقاف، علی جمشیدی از بازرگانان بنام شیراز، محمد جواد ملک پور نماینده مجلس شورای ملی، مهدی صدرزاده نماینده مجلس شواری ملی، محمدرضا حقیقی رئیس اداره اوقاف فارس، علی سامی رئیس اداره فرهنگ و علی اکبر بصیری تشکیل شد. اعضاء انجمن دست به فعالیت زده و هر کدام از طریقی با مردم خیر شیراز تماس حاصل کرده و مردم را به این امر خیر تشویق نمودند. قبوض اعانه از طرف انجمن چاپ گردید و خیرین زیادی به احداث این کتابخانه کمک کردند. به تدریج اداره فرهنگ نیز بودجه‌ای را برای احداث کتابخانه در نظر گرفت و ساختمان این کتابخانه پس از ۳۳ ماه تکمیل و آماده بهره‌برداری شد. ۱۵ مرداد سال ۱۳۲۹ کتابخانه با ۶۰۴ جلد کتاب شروع به کار کرد؛ ولی به صورت رسمی در ۱۵ اردیبهشت ماه ۱۳۳۱ با ۶۰۳۵ جلد کتاب و با نام «کتابخانه ملی فارس» افتتاح و مورد بهره‌برداری قرار گرفت. شیراز
چشمه‌های طبیعی موجود در اطراف شیراز هم از جهت آب‌درمانی و هم از جهت جذب گردشگر برای صنعت گردشگری استان فارس از اهمیت ویژه‌ای برخوردار هستند و صنعت گردشگری این استان را رونق می‌بخشند. مقبره امام‌زادگان متعددی که در شیراز وجود دارد، در طول سده‌ها ساختار اجتماعی و اقتصادی این شهر را شکل داده‌است. گفته می‌شود که در زمان مأمون خلیفهٔ عباسی، تعدادی از فرزندان و نوادگان موسی بن جعفر -امام هفتم شیعیان- به شیراز پناه آورده بودند. برطبق روایت‌های مختلف، آنان به مرگ طبیعی درگذشتند یا توسط حاکم عباسی کشته شدند. پس از سال‌ها تعدادی از این مزارها شناسایی شدند و زیارتگاه شیعیان قرار گرفتند. برخی از این امام‌زادگان -همچون علی بن حمزه- در دورهٔ آل بویه شناسایی شدند؛ ولی برای بعضی دیگر -مانند شاه‌چراغ- حدود چهارصد سال زمان لازم بود تا توسط حکمرانان سَلغُری شیراز شناسایی شوند. شناسایی بیشتر این مزارها بیش از آن‌که براساس شواهد و اسناد تاریخی باشد، بر مبنای احادیث و روایات اسلامی بوده‌است. صفاشهر
صفاشهر مرکز شهرستان خرم بید استان فارس ایران است. فاصله صفاشهر تا کلانشهر شیراز ١۷۵ کیلومتر میباشد. صفاشهر داراي آب و هواي سرد و خشک است. نام قديم اين شهر دهبيد است که در واقع از دو بخش جدا گانه دهبيد و خرمي تشکيل شده. صفاشهر دارای چند اثرِ باستانی از جمله تل خاکی، کاروانسرایی قاجاریه، امام زاده شهدا ، تل جنگی وتپه‌های تاریخی فرآب و خرمه که قدمت هزاران ساله دارند، تپه‌های تاریخی مشکان-قصر یعقوب، قلعه قدیمی پرواب (حسینقلی خان) قلعه ناصر آباد است. تاریخ شیراز
در گزارش هیئت بازرگانی هند بریتانیا اعزامی به جنوب شرق ایران که در ۱۹۰۵ میلادی ۱۲۸۳ خورشیدی منتشر شده‌است وضعیت شیراز این‌گونه ترسیم شده‌است. شیرازی‌ها
چنین فرضیه‌ای در بین بسیاری مورخان آفریقای شرقی و دیگر مورخان رد شده‌است. در مجموعه پژوهش‌هایی یافت شده که تا سال ۵۰۰ میلادی در کنار سواحل شرق آفریقا شهر و آبادانی وجود داشته و برخی از آنها به شکل سلطنت‌هایی کاملاً استقرار یافته با آئین‌های سنتی اداره می‌شدند. شوش
شوش یکی از قدیمی‌ترین شهرهای جهان است. حفاری‌های باستان‌شناسی نشان می‌دهد که این منطقه در ۹۰۰۰ سال پیش از میلاد محل سکونت کشاورزان بوده. آن‌ها از زندگی خود آثاری بر جای گذاشته‌اند که اکنون به صورت تپه‌های گوناگون باستانی کشف شده‌است، در ۵۰۰۰ سال پیش از میلاد در این مکان مردم در قلعه زندگی می‌کردند و از ۴۰۰۰ سال پیش زندگی در شوش به صورت شهری درآمده‌است، این منطقه که بین رودهای کرخه و دز قرار دارد پایتخت سیاسی ایلامی‌ها بوده‌است. قلعه ایلامیها روی تپه‌ای در مرکز شهر شوش واقع بوده که فرانسوی‌ها روی آن قلعه جدیدی احداث نموده‌اند. در کنار آن تپه شاهی قرار دارد که احتمالاً به صورت زیگورات بوده‌است و در نزدیکی آن تپه صنعتگران قرار دارد. آشوربانیپال بین سال‌های ۴۶۵–۴۶۰ قبل از میلاد شهر شوش را فتح کرد و آن را مانند دیگر فتوحات آشوری‌ها با خاک یکسان کرد. داریوش اول هخامنشی آنجا را بازسازی نمود و کاخ آپادانای خود را در تپه شاهی برپا نمود. خشایارشا نیز در شوش زندگی می‌کرده‌است. در زمان اردشیر اول متأسفانه در اثر آتش‌سوزی بزرگی اکثر بناهای شوش از بین رفتند. بقایای این آثار باستانی در قرن بیستم از زیر خاک بیرون آمدند. قسمت عمده‌ای از آن‌ها در اثر تسطیح دشت خوزستان برای اهداف کشاورزی از بین رفته‌است و جنگ هشت ساله ایران و عراق نیز خسارات زیادی به آثار باستانی وارد کرده‌است. حفاری‌های غیرمجاز ساکنین دشت و حمله باستان شناسان غربی، باعث شده‌است قسمت عمده‌ای از این آثار از بین برود یا به موزه‌هایی همچون لوور برسد. باستان شناسانی همچون گیرشمن و ژان پرو بقایای ساختمان‌های عظیمی را در تپه‌های شوش کشف کردند که نشان از اهمیت این تپه‌ها در منطقه می‌دهد. در کل دشت شوش تپه‌های فراوانی وجود دارد و نشان می‌دهد در پهنه عظیم این دشت اجتماعات ان پراکنده کشاورزی وجود داشته‌است که مرکز همه آن‌ها در شوش بوده و همگی از نظر فرهنگ صنعت و نحوه زندگی با هم وحدت داشته‌اند. در سال‌های جدید نیز تعارض و تصرفاتی احتمالاً ناخواسته در محدودهٔ دامنهٔ تپه‌ها به وجود آمده که ناشی از همان بحث همیشگی تعیین عرصه و حریم می‌باشد، بر اساس پیمان‌نامه‌های بین‌المللی، هر گونه مداخله در عرصهٔ یک اثر تاریخی یا مجموعه تاریخی شامل تعمیر یا نوسازی از جمله حذف یا اضافه کردن تنها با کسب مجوزهای قانونی از سوی میراث فرهنگی، ممنوع است، در سال ۱۳۶۷ مجموعه باستانی شوش با ۴۰۰ هکتار تعیین عرصه و حریم شد، مجدداً در فروردین سال ۱۳۸۷ و بنا بر برآرودهای جدید عرصهٔ این محوطه ۱۲۰۰ هکتار اعلام شد، پس از چند سال به بهانه توسعهٔ شهر جدید شوش، عرصهُ ۱۲۰۰ هکتاری به ۸۰۰ هکتار کاهش یافت اما ظاهراً این عرصهٔ تصویب شده باز هم در امان نیست.