قزلباشهای افغانستان چه گروهی هستند؟
اقوام افغانستان
قزلباشان در اصل متشکل از طوایف مختلف هستند که در زمان فتح افغانستان توسط نادرشاه افشار در مناطق مختلف افغانستان که قسمت عمده آن‌ها در شهر کابل در منطقه‌ای بنام چنداول ساکن شدند و حتی کوچه‌های مختلف آن‌ها بنام مناطقی که از ایران نام‌گذاری شده (کوچه شیرازی‌ها، خوافی‌ها، شاهسون‌ها، قجرها، افشارها، لرها و …) و آن‌ها سال‌ها در حکومت افغانستان به عنوان وزیر و کاتب در دربار فعالیت داشتند. میرزا عبدالعلی خان وزیر دربار امیر شیر علی نمونه از این افراد بود که که اولین نشریه را در افغانستان به طبع رسانید که شمس النهار نام داشت.
ایران صفوی
هواداران اصلی صفویان، گروه‌های عشایری ترکمان بودند قزلباش، «سرسرخ»، خوانده می‌شوند، به دلیل سربند سرخی که گفته می‌شود آن‌ها از دوران حیدر به کار می‌بردند. دوازده تَرَک کلاهشان نمایانگر وفاداریشان به حکمران صفوی و دوازده امام شیعه بود. این جنگجویان شبه قبیله‌ای ترک تبار با وجود نام مشترکشان ادعا نمی‌کردند تیره مشترکی دارند. هر یک وابستگی دودمانی خود را حفظ کردند و همچنان دودمان‌های گوناگون رقیب سرسخت دیگری بودند. مهم‌ترین دودمان‌های قزلباش که پشتیبان نهضت صفوی بودند عبارتند از شاملو، استاجلو، تکلو، روملو، ذوالقدر، افشار و قاجار که همگی مهاجر از سوریه و آناتولی بودند. هر دودمان به بخش گوناگونی از ایران مهاجرت کرد و رهبرانشان پس از این که صفویان آن منطقه را فتح کردند به حکومت آن منطقه منصوب شدند؛ بنابراین استاجلوها در آذربایجان و بخشی در عراق عجم و کرمان اقامت کردند؛ قهرمانلو در شیروان؛ شاملو در خراسان اقامت کردند و تکلو اصفهان، همدان و بخش‌هایی از عراق عجم را گرفت؛ فارس در دست ذوالقدر بود، افشار کهگیلویه و خوزستان را داشت و بغداد در چنگ ماوشلو قبیله‌ای کوچکتر و منشعب از آق قویونلو بود. روابط قزلباش با شاه رابطه‌ای اسرارآمیز از نوع مرشد و مریدی صوفیانه بود. آنان نخبگان نظامی این حکومت نوپا بودند و نگهبانی و قورچی شاه را می‌کردند. آنان که شدیداً به رهبرشان وفادار و به شکست ناپذیری خود مطمئن بودند اغلب خود را درگیر نبردهای بی‌اسلحه می‌کردند. آنان همچنین مراسمی چون آدمخواری، مجالس می‌گساری وحشیانه داشتند. جنید در میان این عشایر عمدتاً ترکمن هوادارنی جمع کرد، برای عملیات نظامی تمرینشان داد، و علیه مردم قفقاز، ارامنه، گرجی‌ها و چرکس‌ها از آن‌ها استفاده کرد. آن تازش‌ها صفویان را با شروانشاهان دچار منازعه کرد، که در جریان آن جنید و پسرش حیدر کشته شدند. جنید که قدرت مادی لازم را برای مقابله با نیرومندترین سلسله آن زمان یعنی آق قویونلو نداشت، با آنان متحد شد و پیوندهایش را با ازدواج با دختر اوزون حسن، فرمانروای مقتدر آن‌ها مستحکمتر کرد. هزاره چهاردسته
هزاره چهار دسته یکی از قبایل هزاره‌های ساکن در افغانستان است. بهارلو
بخشی که در همدان ماندند به رهبری حسن بیگ شکر اوغلی (نبیره علی شکر بیگ بهارلو) ابتدا با آق‌قویون‌لوها توافق نمودند و حسن بیگ جزء رجال دربار آق‌قویون‌لو شد. در اوایل دوره صفویه و در زمان شاه اسماعیل با شکل‌گیری لشکر قزل‌باش بهارلوها هم به قزل‌باشان پیوستند. در زمان شاه عباس، خان ولی بیگ بهارلودر راس این ایل بود، شاه عباس در نظر داشت قدرت قزل‌باشان را کم کند، امرای قزل‌باش را حذف کند و لشکر شاه‌سون را جایگزین نماید. در این راستا بعضی از بزرگان ترکمان، تک‌لو و ذوالقدر که از قبل هم با شاه عباس هم‌راهی نداشتند را کشت، بعضی هم متفرق شدند. در این ماجرا بهارلو نیز لطمه خورد، خان ولی بیگ کشته شد و حسن بیگ شکراوغلی (دوم) که از بزرگان بهارلو و ترکمان محسوب می‌شد به هند مهاجرت کرد. ایل بهارلو در آذربایجان متوقف شد و بزرگان شام‌لو بر بهارلو حاکم شدند و بهارلو جزئی از شام‌لو گردید. نفوذ اروپا در افغانستان
دوست محمد به صورت هوشمندانه‌ای، به امتیاز حمایت قبایل قزلباش از سمت مادری با آنها خویشاوند بود، تحت کارآموزی زیر نظر برادر خود فاتح‌خان دست یافت. در میان بسیاری از مشکلات، او با مشکل دفع تجاوز سیک‎ها در پشتون، در مناطق شرق خیبر مواجه شد. پس از تلاش برای ایجاد کنترل و ثبات در دامنه‌های اطراف کابل، شاه تصمیم به مقابله با جنگ سیک‌ها گرفت. خشونت‌های قومی
کشور افغانستان دارای ۱۴ گروه قومی رسمی می‌باشد، که شامل: تاجیک‌ها، پشتون‌ها، هزاره‌ها، اوزبیک‌ها و سایر اقوامی که هر کدام آن‌ها کمتر از ۲ درصد جمعیت را تشکیل می‌دهند. تازه‌ترین ارقام در مورد گروه‌های قومی در افغانستان در آمارگیری که توسط بنیاد آسیا در ۲۰۱۴ انجام شد، مشخص شده‌است. طبق این آمارگیری نمونهٔ پشتون‌ها ۴۰ درصد، تاجیک‌ها ۳۰ درصد، هزاره‌ها ۱۵ درصد، اوزبیک‌ها ۸ درصد، ترکمن ۲ درصد، ایماق ۲ درصد، بلوچ ۱ درصد، نورستانی ۱ درصد و پشه‌ای ۱ درصد کل جمعیت کشور را تشکیل می‌دهند. قزلباش
شاملوها و استاجلوها در زمان حکومت خاندان صفوی قدرتمندترین خاندان قزلباش بودند. مهم‌ترین افراد نزدیک به شاه اسماعیل (اهل اختصاص) در ابتدای به قدرت رسیدن وی از شاملوها بودند و تا زمان شاه عباس اول، شاملوها قوی‌ترین و بانفوذترین قبایل قزلباش بودند. تَکَلّوها، پس از واقعهٔ رویارویی با شاه تهماسب یکم و مطرودشدن‌شان، دیگر قدرت چندانی در میان قبایل قزلباش نداشتند و نفوذ خود را از دست دادند. افشارها و قاجارها ابتدا دارای قدرت و نفوذ کمی در ساختار قدرت بودند، اما با زوال قدرت صفویان توانستند هر یک برای مدتی خود را به‌عنوان قدرت اول کشور مطرح کنند. ایران صفوی
پیروان شیخ صفی‌الدین نیز به راستی نمایندهٔ گروه ویژه‌ای از تصوف بر پایهٔ آیین شیعه دوازده امامی بودند (هر چند در مورد اینکه شخص شیخ صفی‌الدین، شیعه بوده‌است، تردیدهایی وجود دارد). باور قزلباشان به این گروه از تصوف تا پیش از پادشاهی شاه عباس بزرگ مهم‌ترین عامل نیرومندی صفویه بود. قزلباشان تا پیش از جنگ چالدران گونه‌ای نیروی خدا گونه برای شاه اسماعیل یکم قایل بودند که با شکست در جنگ این باور آن‌ها رو به سستی نهاد. باراتاشویلی
خانواده‌های دزفولی با نام خانوادگی قزلباش، قزلباشان، هلاکوئی، چنگیزی، طهماسبی، مُنتَقِم، بِهجَتی، اردشیری، صالح‌بیگی، ابوالفتح‌بیگی، سلیمانی‌فر، ظلّی، آرضابَک، نیرمی، نصرتی، بهرامی و عموزادگان وابسته آنها به شرح کتاب نسب‌نامه، بازماندگان خاندان گرجی‌تبار باراتاشویلی در ایران هستند که از گرجیان استان خوزستان در جنوب غربی ایران محسوب می‌گردند. تاریخ اجتماعی صفویان
۷۷/۷۸ در صد از امرا از قبایل قزلباش بودند که نشاندهندهٔ این است که قبایلی که صفویان را به سلطنت رسیدند پاداش بالایی گرفتند. تنها ۱۳/۸۹ درصد امرا از رهبران قبیله‌ای غیر ترکمن بوده‌اند. آن‌ها ایرانی‌ها (کسانی که فارس زبان یا کرد زبان بود) و عرب‌ها بودند و فقط ۴/۱۷ درصد امرا هیچ گونه منشأ قبیله‌ای نداشتند و ایرانی بودند. آن سه عضو غیر قبیله‌ای ایرانی طبقه حاکم نیز احتمالاً مناصب خیلی مهمی نداشتند. مینورسکی دربارهٔ ایرانیان غیر قبیله‌ای که مناصب پایینی داشته‌اند می‌نویسد (تاجیکان طبقه اشرافی به کلی جداگانه و خاصی بودند… خاندان‌های باستانی ایرانی که علم و ادب و هنر نویسندگی را به ارث داشتند). آوارهای قفقازی
آوارها در بخش بزرگی از کوهستان‌های داغستان و تا اندازه‌ای در جلگه‌های بویناکسک، خاساویورت، و قزل‌یورت زندگی می‌کنند. آوارها علاوه بر داغستان در چچن، قالموقستان و دیگر مناطق فدراسیون روسیه نیز زندگی می‌کنند و جمعیت آن‌ها به ۹۹۹٬۸۰۰ نفر می‌رسد. سکونتگاه اصلی آوارها در داغستان حوزهٔ رودخانهٔ آوار کویسو، آندی کویسو و قره کویسو است. بنا بر آمار سال ۲۰۰۲، ۲۸٪ آوارها در کوهستان‌ها زندگی می‌کنند. آوارها همچنین در آذربایجان بیشتر در شهرستان بالاکن و شهرستان زاقاتالا زندگی می‌کنند که بنا بر آمار سال ۱۹۹۹ جمعیت آن‌ها در آذربایجان به ۴۹٬۸۰۰ نفر می‌رسیده‌است. ترکمان (اصطلاح قومی)
لغت قزلباش از دو واژهٔ ترکی آذربایجانیِ "قزل" به معنی «زرین و سرخ» و "باش" به معنی «سر» تشکیل یافته‌است. وجه تسمیهٔ آن مربوط می‌شود به کلاه سرخی که پیروان این طریقت به سر داشتند و توسط شیخ حیدر ــ پدر شاه اسماعیل اول ــ برای صوفیانِ مرید ابداع شده بود. ایلات قزلباش عمدتاً از ایلات تُرکمان آذربایجان و آناتولی شرقی تشکیل شده بود. با پیوستن خان‌ها و قبایل جنوب سبلان و ارسباران و مغان به قزلباش‌ها و فرمانبری کامل آن‌ها از شاه اسماعیل، قدرت و توان ارتش ایران، که آن زمان قزلباش نامیده می‌شد، بالا رفت. بعدها، با پیوستن ایل‌ها و قبایل کوچک قزلباش به یکدیگر، ایل بزرگ شاهسَوَن تشکیل شد. مجموعهٔ ترکمانان اصلیِ قزلباش متشکل از هفت ایل بود به نام‌های: چاه قزلباش
چاه قزلباش روستایی در دهستان آب رئیس بخش بزمان شهرستان ایرانشهر استان سیستان و بلوچستان ایران است. گرگ‌های خاکستری
گرگ‌های خاکستری () که با نام رسمی انجمن ایدئال گرایان (; "Ülkü Ocakları") نیز شناخته می‌شود، سازمان ملی‌گرای افراطی ترک می‌باشد. کارشناسان علوم اجتماعی این سازمان را ملی‌گرای افراطی ونئوفاشیست می‌دانند. بخش جوانان این سازمان پیوند عمیقی با حزب حرکت ملی ترکیه دارد و به نوعی شاخه نظامی این حزب به‌شمار می‌آید. خانه قزلباش
خانه قزلباش مربوط به اواخر دوره قاجار -اوایل دوره پهلوی است و در اهواز، خیابان سیروس، بعد از چهارراه نظامی، پلاک ۷۳ واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۰۴۲۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. قلعه قصاب
این روستا در اصل متعلق به سادات کابلی است. سادات کابلی جمعی از سیستانی‌های هستند که ابتدا از سیستان به افغانستان و در زمان امیر عبدالرحمن خان پادشاه افغانستان، معاصر مظفرالدین شاه، به ایران کوچ کرده‌اند و در قلعه قصاب سکنی گزیدند. شغل مردم این روستا کشاورزی و دامداری می‌باشد. خلج‌ها
خَلَج‌ها گروهی قومی هستند ساکن برخی روستاها در ایران و افغانستان. خلج‌ها در ناحیهٔ خلجستان استان قم و برخی روستاهای شهرستان آشتیان و تفرش استان مرکزی و شهرستان صفاشهر در شمال فارس سکونت دارند. افغانستان
بیشتر حیوانات مربوط به منطقه زیر گرمسیری در افغانستان زندگی می‌کنند. پستانداران بزرگ در گذشته بسیار فراوان بودند. اما اکنون تعداد آن‌ها بسیار کم شده و از میان آن‌ها ببر منقرض شده‌است. پستاندارانی چون گرگ، روباه، کفتار راه‌راه، شغال، آهو و چندین گربه‌سان وحشی از جمله پلنگ و پلنگ برفی در افغانستان حضور دارند. چندین گونه از بز کوهی مثل مارخور (که بخاطر شاخ‌های درهم‌پیچیده و بلندش معروف است) و گوسفندهای وحشی اوریال و غرم در هندوکش و پامیر دیده می‌شوند و خرس قهوه‌ای هم در مناطق کوهستانی و جنگی حضور دارد. شاه عباس یکم
مشخصهٔ سال‌های شکل‌گیری قدرت شاه عباس جناح گرایی عشایر قزلباش است. شاه جوان دیده بود که امرای رقیب چگونه او و سه برادرش را چون مهره‌ای برای پیشبرد جاه طلبی‌هایشان به کار برده بودند. او نمی‌توانست در خصوص بی رحمی آنان تردید کند. او قتل نگهبانش که او را در سن شش سالگی بی دفاع گذاشته بود را دیده بود؛ او دیده بود آنان مادرش را در ۹۸۷/۱۵۷۹ و میرزا سلمان وزیر را که قدرتشان را به چالش کشیده بود، در ۹۹۱/۱۵۸۳ در غوریان کشته بودند. این واقعیت که در این هنگام شاه و ولیعهد و برادرش حمزه میرزا قدرتی برای دفاع از وزیر در برابر کینهٔ قزلباش‌ها نداشتند باید تأثیری فراموش ناشدنی بر شاهزاده گذاشته باشد. شاه عباس از لحظهٔ به دست گرفتن قدرت، فهمید که باید اقتدارش را بر قزلباشان اعمال کند یا ابزار آنان باقی بماند؛ ولی قزلباشان همچنان بدنهٔ استحکام نظامی دولت صفوی بودند، اگر او تضعیفشان می‌کرد، دولت را تحلیل می‌برد. او نمی‌توانست در زمانی که عثمانی‌ها مناطق وسیعی از خاک ایران در شمال غرب را در اختیار داشتند-مناطقی که در دورهٔ دو تن از پیشینیانش تسخیر کرده بودند- از پس چنین اقدامی برآید. راه حل او تشکیل یک ارتش منظم نوین متشکل از استخدام شدگان از رده‌های غلامان خاصه شریفه (غلامان شاه) بود. این غلامان مسیحیان گرجی، ارمنی و چرکسی بودند که در لشکرکشی‌های صفوی به قفقاز اسیر شده بودند (شمار اندکی از اشراف گرجی داوطلبانه به سپاه صفوی پیوسته بودند)، به اسلام گرویده بودند و در دربار و دولت برای خدمت تربیت شده بودند. غلامان از نظرات گوناگون مشابه کاپی کولاری عثمانی بودند با این تفاوت که از طریق استخدام معمول به کار گرفته نشده بودند. وفاداری علامان به شخص شاه بود، نه به یک قبیله و نتیجتاً در منازعات شاه با قزلباشان حمایت ارزشمندی از وی به عمل می‌آوردند. مثلاً غلام الله وردی گرجی موافقت کرد در ترور مرشد علی قلی خان استاجلو که بیش از حد قوی شده بود، شرکت جوید؛ و با این کار نخستین گام را در راه تبدیل شدن به قوی‌ترین مرد در حکومت صفوی پس از شاه برداشت. ایجاد سپاه غلامان، در کوتاه مدت راه حل مؤثری برای مشکل شاه بود. در بلند مدت، منشأ ضعف حکومت از آب درآمد، زیرا غلامان در تحلیل نهایی، از کیفیت‌های جنگی قزلباشان برخوردار نبودند. قزل‌تپه (ازبکستان)
قزل‌تپه (به لاتین: Qiziltepa) یک منطقهٔ مسکونی در ازبکستان است که در ناحیه قزل‌تپه واقع شده‌است. قزل‌تپه ۱۲٬۰۰۰ نفر جمعیت دارد. قبچاق‌های افغانستان
قبچاق‌های افغانستان گروهی از مردمان ترک‌تبار باشندهٔ افغانستان هستند که به‌شکل پراکنده در شمال و شمال‌غرب افغانستان با ازبک‌ها و ترکمن‌ها زندگی می‌نمایند. جمعیت این گروه قومی در افغانستان در حدود ده هزار نفر است و اغلب به زبان فارسی صحبت می‌کنند. به‌طور مشخص جمعیتی از این گروه بیشتر در ولایت‌های هرات، غور، بادغیس، فاریاب، بلخ، سرپل، سمنگان، ولسوالی قیصار و قلعهٔ ولی منطقهٔ چهارشنبه سکونت دارند. قزلباش
یکی از مشکلات مهمی که شاه اسماعیل پس از استقرار دولت صفوی با آن روبرو شد این بود که چگونه می‌توان شکاف بین دو گروه قومی عمده در این کشور را از بین برد: ترکمانان قزلباش به عنوان «مردان شمشیر» که با توان نظامی او را به قدرت رسانده بودند، و عناصر پارسی که «مردان قلم» بودند و صفوف اداری و تشکیلات مذهبی در دولت صفویه را پر کردند همانگونه که طی قرن‌ها تحت حاکمان قبلی ایران (اعم از عرب، ترک، مغول، یا ترکمان) این مسئولیت را عهده‌دار بودند. به عقیده مینورسکی، اصطکاک بین این دو گروه اجتناب‌ناپذیر بود، زیرا قزلباش‌ها بخشی از سنت ملی پارسی نبودند. ترکمانان همانند نفت و آب به‌راحتی مخلوط نمی‌شدند و این دوگانه‌گی جمعیت عمیقاً بر مدیریت نظامی و مدیریت مدنی ایران تأثیر می‌گذاشت. راه حل شاه اسماعیل برای این مشکل ایجاد مقام «وکیل نفس نفیس همایون» بود، یعنی جانشین و معاون شاه در هر دو مقام دینی خود به عنوان مرشد کامل صوفیان، و به عنوان شاه یا حاکم موقت دولت. این واقعیت که اولین کسی که برای تصدی این سمت انتخاب شد، حسین‌بیگ شاملو، یکی از اهلِ اختصاص و لَلِ‍ه (مربی) شاه اسماعیل طی دوران کودکی در گیلان بود، از اهمیت بیشتری برخوردار است، زیرا حسین‌بیگ یکی از فرماندهان قزلباش بود. این آزمایش به نتیجه نرسید، زیرا وی بسیار قدرت گرفت و توسط شاه اسماعیل در سال ۱۵۰۴ برکنار شد. سپس شاه اسماعیل یک فرد ایرانی را به این مقام منصوب نمود، اما این سیاست، که در آن کینه و خصومت آشکار قزلباش همچنان ادامه داشت، حتی کمتر موفقیت‌آمیز بود. بین سالهای ۱۵۰۸ و ۱۵۲۴، شاه پنج نفر از ایرانی‌ها را پیاپی به مقام وکیل منصوب کرد که از این پنج نفر، اولی یک سال پس از انتصاب درگذشت و در یکی از تواریخ گفته شده که وی موقعیت ترک‌ها را تضعیف نمود. نارضایتی قزلباشان از هرگونه تضعیف موقعیت مسلط آنها در سیستم اداری صفوی، تحت نظر وکیل دوم نیز مورد توجه قرار گرفت و هنگامی که او به فرماندهی ارتش صفوی در ماوراءالنهر منصوب شد، قزلباشان خدمت تحت فرماندهی او را یک توهین قلمداد کردند، و عدم حمایت از وی در میدان جنگ موجب کشته‌شدن او گردید. سومین وکیل ایرانی در جنگ چالدران کشته شد و وکلای چهارم و پنجم نیز توسط قزلباشان به قتل رسیدند. این واقعیت که شاه اسماعیل بر انتصاب وکلای ایرانی [غیرقزلباش] اصرار داشت، فقط می‌تواند به معنی ترس او از خطر تمرکز تمام قدرت در دست امرای قزلباش باشد، همانگونه که بلافاصله پس از مرگ شاه اسماعیل و تسلط قزلباشان بر کنترل حکومت، مشخص گردید که این احساس خطر او صحیح و بسیار واقعی بوده‌است، عملی که بعدها انگیزه‌بخش شاه عباس برای محرومیت و تضعیف ترکمان‌ها شد. والابی
والابیها کانگوروهای کوچکی هستند از گونه درازپایان  (Macropodidae) که در استرالیا، زلاند نو و گینه نو زندگی می‌کنند. آنها دارای انواع گوناگونی هستند اما بیشتر به اندازه خرگوش هستند. طول بدن آنها ۷۰ سانتیمتر است، هرچند انواع یک‌متری آنها نیز دیده شده‌اند.  والابی‌ها بیشتر علفخوار بوده و خود نیز غذای سایر حیوانات گوشتخوار هستند. دشمنان طبیعی آنها عبارت‌اند از: عقاب و دینگو همچنین برخی از انسان‌ها آنها را به خاطر پوست زیبایشان شکار می‌کنند. سرده "درازپاها" بلوچ‌های افغانستان
نخستین ظهور بلوچان در آثار تاریخی در کتاب حدودالعالم و نیز در مقدسی با نام بلوص است. ∗ در شاهنامه ذکر این قوم همواره با کوچ، همراه است (کوچ وبلوچ) و هردو اینها با قوم گیلان ودیلم آمده است. در کتاب‌های جغرافیائی از این قوم (همراه با طایفه کوچ - یا قفص) در حدود کرمان یاد می‌شود. پس از آن بر اثر عوامل تاریخی به کناره‌های دریای عمان (دریای مکران) رسیده و در همان‌جا اقامت کردند. در مورد قوم بلوچ محققین معتقدند که آن‌ها یکی از شاخه نسل آریا هستند که متعلق به ایران کنونی و تاجیکستان و افغانستان و ارمنستان می‌باشند سرهنگ دیمز در نوشته خود The Baloch Race بلوچها را آریایی می‌داند. در کتاب (ایتهنوگرافی آف افغانستان) دکتر بیلو لفظ بلوچ را از دو لفظ سانسکریتی «بل» و «اوچا» می‌داند که به گذشت وقت تبدیل به بلوچ شده‌است. آقای سرایچ رالنسن(rawlinson)در کتاب خود بنام «پادشاهی قدیم» در مورد بلوچ این نظر را دارد. «لفظ بلوچ از بلاش یا بالاچ ایجاد شده که لقب پادشاه اشكانى بوده‌است شیخ حیدر (صفویه)
این سرخ کلاهان اکثر ترکمان یا ترک‌زبان بودند و شیخ حیدر جوان برای آن‌ها نه فقط مرشد کامل و پیر طریقت بلکه در عین حال سر کرده جنگی و رهبر واقعی اتحادیه نوپدید قبیله‌های ترکمانی شیعه بود. غیر از صوفیه روملو که از طوایف مختلف ترکمان نواحی آناتولی تشکیل می‌شد، سایر قبیله‌های این اتحادیه عبارت بودند از طوایف استاجلو، تکلو، موصلو، افشار، قاجار، بیات، بهارلو و شیخاوند. البته طوایف و عشایر کوچک و بزرگ دیگری هم به آن‌ها پیوسته بودند که تعدادی از طوایف تاجیک از کرد و طالشی و جز آن‌ها در این شمار درمی‌آمد و اتحادیه قزلباش را تقریباً شامل سی طایفه یا قبیله می‌ساخت. شیخ حیدر در نظر تمام افراد و سرکردگان این طوایف، مرشد کامل، مظهر ولایت و تجسم الوهیت تلقی می‌شد و تمام آن‌ها او را مرشد و پیر و حافظ جان خویش می‌شمردند و برای خروج دین و ظهور دین حق، در موکب او از هیچ گونه جانسپاری و جانبازی و فداکاری دریغ نمی‌کردند. قلمی
اکثریت مردم این روستا را از طایفه قزلباش می‌باشند . در حال حاضر این روستا دارای قویمت‌های قزلباش - سیستانی (زابلی ) و کوهسارمی باشد بلوچ‌های افغانستان
برخی نوشته‌اند که بلوچ یک تیره از راجبوتان هند و بالیچا هستند. دیگری این واژه را ملیچه سانسکریت دانسته که هندوان به بیگانگان و دون دینان می‌گفتند. برخی گویند که بدروچ کسانی که دچار روز و روزگار بد بودند می‌دانند. نظر دیگر این است که ریشهٔ بلوچ از بل و بعل خدای اکدی و بابلی است و دستاویز اوهم شکل یونانی شده آن بلوس است واوچ دراوستا از(uz)آمده و معنی بلند را دارد. شاید این نام را جتان که بسی پیش از بلوچان شاید در زمان ساسانیان یا ازآن هم پیشتر به مکران و کرمان و تا فارس راه یافته بودند به آنان داده‌اند. ساده‌ترین معنی بلوچ همان است که خودشان می‌گویند کلمه بلوچ را ناشی از دو واژه می‌دانند یکی «بر» به معنی بر، بیرون، دشت و دیگری «لچ» که معنی آن لخت و عریان است نه تنها این معنی با زندگی امروزین بلوچ درست می‌آید بلکه اگر تاریخ را بنگریم برای نخستین بار با نام بلوچ هنگامی برمی‌خوریم که آنان رادر سده چهارم هجری (نهم مسیحی) دردشت جنوبی کرمان دردامان کوهستان بشکرد می‌یابیم آنان دردشت بلوچ و مردمی دیگر در کوهستان کوچ باهم یکجا بودند و تا سده‌ها کوچ و بلوچ مترادف یکدیگر بودند تا آنکه سرکوبی‌های سلطان محمود غزنوی و پسرش مسعود و دیگران از یک طرف و نبردهای پیاپی با بلوچان نام کوچ را ازمیان برداشت. ایل قراگوزلو
ایل قراگوزلو یکی از ایل‌های ایران است.این طایفه یکی از طوایف مهم قزلباش بودند و در قرن هشتم در اراضی شام و سوریه ساکن بودند. ایل اوغلی‌ها
ایل اوغلی طایفه ایست از ترکان قزلباش ایل استاجلو که با طوایف دیگر ترک، افشار، قرقلو، ساروانلو، جانی قربانی از قدیم در ابیورد سکونت داشته‌اند. عمده طایفه ایل اوغلی در ابیورد سکونت داشتند که پس از خرابی ابیورد، مردم آنجا به روستاهای اطراف رفتند و عده‌ای هم در زمان قاجار پس از عقد قرارداد ۱۲۹۹ه. ق به درگز آمدند که در روستای حصار اسکان یافتند. از نام آوران طایفه ایل اوغلی که خدمات میهنی او در تاریخ ضبط شده است، کاظم بیگ ایل اوغلی است. وی در ارتش نادرشاه از سرکردگان سپاه بود و در جنگها و فتوحات نادر شرکت و سهم داشته است. طایفه دمیرچی لو
قِزِلباش گروهی از ایلات شیعه بودند و شاه اسماعیل به یاری آنها سلسلهٔ صفوی را پس از براندازی سلسلهٔ آق قویونلو بنیان‌گذاری کرد. به‌طورکلی به ارتش ایران در زمان صفویان، «قزلباش» می‌گفتند. در میان قزلباشان، قبایل تُرکمان از آناتولی شرقی و آذربایجان (که به شاه اسماعیل کمک کرده بودند تا با شکست آق قویونلو در تبریز تاجگذاری کند) از نظر تعداد و نفوذ بسیار مهم بودند و نام قزلباش معمولاً منحصراً برای آنها کاربرد دارد. تکیه‌گاه عمده پادشاهان صفوی، قبایل چادرنشین تُرک بودند که در آغاز از هفت قبیله تشکیل می‌شدند و عبارت بودند از: تکه‌لو، شاملو، روملو، استاجلو، افشار، قاجار و ذوالقدر. این قبایل بعدها به نام مشترک قزلباش خوانده شدند. قرقیزها
قرقیزها گروهی از مردم ترک تبار که در کشورهای آسیای میانه زندگی می‌کنند، قرقیزستان موطن قرقیزها و قرقیزی زبان آنان به شمار می‌رود. اکثریت قرقیزها را مسلمانان اهل سنت تشکیل می‌دهد. این قوم از لحاظ نژادی ترکیبی از تیره های جومگال، پشتون ها، ایشکاشیم، تاجیک، پنجکنتی و بارتانگی می باشند. قره‌باغی (هزاره)
قره‌باغی یک قبیله از مردم هزاره در افغانستان است که بیشتر آنان از قره‌باغ، ولایت غزنی هستند. حسین بیگ شاملو
حسین بیگ به قبیلهٔ شاملو تعلق داشت که از قبایل هفتگانه ترکمن قزلباش بودند. قزلباش‌ها یک گروه نظامی شیعه‌ی حامی اسماعیل اول، رهبرِ جوان طریقت صفویه بودند. در زمانی که اسماعیل، از ترس قبایل آق‌قویونلو که بیشتر ایران را در کنترل داشتند در گیلان پناه گرفته بود، حسین بیگ نقش سرپرست و مربی ("لـَله‌") او را ایفا می‌کرد. در سال ۱۵۰۰، اسماعیل از نهان بیرون آمد و با کمک قزلباشان، به شیروان حمله کرد و حاکم آنجا فرخ یسار را به قتل رساند. در سال ۱۵۰۱، تمامی شیروان، آران و آذربایجان تحت کنترل اسماعیل بود و او پایه و اساس سلسله صفوی را بنا نهاد. یهودیان کوهستان
یهودیان قفقاز از دید زبان و برخی دیگر شناسه‌ها از جامعهٔ فارسی‌زبانان هستند. برخی از این مردم در ایران، افغانستان و آسیای میانه (یهودیان بخارا) زندگی می‌کنند. «کوهی» نامیده شدن یهودیان آسیای میانه، تنها در سدهٔ ۱۹، پس از اینکه همهٔ مردم قفقاز در دفترهای سازمانی روسیه نام «کوهی» (داغلی) گرفتند، صورت پذیرفت. یهودیان کوهی خود را «یِودی Yeudi» (یهودی) یا «جوهوری Juhuri» می‌نامند. در سال ۱۸۸۸، آ.ش. آنیسیمف (A. Sh. Anisimov) در نوشته‌ای با نام «یهودیان قفقازی-کوه نشینان Caucasian Jews-Mountaineers» با نشان دادن نزدیکی زبانهای یهودیان کوهنشین و پارسیان قفقازی (تات‌ها) به این پیامد رسید که این یهودیان به‌طور سرشتی از «خانوادهٔ ایرانیان تات» هستند که در ایران یهودیت را پذیرفته و سپس به قفقاز جنوبی کوچیده‌اند. باورهای آنیسیمف در دورهٔ شوروی پشتیبانی گردید: انگارهٔ منشأ تاتی یهودیان قفقاز در دهه ۳۰ میلادی نضج گرفت. با کوشش چند تن از اعضای این جامعه، ایدهٔ نایهودی بودن آن مردم و «یهودی شدن» آن‌ها به گونهٔ گسترده‌ای پخش شد و به علت فشار کارگزاران دولتی، بخشی از یهودیان، دفترینه کردن خود را تحت هویت و عنوان «تات» آغازیدند. در نتیجهٔ این وضعیت، «تات» و «یهودی کوهی» هم‌معنی گردیدند و در پژوهشهای ادبی، واژهٔ «تات» نه تنها ندانسته برای نام دوم، بلکه حتی برای نامگذاری اولِ یهودیان قفقاز هم بکار رفت. در دورهٔ شوروی، این موضوع بستری را فراهم نمود تا همهٔ میراث و آفرینشهای (ادبی، نمایشی و موسیقی) یهودیان کوهی به تات‌ها بربسته شود؛ در حالی که آن‌ها هیچ نقطهٔ مشترکی با آن میراث نداشتند. افزون بر این، مقایسهٔ شناسه‌های زیست-مردم شناسی (physico-anthropological) تات‌ها و یهودیان کوهی همراه با داده‌های زبانشناسی، هیچ نشانه‌ای را از یگانگی قومی این دو تیره استوار نمی‌سازد. علویان (ترکیه)
پس از پیمان آماسیه در سال ۸۸۴ خورشیدی میان ایران و عثمانی، قزلباش‌ها خود را در سمتی از مرز یافتند که به باورشان متعلق به آن نبودند و به سمت دیگر یعنی ایران تعلق داشتند. غاز
غازها در زیرخانوادهٔ غازسانان (Anserinae) و به تبار غازتباران (Anserini) تعلق دارند. تعدادی از عروس‌مرغابی‌ها که از خانوادهٔ مرغابی‌های وحشی هستند و در دسته‌بندی دیگری قرار دارند نیز به نام غاز معروف‌اند. قزل‌قوم
قزل‌قوم (به ازبکی: Qizilqum، به قزاقی: Қызылқұм) یازدهمین بیابان بزرگ جهان است. نام این بیابان در زبان‌های ترکی‌تبار به معنای «شن سرخ» است. الانان
آلان‌ها گروهی از سرم‌ها (شاخه ای از اقوام سکا یا اسکیت‌ها) بودند که با یکدیگر متحد شده و در سده اول پیش از میلاد در ناحیه آزوف و مناطق قفقاز جنوبی ساکن شدند. از آنجا به شبه جزیره کریمه و آسیای کوچک و فرا-قفقاز (قفقاز شمالی) تاختند. در آن روزگار، اقتصاد الان‌ها متکی بر گله‌داری بود. در سیر تاریخی اقوام ایرانی زبان شمالی، آلان‌ها میان سکاها و سَرمَت‌ها دنیای باستان از یک سو، و آس‌های کنونیِ کوهپایه هایِ قفقاز از سوی دیگر، جای میگرند و نه تنها از نظر زمانی، بلکه از نظر جغرافیایی، حلقهٔ واسط به‌شمار می ورند. در سال ۳۷۲ میلادی این قوم مغلوب طایفه هون شد. یک گروه از آن‌ها (آلان‌های اروپایی)، همراه هون‌ها به غرب مهاجرت کردند و از راه گل (فرانسه امروزی) و اسپانیا به شمال آفریقا رفتند. گروه دیگر (آلان‌های قفقازی)، به سوی کوهپایه‌های قفقاز مهاجرت کردند. در قفقاز جنوبی اتحادیه‌ای به رهبری الان‌ها و طوایف محلی قفقاز تشکیل یافت. آس‌های کنونی از گروه ایرانیانی هستند که، نه در جنوب بلکه در شمال، از آن طوایف جدا شدند. آن‌ها نوادگان الان‌هایی هستند که در تواریخ گرجی از آن‌ها نام برده شده، یا از نوادگان یاسی‌های روسی هستند که هر دو با خود الان‌ها که از سرم‌ها (سرمت‌ها) به‌شمار می‌آیند، یکی دانسته شده‌اند. مذهب شیعی در افغانستان
هزاره‌ها بزرگ‌ترین جمعیت شیعه مذهب را در افغانستان تشکیل می‌دهند. دیگر جمعیت شیعه مذهب در افغانستان شامل قزلباش‌ها، سادات، هراتی‌ها و اقلیت‌هایی از بلوچ‌ها، تاجیک‌ها و پشتون‌ها هستند. قزلباش
جامعهٔ قزلباش، به‌عنوان یکی از طریقت‌های علوی‌گری در شرق آناتولی، هنوز وجود دارند که کردهای زازا بیش‌ترین پیروان آن شمرده می‌شوند. شاه اسماعیل و اشعار او یکی از منابع دینی آن‌ها به‌شمار می‌رود. جمعیت‌شناسی افغانستان
طبق فرمول فوق جمعیتی که مرکز آمار افغانستان بر اساس ولایت تخمین می‌زند به شکل زیر هست. هیچ آمار مشخص از جمعیت و درصد هر قوم در افغانستان وجود ندارد و گاهی اختلاف آمار به بیش از ۳۰ درصد می‌رسد و هر قوم آماری که نفع قومیت خود باشد را به نشر می‌رساند. برخی اقوام افغانستان را به بیش از پنجاه قوم تقسیم کرده‌است اما در قانون اساسی افغانستان به چهارده قوم کاهش یافته، اقوام افغانستان شامل پشتون، تاجیک، هزاره، اوزبیک، ترکمن، بلوچ، پشه‌ای‌ها، نورستانی، ایماق، عرب، قرقیز، قزلباش، گوجر و براهوی می‌شود. ترکمن‌های افغانستان
ترکمن‌های افغانستان از شش قبیلهٔ عمدهٔ بنام‌های سالور، ساریق، ارساری، تکه ترکمن، علی ائلی، و چاودار تشکیل شده بیشتر در بالامرغاب، مروچاق عده‌ای هم در هرات و بلخ و مزار شریف بسر می‌برند. ۷۰ درصد ترکمن‌های مقیم افغانستان از قوم آرساری می‌باشند. آرساری بابا نواسهٔ سالار بابا (یکی از اسطوره‌های تاریخی ترکمن) می‌باشند. این قوم به همین اساس پایه‌گذاری شده‌است. قورچی‌باشی (قزلباش)
مینورسکی (ایرانشناس روسی) آنها همچون مخازن متحرک جنگ‌افزار توصیف می‌کند. کمپفر در سفرنامه خود آنها را سربازانی بسیار مغرور و شجاع می‌داند که خود را به حق عامل به قدرت رسیدن صفویان می‌دانند. محدوده وظایف قورچی‌باشی (کل کشور) به درستی مشخص نیست، اما وی پس از امیرالامرا یا سپهسالار بالاترین مقام نظامی محسوب می‌شده‌است. در ولایات و ایالات نیز منصب قورچی‌باشی وجود داشته که در محدوده همان ولایت فرماندهی قورچی‌ها را به عهده داشته‌اند. مردمان هزاره
برخی منابع ادعا می‌کنند که هزاره‌ها حدود ۲۰ الی ۳۰ درصد از کل جمعیت افغانستان امروزی را تشکیل می‌دهند. آن‌ها در گذشته بزرگترین گروه قومی در افغانستان بودند که بیش از ۶۰ درصد از آن‌ها در سال‌های ۱۸۸۸–۱۸۹۳ شورش‌های مردم هزاره قتل‌عام و تعدادی از این میان آواره شدند. ترکمن‌های افغانستان
قرقین‌ها یکی از طایفه‌های بزرگ ترکمن هستند، که نسب شان از قرقین پسر یلدز خان پسر اوغوز خان گرفته شده‌است. اهالی قرقین در ولسوالی اندخوی، اطراف شبرغان زندگی دارند. عدهٔ محدودی از ترکمن‌های خلجی در ولایت قندوز زندگی دارند، که در تاریخ از آن‌ها به نام خلجی یاد شده‌است، ولی آن‌ها بنابر دلایل نامعلوم خود را (ایلچ) می‌نامند. در مناطق بادغیس و هرات و ولسوالی شاخ ولایت فاریاب تکه ترکمن‌ها زندگی می‌کنند. در ولسوالی شورتیپه، طایفه‌های از ترکمن زندگی می‌کنند، که در اصل بقایای حکومت‌های شآرتیپه‌ها هستند؛ که در تاریخ از آن‌ها نام برده شده‌است. قورچی‌باشی (قزلباش)
سمت قورچی‌باشی در اصل به فرمانده سواران کاملاً مسلح قزلباش در زمان صفویه گفته می‌شد. این مقام نظامی پس از وزیر اعظم، دومین مقام عالی‌رتبه نظامی بوده و معادل وزیر جنگ در دوران کنونی است. قورچی‌ها مسلح به تیر و کمان شمشیر، تبرزین و گاهی تفنگ بودند. ایل شاملو
حامیان اصلی صفویان، ایلات ترکمان بودند که قزلباش، خوانده می‌شدند. مهم‌ترین قبایل قزلباش عبارت بودند از ایل شاملو، ایل افشار، ایل قاجار، ایل تکلو، ایل ذوالقدر، ایل روملو و ایل استاجلو، که همگی از آناتولی و سوریه به ایران آمده بودند. هر دودمان به بخش گوناگونی از ایران مهاجرت کرد و رهبرانشان پس از فتح آن مناطق به حکومت آن دیار منصوب شدند؛ بنابراین «ایل شاملو در خراسان اقامت نمود»، استاجلوها در آذربایجان و بخشی در عراق عجم و کرمان اقامت کردند؛ طایفه قهرمانلو در شیروان، و ایل تکلو حکمرانی اصفهان، همدان و بخش‌هایی از عراق عجم را گرفت؛ فارس در دست ایل ذوالقدر بود، ایل افشار کهگیلویه و خوزستان را داشت و بغداد در کنترل طایفه ماوشلو قبیله‌ای کوچکتر و منشعب از آق‌قویونلو بود. در واقع، مهاجرت قبایل تُرک از آناتولی و سوریه به ایران، که مربوط به قرن چهاردهم است، در به قدرت رسیدن صفویه و ماندگاری آنها به عنوان یک سلسله سیاسی کمک زیادی کرد. در تاریخ بعدی ایران، قبایل تُرک نقش اصلی را ایفا کردند. سلسله صفویه با کمک ارتش متشکل از قبایل تُرک قزلباش به سلطنت رسید و قدرت را حفظ کرد. نادرشاه افشار از شاخه خراسان از طایفه قرخلو قبیله افشار برخاست و پس از درهم شکستن افغانها، دودمان افشاریان را تأسیس کرد و در نیمه دوم قرن هجدهم میلادی، حکومت ایران به دست مجموعه دیگری از روسای قزلباش، یعنی ایل قاجار افتاد. در ایران طی سالهای ۱۵۰۱ تا ۱۷۲۲ قدرت نظامی معمولاً منشأ ایلی داشت و قدرت سیاسی نیز از آن پیروی می‌کرد و قدرت نظامی و سیاسی در ایران عموماً در دست قبایل تُرک بود. سپاهی (طایفه)
جد مشترک این قوم ("میر مسکان") است که ایشان پدر این قوم بحساب می‌آید همان‌طور که در فوق ذکر گشته میر مسکان که از سپه سالاران ارتش صفوی بوده‌است ودر شهر اصفهان حکومت می‌کرده‌است بنا بر تحقیقات انجام شده توسط نویسنده بدست آمده‌است؛ در ابتدا شاهان صفوی همچون شاه اسماعیل، شاه طهماسب دوم، شاه اسماعیل دوم و سلطان محمد صفوی در نبرد و لشکر کشی‌ها بیشتر از اقوام آق قویونلو و قراقویونلوها استفاده می‌کرده و بدنه ارتش را نیز اقوام ترک و تاجیک و بویژه (قزلباش )ها تشکیل می‌داده‌است که سرکردگی اقوام قزلباش بر عهدهٔ اشراف قزلباش اصفهانی بوده‌است و بهمین دلیل این شاهان در لشکر کشی و نبردها وظیفهٔ خاصی بر عهده نداشته‌اند و بهمین علت کوشش آنها صرف آبادانی کشور می‌گردیده‌است اما دوران شاه عباس را می‌توان مهم‌ترین دوران حکومت صفوی دانست چرا که در این بازه وی با تشکیل ارتشی منظم و وابسته به شاه توانست نظام فؤودالی و اقوام قزلباش را سرکوب کند، در دورهٔ شاهان پیشین قزلباش‌ها به شدت قدرت گرفته و اقوام ترک و تاجیک را به سوی خود می‌آوردند و عملاً قدرت نظامی کشور را در دست داشتند اما در زمان شاه عباس، وی که قدرت خود را در خطر می‌دید شروع به تشکیل ارتشی منظم برای سرکوب قزلباشان کرد (از کتاب تنه ارتش صفوی، ارتش صفوی). بختیاری‌های افغانستان
بختیاران افغانستان یا بختیاری‌های افغانستان یا بختیارخیل‌های افغانستان از اقوام کشور افغانستان هستند. این ایل با با میانخیل‌ها هم‌تبار بودند و شواهد قطعی از ارتباطات با مردم بختیاری غرب ایران دیده نشده‌است. بختیاری‌ها بیشتر در جنوب شرقی افغانستان زندگی می‌کنند، اما در سایر ولایت‌های افغانستان مثل قندهار، بلخ، سرپل، قندوز، بلخ، کابل، دایکندی و هلمند نیز سکونت دارند. زبان مورد استفاده بختیاران، پشتو و فارسی است. فرضیه‌ای وجود دارد که اجداد بختیاران به سربازان بختیاری لشکر نادرشاه بازمی‌گردد، که پس از ورود به مناطق افغانستان کنونی در همان‌جا سکونت گزیدند. تکلو
تکیه‌گاه عمده صفویه، قبایل چادرنشین تُرک بودند که در آغاز از هفت قبیله تشکیل می‌شدند و عبارت بودند از: تکه‌لو، شاملو، روملو، استاجلو، افشار، قاجار و ذوالقدر. این قبایل بعدها به نام مشترک قزلباش خوانده شدند. اقوام افغانستان
افغانستان یک کشور چند ملیتی است که قومیت‌های مختلفی در آن بودوباش دارند و به زبان‌های متعددی تکلم می‌کنند. با توجه به اینکه هیچگاه سرشماری در مورد قومیت و زبان مردم افغانستان انجام نشده آمار دقیقی در این مورد وجود ندارد. یکی از برآوردهای تقریبی در مورد تعداد اعضای هر قوم اینچنین است: ترکمن‌های افغانستان
آرساری‌ها در متباقی ولایات کشور، همچو ولایت بلخ، ولسوالی اندخوی ولایت فاریاب، کندز، چشمهٔ شیر پلخمری، سمنگان، و کابل اکثریت‌اند. در هلمند و قندهار تکه ترکمن‌ها، سالارها و اقوام کهن ماساگیت ترکمن زندگی می‌کنند. اقوام افغانستان
افغانستان کشوری با جامعهٔ چندملیتی و قبیله‌ای است. جمعیت این کشور متشکل از گروه‌های قومی-زبانی متعدد از جمله: پشتون، تاجیک، هزاره، ازبک، ایماق، ترکمن، بلوچ، پشه‌ای، نورستانی، گوجر، عرب، براهویی، قزلباش، پامیری، قرقیز، سادات و غیره است. سرود ملی افغانستان و قانون اساسی افغانستان به چهارده قوم اشاره می‌کند. قزل‌آلای آسیایی
قزل‌آلای آسیایی نام یک سرده از زیرخانواده ماهی آزاد است. قزلباش
نیروهای نظامی قزلباش‌ها در درجهٔ اول خود را متعهد به اطاعت از سران قبیله و خاندان (اویماقِ) خود می‌دانستند و حقوق و مواجب خود را نیز از این سرانِ ایل دریافت می‌کردند. شاه عباس اول، با تشکیل نیروهای شاهسَوَن، که تنها از شاه حقوق می‌گرفتند و زیر فرمان مستقیم گماشتگان شاه بودند، در کنار تشکیل سپاه «غلامان خاصهٔ شریفه»، سعی در افزایش قدرت شاه در مقابل خودسری‌های برخی امرای قزلباش داشت. خاندان غیابی شاملو
تبار خاندان غیابی به ایل شاملو باز می‌گردد. شاملوها یکی از هفت ایل اصلی و قدرتمندترین ایل در میان‌ تُرک‌های علوی معروف به قزلباش بودند که در کشور سوریه کنونی(شام) می‌زیسته‌اند. این ایل در گذشته با مهاجرت تُرکمانان به آنجا رسیده و سکونت اختیار کرده بودند. ایل شاملو بعدها هم‌گام با دیگر ایل‌های اغوز به ‌ایران مهاجرت کردند و در تأسیس سلسله صفوی، و به سلطنت رسانیدن شاه اسماعیل صفوی سهم به‌سزایی داشتند. نقش شاملوها از زمان صفویه تا دوران پهلوی به چند محور قابل تقسیم است: فعالیت­های نظامی، تصدّی مناصب و مقامات اداری، دراختیارداشتن حکومت ایالات و عهده­داری لَلَگی شاهزادگان. بینش و ایدئولوژی صفویان
قبایل قزلباش که از هواداران و حامیان شیوخ صفوی بودند، جایگاه الهی برای آنان قائل بودند و حتی ادعا ارتباط مستقیم آنان را در بیداری و خواب با امامان شیعه به آسانی باور داشتند. شاه اسماعیل یکم و اجداد وی پشتاپشت خویشتن را تجلی‌گاه و مظهر زنده خداوند می‌دانستند و پس‌مانده غذای آن‌ها را به جهت تبرک و شفای بیماران به قیمت گزاف می‌خریدند. ولادیمیر مینورسکی باعث اعتقاد به این طرز فکر و اعتقاد مذهبی به شاه را، قبایل نیمه بیابانی ترکمن می‌داند که نهایتاً خاندان صفوی را به تاج و تخت رساندند. صولت‌السلطنه هزاره
هزاره‌ها اقوام بومی افغانستان کنونی اند که در محدوده رشته‌کوه‌های هندوکش در بخش‌های شمالی و غربی رودهای هلمند و ترناک رود، یعنی از دامنه‌های هندوکش و کوه بابا گرفته تا هرات و اطراف هریرود ساکن بودند. مجاهدین افغانستان
مجاهدین افغانستان یا مجاهدین به گروه‌های مختلف شورشگر و اسلامگرایی اطلاق می‌شود که در افغانستان در برابر اتحاد جماهیر شوروی و دولت جمهوری دموکراتیک افغانستان در طول جنگ شوروی و افغانستان و پس از آن در دورهٔ اولین جنگ داخلی افغانستان جنگیدند. فرهنگ در افغانستان
افغانها معمولاً پرندگان، بزهای کوهی، آهو و میش را شکار می‌کنند. در هنگام شکار از سگ تازی برای آوردن شکار استفاده می‌شود. گفتنی‌است که شکار بی‌رویه، سال‌ها جنگ و خشکسالی و بی‌توجهی مسئولین، عوامل کاهش جمعیت حیات وحش افغانستان و انقراض برخی از گونه‌های جانوری بوده‌است. ترکمن‌های افغانستان
واژه‌های ترکمن و ترکمان در گذشته به تمامی قبایل ترک‌های اغوز به‌ویژه طایفه‌های کوچ‌نشین و مسلمان گفته می‌شد که این معنا اعم از کاربرد قوم ترکمن امروزین است. به این معنا که ترکمن‌های کنونی شاخه‌ای از ترکمن‌ها در نوشته‌های قدیمی فارسی هستند. در گذشته ترکمن نام عمومی بسیاری از اقوام ترک‌تبار به ویژه اقوام اغوز مسلمان کوچ‌نشین بود و نه صرفاً قومی که امروزه ترکمن نامیده می‌شود و شامل طوایفی است که در شرق دریای خزر از رود جیحون تا شمال خراسان و رود گرگان سکونت داشته‌اند. شورش کردها در ترکیه
قیام کوچگیری۱۹۲۰ در منطقه درسیم توسط قبیله قزلباش کوچگری انجام شد،این شورش توسط اعضای سازمانی موسوم به جمهوری تاریخی کردستان طراحی شد. این شورش خاص به دلایل مختلف شکست خورد چون بیشتر به شخصیت قزلباش هاارتباط دارد. واقعیت این بود که بسیاری از سران قبایل درسیم در این مرحله هنوز از کمالیست ها حمایت می کردند .مصطفی کمال را به عنوان محافظ خود در برابر افراط و تفریط سنی مذهب ها که برخی از آنها کردهای کرمانج بودند ، می دانستند. برای بیشتر کردهای کرمانج در آن زمان ، این قیام صرفاً یک قیام علوی بود و این شورش را به نفع خودشان نمی دیدن. پس از شورش کوچگیری در مجلس شورای ملی جمهوری جدید ترکیه در مورد برخی از اشکال بسیار محدود اداره خودمختار توسط کردها در یک منطقه کردنشین به مرکزیت کردستان صحبت شد. همه اینها در معاهده لوزان سال ۱۹۲۳ حذف شد. کردها با ناامیدی در سال ۱۹۲۵ مجدداً به مبارزه مسلحانه روی آوردنداین بار به رهبری شیخ سعید پیران زازا ، توسط یک سازمان ملی گرای کرد سازماندهی شدند. طاووسیان
طاووسیان یک زیرخانواده از خانواده قرقاولان از راستهٔ ماکیان‌سانان است. این زیرخانواده شامل طاووس، آرگوس، قرقاول‌طاووسی، مهمیزمرغ، مرغ جنگلی (از جمله مرغ خانگی)، دراج‌ها و بلدرچین جهان قدیم است. اعتقاد بر این است که زیرخانودهٔ طاووسیان در اوایل اولیگوسن، حدود ۳۰ میلیون سال پیش، از خانوادهٔ قرقاولان (Phasianinae) جدا شده‌است. دودمان خلجی
شاهان دودمان خلجی اصالتا افغان بودند. اجداد آنها طوایفی از افغان‌ها بودند که به همراه "هوناها" و هپتالیان، از استپ های آسیای مرکزی به مناطق جنوبی و شرقی افغانستان کوچ کردند و در اوایل سال ۶۶۰ میلادی دودمان کابلشاهان را در کابل ایجاد کردند. به باور "رادهی شیام چاوراسیا"، ترکان خلج به تدریج تحت تاثیر آداب و رسوم و فرهنگ افغان ها قرار گرفتند بطوری که بزرگان ترک تبار سلطنت دهلی آنها را افغان به حساب میاوردند و حتی با به سلطنت رسیدن جلال الدین فیروز خلجی به عنوان جانشین دودمان ممالیک، پس از شورش خلج ها، مخالف بودند. مجاهدین افغانستان
مجاهدین که متشکل از اقوم مختلف افغانستان (به خصوص سمت شمال) بودند، پس از روی کار آمدن رژیم کمونیستی توسط حزب دمکراتیک خلق افغانستان به رهبری نورمحمد تره‌کی که با همکاری اتحاد جماهیر شوروی و در اثر کودتای افسران کمونیست به وجود آمده بود، آنان به مخالفت و جنگ مسلحانه پرداختند. این جنگ‌ها با ورود ارتش سرخ شوروی به افغانستان ابعاد گسترده تری یافت که مداخلات خارجی در اوضاع افغانستان را به نفع رژیم یا نیروهای مقاومت در پی داشت. ایل ذوالقدر
مهم‌ترین قبایل قزلباش عبارت بودند از ایل افشار، ایل قاجار، ایل شاملو، ایل تکلو، ایل ذوالقدر، ایل روملو و ایل استاجلو، که همگی از آناتولی و سوریه به ایران آمده بودند. هر دودمان به بخش گوناگونی از ایران مهاجرت کرد و رهبرانشان پس از فتح آن مناطق به حکومت آن دیار منصوب شدند؛ بنابراین استاجلوها در آذربایجان و بخشی در عراق عجم و کرمان اقامت کردند؛ فارس در کنترل «ایل ذوالقدر» قرار گرفت، طایفه قهرمانلو در شیروان و ایل شاملو در خراسان اقامت نمود، و ایل تکلو حکمرانی اصفهان، همدان و بخش‌هایی از عراق عجم را گرفت؛ ایل افشار کهگیلویه و خوزستان را داشت و بغداد در کنترل طایفه ماوشلو قبیله‌ای کوچکتر و منشعب از آق‌قویونلو بود. در واقع، مهاجرت قبایل تُرک از آناتولی و سوریه به ایران، که مربوط به قرن چهاردهم است، در به قدرت رسیدن صفویه و ماندگاری آنها به عنوان یک سلسله سیاسی کمک زیادی کرد. تاریخ اجتماعی صفویان
ایرانی‌ها و قزلباش‌ها پارچه‌هایی از قبیل ازیامی، کین داچی، کوماچی و… م ی پوشند. یک شال بزرگ بر دور کمر و روی آن شالی آلبالویی رنگ می‌بندند و عمامه سر می‌گذارند. آن‌ها جورابی ساق بلند و کفش به پا دارند. زنان و دختران شلوار می‌پوشند و موهای بلند خود را با بافتن آرایش می‌کنند. بعضی زنان به بینی خود حلقه‌هایی آویزان می‌کنند. اصلاح‌طلبان افغانستان
اصلاح طلبان افغانستان یا جریان اصلاح طلبان که انگلیسی آن The Reformists می‌شود، یک جریان سیاسی-اجتماعی است که در اوایل سال 2011 میلادی از سوی شماری از فعالان در شهر کابل در افغانستان ایجاد گردید. این جریان بار نخست فعالیت‌های خود را با نشر "منشور یکم" به صورت رسمی آغاز نمود. خواست‌های اصلی اصلاح طلبان را در دور اول ریشه کنی فساد گسترده در افغانستان تشکیل می داد. جریان اصلاح طلبان افغانستان، نخستین جریان سیاسی-اجتماعی در این کشور است که برای رسیدن به اهداف اصلاحی، عدم خشونت و مبارزات صلح‌آمیز مدنی را در دستور کار خود قرار داده است. این جنبش در انتخابات پارلمانی سال ۲۰۱۸ افغانستان توانست به عنوان جنبشی تاثیر گذار عمل نموده و با ائتلاف با چند حزب سیاسی و حمایت از چند حزب سیاسی دیگر نزدیک نیمی از پارلمان افغانستان را در دست بگیرد ، این جنبش تاثیراتی از جنبش اصلاحات ایران نیز پذیرفته است. خلج‌ها
امروزه در ایران، بیشتر خلج‌ها فارسی‌زبان هستند. در افغانستان، برخی از مردم فقط یکی از حدود صد قبیله پشتون به نام قبیله غلجی ممکن است خلج‌تبار باشند. با این حال، امروز خلج‌ها اغلب به زبان فارسی صحبت می‌کنند و خود را به عنوان بخشی از مردمان پارسی می‌شناسند. حاج ایازخان قشقایی
حاج ایازخان زاده ایل قشقایی است. تبار او به ایل شاملو برمی‌گردد. ایل شاملو در کنار سایر ایلات و طوایف از جمله تکه‌لو، استاجلو، قاجار، افشار، روملو و زنگنه، هسته مرکزی قوای قزلباش را تشکیل دادند. قدرت قزلباش‌ها تا زمان شاه عباس برقرار بود. وی اندک اندک از تعداد و قدرت آنان کاست و برخی از آنان را از آذربایجان کوچ داد که بخشی از آن‌ها به ایل قشقایی پیوسته‌اند. ابوطالب آقا که نَسَب حاج ایازخان به او می‌رسد، از ایل شاملو است که به ایل قشقایی وارد شده‌است. حاج ایاز خان در زمان صدور شناسنامه (در سال ۱۳۱۲ خورشیدی) با توجه به اعتقادات دینی خود، نام خانوادگی «شاکری» به مفهوم شکرگزار بودن را برگزیده است. بینش و ایدئولوژی صفویان
شاه اسماعیل یکم و مبارزان قزلباش یک قدرت رهبری مهاجم را به وجود آوردند، این توان رهبری و نظامی یک پشتیبانی و ذخیره بزرگ اجتماعی، فکری و روحی برای آنان محسوب می‌شد. مبنای اطاعت قزلباشان از شاه اسماعیل یکم، اعتقاد آنان به وی به‌عنوان رئیس خانقاه اردبیل و نه آموزه‌های شیعه دوازده‌امامی بود. شاه اسماعیل پس از به قدرت رسیدن مذهب شیعه دوازده امامی را مذهب رسمی کشور ایران اعلام کرد. شاه اسماعیل همچنین دستور داد در اذان عبارت‌های "اشهد ان علیا ولی‌الله" و "حی علی خیر العمل" که جزئی از اذان شیعه دوازده امامی است، ادا شود. شاه اسماعیل یکم پس از سرکوبی مشعشعیان که از غلوکنندگان شیعی بودند و اعمال افراطی و خلاف عادت (مثل شمشیربلعی) انجام می‌دادند، دستور داده بود کنترل شدید مذهبی بر اندیشه‌ها و اقدامات آن‌ها انجام گیرد. قاجاریان
هنگامی که تیمور گورکانی به این ناحیه تاخت، قبایل ترک بسیاری از جمله قاجارها و دیگر کوچندگان را به بند کشید و قصد بازگرداندن آن‌ها به آسیای میانه را داشت؛ ولی آن‌ها به خواهش خواجه علی سیاهپوش - صوفی خانقاه صفوی - آزاد شدند که این موضوع باعث شیعه شدن آنان و ارادتشان به خاندان صفوی شد. پس از آن قاجارها یکی از سازندگان سپاه قزلباش شدند. افغانستان
افغانستان کشوری کثیر المله است که قومیت‌های مختلفی در آن بودوباش دارند (اکثریت افغان‌ها را پشتون تشکیل می‌دهند) و به زبان‌های متعددی تکلم می‌کنند. با توجه به اینکه هیچگاه سرشماری در مورد قومیت و زبان مردم افغانستان انجام نشده آمار دقیقی در این مورد وجود ندارد. یکی از برآوردهای تقریبی در مورد تعداد اعضای هر قوم اینچنین است: کریم‌خان زند
در موقعی که سران سپاه قزلباش برای قتل نادر هم پیمان شده بودند بر این عزم بودند که پس از کشتن نادر بر افغانان و ازبکان هجوم آورند و ایشان را نابود سازند. افغانان از این کیفیت مطلع شدند و یکی از رؤسای ایشان که از سرداران نادر بود یعنی احمدخان ابدالی افغانان را همراه برداشته و عازم قندهار گردید و به زودی هرات و مشهد و قسمتی از هندوستان و پنجاب و کشمیر را مسخر خود ساخت و این احمدخان ابدالی که او را به نام طایفهٔ مخصوص او را احمد خان دُرانی نیز می‌خوانند. چنان‌که بعد خواهیم دیدبانی استقلال افغانستان است، یکی دیگر از سرکردگان افغانی نادر از طایفه غلجائی به اسم آزادخان در کردستان بنای سرکشی را گذاشت و پس از زوال دولت ابراهیم شاه بر قلعه ارومیه دست یافت و بر گرجستان حمله بردو بعد از مصالحه با پادشاه این مملکت چنین مقرر گردید که رودخانهٔ ارس بین متصرفات پادشاه گرجستان و آزادخان فاصله شناخت. طایفه قنبرزهی
طایفه قنبرزهی (بلوچی: کمبرزی)از طوایف بلوچ ایرانی ساکن در منطقه بلوچستان که در کشورهای ایران، پاکستان و افغانستان قرار دارد می‌باشند.این قوم در طول تاریخ بلوچستان نقش‌های برجسته ای را دارا می‌باشدبوده است علی‌الخصوص در مبارزات قوم بلوچ با انگلستان قوم قنبرزهی از جمله اقوامی بود که در جنگ‌های نالک و گورستانی که میان اقوام بلوچ و سربازان کمپانی هند شرقی صورت گرفت نقش بسزایی را بازی کرده قبچاق‌های افغانستان
آن‌ها در گذشته به قبچاقی حرف می‌زدند اما پس از حمله مغول‌ها به دشت‌های وسیع قبچاق در شمال دریای خزر پراکنده شدند و به آسیای میانه و اروپا مهاجرت کردند و به این دلیل در افغانستان زبان رسمی مشترک ندارند. بیش تر قبچاق‌های ولایات بلخ، سمنگان، فاریاب و سرپل به زبان ازبکی صحبت می‌کنند و قبچاق‌های ولایات هرات، غور و بادغیس به زبان فارسی سخن می‌گویند. رسوم و فرهنگ و زبان قبچاق‌ها از میان رفته‌است. قبچاق‌ها در هر ولایت یا سمت که سکونت دارند در اقلیت بوده‌اند، از این رو تحت تاثیر رسم و رواج‌های همان مناطق قرار گرفته‌اند. قبچاق‌ها از لحاظ جمعیت شناختی به دو دسته تقسیم می‌شوند: پشتون‌ها
پشتون‌ها به عنوان بزرگ‌ترین گروه قومی افغانستان، ۴۸ درصد یا ۴۰ درصد یا بنا بر تقسیم بندی بیطرفانه قومی سازمان ملل متحد در کنفرانس بن سال ۲۰۰۱ نزدیک به ۳۵ درصد از جمعیت افغانستان را تشکیل می‌دهند.از زمان بنیان‌گذاری ملت، آن‌ها در این کشور به عنوان گروه قومی غالب، نقش داشته‌اند. ایضاً پشتون‌ها در پاکستان به عنوان دومین گروه قومی بزرگ ۱۵ تا ۱۸ درصد از کل جمعیت این کشور را تشکیل می‌دهند. خانه زنیان
شهرت خان زنیان به جنگ انگلیس با ایل قشقایی و ایل کوهمره برمی‌گردد. ایل قشقایی یکی از بزرگترین ایل‌های عشایر ایران می‌باشد. استان فارس مهم‌ترین ییلاق و قشلاق این ایل بزرگ محسوب می‌گردد. این جنگ را باید اینطور تعریف کرد که، تیره «یار محمدلو» از طایفه معروف و بزرگ دره‌شوری در کنار خان زنیان اطراق کرده بودند. نیروهای انگلیسی به طور ناگهانی و بدون هیچ پیش‌زمینه‌ای به این تیره حمله می‌کنند و با تمام رشادت‌های عشایر، بخش زیادی از احشام آنها به غارت می‌رود. خبر به کلانتر طایقه دره شوری می‌رسد و در همان شب ایاز کیخا (کلانتر طایفه دره شوری) دستور حمله به اردوگاه انگلیسی‌ها را می‌دهد و تعدادی از نیروهای انگلیسی در این حمله زخمی می‌شوند. اقوام افغانستان
پشه‌ای‌های افغانستان یکی از اقوام باستانی افغانستان هستند. آنها اکثراً در دامنه‌های جنوب سلسله کوه‌های هندوکش ساکن هستند. امارت اسلامی افغانستان (۱۹۹۶–۲۰۰۱)
طالبان بسیاری از دیگر جوامع قومی افغانستان را بیگانه می‌دانستند. مردم پشتون بزرگترین گروه قومی در افغانستان هستند و اکثریت قریب به اتفاق اعضای طالبان را تشکیل می‌دادند. با پیشرویی طالبان از مناطق جنوبی و جنوب شرقی، پیشرویی آنها کندتر و با مقاومت بیشتری روبرو شدند. ایدئولوژی آنها اسلام دیوبندی، که با اصول قبیلوی پشتونالی ادغام شده بود، توسط سایر اقوام افغانستان به عنوان بیگانه تلقی شد. جنگ‌های طالبان با شبه نظامیان هزاره در مزارشریف نمونه‌ای از این تنش‌های قومی بود. عنکبوت
عنکبوت () یا تارتَنَک یا تارباف یا تَنندو یا کـَلاش (یا در فارسی افغانستان: "جولا") جانور بی‌مهرهٔ شکارگری است که دارای بدنی دوبخشی و هشت پاست. عنکبوت‌ها بخش‌های جوندهٔ دهان و بال ندارند. آن‌ها در راستهٔ عنکبوت‌ها یا تارتنان رده‌بندی می‌شوند که خود یکی از چند راستهٔ ردهٔ بزرگ‌تر عنکبوتیان (تاربافان) است. دودمان خلجی
به گفته کلیفورد ادموند باسورث، پشتون های غلزایی امروزی (که بخش اعظم پشتون های افغانستان را تشکیل میدهند) حاصل جذب قبایل خلج در افغان ها، در دوران متاخر، هستند. میان قرون ۱۰ و ۱۳ میلادی، برخی منابع این عصر خلج ها را ترک به شمار آورده اند ولی برخی دیگر نه. مینورسکی بر این باور است که تاریخ اولیه اقوام خلج مبهم است و در ادامه می افزاید که هنوز باید ریشه اصلی نام خلج ثابت شود. محمود کاشغری (قرن یازدهم میلادی) خلج را در میان قبایل ترک اوغوز نمی گنجاند، بلکه آنها را در میان قبایل اوغوز ترکمان ("مانند ترکان") می گنجاند. کاشغری بر این بارو بود که خلج متعلق به قبایل اصیل ترک نیست، بلکه با آنها ارتباط داشته و از این رو، از نظر زبان و لباس، اغلب «مانند ترکان» ظاهر می شود. کتاب های "تاریخ سیستان" و "شاهنامه فردوسی" نیز خلج را از ترک متمایز میکنند. منهاج سراج (قرن سیزدهم میلادی) هیچگاه خلج ها را جزء ترکان به شمار نیاورد، اما از آنها به عنوان افغان نیز یاد نکرده است. خلج ها اکثر اوقات دسته ای جدا از ترک و تاجیک و افغان به شمار میرفتند. "محمد بن نجیب بکران"، صاحب کتاب "جهان نامه"، آنها را صریحا جزئی از ترکان به شمار میبرد، اما اضافه میکند که رنگ پوست آنها (در مقایسه با دیگر ترکان) تیره تر شده بود و زبان آنها نیز به دلیل دچار تغییر شدن در سالیان طولانی، به یک گویش مجزا تبدیل شده بود. عرفان حبیب، مورخ مدرن، معتقد است که خلج ها ترک نیستند و اصلا پشتون تبار هستند. حبیب خاطرنشان کرد که در برخی از کتیبه‌های دوانگاری ساتی متعلق (قرن پانزدهم میلادی)، خلج های متأخر مالوه با نام‌های «خلچی» و «خیلچی» عنوان شده‌اند و در کتاب "پادشاهنامه" (قرن هفدهم میلادی) منطقه‌ای در نزدیکی بست افغانستان (زیستگاه سابق خلج‌ها) به عنوان «خلیچ» آمده است. حبیب این نظریه را، مبنی بر این که وقایع نگاران ایرانی پیشین نام «خلچ» را به اشتباه «خلج» خوانده اند، مطرح میکند. او همچنین استدلال می کند که هیچ منبعی متعلق به قرن سیزدهم به پیشینه ترکی خلج ها اشاره نکرده است. سپاهی (طایفه)
در زمان شاه عباس ارتش کشور و نیروهای قزلباش که همیشه درگیر جنگ با سپاه عثمانی بودند از استفاده از تفنگ سرباز می‌زدند چرا که استفاده از تفنگ را خلاف جوانمردی می‌دانستند و تمام نیروهای آنان سواره نظام بودند چراکه قزلباش‌ها به نیروهای پیاده توجه زیادی نمی‌کردند، اما قزلباشان که روز به روز بیشتر قدرت می‌گرفتند تصمیم به کودتا و سرنگونی شاهان و تثبیت کامل قدرت بر کشور گرفتند شاه عباس که حکومت خود رادر خطر می‌دید تصمیم به الغای ارتش قزلباش‌ها کرد اما در ابتدا وی از آنها برای تشکیل ارتش شاهی که از چرکس‌ها گرجیان و ارامنه که غلامان شاه نامیده می‌شوند کمک گرفت پس از تشکیل یک ارتش واحد که مجموعاً ۴۰۰۰۰ نفر وفادار به شاه بودند شروع به سرکوب بیرحمانه قزلباش‌ها و حمله به مقر اصلی سران قزلباش یعنی اصفهان کرد در این بین سپه سالار ارتش قزلباش‌ها در ضرب‌العجلی غافلگیر می‌شود و به علت پراکنده بودن اقوام قزلباش دیری نمی‌پاید که ارتش وی شکست خورده و از هم می‌پاشد (از بخشی از کتاب ارتش صفوی) وی به همراه ارتشی به سمت کرمان می‌گریزد (شاه قبل ازاین ماجرا دستور حمله به کرمان را به وی صادر کرده بود اما او به علت نسبت فامیلی که با حاکم آنجا داشت از این کار سر باز می‌زند)، و به دشت‌های بلوچستان پناه می‌برد و بر اساس تاریخ قومی طایفهٔ سپاهی، میر مسکان به همراه بیست نفر به بلوچستان می‌رسد که بلوچ‌ها به علت اینکه آنها اهل سپاهان بوده‌اند به آنها سپاهی می‌گفتند، اینان در بازهٔ زمانی ۲۸۰تا۳۱۰سال قبل به ارتفاعات سراوان می‌رسند و در کناره ای از شهر جالق سکنی می‌گزینند، از این پس آنان شروع به مستحکم کردن جایگاه خود در این شهر گرفتند. آشکالی و قبطی
آشکالی‌ها (همچنین با عناوین Aškalije , Haškalije و Hashkali) و قبطی‌های بالکان یا مصریان بالکان (Jevgs و "Egjiptjant" یا "Gjupci") دو گروه قومی آلبانیایی زبان عمدتاً ساکن کوزوو هستند. آن‌ها گاهی اوقات کولی‌های آلبانیایی‌شده در نظر گرفته می‌شوند؛ ولی خودشان این مسئله را نمی‌پذیرند. قبل از جنگ کوزوو در سال ۱۹۹۹ آشکالی‌ها خود را با عنوان آلبانیایی ثبت می‌کردند. در حال حاضر ولی با دو هویت مجزا شناسایی می‌شوند. سرخه دیزج (سلطانیه)
عمده ساکنان این روستا،از طوایف قزلباش هستند به همین دلیل همین نام را بر نام خانوادگی خود نهادند.و از اعقاب طایفه استاجلو هستند. آوارهای قفقازی
آوارهای قفقازی یکی از قوم‌های بومی قفقاز هستند که سکونتگاه تاریخی آنان کوهستان‌های داغستان است و یکی از پرجمعیت‌ترین قوم‌های کنونی داغستان هستند. ایل شاملو
در میان قزلباش، قبایل ترکمان از آناتولی شرقی و آذربایجان ایرانی که به اسماعیل اول کمک کرده بود تا قبیله آق‌قویونلو را شکست دهد از نظر تعداد و نفوذ از همه مهمتر بودند و نام قزلباش معمولاً منحصراً بر آنها اطلاق می شد. برخی از این قبایل بزرگتر ترکمان به چند طایفه تقسیم شدند، از جمله:اقوام دیگر مانند ترکمانان، بهارلو، قهرامانلو، ورسق یا بیات، گه‌گاه در کنار این "هفت قبیله‌ی بزرگ" قرار می‌گیرند. امروز، بقایای اتحاد قزلباش در میان افشار، قشقایی، ترکمن، شاهسون و دیگران دیده می‌شود. برخی از این نام‌ها از نام یک مکان با اضافه شدن پسوند ترکی "لو" تشکیل شده است، مانند شاملو یا بهارلو. قبایل غیرترك ایرانی در میان قزلباشها توسط ترکمان‌ها، تاجیک نامیده می شدند و عبارتند از :رقابت بین قبایل ترک و اشراف فارس یک مشکل بزرگ در پادشاهی صفویه بود. بر اساس نوشته‌های خاورشناس و ایران‌شناس روس ولادیمیر مینورسکی، اصطکاک بین این دو گروه اجتناب ناپذیر بود، زیرا ترکمانان"هیچ جایی در سنت ملی پارسیان نداشتند". شاه اسماعیل سعی کرد با تعیین وکیل‌های ایرانی به عنوان فرمانده قبایل قزلباش مشکل را حل کند. ترکمانان این را یک توهین دانستند و این موضوع باعث کشته شدن ۳ نفر از ۵ ایرانی منصوب در این سمت شد، عملی که بعدها انگیزه‌بخش شاه عباس اول برای محرومیت و تضعیف ترکمانان شد. جانوران وحشی افغانستان
طبق تحقیقات دانشمندان زولوجی خوک در بادغیس و گلران هرات، گوزن سایبریائی در دره آجر، پلنگ برفی در مناطق شمال شرقی هندوکش، کفتار در دشت‌های شمال غرب غرب و جنوب غرب آهو سفید در دشت‌های شور وارزنه شمال، نه نوع پشک، مانند کره کل، سیاه گوش، پشی پلنگ، پشک کوهی، پشک صحرائی، پشک جنگلی و…، خرس سیاه و میمون در مناطق کنر و نورستان، آهو رنگ و ختن در دره نور بز مار خور در مناطق شمال شرقی و آهو مارکوپولو در دره‌های واخان پامیر دیده می‌شد. مار در تمامی نواحی بالخصوص مناطق خشکه و بیابانی افغانستان وجود دارند. اگرچه حیوانات کوچک و خزندگان در اکثر نواحی افغانستان ناشناخته مانده‌اند با وجود این همه یک سلسله تحقیقات ابتدائی صورت گرفته‌است. موجودیت ذوحیاتین کمتر دیده می‌شود. یک نوع آن از قبیل Batrachuperus Musteri در کوه‌های پغمان و کوه‌های مجاور آن دیده شده‌است. اقسام و انواع قورباغه‌ها، سنگ پشت، چلپاسه‌ها (مارمولک) گژدم سیاه و زرد غندل، و جولا به کثرت دیده می‌شود. حیوانات وحش چون پلنگ‌ها، پشک‌های کوهی و دشتی، پلنگ برفی در صفحات هندوکش شمال شرقی و مرکزی وجود دارد. گرگ و روباه را می‌توان در همه نقاط افغانستان مشاهده نمود. تا حالا دو نوع شادی، خرس سیاه در بلندی‌ها و جنگلات مناطق شرقی و غربی افغانستان دیده شده‌اند که شادی‌ها از نوع هندی آن می‌باشند. بزهای شنگلدار و غیر شنگلدار، اقسام آهوها از جمله آهوی باختری و ترکی، گوسفند مارکوپولو، بز کوهی در سلسله کوه‌های هندوکش و کوه‌های صفحات مرکزی موجود اند و بعضی از انواع آن‌ها از بین رفته یا خیلی کمیاب می‌باشند. مسکن در افغانستان
مسکن‌گزینی در افغانستان زیاده متعلق به اقوام است که در آن محل اجداد آن‌ها زندگی نموده‌است. در ترکیب نفوس افغانستان ۴۲٪ پشتون که زیاده در ولایت‌های وردک پکتیا، جلال‌آباد، لغمان، کنر، قندهار و هلمند بودباش دارند. ۲۷٪ تاجیک در شمال‌شرق، سطوح مرکزی، هرات و فراه زندگی می‌نمایند. هزاره ۹٪ در سطوح مرکزی تا حدود کم در مزارشریف، کابل، غزنی و پکتیا بودباش دارند. ازبک ۹٪، ترکمن ۳٪، در شمال افغانستان پراکنده‌اند. ایماق ۴٪ در هرات و غور، بلوچ ۲٪ در زابل، ولایت نیمروز و ۴ درصد سایر ملیت‌ها (قزلباش در جنوب غرب، پشه‌ای در نورستان، هندو در کابل، جلال‌آباد و پکتیا؛ عرب در شمال، یهود در کابل) زندگی می‌نمایند. افغانستان دارای ۳۹۲ ولسوالی بیشتر از ۴۰٬۰۰۰ روستا می‌باشد. محاذ ملی اسلامی افغانستان
محاذ ملی اسلامی افغانستان که معمولاً به طور خلاصه محاذ (به معنی جبهه) خوانده می‌شود بیشتر شامل پشتون‌های افغانستان و پیروان طریقت صوفیه قادریه می‌شد که به داشتن دیدگاه‌های اسلام‌گرایانهٔ میانه‌رو معروف بودند. محاذ یکی از گروه‌های مهم مجاهدین افغان بود که در دهه ۱۹۸۰ به جنگ با نیروهای شوروی در افغانستان پرداختند و یکی از هفت حزب مجاهدین بود که در سال ۱۹۸۵ در شهر پیشاور با یکدیگر برای سرنگونی حکومت کمونیستی افغانستان ائتلاف کردند. قزل‌قوم
قزل‌قوم در آسیای میانه و در میان دو رود آمودریا و سیردریا واقع شده‌است. قزل‌قوم در کشورهای قزاقستان، ازبکستان و بخشی از ترکمنستان قرار دارد. مساحت آن ۲۹۸٬۰۰۰ کیلومتر مربع است. قورخمس‌خان شاملو
قورخمس‌خان شاملو از امیران قزلباش طایفه شاملو در دوره شاه اسماعیل دوم، شاه محمد خدابنده و شاه عباس یکم بود. در رویداد اردوکشی قزلباش به مازندران، مهدعلیا خیرالنساء بیگم دو تن از سرداران معروف قزلباش، پیره محمدخان استاجلو و قورخمس‌خان شاملو را با جمعی از سرداران مامور لشکرکشی به مازندران و تصرف قلعه فیروزجاه کرد. در این ماموریت موفقیتی نصیب آنها نگردید. قورخمس‌خان شاملو به دست شاه عباس یکم کشته می‌گردد. ایل افشار
اَفشار یا اوشار یکی از ایل‌های تُرک‌های اغوز جزء گروه قومی ترک‌های آذربایجانی هستند. که عده‌ای از آنها در زمان سلجوقیان و عده‌ای دیگر در زمان شاه اسماعیل صفوی همراه با شش ایل بزرگ از آناتولی عثمانی به ایران آمدند و پایه‌های دودمان صفوی را بنیاد گذاردند. ایل افشار یکی از هفت ایل اصلی قزلباش بوده است. این ایل به دو شعبهٔ بزرگ تقسیم می‌شد: یکی قاسملو و دیگری ارخلو یا قرخلو؛ نادرشاه افشار از شعبهٔ اخیر بود. طایفه قرخلو را شاه اسماعیل از آذربایجان به خراسان کوچاند و در شمال آن سرزمین، در نواحی ابیورد و درهٔ گز و باخرز تا حدود مرو مسکن داد؛ تا در برابر ازبکان و ترکمن‌ها مهاجم سدی باشند. تعداد بسیاری از این ایلها در زمان شاه عباس اول در ایل شاهسون ادغام گشتند. جانوران وحشی افغانستان
پستانداران به حیوانات اطلاق می‌شوند که مانند انسان تولید چوچه را نمایند و تا مدتی چوچه را از شیر خود تغذیه نمایند. در افغانستان تااکنون ۱۲۰حیوان پستاندار تشخیص گردیده‌است. از جمله ۷نوع حشرات ۳۴ نوع خفاش یک نوع میمون ۲۸ نوع گوشتخوار یک نوع سم دار ۹ نوع شنگلدار ۴ نوع خرگوش و ۳۴ نوع موش می‌باشد. در افغانستان پستانداران گوشتخوار مانند گرک شغال روباه، کفتار، پلنگ، پشی پلنک، پشک وحشی، موش خرما، راسو، دله خفک، سمور سنگی و غیرگوشتخوار مانند گوزن، جیره، خارپشت، بز، آهو، گوسفند، سنجاب، خرگوش، گوسفند مارکوپولو، گوزن آبی، غزگاو می‌باشد. علاوه بر این یکتعداد پسانداران ذومعیشتین یعنی گوشتخوار و علف خوارنیز وجود دارد مانند خرس سیاه، خرس نصواری، شادی و بعضی آن‌ها هم درآب و هم در خشکه زندگی دارند مانند سگ آبی، سمورآبی می‌باشد. چوپانان
دوزیستان: قورباغه قرقیزستان
قرقیزها مخلوطی از نژادهای ترک و مغول بوده و احتمال می‌رود که مسکن اولیهٔ آنان سیبری جنوبی باشد. آنان قرابت نژادی نزدیکی با قزاق‌های قزاقستان دارند و پیش‌تر که قزاق‌ها را قرقیز می‌خواندند به ایشان "قراقریز" می‌گفتند. ایل شاملو
ایل شاملو (Shāmlu) یکی از هفت ایل اصلی و قدرتمندترین ایل‌های تُرک علوی معروف به قزلباش بودند که درسوریه (شام) می‌زیستند. این ایل در گذشته با مهاجرت تُرکمانان به آنجا رسیده و سکونت اختیار کرده بودند. ایل شاملو هم‌گام با دیگر ایل‌های اغوز به ‌ایران مهاجرت کردند و در تأسیس سلسله صفوی، و به سلطنت رسانیدن شاه اسماعیل صفوی، با دیگر ایل‌های اوغوز معروف سهم به‌سزایی داشتند. چنداول
چنداول، منطقه‌ای در غرب شهر کابل از مهمترین محلات سکونت قزلباشان و هزاره‌های کابل می‌باشد. که بخش عمدهٔ شهر کابل را شامل می‌شود. قزل‌قشلاق (شاهبوز)
قزل‌قشلاق (به لاتین: Qızıl Qışlaq، تا ۱ مارس ۲۰۰۳ آشاغی رمشین Aşağı Remeşin، به ارمنی: آرماواشن Արմավաշեն) یک منطقه مسکونی در جمهوری آذربایجان است که در شهرستان شاهبوز واقع شده است. قزل‌قشلاق ۷۱۶ نفر جمعیت دارد. قزل‌قوم
از جانوران مهم ساکن این بیابان می‌شود به بزمجه بیابانی، لاک‌پشت روسی، و کل سکایی اشاره کرد. طول بزمجه‌های بیابانی قزل‌قوم گاه تا یک متر و ۶۰ سانتی‌متر هم می‌رسد. مسیر مهاجرت کل‌های سکایی گهگاه از بخش شمالی این بیابان می‌گذرد. افغان (نام)
ملتِ افغانستان متشکل از ملیت‌های پشتون، تاجیک، هزاره، ازبک، ترکمن، ایماق، بلوچ‌ها، پشه‌ای، نورستانی، عرب، قرقیز، قزلباش، براهویی، پامیری، سادات و سایر اقوام می‌باشد.