گیلفاگینینگ از چند هزار لغت تشکیل سده است؟
گیلفاگینینگ
گیلفاگینینگ (به معنی "گیلفی فریب خورنده"، متشکل از حدود ۲۰٬۰۰۰ لغت) پس از دیباچه، اولین بخش از کتاب ادای منثور، اثر شاعر و سیاست‌مدار ایسلندی اسنوری استورلوسون است که مطالب آن در قالب روایی ارائه شده است. "گیلفاگینینگ" دربارهٔ خلقت و نابودی جهان ایزدان نوردیک و بسیاری از جنبه‌های دیگر در اساطیر اسکاندیناوی است. این بخش شامل روایتی است که در آن شاه گیلفی از سه پادشاه دیگر دربارهٔ اساطیر و افسانه‌های اسکاندیناوی پرسش‌هایی می‌پرسد. دنبالهٔ "گیلفاگینینگ" و دومین بخش از ادای منثور با عنوان «اسکالدزکاپارمال» یا زبان و بیان شاعرانه و سومین بخش «هتاتال» یا وزن اشعار نام دارد.
دی‌بی‌پدیا
مجموعه داده دی بی پدیا توضیح داده شده‌است. ۴٫۵۸ میلیون نهاد، از جمله ۴٫۲۲ میلیون نفر در هستی‌شناسی پایدار، از جمله ۱٬۴۴۵٬۰۰۰ نفر، ۷۳۵٬۰۰۰ مکان، ۱۲۳٬۰۰۰ آلبوم موسیقی، ۸۷٬۰۰۰ فیلم، ۱۹٬۰۰۰ بازی ویدئویی، ۲۴۱٬۰۰۰ سازمان، ۲۵۱٬۰۰۰ گونه و ۶٬۰۰۰ بیماری، طبقه‌بندی شده‌اند. مجموعه داده‌ها دارای برچسب‌ها و خلاصه ای از این اشخاص تا ۱۲۵ زبان می‌باشد. ۲۵٫۲ میلیون لینک به تصاویر و ۲۹٫۸ میلیون لینک به صفحات وب خارجی. علاوه بر این، حاوی حدود ۵۰ میلیون لینک به سایر مجموعه داده‌های RDF)، ۸۰٫۹) میلیون لینک به دسته‌های ویکی‌پدیا و ۴۱٫۲ میلیون دسته (YAGO2) است. دی بی پدیا از چارچوب توصیف منابع (RDF) برای نشان دادن اطلاعات استخراج شده و از سه میلیارد (RDF) سه برابر استفاده می‌کند، که ۵۸۰ میلیون از نسخه انگلیسی ویکی‌پدیا و ۲٫۴۶ میلیارد از دیگر زبان‌ها استخراج شده‌است. کتابخانه
فرهنگ سومری برای مدتی بیش از ۱۵۰۰ سال یعنی از نیمهٔ هزارهٔ چهارم تا آغاز هزارهٔ دوم ق. م بر سرزمین «رافدین» سیطره داشت. در ازای این تاریخ، نویسندگان سومری توانستند شمار بسیاری از متون را در مو ضوعات مختلف و در نسخه‌های متعدد به نگارش درآورند. برخی از افسانه‌های رایج، مانند داستان «دلاور ناکام گیلگَمِش»، در نسخه‌های فراوان و روایت‌های گوناگون به‌جا مانده‌است. گیله گب
گیله‌گب علاوه بر لغات گیلکی امروز، برخی واژه‌ها و اصطلاحات گیلکی قدیم، واژه‌های دخیل و لغات مشترک را نیز دربر می‌گیرد. بارزترین ویژگی و مزیت این کتاب، نثر روان، یکدست و، در عین حال، استوار آن است، امری که در برخی از فرهنگنامه‌ها کمتر بدان اهتمام داشته‌اند. آوانویسی به شیوه تقریباً درستی انجام پذیرفته‌است چنان که پژوهشگران غیر گویشور نیز می‌توانند واژه‌ها را به آسانی تلفظ کنند. خصوصیت دیگر این کتاب کمیت آن است. گیله‌گب حدود ۶۰۰۰ واژه یا به تعبیری دقیق‌تر، مدخل دارد و از این نظر، مواد آن از دیگر فرهنگنامه‌ها افزون‌تر است و اطلاعات ارزشمند و مفصلی پیرامون پاره‌ای از غذاهای سنتی، مشاغل، بازی‌ها و سرگرمی‌های محلی، باورها، و آداب و رسوم قومی و... می‌دهد. گیله‌گب صرفا به معانی قاموسی و اولیه کلمات، ترکیبات و تعبیرات بسنده نکرده، بلکه در بسیاری از موارد، به وجوه دیگر معانی، یعنی مفاهیم مجازی و کنایی، هم نظر داشته‌است. در حوزه معانی اولیه هم از مفاهیم متعدد واژه‌ها غفلت نورزیده‌است. هرچند، گاه، با افزونی مترادفات، به اطناب غیرضرور نیز گراییده‌است. تعیین هویت دستوری کلمات در فرهنگنامه‌های گیلکی سابقه نداشته‌است. در گیله‌گب ضمن توجه به این مسئله، مرز واژه‌ها و تکواژها نیز مشخص شده‌است. البته از این امر در موارد متعددی غفلت شده‌است. شواهد شعری از مختصات دیگر این اثر است. مجموعا به حدود ۴۰۰ بیت شعر گیلکی از شاعرانی چون افراشته، میرزا حسین کسمایی، کریم یمینی، ابراهیم فخرایی، ابراهیم سراج، شرفشاه دولابی، علی ریحانی، میرزا کوچک جنگلی، علی فروحی، اسماعیل پورسعید، و همچنین خود نویسنده، به خط فارسی و آوانوشت لاتینی استشهاد شده‌است. اما به اشعار افراشته، عنایت بیشتری نشان داده شده‌است. همچنین به اشعار تنی چند از شاعران پارسی‌گوی، نظیرِ خاقانی، نظامی، مسعود سعد، مولوی، رودکی، فخرالدین گرگانی، ایرج‌میرزا از طریق برخی مراجع، به مناسبت‌هایی استناد گردیده‌است. حلقه یگانه
وقتی ایسیلدور حلقه را با بریدن انگشت سائورون به‌دست آورد حرارت سوزنده‌ای داشت و نوشته روی آن قابل خواندن بود و او آن را قبل از محو شدن رونویسی کرد. گندالف وجود نوشته بر روی حلقه یگانه را از طریق گزارش ایسیلدور متوجه شد و سپس حلقه فرودو را گرم کرد تا نوشته روی آن مشخص شود و به این ترتیب اثبات کرد که همان حلقه یگانه است. گندالف در شورای الروند نوشته را به زبان سیاه خواند و باعث ترس همه شد:  صدای جادوگر به‌صورت عجیبی تغییر کرد. صدایش ناگهان رعب‌آور، قدرتمند و مثل سنگ خشن شد. به‌نظر رسید که سایه‌ای از روی خورشید نیم‌روزی گذر کرد و ایوان برای لحظه‌ای تاریک شد. همه بر خودشان لرزیدند و الف‌ها گوش‌هایشان را گرفتند.  استفاده تالکین از حلقه تحت تأثیر اساطیر اسکاندیناوی بوده است. تالکین در اوقات فراغتش در مدرسه شاه ادوارد در بیرمنگام زبان نورس باستانی را خوانده و از آن ترجمه نیز کرده است. یکی از اولین کتاب‌های اسکاندیناویایی که در این زمینه تهیه کرده است ولسونگا ساگا بوده است. تالکین تنها ترجمه موجود این کتاب که در سال ۱۸۷۰ به‌وسیله ویلیام موریس و ایریکور مگنوسون تهیه شده بود را در زمان تحصیل مطالعه کرده است. ولسونگا ساگا و سرود نیبلونگ‌ها دو اثر هم‌عصر هستند که از منابع باستانی یکسانی استفاده کرده‌اند. هر دو این آثار پایه‌های اساسی اپرای ساخته ریشارد واگنر به نام حلقه نیبلونگ را تشکیل می‌دهند. در حلقه نیبلونگ یک حلقه طلای جادویی نفرین‌شده و یک شمشیر شکسته که دوباره ریخته‌گری می‌شود وجود دارند. در ولسونگا ساگا نام این اشیاء اندوارانات و گرام است که به‌صورت کلی می‌توان آن‌ها را متناظر حلقه یگانه و شمشیر نارسیل (که پس از بازسازی اندوریل نام‌گذاری شد) در نظر گرفت. ویکی‌پدیای آلمانی
ویکی‌پدیای آلمانی نسخهٔ زبان آلمانی دانشنامهٔ ویکی‌پدیا با بیش از ۲میلیون مقاله، چهارمین ویکی پدیا ازنظر تعداد مقالات پس از انگلیسی، سینوگبانونی و سوئدی است. این نسخه که در ماه مهٔ سال ۲۰۰۱ به‌کار افتاد، در نوامبر ۲۰۰۵ به بیش از ۳۲۲٬۰۰۰ مقاله دست یافت. این نسخه، با بیش از ۲٬۴۲۷٬۳۰۰ مقاله، چهارمین زبان ویکی‌پدیا از نظر شمار نوشتارها است.ویکی‌پدیای آلمانی، هم‌اکنون ، تعداد کاربرِ ثبت‌نام‌کرده، مدیر، و مقاله دارد. ویکی‌پدیای لیمبورخی
زبان لیمبورخی تا ۱۹ مه ۲۰۱۲ با بیش از ۶٬۹۸۰ مقاله در رده صدوبیست وهشت ویکی‌پدیاها قرار گرفته‌است. پیکره انگلیسی آمریکایی معاصر
«کوکا» از بیش از ۴۵۰ میلیون واژه، درمجموع شامل ۱۶۰٬۰۰۰ متن تشکیل شده‌است. بازهٔ زمانیِ متن‌های پیکره، دربرگیرندهٔ سال‌های ۱۹۹۰ تا ۲۰۱۵ است. از متن‌های هر سال ۲۰ میلیون واژه انتخاب شده‌است. متن‌های هر سال، پنج ژانر (مقولهٔ اصلیِ موضوعی) را دربرمی‌گیرد: زبان گفتاری، ادبیات داستانی، مجلههای عمومی، روزنامهها، و نشریات دانشگاهی/ آکادمیک. واژه‌نامه برخط ریشه‌شناسی
واژه‌نامه ریشه‌شناسی برخط (به انگلیسی: Online Etymology Dictionary) فرهنگ لغتی اینترنتی است که به ریشه‌شناسی لغات انگلیسی می‌پردازد. داگلاس هارپر (به انگلیسی: Douglas Harper) این واژه‌نامه را ایجاد کرده تا به ریشه‌یابی و روند تکامل بیش از ۳۰۰۰۰ واژه انگلیسی بپردازد. این لغتنامه دارای واژگان عامیانه و واژگان تخصصی هم هست. این واژه‌نامه مورد رجوع دانشگاه اوهایو و برگزیده شیکاگو تریبون به عنوان یکی از بهترین منابع لغت‌شناسی است. از این سایت در بسیاری از مقالات به عنوان منبع یاد می‌شود. زبان گرینلندی
از سال ۱۸۵۱ تا ۱۹۷۳، گرینلندی با املایی پیچیده که توسط مبلغ زبان‌شناس، ساموئل کلاینشمیت ابداع شده بود، نوشته می‌شد. در سال ۱۹۷۳، دستور خط تازه‌ای با هدف نزدیک کردن نوشتار به زبان گفتاری، که از زمان کلاینشمیت تغییر قابل توجهی کرده بود، معرفی شد. این اصلاحات مؤثر بود و در سال‌های پس از آن، نرخ سواد در گرینلند بسیار بالا رفته‌است. الفبای گلاگولیتی
نام این الفبا از واژه اسلاوی «گلاگولیتی» به معنای «صحبت کردن» گرفته شده است. این نام در زبان‌های مختلف به شکل‌های گوناگونی درآمده است، برای نمونه در زبان بلغاری، روسی و مقدونیه‌ای به شکل گلاگولیتسا؛ در زبان صربی و کرواتی به صورت گلاگولیکا؛ در زبان لهستانی به شکل گواگولیکا، در زبان اسلواکی به صورت هلاهولیکا و در زبان اوکراینی به صورت هلاهولیسیا. الفبای گلاگولیتی دارای نزدیک به چهل حرف است. از این میان ۲۴ حرف از حروف یونانی قرون وسطی گرفته شده است که با کاراکترهای خاص این الفبا نشان داده می‌شوند. همچنین حروف Ш، Щ، Ц(تسی، شتا، شا) احتمالاً از نقوش سومری الهام گرفته شده‌اند که سنت سیریل در طی سفر به بلاد خزر با آن‌ها آشنا شده است. خط میخی ایلامی
دبیرهٔ میخی ایلامی هخامنشی، دبیره‌ای میخی است که از ۲۵۲۰ پ.م. تا ۳۳۱ میلادی به کار می‌رفته‌است. این دبیره از دبیرهٔ میخی اکدی بدست آمده‌است. دبیرهٔ میخی ایلامی هخامنشی از ۱۳۲ نشانه ساخته شده‌است، که این تعداد بسیار کم‌تر از دیگر دبیره‌های میخی است.  زبان ایلامی در واپسین گام «ایلامی نو» نامیده می‌شود که خود به دو بخش «پیش از هخامنشی» و «هخامنشی» تقسیم می‌شود. زبان ایلامی هخامنشی بر روی دو دستهٔ جداگانهٔ اسناد بکار رفته‌است: سنگ نوشته‌های شاهی در بیستون ، پاسارگاد ، تخت جمشید ، همدان ، وان ، شوش و سوئز و دیگر گل نوشته‌های دیوانی تخت جمشید که به دو بخش گل نوشته‌های گنجینه و بارو تقسیم می‌شود. البته سال‌ها پیش یک سند از بایگانی شوش نیز یافت شده‌است. این اسناد توسط پروفسور ریچارد هلک و جرج ج. کامرون خوانده و چاپ شده‌اند. دکتر عبدالمجید ارفعی و پروفسور متیو استولپر اکنون بر روی این اسناد جداگانه کار می‌کنند. شمار سندهای دیوانی به ۳۰ هزار می‌رسد که تنها ۵۰۰۰ آنها خوانده شده و نیمی از آنها حدود ۲۲۰۰ سند تاکنون چاپ شده‌است. پروفسور فرانسوا والا و ف. هنکلمن و چالز جونز از دیگر کسانی هستند که در حال حاضر بر روی این زبان و اسناد کار می‌کنند. حماسه گیلگمش
به سال ۱۸۴۹، آستن هنری لایارد، در ساحل رو به روی موصل در کویونجیک بزرگ‌ترین قصر نینوا مربوط به دورهٔ آشور بانیپال را یافت. لایارد در دو تالاری که کشف کرد، کتابخانه آشوربانی‌پال را دید که مشتمل بر ۲۸ هزار لوح گلی بود. در سوم دسامبر ۱۸۶۲، جرج اسمیت در انجمن آثار تورات سخنرانی کرد و مدعی شد که در یکی از الواح کتابخانهٔ آشور بانیپال داستان طوفانی را خوانده که شباهت بسیاری با داستان طوفان نوح تورات دارد. به دلیل ناقص بودن متن الواح، او خود به کویونجیک سفر کرد و به‌طور اتفاقی باقی الواح حماسه را کشف کرد. زبان گیلکی
الفبای گیلکی دارای ۳۹ حرف است که مجموعه‌ای از تلفیق و آمیزش آنچه پاینده لنگرودی در کتاب "فرهنگ گیل و دیلم" خود آورد و بعد از آن، تأثیر بسیار زیادی که مجله گیله‌وا بر آثار مکتوب گیلکی گذاشت و در نهایت خط پیشنهادی گیلکی که به صورت منسجم و کامل اولین بار در سایت ورگ منتشر شد. سامانهٔ نوشتاری این خط همچون کردی و فارسی و… به خط آرامی است. همچنین در بعضی از سایت‌های اینترنتی از الفبایی بر پایهٔ الفبای لاتین استفاده می‌شود؛ که به شرح زیر است: حساب برداری
حساب برداری، در اواخر قرن ۱۹ میلادی، توسط ویلارد گیبز و الیور هویساید و با تحلیل چهارگان‌ها شکل گرفت. بیشتر نمادها و واژگان فنی حساب برداری، توسط گیبز و ادوین ویلسون ابداع شده و در کتاب آنها با نام Vector Analysis که در سال ۱۹۰۱ منتشر شد، مورد استفاده قرار گرفتند. ویکی‌پدیای گرجی
در انتهای سال ۲۰۱۰ بیش از ۴۴هزار مقاله و در مارس ۲۰۱۵ بیش از ۹۰هزار مقاله دارا بوده‌است. دانشنامه المورد
دانشنامهٔ المَورِد یا دانشنامهٔ درآیند دانشنامه‌ای یازده‌جلدی انگلیسی - عربی مصوّر اثر منیر بعلبکی است که با مراجعه به حدود ۳۳ منبع دانشنامه‌ای با بیش از ۲۲ هزار درآیند گردآوری شده است. بار نخست در ده جلد به‌اضافهٔ یک جلد برابرنامه در سال‌های ۱۹۸۰–۱۹۸۳ از سوی انتشارات دارالعلم للملایین در بیروت لبنان در ۲٬۴۰۰ صفحه چاپ شد. نخست به‌ترتیب الفبای انگلیسی (شیوهٔ نگارنده در دیگر آثارش) و سپس در سال ۱۹۹۰ به‌ترتیب الفبای عربی در دو جلد بزرگِ ۱٬۳۳۷ صفحه‌ای با عنوان اصلیِ «دانشنامهٔ عربی المورد» و با عنوان فرعیِ «دائرةالمعارف کارآیند برگرفته از دانشنامهٔ درآیند» بازچاپ شد. این دانشنامه نزد نویسندگان و پژوهشگران در خاورمیانه به عنوان یک مرجع معتبر ارزشمند شناخته می‌شود؛ به‌ویژه به‌خاطر سبک نوشتاری و گستردگی مدخل‌های آن. ویکی‌پدیای انگلیسی
ویکی‌پدیای انگلیسی نسخهٔ انگلیسی زبان دانشنامهٔ ویکی‌پدیا اکنون با حدود میلیون مقاله، قدیمی‌ترین و بزرگ‌ترین ویرایش بین تمامی زبان‌های ویکی‌پدیا است. این نسخه در تاریخ ۱۵ ژانویهٔ ۲۰۰۱ به‌کار افتاد، در نوامبر ۲۰۰۵ به بیش از ۸۸۰٬۰۰۰ مقاله دست یافت. در سال ۲۰۰۷ یک‌چهارم کل مقاله‌ها در تمام ویکی‌پدیاها متعلق به زبان انگلیسی بوده‌است. در اکتبر ۲۰۱۵ هنگامی که متن مقالات ویکی‌پدیای انگلیسی را فشرده کردند، حجمی برابر با ۱۱٫۵ گیگابایت داشت. ویکی‌پدیای گالیسیایی
زبان گالیسیایی تا ۲۹ مه ۲۰۱۱ با ۷۱۵۹۷ مقاله در رده چهل‌ویکم ویکی‌پدیاها قرار گرفته است. دودن
جدیدترین چاپ جلد یکم دودن (از دید امروز، تیر ماه ۱۳۹۲)، چاپ بیست و ششم، متعلق به سال ۲۰۱۳ میلادی است. در این نسخه تقریباً ۱۴۰۰۰۰ لغت در ۱۲۱۶ صفحه آورده شده و نسبت به چاپ قبلی، متعلق به سال ۲۰۰۹ پنج هزار لغت جدید دارد. تاریخ ریاضیات
این سده را می‌توان سده بهره‌برداری از حسابان نامید. وسیله‌ای که بلافاصله پس از کشف، قادر به حل مسائلی شد که قبل از آن تسخیر ناپذیر می‌نمودند. گستردگی کاربردهای آن حتی در مکانیک و نجوم، چنان اعجاب‌آور بود که اکثر ریاضیدانان این سده را به خود جذب کرد و باعث تألیف مقالات بسیار شد. متأسفانه دقت کافی نیز در اثبات قضایا منظور نمی‌شد و کم‌کم دومین بحران بزرگ تاریخ ریاضیات شکل گرفت (اولین بحران، کشف عدد گنگ در یونان باستان بود). این بحران، ورود بعضی از تناقضات عجیب و غریب در ریاضیات بود. مشکلی که بخش بزرگی از فعالیت‌های ریاضیدانان سده نوزدهم، معطوف به حل آن شد. سده هجدهم شاهد رشد بیش از پیش نظریه احتمال، معادلات دیفرانسیل، هندسه تحلیلی، نظریه اعداد و نظریه معادلات بود. ضمناً در این سده معادلات دیفرانسیل با مشتقات جزئی، هندسه ترکیبی و هندسه دیفرانسیل نیز پا به عرصه وجود گذاشتند. ایران‌شناسی
گروتفند ۲۷ ساله به خواندن کتیبه‌های خطوط میخی تخت جمشید پرداخت. اساس کار او به این منوال بود که بعضی از نظریات و افکار پیشینی‌ها را پذیرفت و با این نظر که خط کج، مقسم کلمات است موافقت نمود. همچنین تأیید کرد که گروه هفت علامتی که غالباً و مکرراً به چشم می‌خورد به معنای پادشاه است و کتیبه‌های مزبور متعلق به دوره هخامنشیان می‌باشد و برای تعیین نام واقعی پادشاهان ایران باید به زبان اوستایی متوسل شد و علامتی که بیشتر به چشم می‌خورد همان حرف «a» می‌باشد. بدیهی است این نظریات باز هم کلاً جنبه فرضیه را داشت، ولی گروتفند از بین کلیه این فرضیه‌ها و نظریه‌ها روش خود را برگزید. محمدباقر مجلسی
گفته می‌شود وی در طول عمر خود بیش از ۱٬۲۰۰٬۰۰۰ سطر، مطلب نوشته‌است که اگر به سال‌های عمر وی تقسیم شود در هر سال نزدیک به ۲۰٬۰۰۰ سطر نوشته‌است. بجز علی شریعتی، سید محسن امین و سید محمدحسین طباطبائی از منتقدان وی بودند و عقیده داشتند گرچه بحارالانوار از بزرگترین کتب حدیثی شیعه محسوب می‌شود اما نوشته‌های او نیاز به تجدیدنظر دارند و او مواد کم و مفید را با مواد بی‌ارزش زیادی مخلوط کرده‌است و کتاب او تبدیل به ملغمه‌ای شده که راست و دروغ در آن مخلوط شده و قابل تشخیص و استناد نیست. زبان جغتایی
جغتایی از جنبهٔ لغوی و قواعد زبان، از دیگر زبان‌های مهم جامعهٔ اسلامی به‌ویژه فارسی و عربی متأثر شده‌است. بسیاری از آثار شیوایی که در این زبان نوشته شده‌اند به عنوان ابزاری برای جلب توجه و تحسین ادیبان دوران بوده‌است. جغتایی یکی از پیشرفته‌ترین زبان‌های ترکی میانه است که به‌خوبی مستند شده‌است. لغت‌نامهٔ "سنگلاخ" حدود شش هزار لغت ترکی را دربرمی‌گیرد که عمدتاً به زبان جغتایی است. امروزه آثار ادبی جغتایی در ازبکستان به عنوان بخشی از میراث ملی کشور مطالعه می‌شود. اطلس زبان‌شناسی
اطلس زبانشناسی گونه‌ای اطلس است که محدوده تاریخی و جغرافیایی پراکندگی گویشوران زبان‌ها را نشان می‌دهد. این اطلس در حقیقت کتابی است که در هر صفحه نقشه کامل یک کشور آمده و در هر مکان گویش رایج آن مکان نوشته می‌شود. به گزارش یونسکو در فوریه سال ۲۰۰۲، بیش از ۶۰۰۰ تا ۷۰۰۰ زبان در حال تکلم در دنیا در حال نابودی و انقراض کامل قرار دارند و تهیه یک اطلس از این گویش‌ها قبل از انقراض آن‌ها، بسیار ضروری و لازم است. تاریخ سوئد (۸۰۰-۱۵۰۰)
منابع سده‌های میانهٔ دانمارکی، نروژی، ایسلندی و انگلوساکسون، از پادشاهان سوئدی دوره مهاجرت که متعلق به خاندان اسکیلفینگ (Scylfing)، که با نام یونگلینگ‌ها (Ynglings) نیز شناخته شده‌است، نام می‌برند. بنا به برخی از منابع، مانند کتاب ایسلندی‌ها (Íslendingabók)، حماسه اینگلینگا (Ynglinga) و تاریخ نروژی، بنیان‌گذاری پادشاهی سوئد به آخرین سدهٔ پیش از میلاد بر می‌گردد. قدمت برخی از این منابع مانند آنگلوساکسون ویدزایت (Anglo-Saxon Widsith) و بیوولف، به شکل امروزی خود ممکن است به سده ۸ میلادی برسند، اما سنت‌هایی را که به صورت سینه به سینه حفظ کرده‌اند بسیار کهن تر هستند. منابع بومی اسکاندیناوی پیش از سده ۹ میلادی به شکل شعر اسکالد (skaldic)، مانند اینگلیگاتال (Ynglingatal) هستند. از آنجا که منابع اسکاندیناوی تا سده ۱۱ میلادی نوشته نشده بود، اعتبار تاریخی آن‌ها بحث‌برانگیز است. لغت
لغت یا لسانیّات (گه‌گاه: «علوم عربی») به زبان‌شناسی عربی به‌طور ویژه در سده‌های میانهٔ اسلامی گفته می‌شود که از علوم ادبی بس‌دانش‌آموخته و گیرا بود. «گاه لغة بر جمیع اقسام علوم عربیه اطلاق شود؛ و علم متن لغت معرفت اوضاع مفردات است». این علم بر مفردشناسی اطلاق می‌شده‌است. گویش هزارگی
بز گرگ از گله دور! کوچصفهان
9ریشه یابی زبان گیلکی گیلگمش
در ژانویه ۱۹۰۲، آشورشناس آلمانی «فردریک دِیلیچ» در برلین در حضور قیصر و همسرش سخنرانی کرد و در آن استدلال کرد که داستانِ طوفانِ سفرِ پیدایش از "حماسه گیلگمش" رونوشت شده‌است. سخنرانی دِیلیچ آنقدر جنجال‌برانگیز بود که تا سپتامبر ۱۹۰۳، وی موفق به گردآوری ۱۳۵۰ مقاله کوتاه در روزنامه‌ها و مجلات، بیش از ۳۰۰ مقاله طولانی‌تر و بیست‌وهشت رساله چاپی شد که همگی در جوابِ این سخنرانی و سخنرانی دیگرش دربارهٔ رابطه بین قانون حمورابی و شریعت موسی در تورات بودند. این مقالات به شدت از دِیلیچ انتقاد می‌کردند. قیصر از دِیلیچ و دیدگاه‌های رادیکال او فاصله گرفت و در پاییز ۱۹۰۴، دِیلیچ مجبور شد سخنرانی سوم خود را به جای برلین در کلن و فرانکفورت ایراد کند. رابطه احتمالی بین "حماسه گیلگمش" و تَنَخ بخش عمده‌ای از استدلال دیلیچ در کتابش "فریب بزرگ" را تشکیل داد: تَنَخ به‌طور غیرقابل جبرانی به تأثیر بابِلی «آلوده» شده‌است و تنها با حذفِ کاملِ عهد عتیقِ بشری است که سرانجام مسیحیان می‌توانند به پیام حقیقی و آریایی عهد جدید ایمان بیاورند. زبان گیلکی
زبان گیلکی شامل ۱۱ واکه به شکل زیر می‌باشد. همخوان‌های زبان گیلکی با فارسی یکی است با اینحال از نظر واج‌شناسی تفاوت‌هایی دارند اگرچه تفاوت در حدی نیست که در صورت استفاده از آن‌ها در زبان مقابل معانی واژگان تغییر یابد با این وجود برخی همخوان‌ها مانند آوای "k", "g" و "q" در این زبان از نظر مکان و نحوه تولید متفاوت از فارسی ادا می‌شود. واژگان زبان گیلکی از ریشه ایرانی هستند و با سایر زبان‌های ایرانی در این زمینه مشابهت دارد. همبستگی واژگانی میان گیلکی و سایر زبان‌های شمال غربی ایران به ویژه مازندرانی، تالشی، کردی و زبان بلوچی بیشتر است. با این وجود واژه‌های دخیل فارسی و اصطلاحات روزمره فارسی در این زبان کاملاً مشخص است. در زبان گیلکی مانند فارسی تحلیلی اما اسم‌ها صرف می‌شوند. زبان گیلکی از هشت حالت صرفی اسم در ایرانی باستان سه حالت نهادی، اضافی و مفعولی را نگهداشته‌است. هرچند که ستاک و ماده اصلی اسم همان حالت نهادی آن است و پایانه صرفی، آنگونه که در ایرانی باستان بوده در این زبان باقی نمانده‌است. همچنین این زبان فاقد تثنیه و جنس دستوری است. پسوند جمع ساز اسم در زبان گیلکی أن(an) و ؤن(on) است. در نوشتار های رسمی این پسوند، ان(ān) می‌باشد حماسه گیلگمش
حماسهٔ گیلگَمِش (حماسهٔ گیلگامش) (در سومری:𒄑𒉈𒂵𒈩 یا حماسه بیلگمس) شعری حماسی است که در بین‌النهرین باستان شکل گرفت؛ و قدیمی‌ترین اثر ادبی برجسته بازمانده، و دومین متن مذهبی قدیمی پس از متون اهرام در نظر گرفته می‌شود. تاریخ ادبی گیلگمش با پنج شعر سومری دربارهٔ بیلگمس (سومری «گیلگمش»)، پادشاه اوروک آغاز می‌شود (در زمان سلسله سوم اور - ح. ۲۱۰۰ پیشا دوران مشترک). این داستان‌های مستقل بعداً با هم ترکیب شدند و حماسه‌ای را به زبان اکدی پدیدآوردند. اولین نسخه بازمانده از این حماسه یکپارچه، که به نسخه «بابِلی قدیم» معروف است، به قرن ۱۸ پیشا دوران مشترک می‌رسد و بر اساس واژه‌های آغازینش Shūtur eli sharrī («برتر از همه شاهان») نامگذاری شده‌است. تنها چند لوح از آن به جا مانده‌است. نسخه متاخر، «مرجع بابِلی»، توسط «سین-لقی-اونینی» گردآوری شد، زمانش به قرن ۱۳ تا ۱۰ پیشا دوران مشترک می‌رسد، و با واژه‌های Sha naqba īmuru («او که ژرفا را دید»، به زبان امروزی: «او که ناشناخته را می‌شناسد») آغاز می‌شود. تقریباً دو-سوم این نسخه طولانی‌تر (در دوازده لوح) بازیابی شده‌است. بعضی از بهترین رونوشت‌ها در کتابخانه آشوربانی‌پال (پادشاه آشوری، آشوربانی‌پال (قرن ۷ پیشا دوران مشترک)) پیدا شدند. ادبیات بلخی
ادبیات بلخی به مجموعۀ متون نوشتاری و روایات شفاهی به زبان بلخی گفته می‌شود. قدیمی‌ترین اثر از زبان بلخی متعلق به قرن دوم میلادی است و آن کتیبه‌ای است در ۲۵ سطر که در مدخل معبدی در سُرخ کُتَل در جنوب شرقی بغلان به دست آمده است. کتیبه‌های کوچک‌تری نیز در این ناحیه کشف گردیده است. کتیبه‌های کوچکتری نیز از افغانستان و ازبکستان در دست است. این آثار به خط یونانی نوشته شده‌است. علاوه بر این کتیبه‌ها، ۸ قطعه دست نوشته نیز به خط یونانی-بلخی در ترکستان چین به دست آمده است و به نظر می‌رسد متعلق به بودایی‌ها بوده‌است. قطعه‌ای نیز به زبان بلخی و به خط مانوی در دست است. زبان فارسی
در سال ۱۸۷۲ در نشست ادیبان و زبان‌شناسان اروپایی در برلین، زبان‌های یونانی، فارسی، لاتین و سانسکریت به عنوان زبان‌های کلاسیک جهان برگزیده شدند. بر پایهٔ تعریف، زبانی کلاسیک به‌شمار می‌آید که یکم، باستانی باشد، دوم، ادبیات غنی داشته باشد و سوم در آخرین هزارهٔ عمر خود تغییرات اندکی کرده باشد. فارسی از نظر شمار و تنوع ضرب‌المثل‌ها در میان سه زبان نخست جهان است. دامنهٔ واژگان و تنوع واژه‌ها در فارسی هم‌چنین بسیار بزرگ و پرمایه‌است و یکی از غنی‌ترین زبان‌های جهان از نظر واژه‌ها و دایرهٔ واژگان به‌شمار می‌آید. در کمتر زبانی فرهنگ واژگانی چون دهخدا (در ۱۸ جلد) یا فرهنگ معین (در ۶ جلد) دیده می‌شود. استیگ لارسن
کارل استیگ-ارلاند لارسن روزنامه‌نگار و نویسنده فقید سوئدی بود وی خالق سه‌گانه هزاره است که در چند سال گذشته همواره یکی از پرفروش‌ترین کتاب‌ها در سطح جهان بوده‌است. او در سال ۲۰۰۴ به‌طور اتفاقی بر اثر ایست قلبی جان خود را از دست داد. وی در سال ۲۰۰۸ بعد از خالد حسینی نویسنده افغان به عنوان دومین نویسنده پرفروش در سطح دنیا معرفی شد. کتاب سه‌گانه هزاره که پس از مرگ وی منتشر شد تا دسامبر ۲۰۱۱ به ۵۰ زبان دنیا ترجمه شده و بیش از ۶۵ میلیون نسخه آن فروش رفت. جلد نخست این مجموعه با عنوان «دختری با خالکوبی اژدها» از سوی هالیوود نیز دستمایه اقتباس سینمایی قرار گرفت. گیگاثانیه
این صفحه شامل فهرستی از زمان‌های بین ‍۱ تا ۱۰۰۰ گیگاثانیه یا ۳۱٫۷ تا ۳۱٬۷۰۰ سال است. این زمان‌بندی شامل تمام تاریخ بشر از دوره انسان کرومانیون تا امروز است. دوران وایکینگ‌ها
اولین چالش‌ها برای بسیاری از تصاویر ضد وایکینگ در بریتانیا در قرن هفدهم پدیدار شد. آثار علمی پیشگام در دوران وایکینگ‌ها به خوانندگان کمی در بریتانیا رسید. زبان‌شناسی ریشه‌های اصطلاحات و ضرب‌المثل‌های روستایی را در دوران وایکینگ دنبال کرد. فرهنگ لغت‌های جدید زبان اسکاندیناوی قدیم بیشتر ویکتوریایی‌ها را قادر ساختند که حماسه‌های ایسلندی را بخوانند. زبان گرینلندی
گرینلندی دارای ۵ نوع همخوان است: لبی، لثوی، کامی، نرم‌کامی و زبانکی. در این میان همخوان /f/ فقط در میان وام‌واژه‌ها یافت می‌شود. گینلندی یک زبان پیوندی و چندترکیبی است که اجازه ساخت واژگان دراز را با کنار هم گذاشتن ریشه‌ها و وندها می‌دهد. در این زبان اسم‌ها هشت حالت صرفی و فعل‌ها نیز برای شمار و شخص نهاد و مفعول خود هشت وجه دادند. ترتیب جملات در این زبان به صورت نهاد-مفعول-فعل است. زبان بلغاری
در ۸۸۶ (میلادی) بلغارستان الفبای گلاگولیتیک را که سنت‌کوریل و سنت‌متودیوس ساخته‌بودند را پذیرفت. رفته‌رفته با گذشت سده‌های گلاگولیتیک جای خود را سیریلیک داد که در آغاز سده ۱۰ (میلادی) در آموزشگاه ادبی پرسلاو گسترش یافته‌بود. بسیاری از الفبای سیریلیک از الفبای یونانی وام گرفته‌شده بود؛ ولی واج‌هایی که هم‌ارز یونانی نبودند ساده‌شده گلاگولیتیک بودند. زبان ولاپوک
این زبان بر واژگان ژرمنی ساده و دستوری منظم مبتنی است. ولاپوک امروزه کمابیش از میان رفته ولی در دههٔ ۱۸۸۰ در محفل‌های دانشگاهی آلمان ناموری بسزا یافته بود و گویا نزدیک ۵۰۰ هزارتن به فراگرفتن آن مشغول بودند. گویش هزارگی
اَلی اسپِ سمند الغار و بولغار'جلو از نقره و تنگ از گل نار'سحرگاهی مرا به یار رسانی'تو جو بِشکو که من بوسم لب یار""'برگردان نویسه‌های چینی
نویسه‌های چینی که به اشتباه به آن الفبای چینی یا حروف چینی هم گفته می‌شود، یک مجموعه واژه‌نگاشت است که برای نوشتن زبان چینی (هانتسو)، زبان ژاپنی (کانجی) و به‌میزان کمتری زبان کره‌ای (هانجا) مورد استفاده قرار می‌گیرند. حروف چینی در گذشته برای نگارش ویتنامی (هانتو) به‌کار برده می‌شد. تعدادی از زبان‌های کوچک‌تر آسیا نیز در گذشته از این کاراکترها استفاده کرده‌اند یا هم‌اینک نیز استفاده می‌کنند. سامانه نگارش زبان چینی کهن‌ترین سامانه نگارش است که در طول تاریخ بی‌وقفه از آن استفاده شده‌است. بیش از ۴۷٬۰۰۰ کاراکتر چینی وجود دارد که بخش بزرگی از آن امروزه به‌ندرت به‌کار برده می‌شود. در سامانهٔ نگارش چینی، هریک از کاراکترها تک‌هجایی هستند و به‌طور معمول با یکی از هجاهای گفتاری مطابقت می‌کنند. این هجاها هرکدام دارای معنایی پایه‌ای و ساده هستند. بااین‌حال، هرچند بعضی از معانی و واژه‌ها با یک هجای ساده نوشته می‌شوند، برای نوشتن بیشتر آن‌ها در چینی ماندارین به دو یا بیش از دو کاراکتر نیاز است، و بنابراین چندهجایی محسوب می‌شوند و از ترکیب آن‌ها معناهای تازه‌ای به‌وجود می‌آید که درعین ارتباط با معنای تک‌تک واژه‌های نخستین، مفهوم تازه‌ای می‌آفرینند. کاراکترها به دو گروه تقسیم می‌شوند. اولین نقاشی‌های باستانی، این کاراکتر‌ها از نقاشی اشیاء در زندگی روزمره احتمالاً بیش از ۱۰،۰۰۰ سال پیش گرفته شده اند. در دوره ۵۰۰۰ تا ۶۰۰۰ سال پیش این تصاویر با نمادهای غیرمستقیم و انتزاعی افزوده شده است. زبان آلمانی
آثاری همچون "سرود نیبلونگ‌ها" از نویسنده‌ای ناشناس و دیگر مجموعه‌ها و قصه‌های مشهور در این دوره، توسط برادران گریم در سده نوزدهم میلادی جمع‌آوری و منتشر شد که برخی از آن‌ها دارای شهرت جهانی هستند. واژگان فارسی
این تعداد واژه‌ها به روش اشتقاقی به وجود می‌آید و اگر روش ترکیبی و اشتقاقی ترکیبی و علایم اختصاری را هم بدان اضافه کنیم حساب کنید چند واژه خواهیم داشت و برای یادگیری ده‌ها میلیون واژه، فقط ۱۵۰۰ ریشه و ۸۵۰ پیشوند و پسوند را باید حفظ کرد مقایسه کنید با حفظ ۲۵۰۰۰ ریشهٔ عربی! با توجه به این که زبان فارسی یکی از زبان‌های هند و اروپایی است همان ریشه‌ها و پسوندها و پیشوندها در این زبان نیز هست. محمود حسابی در پیشگفتار کتاب «وندها و گهواژه‌های فارسی» می‌نویسد که: «مطابق محاسبه به کمک ۱۵۰۰ ریشه و ۱۵۰ پیشوند و ۲۰۰ پسوند بر روی هم می‌توان ۴۵۰۰۰۰۰۰ واژهٔ دیگر ساخت.» ناگفته نماند این‌ها غیر از وندهای منسوخ و مهجور فارسی باستان است. بنابر آنچه گفته شد توانایی‌های زبان‌های یونانی و لاتین و آلمانی و انگلیسی و فرانسه و… در زبان فارسی هم هست برای ساخت یک واژهٔ علمی جدید در فارسی، تنها باید آن را با یکی از شاخه‌های زبان هند و اروپایی مقایسه کنیم و با آن هماهنگ سازیم. پتابایت
همه واحد‌های اندازه‌گیری فضای موجود روی دستگاه‌های ذخیره‌سازی بر اساس بایت (Byte) است. هر بایت شامل هشت بیت (Bit) خواهد بود. بعد از بایت به مقدار اندازه گیری کیلوبایت می‌رسیم و به ترتیب بعد از آن شاهد ظهور مگابایت، گیگابایت، ترابایت، پتابایت، اگزابایت، زتابایت و حتی یوتابایت هستیم. برای رسیدن به عدد ترابایت در قالب گیگابایت، باید آن را ضرب‌در عدد 1024 کنیم. مثلا یک ترابایت با ضرب‌در شدن در 1024، مقدار 1024 گیگابایت را به شما نمایش خواهد داد. برای باز کردن بیشتر مسئله باید بگوییم که 1 گیگابایت در واقع 1024 مگابایت است. 1024 مگابایت نیز شامل 1,048,576 کیلوبایت خواهد بود و در نهایت این مقدار برابر با 1,073,741,824 بیت است. این اعداد به نظر شما شاید عجیب به نظر برسد، مخصوصا وقتی که در سر فصل‌های مختلف به شما آموزش داده شده که هر کیلوبایت شامل هزار بیت است و هر مگابایت شامل هزار بایت. گنگ بودن مطلب از آنجا آغاز می‌شود که کامپیوتر‌ها از اعداد باینری به جای هگزادسیمال (اعداد پایه 16) استفاده می‌کنند. در واقع 1111101000 برای کامپیوتر معادل باینری عدد 1000 است. این واحد اندازه‌گیری همانطور که مشاهده می‌کنید، واحد مناسبی برای نمایش حجم دستگاه‌های ذخیره‌سازی نیست. استفاده از کلمه “کیلو” نیز سردرگمی را بیش از پیش افزایش داده است چون هر کیلومتر در واقع 1000 متر است نه 1024 متر. موسسه International Electrotechnical Commission نیز در سال 1998 واحد‌های جدیدی را معرفی کرد که به عنوان مثال در آن kibibytes با kilobytes مترادف بودند اما هیچگاه مورد استفاده قرار نگرفتند. جدول زیر اندازه مختلف را به نمایش می‌گذارد. لغت‌نامه دهخدا
اولین و دومین مجلدات یا جزوات "لغت‌نامه" (آ– ابوسعد / ابوسعد – اثبات) در ۱۰۰۰ صفحه در سال ۱۳۲۵ به چاپ رسید. دهخدا تا زمان حیاتش (۱۳۳۴) توانست بر تألیف و چاپ ۲۲ مجلد از ۲۲۲ مجلد "لغت‌نامه،" و ۴۲۶۹ صفحه از ۲۶۴۷۵ صفحه نظارت کند. از این پس بنابر وصیت آن مرحوم، سه نفر از نزدیک‌ترین یارانش دکتر محمد معین، دکتر سیدمحمد دبیرسیاقی و دکتر سیدجعفر شهیدی سرپرستی ادامۀ کار را به عهده گرفتند. در سال‌های بعد به طور میانگین سالی ۸۰۰ صفحه از این "لغت‌نامه" به چاپ رسید. در یکی دو سال دورۀ انقلاب ۱۳۵۷، در کار انتشار وقفه‌ای افتاد ولی سرانجام در سال ۱۳۵۸ – ۱۳۵۹ کار چاپ آن به پایان رسید. گویش هزارگی
برگردان دانشنامه گلستان (جرجان و استرآباد)
مرکز دانشنامه گلستان در سال ۱۳۸۴ در مؤسسه فرهنگی میرداماد گرگان تأسیس شد. کار نگارش این دانشنامه از سال ۱۳۸۵ آغاز شد و تألیف آن نزدیک به ۱۰ سال به طول انجامید و نهایتاً در اسفند ۱۳۹۵ با حضور وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی وقت رونمایی شد. این دانشنامه همچنین در مهر ۱۳۸۶ نیز در حاشیه برگزاری نمایشگاه کتاب استانی گرگان مورد معرفی قرار گرفت. دانشنامهٔ چاپ‌شده ۳۵۰ مدخل را در رابطه با موضوعات مختلف در بر می‌گیرد که در تدوین آن ۸۵ نفر در حوزهٔ تخصصی خود نقش داشته‌اند. در این دانشنامه ۲۱۶ مدخل در حوزهٔ هنر، ۸۹ مدخل در حوزهٔ منابع طبیعی و ۳۵ مدخل مربوط به موضوع آب است. تمامی مدخل‌های این مجموعه به زبان فارسی منتشر شده‌اند، اما خلاصهٔ آن به زبان انگلیسی نیز ترجمه شده‌است. زبان یونانی
زبان یونانی از سده نهم پیش از میلاد به الفبای یونانی نگاشته می‌شده‌است. این الفبا دارای ۲۴ حروف می‌باشد و یکی از کاملترین سامانه‌های الفبایی و نیز کهن‌ترین الفبایی است که هنوز نیز کاربرد دارد. در گذشته برای نشان دادن شمارگان نیز از این الفبا سود برده می‌شد ولی امروزه یونانیان از نمادهای ریاضی برای نشان دادن شماره‌ها بهره می‌برند. حروف الفبای یونانی در زیر از راست به چپ مرتب گردیده‌اند: اسکندر مقدونی در قرآن
این بن‌مایه کهنِ شخصیتی افسانه ای که به انتهای زمین سفر می‌کند همچنین در حماسه گیلگمش یافت شده‌است، که قدمتش به ۲۰۰۰ پیش‌ازمیلاد بازمی‌گردد، که این آن را یکی از قدیمی‌ترین آثار از نوشته‌های ادبی می‌سازد. در شعر حماسی، در لوح نه، گیلگمش بر سفری اکتشافی برای آب حیات به دنبال یافتن نامیرایی مصمم می‌شود. گیلگمش مسافت زیادی را به شرق سفر می‌کند، به گذرگاه‌های کوهستانی انتهاهای زمین جایی که با موجودات مختلف از جمله خرس‌ها و شیرهای کوهی هیولاوار گلاویز می‌شود و ذبحشان می‌کند. بالاخره به دو قله کوه Mashu در انتهای زمین می‌رسد، که از آن جا خورشید از دنیای دیگر طلوع می‌کند، که دروازه اش توسط موجودات عقربی مخوفی محافظت می‌شود. بعد از این که گیلگمش آنان را قانع می‌کند که بگذارند بگذرد، الوهیت و بی‌پروایی خود را بیان می‌کند، به او اجازه می‌دهند تا از طریق دروازه رهسپار شود، و از درون تونل تاریک سفر می‌کند، همان جایی که خورشید هر شب سفر می‌کند. درست قبل از این که نزدیک است خورشید به او برسد، و همراه با برخورد شلاق وار یخ و "باد شمال" به او، به انتها می‌رسد. جهان انتهای تونل سرزمین عجایب درخشنده‌ای (پر روح و نشاطی) است پر از درختان با برگ‌هایی از جواهرات. فصل ۱۷ام کتاب کاذبه انوش سفری را به غرب دور وصف می‌کند جایی که آتش غرب هر غروب خورشیدی را به خود جلب می‌کند و رودی از آتش به دریای بزرگ غربی ریخته می‌شود. فصل‌های ۷۲–۸۰ طلوع‌ها و غروب‌های خورشید را از خلل ۱۲ مدخل (پورتال) فلک در شرق و غرب وصف می‌کند. اسطوره زمینی تخت که توسط یک اقیانوس که درون آن خورشید غروب می‌کند محصور شده‌است همچنین در ایلیاد، شعر حماسی معروفی که توسط هومر نوشته شده‌است و قدمتش ۹۰۰ پیش‌ازمیلاد تعیین شده، وصف شده‌است. همچنین داستان آفرینش در کتاب مقدس عبری، در پیدایش ۱:۱۰، (قدمتش ۹۰۰–۵۵۰ پیش‌ازمیلاد تعیین شده) توسط پژوهشگران به این عنوان که زمینی تخت که توسط دریای محصور شده‌است را وصف می‌کند به حساب آوره شده‌است. گلینک
لغت نامه دهخدا کتاب خوب
گریلینگ از متون هزاران کتاب و صدها نویسنده در نوشتن این کتاب بهره گرفته‌است. واژگان فارسی
زبان فارسی در واژه‌سازی بسیار قوی است و روش‌های چندمنظوره‌ای برای استفاده از وندهای ترکیبی، بن فعل، اسم و صفت برای ساختن یک کلمهٔ جدید در اختیار دارد. در زبان فارسی به‌طور معمول از پیوندهای اشتقاقی برای ساختن واژهٔ جدید و از ترکیب اسم، صفت و بن فعل استفاده می‌شود. کلماتی که از ترکیب یک یا چند وند اشتقاقی همراه با یک جزء معنادار زبان ساخته شوند، مشتق نامیده می‌شوند. در زبان فارسی به صورت گسترده از ترکیب واژه‌ها نیز استفاده می‌شود، به نحوی که با ترکیب یک یا چند جزء معنادار زبان کلمات مرکب ساخته می‌شوند که این شیوه در زبان آلمانی نیز مورد استفاده قرار می‌گیرد. اگر در فرایند واژه‌سازی، چند وند اشتقاقی با چند جزء معنادار زبان ترکیب شوند، و کلمه‌ای ساخته شود به آن مشتق-مرکب گفته می‌شود. محمود حسابی ثابت کرده‌است که زبان فارسی توانایی اشتقاق بیش از ۲۲۶ میلیون واژه را داراست. رمز ویژنر
علیرغم قدرت رمزنگاری Vigenère، هرگز در اروپا مورد استفاده گسترده قرار نگرفت. رمزنگاری Gronsfeld نوعی دیگر از رمزنگاری است که توسط Count Gronsfeld ایجاد شده‌است. مشابه رمزنگاری Vigenère است با این تفاوت که تنها از ۱۰ الفبای رمزنگاری مختلف استفاده می‌کند، رقم‌های ۰ تا ۹). یک کلید Gronsfeld، ۰۱۲۳ همان کلید Vigenere , ABCD است. رمزنگاری Gronsfeld از این مزیت را دارد که کلید آن یک کلمه نیست، و ضعف آن این است که ۱۰ الفبای رمز دارد. این رمز Gronsfeld است که علی‌رغم نقاط ضعف آن، در سراسر آلمان و اروپا مورد استفاده گسترده قرار گرفت. زبان فارسی
در فرهنگستان نخست زبان فارسی برای حدود ۲ هزار واژهٔ بیگانه معادل‌یابی انجام شد. فرهنگستان دوم که در سال ۱۳۴۷ تأسیس شد، تا ۱۳۵۱ خورشیدی در مجموع ۶٬۶۶۵ واژهٔ نو در برابر واژه‌های بیگانه پیشنهاد کرد. فرهنگستان سوم در سال ۱۳۶۸ تأسیس شد که فعالیت آن تاکنون ادامه داشته و تا مرداد ۱۳۹۸ برای ۴۵ هزار واژهٔ بیگانه معادل‌یابی کرده‌است. غلامعلی حداد عادل در سال ۱۳۹۸ شمار واژگان معادل‌یابی‌شدهٔ مصوب فرهنگستان را بیش از ۶۰ هزار اعلام کرد. لغت فرنگ و پارس
اعضای فرقه کَرمِل یا کَرمِلیت بخشی از جریان‌های بی‌شمار مذهبی بودند که در قرن ۱۷ میلادی مشغول فعالیت‌های میسیونری در کشورهای اسلامی از جمله ایران صفوی شدند. اعضای این فرقه مذهبی مانند سایر مبلغ‌های مذهبی به مطالعه و مشاهده زبان و فرهنگ کشورهای مورد اقامت خود می‌پرداختند و آثاری از خود به جا گذاشته‌اند. یکی از این آثار، "گزوفیلاسیوم"، اولین لغتنامه زبان فارسی بر پایه یک زبان اروپایی، نوشته آنژ دو سن‌ژوزف است. وی که از شاخه کَرم‌های پابرهنه یا پادَری است به مدت ۱۴ سال در ایران صفوی و عراق اقامت داشته‌است. الفبای گلاگولیتی
الفبای گلاگولیتی () قدیمی‌ترین الفبای اسلاوی شناخته شده است. سیریل و متودیوس مقدس در فاصله سال‌های ۸۶۳–۸۶۲ میلادی با هدف ترجمه کتاب مقدس و دیگر متون دینی به زبان اسلاوی و آسان تر شدن ترویج مسیحیت ابداع شدند. گوتینگن
یکی از شخصیت‌های برجسته این شهر که به ویژه برای ایرانیان از اهمیت خاصی برخوردار است گئورگ فریدریش گروتفند است. گروتفند نخستین کسی است که برخی از واژگان به خط میخی را رمزگشایی نمود از اینرو می‌توان او را نخستین یابنده رمز خواندن خط میخی فارسی باستان یا به عبارت بهتر رمز گشای کتیبه‌های هخامنشی دانست. او کارش را با بررسی دو نگاره که جهانگرد آلمانی کارستن نیبور از روی دو سنگ‌نبشته کوچک در تخت جمشید به سال ۱۷۶۵ از داریوش بزرگ و پسرش خشایارشا برداشته بود آغاز نمود و سرانجام در سال ۱۸۰۲ توانست برخی از واژگان این خط را بخواند. گیله گب
گیله گب فرهنگی گیلکی-فارسی تألیف فریدون نوزاد و چاپ دانشکده ادبیات دانشگاه گیلان است. گیله گب، مفصل‌ترین فرهنگ نامه‌ای است که تا کنون دربارهٔ زبان گیلکی نوشته و به شکل منقّح تری روانه بازار شده‌است. مؤلف آن، فریدون نوزاد، از محقّقان گیلانی است. این واژه نامه به گویش گفتاری و نوشتاری مردم رشت و پیرامون آن اختصاص دارد. او سعی کرده گونه رشتی را گویش معیار گیلکی معرفی کند. این کتاب ویراسته علمی و ادبی مرکز تحقیقات گیلان‌شناسی دانشگاه گیلان است. یوسف‌پور و تسلیمی، استادان دانشگاه گیلان، ویرایش متن، تعیین مقوله‌های دستوری و آوانویسی کتاب را انجام داده‌اند. ویکی‌پدیا
در میان تمام زبان‌های ویکی‌پدیا تا دسامبر ۲۰۱۵ (آذر ۱۳۹۴) بیش از ۱۴۱ میلیون صفحه وجود دارد که بیش از سی و هفت میلیون عدد از آن‌ها مقاله است. از زبان‌های مشهور به ترتیب زبان انگلیسی بیش از ۵ میلیون، سوئدی ۲٫۱ میلیون، آلمانی ۱٫۸ میلیون، هلندی ۱٫۸ میلیون، فرانسوی ۱٫۷ میلیون، روسی ۱٫۲ میلیون، ایتالیایی ۱٫۲ میلیون، اسپانیایی ۱٫۲ میلیون، لهستانی ۱٫۱ میلیون، ویتنامی ۱٫۱ میلیون و ژاپنی و پرتغالی و چینی هر کدام بیش از ۸۵۰ هزار مقاله دارند. تعداد کاربران ثبت‌نام شده حدود ۵۹ میلیون نفر است که از میان آنها، ۴٫۰۲۲ نفر مدیر هستند. ویکی‌پدیا دربرگیرندهٔ ۲۸۱ زبان با بیش از ۱۰ مقاله و در کل دارای ۲۹۱ گونهٔ زبان ملل دنیا است. قوتادغو بیلیگ
این کتاب مشتمل بر ۶٬۶۴۵ بیت و در ۸۸ باب تنظیم گردیده‌است و معنی کتاب دانش سعادتبخش است. این کتاب در واقع در بردارندهٔ علم سیاست مدنی و تدبیر منزل، حکمت و علم قدیم است؛ چنان‌که بارتولد آن را با قابوسنامه و برخی دیگر با سیاست نامه قابل مقایسه دانسته‌اند. اشعار آن بر وزن عروضی است و بر وزن شاهنامهٔ فردوسی نوشته شده‌است. ولی در میانه‌های اشعار، اشعاری بر وزن هجایی که بایاتی نامیده می‌شوند نیز دارد. زبان اثر به رغم وجود پاره‌ای از لغات فارسی و عربی در آن، به‌طور کلی دارای ویژگی‌های ترکی خالص است و از ژانرهای مختلف ادبیات شفاهی و نیز مطالب بر گرفته از منابع عربی، فارسی، چینی و یونانی در آن استفاده شده‌است. کتاب پس از مقدمه که در ستایش پروردگار و نعت حضرت رسول و خلفا و بزرگداشت خاقان زمان و ذکر سبب تألیف آن، وارد متن اصلی می‌شود داستانی است بر اساس پرسش و پاسخ‌های میان چهار قهرمان اصلی و خیالی که هر کدام نمایندهٔ مفهومی مشخص هستند. این چهار شخصیت عبارت‌اند از: گویش هزارگی
برگردان لغت‌نامه دهخدا
لغت‌نامه‌ای که دهخدا ۴۰ سال، یعنی بیشتر عمر خود را صرف آن کرد، از پایهٔ سه-چهار میلیون فیشی بنیان یافته‌است که دهخدا شب و روز به جمع‌آوری آن‌ها مشغول بوده‌است. به گفتهٔ خود او و نزدیکانش، وی هیچ روزی از کار فیش‌برداری برای لغت‌نامه غافل نشد مگر دو روز به خاطر فوت مادرش و دو روز به خاطر بیماری سختی که داشت. فکر ایجاد لغت‌نامه‌ای جامع که هم معنای تمام لغات فارسی را داشته باشد و هم اطلاعات لازم دربارهٔ همه‌چیز را به خواننده بدهد، از همان زمان که دهخدا در یکی از قرای چهارمحال و بختیاری منزوی بود، به ذهنش خطور کرده بود. آن‌طور که آگاهان نوشته‌اند، وی چند میلیون فیش از روی متون معتبر استادان نظم و نثر فارسی و عربی، لغت‌نامه‌های چاپی و خطی، کتب تاریخ و جغرافیا، طب، ریاضی، هندسه، هیئت، حکمت، کلام، فقه و … فراهم آورده بود. البته نقل می‌کنند که او بیشتر یادداشت‌ها را از ذهن خود می‌نوشته‌است. خود وی در یکی از یادداشت‌های پراکنده‌اش برای لغت‌نامه می‌نویسد: «همهٔ لغات فارسی‌زبانان تاکنون احیا و در جایی جمع‌آوری نشده و چه بسا واژگان زیادی‌ست که در کتب دیگر، خصوصاً در اشعار آمده‌است که ما آن‌ها را در اینجا نقل کرده‌ایم؛ ولی از سوی دیگر هزاران واژهٔ فارسی و غیرفارسی در تداول به کار می‌رود که تاکنون کسی آن‌ها را گرد نیاورده یا اگر گرد آورده به چاپ نرسانیده‌است. ما بسیاری از این واژگان را به تدریج از حافظه، نقل و سپس آن‌ها را الفبایی کرده‌ایم؛ ولی باید دانست که برای به خاطر آوردن چندین هزار واژه و الفبایی کردن آن عمر هفت کرکس می‌باید … و این کار به هیچ فصل و قطعی، بیرون از بیماری صعب چند روزه و دو روز رحلت مادرم -رحمه‌الله علیها- تعطیل نشد و بجز اتلاف دقایقی چند برای ضروریات حیات در روز، می‌توانم گفت که بسیار شب‌ها نیز، در خواب و میان نوم و یقظه در این کار بودم. چه بارها که در شب از بستر برمی‌خاستم و پلیته می‌کردم و چیز می‌نوشتم.» زبان فنلاندی
درگذار از سده‌ها زبان فنلاندی وام‌واژه‌هایی بسیاری از زبان‌های بسیار و به ویژه از زبان‌های همسایه هندواروپایی خود وام گرفته‌است. آنچنان که واژگان زنده با ریشه فین‌واوگری را در فنلاندی تنها ۳۰۰ واژه می‌دانند. اگرچه به دلیل ساختار آوایی و دستوری و آواآرایی ویژه فنلاندی این وام‌واژه‌ها سیمایی بومی‌شده به خود گرفته‌اند و در زبان فنلاندی حل شده‌اند. اسپرانتو
ویکی‌پدیای اسپرانتو در حال حاضر (ژوئیه ۲۰۲۱) حاوی بیش ۲۹۸٬۰۰۰ مقاله است. حدود ۱۰۰۰ مقاله جدید در هر ماه در این مرجع معتبر بین‌المللی ارائه می‌گردد. این ارقام شبیه به اعداد مربوط به ویکی‌پدیای اسلواکی (حدود ۲۳۷٬۰۰۰ مقاله)، بلغاری (۲۷۳٬۰۰۰) و دانمارکی (۲۶۷٬۰۰۰) است. پیش از تأسیس ویکی‌پدیای اسپرانتو در سال ۲۰۰۱، دائرةالمعارف عمومی دانش به زبان اسپرانتو در اینترنت وجود نداشت. کتاب دائرةالمعارف اسپرانتو Enciklopedio de Esperanto (مرجعی مستند در مورد جنبش اسپرانتو) در سال ۱۹۳۴ منتشر شده بود و پس از آن تنها تجدید چاپ گردیده بود، اما هرگز ویرایش مجدد نشده بود. در حال حاضر ویکی‌پدیای اسپرانتو نقش نسخهٔ به‌روز آن را نیز به‌خوبی بازی می‌کند. گیلفاگینینگ
در ابتدای در ورودی سالن گیلفی مردی را مشاهده کرد که توسط خنجرهایی مشغول ژانگولربازی بازی بود و در آن واحد هفت عدد از آن‌ها در هوا بودند. این مرد نام او را خواستار شد و گیلفی خود را "گانگ‌لِری" نامید و از او سؤال نمود: چه کسی صاحب چنین قصری است؟ شخص دیگری پاسخ داد پادشاه آن‌ها صاحب همچنین قصری است و من شما را نزد او خواهم برد. در انتهای تالار سه تخت پادشاهی قرار داشت که بر هر یک از آن‌ها پادشاهی جلوس کرده بود. پادشاه اول «عالی جناب»، پادشاه دوم «به همان اندازه عالی جناب»، و سومی فقط «سوم» نامیده می‌شدند. گانگ‌لری سپس برای نشان دادن میزان دانایی خود شروع به سؤال پرسیدن نمود و چون مرسوم بود ابتدا از سرگذشت‌نامه‌های ایسلندی شروع کرد. او دربارهٔ ایزدان، و چگونگی خلقت و نابودی جهان (راگناروک) سؤال کرد و در پاسخ مطالبی دانشنامه‌ای، افسانه‌ای و مرتبط با فرهنگ قومی شنید. اولین سؤال او چنین بود: چه کسی والاترین یا کهن‌ترین در میان ایزدان است؟ پادشاه اول عالی جناب پاسخ داد؛ او در زبان ما با عنوان پدر همگان نامیده می‌شود، اما در آسگارد دوازده نام دارد و به ترتیب تمامی دوازده نام را برایش بازگو کرد. "گانگ‌لِری" سؤال‌های متعدد و زیادی را پرسید و پادشاهان به تمامی آن‌ها پاسخ دادند. در انتها قصر و تمامی افراد داخل آن ناگهان ناپدید شدند و گیلفی بر روی زمینی خشک و خالی ایستاده بود. در نهایت گیلفی به سرزمین پادشاهی خود بازگشت و داستان‌هایی که برایش گفته بودند را برای دیگران بازگو کرد. حماسه گیلگمش
این نسخه، توسط سین لیق اونینی ما بین ۱۰۰۰ تا ۱۳۰۰ پیش از میلاد، از منابعی کهن تر گرد آوری شده‌است و به سال ۱۸۴۹، توسط آستن هنری لایارد در کتابخانه آشور بانیپال در نینوا کشف شد. این مجموعه شامل دوازده لوح است و هر لوح مشتمل بر شش ستون پله وار در سیصد سطر، به صورت سرود. لوح دوازدهم که در دنبالهٔ یازده لوح اصلی آمده، احتمالاً بعداً الحاق شده‌است و ارتباط کمی با الواح پیشین دارد و به وضوح از یازده لوح قبلی کوتاه‌تر است. واژه‌نامه سنگسری
این کتاب یکی از ارزنده‌ترین آثار علمی و تحقیقی است که در رشته زبان‌شناسی تدوین شده‌است . پرفسور چراغعلی اعظمی سنگسری کار تدوین بیش از ۱۸ هزار واژه سنگسری را از تاریخ ۲۸آبان ۱۳۳۳ آغاز و تا سال ۱۳۵۱ ادامه داد . کریم مولاوردیخانی
این کتاب نخستین اثری است که به گفته نویسنده با نام «باستان‌شناسی واژه‌ها» در ایران چاپ شده‌است. مولاوردی‌خانی این کتاب را مقدمه و پیش‌نشر کتاب «دانش‌نامه یا دائرةالمعارف بزرگ گیلان» می‌داند که حدود ۴۰سال مشغول گردآوری آن است. وی می‌گوید که ازسال ۴۳ تاکنون مشغول گردآوری، ضبط تطبیقی و شرح نکات دستوری و ریشه‌یابی واژه‌های گیلانی بوده‌است. شیوه کار مولاوردی‌خانی برای تدوین «دانش‌نامه گیلان» بر ۲ گونه «نوشتاری» و «زبانی» بوده‌است. در گونه زبانی همه یادداشت‌ها از زبان مردم است، آنچه را که او شنیده‌است با همان آوا، شرح و با همان بیان و تعریف گوینده یادداشت کرده‌است. وی درگونه «نوشتاری» از نوشته‌های پژوهشگران، نویسندگان و زبان‌شناسان یادداشت‌برداری و منابع و مأخذ را هم ارائه کرده‌است. او می‌گوید: «در میان ده‌ها هزار یادداشت، به واژه‌های آریایی برخوردم که به پیش از عصر اوستا یعنی دوره «ودایی» می‌رسید و واژه‌هایی از زبان سانسکریت را دیدم که پیش از عصر اوستا، نه مزدیسنایی، بلکه واژه‌هایی اهریمنی، یعنی دوره‌ای که هنوز آریایی‌ها یا دسته‌هایی از آنان بر آیین کهن خویش بوده‌اند، مربوط می‌شود.» مولاوردی‌خانی می‌افزاید: «در طول تحقیق آبادی‌هایی را دیدم که هنوز نام باستانی خود را دارند. بیشتر این آبادی‌ها در شرق گیلان و غرب مازندران وجود دارند که حضور نخستین آریایی‌های مهاجر را در این سرزمین نشان می‌دهد.» وی معتقد است همه نمونه‌های ارائه شده، ریشه واژه‌ها، خاستگاه یا معنی آن‌ها براساس مدارک و مستندات علمی است و هر واژه بر اساس موقعیت جغرافیایی، تاریخی و زبان‌شناسی بررسی شده‌است. به عنوان نمونه آنجا که از آمدن آریاها از شرق دریای کاسپین و از گرگان سخن گفته می‌شود، نام باستانی «گرگان» را می‌آورد که براساس مدارک «هیرکانی» برگرفته از کتاب ایران در عهد باستان نوشته دکتر محمدجواد مشکور است. قاموس‌اللغه
قاموس تالیف ابوطاهر مجدالدین محمد فیروزآبادی (۸۱۷ / ۸۱۶ -۷۲۹ ق)، عالم لغوی و ادیب ِایرانی. این واژه‌نامه با شصت هزار مدخل، بر اساس صحاح ِجوهری، ولی با انتقاد از آن نوشته و چهاربار (دو بار در سدهٔ یازده، یک‌بار در سدهٔ دوازده و برای بار چهارم با عنوان منتهی الارب در سده‌ی سیزده) به فارسی برگردانده شده‌است. هویت مازندرانی
مهمترین توضیح در مورد واژه‌های گیل و گیلک، در فرهنگ‌های فارسی از جمله: فرهنگ جهانگیری (تألیف ۱۰۱۷ ق)، برهان قاطع (تألیف ۱۰۶۲ ق)، فرهنگ رشیدی (تألیف ۱۰۶۴ ق)، فرهنگ نفیسی (تألیف ۱۳۲۵ق)، لغت نامه دهخدا و فرهنگ فارسی معین آمده‌است. از آنجا که فرهنگ جهانگیری از نظر زمانی بر لغت نامه‌های دیگر تقدم دارد، احتمالاً توضیحات مؤلفان بعدی دربارهٔ این واژه برگرفته از این منبع است؛ در فرهنگ جهانگیری را ذیل واژه گیل و گیلک مفهوم آن چنین نقل شده‌است: مرعشی در واژه‌نامه‌های گیلانی در تعریف واژه‌های گیل و گیلک به مفاهیم مشابهی اشاره کرده‌است؛ از جمله در واژه‌نامه گویش گیلکی چنین آمده‌است: پاینده لنگرودی هم در کتاب فرهنگ گیل و دیلم چنین آورده‌است: گیلک: (روستانشین) کشاورز جلگه ای». جهانگیر سرتیپ پور نیز در کتاب ویژگی‌های دستوری و فرهنگ واژه‌های گیلکی، گیل مرد را «مرد دهقان» معنا کرده‌است. گیلفاگینینگ
"گیلفاگینینگ" داستان گیلفی پادشاه سوئدی و نوعی فیلسوف را بازگو می‌کند. گیلفی مردی دانا بود و در استفاده از سحر و جادو مهارت داشت. او برای آسیر بسیار مشکل‌ساز بود و آسیر همواره او را سردرگم می‌کردند، زیرا به نظر می‌رسید همه چیز توسط حیله‌گری طبق ارادهٔ آن‌ها عمل می‌کند. او تعجب می‌کرد و از خود می‌پرسید آیا ممکن است این مسئله از طبیعت آنان باشد یا قدرت خود را از خدایانی که می‌پرستیدند می‌گرفتند. او پس از اینکه توسط یکی از ایزدبانوان کهن (گفیون) فریب خورد، به این فکر فرو رفت که آیا تمام ایزدان از ترفند و جادو برای رسیدن به اهداف خود استفاده می‌کنند. چنین شد که گیلفی به‌طور مخفیانه و به شکل پیرمردی عازم سفری به آسگارد شد. اما آس‌ها بر این وضعیت آگاه شدند و دامی بر راه او گستردند. ایزدان در میان راه او را فریب دادند تا به مکان دیگری برسد، جایی که او قصری وسیع را مشاهده کرد که جمعیتی انبوه در آن به خوشگذرانی مشغول بودند. صحاح‌الفرس
این کتاب در ۲۵ باب دارای چهارصد و سی فصل و دو هزار و سیصد لغت (اغلب لغات بسیط نه مشتقات و ترکیبات و کنایات) با شواهد متعدد برای هر لغت و یک دیباچهٔ نسبتاً مفصل توسط دکتر عبدالعلی طاعتی تصحیح انتقادی شده و به وسیلهٔ بنگاه ترجمه و نشر کتاب بطبع رسیده است. ادبیات گیلکی
قدیمی‌ترین اشعار گیلکی که به صورت مکتوب به دست ما رسیده سروده‌های سید شرفشاه گیلانی (تالشی دولابی) است. وی را نباید با شرفشاه تبریزی اشتباه کرد. وی، بنا به تحقیق رضا مدنی، ظاهراً در قرن هشتم، مقارن دوران فرمانروایی امیر ساسان گسکری (آغاز فرمانروایی:۷۸۹ هـ) می‌زیسته‌است. مزارش در گیل‌دولاب (در مرز گسکر)، در محلّی به نام گیل‌چالان (توابع شهرستان رضوانشهر) است. نسخهٔ خطی دیوان او (تاریخ کتابت به احتمال قوی: ۸۹۸ هـ)در آکادمی بخارست محفوظ است. دیوان شرفشاه از منابع بسیار پُرارزش برای تحقیق در زبان گیلکی و تحول آن است. گویش مردم گیل‌دولاب پلی میان گویش‌های تالشی و گیلکی شمرده‌شده هم‌چنان که گویش تنکابن را واسط میان گیلکی و مازندرانی می‌توان دانست. با نشر برگزیده ادبیات گیلکی، به گردآوری ابراهیم فخرایی، در سال ۱۳۵۸ شمسی، یک دوبیتی دیگر به این اشعار افزوده شد که «منقول از یادداشت‌ها و جنگ‌ها و ادبیات شفاهی» معرفی شده‌بود. یک تک‌بیت منقول در کتاب گیلان توسط کریم کشاورز و یک دوبیتی، که یک بیت از آن در جایی دیگر ضبط نشده‌است، مندرج در مجموعهٔ ترانه‌های گیلکی به گردآوری ملکونف و ۲ دوبیتی نقل‌شده توسط رضا مدنی را باید بر آن‌ها افزود که جمعا به ۳۸ دوبیتی و ۴ تک‌بیت می‌رسد. از این اشعار، آنچه در دیوان بازیافته هم آمده‌باشد انگشت‌شمار است. رضا مدنی مقاله‌ای در یادگارنامهٔ فخرایی (نشر نو، تهران، ۱۳۶۳) با عنوان «پیر شرفشاه و نگاهی به دیوان بازیافته‌اش» نوشته که دربردارندۀ این اطلاعات است. لوتن (اساطیر)
سردرگمی بین گابلین، کوتوله افسانه ای کشورهای آلمانی زبان و اِلف درکشورهای اسکاندیناوی در غرب اروپا متداول بوده‌است. در کشورهای دارای زبان رومی‌تبار خصوصاً فرانسه، کلمه لپرکان بیانگر همان مفهوم است. صدها موجود افسانه ای با اسامی مختلف را می‌توان ذیل عنوان لپرکان قرار داد. پس از یک دوره عقب‌نشینی از باورهای سنتی در قرن بیستم، واژه‌نامه بزرگ الفها که توسط پیر دوبوآ به رشته تحریر درآمد، آغازگر جذابیتی نو همراه با تولید آثار ادبی و هنری بر اساس این شخصیتها است. در حال حاضر گابلینها یک کاراکتر فانتزی و به عنوان دستیار بابانوئل یا سانتا هستند. بابیلون (نرم‌افزار)
همان‌طور که واژه‌نامه‌های بابیلون در درون شرکت طراحی شده‌است کاربران بابیلون نیز ۱۲۰۰ واژه‌نامه ساخته‌اند (بیشتر در طول زمانی که این نرم‌افزار رایگان بوده‌است) که در دسترس کاربران بابیلون قرار دارد. این واژه‌نامه‌ها شامل واژه‌نامه‌های عمومی و واژه‌نامه‌های تک زبانه هستند. این عناوین ۶۰ زبان را پوشش می‌دهند و در زیر ۴۰۰ دسته فهرست شده‌اند که شامل موضوعاتی چون هنر، تجارت، رایانه، بهداشت، حقوق، سرگرمی و ورزش می‌شود که بسیاری از آن‌ها به وسیله کاربران بابیلون ساخته و تحویل شرکت داده شده‌است. همه این واژه‌نامه‌ها به صورت رایگان در صفحه جستجوی سایت بابیلون  یافت می‌شود. بابیلون همچنین با ناشران واژه‌نامه مانند انتشارات دانشگاهی آکسفورد، مریام-وبستر، دانشنامه بریتانیکا، لاروس و… مشارکت می‌کند. واژه‌نامه‌های این ناشران را می‌توان با بهای کمی خرید و از طریق بابیلون از آن‌ها استفاده کرد. نویسه‌نگاری وب
با تبدیل حروف سربی قدیمی به فونت‌های دیجیتالی درون محیط رایانه، اوایل فونت‌ها یا به‌طور کلی رایانه‌های آن دوران فقط از حروف A–Z و اعداد لاتین 0–9 پشتیبانی می‌کردند. فراگیری بیشتر رایانه‌ها از نیمهٔ دوم دههٔ ۱۹۹۰ میلای در سراسر جهان، این نیاز را توسط کاربران غیرانگلیسی‌زبان به‌وجود می‌آورد که رایانه‌ها از زبان‌های بیشتری پشتیبانی کنند. این دغدغه شرکت‌های کامپیوترساز را به تدوین استانداردهای مختلفی واداشت. این استانداردها به این صورت بودند که نویسه‌های یکسان زبان‌های با ریشهٔ مشترک را در یک صفحه می‌گنجاندند. صفحاتی که کدپیج نامیده می‌شدند. وجود همین امر، باعث به هم ریختگی متن و در نتیجه گیجی و سردرگمی کاربران می‌شد. مثلاً کسی که زبانش اردو بود و در محیط وب متنی به اشتراک می‌گذاشت، به دلیل یکسان بودن کد نویسه‌های زبان اردو با زبان فارسی یا عربی، نتیجهٔ نهایی که برای کاربران غیر اردو نمایش داده می‌شد، متنی به هم ریخته و بی‌معنی از حروف، نماد و عددهای فارسی بود. با بیشتر شدن این مشکلات، کنسرسیومی به نام یونی‌کد در سال ۱۹۹۱ میلادی برای ایجاد استانداردی یک‌پارچه با همین نام، برای تمامی زبان‌های مرده و زنده ایجاد شد. گیلگمش
در کشورهای انگلیسی‌زبان، تفسیر علمی غالب در اوایل قرن بیستم نظری بود که در اصل توسط هنری راولینسون طرح شد که در آن گیلگمش «قهرمان خورشیدی» است، کارهایش نشانِ فعالیت‌های خورشید است و دوازده لوح حماسه‌اش نماد دوازده برج منطقةالبروجِ بابِلی است. روانکاو اتریشی زیگموند فروید، با تکیه بر نظریه‌های جیمز فریزر و «پل ارنرایک»، گیلگمش و «ایبانی» ("انکیدو" در ابتدا به اشتباه به این نام خوانده شد) را به ترتیب نشانگر «انسان» و «شهوت‌رانی خام» دانست. وی آن دو را با سایر برادر-شخصیت‌ها در اساطیر جهان مقایسه کرد و نظرش را چنین بیان کرد: «همیشه یکی از دیگری ضعیف‌تر است و زودتر می‌میرد. در گیلگمش این درون‌مایه کهنِ جفتِ نابرابرِ برادرها نشانگرِ ارتباط بین یک انسان و لیبیدویِ وی است.» او همچنین انکیدو را نشانگر جفت جنین دانست، «دوقلوی ضعیف‌تر» که اندکی پس از تولد می‌میرد. کارل یونگ، دوست و شاگرد فروید، در اثر خود "نمادهای تحول" بارها دربارهٔ گیلگمش صحبت می‌کند. به عنوان مثال، وی کشش جنسی ایشتار به گیلگمش را نمونه‌ای از تمایل جنسی مادر به پسرش می‌داند، هومبابا را نمونه‌ای از پدری ستمگر که گیلگمش باید بر او غلبه یابد و خود گیلگمش را نمونه‌ای از مردی که وابستگی‌اش به ضمیر ناخودآگاه را فراموش می‌کند و توسط «خدایانی» که آن را نمایندگی می‌کنند، مجازات می‌شود. موج گرانشی
این کشف که یکی از مهمترین کشفیات اخترشناسی و فیزیک ارزیابی می‌شود به دانشمندان امکان می‌دهد که برای نخستین بار پژواک انفجار بزرگ (بیگ بنگ)، یعنی لحظه‌ای که کیهان از نیستی به هستی آمد را پس از ۱۳٫۸۲ میلیارد (۱۳٬۸۲۰ میلیون) سال بشنوند. این امواج کاملاً همگون نیستند و مثل نور در همکنشی با الکترون‌ها و اتم‌ها پلاریزه (قطبی) می‌شوند. دانشمندان با مدل‌سازی کامپیوتری یک الگوی موجدار را پیش‌بینی کرده‌بودند و آنچه اکنون یافت شده این مدل را تأیید می‌کند. علاوه بر این اخترشناسان متوجه شدند این امواج قویتر از آن چیزی هستند که قبلاً تصور می‌شد. دانشمندان فکر می‌کنند که این کشف قفل راز آفرینش را باز خواهد کرد و توضیح خواهد داد که انفجاری با این عظمت چگونه چنین انبساطی ایجاد کرده و جهانی یکپارچه را در ده به توان منفی ۳۴ ثانیه (صفر ممیز سی و سه صفر، یک) پس از بیگ‌بنگ شکل داده‌است. فرهنگ طیفی
این فرهنگ لغت یک‌ جلدی در ۷۴۷ + ۲۴ صفحه توسط نشر هرمس منتشر شده‌ است. گردآوری و تألیف آن نیز توسط جمشید فراروی صورت گرفته‌است. "فرهنگ طیفی" چاپ [۱۳۸۷] دارای ۴۵ هزار لغت و عبارت مرکب و اصطلاح و حدود ۹۲ هزار معنی و تداعی آن لغات و اصطلاحات است. فرهنگ طیفی به نام تزاروس طبقه‌بندی لغات و اصطلاحات رایج زبان فارسی هم شناخته شده‌ است. حفیظ شریعتی
او بیش از ده سال است که به سرودن شعر، ترجمهٔ شعر و مطالعات ادبی، فرهنگی، اجتماعی و فرهنگ شفاهی مردم هزاره مشغول است. پایان نام؟ دکتری وی (توصیف و بررسی گویش هزارگی) بر اساس نظریه رده‌شناسی است که حفیظ آن را در پنج فصل گردآورده‌است و نخستین مطالعات جدی زبان‌شناسی در این گویش است. از وی هفت مجموعه شعر:حدیث سپیده، در آستانه باران، گریه‌های مریم مصلوب، از روی دست زلیخا، کابوس‌های رنگی، شب عریان از بام خانه‌ام می‌گذرد، دلگیرتر از ابرهای چوم بهار و یک مجموعه شعر ترجمه از زبان اردو و انگلیسی (آیینه در آیینه) که به شعرهای بانو ممتاز رینو اختصاص دارد، بانو ممتاز رینو شاعر کلاسیک سرای بنگلادش است که اکنون در آمریکا به سر می‌برد؛ و همین‌طور (پراکنده‌های در باد) جستاری در فرهنگ شفاهی هزاره‌های غزنی و (اوسانه‌های مادرم) که حفیظ چهل و شش افسانه از مردم هزاره را گردآوری، بازنویسی کرده‌است، (افغانستان در غربت) گزیده ادبیات معاصر افغانستان و جلد اول فرهنگ شفاهی مردم هزاره از کتاب‌های چاب شده وی است. سحر جلد دوم فرهنگ شفاهی مردم هزاره، رسانه‌های کوچک غربت، تمام شب را به خاطر تو تور می‌انداختم (شعر کوتا) و بررسی دوبیتی‌های هزارگی را در دست چاب دارد. زبان بلغاری
در پایان سده ۱۸ (میلادی) و با نفوذ کتاب‌های چاپی روس، الفبای شهری پتر یکم جایگزین سامانه نوشتاری پیشین شد. از آغاز تا میانه سده نوزدهم و در کوشش برای یافتن قانون‌گذاری نویسه شیوه‌های نگارش سیریلیک که در برگیرنده ۲۸ تا ۴۴ حرف بود به کار گرفته‌شد تا سرانجام شیوه نگارش پیشنهادی مارین درینوف که دارای ۳۲ حرف بود در دهه ۱۸۷۰ پذیرفته‌شد. تا ۱۹۴۵ که بهسازی نوشتاری رخ‌داد از شیوه کرینوف بهره‌برداری می‌شد. پس از این شمار الفبای بلغاری به ۳۰تا کاهش یافت. بابیلون (نرم‌افزار)
بابیلون شامل واژه‌نامه‌های داخلی است (مثل انگلیسی به انگلیسی، عبری به انگلیسی، انگلیسی به آلمانی، انگلیسی به فرانسه، انگلیسی به اسپانیایی) که بعضاً توسط علاقه‌مندان ساخته شده‌است مثل (اصطلاحات فنی، جک، سرنام‌ها) و بعضی‌ها در مقابل پرداخت پول به فروش می‌رسد (مثل دانشنامه بریتانیکا، واژه‌نامه آکسفورد و واژه‌نامه دانشگاهی وبستر-مریام) این واژه‌نامه یک مبدل متن به صدا دارد که شنیدن تلفظ را به راحتی امکان پیر می‌سازد. شرکت بابیلون ۲۵ واژه‌نامه انگلیسی دارد که هر کس نرم‌افزار اصلی بابیلون را بخرد می‌تواند آن‌ها را روی نرم‌افزار اعمال کرده و از آن‌ها استفاده کند. این واژه‌نامه‌ها بین ۵۰۰۰۰ تا ۱۵۰۰۰۰ کلمه و عبارت دارند و از یک موتور ریشه‌شناسی استفاده می‌کنند که می‌توند صورت‌ها و شکل‌های مختلف کلمه را تشخیص دهد. ویکی‌پدیای گالیک اسکاتلندی
این دانشنامه تا ۱۰ اکتبر ۲۰۱۱ با بیش‌از ۸٬۴۰۰ مقاله در رده صدودوازدهم ویکی‌پدیاها قرار داشت. در ۱۹ مه ۲۰۱۲ همراه با ویکی‌پدیای تاجیکی از مرز ۱۰٫۰۰۰ مقاله گذشت و در رده صدویازده ویکی‌پدیاها قرار گرفت. دینکرد
این اثر دانشنامه‌ای عظیم با ۱۶۹ هزار واژه است که در سدهٔ نهم تدوین شده‌است. دو کتاب نخستین از نه کتاب آن گم شده‌است. کتاب ششم دربارهٔ تبیین حکمت اخلاقی است. کتاب هفتم در بر دارندهٔ سرگذشتی افسانه‌ای از زرتشت است که بعدها در زرتشت نامه نقل شده‌است. کتاب هشتم حاوی خلاصه‌ای مهم از ۲۱ نسک اصلی اوستاست. کتاب نهمِ دینکرد تفسیر پهلویِ سه نسکِ گمشدۀ اوستاست. این کتاب، مانند تمام متون زند یا متونی که منبع اصلی آنها زند است، دارای شماری واژه و تفسیر آنهاست که فقط ترجمه‌های پهلوی یا شکل‌های پهلوی‌شدۀ کلماتِ اوستایی است. فرهنگ سخن
این کتاب ذیلی است بر "فرهنگ بزرگ سخن" که در سال ۱۳۸۱ در هشت جلد انتشار یافته بود. این ذیل مشتمل بر واژه‌هایی است که از قلم افتاده یا تازه یافته شده‌اند، همچنین، مشتمل است بر تصحیح غلط‌های چاپی و غیرچاپی و اشتباه در ارجاعات که در هشت جلد روی داده، و نیز برخی شواهد جدید بر مدخل‌هایی که شاهد کم داشته یا شاهد نداشته‌اند. فرهنگ سخن دارای ۷۵هزار سرواژه اصلی، ۴۵هزار سرواژه فرعی، ۱۶هزار شاهد مستند و هزار مثال و ۱۵۰۰ تصویر است. این فرهنگ دارای تقریباًهمهٔ واژگان به‌کاررفته در زبان فارسی قدیم و جدید است. قانون‌نامه گیگاس
دست نوشته‌های گیگاس کتاب عظیم و غول پیکری است که از ۸۰۰ سال پیش (قرون وسطی) به جامانده و حاوی متن‌ها و گفتارهای تورات به صورت محاوره است. این مستندات که بزرگترین نسخه خطی جهان از قرون وسطی می‌باشد بر روی پوست گاو و الاغ نوشته شده.اما نکته جالب در این کتاب مذهبی که باعث شده نام آن را “انجیل شیطان” بگذارند نقاشی عجیب و مرموزی است که بدون جهت در صفحه ۲۹۹ این کتاب از شیطان کشیده شده‌است. در باور عمومی و افسانه ها؛ این طرح توسط شیطان و از طریق مسخ راهبی که روح خودرا به شیطان فروخت در این کتاب کشیده شده‌است که در آن مشغول دهن کجی به انسان‌ها می‌باشد. طول هر صفحه کتاب ۹۲ سانتی‌متر و عرض هر ورق ۵۰ سانتی‌متر می‌باشد. این کتاب ۳۲۰ صفحه‌ای در جلدی چوبی و فلزی و چرمی قرار دارد و دارای ۳۱۰ صفحه می‌باشد و وزن آن ۷۴ کیلو گرم است. این کتاب در قرن ۱۳ و در کشور چک نوشته شده، اما در سال ۱۶۴۸ و در طول جنگ‌های سی ساله توسط ارتش سوئد به یغما برده شد و امروز در کتابخانه ملی سوئد در استکهلم نگهداری می‌شود. گیلگمش
نخستین اقتباس ادبی مدرن از "حماسه گیلگمش"، "ایشتار و ایزدوبار" (۱۸۸۴)، نوشته لئونیداس لی سنچی همیلتون حقوق‌دان و بازرگان آمریکایی است. همیلتون دانش کمی از زبان اکدی داشت که از "دستور زبان آشوری برای مقاصد تطبیقی" (۱۸۷۲) - آرچیبالد سیس - به دست آورده بود. کتاب همیلتون به شدت بر ترجمه اسمیت از "حماسه گیلگمش" استوار بود ولی تغییرات عمده‌ای نیز در آن ایجاد کرد. برای مثال، همیلتون تمامی داستان طوفان مشهور را حذف کرد و به جایش بر رابطه عاشقانه ایشتار و گیلگمش تمرکز کرد. "ایشتار و ایزدوبار" حدود ۳٬۰۰۰ سطر اصلیِ "حماسه گیلگمش" را به حدود ۶٬۰۰۰ سطر بیت‌های هم‌قافیه گسترش داد که در چهل‌وهشت کانتو دسته‌بندی شده بودند. همیلتون بسیاری از شخصیت‌ها را به‌طور قابل‌توجهی تغییر داد و رویدادهایی به آن افزود که در حماسه اصلی دیده نمی‌شوند. تحت تأثیر زیادی که همیلتون از رباعیات خیامِ ادوارد فیتزجرالد و «نور آسیا» یِ ادوین آرنولد گرفته بود، شخصیت‌های وی بیشتر شبیه ترک‌هایِ قرن نونزدهم لباس می‌پوشیدند تا بابِلی‌های باستان. علاوه بر آن همیلتون لحن اصلی حماسه را از «واقع‌گرایی تلخ» و «تراژدی طعنه‌آمیز» به «خوش‌بینی شاد» و پر از «تقلای عاشقانه و هماهنگ» تغییر داد. عدد گنگ
نسبت طلایی یا عدد فی در ریاضیات هنگامی است که «نسبت بخش بزرگتر به بخش کوچکتر، برابر با نسبت کل به بخش بزرگتر» باشد. فی، نخستین حرف از نام «فیدیاس»، پیکرتراش زبدهٔ یونان باستان است که به احتمال زیاد این نسبت عددی را ده‌ها سال پیش از اقلیدس، در شیوهٔ هنری‌اش لحاظ می‌کرده‌است. بسیاری از مراجع علمی، حرف یونانی φ یا عدد فی را برای این عدد انتخاب کرده‌اند. مقدار عددی عدد طلایی برابر به‌طور تقریبی برابر است با ۱٫۶۱۸۰۳۳۹۸۸۷ نظریه گریباخ
- آیا با گرامر مستقل از متن، یک زبان با قاعده توصیف می‌شود؟ گیلشینگ
این نام از زبان آلمانی باستانی گرفته شده‌است. هنگامی که جانشینان ژرمنی-باواریایی رومیان در ششم قرن حل و فصل منطقه Gilchinger، آنها نام محل خود را "Kiltoahinga" (بنابراین قدیمی‌ترین شواهد در اوایل قرن ۹)، که از نام شخصی مانند "Geldiko" (احتمالاً از نام یکی از بزرگان قبیله) گرفته شده‌است. این نام در طول قرن‌ها از "Kiltoahinga" به نام مکان امروزی "گیلشینگ تغییر کرده‌است". نامه دوم به قرنتیان
وب‌سایت کلمه/ ترجمهٔ هزارهٔ نو پروژه گوتنبرگ
هدف پروژه گوتنبرگ این است که منابع تمام اطلاعات و فرهنگ را، همان‌طور که مطبوعات گوتنبرگ در اواسط هزاره دوم انجام داد، به شیوه مدرن در اختیار مردم قرار دهد. در سال ۱۹۹۷ تنها کمی بیش از ۳۰۰ عنوان بود ولی امروزه بیش از ۳۶هزار عنوان کتاب دارد. هارت گفته بود قصد دارد در نهایت یک میلیون کتاب به صد زبان مختلف و سایر مطالب در حوزه استفاده عموم از جمله گرافیک، موزیک، فیلم، مجسمه، نقاشی و عکس ارائه کند. این سایت دارای ثبات است و آدرس آن به‌طور مکرر تغییر نمی‌کند. به هیچ گونه هزینه یا ثبت نامی برای استفاده از کتاب‌ها نیاز نیست. کتاب‌های این مجموعه شامل بسیاری کتاب از زبان‌های غیرانگلیسی هم می‌شود. برای مثال، ۱۰۵۳ کتاب به زبان فرانسه، ۴۵۱ جلد به آلمانی، ۳۹۶ جلد به زبان فنلاندی، ۲۷۹ جلد به هلندی، ۱۵۵ جلد به زبان اسپانیایی و… وجود دارد.وبگاه پروژهٔ گوتنبرگ واژه‌نامه سنگسری
این واژه نامه در سال ۱۳۵۱ با همکاری پروفسور گرنات ل. ویندفوهر توسط شعبه زبان دانشگاه میشیگان آمریکا در ۹۰۰ صفحه منتشر شده‌است. اسماعیل جرجانی
ذخیره شامل قریب ۷۵۰۰۰۰ واژه، در نه کتاب (۷۵ باب، ۱۱۰۷ فصل) است، و کتاب دهمی به نام کتاب قرابادین بعداً بدان ضمیمه شده‌است. برای جانشین قطب‌الدین، اتسز (پادشاهی‌اش از ۱۱۲۷ تا ۱۱۵۶میلادی)، رساله دیگری نوشت به نام اَغراض الطب که (بیشتر براساس ذخیره بود) و در حدود ۱۱۲۷–۱۱۳۵میلادی، به اتمام رسید. خلاصه‌ای از ذخیره را مترجم ناشناسی به عبری ترجمه کرد. این امر بسیار مهم است، چون از آثار طبی فارسی عملاً هیچ ترجمهٔ دیگری به عبری وجود ندارد. سنگ‌نوشته‌های پارسی باستان
در سال ۱۷۹۸ م دانشمند آلمانی، گ تیخسن به این نتیجه رسید که خط کج در کتیبه‌های نوع اول جنبه مقسم کلمات را دارد. او بعد از دقت زیاد پی برد که تعداد علائم بین این‌گونه مقسم‌ها، هیچ‌گاه از رقم ده تجاوز نمی‌کند. این مشاهدات سبب شد که تیخسن با نظر نیبور مبنی بر اینکه نوع اول خط الفبایی است و گروه علائم واقع در بین خطوط میخی کج، معرف واژه‌ها و کلمات می‌باشد و هر علامتی نماینده یک حرف است، موافقت کرد. به‌علاوه تیخسن، اینطور فکر می‌کرد که هر سه نوع خط جنبه الفبایی دارد و خود کتیبه‌ها مربوط به پادشاهان پارت و اشکانی می‌باشد، گرچه تمام نظرات «تیخسن» کاملاً منطبق با واقعیت نبود، اما بدون تردید نظر وی در مورد مفهوم و معنای خط کج در کشف خواندن خطوط میخی قدمی بسیار مؤثر بود. لئونارد هرتسنبرگ
لئونارد گئورگویچ سال‌ها روی اثر بنیادی خود «فرهنگ ریشه‌شناسی زبان فارسی» کار کرد که به صورت رایانه‌ای ایجاد شده و حاصل ترکیب سنت‌های علمی زبان‌شناسی غربی و شرقی است. از وی بیش از ۱۰۰ اثر از جمله چند تک نگاری در زمینه زبانشناسی تطبیقی ایران و هند و اروپایی منتشر شده‌است. نامه اول به تسالونیکیان
وب‌سایت کلمه/ ترجمهٔ هزارهٔ نو زبان خوارزمی
در سال ۱۹۳۶ میلادی و.ب. هنینگ دربارهٔ بررسی اسناد خوارزمی با زکی ولدی شروع به همکاری کرد. در تابستان همان سال این دانشمند برجسته یک طرح کوتاه موقتی از زبان را منتشر ساخت و ۳۰ سال بعد، تا زمان مرگ نابه‌هنگامش در ۱۹۶۷ میلادی او کسی بود که همه مقاله‌های عمده را دربارهٔ مطالعات خوارزمی به انجام رسانده بود. متأسفانه باید گفت که ویرایش کامل انتقادی اسناد از نسخه‌های متعدد غیرقابل دسترس قنیه که زکی ولدی و هنینگ فراهم کرده بود، هرگز تحقق نیافت. احتمالاً در میراث هنینگ در کالیفرنیا به صورت بلااستفاده و پنهان باقی می‌ماند و همسرش از روی ظنت آن را نگه داشته‌است. آنچه تا حدودی از به دیگر آن اثر به منصه ظهور رسید ظاهراً از لنینگراد زمان استالین به دست آمد. هم چنین در سال ۱۹۳۶ میلادی یک نسخه خوبی از قنیه مورد توجه قرار گرفته بود و با آن یک کپی از رساله جلال‌الدین به پیوست مجلد شده بود که در آغاز یادآوری شد، به صورت یک دست خط بود. اینک معلوم شده که آن نسخه مد نظر نیست، بلکه هنوز یک نسخه خیلی خوب موجود است که روی یک دست خط نسخه برداری شده‌است. از سال ۱۹۳۹ تا ۱۹۵۱ میلادی فریمان سلسله مقاله‌هایی را در موضوع خوارزمی منتشر کرد که به ویرایش نسبتاً مبهم حدود ۲۷۵ جمله خوارزمی از دو منبع قنیه و رساله منجر شد. باید گفت که اگرچه این ویرایش اصلاً رضایت بخش نبود، ولی مطالبی بود که مورد تعهد قرار گرفته بود و برخی از یافته‌های منتشر شده خود هنینگ از طریق فریمان رونویسی شده بود، که در خاطر هنینگ کراهتی نسبت به آن کار ایجاد شده بود و خاطر او را مکدر ساخته بود. چنان‌که بعدها آن را بازگو کرد. در نتیجه، در آن ایام، ویرایش اسناد خوارزمی، رضایت بخش نبود، با این اوضاع رو به بهبودی می‌گذاشت. زبان کیریباسی
زبانِ کیریباسی دارای ۱۰ همخوان و ۱۰ واکه (۵ کوتاه و ۵ بلند) است.زبان کیریباسی که پیش از دههٔ ۱۸۴۰ میلادی زبانی نانوشته و شفاهی بود، از آن زمان تا امروز با الفبای لاتین نوشته می‌شود. در آن سالها یک میسیونر مسیحی به نام "هیرام بینگهام" برای نخستین بار "کتاب مقدس" را به این زبان ترجمه کرد و همو بود که زبان کیریباسی را با الفبای لاتین نوشت. در الفبای کیریباسی حرفِ s وجود ندارد و به جایش از ti برای نوشتنِ صدای س استفاده می‌شود. لغت‌نامه دهخدا
حدود نیمی از کتاب را واژگان با معنی و شاهد و نیم دیگر آن اعلام تاریخی و جغرافیایی است. این اثر حاوی کلیهٔ واژگان فرهنگ‌های خطی و چاپی فارسی است و در نقل آن‌ها بسیاری از غلط‌های گذشتگان تصحیح شده‌است و بسیاری از واژگان ترکی، مغولی، هندی، عربی، فرانسوی، انگلیسی، آلمانی، روسی و دیگر زبان‌های متداول در زبان فارسی نیز در این فرهنگ آمده‌است. برای صحیح خوانده‌شدن واژگان در جلوی هر واژه حروف حرکت‌دار به کار رفته‌است. افزون‌بر این مزایا، یک دورهٔ مفصل دستور زبان فارسی نیز در لغت‌نامه آمده‌است.