سازقیچک جزو کدام دسته از سازها است؟
قیچک
قِـیچَک یا غیژک یکی از سازهای زهی در موسیقی ایرانی است که مانند کمانچه با آرشه نواخته می‌شود. جنس کاسهٔ طنینی قیچک از چوب گردو یا توت بوده و سیم‌های آن فلزی هستند. این ساز دارای قدمت بسیار زیادی است و در موسیقی نواحی ایران کاربرد فراوانی داشته و دارد. این ساز از نظر نوازندگی شبیه به ویولن‌سل است و حتی در نوع بزرگ‌تر آن که به قیچک بم معروف است، از آرشهٔ ویولن‌سل استفاده می‌شود.
فرهنگ در استان فارس
موسیقی بومی ایل قشقایی با نام «عاشیقها»، «چنگیان» و «ساربانان» درآمیخته و در این میان موسیقی عاشیقی از جایگاه والایی برخوردار است، موسیقی عاشیقی کهن و گسترده است و با شعر فولک درآمیخته است عاشیق‌ها برای رویدادهای غمناک و شاد نوایی در سینه دارند. در هنر عاشیقی حماسه جایگاه ارزنده‌ای دارد و در شعر آن نیز عرفان مقامی‌شایسته. حضور این هنرمندان را نه تنها در فارس، بلکه در آذربایجان و بیرون از مرزهای این سرزمین نیز می‌توان پی گرفت. از خلال روایات قومی‌می‌توان دریافت که عاشیق‌های قشقایی در اصل از مناطقی همانند قفقاز، شیروان و شکی به فارس مهاجرت کرده‌اند و وجوه اشتراک قابل توجهی بین عاشیق‌های قشقایی و آذربایجانی به ویژه در زمینه بیان شجاعت و مردانگی افسانه‌وار «کوراوغلو» وجود دارد، ولی از نظر شیوه اجرا تفاوت‌هایی نیز با همدیگر دارند. آهنگ‌هایی همچون «کرمی»، «معصوم»، «محمود» و... را با کمی‌اختلاف عیناً در اجرای عاشیقهای آذربایجانهم می‌توان ملاحظه کرد.‌سازی که عاشیق قشقایی می‌نوازد شبیه سه‌تار و دارای ۹ سیم است که عموماً آن را با مضراب یا پنجه می‌نوازند، ولی در دهه‌های اخیر کاربرد تار، کمانچه و دیگر آلات موسیقی نیز جایگاهی در میان موسیقی قشقایی یافته‌اند که عمدتاً مورد استفاده هنرمندان جوان قرار می‌گیرد از آهنگ‌های قدیمی‌و امروزی عاشیق‌های قشقایی می‌توان از «سحرآوازی»، «جنگ‌نامه»، «محمدطاهر بیک»، «معصوم»، «صمصام»، «کوراوغلو»، «محمود و صنم»، «محمود و نگار»، «باش خسرو»، «هلیله خسرو»، «بیستون»، «حیدری، «گرایلی»، «باش گرایلی»، «باسماگرایلی»، «کرمی» و... نام برد که برخی از آن‌ها همراه با داستانی که عمدتاً مایه مهر و محبت و دلدادگی دارند، خوانده می‌شود. قوشمه
این ساز در کردستان به نام «دوزله» به معنی دو نی نامیده می‌شود (که در کردی به ساقهٔ گیاه نی «زه‌ل / زَل» می‌گویند). در مرکز و غرب خراسان (سبزوار و کاشمر) به این ساز «دو نیه» می‌گویند. این ساز به نام‌های «دوسازه» و «جفتی» نیز شناخته می‌شود. بهترین نوازدگان قوشمه در شمال خراسان و بهترین سازندگان ساز و سرساز در سبزوار قرار دارند. ساز قشمه به ساز «نی انبان» در جنوب شباهت دارد. موسیقی لری
کمانچه یکی از سازهای ایرانی و موسیقی خاور زمین است. این ساز علاوه بر شکم، دسته و سر، در انتهای تحتانی ساز پایه نیز دارد که روی زمین یا زانوی نوازنده قرار می‌گیرد. کمانچه لری یا تال‌ سازی است که به کمانچه متداول در موسیقی سنتی شباهت‌های فراوانی دارد اما دو ویژگی آن را از کمانچه سنتی مجزا می‌سازد. اولین ویژگی مربوط به کاسیه این ساز است که برخلاف کمانچه سنتی بسته و یک تکه نیست بلکه انتهای آن باز، شکلش تا حدودی مخروطی و درون کاسه و زیر پوست قابل مشاهده می‌باشد. به همین دلیل آن را کمانچه پشت باز نیز می‌گویند. چنگ
انواع ساز چنگ یا هارپ به چهار دستهٔ کلی چنگ ارکستری، چنگ سنتی، چنگ باستانی و چنگ تزیینی تقسیم می‌شود که خود از لحاظ شکل ظاهری به ۱۷ نوع الگو و فرم چنگ تقسیم می‌شود از جمله چنگ زاویه‌دار، چنگ منحنی، چنگ ون و چنگ کندوگ و چنگ ون کنار ساسانی و چنگ لیر (چنگی در یونان که به شکل U است) می‌شود یاد کرد. باغلاما
سازیست زهی که با مضراب پلاستیکی یا سرانگشتان دست (شلپه – شرپه) نواخته می‌شود. این ساز هفت سیم دارد که به سه گروه سه‌سیم، دوسیم و دوسیم تقسیم می‌شود. نوع دیگر این ساز با دسته بلندتر در ایران با نام دیوان شناخته می‌شود باغلاما کاسهٔ طنینی یکپارچه به شکل تقریباً نیمه‌گلابی و دسته‌ای نسبتاً طویل دارد که دستان‌ها(پرده‌ها) روی آن بسته می‌شوند. روی دهانهٔ کاسه صفحه چوبی قرار دارد و سایر اجزای سازهای این خانواده عبارت‌اند از: وترها، سیم‌گیر، خرک، شیطانک، گوشی‌ها و مضراب.باغلاما در انواع و اندازه‌های مختلف (مطابق با هدف مورد نظر) نواخته می‌شود. انواع باغلاما: چوبک طبل
چوبک طبل یا به اختصار چوبک (چوب جاز هم نامیده شده)، نوعی کوبهٔ ساده است که معمولاً از آن برای نواختن طبل‌ها و سِنج‌ها استفاده میشود. شورانگیز (ساز)
شورانگیز‌سازی زهی مضرابی و تلفیقی از سه‌تار، تار و تنبور است که سال‌ها پیش برای اولین بار به پیشنهاد علی تجویدی و توسط ابراهیم قنبری مهر ساخته شده بود. شیوهٔ نواختن این ساز در اصل برگرفته از سه‌تار است گرچه خصیصه‌های صوتیِ آن در بعضی موارد تفاوت‌های اساسی دارد. به عنوان مثال، طنینِ بیشترِ شورانگیز به خاطرِ استفاده از کاسهٔ تنبور است که صفحهٔ آن علاوه بر چوب، از پوست هم بهره می‌برد. صدای شورانگیز کمی بم تر از سه‌تار معمولی است. شورانگیز دارای شش سیم (دو سیم اول و دوم به صورت جفت بسته شده) و ۲۴ پرده است. حوزهٔ صدایی شورانگیز از دو (نت موسیقی) تا می(نت موسیقی) کرن می‌باشد و از لحاظ طول ارتعاش نیز متفاوت از تار و سه تار و طولانی‌تر از آنهاست. به این ترتیب که طولِ کاسه ۳۶ سانتی‌متر و طول دسته از محل اتصال تا شیطانک حدود ۴۱ سانتی‌متر می‌باشد. حسین علیزاده در تعدادی از آثارش مانند ماه و مه، باده تویی، نوای نور و… از این ساز استفاده کرده‌است. صبحگاهی
سعید فرج‌پوری: کمانچه، قیچک هارپسیکورد
هارپسیکورد یا چمبالو یا کلاوسن یکی از سازهای کلاویه‌دار است. ساز کلاوسن از مهمترین ساز‌های دوره‌ی باروک محسوب می‌شود که به طور بسیار معمول در گروه همراهی‌کننده باس شماره‌دار را می‌نواخت. مهمترین آهنگسازانی که از این ساز بسیار بهره برده‌اند میتوان به ژان-باتیست لولی، ژان فیلیپ رامو، فرانسوا کوپرن، یوهان سباستین باخ و ... اشاره کرد.  شکل ظاهریِ هارپسیکورد تقریباً شبیه پیانو است، اما شیوهٔ ایجاد صدا در این دو ساز با هم تفاوت‌هایی دارد؛ در هارپسیکورد، با فشردن کلاویه‌ها و حرکت اجزای یک سیستم مکانیکی متصل به آن‌ها، زائده‌های کوچک (مضراب مانند) سیم‌ها را به ارتعاش درمی‌آورَد و صدا ایجاد می‌شود. کمانچه
کَمانچه یکی از سازهای موسیقی ایرانی است. این ساز علاوه بر شکم، دسته و سر، در انتهای پایینی ساز، پایه‌ای دارد که روی زمین یا روی پای نوازنده قرار می‌گیرد. نوعی از کمانچه معروف به کمانچه لری وجود دارد که پشت باز است و مردمان لر به آن «تال» می‌گویند. سازهای تیغه‌ای
این‌گونه سازها یک یا چند تیغه یا زبانه از جنس فلز یا غیره دارند که یک سر آن‌ها به ساز متصل شده و سر دیگر آن‌ها آزاد است. نوازنده، بر انتهای آزاد تیغه با دست یا سر انگشت زخمه می‌زند و با این کار صدای مورد نظر ایجاد می‌شود. سازهای تیغه‌ای
سازهای تیغه‌ای (lamellaphones) خانواده‌ای از خودصداهای زخمه‌ای هستند که در آن‌ها با ارتعاش یک یا چند تیغه صدا تولید می‌شود. از نمونه این سازها می‌توان به زنبورک اشاره کرد. روح‌الله خالقی
آثار اولیهٔ خالقی، بیشتر در قالب سنتی و مونوفونیک نوشته و تنظیم شده‌اند و به تدریج در آثار بعدی وی میل و توجه به هارمونی آشکار می‌شود. تنظیم و ارکستراسیون آثار دیگران نیز بخش مهمی از فعالیت‌های خالقی محسوب می‌شود. ویژگی دیگری که در ساخته‌های خالقی می‌توان یافت، استفاده از سازهای تار و تمبک در بیشتر قطعات اوست. او این دو ساز را در کنار ارکستر بزرگ قرار می‌داد. او معتقد بود که برخی از سازهای ملی ایرانی، برای ارکستر مناسب نیستند، مانند سنتور که مشکل کوک کردن دارد، یا نی که خالقی استفاده از قره‌نی (نوعی کلارینت) را به‌جای آن ترجیح می‌داد. شیریکی پیچ
شیریکی پیچ Shirikipich _ Shyryky screw شناسه استاندارد رشته در سازمان صنایع دستی ۷-۵۴/۵۴/۲/۳ یکی از انواع زیراندازهای ایرانی است که در زیرمجموعه صنایع دستی کاربردی در گروه بافته‌های داری قرار می‌گیرد. به عنوان گلیم شیرکی‌پیچ نیز از آن یاد شده‌است و در اصطلاح محلی به نوع ریز بافت آن گلیم سوزنی هم می‌گویند. قیچی
انواع قیچی به طور کل این‌ها هستند: قیچی سلمانی - قیچی خیاطی - قیچی آشپزخانه - قیچی فرش - قیچی پانسمان - قیچی باغبانی - قیچی برقی - قیچی خودتیز - قیچی ورق‌بر - قیچی پشم‌زنی - قیچی خیاطی و ... کنز التحف
برخی از سازهایی که در رساله به آن‌ها اشاره شده عبارتند از: عود، غشک، رباب، مزمار (نوعی نی)، پیشه (نوعی ساز شبیه نی کوچک، که احتمالاً نام اصلی آن نیشه یا نی‌چه بوده‌است)، چنگ، نزهه (سازی شبیه سنتور که اختراع صفی‌الدین ارموی بود)، قانون و مُغنی (سازی اختراع‌شده توسط ارموی که ترکیبی از نزهه، رباب و قانون بود). یک ویژگی کنز التحف در مقایسه با دیگر متون قدیمی مربوط به سازهای موسیقی ایرانی (همچون درة التاج اثر قطب‌الدین شیرازی، و مقاصد الالحان و جامع الالحان اثر عبدالقادر مراغه‌ای) آن است که کنز التحف تصویری از این سازها نیز ارائه کرده‌است. شاخک (ساختاری)
تعداد شاخک‌های موجود در ابزارها بسیار متفاوت است – ممکن است یک چنگک فقط دو عدد داشته باشد، یک چنگال باغی چهار عدد و یک شن‌گش یا کلوخ‌شکن متعدد باشد. شاخک‌ها ممکن است پَخ باشند، مانند آنهایی که روی چنگال قرار دارند و به عنوان وسیله ای برای غذا خوردن استفاده می‌شوند. یا تیز، مانند روی چنگک یا حتی سیم خاردار، به عنوان یک نیزه سه‌شاخ. اصطلاح "شاخک" و "شاخ" بیشتر قابل تعویض هستند. دندانه‌های یک شانه، شاخک است. این اصطلاح همچنین در سازهای موسیقی مانند زنبورک، دیاپازون، گیتارت، جعبه موسیقی یا مبیرا که حاوی میخ‌های برجسته فلزی بلند ("شاخک") است که برای تولید نُت تلنگرزده می‌شود، استفاده می‌شود. قیچی
قِیچی یا (فارسی:بُرک) ابزاری است که به وسیله آن پارچه، کاغذ، مو و اشیاء دیگر را می‌برند و دارای دو شاخه بُرنده‌ است که از وسط به یکدیگر وصل شده‌اند. قیچی معمولاً ابزاری آهنی و مرکب از دو تیغه بُرنده است که به واسطه میخ یا پیچی آن دو تیغه روی هم قرار می‌گیرند و هر چیز جامدی را به کمک آن می‌برند. سنتور
سنتور ساز زهی موسیقی ایرانی است. فرهنگ دهخدا سنتور را این‌گونه بازشناخته‌است: از سازهای ایرانی به شکل ذوزنقه که دارای سیم‌های بسیاری است و با دو زخمهٔ چوبی (مضراب) نواخته می‌شود. رایج‌ترین نوع سنتور (۹ خرکی) دارای ۷۲ سیم است که به دسته‌های ۴ تایی و در ۱۸ دسته تقسیم می‌شود. شمشال
این ساز ازلحاظ نوع صدا و وسعت در زمرهٔ سازهای بم با طنین خاص خود است. زنبورک (ساز)
زنبورک با اصول حاکم بر موسیقی کلاسیک و موسیقی مدرن مطابقت ندارد و توانایی اجرای نت‌های گام‌های موسیقی مثل مینور و ماژور را ندارد. از این رو در ساز نامیدن یا ننامیدن آن اختلاف نظر وجود دارد و در منابع آکادمیک رشته موسیقی و در کتب سازشناسی به عنوان ساز محسوب نمی‌گردد. قیچی‌داران
قیچی‌داران نام یک تیره از راسته گوش‌خیزک است. این خانواده از مهمترین خانواده‌های راستهٔ گوشخیزک‌ها می‌باشد که افراد آن توسط بند دوم پنجهٔ پاها که قلبی شکل است به خوبی شناخته می‌شوند. چکاوک مغربی
چکاوک مغربی (نام علمی: "Galerida macrorhyncha") نام یک گونه از تیره چکاوک است. گیتار فلامنکو
موسیقی فلامنکو نوعی موسیقی دستگاهی است که متعلق به منطقهٔ آندلس می‌باشد. البته واضح است که هیچ پدیده فرهنگی-هنری به شکل مطلق مربوط به نقطهٔ خاصی نمی‌باشد. موسیقی فلامنکو و خود گیتار رگه‌هایی از اثرگذاری فرهنگ‌های عربی، یهودی را در خود دارند. گیتار فلامنکو و گیتار کلاسیک از نظر ساختار دارای یک سری تفاوت‌هایی می‌باشند. در گیتار فلامنکو روی صفحه گیتار (Sound board) معمولاً از جنس چوب صنوبر (spruce) و پشت و کنارهٔ گیتار (Back&Sides) از جنس چوب سرو (cypress) می‌باشد و بر روی رویهٔ صفحهٔ اصلی، تلق نازکی برای جلوگیری از آسیب‌دیدگی صفحه هنگام اجرای تکنیک ضربه با ناخن (Golpe) می‌شود که به آن گلپیدور می‌گویند. لوت (ساز)
لوت (به انگلیسی: lute، به فرانسوی: luth) ساز زهی قدیمی اروپایی و متعلق به خانوادهٔ «لوت‌ها» است. دستهٔ این ساز به پشت خمیده است و با مضراب چوبی نواخته می‌شود. موسیقی
سازهای شستی‌دار سازهایی هستند که برای نواختن آن‌ها از صفحه‌کلید استفاده می‌شود. از شناخته شده‌ترین این‌گونه سازها می‌توان به پیانو، هارپسیکورد، کلاویکورد اشاره کرد. دستگاه (موسیقی)
گوشه‌های یک دستگاه به‌طور کلی به دو دسته قابل تقسیم هستند: آن‌هایی که ضرب‌آهنگ (ریتم) مشخص ندارند، و آن‌هایی که متر (وزن) مشخصی دارند و این وزن عامل مهمی در ماهیت آن‌هاست. برای مثال گوشه‌های «کرشمه» یا «چهارمضراب» متریک هستند. گوشه‌های غیر ریتمیک اگر چه متر ثابتی ندارند، اما معمولاً در مطابقت با اوزانی عروضی اجرا می‌شوند. به‌طور کلی در اجرای آوازی دستگاه‌ها، تصنیف (قطعهٔ آوازی با متر مشخص) جایی ندارد و این تنها قطعات سازی هستند که متر مشخص دارند. نی (ساز)
نی یا نی هفت بند از سازهای بادی ایرانی است و از دسته سازهای بدون زبانه است. ساز نی قابل کوک نبوده و نوازنده در همنوازی‌ها و تکنوازی‌ها از انواع مختلف نی استفاده می‌کند. وسعت صدای نی دو اکتاو و نیم است و در انواع آن با کوک‌های متفاوت، فاقد یک تا دو نت است. مانند نی «لا کوک» که فاقد نت دو، نی «سل کوک» فاقد نت سی بمل و نی «فا کوک» فاقد نت لا بمل است. نی از سازهای محلی است و در اکثر نقاط ایران وجود دارد. ریکوردر
فلوت ریکوردر نام سازی بادی-چوبی، از خانودهٔ فلوت است. این ساز در محدوده‌های صوتی سوپرانو، آلتو، تنور و باس در دو اکتاو و نیم موجود است. امروزه سوراخهای این ساز به دو نوع ریکوردر باروک و ریکوردر جِرمن طراحی می‌شود. این دو نوع ریکوردر، انگشت گذاریهای متفاوتی دارند. ریکوردر یک ساز مناسب برای آموزش موسیقی به کودکان است. داستان عاشیقی
داستان عاشیقی، به مثابه یکی از ارکان موسیقی عاشیقی، نوعی روایت است که عاشیقها در گردهماییها و، به ویژه، در قهوه خانه عاشیقلار، اجرا می‌کنند. قسمت‌های منثور این ژانر هنری را عاشیق روایت می‌کند و بخش‌های منظوم آن را همراه با نواختن "ساز عاشیقی" به آواز می‌خواند. شمشیرک‌داران
گروهی دیگر از حشرات راسته شمشیرک‌داران جیرجیرک‌ها هستند که از خانواده (Gryllidae) می‌باشند. عموم مردم با صدای این حشرات آشنایی دارند. جیرجیرک‌ها بهترین آوازخوان دنیای حشرات هستند. برخلاف ملخ‌های شاخک بلند که تحت عنوان خانواده (Tettigoniidae) گروه‌بندی می‌شوند، تخم‌ریز در جیرجیرک‌ها دارای مقطع استوانه‌ای شکل است اما در ملخ‌های شاخک بلند، به صورت شمشیری یا تیغه‌ای می‌باشند. جیرجیرک‌ها عموماً گیاه‌خوار هستند یا از مواد خشک آبی تغذیه می‌کنند و تحت شرایط خاصی می‌توانند در گلخانه‌ها، چمنزارها و مراتع خساراتی به گیاهان وارد بکنند. ترومپت
ترومپت (به فرانسوی: trompette، به انگلیسی: trumpet) از سازهای بادی برنجی است که در محدودهٔ سوپرانو، زیرترین صدا را در بین سازهای بادی برنجی می‌تواند تولید کند. ترومپت از دستهٔ سازهای انتقالی است. موسیقی شمال استان همدان
عاشیقهای همدان از دیرباز در زنده نگاه داشتن موسیقی بومی این ناحیه کوشیده‌اند. ساز اصلی عاشیقها چوگور است که بازمانده ساز کهن «چونگور» است. تعدادی انگشت شمار نیز در نواختن کمانچه مهارت دارند و در دهه‌های اخیر تعدادی نیز به نواختن تار فارسی و ویولون روی آورده‌اند. بالابان و نی فلزی نیز کمابیش در میان نوازندگان محلی رایج بوده‌است. رباب
در حالی که رِباب Robab دو پیکری، دوکاسه‌ای و دو بدنی (Corpus) و مانند سی‌تار دارای ۱۸ تا ۲۱ تار دارد که سه تا چار تار برای ملودی (تارهای اصلی) و ۱۷ و ۱۸ تار برای تشدید ارتعاش (Resonance), ضربات منظم و موزون همین تارهای مهتر باریک‌اند. کاسه‌های رباب به هم نزدیک اند؛ ولی کاسه‌های سیتار یا سوبهار از هم جدا شده و فاصله گرفته‌اند یا بزرگی کاسه دوم کمتر شده و حتی از بین رفته و حتی تغیر جایگاه و سمت داده‌است. در سی تارها کاسهٔ کوچک دومی که در بخش پایانی سر و دستهٔ پنجه قرار داشته، حذف شده‌است. در ساز سوبهار کاسه درعقب سر ساز قرار دارد. غیچک به عنوان «ربیک» یک کاسه‌ای است و تارهای باریک ضربتی تشدید ارتعاشی ندارد. بربط، عود سرود و رباب کوچک، تمام سازواره‌های با پسوند تار در جمله سازهای زهی زخمه‌ای می‌باشند. چکچک کوهی
چکچک کوهی یا چکچک معمولی یا چکچک شمالی گونه‌ای چکچک کوچک از تیره مگس‌گیران (حشره‌گیران بر قدیم) است. این پرنده در بسیاری از مناطق جهان، از جمله آسیا و اروپا، زندگی می‌کند و معمول‌ترین گونۀ چکچک در جهان به شمار می‌رود. ارکستر
هر ارکستر به‌طور معمول براساس قرارگرفتن نوع و تعداد سازها در آن نامگذاری می‌شود. برای نمونه، ارکستر سمفونی، که به‌عنوان بزرگترین نوع ارکستر شناخته می‌شود، بدان معناست که در آن از تمام گروه‌های سازی استفاده شده و تقریباً تمامی سازهای موسیقی کلاسیک غربی در آن وجود دارد. ارکسترهای کوچک‌تر، که بخشی از سازهای موسیقی کلاسیک در آن قرار دارد، با نام‌های دیگر از جمله ارکستر مجلسی نامیده می‌شوند. ارکستر مجلسی به ارکستری گفته می‌شود که در آن از سازهای زهیِ آرشه‌ای، سازهای بادی چوبی و سازهای کوبه‌ای و سازهای کلیدی همچون پیانو می‌تواند استفاده شود. دولسیمر چکشی
دولسیمر چکشی () گروهی از سازها هستند که سیم‌های آن بر روی یک جعبه صوتی ذوزنقه شکل بسته شده‌اند. موسیقی آکوستیک
موسیقی آکوستیک () نوعی موسیقی است که صرفاً یا در درجهٔ اول، به‌جای استفاده از شیوه‌های الکتریک یا الکترونیک، بر استفاده از سازهایی که از طریق شیوه‌های آکوستیک تولید صوت می‌کنند تمرکز می‌کند. با وجود این که تمام انواع موسیقی در گذشته آکوستیک بوده، پس‌نام «موسیقی آکوستیک» پس از ظهور سازهای الکتریک، همچون گیتار الکتریک، ویولن الکتریک و سینث‌سایزر، به وجود آمد. سازهای زهی آکوستیک برای مدتی طولانی زیرمجموعه‌ای از موسیقی عامه‌پسند و موسیقی فولکلور بوده‌اند. استفاده از شیوه‌های آکوستیک در تقابل با انواع مختلف دیگر موسیقی در دوره‌های مختلف، همچون گروه بزرگ در دورهٔ قبل از راک و موسیقی الکتریک در دورهٔ راک بوده‌است. سازهای ایرانی
و از لحاظ نوع و شکل تولید صوت به سه گروه تقسیم می‌شوند: طبقه‌بندی شده‌اند. صدای حاصل از یک ساز به جنس و شکل ساختمان آن و طبعاً به ساخت صحیح و دقیق آن بستگی دارد. گیتار
گیتار نوعی ساز زهی است که با پیک یا انگشت نواخته می‌شود و از این جهت که سیم‌های آن در اثر ارتعاش تولید صدا می‌کنند، به سازهای گروه کوردوفون یا زه‌صدا تعلق دارد. این نوع گیتار شش سیم دارد و این ساز علاوه بر داشتن قدمت تاریخی قابل توجه (چه از لحاظ ساختار آن و چه از لحاظ تکنیک‌های نوازندگی) توانسته‌است هم‌گام با تحولات موسیقی غرب پیشرفت چشمگیری داشته باشد؛ که در نتیجه گونه‌های متفاوتی از آن به وجود آمده و هم‌اکنون جایگاه ویژه‌ای در موسیقی جهان دارد. کمانچه
در چند دهه اخیر، سازهای جدیدی با بهره‌گیری از سازهای زهی غربی ساخته شده‌اند که کم‌کم جای خود را در موسیقی شهری ایران باز کرده‌اند. از جمله می‌توان به ساخت انواع کمانچه آلتو و کمانچه باس اشاره کرد که همگی صدایی بم تر از کمانچه معمولی دارند. کمانچه آلتو دو و نیم پرده و کمانچه باس یک هنگام کامل (Octave) بم‌تر از کمانچه معمولی صدا می‌دهند. قشقایی
موسیقی قشقایی برخلاف موسیقی سنتی ایران برپایه ردیف نیست. این موسیقی از طبیعت و سرنوشت قشقایی‌ها الهام می‌گیرد، گاهی محزون است، گاهی پرشور است و گاه حماسی. موسیقی قشقایی به گروه‌هایی از قبیل موسیقی عاشیق‌ها، موسیقی چنگی‌ها و موسیقی ساربان‌ها (دارغاها) تقسیم می‌شود. موسیقی لری
سازهای موسیقی لری عبارتند از سرنا، دهل، تال (کمانچه)، تنبک (تمک)، و سازهای سنتی مرسوم از جمله سازهایی هستند که در موسیقی قوم لر مورد استفاده قرار می‌گیرند. در این میان کمانچه تنهاسازی است که با ساز سایر اقوام تفاوت اساسی دارد. شیپور
ساز کورنت نوع کلیددار شیپور است. ساز ساکسیفون نوع تکمه‌ای شیپور است هارپسیکورد
این ساز نزد موسیقی‌دانان دورهٔ رنسانس و باروک محبوبیت زیادی داشته و یکی از مهم‌ترین سازهای کلاویه‌ایِ موسیقی اروپایی از قرن شانزدهم تا نیمهٔ آغازینِ قرن هجدهم میلادی بوده‌است. در این دوره، با فراگیر شدن پیانو، به‌مرور محبوبیت هارپسیکورد رو به کاهش گذاشت. در قرن بیستم میلادی به‌خاطر استفاده در اجرای آثار قدیمی و برخی آثار مدرن استفاده از هارپسیکورد دوباره رواج یافت. این ساز در دورهٔ باروک به‌عنوان ساز همراهی‌کننده به‌کار می‌رفت. غالباً برای این ساز آهنگساز به‌صورت «باس شیفره» یا شماره‌گذاری شده به گونه‌ای استفاده می‌کرد که نوازنده اجازهٔ بداهه‌نوازی در آکوردهای تعریف شده را داشت. سازدهنی
از سایر سازهای این خانواده می‌توان ملودیکا (Melodica)، کنسرتینا (Concertina) و آکاردئون (Accordion) را نام برد. شاید برخی مواقع متوجه شباهت موجود بین صدای سازدهنی و آکاردئون شده باشید. این شباهت در جنس صدا، در واقع به خاطر شباهت در ساختمان این سازها و نحوه تولید صوت در آن‌ها است. دسته قیچ
شغل اکثر ساکنین این روستا دامپروری و کشاورزی می باشد. محصولات استراتژیک این روستا شامل : عناب ، زرشک ، گردو و زعفران می باشد. سانچیکو
سان‌جی‌گوئن که در ایران به سانچیکو معروف شده، نوعی سلاح سرد سنتی چینی است که از سه بازو (فک) هم‌اندازه تشکیل شده‌است. سانچیکو ارتقا یافته سلاح نانچیکو است. از آن جا که بازوها (فک) های این دو سلاح می‌توانند به دور یکدیگر بچرخند، نیرویی علاوه بر نیروی محرک دست رزمی‌کار به نام نیروی گریز از مرکز در سلاح به وجود می‌آید و همین نیروی اضافی می‌تواند ضربات مهلکی را به حریف وارد کند. مردم سیستانی
تنها ساز زهی آرشه‌ای است. کاسه طنین آن شبیه به لنگر کشتی است که وارونه شده باشد. دو سوراخ صوتی بزرگ روی کاسه طنین و در قسمت فوقانی آن وجود دارد. قسمت تحتانی کاسه طنین که نیم دایره کوچکی را تشکیل می‌دهد پوست دارد. این دو قسمت به وسیله دو فرورفتگی بیضی شکل در دو طرف بدنه طنین مشخصا از هم جدا هستند. خرک روی قسمت تحتانی کاسه طنین ،کج قرار دارد. به این ساز منگوله‌هایی نیز برای تزیین آویزان می‌کنند. سیم‌های قیچک با آرشه‌ای به نام «کمانک» نواخته می‌شود که موهای دم اسب است. قیچک و کمانک از چوب پرینک ساخته می‌شود. سازهای کمانه‌ای
سازهای کمانه‌ای دسته‌ای از سازهای زهی هستند که با کشیدن آرشه بر روی زه‌ها به صدا درمی‌آیند. تماس آرشه با زه موجب ارتعاش می‌شود که نتیجهٔ آن تولید صدا است. قشقایی
موسیقی عاشیق‌ها: عاشیق‌ها طایفه‌ای هستند در میان قشقایی‌ها که حرفه‌شان نواختن، خواندن و افسانه سرایی است. موسیقی عاشق‌ها یک موسیقی کهن و گسترده‌است. عاشق‌ها برای هر موسیقی چه غمناک و چه شادی آفرین نوایی دارند. حضور عاشیق‌ها را نه تنها در فارس بلکه در آذربایجان و برون از این سرزمین می‌توان دنبال کرد. عاشیق‌های قشقایی در اصل از مناطقی همانند قفقاز، شیروان و شکی به فارس مهاجرت کردند. وجوه اشتراک زیادی بین عاشیق‌های قشقایی و عاشیق‌های آذربایجان وجود دارد اما از نظر موسیقی تفاوت‌های اساسی وجود دارد و اکثر قطعات کاملاً با آهنگ‌های آذربایجانی متفاوت است. گروه نوازی در میان عاشیق‌ها بسیار معمول بوده‌است. ساز اولیه عاشیق‌ها قوپوز (چگور) بوده که البته بعدها کمانچه و سه تار نیز نواخته‌اند. از آهنگ‌های معروفشان می‌توان کوراوغلو، غریب و صنم، اصلی و کرم و کوچ عیوض را نام برد. ساز
بررسی و طبقه‌بندی و شناخت سازها را «سازشناسی» یا «ارگانولوژی» می‌نامند. سازها را به صورت‌های مختلف دسته‌بندی کرده‌اند ولی معمول‌ترین (و نه لزوماً دقیق‌ترین) دسته‌بندی سازها تقسیم آن‌ها به سازهای زهی، سازهای بادی، سازهای کوبه‌ای، سازهای صفحه‌کلیددار، سازهای الکترونیک و صدای انسانی است. جعبه موسیقی
جعبه موسیقی یکی از سازهای موسیقایی سدهٔ ۱۸ و ۱۹ است که با حرکت مجموعه‌ای از سنجاق‌ها که روی یک استوانه یا صفحه چیده شده‌اند، و از روی دندانه‌ها (یا تیغه‌های) یک شانهٔ فولادی عبور می‌کنند و نُت‌های آهنگینی می‌نوازند، کار می‌کند. جعبه‌های موسیقی از جعبه‌های تزئینی موزیکال سدهٔ ۱۸ برگرفته شدند. برخی از جعبه‌های موسیقی پیچیده‌تر یک طبل ظریف یا ناقوس کوچکی نیز افزون بر شانهٔ فولادی دارند. شیطانک
Simrad نام قطعه ایست در سازهای موسیقی که وظیفه نگهداری و تقسیم‌بندی سیم‌ها را در بالای دستهٔ ساز بر عهده دارد. جنس Simrad معمولاً از استخوان است اما امروزه با پلاستیک هم ساخته می‌شود. درسنتور و دیگر سازهای سنتی هم Simrad وجود دارد. قاشقک (ساز)
قاشقک متشکل از یک جفت جام چوبی صدفی‌شکل و کوچک است که توسط تسمهٔ نازکی به انگشتان شست و سبابه نوازنده بسته می‌شود و او آن‌ها را به هم می‌زند تا به صدا درآید. شورانگیز (ساز)
شورانگیز یک تکنیک از ابداعات ابراهیم قنبری مهر در تولید سازهای زهی می‌باشد. اصل ترکیب پوست و چوب در قسمتی از صفحه روی (منطقهٔ خرک) پایه این تکنیک می‌باشد. مشخصهٔ اصلی صدای این ساز حجم زیادتر و پر طنین تر در مقایسه با سازهای مشابه هم خانواده آن می‌باشد. پوست مورد استفاده در انواع شورانگیز نسبتاً ضخیم می‌باشد و در مقابل رطوبت حساسیت کمتری نسبت به پوست تار دارد. گلیچ (موسیقی)
گلیچ یکی از سبک‌های موسیقی الکترونیک است که در دههٔ ۱۹۹۰ به وجود آمد. این سبک بعنوان سبکی توصیف می‌شود که وابسته به تولید زیبایی شنیداری از خرابی و شکست است. به صورتی که محور اصلی تولید موسیقی در این سبک تولید صداهایی بر اساس لغزش و خرابی لحظه‌ای یا دائمی سیستم‌های مکانیکی و رایانه‌ای است. صراحی (ساز)
این ساز به‌علت کمبود صدای بم در سازهای آرشه‌ای طراحی و ساخته شده‌است. این ساز با همان گستره صوتی کمانچه، رنگ صوتی جدیدی را به ارکستر سازهای ایرانی اضافه می‌کند. این ساز را می‌توان در ارکسترهای زهی مانند ارکستر مجلسی نیز به‌کار گرفت. قیچی شمشادزن
قیچی شمشادزن () ابزاری باغبانی است که در جهت پرچین و هرس و شکل‌دادن به درختچه و درختان استفاده می‌شود. برای منظورهای متفاوت این قیچی در قدرت‌های گوناگون تولید می‌شود. سازسازی
سازهای ایرانی مانند رباب، بربط، تنبور، دف، ارغنون، چنگ، سرنای، شیپور و چغانه قدمتی سه هزارساله دارند. سازهای ساخته شده در ایران ازنظرِ چگونگی تولید صدا به سازهای زهی، بادی و کوبه‌ای تقسیم‌بندی می‌شوند و ازنظر جنس نیز به ۳ گروه سازهای فلزی، سفالی و چوبی طبقه‌بندی می‌شوند که از آن میان چوب نقش برجسته‌تری داشته‌است. چوب، کُنده و تنهٔ درخت توت، بیشترین کاربرد را در ساخت سازهای ایرانی دارد. شاخ حیواناتی مانند قوچ، پوست بره، صدف دریاهای شمال و جنوب و استخوان قلم پای شتر به صورت محدود در ساخت سازها استفاده شده‌است. همچنین در تعداد اندکی از سازها، مانند ساز دوزله، از استخوان ساق پای مرغ ماهی‌خوار ساخته می‌شده‌است. موسیقی سنتی ایرانی
موسیقی دستگاهی ایرانی ممکن است هم به شکل آوازی و هم با ساز اجرا شود. از جمله رایج‌ترین سازها در این موسیقی، دو ساز زهی-زخمه‌ای تار و سه‌تار، ساز زهی-کششی کمانچه، ساز بادی نی، زهی-کوبشی سنتور همراه با ساز ضربی تنبک هستند. علاوه بر آن‌ها سازهای دیگری نیز که در ایران وجود دارند، ممکن است اشتفاده شوند؛ از آن جمله: همچنین از اواخر دورهٔ قاجار تحت تأثیر موسیقی اروپایی سازهای غربی مانند فلوت، پیانو و کلارینت (قره‌نی) نیز برای نواختن موسیقی دستگاهی ایرانی استفاده می‌شدند. در این میان ویلن جایگاه خاصی در موسیقی ایرانی پیدا کرد به طوری که سال‌ها کمانچه را از صحنه خارج کرده بود. قیچک
با رواج بیشتر قیچک، با حمایت وزارت فرهنگ و هنر وقت ساختمان و کوک آن تکمیل و تنظیم شد و سه گونه قیچک تکمیل‌تر به نام‌های قیچک سوپرانو (به طول ۵۶٫۵ سانتی‌متر)، قیچک آلتو (۶۳ سانتیمتر) و قیچک باس به همان نسبت بزرگ‌تر ساخته‌اند. وسعت هریک از این انواع حدود سه اکتاو است. قیچک سوپرانوسازی است که قابلیت تکنوازی و همنوازی هر دو را حائز است ولی دو نوع دیگر (آلتو و باس) بیشتر به منظور همنوازی در ارکستر به کار می‌رود. آرشهٔ قیچک، پس از استاندارد سازی، عیناً همان آرشه ویولن است. سازهای ایرانی
علاوه بر این تقسیم بندی هر یک از این بخش‌ها از نظر سازشناسی در دسته‌های سازهای زهی ،سازهای زخمه‌ای و سازهای کمانی، سازهای بادی سازهای زبانه‌دار و سازهای بی زبانه و سازهای کوبه‌ای خودصدا و پوست‌صدا مرتب شده‌اند. همرفیق
علاوه بر گروه بمرانی که به اجرای موسیقی باکلام می‌پردازد، در هر قسمت از برنامه نیز از یک نوازنده دعوت می‌شود تا ساز مورد علاقه مهمان برنامه را برای دقایقی بنوازد و این بخش به صورت موسیقی بی‌کلام است. هرچند نمایش ساز و آلات موسیقی در صدا و سیما ممنوعیت دارد اما در این بخش از برنامه از سازهایی نظیر دیوان، کمانچه و… استفاده می‌شود. چکچک
چَکچَک سرده‌ای از پرندگان گنجشک‌سان است که به نحو رسمی عضو خانواده توکایان (Turdidae) در نظر گرفته می‌شد. اکنون متداول‌تر است که در خانواده مگس‌گیران (Muscicapidae) قرار بگیرند. این یک گروه بر قدیم است، اما چکچک‌های کوهی (شمالی) جای پایی در شرق کانادا و گرینلند نیز به وجود آورده است. کمانچه
این ساز جزو دسته سازهای زهی کششی است. کمانچهٔ امروزی دارای ۴ سیم می‌باشد. کمانچه در زمان قدیم تنها سه سیم داشته و پس از ورود ویولن به ایران به تقلید از آن سیم چهارم به آن افزوده شده‌است. این سیم‌ها به موازات درازای ساز گستردگی دارد و آوای آن خیلی خوش و دلکش اما کمی اصطلاحاً تودماغی می‌باشد. این ساز می‌تواند آواهای گوناگون بسیاری را برآرد. سازدهنی
سازدهنی یا هارمونیکا جزء سازهای بادی است و در خانوادهٔ سازهای زبانه آزاد (Free Reed Instruments) قرار می‌گیرد. کاواکینیو
کاواکینیو یکی از سازهای زهی از خانوادهٔ گیتار اروپایی است. این ساز چهار سیمه است. شور (دستگاه موسیقی)
قرچه از نظر گسترهٔ صوتی به شهناز نزدیک است اما به اندازهٔ آن تحرک ندارد و معمولاً متشکل از حرکات رفت و برگشتی بین نت‌های متوالی در شور وسط است. کرنا
کرنا از سه بخش اصلی تشکیل می‌شو د و جزو معدود سازهای دوجنسی جهان به‌شمار می‌آید. چنان که می‌دانید غالب سازهای بادی، به دو دسته بادی چوبی و بادی برنجی تقسیم‌بندی می‌شوند. ولی کرنا در هیچ یک از این دو دسته جای نمی‌گیرد. زیرا یک بخش کاملاً چوبی با طولی حدود ۳۵ تا ۵۰ سانتی‌متر به نام دسته دارد که رویش هشت سوراخ و در پشت نیز یک سوراخ تعبیه می‌شود. بخش دوم یک شیپوره برنجی به طول ۴۵ تا ۶۰ سانتی‌متر است. بخش سوم اش «میل کرنا» خوانده می‌شود و آن از یک لوله نازک برنجی یا چوبی تشکیل می‌شود که در انتهایش یک قمیش از جنس نی دارد و نوازنده با دمیدن در این قمیش، هسته اصلی صدا را تولید می‌کند. اما این صدا تا به کیفیت مورد نظر برسد، راه درازی در پیش دارد. ابتدا در بخش چوبی توسط انگشتان نوازنده با نت‌های مختلف می‌چرخد تا یک ملودی جذاب شکل بگیرد. صدای تولید شده در بدنه چوبی، شدت لازم را ندارد و در عین حال خیلی شفاف نیست. بخش فلزی یا شیپوره به عنوان تمام‌کننده صدای کرنا، هم به نوای ساز حجم می‌دهد و هم شفافیت آن را بالا می‌برد. به‌طوری‌که از مسافت‌های دور هم می‌توان صدای کرنا را شنید. سازدهنی کروماتیک
سازدهنی کروماتیک ، یکی از انواع سازدهنی است که از یک شستی برای تعویض زبانهٔ حامل سوراخ‌های نواختن استفاده می‌کند. این ساز در مواقع عادی کلیدهای دیاتونیک را می‌نوازد اما با فشار دادن شستی، نیم‌پرده بالاتر از هر نُت نواخته می‌شود. به همین دلیل یک سازدهنی کروماتیک می‌تواند تمامی ۱۲ نت کروماتیک سازهای غربی را بنوازد و به همین دلیل در موسیقی‌های جاز، کلاسیک و پاپ کاربرد بیشتری نسبت به دیگر انواع سازدهنی (ترمولو و دیاتونیک) دارد. سازدهنی‌های کروماتیک را معمولاً در اندازه‌های ۱۰سوراخه (۱۰۴۰)، ۱۲سوراخه (۱۲۴۸) و ۱۶سوراخه (۱۶۶۴) می‌سازند که به ترتیب قادر به نواختن ۲.۵ اکتاو، ۳ اکتاو و ۴ اکتاو هستند. و کلید دو ماژور (C) به علت راحتی بکارگیری و راحتی به‌خاطر سپردن آن، بیشترین کاربرد را دارد. سازدهنی‌های کروماتیک همیشه بالاترین قیمت را در میان انواع سازدهنی‌ها (کروماتیک، ترمولو و دیاتونیک) دارند. فانکترونیکا
فانکترونیکا یک سبک موسیقی است که از درهم آمیختگی الکترونیکا و فانک مشتق شده‌است. اگرچه بسیاری از هنرمندان این سبک، از عناصر جاز، سول و آراندبی معاصر بیشتر نسبت به قبل استفاده می‌کنند. فانکترونیکا در حوالی سال ۲۰۰۳ به عرصه دیگری انشعاب پیدا کرد، هنگامی که الکتروکلش به باشگاه‌های شبانه اروپایی به شدت نفوذ کرده بود. این سبک نیز همانند اجداد سبکی خود در ایالات متحده آمریکا، استرالیا و کانادا به‌طور برجسته‌تری شناخته شده بود، اگرچه برخی از خوانندگان بریتانیای مانند لاروکس، که سهمی در احیای سینث‌پاپ در دههٔ ۲۰۰۰ میلادی داشتند، برجستگی نسبی و حیات کم‌تحرک این سبک را حفظ نمودند. کاخون
کاخون یا کاخِن تلفظ:] نوعی ساز کوبه‌ای است.کاخن لغتی اسپانیایی به معنی جعبه، صندوق یا صندوقچه است که به نوعی ساز کوبه‌ای اطلاق می‌شود. برشکاری
از دیگر انواع قیچی‌ها قیچی‌های نیبلر هستند که در ۳ گروه دستی، میزی و ستونی وجود دارند. قوشمه
بر روی استخوان دو سرساز قرار دارد که سبب صدادهی ساز می‌شود. این سر سازها در قدیم از انتهای نی‌های نازک تهیه می‌شد. بدین شکل که با برش روی لبهٔ نی و ایجاد یک زبانه سرساز می‌ساختند. سرسازهای قدیم پس از چند دقیقه نواختن خیس می‌شد و به ساز می‌چسبید و صدا را خراب می‌کرد. امروزه برای ساخت سرساز از تراشه‌های برنجی استفاده می‌شود و قمیش را با نخ بر روی آن می‌بندند. قمیش خود از جنس یک نوع نی مخصوص است که در سازهایی مثل کلارینت هم استفاده می‌شود و قیمت نسبتاً بالایی دارد. باروک پاپ
باروک پاپ گونه‌ای از موسیقیِ پاپ راک است که در اواسط دههٔ ۶۰ میلادی پدید آمد و از مشخصه‌های آن دخالت دادن عناصری از موسیقی کلاسیک در آهنگسازی و اجرای آهنگ‌های راک اند رول است. ابداع کنندگان باروک پاپ سازهایی مانند هارپسیکورد، ابوا، ویلونسل و فرنچ هورن را به موسیقی راک آوردند که پیش از آن استفاده از این سازها در راک مرسوم نبود. شاه‌صراحی
شاه‌صراحی یکی از سازهای ابداعی محمدرضا شجریان است که در نمایشگاه سازهای ابداعی او در سال ۱۳۹۰ به نمایش درآمد. این ساز شبیه‌ساز کنترباس می‌باشد. شاه صراحی از نظر ظاهری بیشتر شبیه‌ساز عود یا بربط است با این تفاوت مهم فنی که خرک ساز مثل کمانچه روی یک پرده پوستی قرار گرفته و مانند بربط روی صفحه چوبی بدنه ساز قرار ندارد. ابعاد شاه‌صراحی تقریباً به اندازه کنترباس است یعنی نوازنده باید آن را در حالت ایستاده یا نشسته با یک تکیه گاه بنوازد. ابزار و دار قالی‌بافی
قیچی‌های متداول در قالی بافی را به دو نوع تقسیم می‌کنیم:الف: قیچی فارسی (قیچی اصفهانی):این نوع قیچی بر روی هر دو تیغه خود دارای لبه‌هایی است که ارتفاع لبه‌ها متناسب با ارتفاع پرزها در رجشمارهای مختلف تغییر می‌کند. ب:قیچی ترکی: این قیچی از لحاظ ظاهر شبیه به قیچی‌های معمولی و خانگی است با این تفاوت که تیغه‌ها و دسته‌های قیچی در دو سطح متفاوت قرار دارند. در قیچی نوع تبریزی دسته‌ها در سطحی بالاتر و با زاویه‌ای مختصر نسبت به تیغه‌ها قرار دارند. این انهنا موجب آسان شدن کار می‌شود. برخی از بافندگان از همان قیچی‌های معمولی که عموماً در کارهای خانه مانند خیاطی کاربرد دارند استفاده نمایند. در برخی مناطق، بافندگان هنگام بافت پرزهای اضافی را قیچی نمی‌کنند بلکه فرش را کامل می‌بافند و بعد با قیچی‌های برقی به‌طور هم‌زمان تمام سطح فرش را قیچی می‌کنند. شانه وسیله‌ای است برای جلو کشی گره‌های فرش و ایجاد نظم بیشتر در پشت فرش استفاده می‌کنند. بعد از بافتن هر رج از فرش و قبل از کوبیدن دفتین، شانه را بر روی گره‌های فرش می‌کشند. سیخ پود کشی وسیله‌ای است برای پود کشی فرش. سیخ پود کشی با ورق نازک آهن که حالت فنری و انعطاف زیاد داشته باشد ساخته می‌شودتا به راحتی از بین چله‌ها عبور کند. سیخ پود کشی وسیله‌ای است به عرض دو سانتیمتر و به طول ۵۰ تا ۷۰ سانتی‌متر. با راندن سیخ پود کش از میان تارها به وسیله زائده قلاب مانند نوک آن پود را گرفته و بر روی رج بافته شده قرار می‌دهند. برپاکی وسیله‌ای است که در برخی مناطق همچون کرمان و خراسان برای جلو کشی و خواباندن بهتر گره‌ها بر روی یکدیگر استفاده می‌شود. در واقع بر پاکی هم کار شانه و هم کار دفتین را انجام می‌دهد. برپاکی از یک ورقه نازک آهن ساخته می‌شود و دسته آن به تیغه متصل است و از همان جنس می‌باشد. نحوه کوبیدن برپاکی به نحوی است که از بالا و محکم تیغه را بر روی لبه‌های بافت می‌کوبند. وسیله‌ای است که معمولاً برای کوبیدن پود و منظم کردن چله‌ها به کار می‌رود. این وسیله اغلب در کردستان و لرستان و مناطق غری کشور استفاده می‌شده‌است. در برخی از مناطق کشور ابزاری شبیه به این وسیله وجود داردکه از آن هم برای کوبیدن پود و هم برای عبور پود از میان چله‌ها استفاده می‌کنند. این وسیله معمولاً در بافت قالی‌های استان کرمان (کرمان، راور، رفسنجان، زرندو…)استفاده می‌شود. کار اصلی این وسیله جلوگیری از کجی فرش می‌باشد. در دارهای فارسی و مناطق فارسی باف چوب کوجی وسیله است برای جلوگیری از کجی فرش. شهرستان سراوان
بلوچستان از دیرباز مهد ساز و آواز و موسیقی بوده و موسیقی نقش پررنگی در زندگی مردم و مراسم ان داشته‌است. هرچند که بعد از اسلام این موضوع کمرنگ تر شده‌است؛ به خصوص آوازخوانی زنان در مجالس عمومی. سازهای منحصر به فردی مثل قیچک، رباب، درکر، تمبوک، دهل، تنبیره یا تنبورک و قیچک از قدیم رایجند. ترانه خوانی در مراسم مختلف شامل موارد زیر است: چگور
چُگور یا چوگور سازی از خانوادهٔ سازهای زهی مقید از ردهٔ قوپوز است. چگور مرکب از یک قطعه چوب مجوف بر شکل عودی کوچک است که دارای پنج وتر می‌باشد. آچار بکس
آچار بکس (یا آچار جغجغه) نوعی آچار تک دسته است؛ و تعدادی سری. آچار این سری‌ها یکسویشان یک سوراخ چهارگوش دارد و در سوی دیگر هر کدام نری یا مادگی انواع اشکال پیچ و مهره‌ها را در سایزهای گوناگون دارد. آچار جغجغه یا باقی دسته‌های آچار بوکس یک زبانه مکعب مستطیل به اندازه سوراخ چهارگوش روی سری‌ها دارد و قابلیت نصب انواع سری‌ها را دارد. به علت شکل استوانه‌ای این سری‌های آچار این‌گونه آچار برای پیچ‌هایی که ته لوله یا جایی که جای چرخش دسته آچارهای معمولی نیست ایدئال و تقریباً تنها راه حل است. این نوع آچارها بیشتر در باز و بست قطعات خودرو کاربرد دارد. سازندهٔ این دستگاه فردی آمریکایی به‌نام جی. جی ریچاردسون می‌باشد. ساز شستی‌دار
ساز شستی‌دار سازی است که برای نواختن آن از صفحه‌کلید استفاده می‌شود. انواع ساز های شستی دار شامل ارگ، ارگ بادی، ارگ هموند، پیانو، کلاویکورد، هارپسیکورد، چلستا، آکوردئون، ملوترون و سینث سایزر میباشد که شناخته شده‌ترین این‌گونه سازها پیانو و ارگ است. هومن خلعتبری
آنسامبل شوش متشکل از چهار نوازنده با سازهای پیانو، کمانچه، پرکاشن و کنترباس است که گروهی «ساز‌محور» است و در بعضی موارد از نوازنده یا خوانندهٔ میهمان نیز بهره خواهد برد. در این آنسامبل اولویتی در نسبت‌های صدایی وجود ندارد و هر سازی دارای حضور و شخصیتی مستقل بوده و در نتیجه هماهنگی مناسبی را با هم خواهند داشت. قطعاتی که در این آنسامبل اجرا می‌شود به نوعی در سبک موسیقی تلفیقی، موسیقی ملل و موسیقی تجربی، با تمایل و نگاه به سمت موسیقی خاورمیانه است. سازهای پیانو، کمانچه و کنترباس به عنوان معرفی کنندهٔ خطوط ملودیک و هارمونیک بوده و در کنار آن‌ها وظیفهٔ اجرای ریتم و رنگ آمیزی غیر‌ملودیک بر عهدهٔ سازهای پرکاشن است. موسیقی دوره کلاسیک
یکی از مشخصات ارکستر دوره باروک تنوع زیاد سازها در یک خانواده و در اندازه و کوک‌های مختلف بود. هنگامی که ارکستر مونته وردی یا باخ را مورد ملاحظه قرار دهیم به تعدادی از سازها برمی‌خوریم که امروزه مورد استفاده ارکستری ندارند سازهایی مانند ویولون پیکولو، ویولادامور، ویول، کرنت، عود و رکوردر. سازهای دیگر در ارکستر کلاسیک باقی ماندند ولی از نظر ساختمانی و عملکرد تغییراتی پیدا کردند که از آن جمله ترومپت را می‌توان نام برد.سازدهنی کلاسیک قارمان
قارمان (، از garmonika (), همچنین نامیده می‌شود ""harmonics"") هم‌خانواده با آکوردئون که از سازهای مهم روسیه و قفقاز می‌باشد. استفاده از آلت موسیقی قارمان در بین مردم روس، مردم آذربایجانی، مردم چچن، تاتارها و چرکس‌ها رایج است. قارمان نقش مهمی در موسیقی آذربایجانی دارد، در مراسم، جشنواره و عروسی‌های آذربایجان ایران مخصوصاً در نواحی روستایی و عشایری کاربرد دارد. موسیقی
این ساز ضربی که از حلقه‌ای چوبی تشکیل شده که بر یکی از سطوح جانبی دایره‌ای شکل آن پوست کشیده شده‌است، این ساز را با ضرب سر انگشتان هر دو دست می‌نوازند. سازی است همراهی‌کننده با سایر سازها. دایره در حال حاضر در مناطق مختلف ایران مورد استفاده قرا می‌گیرد مثل خراسان شمالی و آذربایجان و سلیر مناطق. این ساز در موسیقی شهری نیز کاربرد دارد. در بعضی از مناطق ایران اشکال غیر گرد نیز موجود است. دایره شش و هشت گوش خراسان جنوبی. سازسازی
سازسازی یا سازگری به معنای ساختن ساز و ابزار موسیقی است. سازسازی از شاخه‌های موسیقی و صنایع‌دستی به‌شمار می‌آید. هنر سازسازی را می‌توان چکیده‌ای از درودگری، زرگری، معرق، نوازندگی و … دانست. مرغ کریچ‌ساز
مرغ کریچ‌ساز نام یک تیره از راسته گنجشک‌سانان است. کلاویکورد
کلاویکورد یک ساز شستی‌دار مشابه کیبورد است. این ساز سال‌های زیادی به‌ویژه در قرن شانزدهم، هفدهم و هیجدهم بسیار معروف بود. قاشقک (ساز)
قاشُقَک یا کاستانیـِت از سازهای کوبه‌ای است. قوشمه
این ساز از لحاظ اندازه جز کوچکترین سازهای جهان است که به نسبت اندازه اش یکی از بلندترین صداهای ممکن را تولید می‌کند. قرچک
▪شهرک فرهنگیان گیتار آکوستیک
جنس این نوع ساز، در انواع مرغوب از جنس لالهٔ آمریکایی یا چوب افرا است و دسته آن معمولاً دارای ۱۴ فرت تا لبه بدنه و ۲۰ فرت تا کاسهٔ صدا است. امروزه انواع پیکاپ (موسیقی) دار این ساز نیز که عمدتاً با نام گیتار الکترواکوستیک شناخته می‌شوند نیز تولید می‌شوند. سازهای بادی چوبی
سازهای بادی چوبی زبانه‌دار (با قمیش) به سازهائی گفته می‌شود که تولید صدادر آن‌ها از طریق دمیدن هوا و به حرکت درآمدن و ارتعاشات بخش کوچکی که از جنس نی یا پلاستیک است (قمیش - زبانه) انجام می‌شود. مانند کلارینت که اجرای نت‌های مختلف و تغییر ارتفاع صدا در آن با باز و بسته کردن کلیدها یا حفره و سوراخ‌های هوائی (برای بلند وکوتاه کردن طول لوله تشدید کننده) انجام می‌شود. صراحی (ساز)
این ساز آرشه‌ای است و از لحاظ شکل ظاهر، دستهٔ آن مانند ویلن طراحی شده، ولی فرم صفحه و کاسهٔ آن حالت خاصی دارد و در زیر خرک، حالت گلدانی‌شکل است که روی آن را می‌توان با پوست و گاه با پوست و چوب طراحی کرد. ویژگی قابل توجه این ساز، تغییر رنگ آن با تعویض پوست گلدانی‌شکل است که در مدت کمتر از دو دقیقه امکان‌پذیر است، و این ویژگی تغییر رنگ در هیچ سازی دیده نمی‌شود. هنگامی‌که پوست زیر خرک است، سونوریته و رنگ ساز برای تک‌نوازی مناسب بوده و صدای آن به سازهای محلی موسیقی خراسان نزدیک می‌شود و ساز لهجهٔ موسیقی مناطق را به خود می‌گیرد و وقتی‌که چوب روی پوست اضافه می‌شود، ساز بیشتر حالت آنسامبل به خود گرفته و رنگ‌آمیزی ارکستر را تنوع می‌بخشد. از دیگر ویژگی‌های آن می‌توانم به اریب بودن دستهٔ آن اشاره کنم که به نوعی شبیه دستهٔ ویلن‌سل است و به بدن تکیه می‌کند، همین‌طور تخت بودن پشت دسته که این موارد حرکت در پوزیسیون‌های بالاتر را برای نوازنده آسان‌تر می‌کند. در کنار این موارد، امکان تعویض آسان کاسهٔ گلدانی‌شکل به نوازنده این اجازه را می‌دهد تا با انتخاب گلدان‌هایی که بر آن پوست‌های متفاوتی کشیده شده، رنگ‌های صوتی متنوعی متناسب با فضای موردنیازش را در اختیار داشته باشد. این گستردگی از صداهایی نزدیک به صدای شفاف ویلن‌آلتو تا صدای سازهایی چون کمانچه یا حتی قیچک‌آلتو را دربرمی‌گیرد. سازسازی
نخستین کارگاه رسمی سازسازی وابسته به دولت در ایران در سال ۱۳۳۴ ه‍.ش به پیشنهاد و کوشش ابوالحسن صبا و با سرپرستی ابراهیم قنبری‌مهر در ادارهٔ فرهنگ و هنر تأسیس شد. مدیریت این کارگاه در ابتدا در دست سورن آراکلیان بود که پس از درگذشت او، ابراهیم قنبری‌مهر جایگزین وی شد. در این کارگاه هنرمندان سازساز به پژوهش، ساخت و تعمیر سازهای مختلف مشغول شدند. از جمله سازهایی که در این کارگاه ساخته شده‌است می‌توان به سازهایی نظیر: هارپ، کنترباس، ویلن، کمانچه، انواع قیچک، رباب، تار، سه‌تار، تنبور، سنتور، قانون، دوتار، عود، دیوان، دهل، نقاره، تمبک، سرنا، مارنای، درازنای و بالامان اشاره کرد. این کارگاه بعدها تحت مدیریت سازمان میراث فرهنگی به کار خود ادامه داد. کیتار
کیتار نوعی ساز کیبورد کم وزن است که با ظاهر گیتار ادغام شده و به همین دلیل نام آن کیتار ترکیبی از ابتدای کیبورد و انتهای گیتار است. این ساز دارای یک دستهٔ متصل برای حفظ توازن و بندی برای آویزان شدن از شانه‌های نوازنده است. دست راست نوازنده قسمت اصلی کلاویه را می‌نوازد و دست چپ تنها وظیفهٔ نگهداری دستهٔ متصل و حرکت دادن ساز و همچنین کنترل کلیدها و تعویض صداها و پیچ ویبراسیون را به عهده دارد. صدای این ساز می‌تواند به وسیلهٔ مدارهای الکترونیکی(صداهای on-board) خودش یا از طریق رابط Midi به وسیلهٔ سایر دستگاه‌های الکترونیک موسیقی تولید شود و برای شنیدن صدای آن حتماً باید به یک آمپلی فایر یا تقویت کنندهٔ صوتی متصل باشد. این ساز در دههٔ ۹۰ میلادی به واسطهٔ جذابیت دیداری در ویدیو کلیپ‌ها و اجراهای زندهٔ کنسرت‌های پاپ شناخته و معرفی شد. قدرت‌الله کردی
قدرت الله کردی یکی از سازندگان ساز در موسیقی ایرانی است. به غیر از ساز سه تار تخصص اصلی او در ساخت کمانچه می‌باشد. وی متولد ۱۳۳۰ شهر بروجرد است و همواره خود را مرهون راهنمایی‌های اساتیدی همچون علی اکبر شکارچی و اردشیر کامکار می‌داند. عاشیق
ساز عاشیقی، که عموماً با تک لغت ساز شناخته می‌شود، با قوپوز و چگور هم‌خانواده است و از جهات زیادی به باغلاما شباهت دارد. ساز کاسه‌ای حجیم و نیمه گلابی، از چوب درخت توت، و دسته‌ای از چوب درخت گردو یا زردآلو است که روی آن سیم و پرده‌ها را برای نواختن آهنگ‌های گوناگون نهاده‌اند. ساز عاشیقی با مضراب نواخته می‌شود. روی بسیاری از سازهای عاشیقی تزییناتی از جنس صدف، استخوان یا پلاستیک‌های رنگی دیده می‌شود. ساز دارای ۲۰ پرده می‌باشد و از ۹ سیم تشکیل می‌گردد. در این آلت موسیقی هفت پرده اصلی و پنج نیم پرده وجود دارد. اولین پرده سیم اول ساز بر اساس اوکتاو «do» تنظیم می‌شود. پرده‌های این ساز بر اساس اوکتاو، به قرار زیر است: مرغ کریچ‌ساز ساتن
مرغ کریچ‌ساز ساتن نام یک گونه از تیره مرغ کریچ‌ساز است. همانند همهٔ گونه‌های مشابه، غالب رژیم غذایی این پرنده در بزرگسالی از میوه‌ها تشکیل می‌شود و به تعبیر دیگر در زمره میوه‌خواران هستند هر چند، برگ‌های تازه و مقدار کمی دانه به همراه حشرات نیز در فهرست غذایی این پرونده وجود دارد. جوجه‌ها معمولاً از سوسک، ملخ و سایر حشرات مشابه تغذیه می‌شوند. این پرنده غالباً توسط باغبان‌ها یا کشاورزان مورد تعرض قرار می‌گیرد چرا که بر طبق رژیم غذایی، به مزارع میوه و سبزیجات آسیب می‌رساند و در هنگام جستجوی غذا به شدت پرخاشگر می‌شوند و سایر پرندگان رغیب را از محوطه ضیافت دور می‌نماید.