استیضاح رئیس‌جمهور در چه شرایطی امکانپذیر است؟
استیضاح
در صورتی که حداقل یک سوم از نمایندگان مجلس شورای اسلامی رئیس‌جمهور را در مقام اجرای وظایف مدیریت قوة مجریه و اداره امور اجرایی کشور مورد استیضاح قرار دهند، رئیس‌جمهور باید ظرف مدت یک ماه پس از طرح آن در مجلس حاضر شود و در خصوص مسائل مطرح شده توضیحات کافی بدهد. در صورتی که پس از بیانات نمایندگان مخالف و موافق و پاسخ رئیس‌جمهور، اکثریت دو سوم کل نمایندگان به عدم کفایت رئیس‌جمهور رأی دادند مراتب جهت اجرای بند ده اصل یکصد و دهم به اطلاع مقام رهبری می‌رسد. تفکیک قوا در ایالات متحده آمریکا
حق استیضاح رئیس‌جمهور ( روند استیضاح در ایالات متحده آمریکا ) نیز یکی دیگر از مواردی است که کنگره می‌تواند نظارت خود را بر رئیس‌جمهور اعمال کند. در صورت تخلف آشکار رئیس‌جمهور از قوانین، طرح استیضاح در مجلس نمایندگان مطرح می‌شود و اگر با رأی اکثریت نمایندگان به تصویب برسد، سنا با تشکیل دادگاهی رئیس‌جمهور را محاکمه خواهد کرد. پس از شنیدن دفاعیات رئیس‌جمهور، سناتورها تشکیل جلسه می‌دهند و نظر خود را در خصوص اتهامات وارده به رئیس‌جمهور اعلام می‌کنند. اگر وی نتواند رأی اکثریت سناتورها را جلب کند، محکوم شده، از سمت خود عزل می‌شود.
تحریم‌ها علیه ایران
این به معنای آن است که در صورت تغییر رئیس‌جمهور (فرض کنید رئیس‌جمهور بعدی آمریکا از حزب جمهوری‌خواه و وعده‌های انتخاباتی او ضرورتاً هماهنگ با تعهد دولت اوباما نباشد) تضمینی برای اجرای دقیق تعهدات دولت قبلی آمریکا بر مبنای توافق جامع اتمی با ایران وجود نخواهد داشت؛ مثلاً دولت بعدی می‌تواند ضرورتاً اجرای تحریم‌ها را هر شش ماه یک بار به تعویق نیندازد یا «قانون تحریم ایران» را که کنگره وضع کرده و دسامبر ۲۰۱۶ منقضی می‌شود دوباره تمدید کند. در حال حاضر یکی از موضوعات مورد مذاکره ایران و آمریکا حل و فصل این بخش از مشکلات است، نمایندگان دولت آمریکا معذورات قانونی خود را مطرح می‌کنند و نمایندگان دولت ایران می‌گویند این مشکل داخلی آمریکا است که دولت این کشور باید راه حل آن را پیدا کند. سؤال نمایندگان مجلس از حسن روحانی
در نهایت در روز سه شنبه ششم شهریور جلسه علنی مجلس شورای اسلامی به ریاست علی لاریجانی و با دستور سؤال از رئیس‌جمهور برگزار شد. سؤال ۸۲ نماینده از رئیس‌جمهور دربارهٔ پنج محور یادشده، مطرح شد. بعد از اظهارات نمایندگان سؤال کننده و پاسخ‌های رئیس‌جمهور پنج سؤال نمایندگان از رئیس‌جمهور در جلسه علنی سه‌شنبه مجلس به رای گذاشته شد که نمایندگان از پنج سؤال خود در مورد وضعیت اقتصادی و کاهش شدید ارزش ریال، تنها دربارهٔ پرسش مربوط به تحریم‌های بانکی قانع شدند و پاسخ‌های حسن روحانی، دربارهٔ چهار سؤال دیگر را قانع‌کننده ندانستند. پس از این جلسه مجتبی ذوالنور یکی از سؤال کنندگان از رئیس‌جمهور گفت که تعدادی از متقاضیان سؤال از رئیس‌جمهور جلسه‌ای با نمایندگان حقوق‌دان مجلس خواهند داشت تا بررسی شود که عملکرد رئیس‌جمهور در مورد چهار سؤالی که نمایندگان از پاسخ‌های روحانی به آن قانع نشدند، چگونه بوده‌است که اگر این عملکرد مبتنی بر نقض قانون باشد سؤال به قوه قضاییه ارجاع می‌شود؛ و اگر نقض قانون صورت نگرفته باشد دلیلی برای ارجاع وجود ندارد. پس از سؤال از محمود احمدی‌نژاد در اسفند ۱۳۹۰ این دومین بار در تاریخ جمهوری اسلامی ایران بود، که رئیس‌جمهوری مورد سؤال مجلس شورای اسلامی قرار می‌گرفت. ریاست جمهوری لبنان
سی تا شصت روز قبل از انقضای مدت یک دورهٔ رئیس جمهوری، رئیس مجلس نمایندگان خواستار یک جلسهٔ ویژه برای انتخاب رئیس جمهور جدید می‌شود. انتخاب یک نامزد برای یک دورهٔ شش ساله با رای‌گیری مخفی انجام می‌شود که در آن برای انتخاب شدن، دو سوم اکثریت مورد نیاز است. اگر هیچ نامزدی اکثریت دو سوم را به دست نیاورد، یک رای‌گیری دوم برگزار می‌شود که در آن برای انتخاب شدن، تنها به دست آوردن اکثریت کافی‌است. یک رئیس جمهور نمی‌تواند دو بار انتخاب شود مگر شش سال از انقضای دورهٔ اول او گذشته‌باشد یا او نخستین بار است که رئیس جمهور می‌شود. قانون اساسی لبنان در مورد مسألهٔ حد نصاب مورد نیاز برای انجام فراخوانی یک جلسهٔ انتخاباتی ریاست جمهوری پارلمانی ساکت است. در غیاب یک مادهٔ مشخص برای تعیین این حد نصاب، قانون اساسی در این مورد با تفاسیر متفاوتی روبرو بوده‌است. علی کازرونی
در اواخر تیر ۱۳۰۳ که با کشته شدن کنسول امریکا در تهران، سردارسپه حکومت نظامی در پایتخت برقرار کرد، کازرونی یکی از نمایندگانی بود که طرح استیضاح او را امضا کردند. مبتکران اولیه استیضاح غیر از کازرونی عبارت بودند از: سید حسن مدرس، سید‌ ابوالحسن حائری‌زاده، حاجی اسماعیل عراقى، احمد اخگر، ملک‌الشعراء بهار و سید حسن زعیم. مواد استیضاح از این قرار بود: «سوء سیاست نسبت به داخله و خارجه‏، قیام و اقدام بر ضد قانون اساسى و حکومت مشروطه و توهین به مجلس شورأى ملى، تحویل ندادن اموال مقصرین و غیره به خزانه دولت». صبح ۲۸ امرداد که قرار بود رضاخان و اعضای دولتش در مجلس حاضر و استیضاح شوند، هوادارانش جلو مجلس جمع شدند و به نمایندگان استیضاح کننده هجوم بردند. داخل مجلس نیز، این نمایندگان آماج حمله هواداران رضاخان شدند که به تشنج و تعطیل جلسه و عقب افتادن آن به عصر انجامید. هنگامی که مدرس و کازرونی از مجلس بیرون رفتند، باز هم جمعیت هوادار رضاخان به آن دو حمله و بشدت لت و کوبشان کردند. در جلسه عصر، مدرس و کازرونی و حائری زاده به مجلس نرفتند و ملک‌الشعرای بهار به نمایندگی از استیضاح‌کنندگان در مجلس حاضر و نطقی در اعتراض به وقایع آن روز کرد که با طعنه و مخالفت نمایندگان اکثریت، از جمله سلیمان میرزا روبرو شد. در نتیجه، ملک‌الشعرا و همفکرانش تصمیم گرفتند استیضاح مسکوت گذاشته شود اما رضاخان از مجلس رأی اعتماد خواست و گفت: معاون رئیس‌جمهور ایالات متحده آمریکا
براساس متمم بیست و پنجم قانون اساسی ایالات متحده آمریکا در صورتی که پست معاونت ریاست جمهوری به هر دلیلی-مرگ، استیضاح، استعفا یا رسیدن به ریاست جمهوری-خالی شود، رئیس‌جمهور موظف است فردی را به کنگره ایالات متحده آمریکا معرفی کند و با تصویب اکثریت آراء هر دو مجلس، وی به عنوان معاون رئیس‌جمهور برگزیده می‌شود. نخستین فردی که بر اساس این اصلاحیه به عنوان معاون رئیس‌جمهور انتخاب شد، جرالد فورد بود. اسپیرو اگنیو به دلیل اتهامات فساد مالی در ۱۹۷۳ استعفا کرد و نیکسون، فورد را به عنوان جانشین وی برگزید. استیضاح رضا فرجی‌دانا
روح‌الله حسینیان از چهره‌های شاخص جبهه پایداری و امضاکنندگان استیضاح فرجی دانا «برخی انتصابات و همچنین بحث لغو بورسیه‌هایی در دولت گذشته که او قانونی می‌خواند» را از مهم‌ترین محورهای استیضاح دانسته است. شماری از نمایندگانِ امضاءکننده طرح استیضاح، بورسیه‌های غیرقانونی دوره احمدی‌نژاد هستند. برخی رسانه‌ها استفاده از افرادی که آن‌ها فتنه‌گر می‌خوانند در وزارت علوم، که بیم تشنج در دانشگاه‌ها را قوت بخشیده، باعث این‌اعلام‌کرده‌اند که رضا فرجی‌دانا با استیضاح از سوی نمایندگان در مجلس مواجه شود. سید ناصر موسوی لارگانی عضو «کمیته منتخب استیضاح‌کنندگان» در خصوص شروط انصراف از استیضاح وزیر علوم گفته است: «دانشجویان ستاره‌داری که به دانشگاه بازگشته‌اند و افرادی که در فتنه ۸۸ فعال بوده و دستگیر هم شدند و هم اکنون در پست‌های کلیدی وزارت علوم سمت دارند باید اخراج شوند.» نمایندگان استیضاح‌کننده یکی از محورهای استیضاح را افشای بورسیه‌های غیرقانونی و جلوگیری از ادامه تحصیل این عده اعلام کردند. استیضاح بیل کلینتون
با توجه به شهادت دروغ بیل کلینتون، استار گزارش خود را به کیمته قضایی مجلس نمایندگان ارائه کرده و مدعی شد برای ۱۱ تخلف قابل استیضاح شواهدی دارد. مجلس نمایندگان در کنترل حزب رقیب کلینتون یعنی جمهوری‌خواهان بود، با ۲۲۸ رأی در مقابل ۲۰۶ رأی کلینتون را استیضاح کرد. او دومین رئیس‌جمهور تاریخ آمریکا بود که استیضاح می‌شد. ایران
رئیس‌جمهور ایران که با انتخابات ریاست‌جمهوری کشور گزینش می‌شود، رئیس قوهٔ مجریه است و باید یک شیعهٔ ایرانی باشد. رئیس‌جمهور، شورای وزیران را برای تأیید مجلس انتخاب کرده و به عنوان رئیس شورای عالی امنیت ملی فعالیت می‌کند. رئیس‌جمهور و وزرای وی، وظیفهٔ ادارهٔ امور روز کشور و اجرای قوانینی را دارند که قوهٔ مقننه تصویب کرده‌است. علاوه بر این، رئیس‌جمهور بر طیف گسترده‌ای از دفاتر و سازمان‌های دولتی نظارت دارد. در جرم‌های معمول، رسیدگی به اتهامات رئیس‌جمهور، معاونان وی و وزیران با آگاهی مجلس شورای اسلامی در دادگاه‌های عمومی انجام می‌شود. استعفای رئیس‌جمهور نیز باید مورد تأیید رهبر ایران قرار گیرد. استیضاح در ایالات متحده آمریکا
استیضاح از دو طریق قابل طرح است. اول اینکه ممکن است دیوان عالی فدرال ایالات متحده آمریکا علیه یکی از مقامات رسمی کشور اعلام جرم کند و از کنگره بخواهد که فرد مزبور را به دلیل ارتکاب عمل مجرمانه استیضاح نماید. اما در شیوه دوم، کنگره خود رأساً و مستقیماً وارد عمل می‌شود و علیه یک مقام دولت فدرال اعلام جرم می‌نماید. استیضاح در ایالات متحده آمریکا
روند استیضاح در ایالات متحده آمریکا قانونی است که بر طبق قانون اساسی ایالات متحده آمریکا پیش‌بینی شده‌است. تهدید رئیس‌جمهور ایالات متحده آمریکا
تهدید رئیس جمهور ایالات متحده امریکا یک جنایت و بزه حفاظت شده توسط دولت فدرال است. این جرم عبارتست از گفتن و نوشتنِ هرگونه تهدیدی برای "کشتن، آدم ربایی یا تحمیل صدمات بدنی به رئیس جمهور ایالات متحده" است. این قانون همچنین شامل نامزدهای ریاست جمهوری و روسای جمهور سابق، و نیز نائب رئیس جمهور و نائب رئیس جمهور منتخب نیز می شود. سرویس مخفی ایالات متحده آمریکا به احتمالات نقض این قانون رسیدگی می کند و کسانی را که سابقه تهدید رئیس جمهور را دارند تحت نظر می گیرد. تهدید به رئیس جمهور جرم سیاسی تلقی می شود. مهاجران مرتکب این جنایت می توانند از کشور اخراج شوند. استیضاح علی‌اصغر فانی
با این حال چند ساعت پس از اعلام عدم وجاهت اعلام وصول استیضاح وزیر آموزش و پرورش، جبار کوچکی‌نژاد ارم ساداتی، عضو کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس اعلام کرد: «روز گذشته آقای باهنر طرح استیضاح وزیر آموزش و پرورش را اعلام وصول کرد که این موضوع مطابق با آئین‌نامه قبلی مجلس بود حتی آقای لاریجانی دستور داده بود که این طرح اعلام وصول شود. زمانی که طرح استیضاح اعلام وصول می‌شود تا ده روز فرصت وجود دارد تا در صحن علنی مجلس، مسئله استیضاح با حضور وزیر بررسی شود. اما مطابق با آئین‌نامه جدید مجلس، پس از وصول طرح استیضاح باید جلسه‌ای با حضور وزیر آموزش و پرورش و نمایندگان خواستار استیضاح برگزار شود که اگر تعداد موافقان استیضاح به کم‌تر از ده نفر برسد این موضوع از دستور کار خارج می‌شود.» اصل دوم قانون اساسی ایالات متحده آمریکا
متمم بیست و پنجم قانون اساسی ایالات متحده آمریکا صریحاً بیان می‌دارد که در صورت مرگ، برکناری یا استعفای رئیس‌جمهور، معاون او رئیس‌جمهور می‌شود و همچنین رویه‌ای برای پر کردن منصب خالی معاونت رئیس‌جمهور معین می‌کند. متمم بیست و پنجم قانون اساسی ایالات متحده آمریکا
در صورت عزل، مرگ یا کناره‌گیری رئیس‌جمهور از سمت خود، معاون وی رئیس‌جمهور می‌شود. استیضاح در ایالات متحده آمریکا
در هر دو شکل ابتدا باید موضوع استیضاح به تصویب اکثریت مجلس نمایندگان ایالات متحده آمریکا برسد، سپس این مجلس از مجلس سنای ایالات متحده آمریکا درخواست می‌کند دادگاه تشکیل دهد و متهم را محاکمه نماید. در چنین صورتی مجلس سنا به یک دادگاه تبدیل می‌شود و سناتورها هر یک نقش دادستان را ایفا می‌کنند. در این جلسات رئیس دیوان عالی فدرال به اداره دادگاه می‌پردازد و متهم نیز باید در مقابل اتهامات از خود دفاع نماید. پس از شنیدن دفاعیات طرفین، اتهام به رأی گذاشته می‌شود و اگر اکثریت سناتورها رأی به مجرمیت بدهند، مقام دولتی از کار بر کنار خواهد شد. معاون رئیس‌جمهور ایالات متحده آمریکا
ماده ۲، بخش ۱، بند ۶ تصریح می‌کند که معاون رئیس‌جمهور «اختیارات و وظایف» ریاست جمهوری را در صورت برکناری، مرگ، استعفا یا ناتوانی رئیس‌جمهور به عهده می‌گیرد. با این حال، به وضوح بیان نمی‌کند که آیا معاون رئیس‌جمهور، با عنوان رسمی رئیس‌جمهور تا آخر دوره رئیس‌جمهور می‌ماند یا تا زمان انجام یک انتخابات زودهنگام به عنوان کفیل ریاست جمهوری عمل می‌کند. سوابق بحث از کنوانسیون قانون اساسی در سال ۱۷۸۷، همراه با نوشته‌های بعدی شرکت کنندگان مختلف در این زمینه، نشان می‌دهد که نویسندگان قانون اساسی قصد داشتند معاون رئیس‌جمهور به‌طور موقت از اختیارات ریاست جمهوری استفاده کند، نه این‌که به‌طور رسمی تا انتهای دوره به عنوان رئیس‌جمهور عمل کند. رأی اعتماد به هیئت وزیران سید ابراهیم رئیسی
طبق قانون اساسی تعیین وزیر با رئیس‌جمهور است؛ از این رو رئیس‌جمهور باید بعد از احراز شرایط مربوط به وزراء صلاحیت عمومی آن‌ها را تأیید کرده و به مجلس معرفی کند. تأیید کابینه رئیس‌جمهور در ایران و بررسی صلاحیت و دادن رای اعتماد به وزرای پیشنهادی توسط مجلس شورای اسلامی انجام می‌شود. سید ابراهیم رئیسی طبق قانون تا ده روز پس از مراسم تحلیف فرصت دارد تا کابینه خود را معرفی کند. بر اساس آیین‌نامه بعد از اعلام وصول، نمایندگان یک هفته فرصت بررسی وزرای پیشنهادی را دارند و دستورکار صحن فقط رای اعتماد به وزرا می‌شود. استیضاح‌های عباس آخوندی
در طرح استیضاح عباس آخوندی که با امضای سیزده نفر از نمایندگان مجلس (حسن کامران، نیره اخوان، روح‌الله حسینیان، مهدی کوچک‌زاده، حمید رسایی، حسینعلی حاجی دلیگانی، جواد کریمی قدوسی، زهره طبیب‌زاده، فاطمه آلیا، موسی‌الرضا ثروتی، محمود نبویان، مجتبی رحماندوست و بهرام بیرانوند) در ۵ مهر ۱۳۹۴، از سوی هیئت رئیسه مجلس شورای اسلامی اعلام وصول شد، به موارد ذیل به عنوان دلایل استیضاح پرداخته شده بود: اعلام وصول استیضاح دونالد ترامپ
ترامپ این اتهام را نیز مانند اتهام دخالت روسیه در انتخابات ریاست جمهوری سال ۲۰۱۶ «کارزاری رسانه‌ای» علیه خود دانسته و افشاگر این مکالمه را «تقریباً مانند یک جاسوسی» خطاب کرده‌است. در صورت برکناری ترامپ از مقامش، تا پایان دوره چهار ساله او (۲۰ ژانویه ۲۰۲۱)، معاون او، مایک پنس رئیس‌جمهور آمریکا خواهد بود. انتخابات ریاست‌جمهوری ایالات متحده آمریکا (۲۰۲۰)
این اولین بار در تاریخ است که رئیس‌جمهوری در دوره اول ریاست جمهوری خود استیضاح می‌شود و در انتخابات پیش‌رو نیز برای دور دوم شرکت می‌کند. ترامپ در جریان پروسه استیضاح هم گردهمایی‌های انتخاباتی خود را ادامه داد. همچنین، این اولین بار از زمان ایجاد سازوکار انتخابات مقدماتی به شیوه فعلی در ۱۹۱۱ است که یک رئیس‌جمهور درحالی که انتخابات مقدماتی در پیش است، استیضاح می‌شود. پروسه استیضاح با کارزارهای انتخابات مقدماتی همزمان شد؛ نتیجتاً سناتورهایی که برای انتخابات ریاست جمهوری از حزب دموکرات نامزد شده بودند مجبور شدند چند روز قبل و بعد از انتخابات مقدماتی آیووا در واشینگتن بمانند. متمم بیست و پنجم قانون اساسی ایالات متحده آمریکا
بر پایه بند چهارم این متمم معاون رئیس‌جمهور و اکثریت اعضای کابینه، باید با امضای نامه‌ای خطاب به رئیسان مجلس نمایندگان و سنا اعلام کنند که شخص رئیس‌جمهور شایستگی حکومت یا توان رسیدگی به مسئولیت‌ها و وظایف جایگاهش را ندارد. بر پایه نظر وزارت دادگستری ایالات متحده آمریکا در سال ۱۹۸۵ (میلادی) اکثریت هیئت دولت در این مورد، اکثریت ۱۵ وزیر اصلی است. پس از آن، معاون رئیس‌جمهور به شکل خودکار زمام امور را در دست خواهد گرفت. اما رئیس‌جمهور، فرصت دارد که به صورت کتبی به این اقدامات واکنش نشان دهد و اگر با آن‌ها مخالفت کند تصمیم نهایی به عهده کنگره خواهد بود. با رای در صورتی دو سوم نمایندگان سنا و مجلس نمایندگان، رئیس‌جمهور برکنار می‌شود و معاون تا هنگام حل اختلافات به عنوان رئیس‌جمهور کار خواهد کرد. این بند دربارهٔ ربوده شدن یا به کما رفتن رئیس‌جمهور است و استفاده از آن برای برکناری رئیس‌جمهور به دلیل بی‌کفایتی، مورد مناقشه است. استیضاح
رقابت برای رهبری حزب: اگر حزب رهبر خود را برکنار کند، رقابت بر سر رهبری آغاز خواهد شد که نخست‌وزیر برکنار شده نمی‌تواند در آن شرکت کند. دولت کره جنوبی
همانند اکثر نظام‌ها که تفکیک قوا دارند، یک نظام متعادل و متوازن در کره جنوبی برقرار است. به عنوان مثال، قضات دادگاه قانون اساسی تا حدی توسط قوه مجریه و بخشی نیز توسط قوه مقننه تعیین می‌شوند. هنگامی که قطعنامه استیضاح رئیس‌جمهور توسط قوه مقننه تصویب می‌شود برای تصمیم نهایی به قوه قضائیه ارسال می‌شود. رند پال
بعدها در آن ماه او همچنان به طرح ادعاهای نادرست تقلب در انتخابات ۲۰۲۰ ادامه داد و از گفتن این که انتخابات دزدیده نشده سر باز زد. دو روز پس از این که الکترال کالج اعلام کرد جو بایدن در انتخابات ۲۰۲۰ برنده شده، پال طرف ترامپ را گرفت و به نادرست مدعی شد که انتخابات «به شیوه‌های زیادی دزیده شد.» در جریان دومین استیضاح دونالد ترامپ که متعاقباً برای محکوم کردن او به اتهام تحریک به به طغیان به وقوع پیوست، پال انطباق آن استیضاح با قانون اساسی را به خاطر کنار رفتن ترامپ از منصب ریاست جمهوری در زمان رسیدن استیضاح به سنا زیر سؤال برد، و از او در برابر اتهامات دفاع کرد، «می‌خواهم دمکرات‌ها اگر هرگز سخنرانی ای که می‌گوید «پس بگیر، برای کشورت بجنگ» دستشان را بالا بگیرند. چه کسی از واژه جنگ به عنوان مجاز استفاده نکرده؟» پس از استیضاح شدن دوباره ترامپ در ژانویه ۲۰۲۱، پال در سنا درخواستی برای ناسازگار اعلام شدن آن با قانون اساسی مطرح کرد. پنج جمهوریخواه و همه ۵۰ دمکرات به آن رای مخالف دادند و این درخواست ۵۵ به ۴۵ شکست خورد. پال رسماً در ۱۳ فوریه ۲۰۲۱ به این اتهامات رای مخالف داد. دونالد ترامپ
ترامپ در طول دورهٔ ریاست جمهوری خود، دو بار استیضاح شده‌است. استیضاح اول با رای منفی سنا به نتیجه نرسید و استیضاح دوم هم با رای منفی سنا به نتیجه نرسید. دومین دادگاه استیضاح دونالد ترامپ
دومین دادگاه استیضاح دونالد ترامپ () توسط مجلس سنای ایالات متحده آمریکا برای بررسی پرونده استیضاح دونالد ترامپ، رئیس جمهور پیشین ایالات متحده، از ۹ تا ۱۳ فوریه ۲۰۲۱ در برگزار شد. این دادگاه در پی دومین استیضاح دونالد ترامپ توسط مجلس نمایندگان ایالات متحده آمریکا در ۱۳ ژانویه همین سال تشکیل شد. این چهارمین دادگاه استیضاح در تاریخ ایالات متحده و دومین دادگاه استیضاح دونالد ترامپ بوده است. تحریم‌های آمریکا علیه ایران
مقام‌های دولت آمریکا تحریم‌های اعمال شده علیه ایران را سخت‌ترین و فلج‌کننده‌ترین تحریم‌ها در طول تاریخ تمدن انسان نامیده‌اند. در این میان، رئیس‌جمهور معمولاً اختیار «تعلیق» (و نه برچیدن) برخی از تحریم‌های کنگره را دارد، ضمن اینکه می‌تواند با ارائه گزارش به کمیته مربوط کنگره و ادعای اینکه پیش‌شرط‌های این نهاد برای برچیدن تحریم‌ها علیه ایران برآورده شده‌است، نسبت به رفع کامل آن‌ها اقدام نماید. طبعاً، همان‌طور که ذکر شد، رئیس‌جمهور آمریکا می‌تواند از تمدید قانون ISA نیز جلوگیری کند و حتی از «حق وتو» ی خود در برابر کنگره در زمان تمدید آن استفاده نماید. اما نکته مهم اینجاست که در فرهنگ سیاسی آمریکا (و نزد افکار عمومی این کشور) توسل رئیس‌جمهور به «مفّرهای قانونی» و اقدام علیه خواست باطنی و اراده کنگره (هرچند قانونی باشد) چندان اقدام پسندیده و مناسبی محسوب نمی‌شود. به ویژه در حوزه سیاست خارجه، مردم آمریکا قویاً انتظار دارند که تمام نهادهای سیاسی‌شان به صورت هماهنگ و در اجماع کامل با یکدیگر اقدام به تصمیم‌گیری نمایند و طبعاً، تک‌روی‌های «قانونی» رئیس‌جمهور را در پرونده‌های حساسی مانند پرونده هسته‌ای ایران با اصل حفظ حرمت کنگره (که قاعدتاً بازتاب‌دهنده اراده ملی است) مغایر می‌دانند. در واقع، به چنین اقداماتی از جانب رئیس‌جمهور در لغتنامه سیاسی آمریکا End-run around congress می‌گویند که شاید بشود آن را به اصطلاح عامیانه «دور زدن کنگره» ترجمه کرد که معمولاً از آن با یک بار بسیار منفی و به عنوان یک ترفند ناپسند سیاسی یاد می‌کنند. دوره ریاست جمهوری اکبر هاشمی رفسنجانی شاهد شماری از شدیدترین تحریم‌ها علیه ایران بود. رئیس‌جمهور بیل کلینتون در مارس ۱۹۹۵، با صدور فرمانی اجرایی تجارت آمریکا در صنعت نفت ایران را ممنوع کرد. در مه ۱۹۹۵ پرزیدنت کلینتون در فرمانی اجرایی هر گونه تجارت آمریکا با ایران را ممنوع کرد. تجارت ایران با آمریکا که از زمان پایان جنگ ایران و عراق در حال رشد بود، سریعاً خاتمه یافت. متمم بیستم قانون اساسی ایالات متحده آمریکا
بخش ۳:اگر در تاریخ تعیین شده برای آغاز دوره مأموریت ریاست جمهوری، رئیس‌جمهور منتخب فوت نماید، معاون منتخب وی رئیس‌جمهور می‌شود. چنانچه رئیس‌جمهور قبل ازموعد مقرر برای آغاز دوره ماموریتش انتخاب نشده باشد یا اگر رئیس‌جمهور منتخب حائز شرایط لازم نباشد، معاون منتخب تا زمانی که رئیس‌جمهور واجد شرایط انتخاب شود به عنوان رئیس‌جمهور انجام وظیفه می‌نماید. هر گاه رئیس‌جمهور واجد شرایط انتخاب شود، به عنوان رئیس جمهتور انجام وظیفه می‌نماید. هر گاه رئیس‌جمهور منتخب ونیز معاون منتخب وی حائز شرایط لازم نباشند، کنگره می‌تواند به موجب قانون، شخص رئیس‌جمهور و نیز نحوه انتخاب وی را اعلام کند. شخص مزبور تا زمانی که رئیس‌جمهور یا معاون رئیس‌جمهور واجد شرایط شوند، بر اساس قانون مذکور انجام وظیفه می‌نماید. استیضاح
هیئت وزیران یا وزیر مورد استیضاح باید ظرف مدت ۱۰ روز پس از طرح آن در مجلس حاضر شود و به آن پاسخ گوید و از مجلس رأی اعتماد بخواهد. در صورت عدم حضور هیئت وزیران یا وزیر برای پاسخ، نمایندگان مزبور دربارهٔ استیضاح خود توضیحات لازم را می‌دهند و در صورتی که مجلس مقتضی بداند اعلام رأی عدم اعتماد خواهد کرد. استیضاح
ستیضاح فرآیندی است که طی آن یک نهاد قانونگذار یا هر دادگاه دیگری که به‌طور قانونی صلاحیت داشته باشد، اتهاماتی را علیه یک مقام مسئول به دلیل سورفتار طرح می‌کند. استیضاح ممکن است به عنوان یک فرایند منحصر به فرد که شامل عناصر سیاسی و حقوقی است تعریف شود. از سال ۱۹۹۰ تا سال ،۲۰۲۰ دستکم ۲۷۲ استیضاح علیه ۱۳۲ مقام دولتی در ۶۳ کشور در جهان صورت گرفته‌است. عبدالرضا رحمانی فضلی
وی در این باره گفته‌است: «این استیضاح علیرغم فشارهای زیادی که از جاهای مختلف به نمایندگان استیضاح‌کننده برای پس گرفتن امضاهای خود وارد شد اکنون ۲۰ امضا دارد در حالی که فقط ۱۰ امضا لازم است. این ۲۰ نفر قابل تقدیر هستند.» معاون رئیس‌جمهور ایالات متحده آمریکا
معاون رئیس‌جمهور ممکن است در مقام ریاست مجلس سنا، ریاست اکثر دادرسی‌های استیضاح مسئولان فدرال را بر عهده داشته باشد، هرچند قانون اساسی به‌طور خاص آن را لازم نمی‌داند. در این مورد استثنایی هم وجود دارد. هر زمان رئیس‌جمهور ایالات متحده مورد استیضاح قرار گیرد، قانون اساسی قاضی ارشد ایالات متحده را رئیس جلسه محاکمه وی تعیین کرده‌است. شورای موقت ریاست‌جمهوری ایران
در صورت فوت، عزل، استعفا، غیبت یا بیماری بیش از دو ماه رئیس جمهور و یادر موردی که مدت ریاست جمهوری پایان یافته و رئیس جمهور جدید بر اثر موانعی هنوز انتخاب نشده و یا امور دیگری از این قبیل، معاون اول رئیس جمهور با موافقت رهبری اختیارات و مسئولیت‌های وی را بر عهده می‌گیرد و شورائی متشکل از رئیس مجلس و رئیس قوه قضائیه و معاون اول رئیس جمهور موظف است ترتیبی دهد که حداکثر ظرف مدت پنجاه روز رئیس جمهور جدید انتخاب شود، در صورت فوت معاون اول و یا امور دیگری که مانع انجام وظایف وی گردد و نیز در صورتی که رئیس جمهور معاون اول نداشته باشد مقام رهبری فرد دیگری را به جای او منصوب می‌کند. انتخاب قضات در ایالات متحده آمریکا
روند استیضاح قضات دادگاه‌های فدرال همانند فرایند استیضاح رئیس جمهور یا دیگر مقامات دولت فدرال است که ابتدا نیاز به موافقت مجلس نمایندگان ایالات متحده آمریکا دارد و سپس مجلس سنای ایالات متحده آمریکا دادگاهی را برای رسیدگی به اتهامات وارده تشکیل می‌دهد. در تاریخ قضایی ایالات متحده، تنها یک بار یک قاضی دیوان عالی فدرال ایالات متحده آمریکا به نام ساموئل چیس در سال ۱۸۰۵ توسط سنا محاکمه شد که با حکم برائت سناتورها از خطر برکناری نجات یافت. به عبارت دیگر تمام ۱۰۹ قاضی دیوان عالی ایالات متحده از سال ۱۷۸۹ تاکنون یا در اثر مرگ یا به دلیل بازنشستگی جای خود را به دیگری داده‌اند. تحلیف ریاست‌جمهوری ایران
تحلیف رئیس‌جمهور ایران پس از مراسم تنفیذ حکم او از سوی رهبر با حضور رئیس دیوان عالی کشور، اعضای شورای نگهبان قانون اساسی و رئیس قوه قضائیه انجام می‌گردد. در این مراسم که در مجلس شورای اسلامی انجام می‌گردد، رئیس‌جمهور منتخب بر طبق اصل ۱۲۱ قانون اساسی سوگند یاد می‌کند که همهٔ استعداد و صلاحیت خویش را در راه ایفای مسئولیت‌هایی که برعهده گرفته‌است، به کار گیرد و در پایان سوگندنامه را امضا می‌کند. تاکنون ۱۳ دوره مراسم تحلیف رؤسای جمهور منتخب برگزار شده‌است. علی‌اصغر فانی
در تابستان ۱۳۹۳ و مصادف با استیضاح رضا فرجی‌دانا، برخی از نمایندگان مجلس شورای اسلامی، خبر از آماده‌شدن طرح استیضاح علی‌اصغر فانی با ۴۰ امضا، برای تحویل به هیئت‌رئیسه مجلس خبر دادند. این استیضاح، بعد از استیضاح فرجی‌دانا، دومین استیضاح نمایندگان علیه وزرای دولت یازدهم محسوب می‌شود که به فاصله کمی از یکدیگر، عملی شدند. در این طرح، ۱۰ دلیل به عنوان مبانی استیضاح معرفی شده که از آن جمله می‌توان به انتصاب مدیران سیاسی و ناکارآمد در آموزش و پرورش، برگشت به‌کار نیروهای بازنشسته، عدم اجرای قانون استخدام مربیان پیش‌دبستانی، حق‌التدریسی و مربیان نهضت سوادآموزی، عدم توجه به بیمه‌های درمان و تکمیلی فرهنگیان و عدم توجه به حوزه تربیتی دانش‌آموزان، اشاره کرد. لوایح دوگانه
خاتمی پیش از رد مجدد لوایح در شورای نگهبان گفته بود لایحه تبیین اختیارات «اگر تصویب نشود، دیگر رئیس‌جمهوری آن نیست که قانون اساسی معین کرده و مردم باید بدانند که به چه رئیس‌جمهوری رأی می‌دهند و چه توقعی از او دارند»؛ خاتمی لایحه اصلاح قانون انتخابات را نیز برای تثبیت حق مسلم مردم و اهتمام به آن می‌دانست، آن‌طوری‌که مورد نظر جمهوری اسلامی ایران است. یک لایحه در مورد تبیین (افزایش) اختیارات رئیس‌جمهور و لایحهٔ دیگر در مورد اصلاح قانون انتخابات بود. این لایحه توسط شورای نگهبان رد شد و نمایندگان مجلس ششم تصمیم بر استعفای جمعی یا تحصن گرفتند که تحصن را به نمایش گذاشتند. محمد خاتمی نیز تهدید به استعفا کرد. عاقبت لوایح توسط محمد خاتمی باز پس گرفته شد. انتخابات ریاست‌جمهوری ایالات متحده آمریکا (۲۰۲۴)
دونالد ترامپ در انتخابات ۲۰۲۰ از جو بایدن شکست خورد و توسط مجلس نمایندگان استیضاح شد. وی در استیضاح دوم خود در سال ۲۰۲۱ تبرئه شد و در حال حاضر مجاز به شرکت مجدد در انتخابات ریاست جمهوری ۲۰۲۴ است. اگر او تصمیم به کاندیداتوری داشته باشد، پس از گروور کلیولند، دومین رئیس‌جمهور خواهد شد که برای دو دوره غیر متوالی خدمت می‌کند. محمد محقق
محمد محقق به همراه یونس قانونی به عنوان معاونین محمد حنیف اتمر دسته‌انتخاباتی «صلح و اعتدال» را تشکیل دادند و برای انتخابات ریاست جمهوری ثبت نام کردند. محمداشرف غنی چند روز پس از پایان مهلت ثبت‌نامِ نامزدها حکم به برکناری محقق را به اساس فقره سیزده ماده ۶۴ قانون اساسی داد اما رئیس اجرائیه کشور و محمد محقق مدعی شدند که دولت بر اساس موافقتنامه تشکیل دولت وحدت ملی روی کار آمده‌است و برکناری محقق خلاف این توافق‌نامه است، و رئیس‌جمهور حق برکناری وی را ندارد. و مدتی بعد از عزلش توسط رئیس‌جمهور به دفترش حضور یافت. نخستین استیضاح دونالد ترامپ
ماده اول طرح استیضاح که دونالد ترامپ در آن به «سوءاستفاده از قدرت» متهم شده است با ۲۳۰ رای موافق در مقابل ۱۹۷ رای مخالف به تصویب مجلس نمایندگان رسید. ماده دوم طرح استیضاح نیز که به اتهام «کارشکنی در کار کنگره» مربوط می‌شود با ۲۲۹ رای موافق و ۱۹۸ رای مخالف به تصویب رسید. جان رابرتس، رئیس دیوان عالی آمریکا ریاست جلسات محاکمه دونالد ترامپ در مجلس سنا را برعهده داشت. دولت کره جنوبی
در صورت مشکوک بودن به تخلف جدی، رئیس‌جمهور و مقامات کابینه در معرض استیضاح مجلس ملی قرار می‌گیرند. هنگامی که مجلس ملی به استیضاح رأی مثبت داد، دادگاه قانون اساسی باید قطعنامه استیضاح را تأیید یا رد کند که این سازوکار نشان دهنده نظام توازن بین سه قوه در حکومت است. دومین دادگاه استیضاح دونالد ترامپ
در نهایت سنا پس از استماع دادخواست مجلس نمایندگان و دفاعیات وکلای ترامپ، در ۱۳ فوریه با ۵۷ رأی موافق استیضاح در برابر ۴۳ رأی مخالف ترامپ را تبرئه کرد. طبق قانون اساسی باید دست کم دوسوم اعضای سنا به استیضاح رأی موافق دهند تا مصوب گردد. در این رأی گیری همه سناتورهای حزب دموکرات و ۷ سناتور از حزب جمهوریخواه علیه ترامپ رأی دادند. رئیس‌جمهور ایران
در صورت استعفاء یا برکناری یا مرگ رئیس‌جمهور، مطابق اصل ۱۳۱ قانون اساسی، «معاون اول رئیس‌جمهور اختیارات و مسئولیت‌های وی را تا پایان دوره برعهده می‌گیرد. در صورت فوت معاون اول یا امور دیگری که مانع انجام وظایف وی گردد و نیز در صورتی که رئیس‌جمهور معاون اول نداشته باشد، مقام رهبری فرد دیگری را با همان اختیارات به‌جای او منصوب می‌کند.»به دلیل اینکه قانون اساسی ایران از روی قانون اساسی فرانسه نوشته شده است، رئیس جمهور ایران از نظر اختیار به نخست وزیر فرانسه شبیه و قابل قیاس است. استیضاح عبدالرضا شیخ‌الاسلامی
احمدی‌نژاد در جریان دفاع از وزیر خود با پخش فیلمی ادعا کرد که این استیضاح به دلیل جلوگیری دولت از زد و بندهای برادران لاریجانی و به دلیل انتقام‌گیری آن‌ها مطرح شده‌است. فیلم مخفیانه ضبط شده‌ای که او از جلسه محرمانه فاضل لاریجانی و سعید مرتضوی داشت، صدای واضحی نداشت و احمدی‌نژاد متن پیاده شده فیلم را تا انتها برای نمایندگان مجلس در جلسه علنی خواند که در آن فاضل لاریجانی به وضوح از نفوذش بر روی برادرانش در قوه قضاییه و مقننه می‌گفت و خواهان دریافت مبالغ زیادی پول و امکانات از بابک زنجانی بود. بابک زنجانی ظاهراً درصدد خریداری شرکت‌های تابعه سازمان تأمین اجتماعی بوده‌است و فاضل لاریجانی وعده می‌داده که با استفاده از نفوذش موانع حقوقی و اجرایی کارهای تجاری زنجانی را رفع می‌کند و با طلب مبلغ هنگفتی می‌تواند مباشر او باشد. استیضاح
پانزده درصد نمایندگان درخواست رای عدم اعتماد کنند: حداقل پانزده درصد نمایندگان حزب پارلمان نامه بنویسند و درخواست رای عدم اعتماد کنند. در ترکیب پارلمان فعلی پانزده درصد نمایندگان از حزب محافظه کار یعنی حداقل ۴۸ نماینده باید به رئیس "کمیسیون ۱۹۲۲" که به "کمیسیون خصوصی نمایندگان محافظه‌کار" هم معروف است. نامه بنویسند و بگویند که به رهبری حزب اعتماد ندارند. وقتی عدم اعتماد به رای گذاشته شود و رای کافی نیاورد، نخست‌وزیر و رهبر حزب بر سر کار خواهد ماند و تا یک سال بعد نمی‌توان او را با عدم اعتماد به چالش کشید. اما اگر عدم اعتماد رای بیاورد رهبر حزب باید استعفا دهد. سیاست در ژاپن
قوه قضایی ژاپن از دیوان عالی ژاپن و چهار دادگاه بدوی تشکیل شده. دادگاه‌های عالی، دادگاه‌های منطقه ای، دادگاه‌های خانواده و دادگاه‌های مختصر. استقلال دیوان از قوه مجریه و مقننه توسط قانون اساسی ژاپن تضمین شده و به شرح زیر است: «هیچ گونه دادگاه فوق‌العاده تأسیس نخواهد شد و هیچ‌یک از مئسسات وابسته به قوه مجریه دارای اختیارات قطعی قضایی نخواهند بود.» ; این ویژگی به عنوان تفکیک قوا شناخته می‌شود. اصل ۷۶ قانون اساسی بیان می‌دارد که «کلیه قضات در صدور رای خود مستقل و فقط تابع قانون اساسی و سایر قوانین می‌باشند.» قضات دادگاه فقط با استیضاح عمومی قابل عزل هستند و فقط در صورتی که از نظر جسمی یا روحی، ناتوان از انجام وظایف باشند، بدون استیضاح قابل عزل هستند. قانون اساسی صریحاً اختیارات دستگاه‌های اجرایی یا سازمان‌ها برای اقدام انتظامی علیه قضات را رد می‌کند. با این حال، یک قاضی دیوان عالی ممکن است با اکثریت آرا در همه‌پرسی برکنار شود. که باید در طی اولین انتخابات عمومی، انتصاب قضات مورد تجدیدنظر قرار می‌گیرد و تجدید نظر دوم پس از یک دوره ۱۰ ساله خدمت آن قاضی صورت می‌گیرد. طبق اصل ۸۲ قانون اساسی، محاکمات و صدور حکم دادگاه‌ها به صورت علنی است. هر گاه دادگاهی به اتفاق آرا حکم دهد که علنی بودن محاکمه با اخلاق یا نظم عمومی مغایر است، محاکمه به صورت غیر علنی انجام خواهد شد، اما رسیدگی به جرایم سیاسی و مطبوعاتی یا به مواردی که در آنها حقوق مردم، مندرج در فصل سوم قانون اساسی، مطرح باشد، محاکمه همیشه علنی خواهد بود. قضات دادگاه که توسط کابینه معرفی می‌شوند، به گواهی (شهادت) امپراتور منصوب می‌شوند، در حالی که رئیس دادگستری پس از معرفی توسط کابینه، توسط امپراتور منصوب می‌شود. متمم بیست و پنجم قانون اساسی ایالات متحده آمریکا
بخش ۱: در صورت عزل، فوت یا استغفای رئیس‌جمهوری از سمت خود، معاون وی به جای او خواهد نشست. معاون اول رئیس‌جمهور ایران
معاون اول رئیس‌جمهور مانند دیگر معاونان وی از سوی رئیس‌جمهور انتخاب شده و احتیاج به رأی اعتماد مجلس ندارد. همچنین در صورت "«فوت، عزل، استعفا، غیبت یا بیماری بیش از دو ماه رئیس جمهور یا در موردی که مدت ریاست جمهوری پایان یافته و رئیس جمهور بر اثر موانعی هنوز انتخاب نشده یا امور دیگری از این قبیل»" مسئولیت‌ها و اختیارات او برعهده معاون اول قرار می‌گیرد و او به همراه رؤسای مجلس و قوه قضائیه بایستی در مدت کمتر از ۵۰ روز انتخابات ریاست جمهوری را برگزار کند. ایالات متحده آمریکا
رئیس‌جمهور ایالات متحدهٔ آمریکا نیز به‌عنوان رئیس قوهٔ مجریه و فرمانده کل قوا با رأی مستقیم مردم و از طریق آرای هیئت گزینندگان انتخاب می‌شود و در برگزیدن مشاورانش به‌عنوان وزرا اختیارات تام دارد. در حقیقت رئیس‌جمهور، نیازی به کسب رأی اعتماد از کنگره ندارد و کنگره نیز متقابلاً نمی‌تواند با رأی عدم اعتماد، هیئت دولت یا وزرا را برکنار کند. کارت زرد مجلس شورای اسلامی
تعدد کارت زردها به یک وزیر موجب استیضاح وی نمی‌شود و الزامی برای استیضاح وزیر به وجود نمی‌آورد بلکه زمینه‌ساز استیضاح است، تنها زمانی طرح استیضاح به جریان می‌افتد که با امضای حداقل ۱۰ نماینده تحویل هیئت رئیسه مجلس شود. فهرست رئیس‌جمهورهای ایران
در صورتی که رئیس‌جمهور به دلایلی مانند مرگ، عزل، استعفا، غیبت یا بیماری توانایی انجام مسئولیّت‌های قانونی خود را نداشته باشد، معاون‌اوّل رئیس‌جمهور با موافقت رهبری وظایف او را موقتاً برعهده می‌گیرد و باید ظرف مدت ۵۰ روز شرایط انتخاب رئیس‌جمهور بعدی را از طریق انتخابات پیش از موعد فراهم نماید. تا پیش از بازنگری قانون اساسی (۱۳۶۸)، مسئولیّت جانشینی رئیس‌جمهور بر عهدهٔ شورای موقّت ریاست جمهوری بوده‌است. مینو خالقی
مطهری در پاسخ به این سؤال که اگر نظر آن‌ها به نفع شورای نگهبان باشد، باز هم استیضاح وزیر کشور را دنبال می‌کنید گفت: «باید ببینیم این موضوع به کجا می‌رسد. راه استفسار قانون نیز وجود دارد و می‌توان به‌طور موازی هر دو راه را دنبال کرد. امکان طرح استفساریه در این زمینه در این مجلس وجود دارد.» رئیس‌جمهور فرانسه
رئیس جمهور در طول دوره مسئولیت خود از مصونیت برخوردار است: از وی نمی توان قبل از هرگونه صلاحیت قضایی شهادت داد ، قابل پیگرد قانونی نیست و غیره. با این حال ، مهلت مقرر در دوره وی به حالت تعلیق درآمده و می توان تحقیقات و پیگردهای قانونی را از سر گرفت. آخرین یک ماه پس از ترک دفتر. تفکیک قوا در ایالات متحده آمریکا
رئیس جمهور ایالات متحده آمریکا نیز به عنوان رئیس قوه مجریه با رأی مستقیم مردم و از طریق آرای مجمع انتخاباتی انتخاب می‌شود و در برگزیدن مشاورانش به عنوان وزرا اختیارات کاملی دارد. در حقیقت رئیس جمهور نیازی به کسب رأی اعتماد از کنگره ندارد و کنگره نیز متقابلاً نمی‌تواند با رأی عدم اعتماد، هیأت دولت یا وزرا را برکنار کند. محمدابراهیم امیرتیمور کلالی
«جنگ متغیر است و سرنوشت جنگ معلوم نیست، هیچ‌کس نمی‌داند غالب کیست و مغلوب کدام است و خاتمه این جنگ به چه صورت بین طرفین خواهد بود. به عقیده بنده و با این مقدمه، اگر ما از اصل بی‌طرفی تجاوز و سرنوشت خودمان را به سرنوشت جنگی یکی از متخاصمین مرتبط کنیم، قماری کرده‌ایم که عاقبتش معلوم نیست و به حکم عقل و تجربه، قمار برای کسی برد ندارد و به همین دلیل، به فتوای بزرگان عالم، مذموم و حرام و مردود شده». امیر تیمور کلالی از آن پس از نمایندگان بانفوذ و فعال مجلس شد. سال بعد و پس از حادثه هفدهم آذر ۱۳۲۰ دولت قوام‌السلطنه را به استیضاح کشید. از نظر او این حادثه «در نتیجه سوء اداره و تدبیر اجتماع به وجود آمد». دلیل دیگر استیضاح، توقیف جراید به دستور قوام بود و اینکه «آقای احمد قوام آن قسمت از برنامه دولت را راجع به تأمین آذوقه و ارزاق عمومی و استقرار امنیت به نحو مطلوب انجام نداده و علاوه سطح زندگانی طوری متصاعداً در این مدت بالا رفته که برای بسیاری از طبقات مردم مشکل و طاقت‌فرسا گردیده و نتیجه امنیت هم به اینجا منجر است که با مسلسل و مترالیوز مردمان بی‌گناه و عابرین سبیل و رهسپار دیار عدم و نیستی و برادرکشی آغاز بشود». امیر تیمور کلالی در نشست بعدی استیضاح را پس گرفت. دومین استیضاح دونالد ترامپ
نانسی پلوسی، رئیس مجلس نمایندگان ایالات متحده آمریکا، چند روز پس از حمله به کاخ کنگره اعلام کرد مجلس نمایندگان در صورتی که اعضای کابینه ترامپ او را به دلیل تحریک به شورش مسلحانه علیه آمریکا با توسل به متمم بیست و پنجم قانون اساسی برکنار نکنند، پروسه استیضاح دوم را آغاز خواهد کرد. نهایتاً، مایک پنس، معاون ترامپ، برکناری رئیس‌جمهور را در راستای منافع ملت یا قانون اساسی آمریکا ندانست و در نتیجه، در روز ۱۳ ژانویه نمایندگان برای استیضاح ترامپ رای گرفتند و او با اکثریت آرا استیضاح شد. در این رای‌گیری ۱۰ نماینده جمهوری‌خواه نیز به برکناری ترامپ رای مثبت دادند. کنگره ایالات متحده آمریکا
قانونگذاری در ایالات متحده آمریکا انحصاراً در اختیار کنگرهٔ ایالات متحده آمریکا است و رئیس‌جمهور ایالات متحده آمریکا حق دخالت در فرایند قانونگذاری را ندارد. نظارت نیز از طریق تأیید مسولان بلندپایه دولت و روند استیضاح در ایالات متحده آمریکا تحقق می‌یابد. در ایالات متحده آمریکا هیچ نهادی حق انحلال کنگره را ندارد در حالی که در برخی نظام‌های حکومتی، نخست‌وزیر، رئیس‌جمهور یا رهبر از اختیار انحلال پارلمان و برگزاری انتخابات زودهنگام برخوردار است. رهبر جمهوری اسلامی ایران
«هر گاه رهبر یا یکی از اعضای شورای رهبر یا یکی از اعضای شورای رهبری از انجام وظایف قانونی رهبری ناتوان شود یا فاقد یکی از شرایط مذکور در اصل یکصد و نهم گردد از مقام خود بر کنار خواهد شد. تشخیص این امر به عهده خبرگان مذکور در اصل یکصد و هشتم است. رئیس‌جمهور فرانسه
رئیس جمهور شخصاً مسئول اقدامات خود در مقام رسمی خود تلقی نمی‌شود ، مگر در مواردی که اقدامات وی در دادگاه بین‌المللی جنایی متهم شود و یا استیضاح علیه وی انجام شود. استیضاح را می توان دادگاه عالی اعلام کرد ، دادگاه ویژه ای که از هر دو مجلس پارلمان به پیشنهاد هر یک از مجلس تشکیل شده باشد ، در صورتی که رئیس جمهور در انجام وظایف خود به نحوی که بطور واضح مانع از ادامه دوره وی است ، کوتاهی می کرد. ایران
ایران دارای ساختار قانون‌گذاری است. مجلس شورای اسلامی که بیشتر به عنوان "مجلس" شناخته می‌شود، اجازه می‌دهد نمایندگان آن برای دوره‌های چهارساله، به شکل مستقیم توسط مردم انتخاب شوند و اقلیت‌های مذهبی و قومی رسمی، دارای نمایندگانی در مجلس هستند. مجلس قوانین کشور را تصویب می‌کند و در شرایط ویژه، این امکان را دارد که رئیس‌جمهور را با دو سوم آرا استیضاح کند. استیضاح در ایالات متحده آمریکا
استیضاح رؤسای جمهور به نسبت موارد مشابه برای دیگر مقامات از حساسیت بیشتری برخوردار است. در طول تاریخ ایالات متحده، تنها دو رئیس جمهور در سنا محاکمه شده‌اند و در تاریخ ۱۲ دسامبر ۲۰۱۹ کنگره به استیضاح دونالد ترامپ بابت دو لایحه رای مثبت داده که موجب میشود ترامپ به عنوان سومین رئیس جمهور جهت محاکمه در سنا حاضر شود .در هر دو مورد نیز آنان با آراء بسیار اندک از خطر برکناری نجات یافتند. اندرو جانسون و بیل کلینتون تنها رؤسای جمهوری بودند که تجربه تلخ محاکمه در زمان حضور در کاخ سفید را پشت سر گذاشتند. هر دو تنها با یک رأی اضافه توانستند به ریاست جمهوری خود ادامه دهند. درجریان ماجرای واتر گیت در سال ۱۹۷۴، پس از تصویب طرح استیضاح رئیس جمهور در کمیته قضایی مجلس نمایندگان، ریچارد نیکسون که نسبت به تصویب این طرح در مجلس نمایندگان و سپس محکومیت خود در سنا اطمینان داشت داوطلبانه از مقام خود کناره‌گیری کرد. با این حال تعقیب قضایی ریچارد نیکسون بعد از برکناری وی ولی این بار توسط دادگاه ادامه یافت و در نهایت به محکومیت وی منجر شد. استیضاح
فشار برای انتخابات سراسری: چنانچه حزب بر سر یک نامزد به توافق نرسیده باشد، پارلمان با اعمال فشار برای انتخابات سراسری می‌تواند نخست‌وزیر را تغییر دهد و لازم نیست که فقط نمایندگان حزب در پارلمان موافق این کار باشند. استیضاح
قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران در فصل ششم با عنوان «قوه مقننه» در مبحث دوم تحت عنوان «اختیارات و صلاحیت مجلس شورای اسلامی» در اصل هشتاد و نهم مسئله استیضاح هیئت وزیران یا یک وزیر را به شرح زیر مورد پذیرش قرار داده‌است. «نمایندگان مجلس شورای اسلامی می‌توانند در مواردی که لازم می‌دانند هیئت وزیران یا هر یک از وزراء را استیضاح کنند، استیضاح وقتی قابل طرح در مجلس است که با امضای حداقل ۱۰ نفر از نمایندگان به مجلس تقدیم شود. استیضاح در ایالات متحده آمریکا
اتهام جانسون به مخالفت وی با برنامه بازسازی کشور پس از پایان جنگ داخلی مربوط بود. کنگره قصد داشت با استیضاح و برکناری وی، موانع بر سر بازسازی مناطق جنگی جنوب کشور را برطرف نماید. جلسات دادگاه جانسون بیش از ۲ ماه طول کشید و سرانجام وی با یک رأی اضافی بی‌گناه شناخته شد. در خصوص رسوایی اخلاقی بیل کلینتون و ارتباط وی با مونیکا لوئینسکی کارآموز سابق کاخ سفید (رسوایی مونیکا لویینسکی)، رئیس جمهور آمریکا به ادای شهادت دروغ، شکستن سوگند و گمراه کردن دادگاه از دستیابی به حقیقت متهم شده بود. دادگاه کلینتون ماه‌ها اخبار سیاسی آمریکا را تحت‌الشعاع قرار داده بود و به یک بحران اخلاقی در سطح این کشور تبدیل شد. وی پس ازماه‌ها انکار مجبور شد در یک برنامه مستقیم تلویزیونی رسماً از مردم آمریکا به دلیل شهادت دروغ عذرخواهی کند. همچنین دونالد ترامپ تنها رئیس جمهور آمریکاست که دو بار استیضاح او به جریان می‌افتد، بار اول به اتهام سوءاستفاده از قدرت و کارشکنی در امور کنگره و بار دوم به اتهام ایجاد شورش استیضاح او به جریان افتاد. دونالد ترامپ
مواد استیضاح ترامپ به اتهام تحریک به فتنه علیه حکومت ایالات متحده در ۱۱ ژانویه تقدیم مجلس نمایندگان شد. اکثریت نمایندگان این مجلس با حضور هر دو حزب با رای ۲۳۲ به ۱۹۷ به استیضاح ترامپ رای دادند که او را بدل به نخستین صاحب منصب ایالات متحده کرد که دو بار استیضاح شده‌است. ده جمهوریخواه به استیضاح او رای موافق دادند که بیشترین تعداد اعضای یک حزب است که به استیضاح یک رئیس‌جمهور از حزب خود رای می‌دهند. دومین استیضاح دونالد ترامپ
پروسه استیضاح با اتمام رأی‌گیری در مجلس سنا و تبرئه ترامپ در تاریخ ۱۳ فوریه ۲۰۲۱ پایان یافت. برای محکومیت دونالد ترامپ در دادگاه سنا، دو سوم آرا مورد نیاز بود. در صورت محکومیت ترامپ، سنا می‌توانست برای منع‌کردن او از شرکت دوباره در انتخابات رای‌گیری کند و برای تصویب این ممنوعیت تنها به ۵۱ رای (اکثریت) نیاز داشت. تاکنون هیچ رئیس‌جمهوری در سنای آمریکا محکوم نشده‌است. محمود احمدی‌نژاد
لاریجانی با «مافیایی» خواندن ضبط این جلسه، گفت: «اقدامات مافیایی و توطئه‌آمیز در سطح یک رئیس‌جمهور نیست و برخی رفتارهای دولت کیان اخلاقی جامعه را به فساد می‌کشاند. رئیس‌جمهور ادبیات اخلاقی را رعایت نمی‌کند استیضاح یک چیز بود چرا اینها را مطرح کردید؟ اما خوب شد شما که مرتب در جامعه «بگم بگم» راه انداخته‌اید این فیلم را پخش کردید و حرفتان را زدید تا مردم شخصیت شما را بیشتر بشناسند». رئیس مجلس شورای اسلامی
یکی از اختیارات دیگر رئیس مجلس، ابلاغ قوانین است و اگر رئیس‌جمهور مصوبات مجلس که به تأیید شورای نگهبان رسیده را نادیده بگیرد رئیس مجلس آن را ابلاغ خواهد کرد. رئیس مجلس همچنین یکی از اعضای شورای موقت ریاست‌جمهوری ایران است که در صورت استعفای رئیس‌جمهور تشکیل می‌شود و تا زمان تعیین جانشین او فعالیت می‌کند. محمدتقی بهار
موارد استیضاح عبارت بود از: «سوء سیاست نسبت به داخله و خارجه، قیام و اقدام بر ضد قانون اساسی و حکومت مشروطه و توهین به مجلس شورای ملی، تحویل ندادن اموال مُقصرین و غیره به خزانه دولت». صبح ۲۸ امرداد که قرار بود رضاخان و اعضای دولتش در مجلس حاضر و استیضاح شوند، هوادارانش جلو مجلس جمع شدند و هنگامی که مدرس رسید، به او هجوم برده و در تعقیبش وارد مجلس شدند. در مجلس نیز، نمایندگان هوادار رضاخان به مدرس حمله کردند که منجر به تشنج و تعطیل جلسه و به تعویق افتادن آن به عصر شد. هنگامی که مدرس از مجلس بیرون رفت، باز هم جمعیت هوادار رضاخان به او و میرزا علی کازرونی نماینده بوشهر حمله و هر دو را بشدت لت و کوب کردند. مدرس بناچار به مدرسه سپهسالار (شهید مطهری کنونی) در همسایگی مجلس پناه برد. به حائری‌زاده نماینده یزد هم حمله فیزیکی شد که او به خانه علی اکبر داور نماینده لارستان پناه برد. استاندار
ماده ۴ـ عزل استانداران به پیشنهاد وزیر کشور، تأیید رئیس‌جمهور و حکم وزیر کشور انجام می‌شود. در صورت استعفاء، عزل، فوت یا سایر مواردی که مانع از انجام وظائف استانداران گردد. سرپرست استانداری موقتاً از سوی وزیر کشور تعیین می‌شود، وزیر کشور موظف است حداکثر ظرف مدت یکماه استاندار جدید را به هیئت وزیران پیشنهاد نماید. رئیس‌جمهور فرانسه
دور اول انتخابات ریاست جمهوری جدید باید زودتر از بیست روز و حداکثر سی و پنج روز پس از جای خالی ریاست جمهوری برگزار شود. از آنجا که پانزده روز می تواند دور اول و دوم انتخابات ریاست جمهوری را از هم جدا کند ، این بدان معناست که رئیس مجلس سنا فقط برای مدت زمان پنجاه روز فقط می تواند به عنوان رئیس جمهوری عمل کند. در این دوره رئیس جمهور موقت مجاز به برکناری مجلس شورای ملی نیست و همچنین مجاز به درخواست همه پرسی یا آغاز هرگونه تغییر در قانون اساسی نیست. دونالد ترامپ
پس از این که او جیمز کومی اداره‌کننده اف‌بی‌آی را اخراج کرد، تحقیق و تفحصی به رهبری رابرت مولر به عنوان مشاور ویژه حقوقی نتیجه گرفت ترامپ و کمپین او از مداخله روسیه در انتخابات ریاست جمهوری سال ۲۰۱۶ منتفع شده‌اند، ولی شواهد کافی برای متوجه کردن اتهام توطئه یا تبانی با روسیه نیافت. مولر همچنین در مورد کارشکنی در برابر عدالت تحقیق کرد و گزارش نهایی او ترامپ را از این جرم نه تبرئه کرد و نه متهم. ترامپ بعدها پنج نفر از کسانی که در نتیجه تحقیق روسیه محکوم شده بودند را عفو کرد. پس از این که ترامپ از اوکراین خواست در مورد رقیب سیاسیش جو بایدن تحقیق کند، مجلس نمایندگان ایالات متحده آمریکا او را در دسامبر ۲۰۱۹ به خاطر سو استفاده از قدرت و کارشکنی در برابر کنگره ایالات متحده آمریکا استیضاح کرد. مجلس سنای ایالات متحده آمریکا، پس از خودداری از استماع شهادت شهود او را در فوریه ۲۰۲۰ از هر دو اتهام تبرئه کرد. استیضاح بیل کلینتون
استیضاح بیل کلینتون () در ۸ اکتبر ۱۹۹۸ آغاز شد، هنگامی که مجلس نمایندگان آمریکا به آغاز فرایند استیضاح علیه بیل کلینتون، چهل و دومین رئیس‌جمهور آمریکا، رای داد. عنوان اتهامات او «جرایم سنگین وسبک» بود. شرح جزئیات اتهام کلینتون گواهی دروغ و انسداد عدالت بود. پیش‌زمینه اتهامات کلینتون، رسوایی جنسی او در دهه ۹۰ میلادی بود. حقوق ایالات متحده آمریکا
در اصل دوم جزئیات مربوط به اختیارات قوه مجریه که شامل رئیس جمهور هم می‌شود ذکر شده است. همچنین این اصل پاره‌ای الزامات برای مجلس نمایندگان را مطرح کرده است. برای مثال سن اعضای مجلس نمایندگان باید بالای 25 سال بوده و مقیم ایالتی باشند که نمایندگی آن را برعهده دارند‌. این بخش به مجلس نمایندگان اختیار وضع مالیات را می‌دهد و ذکر می‌کند که مجلس نمایندگان اختیار استیضاح رئیس جمهور ایالات متحده را دارد. دومین استیضاح دونالد ترامپ
در اوایل ژانویه ۲۰۲۱، رئیس‌جمهور ترامپ به دلیل اقدامات مختلف خود در تلاش برای لغو انتخابات ریاست جمهوری سال ۲۰۲۰ ایالات متحده مورد انتقاد قرار گرفت. در تاریخ ۲ ژانویه، وی با برد رفنسپرگر، وزیر خارجه جورجیا تماس گرفت تا وی را تحت فشار قرار دهد تا نتایج انتخابات ایالت را لغو کند. استیضاح
استیضاح یک واژه بر گرفته از واژگان عربی است که از نظر واژه به معنای «درخواست توضیح» است اما در اصطلاح سیاسی به معنای «پرسش رسمی نمایندگان مجلس از رئیس‌جمهور، هیئت وزیران یا یک وزیر» است که پس از ارائهٔ توضیحات آن‌ها باید برای ادامهٔ کارشان از مجلس مجدداً رأی اعتماد بگیرد. استیضاح رضا فرجی‌دانا
با وجود آنکه روز شنبه ۱۸ مرداد وزیر علوم یک بار دیگر برای پاسخ به پرسش‌های نمایندگان در مجلس حاضر شد، اما سرانجام استیضاح وزیر علوم، تحقیقات و فناوری در ۲۱ مرداد ۱۳۹۳ با امضای ۵۱ نفر از نمایندگان مجلس شورای اسلامی اعلام وصول شد. بنابر اظهارات نزدیکان فرجی دانا، وی قصد دارد در جلسه استیضاح خود، جزئیات پشت پرده مسائلی را که به این استیضاح منتهی شده‌است، اعلام کند. خبرگزاری انتخاب یک روز پیش از استیضاح به نقل از مهر و از زبان وزیر اعلام کرده بود که وی در صورت رای آوردن استیضاح، از ایران خارج می‌شود و به کانادا بازمی‌گردد. این خبر چند روز بعد توسط فرجی‌دانا تکذیب شد. سه روز پیش از استیضاح، در مجلس یک نامه تخریبی علیه حسن روحانی پخش شد که درجه دکترای رئیس‌جمهور را زیر پرسش برد. گفته شد علت نگارش این نامه طرح استیضاح وزیر علوم و افشاگری‌هایی است که او احتمالاً می‌خواهد در مجلس کند. مهدی کوچک زاده شخصاً این شبنامه را تهیه کرد. این جدی‌ترین رویارویی مجلس و دولت در یک سال گذشته محسوب می‌شود. سایت ایران وایر لیست اسامی ۵۹۳ نفر از کسانی که گفته شده به‌طور غیرقانونی از بورسیه‌های علمی وزارت علوم دوران احمدی‌نژاد استفاده کرده‌اند را منتشر کرد. گفته می‌شود که سوءاستفاده از سوابق کاری، مذهبی، سیاسی و وابستگی‌های خانوادگی و سیاسی، مهم‌ترین منشأ برخورداری این افراد از رانت‌های علمی بوده‌است. سید حسن مدرس
یکی از وقایع مهم مجلس پنجم، استیضاح رضاخان، سرانجام در روز ۷ مرداد ۱۳۰۴، مدرس به همراه شش تن دیگر از نمایندگان مخالف بود که رضاخان رئیس‌الوزراء را به دلیل سوء سیاست داخلی و خارجی، قیام و اقدام بر ضد قانون اساسی و حکومت مشروطه استیضاح نمودند که نهایتاً رای نیاورد. فهرست استیضاح وزیران در حکومت جمهوری اسلامی ایران
در بین ادوار مختلف مجلس شورای اسلامی، مجلس دهم با انجام ۶ استیضاح و مجلس‌های ششم، هشتم و نهم نیز هرکدام با انجام ۴ استیضاح، رکورددار انجام استیضاح تاکنون هستند. در میان دولت‌های دوازده‌گانه جمهوری اسلامی ایران، دولت دوم روحانی با مواجه‌شدن با ۵ استیضاح از جانب مجلس دهم، رکورددار محسوب می‌شوند. از میان وزرای استیضاح‌شده، علی کردان با ۱۸۸ رای منفی، دومین وزیری است که بیشترین رای منفی را در جلسات استیضاح گرفته‌است؛ رتبه نخست در این جدول به عبدالرضا شیخ‌الاسلامی تعلق دارد که با ۱۹۲ رای منفی نمایندگان مجلس نهم، از سمتش عزل شد. استیضاح
همچنین قوه مقننه حق دارد با صدور رأی عدم اعتماد هیئت وزیران یا یک وزیر را برکنار کند. البته به منظور ایجاد توازن بین دو قوه در نظام پارلمانی، قوه مجریه نیز از طرق مختلف همچون تنظیم و پیشنهاد لوایح قانونی یا حتی انحلال پارلمان، مجلس را کنترل می‌کند. حسن روحانی
در اسفند ماه ۱۳۹۷، اخباری مبنی بر تلاش تعدادی از نمایندگان مجلس شورای اسلامی به رهبری مجتبی ذوالنور، برای استیضاح حسن روحانی منتشر گردید. این طرح به امضای ۱۸ نماینده مجلس رسیده و در ۱۴ محور کلید خورده بود. نقدهای پیاپی امضا کنندگان به برجام و افزایش قیمت‌ها در محور طرح استیضاح قرار داشت و ۳ بند از ۱۴ محور طرح استیضاح به برجام اختصاص یافته بود. اسامی مجتبی ذوالنور، حسینعلی حاجی‌دلیگانی، جواد کریمی قدوسی، مجید ناصری نژاد، جبار کوچکی‌نژاد ارم ساداتی، عدل هاشمی پور، هاجر چنارانی، حسن نوروزی، ذبیح نیکفر، محمدرضا ملکشاهی راد، علی اکبر کریمی، هدایت الله خادمی، ضیاالله اعزازی ملکی، علی گلمرادی، ابوالفضل ابوترابی، یعقوب شیویاری و عبدالله سامری در پای طرح استیضاح رئیس‌جمهور دیده می‌شد. در نهایت در ۶ اسفند ۱۳۹۷، اخبار منتفی شدن استیضاح رئیس‌جمهور با توجه به پس گرفته شدن امضای استیضاح کنندگان، منتشر شد. رئیس‌جمهور ایتالیا
کفیل رئیس‌جمهور () مقامی است که صریحاً در قانون اساسی ایتالیا پیش‌بینی نشده‌است. اما از مفاد مندرج در ماده ۸۶ ناشی می‌شود. در موارد متعددی مقامات مجبور بودند در غیاب رئیس دولت وساطت کنند (خصوصاً در صورت استعفای رئیس‌جمهور یا مشکلات سلامتی) و تا مشخص شدن رئیس‌جمهور بعدی، یک کفیل را برای مقام رئیس‌جمهور انتخاب کنند. بر پایه ماده مذکور، در کلیه مواردی که رئیس‌جمهور قادر به انجام وظایفش نباشد این وظایف توسط رئیس مجلس سنا انجام می‌شود که موقتاً به عنوان کفیل رئیس‌جمهور ایتالیا فعالیت می‌کند. دیکتاتور (روم)
پس از استعفای یک دیکتاتور نمی‌توانستند وی را در برابر اقداماتی که در دوران تصدی سِمتش انجام داده‌است بازخواست کنند. البته چند مورد استثنایی به چشم می‌خورد، از جمله قضیه پیگرد مارکوس فوریوس کامیلوس به خاطر دزدیدن غنائم وی، و احتمالاً قضیهٔ لوسیوس مانلیوس کاپیتولینوس در ۳۶۲ که تنها به سبب تهدید جان یک تریبون توسط پسرش تیتوس از سِمت دیکتاتوری اش معزول شد. البته برخی محققین ادعا می‌کنند که یک دیکتاتور تنها در طول مدت تصدی سِمتش از مصونیت برخوردار بود، و به لحاظ نظری امکان‌پذیر بود که وی را به اتهام فساد مورد بازخواست قرار دهند. انتخابات ریاست‌جمهوری ایالات متحده آمریکا (۲۰۲۰)
در ۱۸ دسامبر ۲۰۱۹، مجلس نمایندگان ایالات متحده آمریکا بنا به دو دلیل (سوء استفاده از قدرت و تحقیر کنگره) رای به استیضاح دونالد ترامپ داد. دادگاه ترامپ به تاریخ ۲۱ ژانویه ۲۰۲۰ در مجلس سنا آغاز شد و در ۵ فوریه به پایان رسید. نتیجه آن دادگاه، تبرئه رئیس‌جمهور بود. موشه کاتساو
در ۱۵ اکتبر ۲۰۰۶، پلیس اسراییل ادعا کرد که شواهد کافی برای متهم کردن او به تجاوز جنسی و استراق سمع غیرقانونی را دارد. پس از آن دادستان کل اسراییل در ۲۹ اکتبر به او پیشنهاد کرد که از قدرت کناره بگیرد. اما او نپذیرفت و خود را بی‌گناه دانست. در ۲۳ ژانویهٔ سال بعد دادستان کل اعلام کرد که قصد دارد علیه کاتساو کیفر خواست صادر کند. از آنجا که رئیس‌جمهور مصونیت قضایی دارد، تا قبل از استعفا یا پایان دورهٔ مسئولیت، محاکمه مقدور نیست. اما کاتساو در برابر فشارها مقاومت کرد و استعفا نداد و درخواست مرخصی سه‌ماهه کرد تا دوران ریاست جمهوریش به اتمام برسد. جنجال مدرک تحصیلی علی کردان
در این جلسه، محمود احمدی‌نژاد رئیس‌جمهور حضور نداشت. این استیضاح از سوی احمدی‌نژاد، غیرقانونی توصیف شد. پارک گون-هه
پارلمان کره جنوبی روز جمعه ۸ دسامبر ۲۰۱۶، با تصویب طرح استیضاح پارک گون هه، رئیس جمهوری این کشور رأی به عدم کفایت او داد. به این ترتیب رئیس جمهور کره جنوبی از سمت خود تعلیق و اختیارات او به نخست وزیر این کشور تفویض شد. پارک گون هه در طرح استیضاح تهیه شده از سوی مخالفان دولت به تخلف از قانون اساسی، فساد مالی و سوءاستفاده از قدرت متهم شده بود. استیضاح رضا فرجی‌دانا
نمایندگان دو شرط را برای عدم استیضاح او برشمردند: «اخراج دانشجویان ستاره‌دار که به دانشگاه بازگشته‌اند و اخراج افرادی که در فتنه ۸۸ فعال بوده‌اند و دستگیر هم شده‌اند و هم اکنون در پست‌های کلیدی وزارت علوم سمت دارند». فرجی دانا زیر بار این دو شرط نرفت و نمایندگان به‌این ترتیب مصمم به اجرای استیضاح شدند. از جمله دلایل نمایندگان طراح استیضاح به شرح ذیل است: «بازگرداندن برخی اساتید اخراج شده، تغییر شیوه انتخاب رؤسای دانشگاه‌ها، منصوب کردن عناصر دارای سابقه مشخص در فتنه ۸۸ (معترضان به نتایج انتخابات سال ۱۳۸۸)، عدم مواجهه درست با تحرکات سیاسی، ضد انقلاب و ضد نظام و برخی عناصر فعال در دانشگاه‌ها و میدان دادن به برخی نشریه‌های دارای رویکرد ضد دینی و گرایش‌های شدیداً قومی و تجزیه‌طلبانه یا الحادی در محیط‌های دانشگاهی و احیای برخی تشکل‌های افراطی و آشوب طلب» این در حالی بود که گفته می‌شد برخی از نمایندگان به وزیر علوم گفته بودند اگر رؤسای هفت هشت دانشگاه را تغییری ندهید ما با شما کاری نداریم. حجت‌الله درویش‌پور، عضو کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس گفت: مطالبات متقاضیان استیضاح فرجی دانا به گونه‌ای نیست که در حد استیضاح باشد. البته پس از مدتی دو دلیل دیگر نیز به فهرست دلایل استیضاح اضافه شد، یکی نفوذ گروه‌های تجزیه‌طلب و جناح‌های سیاسی مخالف به دانشگاه‌ها و دیگری کم شدن تعداد مقالات ISI منتشر شده که نشان دهنده کند شدن رشد علمی دانشگاه‌هاست. گروهی از کارشناسان آموزش‌عالی با اینکه دو دلیل آخر را فقط بهانه‌جویی می‌نامند دلایل اصلی استیضاح را ترس بخش‌هایی از حکومت از استقلال دانشگاه‌ها و کم شدن کنترل حکومت می‌دانند که در همه بندهای دلایل استیضاح مستتر است. از نظر آن‌ها مسئله بورسیه‌ها فقط انگیزه لازم را به برخی از نمایندگان داده است وگرنه از دست دادن کنترل دانشگاه‌ها برای حکومت بسیار حیاتی‌تر از وجود بورسیه‌های غیرقانونی است. به عنوان نمونه انتصاب جعفر میلی منفرد و جعفر توفیقی در وزارت علوم آنقدر جناح تندرو را برآشفته کرد که کار را به فحاشی در صحن مجلس کشاند. استیضاح
طرح استیضاح به خودی خود به مفهوم عزل مقام مورد استیضاح نمی‌باشد بلکه اولین گام در این مسیر تلقی می‌شود و چنانچه در رأی‌گیری پس از توضیحات وی، به او رأی عدم اعتماد داده شود آن مقام برکنار می‌شود. نخستین دادگاه استیضاح دونالد ترامپ
نمایندگان در دو مورد رأی به ماده اول طرح استیضاح که دونالد ترامپ در آن به «سوءاستفاده از قدرت» متهم شده‌است با ۲۳۰ رای موافق در مقابل ۱۹۷ رای مخالف به تصویب مجلس نمایندگان رسید. ماده دوم طرح استیضاح نیز که به اتهام «کارشکنی در کار کنگره» مربوط می‌شود با ۲۲۹ رای موافق و ۱۹۸ رای مخالف به تصویب رسید. جان رابرتس، رئیس دیوان عالی آمریکا ریاست جلسات محاکمه دونالد ترامپ در مجلس سنا را برعهده داشت. قاضی ارشد ایالات متحده آمریکا
اصل اول، بخش سوم، ماده ششم؛ قانون اساسی، قاضی ارشد را قاضی دادگاه استیضاح ریاست جمهوری تعیین می‌کند. رسم است تحلیف ریاست جمهوری توسط قاضی ارشد انجام گیرد. از سال ۱۷۸۹ تا ۱۸۶۶، این سمت با نام قاضی ارشد دیوان عالی شناخته می‌شد. نخستین استیضاح دونالد ترامپ
تد کروز، سناتور جمهوری‌خواه، در واکنش به رای شامگاه چهارشنبه مجلس سنا در تبرئه رئیس جمهوری نوشت: «پس از چهار ماه تلاش نانسی پلوسی و آدام شیف، استیضاح پایان گرفت.» کروز در پیام خود نوشت که به نمایندگی از ۲۸ میلیون نفر از مردم تگزاس و تمام آمریکایی‌ها به تبرئه شدن ترامپ رای داده‌است. انتخابات ریاست‌جمهوری ایران (۱۴۰۰)
طبق قانون اساسی، رئیس‌جمهور باید از میان رجال مذهبی و سیاسی با این شرایط با رأی مردم انتخاب شود: ایرانی‌الاصل، تابع ایران، مدیر و مدبر، دارای حسن سابقه و امانت و تقوی، مؤمن و معتقد به مبانی جمهوری اسلامی ایران و مذهب رسمی کشور (شیعه). احراز این شرایط مطابق قانون اساسی بر عهدهٔ شورای نگهبان است. بیل کلینتون
در ژانویه ۱۹۹۷ ، در خلال سخنرانی وضعیت کشور، کلینتون طرح جدیدی را برای پوشش بهداشتی تا پنج میلیون کودک پیشنهاد داد. سناتورها تد کندی - یک دموکرات - و اورین هچ - یک جمهوری خواه - در سال ۱۹۹۷ با هیلاری رودهام کلینتون و کارکنانش همکاری کردند و موفق شدند قانونی را تصویب کنند که برنامه دولت بهداشت بیمه کودکان (SCHIP)، نام گرفت. این لایحه بزرگترین موفقیت دولت کلینتون در حوزه بهداشت و درمان بود. کلینتون در ۱۹ دسامبر ۱۹۹۸ توسط مجلس نمایندگان استیضاح شد. مجلس با رأی ۲۲۸–۲۰۶ به استیضاح وی برای شهادت دروغ در برابر هیئت منصفه و با رأی ۲۲۱–۲۱۲ رأی به استیضاح وی برای جلوگیری از عدالت داد. کلینتون دومین رئیس‌جمهور آمریکا پس از اندرو جانسون بود که استیضاح شد. مذاکرات استیضاح، مبتنی بر اتهامات دروغگویی غیرقانونی کلینتون و لاپوشانی رابطهٔ او با مونیکا لوینسکی کارمند آن هنگام کاخ سفید (و بعداً وزارت دفاع) بود. پس از فرستادن گزارش استار به مجلس که اعلام شد اطلاعات مفصل و معتبری در اینباره ارائه کرده که رئیس‌جمهور کلینتون اقداماتی انجام داده که ممکن است دلیل مناسبی برای استیضاح باشد مجلس، جلسات استماع علیه کلینتون را پیش از انتخابات میان دوره‌ای آغاز کرد. نخستین استیضاح دونالد ترامپ
میت رامنی، سناتور جمهوری‌خواه، تنها سناتور از حزب جمهوری‌خواه بود که برخلاف تمامی هم‌حزبی‌های خود، به همراه دموکرات‌ها رای به «گناهکاری» ترامپ در اتهام اول استیضاح ترامپ داد. او گفت: «... فاسد کردن انتخابات برای ماندن در قدرت احتمالاً بدترین و ویرانگرترین راه نقض سوگندی است که (صاحبان قدرت) یاد می‌کنند.» سارا هاکبی سندرز
در نشست خبری ۱۲ ژوئیه ۲۰۱۷ وی در واکنش به طرح موضوع استیضاح رئیس‌جمهور گفت فکر می‌کنم این کاملاً مسخره است و یک بازی سیاسی به بدترین شکل است. محمد ساعد مراغه‌ای
همزمان با در جریان بودن استیضاح دولت، ترور نافرجام شاه در پانزدهم بهمن ۱۳۲۷ رخ داد که در پی آن، حزب توده غیرقانونی و تعقیب اعضا و هواداران این حزب و همچنین سایر کنشگران سیاسی و مطبوعات آغاز شد. ساعد لایحه‌ای به قید فوریت به مجلس داد که در صورتی که شهربانی نوشته‌ای را توهین به شاه یا خانواده سلطنتی یا شعائر مقدس ملی و مذهبی یا رؤسای دولت‌های خارجی یا تحریک به قیام و اقدام علیه حکومت یا ایجاد مفسده و آشوب تشخیص می‌داد، می‌توانست بلافاصله آن روزنامه و مدیرمسئول و نویسنده را توقیف کند و دادستان نیز می‌بایست ظرف ۴۸ ساعت پرونده را به دادگاه بفرستد. تا صدور حکم دادگاه، نشریه و بازداشت‌شدگان در توقیف می‌ماندند و محاکمه آنان بدون حضور هیئت منصفه ظرف ساعت پس از رسیدن پرونده و خارج از نوبت باید رسیدگی می‌شد. نخستین استیضاح دونالد ترامپ
۵۳ سناتور به گناهکار نبودن پرزیدنت ترامپ رای دادند و ۴۷ سناتور او را گناهکار دانستند. بر این اساس پرزیدنت ترامپ از بند دوم استیضاح «جلوگیری از فعالیت کنگره»، تبرئه شد. نخستین دادگاه استیضاح دونالد ترامپ
نخستین دادگاه استیضاح دونالد ترامپ () مربوط به فرایند نخستین استیضاح دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده آمریکا در کنگره ایالات متحده می‌شود که از ۱۶ ژانویه ۲۰۲۰ آغاز شد و در ۵ فوریه ۲۰۲۰ پایان یافت. کارت زرد مجلس شورای اسلامی
همین صراحت قانونی سبب شد که مصوبه اولیه مجلس هشتم دربارهٔ فرجام سوالات نمایندگان از وزرا به استیضاح آنان ختم نشود و شورای نگهبان قانون اساسی با استناد به همین اصل ۸۹ قانون اساسی که سازوکار استیضاح وزرا را روشن کرده‌است، مصوبه را به مجلس بازگرداند تا نمایندگان مجلس با قید عبارت «می‌تواند» اشکال وارده را رفع کنند.