رشته کوه زاگرس چه مناطقی از ایران را دربر گرفته است؟
زاگرس
زاگرُس رشته‌کوهی است که از غرب تا جنوب غربی ایران کشیده شده‌است. این رشته‌کوه از کرانه‌های دریاچه وان در جنوب شرقی ترکیه آغاز شده و پس از گذشتن از استان‌های آذربایجان غربی، لرستان، همدان، مرکزی، اصفهان، فارس، کردستان، کرمانشاه، ایلام، کهگیلویه و بویراحمد، چهارمحال و بختیاری، خوزستان و تا استان‌های کرمان، بوشهر و هرمزگان ادامه می‌یابد. دامنهٔ این رشته‌کوه به شمال عراق نیز امتداد دارد. اسماعیل آذری‌نژاد
19. زاگرُس رشته‌کوهی است که از غرب تا جنوب غربی ایران کشیده شده‌است. این رشته‌کوه از کرانه‌های دریاچه وان در جنوب شرقی ترکیه آغاز شده و پس از گذشتن از استان‌های آذربایجان غربی، لرستان، همدان، مرکزی، اصفهان، فارس، کردستان، کرمانشاه، ایلام، کهگیلویه و بویراحمد، چهارمحال و بختیاری، خوزستان و تا استان‌های کرمان، بوشهر و هرمزگان ادامه می‌یابد. دامنهٔ این رشته‌کوه به شمال عراق نیز امتداد دارد.
طرح‌های پیشنهادی برای تقسیمات کشوری در ایران
استان زاگرس طرح پیشنهادی برای تشکیل استانی جدید در شرق استان لرستان به مرکزیت بروجرد است. این استان گاه با نام‌های دیگر مانند استان بوستان، استان بروجرد یا استان لرستان شرقی هم نام برده شده‌است. طرح اولیه تشکیل استان زاگرس در سال ۱۳۷۵ به هنگام سفر رئیس‌جمهور وقت حکومت جمهوری اسلامی اکبر هاشمی رفسنجانی به بروجرد از سوی نمایندگان مردم ملایر در مجلس شورای اسلامی ارائه شد. سپس در سال ۱۳۷۹، نمایندگان ملایر، بروجرد و نهاوند تشکیل استانی جدید با مشارکت سه شهرستان فوق را با نامه‌ای رسمی از وزارت کشور خواستار شدند.در دومین دوره ریاست جمهوری سید محمد خاتمی، زمزمه‌های استقلال اداری بروجرد و تشکیل استان زاگرس شدت گرفت اما تا چندین سال بعد تحرک جدی در این زمینه دیده نشد. در سال ۱۳۸۹، به دنبال تأسیس استان البرز به مرکزیت کرج، علاءالدین بروجردی و هادی مقدسی نمایندگان بروجرد در مجلس شورای اسلامی، ضمن ایراد سخنرانی، از رئیس‌جمهور "(محمود احمدی‌نژاد)" تقاضای تأسیس استان زاگرس به مرکزیت بروجرد را نمودند. محدوده پیشنهادی برای استان زاگرس از ابتدا تاکنون متغیر بوده‌است. در طرح اولیه که در سال ۱۳۷۹ ارائه شد استان زاگرس شامل سه شهرستان بروجرد، نهاوند و بود. امروزه استان پیشنهادی زاگرس، علاوه بر سه شهرستان فوق، شامل شهرستان‌های شرقی استان لرستان یعنی شهرستان دورود، شهرستان ازنا و شهرستان الیگودرز نیز می‌شود. در برخی منابع اینترنتی، کلیه مناطق دارای گویش نزدیک به گویش بروجردی جهت الحاق به استان زاگرس پیشنهاد شده‌اند که علاوه بر موارد فوق، شهرستان‌های تویسرکان، شازند، خنداب و را نیز شامل می‌شود. بخش علامرودشت
بخش علامرودشت شامل دشت همواری با راستای شمال غربی- جنوب شرقی است که کوه‌های زاگرس از شمال و جنوب آن را احاطه کرده‌است. امتداد کوه‌های زاگرس چین‌خورده به ناحیه علامرودشت امتداد یافته‌است و این دشت را در میان گرفته‌است. این کوه‌ها از مجموعه تاقدیسها و ناودیسها تشکیل شده‌است و حاصل چین خوردگی ناشی از حرکت شبه قاره عربستان به سوی فلات ایران و انباشتگی رسوبات آهکی، ماسه‌سنگی و رسی است. کوه‌های علامرودشت مانند بیشتر ارتفاعات و چین‌خوردگی‌های زاگرس چین خورده (زاگرس خارجی) دارای روند شمال غرب- جنوب شرق است. مواد تشکیل دهنده این کوه‌ها عمدتاً آهک، مارن، گچ و ماسه‌سنگ است. کوه‌های شمال شرقی، شمالی و شمال غربی علامرودشت را کوه هایتنگ خور (۱۴۷۲ متر) و هوا (۱۶۱۰ متر) در شمال شرق و شمال و قسمت شرقی کوه پازنان (۱۰۳۰ متر) در شمال غرب تشکیل می‌دهند. رشته کوه جنوبی علامرودشت (کوه نر) نیز با ارتفاع ۱۸۱۶ متر به صورت دیواری عظیم و صعب العبور، دشت علامرودشت را در شمال از دشت لامرد در جنوب جدا می‌کند. اکثر روستاهای علامرودشت به صورت نواری ممتد در دامنه شمالی این کوه قرار گرفته‌است. زاگرس چین‌خورده
ارتفاع کوه‌های منطقه نسبت به زاگرس مرتفع کمتر است اما وسعت ناحیه کوهستانی بیشتر است. گرین
گرین که در زبان محلی گرو (garu )نامیده میشود رشته کوهی با طول180 کیلومتر بین استانهای لرستان ،همدان وکرمانشاه است که بلندترین رشته کوه دیواره ای زاگرس محسوب میشود. شهرستان دلفان
چین خوردگی‌های شهرستان دلفان جزئی از سلسله جبال زاگرس می‌باشد که در دوران سوم زمین‌شناسی به وجود آمده‌است و با جهتی شمال غربی – جنوب شرقی از مریوان امتداد دارد. واقع شدن این شهرستان در میان رشته کوه‌های مرکزی زاگرس با ارتفاع متوسط ۱۷۰۰ تا ۲۱۰۰ متر باعث گردیده‌است که این منطقه در زمره مناطق مرتفع و بلند کشور به‌شمار آید. به‌طور کلی این شهرستان، منطقه‌ای کوهستانی است که مرکز و اطراف آن را کوه فرا گرفته و بجز چند درهٔ آبرفتی و چند دشت محدود، سرزمین هموار دیگری در آن به چشم نمی‌خورد. زاگرس
بلندی‌های زاگرس حوضه آبخیز رودخانه‌های زاینده‌رود، کارون، مارون، کرخه و دز را تشکیل می‌دهد و با توجه به حجم بارش و پایین بودن سطح تبخیر و موقعیت نسبتاً مناسب سازندهای زمین‌شناختی بخش اعظم آب‌های زمینی و زیرزمینی کشور به میزان ۴۵ تا ۵۰ درصد را تأمین می‌کند. در جنوبی‌ترین نقطه زاگرس قله کوهٔ به بلندی۳۲۶۰ متر زیستگاه تشگرد وکوه فارغان هست تغییرات ارتفاعی و وجود کوه‌های مرتفع و ایجاد میکرو کلیماهای متفاوت همچنین قرار گرفتن این منطقه در بین دو ناحیه رویشی ایران و تورانی و صحارا – سندی دارای فلور خاصی است. به طوریکه عناصر گیاهی ایران و تورانی و صحارا – سندی با هم در این منطقه دیده می‌شوند. علاوه بر این عناصر نفوذی مدیترانه ای اروپا – سیبری سینو ژاپنی و نیز در این منطقه حضور دارند. نوع زیستگاه ۱- مناطق کوهستانی از ارتفاع ۳۲۶۰ متر (شیبهای صخره ای و سنگی، شکاف صخره‌ها) از دیگر قله‌های بلند آن می‌توان به پریز در شهرستان دورود، هشتاد پهلو در بخش پاپی، لیله در شهرستان اندیکا اشاره کرد. هفده قله مرتفع زاگرس عبارتند از: به‌طور کلی در هزاره سوم، دوم و اول قبل از میلاد، دامنه‌های شرقی و غربی زاگرس و زاویه جنوب غربی ایران یکی از مراکز مهم تجمع اقوام گوناگون در جهان بوده‌است که دارای نژادی مشترک، فرهنگ و تمدنی مشابه با حکومت‌های تقریباً مهم بوده‌اند که در رأس آن‌ها ایلام قرار داشت. نیمهٔ شمالی رشته کوه زاگرس در دورهٔ ایران باستان محل زندگی مادها بوده‌است. مریوان
بخش عمده ناهمواری‌های شهرستان مریوان را رشته کوه‌های زاگرس تشکیل می‌دهند که پیدایش این ناهمواری‌ها در نتیجهٔ حرکات کوه زایی اواخر دوره ترشیاری می‌باشد. در اواخر این دوره ناهمواری‌ها به صورت قطعی تثبیت شده‌است و سپس در طول دورهٔ کواترنر تحت تأثیر عامل فرسایش به صورت ناهمواری‌های کنونی درآمده‌است. قسمت اعظم ناهمواری‌ها را در مریوان کوه‌ها تشکیل می‌دهند که جنس آن‌ها عمدتاً از آهکی و رسوبی است. چین خوردگی رشته کوه‌های زاگرس از مریوان شروع شده و در جنوب شرقی (شمال تنگه هرمز) پایان می‌یابد. ناحیه بیابانی و نیمه‌بیابانی جنوب ایران
ناحیه بیابانی و نیمه‌بیابانی جنوب ایران یک ناحیه بوم‌شناختی است که دشت‌های ساحلی شمال خلیج فارس و تپه‌های بیابانی داخلی ایران در جنوب کوه‌های زاگرس را در بر می‌گیرد. گستره این ناحیه به جنوب‌شرقی عراق و به سمت شرق تا جنوب‌غربی پاکستان نیز می‌رسد. این ناحیه بوم‌شناختی شامل بیابان‌های ماسه‌ای گرم، بوته‌زارها و خارستان‌های وسیع داخلی است. جنگل‌های حرا و باتلاق‌ها نیز در امتداد خط ساحلی یافت می‌شود. فلات ایران
کوه‌های جنوبی و شرقی فلات، آهکی و رشته‌کوه زاگرس از سنگ خارا تشکیل شده‌است. رشته‌کوه خوخ
رشته‌کوه خوخ (به ، به ) رشته کوهی در رشته‌کوه قفقاز و در کشور گرجستان است. این رشته‌کوه در شمال رشته‌کوه قفقاز بزرگ قرار دارد که توسط گردنه‌های رود آردون و رود ترک با گذرگاه تروسو (۳۱۵۰ متر بالاتر از سطح دریا) قابل تردد شده است. آتشفشان کوه قازبگی نیز در همین محدوده قرار دارد. راه‌آهن زاگرس
یادآور ۸ سال جنگ ایران و عراق که در جنب خط راه‌آهن اندیمشک – دوکوهه (۳ کیلومتری شمال اندیمشک) واقع شده‌است. جنگل‌های زاگرس
در ایران بلوط مهم‌ترین و فراوانترین گونهٔ درختی موجود در غرب کشور، به ویژه در منطقه زاگرس محسوب می‌شود. سلسه جبال زاگرس، وسیع‌ترین و اصلی‌ترین رویشگاه گونه‌های مختلف بلوط در ایران بوده و به همین دلیل این منطقه از اهمیت بسیار ویژه‌ای برخوردار است. یونانی‌ها، از دیر باز، پشتکوه کنونی را که ایرانیان پاطاق می‌گویند، به نام زاگرس می‌نامیدند. این نام به مرور زمان به سرتاسر کوه‌هایی که در دنباله کوه‌های ارمنستان، از منتهی الیه شمال غربی ایران آغاز و سپس غرب و جنوب غرب ایران را طی می‌کند تعمیم داده شد. گونه‌های مختلف بلوط نسبت به تغییرات آب و هوایی حساس، ولی در مجموع جنس بلوط سازش اکولوژیک و میزان بردباری بسیار زیادی داشته بطوریکه تغییرات درجه حرارت را در گستره ۳۱- تا ۴۵+ درجه سانتیگراد و بارندگی ۲۵۰ تا ۱۰۰۰ میلی‌متر را تحمل می‌کنند. مناسب‌ترین زیستگاه بلوط مناطقی با بارندگی ۳۵۰ تا ۷۵۰ میلی‌متر بوده که در آن بیشترین گسترش را دارد. رویشگاه گونه‌های این جنس از جلگه تا ارتفاع ۲۷۰۰ متر از سطح دریا گسترش داشته و هر چه اقلیم خشک‌تر می‌شود، درختانی کوچکتر و با قطری کمتر ایجاد می‌شوند. از نظر خاک گونه‌های این جنس روی خاک‌های عمیق و حاصلخیز تا خاک‌های سطحی و کم عمق و اکثراً روی خاک‌های قلیایی رشد می‌کنند. گسل سراسری زاگرس
گسل جوان زاگرس یا گسل اصلی عهد حاضر، بخش جدید و فعال گسل سراسری زاگرس به‌شمار می‌آید که زاویه قائم دارد و راست‌گرد است. این روراندگی، در اصل مجموعه‌ای از چندین قطعه گسل کوچک‌تر در امتداد یکدیگر است. گسل اصلی عهد حاضر زاگرس یک زون باریک از چندین قطعه گسل است که به همراه گسل اصلی معکوس زاگرس، مرز شمال‌شرقی کمربند چین‌خورده و رانده زاگرس را تشکیل می‌دهند و این کمربند را از ایران مرکزی و پهنه سنندج – سیرجان جدا می‌کنند. صفحه ایران
صفحه ایرانی، یک صفحه تکتونیکی کوچک است که تصور می‌شود زیربنای ایران و افغانستان و بخش‌هایی از عراق و پاکستان است. این صفحه بین صفحه عربستان در جنوب غربی، صفحه اوراسیا در شمال و صفحه هند در جنوب شرقی فشرده شده است. این فشرده سازی احتمالاً دلیلی برای مناطق بسیار کوهستانی از جمله کوه‌های زاگرس است. گسل جوان زاگرس
گسل اصلی جوان زاگرس یا گسل اصلی عهد حاضر زاگرس یکی از گسل‌های مهم زاگرس است که از گسل آناتولی شمالی در ترکیه آغاز شده و با راستای شمال‌غربی- جنوب‌شرقی ادامه می‌یابد. این گسل در عرض جغرافیایی ۳۷ درجه و ۳۰ دقیقه وارد مرز جغرافیایی ایران و عراق شده و با طول تقریبی ۸۰۰ کیلومتر در خاک ایران ادامه می‌یابد. راه‌آهن زاگرس
راه‌آهن زاگرس، یکی از نواحی نوزده گانه راه‌آهن جمهوری اسلامی ایران است که اداره راه آهن زاگرس، مأموریت بهره‌برداری از شبکه و تجهیزات آن به منظور ارائه خدمات حمل و نقل بار در شبکه ریلی و همچنین حفاظت از حریم خطوط و ایستگاه‌های حوزه استحفاظی شوشتر و هفت تپه تا تنگ هفت به طول ۲۲۵ کیلومتر و با محوریت ایستگاه تشکیلاتی اندیمشک را برعهده دارد. مسائل زیست‌محیطی در ایران
ایران هرگز جنگل زیادی نداشته است و در طول نیم‌قرن گذشته نزدیک به نیمی از آن ناپدید شده‌است. آخرین آمار نشان می دهد که پوشش جنگلی به حدود ۱۱ میلیون هکتار کاهش یافته است که تنها ۶ درصد از کل کشور است. عوامل اصلی، تبدیل جنگل به زمین زراعی، قطع درختان، شهرنشینی و ویلاهای تعطیلات است. آتش‌سوزی در سال‌های اخیر خسارات سنگینی به‌ویژه در کوه‌های زاگرس و در پارک ملی گلستان -اولین ذخیره‌گاه زیست‌کره ایران و جایگاه تقریباً ۲۰ درصد از گونه‌های گیاهی ایران- به بار آورده‌است. چند سال پیش، بلوط‌‌های زاگرس -که تقریباً نیمی از پوشش جنگلی باقی‌مانده ایران را تشکیل می‌دهند- شروع به تسلیم شدن در برابر پاتوژن قارچی کشنده Biscogniauxia mediterranea کردند که باعث آفتی به نام بیماری زغالی بلوط می‌شود. پیرانشهر
منطقه رویشی زاگرس در سلسله جبال زاگرس به طول تقریبی ۱۶۰۰ کیلومتر واقع شده‌است. پوشش جنگلی آن در شهرستان پیرانشهر شروع و تا حوالی جنگل‌های جنوب شیراز در استان فارس ادامه می‌یابد. انواع گونه‌های بلوط بیشترین سطوح جنگلی این منطقه را به خود اختصاص داده و از ارتفاع ۱۰۰۰ متری تا حدود ۲۳۰۰ متر از سطح دریا گسترش دارند. این جنگل‌ها در ۲۲ کیلومتری جنوب پیرانشهر واقع گردیده‌است که جاری بودن رودخانه دایمی پردانان که یکی از سرچشمه‌های اصلی رود زاب کوچک است بر زیبائی آن افزوده‌است. بروجرد
محدوده پیشنهادی برای استان زاگرس از ابتدا تاکنون متغیر بوده‌است. در طرح اولیه که در سال ۱۳۷۹ ارائه شد استان زاگرس شد. شامل شهرستان‌های شرق استان لرستان و جنوب استان همدان یعنی شهرستان ملایر، شهرستان نهاوند، شهرستان تویسرکان شهرستان دورود، شهرستان ازنا و شهرستان الیگودرز نیز می‌شود. در برخی منابع اینترنتی، کلیه مناطق دارای گویش نزدیک به گویش بروجردی جهت الحاق به استان زاگرس پیشنهاد شده‌اند که شازند، و را نیز شامل می‌شود. راندگی اصلی زاگرس
راندگی اصلی زاگرس از نوع گسل‌های راندگی - فشاری است و نقش چشم‌گیری بر لرزه‌خیزی ایران دارد. بر اساس مطالعه برو و ریکو (۱۹۷۱)، راندگی اصلی زاگرس یک گسل معکوس کم‌شیب است که بخش اصلی گسل سراسری زاگرس را تشکیل داده و قدمت بیشتری دارد. جابه‌جایی افقی این گسل حدود ۴۰ کیلومتر است.  بخش جدیدتر گسل سراسری زاگرس، گسل اصلی عهد حاضر یا گسل جوان زاگرس نام دارد. این روراندگی، زاویه قائم دارد و راستگرد است. و در اصل مجموعه‌ای از چندین قطعه گسل کوچکتر در امتداد یکدیگر است. رشته‌کوه قفقاز
رشته‌کوه قفقاز، کوهستانی میان دریای سیاه و دریای خزر می باشد که در منطقه قفقاز قرار دارد. این رشته‌کوه از دو قسمت قفقاز بزرگ و قفقاز کوچک تشکیل شده است. کوه‌های مرکزی ایران
کوه‌های مرکزی ایران از شمال غرب و غرب به رشته کوه‌های زاگرس و از شمال به البرز محدود است و در جنوب آن زمین‌های پست خشک واقع شده و در کرانه‌های شمالی خلیج فارس و دریای عمان ارتفاع آن از سطح دریا به صفر می‌رسد. در مشرق آن دو کویر غیرقابل زیست واقع شده که دشت کویر در شمال و دشت لوت در جنوب واقع است، حاشیه این دو کویر از حوالی کاشان در جنوب تا منطقه بسطام در شمال شاهرود را در بر می‌گیرد. کوهستان الوند
رشته‌کوه الوند از کوه‌های غربی ایران و جزء پیش‌کوه‌های داخلی زاگرس است و با پیدایش جنبش کوه‌زایی زاگرس در ارتباط است. از نظر زمین‌شناسان در اواخر دورهٔ ژوراسیک (دوران میانه‌زیستی، دوره میانی از دوران دوم زمین‌شناسی)، یکی از شدیدترین حرکت‌های کوه‌زایی که تا آن هنگام در ایران سابقه نداشته رخ داده و در اثر فشار بالا و نیز فشار طبقات گرانیت در منطقه بین همدان و اصفهان دگرگونی سنگ‌ها به وجود آمده‌است. الوند توده‌ای ژرف‌سنگی است. ژرف‌سنگ‌ها (باتولیت‌ها) با نفوذ در پوسته سنگ‌های دور و بر خود را دگرگون کرده که به آن هاله دگرگونی گفته می‌شود و این دگرگونی سنگ‌ها در اطراف ژرف‌سنگ الوند به شعاع هفت کیلومتر وجود دارد. لایه‌هایی که بر روی ژرف‌سنگ الوند قرارداشته بر اثر فرسایش از بین رفته و توده ژرفاسنگ به صورت سنگ‌های گرانیتی بیرون آمده‌است. گسل جوان زاگرس
گسل اصلی جوان زاگرس یک زون باریک و مجموعه‌ای از چندین قطعه گسل امتدادلغز راست‌گرد است که عمدتاً موازی اما کاملاً متمایز از گسل اصلی معکوس زاگرس بوده و آن را در چندین محل قطع می‌کند. این گسل از نواحی مریوان در غرب ایران و نواحی مرزی ایران و عراق به سوی جنوب‌شرق امتداد یافته‌است. گسل اصلی عهد حاضر زاگرس به همراه گسل اصلی معکوس زاگرس، مرز شمال‌شرقی کمربند چین‌خورده و رانده زاگرس را تشکیل می‌دهند و این کمربند را از پهنه سنندج – سیرجان و ایران مرکزی جدا می‌کنند. جنگل‌های زاگرس
جنگل‌های بلوط منطقه زاگرس از منتهی الیه شمال غربی ایران (استان آذربایجان غربی) آغاز و سپس غرب (استان‌های ایلام و لرستان) و جنوب غرب ایران (استان‌های کهگیلویه و بویراحمد خوزستان و فارس) را طی می‌کند. کامو و چوگان
قله‌ی گرگش، یکی از قلل اصلی رشته‌کوه زاگرس در قسمت شمالی شهر برکات زیادی را برای منطقه و حتی مناطق هم‌جوار به ارمغان آورده است؛ ازجمله ایجاد استثنای اقلیمی در میانه‌ی مناطق کویری کاشان و بیابانی برخوارومیمه که به‌واسطه‌ی نگه ‌داشتن ابرها و سامانه‌های بارشی توسط این کوه، ناحیه‌ای خوش آب‌وهوا با قابلیت‌های مختلف گیاهی و جانوری و سفره‌های زیرزمینی غنی از آب ایجاد کرده است. کوه‌های مرکزی ایران
فعالیت آتشفشانی در ایران مرکزی به نام کمربند آتشفشانی ارومیه – دختر یا آتشفشان‌های سهند – بزمان به صورت رشته کوه‌هایی از آذربایجان (سهند و سبلان) تا بزمان – تفتان در بلوچستان امتداد دارد. این کمربند همان‌طور که اشاره شد ۱۷۰۰ کیلومتر طول و با عرض ۱۰۰ کیلومتر به موازات منطقه رورانده زاگرس گسترش دارد. این کمربند جایگاه اصلی معادن مس کشور می‌باشد. زاینده‌رود
زاینده‌رود، بزرگ‌ترین و پرآب‌ترین رودخانه فلات مرکزی ایران است که از کوه‌های زاگرس مرکزی به ویژه زردکوه در استان چهارمحال و بختیاری سرچشمه گرفته و در دشت مرکزی ایران به سمت شرق پیش می‌رود تا در نهایت به تالاب گاوخونی می‌ریزد.حوزه رودخانه زاینده‌رود ۴۱٬۵۰۰ کیلومتر مربع است. برآورد می‌شود جریان آب این رودخانه در مطلوب‌ترین شرایط ۱٬۲ کیلومتر مکعب در سال یا ۳۸ مترمکعب در ثانیه است. زاگرس
بخش غربی و جنوبی رشته کوه‌های زاگرس، با طولی حدود ۱۳۷۵ کیلومتر و عرضی بین ۱۲۰ تا ۲۵۰ کیلومتر، زاگرس چین خورده نامیده می‌شود. این بخش از زاگرس، همراستا با زاگرس مرتفع، تا خلیج فارس و تنگه هرمز ادامه می‌یابد. تاقدیس‌های بزرگ و کشیده از مشخصه‌های زاگرس چین خورده هستند. کمربند چین‌خورده و رانده زاگرس
مرز شمال‌شرقی نوار چین‌خورده-راندهٔ زاگرس بر گسل اصلی معکوس زاگرس و گسل اصلی عهد حاضر زاگرس منطبق است. این دو گسل کمربند چین‌خورده و رانده زاگرس را از پهنهٔ سنندج-سیرجان و ایران مرکزی جدا می‌کنند. گسل اصلی معکوس زاگرس دارای روند شمال‌غربی- جنوب‌شرقی است که از غرب ایران تا گسل میناب ادامه می‌یابد و گسل اصلی عهد حاضر زاگرس سامانه‌ای از گسل‌های امتدادلغز راست‌گرد است که عمدتاً موازی اما کاملاً متمایز از گسل اصلی معکوس زاگرس بوده و آن را در چندین محل قطع می‌کند. این گسل از نواحی مریوان در غرب ایران و نواحی مرزی ایران و عراق به سوی جنوب‌شرق امتداد یافته‌است. زاگرس
دنا با ارتفاع ۴۴۰۹ متر بلندترین ارتفاعات زاگرس می‌باشد و از ۴۴ قله مرتفع بالای ۴۰۰۰ متر تشکیل شده‌است و بیش از ۸۰ کیلومتر طول دارد. از لحاظ موقعیت جغرافیایی، کمی از آن در جنوب استان اصفهان و بخش اعظم آن در شمال شرقی استان کهگیلویه و بویراحمد قرار دارد. در تمام سال پوشیده از برف بوده و یکی از کم نظیرترین منابع انواع و اقسام گیاهان دارویی در دنیاست. این کوه یکی از سرچشمه‌های رود کارون است. استپ جنگلی کوه‌های زاگرس
پوشش گیاهی غالب در نقاط کوهستانی از نوع جنگل یا درخت‌زارهای تنک پهن‌برگ خزان‌دار به‌همراه بوته‌ها و علف‌های استپی است. بلوط‌ها به‌ویژه بلوط ایرانی درختان شاخص این ناحیه هستند که بیش از ۵۰٪ مساحت کوه‌های زاگرس در ایران را می‌پوشانند. درخت‌زارها و بیشه‌زارهای پسته کوهی نیز به همراه بلوط در نقاط کوهستانی دیده می‌شود. پوشش گیاهی با تغییر ارتفاع و نحوه قرارگیری در معرض بادهای غالب تغییر می‌کند. در بخش‌های شمالی این بوم‌ناحیه، استپ‌های درختچه‌ای گون و مریم‌گلی به همراه درختان پراکنده در ارتفاعات بالاتر از ۴۰۰ تا ۵۰۰ متر پراکنش دارند. جنگل‌ها و باقی‌مانده‌های بلوط ایرانی و بلوط حلبی در بازه ارتفاعی ۷۰۰–۸۰۰ متر تا حدود ۱٬۷۰۰ پراکنده شده‌اند. خط رویش درختان در ارتفاع ۱٬۹۰۰ تا ۲٬۰۰۰ متری است که پوشش گیاهی اقلیم کوهستانی در بالای این مرز یافت می‌شود. راه‌آهن زاگرس
راه‌آهن ناحیه زاگرس به دلیل تلاقی کوه‌های زاگرس با جلگه خوزستان و پل ارتباطی به بنادر خرمشهر، آبادان، بندر امام خمینی، ماهشهر و خلیج فارس از اهمیت بالایی در خطوط ریلی کشور برخوردار است و نقش مهمی در جابه‌جایی بار و مسافر به تهران و مناطق مرکزی کشور دارد.مرکز اداره کل راه‌آهن زاگرس که بین دو سد عظیم کرخه و دز قرار دارد.راه‌آهن اندیمشک به عنوان بخشی از راه‌آهن تهران-جنوب از نقاط حساس به شمار می‌آید. اندیمشک مرکز کل ناحیه راه آهن زاگرس است روز ۱۵ دی ماه ۱۳۰۸ ساعت هشت بامداد راه آهن جنوب به دست رضا شاه در اندیمشک گشوده شد.  ایستگاه راه‌آهن اندیمشک به شهرهای اهواز، دورود، شوشتر، خرم آباد و دهلران از طریق قطار و راه‌آهن مرتبط است. استان خوزستان
استخری در کتاب المسالک و الممالک: محمد بن موسی خوارزمی در نیمهٔ دوم قرن چهارم ه‍.ق در کتاب «مفاتیح العلوم» در مورد زبان خوزی و نام خوزستان چنین می‌گوید: استان خوزستان از شمال و شرق توسط رشته کوه‌های زاگرس احاطه شده‌است، با حرکت به سمت داخل استان از ارتفاع این کوه‌ها کاسته شده و جای خود را به تپه ماهورها می‌دهد. خوزستان شامل دو منطقه کوهستانی و جلگه‌ای است. دو پنجم کل مساحت این استان کوهستانی و سه پنجم آن جلگه‌ای می‌باشد. کوه چو، زردکوه، شاویش، آب‌بندان، مامازاد، کوه سیاه و کوه چال، از جمله کوه‌های خوزستان هستند. جلگه خوزستان شیب کمی دارد و در برخی از نقاط آن گنبدهای نمکی موجود است که نقش عمده‌ای در شور کردن اراضی و آب‌ها دارد. جنگل‌های زاگرس
برای سهولت بررسی، منطقه زاگرس را بر اساس رویشگاه بلوط که گونه گیاهی اصلی در این ناحیه است، به دو ناحیه زاگرس شمالی و جنوبی تقسیم کرده‌اند. ناحیه زاگرس شمالی رویشگاه خاص دار مازو بوده و در برخی از مناطق با بلوط ایرانی یا یوول یا هر دو گونه در هم می‌آمیزد. این بخش از زاگرس، استان‌های آذربایجان غربی، کردستان، قسمت‌های معینی از استان کرمانشاه و لرستان را در بر می‌گیرد. در مقابل، زاگرس جنوبی رویشگاه خاص گونه بلوط ایرانی بوده و شامل استان‌های ایلام، خوزستان، کهگیلویه و بویر احمد، فارس، اصفهان و چهار محال بختیاری است. زاگرس شمالی دارای اقلیم نیمه مرطوب و خنک و زاگرس جنوبی گرم و خشک است. در مورد تعداد گونه و زیر گونه‌های بلوط در منطقه زاگرس اختلاف نظرهای زیادی بین محققین مختلف وجود دارد ولی توافق عمومی بر وجود سه گونه مهم بلوط (دار مازو، بلوط ایرانی و یوول) در این منطقه است. گونه یوول خاص مناطق مرتفع با خاک‌های حاصلخیز و عمیق بوده و گسترش آن از آخرین حد شمالی زاگرس شروع و تا پایان یافتن محدوده جنگل‌های مریوان (هم‌مرز با پاوه در استان کرمانشاه) خاتمه می‌یابد. گونه دار مازو از شمال غربی زاگرس تا منطقه گهواره در استان کرمانشاه گسترش یافته و بعد به صورت لکه‌های بسیار کوچک و پراکنده در استان لرستان به چشم می‌خورد. بلوط ایرانی از شمال غربی تا جنوب شرقی سلسه جبال زاگرس و در تمام جهات، ارتفاعات و روی انواع خاک‌ها گسترش دارد، بعبارت دیگر، این‌گونه نسبت به دو گونه قبلی از بردباری و نرمش اکولوژیک بیشتری برخوردار است. گونه بلوط ایرانی تنها گونه بلوط موجود در سه استان ایلام، کهگیلویه و بویراحمد و فارس است. رشته‌کوه
رشته‌کوه هیمالیا در اثر برخورد صفحه هندوستان به صفحه آسیایی پدید آمده‌است. رشته‌کوه‌های البرز و زاگرس در ایران بخاطر برخورد و فشار صفحه عربستان به صفحه اورآسیایی پدید آمده‌اند.جستار وابسته: اشترانکوه
دریاچه گهر که یکی از مناطق گردشگری ایران محسوب می‌شود در دامنهٔ‌جنوبی این رشته کوه قرار دارد؛ که به نگین زاگرس معروف است. زاگرس
بعد از نوشتهٔ پیرنیا بارها به اشتباه از زاگرس به نام کوه یا دره نام برده شد که برداشت نادرستی بوده‌است زیرا واژهٔ زاگرس بخش گسترده‌ای از شمال‌غربی تا جنوب شرقی ایران را با بیش از ۲۴۰ نام از رشته کوه، دشت، دره، رود و شهر و بخش و روستا در استان‌های آذربایجان غربی، کردستان، ایلام، کرمانشاه، مرکزی و اصفهان و فارس و کهگیلویه و بویراحمد و چهارمحال و بختیاری و خوزستان و بالاخره لرستان را شامل می‌شود. کوه‌های مرکزی ایران
این کمربند دربرگیرنده رشته کوه‌هایی هستند که در امتداد قطر بزرگ کشور از شمال غرب به جنوب شرق کشیده شده‌اند. شکل‌گیری این کمربند مرتبط با تکوین کمربند کوه‌زایی زاگرس است. این کمربند در شمال به زاگرس متصل می‌شود و در جنوب به آتشفشان تفتان می‌پیوندد و از این طریق به پهنه مکران و رشته کوه‌های شرق ایران متصل است. -۴۱۵۰ متر در استان کرمان - ۴۰۵۰ متر در استان یزد - ۳۸۸۶ متر در استان کرمان - ۳۸۷۰ متر در استان اصفهان - ۳۸۵۶ متر در استان کرمان - ۳۷۷۳ متر در استان کرمان - ۳۷۵۰ متر در استان کرمان - ۳۵۹۲ متر (منبع شماره ۶) جنگل‌های ایران
جنگل‌های ایران بخشی از منابع طبیعی ایران هستند. بیشتر جنگل‌های این کشور، در نواحی شمالی، در حاشیه جنوب دریای کاسپین جای دارند. این مناطق جنگلی دارای آب و هوای معتدل شرجی می‌باشند و از شرق استان اردبیل تا استان خراسان شمالی کشیده شده‌اند و در این امتداد، سه استان گیلان، مازندران و گلستان را دربر می‌گیرند. رشته کوه البرز که بلندترین رشته کوه خاورمیانه است، همچون دیواری در مقابل رطوبت ناشی از دریای کاسپین ایستاده و مانع نفوذ آن‌ها به نواحی مرکزی ایران می‌شود؛ بنابراین این ابرها مجبور به بارش در نواحی شمالی می‌شوند و نواحی مرکزی خشک و بیابانی می‌شوند. استپ جنگلی کوه‌های زاگرس
کوه‌های زاگرس شامل کمربندی از کوه‌های چین‌خورده‌است که از برخورد صفحه آفریقا با صفحه اوراسیا پدید آمده‌است. این کوه‌ها در غرب، جنوب و شرق با نواحی بیابانی و نیمه‌بیابانی احاطه شده‌است. علف‌زارهای خشک، بوته‌زارها و بیابان‌های پست میان‌رودان و جنوب ایران در سمت غرب این کوه‌ها و بیابان‌های فلاتی فلات ایران در شرق آن گسترش یافته‌اند. سرزمین کوهستانی ارمنستان و کوه‌های البرز نیز در شمال آن گسترده شده‌اند. هیدرولوژی و منابع آبی فلات ایران
فلات ایران، منطقهٔ بزرگی از حوضه آبریز بسته در مرکز ایران است که از شمال به کوه‌های البرز از غرب و جنوب به کوه‌های زاگرس و از شرق به رشته کوه‌های موسوم به ارتفاعات شرقی ایران محدود می‌شود. طول این فلات از شمال غربی به جنوب شرقی ۱۰۰۰ کیلومتر بوده و پهنای آن در حدود ۶۰۰ کیلومتر است. به جز ناحیهٔ کوچکی در جنوب شرق حداقل ارتفاعی ۵۰۰ متر بالاتر از سطح دریا دارد. ارتفاع آن در حاشیه‌های شمالی و غربی به بیش از ۳۰۰۰ متر می‌رسد. توپوگرافی عمومی فلات متغیر است ولی مشخصهٔ آن وجود بلوک‌های صخره‌های سخت در سرتاسر آن است که توسط مخروط افکنه‌ها و دشت‌های آبرفتی در بر گرفته شده‌اند. در پست‌ترین بخش‌های فلات، کویرها بسیار فراوانند. گردنه زاغه
گردنه زاغه بخشی از جاده خرم‌آباد به بروجرد است که در منطقهٔ کوهستانی زاغه قرار گرفته‌است. این گردنه به همراه گردنه‌های رازان و زالیان سه محور کوهستانی عمده استان لرستان هستند که بر سر شاهراه سراسری تهران به خوزستان قرار گرفته‌اند. جغرافیای قرقیزستان
بیشتر پهنهٔ قرقیزستان را دو رشته‌کوه تیان‌شان و پامیر پوشانده‌اند که روی‌هم نزدیک به ۶۵٪ گسترهٔ این کشور را دربرمی‌گیرد. بخش رشته‌کوه آلای از تیان‌شان، کمان جنوب‌غربی کشور را پوشانده و در خاور، بخش اصلی رشته‌کوه تیان‌شان در راستای مرز مشترک قرقیزستان و چین به شرق کشیده شده و تا درون استان خودمختار سین‌کیانگ چین ادامه می‌یابد. البرز
از دید چینه‌شناسی و زمین‌ساخت (تکتونیک)، رشته کوه البرز به سه بخش خاوری (شرقی)، مرکزی و باختری (غربی) بخش‌بندی می‌شود. البرز باختری از رودخانه آستاراچای تا دره سپیدرود، البرز مرکزی از دره سپیدرود تا دره فیروزکوه و رود تالار، و البرز خاوری از دره فیروزکوه تا گرگان‌رود و مرز خراسان کشیده شده‌است. البرز باختری بخش مهمی از کوه‌های تالش را در برمی‌گیرد. این کوه‌ها از گردنه حیران تا غرب شهرستان هشتپر کمابیش به خط راست به سمت جنوب سپس به سوی جنوب‌شرقی امتداد یافته و در جنوب شهرستان رشت به دره سپیدرود می‌پیوندد. استان لرستان
استان زاگرس طرح پیشنهادی برای تشکیل استانی جدید در شرق استان لرستان به مرکزیت بروجرد بود. این استان گاه با نامهای دیگر مانند استان بوستان، استان بروجرد یا استان لرستان شرقی هم نام برده شده‌است. طرح اولیه تشکیل این استان در سال ۱۳۷۵ به هنگام سفر رئیس‌جمهور وقت جمهوری اسلامی ایران، علی اکبر هاشمی رفسنجانی به بروجرد از سوی نمایندگان مردم بروجرد در مجلس شورای اسلامی ارائه شد. محدوده پیشنهادی برای استان زاگرس شامل تویسرکان، شازند، خنداب و ملایر را شامل می‌شود.پیشنهاد تشکیل استان زاگرس با یازده شهرستان انتقاداتی را دربرداشته‌است به گونه‌ای که برخی خبرگزاری‌ها مانند خبرگزاری فارس با انتشار یک خبر یکسان آن را «فتنه قومیتی» نامیدند. رشته‌کوه گرین
رشته‌کوه گَرین یا گرو از رشته کوه‌های بزرگ غرب ایران است که در استان لرستان ،و قسمتی هم در همدان و کرمانشاه است. گرو در ادامهٔ چکاد اشترانکوه می‌باشد و طول آن به بیش از ۱۸۰ کیلومتر می‌رسد. این رشته کوه در استان کرمانشاه به کوه‌های پرو و بیستون می‌پیوندد. قله‌های بلند آن عبارتند از:ولاش (۳۶۳۰ متر بزرگترین کوه گرین)، یال کبود (۳۵۱۰ متر)، هیگره (۳۵۷۰ متر) سه کوزان (۳۴۹۲ متر)، برنجه (٣٥٨٦ متر)،(چهل نابالغان۳۴۷۲متر) تاش کاو(۳۶۵۵متر)،(کلون۳۶۶۵متر)(کله باد۳۴۴۰متر)سلطان (طاهر۳۲۸۲متر)برف هل (۳۲۹۰ متر)، غازچغا (۳۲۰۰ متر)، شیربرفی(۳۱۸۰متر)،پیازکاران (۳۱۵۰ متر) شاه نشین بروجرد(۲۹۹۴متر)وشیرمرد(۲۹۰۰متر). گرین از غرب به شهرستان دلفان، از شمال به شهرستان نهاوند، از شرق به شهرستان بروجرد و از جنوب به شهرستان سلسله الشتر ...گرین در گویش محلی گرّو یا گرّی garri نیز خوانده می‌شود و در گویش لکی گروین garvin نامیده می‌شود. این رشته کوه یکی از کانونهای آبگیر دائمی استانهای لرستان و شهرهای اطراف است که رودهای دز و گاماسب را تغذیه می‌کند. سرابهای فراوانی در دو سوی این کوه وجود دارد (گیان، گاماسیاب، کهمان، کرتیل، اسبی، زز،عمارت…) و آب آشامیدنی و نیز آب مورد نیاز کشاورزی از همین سرابها تأمین می‌شود. صعود به کوه گرین از روستاهای غرب بروجرد، جنوب نهاوند یا شمال الشتر امکان‌پذیر است. این کوه خرس، کفتار، گرگ و روباه دارد و در گذشته پلنگ نیز داشته‌است. کوه‌های مرکزی ایران
کوه‌های مرکزی ایران که با نام‌های کمربند آتشفشانی سهند-بزمان، کمان آذرین سهند-بزمان و کوه‌های ایران مرکزی نیز شناخته می‌شود، رشته‌کوهی است که از سنگ‌های آذرین و آذرآواری بیرونی و درونی تشکیل شده‌است. این رشته‌کوه در شرق کوه‌های زاگرس و موازی با آن قرار دارد و با امتداد شمال غربی- جنوب شرقی از کوه سهند در آذربایجان تا کوه بزمان در بلوچستان در جنوب شرق ایران کشیده شده‌است. این رشته‌کوه عمدتاً در فازهای آتشفشانی و کوه‌زایی دوره ترشیاری و فازهای آتشفشان‌خیزی و پولوتونیک دوره ائوسن تشکیل شده‌است. حوضه آبریز فلات مرکزی
حوضهٔ فلات مرکزی تنها حوضه آبریز کاملاً محصور ایران است. این حوضه از شمال به رشته کوه البرز و امتداد شرقی آن و از غرب و جنوب به رشته کوه زاگرس محصور شده‌است. مرز شرقی حوضه، کوه‌های کم‌ارتفاع شرقی ایران است. حوضهٔ آبریز فلات مرکزی با مساحت ۸۲۴٬۳۵۶ کیلومتر مربع بزرگترین حوضهٔ آبریز ایران است و بیش از نیمی از مساحت این کشور را شامل می‌شود. این حوضه بسته است و تمام رواناب ناشی از بارندگی آن به کفه‌ها و دشت‌های داخلی این حوضه تخلیه می‌شود. بزرگترین پایانه‌های این حوضه، دشت کویر و دشت لوت هستند. زاگرس
به استناد مطالب ذکر شده ریشهٔ واژهٔ زاگرس از زبان اوستایی است و یونانی‌ها با افزودن S (س) به آخر آن این واژه را به شکل یونانی مبدل نمودند. زاگرس Zagreus ، در استوره های ارفه ای ، فرزند خدایگون زئوس ( به شکل یک مار ) و دخترش پرسیفونه است . لذا واژهٔ زاگرس (همانند واژه بختیاری) هم نام کوه و دژ و هم ایل، قوم، قبیله و محلی بوده‌است. به باور فریدون جنیدی در کتاب « داستان ایران » نام اصلی زاگرس کوه‌های مرکزی ایران
طول رشته‌کوه‌های مرکزی ایران حدود ۱۴۶۰ کیلومتر است و عرض آن به‌طور متوسط ۸۰ کیلومتر می‌باشد که در بعضی مناطق گاه به ۴۳۰ کیلومتر (استان کرمان) افزایش می‌یابد و در برخی نواحی به ۳۵ کیلومتر کاهش می‌یابند و در مجموع پهنه‌ایی به وسعت ۱۴۳۰۰۰ کیلومتر مربع را زیر پوشش قرار داده‌است. گسل سراسری زاگرس
گسل سراسری زاگرس یکی از گسل‌های بنیادین ایران در کمربند چین‌خورده و رانده زاگرس است که با طول تقریبی ۱٬۵۷۵ کیلومتر از مرز شمال‌غربی ایران تا شمال تنگهٔ هرمز کشیده شده‌است. این گسل که راستای شمال‌غربی – جنوب‌شرقی، و سازوکار فشاری دارد، بر زمین‌درز میان پهنهٔ سنندج – سیرجان در شمال‌غربی و پهنه زاگرس در جنوب‌شرقی منطبق است. راندگی اصلی زاگرس ایران مرکزی را از ایران جنوب غربی جدا می‌کند. این روراندگی که از شمال بندرعباس در استان هرمزگان شروع می‌شود با امتداد در راستای جنوب شرقی به شمال غربی در سردشت و مریوان وارد عراق شده و سرانجام در کشور ترکیه پایان می‌یابد. سازند زاگون
سازند زاگون در البرز، آذربایجان، مهاباد، کبودرآهنگ و تکاب رخنمون دارد. در شمال سمنان، شهمیرزاد، دامغان، کاشمر و جنوب سبزوار نیز این سازند رخنمون دارد ولی به طور کلی گسترش این سازند در ایران مرکزی محدودتر از البرز است. در زاگرس این سازند در کوه دینار، کوه سبزو، کوه لاچین و کوه گره گسترش دارد. توروک‌که‌ها
گفته می‌شود توکرو یا توروکوم لبه شمال شرقی بین‌النهرین و قسمت مجاور کوه‌های زاگرس (عراق و ایران امروزی) را دربر گرفته‌است. به ویژه، آن‌ها با حوضه دریاچه ارومیه و دره‌های شمال غربی زاگرس همراه بودند؛ بنابراین آن‌ها در شمال لولوبی باستان قرار داشتند و حداقل یک متن نئو آشوری (قرن نهم تا هفتم قبل از میلاد مسیح) از کل منطقه و مردمان آن به عنوان «لولوبی-توروکی» یاد می‌کند. رشته‌کوه بینالود
رشته‌کوه بینالود به طول تقریبیِ ۱۴۴ کیلومتر، واقع در شمال شرقی ایران، در امتداد شرق رشته‌کوه البرز و در استان خراسان رضوی به صورت شمال‌غرب به جنوب‌شرق قرار دارد. این رشته‌کوه به‌مانند مرزی بین دو دشت قرار گرفته که یکی نیشابور و دیگری مشهد و چناران است. افراد محلی به آن بینالوت یا بنلی نیز می‌گویند. کوه بمو
کوه بمو در رشته‌کوه زاگرس واقع در شمال شهر شیراز است که با جهت شمال غربی ـ جنوب شرقی امتداد دارد. در شرق به ارتفاعات خرمن کوه و در جنوب به دریاچهٔ مهارلو می‌پیوندد. بلندترین قلهٔ آن کَل اد با ارتفاع حدود ۲٬۶۶۱ متر است. رشته‌کوه بمو دشت شیراز را از دشت مرودشت جدا می‌سازد و چندین درهٔ دشت‌مانند در میان این رشته‌کوه به نام‌های چاه مَحْکی شرقی و چاه محکی غربی و بالِش (نزدیک به گردنهٔ بالِش) در شمال این رشته‌کوه دیده می‌شود. گردنه‌های آب باریک و باجگاه در مسیر راه شیراز ـ اصفهان در جانب شمال غربی رشته‌کوه قرار دارد. آب رکن آباد در قسمت غربی آن واقع است. بند امیر در جانب شمال شرقی آن قرار گرفته، و راه قدیمی شیراز از جنوب شرقی رشته‌کوه می‌گذرد. تنگ الله اکبر مشرف بر شیراز در جانب جنوبی آن واقع است. شهر شیراز در جانب جنوبی، و زَرقان در جانب شمالی آن واقع است. عشایر عرب خمسه در آبادی‌های کوچک پیرامون آن ساکن شده‌اند و به زراعت و باغداری (انگورکاری دیم) و دامداری اشتغال دارند. میانگین بارندگی سالانه در منطقه به حدود ۴۰۰ میلی‌متر می‌رسد. زمین‌شناسی نفت
در ایران ۳ منطقه نفتی برای مطالعه سازندهای نفتی وجود دارد که شامل منطقه زاگرس، منطقه ایران مرکزی و منطقه کُپه‌داغ می‌باشد. منطقه یا حوضه زاگرس در ایران از شمال غربی تا جنوب شرقی امتداد دارد و در واقع جهت کشیدگی رشته کوه زاگرس است. حوضه ایران مرکزی، فارس و شمال بندرعباس را شامل می‌شود و حوضه ایران شمالی یا حوضه کُپه‌داغ، شامل شرق گرگان و شمال شرقی ایران می‌باشد. اصفهان
این شهر در منطقه‌ای در دامنه کوه‌های زاگرس و در کنار "زاینده‌رود" قرار گرفته که از کوه‌های زاگرس ایران سرچشمه می‌گیرد و به باتلاق گاوخونی می‌ریزد و از مراکز گردشگری، فرهنگی و اقتصادی ایران محسوب می‌شود. زاینده‌رود بزرگترین رود فلات مرکزی ایران از کوه‌های زاگرس ایران واقع در استان چهارمحال و بختیاری سرچشمه گرفته و از میان اصفهان می‌گذرد. همچنین جنگل ناژوان از مناطق خوش آب و هوای حاشیه زاینده‌رود می‌باشد. از دیگر مناطق طبیعی قابل گشت و گذار اصفهان می‌توان به کوه کلاه قاضی و کوه صفه اشاره نمود. منطقه کلاه قاضی، یک پارک ملی است با نام پارک ملی کلاه قاضی که محل زیست جانوران زیادی مانند کل، پازن، بز، آهو و عقاب است. گسل زاگرس بلند
گسل زاگرس بلند لرزه‌خیز و طولانی است و از نزدیکی خرم‌آباد عبور می‌کند. شهرهای الشتر و فیروزآباد نیز در فرادیواره گسل مرتفع زاگرس قرار گرفته‌اند. فعالیت این گسل باعث زمین‌لرزه ۱۳۹۹ لرستان به بزرگی ۵٫۱ شد. جنگل‌های ایران
ناحیه زاگرس به جنگل‌های بلوط غرب کشور گفته می‌شود. درخت اصلی در این جنگل‌ها بلوط است. آب و هوای زاگرس به سبب قرار داشتن در کنار آب و هوای‌های مختلف همانند ایران-تورانی و صحرا-سندی، گرمسیری و همچنین تأثیرپذیری از سیکلون‌های آناتولی و دریای سیاه بسیار گوناگون است. کمربند چین‌خورده و رانده زاگرس
زیرپهنه راندگی‌ها با عرض ۱۰ تا ۶۰ کیلومتر به صورت نواری کم‌عرض است که بلندترین قسمت کوه‌های زاگرس را تشکیل می‌دهد و به همین دلیل به آن زاگرس مرتفع یا زاگرس بلند نیز گفته می‌شود. مرز شمال‌شرقی این زیرپهنه به راندگی اصلی زاگرس محدود شده و مرز جنوب‌غربی آن با یک راندگی مهم بسته می‌شود که از شمال کوه کینو و جنوب دهنگان و کوه سبزو می‌گذرد. مطالعه سنگ‌های این پهنه نشان می‌دهد که این بخش بر خلاف امروز در زمان مزوزوئیک تا اوایل سنوزوئیک، گودترین بخش حوضه رسوبی زاگرس بوده‌است. کرمانشاه
شهر کرمانشاه از شمال به کوه فرخشاد و کوه پراو، از شمال غربی به کوه طاق بستان و از جنوب به سفید کوه منتهی می‌شود که در قسمت مرکزی استان کرمانشاه با موقعیت ۴۷ درجه و ۴ دقیقهٔ شرقی و ۱۹ درجه و ۳۴ دقیقهٔ شمالی قرار دارد و دارای ۲۴۵۰۰ کیلومتر مربع گستردگی و ارتفاع ۱۲۰۰ متر از سطح دریا است. کرمانشاه یکی از شاهراه‌های ارتباطی شرق و غرب و قدیمی‌ترین راه عبور زائران عتبات عالیات است که به همین سبب تأثیرات فرهنگی و معنوی برجا گذارده‌است. کرمانشاه در دروازه زاگرس قرار دارد. رشته کوه زاگرس که فلات ایران را از سرزمین‌های همسایه جدا کرده‌است در مسیر کرمانشاه، به دشت‌های وسیع و کوه‌های عمدتاً مجزا و دره‌های وسیعی منتهی می‌شود که از قدیم برای رسیدن به میان‌رودان مورد استفاده قرار گرفته‌است. قالی‌کوه
قالی کوه یا غالیه کوه رشته کوهی از کوه‌های زاگرس در مرکز بخش بشارت زلقی و شهر شول‌آباد و قله اصلی آن در رو ستای کیگوران بخش زز و ماهرو شهرستان الیگودرز است بلندترین قله این رشته کوه ۴۰۸۲ متر ارتفاع دارد در دل این رشته کوه غار باستانی و غار بزنوید از زیبایی تاریخی طبیعی برخوردارند این کوه از شمال غربی به سراب کیگوران از شرق به روستای کیزاندره و از جنوب شرقی به آبشار آب سفید ختم می‌شود در شمال این رشته کوه دشت لاله‌های واژگون که بزرگترین دشت لاله واژگون جهان است قرار دارد. یکی از زیباترین دره‌های قالیکوه روستای کیگوران و دره دام نام دارد وعلت نامگذاری این دره وجود مسیرها صعب العبور و حیوانات وحشی همانند خرس می‌باشد. در نهایت به آبشار آب سفید ختم می‌شود و بزرگترین یخچال قالیکوه درمسیر این دره قرار دارد که طول آن چندی کیلومتر می‌باشد. از دیگر زیبایی‌های این منطقه وجود درخت سروکوهی (به زبان محلی اوورس) می‌باشد که به صورت زیبایی درون سنگ و صخره رشد می‌کند و هنگامی که این درخت توسط صاعقه آتش می‌گیرد مردم محلی اعتقاد دارند که این درخت پیر شده‌است و خودسوزی می‌کند تا درختان جوان جایگزین آن‌ها شوند. این منطقه به دلیل داشتن گونه‌های جانوری (مانند خرس و گراز و قوچ و میش کوهی و گرگ و انواع پرندگان شکار و …) و گیاهی کم‌نظیر داری اهمیت است و به دلیل قله‌مرتفع یکی از مناسب‌ترین مکان‌های کوهنوردی در ایران است همچنین مهم‌ترین سرشاخه‌های اصلی رود دز از قالیکوه سرچشمه می‌گیرند. کوه صفه
کوه صفه نام کوهی است از سلسله کوه‌های زاگرس در پایانه جنوب جغرافیایی اصفهان که از شمال به جاده کمربندی، از غرب به کوه‌های تخت رستم و دره خان، از شرق به شهرک‌ها و مجتمع‌های مسکونی و از جنوب به اراضی باز و خط آهن محدود می‌گردد. جغرافیای ایران
رشته کوه‌های جنوبی از کوه‌های جنوبی از خوزستان تا سیستان و بلوچستان امتداد یافته و در پاکستان به رشته‌کوه سلیمان می‌رسد و شامل کوه‌های سپیدار، میمند، کوه‌های بشاگرد و کوه بم پشت می‌شود. گسل سراسری زاگرس
گسل سراسری زاگرس از نوع گسل‌های راندگی – فشاری است و نقش چشم‌گیری بر لرزه‌خیزی ایران دارد. مطالعات و بررسی‌ها نشان می‌دهد که ابرگسل زاگرس یک شکستگی تنها نیست، بلکه در واقع دو گسل به نام‌های راندگی اصلی زاگرس و گسل جوان زاگرس است که گاه با هم موازی بوده و گاه بر یکدیگر منطبق شده و گاهی نیز فاصلهٔ قابل ملاحظه‌ای از یکدیگر گرفته‌اند. آتش‌سوزی جنگل‌های زاگرس
منطقه خائیز حد مرز بین استان خوزستان و استان کهگیلویه و بویراحمد است. منطقه حفاظت شده خائیز با مساحتی بیش از ۳۳ هزار هکتار در ۱۵ کیلومتری دهدشت قرار دارد و از جنوب به بهبهان، از شرق به پل پادوک در خیرآباد گچساران و از غرب به سد مارون متصل می‌شود. آتش‌سوزی از پنج شنبه ۸ خرداد ۹۹ در بخشی از جنگل‌های ضلع شمالی خائیز آغاز شده‌است. آتش‌سوزی از سمت بهبهان در استان خوزستان شروع شده و به علت اینکه به موقع مهار نشد به محدوده استان کهگیلویه و بویراحمد سرایت کرده و به ارتفاعات رسیده و گسترش یافته‌است. گسل بشاگرد
گسل بشاگرد طولانی‌ترین گسل در میان دسته‌ای گسل طولی با راستای تقریبی شرقی – غربی در جنوب فروافتادگی جازموریان است که نام آن از کوه‌های بشاگرد گرفته شده‌است. این گسل از کهنوج (شمال‌غربی بندرعباس) آغاز شده و تا نزدیکی مرز پاکستان ادامه دارد. این احتمال وجود دارد که گسل بشاگرد، ادامه راندگی اصلی زاگرس باشد. جغرافیای ایران
کوه‌های مرکزی و شرقی اساساً شامل کوهای شیرکوه، کوه کرکس، کوه بنان، جبل بارز ٬هزار، بزمان و تفتان بوده که بلندترین آن‌ها هزار با ۴۴۶۵ متر ارتفاع می‌باشد.تقریباً یک دهم ایران جنگلی است و گسترده‌ترین جنگل‌های آن، در جنوب دریای خزر قرار گرفته‌است؛ در این منطقه انواع درختان برگ‌ریز، بلوط، راش، نمدار، نارون، گردو و بسیاری درخت و گیاهان دیگر، می‌رویند. در نواحی خشک میانی کشور نیز ارس، بادام و شماری گیاه میوه‌دار رشد می‌کنند. انواع درمنه و درختچه نیز در نواحی بیابانی و سراسر کشور پراکنده هستند. تپه‌های ماسه‌ای کویری ایران، با نگهداری آب، از رشد گیاهانی همانند موردیان پشتیبانی می‌کنند. واحه‌های ایران نیز با کمک به رشد تاکستان‌ها، تمشک ایرانی، صنوبر، خرما، مورد، خرزهره‌ایان، آکاسیا، بید، آلو و توت باعث تنوع بیشتر پوشش گیاهی منطقه می‌شوند. پراو
پَراو (به کردی: "په‌ڕاو") رشته‌کوهی امتدادیافته از شمال غرب تا شمال شرق شهر کرمانشاه، با طول تقریبی ۸۰ کیلومتر و وسعت تقریبی حدود ۹۸۰ کیلومتر مربع و بخشی از رشته‌کوه زاگرس در غرب ایران می‌باشد. رشته کوه پراو از سمت شمال غربی به رشته کوه شاهو متصل است و از سمت جنوب شرقی، رودخانه معروف گاماسیاب آن را از رشته کوه هرسین جدا می‌کند و دهستانهای پای روند و میان دربند در جنوب غربی و دهستان‌های دینور و بیلوار در شمال شرقی این کوهستان واقع شده‌اند. قله پرآو با ارتفاع ۳۴۰۵ متر از سطح دریا بلندترین قله این کوهستان (و بلند ترین قله استان کرمانشاه ) و قله بسیار برجسته جهان به‌شمار می‌رود که در شمال شرقی شهر کرمانشاه واقع شده‌است. کوه‌های این منطقه دارای یکی از عمیق‌ترین لایه‌های لایم استون کره زمین است. و همچنین بعلت فشارهای ناشی از کوه‌زایی آلپی شکاف‌های بسیاری پیدا کرده‌است به همین علت عمیق‌ترین غارهای ایران مانند غارهای پراو، جوجار، قیژلان و چاه غار قلا در این کوهستان قرار دارند. خط الراس اصلی و مرتفع این کوهستان دارای قلل متعددی است که اکثراً ارتفاعی بالاتر از ۳۰۰۰ متر دارند جهت خط الراس اصلی از غرب به شرق امتداد یافته‌است و به ترتیب شامل قلل:خرامان، قته چرمی، پرآو، نماز گاه، شاودالان، سه کل، زنهان، بیستون، بان برزه و … می‌باشد، عبور از خط الراس‌های پرآو عمدتاً در بسیاری از مکانها حالت فنی دارند و عبور از بعضی از قسمت‌های آن احتیاج به طناب و ابزارگذاری دارد به‌خصوص در قلل خرامان، قته چرمی، سه کل و بیستون. در بخش غربی این رشته کوه قله‌هایی با ارتفاع نزدیک به ۳۰۰۰ متر مانند: میرزایی، رویین ،یافته ،نرامان ،هزاره، عالیور، بلوچ، آژوان و ... قرار دارند.. صفحه عربستان
صفحهٔ عربستان صفحهٔ لیتوسفری کوچکی است که همراه با صفحات هند و آفریقا در طی میلیون‌ها سال (در حدود ۲۰ میلیون سال برای صفحهٔ عربستان و ۵۰ میلیون سال برای صفحهٔ هند) در حال حرکت به سمت شمال و در نهایت برخورد با صفحهٔ اوراسیا بوده‌است و می‌تواند در آینده زمین‌لرزه‌هایی با شدت کمتر از ۴ ریشتر به وجود آورد. نتیجهٔ این رویداد، به هم پیوستن قطعات صفحه و رشته‌کوه‌هایی است که از پیرنه در غرب، تا سرتاسر جنوب اروپا و خاورمیانه تا هیمالایا و رشته‌کوه‌های جنوب‌شرق آسیا گسترده شده‌اند. همچنین رشته‌کوه‌های زاگرس در ایران از برخورد صفحهٔ عربستان با صفحهٔ ایران به‌وجود آمده‌اند. محیط زیست ایران
آتش‌سوزی جنگل‌های زاگرس مراتع و مناطق حفاظت شده در جنوب و غرب زاگرس را شامل می‌شود. سه استان کانون اصلی این اتش‌سوزی هستند و اصلی‌ترین آتش‌سوزی‌ها در مناطق منطقه حفاظت شده کوه دیل و خائیز در استان کهگیلویه و بویراحمد و منطقه شکارممنوع کوه‌سیاه در استان بوشهر است. شبکه استانی زاگرس
شبکه زاگرس شبکه تلویزیونی محلی ای متعلق به دولت کشور ایران است که ویژهٔ استان کرمانشاه است. , و از سال ۱۳۴۹ با یک بخش خبری که بر روی شبکه اول پخش می‌شد کار خود را آغاز کرد و در روز سه شنبه هشتم خرداد ۱۳۸۰ به‌طور رسمی و مستقل کار خود را آغاز کرد. فلات ایران
در مغرب، کوه‌های زاگرس که به خط مورب متوجه مشرق فلات می‌گردد و رشته‌های مختلف آن با کرانه‌های خلیج فارس و دریای عمان موازی است. در شرق این فلات، سه رشته‌کوه از شمال به طرف جنوب به موازات کوه‌های سلیمان قرار دارد. زمین‌شناسی ایران
کشور ایران دارای پنج زون زمین ساختی اصلی است. زون‌های اصلی عبارتند از: زاگرس،البرز،ایران مرکزی،کپه داغ،مکران. که هر کدام از این زون‌ها شامل زون‌های ساختاری کوچکتری در داخل خود می‌باشند. استان کرمانشاه
بیش از نیمی از وسعت استان کرمانشاه را کوه‌های مرتفع پوشانده‌است. رشته کوه زاگرس، به صورت مجموعه‌ای از رشته‌های موازی، با دشت‌های مرتفع کوهستانی در بین آنها، پوشش گیاهی متنوعی به وجود آورده‌است.۱. جنگل‌های بلوط ۲. جنگل‌های ون جنگل‌های ایران
ناحیه ایران و تورانی در مرکز ایران پراکنده شده‌اند. استان خراسان در این ناحیه از پوشش‌های گیاهی ایران قرار می‌گیرد. استان خراسان حدود ۱/۵ سطح کشور ایران را دارا است ولی ۱/۳ این استان را کویر و بیابان می‌پوشاند. اصلی‌ترین تیپ‌های گیاهی در این استان عبارت‌اند از: زاگرس
از نظر زمین‌شناسی، زاگرس به دو یا سه بخش مجزا قابل تفکیک است: زاگرس شمالی، زاگرس میانی و زاگرس جنوبی. تفاوت زاگرس شمالی و جنوبی در نوع چین خوردگی‌ها و نیز در نحوهٔ قرارگیری چین‌ها بر روی گنبدهای نمکی است. استان‌های فارس و کهگیلویه بویر احمد، بخش‌های جنوبی استان‌های اصفهان و چهارمحال و بختیاری، ارتفاعات شرقی استان بوشهر و ارتفاعات شمالی استان هرمزگان همگی زاگرس جنوبی محسوب می‌شوند. بخش‌های غربی استان اصفهان، بخش بزرگی از چهارمحال و بختیاری، استان لرستان، ارتفاعات شمالی-شرقی استان خوزستان، بخش‌های جنوبی استان‌های مرکزی و همدان از جمله مناطق زاگرس مرکزی محسوب می‌شوند. اما بخش‌های شمال غربی مناطق مذکور که شامل استان‌های ایلام، کرمانشاه، کردستان، بخش‌های جنوبی و غربی آذربایجان غربی، ارتفاعات زاگرس در شمال عراق هستند به عنوان زاگرس شمالی شناخته می‌شوند در یک تقسیم‌بندی دیگر، کوه‌های زاگرس به دو بخش اصلی قابل تفکیک هستند: زاگرس مرتفع و زاگرس چین خورده. جغرافیای تاریخی ایران
سرزمین مادها شامل:کردستانها (از مناطق ترکیه کنونی تا غرب و جنوب غرب ایران) ، آذربایجان‌ها ، لرستان و مناطق مرکزی ایران و شمال آن رودخانه ارس ، شرق ابواب خزر، غرب کوههای  زاگرس و جنوب آن کویر و محدوده اصفهان بود. استپ جنگلی کوه‌های زاگرس
بخش جنوب‌غربی کوه‌های زاگرس در اواخر سده ۱۹ میلادی زیستگاه شیر ایرانی بود که امروزه این گونه در این نقاط منقرض شده‌است. کوه وزنه
محدوده گردنه خان و رشته کوه‌های ادامه آن که در این مسیر گسترده شده‌اند، از جمله کوه وزنه در واقع مرز میان جنگلهای غرب زاگرس در این ناحیه و مراتع گسترده هستند به نحوی که دامنه‌های غربی این رشته کوه‌ها جنگلی و دامنه‌های شرقی آن را مراتع سر سبز و زیبا تشکیل می‌دهد که این تنوع گیاهی و آب‌وهوایی، زیبای منطقه را دو چندان کرده‌است. حوضه آبریز گاوخونی
حوضه گاوخونی در شرق رشته‌کوه زاگرس قرار دارد و از شمال غربی به جنوب شرقی کشیده شده‌است. بخش غربی آن، درهٔ زاینده‌رود است و با حرکت به سوی شرق، ارتفاع آن کاسته شده و دشت‌ها گسترش می‌یابد. رودهای این حوضه به تالاب گاوخونی می‌ریزند. وسعت این تالاب متغیر است و در دوران پرآبی به ۵۰۰ کیلومتر مربع می‌رسد. رود اصلی این حوضه، زاینده‌رود است که از ارتفاعات زردکوه در زاگرس سرچشمه می‌گیرد و پس از طی ۴۰۵ کیلومتر وارد گاوخونی می‌شود. آب‌وهوای حوضه، گرم و خشک است. فلات ایران
بیشتر نواحی آتشفشانی فلات در قزاقستان، زاگرس، البرز، کپه‌داغ و کوه‌های شرقی ایران قرار دارد که به نوبه خود، نواحی کمتر زلزله خیز ایران مرکزی و بلوک جنوب خزر را دربر می‌گیرد. مناطق اخیر، بالنسبه کمتر زلزله‌خیز بوده و به نظر می‌رسد دارای سختی پوسته‌ای بیشتری نسبت به پیرامون خود باشند. در واقع برخورد دو صفحه، سبب حرکت زمین شده و موجب زلزله‌خیز بودن می‌شود. زاگرس
بر پایه تقسیم‌بندی‌های ساختمانی زمین‌شناسی ایران، پهنه زاگرس مرتفع یا زاگرس بلند، با پهنای متوسط ۸۰ کیلومتر در میان دو پهنه زمین‌شناختی سنندج-سیرجان در شمال و پهنه زاگرس چین‌خورده در جنوب قرار دارد و بلندترین بخش‌های رشته‌کوه زاگرس را در خود جای داده‌است. مرز شمالی پهنه زاگرس بلند، یک گسل معکوس بزرگ است که آن را گسل اصلی معکوس زاگرس می‌نامند. گسل زاگرس بلند نیز مرز جنوبی پهنه زاگرس بلند محسوب می‌شود و این پهنه را از زاگرس چین‌خورده جدا می‌سازد. زاگرس
از دیگر ارتفاعات مهم زاگرس شمالی می‌توان به رشته کوه گرین (۳۶۰۰ متر) در حد فاصل استان‌های لرستان و همدان اشاره کرد. بیشتر مساحت این رشته کوه در محدوده شهرستان بروجرد و در جنوب غربی تا شمال غربی شهر بروجرد قرار گرفته‌است، اما با این وجود، گرین با طول بیش از ۱۸۰ کیلومتر، بخش اعظم مساحت شهرستان‌های بروجرد، الشتر و نورآباد در استان لرستان، شهرستان نهاوند در استان همدان و نیز بخش‌هایی از استان کرمانشاهان را فرا گرفته‌است. قله‌های ولاش، چهل نابالغان، سه کوزان، هجده یال و میش پرور از بلندترین ارتفاعات رشته کوه گرین هستند. استپ جنگلی کوه‌های زاگرس
در انتهای جنوبی این رشته‌کوه درختان پراکنده‌تر و تنک‌تر شده و پوشش استپی غالب می‌شود. استپ تا ارتفاع ۱۴۰۰ متری گسترش یافته و جنگل‌های تنک زالزالک، بادام، داغداغان و گلابی سوری تا ارتفاع ۲٬۴۰۰ متری ادامه دارند. ایران مرکزی
ایران مرکزی، به محدوده‌ای گفته می‌شود که از شمال توسط کوه‌های البرز، از غرب و جنوب توسط رشته‌کوه زاگرس و از شرق توسط کوه‌های پراکنده خراسان محدود می‌شود. بخش اعظم ایران مرکزی آب و هوای گرم و خشک دارد که در ارتفاعات، ملایم‌تر و مرطوب‌تر است. بختیاری (ناحیه)
بختیاری، ناحیه ای در جنوب غربی ایران است که بیشتر وسعت آن را کوه‌های زاگرس میانی از سلسله جبال زاگرس پوشانده‌است. منطقه بختیاری محل سکونت تیره‌های مختلف ایل بختیاری در استانهای اصفهان، لرستان، خوزستان و چهارمحال و بختیاری را می‌پوشاند. شهرستانهای داران و فریدون‌شهر در استان اصفهان، الیگودرز و درود ،ازنادر استان لرستان، دزفول، اندیمشک، مسجد سلیمان، ایذه و شوشتر در استان خوزستان و نیز شهرستان‌های کیار و لُردِگان و فارسان و کوهرنگ در استان چهارمحال و بختیاری را در بر می‌گیرد. زاگرس مرتفع
زاگرس مرتفع (و نیز: پهنهٔ راندگی زاگرس مرتفع یا زون زاگرس مرتفع) یکی از زون‌های زمین‌شناسی کشور ایران در محدوده رشته کوه زاگرس است. زاگرس مرتفع بخش شمال شرقی رشته کوه‌های زاگرس و در واقع اولین ردیف از کوه‌های زاگرس را تشکیل می‌دهند و به صورت دیواره‌ای بلند اما با پهنای نسبتا کم (حداکثر ۸۰ کیلومتر) از شمال غربی به جنوب شرقی کشیده شده‌اند. میزان ارتفاع و بارش برف و باران در این بخش از زاگرس زیاد می‌باشد. مرتفع‌ترین قلل زاگرس شامل دنا، زردکوه، اشترانکوه و گرین در زاگرس مرتفع قرار دارند. زاگرس چین خورده در جنوب زاگرس مرتفع قرار دارد. کوه‌های مرکزی ایران
مهم‌ترین رشته‌کوه‌ها و ارتفاعات پراکنده فلات مرکزی ایران عبارتند از: - رشته ارتفاعات بین طبس و کرمان شامل: دشت کویر
وسیع‌ترین کویر ایران که از دامنه‌های جنوبی البرز تا مرکز ایران گسترش دارد. طول آن ۸۰۰ کیلومتر و عرض آن در حدود ۶۰۰ کیلومتر می‌باشد. مساحت دشت کویر در حدود ۷۷,۶۰۰ کیلومتر مربع است. در غرب این کویر دریاچه نمک قرار دارد. زردکوه
این ارتفاعات به صورت نواری با عرض حدود ۱۵ کیلومتر در برگیرنده قلل مرتفع بالای ۴۰۰۰ متر همچون کینو، هفت تنان، شاه شهیدان، زرده، چری، کلونچین و... می‌باشد. همچنین یخچال‌های اصلی زاگرس که دارای هسته‌ای یخی هستند در کوه‌های زرد کوه جای گرفته‌اند که از معروفترین آن‌ها می‌توان به یخچال ایلوک (طویل‌ترین یخچال طبیعی ایران)، پورسونان، خرسان و غار یخی چما اشاره کرد. فلات ایران
در امتداد قطر شمال غربی به جنوب شرقی از جنوب استان آذربایجان شرقی شروع شده و تا دامنه‌های باختری کوه بزمان ادامه می‌یابد و در آن‌جا به رشته‌کوه‌های شرقی ایران می‌پیوندد. طول رشته کوه‌های مرکزی ایران حدود ۱۴۶۰ کیلومتر است و عرض آن به‌طور متوسط ۸۰ کیلومتر می‌باشد که در بعضی مناطق گاه به ۴۳۰ کیلومتر (استان کرمان) افزایش می‌یابد و در برخی نواحی به ۳۵ کیلومتر کاهش می‌یابند و در مجموع پهنه‌ایی به وسعت ۱۴۳۰۰۰ کیلومتر مربع را زیر پوشش قرار داده‌است. کمربند چین‌خورده و رانده زاگرس
کمربند چین‌خورده و راندهٔ زاگرس (Zagros FTB) یک کمربند طولانی حدوداً ۱٬۸۰۰ کیلومتری (۱٬۱۰۰ مایل) از سنگ‌های پوسته‌ای تغییر شکل یافته‌است که در جبههٔ برخوردی بین صفحات عربستان و اوراسیا تشکیل شده‌است. این ناحیهٔ چین‌خورده، نشستگاه بزرگ‌ترین استان‌های نفتی جهان (کرمانشاه، لرستان، ایلام، چهارمحال و بختیاری، کهکلویه و بویراحمد و خوزستان) است، به طوری‌که در حدود ۴۹ درصد از ذخایر هیدروکربنی موجود در کمربند زاگرس و حدود ۷ درصد از کل ذخایر هیدروکربنی کل جهان را در خود جای داده‌است. برگ‌بویی زاگرسی
برگ‌بویی زاگرسی، خوشک، خیش نام یک گونه از سرده دافنه است. خوشک در ایران درختچه ای است که در سراسر جبال زاگرس را می‌پوشاند و علاوه بر ایران در کردستان ترکیه، عراق، ماورای قفقاز، افغانستان و پاکستان نیز می‌روید. دنا
بر خلاف تصور رایج، دنا یک قله نیست؛ بلکه رشته کوهی در زاگرس است که از شمال غربی تا جنوب شرقی کشیده شده‌است و در مرز سه استان اصفهان، کهگیلویه و بویراحمد و نیز چهارمحال و بختیاری قرارداشته و به سه رشته اصلی و یک رشته فرعی عمودی توسط سه گردنه بیژن، مورگل غربی و پوتک تقسیم می‌گردد. جغرافیای طبیعی و اقلیمی استان هرمزگان
بخش عمده‌ای از مساحت استان هرمزگان را مناطق کوهستانی در برگرفته‌اند و کوه‌های این منطقه ادامه رشته کوه‌های زاگرس اند که به تدریج از شمال شرقی به جنوب شرقی امتداد می‌یابند. ادامه این رشته همراه با کاهش ارتفاع، به تپه ماهورهای آهکی، گچی و شنی منتهی شده و به زمین‌های پست ساحلی خلیج فارس و دریای عمان متصل می‌گردد. این ناحیه پست ساحلی، در اطراف تنگه هرمز وسعت بیشتری یافته، و شرایط مساعدی برای کشاورزی و صیفی به وجود آورده‌است. کبیرکوه
کَبیرکوه یکی از کوه‌های طولانی زاگرس است که در استان ایلام قرار دارد.در منابع قدیمی نام آن عظیم‌کوه ذکر شده‌است. این کوه ۱۷۵ کیلومتر طول و بین ۴۵ تا ۸۰ کیلومتر عرض دارد. این رشته کوه در دورهٔ کرتاسه و از سنگ‌های رسوبی تشکیل شده‌است. همانند تمام کوه‌های غرب ایران از شمال غرب به جنوب شرق امتداد یافته‌است. کبیر کروه متشکل از تعداد زیادی کوه از جمله سیاه کوه، دینار کوه، سمند، اناران، سر میدان و کمر سفید است. بلندترین قله آن ۳۰۶۵ متراز سطح دریا ارتفاع دارد.و در۲۵کیلومتری غرب بدره قراردارد. البرز
البرز رشته کوهی در بخش شمالی ایران است. ریشهٔ نام آن در زبان اوستایی "هره بره زئیتی" و در زبان پهلوی "هره بُرز" است و ریشه نام البرز در زبان پارسی میانه هَرْبورْزْ می‌باشد. این رشته کوه از سوی باختر از جمهوری آذربایجان آغاز می‌شود و در سوی شرق تا درون ترکمنستان و افغانستان دنباله می‌یابد. بخش بزرگی از البرز در راستای کنارهٔ جنوبی دریای مازندران کشیده شده‌است. در این بخش، جبههٔ شمالی البرز سرسبز و جبههٔ جنوبی آن خشک است. یک دلیل این دوگانگی وجود رشته کوه البرز است که همچون سدّی طبیعی از گذر رطوبتِ برخاسته از دریای مازندران به سوی جنوب جلوگیری می‌کند و بیشتر این رطوبت در جبههٔ شمالی البرز می‌بارد. کوه جاشک
کوه جاشک یا کوه نمک ، رشته کوه منتهی الیه رشته کوه زاگرس در استان بوشهر جنوب ایران است. موضوع پراهمیت این کوه وجود گنبد نمکی جاشک در قسمت شمال غربی آن است. این کوه رشته مانند در جنوب شهرستان دشتی و شمال شهرستان دیر قرار دارد.