صحیفه سجادیه از کیست؟
صحیفه سجادیه
صحیفه سجادیه کامله، مجموعه‌ای از ۷۵ دعا و نیایش بوده‌است که سجاد املا کرده و باقر و برادرش زید بن علی آن را در دو نسخه نوشته‌اند. یحیی بن زید فرزند زید بن علی در ۱۲۴ق در دیدار با متوکل بن هارون بلخی، نسخه پدرش را در اختیار او گذاشت تا به پسرعموهایش محمد و ابراهیم، فرزندان عبدالله محض بدهد. متوکل بن هارون از اصحاب جعفر صادق است و می‌گوید: «از من ۱۱ دعا ساقط شده و من ۶۴ دعا را روایت می‌کنم». متوکل مجموعه‌ای را که در اختیار داشته به جعفر صادق عرضه کرده و با نوشته محمد باقر مقابله می‌کند و هیچ تفاوتی بین آنها نمی‌یابد. او از مجموعه ۷۵ دعای صحیفه، ۶۴ دعا را می‌نویسد که در مجموعه حاضر تنها ۵۴ دعای آن موجود است.
سجاد
این کتاب که منتسب به علی بن الحسین است، از بین رفته‌است. چیزی که به جا مانده قسمتی است که فرزندش باقر از قول پدرش نقل می‌کند و با این عبارت آغاز می‌شود که «در کتاب علی بن الحسین چنین یافتم…». در ادامه، باقر صفات اولیای خدا را از قول پدرش برمی‌شمارد. سجاد
در جوامعِ حدیثیِ اهل سنت، زین‌العابدین به‌عنوانِ یک راویِ حدیث از عبدالله بن عباس، از پدر خود، از عمویش حسن و دیگران مطرح است. در میانِ کسانی که از او نقلِ حدیث کرده‌اند، به برخی از پسرانش و همچنین افرادی چون ابواسحاق سُبَیْعی، حَکَم بن عُتَیْبه، عَمرو بن دینار، و زهری اشاره می‌شود زهری به‌عنوانِ مهم‌ترین نقل‌کنندهٔ حدیث از زین‌العابدین شناخته می‌شود. شمس الدین محمد مجتهدی نجفی
شمس الدین محمد مجتهدی نجفی، مرجع تقلید شیعه، مشهور به مجتهدی نجفی، حکیم خاضع، از مدرسین قدیمی حوزه‌های علمیه نجف، قم و تهران، (۲۷ فروردین ۱۳۰۲ – ٨ اسفند ١۴٠٠) مرجه تقلید ایرانی بود که با رسالهٔ علمیه و توضیح المسائل و آثار و کتابهای دوره فرهنگ، ادبیات فارسی، عربی، تفسیر، فقه، اصول و چندین مجلد دیوان اشعار، پاسخگویی به سؤالات جدید و ارائه فتاوای راهگشا و نادر و نوین از مراجع تقلید مستقل و صاحب مکتب فقهی تلفیق و تقریب اصول سنتی و نوگرایی، رواداری، دگر اندیشی و متفاوت شناخته می‌شود. نهایه (کتاب)
شیخ طوسی ملقب به شیخ طائفه یکی از پیشروان فقه شیعی و بنیانگذار مکتب فقهی نجف است. فقه شیعه در دوران شیخ طوسی دچار تحول عظیمی می‌شود. فقهی که وی پایه‌گذاری می‌کند ارتباط میان فقه اهل حدیث و فقه متکلمان را برقرار می‌کند. مهم‌ترین منابع علوم نقلی در میان شیعیان از آثار شیخ طوسی است. او پس از مهاجرت به نجف، مدرسه علمیه بزرگی در آن جا بنا کرد و پایه‌گذار یکی از مکاتب مهم فقهی شیعه در نجف شد. فهرست کتاب‌های شیعه
۱. الکافی: گردآوری شده توسط محمد بن یعقوب کلینی (متوفای ۳۲۸ یا ۳۲۹ق)، و ۱۶۱۹۹ حدیث دارد. ۲. من لایحضره الفقیه: گردآوری شده توسط ابوجعفر محمد بن علی بن بابویه قمی ملقب به شیخ صدوق (متوفای ۳۸۱ق) و ۵۹۶۳ حدیث دارد. ۳. تهذیب الاحکام: گردآوری شده توسط ابوجعفر محمد بن الحسن طوسی معروف به شیخ طوسی (متوفای ۴۶۰ق) و ۱۳۵۹۰ حدیث دارد. ۴. الاستبصار فِیمَا اختُلف مِن الاخبار: گردآوری شده توسط شیخ طوسی است و ۵۵۱۱ حدیث دارد. تصوف و شیعه
از قرن هفتم برخی عالمان شیعه امامیه، برای پی‌ریزی عرفان شیعی کوشیدند، اما تفاهم و هم‌سویی فکری میان صوفیه و سایر فرق شیعه، بخصوص اسماعیلیه و زیدیه، قبل از شیعه امامیه و تقریباً از قرن سوم و چهارم شروع شده بود؛ از جمله المؤیدباللّه احمد بن حسین، ابوالحسن هارونی (متوفی ۴۱۱) امام زیدی شمال ایران، کتابی با عنوان سیاسة المریدین در تصوف نوشت و از مشایخ صوفیه به حکما تعبیر کرد. در عین حال، وی در این اثر از صوفیه ملامتیه انتقاد کرده‌است. سنن ابن ماجه
سنن ابن ماجه ششمین کتاب از کتب صحاح سته است که توسط محمد ابن ماجه (۲۰۷ _ ۲۷۵ هجری) نوشته شده‌است. ابن ماجه مانند همه نگارندگان صحاح سته ایرانی و اهل قزوین بوده که این شهر از مشهورترین شهرهای عراق عجم در آن زمان محسوب می‌شده‌است. او به علوم حدیث تسلط داشته و برای طلب حدیث به بصره، کوفه، بغداد، مکه، شام، مصر و ری سفر نموده‌است. او در تاریخ و تفسیر نیز دارای معلوماتی بود. سجاد
«مناجاتِ خَمس عَشَر» یا «مناجاتِ پانزده‌گانه» مشتمل بر پانزده دعا و نیایش منتسب به زین‌العابدین است. علامه مجلسی این مناجاتها را در بحارالانوار و شیخ عباس قمی آنها را در مفاتیح الجنان آورده‌است. این مجموعه پانزده‌گانه به چند ویرایش جدید از "صحیفهٔ سجادیه"، افزوده شده‌است. فخرالدین طریحی
فخرالدین طریحی (۹۷۹ هجری قمری تا ۱۰۸۷ یا ۱۰۸۵ هجری قمری) فرزند شیخ محمد علی طریحی متولد نجف از علمای بزرگ شیعه است. جزو معروف‌ترین تالیف‌های او می‌توان به «مجمع البحرین و مطلع النیرین» و «جامع المقال فیما یتعلق باحوال الدرایه و الرجال» اشاره کرد.وی در طول زندگی خود شاگردان بسیار داشت که تعدادی از آن‌ها در ذیل آمده‌است: منهاج سراج
مِنهاج سِراج جوزجانی علاوه بر تاریخ‌نگاری، به عربی و فارسی نیز شعر می‌گفت. او منظومه‌ای ناصری نامه را در مدح سلطان ناصرالدین محمودشاه سرود که اکنون در دست نیست. شهرت جوزجانی بیشتر به سبب کتاب طبقات ناصری او است. او این اثر را در ۶۵۳ به نام ناصرالدین محمود آغاز کرد و در ۶۵۸ به پایان رساند. این کتاب تاریخ عمومی، شامل ۲۳ طبقه است که بخش‌های مهم آن، تاریخ غزنویان، غوریان، خوارزمشاهیان و سلاطین هند است؛ ضمن اینکه تاریخ حمله مغولان به ماوراءالنهر و هند (قسمت آخر) اختصاصاً دربارهٔ استیلای مغول، از ابتدای خروج تاتار تا فتح بغداد، نوشته شده که بر اساس مشاهدات مؤلف است و اطلاعات تاریخی باارزشی دارد. طبقات ناصری همزمان با تاریخ جهانگشای جوینی نوشته شده‌است. ضیاءالدین برنی نیز کتاب خود، تاریخ فیروز شاهی، را در تکمیل طبقات ناصری نوشته‌است. زراره
زراره تألیفات بسیاری داشته‌است، امّا فقط کتاب "الاستطاعة والجبر والعهود" به نام او ثبت شده‌است. زراره به همراه حمران، و حمزه ابن محمدبن عبدالله طیار، از شاگردان حکم بن عطیبه به شمار می رفتند که به تدریج از حکم بریده به حلقه درس باقر پیوستند. زراره مشهورترین در میان این سه بوده و نقش مهمی در تفکر شیعی داشته است. جعفر صادق درباره او می گوید اگر زراره نبود آثار نبوت و احادیث پدرم از بین می رفت. در کتب حدیثی شیعی اثنا عشری و اسماعیلی بسیار از او نقل قول شده است. زراره بعدها از یاران صادق شده اما ظاهراً صادق او را رد کرده است. به نوشته کشّی، صادق برای نجات زراره همان کار را کرد که خضر برای حفظ کشتی برای صاحبانش، از دست اندازی سلطان ستمگر کرد.(به این معنا که صادق با طردش، او را از سوء ظن و ستم حاکمان زمان، که به شیعیان سخت می گرفتند، حفظ کرد). کتاب‌شناسی سجاد
این کتاب مجموعهٔ دعاها و نیایش‌های سجاد است. به‌عقیدهٔ ویلیام چیتیک، "صَحیفهٔ سجّادیّه" قدیمی‌ترین کتابِ دعا در میان منابعِ اسلامی و اصیل‌ترین کتابِ روحانیِ دوره‌های اولیهٔ فرهنگِ اسلامی است. روایاتِ شیعه، این کتاب را از نظرِ ارزش بعد از قرآن و "نهج البلاغه" قرار می‌دهند. تعلیماتِ این کتابِ معنوی از الهیات گرفته تا تعلیمات اجتماعی را شامل می‌شود. همچنین ریشه‌های فلسفه و کلام اسلامی و تصوف را می‌توان در این کتاب پیدا کرد. زین‌العابدین در این کتابِ نیایش، مکرر به ضرورتِ پیروی از قرآن و حدیث و همچنین ضرورتِ پیاده‌سازیِ عدالت در جامعهٔ اسلامی اشاره می‌کند. از دیگر مفاد ادعیه در این اثر، نقد اوضاع اجتماعی و سیاسی و همچنین شیوه ساخت شخصیت اسلامی در سطوح مختلف است. ویرایش‌های زیادی از "صحیفه" وجود دارد و بیش از بیست تفسیر بر آن نوشته‌اند. ترجمهٔ کاملِ "صحیفه" به زبان انگلیسی با مقدمه و شرحِ ویلیام چیتیک صورت گرفته‌است. ترجمهٔ فارسی آن به عصر صفویه برمی‌گردد. ادعیه این کتاب، با نثری مسجع ولی در عین حال ساده و شیوا بیان شده‌اند. در این دعاها، کلمات مهجور وجود ندارد. در برخی از ادعیه‌ها، از آیات قرآن اقتباس شده‌است و این اقتباس به گونه‌ای بوده‌است که ترکیب و بافت کلام را تحت‌الشعاع قرار ندهد. سید بن طاووس
امام الفضلیه علی بن موسی بن طاووس (۳۷۰–۴۳۶هجری) معروف به سید بن طاووس از فقیهان بزرگ مسلمان و ائمه مذهب شیعه جعفری سدۀ چهارم و پنجم هجری است و پیروان مکتب او امروزه با نام جعفری فضلی یا مذهب فضلیه در ایران و عراق و شمال آفریقا ساکن هستند. کتاب‌شناسی سجاد
«مناجاتِ خَمس عَشَر» یا «مناجاتِ پانزده‌گانه» مشتمل بر پانزده دعا و نیایش منتسب به زین‌العابدین است. این مجموعه پانزده‌گانه به چند ویرایش جدید از "صحیفه"، افزوده شده‌است. محمد صادق نجمی
نجمی از دهه ۵۰ شمسی به صورت جدی مطالعه و تحقیق در زمینه علوم حدیث و تاریخ را آغاز نمود که با تشویق‌های عبدالحسین امینی و سید مرتضی عسکری کتاب ارزشمند «سیری در صحیحین» را تألیف نمود. از دیگر تالیفات او «سخنان حسین بن علی از مدینه تا کربلا»، «تاریخ حرم ائمه بقیع»، «یک مناظره علمی» و ده‌ها کتاب دیگر می‌باشد. برخی از تالیفات او به زبانهای عربی، انگلیسی، اردو و سایر زبانهای دنیا منتشر شده‌است. همچنین وی با اجازه خوئی و علامه عسگری کتابهایی چون البیان، عایشه در دوران علی و عبدالله بن سبا را با همکاری هاشم هاشم‌زاده هریسی به زبان فارسی ترجمه نمود. سید محمدصادق سجادی
در بهمن ۱۳۳۳ زاده شد. از خردسالی، همزمان با تحصیلات رسمی در دوره‌های ابتدایی و متوسطه در تهران، به آموختن مقدمات علوم متداول حوزوی پرداخت. در سال ۱۳۵۳ وارد دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه تهران شد و همزمان با تحصیلات دانشگاهی و استفاده از درس استادان برجسته آن عهد، به آموختن ادبیات عرب، فقه و اصول، و فلسفه در سطوح عالی نزد پدرش، سید جعفر سجادی، که در آن زمان از استادان نامدار دانشگاه تهران بود، اشتغال یافت. در سال ۱۳۵۷، پس از فراغت از دوره لیسانس، بلافاصله در دورة فوق لیسانس پذیرفته شد. انقلاب فرهنگی و تعطیل دانشگاه‌ها، گرچه وقفه ای چند ساله در تحصیلات رسمی دانشگاهی او پدیدآورد، ولی فرصت بیشتری برای مطالعه و تحقیق در اختیارش نهاد. چندی بعد رهسپار هندوستان شد و چند ماه در کتابخانه‌های حیدر آباد، علیگره و دهلی به بررسی آثار مربوط به تاریخ و ادبیات فارسی و فرهنگ ایرانی در شبه قاره اشتغال یافت. آنگاه به تهران بازگشت و فعالیت پژوهشی خود را بر بعضی جلوه‌های تمدن اسلامی متمرکز کرد. نخستین اثر صادق سجادی زیر عنوان "طبقه‌بندی علوم در تمدن اسلامی" (تهران، ۱۳۶۰) مقدمهٔ همان پژوهشهاست. از همین تاریخ، هفته ای دو روز همراه جمعی از استادان جوان دانشگاه‌ها، در کتابخانه پدرش گرد می‌آمدند و از محضر او استفاده می‌کردند. در آن دوره که قریب به ۴ سال بطول انجامید، کتابهایی چون شرح ابن عقیل، مختصر و مطول تفتازانی، اشارات بوعلی سینا، فراید الاصول شیخ انصاری را نزد ایشان خواندند. در خلال این مرحله از دانش آموزی، مدتی به عنوان ویراستار در برخی مراکز فرهنگی به کار پرداخت و آنگاه به خدمتِ مرکز دایرةالمعارف بزرگ اسلامی درآمد. در ۱۳۶۵ به ادامه تحصیل پرداخت و پس از دو سال با اخذ درجه فوق لیسانس فارغ‌التحصیل شد. مدتی بعد در امتحانات ورودی دورة دکتری همان دانشکده در رشته تاریخ و تمدن ملل اسلامی پذیرفته شد و سه سال بعد با دفاع از رسالة خود زیر عنوانِ "تحقیق در تاریخ برمکیان و رسالة اخبار برامکه"، درجه دکتری گرفت. در سال‌هایی که به تحصیل در دورة دکتری مشغول بود، در دانشگاه‌های تهران، الزهرا، آزاد سلامی، و دانشگاه زنجان نیز تدریس می‌کرد و در عین حال از تحقیق و تألیف و ترجمه نیز غافل نبود و تعدادی از آثارش در همین دوره منتشر شد. در تمام این دوران در مرکز دایرةالمعارف بزرگ اسلامی به عنوان دستیار دکتر زریاب خویی در بخش تاریخ، آنگاه با سمت مدیر بخش علوم، و سپس مدیر بخش تاریخ به کار مشغول بود و بیش از پنج سال نیز در فرهنگستان زبان و ادب فارسی عنوان عضو ارشد دانشنامه ادبیات فارسی، دانشنامه شبه قاره هند و مدیر دانشنامه اخیر فعالیت می‌کرد. صادق سجادی تا پایان فروردین ۱۳۹۷ معاون پژوهشی و فرهنگی مرکز دایرةالمعارف بزرگ اسلامی، عضو و دبیر شورای عالی علمی و مدیر بخش تاریخ این مرکز بوده‌است. مدیر بخش تاریخ و عضو شورای عالی علمی مرکز دایرهٔ المعارف بزرگ اسلامی از ۱۳۶۸ش تفسیر قرآن
بر اساس گزارشهای تاریخی به تلاش های زین العابدین در مدرسه مدینه به تفسیر آیات قرآن اشاره شده است. همچنین در صحیفه سجادیه که به نوعی تفسیر و تبیین آیات قرآن می باشد. اقتباس ها و اشاره ها و استشهادها و بکارگیری آیات الاهی در این کتاب بسیار می باشد. از زین العابدین احادیثی درباره فضیلت قرآن نقل شده است و در تاویل بعضی از آیات اهل بیت را مصداق یا تاویل آن آیات دانسته اند. صحیفه مهدیه
صحیفه مهدیه یا الصحیفة المبارکة المهدیّه مجموعه‌ای از ادعیه، زیارات، و نمازهایی است که از طرف حجت بن الحسن، امام دوازدهم شیعیان، نقل شده‌است. این صحیفه توسط سید مرتضی مجتهدی سیستانی جمع‌آوری شده‌است. کتیبه سلوک
کتیبهٔ سلوک این کتیبه در تخت جمشید کشف شده و به خط پهلوی نگاشته شده‌است. در سال ۱۸۱۱ میلادی دو کتیبه به زبان پهلوی کشف گردید. کتیبهٔ اول دارای ۱۲ سطر و از شاپور سکانشاه فرمانروای سیستان، پسر هرمز دوم و برادر شاپور دوم و دیدارش از صد ستون تخت جمشید نگاشته شده‌است. این کتیبه، کتیبه شاپور سگانشاه نامیده شده است. ملا محمدجعفر سبزواری
ملا محمدجعفر سبزواری یا میرزا جعفر سبزواری اصفهانی (فوت ۲۸ مهر ۱۱۰۱ ه‍.ش، ۹ محرم‌الحرام ۱۱۳۵ ه‍.ق) از علما و روحانیان قرن دوازدهم هجری، امام جمعه مسجد شاه (اصفهان) و مؤلف چندین کتاب و رساله شامل "نوروزنامه" و "معاد" می‌باشد که به درخواست شاه سلطان حسین صفوی تألیف کرده‌است. "ملا محمد جعفر سبزواری" در اصفهان متولد شده است. وی فرزند ارشد "محقق سبزواری" (۹۸۷–۱۰۵۸ ه‍.ش) (۱۰۱۷–۱۰۹۰ ه‍. ق) می‌باشد و نسب او چنین است: محمد جعفر بن آخوند ملا محمد باقر محقق سبزواری بن محمد مؤمن الشریف السبزواری (فوت در حدود ۹۹۸ ه‍.ش -۱۰۲۸ ه‍.ق). وی فردی تحصیل کرده در زمینه علوم اسلامی بود. وی یکی از شاگردان محمدباقر محقق سبزواری (پدرش)، آقا حسین خوانساری و محمدباقر مجلسی است و سالها در اصفهان مشغول به تدریس علوم اسلامی بود. سید ضیاءالدین سجادی
سجادی در ۶۵ کنگره و مجمع و مجلس علمی و ادبی به سخنرانی پرداخت که بیشترشان در مجموعه سخنرانی‌ها و مقالات آن کنگره‌ها و مجامع به چاپ رسیده‌است. از جملهٔ این مجامع، کنگره‌های تحقیقات ایرانی، کنگرهٔ بزرگداشت فردوسی، حافظ، بیهقی، ناصر خسرو، کنگرهٔ ایران‌شناسان، کنگرهٔ جهانی سعدی و حافظ، نشست‌های بحث دربارهٔ زبان و ادبیات فارسی، کنگرهٔ بزرگداشت سیبویه، کنگرهٔ جهانی نظامی گنجوی، کنگرهٔ جهانی خواجوی کرمانی و کنگرهٔ جهانی خاورشناسان بود. رساله ذهبیه
بر اساس برخی نظرات این رساله توسط علی بن موسی الرضا که هفتمین نسل پیامبر اسلام و هشتمین امام دوازدگانه شیعه است، نوشته شده‌است. وی در تاریخ ۱۱ ذیقعده در منزل هفتمین امام شیعیان موسی کاظم در مدینه به دنیا آمد. وی به خراسان احضار شد و مجبور شد که از روی بی میلی جانشینی مأمون را قبول کند. اما او بیشتر از مأمون زندگی نکرد زیرا وی در تاریخ ۲۶ می ۸۱۸ میلادی توسط مأمون مسموم گردید و کشته شد. جسد وی در حرم امام رضا در مشهد به خاک سپرده شد و هم‌اکنون یکی از مهم‌ترین مکان‌های زیارتی ایران به‌شمار می‌رود. وسائل‌الشیعه
کتاب وسائل الشیعة گرفته شده از معتبرترین منابع روایی شیعه‌است مانند: کتاب کافی نوشته شیخ جلیل، ثقةالاسلام محمد بن یعقوب کلینی، کتاب من لا یحضره الفقیه، نوشته شیخ صدوق، کتاب تهذیب و استبصار، نوشته شیخ الطائفه، محمد بن حسن طوسی و بیش از ۷۸ کتاب دیگر که در اختیار ایشان بوده و مستقیماً از آن‌ها روایت نقل کرده و ۹۶ کتاب معتبر روایی شیعه که نوشته قدمای اصحاب بوده و با واسطه از آن‌ها روایت نقل کرده‌است. شیخ حر عاملی در پایان کتاب سند خود را به تمام کتاب‌هایی که از آن‌ها روایت نقل کرده آورده تا روایات کتاب از حالت ارسال و مرسله بودن خارج شده و همگی مستند و مسند شوند و این خود دلیل بر اعتبار و صحت منابع کتاب نزد وی بوده‌است. سید عبدالحمید سجادی
سید عبدالحمید سجادی فرزند سید محمد حسین در سال ۱۳۳۵ در منطقهٔ لعل و سرجنگل از توابع ولایت غور به دنیا آمد. وی تا سن دوازده سالگی علوم مقدماتی، صرف و نحو و ادبیات را نزد پدرش، سید محمد حسین به پایان رسانید. در این سال‌ها ساکن منطقهٔ جنگان از توابع دایکندی شده و تا سال ۱۳۵۰ صرف میر، جامع المقدمات، سیوطی، کتاب کبری فی المنطق، شرح جامی و حاشیه را نزد پدر و در منزل فرا می‌گیرد. در این سال وی با دختر حاج شیخ قاسم علی از علمای مناطق مرکزی ازدواج کرده و برای ادامه تحصیل در حوزه علمیه نجف به همراه همسر عازم عراق می‌گردد. مسجد شیخ لطف‌الله
کتیبه سردر مسجد و دو کتیبه بزرگ کمربندی داخل گنبد، که در قسمت پایین گنبد به خطّ ثلث سفید بر زمینه کاشی لاجوردی معرّق جلب توجه می‌کند، به خط زیبای علی‌رضا عباسی است که از مشهورترین ثلث نویسان زمان پادشاهی شاه عباس اول به حساب می‌آمد. در انتهای کتیبه کمربندی اول، که شرح آداب ورود به مسجد از قول پیامبر اسلام است، نام علی رضا چنین آمده‌است: «"کتبها علی رضا العبّاسی فی ۱۰۲۵"» در انتهای کتیبه کمربندی دوم نیز، که مشتمل بر تمام آیات سوره جمعه و سوره نصر است، عبارت ذیل نوشته شده‌است: «"کتبها علی رضا العبّاسی غفر الله ذنوبه"». سجاد
"رسالهٔ حقوق" تنها کتاب زین‌العابدین است که شکلِ دعا و حدیث ندارد. به‌گفتهٔ چیتیک، اهمیتِ این کتاب به این دلیل است که به موضوعاتی مشابهِ "صحیفهٔ سجادیه" پرداخته اما با سبک و زبانی متفاوت از "صحیفه" نگاشته شده‌است. در این کتاب زین‌العابدین تصریح می‌کند که سلسله مراتبِ اولویت‌ها همیشه باید رعایت شود. «فرد» قبل از «اجتماع» می‌آید. «معنا» قبل از «عمل» می‌آید و «دانش» قبل از «حرکت». هر فرد وظایفِ اجتماعیِ فراوانی دارد اما این وظایف وابسته به وظایفِ ضروری‌تر است یعنی ایمان به خدا و ارتباطِ مناسب با حقیقتِ ماورایی. به نوشته کلبرگ "رسالهٔ حقوق" در دو اثر مربوط به قرن چهارم هجری ثبت و ضبط گردیده‌است: یکی در اثرِ ابن بابِوَیْه به نام کتاب "الخصال"؛ و دیگری در اثر ابن شُعبه با عنوان "تُحَفُ الْعُقول". من لایحضره الفقیه یکی دیگر از آثار شیخ صدوق است که رساله حقوق در آن آمده‌است. شیخ صدوق در دو اثر اخیر، یعنی الخصال و من لا یحضره الفقیه، علاوه بر حقوق پنجاه‌گانه ای که در تحف العقول آمده، یک حقِ دیگر به عنوان «حق حج» را هم ذکر کرده‌است. نکته دیگر اینکه در من لایحضره الفقیه اشاره نشده که حقوق مذکور، رساله ای جداگانه از سجاد است در حالی که در خصال به این نکته تأکید شده‌است. رساله حقوق توسط ابوحمزه ثمالی، از اصحاب امام سجاد، گرد آوری شده‌است. سجاد
حسین محمد جعفری در مقدمه ای که بر ترجمهٔ ویلیام چیتیک از صحیفه سجادیه نگاشته‌است، علی بن حسین را مورد احترامِ اهلِ مدینه، توصیف کرده‌است. به نوشته جعفری، علاوه بر پیروانِ سجاد که او را امامِ چهارم می‌دانستند، فُقَهای هفت‌گانهٔ مدینه هم برایش احترام زیادی قائل بودند. از جملهٔ این فقها و مُحَدِّثان از زُهری و سعید بن مُسَیِّب اسم برده می‌شود که هرچند به دستگاهِ بنی‌امیه وابسته بودند اما از تحسین وی خودداری نمی‌کردند. به نوشته جعفری، اولین بار زهری لقبِ زین‌العابدین را به علی بن حسین داده‌است. همچنین از زهری نقل شده‌است که دربارهٔ او گفته‌است «کسی را فقیه تر از علی بن حسین ندیده‌ام». زهری از سجاد به‌عنوان فاخرترین چهرهٔ هاشمیان یاد می‌کند. ابن خلکان، عالم اهل سنت، علی بن الحسین را از سادات و بزرگان تابعین دانسته و از قول محمد بن شهاب زهری می‌نویسد: در میان قبیله قریش، (و به روایتی از میان هاشمیان) هیچ‌کس را با فضیلت تر از علی بن الحسین نیافتم. سجاد
جعفر شهیدی، مورخ شیعه، از جابر بن عبدالله انصاری، عامِر بن واثِله و سعید بن مسیب به‌عنوان یاران زین‌العابدین و از سعید بن جبیر، محمد بن جبیر، ابوخالد کابلی، قاسم بن عُوْن، اسماعیل بن عبدالله جعفر به‌عنوان شاگردان او نام می‌برد. به نوشته جعفریان، در یاریِ سعید بن مسیب با سجاد شک و تردیدهایی وجود دارد به این دلیل که سعید بر طبق فتوای عامه حکم می‌داده‌است. در رجال کشی این کارش تقیه و برای نجات از شمشیر حجاج ذکر شده‌است. جعفر صادق
مصباح‌الشریعه از آثار صوفیانه منتسب به صادق است که درباره معانی معنوی برخی احکام دینی و اخلاقی بحث می کند. ابوعبدالرحمان سلمی در طبقات، او را دارای "زهدی بالغ در دنیا و برخوردار از ورعی تام از شهوات، و ادبی کامل در حکمت" دانسته است. نویسندگان صوفی با وجود این که صادق را از صوفیه به حساب نمی‌آوردند، او را مرجع معنوی خود می دانستند. سفیان ثوری و عباد بن کثیر از بزرگان صوفیه، باوجودیکه به خاطر پشمینه پوشی و ترک دنیا مورد انتقاد صادق بودند، از مریدان او به شمار می رفتند. جامع‌السعادات
جامع‌السعادات از معروف‌ترین کتاب‌های اسلامی در زمینه علم اخلاق است که ملا مهدی نراقی آن را به عربی نوشته است. جامع السعادات در ۳ جلد و توسط ملا مهدی نراقی نوشته شده است. این کتاب به عربی بوده و در کنار کتاب‌های چون احیاء الاحیاء فیض کاشانی و معراج السعاده از کتاب‌های اخلاقی شیعه محسوب می‌شود. جامع السعادات بارها در ایران، لبنان و عراق چاپ شده است. شرح صحیفه لاهیجی
شرح صحیفه لاهیجی یکی از شرح‌های صحیفه سجادیه است که توسط قطب‌الدین شریف لاهیجی در قرن یازدهم هجری نگاشته شده. این تفسیر ظاهراً در هندوستان به اتمام رسیده و صاحب تفسیر لوامع التنزیل و سواطع التأویل، سید ابوالقاسم رضوی قمی که ساکن هند بود، در تألیف خود از آن بهره جسته‌است. این شرح در کتابخانه آیة الله مرعشی تحت شمارة ۴۸۲۹ مضبوط است. سجاد
همچنین در طبقات ابن سعد، عالم سنی، و کشف الغمه اثر علی بن عیسی اربلی، عالم شیعه، از قول جابربن عبدالله انصاری نقل شده‌است که در میان نسل انبیا، کسی چون سجاد دیده نشده‌است. عمر بن عبدالعزیز، خلیفه اموی، او را شریفترین شخص در جامعه خودش دانسته‌است و محمد بن طلحه شافعی، با عناوینی چون پیشوای زاهدان از او ستایش کرده‌است. سید محمد سجادی
سید محمد فرزند حاج میرزا یحیی مجتهد و نوه دختری میرزا حسن آشتیانی، روحانی بانفوذ دوران ناصرالدین شاه و مظفرالدین شاه قاجار، بود. علاوه بر تحصیلات قدیمه دینی به تحصیلات جدید نیز پرداخت و از مدرسه حقوق فارغ‌التحصیل شد. سپس به خدمت عدلیه درآمد و چند سالی به مشاغل قضائی اشتغال داشت تا اینکه برای ادامه تحصیل به فرانسه رفت و دکترای حقوق گرفت. جمشید و خورشید
این نسخه خطی توسط میرزا فضل‌الله بیگدلی شاملو (مشهور به باباخان) فرزند میرزا ابوالفضل بیگدلی شاملو در اواخر شهر شوال ۱۳۰۶ هجری قمری به کتابت درآمده است. سید محمدصادق سجادی
عضو هیئت علمی دانشنامهٔ شبه قارهٔ هند - فرهنگستان زبان و ادب فارسی، ۱۳۷۴–۱۳۸۰ش صحیفه سجادیه
صحیفه از پر نسخه‌ترین کتابهای حدیثی است. نسخه‌های خطی این کتاب در ایران بیش از سه هزار نسخه است اگر چه بسیاری از این نسخ، برگرفته از نسخه مجلسی اول است و بدین سبب این نسخه‌ها تفاوت چندانی با هم ندارند. مجلسی اول تعداد طریق خود به صحیفه را بیش از ۶۵۰ هزار طریق می‌داند. کتب اربعه
ابوجعفر محمد بن علی بن حسین بن موسی بن بابویه قمی که به اختصار شیخ صدوق خوانده می‌شود، از محدثان نامی امامیه است که به سال ۳۸۱ ه‍.ق از دنیا رفته‌است. وی کتاب "من لایحضره الفقیه" را پس از تألیف کتاب "کافی" به دست شیخ کلینی، تألیف کرد. وی این کتاب را به درخواست یکی از بزرگان زمانش به نام ابو عبدالله محمد بن حسن بن اسحاق بن حسن بن اسحاق بن موسی کاظم نگاشته‌است. شیخ این کتاب را در موضوع فقه نوشته‌است و به گفته خودش چون طالب این کتاب را فردی اهل استفاده دانسته‌است، کتاب را چنین تدوین کرده‌است. وی احادیث این کتاب را با حذف اسانید ضبط کرده‌است و علت این کار را خلاصه شدن کتابش معرفی می‌کند. وی در جایی از کتاب عنوان می‌کند که هدفش از نگارش این اثر، جمع روایات نبوده و صرفاً قصد داشته‌است تا فتوایش را بیان کند. شیخ در برخی از موارد در کتابش، سند روایت را به صورت ناقص یا کامل حذف می‌کند. در پاره‌ای از روایات، او صرفاً روایت بودن آنچه گزارش می‌کند را با عبارات «فی روایة» و «و روی» می‌رساند و حدیث را به امام مشخصی نسبت نمی‌دهد. سجاد
به نوشته ایتان کلبرگ در دانشنامه اسلام، از مادرِ علی بن حسین با عناوین مختلفی از جمله غَزاله، جَیِّده و بَرّه یاد کرده‌اند و بر طبقِ اعتقاداتِ سنتیِ شیعه، او دخترِ یزدگرد سوم، آخرین پادشاه ساسانی است و نام فارسی‌اش «جهانشاه»، «شهربانو»، یا «شاه زنان» می‌باشد. به گزارش کلبرگ، برخی اعتقاد دارند که پس از نبردِ کربلا شهربانو، خود را درون فُرات انداخت، اما در مقابل، گروهی او را از بازماندگانِ کربلا به‌شمار می‌آورند. به نوشته کلبرگ، شیعیان، زین‌العابدین را «اِبنُ الْخیَرَتَیْن» یعنی «پسرِ دو برگزیده» می‌دانند، چون بر طبق روایتی منتسب به پیامبر اسلام، قُرَیْش برگزیدهٔ عرب و ایرانیان برگزیدهٔ عجم هستند. به نوشتهٔ ابن خلکان، مادرِ زین العابدین به همراه دو خواهر دیگرش در زمانِ خلافتِ عُمَر به‌عنوان اسیر به مدینه آورده شدند. بنا بر این گزارش، عمر می‌خواست آنها را بفروشد اما علی بن ابی‌طالب پیشنهاد داد تا با آنها مثل دختران مردم عادی رفتار نشود. به نقل از ابن خلکان، یکی از این سه خواهر به ازدواج حسین درآمد که از او زین العابدین به دنیا آمد. دو خواهر دیگر با محمد بن ابوبکر و عبدالله بن عمر ازدواج کردند. شیخ صدوق، عالم شیعی، این اتفاق را مربوط به دوران خلافت عثمان، و برخی دیگر آن را متعلق به دوران خلافتِ علی می‌دانند. صحیفه فاطمیه
صحیفهٌ فاطمیه نام کتابی است به قلم حمید احمدی جلفائی نویسنده ایرانی که در سال ۱۳۸۱ به چاپ رسیده‌است.این کتاب به بیان سخنان (احادیث)، خطابات و برخی از خصوصیات اخلاقی-اجتماعی فاطمه زهرا پرداخته‌است. مناجات شعبانیه
سید بن طاووس در کتاب اقبال، مولی محمدباقر مجلسی در بحار الانوار، سماهیجی در الصحیفه العلویه و شیخ عباس قمی در مفاتیح‌الجنان به‌طور ارسال این مناجات را نقل کرده‌اند.(مشاهده متن زیارت) علی‌محمد سجادی
سیّد علی محمّد سجادی (۱۳۲۱) استاد دانشگاه، پژوهش‌گر ادبیات و محقق ایرانی است. السقیفة
السقیفة اثر معروف جوهری بصری (وفات ۳۲۳ هجری قمری در بصره) کتابی دربارهٔ رویداد سقیفه و برخی حوادث دیگر مانند ماجرای فدک و رویدادهای دوران خلافت عمر بن خطاب است. ابن ابی الحدید در موضوع سقیفه، بیشترین نقل را از این کتاب دارد. احمد بن طاووس نیز از این کتاب استفاده و از روایات آن نقل کرده‌است. نام کتاب براساس منابع دست اول، "«السقیفة»" بوده، اما ابن ابی الحدید در بخش حوادث فدک ظاهراً به نام کتاب اشاره نکرده، بلکه به موضوع توجه نموده‌است. احتمال زیادی وجود دارد که جوهری این اخبار را از یک یا دو کتاب ابن شبّه به نام‌های "کتاب المدینة" و "کتاب امراء المدینة" نقل کرده‌باشد. مجموعه روایات ابن ابی الحدید از جوهری با نام "السقیفة و فدک" در سال ۱۴۰۱ هجری قمری در تهران منتشر شد. سجاد
علی بن حسین در مدینه به‌دنیا آمد. بیشترِ منابع، تاریخِ تولد او را سال ۳۸ ه‍.ق می‌دانند؛ اما برخی سال‌های ۳۳، ۳۶، ۳۷ و ۵۰ ه‍.ق را هم ذکر کرده‌اند. بر طبق برخی اخبار، اگر زین العابدین از حادثه کربلا جان سالم به در برد، به خاطر سن و سالش بود که به حد بلوغ نرسیده بود. با فرضِ پذیرشِ روایات مبنی بر عدم بلوغِ زین‌العابدین در کشتارِ کربلا، سال تولد او دههٔ ۴۰ ه‍.ق خواهد بود؛ اما صاحب‌نظرانی چون واقدی این روایات را معتبر نمی‌دانند. بنا به قول مشهور مورخان، سال تولد سجاد، ۳۸ هجری بوده‌است که بر طبق آن سن او در واقعه عاشورا، ۲۳ سال تخمین زده می‌شود. روایتی از جعفر صادق، امام ششم شیعه، که رحلت سجاد را در سن ۵۸ سالگی می‌داند، این تخمین را تأیید می‌کند. همچنین روایات متعددی حضور محمد باقرِ ۴ ساله، فرزند سجاد، را در واقعه کربلا تأیید می‌کنند که این خود گویای آن است که سجاد نمی‌توانسته به خاطرِ عدم بلوغ از حادثه کربلا جان سالم به در برده باشد. شرایع‌الاسلام
شرائع‌ الاسلام فی مسائل الحلال و الحرام با نام کوتاه شرائع‌ الاسلام یا شرائع اثر ابوالقاسم نجم‌الدین جعفر بن حسن معروف به محقق حلی (۶۷۶–۶۰۲ ه. ق) کتابی است در مورد فقه امامیه که از زمان نگارش تاکنون (حدود ۷۵۰ سال) از مهمترین کتاب‌های آموزشی فقهی در حوزه‌های علمیه شیعه به شمار می‌رود و موجب شده تا نویسندهٔ آن به "صاحب شرائع" معروف شود. من لایحضره الفقیه
کتاب مَن لایَحضُرُه اَلفَقیه، تألیف ابوجعفر محمد بن علی بن بابویه قمی ملقب به شیخ صدوق، کتابی است به عربی شامل ۵۹۶۳ حدیث. این کتاب یکی از کتب اربعه و از معتبرترین کتب شیعه است و در شش جلد تألیف شده‌است. این اثر از زمان نگارش مورد توجه و استقبال علمای شیعه قرار گرفته‌است و پیوسته در مجموعه‌های بزرگ و کوچک روایی به آن استناد نموده و از آن روایت نقل کرده‌اند. وسائل‌الشیعه
تفصیل وسائل الشیعة فی تحصیل مسائل الشریعة اثر شیخ حرّ عاملی از علمای اسلام قرن یازدهم هجری قمری، در برگیرنده مهم‌ترین احادیث فقه شیعه در ابواب مختلف است، که در طول ۱۸ سال نگاشته شده‌است. سجاد افشاریان
سجاد افشاریان (متولد ۳۱ فروردین ۱۳۶۴ در شیراز) نمایش نامه‌نویس، بازیگر و کارگردان و تهیه‌کننده تئاتر و نیز نویسنده و بازیگر تلویزیون و طنزپرداز ایرانی است. او سرپرست نویسندگان برنامه خندوانه بود. سجاد افشاریان علاوه بر این فعالیت‌ها در گروه نویسندگان سریال شمس العماره به عنوان نویسنده حضور داشته و مجموعه سریال گوشهٔ دل تهرون به نویسندگی و سرپرستی او نوشته شده‌است. سجاد افشاریان مدیریت هنری گروه موسیقی بمرانی را نیز برعهده دارد. بازی در مجموعه تلویزیونی نجوا که یکی از نقش‌های اصلی را در آن دارد از جمله بازی‌های او در سریال بود. او پس از جدایی از تیم نویسندگی خندوانه، عمده فعالیت خود را در بازیگری ادامه داد و در آخرین کار تلویزیونی خود تا این لحظه در نقش آراز در سریال برادر جان ویژه ماه مبارک رمضان سال ۹۸ پخش شده از شبکه ۳ سیما نقش آفرینی کرده‌است. سجاد
اما به گفته باقر شریف قرشی، عالم شیعی معاصر، سجاد شبستان مسجد پیامبر را محل درس و بحث خود قرار داده بود و در مباحثی چون فقه، تفسیر، حدیث، کلام و قوانین اخلاق و رفتار با پیروانش به مباحثه می‌پرداخت. همچنین در همهٔ جمعه‌ها یک خطبه عمومی ایراد می‌کرد که در آن به موعظه مردم می‌پرداخت و مردم سخنانش را یادداشت می‌کردند. علی حایری بارجینی
۱. سید زین‌العابدین طباطبائی حائری، فرزند صاحب کتاب ریاض. ۲. زین‌العابدین حائری مازندرانی متوفای ۱۳۰۹ ق و صاحب تألیفات فقهی زیاد و حاشیه بر کتاب جواهر و کتاب ذخیرة المعاد فی الفروع الفقهیة. ۳. آیت الله میرزا محمد حسین حسینی مرعشی شهرستانی حایری. ۴. فاضل اردکانی، رئیس حوزه علمیه کربلا. ابوعبدالله محمد بن جعفر نعمانی
ابوعبدالله محمد بن ابراهیم بن جعفر کاتب نعمانی معروف به ابن ابی زینب از بزرگان شیعه در قرن چهارم است که کتاب الغیبه (غیبت) را پیرامون امام دوازدهم شیعیان و ظهور وی نوشت. این کتاب از قدیمی‌ترین و موثق‌ترین کتب شیعه پیرامون امام دوازدهم است که احتمالاً در حدود سالهای ۳۳۳ تا ۳۴۲ هجری قمری تالیف شده است. احمد نیریزی
میرزا احمد نیریزی که در شهر نیریز فارس متولد شد. اولین اثری که از او شناخته شده صحیفه سجادیه‌ای است که در سال ۱۰۸۷ قمری کتابت کرده و در آن نام پدرش را «سلطان محمد» و لقب خود را «شمس الدین» قید می‌کند. مسجد امام سجاد (تهران)
در دو بخش بنا در خیابان‌های جمهوری و فخررازی، این ساختمان دارای دو کتیبهٔ سنگی به خط نستعلیق است که در کتیبهٔ خیابان اصلی، ویژگی‌های ساختمان حک شده و در کتیبهٔ دیگر شعری به نام سجاد در وصف مسجد آمده‌است. سجاد
شیعیانِ دوازده امامی، با این وجود، مختار را برای ایجادِ انشقاق بین شیعیان، مورد انتقاد قرار می‌دهند. زیرا او بود که اولین بار شیعیان را به اطاعت از محمد حنفیه فراخوانْد و بدین ترتیب آنها را از علی بن حسین دور کرد؛ و این اولین انشقاق در تاریخِ تشیع است. به‌گفتهٔ ویلفرد مادلونگ در این دوره به مدت یک نسل، رهبریِ شیعیان، در خارج از دایرهٔ فرزندانِ فاطمه زهرا بود. علی بن حسین نیز از فعالیت‌های شیعه دوری گزیده بود و پیروانِ چشم‌گیری به‌سوی خود جذب نکرد. از دیدگاهِ اسماعیلیه، حسین بن علی، محمد حنفیه را به‌منظورِ پوششی برای حفظِ هویتِ پسرش، زین‌العابدین -به‌منزلهٔ امامِ واقعی- برگزیده بود. از این دیدگاه، محمد بن حنفیه، یک امام موقّتی — و مُسْتَوْدَع به معنای امانت‌دار — بود، درحالی‌که زین‌العابدین یک امام دائمی و مُستَقَرّ بود. پیروانِ محمد حنفیه در تاریخ تشیع به کِیْسانیّه معروف شدند. وصایاء قدسیه
وصایاء قدسیه نام کتابی است به زبان عربی در جستارهای صوفیانه نوشته شده توسط ابی بکر محمد بن محمد با علی شیخ زین‌الدین خوافی. یکی از دستنوشته‌های موجود این کتاب متعلق به اواخر ربیع‌الاول ۹۵۴ برابر با آوریل ۱۵۴۷ است. سجاد
پس از شکست مختار و کشته شدن عبدالله بن زبیر، خلیفه زبیری، محمد حنفیه و زین‌العابدین توافق کردند به مکّه بروند و مقابلِ حَجَرُالْاَسْوَد ایستاده، برای دریافتِ نشانه‌ای از طرف خداوند دعا کنند. ابتدا محمد دعا کرد اما پاسخ یا نشانه ای دریافت نکرد. سپس زین‌العابدین دست به دعا برداشت که بر اساسِ این روایت، حجرالاسود شروع به لرزش کرد تاجاییکه نزدیک بود از روی دیوار سقوط کند؛ و با زبانِ فصیحِ عربی به سخن آمد و شهادت داد که علی بن حسین امام و جانشینِ واقعیِ حسین است. شهادتی که محمد حنفیه به آن گردن نهاد. بر طبق این گزارش، زین‌العابدین سپس به مدینه برگشت و زندگیِ آرامی را به‌همراه عدهٔ محدودی از اطرافیانش — که برای پرسش‌های دینی به او مراجعه می‌کردند — شروع کرد. شیخیه
شیخیه نام گروهی از شیعیان دوازده امامی است که از احمد بن زین الدین احسائی پیروی می‌کنند که بنیان‌گذار مکتب شیخیه یا المدرسة الشیخیة است. وی در سال ۱۱۶۶ قمری در منطقه الاحساء در عربستان متولد شده و از علمای شیعه‌است و نظریات او در مورد معاد و معراج با جسم لطیف تری موسوم به جسم هورقلیائی معروف و باعث اظهار نظرهای گوناگون شده، هورقلیا به معنی ملک دیگر اشاره به عالمی است بالاتر و لطیف تر از عالم اعراض. پس از احمد احسائی مؤسس این مکتب، شاگرد او سید کاظم رشتی جانشین او شد. سجاد
بنابر روایات شیعه، زین‌العابدین با سمِّ ولید بن عبدالملک از دنیا رفت و در قبرستان بقیع در کنار عمویش حسن مجتبی به‌خاک سپرده شد. محمد باقر، امام پنجم شیعیانِ امامی و زید بن علی، امام پنجم شیعیانِ زیدی، از فرزندان زین‌العابدین به‌شمار می‌آیند. کتاب‌شناسی سجاد
کتاب‌شناسی سجاد که به کتاب‌شناسی پیرامون آثار با موضوع علی بن الحسین ملقب به سجاد پرداخته‌است می‌باشد. صحیفه امام رضا
صحیفهٔ علی ابن موسی الرضا () همچنین شناخته شده به عنوان مسند امام رضا، مجموعه‌ای از ۲۴۰ حدیث منسوب به علی بن موسی الرضا امام هشتم شیعیان جهان است. این اثر شامل احادیث در رابطه با موضوعات متنوعی از جمله نیایش با خدا، اهمیت نمازهای پنجگانه، اهمیت نماز میت، اهمیت جهاد، برتری اهل بیت محمد ابن عبدالله به اعتقاد تشیع و مسائلی همچون خواص غذاها، میوه‌ها، مرهم‌ها، اخلاق نیکو، پیروی از پدر و مادر و قوی تر کردن پیوندهای خویشاوندی می‌شود. اثر در بخش مربوط به اهل بیت محمد، هر کدام از چهارده معصوم را به تنهایی شرح می‌دهد. سجاد
"اَلصَّحیفَةُ فِی الزُّهْد" از دیگر آثاری است که منتسب به سجاد است. این اثر به همراه مجموعه ای از نوادر حدیث با عنوان «نوادر»، توسط ابوحمزه ثمالی، از یارانِ سجاد، گردآوری شده‌است. سادات سجادی تفرش
علی بن حسین === > علی الاصغر ===> حسن افطس (پنج پسر داشت)=== > حسین مکوف ===>حسن === >میر سید محمد مدائنی ===>سلطان العلما سید احمد === > میر سید علی اول ===> سید علی === >سید میرعلی ===> میر سید عبدالفتاح === > میر سید شریف الدین ===> سید عبدالمجید=== > سید صمد ===> میر سید عبدالله === >سید نیک الدین ===>سید روح‌الله === >سید فتح‌الله ===>سید مجدالدین=== > سید نجم الدین ===> سید محمود === > سید حسین ===>سید حسن === >میر سید بابا هاشم محمد ===>سید بایزید === > میر سید جلال ===>میر سید رضاخاندان قائم مقامی هزاوه از ذریه میرزا عیسی بوده که به قائم مقام معروف شدند. خاندانی از این سلسله سادات در حکوت قاجار به صدر اعظمی و قائم مقامی رسیدند که به قائم مقامی مشهور شدند که برخی اعضای این خاندان در سده‌های دوازده و سیزده قمری دارای مشاغل دیوانی بودند و دو تن از آنان، میرزا محمدحسین فراهانی و قائم‌مقام فراهانی به صدراعظمی منصوب شدند. شعرا، خطاطان و نویسندگان برجسته و صاحب نامی نیز در سده‌های اخیر از این خانواده برخاسته‌اند. سجاد روشنی
سجاد روشنی (متولد ۱۴ بهمن ۱۳۶۲ در تهران) روزنامه‌نگار، نویسنده و شاعر و دارای مدرک کارشناسی مدیریت فرهنگی است. از او تاکنون، مجموعه شعر «معجزه در ساعت ۵ عصر» و مجموعه داستان «چهارشنبه پنج عصر» منتشر شده‌است. بحارالانوار
بحار الأنوار الجامعة لدُرر أخبار الأئمة الأطهار یا به‌ اختصار بحارالأنوار مفصل ترین منبع حدیث مذهب شیعه به زبان عربی به تألیف محمد‌باقر مجلسی (۱۰۳۷–۱۱۱۰ هجری) است.گاه دائره المعارف شیعه نامیده میشود. دارالکتب الاسلامیه
این انتشارات، کار خود را در سال ۱۳۱۷ با چاپ "سفینةالبحار" شیخ عباس قمی در نجف آغاز کرد و در سال ۱۳۲۰ "صحیفه سجادیه" با مقدمه سید شهاب‌الدین مرعشی نجفی را چاپ کرد. دارالکتب الاسلامیه ناشر اولیه و اصلی کتاب‌هایی مانند "اصول فلسفه و روش رئالیسم" (۱۳۳۲) و "المیزان فی تفسیر القرآن" (۱۳۳۴) بوده‌است. از پرفروش‌ترین کتاب‌های این انتشارات می‌توان از "شب‌های پیشاور" و "تفسیر نمونه" نام برد. الصحیح من سیرة النبی الاعظم
الصحیح من سیره النبی الاعظم، نام مجموعه کتاب‌هایی است در ۳۵ جلد که توسط سیدجعفر مرتضی عاملی در شرح زندگانی محمد بن عبدالله نوشته‌است.  نویسنده از بیست سالگی شروع به مطالعه و تحقیق در مورد سیره نبوی کرده و در طی بیش از 20 سال مطالعه این اثر را تالیف نمود و حاصل مطالعات خود را به تدریج منتشر ساخته‌است.  نویسنده در این کتاب‌ها به بررسی اثرات مسئله منع حدیث در درستی حقایق تاریخی و نقش تازه‌مسلمانان اهل کتاب در تاریخ اسلام می‌پردازد و روش‌های سیره‌نگاری را بررسی و اسلوب خود را تشریح می‌کند. اعرافی، رئیس پژوهشکدهٔ حوزه و دانشگاه، در مورد این کتاب گفت: «کتاب الصحیح علامه سیدجعفر مرتضی عاملی به سمت روشمند کردن و منطقی کردن تاریخ شیعه حرکت کرده‌است.» سجاد
از دیگر اصحاب و شاگردان سجاد می‌توان به افرادی چون: عمرو بن دینار، حکم بن عُتیبة، زید بن أسلم، یحیی بن سعید، أبو زناد، علی بن جدعان، مسلم بطین، حبیب بن أبی ثابت، عاصم بن عبیدالله، عاصم بن عمر، عمر بن قتادة، قعقاع بن حکیم، أبو الاَسود بن عروة، هشام بن عروة، أبو زبیر مکّی، أبو حازم اَعرج، عبدالله بن مسلم، محمد بن فرات تمیمی، منهال بن عمرو، أبان بن تغلب و أبوحمزة ثمالی اشاره کرد. قاسم ابن عوف از جمله یاران سجاد است که اعتراف کرده ابتدا بین محمد بن حنفیه و سجاد مردد بوده و عاقبت به سجاد پیوسته‌است. شیخ طوسی، عالم شیعی، اصحاب علی بن حسین را صد و هفتاد و سه نفر ذکر کرده‌است. ابن شهرآشوب در کتاب مناقب از جابر بن عبدلله انصاری، عامر بن واثله کنانی، سعید بن مسیب ابن حزن و سعید بن جهان الکنانی به عنوان شاگردان سجاد یاد می‌کند. اینها قبلاً پیامبر اسلام را درک کرده از اصحاب ایشان بوده‌اند. مجمع‌الفصحاء
مجمعُ‌الفُصحاء (تألیف ۱۲۸۴ قمری) تذکرهٔ ادبی مفصلی از رضاقلی‌خان هدایت طبرستانی در شرح احوال و منتخباتی از اشعار ۸۶۷ شاعر در دو مجلد تدوین یافته‌است. نخستین مجلد به شرح حال شاهان و امیرانی که شعر سروده‌اند و شاعران متقدم تا سدهٔ هشتم قمری اختصاص یافته و در مجلد دوم ذکر احوال و آثار شاعران سده‌های بعدی و معاصر مؤلف تا ۱۲۸۴ فراهم آمده‌است. هدایت در تألیف آن از بیشتر تذکره‌های شاعران سود جسته، اما اشتباهات آن‌ها را نیز تکرار کرده و اشتباهات دیگری نیز خاصه در ذکر تاریخ‌ها مرتکب شده‌است که بعضی از آن‌ها عجیب است. با این حال از آنجا که بزرگترین تذکرهٔ شاعران پارسی‌گوی است، از مآخذ بزرگ شعر فارسی به شمار می‌رود و بسیارند شاعرانی که جز در این تذکره نام و اثری از ایشان بر جای نمانده‌است؛ همچنانکه قسمتی از اشعار بسیاری شاعران دیگر منحصراً در این اثر تذکره محفوظ مانده‌است. نخستین بار در ۱۲۹۵ قمری و نسخهٔ منقحی به تصحیح مظاهر مصفا در سال ۱۳۳۶ تا ۱۳۴۰ شمسی در شش مجلد منتشر شد. شهید جاوید
شهید جاوید نام کتابی است که توسط نعمت‌الله صالحی نجف‌آبادی به نگارش درآمد و در زمان انتشارش در ۱۳۴۸ خورشیدی مناقشات و مباحثات بسیاری را در محافل مذهبی برانگیخت. صالحی نجف‌آبادی در این کتاب، نظریهٔ شیخ طوسی و سید مرتضی از علمای شیعه را در مورد قیام حسین بن علی، از روی اجتهاد و تحقیق پذیرفته و فلسفهٔ این قیام را برپایی حکومت اسلامی دانسته و برخی از اظهار نظرها مبنی بر اشتباه حسین بن علی یا این ادعا که امام سوم شیعیان به قصد اینکه خود را به کشتن دهد، به سوی کربلا حرکت کرد را مردود دانسته‌است. همچنین برخی از باورهای رایج پیرامون واقعه عاشورا را آمیخته به خرافات، عوامانه و نادرست می‌داند و سعی نموده تاریخ عاشورا را به صورت علمی و تحلیلی بازخوانی نماید. امتیاز علیخان عرشی
از جملهٔ آثار مهمی که توسط شیعیان برای دفاع از اصالت نهج البلاغه تألیف شد، یکی همین کتاب استناد نهج البلاغه، تألیف امتیاز علیخان عرشی است. وی در این اثر می‌کوشد نهج البلاغه را مستند کند؛ به عبارت بهتر، گفتارهایی را که سید رضی ضمن نهج البلاغه ذکر کرده، و مأخذ خود را هم بیان نداشته‌است، با پیدا کردن مآخذ کهنی که سید رضی مورد استفاده قرار داده‌است، مستند کند. دعای صباح
دعای صباح دعایی است که توسط امام اولِ شیعیان، علی بن ابیطالب سفارش شده است که صبحگاهان خوانده شود. کتابتِ این دعا در روز ۱۱ ذی‌الحجه سال ۲۵ هجری قمری از سوی علی بن ابیطالب به تعلیم محمّد بن عبداللّه پیامبر اسلام می‌باشد. دعای صباح را محمدباقر مجلسی در کتابهای بحارالانوار و "صلاه" آورده است. در تألیفی در مورد این دعا، «یحیی بن قاسم علوی» مدعی شده که نسخه‌ای از آن به خط کوفی به وسیله خود علی بن ابیطالب مکتوب گردیده است. در مورد این دعا، قدیمی‌ترین سندیت مربوط است به کتاب «اختیار المصباح» ("تألیف شده در سال ۶۵۳ قمری") که توسط «سید علی بن الحسین بن حسّان بن الباقی القرشی» نوشته شده است. حافظ سید ریاض حسین نجفی
حافظ سید ریاض حسین نجفی در سال ۱۹۴۱ در "چاه سیداں والاً بلوک علی پور از توابع مظفر گره به دنیا آمد. وی برادر زاده استاذ العلماء مولانا سید محمد یار نجفی است ایشان در محضر سید غلام قاسم شاه قرآن مجید را حفظ نمود وی در سال ۱۹۵۰ شروع به خواندن شرح لمعه و رسائل و شرح منظومه کرد و در سال ۱۹۵۷ به لاهور آمد، وی در جامع المنتظر از محضراستادانی مانند شیخ الجامعه مولانا اختر عباس نجفی و علامه سید صفدر حسین نجفی مدرس اعلای جامع المنتظر کسب فیض کرد و در نجف اساتید بزرگی مانند سید محسن الحکیم و سید روح‌الله خمینی درس خواند و در سال ۱۹۶۹ به جامع المنتظر لاهور برگشت و به تدریس پرداخت خداوند به او حافظه قوی عطا کرده‌است زیرا قرآن مجید را در مدت پانزده ماه حفظ کرد او با این ادعای اهل سنت که در شیعه حافظ قرآن وجود ندارد به مقابله برخاست و در چهار مناظره شرکت کرد. مهدی سجاده‌چی
مهدی سجاده‌چی (زاده ۱۳۴۰ - تهران) فیلمنامه‌نویس سینما و تلویزیون اهل ایران است. وی در چهلمین دوره جشنواره فیلم فجر عضو اعضای هیئت داوران بخش سودای سیمرغ بوده‌است. سجاده‌چی رئیس کانون فیلمنامه‌نویسان سینمای ایران است. ضحاک بن مزاحم
ابوالقاسم ضحاک بن مزاحم هلالی خراسانی (متوفای ۱۰۵ ه.ق) از مفسران مشهور مسلمان است که از تابعین نقل روایت کرده‌است. وی بیشتر از سعید بن جبیر در میان تابعین نقل روایت داشته‌است و در علم تفسیر، توانا و بی مانند معرفی شده‌است. از وی دو تفسیر کبیر و صغیر بر جای مانده‌است که مرجع تفاسیر بزرگی چون "تفسیر طبری" و "مجمع البیان" طبرسی است. ضحاک همچنین از اصحاب سجاد - امام چهارم شیعیان امامیه - است. اصل وی از بلخ گزارش شده‌است که مدتی را در نیشابور به سر برده‌است. از جمله اساتید وی می‌توان به سعید بن جبیر، ابن عباس، ابوسعید خدری، عبدالله بن عمر، انس بن مالک، اسود بن یزید، عطاء بن ابی‌ریاح، طاووس بن کیسان و... اشاره کرد. وی را معلم کودکان گزارش کرده‌اند که هزاران کودک را در مکتب‌خانه تربیت کرده‌است. آورده‌اند که او برای این کار مزدی دریافت نمی‌کرد. وی سرانجام به سال ۱۰۲ یا ۱۰۵ ه.ق در خراسان از دنیا رفت. منابع در تاریخ وفاتش دچار اختلاف هستند؛ در کتاب "تقویم التواریخ" و "النجوم الزاهرة"، سال درگذشتش ۱۰۲ و در کتاب "الکامل فی التاریخ" و "طبقات کبری"، سال درگذشتش، ۱۰۵ ه.ق گزارش شده‌است. مصباح‌الشریعه
پیرامون اننتساب کتاب به جعفر بن محمد صادق اختلافاتی وجود دارد. گرچه کتاب تالیف ایشان نیست اما توسط فردی از یاورانش از سخنان او جمع آوری گردیده‌است (بعضی مولف آن را فضیل عیاض می دانند). محمدباقر مجلسی انتساب کتاب به جعفر بن محمد صادق را نفی می‌کند و معتقد است توسط ابراهیم بلخی نوشته شده است. اما بسیاری دیگر از بزرگان شیعه از جمله سید بن طاووس، شهید ثانی، محسن فیض کاشانی، مهدی نراقی، سید روح الله خمینی، میرزا جواد ملکی تبریزی به مطالب کتاب اشاره کرده‌اند. ابوالعتاهیه
ابواسحاق اسماعیل بن قاسم بن سوید بن کیسان شناخته‌شده به ابوالعَتاهیه (زادهٔ ۱۳۰/۱۵۸ - مرگ ۲۱۱/۲۱۳ هجری قمری) برابر با ۷۴۸-۸۲۶ میلادی) شاعر عرب‌ روزگار عباسیان بود. پیشهٔ اصلی او کوزه‌گری بود و به پارسایی و دانایی در روزگار خود نامور بود. همچنین او را به زندیقی متهم می‌کردند. ابوالعتاهیه از پیروان شعوبیه بود. صمدیه (کتاب)
صمدیه یا الفوائد الصمدیه کتابی است به تالیف شیخ بهائی در علم نحو و قواعد عربی که در قرن یازدهم هجری تالیف شده است. این کتاب به زبان عربی است و امروزه در حوزه‌های علمیه شیعه از کتب درسی می‌باشد. سجادیه (تربت جام)
این روستا در دهستان میان‌جام قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن زیر سه خانوار بوده‌است. صحیفه سجادیه
در سال ۱۳۵۳ هـ.ق. آیت الله مرعشی نجفی (از مراجع تقلید شیعه) نسخه‌ای از صحیفه سجادیه را برای علّامه جوهری طنطاوی (دانشمند اهل سنت و مفتی اسکندریه و مؤلف تفسیر معروف «الجواهر فی تفسیر القرآن») به قاهره فرستاد. وی پس از دریافت و تشکر از چنان هدیه‌ای گرانبها و ستایش فراوان در پاسخ نوشت: آیه الله مرعشی در پاسخ به نامهٔ علامه طنطاوی تعدادی از شروح صحیفهٔ سجادیه را نام برده و به همراه آن کتاب «ریاض السالکین» و برخی کتب دیگر را برای وی ارسال می‌دارد که این بار نیز علامه طنطاوی از این نامه خوشحال شده، می‌نویسد: البته در گذشته این کتاب توسط دانشمندان دیگر اهل سنت که به آن دست یافته‌اند هم مورد توجه و استفاده واقع شده‌است: ابن جوزی در خصائص الائمه، ابن ابی‌الحدید در شرح نهج‌البلاغه، و حافظ سلیمان بن ابراهیم القندوزی در ینابیع المودة از صحیفه سجادیه نام برده، بخش‌هایی از دعاهای آن را نقل نموده‌اند. شیخ سبط بن جوزی پس از مطالعه و دقت نظر در صحیفه سجادیه می‌نویسد: صحیفه همام بن منبه
صحیفه همام بن منبه کتاب حدیث نوشتهٔ همام بن منبه می‌باشد. این کتاب را یکی از نخستین کتاب‌های حدیث می‌دانند که تا کنون موجود می‌باشد. دو نسخه قدیمی از آن موجود می‌باشد که یکی در دمشق و دیگری در برلین نگهداری می‌شوند. سید محمدصادق سجادی
عضو شورای علمی دانشنامهٔ اسلام معاصر و مدیر بخش خاور میانه این دانشنامه جعفر صادق
در میان کتبی که در سده‌های نخست و میانه ناشناخته بوده اما در سده های اخیر با آنها آشنا شده اند، می توان به مصباح‌الشریعه و تقسیم الرؤیا اشاره کرد. مصباح‌الشریعه درباره اخلاق است و به شیوه‌ی آموزه‌های صوفیه نگاشته شده است. ابن طاووس به عنوان اولین کسی که در در قرن هفتم ه.ق با این کتاب آشنا شد، آن را مجموعه ای از احادیث جعفر صادق می دانست. اما در واقع این کتاب پیشگویی وقایع و مصائب آینده است. نسخه خطی آن با عنوان الملحمة در کتابخانه گوتا موجود است. "تقسیم الرؤیا" به عقیدهٔ آقابزرگ، می تواند نوشتهٔ برخی از امامیه، مثلاً تفسیر الرؤیای صابونی باشد. نسخه‌ای حاوی مناظرهٔ صادق با برخی شیعیان در باره برتری میان ابوبکر و علی به صورت خطی در کتابخانهٔ ظاهریهٔ دمشق و نسخه های دیگری دربردارندهٔ پرسشهای پیامبر از خداوند در شب معراج، در قاهره و اسکندریه وجود دارد. مقالة فی السلوک از دیگر آثار منتسب به صادق است که با یک ترجمه ترکی در تکیه عشقاقی استانبول موجود است. سجاد
کُنیهٔ سجاد، ابوعبدالله، ابوالْحسین، ابوالْحسن، ابومحمّد و ابوبکر؛ و القابِ مشهورش «زین‌العابدین» (زینت پرستش کنندگان)و «سجّاد (دائماً سجده‌کننده)» است. القاب دیگرش، زَکیّ (پاک)، ذُوالثَّفِنات (اشاره به پینه‌هایی که روی پوستش در اعضای سجده، بسته شده بود)، اِمامُ‌الْمُؤْمِنین، اَلْأمین (مورد اطمینان و امانتدار)، سَیِّدُالْعابِدین، قُدوَةُ‌الزّاهِدین، زَیْنُ‌الصّالِحین (زینت شایستگان)، مَنارُالْقانِتین، إبنُ‌خِیَرَتَین و سَیِّدُالْمُتَّقین است. به‌نوشتهٔ سید جعفر شهیدی، مورخ شیعه، این‌ها لقب‌هایی نیست که به‌هنگام تولد به او داده باشند. همچنین لقب‌هایی نیست که از قرنِ سومِ هجری در قلمرو اسلامی باب بود یا لقبهایی نیست که در قرون سیزدهم و چهاردهم هجری در ایران رواج یافت؛ بلکه این لقب‌ها را مردم، — «مردم نه به‌معنای لُغَویِ کلمه، بلکه به‌معنای اصطلاحی آن، یعنی صرّافانِ گوهرشناس و عارفان انسان‌جو» — به زین‌العابدین داده بودند. به‌گفتهٔ شهیدی بیشترِ این مردم شیعه نبودند و او را منصوب از طرف خدا نمی‌دانستند، با این وجود نمی‌توانستند آنچه در او می‌بینند را نادیده بگیرند. کتیبه‌های مسجد جامع گلپایگان
رساله کتیبه‌های اطراف و جوانب مسجد جامع گلپایگان که نسخه منحصر به فرد آن به شماره ۱۳/۶۱۹۶ در مجموعه ۱۵۷۷ در کتابخانه ملی ملک نگهداری می‌شود متعلق به عصر ناصری است و توسط «فضل لله بروجردی» نوشته شده‌است. اعیان الشیعه
سید محسن امین عاملی در این کتاب سرگذشت علمای شیعیان دوازده امامی، از فقها و اصولیین و کلامی و مفسرین و تاریخ نگاران و نسابین و فیلسوفان و منطقیان و جغرافی دانان و ستاره شناسان و پزشکان و ادیبان و صرفیان و علمای بلاغت و معانی و بیان و عروض و مصنفان و نویسندگان و سایر دانشمندان و هنر شیعه را که از آغاز اسلام تا زمان زندگی خودش که ۱۱۷۳۳ نفر بوده‌اند، جمع‌آوری کرده و جایگاه و سابقه خدمت شیعیان را به فرهنگ و تاریخ اسلام، بیان کرده‌است. رساله حقوق
انتشار رساله حقوق با دستخط منسوب به امام سجاد علیه السلام سجاد
به نوشته سید جعفر شهیدی، مورخ شیعه، زین‌العابدین به‌همراه اسرا به نزدِ خلیفه وقت، یزید بن معاویه، در شام برده شد و در مسجدِ این شهر در پاسخ به شخصی که از طرفِ خلیفه، قصدِ بدنام کردنِ اهل بیت را داشت، خطبه‌ای ایراد کرد و ضمنِ معرفیِ خود و پدر و جدّش به مردم اظهار داشت، آنچه یزید بر زبان‌ها انداخته‌است درست نیست؛ پدر او خارجی نبوده و قصد نداشته‌است بین مسلمانان تفرقه ایجاد کند یا در بِلادِ اسلام فتنه برانگیزد؛ او برای حق و به‌دعوتِ کوفیان قیام کرد تا دین را از بدعتهایی که در آن گرفتار بود بزداید و به سادگی و اخلاصِ عصرِ جدّش رسول خدا برگرداند. به نوشته شهیدی، مورخ شیعه، در چنین روزی یا روزی دیگر است که سجاد از یزید اجازه می‌خواهد تا بر منبر شود و «سخنی چند که موجب خشنودی خدا باشد» به مردم بگوید. خطبهٔ سجاد عبارت است از بزرگداشت خاندانش و ذکر مصائبی که بر آنها در واقعه کربلا رفته‌است. اما، هنوز سخنِ سجاد تمام نشده بود که مؤذن به «اشهد ان لا اله الا الله» رسید. علی بن حسین به یگانگیِ خداوند گواهی داد و وقتی مؤذن به «اشهد ان محمد رسول‌الله» رسید، از یزید پرسید: «آیا محمد جدِّ من است یا جدِّ تو؟» شهیدی در مورد اینکه چرا زین‌العابدین در این خطبه به معرفیِ خود و نسبتش با رسول خدا پرداخته‌است، می‌گوید مردمِ شام از مرکزِ اسلام دور بودند و از روشِ پیامبر و جایگاهِ اهل بیتِ وی آگاهی نداشتند. یعنی، مردم شام پیامبر اسلام را درک نکرده بودند و روشِ اصحاب او را نمی‌دانستند. برخی از صحابهٔ پیامبر هم که به شام رفته بودند، صاحب نفوذ نبودند. برای همین مردم شام روش معاویه و اطرافیانش را سنت مسلمانی می‌دانستند و کارهای آنان را تأیید می‌کردند. رسول جعفریان، مورخ شیعه، اهمیتِ دیگرِ این خطبه را در این می‌داند که معاویه و امویان همیشه سعی داشتند خاندانِ حسین را ذریهٔ علی بنامند و اجازه ندهند آنها خودشان را به پیامبر منتسب کنند. به نوشتهٔ اسدی این شناساییِ جدیدِ مردم شام از سجاد و پدرانش، زمینه برخوردِ خصمانهٔ مردم نظیر توهین و پرتاب سنگ را کمتر کرد. سجاد همچنین با ذکر مصائبی که در کربلا بر خاندانش رفته بود و با شعارهایی چون «أنا ابن المجزور الرأس من القفا» و «أنا ابن العطشان حتی قضی» معرفی کرد که موجب گریه و آلام حضار شد. به نوشته جعفریان، مورخ شیعه، یزید در این مجلس، برای کسب وجهه مردمی، گناهِ کشتارِ کربلا را به گردنِ ابن زیاد انداخت و اهل بیت را با احترام راهیِ مدینه کرد. علاءالدین سجادی
علاءالدین سجادی (۱۹۰۷ - ۱۹۸۴)، نویسنده، شاعر و ادیب کرد است. سجادی در کردستان ایران شهر سنندج به دنیا آمد. پس از پایان تحصیلات مذهبی در سال ۱۹۳۸ به عنوان کارمند استخدام شد. از سال ۱۹۳۹ فعالیت در زمینه روزنامه نگاری را آغاز کرد و در سال ۱۹۴۱ سردبیر مجله کردی زبان گلاویژ شد. در سال ۱۹۴۸ مجله‌ای دوزبانه (کردی-عربی) به نام نظار را بنیان گذاشت. وی در فاصله سال‌های ۱۹۵۸ تا ۱۹۷۴ به تدریس ادبیات و تاریخ ادبیات کردی در دانشگاه بغداد پرداخت. سید ضیاءالدین سجادی
دکتر سید ضیاءالدین سجادی، در دوران خدمت خود، چندین تقدیرنامه از وزارت فرهنگ سابق، انتشارات رادیو ایران، وزارت فرهنگ و هنر، وزارت علوم و آموزش عالی، دانشسرای عالی و دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران دریافت کرد.گذشته از آنچه ذکر شد، استاد سجادی بر چاپ کتاب‌هایی نظارت می‌کرد یا مقدمه، حواشی و توضیحات بر آن‌ها می‌نوشت که می‌توان به موارد زیر اشاره کرد: چاپ دوم تاریخ ادبیات ایران تألیف جلال‌الدین همایی؛ جشن‌نامهٔ محمدتقی مدرس رضوی؛ مقدمه بر رباعیات خیام به خط حسین خسروی، ۱۳۷۰؛ تاریخ ادبی ایران از صفویه تا عصر حاضر، نوشتهٔ ادوارد براون، ترجمهٔ دکتر بهرام مقدادی، ۱۳۶۸، با همکاری دکتر عبدالحسین نوایی؛ مقدمه و توضیحات و حواشی بر تاریخ ادبیات عرب نوشتهٔ رینولد نیکلسون، ترجمهٔ کیوان‌دخت کیوانی. الشافی
الشافی فی الامامة و ابطال حجج العامة کتابی از سید مرتضی (وفات ۴۳۶ هجری) و در رد کتاب "المغنی" اثر قاضی عبدالجبار معتزلی دربارهٔ امامت است. شیخ طوسی آن را با نام «تلخیص الشافی» تلخیص کرد. در سال ۱۳۰۱ هجری در ایران چاپ سنگی شد. سجاد
پدرِ علی بن حسین، حسین بن علی، سومین امامِ شیعیان دوازده‌امامی می‌باشد. عمویش حسن مجتبی، دومین امام شیعیان و پنجمین خلیفه از خلفای راشدین است، و پدربزرگش علی بن ابی‌طالب، اولین امام شیعیان و چهارمین خلیفه از خلفای راشدین می‌باشد. پدرش حسین به تاریخ ۵ شعبان ۴ ه‍.ق/۱۰ ژانویهٔ ۶۲۶ م متولد شد و پس از گذران ۵۶ سال، در سال ۶۱ ه‍.ق و در واقعه کربلا، با همراهی جمعی از یاران خویش و به دست سپاهیان عمر سعد کشته شد. سید جعفر مرتضی عاملی
سید جعفر مرتضی عاملی معروف به علامه سیدجعفر مرتضی (زاده ۲۵ صفر ۱۳۶۴ – درگذشته ۲۷ صفر ۱۴۴۱) عالم دینی، متخصص تاریخ اسلام و تشیع، سیره‌نگار شیعی و از عالمان حوزه علمیه قم و لبنان بود. وی کتاب‌هایی در زمینه سیره اهل بیت تألیف کرده‌است مانند الصحیح من سیرة النبی الاعظم و مأساة الزهراء. العروةالوثقی
العروةالوثقی فیما تعم به البلوی مشهور به «عروة الوثقی» نام مشهورترین کتاب سید محمد کاظم طباطبایی یزدی است. شهرت کتاب به حدی است که مؤلف آن در بین علمای شیعه به «صاحب عروه» معروف است. این کتاب شامل ابواب مختلف فقه شیعه است و مجموعاً دارای ۳۲۶۰ مسئله است که در سه جلد تألیف شده‌است. برخی نویسندهٔ کتاب را آغازگر دورهٔ جدیدی در فقه شیعه دانسته‌اند. لازم به ذکر است که نام روزنامه ای از سید جمال الدین اسد آبادی برای بیداری مردم ایران و مسلمانان جهان نیز به این نام بوده است . سجاد
بر اساس منابع اسلامی و مورخان شیعی او در مدینه به‌دنیا آمد و در جوانی پدرش را در صحرای کربلا همراهی می‌کرد، اما به‌دلیل بیماری در نبرد کربلا شرکت نکرد و به همین دلیل از این کشتار جان سالم به در برد. پس از کشته شدنِ پدر و خویشانش به‌همراه اُسرا به کوفه و سپس دمشق منتقل شد. علی در شام و در حضور یزید، خلیفه اموی اجازه پیدا کرد خطابه ای ایراد کند که در ضمن آن به معرفی خود و خاندانش و ذکر مصائبی که در کربلا بر آنها رفته بود، پرداخت. علی بن حسین سپس اجازه پیدا کرد به مدینه برگردد. وی در مدینه انزوا اختیار کرده با عدهٔ محدودی از اصحابش ارتباط داشت. در ماجرای حَرّه که در سال ۶۲ ه‍.ق در مدینه رخ داد و طی آن سپاه یزید شورشِ مردمِ مدینه را سرکوب کردند، به علی آسیبی نرسید؛ چون در این شورش مشارکتی نداشت. قیامِ مختار ثقفی و گرایشِ بیشترِ شیعیان عراق به کِیْسانیه باعثِ انشقاق در میان شیعیان شد، از دیگر چالش‌های دورانِ امامتِ سجاد بود. صحیفه رضویه
این کتاب در ۷۴۴ صفحه که تاکنون ۲ بار به فارسی و به زبانهای عربی و اردو نیز ترجمه و توسط انتشارات الماس به چاپ رسیده‌است. این کتاب به زبان سندی نیز ترجمه شده و آماده چاپ است. مصباح‌الشریعه
مصباح الشریعه و مفتاح الحقیقه عنوان کتابی است با صد باب در اخلاق و عرفان اسلامی منسوب به جعفر بن محمد صادق امام ششم شیعیان است. به نوشته باکلی این کتاب از آثار صوفیانه منتسب به صادق است که درباره معانی معنوی برخی احکام دینی و اخلاقی بحث می کند. سجاد حججی
سید سجاد حججی(۱۳۰۷میانه-۱۳۹۸) نمایند مردم میانه در دوره‌های اول و سوم مجلس شورای اسلامی بود. قبل از ورود به مجلس امام جمعهدمیانه بوده اند. وی در سال ۱۳۴۰ از طرف آیت‌الله خمینی مجاز به دریافت وجوه شرعی و تصدی در امور حسبیه شد. او در ۳۰ مرداد سال ۹۸ بر اثر کهولت سن فوت کرد. زید بن علی
زید بن علی در اسناد حدود ۶۱ روایت واقع شده‌است و همه این روایات را از پدرانش نقل می‌کند. وی کاتب و راوی صحیفه سجادیه نیز می‌باشد صحیفه سجادیه
این کتاب به «انجیل اهل بیت» و «زبور آل محمد» و «اخت القرآن» معروف است. این کتاب اگرچه در موضوع دعا و نیایش است، ولی شامل بسیاری از علوم و معارف اسلامی و عرفانی، و قوانین و احکام شرعی و مسائل حساس سیاسی و اجتماعی و تربیتی و اخلاقی است که در شکل و قالب دعا سجاد بدانها اشاره کرده‌است. سجاد
این کتاب مجموعهٔ دعاها و نیایش‌های سجاد است. به‌عقیدهٔ ویلیام چیتیک، "صَحیفهٔ سجّادیّه" قدیمی‌ترین کتابِ دعا در میان منابعِ اسلامی و اصیل‌ترین کتابِ روحانیِ دوره‌های اولیهٔ فرهنگِ اسلامی است. روایاتِ شیعه، این کتاب را از نظرِ ارزش، بعد از قرآن و "نهج البلاغه" قرار می‌دهند. تعلیماتِ این کتابِ معنوی از الهیات گرفته تا تعلیمات اجتماعی را شامل می‌شود. همچنین ریشه‌های فلسفه و کلام اسلامی و تصوف را می‌توان در این ادعیه جستجو کرد. زین‌العابدین در این کتابِ ادعیه، مکرر به ضرورتِ پیروی از قرآن و حدیث و همچنین ضرورتِ پیاده‌سازیِ عدالت در جامعهٔ اسلامی اشاره می‌کند. از دیگر مفاد ادعیه در این اثر، نقد اوضاع اجتماعی و سیاسی و همچنین شیوه ساخت شخصیت اسلامی در سطوح مختلف است. ویرایش‌های زیادی از "صحیفه" وجود دارد و بیش از بیست تفسیر بر آن نوشته‌اند. ترجمهٔ کاملِ "صحیفه" به زبان انگلیسی با مقدمه و شرحِ ویلیام چیتیک صورت گرفته‌است. ترجمهٔ فارسی آن به عصر صفویه برمی‌گردد. ادعیه این کتاب، با نثری مسجع ولی در عین حال ساده و شیوا بیان شده‌اند. در این دعاها، کلمات مهجور وجود ندارد. در برخی از ادعیه‌ها، از آیات قرآن اقتباس شده‌است و این اقتباس به گونه‌ای بوده‌است که ترکیب و بافت کلام را تحت‌الشعاع قرار ندهد. سید محمدصادق سجادی
زمینة اصلی فعالیت‌های پژوهشی صادق سجادی، تاریخ و تمدن ایران و ملل اسلامی در نخستین سده‌های هجری، و بررسیهای تطبیقی ادبیات فارسی و عربی است. در عین حال از سال‌ها پیش در زمینة تاریخ طب نیز تفننیً به تحقیق پرداخت و در آن زمینه نیز مقالاتی منتشر کرد. آثاری که تاکنون از صادق سجادی چاپ و منشر شده، از این قرار است.