فلاونوئیدها چه هستند و چه عملکردی در گیاهان دارند؟
کهن‌دار
مکانیسم‌های اثر گوناگونی فعالیت فارماکولوژیکی عصاره جینکگوبیلوبا مانند تحریک آزاد شدن NO/EDRF و PGI2 و فعالیت ضد اکسیدان اثر آنتاگونیستی PAF و افزایش آزاد شدن واسطه‌های شیمیائی و وقفه جذب آمین‌های بیوژنیک را به مرحله ظهور می‌رساند. به نظر می‌رسد که فلاونوئیدها مسئول فعالیت ضد اکسیدانی گیاه هستند که یکی از مکانیسمهای عمده فعالیت‌های فارماکولوژیکی عصاره را تشکیل می‌دهد. از خاصیت‌های بی نظیر این گیاه می‌توان به عملکرد آن روی مغز وسلول‌های عصبی اشاره کرد که این گیاه تأثیر فوق‌العاده ای رو عملکرد مغز ادراک فعالیت‌های شناختی و حافظه دارد همچنین این گیاه اثر بهبود دهنده ای بر روی بیماران مبتلا به زوال عقل دارد و می‌تواند عملکرد ذهنی این بیماران را تا حد مطلوبی بهبود بخشد.
نعنا
عناصر غذایی: طبق تحقیقاتی که انجام شد نيتروژن داراي اثر معني داري در سطح 1 درصد بر رشد گياه بود، به طوري که بيشترين تعداد ساقه در بوته، تعداد برگ در بوته، وزن خشک برگ، وزن خشک کل بوته و تعداد روز تا 50 درصد گلدهی و بيشترين ميزان عملکرد بيولوژيک مربوط به کاربرد 168 کيلوگرم در هکتار نيتروژن خالص بود. بر اساس نتايج اين تحقيق، استفاده از 10 بوته در مترمربع به همراه کاربرد 168 کيلوگرم نيتروژن خالص در هکتار بهترين تيمار براي توليد نعناع فلفلی بود. همچنین محلول های مختلف هوگلند از طریق افزودن فسفر و پتاسیم بر شاخص های فیزیولوژیکی مانند ماده خشک ساقه (SDM) و برگ (LDM)، میزان تعریق (E)، محتوای کلروفیل (Chl) و سرعت فتوسنتز (PSN) در نعناع فلفلی تأثیر می گذارد. گلخانه
کاربرد Co2 تقریباً معادل استفاده از مواد غذایی، کاربرد پیدا کرده‌است. در ایران که گیاهان از لحاظ نوری در وضعیت مناسبی قرار دارند می‌توان با بالا بردن مصرف Co2 راندمان محصول را نیز بالاتر برد. وجود Co2 برای انجام عمل فتوسنتز ضروری است. این واکنش شیمیایی منجر به تولید محصول سبز می‌شود. در این واکنش Co2 عامل بسیار مهمی است. سالهای زیادی است که به منابع غنی‌سازی دی‌اکسید کربن در گلخانه‌ها، برای افزایش رشد و تولید گیاهان پی برده شده‌است. دی‌اکسید کربن یکی از ضروری‌ترین اجزاء فتوسنتز می‌باشد. فتوسنتز یک فرایند شیمیایی است که انرژی نور خورشید را برای تبدیل دی‌اکسید کربن و آب به مواد قندی در گیاهان سبز مورد استفاده قرار می‌دهد؛ سپس این مواد قندی در خلال تنفس گیاه برای رشد آن مورد استفاده قرار می‌گیرند. اختلاف بین نرخ فتوسنتز و تنفس، مبنایی برای میزان انباشتگی ماده خشک در گیاهان می‌باشد. در تولید گلخانه‌ای، هدف همه پرورش دهندگان، افزایش ماده خشک و بهینه‌سازی اقتصادی محصولات می‌باشد. دی‌اکسید کربن با توجه به بهبود رشد گیاهان، باروری محصولات را افزایش می‌دهد. بعضی از مواردی که باروری محصولات به وسیله غنی‌سازی دی‌اکسید کربن افزایش داده می‌شود عبارتند از: گلدهی قبل از موعد، بازده میوه دهی بالاتر، کاهش جوانه‌های ناقص در گلها، بهبود استحکام ساقه گیاه و اندازه گل؛ بنابراین پرورش دهندگان گل و گیاه باید دی‌اکسید کربن را به عنوان یک ماده مغذی در نظر بگیرند. مواد شیمیایی گیاهی
تانن‌ها دارای ترکیبات شیمیایی مختلفی هستند، خاصیتی مشترک دارند و آن این است که توانایی انعقاد آلبومین‌ها، فلزات سنگین و آلکالوئیدها را دارند. آن‌ها در آب محلول هستند و استفاده طبی از آن‌ها اساساً به سبب خاصیت قابض بودنشان است. خاصیت انعقاد آلبومین‌های مخاطی و بافتی، اثراتی از قبیل کاهش تحریکات و درد و متوقف نمودن خونریزی‌های کوچک را دارد. جوشانده و سایر حالات داروهایی که سرشار از تانن هستند، در اکثر موارد به صورت مصارف خارجی علیه تورم حفرة دهانی، زکام، برونشیت، خون‌ریزی موضعی، روی سوختگی و ورم حاصل از سرمازدگی، زخم، تورّم پوستی، بواسیر و تعرق بیش از حد به کار برده می‌شوند. در مصارف داخلی نیز در موارد زکام معده‌ای، اسهال، عفونت‌های مثانه و همچنین به عنوان آنتی دوت (پادزهر) در هنگام مسمومیت با آلکالوئیدهای گیاهی به کار می‌روند. اسید تانیک که از پینه‌های درخت بلوط (مازو) به دست می‌آید اغلب در داروسازی مورد استفاده بوده‌است و برای تهیة آن از پوست درخت بلوط، برگ گردو، برگ و میوة مورد، برگ تمشک و غیره استفاده می‌شود. سولفونامید (دارو)
این داروها در درمان بسیاری از بیماری‌های عفونی و انگلی (مانند مالاریا) کاربرد دارند و مکانیسم اثر آن‌ها مهار سنتز اسیدنوکلئیک است. سولفونامیدها به‌دلیل شباهت ساختمانی با پاراآمینوبنزوئیک‌اسید (PABA) به‌صورت رقابتی آنزیم‌دی‌هیدروپتروآت سنتتاز (DHPS) باکتری را که مسئول تبدیل کردن PABA به‌اسید دی‌هیدروفولیک است، مهار می‌کنند در نتیجه اسید فولیک ساخته نمی‌شود. اسید فولیک (ویتامین B9) در سنتز اسیدهای نوکلئیک نقش مهمی دارد و به همین جهت عدم سنتز آن به توقف رشد سلول منجر می‌گردد. سولفونامیدها باکتریواستاتیک می‌باشند. ترکیب زیست‌فعال
فروشندگان مواد زیست‌فعال اغلب فواید سلامتی را به این ترکیبات نسبت می‌دهند، اما تحقیقات کافی در مورد اثربخشی و ایمنی این مواد، چه در استفاده طولانی‌مدت و چه در مقادیری بیش از سطح مصرف معمولی، وجود ندارد. علاوه بر این، برخی از فلاونوئیدها بر اثرات داروها تأثیر می‌گذارند. با این حال، تعدادی از مواد زیست‌فعال به عنوان آنتی‌اکسیدان عمل می‌کنند. از آنجایی که ترکیبات زیست‌فعال ضروری نیستند، توصیه‌ای در مورد مصرف روزانه آن‌ها وجود ندارد. فنانترنوئید
فنانترنوئیدها ترکیبات شیمیایی هستند که ساختار اصلی آن‌ها را فنانترن تشکیل می‌دهد. این ترکیبات به‌طور طبیعی در گیاهان وجود دارند، اگرچه می‌توان آنها را سنتز نیز کرد. فیزیولوژی گیاهی
اهداف اساسی فیزیولوژی گیاهی کشف قوانینی که بر تغذیه گیاه و رشد و نمو آن حکومت می‌کند، شناخت توانایی واقعی سلول‌ها در انجام فعالیت‌های زیستی و همچنین ارائه روش‌هایی که نمود یکی از توانایی‌های سلولی را ممکن می‌کند هستند. نتایج حاصل از مطالعاتی که در فیزیولوژی گیاهی صورت گرفته، باعث توسعه و پیشرفت واقعی کشاورزی شده و آن را از صورت ابتدایی خود در نخستین روزهای ظهور انسان به صورت کاملاً پیشرفته امروزی، مبدل ساخته‌است. گیاه‌درمانی
گیاه درمانی روشی است که در آن، بعد از معاینات پزشکی و تشخیص لازم، از عناصر گیاهی با توجه به مواد مؤثره و خواص آنها، جهت رفع علایم بیماری استفاده می‌شود. این روش همانند طب جدید به مبارزه با علائم بیماری پرداخته، و در جهت رفع آن‌ها می‌کوشد. از نظر این روش درمانی، ماده مؤثره گیاهان اعم از: آلکالوئیدها و … می‌توانند با رفع علائم بیماری، باعث برگشت صحت و سلامت به فرد بیمار شوند. در حقیقت گیاه درمانی نوعی دارو درمانی است که در آن بجای استفاده از داروهای سنتتیک شیمیایی از داروهایی با منشأ گیاهی استفاده می‌شود. مزاج‌شناسی و بحث از غلبه اخلاط در این روش جایگاهی ندارد. دیدگاه این روش نیز همچون طب جدید، دیدگاه اجزاءنگری است. کاروتنوئید
کاروتنوئیدها به وسیله گیاهان، قارچ‌ها و میکروارگانیسم‌ها تولید می‌شوند. مقدار تولید کل کاروتنوئیدها در سال توسط موجودات یادشده، ۱۰۰۰۰ کیلوگرم می‌باشد. این در حالی است که کاروتنوئیدها در بدن مهره داران ساخته نمی‌شوند و باید از طریق جیره غذایی در دسترس این حیوانات قرار گیرند. کاروتنوئیدها وظایف فیزیولوژیکی مختلفی را در بدن بر عهده دارند که از آن جمله می‌توان به خاصیت جذب نور، خاصیت آنتی اکسیدانی و تقویت سیستم ایمنی در مقابل بیماری‌های مختلف، اشاره نمود. از نظر قابلیت تولید رنگ، کاروتنوئیدها اهمیت اقتصادی دارند به‌طوری‌که موفقیت تولید مثلی پرندگان وحشی و در نتیجه بقای این پرندگان تا حد زیادی به وجود کاروتنوئیدها در بدن آن‌ها بازمی‌گردد. علاوه بر این، رنگ زرده تخم مرغ و رنگ مطلوب گوشت، دو صفت اقتصادی می‌باشد که در حفظ کیفیت این محصولات می‌تواند نقش مؤثری را داشته باشد. قابلیت ذخیره شدن کاروتنوئیدها در بافت‌های بدن پرنده به قابلیت هضم، جذب و متابولیسم آن‌ها بازمی‌گردد. نکته حائز اهمیت در این ارتباط آن است که حیوانات مختلف قادر به جذب انواع مختلفی از کاروتنوئیدها می‌باشند. کاروتن
کاروتنها با جذب انرژی نور و انتقال انرژی نوری که جذب کرده‌اند به کلروفیل، به فتوسنتز کمک می‌کنند. آنها همچنین بافتهای گیاهی محافظت با کمک به جذب انرژی از اکسیژن یگانه، یک فرم هیجان زده از O مولکول اکسیژن است که در طول فتوسنتز تشکیل شده‌است. داروهای گیاهی
داروهای گیاهی مطالعات مربوط به فارماکوگنوزی و استفاده از گیاهان دارویی در داروسازی است. گیاهان اساس معالجه پزشکی در بیشتر تاریخ بشر بود و امروزه نیزدر طب سنتی به‌طور گسترده‌ای از آن استفاده می‌شود. طب مدرن از بسیاری از ترکیبات گیاهی به عنوان پایه داروهای شیمیایی اثر بخش استفاده می‌کند. اگرچه گیاهان دارویی ممکن است استانداردهای مدرن آزمایش اثربخشی را برای گیاهان و داروهای حاصل از منابع طبیعی اعمال کنند، اما چند آزمایش بالینی با کیفیت بالا و استانداردهای خلوص یا دوز وجود دارد که به اثر بخشی داروهای گیاهی مهر تأیید می‌زند. دامنه داروهای گیاهی گاهی اوقات شامل محصولات قارچی و عسل، و همچنین مواد معدنی، پوسته و برخی از قسمت‌های حیوانی را نیز شامل می‌شود. جعفری (گیاه)
جعفری یک منبع بسیار خوب ویتامین A، ویتامین C و ویتامین K می‌باشد. به علاوه جعفری منبع غذایی خوبی از آهن و اسیدفولیک است. جعفری شامل دو جزء خیلی مهم در ترکیب خود می‌باشد که موجب شده این سبزی نقشی بی‌همتا در سلامت انسان داشته باشد: روغن‌های فرار و فلاوونوئیدها. گیاه زینتی
گیاهان زینتی از گیاهانی که برای مقاصد کشاورزی مورد پرورش قرار می‌گیرند متفاوتند. البته گیاهانی هم هستند که به‌طور همزمان جزو هر دو دسته قرار می‌گیرند مثلاً گیاه اسطوخودوس که در باغات به عنوان یک گیاه زینتی پرورش داده می‌شود اما ممکن است برای مقاصد کشاورزی و تغذیه‌ای جهت استفاده از روغن آن نیز رشد داده شود. محققان می‌گویند کاشت هر نوع گیاهی در حیاط خانه به دلیل سمی بودن، صدمه زدن به حاصلخیزی خاک و تجمع انواع حشرات برای سلامتی و بهداشت خانه مفید نیست؛ از جمله این گیاهان عبارتند از نعناع، آلوئه ورا، گیاه شابیزک، بامبو، درخت گل ابریشم، لند اسکیپر آمریکایی، تاج خروس، بنفشه آبشاری و … کاروتنوئید
رنگدانه‌های کاروتنوئید دو وظیفه بر عهده دارند: جمع‌آوری انرژی که می‌تواند در فتوسنتز مورد استفاده قرار گیرد و محافظت از تخریب کلروفیل از تخریب نوری در مواقعی که شدت نور زیاد است. زرد
برگ‌های پاییزی، گل‌های زرد، موز، پرتقال و سایر میوه‌های زرد همه حاوی زرددانه‌ها، رنگدانه‌های ارگانیک زرد و قرمز هستند که در کلروپلاست‌ها و کروموپلاست‌های گیاهان و برخی ارگانیسم‌های فتوسنتزی دیگر مانند جلبک، برخی باکتری‌ها و برخی قارچ‌ها یافت می‌شود. آنها دو نقش کلیدی در گیاهان و جلبک‌ها دارند: آنها انرژی نور را برای استفاده در فتوسنتز جذب می‌کنند و کلروفیل سبز را در برابر نورپرداختی محافظت می‌کنند. آلکن
آلکن‌ها ، یا الفین‌ها هیدروکربن‌هایی هستند که یک پیوند دوگانه کربن – کربن (C=C) دارندل و فرمول کلی آن‌ها به صورت CH می‌باشد. آلکن‌ها سیر نشده هستند، یعنی می‌توانند هیدروژن بگیرند و سیر شوند. آلکن‌ها :هیدروژن ویک اکسیژن به صورت oH به یکی از کربن‌ها متصل شده‌است. و آلکن‌ها نقش مهمی از نظر بیولوژیکی ایفا می‌کنند، به‌عنوان مثال اتیلن هورمون گیاهان بوده که از اسید آمینه متیونین(methionine) ایجاد شده و باعث رسیدن میوه‌ها، بازشدن شکوفه‌ها و گل‌ها و همچنین ریزش برگ‌ها در پاییز می‌شود و به‌دلیل این خاصیت در کشاورزی مورد استفاده قرار می‌گیرد. برای جلوگیری از خراب شدن میوه‌هایی مانند سیب، گلابی و موز، در حمل و نقل یا انبار، آن‌ها را کمی نارس می‌چینند و قبل از وارد کردن به بازار، تحت تأثیر اتیلن قرار می‌دهند تا رسیده شود. دیگر ترکیب طبیعی جالبی که در دسته آلکن‌ها جای دارد، [null 3-متیل-۱٬۳-بوتادی‌اِن] یا به اصطلاح ایزوپرن است. ترپن‌ها (که از ۱ یک چند واحد ایزوپرن تشکیل شده‌اند) به‌صورت مواد بو و طعم دهنده (عصاره نعناع و اُکالیپتوس)، عطرها (رُز، سنبل) و حلال (تورپنتین) به‌کار گرفته می‌شوند. مکمل‌های آنتی‌اکسیدانی
چای سبز حاوی ترکیبات متعددی، از جمله کاتچین فلاوونوئید است که دارای خاصیت آنتی‌اکسیدانی می‌باشد و میزان سلامتی را افزایش می‌دهد. این گیاه از ابتلا به سرطان جلوگیری می‌کند، مقدار کلسترول را پایین می‌آورد و از لخته شدن خون جلوگیری می‌کند. به نظر می‌رسد که این گیاه وسیله‌ای کمکی برای کاهش وزن بدن می‌باشد و به سوختن چربی کمک کرده، میزان قند و انسولین خون را تنظیم می‌نماید. چای سیاه برای انجام این کارها مؤثر نیست، زیرا در هنگام فرآوری، ترکیبات با ارزش آن از بین می‌رود. روغن سویا
غذاهای سویا حاوی چیزی به نام ایزوفلاون‌ها هستند که نوعی فیتواستروژن‌ها هستند به این معنی که آن‌ها به روش مشابه استروژن عمل می‌کنند. این فرایند به طور طبیعی در بسیاری از گیاهان رخ می‌دهد، اما غذاهای تشکیل شده از سویا بیشترین میزان ایزوفلاون‌ها را دارند. اگرچه این ایزوفلاون‌ها ممکن است برای زنان مسن فواید زیادی داشته باشد، اما در مطالعاتی به اثرات مخرب این مواد در زنان اشاره شده است دانک
دانَک‌ها یا پیرنوئیدها ریزمحفظه‌های زیرسلولی هستند که در سبزدیسه‌های بسیاری از جلبک‌ها و یک گروه منفرد از گیاهان زمینی به نام شاخ‌واش‌ها یافت می‌شوند. دانک‌ها با عملکرد سازوکار تغلیظ کربن (CCM) همراه هستند. عملکرد اصلی آنها این است که با تولید و حفظ یک محیط غنی از CO در اطراف آنزیم فتوسنتزی روبیسکو به عنوان مراکز تثبیت دی‌اکسید کربن (CO ) عمل کنند؛ بنابراین به نظر می‌رسد دانک‌ها نقشی مشابه نقش کربوکسیزوم‌ها در سیانوباکترها دارند. فیزیولوژی گیاهی
فیزیولوژی گیاهان زراعی علمی است که واکنش های فیزیولوژیکی گیاه را در ارتباط با عملکرد مورد بررسی و بحث قرار می دهد.هدف این علم افزایش عملکرد و بررسی علل فیزیولوژیکی ان است. به طور مثال چرا وقتی آبیاری انجام می شود یا فاصله بوته ها تغییر می کند و یا چرا وقتی کود سرک می دهیم، عملکرد تغییر می کند .پس هدف عملکرد و حیطه عمل ان در جامعه گیاهی است نه روی یک گیاه منفرد و یا یک اندام خاص یا سلولی ویژه. افسردگی (حالت)
خلق افسرده ممکن است به درمان حرفه‌ای نیازی نداشته و یک واکنش طبیعی نسبت به رویدادهای زندگی، علائم برخی از شرایط پزشکی یا عوارض جانبی ناشی از مصرف بعضی داروها و درمان‌های پزشکی باشد. در بین گیاهان دارویی زعفران، گل محمدی و لیموترش تأثیر بسزایی در بهبود و درمان افسردگی دارند. مواد مؤثره موجود در زعفران (کروسین و سافرانال) تأثیری مشابه داروی فلوکستین داشته و از بازجذب دوپامین، نوراپی نفرین و سروتونین جلوگیری می‌کند و بدین ترتیب اثر ضد افسردگی خود را اعمال می‌نماید. در مطالعه بالینی که روی ۳۰ بیمار مبتلا به افسردگی در محدوده سنی ۱۸ تا ۵۵ سال برای مقایسه کپسول‌های ۳۰ میلی‌گرم زعفران و کپسول‌های ۱۰۰ میلی‌گرم ایمی پیرامین به مدت ۶ هفته صورت گرفت نشان داد که هیچ تفاوت معنی داری بین این دو گروه دیده نشد و در هر دو گروه بهبودی چشمگیری مشاهده گردید. همچنین برخی عوارض ایمی پیرامین مانند خشکی دهان در گروهی که زعفران مصرف کرده بودند مشاهده نگردید. در مطالعه بالینی دیگر که به صورت دو سویه کور بر روی ۴۰ بیمار مبتلا به افسردگی به مدت ۶ هفته و برای مقایسه کپسول‌های ۳۰ میلی‌گرم زعفران در مقایسه با فلوکستین ۲۰ میلی‌گرم انجام گرفت نشان داد که بین دو گروه تفاوت معنی داری دیده نشد و در هر دو گروه علایم افسردگی بهبود یافت. همچنین اثر ضد افسردگی گل محمدی از طریق تغییر رهاسازی آمین‌های موجود در نورون‌های پیش سیناپسی می‌باشد. ماده مؤثر (ژرانیول) موجود در گل محمدی اثر مهاری بر روی آنزیم مونو آمینو اکسیداز داشته و از تجزیه مونو آمین‌ها جلوگیری کرده و سبب افزایش رهاسازی مونو آمین‌ها می‌شود. این گیاه از طریق مهار بازجذب نوروترانسمیترهای مونو آمین شامل ۵-هیدروکسی تریپتامین و نورآدرنالین سبب افزایش میزان این نوروترانسمیترها شده و بدین ترتیب خاصیت ضد افسردگی خود را اعمال می‌نماید. در یک مطالعه‌ای که به منظور بررسی اثر ضد افسردگی گل محمدی در مقایسه با نرمال سالین در ۳۰ موش نر نژاد سوری با استفاده از آزمون شنای اجباری صورت گرفت، پس از اتمام مطالعه نتایج، نشان دهنده کاهش زمان بی تحرکی موش‌ها و افزایش زمان شنا بود. در طی مطالعات انجام شده با استفاده از آنتاگونیستها و آگونیستهای گیرنده‌های مختلفی مانند گیرنده‌های بنزودیازپینی، سروتونینی، آدرنالینی و دوپامینی و نیز با استفاده از تست‌های رفتاری نشان داده‌است که تأثیر ضد افسردگی اسانس لیمو اساساً به مسیر سروتونرژیکی خصوصاً گیرنده "5-HT1A" مربوط می‌شود. علاوه بر این آنالیز میزان نوروترنسمیترها در نواحی مختلف مغزی نشان داده‌است که اسانس لیمو احتمالاً از طریق تغییر سیستم‌های دوپامینرژیک و سروتونرژیکی فعالیت ضد افسردگی خود را اعمال می‌کند. در یک مطالعه تأثیرات ضد افسردگی مصرف خوراکی اسانس لیمو در موشها با استفاده از تست معلق ماندن از دم (tail suspension test) و نیز تأثیر آن بر مونو آمین‌های مغز مورد بررسی قرار گرفت. یافته‌ها نشان داد در مقایسه با فلوکستین (۱۸ کیلوگرم/میلی‌گرم خوراکی) به عنوان کنترل مثبت، مصرف ۴۰۰ کیلوگرم/میلی‌گرم اسانس لیمو زمان بی تحرکی در این تست را به نحو چشمگیری کاهش می‌دهد. آنالیز HPLC نمونه‌های به دست آمده نشان داد که موش‌های گاواژ شده با اسانس لیمو تفاوت‌های چشمگیری از لحاظ غلظت نوراپی نفرین، دوپامین و سروتونین در کورتکس پیش قدامی، استریاتوم و هیپوکامپ دارند که می‌تواند مؤید تأثیرات ضد استرسی و افسردگی اسانس لیمو باشد. در مطالعه‌ای دیگر تأثیرات ضد افسردگی رایحه چندین گیاه از جمله لیمو با استفاده از تست شنای اجباری بررسی شد. نتایج این مطالعه نشان داد که تنها رایحه لیمو به نحو چشمگیری زمان بی تحرکی کل را کاهش داده‌است و نیز موجب تقویت کاهش زمان بی تحرکی القا شده با داروی ایمیپرامین شده‌است. این مطالعه نشان دهنده تأثیر ضد افسردگی رایحه اسانس لیمو می‌باشد. مکمل‌های آنتی‌اکسیدانی
پروآنتوسیانیدین‌های اولیگومریک موادی هستند که به‌طور طبیعی وجود دارند و در انواع غذاها و منابع گیاهی یافت می‌شوند. آن‌ها فلاونول‌های بی‌نظیری هستند که از قابلیتهای آنتی‌اکسیدانی قوی و دستیابی حیاتی فوق‌العاده‌ای برخوردارند. آزمایش‌های بالینی نشان می‌دهد که پروآنتوسیانیدین‌های اولیگومریک، از نظر فعالیت آنتی‌اکسیدانی پنجاه بار قویتر از ویتامین E و بیست برابر قوی‌تر از ویتامین C می‌باشد. این مواد علاوه بر فعالیت آنتی‌اکسیدانی خود، بافت پیوندی، از جمله سیستم قلبی و عروقی را تقویت نموده، آن را ترمیم می‌کنند و با کاهش میزان تولید هیستامین، واکنش‌های حساسیت‌زا و التهاب‌آور را متعادل می‌سازند. با وجود این، پروآنتوسیانیدین‌های اولیگومریک در سراسر زندگی گیاهی یافت می‌شود و دو منبع اصلی آن عصاره پوست درخت کاج (پیکنوژنول) و عصاره دانه انگور می‌باشد. پیکنوژنول، نخستین منبع پروآنتوسیانیدین‌های اولیگومریک بود، و روش عصاره‌گیری آن در دهه ۱۹۵۰ به ثبت رسید. در نتیجه، هر چند پیکنوژنول نام تجارتی برای عصاره پوست درخت کاج می‌باشد، اغلب برای اشاره به منابع دیگر پروآنتوسیانیدین‌های اولیگومریک، و به خصوص عصاره دانه انگور، به‌طور غیررسمی از این نام استفاده می‌کنند. بیوفلاوونوئید
جعفری فرنگی (چِرویل)، میوه گیاه آقطی، میوه درخت خفچه، گیاه دم اسب، میوه گل سرخ و گیاهِ کیسهٔ کِشیش. کلروپلاست
سبزدیسه یا کلروپلاست پلاست‌هایی دارای کلروفیل (سبزینه) هستند که در سیتوپلاسم سلول‌های گیاهی یافت می‌شود. کلروپلاست‌ها به امواج مختلف طیف مرئی حساس‌اند و با استفاده از سبزینهٔ خود انرژی فوتونها را به مولکولهای شیمیایی تبدیل می‌کنند. شمار کلروپلاستها به‌طور ژنتیکی معین است. همچنین کلروپلاست از واحدهایی به نام گرانوم ساخته شده‌است که انرژِی خورشید را به دام می‌اندازد و خود این گرانوم‌ها نیز از واحدهایی به نام تیلاکوئید تشکیل شده. درون کلروپلاست مایعی سیال به نام استروما یا بستره تشکیل شده‌است. در واقع کار اصلی کلروپلاست فوتوسنتز است (فوتوسنتز: فرایندی است که انرژی خورشید را جذب می‌کند و ان را به صورت مواد غذایی یا قندها تبدیل می‌کند). کلروپلاست دارای دو غشا است که عبارتند از: دندان‌پزشکی کودکان
۲-فلوراید ها به صورت دهانشویه ،خمیردندان،ژل،وارنیش،آب آشامیدنی حاوی فلورایداست و اثر موضعی روی مینای دندان و استحکام بافت مینا دارد.و ترمیم یا دوباره معدنی شدن مینا را در مراحل اولیه ی پوسیدگی منجر میشود. سوخت‌وساز کربوهیدرات
کربوهیدرات‌ها در بسیاری از مسیرهای سوخت‌وسازی ضروری مرکزی هستند. گیاهان کربوهیدرات‌ها را از طریق کربن دی‌اکسید و آب از راه فتوسنتز می‌سازند و به وسیله آن‌ها انرژی جذب‌شده از نور خورشید را درون خود ذخیره می‌کنند. هنگامی که جانوران و قارچ‌ها گیاهان را مصرف می‌کنند، از طریق تنفس سلولی این کربوهیدرات‌های ذخیره شده را تجزیه می‌کنند تا انرژی در دسترس سلول‌ها قرار گیرد. حیوانات و گیاهان به‌طور موقت انرژی آزاد شده را به صورت مولکول‌های پرانرژی مانند ATP برای استفاده در فرایندهای مختلف سلولی ذخیره می‌کنند. کلروژنیک اسید
این ماده شیمیایی در دانه‌های سبز قهوه یا دانه‌های بو داده نشده وجود دارد. زمانی که دانه‌ها بو داده می‌شوند، اسید کلروژنیک عملاً از بین می‌رود. بسیاری بر این باروند که این ماده به کاهش جذب کربوهیدرات‌ها در دستگاه گوارش انسان کمک می‌کند، از این رو، به کاهش قند خون و تولید انسولین کمک می‌کند. برخی مطالعات با حضور سوژه‌های حیوانی توانایی در کاهش جذب چربی و ذخیره آن را نیز نشان داده‌اند. کالندیت ای
مواد مؤثر گیاه همیشه بهار عبارتنداز: گلیکوزیدهای فلاونول، استرول‌ها و الکل‌های پنتاسیکلیک مانند فارادول. در گیاه اکیناسه عبارتند از: گلیکوزیدهای اکیناکوزید، الکالوئیدها، آمیدها، الکیل امیدها، اکی ناسئین، پلی ساکاریدها، اکیناسین و فلاونوئیدها. روتین
روتین (روتوزید یا روتینوزید) و سایر فلاونول‌های تغذیه‌ای، تحت تحقیقات بالینی اولیه برای اثرات بیولوژیکی بالقوه خود هستند. پژوهش‌هایی برای بررسی درمان یا بهبود سندرم پس از ترومبوتیک، نارسایی وریدی و اختلال عملکرد اندوتلیالی، صورت گرفته اما هیچ شواهد معتبر علمی برای استفادهٔ ایمن و مؤثر از روتین، تا سال ۲۰۱۸، برای درمان این موارد وجود ندارد. روتین به‌عنوان یک فلاونول در میان فلاونوئیدهای مشابه، به‌دلیل جذب ضعیف، متابولیسم بالا، دفع سریع و فراهمی زیستی پایینی دارد که در مجموع، پتانسیل آن را برای استفاده به عنوان یک دارو محدود می‌کند. سلونوئید
سلونوئید یک فنر پیچ خورده درون یک بستهٔ محکم ماریپیچیست. در فیزیک، سلونوئید یک حلقه‌ای از سیم است که اغلب دور یک هستهٔ فلزی پیچیده شده. وقتی یک شدت جریان به آن متصل شود باعث به وجود آمدن یک میدان مغناطیسی می‌شود. زردینه (رنگیزه)
زردینه‌ها مهمترین رنگیزهٔ (رنگدانه) در فرآوری رنگ زرد، سرخ یا آبی در گلبرگ گیاهان، که جانوران گرده‌افشان را به خود می‌کشند، می‌باشند. در گیاهان تکامل‌یافته‌تر، زردینه‌ها پرتوهای فرابنفش را پالایش می‌کنند. اسیدهای فنولیک
اسیدهای فنولیک از متابولیت‌های گیاهی هستند. آنها به عنوان یک نوع فیتوکمیکال (ترکیب شیمیایی گیاهی) تحت عنوان پلی‌فنول در نظر گرفته می‌شوند. آنها علاوه بر فلاونوئیدها و استیلبن‌ها، پلی‌فنول‌های اصلی و مهمی بوده که به‌طور طبیعی در گیاهان یافت می‌شوند. پلی‌فنول‌ها اغلب توسط گیاهان جهت دفاع از خود در برابر پاتوژن‌ها (عوامل بیماری‌زا) تولید می‌شوند. اسیدهای فنولیک همچنین به عنوان مولکول‌های پیام‌رسان عمل کرده و نقش مهمی در رشد و تولید مثل گیاه دارند. پروآنتوسیانیدین‌های اولیگومریک
پروآنتوسیانیدین‌های اولیگومریک موادی هستند که به‌طور طبیعی وجود دارند و در انواع غذاها و منابع گیاهی یافت می‌شوند. آن‌ها فلاونول‌های بی‌نظیری هستند که از قابلیتهای آنتی‌اکسیدانی قوی و دستیابی حیاتی فوق‌العاده‌ای برخوردارند. آزمایش‌های بالینی نشان می‌دهد که پروآنتوسیانیدین‌های اولیگومریک، از نظر فعالیت آنتی‌اکسیدانی پنجاه بار قویتر از ویتامین E و بیست برابر قوی‌تر از ویتامین C می‌باشد. این مواد علاوه بر فعالیت آنتی‌اکسیدانی خود، بافت پیوندی، از جمله سیستم قلبی و عروقی را تقویت نموده، آن را ترمیم می‌کنند و با کاهش میزان تولید هیستامین، واکنش‌های حساسیت‌زا و التهاب‌آور را متعادل می‌سازند. پروآنتوسیانیدین‌های اولیگومریک در سراسر زندگی گیاهی یافت می‌شود و دو منبع اصلی آن عصاره پوست درخت کاج (پیکنوژنول) و عصاره دانه انگور می‌باشد. پیکنوژنول، نخستین منبع پروآنتوسیانیدین‌های اولیگومریک بود، و روش عصاره‌گیری آن در دهه ۱۹۵۰ به ثبت رسید. در نتیجه، هر چند پیکنوژنول نام تجارتی برای عصاره پوست درخت کاج می‌باشد، اغلب برای اشاره به منابع دیگر پروآنتوسیانیدین‌های اولیگومریک، و به خصوص عصاره دانه انگور، به‌طور غیررسمی از این نام استفاده می‌کنند. مکمل‌های ویتامینی
بیوفلاوونوئیدها همچنین در گیاهان دارویی ذیل نیز یافت می‌شود (البته در گیاهان تازه و خشک نشده بیشتر و با کیفیت بهتر یافت می‌شود): مفناید
مفناید از سولفانامیدها بوده با اختلال در ساخت فولات باکتری‌ها عملکردی باکتریواستاتیک دارد. فیتواستروژن
فیتواستروژن ها گروهی از مواد شیمیایی گیاهی (فیتوکمیکالها) هستند که به ‌طور طبیعی در گیاهان تولید شده و دارای نقش‌های زیست‌شناسی از قبیل تشکیل بخشی از سیستم دفاعی گیاه و حفاظت از گیاه در مقابل تنش‌ها می‌باشند. فیتو استروژن واژه‌ای عمومی است که به هر ترکیب یا متابولیت گیاهی که در مهره داران پاسخهای زیستی ایجاد نموده و با اتصال به گیرنده‌های استروژن، عملکرد استروژنهای درونزاد را تقلید یا تعدیل می‌کند اطلاق می‌شود. مکمل‌های غذایی طبیعی
مکمل‌های غذایی طبیعی طیف وسیعی از فراورده‌های مختلف را در بر می‌گیرند. به‌طور کلی، این مکملها یا به شکل ترکیبی از مواد غذایی یا فراورده‌های جانبی آن‌ها می‌باشند و از فواید بسیاری برخوردارند. مکملهای غذایی طبیعی سرشار از مواد مغذی خاص و نیز حاوی اجزای سازنده فعالی هستند که به فرایندهای گوارشی یا متابولیکی کمک کرده، یا ترکیبی از مواد غذایی و اجزای سازنده فعال را تأمین می‌کنند. با وجود این، باید در هنگام مصرف آن‌ها نسبت به مزایا و معایب آن‌ها آگاهی کاملی داشت. مکملهای غذایی طبیعی نظیر سیر، گیاه صبر زرد (آلوئه ورا)، گیاهان برگی، روغن ماهی و سبوس می‌باشد و قرن‌هاست که در بسیاری از نقاط دنیا مورد استفاده قرار گرفته‌اند. کافئین
کافئین یک مادهٔ شیمیایی خوراکی است که در گیاهان گوناگونی از جمله قهوه، کاکائو، کولا و چای یافت می‌شود و نوعی داروی محرک است که می‌تواند از خوابیدن جلوگیری کند. کافئین یک آلکالوئید از خانواده متیل‌گزانتین‌ها است که خواص آن به تئوفیلین و تئوبرومین هم شبیه است. کافئین خالص، به صورت پودر سفید رنگ تلخی می‌باشد. این ماده از ترکیب کربن، هیدروژن، نیتروژن و اکسیژن تشکیل شده‌است. بیونوریکا
به منظور دستیابی به این هدف، بیونوریکا پتانسل بالای مواد موثره موجود در گیاهان را با استفاده از تحقیقات پیشرفته و تکنولوژی‌های نوآورانه برای تولید داروهای مؤثر و ایمن گیاهی رمزگشایی می‌کند. این همان چیزی است که بیونوریکا آنرا فایتونیرینگ نامیده‌است. کالاندولا
فلاونوئیدهای موجود در گل‌همیشه بهار از آزاد شدن هیستامین و تولید پروستاگلاندین‌ها جلوگیری می‌نمایند. ساپونین‌های گل همیشه بهار از آزاد شدن هیستامین، برادی کینین و بعضی از سایر واسطه‌های التهاب جلوگیری کرده و با کاهش نفوذپذیری مویرگ‌ها مانع تراوش پلاسما به فضای میان بافتی (کاهش ادم) شده، مهاجرت گلبول‌های سفید را به ناحیه ملتهب کاهش می‌دهند. کارتنوئیدهای گل همیشه بهار بخصوص بتاکاروتن پیش‌ساز ویتامین A بوده و به‌اثرات ضدالتهاب فلاونوئیدها کمک می‌کنند. کاروتنوئیدها همچنین همراه با تانن موجود در گیاه ممکن است در پیشگیری و بهبود حالت قرمزی، ادم و درد ناشی از آفتاب سوختگی که در اثر اشعه ماوراء بنفش ایجاد می‌شود مؤثر باشند. مواد شیمیایی گیاهی
گلوکوزیدها از سوخت و ساز ثانویهٔ گیاهان به دست می‌آیند و از دو قسمت تشکیل شده‌اند. یک قسمت آن مانند گلوکز محتوی قند و در اکثر موارد غیرفعال است و اثر مناسبی روی حلال بودن گلوکوزید و جذب آن و حتی انتقال آن از یک عضو به عضو دیگر دارد. اثر درمانی مربوط به قسمت دوم است که به آن اگلیکن (یا اگلوکن) گفته می‌شود. برحسب ترکیبات گلوکوزیدها را به چندین گروه تقسیم می‌کنند: الف) تیوگلوکوزیدها: حاوی گوگرد که به‌طور آلی به آن متصل و مثلاً به وسیلة خانوادة کلم مشخص می‌شوند. آن‌ها به همراه یک آنزیم، میروزیناز که اثرش تجزیة آن‌ها به گلوکز و ایزوتیوسیانات‌های سی نه وول‌ها (خردل، دانه‌های خردل سفید یا سیاه دانة گیاه لادن) است. ب) گلوکوزیدهای مشتق از اسید سیانیدریک متصل به یک قند تشکیل می‌شود. با تأثیر آنزیم آن‌ها تجزیه (اغلب در آب دهان انسان) و به اسید سیانیدریک آزاد که یک نوع سم است تبدیل می‌شود (بادام‌های تلخ، گل آقطی سیاه و آلو و برگ‌های گیلاس). ج) گلوکوزیدهای آنتراکینونیک در اکثر موارد پیگمان‌های شفافی هستند که به آسانی مورد اشتباه قرار می‌گیرند. آن‌ها شش تا هشت ساعت پس از جذب اثر ملین دارند (ساقة زیر زمینی ریوند). د) کاردیوگلوکوزیدها (گلوکوزیدهای دیژیتال) که موارد بسیار مهمی هستند و به مقدار کمی فعالیت قلب را تنظیم می‌کنند. بر حسب ساختمان شیمیایی آن‌ها را به کاردنولیدها: گل انگشتانه، موگه و آدونیس و بوفادینول‌ها (ریشة هلبور) تقسیم می‌کنند. هـ) گلوکوزیدهای فنلیک که متعلق به گروه عناصری هستند که اثرات و در بیشتر موارد عطر خاصی نیز دارند. به همین دلیل برخی مواقع آن‌ها را در میان عناصر معطر طبقه‌بندی می‌کنند (مشتقات سالیسیلیک موجود در پوست درخت بید، ریش بز، و جوانه‌های صنوبر آربوتین و متیل آربوتین موجود در بوسرول، مورد و خزه). مواد شیمیایی گیاهی
مواد مؤثره گیاهان دارویی دو نوع هستند: اول مواد حاصل از سوخت و ساز اوّلیه (اساساً ساکارید) یا مواد مورد نیاز و حیاتی، که در همة گیاهان سبز با عمل فتوسنتز به وجود می‌آیند. نوع دوم مواد حاصل از سوخت و ساز ثانویه که در اثر جذب ازت توسط گیاه تولید می‌شوند. این تولیدات ظاهراً اغلب برای گیاه بدون فایده هستند، ولی بر عکس اثرات درمانی آن‌ها قابل توجه‌است. منظور از این ترکیبات اسانس‌های روغنی (یا اسانس طبیعی)، رزین‌ها و آلکالوئیدهای مختلف نظیر تریاک است. عموماً این مواد در حالت طبیعی به‌طور خالص یافت نمی‌شوند و به حالت ترکیب با عناصر دیگری همراهند که به صورت مکمل اثرات آن‌ها را تقویت می‌کنند. با این حال حتی اگر گیاه دارویی فقط یک مادة فعال داشته باشد باز اثر آن روی بدن انسان مفیدتر از همان ماده در حالت به دست آمده از سنتز شیمیایی است. فلاون‌ها
فلاون‌ها (از لغت لاتین "flavus" به معنی "زرد") دسته‌ای از فلاونوئیدها بر اساس هسته اصلی ۲-فنیل کروم-۴-وان (۲-فنیل-۱- بنزوپیران -۴-اون است که در تصویر اول این مقاله نشان داده شده است. فولینیک اسید
لوکوورین ممکن است از طریق رقابت با متوترکسات در فرایندانتقال به داخل سلول مانع اثر متوترکسات‌روی سلول‌های مغز استخوان و مجرای‌گوارش شود اما ظاهراً بر مسمومیت کلیوی ناشی از مصرف متوترکسات بی‌تأثیر است. لوکوورین (فولینیک اسید) شکل کوتاه شده فولات (مشابه FH۴) است که برای تأثیر خود نیازی به استفاده از آنزیم DHFR ندارد. لوکوورین به درون سلول‌های سالم انتقال یافته و برای ساخت DNA و RNA استفاده می‌شود. سلول‌های سرطانی به علت دارا بودن مکانیسم‌های انتقال آسیب دیده قادر به استفاده از لوکوورین نیستند. لوکوورین معمولاً در طی ۲۴ تا ۳۶ ساعت پس از دریافت متوترکسات آغاز شده و تا زمانی که سطوح سرمی متوتروکسات به زیر سطوح غیر سمی برسد، ادامه می‌یابد. بیوفلاوونوئید
بیوفلاوونوئیدها را در قدیم با نام ویتامین P می‌شناختند، لیکن امروزه این مواد را جزء ویتامینها نمی‌دانند. بیوفلاوونوئیدها جذب ویتامین C را افزایش می‌دهند و به همین دلیل هم بهتر است این مواد را با هم مصرف نمود. بیوفلاوونوئیدهای مختلفی نظیر هسپرتین، هسپریدین، اریودیکتیول، کوئرستین، کوئرسترین و روتین وجود دارد. هورمون گیاهی
براسینواستروئیدها، تنها گروه هورمون‌های گیاهی استروئیدی هستند. این ترکیبات در مواردی چون طویل‌سازی و تقسیم سلولی، زمین‌گرایی، تمایز بافت‌ها به بافت چوبی و مقابله با استرس‌های زیستی، ایفای نقش می‌کنند. این مواد، نخستین بار در سال ۱۹۷۹ در گرده گیاه کلزا شناسایی شد. جعفری (گیاه)
فلاوونوئیدها: دومین جزء مهم آن، فلاوونوئیدها می‌باشند. از ترکیبات مهم این گروه که در جعفری یافت می‌شود، می‌توان آپیئین(apiin)، آپیجنین(apigenin)، کریسواِریول(crisoeriol) و لوتئولین(luteolin) را نام برد. گلوکوزید
گلوکوزیدها از سوخت و ساز ثانویهٔ گیاهان به دست می‌آیند و از دو قسمت تشکیل شده‌اند. یک قسمت آن مانند گلوکز محتوی قند و در اکثر موارد غیرفعال است و اثر مناسبی روی حلال بودن گلوکوزید و جذب آن و حتی انتقال آن از یک عضو به عضو دیگر دارد. اثر درمانی مربوط به قسمت دوم است که به آن اگلیکن (یا اگلوکن) گفته می‌شود. برحسب ترکیبات گلوکوزیدها را به چندین گروه تقسیم می‌کنند: الف) تیوگلوکوزیدها: حاوی گوگرد که به‌طور آلی به آن متصل و مثلاً به وسیلهٔ خانوادهٔ کلم مشخص می‌شوند. آنها به همراه یک آنزیم، میروزیناز که اثرش تجزیهٔ آن‌ها به گلوکز و ایزوتیوسیانات‌های سی‌نه‌وول‌ها (خردل، دانه‌های خردل سفید یا سیاه دانهٔ گیاه لادن) است. ب) گلوکوزیدهای مشتق از اسید سیانیدریک متصل به یک قند تشکیل می‌شود. با تأثیر آنزیم آن‌ها تجزیه (اغلب در آب دهان انسان) و به اسید سیانیدریک آزاد که یک نوع سم است تبدیل می‌شود (بادام‌های تلخ، گل آقطی سیاه و آلو و برگ‌های گیلاس). ج) گلوکوزیدهای آنتراکینونیک در اکثر موارد پیگمان‌های شفافی هستند که به آسانی مورد اشتباه قرار می‌گیرند. آن‌ها شش تا هشت ساعت پس از جذب اثر ملین دارند (ساقهٔ زیر زمینی ریوند). د) کاردیوگلوکوزیدها (گلوکوزیدهای دیژیتال) که موارد بسیار مهمی هستند و به مقدار کمی فعالیت قلب را تنظیم می‌کنند. بر حسب ساختمان شیمیایی آن‌ها را به کاردنولیدها: گل انگشتانه، موگه و آدونیس و بوفادینول‌ها (ریشهٔ هلبور) تقسیم می‌کنند. هـ) گلوکوزیدهای فنلیک که متعلق به گروه عناصری هستند که اثرات و در بیش تر موارد عطر خاصی نیز دارند. به همین دلیل برخی مواقع آنها را در میان عناصر معطر طبقه‌بندی می‌کنند (مشتقات سالیسیلیک موجود در پوست درخت بید، ریش بز، و جوانه‌های صنوبر آربوتین و متیل آربوتین موجود در بوسرول، مورد و خزه). سولفونامید (دارو)
سولفونامیدها فقط از رشد میکروارگانیسم‌هایی که خود اسید فولیک را تولید می‌نمایند جلوگیری می‌کنند و بر سلول‌های میزبان، مثلاً انسان که ماده فوق را از محیط (غذا) دریافت می‌نماید مؤثر نمی‌باشند لذا می‌توان سولفونامیدها را برای اکثر بیماری‌های عفونی در پستانداران و پرندگان مصرف نمود. رنگدانه فتوسنتزی
سیانوباکتر‌ها مانند گیاهان آب را به عنوان اهدا کننده الکترون برای فتوسنتز به کار می‌برند و بنابراین اکسیژن آزاد می‌کنند. همچنین کلروفیل را نیز به عنوان رنگدانه به کار می‌برند. افزون بر این، بیشتر سیانوباکتریها از فیکوبلی‌پروتئین‌ها که رنگدانه‌های هستند که در آب حل می‌شوند و در سیتوپلاسمِ کلروپلاست وجود دارند برای جذب انرژی نور و انتقال آن به کلروفیل ها استفاده می‌کنند. (بعضی از سیانوباکتری‌ها مانند پروکلروفیت‌ها کلروفیل ب را به جای فیکوبیلین به کار می‌برند. ) تصور می‌شود که کلروپلاستهای موجود در گیاهان و جلبکها همگی از سیانوباکتریها تکامل یافته‌اند. واکنش آلگار–فلین–اویامادا
واکنش آلگار–فلین–اویامادا واکنشی شیمیایی در شیمی آلی است که طی آن کالکونوید در حضور یک عامل اکسنده، به یک فلاونول، اکسید می‌شود. این واکنش منجر به تشکیل یک حلقه جدید در ترکیب می‌شود. رتینوئید
رتینوئیدها در بسیاری از کارکردهای مهم و متنوع در سراسر بدن از جمله در بینایی، تنظیم تکثیر سلولی و تمایز، رشد بافت استخوان، عملکرد سیستم ایمنی، و فعال شدن ژن سرکوبگر تومور نقش دارند. مواد شیمیایی گیاهی
در این مورد می‌توان تریاک را که شیرة خشک شدة گرز خشخاش است نام برد که علاوه بر تعداد زیادی از مواد مختلف، تعداد قابل توجهی از آلکالوئیدهای مهم نیز در آن موجود است. هر آلکالوئید را که از دیگر عناصر جدا کنیم، اثری کاملاً متفاوت از مجموع تریاک دارد و آثار خاص مربوط به خود را بر بدن انسان ظاهر می‌سازد (اثرات فارماکولوژیک). گیاه دیژیتال (گل انگشتانه) نیز به همین صورت است. در حال حاضر روش‌های مدرنی وجود دارند که امکان می‌دهند عناصر موجود در گیاهان کشف شوند. در مرحلة اول مطالعات میکروسکپی روی ساختمان آناتومی و شکل ظاهری گیاه (اطلس میکروسکپی گیاهان دارویی) انجام می‌شود. سپس روش‌های فیزیکی از قبیل میکروسوبلیماسیون که شامل گرم کردن مقادیر کم دارو و جمع‌آوری بخارهای متصاعد شده روی شیشه‌های مخصوص است که بعداً با تجزیة شیمیایی به جداسازی عناصر اقدام می‌شود. برخی مواد نیز از طریق نور فلورسنتی که تحت تابش یک لامپ جیوه‌ای از خود منتشر می‌کنند، مورد شناسایی قرار می‌گیرند. و بالاخره از طریق تکنیک‌های کمّی و کیفی شیمیایی وجود برخی عناصر در گیاه بررسی می‌شود. این روش‌ها در مقالات تخصصی که پاسخگوی معیارهای موجود در سطح ملی و انتظاراتی که از کیفیت گیاهان طبی می‌رود، مطرح می‌شود. از نظر علم شیمی، نوع و جنس دارو به وسیلة مقدار مواد موجود در گروه‌های اصلی نظیر: آلکالوئیدها، گلوکوزیدها، ساپونین‌ها، عوامل تلخ، تانن‌ها، مواد معطر، اسانس‌های روغنی و ترپن‌ها، روغن‌های چرب، گلوکوکنین، موسیلاژهای گیاهی، هورمون‌ها و مواد ضدعفونی‌کننده گیاهی که از مهم‌ترین مواد هستند بررسی می‌شود. زردینه (رنگیزه)
زردینه یا زیست‌زردینه دسته‌ای از فراورده‌های دومین گیاهی هستند که رنگیزه‌های زرد را پدید می‌آورند. نامگذاری آنها از روی رنگ زرد آنها (به انگلیسی: flavonoids یا bioflavonoids، برگرفته از ریشهٔ لاتین آن، flavus، به معنی زرد) در طبیعت است. به زردینه‌ها، در گذشته (۱۹۳۰ - ۱۹۵۰) ویتامین پ (Vitamin P) هم گفته می‌شد. نقش اسید آمینه در کشاورزی
اسیدهای آمینه آروماتیک، به نسبت غیرقطبی هستند که تمام اسیدهای آمینه آروماتیک قادر به جذب نور فرابنفش هستند. تیروزین و تریپتوفان نسبت به فنیل آلانین مقدار بیشتری را جذب می‌کنند که تریپتوفان در nm ۲۸۰ بیشترین مقدار جذب نور فرابنفش را دارد. تیروزین، تریپتوفان و فنیل آلانین جزء این دسته هستند. فیل‌ماهی
مصرف خاویار از ابتلا به بیماری افسردگی و بیماری‌های قلبی عروقی پیشگیری می‌کند، چرا که در خاویار غلظت اسیدهای چرب از نوع امگا۳ بسیار بالاست. بعلاوه خاویار غنی از ترکیبی به نام "Ctacosand" است که نوعی الکل چرب با زنجیره بلند است و در بدن به اسیدهای چرب تبدیل می‌شود. این اسیدهای چرب به دست آمده در سنتز میلین (پوشش سلول عصبی) نقش بسزایی ایفا می‌کند. به همین دلیل مصرف خاویار در سلامت سلول‌های عصبی بسیار مؤثر است. در کشورهایی که ماهی و خاویار در عادات غذایی مردم جایگاه ویژه‌ای دارد، میزان ابتلا به افسردگی بسیار کمتر از دیگر کشورهاست. وجود اسیدهای چرب «امگا۳» درخاویار مانع از افزایش کلسترول خون و به دنبال آن باعث پیشگیری از ابتلا به بیماری‌های قلبی عروقی می‌شود. بعلاوه مصرف خاویار در پیشگیری از ابتلا به بیماری‌های آرتریت رومائید (التهاب مفاصل)، بیماری‌های دستگاه گوارش و بعضی از انواع سرطان بسیار مؤثر است. فلکاینید
فلکاینید آلکالوئید
در حقیقت ارائه تعریفی دقیق از اصطلاح آلکالویید (شبه قلیا) تا حدی مشکل است چون مرز واضحی بین آلکالوئیدها و آمینهای پیچیده طبیعی وجود ندارد. آلکالوئیدهای معمول که از گیاهان بدست می‌آیند، نوعی ترکیبات بازی هستند که حداقل دارای یک اتم نیتروژن (معمولا در یک حلقه هتروسیکل) می‌باشند. ترکیبات مزبور معمولاً دارای اثرات فیزیولوژیک برجسته‌ای روی انسان و حیوانات می‌باشند. گاهی اوقات نام پروتوآلکالوئید یا آمینو آلکالوئید را برای ترکیباتی همچون هوردنین، افدرین و کلشی سین که فاقد یک یا تعداد بیشتری از خواص آلکالوئیدهای معمول هستند، به کار می‌برند. آلکالوئیدهای دیگری که ویژگی‌های آن‌ها با ویژگی‌های ارائه شده در تعریف عمومی مطابقت ندارند آنهایی هستند که از راه سنتز به دست می‌آیند لیکن در گیاهان یافت نمی‌شوند. این دسته از ترکیبات شباهت زیادی به آلکالوئید‌های طبیعی دارند (برای نمونه: هماتروپین). عملاً به آن دسته از ترکیباتی که در گیاهان یافت می‌شوند و به آزمایشهای کیفی در مورد الکالوییدها جواب مثبت می‌دهند، آلکالوئید گفته می‌شود و چنانچه گیاهان نسبت به این آزمایشها جواب مثبت دهند معمولاً آن‌ها را جزو گیاهان حاوی آلکالوئید قلمداد می‌نمایند. رنگدانه فتوسنتزی
رنگدانه‌های گیاهی (به ترتیب افزایش قطبیت):کلروفیل آ رایج‌ترین رنگدانه در هر گیاهی است که فتوسنتز انجام می‌دهد. دلیل وجود این همه رنگدانه گوناگون این است که هر یک می‌توانند در طیف الکترومغناطیسی مختلفی نور بیشتری را به خود جذب کنند. کلروفیل آ در طول موج ۴۰۰-۴۵۰ و در طول موج ۶۵۰-۷۰۰ نانومتر خوب کار می‌کند. کلروفیل ب در طول موج ۴۵۰-۵۰۰ نانومتر و ۶۰۰-۶۵۰ نانومتر خوب کار می‌کند. زانثوفیل در طول موج ۴۰۰-۵۳۰ نانومتر خوب کار می‌کند. با این حال هیچ کدام از رنگدانه‌ها در جذب منطقه نوری زرد-سبز که ما آن را در طبیعیت زیاد مشاهده می‌کنیم خوب کار نمی‌کنند. پیشگیری از سرطان
پیش ساز ویتامین آ است که در بدن تبدیل به ویتامین آ می‌شود. بررسی بیش از ۶۰۰ کاروتنوئید مختلف نشان داده‌است که بتاکاروتن (یکی از کاروتنوئیدهای مهم) سبزی‌ها و میوه‌های سبز، زرد و نارنجی را از تخریب ناشی از اشعه خورشید حفظ می‌کند؛ بنابراین تصور می‌شود چنین اثری را نیز در بدن داشته باشد. مقدار معینی برای دریافت آن وجود ندارد. هویج، کدو حلوایی، کلم بروکلی، سیب زمینی شیرین، اسفناج، گوجه فرنگی، انواع کلم مثل کلم بروکلی، طالبی، هلو و زردآلو منابع غنی بتاکاروتن هستند. هیدروکسیدهای دولایه‌ای
این ترکیبات در زمینه کشاورزی نیز کاربردهای فراوانی دارند. سموم دفع آفات، ماده ای شیمیایی است که برای کنترل یا دفع آفات از جمله حشرات، گیاهان نامطلوب، قارچ‌ها، باکتری‌ها و ویروس‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرند. استفاده از سموم دفع آفات در کشاورزی باعث افزایش بهره‌وری محصولات زراعی می‌شود، اما به دلیل انباشته شدن این سموم در سطح خاک و آب‌های زیرزمینی می‌تواند اثر مخربی بر محیط زیست بگذارد. استفاده مداوم از سموم دفع آفات می‌تواند باعث آلودگی هوا، آلودگی آب و انقراض گونه‌های در معرض خطر شود؛ بنابراین دانشمندان به دنبال حداقل مقدار سموم دفع آفات می‌باشند که از خاک و آب‌های زیرزمینی محافظت کنند. در این زمینه LDH به دلیل سمیت سلولی نسبتاً کم برای گیاهان و حیوانات، ظرفیت جذب بالا و خاصیت کلوییدی می‌تواند به عنوان یک ماده مؤثر عمل می‌کند. بسته به نوع کاربردها در صنایع کشاورزی، از LDH به دو روش مختلف استفاده می‌شود؛ ۱)بعنوان جاذب ۲) بعنوان مبدل آنیون در نتیجه هیدروکسیدهای دولایه‌ای به دلیل سطح ویژه بالا، تخلخل‌های زیاد و تعداد مکان‌های اصلی می‌توانند به عنوان یک ماده جاذب عمل کنند، بنابراین سموم موجود در خاک و فاضلاب تصفیه نشده را می‌توان از طریق جذب سطحی به حداقل رساند. بیوفلاوونوئید
ماده سیاه زیر پوست مرکبات، انواع فلفل، گندم سیاه، انگور فرنگی سیاه، انواع زرد آلو، گیلاس، گریپ فروت، انگور، لیمو، پُرتقال، آلو خشک و میوه گل سرخ، دارای بیوفلاوونوئیدها هستند. بیوفلاوونوئیدها همچنین در گیاهان دارویی ذیل نیز یافت می‌شود (البته در گیاهان تازه و خشک نشده بیشتر و با کیفیت بهتر یافت می‌شود): آلوآنزیم
آلوآنزیم‌ها عملکرد به‌شدت حفاظت‌شده‌ای در میان شاخه‌ها و فرمانروها دارند و به همین سبب، متخصصان فیلوژنتیک از آنها جهت اندازه‌گیری و شناخت تاریخچهٔ تکاملی و ارتباط میان گونه‌های مختلف جانداران استفاده می‌کنند. آنزیم
کوآنزیم‌ها مولکول‌های آلی کوچکی هستند که می‌توانند آزادانه یا محکم به آنزیم متصل شوند. کوآنزیم‌ها گروه‌های شیمیایی را از یک آنزیم به دیگری منتقل می‌کنند. نمونه‌های آن شامل نیکوتین‌آمید آدنین دی‌نوکلئوتید فسفات (NADPH)، نیکوتین‌آمید آدنین دی‌نوکلئوتید (NADH) و آدنوزین تری‌فسفات (ATP) است. برخی کوآنزیم‌ها، مانند فلاوین مونونوکلئوتید (FMN)، فلاوین آدنین دینوکلئوتید (FAD)، تیامین پیروفسفات (TPP) و تترا هیدروفولات (THF) از ویتامین‌ها مشتق می‌شوند. این کوآنزیم‌ها نمی‌توانند توسط بدن طی فرایند سنتز نوپدید ساخته شوند و ترکیبات (ویتامین‌ها) که از نزدیک مرتبط هستند باید از رژیم غذایی حاصل شود. گروه‌های شیمیایی حمل شده شامل موارد زیر هستند: مواد شیمیایی گیاهی
آلکالوئیدها ترکیبات پیچیدة ازت دار هستند؛ و نوع بازی آن‌ها معمولاً اثرات قوی فیزیولوژیک دارد. ضمناً آن‌ها اکثراً سموم گیاهی بسیار مؤثر و دارای اثرات خاصی نیز هستند. در طب غالباً از نوع خالص آن استفاده شده و ارزش واقعی آن فقط به دست پزشکی ماهر پدیدار می‌گردد. آلکالوئیدها را بر حسب ترکیبات شیمیایی و خصوصاً ساختمان مولکولی آن‌ها در چندین دسته و گروه تقسیم‌بندی می‌کنند. در بخش تفصیلی به گیاهانی برخواهیم خورد که محتوی عناصر زیر هستند: الف) فنیل آلانیل: کاپسائیسین در فلفل، کلشیسین در گل حسرت. ب) آلکالوئید ایزوکینولئیک: مرفین، اتیل مرفین، کدئین، و پاپاورین که در تریاک موجود است و آلکالوئیدهای ایندولیک: ارگومترین، اِرگوتامین، ارگوتوکسین از زنگ غلات. ج) آلکالوئیدهای کینولئیک: شاخه برگ دار سداب معمولی. د) آلکالوئیدهای پیریدیک و پیپریدیک: ریسینین در کرچک، تری گونلین در شنبلیله، کونیل (سم خطرناک) در شوکران کبیر. هـ) آلکالوئیدهای مشتق از تروپان: اسکوپولامین و آتروپین در بلّادون. و) آلکالوئیدهای استروئید: ریشة بنفشة معطر، تاج الملوک (آکونیتین به عنوان مثال). مکمل‌های ویتامینی
در قدیم بیوفلاوونوئیدها را با نام ویتامین P می‌شناختند، لیکن امروزه این مواد را جزء ویتامینها نمی‌دانند. بیوفلاوونوئیدها جذب ویتامین C را افزایش می‌دهند و به همین دلیل هم بهتر است این مواد را با هم مصرف نمود. بیوفلاوونوئیدهای مختلفی نظیر هسپرتین، هسپریدین، اریودیکتیول، کوئرستین، کوئرسترین و روتین وجود دارد. اگر چه ضرورت بیوفلاوونوئیدها برای انسان اثبات نشده‌است، اما بهتر است منابع طبیعی حاوی آن‌ها را در برنامه غذایی گنجانید. بیوفلاوونوئیدها در درمان آسیب‌های ورزشی کاربرد دارند، زیرا درد، ورم و خون مردگی را تسکین می‌دهند. این مواد همچنین درد پاها و سرتاسر پشت را کاهش داده و عوارض جانبی مربوط به خون‌ریزی طولانی و کم شدن میزان کلسیم خون را تخفیف می‌دهند. بیوفلاوونوئیدها با کمک ویتامین C از ساختار مویرگها حفاظت نموده و علاوه براین دارای تأثیر ضد باکتری هستند، به گردش خون کمک نموده، باعث تولید صفرا می‌شوند، میزان کلسترول را پایین می‌آورند و از بروز آب مروارید پیشگیری و بر آن اثر بهبود دهنده نیز دارند. مصرف بیوفلاوونوئیدها با ویتامین C بیماری تبخال را نیز کاهش می‌دهد. گیاه خانگی
گیاهان خانگی مواد آلاینده کیفیت هوای داخل ساختمان از جمله ترکیبات آلی فرار مانند بنزن، تولوئن، زایلن (خانواده‌ای از هیدروکربن‌های سمی و قابل اشتعال و معطر) را کاهش می‌دهند. این ترکیبات در مرحله اول توسط میکروارگانیسم‌های موجود در خاک برطرف می‌شوند. این گیاهان می‌توانند (CO2) کربن دی اکسید موجود در خاک را هم که با کار کمتر مرتبط است از داخل ساختمان برطرف کنند. تأثیر این گیاهان برای استفاده در سفینه‌ها توسط ناسا مورد پژوهش قرار گرفته است.همچنین به نظر می‌رسد گیاهان می‌توانند میکروبهای موجود در هوا را کاهش داده و رطوبت را هم افزایش دهد. هورمون گیاهی
هورمون‌های گیاهی یا فیتوهورمون‌ها مولکول‌هایی پیام‌رسان هستند که در بخشی از گیاه ساخته شده و در غلظت‌های بسیار کم فعالند. این ترکیبات، اثرات فیزیولوژیکی محسوسی در قسمت‌های مختلف گیاه به جا می‌گذارند. هورمون‌های گیاهی دارای اثرات متعددی بر رشد، اندام‌زایی و تکوین گیاه، رویان‌زایی، مقابلهٔ گیاه با پاتوژن‌ها، پاسخ گیاه به استرس‌ها و تولیدمثل گیاه دارند. سبزی
برخی از سبزی ‌ها حاوی مواد شیمیایی گیاهی هستند که روی بدن تأثیر می‌گذارند. زمانی که به مقدار کمی مصرف می‌شود ممکن است تأثیراتی داشته باشد که نمونه آن در آشپزی «ادویه‌زدن» است، و تعدادی از سبزی ‌ها در صورت مصرف زیاد سمی هستند. عصارهٔ برخی از سبزی ‌ها به عنوان مثال گل راعی یا کاوا را می ‌توان برای اهداف پزشکی: کاهش افسردگی و استرس مورد استفاده قرار داد. با این حال مصرف زیاد این سبزی‌ ها ممکن است منجر به افزایش مواد سمی در بدن شده و عوارضی جدی به همراه داشته باشند و بنابراین باید با احتیاط مصرف شوند. هنگام مصرف آنها به همراه بعضی از داروهای تجویزی (شیمیایی) هم ممکن است عوارض جانبی به همراه داشته باشند. مواد شیمیایی گیاهی
در این گروه موادی وجود دارند که به مقدار فراوان در داروهای گیاهی یافت می‌شوند و ترکیبات و اثرات آن‌ها غالباً بسیار متفاوت است. آن‌ها ممکن است همراه با مواد دیگر مؤثره در گیاه وجود داشته باشند. مشخصاً در این گروه‌است که می‌توانیم گلوکوزیدهای فنولیک یا مشتقات فنیل پروپان نظیر کومارین با عطر مخصوص به خود را پیدا کنیم. شاخه‌های برگ دار یونجه زرد و آسپرول معطر نیز سرشار از کومارین هستند. هیدروکسی کومارین خواص دارویی نیز دارد. اسکولین که در پوست درخت شاه بلوط هندی وجود دارد، همان اثری را داراست که ویتامین P دارد. به این معنی که مقاومت عروق خونی را بالا می‌برد و بنابراین در درمان بواسیر واریس مانند (روتین) مؤثر است. علاوه بر این اشعة ماوراء بنفش را جذب می‌نماید (فیلترهای خورشیدی، کرم، محافظ). پوست گیاه ویورن نیز محتوی هیدروکسی کومارین است. آنژلیک یا سنبل خطایی محتوی فوروکومارین است. گروه دوم مواد معطّر از تغلیظ ملکول‌های اسید استیک فعال (استوژنینها) به دست می‌آیند. فلاونوئیدها و فنولیک‌ها به این گروه تعلق دارند که از لحاظ اثرات درمانی بسیار مهم هستند و مانند اسکولین اثر خوبی بر دیوارة مویرگ دارد. روتین از گیاه سداب و به مقدار بیشتر از گندم سیاه و سوفورا گرفته می‌شود. برگ‌ها و گل‌های آلیچ و میوة همین درختچه از داروهایی است که در آن فلاونوئید وجود دارد و به وفور مورد مصرف قرار می‌گیرد. یک داروی مهم دیگر چه در طب رسمی و چه در طب سنتی که علاوه بر مواد فلاونوئید مقدار زیادی از سایر مواد نیز در آن موجود است، گل یا میوة آقطی سیاه است.گل زیزفون نیز داروی خوبی است که همه آن ر به خوبی می‌شناسند. در اینجا باید از شاخه‌های برگدار هوفاریقون، همیشه بهار و آنته نر یاد کنیم. گیاه خار علیص که سرشار از مواد مهم گروه فلاولینان و برای درمان بیماری‌های کبد و هپاتیت‌ها مؤثر است مدتی است مورد توجه خاص و مطالعه قرار گرفته‌است. مواد مؤثره شاهدانه، نفتوکینون موجود در برگ درخت گردو و ترکیبات موجود در دروزرا نیز به گروه مواد معطّر تعلق دارند. فهرست سبزیجات ریشه‌ای
عموماً سبزیجات ریشه‌ای اندام‌های ذخیره‌سازی هستند،که برای ذخیره‌سازی انرژی به شکل کربوهیدرات بزرگ شده‌اند.آنها در جمع‌آوری و ایجاد تعادل در بین نشاسته‌ها، قندها و سایر انواع کربوهیدرات‌ها متفاوت هستند.آنهایی که کربوهیدرات‌ها را با غلظت بیشتر و به شکل نشاسته گردآوری می‌کنند از اهمیت ویژه اقتصادی برخوردارند.سبزیجات ریشه‌ای نشاسته‌دار به‌ویژه در مناطق گرمسیری غذاهای اصلی مهم هستند،غلات مهمترین غذا در سراسر آفریقای مرکزی ، و اقیانوسیه هستند و در آنجا یا به طور مستقیم استفاده می‌شوند یا برای درست کردن فوفو و پوی خرد و خمیر می‌شوند. اسیدهای فنولیک
اسیدهای فنولیک () مواد مغذی گیاهی یا فیتونوترینت‌هایی (Phytochemicals) بوده که جهت انجام چندین عملکرد مهم تولید می‌شوند. آنها می‌توانند در میوه، سبزیجات و برخی نوشیدنی‌ها مانند چای و قهوه وجود داشته باشند. فیتوکروم
فیتوکروم یا گیافام یک گیرنده نور است، مادهٔ رنگی که گیاهان و برخی باکتری‌ها و فانگوس (نوعی قارچ) از آن برای شناسایی نور استفاده می‌کنند. فیتوکروم در طیف نور مرئی، حساس به نور قرمز و فراقرمز است. خیلی از گیاهان گل دهنده از فیتوکروم برای تنظیم زمان گل‌دهی و توازن شبانه‌روزی از طریق طول شب و روز (دوره تناوب نوری)، استفاده می‌کنند. فیتوکروم همچنین، پاسخ‌های دیگری شامل جوانه زنی دانه‌ها (فوتوبلاستی)، کشیدگی جوانه، اندازه، شکل و تعداد برگ‌ها، سنتز کلروفیل، و مستقیم سازی قلاب اپیکوتیل یا هایپوکوتیل جوانه‌های دو لپه، را تنظیم می‌کند. فیتوکروم در برگ‌های بیشتر گیاهان یافت می‌شود. از لحاظ زیست-شیمیایی، فیتوکروم یک پروتئین با یک کروموفور بیلین است. فیتوکروم در بیشتر گیاهان شامل همه گیاهان عالی، پیدا شده‌است؛ مولکول‌های بسیار مشابه‌ای هم در تعدادی از باکتری‌ها یافت شده‌است. یک تکه از فیتوکروم باکتریایی امروزه ساختار پروتئینی سه بعدی حل شده دارد. دیگر گیرنده‌های نور گیاهی، شامل کریپتوکروم، فوتوتروپین، و UVR8، که در نواحی نور آبی و فرابفش از طیف نوری، حساس به نور هستند. فلاونول
فلاونول‌ها دسته‌ای از ترکیبات زردینه است که در آن ساختار ۳-هیدوروکسی فلاون به طور مشترک وجود داشته باشد. این ترکیبات در بسیاری از میوه‌ها و سبزیجات قابل یافتن است. ضدالتهاب
ترکیبات فلاونوئید‌ی و موسیلاژی و کورکومین که در گیاهان یافت می‌شوند، موجب کاهش التهاب می‌شوند. بلور کلوئیدی
بلورهای کلوئیدی در بلورهای فونوتیک و نورشناسی کاربرد پیدا کردند. فونوتیک علم تولید، کنترل و شناسایی فوتون هاست، به خصوص در امواج مرئی نزدیک به مادون قرمز، ولی تا فرابنفش نیز وسعت پیدا می‌کند، مادون قرمز و بخش دور IR از. طیف الکترومغناطیسی. علم فوتون‌ها شامل انتشار، انتقال، تقویت، یافتن، و تعویض امواج نوری طی یک برد طولانی از فرکانس‌ها و طول موج هاست. دستگاه‌های فوتونی، شامل ترکیبات الکترونوری مثل لیزرها و فیبر نوری است. کاربردهایش شامل اشراق، ارتباط از راه دور، پردازش اطلاعات، طیف‌سنجی، هولوگرافی، پزشکی، نظامی، کشاورزی و رباتیک می‌باشد. فتوسنتز
فتوسنتز فرآیندی زیست‌شیمیایی است که در آن، انرژی نورانی خورشید توسط گیاهان و برخی از باکتری‌‌ها به انرژی شیمیایی ذخیره‌شده در مواد غذایی آن‌ها تبدیل می‌شود. کمابیش همهٔ جانداران روی زمین به آن وابسته‌اند. در عمل فتوسنتز، اندام‌هایی مانند برگ که دارای سبزینه هستند، کربن دی‌اکسید، آب و نور را جذب کرده و به کلروپلاست می‌رسانند. طی واکنش‌هایی که درون کلروپلاست انجام می‌گیرد، این مواد به اکسیژن و کربوهیدرات‌‌ها تبدیل می‌شوند. همهٔ اکسیژن کنونی موجود بر روی زمین، فراوردهٔ فتوسنتز است. برخی از کربوهیدرات‌های مهم تولیدشده مانند گلوکز، می‌توانند به دیگر مواد آلی، لیپیدها، نشاسته، سلولز و پروتئین تبدیل شوند که برای تبدیل‌شدن به پروتئین، نیاز به نیتروژن دارند. ژان باپتیست ون هلمونت، یکی از نخستین آزمایش‌های مربوط به فتوسنتز را انجام داد. فلفل تند
علت احساس تندی کردن در دهان به وسیلهٔ فلفل، ماده‌ای به نام کپسایسین است. کپسایسین و تعدادی از ترکیبات مشابه دیگر که توسط برخی از گیاهان سرده کپسیکوم تولید می‌شود موجب رانده شدن بعضی از علف‌خواران می‌گردد. کپسایسین نوعی آلکالوئید است که در برخی از گیاهان مثل فلفل یافت می‌شود که برای پوست و مخاط محرک بوده و برای تهیه انواعی دارو که در تسکین برخی از دردها به کار می‌رود نیز مورد استفاده قرار می‌گیرد. این ماده هرگاه به مخاط دهان برخورد کند، مغز به اشتباه آن قسمت را داغ احساس می‌کند. سفارانولین
سفارانولین یک ماده موجود در گیاهان "استفانیا" است که دارای فعالیت آنتی‌پلاسمودیکال با IC۵۰ از 0.2μM. است. جاسمونیک اسید
بزرگترین وظایف اسید جاسمونیک در تنظیم کردن رشد گیاه است که شامل ممانعت از رشد، پیری و ریزش برگ گیاه است. این اسید همچنین در به وجود آمدن جوانه در سیب زمینی، سیب زمینی هندی و پیاز نقش دارد. این اسید نقش مهمی در پیچ خوردگی در گیاهان و همچنین مقاومت سیستماتیک آنان دارد. هنگامی که گیاهان توسط حشره‌ها مورد حمله قرار می‌گیرند، گیاه با آزاد کردن اسید جاسمونیک واکنش نشان می‌دهد، که این عمل از هضم کردن پروتئین توسط حشره ممانعت به عمل می‌آورد. روتین
روتین یکی از ترکیبات فنول است که در گونهٔ گیاهی مهاجم همه‌گل یافت می‌شود. نام روتین از نام علمی گیاه سداب ("Ruta graveolens)" گرفته شده‌است، این گیاه، حاوی روتین نیز هست. پوست‌های مختلف مرکبات حاوی ۳۲ تا ۴۹ میلی‌گرم در هر گرم از فلاونوئیدها هستند که به‌صورت «معادل روتین»، بیان می‌شوند. برگ‌های مرکبات، حاوی روتین با غلظت‌های ۱۱ و ۷ گرم بر کیلوگرم در درختان پرتقال و لیموترش هستند. در سال ۲۰۲۱، محققان ساموآیی، روتین را در گیاه بومی "ماتالافی" ("Psychotria insularum") شناسایی کردند. سولفونامید
سولفونامیدها به خاطر داشتن خواص ضد باکتری و ضد انگلی در داروسازی کاربرد قابل ملاحظه‌ای دارند. سولفانامیدها متوقف‌کنندۀ رشد باکتری هستند. آن‌ها با اسیدپاراآمینوبنزوئیک (PABA) شباهت ساختمانی داشته و به‌طور رقابتی یک آنزیم باکتریایی به‌نام دی هیدروپتروات سنتتاز را که مسئول داخل کردن PABA در ساختمان اسید دی هیدروفولیک است، مهار می‌کنند. این عمل ساخت اسید دی هیدروفولیک را که از نظر متابولیک کوفاکتور در ساخت پورین‌ها، تیمیدین و DNA می‌باشد را کاهش می‌دهد. سولفونامید (دارو) ویکی‌پدیای انگلیسی سبزیجات چلیپایی
سبزیجات چلیپایی حاوی گلوکوزینولات‌ها هستند، که تحت توانایی تحقیق در مورد تأثیر بر سرطان تحت تحقیق هستند. گلوکوزینولات‌ها به هیدرولیز ایزوتیوسیانات (ITCS) توسط میروسیناز (myrosinase). کمک می‌کنند ITC در حال بررسی است برای اثرات شیمیایی و پیشگیری از شیمی درمانی. به عنوان مثال، یافته‌ها نشان می‌دهد که ایزوتیوسیانات فنتیل ITC باعث کاهش سطح آنکو پروتئین MCL1 می‌شود. تحقیقات دیگر در شرایط لوله آزمایش (in vitro) نشان می‌دهد که ITC می‌تواند بر سطح پروتئین همجوشی BCR-ABL، آنکو پروتئین فعال در سرطان خون تأثیر بگذارد. فتوسنتز
اشکال هم‌زیستی ممکن‌است بتواند منشأ کلروپلاست را توضیح دهد. سلول‌های گیاهان که کلروپلاست دارند، شباهت زیادی به انواع سیانوباکتری‌ها دارند، از جمله از جهت دارای بودن کروموزوم های دایره‌ای شکل، ریبوزیم‌های پروکاریوتی و برخی از پروتئین‌های مشارکت‌کننده در عمل فتوسنتز. طبق نظریه درون هم‌زیستی، نخستین سلول‌های گیاهی حاصل به کار گرفته شدن باکتری‌های مشارکت‌کننده در عمل فتوسنتز توسط سلول‌های اولیهٔ یوکاریوتی هستند. باتوجه به این نظریه، کلروپلاست‌ها باکتری‌هایی هستند که با زندگی درون سلول‌های گیاهی مانند سازگار هستند. دی‌ان‌ای کلروپلاست، جدا از دی‌ان‌ای هستهٔ سلول‌های گیاهی، شبیه دی‌ان‌ای سیانوباکتری‌ها است. مکمل‌های ویتامینی
کوئرستین، بیوفلاوونوئیدی است که در جلبکهای سبز یافت می‌شود و به شکل مکمل در دسترس است. این ماده دارای تأثیر درمانی مطلوبی بر بیماری آسم است، آن را درمان نموده و از بروز آن جلوگیری می‌نماید. اکتیویتد کوئرستین (کوئرستین فعال شده) از منابع طبیعی بدست می‌آید و حاوی دو عنصر سازنده است که اثرش را افزایش می‌دهند: بروملین و کوئرستین به‌طور هماهنگ فعالیت یکدیگر را تشدید می‌نمایند و برای افزایش جذب باید آن‌ها را با هم مصرف نمود. ماده سفید زیر پوست مرکبات، انواع فلفل، گندم سیاه، انگور فرنگی سیاه، انواع زرد آلو، گیلاس، گریپ فروت، انگور، لیمو، پُرتقال، آلو خشک و میوه گل سرخ، دارای بیوفلاوونوئیدها هستند. بیماری‌های گیاهی
این قارچ چندین نوع آلکالوئید کشنده و غیر کنشده درست می‌کند. یکی از آلکالوئیدها که کشنده نیست ماده روان‌گردان ال‌اس‌دی است که بر روی مغز و دستگاه گردش خون تأثیر می‌گذارد. برخی از قارچ‌های بیماری‌زای گیاهی مانند افشانکچه، پنی‌سیلیوم، فیوزاریم و... تولید زهرابه‌های کشنده‌ای مانند افلاتوکسین، ، ، زآرالنون می‌کنند. فتوسنتز
رنگدانه‌های کاروتنوئید دو وظیفه بر عهده دارند: جمع‌آوری انرژی که می‌تواند در فتوسنتز مورد استفاده قرار گیرد و محافظت از تخریب کلروفیل از تخریب نوری در مواقعی که شدت نور زیاد است. تاکسیکوکینتیک
اساس عمل بسیاری از مواد سمی هنوز شناخته نشده‌است. بعضی از سموم با مهار فعالیت یک یا چند آنزیم حیاتی بدن، اثرات سمی خودرا برجای می‌گذارند. توقف متابولیسم کربوهیدراتها: فلوئورواستات در بدن به فلوئوروسیترات تبدیل شده و این ترکیب با مهار آنزیم اکونیتاز موجب توقف متابولیسم کربوهیدرات و تولید انرژی می‌شود. کشت سوسپانسیون سلولی
کشت‌های سلولی قادر به تولید شماری از متابولیت‌های ارزشمند هستند مانند آلکالوئیدها، گلیکوزیدها (استروئیدها و فنولیک‌ها)، ترپنوئیدها، انواع مختلف طعم‌ها، عطرها، برخی پروتئین‌های ارزشمند، مواد شیمیایی کشاورزی، حشره‌کش‌های تجاری و غیره. موفق‌ترین مثال از تولید موادشیمیایی ارزشمند در کشت سول‌های گیاهی، شیکونین است که به عنوان رنگ‌کننده و ماده‌دارویی مورداستفاده قرارمی‌گیرد. گل‌پریوش که یک گیاه‌چندساله گرمسیری می‌باشد، به‌دلیل دارا بودن مقادیر فراوانی از آلکالوئیدهای ایندولی‌ترپنوئیدی حائز اهمیت فراوانی است. آلکالوئیدهای گیاهان جنس Catharanthus، بازار اقتصادی قابل ملاحظه‌ای را به خود اختصاص داده‌اند، به‌طوری که قیمت هر کیلوگرم وینکریستین ۳،۵۰۰،۰۰۰ دلار و قیمت هر کیلوگرم وینبلاستین ۱،۰۰۰،۰۰۰ دلار می‌باشد. از دیگر مواد ارزشمند گیاهی می‌توان تاکسول را نام‌برد که سنتز تجاری آن به‌صورت کشت سوسپانسیون سلولی بسیار مشکل است. ضدانعقاد
بعضی از گیاهان دارای مکانیزم خاصیت پلاکتی با عملکرد و مکانیزم‌های دیگری هستند. علاوه بر این خاصیت ضد انعقادی، داروی چینی Dansheh مانع از تجمع پلاکتی و آزاد شدن بوسیله افزایش حلقوی درون سلولی AMP می‌گردد. جنسینگ معروفترین گیاه متشکل از ۱۵تا۲۰٪ از فروش سالیانه محصولات گیاهی در ایالات متحده (منافع واقعی که هنوز هم بحث بر انگیز است) مانع از تجمع پلاکت القاء شده توسط ترومبین یا کلاژن در مدل موش می‌شود. جنیکو بیلو با، توسط پزشکان چینی برای قرن‌ها جهت درمان درد قفسه سینه مورد استفاده قرار می‌گیرد، نشان داده‌است که مطالعات بالینی نسبت به پلاسبو جهت لنگش متناوب (۷۰) و پرسش‌برانگیز برای زوال عقل نیز مفید می‌باشد (۷۱و۷۲) افزایش خطر خون‌ریزی در بیماران با استفاده از این گیاه به علت وابسته بودن به مقدار مهار تجمع پلاکت PAF القاء شده می‌باشد. فلفل قرمز (کسپاسین) گیاهی است که سابقاً جهت کاهش نوروپاتی دیابتی استفاده می‌شده‌است که از تجمع و آزادی‌سازی پلاکت‌ها ممانعت نموده و همچنین افزایش فعالیت‌های تجزیه فیبرین را سبب می‌گردد. فتوسنتز
عمل فتوسنتز به‌کل در چهار مرحلهٔ زیر انجام می‌گیرد: زندگی انسان‌ها و جانوران به‌شکل مستقیم و غیرمستقیم به زندگی گیاهان وابسته‌است. کارایی گیاهان در تبدیل انرژی نور به انرژی شیمیایی معمولاً بین ۳ تا ۶ درصد است. البته کارایی فتوسنتز گیاهان مختلف متفاوت بوده و با تنظیم عواملی نظیر شدت نور، دما، میزان کربن دی‌اکسید هوا و آب می‌توان این درصد را از ۰٫۱٪ تا ۸٪ تغییر داد. آنالوگ عملکردی (شیمی)
در شیمی و فارماکولوژی، آنالوگ‌های عملکردی ترکیبات شیمیایی هستند که خواص فیزیکی، شیمیایی، بیوشیمیایی یا دارویی مشابهی دارند. آنالوگ های عملکردی لزوما آنالوگ های ساختاری با ساختار شیمیایی مشابه نیستند. نمونه‌ای از آنالوگ‌های عملکردی فارماکولوژیک مورفین، هروئین و فنتانیل هستند که مکانیسم اثر یکسانی دارند، اما فنتانیل از نظر ساختاری کاملاً با دو ترکیب دیگر متفاوت است. فتوسنتز
همهٔ بخش‌های سبزرنگ گیاه، قادر به انجام عمل فتوسنتز هستند. مادهٔ سبز موجود در گیاهان که سبزینه یا کلروفیل نام دارد، آغازکنندهٔ واکنش‌های فتوسنتز است. فتوسنتز در اندام‌هایی که فاقد سبزینه هستند، انجام نمی‌گیرد. کلروپلاست‌ها که در سلول‌های سبزینه‌دار گیاهان وجود دارند، محل استقرار مولکول‌های سبزینه می‌باشند. سلول‌های برگ، بیشترین مقدار کلروپلاست را دارند و به‌همین دلیل، اندام اصلی فتوسنتز در گیاهان به‌شمار می‌آیند. گیاهان دارویی
برخی از این گیاهان علاوه بر لعاب محتوی اسانس‌های روغنی و ساپونین هستند. از میان این گیاهان می‌توان از پنیرک، گل ماهور، ختمی و بارهنگ نام برد.این مواد ترشح غدد مجرای تنفسی و برونش‌ها را زیاد می‌کنند و به مقدار زیاد قی آورند و به مقدار کم فقط باعث ایجاد حالت تهوع می‌شوند؛ حالتی که از نظر پزشکی در برخی مواقع مفید است. آلکالوئیدی به نام امتین و ساپونین‌ها به این گروه تعلق دارند. کالکونوید
کالکونویدها دسته‌ای از فنول‌های طبیعی هستند که در آن‌ها ساختار کالکون به طور مشترک وجود دارد. این ترکیبات در زیست شیمی از اهمیت بالایی برخوردارند و خواصی چون آنتی‌بیوتیکی، ضدالتهابی و ضد قارچ از خود نشان داده و در ضمن در شیمی درمانی نیز کاربرد دارد. پراکسیداز
در حالی که مکانیسم‌های دقیق هنوز مشخص نشده‌اند، شناخته شده‌است که پراکسیدازها نقشی در افزایش دفاعی گیاه در برابر عوامل بیماری‌زا دارند. بسیاری از اعضای بادنجانیان، به ویژه بادنجان و انواع هانبانرو / فلفل قرمز) از گویاکول و آنزیم گویاکول پراکسیداز به عنوان سپر دفاعی در برابر انگل باکتریایی Ralstonia solanacearum استفاده می‌کنند. فورانوکومارین
فورانوکومارین‌ها () یا فوروکومارین‌ها گروهی از ترکیبات آلی شیمیایی هستند که توسط برخی گیاهان تولید می‌شوند. نوکلئوتید
هم‌چنین نوکلئوتیدها در سطح بنیادین سلول، نقش محوری را در متابولیسم ایفا می‌کنند. آن‌ها برای بسیاری از عملکردهای سلولی نیازمند انرژی، از طریق انرژی شیمیایی ذخیره‌شده در این مولکول‌ها، انرژی بخش‌های مختلف سلولی را تأمین می کنند: آدنوزین تری‌فسفات (ATP)، گوانوزین تری‌فسفات (GTP)، سیتیدین تری‌فسفات (CTP) و اوریدین تری‌فسفات (UTP). چنین عملکردهایِ نیازمند انرژی، شامل سنتز این مواد: آمینو اسیدها، پروتئین‌ها و غشای سلولی. و هم‌چنین اعمالی چون حرکت سلولی، یا حرکت بخش‌هایی از سلول (چه داخلی یا بین سلولی)، تقسیم سلولی و ... را نیز شامل می گردد. به علاوه، نوکلئوتیدها در پیام‌رسانی سلولی (از طریق گوانوزین مونوفسفات حلقوی یا cGMP و آدنوزین مونوفسفات حلقوی یا cAMP) شرکت کرده و هم‌چنین در کوفاکتورهای مهم واکنش‌های آنزیمی چون این موارد دخیل اند: کوآنزیم-A، FAD، FMN، NAD، NADP و ... . هیدروژن فلوئورید
هیدروژن فلورید با فرمول Hydrogen fluoride) HF) یک ترکیب شیمیایی گازیِ سبک‌تر از هوا است. این ترکیب در دمای کمی کمتر از دمای معمولی اتاق (همانند بسیاری از هیدروژن هالیدها) در ۱۹.۵ درجه سانتیگراد می‌جوشد و در دمای پایینتر از -۸۴ درجه سانتیگراد به صورت جامد در می‌آید. این ترکیب از منابع اصلی فلوئور است که با حل شدن در آب هیدروفلوریک اسید را به وجود می‌آورد که اثرات خورندگی بسیاری دارد و در صنایع پتروشیمی کاربرد زیادی دارد. این ماده بسیار سمی بوده و می‌تواند به ریه‌ها و چشم ها آسیب بزند. سرخارگل
اثرات فارماکولوژیکی عصاره اکیناسه به چند دسته از مواد موجود در آن شامل آلکامیدها، مشتقات کافئیک اسید، پلی آلکن‌ها، پلی آلکین‌ها و پلی ساکاریدها نسبت داده می‌شود. این تأثیرات عموماً با تحریک سیستم ایمنی غیراختصاصی صورت می‌گیرد. آرابینوگالاکتان موجود در عصاره این گیاه سبب آزادسازی فاکتورهای TNF-α‏، TNF-β‏ و تولید سایتوکاین‌هایی مانند IL-‎‎۱‎‏، IL-6 و IL-10 به وسیله ماکروفاژها می‌گردد. ترکیبات آمیدی لیپوفیلیک، آلکامیدها و مشتقات کافئیک اسید از جمله شیکوریک اسید موجود در عصاره گیاه سرخارگل سبب افزایش فعالیت فاگوسیتوزی به ویژه در سلول‌های پلی مورفو نوکلئو نوتروفیل گرانولوسیت می‌گردند. مواد مؤثر موجود در این گیاه تحرک سلول‌های دندریتی و فیزیولوژی سلولی مربوط به این فرایند را تحت تأثیر قرار می‌دهد به نحوی که سلول‌های تیمار شده در مقایسه با سلول‌های کنترل به نحو مؤثرتری به گره‌های لنفاوی و طحال مهاجرت می‌نمایند. ترکیبات آلکلیل آمیدی با اثر بر گیرنده‌های کانابینوئیدی-۲ و از طریق مسیرهای پیام‌رسان از جمله cAMP سبب القای رونویسی mRNAفاکتور TNF-α در ماکروفاژهای انسانی می‌شوند. عصاره گیاه اکیناسه خاصیت ضد ویروسی قوی بر علیه ویروس‌های گونه‌های A و B آنفلوآنزای انسانی، پرندگان و همچنین ویروس سینسیشیال تنفسی دارد. عصاره این گیاه با مهار اتصال هماگلوتینین ویروس آنفلوآنزا به گیرنده میزبان و مهار فعالیت نورآمینیدازی ویروس از ورود آن به داخل سلول و ایجاد عفونت جلوگیری و از گسترش آن ممانعت به عمل می‌آورد. به نظر می‌رسد که عصاره اکیناسه با تحت تأثیر قرار دادن فاکتورهای رونویسی که مسئول رونویسی ژن‌های سایتوکاین‌ها به ویژه کموکاین‌ها هستند در مدولاسیون کموکاین‌ها و سایتوکاین‌ها مؤثر است. با توجه به عدم مشاهده مقاومت ویروسی در نسل‌های بعدی ویروس‌های تیمار شده با عصاره اکیناسه می‌توان انتظار داشت که استفاده مداوم از این عصاره برخلاف داروهای ضد ویروس موجود موجب تولید گونه‌های مقاوم ویروس نگردد. عصاره اکیناسه تأثیر زیادی علیه ویروس‌های درون سلولی ندارد از این رو این عصاره می‌تواند طی تماس‌های اولیه با ویروس اثر خود را اعمال نماید به این معنی که در آغاز و شروع عفونت یا طی انتقال ویروس از سلول‌های آلوده به سلول‌های دیگر می‌تواند بر ویروس اثر کند. بنابراین مصرف این فرآورده به عنوان پیشگیری‌کننده قبل و در ابتدای ابتلا به سرماخوردگی و آنفولانزا می‌تواند بیشترین تأثیر خود را داشته باشد. مواد مؤثر موجود در عصاره اکیناسه با خاصیت آنتی باکتریال قوی بر باکتری‌هایی مانند Stereptococcus pyogenes, Haemophilus influenzae, Legionella pneumophila و Clostridium difficile که از مهم‌ترین عوامل ایجاد عفونت‌های دستگاه تنفسی فوقانی و تحتانی مانند سینوزیت، برونشیت، تونسیلیتیس و پنومونیا هستند، تأثیر می‌گذارند. از آنجاییکه آلوده شدن سلول به ویروس‌هایی مانند راینوویروس‌ها، ویروس سینسیشیال تنفسی و ویروس آنفلوآنزا امکان آلوده شدن به باکتری‌های خاصی مانند هموفیلوس آنفلوآنزا و استافیلوکوکوس پنومونیا (و نیز برعکس) را افزایش می‌دهند، عصاره اکیناسه با قابلیت غیرفعال‌سازی ویروس‌ها و باکتری‌ها و جلوگیری از ورود آن‌ها به درون سلول میزبان، از عفونت‌های هم‌زمان ویروسی و باکتریایی جلوگیری می‌نماید.