کتاب لیلی و مجنون اثرکیست؟
لیلی و مجنون
در حدود سال‌های ۳۵۰ تا ۵۵۰ قمری، ابوبکر والبی افسانه‌ای عاشقانه، با عنوان لیلی و مجنون به زبان عربی نوشت که در برخی از نسخه‌های خطی آن، ترجمه فارسی آن نیز نوشته شده‌است.
حالات عشق مجنون
حالات عشق مجنون کتابی از جلال ستاری است که در سال ۱۳۶۷ منتشر و در مراسم کتاب سال جمهوری اسلامی ایران به‌عنوان کتاب شایسته تقدیر معرفی شد. لیلی و مجنون
طه حسین ادیب و محقق عرب، وجود واقعی مجنون و شخصی به نام قیس را مورد تردید قرار داده‌است. به گفته او گروهی از اعراب متعصب گمان می‌کنند که تردید در وجود مجنون، از مجد و عظمت اعراب می‌کاهد. از دید این افراد، «محقق ماهر» کسی است که با هر حیله و روشی تلاش کند تا وجود مجنون را اثبات کرده و به این ترتیب ثابت کند که ادبیات عربی، برترین و ممتازترین است. به نظر طه حسین مجنون شخصی خیالی است و هیچ نقد و بررسی سنجیده و درست علمی نمی‌تواند وجود او را که حتی در مورد نام و نسب و حوادث زندگی او اتفاق نظر وجود ندارد، اثبات کند. به گفته طه حسین اشعار و روایات عربی که به مجنون نسبت داده می‌شود آن اندازه تناقض دارند که بر اساس آن نمی‌توان یک شخصیت واحد انسانی برای مجنون یا لیلی تصویر نمود. سوانح العشاق
احمد غزالی در این کتاب حکایاتی از عشاق معروف مانند لیلی و مجنون و محمود و ایاز آورده و ابعاد مختلف عشق را تبیین کرده‌است. موضوع این کتاب، عشق مطلق یا حقیقت عشق است،‌نه عشق الهی و نه عشق انسانی. لیلی و مجنون
روایت امیرخسرو دهلوی، جنبه عشق زمینی بیشتری داشته و مجنون و لیلی دست‌کم برای یک شب به مراد دل می‌رسند. در این روایت اشتیاق لیلی بیش از مجنون است. برخلاف روایت نظامی، در روایت دهلوی خبری از ازدواج لیلی نیست؛ ولی در عوض مجنون با خدیجه، دختر رئیس قبیله ازدواج می‌کند؛ ولی طاقت نمی‌آورد و باز سر به بیابان می‌گذارد. به گفته محمدجعفر محجوب، علاوه بر فضل تقدم، روایت نظامی بر روایت امیرخسرو دهلوی برتری انکارناپذیری دارد. ریموند اسمولیان
اسمولیان نویسنده کتاب‌های بسیاری در زمینهٔ سرگرمی‌های ریاضی و منطق است. از جمله آثار برجسته او که توسط انتشارات فاطمی به فارسی منتشر شده، "معماهایی در منطق ریاضی"، ترجمهٔ محمد شریف‌زاده (۱۳۶۶) و "معماهای شهرزاد"، ترجمهٔ هوشنگ شرقی (۱۳۹۴) است. کتاب تحوت
آلیستر کراولی، جن گیر انگلیسی، کتاب تحوت را به عنوان ضمیمهٔ دست کارت‌های تاروت تحوتی که توسط خود وی طراحی و به وسیلهٔ فریدا هریس نقاشی شده بود، به رشتهٔ تحریر درآورد. در افسانه آمده است، تحوت، خدا (یا خردمند) مصری دانش و جادو و معادل یونانی آن هرمس تریسمجستوس. (سه بار بلندمرتبه)، کتابی به نام «لوح زمردین» نگارده است که در شهر مردگان مدفون است و حاوی رمز حیات بشر می‌باشد. این کتاب تا کنون یافت نشده اما در برخی کتب، ترجمه‌های متفاوتی از بخش اندکی از آن موجود می‌باشد تقلید از آثار نظامی گنجوی
از آثار او منظومه لیلی و مجنون که در سال به تقلید از نظامی سروده شده‌است شهرت دارد. مجنون رفیقی هروی
لاهیجی در تذکرةالخطاطین پس ازذکر کمال‌الدین محمود رفیقی هروی که مردی خوشنویس و لطیف طبع و شاعر بود گوید که: «مجنون چپ نویس پسر رفیقی می‌باشد از جملهٔ نویسندگان مقرر دارالسلطنه ٔ هرات بوده و نستعلیق را با مزه و پخته می‌نوشت. خطی از خود اختراع کرده بود که از کلمات او صورت انسانی یا حیوانی بهم می‌رسید از جمله این مصراع را که: «نرخ شکر و قند شکست از شکرستان» از دو طرف نوشته بود به صورت سر چهارآدمی که بر زیر هم بوده باشد و در نهایت امتیاز صورت و خط بود و در شعر مجنون تخلص می‌نمود، کتاب ناز و نیاز از اوست، لیلی و مجنونی هم به اسم سام میرزای صفوی موشح ساخته و گفته و در مدح شاه طهماسب بزرگ قصاید بسیار و رساله‌ای در تعلیم آداب خط بتفصیل دارد» خواندمیر در حبیب السیر در باره مجنون نوشته است: «مجنون چپ نویس هروی ولد مولانا کمال‌الدین محمود رفیقی است که بحسن خط و لطف طبع اتصاف داشت و مولانا مجنون بغایت درویش وش و فانی مشرب است و اشعارش سلیس و هموار اتفاق می‌افتد» سپس همان دو شعری را که از تحفه ٔ سامی نقل شد به نام او می‌آورد. زیبا و ملعون
این کتاب برای اولین بار در سال ۱۳۹۳ توسط سهیل سمی به فارسی ترجمه و توسط انتشارات ققنوس در ۱۶۵۰ نسخه به چاپ رسید. شکوفه کاوانی
در سال ۱۹۹۴، کاوانی اولین مدرک انگلیسی خود را از مرکزی وابسته به دانشگاه کمبریج در تهران کسب کرد. او سپس کتاب «مولانا و چرخ درویشان» از ایرا (شمس) فریدلندر را به فارسی ترجمه کرد که به پرفروش‌ترین کتاب سال ۱۳۸۲ انتشارات زریاب تبدیل شد. این کتاب دربارهٔ رقص چرخان درویش‌ها و مراسمی که آن‌ها انجام می‌دهند، است. داستان مولانا جلال‌الدین بلخی معروف به مولوی در این روایت نهفته‌است. این کتاب دارای عکس‌های سیاه و سفید از مراسم سماع است که بیشتر توسط ایرا فریدلندر گرفته شده‌اند. سایر عکس‌ها نیز اثر نازیه اوزال هستند. رویکرد جدید به تاریخ فرقه مولوویه و موسیقی آن‌ها در ۱۰۰ سال گذشته، این کتاب را بی نظیر کرده‌است. کاوانی در سال ۱۹۹۷ به سیدنی استرالیا مهاجرت کرد و کار و تحصیل خود را در رشته پرستاری در دانشگاه چارلز استورت آغاز کرد. او همچنان به نقاشی ادامه داد و در سال ۲۰۰۳ نخستین نمایشگاه انفرادی خود را با عنوان «دیوارنگاره فارسی» بازگشایی کرد که توسط شهرنوش پارسی‌پور، نویسنده ایرانی، تبلیغ می‌شد. این نمایشگاه مورد توجه بسیاری از رسانه‌های استرالیا قرار گرفت. پس از شورش‌های کرونولا در سال ۲۰۰۵، وی به گروه هنری «تی‌ای‌اچ، هنری برای بشریت» پیوست و برای افزایش آگاهی از نژادپرستی در دوازده نمایشگاه گروهی در سراسر استرالیا شرکت کرد. برخی از عواید فروش این گروه برای حمایت از زنان بیوه و یتیم افغان به یک مؤسسه خیریه افغانی به نام وعده محبوبه اهدا شد. این تلاش‌های بشردوستانه وی را نامزد جایزه سال استرالیا در سال‌های ۲۰۰۵، ۲۰۰۷، ۲۰۰۸ و همچنین در ۲۰۱۳، و همچنین برای مدال افتخار استرالیا در سال ۲۰۰۵ و ۲۰۰۷ توسط روزنامه دیلی تلگراف (سیدنی) کرد. لیلی و مجنون
نظامی برای آنکه داستان به مذاق خواننده فارسی‌زبان دلنشین باشد، رنگ و بوی شدید ایرانی به آن افزود. بنابراین آنچه نظامی به نظم آورد، حتی در بن‌مایه اصلی نیز با روایت عربی تفاوت داشت. برای نمونه بر اساس روایت نظامی، آغاز دلدادگی مجنون به لیلی در مکتبخانه و در کودکی بوده‌است. چنین روایتی در منابع عربی دیده‌نمی‌شود. بر اساس اشعار عربی، مجنون هنگام گوساله چرانی در صحرا لیلی را دیده‌است. ترجمه روایت عربی چنین است: حسین‌قلی سرابسکی
حسین‌قلی سرابسکی اولین بار نقش «رسول» در نمایش اثر «دیلین بلاسی» از نریمان نریمانف را ایفا کرد. بعداً در تعدادی نمایش‌ها از نمایشنامه‌نویسان آذربایجانی و اروپایی متعددی ایفای نقش کرد. و لیکن آوازخوانی فوق‌العاده زیبای مقام «حجاز عربی» توسط حسین‌قلی سرابسکی هنگام ایفای نقش در نمایش «آلمانسور» از هاینریش هاینه مورد توجه عزیر حاجی‌بیگف واقع شد که این امر نیز باعث آن شد تا تئاتر موزیکال را انتخاب کند. در سال ۱۹۰۸، ایفای نقش اصلی «مجنون» در نمایش اپرای لیلی و مجنون از عزیر حاجی‌بیگف به وی محول شد. در ۳۰ سال آینده فعالیت‌های حرفه ای اش، حدود ۴۰۰ بار نقش مجنون را در این اپرا اجرا کرد. از سال ۱۹۱۴، یک دسته بازیگران و نمایش دهندگان تحت سرپرستی حسین‌قلی سرابسکی و مسلم ماقمایف، رهبر ارکستر (بعداً آهنگساز)، به شهرهای تفلیس، «یلیزاوتپل»، ایروان، ولادی‌قفقاز، تبریز، رشت و تهران رفتند تا نمایش لیلی و مجنون و دیگر قطعه‌های نمایشی را در مقابل چشمان مخاطبان محلی به اجرا درآورند. بعد از بازگشت به باکو، به صورت هفتگی روی صحنه می‌رفت. در میان سالهای ۱۹۲۳ تا ۱۹۲۶ یک گروه تئاتر در شاماخی و یک تئاتر درام در آغ‌دام دایر کرد. نورمحمد عندلیب
عندلیب در شعر «جیقر» با بن‌مایه‌های عشقی و در منظومهٔ «لیلی- مجنون» از شرایط زندگی ترکمن‌ها در قرن ۱۸ سخن گفته‌است. وی از پیشگامان مترقی و تبلور محافل آگاه آن دوره‌است. در داستان «لیلی و مجنون» با آفرینش‌های خلقی و سرشار از فولکلور مواجه هستیم که نشانگر مطالعه عمیق ادبیات شفاهی است. لیلی و مجنون (فیلم ۱۳۴۹)
لیلی و مجنون فیلمی به کارگردانی سیامک یاسمی و نویسندگی ابراهیم زمانی آشتیانی محصول سال ۱۳۴۹ است. لیلی و مجنون
منظومه لیلی و مجنون مشهورترین داستان عشقی کلاسیک ادبیات دورهٔ اسلامی و تنظیم نظامی گنجه‌ای است. نظامی در تصنیف این منظومه به منابع عربی نیز توجه داشته و تا جایی که ممکن بوده به ریشه عربی آن وفاداری داشته‌است. روایت اولیه عربی لیلی و مجنون بسیار ساده بوده‌است. لیلی و مجنون که اهل یک قبیله عرب بوده‌اند در کودکی دام خود را در بیابان می‌چرانده‌اند و در آنجا عاشق و بی‌قرار هم می‌شوند. در روایتی دیگر مجنون لیلی را در بزرگسالی و در مجلسی زنانه می‌بیند و به او دل می‌بندد. بن‌مایه‌های عربی اولیه داستان شاید به پیش از اسلام یا حتی به تمدن بابل برسد. نظامی به کمک نبوغ ذاتی خود یک داستان عشقی ساده را به صورت منظومه‌ای بدیع و عرفانی درآورد که امروزه جزئی از ادبیات جهان را تشکیل می‌دهد. هیلال، ادیب عرب‌زبان مصری در این ارتباط گفته‌است: «تبدیل یک افسانه محلی به یک اثر بزرگ و گرانبهای هنری تنها از عهده کسی مانند نظامی ساخته بود» نظامی گنجوی
بخش بزرگی از ادبیات منظوم فارسی، تقلید از آثار نظامی است. نظامی به دلیل سبک سخن سرایی و زبان شعر مخصوص به خودش، مورد تقلید بسیاری از شاعران قرار گرفته‌است. لیلی و مجنون نظامی، سرآغازی شد برای مثنوی‌های بیشماری که در دوره بسیار طولانی به تقلید از آن پرداختند. این سروده‌های تقلیدی تقریباً در تمامی زبان‌هایی که خود را تحت نفوذ فرهنگی زبان و ادبیات فارسی می‌دانستند (مانند فارسی، کردی و پشتو) سروده شدند؛ ولی تنها تعداد کمی از این سروده‌ها ماندگار شدند. طبل مجنون
طبل مجنون () عنوان یک رمان بی‌کلام از هنرمند آمریکایی لیند وارد است که در سال ۱۹۳۰ منتشر گردید. این دومین رمان از مجموعهٔ ششگانهٔ وارد در زمینهٔ خلق رمان‌های بی‌کلام است. کتاب شامل ۱۱۸ تصویر چوب‌تراشی از تاجر برده‌ای است که با کشتن یک آفریقایی، اقدام به ربودن یک طبل نمادین دیوسیرت از او می‌نماید که ارمغان آن برای خود و خانواده‌اش، محور کشش و تعلیق داستان است. لیلی تقی‌پور
لیلی تقی پور از کودکی فعالیت خود را شروع کرد. خاله اش نقاش بود و مادر لهستانی اش به نقاشی روی پارچه می‌پرداخت او نخستین فارغ‌التحصیل زن از دانشکده هنرهای زیبا در سال ۱۳۲۰ است. وی نخستین زنی است که به عنوان تصویرگر کتاب کودک در ایران فعالیت داشته‌است. تقی پور فعالیت خود را نزد حسین مؤید پردازی از شاگردان کمال الملک آغاز کرد. وی مدرک لیسانس خود را در سال ۱۳۲۵ از دانشگاه تهران گرفت. سرانجام توسط استاد خود محسن مقدم برای تصویرگری مجله پیام نو انتخاب شد. اولین فعالیت‌های تقی پور تصویرگری برای یکی از شعرهای نیما یوشیج بود. سپس کتاب داستان‌های ملل را مصور کرد و پس از آن داستان‌های کهن و حاجی ملازلفعلی از آثار صبحی را تصویرگری کرد. این داستان‌ها نخستین تصویرگری‌ها برای کتاب کودکان بود. لیلی تقی پور از سال ۱۳۲۸ به آموزش طراحی و خیاطی در هنرستان بانوان پرداخت. وی هشت کتاب از گردآورده‌های انجوی در گسترهٔ فرهنگ مردم را تصویر سازی کرد پس از ان سالها به تصویرسازی برای کتاب‌های درسی در دههٔ سی پرداخت. او علاوه بر معلمی به تهیه نقوش در موزه علوم طبیعی، موزه ایران باستان و هنرستان بانوان می‌پرداخت. لیلی تقی پور از پیشگامان نقاشی رنگ و روغن در ایران بود. در سال ۱۳۷۰ وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به وی درجه دکترای هنر داد. تقی پور در ترسیم نقوش سفالینه و سکه‌ها و الواح و متون باستانی نیز فعالیت داشت. آثار او فارغ از پیچیدگی و بسیار قابل فهم بود. تصویرگری‌های او دارای رنگی شادو پر کنتراست بود. وی همیشه از رنگ‌های غیرطبیعی و یک دست برای آثار خود استفاده می‌کرد و زیبایی خاصی به آنان می‌بخشید. اکثر آثار او به شهرداری تهران و کاخ گلستان واگذار شده‌است. برخی دیگر از آثار او عبارت است از: الفبا، بادکنک، خواندنی‌ها و سرگرمیها، عروسان کوه، عروسک سنگ صبور، قصه‌های ایرانی و …. سرانجام لیلی تقی‌پور در سال ۱۳۸۰ در اثر سکته قلبی، در تهران درگذشت. لیلا (ترانه)
این ترانه ملهم از یک داستان عاشقانه است که چنین برداشت می‌شود از فولکلورهای شبه‌جزیره عربستان سده هفتم سرچشمه گرفته که بعدها اساس و پایهٔ شکل‌گیری داستان سدهٔ دوازدهم شاعر ایرانی نظامی گنجوی، تحت عنوان لیلی و مجنون گردیده‌است. نسخه‌ای از کتاب "لیلی و مجنون" گنجوی را اییان دالس به کلپتون داده بود اما کلپتون مضمون داستان را به شکل عمده‌ای تغییر داد. او معتقد بود که این ماجرای مرد جوانی است که دچار جنون عشقی شده و به واسطهٔ آن واله و شیدای یک دختر جوان زیبا گشته و سرانجام نیز دیوانه شده‌است و به واسطه چنین رویدادی نتوانسته که با معشوقه‌اش ازدواج نماید. خروجی آهنگ از این ماجراها بیشتر مشابه عشق یک‌طرفه کلپتون به پتی بوید بود. پتی بوید در آن زمان همسر جرج هریسون از اعضای گروه بیتلز بود. کلپتون و پتی بوید سرانجام به وصال یکدیگر رسیدند و ازدواج کردند. لیلی و مجنون
به گفته سعیدی سیرجانی «لیلی پرورده جامعه‌ای است که دلبستگی و تعلق خاطر را مقدمه انحرافی می‌پندارد که نتیجه‌اش سقوط حتمی است در درکات وحشت‌انگیز فحشا؛ و به دلالت همین اعتقاد، همه قدرت قبیله مصروف این است که آتش و پنبه را از یکدیگر جدا نگه دارند تا با تمهید مقدمات گناه، آدمیزاده ظلوم و جهول در خسران ابدی نیفتد» از دیدگاه سیرجانی در چنین جامعه‌ای لیلی دو گناه دارد. اول آنکه زن است و دوم آنکه زیباست؛ و در محیطی که به جای تربیت مردان به محکوم کردن و محروم کردن زنان پرداخته می‌شود، این لیلی است که به ناچار از درس و مدرسه محروم می‌شود. سینمای مالزی
اولین فیلم بلند سینمای مالزی توسط بی اس ریجهان در سال ۱۹۳۳ و با نام "لیلی و مجنون" که از اثر کلاسیک ایرانی اقتباس شده بود ساخته شد. بازیگران این فیلم از یک گروه اپرای محلی سنگاپوری تشکیل شده بودند و تهیه‌کننده فیلم نیز ۲ برادر هنگ کنگی به نام‌های ران ران و ران می شاو بودند که در سال ۱۹۳۷ تجهیزات فنی سینما را از طریق بندر شانگهای به کوالالامپور وارد کردند. شرکت آن‌ها به نام آمپاس استودیو تا سال ۱۹۴۱ و قبل از حمله ژاپن به مالزی، ۵ فیلم به زبان مالایایی تولید کرد. لیلی و مجنون (اپرا)
در اولین اجرای این اُپرا حسین‌قلی سارابسکی نقش مجنون، عبدالرحیم فرجف نقش لیلی را ایفا کردند. حسین آرابلینسکی کارگردانی اُپرا و عبدل آهوردیف رهبری اُپرا را بر عهده داشتند و خود حاجی‌بیف در آن شب نوازنده ویولن بود. عاشقان بد طالع
در ادبیات ملل مختلف نمونه‌هایی بسیاری از عاشقان بد طالع وجود دارد؛ مثلاً "تریستان و ایزولت"، "لیلی و مجنون"، "رؤیای شب نیمه تابستان"، "بلندی‌های بادگیر"، و غیره از این جمله‌اند. لیلی و مجنون
چنین ابیاتی، بیش از آنکه داستان دخترک گوسفندچران بادیه‌نشین بیابان‌های عربستان باشد که جز حسرت و محرومیت و فراغ نصیبی ندارد، وصف شاهزاده خانمی مانند شیرین (در خسرو و شیرین) است که با کنیزان به تماشای سبزه و گل رفته‌اند. سید جلال‌الدین دری
همچنین در پرونده حرفه‌ای سید جلال الدین دری، اپرت " لیلی و مجنون " نیز وجود دارد که در آن بازیگرانی از خوانندگان و هنرمندان موسیقی ایرانی همچون مهیار شادروان و حسام نواب صفوی ایفای نقش کرده‌اند. مجنون رفیقی هروی
نام اصلی وی را نه خودش نوشته و نه تذکره‌نویسان ذکر کرده‌اند. اما در منابعی از با نام «علی» یا «میرعلی» از او یادشده. برخی از تذکره‌نویسان جدیدتر او را با میرعلی هروی اشتباه گرفته‌اند. این اشتباه از آنجا پدید آمده که «ریو» مؤلف فاضل فهرست نسخ فارسی در موزه بریتانیا در نوشتن زندگی‌نامه میرعلی هروی از مشاهده ٔ مصراع دوم این شعر معروف او دچار سهو عجیبی شده به این معنی که از ملاحظه ٔ: «وه که خط سلسله ٔ پای من مجنون شد» چنین استنباط کرده‌است که تخلص میرعلی در شعر «مجنون» بوده و بر اثر همین استنباط خطا، میرعلی هروی را همان میرعلی مجنون هروی معروف به مجنون چپ‌نویس پسر کمال‌الدین رفیقی یکی دانسته و تعجب می‌کند که چرا خواندمیر در «حبیب السیر» مولانا مجنون پسر کمال الدین رفیقی را در جزء شعرا و خطاطان عهد سلطان حسین بایقرا آورده و میرعلی کاتب را که بعقیده ٔ او همان مجنون هروی است به‌طور مجزا درشمار نستعلیق نویسان دوره شاه اسماعیل ذکر کرده و این دو تن را یکی نشمرده‌است. البته حق با مؤلف حبیب السیر است چه میرعلی مجنون هروی چپ‌نویس که در ۹۵۱ ه‍. ق. وفات کرده اگرچه به امیر علی هروی استاد نستعلیق همشهری و هم اسم و معاصر و مانند او نستعلیق‌نویس و شاعر است لیکن بکلی شخصی است غیر از او و افزون بر خواندمیر دیگران مانند امیرعلی‌شیر نوایی در مجالس النفایس و سام میرزا در تحفه ٔ سامی و لاهیجی در تذکرةالخطاطین همه شرح حالی جداگانه از او نوشته‌اند. عجایب‌المخلوقات
عجایب‌المخلوقات و غرایب‌الموجودات، با نام‌های دیگر عجایب‌نامه و جام گیتی‌نمای، کتابی است به زبان فارسی نوشتهٔ محمد بن محمود بن احمد طوسی (همدانی). مؤلف این اثر را میان سال‌های ۵۵۱-۵۶۲ ق به نام ابوطالب طغرل فرزند ارسلان فرزند طغرل سلجوقی در ده رکن و قانون نوشت. لیلی العطار
لیلی العطار هنرمند و نقاش عراقی، فارغ‌التحصیل آکادمی هنرهای زیبا در بغداد در سال ۱۹۶۵ بود. وی رئیس موزه هنرهای ملی عراق نیز بود. لیلی و مجنون
بنابراین به لطف اندیشه و بیان نظامی، داستان به اوج رسیده‌است. به این منظور شاعر داستان را با خیال خویش درآمیخته و به آن رنگ و بوی شهری داده‌است. برای نمونه شاعر در بندی که به رفتن لیلی به تماشای باغ اختصاص داده‌است، دنیایی را تصویر کرده‌است که شباهتی به محیط زندگی قیس عامری و لیلی در عربستان ندارد. رینولد نیکلسون
بخش چهارم ترجمه‌هایی است که رنالد نیکلسن از متون فارسی، عربی و ترکی عثمانی به انگلیسی انجام داده‌است. از این دسته ترجمهٔ کشف‌المحجوب هجویری در تاریخ تصوف و عقاید صوفیه یک بار در ۱۹۱۱ و بار دیگر در ۱۹۳۶ در لندن به طبع رسیده‌است. اما بزرگ‌ترین و مهم‌ترین اثر او در این قسمت ترجمهٔ مثنوی مولوی و شرح بر مثنوی به انگلیسی در هشت جلد (انتشاریافته بین سال‌های ۱۹۲۵ و ۱۹۴۰) است که شاهکار او به‌شمار می‌آید و گواه تبحر نیکلسون در زبان و ادبیات فارسی و فلسفه و اخلاق و مذهب و اخبار و احادیث اسلامی است. درک عمیق نیکلسن از اسلام و مسلمانان از آنجا بیشتر مایهٔ شگفتی است که او هیچگاه به خارج از اروپا سفر نکرد. لزلی مارمون سیلکو
از آثارش می‌توان به "بانوان لاگونا" (شعر-۱۹۷۴)، "مراسم" (رمان-۱۹۷۷)، "قصه گو" (مجموعه شعر و داستان-۱۹۸۱)، "سالنامهٔ مردگان" (رمان-۱۹۹۱)، "آب مقدس" (کتاب دست‌ساز، شعر و متون اسطوره‌ای-۱۹۹۴)، "زن زرد و زیبایی روح: نوشتارهایی در باب زندگی امروز بومیان آمریکا" (مجموعه داستان و مقاله-۱۹۹۷)، "باران" (کتاب دست‌ساز، شعر و نثر و عکس-۱۹۹۷)، "باغات کویر" (رمان-۱۹۹۹)، "طاقچهٔ فیروزه‌ای" (نثر-۲۰۱۰) و مقالات پرشماری در نشریات اشاره کرد. کلیله و دمنه
تا چند سال پیش گمان می‌رفت که برگردان نصرالله منشی، یگانه برگردان فارسی است که از "کلیله و دمنه" در دست است و کسی از برگردان دیگر این کتاب آگاهی نداشت. تا آن‌که در سال ۱۹۶۱ در کتابخانهٔ توپقاپوسرای استانبول، برگردان فارسی دیگری از "کلیله و دمنه" پیدا شد. این برگردان از سوی کسی به نام محمد بن عبدالله بخاری انجام شده‌است و از زندگی او هیچ آگاهی در دست نیست. تنها از دیباچه کتابش چنین برمی‌آید که از وابستگان دستگاه اتابکان حلب سوریه بوده‌است. شگفت است که بخاری برگردان خود را هم‌زمان با نصراله منشی انجام داده‌است، بی‌آن‌که آن دو از کار یکدیگر باخبر باشند. اما از آن باارزش‌تر آن است که برگردان محمد بخاری، وارون نثر دشوار و سنگین نصراله منشی، بسیار روان و ساده است. برخلاف نصرالله منشی محمد بخاری به عبارت‌پردازی نپرداخته و کاملاً به متن اصلی وفادار مانده‌است. خود این موضوع را تصریح کرده‌است قیس بن ملوح
قَیس بن مُلَوَّح شهرت‌یافته به مجنونِ لیلی (؟ -۶۸۸م) شاعر عرب در روزگار اموی بود. عاشق لیلی عامریه شد، اما خانوادهٔ لیلی، قیس را از دیدارِ لیلی بازداشتند و لیلی را به ازدواج ورد بن محمد عُقَیلی درآوردند. قیس سپس به غزل‌سرایی روی آورد. برخی از ناقدان قدیم و پژوهشگران وجودِ قیس را منکر شده‌اند و گفتند او شخصی خرافی است. ملا عبداللطیف طسوجی
طسوجی در سال ۱۲۵۹ ه‍.ق به دستور شاهزاده بهمن میرزا، پسر چهارم عباس میرزا نایب‌السلطنه و برادر اعیانی محمدشاه قاجار، با همکاری میرزا محمد علی‌خان اصفهانی متخلص به سروش شمس الشعرا اصفهانی، ترجمه کتاب «الف لیلة و لیلة» را از عربی به فارسی با نام «هزار و یک شب» به‌عهده گرفت، ترجمه نثر این کتاب مربوط به طسوجی است و سروش نیز به‌جای اشعار عربی آن شعرهای فارسی سروده و انتخاب کرده‌است. لیلی و مجنون (اپرا)
این اُپرا از زمان نخستین نمایش تاکنون، بیش از ۲۰۰۰۰ بار در تئاتر اُپرا و باله دولتی آذربایجان و همچنین در کشورهای دیگری همچون روسیه، اوکراین، ایران، ترکیه، گرجستان، ازبکستان و ترکمنستان اجرا شده‌است. نظامی گنجوی
نخستین مقلد بزرگ منظومه لیلی و مجنون نظامی در زبان فارسی، امیرخسرو دهلوی است. بعدها نورالدین عبدالرحمن جامی نیز در هفت پیکر خود منظومه لیلی و مجنون را بازآفرینی کرده‌است. در دوره تیموری و دوره صفوی چندین شاعر در ایران و هند، از جمله هاتفی خرجردی، میرزا محمدقاسم گنابادی و هلالی جغتایی لیلی و مجنون را بازآفرینی کردند و این روند تا دوره قاجار نیز ادامه یافته‌است. علاوه بر این سلمان ساوجی نیز از شعرایی است که سخت تحت تأثیر لیلی و مجنون نظامی بوده‌است و این تأثیر در فراق‌نامه او مشهود است. سهیلی جغتایی نیز منظومه‌ای با عنوان لیلی و مجنون و به پیروی از نظامی سروده‌است. تازه‌ترین منظومه‌های لیلی و مجنون از نامی اصفهانی و سرانجام حسن اهتمام (۱۳۳۵ خورشیدی) است. در مجموع به گفته حسن ذوالفقاری، ۸۶ نظیره‌پرداز به استقبال لیلی و مجنون نظامی رفته‌اند. نورمحمد عندلیب
عندلیب منظومه «لیلی- مجنون» را بر اساس روایتی خلقی آفریده و این اثر دقیقا اعتراضی است علیه منکران عشق و آزادی، بیانگر فدا شدن انسانها در مناسبات نیمه فئودالی و نیمه عشیرتی است. «لیلی- مجنون» نزدیک به سی واریانت دارد و از چشمه ناب ادبیات مردمی نشأت می‌گیرد. در سال ۱۱۸۸ میلادی نظامی گنجوی شاعر بزرگ ایرانی (۱۲۰۳- ۱۱۴۱ م) بر اساس سوژه شفاهی «لیلی- مجنون» منظومه‌ای نوشته و سپس شاعران برجسته شرق، عبدالرحمن جامی (۱۴۹۲- ۱۴۱۴)، علی شیر نوایی (۱۵۰۱- ۱۴۴۱)، محمد فضولی (۱۵۶۳- ۱۵۰۰) و دیگران بر اساس آن موضوع کار کرده‌اند. «لیلی- مجنون» عندلیب به صورت شعر و نثر است. در نثر چگونگی روند وقایع و در شعر روابط شخصیت‌ها و چگونگی تعامل آنها بیان شده‌است. عندلیب در آفرینش منظومه از زبان خلق بهره گرفته و به همین سبب در میان ترکمن‌ها از شهرت بسزایی برخوردار است. اثر «لیلی- مجنون» بواسطهٔ تعلق زمانی به قرن ۱۸ برای مطالعهٔ تاریخی، اقتصادی، آداب و سنن و زبان از اهمیت فراوانی برخوردار است. آینه و نور
آینه و نور کتاب داستان تاریخی اثر هیلاری منتل نویسنده انگلیسی است. داستان این کتاب در دنبالهٔ دو کتاب تالار گرگ (۲۰۰۹) و اجساد را بیاورید (۲۰۱۲) نوشته شده و آخرین جلد از سه‌گانهٔ این نویسنده درباره زندگی تامس کرامول، وزیر هنری هشتم است. این کتل به وقایع سال‌های ۱۵۳۶ تا اعدام کرامول در ۱۵۴۰ می‌پردازد. کشف‌الاسرار و عدةالابرار
در گذشته نویسندهٔ این تفسیر که به عنوان اولین و مهم‌ترین تفسیر عرفانی از قرآن شهرت دارد به درستی مشخص نبود. برخی آن را نوشته خواجه عبدالله انصاری می‌دانستند و برخی دیگر از جمله محمد معین آن را به سعدالدین تفتازانی نسبت می‌دادند. در نتیجهٔ تحقیقات علی‌اصغر حکمت، نویسندهٔ این کتاب مشخص شد و در سال ۱۳۳۷ توسط دانشگاه تهران به چاپ رسید. لیلی و مجنون
سرانجام اصرار پادشاه شروان و تشویق فرزند نظامی، باعث شد تا نظامی منظومه لیلی و مجنون را بسراید. او سرودن این منظومه را تنها در کمتر از چهار ماه به پایان برد. در حالی که نظامی سال‌ها برای سرودن منظومه‌های قبلی مانند خسرو و شیرین و مخزن الاسرار، وقت صرف کرده بود. خود وی گفته‌است که اگر گرفتاری‌های دیگر نمی‌داشت، لیلی و مجنون را در چهارده روز به اتمام می‌رسانید. مجموعه نظم فارسی مورخ ۸۱۳ هجری موزه سالار جنگ
مجموعهٔ نظم فارسی مورخ ۸۱۳ هجری موزه سالار جنگ دست‌نوشته‌ای از گزیده‌ای از سروده‌های ۱۶ شاعر پارسی‌سرا و گزیده‌ای از کتابی در پزشکی است. این نسخه در موزهٔ سالار جنگ حیدرآباد نگه‌داری می‌شود. ا- نثر، منتخب علائی از سید اسماعیل جرجانی (م: ۵۳۱ یا ۵۳۳). ب- نظم‌هایی از شاعران به ترتیب درج در کتاب:در برگ ۱۱۸ پس از متن لیلی و مجنون تاریخ کتابت این نسخه محرم ۸۱۳ هجری درج شده‌است. پسران و عشاق
نسخهٔ اولیهٔ کتاب الآن در دست نیست. گویا لارنس به خاطر بیماری مادرش آن را کنار گذاشته و سه ماه بعد، به آن برمی گردد، در این مرحله، اسم رمان، «پال مورل» بوده‌است. بخش پیش از پایان رمان، می خورد به برهه‌ای از زندگی لارنس که وضع سلامتش به هم می ریزد، او شغل تدریسش در دانشگاه ناتینگهام را رها می‌کند و برای طی دوران نقاهت به آلمان می‌رود و بعد، با فریدا ویکلی، که یک اشرافزاده بود ازدواج می‌کند و فریدا نقل می‌کند که در بیست دقیقهٔ اول آشنایی شان دربارهٔ عقده ی ادیپ و تأثیرات رخدادهای کودکی بر شخصیت بزرگسالی انسان با هم حرف زده‌اند. لیلی و مجنون
اخستان شروانشاه، پسر منوچهر و پادشاه شروان که ترجمه کتاب عامیانه ابوبکر والبی را خوانده بود، و از سویی دیگر از خواندن خسرو و شیرین نظامی لذت برده بود، به فکر افتاد تا از نظامی بخواهد که لیلی و مجنون را به نظم بکشد. عبدالرحیم‌بیگ حقوردی‌اف
بعد از فراغت از تحصیل به شوشا برگشته و آنجا نمایش‌هایی برپا نمود. بین سال‌های ۱۹۰۲–۰۳، در باکو به ریاست وی کنسرت‌های شرقی تشکیل شد. در باکو اولین داستان‌های خود را به نام‌های «پدر و پسر» و «شهادت ماه» نوشت و تحت عنوان «دو داستان» منتشر کرد. پس از انقلاب سال ۱۹۰۵، به عنوان نمایندهٔ استان گنجه به دومای روسیه راه یافت و راهی سن‌پترزبورگ شد. در آنجا در کتابخانه دولتی مطالبی برای نوشتن کتاب جدید (آقا محمد شاه قاجار) جمع‌آوری و به استان مازندران مسافرت نمود. در ۱۲ ژانویه سال ۱۹۰۸ که اپرای «لیلی و مجنون» به نمایش درآمد، وی به عنوان اولین رهبر ارکستر هدایت گروه کر و ارکستر را بر عهده داشت. زمانی که در سازمان «نجات» و اداره کشتیرانی «کور خزر» کار می‌کرد، به قفقاز جنوبی، داغستان، آسیای مرکزی و کشورهای حوزه رود ولگا مسافرت نموده و داستان‌هایی با لقب‌هایی همچون «جیران‌علی»، «هیولا»، «سخره»، «موزالان» و غیره… در مجلهٔ ملانصرالدین منتشر کرده‌است. میرزا حسین نوری
محدث نوری دغدغه خود را برای جلوگیری از انحرافهایی که اهل منبر و روضه خوانان در ذکر مصیبت حسین بن علی و عاشورا دچار آن شده‌اند در کتاب لؤلؤ و مرجان آورده‌است. او مسامحه اهل علم در این زمینه را عامل گستاخی طایفه اهل منبر می‌داند و سکوت کنندگان در این باب را شریک گناه متجرّیان برمی‌شمرد. مرتضی مطهری در بخش "تحریفات لفظی واقعه عاشورا" کتاب "حماسه حسینی"، به شدت از محدث نوری و کتاب او در زمینه تحریفات عاشورا، یعنی لؤلؤ و مرجان متأثر است. مطهری مصادیق تحریفات لفظی را بیشتر از این کتاب نقل کرده و صراحت و شجاعت محدث نوری را تحسین می‌کند. نظامی گنجوی
علاوه بر ترجمه لیلی و مجنون نظامی به زبان ترکی، در ادبیات ترکی منظومه‌های تقلیدی‌ای از لیلی و مجنون سروده شدند که اغلب تحت تأثیر لیلی و مجنون نظامی بوده و به داستان اصلی وفاداری نشان داده‌اند. ازجمله شاعران ترک که مثنوی لیلی و مجنون سروده‌اند، محمد فضولی است. این مثنوی در سال ۹۴۲ قمری سروده شده‌است. اعتقاد بر این است که این مثنوی تحت نفوذ نظامی سروده شده‌است؛ ولی یک محقق ترک به نام نهاد تارلان مدعی است که فضولی در سرودن این منظومه تحت تأثیر هیچ‌کس نبوده و این منظومه را زاده قریحه و شخصیت فضولی دانسته‌است. لیلی و مجنون
قدیمی‌ترین داستان فارسی مستقل نوشته‌شده منسوب به مجنون داستان آزادکردن آهوی اوست که در حدیقه الحقیقه اثر سنایی غزنوی ذکر شده‌است. در هر حال اصل داستان بسیار ساده بوده و نظامی از تلفیق تمامی روایات مکتوب و شفاهی و با کمک تخیل خود برای اولین بار داستانی نو با عنوان لیلی و مجنون آفریده‌است. به عبارت دیگر شهرت لیلی و مجنون و مثل شدن آنان از دولتِ سرِ شاعران ایرانی بوده، این ایرانیان بودند که تکه‌پاره‌هایی را تبدیل به یک داستان منسجم و واحد و باارزش کردند؛ و حتی اگر ثابت شود که داستان لیلی و مجنون که فعلاً در اختیار ما است، ریشه‌ای عربی دارد، بازهم از تأثیر فرهنگ و ادب ایرانی در تبلور این داستان چیزی کم نمی‌کند. قدیمی‌ترین نوشته‌ای که در آن یادی از لیلی و مجنون شده‌است، کتاب «الشعر و الشعرا» (قرن سوم هجری) است. عالیم قاسمف
در سن ۲۷ سالگی و با بازی در نقش مجنون در اپرای لیلی و مجنون چشم‌ها را متوجه خود ساخت و سپس مدارج ترقی در آواز آذری را به نحوی پیمود که از وی به عنوان شایسته‌ترین جانشین خوانندگان صاحب نامی چون جبار قاریاغدی، سید و خان شوشینسکی یاد می‌شود. مهدی‌بیگ حاجینسکی
مهدی‌بیگ حاجینسکی در سال ۱۹۷۸، در شهر باکوی امپراتوری روسیه زاده شد. وی که از سال ۱۹۰۶، رئیس بخش تئاتر سازمان خیریه «نجات» بود، از سال ۱۹۱۴ معاونت قسمت تئات سازمان «شفا» را عهده‌دار شد. پس از کسب شهرت به عنوان نویسنده، کتاب‌های تعداد زیادی راجع به تئاتر، هنر و فرهنگ آذربایجانی به تألیف درآورد. از سال ۱۹۰۸، به عنوان بازیگر روی صحنه رفت. حاجینسکی شخصی بود، که عزیر حاجی‌بیگف از وی به خاطر اپرای لیلی و مجنون با اعطای جایزه ای تقدیر نموده بود. پسرک لال
" پسرک لال " (" "El niño mudo" ") شعری از فدریکو گارسیا لورکا است که در کتاب ترانه‌ها "(1921-1924) منتشر شده است" . در این شعر ، لورکا "داستانی را روایت می کند که در آن جدایی و بیگانگی غالب است ، زیرا صدای کودک گم شده و در وجود دیگری اسیر شده است". این مضمون در شعر بعدی با عنوان " "El niño loco" " ("پسر دیوانه") ادامه یافته است. در سال 1947، شعر، با عنوان "L'enfant muet" به فرانسه ترجمه شد و توسط فرانسیس پولنک مورد اقتباس قرار گرفت لیلی و مجنون
به گفته حشمت موید، مجنون لقب شاعری عرب به نام قیس بن ملوّح عامری از قبیله عامر از نجد بوده که در نیمه دوم قرن هفتم میلادی می‌زیسته‌است. بر این اساس مجنون عاشق لیلی، دختری از همان قبیله بوده و اشعاری برای وی می‌سروده‌است. این اشعار چنان در میان اعراب مؤثر افتاد که دست‌کم تا دو قرن بعد، هر شعری که نام لیلی در آن بود، به وی منسوب می‌شد. این اشعار و حکایات، طی دویست سال بعد جمع‌آوری شد و در این مدت دست‌کم ۵ کتاب به زبان عربی به حکایت مجنون اشاراتی کردند. به تدریج داستان مجنون دچار تحولات زیادی شده و شاخ و برگ زیادی بر آن افزوده شد. لیلی و مجنون (اپرا)
لیلی و مجنون اولین اُپرای اجرا شده در ناحیه امروزی جمهوری آذربایجان و امپراطوری روسیه در آن زمان، که در سال ۱۹۰۸ توسط اُوزِئیر حاجی‌بیف نوشته شده‌ است. این اُپرا در ۴ پرده و ۶ صحنه نوشته‌ شده‌ است که اولین اجرای آن در ۱۲ ژانویه ۱۹۰۸ در تئاتر تقی‌اف در باکو به روی صحنه رفت. این اُپرا اولین اُپرای دنیای اسلام لقب گرفته‌ است. لیلی و مجنون (فیلم ۱۳۳۵)
لیلی و مجنون (فیلم ۱۳۳۵) فیلمی به کارگردانی و نویسندگی علی‌محمد نوربخش ساختهٔ سال ۱۳۳۵ است. مجنون لیلی (فیلم)
مجنون لیلی در ۱ فروردین ماه سال ۱۳۸۷ همزمان با عید نوروز بر روی پرده سینما رفت. مجنون (فیلم)
مجنون فیلمی ایرانی محصول ۱۳۶۹ به نویسندگی و کارگردانی رسول ملاقلی‌پور است. تهیه‌کنندگان این فیلم محمدرضا علیقلی، رسول ملاقلی‌پور و مسعود کرامتی هستند. تقلید از آثار نظامی گنجوی
در شعرسرایی دنباله‌رو نظامی گنجوی بود. لیلی و مجنون، ابوبکر شبلی
اولین کتابی که دربارهٔ وی نوشته شده با عنوان «شبلی» توسط دکتر جواد نوربخش تألیف و در سال ۱۳۷۶ توسط انتشارات خانقاه نعمت‌اللهی (لندن) منتشر گردید. این کتاب (۳۲۶ صفحه) در ۱۰ بخش و در برگیرنده اصل و نسب، بزرگداشت، استادان، اصحاب و معاصران و… وفات می‌باشد. مؤلف با استفاده از آثاری از قبیل شذرات الذهب، تذکرة الاولیا، طبقات الصوفیه انصاری، طبقات الصوفیه سلّمی، اللمع، تاریخ بغداد، کشف المحجوب هجویری، حلیة الاولیا ج ۱۰، شرح تعرف، طبقات الاولیا، شرح شطحیات روزبهان و صفوة الصفه، و … این اثر تحقیقی را نگاشته‌است. کتاب دیگری دربارهٔ زندگی و سیر و سلوک و افکار و اندیشه‌های او اثر کاظم محمّدی است با نام «شبلی مجنون عاقل» که چاپ‌های نخستین آن توسط انتشارات وزارت ارشاد اسلامی در سال ۱۳۸۲ و چاپ‌های بعدی توسط انتشارات نجم کبری در سال ۱۳۸۶ منتشر شده‌است. ابوالقاسم نصرآبادی، ابن خفیف، عبدالرحمن خراسانی، علی بن جعفر سیروانی شیخ بهایی
نامدارترین اثر بهاءالدین عاملی، "الکشکول"، معروف به "کشکول شیخ بهایی" است که مجموعه گرانسنگی از علوم و معارف مختلف و آینه معلومات و مشرب او محسوب می‌شود. این کتاب به‌صورت جُنگی آزاد، شامل شعرها و نثرهای مورد علاقه بهایی است که برخی از خود وی و برخی نیز گردآوری او از دیوان‌ها و کتاب‌های مورد علاقه‌اش بوده‌اند. این مطالب اغلب بی‌هیچ نظم خاصی به دنبال هم آمده‌اند؛ ولی بیش از سایر تألیفاتش خواننده را به ضمیر فکری او نزدیک می‌کند. لیلی و مجنون
مجنونی که در روایت ملاعبدالله هاتفی جامی (خواهرزاده نورالدین عبدالرحمان جامی) به تصویر کشیده می‌شود، فردی بهانه‌جو و زیبایی طلب است که از خردسالی جز در آغوش زیبارویان آرام نمی‌گرفته‌است. هاتفی خرجردی
لیلی و مجنون، هفت منظر (مانند هفت پیکر نظامی حدود ۲۰۰۰ بیت)، در بحر خفیف سالم مخبون مقطوع خسرو و شیرینتیمورنامه یا تَمُرنامه یا ظفرنامه، شاهنامهٔ هاتفی یا شاهنشاه‌نامه. از پنح اثر که «خمسهٔ» او را تشکیل می‌دهند فقط چهارتای آن تاکنون منتشر گشته‌است. حامد بیسارانی
ملا حامد آثار و تألیفاتی هم داشته‌است، ازجمله شرحی بر "مثنوی معنوی" از مولانا جلال‌الدین مولوی نوشته‌است. آغاز این کتاب اشعاری است بر وزن "مثنوی" که دو بیت آخر آن تاریخ تألیف است. پس از آن، مقدمه را به نثر چنین دنبال کرده‌است: نظامی گنجوی
روایت امیرخسرو دهلوی، جنبه عشق زمینی بیشتری داشته و مجنون و لیلی دست‌کم برای یک شب به مراد دل می‌رسند. در این روایت اشتیاق لیلی بیش از مجنون است. برخلاف روایت نظامی، در روایت دهلوی خبری از ازدواج لیلی نیست؛ ولی در عوض مجنون با خدیجه، دختر رئیس قبیله ازدواج می‌کند؛ ولی طاقت نمی‌آورد و باز سر به بیابان می‌گذارد. به گفته محمدجعفر محجوب، علاوه بر فضل تقدم، روایت نظامی بر روایت امیرخسرو دهلوی برتری انکارناپذیری دارد. لیلی و مجنون (فیلم ۱۳۱۶)
ماجرای معروف "لیلی و مجنون" که در آن مجنون نه آنگونه که در اذهان مردم به صورت یک دیوانه لاابالی شناخته شده، بلکه به صورت مظهر عشق و حقیقت نمایانده شده است. لیلی و مجنون
اما نظامی میل و رغبتی برای به نظم درآوردن این داستان نداشته‌است. چرا که بن‌مایه عربی موجود، کوتاه، بدون بسط و بدون تنوع بود و قادر به پر کردن کتابی نبود. از سوی دیگر زندگی و آداب بدویان بیابان‌نشین عرب، و سرزمین بی آب و علف آنان، چنگی به دل نظامی که شاعر بزم‌های پرشکوه ساسانی بود، نمی‌زد. کلاهدوز دیوانه
کلاهدوز دیوانه شخصیتی خیالی در رمان ماجراجویی‌های "آلیس در سرزمین عجایب" (۱۸۶۵) نوشته لوئیس کارول است. انیمیشن "آلیس در سرزمین عجایب" (۱۹۵۱) و فیلم "آلیس در سرزمین عجایب" (۲۰۱۰) هم بر اساس همین رمان ساخته شده‌است. زلف آشفته و خوی کرده و خندان لب و مست
در نسخه‌ای مصور از دیوان حافظ در کتابخانهٔ لیدن به‌سال ۸۹۴ ه‍.ق/۱۴۸۹ م و کتابت‌شده توسط شیخ محمدابراهیم اوحدی بلیانی که متعلق به مکتب شیراز دوم است، نگاره‌ای بر مبنای این غزل موجود است. موسیقی شوشتری
- ضربی لیلی‌مجنون لیلی و مجنون (ابهام‌زدایی)
لیلی و مجنون یا مجنون و لیلی می‌تواند به موارد زیر اشاره کند: علی‌اصغر گرمسیری
تعدادی از نمایش‌هایش عبارتند از: «خسرو و شیرین»، «وامق و عذرا»، «شیرین و فرهاد»، «لیلی و مجنون»، «طلا»، «امیرکبیر»، «دو محبوب بهشت»، «شمع و پروانه»، «پیش از شب زفاف»، «فرشته»، «همه برای پول»، «دلباختگان»، «مریض خیالی»، «نوکر بی جیره مواجب»، «اشک شیطان»، «ستارهٔ هالیوود»، «هالو»، «جوان عجول»، «مربی بی‌تربیت»، «بینوایان»، «انتقام ارواح»، «ویکتور هوگو»، «ابن سینا»، «لج و لجبازی»، «دختر نابینا»، «الههٔ مصر»، «عشق و مرگ»، «خسیس»، «زنان دانشمند»، «محمدعلی بیک»، «پروانه و خسرو»، «سقوط کابینه»، «نامه»، «اسب چوبی»، «همه در راه آزادی»، «احتکار شوهر» و «ده عروسک سیاه». لیلی و مجنون
در عوض لیلی حسابگری‌های زنانه و مصلحت‌بینی‌هایی دارد که لازمه حیات بادیه‌است. با این‌حال شخصیت لیلی از نظر زندگی سراسر تسلیم وی اهمیت دارد. به گفته سعیدی سیرجانی لیلی شخصیتی است فاقد هرگونه تلاش. او را از مکتبخانه بازمی‌گیرند. در خانه زندانی می‌کنند. او را به شوهر می‌دهند، بدون آن‌که نظر وی را جویا شوند. به شوهری که همه روزه نگهبان او است. کار لیلی اما در این میان فقط گریه‌است و تسلیم. او حتی راز دل به مادر هم نمی‌گوید. مادرش سال‌ها بعد و از زبان همکلاسان او پی به راز عشقش می‌برد. لیلی و مجنون
از بعد شخصیتی رفتار مجنون در این حکایت نه تنها درخور عاشقان چنین منظومه‌ای نیست، بلکه گاه سفیهانه و غیرمنطقی هم هست. مجنون از عشق بی‌قرار است و در صحرا با حیوانات وحشی دمخور بوده و دربند رازداری و پرده‌پوشی نیست. مجنون صاف و صادق است. او عاشق رنج بردن و خواری کشیدن و ناله کردن است. با خنده میانه‌ای ندارد. از نشاط و سبکروحی به دور است و آن را مطابق شان انسانی نمی‌داند. او خودآزار است و حتی عشق را به طفیل «غم عشق» می‌خواهد؛ ولی لیلی از این همه رنجور نیست. چرا که خود وی نیز زاده و پرورده همان محیط است. لیلی رنجور خودکم بینی مجنون است. چرا که می‌داند تا این خود کم‌بینی و حقارت هست، به وصال او نخواهد رسید. باکره و کولی
باکره و کولی داستانی‌ست نوشتهٔ دیوید هربرت لارنس نویسندهٔ انگلیسی که در سال ۱۹۲۶ نوشته و در ۱۹۳۰ پس از مرگ نویسنده منتشر شد. نویسنده این کتاب را در مدت زمان بسیار کوتاهی نوشت (احتمالاً اواخر سال ۱۹۲۵ کار نوشتن را آغاز کرد و تا ژانویهٔ ۱۹۲۶ به پایان برد) و هرگز فرصت بازنگری آن را نیافت. بسیاری از منتقدان این کتاب را پیش‌نویس رمان مشهور نویسنده فاسق لیدی چترلی می‌دانند. ساتنیک آقابابیان
نمایشنامه "شب هزار و یکم" در روز جمعه ۲۱ آذر ۱۳۰۹ در تئاتر سیروس به نفع «انجمن متفقهٔ نسوان» به اجرا درآمد. نقش‌آفرینان نمایشنامه عبارت بودند از: وارتو «لالا» تریان در نقش دنیازاد خواهر زوجهٔ امیر، ملوک ضرابی در نقش شهرزاد زوجهٔ امیر، پری آقابابوف در نقش ستارهٔ بالت، و آرتو طریان در نقش امیر. در سال ۱۳۱۱ در تالار تئاتر زرتشتیان، نمایشنامهٔ "لیلی و مجنون"، به کارگردانی میشا مانوکیان در پنج پرده با نقش‌آفرینی آقابابوف در نقش لیلی و میشا مانوکیان در نقش مجنون اجرا شد. ملکه برومند
برومند در سال ۱۳۲۳، از طریق صبا با جامعهٔ باربد آشنا شد. او تحت نظر اسماعیل مهرتاش به اجرای نمایش‌های موزیکال پرداخت و همین امر باعث شهرت بیشتر وی شد. نخستین نمایشی که برومند در آن به ایفای نقش پرداخت، "لیلی و مجنون" بود. او در آن نمایش نقش لیلی را بر عهده داشت. وی سال‌ها در جامعهٔ باربد، در نمایش‌ها، کنسرت‌ها و تابلوهای موزیکال حضور داشت و به همراه اسماعیل ادیب خوانساری نیز به اجرای برنامه می‌پرداخت. ملکه برومند در ۲۹ اردیبهشت ۱۳۲۷، در کنسرت انجمن موسیقی ملی با عنوان «کنسرت به یاد حافظ» که در سینما رکس برگزار شد، به خوانندگی پرداخت. روح‌الله خالقی در این مورد نوشته‌است: لیلی و مجنون
همچنین باباطاهر عریان پیش از نظامی در بیتی گفته‌است: مجنون رفیقی هروی
مجنون رفیقی هروی یا مولانا مجنون (درگذشت ۹۵۱ ه‍. ق) پسر کمال‌الدین محمود رفیقی متخلص به مجنون و مشهور به مجنون چپ‌نویس از شعرا و خوشنویسان مبتکر هرات در عهد سلطان حسین بایقرا در اواخر سده نهم و نیمه اول سده دهم هجری است. شرح مثنوی معنوی مولوی
شرح مثنوی معنوی مولوی (شش دفتر) کتابی از رینولد ا. نیکلسون با ترجمهٔ حسن لاهوتی است که در سال ۱۳۷۴ منتشر و در مراسم کتاب سال جمهوری اسلامی ایران به‌عنوان کتاب برگزیده معرفی شد. لیلی و مجنون
به گفته دانشنامه اسلام دست کم از قرن سوم هجری و پیش از نظامی، گاه‌وبیگاه ردپاهایی از لیلی و مجنون در مثنوی‌ها و اشعار صوفیانه فارسی به چشم می‌خورد. حشمت موید با تأیید این مطلب اضافه می‌کند که این حکایت تا پیش از نظامی، تنها یک حکایت محلی بوده‌است. از اشاره‌های قدیمی به لیلی و مجنون در شعر فارسی می‌توان به این بیت رابعه قزداری (حدود دو قرن پیش از نظامی) اشاره کرد. لیلی و مجنون (آلبوم)
روی الف وامق و عذرا
این منظومه عاشقانه که توسط قتیلی بخارایی شاعر قرن دهم هجری و از شاعران دربار عبدالعزیزخان ازبک در دوران جوانی به تشویق ظهیرالدین ابراهیم خان بن جهانگیر عموزاده یعقوب آق قویونلو در ۵۵۷۳ بیت به رشته نظم کشیده شده و به ممدوح خود سلطان یعقوب تقدیم داشته‌است. قتیلی در سرودن مثنوی وامق و عذرا از نظامی گنجوی پیروی کرده و منظومه خود را به سبک عراقی و در بحر لیلی و مجنون سروده‌است. لیلی و مجنون
نخستین مقلد بزرگ منظومه لیلی و مجنون نظامی در زبان فارسی، امیرخسرو دهلوی است. بعدها نورالدین عبدالرحمن جامی نیز در هفت پیکر خود منظومه لیلی و مجنون را بازآفرینی کرده‌است. در دوره تیموری و دوره صفوی چندین شاعر در ایران و هند، از جمله هاتفی خرجردی، میرزا محمدقاسم گنابادی و هلالی جغتایی لیلی و مجنون را بازآفرینی کردند و این روند تا دوره قاجار نیز ادامه یافته‌است. علاوه بر این سلمان ساوجی نیز از شعرایی است که سخت تحت تأثیر لیلی و مجنون نظامی بوده‌است و این تأثیر در فراق‌نامه او مشهود است. سهیلی جغتایی نیز منظومه‌ای با عنوان لیلی و مجنون و به پیروی از نظامی سروده‌است. تازه‌ترین منظومه‌های لیلی و مجنون از نامی اصفهانی و سرانجام حسن اهتمام (۱۳۳۵ خورشیدی) است. در مجموع به گفته حسن ذوالفقاری، ۸۶ نظیره‌پرداز به استقبال لیلی و مجنون نظامی رفته‌اند. لیلی و مجنون
منظومه لیلی و مجنون نظامی به زبان‌های گوناگونی مانند آلمانی، فرانسوی، انگلیسی، روسی و ارمنی ترجمه شده‌است. در ادبیات ارمنی از دیدگاه مشابهت در جدال میان عشق و آداب و رسوم جامعه، منظومه «آنوش» (۱۸۹۲ میلادی) اثر هوانس تومانیان با لیلی و مجنون مقایسه می‌شود. در ادبیات کردی منظومه مثنوی «مه‌م و زین» (قرن ۱۷ میلادی) اثر احمد خانی از نظر فضای ایرانی داستان، با آن قابل مقایسه‌است. داود و لیلا
تا اینکه روزی دیوید در حین کار و تهیه گزارش، لیلا را در عبور از خیابان می‌بیند و مدهوش زیبایی او می‌گردد. چندی می‌گذرد و باز دیوید و لیلا به همدیگر تصادفی برخورد می‌کنند و شعله علاقه لیلا در وجود دیوید زبانه می‌کشد. او دیوانه لیلا می‌شود و آخر سر از روانپزشک درمی‌آورد. دیوید رفته رفته به حدی مجنون لیلا می‌گردد که «همانند مجنون» شبانه از دیوار خانه لیلا بالا می‌رود تا به لیلا ابراز علاقه خود را از پنجره اعلام کند. او در این جریان از نردبان سقوط کرده و زخمی می‌شود، اما باز از هدف خود دست‌بردار نیست، ولی دایی لیلا او را از منزلش به بیرون می‌اندازد. خسرو و شیرین
خسرو و شیرین عنوان اثری منظوم و عاشقانه از شاعر ایرانی، نظامی گنجوی است که همچنین منظومهٔ لیلی و مجنون را هم سروده‌است. این منظومه، داستان عشق خسرو پرویز پادشاه بزرگ شاهنشاهی ساسانی و شاهزاده ارمنی، شیرین، که بعدها ملکهٔ ارمنستان می‌شود را روایت می‌کند. جامی
مثنوی ششم لیلی و مجنون مثنوی عشقی‌است که به وزن لیلی و مجنون نظامی و امیرخسرو دهلوی ساخته شده‌است. این کتاب درباره عشق لیلی و مجنون بوده و شباهت بالایی با لیلی و مجنون نظامی دارد. این کتاب بر وزن مفعول مفاعلن فعولن سروده شده است. مثنوی معنوی
مثنوی، مشهور به مثنوی معنوی (یا مثنوی مولوی)، نام کتاب شعری از مولانا جلال‌الدین محمد بلخی شاعر و عارف ایرانی است. لیلی و مجنون
قدیمی‌ترین نوشته‌ای که در آن یادی از لیلی و مجنون شده‌است، کتاب «الشعر و الشعرا» (قرن سوم هجری) است که هیچ جزئیاتی از داستان این دو ارائه نمی‌دهد. پس از آن در کتاب «الاغانی» ابوالفرج اصفهانی (قرن چهارم)، "الزهره" ابوبکر ابن داوود ظاهری (قرن سوم) و "مصارع العشاق" ابن سراج (قرن پنجم) ابیاتی منسوب به مجنون یا داستان‌های خیلی کوتاهی از زندگی او گردآوری شده‌است. لیلی و مجنون
لیلی و مجنون در سال ۵۸۴ سروده شده و در سال ۵۸۸ مورد تجدیدنظر نظامی قرار گرفته‌است. این اثر سومین منظومه نظامی است و هشت سال پس از خسرو و شیرین سروده شده‌است. بدری نوراللهی
بدری نوراللهی فعالیت هنری خود را از سال ۱۳۲۷ با بازیگری در تئاتر آغاز کرد. وی در کلاس‌های تئاتر که توسط "فرانک سی دیویدسن" و "جرج کویین‌بی" در دانشکده ادبیات در دانشگاه تهران تدریس می‌شد، حضور داشته‌است. او دربارهٔ شروع کارش به عنوان گوینده می‌گوید: «اولین بار در رادیو برنامهٔ تئاتری "لیلی و مجنون" را اجرا می‌کردم. در رادیو از من و خانم فروزنده اربابی امتحان صدا گرفتند و من قبول شدم جای "لیلی" صحبت کنم.» امیر دژاکام
«لیلی و مجنون» نوشته «محمد ابراهیمیان»؛ تهران، تئاترشهر، تالار اصلی؛ ۱۳۷۸ موسیقی شوشتری
۶- گوشهٔ لیلی‌مجنون لیلی و مجنون
روایت جامی با این هردو متفاوت است. به گفته او مجنون که جوانی عیاش است عاشق لیلی می‌شود، ولی به کام نمی‌رسد. در روایت جامی، مجنون پیش از لیلی می‌میرد. بخش اضافه روایت جامی آن است که مجنون در سلک گدایانی در می‌آید که لیلی به آنان نذری می‌دهد. در این میان لیلی کاسه او را می‌شکند و مجنون از این اتفاق سرمست می‌شود. لیلی مجنون (فیلم ۱۹۷۶)
لیلی و مجنون فیلمی محصول سال ۱۹۷۶ و به کارگردانی اچ.اس. راویل است. در این فیلم بازیگرانی همچون ریشی کاپور، رانجیت کائور، دنی دنزونگپا، آریونا ایرانی، آسرانی، راضا مراد ایفای نقش کرده‌اند. تأثیرات زبان فارسی بر زبان ازبکی
هزاران واژه فارسی در ادبیات اقوام ترک‌زبان آسیای مرکزی، از جمله ازبکان یافته می‌شود. برای نمونه بیت لیلی سر زلف شانه می‌کرد/ مجنون دُر اشک دانه می‌کرد به صورت لَیلی سر زلف شانه ای‌دور/ مجنون در اشک دانه ای‌دور در زبان ازبکی ترجمه شده‌است. در کتابخانه ابوریحان بیرونی در ازبکستان ۴۳ هزار نسخه خطی نگهداری می‌شود که ۳۹ هزار تای آن‌ها به زبان فارسی است. نظامی گنجوی
روایت جامی با این هردو متفاوت است. به گفته او مجنون که جوانی عیاش است عاشق لیلی می‌شود، ولی به کام نمی‌رسد. در روایت جامی، مجنون پیش از لیلی می‌میرد. بخش اضافه روایت جامی آن است که مجنون در سلک گدایانی در می‌آید که لیلی به آنان نذری می‌دهد. در این میان لیلی کاسه او را می‌شکند و مجنون از این اتفاق سرمست می‌شود. لیلی و مجنون
علاوه بر موارد گفته شده، داستان پادشاه بدون فرزندی که نگران وارث خویش است، حکومت مجنون بر جانوران، سخن گفتن با ستارگان، مکالمات آموزنده مجنون با شخصیت‌های گوناگون، بخش زید و زینب، زندگی زاهدانه در غار و ماجرای پادشاه مرو و سگ‌های او از دیگر عناصر و نقوش ایرانی است که داستان را ایرانی کرده‌است. لیلی و مجنون (اپرا)
موسیقی این اُپرا بر پایه مقام‌های ماهور هندی، سه‌گاه، چهارگاه، کرد شهناز، بیات شیراز، شوشتر، بیات کرد، شب هجران و قطار نوشته‌ شده‌ است. لنین و فلسفه
لنین و فلسفه، و چند جستار دیگر (به فرانسوی: Lénine et la Philosophie، به انگلیسی: Lenin and Philosophy and Other Essays) یکی از آثار بااهمیت لویی آلتوسر مارکسیست فرانسوی است. این کتاب نخست در سال ۱۹۶۸ به زبان فرانسوی منتشر شد. ترجمهٔ انگلیسی آن به‌وسیلهٔ اندی بلوندن انجام شد که در سال ۱۹۷۱ ترجمه شد. گلستان سعدی
گلستان نوشتهٔ شاعر و نویسندهٔ پرآوازه ایرانی سعدی شیرازی است. به باور بسیاری، گلستان سعدی تأثیرگذارترین کتابِ نثر در ادبیات فارسی‌است. که در یک دیباچه و هشت باب به نثر مسجَّع (آهنگین) نوشته شده‌است. بیشترِ نوشته‌های آن کوتاه و به شیوهٔ داستان‌ها و پندهای اخلاقی است. مکتب نقاشی قاجار
از چهره‌های مهم‌تر نقاشی دوران قاجار می‌توانیم به صنیع‌الدوله (ابوالحسن خان غفاری)، کمال الملک (محمد غفاری) و محمود خان ملک الشعرا (صبا) اشاره کنیم. نگارگری هزار و یک شب، ۱۸ نگارهٔ لیلی و مجنون و نقاشی‌های روزنامه دولت علیه ایران از آثار صنیع الملک است.