ترک‌زبان آناتولی در کجا سکونت داشتند؟
ترک‌های آناتولی
تُرک‌های آناتولی (در اصطلاح قدیمی فارسی: رومی، عثمانی) شاخه‌ای از مردمان ترک هستند که در کشور خاورمیانه نظیر ترکیه، عراق، سوریه، کشورهای بالکان نظیر بلغارستان، قبرس، جمهوری ترک قبرس شمالی، در کشورهای اروپایی نظیر آلمان، بریتانیا زندگی می‌کنند و بیشترشان از اهل سنت هستند. این قوم حدود ۷۵ درصد از جمعیت ترکیه را تشکیل می‌دهند.
تاتارها
موطن اصلی تاتارها در قرن پنجم شمال شرقی گوبی بوده‌است؛ ولی پس از مطیع شدن توسط ختن به جنوب مهاجرت کردند. بعد توسط خان مغول، گونش خان تحت کنترل درآمده‌است؛ و تحت رهبری باتو خان نوه گونش خان به سمت غرب منتقل شدند. در واقع آن‌ها از کوه‌های آلتای به دشت‌های روسیه امروزی منقل شده‌اند. در اروپا تاتارها توسط مردم بومی یا خودشان با نامهای: ترک‌های قبچاقی، بلغارهای ولگا، آلان‌ها و کیماک‌ها شناخته می‌شوند. آنکارا
اکثریت جمعیت آنکارا را مردمان ترک آناتولی تشکیل می‌دهند. همچنین کردها در شهر آنکارا اقلیت این شهر به شمار می آیند. ترک‌های آناتولی
میزان سهم شارش ژنی از کوچ‌نشینان ترکی آسیای مرکزی در خزانهٔ ژنی کنونی مردم ترک ترکیه، و نقش سکنی گزیدن مردم ترکی در آناتولی در قرن ۱۱ میلادی سوژهٔ مطالعات گوناگونی بوده‌است. مطالعات متعدد نتیجه گرفته‌اند که گروه‌های پیش از ترکی‌سازی و اسلامی‌سازی منبع اصلی ژنتیکی ترک‌های امروزی ترکیه (یعنی مردم ترک آناتولی) هستند. هیتی‌ها
در اوایل، آناتولی منطقه‌ای بود که در آن تبادل فلزات و مواد دیگر فعالانه صورت می‌گرفت. هیتی‌ها در متون خود به ما اطلاع دادند که این مواد چیست و اغلب منشأ آنها چیست: تاریخ ترکیه
ترکمن‌های سلجوقی یک امپراتوری قرون وسطایی ایجاد کردند که منطقه وسیعی از هندوکش تا شرق آناتولی و از آسیای مرکزی تا خلیج فارس را تحت کنترل داشت. سلجوقیان از سرزمین خود در نزدیکی دریای آرال، ابتدا به خراسان و سپس به سرزمین اصلی ایران پیشروی کردند و در نهایت شرق آناتولی را فتح کردند. اینانلو
اینانلو ایلی ترک‌زبان از ایلات خمسه می‌باشد که در نواحی آذربایجان و فارس و استان قزوین زندگی می‌کنند. اینانلو، آینالو یا ایناللو یکی از چند قبایل ترک اغوز بوده که طی سدهٔ یازدهم از آسیای میانه به جانب آذربایجان کوچ نمودند. از آن پس منابع از حضور چندین گروه اینانلو در مناطق ایران و آناتولی سخن گفته‌اند. محققان خاستگاه ایل اینانلو را ترکستان دانسته و قول مشهور بر این است که در زمان حکومت مغول‌ها به فارس آمده‌اند. در مورد این مطلب که اینانلوها بعد از ورود به ایران در کدام منطقه ساکن شدند نظریاتی مختلفی وجود دارد: تاتارها
تاتارهای سیبری از بازماندگان ترک‌های ساکن آلتایی هستند. زبان این مردم مخلوطی از زبان ترکی و مغولی است که بعدها با گرویدن به اسلام در زمرهٔ زبان‌های ترکی به تصویب رسیده‌است؛ و دو قوم تاتارهای ولگا و کریمه از این قوم در قرن سیزدهم به سمت شرق مهاجرت کردند. تکه (بیگ‌نشین آناتولی)
بعد از سال‌ها درگیری‌هایی میان شیعه و سنی در منطقه تکه (آنتالیا) درگرفت که رهبر شیعیان در این درگیری‌ها شاهقلی بابا بود که گسترش این درگیری‌ها سبب شورش شاهقلی بابا در تکه شد. در این درگیری‌ها شاهقلی بابا به پیروزی‌های بزرگی دست یافته بود و شاهزاده کرکوت را در قلعه‌ای در تکه به اسارت گرفته و اموال او را مصادره کرده بود. در سال ۱۵۱۱میلادی گروهی از شیعیان آناتولی به رهبری شاه قلی بابا تکلو علیه امپراتوری عثمانی شورش کردند و در آن سال شمار زیادی از افراد ایل تکلو (پانزده هزار نفر) برای تقویت سپاه شاه اسماعیل صفوی از آناتولی عثمانی به ایران آمدند. بسیاری از تکلوها پس از شورش وسیع مریدان و پیروان شاه اسماعیل صفوی، به ایران آمدند. رهبر این شورش شاهقلی بابا تکلو، بود که مورخان عثمانی به وی لقب شیطانقلی داده‌اند. شورشیان در مسیر خود به ایران، سپاه قره‌گوزپاشا، بیگلربیگی عثمانی، را در هم شکستند و سپس سپاهیان صدراعظم عثمانی، علی پاشا را مغلوب کردند. در این جنگ، شاهقلی بابا و علی پاشا نیز کشته شدند. سپس حدود بیست هزار جنگجوی تکلو به رهبری میرعلی خلیفه، جانشین شاهقلی بابا، در اطراف آماسیه و قره حصار به جنگ و گریز با سپاهیان عثمانی پرداختند در پی همین شورشها، سلطان سلیم اول به شناسایی شیعیان باشنده در قلمرو عثمانی پرداخت و چهل هزار تن از آنان را کشت یا زندانی کرد. با این حال، سران تکلو در دوره شاه اسماعیل از امرای بزرگ قزلباش شدند، از جمله ساروعلی مهردار، برون سلطان حاکم مشهد، چوهه سلطان حاکم کلهر و بعدها حاکم اصفهان، قراجه سلطان حاکم همدان، علی سلطان حاکم قزوین و یکان بیگ. در سال ۱۵۲۷میلادی صدها تن از ایل تکلو برای جنگ با فرخ یسار شروانشاه، همراه سایر قزلباشان در اطراف ارزنجان به شاه اسماعیل اول پیوستند و تا پایان عمر او در بیشتر جنگها یاری‌اش دادند. نبرد ملازگرد
گذشته از آن، آناتولی برای سلجوقیان از جهات دیگری نیز دارای جذابیت بود. ترکمانان که از دشت‌های آسیای مرکزی به قلمروی سلجوقیان آمده و در خدمت آن‌ها قرار گرفته بودند، دیگر قصد بازگشت به سرزمین مادری خود را نداشتند. آن‌ها در حاکمیت سلجوقی به مرزهای بیزانس سوق یافته و در آنجا متمرکز شده بودند. برای آن‌ها آناتولی در حکم بهترین منطقه جغرافیایی برای تداوم حیاتشان بود. آرمان جهاد و غزا نیز موجب تقویت روحیه قهرمانانه ترکمانان جنگاور شده بود. علاوه بر آن برای تدام زندگی‌شان در اختیار داشتن یک منطقه خوش آب و هوا و پرآب و مثل آناتولی بی‌نهایت اهمیت داشت. عربی آناتولیایی
این گویش شامل ۴ لهجهٔ ماردینی، سعرتی، دیاربکری و باتمانی-موشی است. عربی آناتولیایی فقط در شرق ترکیه تکلم می‌شود و با عربی بدوی رایج در استان شانلی‌اورفه و عربی کیلیکیایی (شامی) رایج در استان ختای متمایز است. تکه (بیگ‌نشین آناتولی)
تلاش‌های محمد بیگ، که می‌خواست آنتالیا را پس بگیرد، برای او نام و آوازه در منطقه ایجاد کرد و به او لقب «بیگِ تکه» (Teke Bey) را دادند. در آن زمان، منطقه بین آنتالیا، فینیک، کاش، کالکانلی، میلی، گمبه، المالو، کورکودالی و سریک در جنوب آناتولی و آنتالیا و آلانیا، به تکه الی معروف شد. محمدبیگ که برای بازپس‌گیری آنتالیا اتحادهای گوناگونی را سازمان‌دهی کرده بود، موفق شد در سال ۱۳۷۳ آنتالیا را فتح کند. تکه (بیگ‌نشین آناتولی)
بین مرزهای استان امروز آنتالیا و دستور اداری تهیه شده توسط امپراتوری عثمانی برای این منطقه در سده‌های ۱۵ و ۱۶ تفاوت‌هایی وجود دارد. در این قرن‌ها سنجقهای آلانیا و تِکه در این منطقه قرار داشتند. دودمان گوتیان در سومر
بنابر پژوهش‌های دو زبان‌شناس برجسته به نام‌های «تاماز گامکرلیدزه» و «ویاچسلاو ایوانف»، زبان گوتی‌ها (یا همان کوتی‌ها) به گروه زبان‌های هندواروپایی تعلق داشته و نزدیکی بسیاری به یکی از زبان‌های ایرانی شرقی یعنی زبان تخاری داشته‌است. والتر هنینگ دانشمند زبان‌شناس برجسته آمریکایی که پژوهش‌های بسیاری را در رابطه با گروه‌های زبان تخاری داشته‌است، نام گوتی را با نام «کوچا» یکی از شهرهای تخاری مقایسه کرد. «کوچا» شهری در حوضه تاریم بوده که امروزه در سین کیانگ کنونی در شمال غرب چین واقع می‌باشد و در سده دوم پیش از میلاد مسکن قبایل هندواروپایی زبان یوئه چی (یا یوئه ژی) بوده‌است. امروزه در منطقه «حوضه تاریم» گروهی از مردمان ایرانی‌تبار موسوم به تاجیک‌های چین که گویشور زبان‌های ایرانی شرقی چون زبان سریکالی و زبان وخی هستند و همچنین دسته‌هایی از ترکان اویغور زندگی می‌کنند. حسن‌بیگلو
ایل حسن بیگلوکه از ریشه عرب تبار (سادات شامی کوه کمری وزنوزی)برخی از افراداین ایل ازریشه کردبا زبان ترک قبلاً به صورت ایلات و عشایر در اطراف منطقه حسن آباد پراکنده بوده‌اند و بعدها ساکن شده‌اند. در این محال حسن آباد سه طایفه به نام ایل حسن بیگلو٬ ایل محمد خانلو مقیم حسن آباد و ایل تات وجود دارد و نیز مهاجرت مردمان ترک به گسترش ترکان از آسیای مرکزی به خاورمیانه و اروپا در میان سده‌های ۶ و ۱۱ میلادی می‌پردازد. این گسترش توسط قبایل هون با هویت ترک آغاز شد. قبایل نیاترک (به انگلیسی Proto-Turkic) ریشۀ تاریخی‌شان به قسمت شرقی منطقۀ آسیای میانه، منطقۀ شین‌جیانگ چین، سیبری و مغولستان داخلی بازمی‌گشت. قبایلی که به‌طور قطع ترک شناخته می‌شدند در محال حسن آباد پخش شدند که سیبری ها در حسن بگلو ساکن شدند. (وبهترین منبع در خصوص این روستا وخانواده احمدی‌ها کتاب حضرت حجت الاسلام حافظ زاده می‌باشد که با اخذ کلیه مدارک واسناد از مرحوم میرعلی خان احمدی نوشته شده‌است ) ترک‌سازی
واژهٔ تُرک در گذشته تنها برای روستاییان آناتولی در سدهٔ نوزده مورد استفاده بود. بزرگان عثمانی خودشان را ترک نمی‌خواندند و عثمانی معرفی می‌کردند در حالی که منابع معتبر علمی از جمله دانشنامهٔ بریتانیکا، این امپراتوری را بنیانگذاری شده توسط قبایل تُرک و منتسب به عثمان یکم که از روسای قبایل تُرکمان بود معرفی می‌کنند. در سدهٔ نوزدهم زمانی که ایده‌های ناسیونالیستی اروپاییان به عثمانی رسید و معلوم شد که ترک‌زبانان عثمانی، وفادارترین گروه به عثمانی هستند، این واژه مفهوم مثبت‌تری گرفت. در زمان عثمانی سیستم میلت جامعه را بر اساس مذهب تعریف می‌کرد و بر این پایه، روستاییان تنها زمانی ترک شناخته می‌شدند که مسلمان سنی می‌بودند. ترک‌زبانان یهودی، مسیحی و حتی علوی‌ها ترک نبودند. از جهت دیگر کردزبان‌ها یا عرب‌زبان‌های سنی شرق آناتولی هم ترک محسوب می‌شدند. این نامگذاری نادرست عنوان ترک در میان مردمان غرب آناتولی برای گروه‌های قومی دیگر هم دیده می‌شود؛ مثلاً عنوان کرد را هم به تمام کسانی که در شرق آدانا باشند اطلاق می‌کنند حتی اگر ترک‌زبان باشند. بنابراین واژهٔ ترک در ترکیه مفهوم واحدی ندارد. در سال‌های اخیر برخی سیاستمداران کوشش کردند تا مفهوم چند فرهنگی‌تری را برای واژهٔ ترک بیابند که ترک را شهروند کشور ترکیه تعریف کند. زبان ترکی استانبولی
جنگ با ترک‌ها در اوایل قرن یازدهم، موجب کشته شدن یا بردگی بسیاری از این مردمان بومی شد. با خالی شدن این نواحی از سکنه، قبایل ترک به این نواحی کوچ کردند. ترک‌زبان شدن بومیان آناتولی به علت تغییر مذهب بسیاری از مسیحیان و غیرمسیحیان به اسلام و تا حدودی به دلیل ازدواج ترکان با مردم بومی بود. علت این تُرکیدگی مردمان بومی نخست ضعف فرهنگ یونانی در اغلب جمعیت بود و دوم اینکه مردم سرزمین‌های اشغال شده ترجیح می‌دادند تا به این شیوه دارایی‌های خود را حفظ کنند. آناتولی (اپیروس)
آناتولی (به لاتین: Anatoli) یک منطقهٔ مسکونی در یونان است که در Ioannites Municipality واقع شده‌است. زبان وندالی
گویشوران زبان وندالی در جنوب اسپانیا و شمال آفریقا نشیمن داشتند. آن‌ها به دنبال گروه‌های دیگر ژرمن (ازجمله ویزیگوت‌ها) و غیرژرمن (ازجمله آلان‌های ایرانی‌تبار) به این منطقه رسیدند. نام اَندَلُس از نام وندلس یعنی مکان وندال‌ها مشتق شده‌است. از زبان وندالی چیزی به‌جز شماری واژه پراکنده و برخی از نام‌های اشخاص به‌جا نمانده است. یورش مغولان به آناتولی
یورش مغولان به آناتولی در دوره‌های گوناگونی رخ داد و با لشکرکشی در سال‌های ۱۳۴۱_۱۳۴۳ شروع گردید و همچنین در نبرد کوسه‌داغ به اوج خود رسید. پس از تسلیم شدن سلجوقیان در ۱۲۴۳ تا سقوط ایلخانان در ۱۳۳۵، قدرت واقعی بر آناتولی توسط مغولان اعمال شد. از آن‌جا که سلطان سلجوقی چندین بار قیام کرد، در سال ۱۲۵۵، مغولان آناتولی مرکزی و خاوری را درنوردیدند. پادگان ایلخانان مغول در نزدیکی آنکارا مستقر بود. یورش تیمور را گاه آخرین حمله مغولان به آناتولی می‌دانند. بقایای میراث فرهنگی مغول هنوز در ترکیه قابل مشاهده است، از جمله گورستان فرمانداران مغول و پسر هولاکو در ترکیه قرار دارد. در پایان سده چهاردهم میلادی، بیشتر بخش‌های آناتولی به دلیل فروپاشی پادشاهی سلجوقیان روم به‌دست بیگ‌نشین‌های آناتولیایی افتاده بود. بیگ‌نشین‌های ترکمن درابتدا فرمان بردار سلجوقیان بودند ولی پس از ضعف سلجوقیان فرمانبردار مغول ها شدند. بیگ‌نشین‌ها نمی‌توانستند سکه‌هایی به نام بزرگان خود ضرب کنند چراکه فرمانبردار مغولان (ایلخانان) بودند و حق ضرب سکه به نام خود را نداشتند.فرمانروای عثمانی، «عثمان یکم» نخستین فرمانروای ترک بود که در دهه ۱۳۲۰ سکه‌هایی به نام خود ضرب کرد، زیرا افسانه‌ای میگوید «ضرب شدن سکه توسط عثمان پسر ارطغرل» بوده است. از آنجایی که ضرب سکه از جمله حقوقی بود که در عمل اسلام فقط برای حاکمیت قائل شده بود، می‌توان در نظر گرفت که عثمانی‌ها از خان های مغول مستقل شدند. قنق
اکثر قنق ها در زمان امپراتوری سلجوقی و حمله مغول در قرن سیزدهم، به آناتولی مهاجرت کردند. در اسناد رسمی عثمانی در قرن شانزدهم، ٨١ شهرک به نام قنق وجود داشت. اگرچه آنها در طول تاریخ تا حد زیادی توسط سایر قبایل اوغوز جذب شده اند، اما هنوز سکونتگاه های زیادی وجود دارد که نام کینیک را یدک می کشند. به عنوان مثال، در استان ازمیر، قنق نام یکی از مراکز منطقه ایلچه است. روستاهای زیادی نیز وجود دارد. در حال حاضر ٢٨ آبادی مختلف در ترکیه نام قنق را بر خود دارند. گزارش یک انقلاب شیعی: آناتولی ۸۷۸ قمری
در آغاز آن آمده‌است: «آناتولی شبه جزیره‌ای در غرب قاره آسیاست. امروزه شبه جزیره آناتولی در قلمرو کشور ترکیه است و بخش آسیایی آن کشور را تشکیل می‌دهد. در ۲۵۰۰ سال پیش، شبه جزیره آناتولی در شرق یونان باستان قرار داشت. دانش جغرافیایی یونانیان باستان دربارهٔ پهناوری قاره آسیا محدود بود. آن‌ها بر این باور نادرست بودند که شبه جزیره آناتولی قاره آسیاست. زمانی که یونانیان باستان به وسعت قاره آسیا پی بردند و دانستند که آناتولی بخشی کوچکی از قاره آسیاست، این سرزمین را «آسیای صغیر» نامیدند. شبه جزیره آناتولی تا قرن پنجم قمری/یازدهم میلادی در حاکمیت امپراتوران بیزانس یا روم شرقی بود. در دوره بیزانس، آناتولی نام یونانی آناتولیا را حفظ کرد. در منابع اسلامی آناتولی را «بلاد روم» نامیده‌اند. در دوره حکومت سلجوقیان ایران، واژه «ترکیه» به شبه جزیره آناتولی اطلاق شد. در دوره حکومت عثمانی واژه «آناتولی» بیشترین کاربرد را برای این شبه جزیره داشت. آناتولی را از سمت شمال دریای سیاه، از سمت غرب دریاهای مرمره و اژه و از سمت جنوب دریای مدیترانه احاطه کرده‌است. دریای مرمره، جداکننده آناتولی از قاره اروپاست و اتصال دهنده دریاهای سیاه و اژه از طریق تنگه‌های بسفر در شمال و داردانل در جنوب است. آناتولی از شرق به ایران و از جنوب شرقی به سرزمین‌های بین‌النهرین و شام دسترسی دارد. رودهای دجله، فرات، کورا و ارس از آناتولی سرچشمه می‌گیرند.» مردم زازا
زازاها یا چنانچه خود می‌گویند دیملی مردمی هستند که به زبان زازاکی صحبت می کنند و عمدتاً در آناتولی شرقی، در منطقه درسیم (امروزه استان تونج‌ایلی) میان ارزنجان در شمال و مرادسو در جنوب و در شرقی‌ترین بخش ناحیه تاریخی ارمنستان علیا زندگی می‌کنند. آنها همچنین در بینگول، ملاطیه، استان العزیز و اطراف دیاربکر، سیورک و سیواس یافت می‌شوند. همچنین حدود ۳۰۰ هزار زازا در اروپای غربی زندگی می‌کنند که بعضاً پناهنده سیاسی هستند. جمعیت زازاها در خاک ترکیه، در حال حاضر نامشخص است اما حدود ۷ تا ۸ میلیون نفر برآورد می‌شود. گوکلان
امپراطوری سلجوقی که پهنای دامنه‌اش بخش‌های بزرگی از سه قارهٔ آسیا، اروپا و آفریقا را فرا گرفته بود در حدود ۶۲۲ سال به صورتی تقریباً بلاینقطع حکمروایی کرد و نمونهٔ بارزی از یک حکومت جهانی را به منصهٔ ظهور رسانید. سرزمین آناتولی واقع در غرب امپراطوری روم شرقی سال‌ها به دلیل حملات پراکندهٔ اعراب تبدیل به سرزمینی تقریباً خالی از سکنه شده بود. امپراطوری روم شرقی که تدابیر ویژه‌ای را برای مقابله با حملات پراکندهٔ عرب‌ها نیندیشیده بود، به ناگاه از سال ۱۰۶۴ با حمله به مناطقی چون «آنی» و «اخلاط» اقدام به قتل‌عام و یا راندن ترک‌های مقیم آناتولی از این سرزمین نمود. آناتولی
پادشاهان امپراتوری عثمانی همواره سیاست پان‌ترکیسم گره خورده با پان اسلامیسم را دنبال می‌کردند و تشکیل یک حکومت ترک بزرگ از غرب آناتولی تا دشت ترکستان چین که همه اقوام ترک‌زبان را شامل شود و تحت حمایت و رهبری ترکیه عثمانی باشد را در سر می‌پروراندند. Wikipedia contributors, "Anatolia," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Anatolia&oldid=206727879 تاتارستان
تاتارها یکی از بزرگترین قومهای ترک‌زبان می‌باشند که در سراسر روسیه و برخی دیگر از جمهوریهای آسیای مرکزی و قفقاز پراکنده‌اند. قوم تاتار زمانی به مردم ساکن حاشیه رود ولگا و شبه جزیره کریمه اطلاق می‌شد. نخستین دولتی که در منطقه تاتارستان کنونی تأسیس گردید بلغاریای ولگا نام داشت که در فواصل قرون ۷ تا ۱۳ میلادی بر این سرزمین و برخی مناطق پیرامونی آن حکمروایی می‌کرد. این دولت مناسبات تجاری خود را بر حوزه‌های وسیعی از اوراسیا، خاورمیانه و منطقه بالتیک گسترانیده بود. خبرگزاری آناتولی
آنادولو باسابقه‌ترین خبرگزاری ترکیه است و در بیش از ۳۰ کشور جهان در چهار گوشهٔ جهان دارای دفتر است. ترکیه
شبه جزیره آناتولی دربرگیرنده بیشتر مناطق ترکیه امروزی همواره یکی از قدیمی‌ترین مناطق مسکونی دنیا بوده که قدمت آن برمی‌گردد به اوایل دوران نوسنگی. مردم ترک
مردمان تُرک یا تُرک‌ها گروه‌های قومی اوراسیایی اند که در آسیای شمالی، آسیای مرکزی و آسیای غربی، سیبری جنوبی، شمال‌غربی چین و بخش‌هایی از اروپای شرقی ساکن‌اند و به زبان‌هایی از خانوادهٔ زبان‌های ترکی‌تبار سخن می‌گویند و اشتراکات تاریخی و فرهنگی میان آن‌ها مشاهده می‌شود. ترک‌زبان‌ها در کشورهایی همچون مغولستان، چین، روسیه، قرقیزستان، قزاقستان، ازبکستان، ترکمنستان، تاجیکستان، افغانستان، ایران، جمهوری آذربایجان، عراق، ترکیه، قبرس و یونان حضور دارند. گستره مهاجرت کنونی ترک‌زبان‌های آسیای کوچک بیشتر به سوی کشورهای اروپای مرکزی (آلمان، اتریش، سوئیس، فرانسه، انگلیس)، آمریکا و استرالیا بوده، جوامع قابل‌توجهی را در این کشورها تشکیل داده‌اند. آن‌ها ازلحاظ تاریخی و زبانی با گوک‌ترک‌ها، مردمی ایلی که در قرن ششم یک امپراتوری در گستره مغولستان و مرزهای شمالی چین تا دریای مازندران را بنیاد نهادند مرتبط‌اند. مردمان ترک، جز چند استثنا مانند بخش اروپایی ترکیه و منطقه ولگا در آسیا زندگی می‌کنند. مهم‌ترین پیوند تاریخی آنان، جدا از تاریخ و زبان، این است که جز یاقوتستان و چوواش در سیبری همگی مسلمان‌اند. مردمان ترک‌زبان را می‌توان به دو گروه اصلی غربی و شرقی تقسیم کرد. گروه غربی شامل مردم ترک جنوبغرب اروپا و جنوبغرب آسیا ساکن ترکیه و ایران هستند. گروه شرقی شامل مردم ترک آسیای مرکزی، قزاقستان و منطقه خودمختار اویغور در سین کیانگ چین هستند. اهتلی، المالی
اهتلی، المالی (به لاتین: Ahatlı, Elmalı) یک روستا از توابع شهرستان المالی استان آنتالیا در ترکیه واقع شده‌است. اکیار، کارکوتلی
اکیار، کارکوتلی (به لاتین: Akyar, Korkuteli) یک منطقهٔ مسکونی در ترکیه است که در استان آنتالیا واقع شده‌است. گزارش یک انقلاب شیعی: آناتولی ۸۷۸ قمری
فصل سوم: استیلای مغول با زیرعنوان‌های دومین مهاجرت ترکمانان خراسان به آناتولی، کیقباد اول سلجوقی و جهانگیر و جهاندار ترک‌های لبنان
امروزه بیشتر جامعه تُرکِ لبنانی از نوادگان مهاجران تُرک عثمانی هستند که از آناتولی به لبنان آمده بودند. با این حال، با کاهش سرزمین‌های امپراتوری عثمانی در قرن نوزدهم، اقلیتهای تُرک از سایر مناطق سرزمینهای عثمانی سابق به لبنان عثمانی آمدند، به ویژه ترک‌های الجزایری پس از استعمار فرانسه در شمال آفریقا، و در سال ۱۸۹۷ به دلیل ناآرامی در یونان. تکه (بیگ‌نشین آناتولی)
در سالهای آخر سلطنت سلجوقیان روم، هنگام پیشروی ایلخانیان به سمت آناتولی، مناطق آناتولی به صورت بیگ‌نشین‌های تُرکمان خودمختار تبدیل شد. در همین دوران، گروهی از تُرکمانان که شاخه‌ای از ایل تکه بودند و در آغاز قرن سیزدهم از سوی سلاطین سلجوقیان روم در آنتالیا مستقر بودند، بیگ‌نشین تکه را تشکیل دادند. ببرهای آناتولی
ببرهای آناتولی () عبارتی است که در چارچوب اقتصاد ترکیه به پدیدهٔ رشد اقتصادی سریع شماری از شهرهای این کشور در دهه ۱۹۸۰ میلادی به کار می‌رود. از شهرهای ترکیه که تحت تأثیر این رونق اقتصادی قرار گرفتند می‌توان به دنیزلی، غازی عینتاب، قیصریه، بورسا، قونیه، و قهرمان‌مرعش اشاره کرد. این عبارت معمولاً برای اشاره به شرکتهایی که در شهرهای بزرگ ترکیه (مثل استانبول و آنکارا) قرار دارند به کار نمی‌رود. تاریخ ترکیه
با افزایش قدرت ایران، سیستم حکومت محلی آنها در آناتولی به بسیاری از شهرهای بندری اجازه رشد و ثروت را داد. تمام آناتولی به ساتراپی‌های مختلف تقسیم شد که توسط ساتراپ‌ها (فرمانداران) منصوب شده توسط فرمانروایان مرکزی ایران اداره می‌شدند. اولین دولتی که توسط مردمان همسایه، ارمنستان نامیده می‌شد، ایالت ارمنستان ارمنی بود که از قرن ششم قبل از میلاد بخش‌هایی از شرق ترکیه را شامل می‌شد که به ساتراپی ارمنستان تحت حکومت هخامنشیان تبدیل شد. برخی از ساتراپ‌ها به‌طور دوره ای قیام می‌کردند اما خطر جدی ایجاد نمی‌کردند. در قرن پنجم قبل از میلاد، داریوش اول جاده سلطنتی را ساخت که شهر اصلی شوش را به شهر ساردیس در غرب آناتولی متصل می‌کرد. ترک‌های آناتولی
به مردم ترک‌زبان آسیای کوچک و آناتولی پیشتر در قلمرو ایران، «رومی»، «عثمانی‌ها» یا «ترکان عثمانی» اطلاق می‌شد، و پس از فروپاشی حکومت عثمانی این اصطلاح کنار گذاشته شد. سرزمین مادریِ ترک‌های عثمانی مکانی در آسیای مرکزی نزدیک آلتای است. ترک‌های الجزایر
ترک‌های الجزایر یا الجزایری‌های ترک( ; ) گروه قومی از ترک‌های آناتولی هستند؛ که یک گروه اقلیت را الجزایر تشکیل می‌دهند. در طول حکمرانی امپراطوری عثمانی، الجزایر مستعمره و زیر سلطه سیاسی-منطقه‌ای این حکومت بود. به عنوان نتیجه، یک ترکیب قومی از الجزایری‌ها با مهاجرت ترک‌ها از آناتولی و سیر تکاملی از «کولوگلیس» که مردمی مخلوط از ترکی و مغرب مرکزی بودند، تشکیل یافتند. فرهنگ در امپراتوری عثمانی
طرح فرش آناتولی یا همان قالی ترکی، رشته‌های مختلفی از سنت را در خود جای داده‌است. عناصر خاص از نزدیک با تاریخ اقوام ترک و تعامل آن‌ها با فرهنگ‌های اطراف، در اصل آسیای مرکزی آن‌ها و همچنین در هنگام مهاجرت، و خود در آناتولی ارتباط دارد. مهمترین تأثیرات فرهنگی ناشی از فرهنگ چینی و اسلام بود. فرش‌های مناطق برگاما و قونیه به عنوان نزدیک‌ترین فرش‌های آناتولی مرتبط هستند و اهمیت آن‌ها در تاریخ این هنر بهتر درک می‌شود. کردهای آناتولی مرکزی
کردهای آناتولی بخشی از کردهایی هستند که در مرکز فلات آناتولی زندگی می‌کنند. هرچند ایشان در بخش‌های گسترده‌ای از آناتولی پراکنده‌اند، ولی جمعیت بزرگی را پیرامون دریاچه توز در استان‌های قونیه، آق‌سرای و آنکارا به هم ساخته‌اند. ایشان بیش‌تر به کردی سخن می‌گویند و مسلمان هستند که بسیاری از اهل سنت و برخی از علویان پیروی می‌کنند. به گمان نخستین نشانه‌ها از حضور کردان در این سرزمین، همچون دیگر مسلمان، به پس از نبرد ملازگرد بازمی‌گردد. ترک‌های آناتولی
حضور یونانی‌ها در طول بسیاری از سواحل باعث شد تا بسیاری از این مردم تحت تأثیر یونان زبان خود را از دست داده و هلنی شوند. مخصوصاً در شهرها و در سواحل غربی و جنوبی رومیان تأثیر زیادی گذاشتند. با اینحال کماکان در شمال و شرق و علی‌الخصوص در روستاها بسیاری از گویشوران زبانهای بومی مانند ارمنیان و آشوریان زندگی می‌کردند. اما در زمانی که ترکان برای نخستین بار در قرن یازدهم میلادی در این مناطق ظاهر شدند، فرهنگ یونانی تأثیر زیادی نداشت." بیزانسی‌ها به ویژه در مرزهایشان کسانی را که به فرقه مسیحی (غیر ارتودوکس) گرایش داشتند آزار می‌دادند و این موجب شده بود که گرایش به فرهنگ یونانی در آن مناطق کمتر شود. بیزانسی‌ها پیوسته گروه‌های بزرگی از مردم را برای یکسان سازی مذهبی و زبان یونانی مهاجرت می‌دادند. آن‌ها همچنین کوشش می‌کردند تا تعداد زیادی از ارمنیها را آسیمیله کنند در نتیجه در قرن یازدهم میلادی، اشراف ارمنی از سرزمینهای خود کوچ و به غرب آناتولی مهاجرت کردند. نتیجه غیرقابل پیش‌بینی این رفتار، از دست رفتن فرماندهی نظامی محلی در مرزهای شرقی بود که راه را برای مهاجمان ترک باز کرد. در اوایل قرن یازدهم جنگ با ترکها، موجب کشته شدن بسیاری از مردمان بومی شد و بسیاری از مردم هم به غلامی و بردگی گرفته شدند. با خالی شدن این نواحی از سکنه، قبایل ترک به این نواحی کوچ کردند. جمعیت‌شناسی تاریخی منطقه ارومیه
ترک‌های سنی به صورت گسترده در شهر ارومیه زندگی می‌کنند. آنان همچنین در دهستان دول، در جنوب شرقی ارومیه زندگی می‌کنند. آنانی که در دهستان دول زندگی می‌کنند امروزه دیگر به زبان کردی صحبت می‌کنند. ادیان پیشاتاریخ
در این برهه زمانی، اسکان و زیستگاه بشری در منطقه کاتال هویوک به عنوان یک مرکز معنوی و روحانی شبه جزیره آناتولی (ترکیه کنونی) توسعه پیدا کرد. احتمالاً برخی اعمال دینی در معابدی همگانی انجام می‌شد. ساکنین کاتال هویوک از خود یادگارهای زیادی به جای گذاشتند که به عنوان نمونه می‌توان از تندیسک‌های سفالین و آثاری در رابطه با اعضاء جنسی و شکار نام برد. جنگل‌های کوهستانی آناتولی شمالی
جنگل‌های کوهستانی آناتولی شمالی (به لاتین: Northern Anatolian conifer and deciduous forests) یک منطقهٔ مسکونی و جنگل در ترکیه است. زبان آلتایی جنوبی
زبان آلتایی جنوبی از زبان‌های ترکی رایج در کشور روسیه است که در نزدیکی مرزهای مغولستان بدان تکلم می شود.همچنین اقلیتی از گویشوران این زبان نیز در خاک چین بسر می برند.جمعیت کل گویشوران این زبان نزدیک به بیست هزار تن می باشد.این زبان نزدیکی چندانی با زبان آلتایی شمالی نشان نمی دهد. آنتالیا
از آلانیا به طرف آنتالیا رفته و این منطقه دارای پوشش‌های طبیعی و زیبایی بوده و حجم وسیعی از شهر دارای نقاط و اماکن جذاب و دیدنی بوده‌است. آنتالیا داری جمعیت زیادی است که به چهار ناحیه تقسیم شده که تاجران مسیحی در اطراف بندر ساکن بوده و محل زندگی آن‌ها را دیواری بزرگ احاطه می‌کرده و دروازه‌هایی داشته که در طول شب و روزهای جمعه بسته می‌شده‌است. یونانیان که ساکنان اصلی و قدیمی این شهر بوده‌اند و یهودیان و خانواده سلطنتی هر یک در نواحی چهارگانه خود ساکن بوده‌اند. مسلمانان این شهر در شهر اصلی ساکن بودند. تمام ناحیه‌های ذکر شده دارای دیوارهای و دروازه‌های بلند و مستحکمی بوده‌اند. این شهر دارای باغ‌ها و میوه‌های خیلی خوبی بوده و دارای زرد آلوهای بسیار مرغوب به هسته‌های شیرین که به عنوان اجناس لوکس به مصر صادر می‌شده‌است. چرکس
پس از شکست عثمانی‌ها در قفقاز از روسیه و امضاء عهدنامه آدریانوپل در ۱۲۴۵/۱۸۲۹ چرکس‌ها تا سال ۱۲۸۱/۱۸۶۴ مقاومت زیادی در برابر روس‌ها کردند و بنا بر گزارش‌های عثمانی ۵۹۵٬۰۰۰ چرکس در میان سال‌های ۱۲۷۲/۱۸۵۶ و ۱۲۸۱/۱۸۶۴ منطقه بومی خود در قفقاز را ترک کرده و به آناتولی و روملی مهاجرت کردند. در زمان عثمانیان، به‌ویژه در سدهٔ ۱۷ میلادی، بردگان چرکس به مناصب بالایی در دستگاه حکومتی عثمانی رسیدند. پس از آن دوره، نوادگان این موج عظیم مهاجران چرکس (و لاز و غیره) به تدریج ترک‌زبان شده به‌طوری‌که شمار بزرگی از مردم ترک‌زبان ترکیه امروزی از تبار آسیایی (چرکس و لاز و گرجی…) هستند. بر پایه سرشماری سال ۱۹۴۵ در ترکیه، تنها ۶۶٬۶۹۱ چرکس هنوز به زبان چرکسی صحبت می‌کردند. اکساتی، الانیا
اکساتی، الانیا (به لاتین: Akçatı, Alanya) یک منطقهٔ مسکونی در ترکیه است که در استان آنتالیا واقع شده‌است. گوکلان
سلاجقهٔ آناتولی شهر قونیه را پایتخت خود دانستند و قایی‌ها را در شهرهای «سوگوت» و «دومانیچ» که در مجاورت مرز امپراطوری روم شرقی قرار داشت ساکن نمودند. به این ترتیب قایی‌ها که دارای ۴۰۰ چادر بودند و تحت رهبری ارطغرل (ارطغرول غازی) قرار داشتند، پس از مستقر شدن در این منطقه به تدریج اقدام به فتح مناطق مجاور نمودند. پسر کوچک وی عثمان بیگ به تعقیب پیروزی‌های مکرر در نبرد با دشمنان، جانشین پدر شد. در سال ۱۲۹۹ جریان خانمان برانداز مغول که از مغولستان آغاز شده و چین، هند و خوارزمشاهیان را به زانو در آورده بود، به آناتولی رسید و به این ترتیب آخرین پادشاه سلجوقی نیز قربانی این روند شد و به قونیه گریخت. با فروپاشی سلجوقیان حکومت‌های محلی اعلام استقلال نمودند. حکومت محلی عثمان بیگ نیز استقلال خود را اعلان کرد و برای خود رویه‌ای مستقل در پیش گرفت. این حکومت که در مرزهای روم شرقی مستقر شده، بود بر خلاف دیگر قبایل از درگیری‌های درونی به دور ماند و از این روی توانست به سرعت رشد کند. همین امر سبب شد تا رفته رفته شمار زیادی از مهاجران ترکمن از ترکستان راهی آناتولی شده و به بیگ‌نشین عثمانی ملحق گردند. این حکومت به تدریج قوی و قوی‌تر شد و توانست شهر بورسا، بزرگ‌ترین و پرجمعیت‌ترین شهر منطقه را به محاصرهٔ خود درآورد. به تعقیب تصرف شهر، عثمان در گذشت. به جای وی اورخان غازی بر تخت نشت و در دوران وی نیز بیگ‌نشین عثمانی گسترش یافت. کوتاه مدتی بعد عثمانیان چناق قلعه را متصرف شدند و در قارهٔ اروپا قدم نهادند. با فتح ادیرنه، پایتخت به این شهر منتقل گردید و به این ترتیب بر حضور دائمی ترکان در اروپا مهر تأیید زده شد و بعد از آن، دوران پادشاهی سلطان محمد فاتح فرا رسید. کردهای ترکیه
کردها در کشور ترکیه گروهی از ترکیب جمعیتی این کشور را تشکیل می‌دهند و دو سوم آن ها در کردستان ترکیه و بقیه در ناحیه آناتولی مرکزی و استانبول و آنکارا و ازمیر ساکن هستند. کردهای ترکیه در استان‌های زیادی از شرق، جنوب شرقی و حتی مرکز ترکیه مستقر هستند. در برآورد ۲۰۱۲ مؤسسه آمار ترک استات (The Turkish Statistical Institute (TurkStat))، جمعیت کردهای ترکیه بیش از ۲۲ میلیون نفر (۲۲٬۶۹۱٬۸۲۴) و بیش از سی درصد از جمعیت ۷۴٬۷۰۰٬۰۰۰ نفری ترکیه (سال ۲۰۱۲) را تشکیل می‌دهد. ۱۷ استان ترکیه کردنشین است و البته بخش زیادی از کردهای مهاجر در استان‌های دیگر و ازجمله استانبول، آنکارا و ازمیر و جمعیت محدودی هم در آناتولی مرکزی ساکن هستند. شاخص‌های توسعه این مناطق وضعیت بسیار نامناسبی را به تصویر می‌کشد. نرخ مهاجرت به خارج از محل زندگی نیز بسیار بالا است. نرخ بیکاری در این مناطق بیش از دیگر مناطق کشور است و در سال دو هزار و ده بالای ده درصد بود. بخش صنعت و حتی گردشگری در این استان‌ها از رونقی برخوردار نیست. شاخص توسعه انسانی و نیز فقر عمومی در این مناطق بالاتر از معدل کشوری است. از سال ۱۹۹۰ مهاجرت اجباری از جنوب شرقی ترکیه، میلیون‌ها کرد را به شهرهایی مانند استانبول، آنکارا و ازمیر آورد. جمعیت کردها در استانبول بین ۳ تا ۴ میلیون نفر تخمین زده می‌شود (سال ۱۹۹۷). همچنین طبق تخمین دیگری جمعیت کردها در استانبول، آنکارا، ازمیر و سایر شهرهای بزرگ (به جز استان‌های کردنشین ترکیه) در حدود ۳۵ درصد کل جمعیت کردهای ترکیه است که چیزی حدود ۶ تا ۸ میلیون می‌باشد. مردم ترک
خاستگاه اصلی مردمان ترک‌تبار، آسیای میانه بوده و این مردم که از نژاد زرد هستند اما امروزه اعتقاد بر این هست که برخی از اقوام ترک مانند تاتارها جزو اقوام سفیدپوست و تورانی بوده و ارتباط چندانی با بقیه گروهای ترک زبان آسیای میانه ندارند. برخی دیگر از اقوام مانند اویغورها و قرقیزها را امروزه نمی‌توان جز اقوام سفیدپوست قلمداد کرد. در نوشته‌های کهن چینی، قرقیزها را مردمانی سفیدپوست با موهایی عمدتاً زرد رنگ و بور و چشمانی آبی و شبیه به اروپایی‌های امروزی توصیف کرده‌اند. اما نوشته‌های تاریخی بعدی، اطلاعاتی دربارهٔ چگونگی ناپدید شدن تدریجی این ویژگی‌های ظاهری قرقیزها و درنهایت زردپوست شدن آن‌ها به دست نمی‌دهند. اقوام ترک به تدریج در غرب آسیا، خاورمیانه، آسیای کوچک و اروپای شرقی پراکنده شدند. در جریان این مهاجرت‌ها بخش‌های بزرگی از مردم هندواروپایی نواحی جدید نیز به مرور ترک‌زبان شدند. بررسی دی‌ان‌ای در ترکیه نشان می‌دهد که مردم ترکیه نوادگان مردم مختلف ساکن آناتولی مانند یونانی، ارمنی، قفقازی (آسیایی) و کرد هستند که در سده‌های معاصر ترک‌زبان شده‌اند و ازلحاظ ژن از نژاد ترک (زردپوست مغول‌سان) بهرهٔ بسیار کمی برده‌اند. درمورد ترک‌زبانان آذربایجانی نیز این قضیه صادق است که ازلحاظ ژن به‌سان مردم ایرانی و قفقازی هستند. ۷۰–۷۶ درصد مردم ترکیه بر اساس آمارهای دولتی، ترک هستند. در برآورد ۲۰۱۲ مؤسسه آمار ترک استات (The Turkish Statistical Institute (TurkStat))، جمعیت کردهای ترکیه بیش از ۲۲ میلیون نفر (۲۲٬۶۹۱٬۸۲۴) و بیش از سی درصد از جمعیت ۷۴٬۷۰۰٬۰۰۰ نفری ترکیه را تشکیل می‌دهد که حدود ۱۴ میلیون نفر در کردستان ترکیه و بقیه در سراسر ترکیه به خصوص شهرهای استانبول، آنکارا و ازمیر پراکنده هستند که به این ترتیب درصد ترک‌های ترکیه کم‌تر از ۷۰ درصد خواهد بود. زبان‌های آناتولی
زبان‌های آناتولی گروهی از زبان‌های هندواروپائی منقرض شده می‌باشند، که در آسیای کوچک گویشورانی داشتند. بهترین نمونهٔ آن‌ها زبان هیتی است. ناحیه آناتولی شرقی
ناحیهٔ آناتولی شرقی یکی از ۷ ناحیه در ترکیه که در بخش شرقی ترکیه قرار گرفته‌است. ناحیهٔ آناتولی شرقی از غرب به ناحیهٔ آناتولی مرکزی، شرق و جنوب‌شرقی به ایران، شمال به ناحیهٔ دریای سیاه و در شمال‌شرق به جمهوری خودمختار نخجوان و ارمنستان محدود می‌شود. تغییر نام‌های جغرافیایی در ترکیه
تلاش ترکیه برای پیوستن به اتحادیه اروپا در اوایل سده ۲۱ و به دلیل مسئله حقوق اقلیت‌ها، منجر به کاهش تغییر اسامی مکان‌های جغرافیایی در ناحیه آناتولی شرقی و به ویژه ناحیه آناتولی مرکزی شده‌است. همچنین در برخی موارد روستاها و مناطقی که ساکنین آن اکثریت کُرد در آن زندگی می‌کنند به نام‌های قبلی (کُردی) بازگردانده شد. آن نام‌های محلی که به‌طور رسمی غالباً با تغییر در گویش و زبان محلی در سراسر کشور که از لحاظ قومی، نژادی متنوعند باقی ماند. جمعیت‌شناسی ترکیه
ارامنه در ترکیه بیش از ۳۰۰۰ سال بومی مناطق کوهستانی آناتولی و ارتفاعات ارمنستان هستند و جمعیت تخمینی آن ۴۰۰۰۰ نفر (۱۹۹۵) تا ۷۰ هزار نفر تخمین زده می‌شود. بیشتر آنها در اطراف استانبول متمرکز شده‌اند. ارامنه روزنامه‌ها و مدارس خود را دارند. اکثریت متعلق به ایمان کلیسای ارمنی، با تعداد کمتری از کاتولیک‌های ارمنی و انجیلی انجیلی است. جمعیت اصلی آنها در دوران کشتار امپراتوری عثمانی بیش از ۳ میلیون نفر تخمین زده می‌شد، از سال ۱۹۱۵ تا اوایل دهه ۱۹۲۰ تخمین زده می‌شود که بیش از ۱٫۵ میلیون نفر از آنها در طول نسل‌کشی ارمنیان کشته شدند و اجباری به بیابان سوریه منتقل کردند. ترکیه
بخشی از ترک‌تباران ترکیه از اقوام ترکان سلجوقی غز هستند؛ ترکان سلجوقی به رهبری طغرل بیگ پس از شکست غزنویان در سال ۴۲۹ هجری قمری شهر نیشابور را پایتخت خود قرار دادند، در سال ۴۳۳ شهر ری را مرکز حکومت خود کردند، سپس اصفهان را مقر اصلی حاکمیت خود قرار داده همدان را نیز پایتخت تابستانی خود کردند. سلجوقیان سپس به رهبری آلپ‌ارسلان در جنگ ملازگرد با رومانوس چهارم امپراتور بیزانس، آناتولی را به تصرف خود درآوردند و سرزمین آسیای صغیر تا قونیه جز امپراتوری سلجوقی گردید. ترکان سلجوقی که از آسیای میانه به فلات ایران وارد شده و شهرهای ایران را فتح کرده در شهر ری حاکمیت خود را تثبیت کرده بودند در این مکان‌ها و در آذربایجان ساکن شدند و با فراهم آوردن لشکریان زیاد از آذربایجان، آناتولی را فتح و در این منطقه مستقر شده پس از غلبه بر امپراتوری بیزانس (روم شرقی)، این منطقه را بر امپراتوری خود افزودند و از زمان حاکمیت فرزندان عثمان (نام یکی از حاکمان ترک آناتولی) امپراتوری عثمانی را در آنجا بنا نهادند. یونانی‌ها در ترکیه
یونانی‌ها در ترکیه () جمعیتی از یونانیان و مسیحیان یونانی زبان ارتدوکس شرقی هستند که بیش تر در استانبول و دو جزیره غربی ورودی به تنگه داردانل یعنی تندوس و امبروس زندگی می‌کردند. آن‌ها باقی مانده ۲۰۰ هزار یونانی برآورد شده ای هستند که تحت قوانین پیمان نامه مربوط به تبادل جمعیت‌های یونانی و ترک باقی مانده در پی تبادل جمعیتی سال ۱۹۲۳ میلادی، به صورت اجباری جا به جا شدند به این ترتیب که حدود ۱،۵۰۰،۰۰۰ میلیون نفر یونانی از فلات آناتولی و تراس شرقی به یونان و حدود ۵۰۰ هزار ترک از یونان (به جز تراس غربی) به ترکیه منتقل شدند. فریگیه
در زمان طلوع دولت‌شهر تروآ، بخشی از بریگ‌ها یا به عنوان متحدان تروجان‌ها یا تحت حمایت تروآ به آناتولی مهاجرت کردند. از آنجا که زبان تروجانی نجات نیافته‌است، رابطهٔ دقیقش با زبان فریگی و موضوع پیوستگی جامعهٔ فریگی به جامعهٔ تروآ مسئله‌ای حل‌نشده باقی مانده‌است. به همین ترتیب، تاریخ مهاجرت و رابطهٔ فریگی‌ها با امپراتوری هیتی نامشخص است. اگرچه آن‌ها اغلب به عنوان بخشی از گروه «تراکو-فریگی» شناخته می‌شوند. تاریخ رایج ۱۲۰۰ پیش از میلاد استفاده می‌شود، که اواخر کار امپراتوری هیتی است. این قطعی است که فریگیه در سرزمین هیتی بنا شد، اما نه در مرکز قدرت هیتی‌ها در خمیدگی بزرگ رود هالیس، جایی که آنکارا امروز واقع شده‌است. سلجوقیان روم
ترکمانان آناتولی با ورود به آسیای صغیر نشانه‌هایی از گذشتهٔ شمنی و اعتقادات خود را وارد این سرزمین کردند، اما این ترکمانان نهایتاً از هواداران سرسخت یکی از مذاهب تسنن یعنی حنفی شدند. شایان ذکر است که در میان سلجوقیان روم تا سدهٔ هفتم هجری نوشته‌های خلاقی در زمینهٔ کلام و فقه پدید نیامد و ترکان آناتولی از میراث عظیم تحقیقات غنی و پربار حنفیان خراسان و ماوراءالنهر بهره بردند و این میراث را علمایی که در سدهٔ هفتم هجری از مقابل مغولان به طرف غرب فرار کردند همچون یوسف‌بن ابی‌سعید سجستانی در آناتولی رواج دادند. مؤسسات فرهنگی دین اسلام همچون مدارس و مساجد در آناتولی دیرتر به بار نشست. نخستین مساجد قلمرو سلجوقیان و سلسله‌های ترکمانی چون دانشمندیه، منکوجکی‌ها و سلتوقی‌ها پس از حدود سال ۵۵۰ ه‍.ق ایجاد شد و نخستین مدرسهٔ آناتولی که از کتیبهٔ سردر آن پیداست در سال ۵۸۹ ه‍.ق در قیصریه ساخته شد؛ درحالی که مدرسه در سرزمین‌های ایرانی و عربی حدود دو قرن پیش متدوال شده بود. مدارس و مساجد با تحکیم سلطنت سلجوقیان در سدهٔ هفتم در شهرهایی چون قونیه، قیصریه و چند شهر دیگر در آناتولی و از جمله در ماردین عهد ارتوقیا از شکوه و شکوفایی قابل توجهی برخوردار شد. پس از چندی که گذشت تصوف در آناتولی ریشه گرفت و انگیزهٔ خود را نه تنها از سرزمین‌هایی ایرانی بلکه از شخصیت برجسته و عارف بزرگی اندلسی، ابن‌عربی (متوفی ۶۳۸ ه‍.ق)، که به ملیطه و سیواس و قونیه سفر کرد، گرفت. زوار شمال آفریقا که از راه آناتولی رهسپار حج می‌شدند یا به زیارت قونیه می‌رفتند، مساجد کوچکی در این شهر ایجاد کردند. اما در سرزمین آناتولی بیش از هر چیز و مهم‌تر از همه سنت فرهنگی و معنوی ایران و زبان فارسی توسعه یافت و تأثیرات ایران در دیگر قلمروها، همچون امور دیوانی و درباری گسترش یافت. سلاطین سلجوقی از همان ابتدا تحت تأثیر حماسهٔ ملی ایران نام‌هایی ایرانی مانند کیکاوس، میخسرو کیقباد برای خود برگزیدند. این فرایند در سدهٔ هفتم هجری شتاب بیشتری گرفت و آن زمانی بود که بهاءالدین ولد و فرزندش جلال‌الدین از یک خاندان دین‌دار، عارف و کهن بلخ، وارد شهر قونیه شدند. سلطان کیقباد اول، بهاءالدین ولد را به پایتخت خود فراخواند، اما وی آنجا چندان نماند؛ در حالی که فرزندش جلال‌الدین بیشترین ایام خود را در قونیه سپری کرد و مثنوی معنوی خویش را در آنجا سرود. بدین ترتیب پایتخت سلجوقان روم؛ یعنی قونیه کانون طریقت مولویه شد و سلطان ولد فرزند مولوی به گسترش آن همت گماشت و آرامگاه جلال‌الدین رومی در این شهر کعبهٔ آمال و آرزوهای صاحبان زهد و عبادت شد. سنن و سلوک مذهبی یاد شده در بالا در شکل‌گیری تسنن رسمی و مسلط آناتولی تأثیر به سزایی داشت. اما در سطح عامیانه و نه چندان فرهیخته، عقایدی وجود داشت که از شمنیسم ترکان به‌ویژه ترکان حومهٔ شهرها مایه می‌گرفت و به احتمال زیاد با احساسات و عقاید شیعیانه که در اوایل دورهٔ عثمانی در میان ترکان شرق آناتولی کاملاً آشکار شد، تلفیق یافته بود. این نوع عقاید مذهبی در ایام فشارها و انقلابات سیاسی و اجتماعی آشکار می‌شد و صورت سیاسی خاصی پیدا می‌کرد. سرانجام کمی هم باید دربارهٔ ترکیب ادیان بزرگ در آناتولی به‌خصوص دو دین اسلام و مسیحیت صحبت کرد. دربارهٔ چنین موضوع مهم و حساسی نمی‌توان به نتایج قاطعی دست یافت؛ ولی چنین می‌نماید که برخی از سلاطین همچون کیقباد اول از سلاطین آسان‌گیر و روشن‌ضمیری بوده‌اند و از ترکیب ادیان و مذاهب در قلمرو حکومتی خویش آگاهی داشته‌اند. در قونیه ارمنیان و یونانیان زندگی می‌کردند و یونانیان در آنجا صومعه‌ای به نام سن چریتون داشتند؛ علاوه بر این‌ها می‌توان به حضور یهودیان در قونیه نیز اشاره کرد. از قرار معلوم رومی‌ها روابط تنگاتنگی با اهل ذمه داشته‌اند؛ در حالی که علمای مسلمان همواره در پی آن بوده‌اند که آنان را به دین اسلام درآورند. در سطح مردم آناتولی در تعدادی از اماکن مقدس مبادلات و مناسباتی میان مسیحیان و مسلمانان وجود داشت و گاه قدیسان طرفین همسنگ برشمرده می‌شدند و محل احترام بودند. یکی از نمونه‌های برجسته سن‌جرج است که همسنگ خضر محسوب می‌شد. ناحیه آناتولی مرکزی
ناحیه آناتولی مرکزی یکی از ۷ ناحیه در ترکیه که در بخش مرکزی ترکیه قرار گرفته‌است. جمعیت ناحیه آناتولی مرکزی بر اساس سرشماری سال ۲۰۱۰ میلادی ۱۱٬۸۱۱٬۱۱۲ نفر بوده‌است. تلنگیت‌ها
تلنگیتها مردم ترک‌تباری که در جمهوری آلتایی یکی از جمهوری خودمختار روسیه زندگی می‌کنند. زبان این مردم یکی از لهجه‌های زبانهای التایی است. تاتارها
تاتارها (تاتار: Tatarlar / Татарлар) و گاه: Tartars)، یکی از اقوام ترک‌تبار هستند که محل اصلی سکونت آن‌ها جمهوری تاتارستان در غرب مرکزی فدراسیون روسیه و بخش‌هایی از سیبری و آسیای میانه است. جمعیت تاتارهای روسیه در سرشماری سال ۲۰۰۲ روسیه ۵٬۵۴۵٬۶۰۱ نفر اعلام شده‌است. تاتارهای تاتارستان که به "تاتارهای قازان" هم معروف هستند شاخه اصلی قوم تاتار را تشکیل می‌دهند که به زبان تاتاری از شاخه قبچاق خانواده زبان‌های ترکی صحبت می‌کنند.در برخی مکتوبات به مغولان نیز نام تاتار یا تتر داده اند. ترکیه
پس از آن کوچ قبایل ترکمن مسلمان از شرق ایران به آسیای کوچک آغاز شد و این قبایل به تدریج دولتهای کوچک محلی در آنجا تشکیل دادند. یکی از مشهورترین این قبایل، قبیله «قایی» بود که در نزدیکی آنقره (آنکارا) سکونت داشتند. رهبر این قبیله به نام عثمان در سال ۶۷۸ هجری خورشیدی (۶۹۹قمری/۱۳۰۰میلادی) حکومتی تأسیس کرد که به نام خودش عثمانی خوانده شد. از آن پس تا حدود ۱۵۰ سال بعد حکومت عثمانی بیشتر آناتولی را به تصرف درآورد. صفحه آناتولی
صفحه (فلات) آناتولی () یا صفحه ترکیه یک صفحه زمین‌ساختی قاره‌ای که بیشتر مساحت شبه‌جزیره آناتولی (آسیای کوچک) و کشور ترکیه را می‌پوشاند. فرضیه آناتولیایی
فرضیهٔ آناتولیایی (به انگلیسی: Anatolian hypothesis) فرضیه‌ای است که طی آن آناتولی دوران نوسنگی (Neolithic Anatolia) را به عنوان خاستگاه نیاهندواروپاییان (ایرانیان و نیز آریاییان هند و آناتولی و اروپا) مطرح می‌کند. این فرضیه نخستین بار از سوی کالین رنفریو (Colin Renfrew) در ۱۹۸۷ میلادی پیش کشیده شد. به تازگی وی بازنگری‌هایی در نظریهٔ خود نموده و مناطق غربی ایران را بیش‌تر در فرضیهٔ خود در نظر می‌گیرد. تصویری که رنفرو از هندواروپائیان ارائه می‌دهد، کاملاً با توصیف گیمبوتاس که فرضیهٔ کورگان را پیشنهاد کرده بود، متفاوت است. او آن‌ها را جنگجویانی شبه‌بیابانگرد نمی‌داند، بلکه قومی صلح‌طلب و کشاورزانی یکجانشین معرفی می‌کند که در آناتولی ساکن بودند. آناتولی
در سال ۱۹۶ میلادی امپراتوری روم براین سرزمین تسلط یافت. در سال ۳۹۵ میلادی با تجزیهٔ دولت روم به دو امپراتوری روم شرقی و امپراتوری روم غربی، سرزمینی که شامل ترکیه کنونی است قسمتی از روم شرقی یا بیزانس گردید. پایتخت این دولت شهر بیزانس بود؛ که در زمان کنستانتین امپراتور روم و با رسمیت یافتن مذهب مسیح تغییر نام یافت و به «کُنستانتینوپولیس» نامور شد. اما ترکان مهاجر که آرام آرام وارد شبه جزیرهٔ آناتولی شده بودند توانستند پس از دو قرن با قدرت تمام این سرزمین را از آن خود کنند تا سرانجام سپاهیان محمد دوم در سال ۱۴۵۳ شهر مسیحی «کنستانتینوپولیس» را گشودند و به عمر روم شرقی در این منطقه پایان دادند. غازی عینتاب
قاضی آنتپ یکی از اولین سکونتگاه های انسانی در منطقه آناتولی می باشد به همین علت داری جاذبه های تاریخی و گردشگری متعددی می باشد . ازجمله قلعه تاریخی قاضی آنتپ در مرکز شهر، چندین بازار قدیمی ، موزه موزائیک زئوگما( اولین موزائیک نقاشی جهان در آن قرار دارد) ، موزه مبارزه ، موزه اسباب بازی، موزه مولانا ، موزه حمام ترکی ، موزه یاد بود آتاترک ، موزه پانورامای ۲۵ آرالیک و... ،  باغ وحش ( بزرگترین باغ وحش ترکیه و پنجمین در جهان می باشد) ، باغ گیاه شناسی ، خانه سیاره و مرکز علوم و... فرضیه آناتولیایی
این فرضیه با روند گسترش کشاورزی از دید باستان‌شناختی هم تطابق دارد. بر پایهٔ این فرضیه گویشوران زبان نیا-هندوآناتولیایی طی انقلاب نوسنگی در هزاره‌های نهم تا ششم پیش از میلاد از آناتولی و از طریق گسترش تدریجی شیوه‌های کشاورزی پراکنده شدند. رنفرو بیان می‌کند که گسترش زبان‌های هندواروپایی به هند در ادامهٔ تکامل تدریجی و پیشروی مردمان هندواروپایی است، که ساکن استپ‌های روسیه بوده اند. این فرضیه نسبت به رقیبش - فرضیهٔ کورگان- هواداران بیشتری به ویژه در میان پژوهشگران دانشگاهی دارد. هیتی‌ها
پادشاهی هیتی، یا حداقل منطقه اصلی آن، در زبان هیتی به عنوان سرزمین هاتی شناخته می‌شد. با این حال، هیتی‌ها را نباید با حتیان اشتباه گرفت. حتیان ساکنان غیرهندواروپایی این منطقه بودند که پیش از ورود هیتی‌های هندواروپایی به آناتولی، از هزاره دوم قبل از میلاد، در همان‌جا سکونت داشتند. زبان حتیان، حتی نامیده می‌شود. علاوه بر این، هیتی‌هایی که در انجیل از آن‌ها نام برده شده‌است، احتمالاً مردمانی بودند که امروزه نوهیتی‌ها نامیده می‌شوند. نوهیتی‌ها گروه‌هایی بودند که پس از فروپاشی پادشاهی هیتی در آناتولی از ۱۲۰۰ قبل از میلاد کنترل سوریه را در دست گرفتند. آنها با پیشینیان خود اشتراکات کمی داشتند و به زبان لووی صحبت می‌کردند. بیگ‌نشین‌های آناتولیایی
یکی از بیلیک‌ها (بیگ‌نشین‌ها)، عثمان‌اوغلو از قبیله قایی از تُرکان اوغوز، از پایتختش در بورسا، اواخر قرن پانزدهم با فتح سایر مناطق آناتولی، بیگ‌نشین‌ها را به پایان رساند و به امپراطوری عثمانی تبدیل شد. پراکنش مردم آذری
پراکنش ترکان آذربایجانی یا مناطق آذربایجانی نشین یک گروه قومی مسلمان، ترک-زبان که عمدتاً مناطق سنتی آذربایجانی‌ها خاورمیانه و قفقاز می‌باشد. در فلات ایران عمده سکونتگاهشان شمال غرب شامل استان‌های آذربایجان شرقی، آذربایجان غربی، اردبیل و زنجان است اما پراکندگی اقوام آذربایجانی در ایران به بخش شرا در شرق، مناطق شمالی همدان،کرمانشاه سنقر و مناطق شرقی و جنوب شرقی(قروه و بیجار)استان کردستان، قسمت‌های غربی و جنوبی قزوین به همراه اقلیت‌هایی در استان‌های گیلان، لرستان، مازندران و مرکزی، کشیده شده‌است. در قفقاز نیز اقوام پرتعدادی از آذربایجانی‌ها سکونت دارند که عمدتاً در جغرافیای جمهوری آذربایجان، داغستان و بورچالی زندگی می‌کنند. علاوه بر این در آناتولی شرقی در استان قارص و ایغدیر، ترکان آذربایجانی از دوران صفویه سکونت دارند. فضای غالب این مناطق در محاصره فرهنگ آذربایجانی، لباس آذربایجانی، زبان ترکی آذربایجانی، هنر آذربایجانی، ادبیات آذربایجانی، ادبیات شفاهی آذربایجانی، موسیقی آذربایجانی، رقص آذربایجانی، آشپزی آذربایجانی می‌باشد. زبان هیتی
زبان هیتی (به انگلیسی: Hittite language) یا هِتیتی از زبان‌های مرده ای است که زمانی هیتیها به آن سخن می‌گفتند؛ مردمانی که زمانی امپراتوری خود را در خاتوشا (امروزه: بُغازقلعه) در مرکز شمال آناتولی بنیان نهادند. تکلو
نام ایل تکلو با خاستگاه آنان (تِکه) مرتبط است. در سالهای آخر سلطنت سلجوقیان روم، هنگام پیشروی ایلخانیان به سمت آناتولی، مناطق آناتولی به صورت بیگ‌نشین‌های تُرکمان خودمختار (Anatolian beyliks) تبدیل شد. در همین دوران، گروهی از تُرکمن‌ها که شاخه ای از ایل تکه بودند و در آغاز قرن سیزدهم توسط سلاطین سلجوقیان روم در آنتالیا مستقر بودند، بیگ‌نشین تِکه را تشکیل دادند. اخلاط
اَخلاط (به ترکی استانبولی: Ahlat) نام شهری در استان بتلیس ترکیه است. شهر اخلاط در بخش اخلاط و در آناتولی شرقی، در کرانهٔ شمال غربی دریاچه وان واقع شده‌است و بیش از ۱۹ هزار نفر جمعیت دارد. این شهر در آغاز سکونتگاه اورارتوها و سپس ارمنی‌ها بود. مطالعات ژنتیکی بر مردم ترک
مطالعات ژنتیک جمعیت برای تعیین منشأ ژنتیکی ترک‌های آناتولی امروزی در ترکیه انجام شده‌است. هدف از این مطالعات این بوده که تعیین شود آیا ترک‌ها با مردمان ترک آسیای مرکزی که سلجوقیان پس از نبرد ملازگرد در سال ۱۰۷۱ از آنجا به آناتولی مهاجرت کردند و سلجوقیان روم را در اواخر قرن یازدهم بنیان گذاشتند پیوند ژنتیکی دارند، یا این که بیشتر نشات گرفته از بومیان آناتولی هستند که در دوره سلجوقی و عثمانی با سیاست‌هایی چون نظام دوشیرمه و مالیات جزیه یکسان‌سازی فرهنگی شدند. بخش‌های کردنشین ترکیه
سرزمین‌های کردنشین در ترکیه در تقسیمات کشوری ترکیه در گذشته ۱۱ استان (به ترکی: ایل) بودند. و بعدتر بر اثر تقسیمات کشوری مجدد، همان سرزمین‌ها را این بار به ۱۷ استان تقسیم کردند. و بعدتر در آغاز دهه ۹۰ بر اثر تقسیمات کشوری جدیدتر، همان سرزمین‌ها را این بار به ۲۱ استان تقسیم کردند. کشور ترکیه دارای ۸۱ استان است که بر اساس دانشنامه بریتانیکا کردها در ۲۱ استان کردنشین در اکثریت هستند. بخش‌های کردنشین ترکیه شامل تمام ۱۵ استان آناتولی شرقی و ۶ استان از ۸ استان آناتولی جنوب شرقی (به جز دو استان استان غازی عینتاب و استان کیلیس) است. همچنین زازاها و خود کردها در سایر مناطق و استان‌های ترکیه نیز حضور دارند. برای نمونه در خارج از بخش‌های کردنشین ترکیه در استان غازی عینتاب (پارێزگای دیلۆک) در آناتولی جنوب شرقی یا استان آق‌سرای (پارێزگای ئاکسارای) یا استان سیواس (پارێزگای سێواس) در ناحیه آناتولی مرکزی تعداد زیادی کرد و زازا زندگی می‌کنند و اقلیت‌هایی پرشمار در ناحیه مدیترانه و ناحیه اژه و ناحیه مرمره دارند ولی در ناحیه دریای سیاه جمعیت بسیار کمی دارند. چرکس‌ها در ترکیه
پس از شکست عثمانی‌ها در قفقاز از روسیه و امضاء عهدنامه آدریانوپل در ۱۲۴۵/۱۸۲۹ چرکس‌ها تا سال ۱۲۸۱/۱۸۶۴ مقاومت زیادی در برابر روس‌ها کردند و بنا بر گزارش‌های عثمانی ۵۹۵٬۰۰۰ چرکس در میان سال‌های ۱۲۷۲/۱۸۵۶ و ۱۲۸۱/۱۸۶۴ منطقه بومی خود در قفقاز را ترک کرده و به آناتولی و روملی مهاجرت کردند. در زمان عثمانیان، به‌ویژه در سدهٔ ۱۷ میلادی، بردگان چرکس به مناصب بالایی در دستگاه حکومتی عثمانی رسیدند. پس از آن دوره، نوادگان این موج عظیم مهاجران چرکس (و لاز و غیره) به تدریج ترک‌زبان شده به طوری‌که شمار بزرگی از مردم ترک‌زبان ترکیه امروزی از تبار آسیانی (چرکس و لاز و گرجی…) هستند. بر پایه سرشماری سال ۱۹۴۵ در ترکیه، تنها ۶۶٬۶۹۱ چرکس هنوز به زبان چرکسی صحبت می‌کردند. ترکمن‌های افغانستان
همین‌طور در حال حاضر گروه‌های ترک‌تبار در عراق و سوریه به ترکمن معروفند که ارتباط نزدیکی با ترکمن‌های ساکن منطقهٔ میان‌رود جیحون و گرگان‌رود ندارند و از نظر تاریخی، زبانی و فرهنگی بیشتر به آذربایجانی و آناتولی شباهت دارند. این نام نخست با تلفظ «تو کو مونگ در دانشنامهٔ چینی» سدهٔ هشتم میلادی (تونگ تین فصل ۱۹۳). به قول تونگ تین، واژهٔ توکومنگ نام دیگری است که به کشور سوک تاک یعنی کشور آلانان اطلاق شده و اینان در آغاز تاریخ میلادی در مشرق تا مسیر سفلای سیردریا مستقر بودند که همین‌جا در قرن چهارم ه‍.ق (دهم میلادی) مقر اصلی اغزان گردیده بود. در کتب جغرافیایی عرب، ترکمان (الترکمان یا الترکمانیون) فقط توسط مقدسی در شرح چند شهر واقع در شمال و شمال غربی «اربیجاب» یا «سیرام» -که موقعیت آن درست معلوم نیست- آمده در باب اصل واژهٔ ترکمان در قرن پنجم به درستی معلوم نیست که آن را از ترکیب فارسی «ترک مانند» گرفته‌باشند. آنکارا
این شهر پایتخت سرزمین باستانی گالاتیا (۶۴-۲۸۰ پیش از میلاد) و بعدها پایتخت استانی به همین نام در امپراتوری روم بوده (۲۵ پیش از میلاد تا قرن هفتم میلادی) و آثار باستان‌شناسی مختلفی از حتیان، هیتی‌ها، لیدیه، فریگیه، گالاتیا، یونانیان عصر هلنیستی، هخامنشیان، رومیان، امپراتوری بیزانس و عثمانیان در این شهر به جا مانده است. عثمانیان این شهر را به عنوان اولین پایتخت ایالت آناتولی (۱۳۹۳ تا اواخر قرن پانزدهم میلادی) و سپس پایتخت ولایت انقره (۱۹۲۲-۱۸۶۷ میلادی) تعیین کردند. مرکز تاریخی شهر آنکارا، تپه‌ای سنگی با ۱۵۰ متر ارتفاع از کرانه چپ رود آنکارا (شاخه‌ای از رود سقاریه) است. ویرانه‌های قلعه آنکارا بر فراز این تپه قرار دارد. هرچند بخش کمی از آثار باستانی آنکارا باقی مانده اما نمونه‌های خوبی از معماری رومی و عثمانی را می‌توان کماکان در شهر مشاهده کرد. چشمگیرترین نمونه آن معبد آگوستوس و روم متعلق به سال ۲۰ پیش از میلاد است که لوح حاوی شرح سرگذشت و دستاوردهای آگوستوس بر روی دیوارهای آن باقی مانده است. تاریخ ترکیه
شبه جزیره آناتولی دربرگیرنده بیشتر مناطق ترکیه امروزی همواره یکی از قدیمی‌ترین مناطق مسکونی دنیا بوده که قدمت آن برمی‌گردد به اوایل دوران نوسنگی. اسطوره‌شناسی ترکی
افسانه اغوز خان یک اسطوره سیاسی مرکزی برای مردمان ترک آسیای مرکزی و در نهایت ترک های اوغوز است که در آناتولی و ایران حکومت می کردند. نسخه هایی از این روایت در تواریخ رشیدالدین طبیب، در دستنوشته خط عمودی اویغوری ناشناس قرن چهاردهمی که اکنون در پاریس است، و در شجره در ترک ابوالقاضی یافت شده و به روسی و آلمانی ترجمه شده است. مردم ترک
اقوامی که امروزه ترک‌تبار نامیده می‌شوند در بخش‌های مختلفی از کشورهای آسیایی و اروپایی زندگی می‌کنند. از سمت شرق در بخش‌هایی از چین و قسمت آسیایی روسیه تا قسمت‌هایی از کوزوو و آلبانی و بخش‌هایی از عراق و سوریه و شمال قبرس در یک گسترهٔ جغرافیایی پراکنده شدند. ترک‌تبارها در کشورهایی همچون مغولستان، چین، روسیه، قرقیزستان، قزاقستان، ازبکستان، تاجیکستان، افغانستان، ایران، جمهوری آذربایجان، عراق، ترکیه، قبرس، یونان، بلغارستان، مقدونیه، کوزوو، رومانی، فنلاند، اوکراین، یونان و مولداوی سکونت دارند. گستره مهاجرت کنونی ترک‌زبان‌های آسیای کوچک بیشتر به سوی کشورهای اروپای غربی (آلمان، اتریش، هلند، سوئیس، فرانسه، انگلیس)، آمریکا و استرالیا است و جوامع قابل‌توجهی از ترک‌های اروپا را ترک‌های استانبولی تشکیل می‌دهند. تکه (بیگ‌نشین آناتولی)
آنتالیا بیشتر به دلیل قرار گرفتن در مسیرهای تجاری اهمیت زیادی داشت و در دوره سلجوقی با کشتی و بندر خود از اهمیت بالایی برخوردار بود. آنتالیا تحت حاکمیت سلجوقیان با انجام فعالیتهای مهم تجاری با قبرس به یکی از مهمترین مراکز تجاری دوره تبدیل شد. در اواخر قرن سیزدهم یا در آغاز قرن چهاردهم، آنتالیا بین حمیداوغولار و تِکه اوغولار تقسیم شده بود. در دوره جاکمیت بیگ‌نشین تکه، صلح و توسعه ادامه یافت و فعالیت‌های توسعه و فرهنگی افزایش داشت. آناتولی
آناتولی (از ، «برآمدن خورشید»، «شرق»)، شبه‌جزیرهٔ آناتولی یا فلات آناتولی، هم می‌نامند. منطقهٔ کنونی آناتولی از شمال به دریای سیاه از جنوب به دریای مدیترانه و از غرب به دریای اژه محدود می‌شود؛ این منطقه از طریق تنگهٔ بسفر و داردانل از سرزمین اصلی اروپا جدا می‌شود. پارهٔ خاوری ترکیه از زمان رومیان «آسیای صغیر» یا آسیای کوچک گفته شده‌است؛ و منطقهٔ شرقی ترکیه سرزمین کوهستانی ارمنستان می‌باشد. زبان اورارتویی
اورارتویی، وانیک و (در متون کهن‌تر) چلدیان (خلدیان یا هلدیان) نام‌های رایجی هستند که برای زبانی که توسط مردم امپراتوری اورارتو در حومه دریاچه وان به پایتختی شهری در نزدیکی شهر کنونی وان و در بلندی‌های ارمنستان که امروزه در شرق آناتولی در ترکیه کنونی، زندگی می‌کردند، استفاده می‌شود. احتمالاً توسط اکثریت مردم اطراف دریاچه وان و امتداد دره زاب به سمت بالا مورد استفاده بوده‌است. نخستین اشاره‌ها به زبان اورارتویی به قرن نهم پیش از میلاد برمی‌گردد و در سال ۵۸۵ پیش از میلاد پس از سقوط امپراتوری اورارتویی متوقف می‌شود. که باید با یک فرم جدید از زبان ارمنی جایگزین شده باشد. ممکن است در دوران حکومت هخامنشیان بوده‌است هرچند که تنها در قرن پنجم میلادی نخستین نمونه‌های نوشته شده زبان ارمنی پدیدار می‌شود. آنچه مشخص است رگهٔ خاصی از زبان اورارتویی در زبان ارمنی وجود داشته و تاکنون نیز بخشی از آن حفظ شده‌است. ورسک، آنتالیا
ورسک، آنتالیا (به لاتین: Varsak, Antalya) یک زیستگاه انسانی در ترکیه است که در آنتالیا واقع شده‌است. بخش‌های کردنشین ترکیه
بخش‌های کردنشین ترکیه نام بخش شرقی ترکیه است که بیشتر ساکنان آن کرد هستند. این منطقه با مساحتی حدود ۲۳۰ هزار کیلومتر مربع (به‌طور تقریبی معادل ناحیه آناتولی شرقی و ناحیه آناتولی جنوب شرق با حدود ۱۴ میلیون نفر جمعیت در سال ۲۰۱۰) ۲۹٫۳۶ درصد از خاک ترکیه را دربر گرفته‌است؛ حدود دوسوم کردهای ترکیه در جنوب شرقی و شرق ترکیه (موسوم به بخش‌های کردنشین ترکیه) سکونت دارند. در برآورد ۲۰۱۲ مؤسسه آمار ترک استات (The Turkish Statistical Institute)، جمعیت کردهای ترکیه بیش از ۲۲ میلیون نفر (۲۲٬۶۹۱٬۸۲۴) و بیش از سی درصد از جمعیت ۷۴٬۷۰۰٬۰۰۰ نفری ترکیه را تشکیل می‌دهد. بر طبق منابع سازمان سیا در سال ۲۰۰۸ میلادی، بافت قومیتی ترکیه، شامل ۷۰٪-۷۵٪ ترک، ۱۸٪ کرد و سایر گروه‌های قومی ۷٪-۱۲٪ می‌باشند. منابعی دیگر حدود ۷۰٪ مردم ترکیه ترک و ۲۵٪ کرد را در ترکیه برآورد می‌کنند. میراث فرهنگی ارمنیان در ترکیه
نام «آناتولی شرقی» کلمه‌ای کاملاً ساختگی محسوب می‌شود. در واقع آناتولی کلمه‌ای یونانی به معنای شرق و آناتولیکون در این زبان به معنای شرقی است. در زمان امپراتوری روم شرقی، بخشی از سپاه آناتولیون نامیده می‌شد زیرا در منطقهٔ آناتولیا قرار گرفته بود که براساس جغرافیای تاریخی و منابع علمی بر جای مانده از آن دوران به منطقهٔ آسیای صغیر گفته می‌شده و از آنجایی که آسیای صغیر در غرب کوهستان‌های ارمنستان قرار گرفته پس آناتولی و هیچ‌یک از بخش‌های غربی، مرکزی و شرقی آن، با توجه به نقشه‌های موجود و همچنین تقسیمات اداری آن زمان، نمی‌توانسته از مرزهای آسیای صغیر بیرون باشد. در نتیجه، آناتولی نمی‌تواند منطقه‌ای در غرب کوهستان‌های ارمنستان باشد. در دایرهٔ المعارف تاریخ جهان، چاپ آمریکا، آورده شده که حکومت منوآ تمامی کوهستان‌های ارمنستان را دربر می‌گرفته در صورتی‌که آسیای صغیر یا آناتولی شبه جزیره‌ای است که از کوهستان‌های ارمنستان به طرف غرب و دریای اژه امتداد می‌یابد و در شمال آن دریای سیاه و در جنوب آن دریای مدیترانه قرار دارد. طایفه دمیرچی لو
طایفه دمیرچی‌لو (یا دمیرچلی، دمرچلی، دمیرچی) (به تُرکی استانبولی : Demirçili) از طوایف تُرک ایران‌ که در استانهای اردبیل، آذربایجان غربی،ساوه، زرندیه،آذربایجان شرقی و قزوین (دهستان کلنجین) سکونت دارند. این طایفه از نوادگان شاه‌قلی بابا تکلو از ایل تُرکمان تکلو است. حضور این ایل در آناتولی همانند سایر تُرکمانان با پیروزی در نبرد مَلازگِرد (۱۰۷۱ میلادی) صورت گرفت که سرآغاز مرحله جدیدی برای فتح تمام آناتولی بود. تُرکمانان سلجوقی پس از پیروزی بر امپراتوری بیزانس (امپراتوری روم شرقی) در نبرد ملازگرد به پیشروی خود ادامه دادند و علاوه بر آسیای صغیر بر خاور نزدیک از جمله فلسطین نیز مسلط شدند. سلجوقیان روم
عقیده تداوم یا عدم تداوم نهادها در سلطنت سلجوقیان روم و بهره‌گیری از نیروی جمعیت بومی در دستگاه دولتی ارتباطی تنگاتنگ با پیشرفت و روند اسلامی شدن فلات آناتولی و مشکلات برخاسته از آن داشت. اسلامی شدن آناتولی یک روند تدریجی بود؛ ولی سرعت پیشرفت آن و میزان شدت عمل و رفتار خشونت‌آمیز با جمعیت بومی از مسائلی بود که بارها مورخان آن‌ها را بررسی کرده‌اند. تردیدی نیست که یونانیان و ارمنیان از حملات ترکمانان بسیار لطمه دیده بودند و نکتهٔ مهم اینکه خود ترکمانان هم به‌طور کامل با فرهنگ اسلامی انس نگرفته بودند؛ ترکمانان کودکان بومی را به بردگی می‌گرفتند. کلیساها و صومعه‌ها از عایدات پیشین خود محروم شدند و به فقر افتادند. به‌طور کلی جمعیت مسیحی مرکز آناتولی به حواشی دریایی و اراضی کوهستانی عقب نشستند. آنچه در پی ورود ترکان و ترکمانان به آناتولی پس از پیروزی سلجوقیان در نبرد ملازگرد روی داد مبدأ تحولات شگرفی در زمینه‌های گوناگون بود. بدون شک «گسترش اسلام در آناتولی و ترک‌نشین کردن این سرزمین از جمله حوادث مهم و تعیین‌کنندهٔ تاریخی است.» پس از چیرگی ترکمانان بر آناتولی، به مرور بافت نژادی آنجا متحول شد و آناتولی به سرزمینی ترک‌نشین تبدیل شد. از آنجا که نظامی اداری در حکومت سلجوقیان به دست کارگزاران ایرانی و فارسی‌زبان بود، در آناتولی زبان ترکی به صورت زبان محاوره رواج یافت اما برای مکاتبات، به‌ویژه در امور اداری، از زبان فارسی استفاده می‌شد. نقش ترکانی که به رهبری سلاجقه به آناتولی وارد شدند در تغییر مذهب اهالی آن سرزمین قابل توجه بود. در واقع آنان سرزمین مسیحی‌نشین آناتولی را به اقلیمی مسلمان‌نشین تبدیل و آنجا را ضمیمهٔ قلمرو جهان اسلام کردند. بین جمعیت پیشین آناتولی و ترکمانان تازه‌رسیده ازدواج‌های درون‌گروهی هم صورت گرفت چنان‌که در برخی منابع هم‌عصر یونانی از یک نسل مختلط به نامMixovarvoroi صحبت می‌شود که در میان نیروهای نظامی برخی از سلاطین ترک دیده می‌شدند. این نوع وصلت‌های درون‌گروهی برای غیرمسلمانانی که تحت ذمه حکومت‌های اسلامی بودند ضررهای اجتماعی و حقوقی در پی داشت و موجب شد بسیاری از آن‌ها به ناچار به اسلام گرایند؛ از این‌رو کاهش چشم‌گیری در شمار مسیحیان آناتولی رخ داده‌است. لازم است ذکر شود که در آینده با رشد شرایط اقتصادی و برقراری ثبات سیاسی حیات شهری از آن حالت فشردگی و بدبختی اواخر سدهٔ دوازدهم میلادی بیزانسی‌ها رهایی یافت و برج و باروهای جدیدی پیرامون بعضی از شهرها کشیده شد. با اینکه شهرهای سلجوقیان روم که تقریباً شباهت زیادی با شهرهای با شهرهای پیشین بیزانسی یا باستانی یا هر دوی آن‌ها داشتند، مستقل‌تر از سایر شهرهای جهان اسلام نبودند؛ ولی حیاتی پویا و سرزنده داشتند و اختلاف ادیان و اقوام بر پویندگی آن‌ها افزوده بود. آناتولیایی‌های باستان
کهنترین زبان شناخته‌شده منطقه آناتولی -یعنی زبان هیتی- شاخه‌ای از زبان‌های آناتولی و هندواروپایی است. هواداران فرضیه کورگان-فرضیه‌ای که خاستگاه هندواروپاییان را استپ‌های جنوب روسیه می‌داند- وجود زبانی از این خانواده را مربوط به مهاجرت احتمالی هندواروپایی از یکی از دو راه بالکان یا قفقاز به آناتولی در هزارهٔ سوم پیش از میلاد می‌دانند. بر این اساس در کنار تخارها، این دو قوم هیتی و تخار کهنترین اقوامی‌اند که از کوچ آنها از خاستگاه نخستین هندواروپاییان اطلاع در دست است. احتمال داده می‌شود که مهاجرت این اقوام از سرزمین نخستین پیش از آشنایی هندواروپاییان با فناوری گردونه بوده‌باشد. همچنین به نظر می‌رسد که این اقوام بی‌جنگ و خونریزی در سرزمین جدید اسکان یافته باشند. هیتی‌ها در هزارهٔ دوم پیش از میلاد امپراتوری‌ای تشکیل دادند. در سده‌های بعدی آناتولی شاهد ورود اقوامی بعضاً تازنده به خاک خود شد، از جمله فریژی‌ها، بیتینی‌ها، مردمان ایرانی، یونانیان، غلاطیان، رومیان و سرانجام غزان. کره‌سنی
کره سنی‌ها (به انگلیسی: KORA-SONNI) (به ترکی: Küresünni) یک گروه قومی از اقوام ترک تبار، ساکن ایران (استان آذربایجان غربی) و کشور ترکیه (وان) هستند. «گیره سونها از ایل چپنی یکی از ۲۴ قبیله اغوز بودند که تعدادی از آن‌ها بعد از اسلام به آناطولی آمده بودند و نام چپنی‌ها قبل از اسلام در کتیبه‌های کول تیقین و ینی سئی و بعد از اسلام در دیوان لغات‌الترک محمود کاشغری و جامع التواریخ فضل الله همدانی و شجره تراکمه قاضی بهادرخان همراه با شکل طمغا و مهره‌هایشان آمده‌است» ترک‌های کره سنی در حال حاضر ساکن دو کشور همسایه و نزدیک به هم ترکیه و ایران هستند. زبان این اقوام درگذشته با تغییر و تحولات زیادی همراه بوده‌است و بخشی از آن‌ها امروزه کرد زبان شده‌اند. ترک‌های کره سنی در بخش‌های مختلف آذربایجان غربی ساکن هستند و به دو گروه اصلی منشعب می‌شوند. کره سنی‌های جنوب خوی و سلماس که در روستاهای مختلف ساکن هستند و به زبان ترکی آذربایجانی صحبت می‌کنند ومهمترین وبزرگترین آن روستاهاسیلاب(سیلاو)مرکزدهستان کره سنی سلماس است. گروه دیگر کره سنی‌ها در شهرستان ارومیه بخش انزل روستاهای قولنجی کهریز و در اورمیه بالو گجین و سایر زندگی می‌کنند. تاریخ آناتولی
ترکیه کنونی در دوران باستان، زیر فرمانروایی دولت‌شهرهای فراوانی مانند هیتی‌ها، لودیه و ایونیا جای داشت. در دوران مادها خاور ترکیه امروزی در سده شش پ.م. تا حدود رود هالیس (قزل ایرماق کنونی) تسخیر شد. در حدود سال ۵۵۰ پ. م، این دولت‌ها به دست کورش بزرگ هخامنشی ادغام شدند و لودیه و ایونیا زیر فرمانروایی هخامنشیان درآمد. پس از یورش اسکندر در سال ۳۳۳ پ.م. آسیای کوچک (صغیر) به دست سلوکیان افتاد، سپس رومیان جای آن‌ها را گرفتند. میراث فرهنگی ارمنیان در ترکیه
ارمنستان غربی به بخشی از سرزمین کوهستانی ارمنستان و منطقه‌ای از کرانهٔ رودخانهٔ کورا و ساحل دریای سیاه، به سمت ارمنستان کوچک و کوهستانهای پونتیک، به طرف دشت‌های شمال میان رودان، گفته می‌شود و تغییر این نام به آناتولی شرقی از سوی حکومت‌ها و منابع تُرک در راستای نادیده انگاشتن جغرافیای تاریخی این منطقه از جهان است در صورتی که آناتولی، در واقع، به منطقه‌ای از آسیای صغیر گفته می‌شود که فلات ارمنستان به هیچ وجه در آن قرار نمی‌گیرد. اقلیت‌ها در ترکیه
عرب‌های ترکیه یکی از اقوام ساکن این کشورند که کمتر از یک درصد جمعیت کشور ترکیه را تشکیل می‌دهند. جمعیت ترکیه بالغ بر ۸۰ میلیون نفر می‌باشد. البته با توجه به جنگ عراق و سوریه تخمین‌های سال ۲۰۱۷ تعداد عرب‌ها در ترکیه را ۲ تا ۵ میلیون نفر هم تخمین زده‌اند. بعضی از عرب‌ها در ترکیه سابقهٔ حضور قدیمی تری نسبت به قبایل ترک که از آناتولی مهاجرت کردند دارند. این عرب‌ها در جنوب شرق ترکیه ساکن شدند که این منطقه به نام قبیلهٔ بکر ابن وائل دیار بکر نامگذاری شد. این قبیله از حدود ماردین تا کوه طور و حتی جزیرهٔ ابن عمر متمرکز شدندکه این مناطق در واقع مثلث بین عراق ترکیه و سوریه می‌باشد. عرب‌های ترک در استان‌های ختای، استانبول، ماردین، مرسین، شرناق، شانلی‌اورفا، آدانا و باتمان سکونت دارند. منطقهٔ اسکندرون سوریه با اکثریت قبایل عربی ساکن در آن هم در سال ۱۹۳۹از سوریه جدا و به ترکیه ضمیمه شد و تا به الان قبایل بدوی در دو طرف مرز این دو کشور زندگی می‌کنند. دولت ترکیه با اجبار تعلیم زبان ترکی وبر کل اقلیات من جمله عرب‌های ترکیه و حتی تغییر نام‌های مناطق سکونت از عربی به ترکی خواهان از بین بردن فرهنگ این مردم می‌باشد با این وجود اکثر عرب‌ها در این مناطق هنوز به زبان مادری سخن می‌گویند زبانی که با ورود لغات ترکی در حال تغییر می‌باشد. تکه (بیگ‌نشین آناتولی)
تِکه یا بیگ‌نشین پسرانِ تکه یا بیگ‌نشین تکه (ترکی استانبولی: Tekeoğulları Beyliği، انگلیسی: Beylik of Teke) از بیگ‌نشین‌های آناتولیایی بود که در اوایل قرن چهارده میلادی پس از فروپاشی سلطنت سلجوقیان روم، توسط تُرکان اغوز بنیان نهاده شد که در ناحیه آنتالیای کنونی حکومت می‌کردند. زبان‌های آلتایی
زبان‌های آلتایی یک خانواده زبانی پیشنهادی (شامل زبان‌های ترکی، مغولی و تونگوزی) در آسیای میانه و سیبری است که با یافتن جدایی های ساختاری میان این سه خانواده زبانی، همچون زبان های اورال-آلتایی، دیگر فرضیه آن امروزه پذیرفته نیست، گرچه وامواژه های بسیاری به ویژه از زبان ترکی به مغولی راه یافته است. زبان‌های آلتایی
زبان‌های آلتایی، در مناطق وسیعی از جهان، از آسیای مرکزی و آناتولی گرفته تا مغولستان و غرب چین گویش ورانی دارند. زبان‌های ترکی با ۲۹ شاخه مستقل بزرگ‌ترین و متنوع‌ترین گروه از زبان‌های آلتایی را تشکیل می‌دهند. زبان‌های این خانواده را که در اوراسیا رواج دارند، به سه شاخه ترکی، مغولی و تونگوزی تقسیم می‌کنند: گزارش یک انقلاب شیعی: آناتولی ۸۷۸ قمری
فصل دوم: سلجوقیان با زیرعنوان‌های سلاجقه روم، اولین مهاجرت ترکمانان خراسان به آناتولی و بنی‌عمار ترک‌های مسختی
زبان ترکان مسختی گویش ناحیه آناتولی شرقی از لهجه‌های ترکی استانبولی هست که در نواحی از قبیل استان قارص، اردهان و آرتوین تکلم می‌شود. ولی به تبع زندگی در سایر نواحی، وام‌واژه‌هایی را از زبان‌های ترکی آذربایجانی، گرجی، روسی، قزاقی، قرقیزی، ازبکی گرفته‌اند. عربی کیلیکیایی
عربی کیلیکیایی فقط در نواحی ساحلی ترکیه تکلم می‌شود و با عربی بدوی رایج در استان شانلی‌اورفه و عربی آناتولیایی (عراقی) رایج در شرق این کشور متمایز است.