عاشورا چه روزی از ماه محرم است؟
۱۰ محرم
۱۰ محرم، دهمین روز سال و دهمین روز ماه محرم در گاه‌شماری هجری قمری است که به آن عاشورا هم می‌گویند فرهنگ در پاکستان
محرم ماه یادآوری و تعمق مدرن شیعه است که اغلب مترادف با عاشورا محسوب می‌شود. عاشورا که به معنای واقعی کلمه به معنای «دهم» در عربی است، به دهمین روز محرم اشاره دارد که به دلیل اهمیت تاریخی و سوگواری برای شهادت حسین بن علی، نوه محمد مشهور است عاشورا
شیخ عباس قمی در مفاتیح الجنان می‌گوید: «روز دهم ماه محرم روز شهادت امام حسین است، روز مصیبت و حزن ائمه اطهار و شیعیان آنان است و شایسته‌است که شیعیان در این روز مشغول کارهای دنیوی نگردند و مشغول گریه و نوحه باشند و زیارت عاشورا بخوانند.» عاشورا
عاشورا همچنین به روز عاشورا معروف است دهمین روز از ماه محرم در گاه‌شماری هجری قمری است، برای مسلمانان، عاشورا روزی است که موسی و بنی اسرائیل توسط خداوند از فرعون نجات یافتند و راهی در دریا ایجاد کردند. و مصادف است با روزی که حسین بن علی، نوه پیامبر اسلام محمد در نبرد کربلا کشته شد. جنبش جهانی اهل سنت این روز را به عنوان "روز ملی شهیدان امت مسلمان" تحت هدایت "سید امام حیات" گرامی می‌دارد. و روزه گرفتن در این روز را سنت می‌دانند.
بمب‌گذاری در حرم امام رضا
انفجار در حرم علی بن موسی الرضا در ۳۰ خرداد ۱۳۷۳ (۲۰ ژوئن ۱۹۹۴) رخ داد. برای افزایش تلفات و زخمی‌ها، انفجار روز عاشورا یکی از مقدس‌ترین روزهای تشیع صورت پذیرفت، که حرم مملو از جمعیت مراسم بزرگداشت کشته‌شدن حسین بود. عاشورای شمسی
عاشورای شمسی سال ۶۱ هجری قمری طبق بعضی محاسبات نجومی با توجه به گاه‌شماری هجری قمری هلالی با سه‌شنبه، ۲۰ مهر ۵۹ هجری خورشیدی (۹ اکتبر ۶۸۰ میلادی) برابر دانسته می‌شود. اما براساس محاسبات جدولی گاه‌شماری هجری قمری قراردادی این روز با چهارشنبه، ۲۱ مهرماه خورشیدی (۱۰ اکتبر میلادی) همان سال تطبیق داده می‌شود. مهدی کروبی
مهدی کروبی در اعتراض به کشتار مردم ایران در اعتراضات عاشورای ۱۳۸۸ با وصف‌ناپذیر خواندن خشونت‌های روز عاشورا گفت که حتی شاه هم حرمت عاشورا را نگاه داشت. وی در ادامه نوشت که حکومت در روز عاشورا دست بر خون مردم برده و جماعتی وحشی را به جان مردم انداخته‌است. او خشونت‌ها علیه مردم معترض در روز عاشورا را گناهی نابخشودنی دانست و خطاب به عاملان این حوادث نوشت که «اگر دین ندارید، لااقل آزادمرد باشید.» چندی بعد در ۱۶ اسفند ۱۳۸۸ مهدی کروبی به حکم اعدام محمد امین ولیان که در اعتراضات عاشورای ۱۳۸۸ بازداشت شده بود اعتراض کرد و خواستار لغو این حکم شد و گفت: جمعه شب، ۱۸ دی ۱۳۸۸، در حالی که مهدی کروبی جهت شرکت در مراسم سوگواری ماه محرم در شهر قزوین به سر می‌برد تجمعی در مقابل محل اقامت کروبی صورت گرفت، در حین ترک این محل، تجمع کنندگان با تخم‌مرغ و آجر به خودروی وی حمله کرده و همچنین دو تیر به خودرو اصابت می‌کند یکی به شیشه جلو و یکی هم به شیشه عقب، با توجه به اینکه خودرو ضدگلوله بود جدار رویی شیشه عقب می‌شکند و شیشه جلو نیز ترک برمی‌دارد. در اولین واکنش به این موضوع فرمانده نیروی انتظامی قزوین این مسئله را تکذیب کرده و این اقدام با واکنش، حسین کروبی، فرزند مهدی کروبی مواجه شد. کروبی پس از این حادثه، محافظین خود را مرخص نمود و در دیدار با خانواده عمادالدین باقی گفت: هیچ فرد یا مجموعه‌ای مسئولیت این حادثه را بر عهده نگرفت، مهدی کروبی ۳ روز پس از این حادثه بیانه‌ای رسمی منتشر کرد و در آن گفت: «خود و خانواده‌ام را آماده هرگونه مصیبتی ساخته‌ام.» ۱۴ محرم
در تقویم هجری قمری قراردادی این روز چهاردهمین روز سال است. عاشورا
بر اساس نظر بعضی محققان نیز عاشورا بر روی یوم کیپور بنا نهاده شده‌است. از این رو بعضی اعتقاد دارند که تا زمان کمی قبل از فوت محمد که تغییر در تقویم در آیه نسیء منع شد دو روز عاشورا و یوم کیپور در انتهای تابستان بر روی یکروز قرار داشتند. بعد از نازل شدن آیه نسیء و ممنوع شدن سالهای سیزده‌ماهه دو تقویم عبری و عربی از یکدیگر جدا شدند و عاشورا از یوم کیپور جدا گشت. مراسم یوم کیپور در یهودیت نیازمند انجام قربانی به عنوان کفاره گناهان است که در آن خون قربانی در معبد ریخته می‌شد. همچنین در زبان عبری لغت دهم عاشارا یا عاسارا (عبری: עשרה) و دارای ریشه سامی ع-ش-ر به معنی ده است. حارث بن نبهان
حارث بن نبهان از یاران حسین بن علی بود که در نبرد کربلا در روز عاشورای سال ۶۱ هجری قمری کشته شد. حارث بن نبهان یکی از کشته شدگان حادثه عاشورا است. در کتاب‌های تاریخی نام او را «حرث» هم گفته‌اند. پدر حارث غلام حمزه عموی محمد مصطفی، پیامبر اسلام بود که دو سال بعد از کشته شدن حمزه در جنگ احد، از دنیا رفت. حارث بعد از مرگ پدرش، سال‌ها در کنار علی بن ابیطالب زندگی کرد و همیشه همراه او بود. بعد از کشته شدن علی بن ابیطالب، حارث با خانواده و پسران او همراه شد و سعی می‌کرد از آنها جدا نشود. ۶ محرم
در تقویم هجری قمری قراردادی این روز ششمین روز سال است. حسین بن علی
نبرد کربلا از صبح تا غروب روز دهم محرم ۶۱ ه‍.ق برابر با ۱۰ اکتبر ۶۸۰ م به طول انجامید. متیو پیرس قتل‌عام حسین و خانواده‌اش را به عنوان شناخته شده‌ترین جفا در تاریخ تشیع توصیف می‌کند. عاشورا
در مورد واقعه عاشورای سال ۶۱ اغلب تاریخ نگاران اهل سنت از جمله محمد بن جریر طبری، بلاذری، عمر بن سعد، ابن قتیبه دینوری، احمد بن داوود دینوری و عزالدین بن اثیر واقعه کربلا را به تفصیل و بر اساس روایت ابومخنف بیان کرده‌اند. این درحالی است که شیعیان معتقد هستند که بعد از واقعه عاشورا، بنی امیه به جعل منابع اسلامی پرداخت و به بهانه کشتن امام سوم شیعیان آن را روز مبارک و عید، روزه، توبه آدم، نجات یونس از شکم ماهی، استقرار سفینه نوح در کوه جودی، روز شکافته شدن دریا برای موسی، خاموش شدن آتش برای ابراهیم و… اعلام نمود. ۱۱ محرم
در تقویم هجری قمری قراردادی این روز یازدهمین روز سال است. ۲۷ محرم
۲۷ محرم، بیست و هفتمین روز از ماه محرم در تقویم هجری قمری است. ۳ محرم
۳ محرم، سومین روز از ماه محرم در تقویم هجری قمری است. آشوره
روز عاشورا روز مهمی در تقویم اسلامی است که مربوط به یوم کیپور موسی است که توسط یهودیان نیز گرامی داشته می‌شود. دهمین روز محرم روز عاشورا نیز پایان جنگ نبرد کربلا را نشان می‌دهد و یک روز ویژه برای شیعه است. در بین صوفیان ترک و بالکان (به ویژه بکتاشی)، پودینگ آشوره با دعاهای ویژه برای سلامتی، شفا، ایمنی، موفقیت و تغذیه معنوی تهیه می‌شود. روز واقعه (فیلمنامه)
جوانِ نصرانی تازه‌اسلامی است به نامِ شبلی که به عشقِ راحله اسلام آورده و اینک در روز عروسی، یک روز پیش از واقعه عاشورا، آنگاه که اخبار کشتن مسلم بن عقیل می‌رسد، آوایی در سرش می‌پیچد که کمک می‌خواهد. شبلی پیِ آوا از جشن عروسی بیرون می‌زند و راهِ کوفه پیش می‌گیرد و به تاخت از بیابان می‌گذرد و در این سفر ماجراهایی از سر می‌گذراند؛ ولی سرانجام ساعتی پس از واقعهٔ عاشورا به کربلا می‌رسد. ۲۳ محرم
۲۳ محرم، بیست و سومین روز از ماه محرم در تقویم هجری قمری است. مبعث
بر اساس باور شیعیان، محمد ابن عبدالله در روز ۲۷ رجب سال ۴۰ عام الفیل، (سال ۱۳ پیش از هجرت) مبعوث شد. شیعیان این روز را جشن می‌گیرند و در روایات اسلامی اعمال مستحبی برای روز مبعث پیش‌بینی شده‌است. دعا، نماز و غسل مستحب از اعمال این روز است. البته در پاره‌ای از روایات شیعه نیز بعثت محمد در ماه رمضان ذکر شده مانند روایت عیون الاخبار شیخ صدوق که متن آن اینگونه است که: وقتی شخصی به نام فضل از امام رضا می‌پرسد که چرا روزه فقط در ماه مبارک رمضان فرض شد و در سایر ماه‌ها فرض نشد؟ در پاسخ او گفت: «لان شهر رمضان هو الشهر الذی انزل الله تعالی فیه القرآن…» تا آنجا که گفت: «... و فیه نبی محمد صلی الله علیه و آله» یعنی بدان جهت که ماه رمضان همان ماهی است که خدا قرآن را در آن نازل فرمود و همان ماهی است که محمد در آن به نبوت برانگیخته شد که چون مخالف با روایات دیگر شیعه در اینباره بوده‌است؛ محمد تقی مجلسی احتمال تقیه در آن داده، یا فرموده که باید حمل بر برخی معانی دیگری جز معنای بعثت اصطلاحی شود، زیرا تاریخ بیست و هفتم ماه رجب به نظر او نزد علمای امامیه مورد اتفاق و اجماع بوده و گفته‌است: «... و علیه اتفاق‌الامامیة». ۲۷ محرم
در تقویم هجری قمری قراردادی این روز بیست و هفتمین روز سال است. تاسوعا
تاسوعا در باورهای شیعی روز عباس بن علی معروف به ابوالفضل است که مأمور آوردن آب به سپاه حسین بن علی بود. در این روز در مجالس روضه خوانی روضه سقای دشت کربلا خوانده می‌شود و ذاکرین اشعاری در این زمینه را زمزمه می‌کنند. شهرهای شیعه نشین در این روز شاهد حرکت دسته‌های عزادار در کوچه‌ها و خیابان‌ها هستند و نیز توزیع نذر، علم گردانی، شبیه خوانی، گل مالی و… مراسم این روز در بین مردمان شهرهای ترک نشین ایران به‌طور خاص برگزار می‌شود از جمله می‌توان دسته عزاداری حسینه اعظم زنجان را نام برد که قریب بر پانصد هزار نفر عزادار در این مراسم شرکت دارند که به بزرگ‌ترین عزاداری شعیان جهان معروف است و بالای ده هزار قربانی در این روز ذبح می‌شود. و همچنین اجتماع هزاران نفری مردم اردبیل در میدان عالی قاپو این شهر نیز می‌توان اشاره کرد. ۱۵ محرم
در تقویم هجری قمری قراردادی این روز پانزدهمین روز سال است. عاشورا
صحیح بخاری این روز را معادل یوم‌کیپور شمرده‌است. در این روایت ذکر شده‌است که زمانی که محمد به مدینه رسید مشاهده کرد که یهودیان برای یوم کیپور روزه می‌گیرند. او از آنان پرسید دلیل روزه گرفتن چیست. آن‌ها پاسخ دادند که خداوند در این روز قوم موسی را از دست فرعون نجات داد. او گفت ما از شما به موسی نزدیکتریم و دستور داد که پیروانش روزه بگیرند. اربعین
اربعین، مطابق نظر شیخ مفید در مسارالشیعه و شاگردش شیخ طوسی در مصباح المتهجد، زمان بازگشت اهل حرم از شام (دمشق) به مدینه است. همچنین بنا بر نقل ایشان، جابر بن عبدالله انصاری صحابی برجسته محمد به عنوان نخستین زائر حسین بن علی، یا لااقل از نخستین زائران او، در این روز وارد کربلا شده و زیارت اربعین را بجا آورده‌است. ابراهیم آیتی نیز می‌نویسد: «جابر بن عبدالله انصاری… بیستم ماه صفر، درست چهل روز بعد از شهید امام وارد کربلا شد و سنت زیارت اربعین امام به دست او تأسیس گردید». برخی گزارش‌های تاریخی مبنی بر حضور بازماندگان اهل بیت حسین در کربلا در روز اربعین از عوامل توجه خاص ایشان به اربعین است. در برخی منابع تاریخی مانند کتاب نزهه الزاهد اسیران شام یعنی بازماندگان کشته‌شدگان کربلا در چهلمین روز کشته شدن حسین بن علی به کربلا رسیدند. اگرچه نه‌تنها این مطلب در متون تاریخی پیش‌تر از قرن هفتم هجری نیامده است، با تصریح متقدمینی مانند شیخ مفید که بازگشت اسرا را به مدینه دانسته‌اند نیز در تضاد است.بر این اساس «از همان آغاز که تاریخش معلوم نیست، شیعیان به حرمت آن، زیارت اربعین می‌خوانده‌اند.» ۲۸ محرم
۲۸ محرم، بیست و هشتمین روز از ماه محرم در تقویم هجری قمری است. ۶۸۰ (میلادی)
واقعه عاشورا در دوشنبه تاریخ ۱۱ اکتبر ۶۸۰ میلادی رخ داده‌است پاکستان
مسلمان‌های شیعه روز عاشورا را در روزهای نهم و دهم اولین ماه تقویم (ماه محرم) گرامی می‌دارند. عاشورای شمسی
بازماندگان ملاعلی بابا در طالقان بر این باورند که ۱۰ محرم سال ۶۱ هجری قمری (=عاشورا) برابر با ۲۰ مهر ۵۹ خورشیدی و مصادف با چهارم نوروز ماه گاهشماری دیلمی بوده‌است. از نسخه خطی «تشبیه المصائب» ملاعلی بابامهرانی چنین بر می‌آید که دوستداران حسین در روستای مهران طالقان علاوه بر ایام محرم در روز چهارم نوروز ماه به عنوان «عاشورای قدیم» سوگواری می‌کردند که به تدریج به روز هفتم و بعدها به روز هجدهم و هم‌اکنون به آخرین جمعه تیر ماه (نیمه دوم نوروز ماه دیلمی) انتقال یافته‌است. برخی از اهالی روستای مهران بر این نظرند که مرحوم مخلص با استفاده از علم نجوم روزگار خویش و مکاتبه با «مرحوم شیخ جعفر مازندرانی»، تاریخ عاشورای سال ۶۱ هجری قمری را با تاریخ فرس قدیم مطابقت داده و آغازگر آیین عاشورای قدیم در منطقه طالقان بوده‌است.. عاشورا
عاشورای سال ۶۱ هجری قمری طبق بعضی محاسبات نجومی با توجه به گاه‌شماری هجری قمری هلالی با سه شنبه، ۲۰ مهر سال ۵۹ هجری خورشیدی (۹ اکتبر ۶۸۰ میلادی) برابر است. اما براساس محاسبات جدولی گاه‌شماری هجری قمری قراردادی این روز با چهارشنبه، ۲۱ مهرماه خورشیدی (۱۰ اکتبر میلادی) همان سال تطبیق داده می‌شود. دهستان درونگر
در ایام محرم تمام روستاهای درونگر در این ایام در روز های مختلف به مساجد یکدیگر میروند و شهادت سالار و سرور شهیدان امام حسین (ع) به عزاداری می پردازند و در روز عاشورای حسینی تمام روستا های دهستان درونگر به روستای محمد تقی بیک که مرکزیت درونگر می باشد می روند و عزاداری می کنند و روستای محمد تقی بیک تماماً با دو مسجد در روستا مسئول پذیرایی از عزاداران در روز عاشورای حسینی می باشد و نماز ظهر عاشورا در این روستا بسیار باشکوه و نشان دهنده پیوند این روستا های کردنشین که به گویش زبان کردی کرمانجی صحبت میکنند را با یکدیگر نشان می دهد. سوگواری محرم در ایران
در این باره ابن جوزی می‌نویسد: «در سال ۳۵۲ (قمری) معزالدوله دیلمی دستور داد، مردم در روز عاشورا جمع شوند و اظهار حزن کنند; در این روز بازارها بسته شد و خرید و فروش موقوف گردید; قصابان گوسفند ذبح نکردند، هریسه پزها هریسه (حلیم) نپختند، مردم آب ننوشیدند; در بازارها خیمه برپا کردند و به رسم عزاداری کرباس آویختند; زنان به سرو روی خود می‌زدند و بر حسین ندبه می‌کردند.» ۲۶ محرم
۲۶ محرم، بیست و ششمین روز از ماه محرم در تقویم هجری قمری است. حسی (عاشورا)
در ترینیداد و توباگو، مقبره‌های چند رنگ مدل یا مقبره‌هایی به شکل مسجد معروف به تادجه برای نمایش قسمت نمادین این بزرگداشت استفاده می‌شود. با این مقبره‌ها رژه می‌روند، سپس در آخرین روز به صورت آئینی به دریا منتقل می‌شوند و در نهایت در آب دور ریخته می‌شوند. به‌طور کلی، حسی ده روز طول می‌کشد و مطابق تقویم هجری قمری و مطابق با ده روز عاشورا که توسط مسلمانان شیعه در سراسر جهان گرامی داشته می‌شود، اجرا می‌شود. چهار روز آخر بیشترین فعالیت را دارد زیرا شش روز اول برای آن‌ها روزهای روزه داری، نماز و ساختن تادجه ها است. اگرچه حسی به‌طور سنتی برای حسین گرامی داشته می‌شد، اما جشن آن در دوران اخیر همه انواع رنگ‌ها و شخصیت‌هایی از اسلام سنی و ادیان دیگر از جمله هندوها و مسیحیان را دربر گرفته‌است و این رویداد مدرن را آمیزه ای از فرهنگ‌ها و ادیان مختلف کرده‌است. در این رویداد هم مسلمانان و هم غیرمسلمانان حضور دارند و محیطی از احترام و تحمل متقابل را به تصویر می‌کشند. طرحی منحصر به فرد در مراسم حسی در سدروس، روستای ساحلی واقع در انتهای جنوب غربی ترینداد یافت می‌شود که از نظر هنر به سبک منحصر به فردی ساخته شده‌است که در هیچ جای دیگر جهان یافت نمی‌شود. در روزنامه‌های ترینیداد و همچنین گزارش‌های دولتی در قرن نوزدهم، هوسی را «کارناوال جالب» نامیده‌اند. سوگواری محرم
در روزهای عزاداری محرم چهره شهرهای بزرگ و کوچک ایران به صورت چشمگیری تغییر می‌کند و سیاهپوش می‌شود. بیرق‌ها و علم‌های سیاه و گاه سبزرنگ بر در و بام تکایا، مساجد، خانه‌ها، مؤسسات، ادارات و معابر افراشته می‌شود. زن و مرد و پیر و جوان سیاه می‌پوشند و خصوصاً در ظهر عاشورا برخی چهره‌ها و موهایشان را گِل‌آلود می‌کنند. در این ایام زنان و مردان و به خصوص جوانان در مساجد و معابر و تکایا جمع می‌شوند به سر و سینه خود می‌کوبند تا عزا برپا دارند و با کشته‌شدگان واقعه کربلا که چهارده قرن پیش در صحرای کربلا رخ داد ابراز همدردی کنند. حاجی‌آباد (زبرخان)
در حال حاضر این مراسم همه ساله در عصر عاشورا برگزار می‌شود و مسئول برگزاری این مراسم نمادین آقای علی حاجی‌آبادی می باشند که دراین مراسم تعداد 300 نفر ایفای نقش می‌کنند. مراسم با حرکت هیأت زنجیرزنی ابوالفضلی و گروه موزیک از جلو مسجد روستا به طرف امامزاده روستا، سلطان سید حبیب بن موسی بن جعفر(ع)، شروع شده تا به کاروان نمادین عصر عاشورا ملحق شده و سپس از امامزاده به طرف جاده اتوبان حرکت کرده وشروع به مراسم سوگواری عصر عاشورا می کنند. برای دیدن این مراسم، تعداد کثیری از مردم مشهد، نیشابور و روستاهای همجوار حضور پیدا می‌کنند. روز رحبه
روز رُحْبَه روزی است که علی بن ابی طالب در دوران خلافت علی بن ابی طالب در کوفه از صحابه محمد، پیامبر اسلام، که شاهد رخداد غدیر خم بودند درخواست می‌کند که ماجرا را برای مردم روایت کنند و بر آن شهادت دهند. در این هنگام بین ۱۲ تا ۳۰ نفر از این افراد برمی‌خیزند و شهادت می‌دهند که محمد گفت: «من کنت مولاه فعلی مولاه» یا «الا من کنت مولاه فعلی مولاه، اللهم وال من والاه و عاد من عاداه و احب من احبه و ابغض من ابغضه و اعن من اعانه» (همانا خدای عز و جل ولی من است، و من ولی مؤمنین هستم، پس هر کس که من مولای اویم پس این علی، مولای او است، بار خدایا دوست بدار آنکه را که او را دوست دارد و دشمن دار آنکه را که او دشمن بدارد) ۳۶۵ (قمری)
۳۶۵ (قمری)، سیصد و شصت و پنجمین سال در گاهشماری هجری قمری است. اول محرم این سال برابر با پانزدهم سپتامبر سال ۹۷۵ میلادی است. نیمه شعبان
نیمهٔ شعبان (۱۵ شعبان در گاهشماری هجری قمری) یکی از جشن‌های مسلمانان شیعه است که هم‌زمان با روز تولد امام دوازدهم شیعیان، حجت بن حسن است. دعاهای زیادی مانند دعای کمیل در این شب خوانده می‌شود. ۱۶ محرم
در تقویم هجری قمری قراردادی این روز شانزدهمین روز سال است. فتنه دوم
نبرد کربلا نبردی بود که در دهم محرم ۶۱ هجری قمری (۲۰ مهر ۵۹ خورشیدی برابر ۱۰ اکتبر ۶۸۰ میلادی) اتفاق افتاد. روز نبرد به عاشورا نیز معروف است. این نبرد میان سپاه کم‌تعداد حسین بن علی (نوه دختری پیامبر اسلام) و سپاه اعزامی از سوی یزید بن معاویه (دومین پادشاه دودمان اموی) در نزدیکی محلی به نام کربلا (در عراق کنونی) درگرفت. دلیل یزید بن معاویه برای جنگ، بیعت نکردن حسین بن علی با او بود. حسین بن علی (امام سوم شیعیان) نیز حکومت و زمامداری یزید بن معاویه را غیرشرعی و غیرقانونی می‌دانست که بر خلاف پیمان صلح حسن بن علی و معاویه پسر ابوسفیان به شکلی موروثی به یزید اول رسیده بود. خضر روز
عاشورا جمعیت امام علی
جمعیت امام علی در روز عاشورا و همزمان با شام غریبان، آیین «شام عیاران» را با شعار «ایران بدون اعتیاد» برگزار می‌کند. در این آیین با تأکید بر واقعه عاشورا و نجات انسانها و عنصر اصلی فرهنگ ایرانی یعنی عیاری و جوانمردی، کوشش می‌شود قدمی استوار در راه بریدن دست شوم اعتیاد از میهنمان برداشته شود. عاشورا
ریشه کلمه عاشورا در زبان‌های سامی به معنی دهم است؛ از این رو نام ذکر شده، به معنای واقعی کلمه ترجمه شده، به معنی «روز دهم» است. به گفته شرق‌شناس A. J. Wensinck، این نام از عبری "ʿ"āsōrگرفته شده‌است، این روز در واقع دهمین روز از ماه است، اگرچه برخی از محققان اسلامی ریشه‌شناسی‌های مختلفی ارائه می‌دهند. اربعین
اربعین در لغت به معنی چهلم است و در اصطلاح اسلامی، یک مراسم مذهبی شیعی است که بیستم صفر ۶۱ هجری قمری چهل روز پس از روز عاشورا، روز کشته‌شدن حسین بن علی نوه محمد، فرزند علی بن ابی طالب و فاطمه زهرا و امام سوم شیعیان در کربلا برگزار می‌گردد. ۲۴ محرم
در تقویم هجری قمری قراردادی این روز بیست و چهارمین روز سال است. این روز به روایتی سالروز درگذشت علی بن حسین در سال ۹۵ هجری است. زیارت عاشورا
زیارت عاشورا یک دعای سلام اسلامی برای خدا است. این دعا بخشی از مراسم عبادی است که در زیارت حرم حسین در کربلا استفاده می‌شود. محمد باقر، پنجمین امام شیعیان، خواندن زیارت عاشورا در روز عاشورا هنگام روبه روی کربلا را به عنوان بازدید نمادین از حرم توصیه کرد. کوچنان
دسته‌ های عزاداری سالار شهيدان كربلا در در ماه محرم، به روستاهاي همجوار يعنی اندج و دِک هم ميروند و متقابلا از سوگواران روستاهاي اطراف استقبال مي‌كنند. در روز عاشورا، مراسم با آتش زدن خيمه‌های نمادين حضرت اباعبدالله(ع) بر مظلوميت حسين(ع) اشک ميريزند و در غروب عاشورا برای آن بزرگوار مراسم شام غريبان برگزار مي كنند. دهه ۶۸۰ (میلادی)
دهه ۶۸۰ (میلادی) دهه شصت و هشتم تقویم میلادی است. عاشورا ۹ اکتبر ۶۸۰ ۲۱ محرم
۲۱ محرم، بیست و یکمین روز از ماه محرم در تقویم هجری قمری است. سورک
مردم این شهر مسلمان و پیرو مذهب شیعه اثنی عشری می‌باشند. مراسم عزاداری این شهر در ماه محرم و بخصوص در روز عاشورا بسیار شهرت دارد و هر ساله جمعیت زیادی برای مشاهده این مراسم از شهرها و استان‌های گوناگون به این شهر می‌آیند. این مراسم سال‌های سال است که توسط مردم سورک برگزار می‌شود. در این روز پس از مراسم عزاداری و نماز ظهر عاشورا از میهمانان شهر در منازل مردم پذیرایی می‌شود. مراسم عاشورای سورک بزرگترین مراسم عزاداری منطقه در روز عاشورا می‌باشد. رویداد مباهله
از ام سلمه نقل کرده‌اند که در همان روز رسول خدا آن چهار تن همراهان خود را در زیر عبای موئی و مشکین رنگ خود گردآورد و این آیه را تلاوت نمود: «إِنَّما یُرِیدُ اللَّهُ لِیُذْهِبَ عَنْکُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَیْتِ وَ یُطَهِّرَکُمْ تَطْهِیراً»این رویداد از سوی مسلمانان به عنوان یکی از برجستگی‌های اهل بیت محسوب شده و به عنوان دلیلی برای اثبات این امر که اصحاب کسا محمد، علی، فاطمه، حسن و حسین می‌باشند، استفاده می‌شود. بیست و چهارم ذی‌الحجه روز مباهله نام دارد. روزهای تعطیل در پاکستان
چند فستیوال مهم توسط مسلمانهای پاکستانی در طول سال گرامی داشته می‌شوند که وابسته به تقویم اسلامی است. در رمضان که نهمین ماه تقویم است ۲۹ یا ۳۰روز را روزه می‌گیرند و سپس جشن عید فطر است دریک جشن دیگر عید العزا حیوانی را به یاد کارهایی که ابراهیم انجام داد قربانی می‌کنند و گوشت آنرا بین دوستان و خانواده و فقرا تقسیم می‌کنند. هر دوعید از تعطیلات عمومی هستند و مردم می‌توانند در این دو روز از خانواده و دوستان دیدن کنند و بچه‌ها لباس نو هدیه و شیرینی می‌گیرند. بعضی از مسلمانان میلاد النبی که جشن تولد محمد است را در سومین ماه تقویم ربیع‌الاول جشن می‌گیرند. مسلمان‌های شیعه روز عاشورا را در روزهای نهم و دهم اولین ماه تقویم (ماه محرم) گرامی می‌دارند و یاد کشته‌شدن حسین بن علی نوه محمد را زنده می‌کنند. محرم (ماه)
ماه مُحَرّم یا محرم‌الحرام نخستین ماه تقویم اسلامی (هجری قمری) و به اعتقاد مسلمانان از جملهٔ ماه‌های حرام است. نام این ماه پیش از اسلام در دوران جاهلیت مؤتمر (در عربی: مُؤْتَمِر یا المُؤْتَمِر) بوده‌است و در زمان جاهلیت محرم (در عربی :المُحَرَّم) نامی بوده که به ماه صفرگفته می‌شد. محرم نخستین ماه از ماه‌های دوازده‌گانه قمری و یکی از ماه‌های حرام است که در دوران جاهلیت و نیز در اسلام، جنگ در آن تحریم شده‌بود. البته این ماه برای شیعیان بسیار مقدس می‌باشد؛ آن‌ها برای گرامی داشتن این ماه برای حسین بن علی گریه کرده و سینه‌زنی و هیئت می‌گیرند و کسانی که به هیئت بروند را غذا می‌دهند، زیرا معتقد هستند که این کارها پس از مرگ به آن‌ها نفع می‌رساند و گناهان آن‌ها آمرزیده می‌شود. ۱۹ محرم
۱۹ محرم، نوزدهمین روز از ماه محرم در تقویم هجری قمری است. حسین بن علی
نبرد به پایان رسید و سربازان ابن زیاد لباس‌های حسین، شمشیر و اثاثیه‌اش، گیاهان مخصوص خِضاب و رداهای یَمانی‌اش و همچنین زیورآلات و چادر زنان را غارت کردند. شمر می‌خواست علی بن حسین را که در یکی از خیمه‌ها بیمار بود، بکشد. اما ابن سعد مانع شد. سن حسین را هنگام کشته شدن، ۵۶ سال و پنج ماه، ۵۷ سال و پنج ماه یا ۵۸ سال نوشته‌اند. روز عاشورا را در تاریخ روز جمعه، شنبه، یکشنبه یا دوشنبه دانسته‌اند که در این میان روز جمعه صحیح‌تر به نظر می‌رسد. دوشنبه را ابوالْفَرَج اصفهانی از لحاظ تقویمی رد می‌کند. تاریخ کشته شدن حسین را نیز به غیر از ۱۰ محرم ۶۱، در ماه صفر یا سال ۶۰ نیز ذکر کرده‌اند. عاشورا
عاشورا در مناطق زیر تعطیل عمومی و رسمی است: زیارت عاشورا
در اسلام، زیارت دیدار از قبر یک قدیس یا شخص مقدس دیگر، مانند محمد یا حسین بن علی است. کازرون
برگزاری مراسم تاسوعا و عاشورا حسینی در شهرستان کازرون یکی از منحصر به فردترین مراسم در نوع خود در ایران می‌باشد. در این دو روز مراسم تعزیه خوانی به همراه تمامی نمادهای کربلا (شمر، عبیدالله، دست بریده ابوالفضل، شیر بر سر دست بریده اباالفضل، انواع عروسک‌های نمایشی) و حیواناتی از قبیل اسب و شتر در خیابان‌های شهر برای نشان دادن گوشه‌ای از حماسه کربلای حسینی به چشم می‌خورد. در صبح روز عاشورا از زمان طلوع آفتاب در تمامی محلات شهر کرنا و دُهل شروع به نواختن می‌کنند. این صدا اعلام آمادگی برای بیرون رفتن مردم جهت انجام مراسم می‌باشد. تا نزدیکی ظهر عاشورا تقریباً تمامی مردم شهر با در دست داشتن نمادهای ظهر عاشورا به سمت میدان اصلی شهر جهت تماشای این کاروان عزای خیابانی می‌روند. دزفول
در روز نهم و دهم یعنی تاسوعا و عاشورا مراسم خاص در دزفول برگزار می‌کند، بدین صورت که در این روزها مردم سه بار مجزا به‌طور کامل با هیئت‌های بزرگ خود بیرون می‌آیند و عزاداری می‌کنند. در دزفول بیش از صد هیئت عزاداری وجود دارد و شهر به دو قسمت تقسیم می‌شود که عصر تاسوعا تمامی قسمت جنوبی شهر به طرف قسمت شمالی شهر حرکت می‌کنند و در عصر عاشورا تمامی قسمت شمالی شهر به طرف قسمت جنوبی شهر حرکت می‌کنند و در خیابان‌های اصلی شهر عزاداری می‌کنند. زیارت عاشورا
زیارت عاشورا منسوب به محمد باقر، پنجمین امام شیعه است که آن را به پیروان خود منتقل کرد. این دعا در حدیث قدسی وجود دارد که به ویژه شیخ طوسی در مصباح المتهجید و ابن قولویه در "کامل الزیارات" روایت کرده‌است: این دعا نیز در بحار الانوار توسط علامه مجلسی و "مفاتیح الجنان" توسط عباس قومی یافت شده‌است. زیارت عاشورا شامل مفاهیمی مانند تبری (جدا شدن از کسانی است که با خدا و پیامبر اسلام مخالفند، یا با خانواده او مخالفند)، تولی (محبت به اهل بیت)، ایثار برای جامعه، و هرگز تسلیم ظلم و ستم نشدن است. روز جوان
در جمهوری اسلامی ایران ۱۱ شعبان تقویم هجری قمری، روز میلاد علی‌اکبر فرزند حسین بن علی (سومین امام شیعیان) که در کربلا کشته شد، بعنوان روز جوان در نظر گرفته شده‌است. سوگواری محرم
هر روز عصر مردم در عاشور خانه یا منازل خود گرد هم می‌آیند. این مجالس، یادآور قدم به قدم وقایع کربلاست. از زمانی که امام حسین دعوت کوفیان را دریافت کرد تا زمانی که شهید شد. ذاکر خطابه‌ای را برای اعضای مجلس می‌خواند و مرثیه گوها اشعاری را که حوادث کربلا را به یاد می‌آورد، قرائت می‌کنند. این وقایع به‌طور هنرمندانه‌ای بی رحمی یزیدیان که امام حسین، خانواده و همراهانش را کشتند روایت می‌کنند. این مراثی شامل نوحه (اشعار درد و رنج) همراه با سوز خوانده می‌شوند تا احساسات شنوندگان را برای ندبه و گریستن تحریک کنند. مؤمنان از جا برمی‌خیزند و با اندوه سینه می‌زنند و فریاد می‌زنند: یا حسن، یا حسین. در عین حال یزید، خلیفه‌ای که باعث کشته شدن امام حسین شد، نفرین می‌شود. ۱۳۵۶ (قمری)
۱۳۵۶ (قمری)، هزار و سیصد و پنجاه و ششمین سال در گاهشماری هجری قمری است. اول محرم این سال برابر با چهاردهم مارس سال ۱۹۳۷ میلادی است. شب عاشورا عید قربان ۲۳ محرم
در تقویم هجری قمری قراردادی این روز بیست و سومین روز سال است. ۲۰ محرم
در تقویم هجری قمری قراردادی این روزبیستمین روز سال است. عاشورا
سابقهٔ سوگواری و برپایی عزاداری برای حسین بن علی به اولین روزهای بعد از عاشورا، در محرم سال ۶۱ هجری می‌رسد. اولین مراسم سوگواری را زینب خواهر حسین در زندان برگزار کرد. همچنین دختر سه سالهٔ حسین، رقیه، در زندان اغلب برای پدرش گریه می‌کرد تا اینکه دستور دادند سر بریدهٔ پدر را به حضورش ببرند که این عمل باعث مرگ دختر شد. مرگ رقیه باعث بلوایی در شام شد که عاقبت یزید مصلحت دید اسرای کربلا را آزاد کرده آن‌ها را به مدینه بفرستد. سوگواری محرم
سوگواری برای حسین بن علی و دیگر یارانش از روز نخست محرم آغاز می‌شود و در ظهر عاشورا به اوج می‌رسد. در غروب و شامگاه عاشورا، این سوگواری تحت عنوان مراسم شام غریبان ادامه پیدا می‌کند. در روز ۱۲ محرم نیز مراسمی با نام «سوم امام حسین» انجام می‌شود. این نوع مراسم‌ها در روز ۱۶ محرم با نام «هفتم امام حسین» و ۲۰ صفر با نام «اربعین» ادامه پیدا می‌کند. البته سوگواری برای حسین بن علی مختص ماه محرم نمی‌شود و در دیگر روزهای سال نیز با توجه به فرهنگ و رسم هر منطقه انجام می‌شود. مراسم سوگواری سومین امام شیعیان از دیدگاه شیعه اهمیت بسیاری دارد و انجام آن عبادت است. حسین بن علی
از محمد باقر، امام پنجم شیعه، نقل شده که به علقمة بن محمد چگونگی زیارت نمادین کربلا را آموخته‌است. بنابر این روایت، محمد باقر به او آموخت که در روز عاشورا رو به سوی کربلا بایستد و «زیارت عاشورا» بخواند و با دعوت از خانواده و دوستان، مجلس عزاداری برپا کند. سفارش به چگونگی برپایی این مراسم چنان است که در این ماتم غرقه شوند. برای خوانندهٔ این زیارت، ثوابی مانند کشتگان کربلا و مؤمنانی که برای زیارت به کربلا می‌روند بیان شده‌است. این زیارت به‌عنوان یک دعا نیز در نظر گرفته می‌شود در "مفاتیح‌الجنان" نیز آمده‌است. برای این زیارت فواید ویژه‌ای بیان شده و ازین‌رو، خواندنش به‌عنوان یک دعای روزانه توصیه شده‌است. «زیارت وارث» از دیگر زیارات برای حسین بن علی است که از جعفر صادق روایت شده‌است. در این زیارت، حسین بن علی در جایگاهِ وارثِ آدم، نوح، ابراهیم، موسی، عیسی، محمد، علی بن ابی‌طالب، فاطمه زهرا و خدیجه قرار می‌گیرد. سومین زیارت در این‌باره، «زیارت اربعین» است که سفارش شده در بیستمِ صفر، برابر با چهلمین روز پس از عاشورا، خوانده شود. حسن عسکری در حدیثی، خواندنِ «زیارت اربعین» را یکی از پنج نشانهٔ مؤمن می‌داند. «زیارت اربعینِ» در کتاب‌های دعا به‌روایتِ صَفْوانِ جَمّال از جعفر صادق روایت شده‌است و با عبارتِ «اَلسّلامُ عَلیٰ وَلیِّ اللهِ و حَبیبِه» آغاز می‌شود. متنِ دیگرِ «زیارت اربعین» با عبارتِ «اَلسّلامُ عَلَیْکُم یا آلَ الله» آغاز می‌شود و روایت شده جابر بن عبدالله انصاری در اربعین خوانده‌است. متن این زیارت در کتاب‌های دعا، به‌عنوانِ زیارتِ حسین بن علی در نیمهٔ رجب آمده‌است. ۲۵ محرم
در تقویم هجری قمری قراردادی این روز بیست و پنجمین روز سال است. تقویم بدیع بیانی
ذلک الیوم الجمعه ۱۹ من شهر الحرام .. ان فی یوم الذی حضرت هنالک کنّا فی احتزان یومئذ و بعد ذلک ابتهجنا ..»ترجمه: آن روز جمعه ۱۹ محرم است همانا روزی که نزد ما آمدی در حزن بودیم و پس از آن شادمان شدیم ... مسجد پاسارگاد
در تحقیقات جمشید صداقت کیش فارس پژوه و محقق آمده‌است: «اهالی روستای پاسارگاد به یاد دارند که همه از زن و مرد، کودک و جوان، پیر و ناتوان در روز عاشورا به دور هم جمع می‌شدند و علمدار، علم۸۰ را برمی‌داشته و جلو می‌افتاده و مردم به دنبال وی حرکت می‌کرده و حدود ساعت ۱۰ صبح عاشورا به آرامگاه می‌رسیدند. در اطراف آرامگاه به دنبال علمدار طواف می‌کردند، سینه می‌زدند، نوحه می‌خواندند و ساعت۱۲ بازمی‌گشتند.» ابوثمامه صائدی
روز عاشورا هنگامی که وقت نماز فرا رسید ابوثمامه به حسین بن علی گفت: می‌بینم که این گروه به تو نزدیک شده‌اند. به خدا سوگند تا من پیش روی تو کشته نشوم شما کشته نخواهی شد؛ ولی دوست دارم هنگامی که خدای را دیدار می‌کنم این نمازی را که وقت آن نزدیک گشته خوانده باشم. حسین بن علی سر خود را به سوی آسمان بلند کرد و فرمود: از نماز یاد کردی خداوند تو را از نمازگزاران و ذاکرین قرار دهد. آری، این آغاز وقت نماز است. از آن‌ها بخواهید از ما دست بردارند تا نماز بگزاریم.. محمدعلی‌شاه
در روز عاشورا قمه و قداره به سر می‌زد و خون سرش را به روی و صورتش می‌مالید و در شب عاشورا هزار و یک عدد شمع در اتاقش روشن می‌کرد و شمع چهل منبر را روشن می‌کرد. اما احترام ماه محرم را منظور نداشته و در ایام عاشورا بود که تلگراف حمله به تبریز را مخابره کرد و حکم داد که اهل تبریز را در حالی که مشغول عزاداری بودند، قتل و اسیر و غارت نمایند. ۱۳ محرم
در تقویم هجری قمری قراردادی این روز سیزدهمین روز سال است. سوگواری محرم
به یاد کربلا قم
در روزهای تاسوعا، عاشورا، اربعین و ۲۸ ماه صفر هیئت‌های مذهبی شهر قم از نقاط مختلف شهر به طرف مرقد فاطمه معصومه حرکت می‌کنند. در روز عاشورا عزاداران علاوه بر برگزاری سنت‌های عزاداری مطابق روزهای عزا مردم قم، آلات عزاداری به نام طوغ از محلات قدیمی در انتهای دستجات عزاداری خود به سمت حرم حمل می‌کنند و در مقابل ایوان آیینه حرم گرد طوغ شور (بر سر) می‌زنند. طوغ‌های سنتی و قدیمی قم در شش محله قدیمی چهل اختران، چهارمردان، سلطان محمد شریف، عشقعلی، میدان میر و آقا سید حسن نگهداری و در روز عاشورا در دستجات عزاداری این محلات حمل می‌شود. مرسوم است کسانی که به نقاط دیگر ایران مهاجرت کرده‌اند در این روزها به شهر خود بر می‌گردند و در مساجد شهر خود به عزاداری می‌پردازند. مراسم‌های «شب برات»، «شب چله»، «سردرختی»، «دستمال انداختن»، «دیگ جوش» و «کاکولک» از دیگر مراسم‌های سنتی مردم قم هستند. بمب‌گذاری در حرم امام رضا
در روز عاشورا حرم مملو از عزاداران زنجیرزنی بود که عاشورا را برگزار می‌کردند و کشته شدن حسین را بزرگ می‌داشتند. در ساعت ۱۴ و ۲۶ دقیقه، یک بمب در سالن بالای سر ضریح در قسمت مخصوص زنان که مملو از جمعیت بود، منفجر شد. در اعتراض مردم بیرون مسجد و بیمارستان‌ها تجمع کردند. ۱۳۵۸ (قمری)
۱۳۵۸ (قمری)، هزار و سیصد و پنجاه و هشتمین سال در گاهشماری هجری قمری است. اول محرم این سال برابر با بیست و یکم فوریه سال ۱۹۳۹ میلادی است. عاشورا حسینی ۲۹ محرم
۲۹ محرم، بیست و نهمین روز از ماه محرم در تقویم هجری قمری است. فرخی (خور و بیابانک)
روز پنجم محرم الحرام مردم درحسینیه‌ها جمع شده نخل و علم به پا می‌کنند یعنی به آن‌ها جامه‌های رنگین می‌پوشند و آینه و شمشیر می‌آویزند و پس ازتزئین نخل و علم را در خیابان‌ها و کوچه‌ها حرکت داده و مردم در این روز نیز قربانی هم می‌کنند از شب ششم تا شب یازدهم نخل بردوش جوانان درحسینیه در میان جمعیت به حرکت در می‌آید و چاووش به چاووشی می‌پردازد و در پایان هر بیت شعری که چاووش می‌خواند حاملان نخل آن را به شدت می‌جنبانند و زنگهای آن را به صدا درآورند نخل سمبلی از کاروان حسین (ع) است در روز عاشورا جامه نخل به صورت نیمه‌افراشته درمی‌آید که نشانه‌ای از شهادت شهدای کربلا و سمبلی از یک کاروان ستم‌دیده را می‌نمایاند. هر شب هنگام نخل‌گردانی مراسم علم‌گردانی هم انجام می‌گیرد. علم را یکی از سادات بر شانهٔ خود حمل می‌کند. ۱۴۴۰ (قمری)
اول محرم این سال روز چهارشنبه: (۲۱ شهریور ۱۳۹۷ هجری خورشیدی) برابر با ۱۲ سپتامبر ۲۰۱۸ میلادی است. ثارالله
ثار الله از القاب حسین است که در زیارت‌نامه خطاب به آن گفته می‌شود. در زیارت عاشورا چنین آمده‌است: «السلام علیک یا ثار الله و ابن ثاره‏» این تعبیر، در زیارت‌های دیگر نیز، از جمله زیارت مخصوص حسین در اول رجب و نیمه رجب و شعبان و زیارت حسین در روز عرفه آمده‌است. جعفر صادق در زیارت‌نامه ابی عبداللّه گفت: «اَنَّکَ ثارُاللّهِ فِی الاْرْضِ مِنَ الدَّمِ الَّذِی لا یُدْرِکُ ثِرَتَهُ أَحَدٌ مِن أَهْلِ الاْرْضِ.» «ای سید الشهداء - علیه‌السلام - تو خونِ خدا در زمینی، همان خونی که هیچ‌کس جز خداوند انتقام آن را نمی‌تواند بگیرد.» در تفسیر آن محمد باقر مجلسی می‌گوید: «کسی هستی که خداوند انتقام خونش را از قاتلانش خواهد گرفت.» تاسوعا
آنچه مشهور است تاسوعا از ریشه "تِسع" به معنای نه و نهم، فقط بر نهمین روز محرم اطلاق شده‌است. اما نظری وجود دارد که عاشورا و تاسوعا را در سلسله اعداد معنی نمی‌دانند. تاسوعا را از اِتّساع یعنی گسترده شدن، روزی که ظرفیت بالا می‌رود و در سینه‌ها فراخی ایجاد می‌شود و به جای تنگی، وسعت می‌یابد، دانسته‌اند؛ و این نامگذاری را به علی بن حسین (امام چهارم شیعه) نسبت داده‌اند. حارث بن نبهان
حارث بن نبهان شجاعت و مهارت جنگی را به خوبی از پدرش آموخته بود. هنگامی که حسین بن علی قصد داشت از شهر مدینه خارج شود وبه کربلا برود، حارث هم با او همراه شد و تمام مسیر را در کنار او بود. در نبرد عاشورا که روز دهم محرم سال ۶۱ هجری قمری در منطقه کربلا، در سرزمین عراق رخ داد، حارث برای کمک به حسین بن علی، با سپاهی که در مقابل او صف‌آرایی کرده بود ایستاد و جنگید و چیزی از آغاز نبرد روز نگذشته بود که حارث جان خود ا از دست داد. سوگواری محرم
از هفتم تا دهم محرم مراسمی برگزار می‌شود که در بزرگداشت پسر حسن، قاسم هست. قاسم، در حالی کشته‌شد که تازه داماد بود. همراه با هیئتی که در صفوف منظم می‌روند، اسب سفیدی (دلدل یا ذوالجناح) می‌رود که نشانهٔ مرکب امام حسین هست. یا اشاره به اسب عروس قاسم دارد. قاسم دقیقاً قبل از حادثهٔ کربلا با دختر امام حسین (فاطمه صغرا) ازدواج کرده بود. به خاطر همین مردم مکرراً فریاد می‌زنند:عروس! داماد! عروس! داماد! یوم‌کیپور
در ابتدای هجرت محمد به مدینه، تقویم یهودی و تقویم اسلامی با یکدیگر یکسان بوده و دارای سال‌هایی با ماه کبیسه (سیزده‌ ماهه) بود. در تقویم یهودی برای جلوگیری از تغییر فصل‌ها در تقویم قمری، هر سه یا چهار سال یکبار سالی سیزده‌ ماهه وجود دارد. اعراب قدیم قبل از زمان دین اسلام نیز از این تقویم تبعیت می‌کردند. در روایات زیادی به خصوص در بین کتب مسلمانان سنی، روایت شده‌است که وقتی محمد به مدینه رسید در روز یوم کیپور (روز دهم ماه هفتم یا عاشورا) بود. او به پیروان خود دستور داد که مانند یهودیان در این روز روزه بگیرند؛ ولیکن در زمانی که قبله از اورشلیم به مکه تغییر یافت و دو دین اسلام و یهودیت به صورت کامل از یکدیگر جدا شدند، آیه نسیء نازل شد و تقویم مسلمانان همیشه ۱۲ ماهه گردید و روزه نیز در روز مکروه (در نزد اهل سنت روزه گرفتن در روزهای عاشورا و تاسوعا، مستحب است) اعلام شد. از این زمان تقویم مسلمانان به چرخش در فصل‌ها افتاد و دیگر عاشورا و یوم کیپور در یک روز نیستند و زمان عاشورا و یوم کیپور هر سال نسبت به یکدیگر تغییر می‌کنند. ۱۸ محرم
۱۸ محرم هجدهمین روز سال و هجدهمین روز ماه محرم در تقویم هجری قمری است. سید روح‌الله خمینی
در فاصلهٔ میان حادثهٔ مدرسهٔ فیضیه و آغاز ماه محرم، یعنی ۲ فروردین تا ۴ خرداد ۱۳۴۲، مبارزات خمینی در قالب صدور اعلامیه‌های متعدد بود. اما با آغاز ماه محرم، اعتراضات رفته‌رفته به یک قیام تبدیل شد. سخنرانی خمینی در روز ۱۳ خرداد مصادف با روز عاشورا، نقطه عطف مخالفت علنی وی با حکومت پهلوی بود و به انتقاد شدید از شاه، آمریکا و صهیونیسم پرداخت. در پی آن، برخی احزاب نظیر نهضت آزادی از آن حمایت کردند. محرم (ماه)
تقویم قمری مراسم تابوت
در جاوه در روز عاشورا «شوروا» می‌پزند و به یاد حسن بن علی و حسین بن علی آن را به دو رنگ سرخ و سفید تهیه می‌کنند، آنگاه فرزندان کوچک و اطفال را جمع کرده تا یتیمی و غم اهل بیت در روز عاشورا را تصویر کرده باشند. سوگواری
در مذهب شیعه عزاداری برای شهیدان واقعه عاشورا نوعی عمل مذهبی تلقی می‌شود که توسط مختار ثقفی پایه‌گذاری شده و تا به امروز ادامه یافته‌است. گاهی نیز مراسم عزاداری جنبه سیاسی به خود گرفته و کارکردی به کلی متفاوت می‌یابد. قیام ۱۵ خرداد ۱۳۴۲ با واقعه مدرسه فیضیه قم در یک مجلس عزاداری آغاز گردید. مراسم بیست و یکمین سالگرد درگذشت آیت‌الله خمینی در سال ۱۳۸۹ در تهران نمونه دیگری از غلبه سیاست بر جنبه سوگواری مراسم است. عاشورا
این روز در الجزایر، ایران، پاکستان، لبنان، بحرین، عراق، هند، مراکش به یک تعطیلی ملی تبدیل شده‌است و بسیاری از جوامع قومی و مذهبی در آن شرکت دارند. روز عرفه
روز عرفه مصادف با روز نهم ذیحجه در تقویم اسلامی است. این یکی از مقدس‌ترین روزها در تقویم اسلامی است، دومین روز از سفر حج و روز بعد از آن اولین روز از تعطیلات بزرگ اسلامی عید قربان است. در سحرگاه این روز، زائران مسلمان از منا به یک دامنه تپه و دشت مجاور به نام کوه عرفه و دشت عرفه راه می‌یابند. از همین مکان بود که محمد در آخرین سال زندگی خود یکی از آخرین خطبه‌های معروف خود را ایراد کرد. برخی از مسلمانان آن قسمت از آیه قرآن را اعلام می‌کنند که کامل شدن دین اسلام در این روز نازل شده‌است. اربعین
افزون‌بر مراسم عزاداری، اغلب مردم ایران در ماه‌های محرم و صفر مقید به رعایت آدابی هستند؛ از جمله اینکه از زمانهای قدیم در این دو ماه مردم رخت عزا بر تن می‌کنند و هیچ‌گونه مجالس شادی و سرور برگزار نمی‌کنند.. ماسه می‌نویسد: مردم از روز عاشورا تا اربعین سر خود را نمی‌تراشند و در این روز به احسان و صدقه می‌پردازند. کشتار تهیرهی
در روز عاشورا در ۳ ژوئن ۱۹۶۳ میلادی، شیعیان روستای تهیرهی اقدام به اجرای تعزیهکردند. هنگامی که این خبر به یک حوزه دیوبندی در خیرپور رسید، طلبه‌ها و اعضای گروه «تنظیم اهل سنت» به تهیرهی شتافتند و بسیاری از مردم عزادار را با چاقو و تبر کشتند. بعد از آن حسینیه را آتیش زدند و تعداد زیادی از مجروحان سوختند. عاشورای شمسی
عاشورای شمسی روز مطابق عاشورا در تقویم هجری شمسی است که معمولاً برابر با بیستم مهرماه می‌باشد و بعضی شیعیان این روز را بزرگداشت می گرفته‌اند. این روز در گاهشماری‌های دیلمی روز چهارم نوروزماه دیلمی (برابر تیر و مرداد خورشیدی) بود که در آن برای حسین بن علی سوگواری می‌کردند. ۱۴۴۳ (قمری)
اول محرم این سال روز سه‌شنبه: ۱۹ مرداد ۱۴۰۰ هجری خورشیدی (برابر با ۱۰ اوت ۲۰۲۱ میلادی) است. ۳۶۸ (قمری)
۳۶۸ (قمری)، سیصد و شصت و هشتمین سال در گاهشماری هجری قمری است. اول محرم این سال برابر با چهاردهم اوت سال ۹۷۸ میلادی است. عملیات عاشورا
عملیات عاشورا با رمز یا اباعبد الله الحسین (ع) در محور ایلام - میمک به صورت نیمه گسترده در تاریخ ۲۶/۷/۱۳۶۳ به فرماندهی سپاه پاسداران انجام شد. عاشورا
در دهم محرم ۶۱ هجری قمری نبردی میان سپاه حسین بن علی و سپاه اعزامی از سوی یزید بن معاویه در نزدیکی محلی به نام کربلا (در عراق کنونی) درگرفت. گفته می‌شود دلیل یزید بن معاویه برای جنگ، بیعت نکردن حسین بن علی با او بود؛ از طرفی حسین بن علی نیز حکومت و زمامداری یزید بن معاویه را غیرشرعی و غیرقانونی می‌دانست. ۲۶ محرم
در تقویم هجری قمری قراردادی این روز بیست و ششمین روز سال است. شام غریبان
شام غریبان، مراسم مذهبی شیعه است که در غروب روز عاشورا برگزار می‌گردد. سوزاندن خیمه‌های اهل بیت حسین بن علی و به اسارت گرفتن اهل بیت توسط لشکر یزید بن معاویه درون مایهٔ این مراسم است. در این مراسم عزاداران با روشن کردن شمع به عزاداری می‌پردازند. سوگواری محرم
طویریج که نام دیگر آن «هندیه» است نام منطقه‌ای در ۱۰ کیلومتری کربلاست که در زمان قیام حسینی محل سکونت قبیله بنی اسد بوده و عزاداران حسینی در کربلا به رسم دیر رسیدن این قبیله در عصر عاشورا به کربلا، مراسم عزاداری خود را از این منطقه آغاز می‌کنند. «مشق شمشیر» آیین سنتی عزاداری اهالی نجف است که بنا به تاریخ در شب عاشورا، حبیب ابن مظاهر اسدی، برای آرام کردن زینب به همراه عباس بن علی و یارانی که برای دفاع از دین و امامشان مانده بودند، به سمت خیمه گاه حسین رفتند. حبیب ابن مظاهر فریاد زد: «ای گروه بانوان و حرم‌های رسول خدا این شمشیرهای جوانمردان شماست که سوگند یاد کرده‌اند در غلاف نکنند مگر اینکه گردن دشمنان را بزنند و این نیزه‌های جوانان شماست که قسم خورده‌اند به زمین نیفکنند مگر اینکه به سینه‌های دشمن فروکنند». مشعل گردانی یکی از قدیمی‌ترین عزاداری‌های سنتی ویژه اهالی نجف به‌شمار می‌رود و شرکت کنندگان به صورت نمادین برای یاری سید الشهدا اعلام آمادگی می‌کنند. مشعل گردانی از شب هشتم محرم شروع شده و تا شب عاشورا ادامه دارد.