کدام شاعر ایرانی از سبک سوسیالیستی-واقع گرایانه پیردی میکند؟
چاپایف (فیلم)
انتقام فداکاری آنها گرفته می‌شود و آنکا با اعلام خطر به نیروهای پشتیبانی، حمله متقابلی را ایجاد می‌کند که به پیروزی آنها در پایان فیلم ختم می‌شود.چاپایف از سبک رئالیستی سوسیالیستی، شکل غالب هنر در اتحاد جماهیر شوروی پیروی می‌کند. بر اساس این سبک، برای حفظ تصویری «واقع بینانه» از جهان، دوربین پیش‌بینانه و با بازانجامی به روش هنرورانه کار می‌کند. رفعت ایلگاز
او در جیده، در ولایت کاستامونو از امپراتوری عثمانی (ترکیه امروز) متولد شد. ایلگاز یکی از شاعران و نویسندگان معروف و پرطرفدار ترکیه بود که بیش از ۶۰ اثر از خود به جای گذاشته‌است. ایلگاز نوشتن شعر را در دوراه مدرسه آغاز کرد و تبدیل به یکی از نویسندگان پرکار اجتماعی-واقعگرای ادبیات ترکی در قرن بیستم شد. اشعار وی نمونهٔ اصلی از سبک سوسیالیستی-واقع گرایانه است. در حالی که او هرگز عضو هیچ حزب سیاسی نبوده‌است، این واقعیت که او در مورد رنج‌های مردم نوشته‌است، او را در زمرهٔ نویسندگان چپ قرار می‌دهد. همانند دیگر نویسندگان زمان خود، ایلگاز نیز به خاطر یکی از آثارش زندانی شده بود.
یکسان‌سازی فرهنگی در ایران معاصر
رک‌گوترین و بی‌ریاترین شاعر بیان‌گر این ناسیونالیسم در ایران عارف قزوینی بود. مطلوب او یا نجات ناگهانی بود یا مرگ و نابودی کامل: ادبیات معاصر تاجیکستان
ابوالقاسم لاهوتی (۱۸۸۷ تا ۱۹۵۷) شاعری ایرانی که به دلایل سیاسی به اتحاد شوروی و مشخصاً تاجیکستان مهاجرت می‌کند. او اشعار غنایی و اجتماعی-واقع‌گرایانه می‌نوشت. شاعر دیگر، میرزا تورسون‌زاده (۱۹۱۱ تا ۱۹۷۷) می‌باشد که ادبیات شفاهی فارسی تاجیکی را گردآوری کرد، اشعاری دربارهٔ دگرگونی‌های اجتماعی تاجیکستان سرود و آثاری در زمینه‌های سیاسی روزگار خویش آفرید. از آن نسل تا کنون، شاعران، رمان‌نویسان، نویسندگان داستان‌های کوتاه و نمایش‌نامه‌نوسان فراوانی در تاجیکستان ظهور کرده‌اند. جعفر کوش‌آبادی
جعفر کوش آبادی (۱۳۲۰–۱۳۸۸) شاعر نوگرای معاصر بود. او به خصوص در دههٔ چهل، از چهره‌های شاخص شعر معترض و اجتماعی معاصر ایران بود. زبان شعر او ساده و به زبان کوچه و بازار بود، نوعی شعر متعهد دانسته می‌شود و مورد حمایت روشنفکران چپگرا قرار داشت. کوش آبادی پیش از انقلاب به خاطر همسویی با مارکسیست‌ها و درون مایه اعتراضی اشعارش زندانی شد. او با شعرهایی چون منظومهٔ حماسی «برخیز کوچک خان!» به شهرت رسید. منوچهر نیستانی
منوچهر نیستانی (۴ مرداد ۱۳۱۵–۲۷ اسفند ۱۳۶۰)، شاعر معاصر ایرانی است. منوچهر نیستانی در قالب‌های گوناگون غزل، شعر نو و شعر بی‌وزن اشعار قابل توجه، نو و عمیق سروده‌است. نیستانی از شاعران مطرح و پربار معاصر محسوب می‌شود که دارای زبان شعری مستقل و استوار است. شعر نیستانی شعری است اندوهگین، آمیخته به طنزی تلخ که با زبانی ساده و بی‌پیرایه از جهان پیرامون خویش سخن می‌گوید. میمنت میرصادقی
اشعار میرصادقی بیشتر شعر نو نیمایی و تعداد کمتری غزل هستند. شعر او شعری لطیف، عاشقانه و دلپذیر می‌باشد. طبیعت نقش مهمی در اشعار او دارد. بعضی مواقع اشعارش رنگ اعتراض و جهت‌گیری اجتماعی به خود می‌گیرد. مهمترین دفاتر شعریش عبارتند از: هوشنگ ایرانی
پس از انتشار اشعار وی، بعضی از منتقدان این سبک را به «روش‌گریزی» دادائیسم نسبت دادند؛ اما به اعتقاد سیروس طاهباز، ردپای عادت‌گریزی را باید در عرفان شرقی که قبلاً در شعر مولانا نمود یافت، جستجو کرد. یکی از مهم‌ترین وجوه بارز اشعار هوشنگ ایرانی به همین نقش اصوات در ساختار شعر برمی‌گردد. وی این تمهید را در شعر معاصر فارسی تجربه کرد. این ویژگی یکی از مواردی است که شعر دهه‌های بعد ایران هنگام تجربه‌اش، نام هوشنگ ایرانی را به خاطر می‌آورد. کلیدر
به نوشتهٔ کامران تلطف، آثار محمود دولت‌آبادی نمونه‌های بارزی از گرایش ادبیات متعهد به کم‌کردن شکاف موجود بین ادراک‌های گوناگون از مفهوم انقلاب است. داستان‌های کوتاه و رمان‌های او اوضاع و احوال طبقات ستمدیده، به‌ویژه دهقانان و کارگران روستایی را به تصویر می‌کشد. شخصیت‌هایی که او می‌آفریند، فارغ از گرایش‌های مذهبی‌شان، قربانی شرایط اجتماعی جامعه هستند. ویژگی‌های طبقاتی تمامی شخصیت‌های او مطابق با مدل‌های مارکسیستی از جامعهٔ طبقاتی و ماتریالیسم تاریخی می‌باشند. او نخبگان و بورژوازی‌ها، دهقانان، پرولتاریا، و روشنفکران را مطابق با تعاریف کلاسیک و متعارفشان نمایش می‌دهد و اما در این امر به‌اندازهٔ کافی واقع‌گرایانه عمل می‌کند تا اگر نیاز بود شخصیت‌های معینی را مذهبی جلوه دهد. به عقیدهٔ تلطف، "کلیدر" که زندگی و مبارزهٔ طبقاتی در خراسان را به تصویر می‌کشد، نمونهٔ اعلای نگرش دولت‌آبادی به ادبیات متعهد است. در "کلیدر" دهقانان، خرده‌بورژوازی‌های شهری، و روشنفکران، چه مسلمان چه نامسلمان، در مبارزه علیه اربابان و سرمایه‌داران و نیروهای ستمگر حامی آنان با یکدیگر متحد می‌شوند. دولت‌آبادی تمامی این شخصیت‌ها را مطابق با طبقهٔ اجتماعی‌شان و جایگاهشان در رابطه با مسائل سیاسی اجتماعی ترسیم می‌کند. واقع‌گرایی (ادبیات)
ناتورالیسم و واقع‌گرایی سوسیالیستی از زیرشاخه‌های این سبک به‌شمار می‌آیند. عبدالله پشیو
عبدالله پَشیو (به کردی: عه‌بدوڵڵا په‌شێو Abdulla Pashew) از بلندآوازه‌ترین شاعران معاصر کرد است. وی شاعری عاصی و مبارز است. انتقادهای شدیدش به شیوهٔ حکومت مداری سران اقلیم کردستان وی را به شاعری سیاسی بدل کرده‌است. اشعار وی به زبان کُردی و سبک شعر نو می‌باشد. توران شهریاری
اشعار «توران شهریاری» بیش‌تر دارای مضامین اخلاقی، فرهنگی، اجتماعی و ملی می‌باشد که به طور ساده و تا حد امکان به فارسی روان سروده شده‌اند. وی یکی از معدود شاعران زن ایرانی است که بهترین و بیشترین سروده‌های ملی و میهنی را دربارهٔ ایران و فرهنگ دیرینه این سرزمین، از خود به یادگار نهاده‌است و این از عشق سرشار او به ایران و فرهنگ درخشان آن سرچشمه گرفته‌است. دکتر باستانی پاریزی دربارهٔ اشعار او، در مقدمه «دیوان توران» می‌نویسد: «شعر خانم شهریاری در عین استحکام و کمال بسیار روان و درخور فهم همه طبقات سروده شده و علاوه بر جنبه‌های ادبی، حاوی مسائل روز و سرگذشت‌های اجتماعی نیز هست. مثنوی‌های کوتاه و داستان‌های کوچک ذکر شده در دیوان او حاوی نکاتی آموزشی است که ضمناً تأثیر ادبیات گذشته ایران را نشان می‌دهد... و سرانجام اینکه خانم توران شهریاری یکی از شعرای سخن‌سنج و آگاه و توانای معاصر است که سبک خود را دارد و اشعارش پیام موزون دارد و بر دل می‌نشیند.» ایرج شمسی‌زاده
اشعار محلی که بعضاً با رویکردطنز سروده شده و همچنین سرودن اشعار سیاسی و اجتماعی جزو پررنگ‌ترین سروده‌های این شاعر محسوب می‌شود. در ضمن محبوبیت این شاعر در جنوب کشور، استان بوشهر و به ویژه در بندر گناوه و اینکه در بین قشرهای مختلف جامعه و توده مردم به عنوان شاعری شاخص پذیرفته گردد، نشان از تبحر و استعداد وی در سرودن شعر بوده است. حیران علیشاه
حیران علیشاه ( ۱۸۳۴ در ماهیدشت - ۱۵ اوت ۱۹۰۵ در کرمانشاه) با نام کامل سید محمد صالح صارم السلطنه (به کردی: سه‌ی ساڵێ مایشتی) از شاعران کرد سده سیزدهم و چهاردهم و از پیروان سلسلۀ نعمت‌الهی است. وی در سال ۱۲۵۳ قمری به دنیا آمد و در سال ۱۳۲۳ درگذشت. مقبره‌اش در شهر کرمانشاه است. اشعارش عاشقانه و عارفانه و شامل مثنوی به سبک گورانی و غزل است. اشعارش توسط خوانندگان بسیاری در موسیقی استفاده شده‌است. از جمله مشهورترین این آثار آلبوم حیرانی شهرام ناظری است. شعر موج سوم
"سلیمانی" شعر "محمدحسین مدل" را جزو «موج سوم» می‌داند. او از ویژگی‌های شعر "مدل" را خیال و ایجاز او در حرکت‌های تازهٔ پسانیمایی می‌داند. همچنین معتقد است او آلودهٔ تفکر و تصمیم نیست بلکه در زبان و شعر تجربه می‌شود و در خویشتن خود راه می‌پیماید و سپری می‌شود و تکیه و آبروی او تنها در تن اوست و «شاعر از جمع تنان و بسیاران امروز است که آشکارا و پنهان رؤیا را ارج می‌نهند.» محمد ماغوط
محمد احمد عیسی ماغوط (۱۹۳۴ در سلمیه، سوریه - ۳ آوریل ۲۰۰۶) شاعر و نویسنده اسماعیلی مذهب اهل سوریه است. او مانند دو هموطن دیگرش آدونیس و نزار قبانی سال‌ها دور از کشورش زندگی کرده‌است. زبان شعر او کاملاً منثور است، او فقط به مضمون در شعر می‌اندیشد و تلاش می‌کند که به کمک مجازها و استعاره‌ها و کنایه‌ها کوتاه‌ترین راه را برای رسیدن به معنی بیابد. محمد الماغوط در شعر معاصر عرب شاعری صاحب سبک و چهره‌ای شناخته شده‌است. او هم چنین از مؤسسین نشریه تشرین می‌باشد. صمد طاهری
صمد طاهری (متولد ۱۳۳۶در آبادان)، نویسندهٔ معاصر ایرانی در سبک رئالیسم است. سید علی صالحی
سیدعلی صالحی (زادهٔ یکم فروردین۱۳۳۴) شاعر و نویسندهٔ معاصر ایرانی است. وی یکی از شاعران بختیاری و یکی از پایه‌گذاران جریان موج ناب و بنیانگذار جریان شعر گفتار و شعر فراگفتار در شعر معاصر ایران است. وی همچنین یکی از دبیران اصلی کانون نویسندگان ایران بود. صالحی از چهره‌های مطرح و شناخته شده در شعر معاصر فارسی می‌باشد. الکساندر پوشکین
الکساندر سِرگِیویچ پوشکین شاعر و نویسندهٔ روسی سبک رومانتیسیسم است.  پوشکین بنیان‌گذار ادبیات روسی مدرن به حساب می‌آید و برخی او را بزرگ‌ترین شاعر زبان روسی می‌دانند. اسیر شهرستانی
اسیر در سیر تکاملی سبک شعری سدهٔ یازدهم اثر آشکار دارد. طرز سخن سرایی اسیر با بیدل دهلوی به کمال می‌رسد. او بنیاد معانی خود را بر چنان تخیل و خیالپردازی‌های وهم‌انگیزی نهاده است که هیچ مضمون و نکته‌ای در سخنش خالی از آن نیست. شاعران هم‌دورهٔ وی نظیر کلیم کاشانی و صائب تبریزی در سخنان خود وی را ستوده‌اند. با این همه، همهٔ اشعار اسیر دارای ویژگی‌های سبک هندی نیست. در غزل‌هایی تتبع او از اشعار انوری و سعدی و حافظ هویداست. می‌توان گفت که اشعار اسیر، خاصه غزلیات او، در عین برخورداری از خصوصیات سبک هندی به سبک عراقی نزدیک است. ادبیات فرانسه در قرن بیستم
ادبیات قرن بیستم فرانسه یکسره با بحران‌های تاریخی، سیاسی، اخلاقی و هنری آمیخته‌است. جریان ادبی غالب در این قرن فراواقع‌گرایی یا سوررئالیسم است که بخصوص در شعر و نوسازی آن (شاعرانی نظیر آندره برتون، روبر دسنو و...) جلوه‌ای خاص دارد. جریان دیگر ادبی قرن بیست اگزیستانسیالیسم نام دارد که مهم‌ترین پیروان آن ژان پل سارتر و آلبر کامو بوده‌اند. ضمن این که اگزیستانسیالیسم سویه‌ای فلسفی نیز داشته‌است ("اگریستانسیالیسم و اومانیسم" ترجمه فارسی از ابوالحسن نجفی و مصطفی رحیمی). مهم‌ترین سرچشمه هنرورزی این قرن برای هنرمندان مختلف نزاع‌های سیاسی بوده‌است. جنگ هم در شعر و هم در رمان‌ها حضوری مشخص دارد. نیکانور پارا
شعر نیکانور پارا در طول زمان بسیار متفاوت شده‌است. در جوانی، اواخر دهه ۱۹۳۰ میلادی، به سبک به اصطلاح شعر وضوح، تحت تأثیر فدریکو گارسیا لورکا، پرداخت و به عنوان پاسخی انتقادی به هرمکتیویسم، سوبژکتیویسم و سوررئالیسم نوین مطرح شد. پس از ترک این سبک، چون رئالیسم سوسیالیستی با عقایدش سازگار نبود، سبک آوانگاردی به نام ضد شعر ساخت که به‌طور قابل ملاحظه ای انتقادی، پرسش‌گرا و سیاسی است. شعر پست مدرن او دارای مضامینی از فرهنگ عامه و اشعار محلی و بومی است که سعی بر مردمی کردن آثار دارد. کریم قربان نفس
شاعر دارای احساسی قوی و سالم است، بطوریکه همین احساس او را به تکامل وصف ناشدنی در ادبیات ترکمن رسانده است. دو اثر حجیم کریم قربان نفس به نام‌های «توپراق / خاک» (۱۹۷۸) و «منزیل / منزل» شاهد این مدعاست. او به شعر ترکمن خدمت شایانی نمود و جزء شاعران صاحب سبک شعر ترکمن بشمار می‌رود. ایشان دارنده نشان بین‌المللی «مختومقلی» به خاطر اشعار جذاب خویش محبوبیت خاصی پیدا کرده‌است. این شاعر بزرگوار، سرانجام در ۱ سپتامبر ۱۹۸۸ در سن ۵۹ سالگی دار فانی را وداع گفت. ابوالقاسم حالت
در بعد از انقلاب سال ۱۳۵۷ حالت، از طرف انجمن ادبی ایران، شعر نخستین سرودملی بعد از انقلاب را تدوین کرد. حالت در زمینه موسیقی اصیل ایرانی نیز فعالیت داشت و سراینده نخستین سرود جمهوری اسلامی بود. وی پس از انقلاب اسلامی نیز علی‌رغم کهولت سن مدت زمانی نسبتاً طولانی با مجله گل آقا همکاری کرد. از ابوالقاسم حالت آثار ادبی و فرهنگی فراوانی در زمینه‌های طنز، شعر، ادبیات و ترجمه باقی مانده‌است. وی در سوم آبان سال ۱۳۷۲ بر اثر سکته قلبی درگذشت. زندخت شیرازی
شعرهای زندخت نمونه‌ای از گرایش‌های فمینیسم رادیکال در ایران بود که به طرز عجیبی در منابع فارسی نادیده گرفته شده و به ندرت به آنها اشاره شده‌است. به عنوان یک نمونه تیپیک می‌توان به شرح حال زندخت در کتاب «زنان سخنور» اشاره کرد که از وی به عنوان شاعری غیرسیاسی یاد شده‌است. استثنایی بر این امر، شرح حال وی نوشته طلعت بصاری است که بر شعر و نثر فمینیستی رادیکال زندخت تأکید کرده‌است. کسرا عنقایی
کسرا عنقایی (متولد ۲۶ خرداد ۱۳۴۶) از شاعران ایرانی است که شعرهایش را در اواخر دهه ۱۳۶۰ خورشیدی و عمدتاً در دهه ۱۳۷۰ در ایران منتشر کرد. کسرا عنقایی نخستین مجموعه شعرش را در سال ۱۳۶۸ در سن ۲۲ سالگی منتشر کرد. دوران کودکی وی در بسیاری از شهرستان‌های کوچک ایران سپری شد که به وی در آشنایی با آداب و رسوم ملتش و کسب تجربیات شاعرانه کمک کرد. وی در کنار شعر به نقاشی و فیلمنامه‌نویسی هم پرداخت که هر دو هنر نقش مهمی در زندگی هنری‌اش بازی کرد. کسرا عنقایی مسؤول صفحات شعر مجلاتی چون «شباب»، «معیار» و «کِلک» بود. عنقایی برای نخستین بار مبحث جدیدی را در شعر معاصر ایران به نام «شعر- نثر» مطرح کرده که به گفته خودش بر اساس سبک گلستان سعدی شالوده ریزی شده‌است. علی‌اکبر صادقی
شیوه کار او یک نوع سوررئالیسم ایرانی است که بر پایه شیوه نقاشی سنتی و قهوه‌خانه‌ای بنا شده‌است. او در نقاشی‌هایش از اساطیر و فرهنگ ایرانی بهره می‌گیرد. در بسیاری از کارهای اولیه صادقی حضور یک یا چندین سلحشور با پوشش‌های جنگاوران ایران باستان چشمگیر است. برخی از این جنگاوران چهره خود صادقی را دارند. شایان حامدی
وی زیر نظر پدرش عبدالرسول حامدی که خود از پیشتازان شعر سپید در میان شاعران جنوب خاصه دشتی است بزودی به شعر روی آورد. او بیشتر اشعار خود را به شیوه حجم‌گرایان و تحت‌تاثیر (یدالله رویایی) سروده‌است. بازی‌های زبانی و حجم دادن به کلمات و زبان، مهم‌ترین ویژگی حجم‌گرایان محسوب می‌شود که در شعر او نمودی بارز و برجسته دارد. حامدی ضمن ارائه تصاویر بدیع، در سرایش شعر زبان و نگاه مخصوص به خود دارد و شعری شناخته شده دارد. وی در زمستان سال ۱۳۷۵ خورشیدی، به زندگی خود پایان داد. وقت سکوت
با توجه به آنکه، همان‌طور که گفته شده‌است، محور داستانی رمان ساده و خطی است، سبک پیچیده و آوانگارد اثر مبنای واقعی آن است؛ بنابراین سبک "وقت سکوت" یکی از جنبه‌های آن است که نظرات بسیاری دربارهٔ آن داده شده‌است. نویسنده در رمان از مکتب رئالیسم سوسیالیستی، که خود آن را "رئالیسم پیاده" نامید، فاصله می‌گیرد، آشکارا با این نیت که نوآوری تمام و کمالی در شیوهٔ روایت دورانش انجام دهد. مارتین‌سانتوس در جستجوی گذاری آگاهانه از شیوه‌های حاکم بر ادبیات نیمهٔ اول قرن بیستم و اسپانیای پس از جنگ است و به این هدفش می‌رسد. سبک رمان ریشه در ابزارهای فرمال دارد: نحو زبانی، دایرهٔ لغات و ابزارهای سبک‌محور که به صورتی سازگار در سرتاسر طول روایت بسط می‌یابند. حتی اشاره شده‌است که «تأکیدی بیشینه» در استفاده از برخی از این ابزارها وجود دارد، اما آشکار است که مرکز ارزشمندی این اثر را تشکیل می‌دهند، به صورت درست و سازگار استفاده شده‌اند و در خدمت آفرینش رئالیسمی هستند که ریشه در فرم‌های قرن نوزدهمی دارند که لازم بود تا رئالیسم اجتماعی و عینی‌گرایی تفوق یابد. مارتین‌سانتوس تخصص فراوان و علاقه داشت که زبان رئالیستی حاکم بر دوران را نو کند و آن را جایگزین زبان باروکی در تضاد با زبان پیشین بکند؛ بنابراین از مجموعه‌ای گسترده از لغات علمی، فاضلانه و استعاری و ترکیب‌های فصیح کلاسیک پرشمار استفاده می‌کند. خصوصیات باروک تا آنجا در این اثر به کار برده می‌شود که صراحت تشریحی اثر تحت‌الشعاع ابزارهای زیبایی‌شناختی قرار می‌گیرد. زیبایی‌شناسی زبان در پروتاگونیست اثر بالاتر از پیرنگ داستانی جای می‌گیرد. خواننده خود را ناگزیر می‌بیند که متن را با مفهومی یکپارچه ببیند و روابط میان مؤلفه‌های این‌چنینی‌اش را همان گونه‌ای کشف کند که برای مثال کاسته‌یت در «"دوران خواننده"» (۱۹۶۷) برای تئوریزه کردن یک روش نوآوری ممکن در رمان آورده‌است. شامی کرمانشاهی
اشعار شامی به گویش جنوبی از زبان کردی و با لهجهٔ کرمانشاهی سروده شده‌است. افزون بر این وی اشعاری نیز به زبان فارسی سروده است. مضمون اشعار وی بیان فقر و تنگدستی طبقه فرودست اجتماع و محرومیت‌های آنان به زبانی عامیانه است. وی اشعاری نیز با مضمون سیاسی دارد که بازآفرینی یک گفتگو میان شاعر و نخست وزیر وقت، محمد مصدق است. محمدعلی سلطانی ادعا می‌کند که وی در وقایع سال ۱۳۳۲ خورشیدی، به عضویت جبهه ملی ایران درآمده بوده‌است. شامی در دوم آذر ماه ۱۳۶۳ در سن ۶۷ سالگی در پی یک بیماری طولانی در کرمانشاه درگذشت. شهاب تشکری آرانی
وی در شعر پیرو سبک هندی است و به صایب تبریزی و کلیم کاشانی عشق می‌ورزد. همچنین در ساخت ماده تاریخ توانایی کامل دارد.وی از اعضای هیئت مؤسس انجمن ادبی صبا و انجمن قلم ایران نیز بوده است و شهرداری کاشان کوچه محل زندگی وی را به نام کوچه استاد شهاب تشکری نام‌گذاری نموده است. فراواقع‌گرایی
هوشنگ ایرانی نخستین شاعر ایرانی است که این مکتب ادبی را بصورت یک سبک آوانگارد در شعر معاصر ایران مطرح کرد و سبک او توسط مخالفانش با الهام از یکی از اشعار ایشان به جیغ بنفش موسوم شد. از پیروان هوشنگ ایرانی می‌توان به سهراب سپهری و احمدرضا احمدی و بیژن الهی اشاره کرد. وقت سکوت
در ضمن، در رمان جلوه‌هایی از رئالیسم سوسیالیستی و حتی از سبک ترمندیسم وجود دارد و این‌ها هر دو در غنای بیانی قرار داده شده‌است که حالت افراطی این جنبش‌ها را تلطیف می‌کند. نمادهایی از این رئالیسم سوسیالیستی یا ترمندیسم را می‌توان در وصف‌های حلبی‌آباد یافت، که در آن‌ها رخدادهای رمان به طبقات پایین‌تر جامعه منتقل می‌شود. در واقع منتقدان خاطرنشان کرده‌اند که مارتین‌سانتوس از به نمایش گذاشتن پرولتاریای نرمالیزه‌شده سر باز می‌زند و در عین حال به وصف‌های طولانی لمپن‌های جامعهٔ مادرید می‌پردازد. مثال توصیف این لایهٔ اجتماعی حاشیه‌نشین‌ها نه فقط شخصیت موئه‌کاس بلکه ترازی دون‌تر است که به وسیلهٔ کارتوچو مطرح می‌شود. این علاقه به امر دون و امر گروتسک در برخی موارد به ترمندیسم نزدیک می‌شود، مثلاً در عمل جراحی‌ای که به مرگ فلوریتا، دختر موئه‌کاس، و شیون‌ها و دردهای پس از آن منتهی می‌شود. هوشنگ ایرانی
پس از ایرانی، توجه برخی شاعران به مسئلهٔ نوشتن خودکارانه دریچه‌های تازه‌ای را در شعر معاصر گشود. از این نظر شعر سهراب سپهری (در دورهٔ نخست)، شعر یدالله رؤیایی (از «دریایی‌ها» به بعد) و شعر فروغ فرخزاد (از «تولدی دیگر» بدین سو) همگی مولود نزدیکی تئوری‌های نیمایی در مورد شعر از یک‌سو، و تئوری‌های غیرنیمایی شعر حاشیه‌ای و هوشنگ ایرانی به‌عنوان نمایندهٔ آن از سوی دیگر است. از این میان و بیش از هر کس دیگر یدالله رؤیایی به شعر حاشیه‌ای نزدیک می‌شود و بسیاری از اجزای تئوری «شعر حجم» خود را از آنان وام می‌گیرد. علی‌اکبر صادقی
علی اکبر صادقی (زاده ۲ آذر ۱۳۱۶ در تهران) یکی از پرکارترین و موفق‌ترین نقاشان سبک سورئالیسم و هنرمندان ایرانی و چهره ماندگار کشور است. اشعار استالین
جوزف استالین (نویسنده، انقلابی بلشویک، از بنیانگذاران و رهبران اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی) پیش از پیوستن به صفوف انقلابیون کمونیست روس و در دوران نوجوانی مجموعه اَشعاری با مضامین اُمیدبخش به زبان گُرجی سروده بود. استالین در دوران نوجوانی (۱۸۹۶–۱۸۹۵) و هنگامی که در مدرسهٔ مذهبی کاتولیک شهر تفلیس تحصیل می‌کرد با مطالعهٔ آثار شکسپیر، گوته، والت ویتمن، ایلیا چاوچاوادزه، حماسه سرایی‌های گرجی و بعدها با آموختن زبان روسی و آشنایی با اشعار نیکولای نکراسوف، چند سروده به زبان مادری خود خلق کرد و آن‌ها را در مجلهٔ اَدبی مشهور «ایوریا» یعنی جایی که شعرای بزرگ گرجستانی چون ایلیا چاوچاوادزه فعالیت می‌کردند با نام مستعار «سوسو» به چاپ رساند. گفته می‌شود که چاوچاوادزه به آیندهٔ ادبی استالین بسیار خوشبین بوده‌است و به او توصیه کرده بود که شعر همان راهی است که او باید طی کند. اما استالین پس از درگیر شدن در مسائل سیاسی و تحرکات انقلابی و همچنین کسب قدرت، از ادبیات و شعر فاصله گرفت تا جاییکه دیگر اثری خلق نکرد. اما اسناد به جای مانده نشان می‌دهد که استالین چند ویرایش بر سرود ملی شوروی نیز ایجاد کرده بود. منصور یاقوتی
عباس معروفی در نشریهٔ گردون به‌دلیل جملات کوتاه، ادبیات قائم به ذات و به دور از تقلید یاقوتی وی را «چخوف ایران» نامید. یاقوتی همچنین به‌سبب توصیف فضاهای روستایی و زندگی دهقانان و فرودستان و نیز ارائهٔ تصویری واقعگرایانه و انتقادی از جامعهٔ روستایی کردستان ایران جایگاه مهمی در ادبیات روستایی و همچنین ادبیات اقلیمی منطقهٔ جنوب کردستان ایران دارد. وی همچنین علاوه بر آثار ادبی خود که عمدتاً رئالیسم موسوم به کارگری، واقع‌گرایی سوسیالیستی هستند، در زمینه‌های مختلف مانند گردآوری افسانه‌ها، تحقیق در ادبیات فولکلوریک و شاهنامه کُردی نیز فعالیت کرده‌است. محمد بیابانی
محمد بیابانی از جمله شاعرانی می‌باشد که زبان و ساختار بیانی ویژه‌ای دارند. آگاهی وی از مفاهیم آرکائیک و استخدام اسطوره و تلمیحات افسانه‌ای در زبان شعری اش، شناخت تاریخ و ادبیات قدیم ایران، تخیّل قوی، عاطفه ـ اندیشه سرشار، ابهام و استعاره‌های تو در تو و دقت و وسواس وی در گزینش و چینش کلمات، از شاخصه‌های بارز در اشعار بیابانی به‌شمار می‌رود. مضامین شعری وی، بیشتر مسائل اجتماعی و سیاسی است. همچنین از خصایص شعری او، تمایل به ادبیات فولکلوریک واستفاده از باورها، آرمان‌ها و اعتقادات مردمی است. بیابانی در کنار شاعران بزرگ خطهٔ جنوب همچون منوچهر آتشی، فرج‌الله کمالی، بهرام اکبرزاده، ایرج شمسی‌زاده و دکتر سید جعفر حمیدی در جهت بومی‌سرایی و به‌کارگیری واژگان محلی در زبان شعری، گام‌های بزرگی برداشته‌است. سروده‌های وی از ابتدا در میان خوانندگان مورد استقبال قرار گرفت و جایگاهی ویژه یافت. منوچهر آتشی شعر بومی بیابانی (کِلِنگ گُل پُر گُل واویدن انگار بهار اَندن) را که مورد استقبال قرار گرفته بود سروده سال‌های ۱۳۴۱ او می‌داند. روبن سواگ
روبن سواک، شاعری است جامعه گرا که در شعرها و داستان‌هایش، رنج‌ها و محرومیت‌های انسان‌های ستمدیده و غارت شده را با تصاویر و بیانی زنده و انسان‌دوستانه، با خواننده در میان می‌گذرد و علیه بی عدالتی‌ها و نابرابری‌های اجتماعی به ستیز بر می‌خیزد. شعر موج سوم
اما عناصر شعری "آتشی" در شعر شاعران جوان و «شهری» موج سومی دقت و تشخص توصیف‌ها و تصویرپردازی‌های او را ندارد و از فضای روستایی-بومی کویر فاصله می‌گیرند. این امر هنگام مقایسهٔ تم‌های مشترک و مشابه به‌روشنی به چشم می‌خورد.سوررئالیسمی که در شعر "احمدرضا احمدی" موج می‌زند از یک گیجی و آشفتگی گاه تعمدی برخوردار است. او سعی می‌کند تا در ورای یک «ضدفرم»، یک شکل ذهنی و برونی آشفته و چندپارهٔ دنیای احساسی تازه خلق کند. در نقد شعر او "رضا براهنی" نوشته بود: «شعر "احمدی" مثل آوازی است که بچه‌ای وحشت‌زده در کوچه‌ای تاریک سر داده‌است. کلمات او گاهی مفاهیمی شاد دارند ولی از لحن آواز می‌توان فهمید که بچه‌ای وحشت‌زده آن را می‌خواند.» (طلا در مس، ص۶۱۸) بچه‌ای با احساسی دوگانه که حرف‌هایش را جویده و شتابان می‌زند. این «اسکیزوفرنی» حاکم بر شعر "احمدرضا احمدی" هرگز با تعمق نقد و بررسی نشده‌است. ناصرالدین شاه‌حسینی
ناصر الدین شاه حسینی (زاده ۱۳۰۳ _ درگذشته ۱۱ اردیبهشت ۱۳۹۵) از داستان‌نویسان و ادیبان معاصر ایران است. او دکترای ادبیات زبان و ادبیات فارسی داشت و در دانشگاه تهران استاد بود. کار ادبی خود را از سال ۱۳۲۱ با نوشتن برای مجلّه "رادیوی ایران" و "روزنامه اطلاعات" شروع کرد. رمان "شراره‌های خاموش" (۱۳۲۸) را دربارهٔ زندگی و عشق‌های لطفعلی خان زند نوشت. درون متیه "مجموعه نی زرد" (۱۳۳۰) که نوشته او است دربارهٔ افسانه‌های عاشقانهٔ فولکلوریک با طرحی پیش پا افتاده‌است. آثاری در زمینه‌های ملّی-میهنی نیز در کارنامه خود دارد. دیوان "سوزنی سمرقندی" (۱۳۲۸) دو بار به تصحیح او منتشر شده‌است. خطاهای او در تصحیح این متن نقدهای بسیاری را در پی داشت که در مقدمه چاپ دوم به آنها اشاره کرده است. محمدحسین نظیری نیشابوری
محمدحسین نظیری نیشابوری (درگذشته ۱۰۲۱ه‍.ق/۱۶۱۲م) از شاعران مؤلف و صاحب سبک تاریخ شعر پارسی به‌شمار می‌رود که بر جریانات شعری معاصر و بعد از خود تأثیری عمیق نهاد. محمدرضا شفیعی کدکنی
غلامحسین یوسفی «بی‌گمان مایه فراوانی که م. سرشک از زبان و ادب فارسی اندوخته دارد و از این حیث در میان شاعران نسل خویش، خاصه نوگرایان، کم‌نظیر است و نیز انس وی به زبان دری، زبان دیرین مردم خراسان، چنین توانایی را به او ارزانی داشته‌است. شعرهای او غالباً رنگ اجتماعی دارد. اوضاع جامعه ایران در دهه‌های ۴۰ و ۵۰ در شعر او به‌صورت تصویره، رمزها، کنایه‌ها و ایماها منعکس است. این موضع را در غزلی در مایه شور و شکفتن چنین بازگو می‌کند: منوچهر شفیانی
منوچهر شفیانی نویسندهٔ بختیاری ایرانی است. "منوچهر شفیانی" و پس از وی "بهرام حیدری" از نویسندگان ادبیات داستانی رئالیسم کارگری در ایران هستند. یوسف ادریس
در بیشتر آثار ادریس، گرایش زیادی به رئالیسم اجتماعی دیده می‌شود. او از لحاظ محتوا به مشکلات جامعه، زندگی محرومان و مظلومان، فقر و سنت و مدرنیسم می‌پردازد. او همچنین در آثارش، رویکردهایی مانند رئالیسم عاطفه‌گرا، انتقادی، انسانی و رمزگرا را تجربه کرده‌است. رزا جمالی
رزا جمالی متولد ۲۸ آبان ۱۳۵۶ در تبریز است. دانش آموختهٔ کارشناسی ادبیات نمایشی از دانشگاه هنر و کارشناسی ارشد ادبیات انگلیسی از دانشگاه تهران. فعالیت ادبی خود را از ابتدای دهه۱۳۷۰ آغاز کرد. در کتاب «کارنمای زنان کارای ایران» او شاعری متفاوت خوانده شده‌است که زبان و فضاهای جدیدی را ارائه می‌دهد و پساساختارگرا است. شاعری که در میانهٔ دههٔ ۱۳۷۰ از اعضای جوان کارگاه شعر رضا براهنی بود و انتشار نخستین کتابش، «این مرده سیب نیست یا خیار است یا گلابی»، در سال ۱۳۷۷، به سبب عنوان و اشعار متفاوت اش، بازتاب‌های فراوانی برانگیخت. بعد از آن، تا سال ۱۳۸۰، او دو مجموعهٔ دیگر از اشعارش را، به همراه تعدادی یادداشت و مقاله و مصاحبه در روزنامه‌ها و مجلاتِ آن سال‌ها به چاپ رساند و، به این طریق، خود را به عنوان شاعری پرکار و مطرح تثبیت کرد. با در نظر گرفتن تم کهن الگویی غالب، نقش محوری الهه رویش، و درهم تنیدگی انکارناپذیر ایماژ با اسطوره رویش به مثابه یک ژانر در مجموعه «این ساعت شنی که به خواب رفته‌است»؛ باید اذعان نمود که شعر رزا جمالی در معنای کهن الگویی کلمه زنانه و قابل تحلیل است. کتاب "بزرگراه مسدود است " گزیده‌ای از شعرهای موفق پنج دفتر اوست. محور افقی در اغلب شعرها رعایت نمی‌شود و شاعر در پی پیوند و برقرار کردن ارتباط منطقی و زبانی میان سطرها و بندهای سروده خود نیست. مجموعه شعرهای اخیر او به نوعی ادامه همان شیوه در شاعری است که وی از ابتدا آن را دنبال می‌کرد؛ اما او در این شیوه به نوعی پختگی دست یافته‌است. شعرهای او به زبان‌های انگلیسی، فرانسه، ایتالیایی، ترکی، عربی، بنگالی، هندی، چک، سوئدی، آلمانی، اسپرانتو، کردی و… ترجمه شده‌است و در معتبرترین گلچین‌های ادبی شعر پیشرو جهان منتشر شده‌است. کتاب‌های او از معدود عناوینی ست که به چندین چاپ رسیده و در تیراژ بالا عرضه می‌شود. منتقدان ادبی او را از شاعران مهم، تأثیرگذار و جریان‌ساز سه دههٔ اخیر می‌دانند؛ شعر او پُر از پیشنهادهای تازه برای شعر خلاق فارسی بوده‌است. تجربه‌هایی در حوزهٔ فرم و محتوای شعر امروز که از آن‌ها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد: بازی‌های زبانی، تصویرسازی خلاق، خلق استعارات نو، آشنایی زدایی از زبان متداول، دوری از کلیشه‌های بیانی، به وجود آوردن نشانه‌شناسی تازه ای از کلمات، چندصدایی، استفاده از لحن و زبان محاوره، بی واسطه نویسی، عرفان اشیاء، بازآفرینی مضامین شعر کلاسیک فارسی… شعر او دارای نظمی هندسی ست و معماری تنظیم شده‌ای دارد. واگویه‌های چند ساحتی که بسیاری از شعرهایش را به آثاری چند صدایی بدل کرده‌است. تخیل سیال از دیگر ویژگی‌های شعری اوست. "هفت طبقه بودم گیاهی مخصوص به تن داشتم؛ در جشنی شبیه مراسم ختم شرکت کرده بودم شیخ بدرالدین
شیخ بدرالدین در دوران مدرن نیز به‌ویژه از سوی سوسیالیست‌ها، کمونیست‌ها و دیگر گروه‌های سیاسی چپگرا مورد توجه قرار گرفت. در سدهٔ بیستم ناظم حکمت شاعر و نویسندهٔ کمونیست اهل ترکیه با نگارش "حماسهٔ شیخ بدرالدین"با هدف مخالفت با عروج فاشیسم در دههٔ ۱۹۳۰ سبب توجه به او شد. این اثر حکمت، بدرالدین را به عنوان یک قهرمان تاریخی سوسیالیسم و مخالف خودکامگی فاشیستی در میان مردم محبوب کرد و نام او برای کسانی که در طیف سیاسی چپ قرار داشتند نامی آشنا باقی ماند. دیوان حافظ
سیروس شمیسا می‌گوید سبک غزل حافظ هر دو سطح عاشقانه و عارفانه را با هم دارد و در کنار اینها مدح را هم که کارکرد اصلی قصیده است دربرمی‌گیرد. بدین ترتیب شعر حافظ هر سه جریان عمدهٔ شعر فارسی پیش از او را نمایندگی می‌کند. قهرمان شعر حافظ همزمان معبود و معشوق و ممدوح است. این سه زمینه و ساحت در بیشتر غزل‌های حافظ به‌چشم می‌خورد اما حرکت در محور عمودی اشعار به‌مرور یکی از ساحت‌ها را پررنگ‌تر می‌کند. اینگونه می‌شود که در محور افقی یا همان تک‌تک ابیات، شعر ساحت عرفانی را تداعی می‌کند و در محور عمودی، ساحت عاشقانه، مدحی، دنیوی و قلندری. بدین ترتیب قائلان به عرفانی بودن شعر حافظ، بیشتر به محور افقی شعرش توجه می‌کنند. هرچند ابیات شعر حافظ دارای ارتباط ظریف و نازکی هستند، اما ارتباط در محور افقی و طولی با وحدت موضوع متفاوت است و ارتباط میان ابیات هم گاهی به‌خاطر تداعی واژگان و معانی است. آنچه که وجه شاخص شعر حافظ از دیگر شاعران شعر تلفیقی است، این است که حافظ شاعری سیاسی و مبارز هم هست و برای بیان مسائل اجتماعی روزگارش از ایهام و طنز بهره گرفته است. ازاین‌رو شعرش آکنده از اشاره‌های تاریخی به اوضاع روزگارش است که شاید بسیاری از آن‌ها همچنان نامشخص باشند. ابوالقاسم حالت
ابوالقاسم عبداللَّه فرد (۱۲۹۳ – ۳ آبان ۱۳۷۲) متخلص به حالت، شاعر، مترجم و طنزپرداز ایرانی بود. وی، شاعر سرود «پاینده بادا ایران»، اولین سرود ملی ایران بعد از انقلاب، (با آهنگ محمد بیگلری‌پور) است. شمس‌الدین تندر-کیا
عباس شمس‌الدین‌کیا (زاده ۱۲۸۸ تهران - درگذشت ۱۳۶۶) یا پرتو دکتر تندر-کیا (همان‌گونه که خود وی می‌نویسد)، شاعر پیشرو ایرانی است. جریانی که "تندر کیا" راه انداخت، مورد تنفر گروه‌های مختلفی از سنتی تا نیمایی قرار داشت. کتابفروشی‌ها هم از پذیرفتن این نوع آثار سر باز می‌زدند. بالاخره روزی طرفداران "صادق هدایت" در کافه فردوسی کتک مفصلی به او زدند و از آن روز به بعد دیگر نامی از "تندرکیا" شنیده نشد. واقع‌گرایی سوسیالیستی
در وهله نخست این حرف بدان معناست که باید زندگی را شناخت تا بتوان آن را به درستی در آثار هنری به تصویر کشید؛ واقعیت را نه به شیوه‌ای مرده و مدرسی، نه صرفاً به مثابه «واقعیت عینی» بلکه در تکامل انقلابی‌اش می‌باید ترسم کرد. واقع‌گرایی اجتماعی
واقع‌گرایی اجتماعی، جنبشی بین‌المللی است که به آثار نقاشان، چاپگران، عکاسان، نویسندگان و فیلم‌سازانی اشاره دارد که توجهات را به شرایط زندگی روزمرهٔ طبقهٔ کارگر و فقیر جلب می‌کنند. واقع‌گرایان اجتماعی از ساختارهای اجتماعی که این شرایط را به وجود آورده‌اند انتقاد می‌کنند. مشخصات این جنبش از کشوری به کشور دیگر متفاوت است اما همیشه در آن‌ها شاهد بکارگیری شکلی از واقع‌گرایی توصیفی یا انتقادی هستیم. علی شریعتی
راه سوسیالیسم غیر دینی در ایران با تشکیل نهضت خداپرستان سوسیالیست که محمد نخشب از بنیان‌گذاران آن و شریعتی از شناخته‌ترین چهره‌های آن بود، به سمت جمع شدن با آموزه‌های اسلام باز شد. شریعتی در مقدمه مقاله‌ای که در سال ۱۳۳۴ تحت عنوان "مکتب واسطه" نوشته می‌نویسد: «از میان مکتب‌های ماتریالیسم و ایدئالیسم، اسلام روش مختص به خود را دارد و آن را می‌توان رئالیسم نامید. رژیم اجتماعی و اقتصادی اسلام، سوسیالیسم عملی است که بر طرز فکر خداپرستی استوار می‌باشد و حد وسط میان دو رژیم فاسد کاپیتالیسم و کمونیسم می‌باشد.». از این رو شریعتی، ابوذر، از اصحاب وفادار پیامبر را نمونه بارز یک سوسیالیست یکتاپرست می‌دانست که در برابر ستم حکومت ایستاد و به اعتراض برخاست. ترجمه کتاب ابوذر نوشته عبدالحمید جودةالسحار از او در سنین جوانی است. محمدرضا اصلانی
جامعهٔ هنری ایران در ابتدا "محمدرضا اصلانی" را با اشعارش شناخت. او از شاعران فعال و مطرح موج نویی دههٔ چهل بود که اشعارش امیدی در میان هواداران شعر مدرن برانگیخته بود. "اصلانی" از جمله کسانی بود که بعدها بیانیهٔ شعر حجم - شکل به‌سامان‌رسیدهٔ موج نو - را تحت نظر یدالله رؤیایی امضاء کرد. نیما یوشیج
تمام جریان‌های اصلی شعر معاصر فارسی وامدار این انقلاب و تحولی هستند که نیما نوآور آن بود. بسیاری از شاعران و منتقدان معاصر، اشعار نیما را نمادین می‌دانند و او را هم‌پایهٔ شاعران سمبولیست بنام جهان می‌دانند. نیما همچنین اشعاری به زبان مازندرانی دارد که با نام «روجا» چاپ شده‌است. شاداب وجدی
شهرنوش پارسی پور در نقد کتاب کولاک و شقایق شاداب وجدی، شعر او را در ابتدا با وزن و قافیه و در سبک کلاسیک می‌داند که رفته رفته تغییر شکل داده، تحت تأثیر فروغ فرخزاد است و «به شعر نو گرایش پیدا می‌کند.» به اعتقاد پارسی پور، وجدی شاعری است که «در اوزان شعری تخصص و مهارت دارد؛ و این‌ها را در شعرش رعایت می‌کند.» او در شعر وجدی، آرامش و سکون می‌بیند و به نظر او وجدی شاعر عُصیانی نیست و به این دلیل و نیز جدایی از جامعه نتوانسته «مسیر حرکتی را به‌سرعت طی کند که شاعرانی مثل فروغ فرخزاد و سیمین بهبهانی طی کردند.» بالوولو میسکین
قصاب اوغلو حسین شاعر و عاشیق (آشیق) ارومیه‌ای که هم‌اکنون از او با عنوان بالوولو میسکین یاد می‌شود در سال ۱۸۵۰ میلادی در روستای بالوو (بالاو) واقع در نزدیکی‌های ارومیه به دنیا آمد. پدر او موللا کریم قصاب از طایفه «یونوسلو» بالوو بود. این طایفه از ترکهای سنی مذهب (کوره سوننی) ارومیه هستند. میسکین از تخلصهای «فقیر میسکین»، «حسینی» و «قصاب اوغلو» نیز در شعرهای خود استفاده کرده‌است. اشعار او به زبان ترکی آذربایجانی و در قالبهای هجایی؛ «دیوانی»، «قوشما»، «گرایلی»، «تجنیس»، «جیغالی تجنیس» و «دوداق دیمز» می‌باشد. وی در سن ۶۶ سالگی درگذشته است. اوائل عمر میسکین با اواخر عمر «دوللو موصطافا» شاعر مشهور کوره سوننی مصادف بوده‌است. همچنین همزمان «عاشیقِ خانبابا» در قولنجی، «عاشیق مهدی» در روستای گوژلر، «عاشیق جاواد» در منطقه دول، «عاشیق چوپور محمد» در دیزج سیاوش، «عاشیق عبدالرحیم» در آشنا آباد (اوشناوا)، «قول هارتون» (عاشیق ارمنی) در سلماس و «عاشیق حمزه» در بالوو از عاشیقهای معاصر با او هستند. بالوولو میسکین، دوللو موصطافا و قول هارتون بنیان‌گذاران مکتب عاشیقی ارومیه می‌باشند. زمستان (شعر)
ساحت نمادینی که شاعر در آن وارد شده، ساحتِ جدایی و بیگانگی است و نسبتی با ایدئال‌های انسانی شاعر ندارد. صدای شاعر، صدای سوژهٔ منزوی و عرف‌ستیزی است که بیگانگی را تحمل نمی‌کند و نمی‌تواند از طریق همرنگی با جماعت، قالب‌های گفتمانی تعامل اجتماعی را بازتولید کند. ایدئولوژی مدرنیته و الزامات و پیچیدگی‌های زندگی مدرن، انطباق با الگوی پیشامدرن را که در آن بنی‌آدم اعضای یکدیگر هستند، بسیار دشوار می‌کند. شهر مدرن باعث می‌شود فاصلهٔ عاطفی بین آحاد جامعه به شکافی عظیم و پرنشدنی تبدیل شود. ماهیت متناقض عصر مدرن آن است که در عین حال که ارتباط انسان‌ها را تسهیل می‌کند، فردگرایی و عزلت‌گزینیِ همراه با بی‌اعتنایی را نیز تشدید می‌کند. ویژگی‌های اصلیِ ساکنان کلان‌شهرهای مدرن، بی‌خبری از همسایهٔ دیواربه‌دیوار است. پرسش بلاغی‌یی که شاعر در بند دوم طرح می‌کند (چه داری چشم ز چشمِ دوستان دور یا نزدیک؟) با توجه به رفتار تودارانهٔ ساکنان شهر مدرن، پرسشی موجه و بجاست. شاعر که در فضای زندگی شهری و حسابگری‌های مردم خود را تنها و تک‌افتاده حس می‌کند، به ایماژهای نوستالژیکِ ساحت خیالی پناه می‌برد تا از درد و رنج زندگی در میان انسان‌های بی‌روح بکاهد. گوینده که صدای تک‌افتاده و ناامیدش را در شعر زمستان می‌شنویم، دچار «فقدان» (به‌معنای لاکانی) شده‌است. رئالیسم شاعرانه
ژولین دو ویویه گرایشی به چپ نداشت تا بتوان آثارش را با تأثیر جبهه مردمی تحلیل کرد. اما فیلم‌های او به شدت حامل پیام‌هایی بدبینانه هستند. مهمترین فیلم دو ویویه در جنبش رئالیسم شاعرانه په په لوموکو (۱۹۳۶) است که از فیلم‌های نمونه‌ای این جنبش است. شخصیت اصلی فیلم، په په با بازی ژان گابن گانگستری است که در محله‌ای دور از دسترس پلیس زندگی می‌کند و عشق او به زنی پاریسی با وجود خطرات فراوان او را از این محله بیرون می کشد که به دستگیری و مرگ او منجر می‌شود. دو ویویه به بهترین شکل حس محبوس شدن په په در این محله را به تصویر می کشد و پایان فیلم با آن جبرگرایی تلخش وجه مشخصه فیلم‌های جنبش رئالیسم شاعرانه ست. گروه زیبا فیلم دیگر دو ویویه که به جنبش رئالیسم شاعرانه تعلق دارد دربارهٔ فروپاشی همبستگی مردانه طبقهٔ کارگر در مقابل حضور اغواگرانه یک زن است. کوروش همه‌خانی
کوروش همه‌خانی، (زاده ۸ فروردین ۱۳۵۲ در کرمانشاه)، شاعر معاصر و از چهره‌های شعر نوفارسی در دو دهه اخیر است. وی با نشریات ادبی مانند مجلهٔ چیستا، دنیای سخن، آدینه، فردا، فرجاد، عصر پنج شنبه، و در خارج از ایران با مجلات آرش سیمرغ، بررسی کتاب، کاکتوس، آفتاب، قلم، انوس و… همکاری کرده و از شاگردان و تاثیرپذیرفتگان احمد شاملو و محمد حقوقی می‌باشد. همه‌خانی عضو کانون نویسندگان ایران و از امضاکنندگان "متن ۱۳۴ نویسنده (ما نویسنده‌ایم)" است. حمید مصدق
مصدق که از شاعران نوگرای معاصر به شمار می‌رود، باید او را از ادامه‌دهندگان مکتب نیما یوشیج دانست. وی شعرهای فراوانی با مضامین سیاسی و اجتماعی و همچنین مضامین عاشقانه و رمانتیک سروده است. اشعار این شاعر از یک صمیمیت و سادگی خاصی برخوردار است. مرغ سحر
شعر این تصنیف لحنی انقلابی دارد و بیان آن، هم‌چون اغلب اشعار بهار، ساده و غنی است. با این حال، بر خلاف عمدهٔ اشعار بهار که دارای مفاهیم ملی‌گرایانه هستند، این شعر بیشتر به مفاهیمی چون مساوات و شعارهای «مرام اشتراکی» و «اجتماعیون عامیون» (که جزو آرمان‌های حزب سوسیال دمکرات ایران در دورهٔ مشروطه بودند) مبتنی است. در این شعر اشاراتی هم به مفاهیم چپ‌گرایانه و کمونیستی شده‌است؛ از جمله در عبارت «خاک توده» و اشاره به «ارباب» و «زارع». شعر نیمایی
نیما می‌کوشید شعر معاصر فارسی را با نیازهای ایران مدرن سازگار کند. پس از جنبش مشروطه عرصه حیات اجتماعی ایران تغییر کرده بود. پیش از شعر، نثر فارسی با تلاش‌های کسانی نظیر طالبوف، حاج زین‌العابدین مراغه‌ای، صور اسرافیل و دیگران متحول شده بود و به نوعی خود را سازگار کرده بود. به‌طور کلی شعر جدید اشتیاقی خاص برای پرداختن به مسائل اجتماعی از خود نشان می‌دهد، در حالی که شعر کلاسیک چنین نیست. مجید صباغ ایرانی
مجید صباغ ایرانی (زاده ۱۳۱۶ - درگذشته ۱۳۸۹) متخلص به یالقیز (Azerbaijani: Yalqız) شاعر و روزنامه‌نگار ایرانی اهل تبریز بود که به زبان ترکی آذربایجانی می‌سرود و می‌نوشت. سبک اشعار وی بیشتر طنز اجتماعی-سیاسی بود و زبانی ساده و گاهی واژه‌ها و اصطلاحات عامیانه را در بر می‌گرفت. در مهرماه سال ۱۳۸۴ به همت اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی آذربایجان شرقی از وی به عنوان استاد و شاعر بزرگ طنز آذربایجان تجلیل شد. از استاد یالقیز سه اثر طنز به چاپ رسیده که عبارتند از: «جیغان ویغان»، «چیغیر باغیر» و «چال‌ها چال». وی همچنین از سال ۱۳۸۳ تا اواخر عمر در روزنامه عصر آزادی ستون «سوزآلان سوز ساتیرام» را با مضمون نقد اجتماعی می‌نوشت. روجا چمنکار
روجا چمنکار (زادهٔ ۱۳۶۰، برازجان) نویسنده و شاعر ایرانی است. نهضت خداپرستان سوسیالیست
علی شریعتی به عنوان یکی از کسانی که به اصول و عقاید خداپرستان سوسیالیست متعهد بود، کتاب ابوذر خداپرست سوسیالیست اثر رمان‌نویس تندروی مصری عبدالمجید جودت السحار را از عربی به فارسی ترجمه کرد و در مشهد بچاپ رساند؛ و با انتخاب عنوان خداپرست سوسیالیست کوشید ابوذر را به عنوان الگوی کامل خداپرستان سوسیالیست معرفی کند. در مقدمه این کتاب از ابوذر به عنوان یک انسان کامل، فوق سوسیالیست، مبارز در راه اشتراکیت اسلامی و یکی از منتخبان آزادی که امروز بشریت آرزو می‌کند یاد نمود. وی بعدها به صراحت اذعان کرده بود که اسلامش، تشیع اش و نیز خواستش و خشمش و آرمانش، مکتب ابوذر، اسلام ابوذر و تشیع ابوذر است. علی شریعتی، سرشناس‌ترین همراه خداپرستان سوسیالیست بود که در صدها ساعت سخنرانی و هزاران صفحه مکتوب، در اواخر دهه ۴۰ و اوایل دهه ۵۰ در حسینیه ارشاد و دیگر مجامع علنی و مخفی مثلث زر و زور و تزویر و آزادی، برابری، و عرفان را مطرح کرد و در این مقوله اثربخش که به انقلاب ۵۷ انجامید، بسیار گفت و نوشت که کماکان قابل طرح و استناد هستند. واقع‌گرایی سوسیالیستی
رئالیسم سوسیالیستی رویکرد زیبایی‌شناخته‌ای بود که در سال ۱۹۳۴ توسط کنگره نویسندگان شوروی طرح شد. ژدانف، از مقامات فرهنگی شوروی، موضوع را چنین تشریح می‌کند:رفیق استالین از نویسندگان ما به عنوان مهندسان روح انسان‌ها نام برده‌است. معنای این حرف چیست؟ این عنوان چه وظایفی را برعهده ما می‌نهد؟ هوشنگ ایرانی
با این وجود، هوشنگ ایرانی که بی‌پرواترین و نوگراترین شاعر اواخر دههٔ ۱۳۲۰ و سال‌های نخست دههٔ ۱۳۳۰ و نخستین منادی سوررئالیسم در شعر ایران بود، پس از کودتا، خسته و مأیوس و سرخورده از بی‌توجهی جامعه، شعر را رها کرده، به گوشه‌ای نشسته و گاه فقط به ترجمهٔ متون بودیستی می‌پرداخت و نقشی در پیشبرد این نحلهٔ نوِ در حال تکوین نداشت. تندرکیا اگرچه هنوز هم همان شعرهای به‌ظاهر سوررئالیستی را می‌گفت و پخش می‌کرد، ولی نوشته‌هایش توجهی جلب نمی‌کرد. فریدون رهنما در اواخر دههٔ ۱۳۲۰ با کوله‌باری از دانش نو و اشتیاق به آموزش، از فرانسه به ایران بازگشته، نگاه شاملوی جوان را به شعر تغییر داده، و هنوز با همان شور و شوق به ترجمهٔ شعر مدرن اروپا و گفتگو با شاعران جوان مشغول بود. محمدعلی معلم دامغانی
محمد علی معلم دامغانی در شمار شاعران نسل اول انقلاب ایران (۱۳۵۷) است و بسیاری از شعرهای مطرح دوران انقلاب و دفاع مقدس از سروده‌های اوست: «این فصل را با من بخوان، باقی فسانه‌است / این فصل را بسیار خواندم، عاشقانه‌است…» او مثنوی هجرت را در مدح روح‌الله خمینی سروده‌است. او همچنین ترانه‌های بسیاری برای بعضی از خوانندگان مطرح ایران همچون محمد اصفهانی، محمدرضا شجریان و مجید اخشابی سروده‌است؛ که از آن جمله می‌توان به ترانه باران از آلبوم شب، سکوت، کویر محمدرضا شجریان اشاره کرد. نیژنی نووگورود
در سال ۱۹۳۲، نیژنی نوگورود به نام نویسنده مشهور شوروی، ماکسیم گورکی تغییر نام یافت. گورکی بنیانگذار رئالیسم سوسیالیستی بود و پنج بار نامزد دریافت جایزه نوبل شده بود، سبکی که از نوشته‌های انتقادی در مورد رژیم شوروی امتناع می‌ورزید. این شهر در سال ۱۹۹۰ به نیژنی نوگورود بازگشت. موزه ادبیات دولتی گورکی، با بیش از ۱۰۰۰۰۰ نمایشگاه، اکنون در شهر نیژنی نووگورود واقع شده‌است. اتفاقاً گفته گورکی، «از همه بیاموز، هیچ‌کس را کپی نکن» شعار پروژه مطالعه در روسیه است. بهرام سیاره
سبک اشعارش آمیخته‌ای از اصفهانی و عراقی است و خمیر مایهٔ کلامش توحید، عاشقانه زیستن، آزادگی و بی‌نیازی است. در سروده‌هایش از مضمون‌های ابداعی و تازه به سبک غزل با همهٔ ترکیب‌ها بهره گرفته‌است ابتکار تازهٔ پریش سرودن اشعار فولکلور است که بسیار مورد علاقهٔ مردم بوده و هست. علی‌اصغر صائم کاشانی
سیّدعلی‌اصغر صائم کاشانی یا به اختصار صائم کاشانی از غزلسرایان و شاعران و نویسندگان معاصر ایران است. افشین علا
«هم برای رشادت قاسم سلیمانی و شجاعت نصرالله شعر می‌گویم و هم برای مرگ مظلومانه هاله سحابی قامت خمیده بهزاد نبوی، شجاعت علی مطهری و شعر سیمین بهبهانیمرا چه باک اگر بگویند که هم ادعای تبعیت از رهبری انقلاب دارد و هم دل در گرو مهر سید بزرگواری چون خاتمی؟من شاعری سیاسی و اجتماعی ام و برای بسیار کسان شعر می‌گویم کاری که آمنه بهرامی با ضارب اسید پاش خود کرد، برای من مضمون ناب شاعرانه است. تقاضای عفو برای ریحانه جباری که تا پای چوبه دار حاضر نشد از ادعای خودش دست بردار، جوهر مضمون شعر من است.» نزار قبانی
نزار توفیق قبانی (عربی: نزار توفيق قباني ، ALA-LC: Nizār Tawfīq Qabbānī، فرانسوی: Nizar Kabbani ؛ 21 مارس 1923- 30 آوریل 1998) دیپلمات، شاعر، نویسنده و ناشر سوری بود. سبک شعری او ترکیبی از سادگی و ظرافت در کاوش موضوعات عشق، اروتیسم، فمینیسم، دین و ناسیونالیسم عربی می‌باشد. شاعری است که با شعرهای عاشقانه‌اش مشهور است؛ زن و عشق موضوع اصلی شعر قبانی‌اند. شعرهایش را خوانندگانی مانند عبدالحلیم حافظ و نجات صغیره (مصر)، فیروز و ماجده الرومی (لبنان)، کاظم الساهر(عراق) خوانده‌اند. او در دنیای عرب از شهرتی بی‌همتا برخوردار است. شعر او به اکثر زبان‌های دنیا ترجمه شده‌است و خوانندگانی بی‌شمار دارد. وی متولد دمشق بود. «نزار قبانی سرودن شعر را از شانزده‌سالگی آغاز کرد. در ۱۹۴۴از دانشکدهٔ حقوق در دمشق فارغ‌التحصیل و در وزارت خارجهٔ سوریه به کار مشغول شد؛ در شهرهای: قاهره، لندن، بیروت و مادرید خدمت کرد و پس از وحدت مصر و سوریه سفیر این جمهوری متحده در چین شد. در ۱۹۶۶ کار دیپلماسی را رها کرد و فقط به شعر پرداخت. با شکست و عقب‌نشینی اعراب در مسئلهٔ فلسطین، از شعر عاشقانه به شعر سیاسی و شعر مقاومت روی‌آورد. خودکشی خواهرش در ناکامی عاشقانه(۱۹۳۸)، مرگ پسر نوجوانش به بیماری قلبی، کشته‌شدن همسرش بلقیس‌الراوی در بمب‌گذاری سفارت عراق(۱۹۸۱در بیروت)، بر شعرش اثر گذاشت.» فاضل نظری
فاضل نظری (زادهٔ ۱۰ شهریور ۱۳۵۸ در خمین)، شاعر ایرانی و مدرس دانشگاه است. ‏ او یکی از نویسندگان پرتیراژترین کتاب‌های شعر در دههٔ نود است. شیرکو بیکس
سید علی صالحی از شاعران مطرح معاصر و دبیر کانون نویسندگان ایران در مورد وی چنین می‌گوید: «شیرکو بی‌کس بلندآوازه‌ترین نام و شاعر جهانی ملت کُرد است که او را در ردیف شاعرانی چون فدریکو گارسیا لورکا، ناظم حکمت، یانیس ریتسوس، پابلو نرودا، آدونیس (شاعر) و محمود درویش می‌دانند اما برای من سفیر ستارگان شهید و اندوه‌سرای زندگان عذاب‌دیدهٔ کردستان است.» ادبیات ارمنی
شعر شاعران ارمنی خارج از ارمنستان در چهارچوب و مرزهای مکتب ادبی یگانه‌ای نمی‌گنجد. شعر این گروه از شاعران ارمنی، با توجه به جهان بینی شاعر و شرایط جامعه‌ای که او در آن زندگی می‌کند علایق و آرمان‌های اجتماعی-تاریخی و فردی اش به طیف وسیعی از مکتب ادبی گوناگون از نمادگرایی و فراواقع‌گرایی و طبیعت‌گرایی گرفته تا رئالیسم انتقادی و رئالیسم انقلابی، بستگی دارد. ماکسیم گورکی
آلکسی ماکسیموویچ پِشکوف (زاده ۲۸ مارس ۱۸۶۸ – درگذشته ۱۸ ژوئن ۱۹۳۶) که با نام ماکسیم گورکی شناخته می‌شود نویسندهٔ اهل روسیه و شوروی، از بنیان‌گذاران سبک ادبی واقع گرایی سوسیالیستی، فعال سیاسی و پنج بار نامزد جایزهٔ نوبل ادبیات بود. یوزپلنگانی که با من دویده‌اند
بیژن نجدی نویسندهای با ذوق ادبی است که داستان‌هایش در سبک‌های واقع‌گرایی و فراواقع‌گرایی است. وی از پیشگامان داستان‌نویسی پست مدرن در ایران به‌شمار می‌آید. نشانه‌های سبک واقعیت‌گرایی در بخش‌های مختلف برخی از این داستان‌ها از زندگی ملموس شخصیت‌ها و نشانه‌های سبک فراواقعیت گرایی در تعداد دیگری از داستان‌ها از هم ذات پنداری با اشیای بیجان است که به‌طور بارز به ذهن خواننده کتاب منعکس می‌شود. بیژن نجدی از قریحه شاعری خود در متن داستان‌ها بهره برده و استعارهها و تشبیههای فراوانی در متن کتاب موجود است.این مجموعه‌داستان در سال ۱۳۷۴ جایزه قلم زرین جایزه گردون را به خود اختصاص داد. محمدحسین ملکیان
محمدحسین ملکیان (متولد ۵ تیر ۱۳۶۴ در اصفهان)، شاعر فارسی‌زبان ‌ایرانی است. او یکی از منتخبین هشتمین جشنواره بین‌المللی شعر فجر در بخش شعر سنتی بوده است. او همچنین از برگزیدگان چهارمین جشنواره سراسری آثار و تولیدات استانی حوزه هنری است. همچنین کتاب "تفسیر آه" او به بخش نهایی جشنواره شعر انقلاب راه پیدا کرده است. مخلص کاشانی
میرزا محمد نراقی کاشانی یا مخلص کاشانی، با تخلص "مخلص" از شاعران ایرانی سده دوازدهم هجری و پیرو سبک هندی (کاشانی) بود. از او با نام "مخلص قمی" و "مخلص نراقی" هم یاد شده‌است. یاس (خواننده)
به عقیدهٔ برخی کارشناسان موضع انتقادی یاس نسبت به مسائل جامعه‌ای که در آن زندگی می‌کند ریشه در گفتمانی ملی‌گرا، اخلاق‌گرا، راست‌گرا دارد و از نظر ادبی شاید نزدیک به سبک خراسانی است. اعتقادی به اصول اخلاقی ایران باستان که در آثاری مانند "هویت من" و "سرباز وطن" و حتی نشان فروهری که استفاده می‌کند، مشخص است. ازاین‌رو، نگاهش برخلاف ماهیت چپ‌گرا، پیشرو، برابری‌طلب، مدرن و ضد سیستم جریان هیپ‌هاپ، آرمانی را در گذشته و سنت جستجو می‌کند. محمدرضا شفیعی کدکنی
شفیعی کدکنی گرایشی بارز به صورتگرایی با مبانی فرمالیسم روسی دارد. کتاب‌های «صور خیال در شعر فارسی» و «موسیقی شعر» و «بیدل شاعر آینه‌ها» و نیز بسیاری از مقالات وی مانند «جادوی مجاورت» و «ساختار ساختارها» صبغه و بن‌مایهٔ فرمالیستی دارد. تعریف وی از شعر به «رستاخیز زبان» ترجمهٔ دیدگاه فرمالیست‌های روس است. همچنین اصطلاحات فرمالیستی «پیرنگ»، «آشنایی‌زدایی»، «عنصر مسلط» از نمونهٔ مواضع رویکرد وی به فرمالیسم است. گذشته از مقالات و کتب مذکور، شفیعی کدکنی کتابی با نام «رستاخیز کلمات» در سلسله انتشارات سخن به چاپ رسانیده که به‌طور اخص تمام جوانب جمال‌شناسی نظریات صورتگرایان روس را مورد ارزیابی قرار داده و آن‌ها را با نمونه‌هایی قابل فهم از ادبیات فارسی انطباق داده‌است. سلمان هراتی
سلمان هراتی، با نام اصلی سلمان قنبر هراتی، (۱ فروردین ۱۳۳۸ در مزردشت تنکابن – ۹ آبان ۱۳۶۵) شاعر معاصر ایرانی است. وی از شاعران متعهد به انقلاب و مذهب شیعه بود. تخلص او در شعر آذرباد بود. رئالیسم شاعرانه
رئالیسم در رئالیسم شاعرانه با رئالیسم اجتماعی فیلم مستند تفاوت‌های بارزی دارد؛ رئالیسم شاعرانه به شدت سبک پردازی شده‌است و به میزانسن توجه ویژه‌ای می‌شود. بدین گونه که در طراحی دکور، صحنه آرایی و نورپردازی وسواس بسیاری صرف می‌شود. این جنبش از این جهت بسیار از اکسپرسیونیسم آلمان تأثیر پذیرفته‌است. واقع گرایی رئالیسم شاعرانه متکی بر استودیو و معمولاً دارای میزانسن‌های بازسازی شده و استیلیزه است و از این رو رئالیسمی کم و بیش "غیر اصیل" دارد. رئالیسم انتزاعی رئالیسم شاعرانه با نمادگرایی شاعرانه روایت جفت و جور است. روایت به شدت تقدیرگرایی دارد و بسط روایت به گونه‌ای است که سرنوشت شوم شخصیت اصلی و یاس و ناامیدی او را به خوبی به نمایش بگذارد. مجموعهٔ مؤلفه‌های سبکی و تماتیک، صحنه آرایی، نورپردازی، دیالوگ ها، ایما و اشارات و حرکات، همه در جهت نشان دادن تباهی شخصیت‌های این فیلم‌ها کارکرد دارند. مثلاً در نورپردازی چهره شخصیت اصلی فیلم از پهلو نور می خورد یا به بخشی از مکانی کلیدی که این شخصیت خود را در آن یافته‌است نور تابانده می‌شود یا شی و جسمی در صحنه با نورپردازی به شی ای نمادین تبدیل شده و به انتزاع می رسند. علی‌محمد مؤدب
محمدعلی بهمنی درباره سروده‌های مودب معتقد است: «بسیاری از شعرهای مودب نشان از حضور وی در عرصه اجتماع است.» بهمنی همچنین در جای دیگری گفته‌است: «اشعار مؤدب دارای یک تفکر فرااجتماعی است، وقتی اشعار مؤدب را می‌شنویم متوجه می‌شویم که با اتفاقی جدید روبرو هستیم. من فرصت زیادی نداشتم که با مؤدب زندگی کنم ولی با شعرش زندگی کرده‌ام. نسل‌های مختلف، چه نسل من و چه نسل جوان با شعر مؤدب انس دارند.» همچنین حافظ موسوی از کتاب "مرده‌های حرفه‌ای" اثر مودب با عنوان یکی از مجموعه شعرهای مورد علاقه خود نام برده است. سید ضیاء قاسمی، شاعر افغانستانی دربارهٔ اشعار مودب چنین نظر داده است: «شعر مؤدب، متنی است که خشم و شادی و یأس و امید و صور عاطفی یک موجود زنده را باز می نماید و از ویژگی هایش این است که متن نسبت به محیط و زمان و مکان و اطراف خود حساس است. بسیاری از عناصر زیستی زندگی مطابق با زمان و مکان شاعر را می توان بدون دخالت او در شعر یافت.» محمد رمضانی فرخانی، منتقد ادبی معتقد است: «مودب در پی پاسخ به این پرسش است که چرا عشق، سهم‌بندی عادلانه‌ای ندارد. در واقع مودب به مسایلی اعتراض می‌کند که پیش از این سابقه نداشته است، یعنی او به نابرابری در عشق اعتراض می‌کند.» حمیدرضا شکارسری، شاعر و منتقد ادبی دربارهٔ "کهکشان چهره‌ها" می‌نویسد: «[این اثر] ادای دینی است از سوی علی محمد مودب، همزمان به تعهدات اجتماعی و سیاسی و دینی‌اش از یک طرف و تعهدات ادبی‌اش از طرف دیگر. به عبارت دیگر می‌توان مودبِ شاعر و مودبِ مومن و منتقد سیاسی و اجتماعی را یک‌جا با هم دید. هوشنگ ایرانی
از ویژگی‌های شعر ایرانی می‌توان به استفاده از اصوات و صداهای محض، و نیز جابه‌جایی‌های نحوی، واژه‌سازی‌های مخالف با قاعده، استفاده از سطرهای بی‌معنا، سرایش شعر منثور، ترکیب وزن و بی‌وزنی، و استفاده از حس‌آمیزی اشاره کرد که همگی حاکی از همسویی او با قاعدهٔ آشنایی‌زدایی در سوررئالیسم است. علی‌اکبر کنی‌پور
در این مراسم، دکتر حسین احمدی دبیر انجمن در مقام علی اکبر کنی پور به تفصیل سخن گفت و آقای عبدالرفیع حقیقت محقق معاصر در باره آثار ارزنده این شاعر مطالبی به تفصیل بیان و نسبت به اشعار شعرا و سبک شعر شعرای معاصر اشارتی نمود و اضافه کرد سبکی که اکنون بیش از صد سال است در تهران رواج دارد و بسیاری از گویندگان به آن پرداخته‌اند سبک تهرانی است که به آن توجه داشت و از زمان فروغی بسطامی و معتمدالدوله نشاط مرسوم و متداول بوده و علی اکبر کنی پور نیز در این شیوه از پیشکسوتان می‌باشد. هوشنگ ایرانی
سپهری که با اشعار رمانتیک و ابتدایی «کنار چمن» به عرصهٔ شعر وارد شد، در سال‌های ۱۳۲۷–۱۳۲۸ با شعر نیما آشنا شده و تحت تأثیر او مجموعه شعر مرگ رنگ را در ۱۳۳۰ چاپ کرد و پس از آشنایی با شعر و اندیشهٔ هوشنگ ایرانی، از مجموعهٔ زندگی خواب‌ها به بعد به‌شدت تحت تأثیر اندیشه، دید و زبان هوشنگ ایرانی است. او تحت این تأثیرات به بودیسم و عرفان روی آورد؛ در خلسه رها شد؛ عقل و وزن و قافیه از دستش فروریخت؛ شعرش پاک و فارغ از هرگونه قیدی شد؛ و همین هنگام بود که اشعارش شباهتی غریب به اشعار هوشنگ ایرانی — تنها شاعر عارف نوپرداز — پیدا کرد که حاصل آن آوار آفتاب بود. اگرچه رنگ دید و اندیشهٔ هوشنگ ایرانی در آثار سپهری کاملاً مشخص و پیداست، اما شعر سپهری فرقی نیز با شعر ایرانی داشت؛ و این فرق، تفاوت روحیهٔ این دو شاعر است. ایرانی از همان نخست روحیه‌ای توفنده و معترض و سرکش داشت، او به قول خود از همان نخست «سلاخ بلبل» بود ولی روح آرامش‌طلب سپهری (که به‌مرور بدان دست می‌یابد)، شعر او را از اشعار طوفانی ایرانی متمایز می‌کند. اسلوب معادله
از سده دهم به بعد و به خصوص در عصر صفویان شعر فارسی با شاعرانی پیرو سبکی با نام سبک هندی یا سبک اصفهانی، استفاده از آرایه تمثیل و اسلوب معادله را به اوج خود می‌رساند. در هر صفحه از آثار و دیوان اشعار شاعرانی چون عبدالقادر بیدل دهلوی، صائب تبریزی، زیب‌النسا، حزین لاهیجی و کلیم کاشانی، بیت‌های زیادی را می‌توان یافت که نماینده تمام عیار آرایه اسلوب معادله هستند. در زیر تعدادی از ابیات این شعرا را ملاحظه می‌کنید. محمدرضا آقاسی
شعرهای او دارای مضامین شیعی و بعضاً نقدهای اجتماعی بود. آقاسی در شعر خود می‌کوشید با زبانی ساده اما با تکیه به منابع شیعه، با مخاطب عام ارتباط برقرار کند. او در بخشی از زندگی‌نامه‌اش با اشاره به شعر آئینی و رسالت آن می‌گوید:وقتی نسبت شعر را با شعور بخواهی پیدا کنی، می‌بینی حلقه رابط در این نسبت درد است و دردمندی، منتها هر دردی فی‌نفسه موجب شرافت صاحب آن نمی‌شود. خیلی شاعرنما داریم که دم به دقیقه از درد شکم و اسافل اعضا می‌نالند. اما آیا این دردها ارزشی دارند؟به گفته عبدالجبار کاکایی شاعر و زبان‌شناس ایرانی، آقاسی در شعر خود به خصوص مثنوی‌هایش متأثر از احمد عزیزی شاعر آیینی صاحب‌سبک معاصر بوده‌است و ارادت خاصی به او داشته‌است. فاضل نظری
از کتاب او به‌عنوان کتاب سال جمهوری اسلامی در سال ۱۳۸۷ تقدیر شد، همچنین از او به‌عنوان شاعر برگزیده دههٔ ۱۳۸۰ به انتخاب مردم در هفتمین جشنواره شعر فجر و همچنین پرمخاطب‌ترین شاعر با معرفی بنیاد ادبیات داستانی وابسته به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی تجلیل به عمل آمده‌است. نظری به عنوان «شاعر جریان‌ساز»، در کنار ابراهیم حاتمی‌کیا، نرگس آبیار، مرتضی سرهنگی و مسعود نجابتی، نامزد چهرهٔ شاخص هنر انقلاب اسلامی سال ۱۳۹۳ در ایران شد. گزیدهٔ برخی آثار او در کشورهای فارسی‌زبان منتشر شده‌است. ‏ همچنین گزیدهٔ اشعار وی در سال ۱۳۹۲ در انتشارات مروارید منتشر شده‌است که به چاپ هجدهم رسیده‌است. ‏ پنجمین اثر او با نام "کتاب" با هجده‌هزار نسخه فروش در ده روز پرفروش‌ترین کتاب نمایشگاه در سال ۱۳۹۵ شد. ششمین مجموعه غزل او که در نیمه اسفند ماه نود و هفت با نام اکنون منتشر شد. کتاب اکنون نخستین مجموعه شعری بود که سوره مهر با موفقیت آن را پیش فروش کرد. کتاب اکنون در هفته اول پس از انتشار هفت بار تجدید چاپ شد. محمدرضا شفیعی کدکنی
شفیعی کدکنی را می‌توان در زمره شاعران اجتماعی دانست. او در اشعار خود تصویری از جامعه ایرانی در دههٔ ۴۰ و ۵۰ خورشیدی را بازتاب می‌دهد و با رمز و کنایه آن دوران را به خواننده نمایانده، دلبستگی و گرایش فراوان به آیین و فرهنگ ایرانی و به خصوص خراسان را نشان می‌دهد. باغداسار دبیر
در اشعار اجتماعی باغداسار دبیر اوضاع تاریخی و مناسبات اجتماعی دوران وی بازتاب یافته‌است. شاعر که شاهد ستم ملی و اجتماعی و رنج هم میهنانش زیر یوغ اسارت «ترکان عثمانی» و «شاهان ایرانی» بود، از رنج‌ها و دردهای همنوعانش به مثابهٔ وجدان بیدار زمانه، دردمند و آزرده گردیده و شعرهایش را به فریاد ضد بی عدالتی و ستم، بدل کرده‌است. تریستان تزارا
تریستان تزارا با نام حقیقی ساموئل رزنستاک در ۱۶ آوریل ۱۸۹۶ در موینشت رومانی به دنیا آمد. تزارا بیشتر شهرتش را مدیون حضورش در میان جمع بنیان‌گذاران دادائیسم است. یک جنبش انقلابی پوچ‌گرایانه در هنر که هدفی نداشت جز ویرانی تمام ارزش‌های تمدن مدرن. فعالیت خود به عنوان یک دادائیست را طی جنگ جهانی اول و در کنار هنرمندانی چون مارسل دوشان، فرانسیس پیکابیا و ژان آرپ در زوریخ آغاز کرد. تزارا نخستین متون دادائیستی خود – نخستین ماجرای آسمانی آقای آنتی پیرین (۱۹۱۶) و «۲۵ شعر» (۱۹۱۸) را نوشت و بعد در ۱۹۲۴ "هفت بیانیه دادا" را به رشته تحریر درآورد. در پاریس فعالیت‌های جنجالی خود را با همکاری آندره برتون، فیلیپ سوپو و لویی آراگون آغاز کرد تا با متلاشی کردن ساختار زبان به عموم مردم شوکی وارد کند. در حدود ۱۹۳۰ شالوده‌شکنی و پوچ‌گرایی افول کرد و او به فعالیت‌های محافظه‌کارانه‌تری پیوست که عده‌ای از دوستان سوررئالیست‌ش دنبال می‌کردند. او بیشتر وقت خود را صرف آشتی‌دادن سوررئالیسم و مارکسیسم می‌کرد و به همین دلیل در سال ۱۹۳۶ و در حین جنگ جهانی دوم به عضویت حزب کمونیست و جنبش مقاومت فرانسه پیوست. این گروه‌های سیاسی او را به هم‌فکرانش نزدیک‌تر ساخت و تزارا تدریجاً به ساحت شعر غنایی روی آورد. شعرهای او بازتاب‌دهنده دلهره و آشفتگی روحی او هستند. سلمان هراتی
خواننده شعرهای سلمان هراتی، در وهله نخست بیش از هر چیز با ایدئولوژی شاعر مواجه می‌شود. بیشتر اشعار سلمان، مستقیم یا غیر مستقیم به بازگویی اعتقادات و برداشت‌های اجتماعی و سیاسی او می‌پردازد. سلمان هراتی شعر را برای ادای تعهد اجتماعی و حتی گاه سیاسی خود می‌داند. به نوشته کامران شرفشاهی «بعضی از سروده‌های او همانند شعرهای سپید مربوط به دوران دفاع مقدس، حال و هوای شعرهای پر التهاب عصر مشروطیت را دارد.» او از سهراب سپهری و فروغ فرخزاد تأثیر گرفته بود. شاعرانی که فضای شعری سلمان هراتی و سبک اعتراضی او را ادامه و گسترش دادند می‌توان به علی رضا قزوه و علی محمد مؤدب اشاره کرد. داریوش (خواننده)
داریوش عضو سازمان عفو بین‌الملل است. وی به جز اهمیت به ترک اعتیاد و رهایی به مسائل اجتماعی، پناه‌جویان ایرانی، گروه‌های جوامع اقلیت و کودکان کار نیز توجه دارد. وی در سال‌های اخیر با کمک دانشجویان کمپین حمایت از این افراد را تأسیس نمود.داریوش با سبک صدایی خاص و استفاده از مضامینی همچون آزادی، صلح و عشق طرفداران خاص خود را داشته‌است و دارد. شعرهای ترانه‌هایش از شاعرانی مانند مولوی، حافظ، احمد شاملو، نادر نادرپور، حسین منزوی و سیمین بهبهانی و ترانه‌سرایانی همچون اردلان سرفراز، شهیار قنبری و ایرج جنتی عطایی است. وی با آهنگسازان بنامی چون فرید زلاند، بابک بیات، پرویز مقصدی، اسفندیار منفردزاده، واروژان، آندرانیک، محمد شمس، منوچهر چشم آذر، ناصر چشم آذر، عبدی یمینی، حسن شماعی‌زاده، بابک افشار ،احمد پژمان ، داوود بهبودی، صادق نجوکی، منصور ایران نژاد و فريبرز لاچینی همکاری داشته‌است. داریوش هرگز با عقاید تحمیلی به اجتماع خود سازگار نبود. این موضوع سبب شد تا ترانه‌های او در رابطه با عشق، صلح، آزادی و عدالت سروده شوند. داریوش، در آلبوم "دنیای این روزای من" ترانه‌ای به نام "قیصر" خواند، که آن را به بهروز وثوقی تقدیم کرد. وی به دلیل خواندن قطعه‌هایی زیاد در مورد اجتماع و آزادی و عشق پاک، به خوانندهٔ جریان‌ساز مشهور است. علی فطرت
علی فطرت (۱۸۹۰، تبریز - ۱۹۴۸) شاعر ایرانی ترک زبان است که به دلیل غزل‌ها و اشعار ملی خود معروف است. سهراب سپهری
اکثر اشعار سهراب سپهری در قالب نیمایی است. اشعار او دارای تصویرسازی‌هایی بکر و خلاقانه است. او با دیدگاه انسان‌مدارانه و آموخته‌هایی که از فلسفه ذن فرا گرفته‌بود به شیوه جدیدی دست یافت که «حجم سبز» شیوه تکامل یافته سبکش محسوب می‌شود. وی عادت داشت که دور از جامعه آثار هنری اش را خلق کند و برای رسیدن به تنهایی‌هایش «قریه چنار» و کویرهای کاشان را انتخاب کرده بود. ایران درودی
اگر هنر نقاشی تعبیر شاعرانه و انتزاعی واقعیت است، ایران درّودی یک نقاش راستین است. سورئالیسم او نیازی به دستمایه‌های فرسوده از فرط استعمال ندارد. او برای بیان خویشتنش کافی است که دست به گنج سنت نمادین ایران، ایران سعدی و بهزاد فرو برد علی‌اکبر صفائیان
علی اکبر صفائیان به عنوان یکی از هنرمندان مدرن ایران محسوب می‌شود. او در کارهایش از دنیای فانتزی شعر، ادبیات عرفانی ایران وهمچنین موضوعات اجتماعی مانند جنگ، مقاومت و رابطه بین انسان و ماشین تأثیر می‌پذیرد. مراحل خلاقانه کارهایش پرسش مربوط به ماهیت چیزها را مطرح می‌کند. به گفته وی، هنر، تلاش برای «رسیدن به هستی» است. تئودور فونتانه
فونتانه از معظّم‌ترین نویسندگان آلمانی و نماینده برجسته مکتب «ریالیسم شاعرانه» آلمان محسوب می‌شود. وی در رمان‌های خویش موفق شده‌است شخصیت‌ها، حضورشان، محیط اطراف و به ویژه لحن کلام شان را به بهترین نحوی توصیف نماید. جامعه و پیرامون، اغلب در ضد خواسته‌ها و برنامه‌های قهرمانانِ آثار وی هستند و وی با نوعی طنز خفیف به نقد سنت‌ها و عادات اجتماعی می‌پردازد.