حزب کمونیست اتحاد جماهیر شورویدر چه سالی تاسیس شد؟
حزب کمونیست اتحاد شوروی
حزب کمونیست اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی نامی بود که بازماندگان جناح بلشویک حزب سوسیال دموکرات کارگری روسیه از ۱۹۵۲ تا ۱۹۹۱ بر خود اطلاق می‌کرد. اما واژهٔ «حزب کمونیست» از سال ۱۹۱۸ که بلشویک‌ها نام خود را «حزب کمونیست تمام روسیه (بلشویک‌ها)» نام‌گذاری کردند در ترکیب اسم این حزب بود. در ۱۹۲۵ این حزب نام خود را به «حزب کمونیست تمام اتحادیه (بلشویک‌ها)» تغییر داد و بالاخره در ۱۹۵۲ نام حزب «کمونیست اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی» برگزیده شد.
حزب کمونیست ترکیه (دهه ۱۹۲۰)
در سال ۱۹۸۸ حزب کمونیست ترکیه با حزب کارگران ترکیه ادغام شد و حزب کمونیست متحد ترکیه (TBKP) را با شعار «وحدت، بازسازی و قانونی‌بودن» پدید آوردند. به دلیل ممنوعیت فعالیت کمونیستی در ترکیه، حزب کمونیست متحد ترکیه در ابتدا در کنگره‌ای مخفی پدید آمد که بلافاصله بعد از کنگرۀ ششم حزب کمونیست ترکیه و همزمان با کنگرۀ حزب کارگران ترکیه برگزار شد؛ اما از ابتدا اعلام کرد که قصد دارد به صورت قانونی به فعالیت بپردازد. تاریخ روسیه
با مرگ جوزف استالین و روی کار آمدن خروشچف، روسیه سیاستی متفاوت را پیشه کرد. خروشچف رهبری اتحاد جماهیر شوروی را به عنوان دبیر اول حزب کمونیست اتحاد جماهیر شوروی از سال ۱۹۵۳ تا ۱۹۶۴ بر عهده داشت؛ او هم‌چنین در حدفاصل سال‌های ۱۹۵۸ تا ۱۹۶۴، نخست‌وزیر اتحاد شوروی بود و ریاست شورای وزیران را بر عهده داشت. خروشچف در دوران مسئولیتش، مواردی از جمله استالین‌زدایی اتحاد جماهیر شوروی، حمایت از پیشرفت و توسعهٔ برنامه فضایی شوروی و چندین اصلاحات نسبتاً لیبرال در زمینهٔ سیاست داخلی را پی‌گرفت. اعضای حزب کمونیست شوروی، در سال ۱۹۶۴ خروشچف را از قدرت برکنار کردند و لئونید برژنف را به عنوان دبیر اول حزب کمونیست شوروی و آلکسی کاسیگین را به عنوان نخست‌وزیر شوروی جایگزین وی کردند. لئونید برژنف
پس از توطئه‌ای هماهنگ با همکاری تنی چند از اعضای حزب کمونیست شوروی از جمله «سوسولوف» نظریه‌پرداز حزب در آن دوره و برژنف به علاوه برخی از سران دستگاه‌های امنیتی خروشچف از دبیر اولی حزب کمونیست شوروی برکنار شد و لئونید برژنف به جای او به دبیر اولی حزب کمونیست برگزیده شد. اما این بار بر خلاف دورهٔ خروشچف که علاوه بر مقام دبیرکلی حزب کمونیست مقام نخست‌وزیری شوروی را هم از سال ۱۹۵۸ را داشت (همانند استالین) این بار اعضای حزب تصمیم گرفتند که نوعی تقسیم قدرت در حزب به وجود بیاید. در نتیجه دبیرکلی حزب به برژنف و نخست‌وزیری شوروی به «کاسیگین» رسید. در دورهٔ رهبری برژنف بر شوروی آزادی‌های محدودی که در دورهٔ خروشچف به مردم شوروی داده شده بود از میان رفت و پروژهٔ استالین زدایی خروشچف کنار گذاشته شد. البته هیچ‌گاه سطح دیکتاتوری و جنایت به زمان حکومت ژوزف استالین بر شوروی نرسید. حزب کمونیست ونزوئلا
این حزب در ۵ مارس ۱۹۳۱ و به عنوان سازمانی زیرزمینی تأسیس شد و نماینده ونزوئلا در کمینترن بود. حزب کمونیست ایران
حزب کمونیست ایران در طول تاریخ خود انشعاباتی را پشت سرگذاشته‌است، که مهم‌ترین آن‌ها انشعاب تعدادی از اعضا و فعالین این حزب تحت نام کمونیسم کارگری به رهبری منصور حکمت بوده‌است. این انشعاب در سال ۱۹۹۱ میلادی صورت گرفت و حاصل آن تشکیل حزب کمونیست کارگری ایران بود. خود این حزب هم به نوبهٔ خود دستخوش انشعابات دیگری شد که حاصل آن حزب حزب کمونیست کارگری ایران-حکمتیست، حزب اتحاد کمونیسم کارگری و اتحاد سوسیالیستی کارگری، اتحاد بین‌المللی در حمایت از کارگران ایران و چند گروه دیگر است. کومله سازمان کردستان حزب کمونیست ایران
کومهله به همراه سازمان اتحاد مبارزان کمونیست (سهند)، آن بخش نجات یافته از ضربات پاسداران اسلامی (سازمان پیکار)، جمعی از کادر های سازمان انقلابی راه کارگر و چندین گروه بزرگ و کوچک چپ و کمونیستی دیگر، بعد از هشت ماه، سرانجام در روز ۱۱ شهریور ۱۳۶۲ حزب کمونیست ایران را تشکیل دادند. و کومهله بهعنوان یکی از ستون های اصلی این حزب و به نام جدید سازمان کردستان حزب کمونیست ایران (کومهله) و با حفظ رهبری و فرم تشکیلاتی خود تا آن زمان به فعالیت خود در این حزب ادامه داد وتا امروز هم همچنان به این مسئولیت خود پایبند بوده و آن را ادامه داده است. نمادپردازی کمونیستی
این سرود از زمانی که در قرن نوزدهم ساخته شده و در بین‌الملل دوم به عنوان سرود رسمی تصویب شد، توسط کمونیست‌ها در سراسر جهان استفاده می‌شود. این سرود در سال ۱۹۱۸ به عنوان سرود روسیه شورایی و در سال ۱۹۲۲ به عنوان سرود اتحاد جماهیر شوروی برگزیده شد. این سرود البته در سال ۱۹۴۴ با سرود ملی اتحاد جماهیر شوروی جایگزین شد که بر مضمون‌های میهن‌پرستی سوسیالیستی تأکید داشت. اتحاد مبارزان کمونیست
اتحاد مبارزان کمونیست سه سال پس از تأسیس و در پی سرکوب فزاینده از سوی جمهوری اسلامی، مقر خود را به کردستان عراق برده و به عنوان متحد ایدئولوژیک و عملیاتی کومله عمل کردند و سرانجام در سال ۱۳۶۱ امک، و کومله با اتحاد با یکدیگر و سایر برخی منفردین حزب کمونیست ایران را تشکیل دادند. حزب سوسیالیست بریتانیا
حزب سوسیالیست بریتانیا (BSP) یک سازمان سیاسی مارکسیست بود که در سال ۱۹۱۱ در انگلیس تأسیس شد. به دنبال یک دوره طولانی جناحی، در سال ۱۹۱۶ نیروهای ضد جنگ حزب کنترل قاطع حزب را بدست آوردند و جناح راست طرفدار جنگ خود را از بین بردند. پس از پیروزی انقلاب بلشویکی در روسیه در پایان سال ۱۹۱۷ و خاتمه جنگ جهانی اول در سال بعد، این حزب به عنوان یک سازمان آشکارا انقلابی سوسیالیستی ظهور کرد. این حزب در تلاش برای ایجاد یک سازمان کمونیست واحد، با دیگر گروه‌های رادیکال مذاکره کرد، تلاشی که در اوت ۱۹۲۰ با تأسیس حزب کمونیست بریتانیا به اوج خود رسید. سازمان جوانان لیگ سوسیالیست جوان به این حزب وابسته بود. حزب کمونیست مراکش
حزب کمونیست مراکش () () یک حزب سیاسی در مراکش بود. این حزب در نوامبر ۱۹۴۳ بر اساس تک‌گروه‌های کمونیست که از دهه ۱۹۲۰ در مراکش بودند بنیان‌گذاری شد. بنیان‌گذار این حزب لئون سلطان بود. پس از مرگ وی، علی یعتا رهبری حزب را بر عهده گرفت. کانون کمونیسم کارگری
کانون کمونیسم کارگری در سال ۱۳۶۸ خورشیدی توسط منصور حکمت، کورش مدرسی، ایرج آذرین و رضا مقدم در حزب کمونیست ایران ساخته شد. هدف از ایجاد این کانون این بود که بتوان نیروی حزب کمونیست ایران را بسرعت به یک حزب کارگری تبدیل کرد. این کانون با در دستور گذاشتن یک سری سمینارها و بحث‌های سیاسی یک فراکسیون در درون حزب کمونیست ایران تشکیل داد. فراکسیون مزبور سپس در سال ۱۳۷۰ (۱۹۹۱ میلادی) از این حزب انشعاب کرده و حزب کمونیست کارگری را در روز ۳۰ نوامبر ۱۹۹۱ در شهر مالمو در جنوب سوئد بنیاد گذاشتند. فراکسیون کمونیسم کارگری بر آن بود تا فعالیتی کاملاً متفاوت را در جنبش چپ سازمان دهد. رئوس این فعالیت‌ها در یکی از نوشته‌های معروف منصور حکمت بنام «تفاوت‌های ما» بتفصیل تشریح شده‌است. حزب کمونیست فرانسه
با حملهٔ آلمان به شوروی در ۱۹۴۱ سیاست حزب کمونیست دستخوش تغییر شد. حزب کمونیست فرانسه در جنبش مقاومت فعالیت کرد و به عنوان نیرویی ضد فاشیست خود را مطرح کرد. سال ۱۹۴۴ را می‌توان سال اوج نفوذ و قدرت حزب کمونیست دانست. در این سال این حزب مناطق بزرگی از فرانسه را از طریق واحدهای مقاومت زیر فرمان خود داشت. جناح‌هایی درون این حزب بودند که پس از بیرون رفتن آلمان‌ها می‌خواستند انقلابی در فرانسه به پا کنند اما رهبری این حزب، که طبق دستور استالین عمل می‌کرد، با این تصمیم مخالفت کرد و با مشارکت متفقین از سیاست تشکیل یک دولت جبههٔ مردمی دیگر پشتیبانی کرد. در زمان جنگ بسیاری از افراد مشهور همچون پابلو پیکاسو به حزب کمونیست پیوستند. (پیکاسو در ۱۹۴۴ به این حزب پیوست) حزب کمونیست کردستان-عراق
در ماه مه ۱۹۶۶، «شاخهٔ کردستان حزب کمونیست عراق» نخستین کنفرانس خود را تشکیل داد. سپس در سومین کنفرانس حزب در دسامبر ۱۹۶۷ به «سازمان اقلیم کردستان حزب کمونیست عراق» تغییر سازمان داد. این سازمان جدید نیز در مه ۱۹۶۹ نخستین کنگرهٔ خود را تشکیل داده و برنامهٔ ملی و دموکراتیک خود را اعلام کرد. حزب کمونیست ایرلند
حزب امروزی در سال ۱۹۲۳ توسط گروه های کارگری انقلابی تاسیس شد. در سال ۱۹۴۱ بخشی از حزب در جمهوری ایرلند فعالیت خود را به حالت تعلیق درآورد، در حالی که در ایرلند شمالی با نام حزب کمونیست ایرلند شمالی به فعالیت خود ادامه داد. این حزب در جمهوری در سال ۱۹۴۸ با نام اتحادیه کارگران ایرلند تاسیس شد که در سال ۱۹۶۲ نام خود را به حزب کارگران ایرلند تغییر داد. این دو بخش در سال ۱۹۷۰ به عنوان حزب کمونیست ایرلند متحد شدند. سیاست در اتحاد شوروی
سیاست در اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی یک نظام تک‌حزبی بود، در زمانی که احزاب کمونیست اروپای شرقی از هم پاشیدند یا خود را به سبک غربی، احزاب سوسیالیست یا سوسیال دموکرات تبدیل کردند، حزب کمونیست اتحاد جماهیر شوروی حاکم بر اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیست، نخستین کشور کمونیستی را تشکیل می‌داد. بلشویک
بُلشِویک‌ها (در روسی به معنای «اکثریت»)، بخش مارکسیست انقلابی، رادیکال و یکی از دو شاخهٔ اصلی حزب سوسیال دموکرات کارگری روسیه بودند. بلشویک‌ها در دومین کنگره حزب در ۱۹۰۳ میلادی به رهبری ولادیمیر لنین از منشویک‌ها (اقلیت) جدا شدند و سرانجام پس از انقلاب اکتبر حزب کمونیست اتحاد شوروی را تشکیل دادند. فهرست رهبران اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی
بعد از تحکیم قدرت توسط ژوزف استالین در دهه ۱۹۲۰، منصب دبیرکل کمیته مرکزی حزب کمونیست با رهبر اتحاد شوروی رنگ و بوی یکسانی گرفت، زیرا صاحب این منصب به صورت همزمان حزب کمونیست و دولت شوروی را به صورت غیر مستقیم از طریق عضویت در حزب و سنتی مبنی بر در اختیار گرفتن دو جایگاه رئیس حزب و دولت توسط یک نفر، تحت سلطه خود داشت. در ۱۹۵۲ استالین مقام دبیرکل را منحل کرد و بعداً، نیکیتا خروشچف آن را تحت عنوان دبیر اول احیا کرد. لئونید برژنف در ۱۹۶۶ نام قبلی را بر این جایگاه گذاشت. دبیرکل که رهبر حزب کمونیست بود، تا ۱۹۹۰ بالاترین مقام اتحاد جماهیر شوروی به حساب می‌آمد. این منصب شیوه مشخصی جهت انتقال قدرت از فردی به فرد دیگری نداشت و نتیجتاً، بعد از مرگ یکی از رهبران یا خلع او، شخص برای اینکه قدرت را در دست بگیرد و آن را نگاه دارد، نیازمند حمایت پلیتبورو، کمیته مرکزی یا یک دستگاه حزبی یا دولتی دیگر بود. رئیس‌جمهور اتحاد شوروی، مقامی که در ۱۹۹۰ ایجاد شد، جای دبیرکل را به عنوان بالاترین مقام سیاسی کشور گرفت. لئونید برژنف
لئونید برژنف رهبر پیشین اتحاد جماهیر شوروی سابق در ۱۹ دسامبر سال ۱۹۰۶م در خانواده‌ای فقیر در اوکراین به دنیا آمد. وی پس از اتمام تحصیلات خود وارد حزب کمونیست شد و مدارج ترقی را پیمود. بِرژنِف در طی سال‌های بعد با حمایت ویژه خروشچف، به کمیته مرکزی حزب کمونیست راه یافت و در جریان جنگ جهانی دوم، تحت نظر مستقیم خروشچف، در سمت کمیسر سیاسی ارتش سرخ در اوکراین خدمت کرد. بِرِژنف در جریان نوزدهمین کنگره حزب کمونیست شوروی، به توصیه خروشچف به عضویت کمیته مرکزی حزب کمونیست برگزیده شد و پس از مرگ استالین نیز تحت توجه و حمایت خاص خروشچف به سرعت در تشکیلات حزبی ترقی کرد. بِرژنِف در سال ۱۹۶۰م به سمت ریاست هیئت رئیسه شورای عالی اتحاد جماهیر شوروی که یک مقام تشریفاتی و معاون ریاست جمهوری بود، انتخاب شد و در نهایتْ در سال ۱۹۶۴م به مقام معاونت خروشچف در رهبری حزب، ارتقا یافت. بِرِژنف در همین موقعیت حساس، هنگامی که خروشچف برای استراحت در خارج از کشور به سر می‌برد، به ولی نعمت خود خیانت کرد و موجبات برکناری او را از نخست‌وزیری و رهبری حزب کمونیست شوروی فراهم ساخت. از این زمان، بِرِژنف ۵۷ ساله رهبری شوروی سابق را به عهده گرفت. لئونید بِرژنِف، پیرمردی از مجموعه امپراتوری پیرمردان در شوروی سابق بود که حوادث مثبت و منفی فراوانی را در دوران حکومت خود در داخل و خارج مرزهای این کشور تجربه کرد. او در حالی که به سیاست‌های تشنج‌زدایی اظهار شیفتگی می‌کرد و برای هم‌زیستی مسالمت‌آمیز تلاش می‌نمود، از مسابقات تسلیحاتی با رقبای غربی خود عقب نماند و بودجه عظیمی از کشورش را به تولید و انباشت انواع سلاح‌ها و برنامه‌های تسخیر فضا اختصاص داد. وی صاحب دکترینی معروف به دکترین بِرِژنف بود که بر اساس آن تمام کشورهای سوسیالیستی جهان به مثابه یک اردوگاه به‌شمار می‌روند و با خلل آمدن به هر یک، بقیه باید در رفع آن مداخله کنند. او معتقد بود که پیوند نظامی، ضامن بقای اردوگاه کمونیسم خواهد بود. بر مبنای همین دکترین بود که در سال ۱۹۶۸م و ۱۹۷۹م، دستور تهاجم ارتش سرخ شوروی سابق به چکسلواکی و افغانستان را صادر کرد. چرا که به نظر تئوریسین‌های حزب کمونیست، دفاع از نظام سوسیالیستی در یک کشور، تنها، مسئله آن کشور نبود، بلکه در مرحله نخستْ، امری بود مربوط به کل نظام جهانی سوسیالیستی، که رهبری آن را شوروی در اختیار داشت. حزب کمونیست ایران (دهه ۱۹۲۰)
حزب کمونیست ایران اعضای زن خود را تشویق می‌کرد در فعالیت‌های جمعیت نسوان وطنخواه شرکت کنند. اما آنانی که فعالیت‌های این جمعیت را به قدر کافی رادیکال نیافتند جدا شده و در سال ۱۹۲۳ میلادی (برابر با ۱۳۰۱ یا ۱۳۰۲ خورشیدی) انجمن "بیداری زنان" را تشکیل دادند که مبارزتر بود. این سازمان در طول سه سال فعالیت خود به برگزاری کلاس‌های اکابر (آموزش بزرگسالان)، اجرای تئاتر و برپایی مراسم روز جهانی زن (هشت مارس) پرداخت. سازمان "بیداری زنان" در دورهٔ سرکوب نشریات و احزاب کشور توسط رضاشاه بسته شد. حزب کمونیست ایران (دهه ۱۹۲۰)
سوسیال دمکرات‌های ایران، پس از شکست انقلاب مشروطیت و بعد از آن، طی جنگ جهانی اول، چه در ایران و چه در مهاجرت (در اروپای غربی و به ویژه در روسیه) فعالیت خود را ادامه دادند. اوائل جنگ جهانی (۱۲۹۳) گروهی از مجاهدین «اجتماعیون عامیون» و کارگران معادن نفت باکو، به رهبری اسداله غفارزاده (صدرمیرزا اقوام) کاتب، بهرام آقایف، باباهاشم زاده پس از کشته شدن میرزا اقوام در هجوم مسلحانه مساواتی‌ها در اسماعیلیه، او کاتب «عدالت» شد. رستم کریم زاده، سیف اله ابراهیم زاده و دیگران، که تظاهرات و میتینگ‌های اعتراضی کارگران را تشکیل می‌دادند، خود را گروه «عدالت» نامیدند. ضد کمونیسم
اولین سازمانی که به‌طور ویژه برای مقابله با کمونیسم به وجود آمد، ارتش سفید روسیه بود که در جنگ داخلی روسیه از سال ۱۹۱۸ علیه دولت کمونیستی که به تازگی تأسیس شده بود، جنگید. ارتش سفید توسط اتحادی از کشورها که برای مقابله با دولت کمونیستی کنار هم گرد آمده بودند پشتیبانی می‌شد که اولین نمونه ضد کمونیسم به عنوان یک سیاست دولتی بود. با این وجود، ارتش سرخ، نیروهای ارتش سفید را شکست داد و اتحاد شوروی در سال ۱۹۲۲ ایجاد شد. در طول دوره اتحاد جماهیر شوروی، ضد کمونیسم به ویژگی مهمی بسیاری از جنبش‌های مختلف سیاسی و دولت‌های سراسر جهان تبدیل شد. حزب کمونیست (مارکسیست-لنینیست) سان مارینو
حزب کمونیست (مارکسیست-لنینیست) سن مارینو (به ایتالیایی: "Partito Comunista (Marxista-Leninista) di San Marino") حزبی سیاسی کمونیست در سن مارینو بود. این حزب در سال ۱۰۶۹ توسط "جنبش مارکسیست-لنینیست سن مارینو" تأسیس شد. حزب اتحاد سوسیالیستی آلمان
حزب اتحاد سوسیالیستی آلمان (آلمانی: Sozialistische Einheitspartei Deutschlands) از تأسیس جمهوری دموکراتیک آلمان در ۱۹۴۹ تا انتخابات سال ۱۹۹۰ حزب مارکسیست-لنینیست حاکم در این کشور بود. این حزب در سال ۱۹۴۶ و تحت نفوذ اتحاد جماهیر شوروی تشکیل شد. در واقع اعضای حزب سوسیال دموکرات آلمان و حزب کمونیست آلمان که در منطقهٔ تحت اشغال شوروی در آلمان و بخش تحت اشغال شوروی در شهر برلین زندگی می‌کردند در هم ادغام شدند و این حزب را بنیان گذاشتند. ایگور لیگاچف
در سال‌های آغازین دههٔ ۱۹۶۰ میلادی معاون رئیس شعبه حزب کمونیست اتحاد شوروی، از سال ۱۹۶۵ تا سال ۱۹۸۳ دبیر اول کمیته حزبی حزب کمونیست اتحاد شوروی در استان تومسک، از سال ۱۹۸۳، مجدداً مدیر شعبه در کمیته مرکزی و دبیر کمیته مرکزی، ۱۹۸۵ تا سال ۱۹۹۰ عضو هیئت سیاسی کمیته مرکزی حزب کمونیست اتحاد شوروی و دبیر دوم این حزب بود. کمینترن
انترناسیونال کمونیستی سازمان انقلابی بین‌المللی و مرکز رهبری جنبش جهانی طبقهٔ کارگر بود. نخستین کنگره آن در ماه مارس سال ۱۹۱۹ با شرکت احزاب و گروه‌های کمونیستی ۳۰ کشور جهان تشکیل شد و برای اولین بار در آن احزاب انقلابی کشورهای شرقی و آسیایی نیز شرکت جستند. قبل از آن جلسه مشاوره‌ای به رهبری لنین در ماه ژانویه همان سال با شرکت ۸ حزب تشکیل شده بود و همه احزاب و سازمان‌های کمونیستی و سوسیالیستی را به شرکت در کنگره انترناسیونال کمونیستی دعوت کرده بود. کنگره در پیام خود به پرولتاریای سراسر جهان طبقه کارگر را به مبارزه جدی و بدست گرفتن قدرت حکومتی فرا خواند. حزب کمونیست
یک حزب کمونیست یک حزب سیاسی است که از راه موقعیت سیاسی که بدست می‌آورد خود را ملزم به اجرای اصول اقتصادی و اجتماعی کمونیسم می‌داند. این نام نخستین بار در عنوان مقالهٔ "مانیفست حزب کمونیست" از سوی کارل مارکس و فریدریش انگلس بدست آمد. به عنوان حزبی که قدرت را بدست گرفته آنها در قالب دیکتاتوری پرولتاریا اصول خود را اعمال می‌کنند. ایدهٔ حزب کمونیست به شدت از نوشته‌های ولادیمیر لنین در دو دههٔ نخست سدهٔ بیستم میلادی تأثیر گرفته‌است. هنگامی که سوسیال دموکراسی روسیه به دو شاخهٔ بلشویک (به معنی "گروه اکثریت") و منشویسم (گروه اقلیت) تقسیم شد. لنین خود رهبر بلشویک بود. حزب بلشویک که کم‌کم به حزب کمونیست اتحاد شوروی تبدیل شد پس انقلاب اکتبر ۱۹۱۷ قدرت را بدست گرفت. با تشکیل کمینترن، اصول حزب کمونیست جهانی شد. در کمینترن، تک تک اعضای حزب باید خود را کمونیست می‌نامیدند. بعدها به آنها لنینیست و پس از آن حزب مارکسیست-لنینیست گفته شد. دکترین لنینیسم توسط جوزف استاین در کتابی به نام مسائل لنینیسم در ۱۹۲۴ منتشر شد. سازمان انقلابیون کمونیست
این سازمان رسماً در سال ۱۳۴۹ اعلام موجودیت کرد و شدیداً با سیاست‌های شوروی به رهبری خروشچف یا به قول خود «رویزیونیسم خروشچفی» و «بیراهه‌های سازش طبقاتی و مسالمت جویی» مخالف بود و در عوض طرفدار مائو تسه تونگ و استراتژی جنگ خلق وی بود و از انقلاب فرهنگی چین پشتیبانی می‌کرد. این سازمان در برنامهٔ خود ایدئولوژی طبقه کارگر را «مارکسیسم-لنینیسم-اندیشه مائوتسه دون» اعلام کرد. حزب کمونیست ایران (دهه ۱۹۲۰)
فرقه کمونیست ایران یک حزب کمونیستی ایرانی بود که در ماه مه ۱۹۱۷ با نام فرقه عدالت در باکو تأسیس شد. این فرقه در ۲۳ ژوئن ۱۹۲۰ اولین کنگره خود را در بندر انزلی برگزار کرد که طی آن، نام فرقه به «فرقه کمونیست ایران» تغییر یافته و حیدرخان عمواوغلی به عنوان دبیر کل فرقه انتخاب شد. همچنین در پایان کنگره اعلام شد که فرقه کمونیست با جنگلی‌ها، اقدام به تأسیس جمهوری شورایی سوسیالیستی ایران کرده‌است. عبدالله رحیم‌بایف
عبدالله رحیم‌بایف یکی از امضاکنندگان معاهدهٔ تأسیس اتحاد جماهیر شوروی در ۳۰ دسامبر ۱۹۲۲ بود. در سال ۱۹۲۳ به عضویت جدید کمیتهٔ مرکزی حزب کمونیست روسیه انتخاب نشده و به عنوان دبیر کمیتهٔ مرکزی حزب کمونیست بخارا (ژوئیه-نوامبر ۱۹۲۳) و سپس به عنوان دبیر دوم کمیتهٔ مرکزی حزب کمونیست ترکستان (۱۹۲۳–۱۹۲۴) منصوب شد. پس از تأسیس اتحاد جماهیر شوروی ازبکستان، رحیم‌بایف به عنوان دبیر کمیتهٔ مرکزی حزب کمونیست ازبکستان (ب) (دسامبر ۱۹۲۳ تا دسامبر ۱۹۲۵) انتخاب شد. از مهٔ ۱۹۲۴ تا دسامبر ۱۹۲۵ دوباره برای عضویت در کمیتهٔ مرکزی (ب) نامزد شد، اما پسان‌تر از همهٔ سمت‌ها برکنار شد و برای تحصیل مارکسیسم-لنینیسم در آکادمی کمونیست (اکتبر ۱۹۲۶ تا ژوئن ۱۹۲۸) به مسکو فرستاده شد. حزب کمونیست اتحاد شوروی
پس از گشایش انترناسیونال سوم یا کمینترن در ۱۹۱۹، اصل سانترالیسم دموکراتیک که از تئوری مارکسیسم-لنینیسم ناشی می‌شد و در این حزب حاکم بود بر سایر اعضای کمینترن نیز حاکم شد و بر مبنای آن احزاب کمونیست مشابه در سراسر جهان تشکیل شدند. اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی
از زمان تأسیس اتحاد شوروی تا زمان فروپاشی آن تنها حزب سیاسی آن کشور حزب کمونیست اتحاد شوروی بود. این حزب همه جنبه‌های زندگی اجتماعی شوروی را در کنترل داشت. همه فعالیت‌های سیاسی و اجتماعی در کشور بنابر نظر این حزب انجام می‌گرفت و مخالفان این حزب مجازات می‌شدند. مطبوعات و انتشارات و هنرها نیز در کنترل حزب و دولت بود. نکتهٔ چشمگیر در این مورد این است که در نظام اتحاد شوروی، شوراهای محلی و صنفی حکومت می‌کردند؛ یعنی برخلاف مردم‌سالاری که در آن عده‌ای از مردم هر چند سال یک بار رأی داده و کسانی را برای زمامداری برمی‌گزینند. در سامانه کشور، شوراها و جمیع افرادی که در هزاران شورا در سراسر کشور حضور داشته به تصمیم‌گیری مشغول بودند. هر شورا در حد خود. این شوراها هر یک نماینده یا نمایندگانی در شوراهای بالاتر داشتند و این شیوه تا مراحل بالای حکومتی ادامه داشت. پس در واقع حزب کمونیست در شوروی نمایندهٔ همه مردم بود. گرچه در اجرای این سامانه بسیار کارآمد و نوین اشکالاتی به وجود آمد. حزب کمونیست برنامه‌های خود را طی کنگره‌های ادواری تنظیم و تصویب می‌کرد و به اجرا می‌گذاشت. در دوره لنین با سیاست اقتصادی جدید و در دوره ژوزف استالین با سیاست‌های برنامه ۵ ساله، انقلاب و آرمان‌های بلشویک‌ها از مسیر اصلی خود منحرف شد. آن‌ها به یک نظام سرمایه‌دار دولتی بدل شدند. علت این امر را می‌توان سرعت بخشی استالین به صنعتی‌سازی و کمونیسم کشاورزی دانست؛ زیرا بلشویک‌ها با یک کشور فقیر و عقب مانده رو به رو بودند و نه یک کشور سرمایه‌دار پیشرفته. پس آن‌ها تلاش برای صنعتی‌سازی را آغاز کردند؛ اما در دوران پس از صنعتی‌سازی نیز نتوانستند نظام حاکم را به یک نظام سوسیالیستی نزدیک کنند. استالین با این برنامه و اشتراکی‌سازی اجباری و قهری زمین‌های دهقانان، رنج فراوانی را متحمل طبقه دهقان کرد. این عمل موجب مهاجرت شدید دهقانان از روستاها به شهرها و پیدا شدن طبقه کارگر جدیدی که آموزش چندانی هم ندیده بودند، شد. با اینکه نظام اتحاد شوروی به نام کمونیستی یا سوسیالیستی خوانده می‌شود اما نمی‌توان آن را کمونیستی یا سوسیالیستی خواند زیرا حکومت اتحاد جماهیر شوروی در عمل با تعاریفی که فریدرش انگلس و کارل مارکس از کمونیسم و سوسیالیسم ارائه دادند؛ تضاد علنی داشت. از حکومت اتحاد شوروی به‌عنوان سرمایه‌داری دولتی یاد می‌شود. حزب کمونیست بلاروس
حزب کمونیست بلاروس یکی از احزاب بلاروس است که در سال ۱۹۹۶ توسط طرفداران اتحاد جماهیر شوروی تأسیس شد. در حال حاضر حزب کمونیست بلاروس در مجلس این کشور توانسته‌است، تعداد ۸ کرسی از ۱۱۰ کرسی مجلس ملی را به خود اختصاص دهد. ایدئولوژی آن مارکسیسم بوده و دبیرکل فعلی آن ایگور کارپنکو می‌باشد. ژوزف استالین
او در شهر گوری در گرجستان که آن زمان بخشی از امپراتوری روسیه بود به دنیا آمد و در ۱۹۲۲ به مقام دبیرکل حزب کمونیست اتحاد شوروی رسید. پس از مرگ ولادیمیر لنین، استالین موفق شد در مبارزه قدرت در دهه ۲۰ بر لئون تروتسکی پیروز شود و رهبری حزب را در دست گیرد. در دهه ۱۹۳۰ استالین تصفیه کبیر را آغاز کرد که به کمپینی از سرکوب سیاسی، دستگیری و قتل مخالفان معروف است که در ۱۹۳۷ به اوج رسید. حزب کمونیست ایران
در پائیز ۱۳۶۱ کنگره اول در مناطق آزاد کردستان تشکیل می‌شود. در شهریور ماه ۱۳۶۲، اتحاد مبارزان کمونیست، سازمان انقلابی زحمتکشان کردستان ایران (کومه‌له) و افراد و فراکسیون‌های مارکسیسم انقلابی از دیگر سازمان‌ها، حزب کمونیست ایران را تشکیل می‌دهند. کمیته مرکزی حزب کمونیست اتحاد شوروی
کمیته مرکزی حزب کمونیست اتحاد شوروی (که از ۱۹۵۲ تا ۱۹۶۶ به عنوان هیئت رئیسه شناخته می‌شد) نهاد اصلی قانون‌گذاری و سیاست‌گذاری حزب کمونیست اتحاد شوروی بود. این نهاد از بالاترین اعضای کمیته مرکزی تشکیل می‌شد. در تئوری قرار بود «دفتر سیاسی کمیته مرکزی» به عنوان مشاور سیاسی کمیته مرکزی باشد که توسط خود این کمیته انتخاب می‌شود تا بین جلسات کمیته حزب را (و فقط حزب را) رهبری کند. دفتر سیاسی به کمیته مرکزی پاسخ‌گو بود و انتخاب و عزل آن به عهدهٔ این کمیته بود. کمونیسم شورایی
هنگامی که حزب کمونیست آلمان (KPD) در دسامبر ۱۹۱۸ تشکیل شد، اکثریت حزب مخالف سیاست‌های انتخاباتی و اتحادیه کارگری بودند. این مواضع آن را در سمت چپ ارتدوکسی بلشویکی قرار داد. در سال ۱۹۱۹، انترناسیونال کمونیست (کمینترن) برای ترویج سیاستهای بلشویکی در سطح بین‌المللی تشکیل شد. در اکتبر ۱۹۱۹، پل لوی، رئیس رهبری حزب کمونیست آلمان، خط حزب جدیدی را دنبال کرد که سیاست‌های کمینترن را دنبال می‌کرد. این خط خواستار شرکت در انتخابات پارلمانی و مبارزه برای کنترل اتحادیه‌های کارگری تأسیس شده بود. در واقع، این باعث شد اکثریت چپ از حزب خارج شوند و حدود نیمی از ۱۰۰۰۰۰ عضو آن را ترک کنند. در آوریل ۱۹۲۰، چپ‌ها با عضویت اولیه حدود ۳۸۰۰۰ حزب کارگر کمونیست آلمان (KAPD) را تشکیل دادند. این حرکت تا حدی ناشی از این واقعیت بود که چپ واکنش KPD به Kapp Putsch را ضعیف می‌دانست. در همان سال، اتحادیه عمومی کارگران آلمان (AAUD) به عنوان یک اتحادیه کارگری انقلابی شکل گرفت که تا حدودی از کارگران صنعتی آمریکا در جهان (IWW) الگوبرداری شده‌است. توسط برخی به عنوان وابسته اتحادیه اتحادیه KAPD دیده می‌شود. حزب کمونیست اتریش
حزب کمونیست اتریش حزبی کمونیست در اتریش است. حزب در سال ۱۹۱۸ ایجاد شد. حزب کمونیست ایران (دهه ۱۹۲۰)
در اوج جنبش رهایی بخش ملی و ضد امپریالیستی در ایران، پس از شکست نیروهای اشغال‌گر انگلیسی و گارد سفید، زیر ضربات شکننده ارتش سرخ و قیام متحد نیروهای انقلابی (جنگلی‌ها، اعضای فرقه اجتماعیون عامیون، روشنفکران انقلابی و کشاورزان) در گیلان رسماً «حکومت جمهوری شوروی ایران» اعلام شد. این حکومت تلگراف تبریک به لنین به مسکو مخابره کرد. در این شرایط است که روزهای اول تیرماه ۱۲۹۹، کنگره فرقه عدالت در انزلی برگزار می‌شود و رسماً نام «فرقه کمونیست ایران» را می‌پذیرد. کمونیسم
در سده بیستم ولادیمیر لنین، با اعتقاد به این که انقلاب در کشورهای توسعه‌یافته نشدنی است، انقلاب کمونیستی را از روسیه — که پیشرفته و صنعتی نبود — آغاز کرد؛ زیرا روسیه را شکننده‌ترین حلقه در زنجیر کشورهای سرمایه‌دار می‌یافت. لنین اولین حکومت کمونیستی را در پی انقلاب اکتبر ۱۹۱۷ روسیه تحت عنوان اتحاد جماهیر شوروی بنا نهاد و بعد از مرگ وی، ژوزف استالین سیاست سوسیالیسم در یک کشور را پیش گرفت تا تمرکز اتحاد شوروی بر تقویت خود در درون مرزهایش باشد. این سیاست با هدف نهایی لنین که خواستار انقلاب در کشورهای صنعتی و پیوستن روسیه به آن‌ها بود، تضاد داشت. در عهد استالین اتحاد شوروی کشوری صنعتی شد و نیز میلیون‌ها نفر در اثر پاکسازی بزرگ کشته شدند. پایان جنگ جهانی دوم که شوروی در جناح پیروز آن قرار داشت، با آغاز جنگ سرد همراه بود؛ همچنین تعداد کشورهای کمونیستی از ۲ به ۱۳ رسید و بر بخش‌های وسیعی از شرق اروپا، بالکان و شرق و جنوب شرق آسیا از جمله چین حاکمیت کمونیستی برقرار شد. دیگر مکتب مهم مارکسیست–لنینیستی، مائوئیسم است که بر پایه تفکرات مائو زدونگ شکل گرفته و علاوه بر انقلاب کارگری، بر انقلاب دهقانی تأکید دارد. کمونیسم مکاتب غیر مارکسی مثل آنارکو کمونیسم نیز دارد. با مرگ استالین در ۱۹۵۳، اختلافاتی میان دولت‌های کمونیستی پدید آمد که از مهم‌ترین پیامدهای آن جدایی چین و شوروی بود. در همین دوره، چین در اثر برنامه یک گام بزرگ به جلو از مائو قحطی بزرگی را تجربه کرد که با مرگ ۱۵ تا ۳۰ میلیون، یکی از بزرگ‌ترین کشتارهای جمعی در حکومت‌های کمونیستی را سبب شد. اصلاحات اقتصادی چین بعد از مرگ مائو در سال ۱۹۷۶، اقتصاد آن کشور را به اقتصادی کاپیتالیستی تبدیل کرد. شوروی در ۱۹۷۹ (۱۳۵۷ شمسی) افغانستان را اشغال کرد که مقاومت محلی و دخالت غرب در آن منازعه، باعث شد هزینه‌های زیادی برایش به همراه داشته باشد. میخائیل گورباچف، آخرین رهبر شوروی که در ۱۹۸۵ زمام امور را در دست گرفت، برای پایان دادن به «دوره رکود» اصلاحاتی اقتصادی و سیاسی اعمال و نیز نیروهای نظامی کشورش را از افغانستان خارج کرد که او را در داخل و خارج از کشور محبوب کرد. اصلاحات گورباچف همچنین زمینه‌ساز سقوط رژیم‌های کمونیستی شرق اروپا در ۱۹۸۹ و نهایتاً فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی در ۱۹۹۱ شد. امروزه چین، لائوس، کره شمالی، ویتنام و کوبا از جهاتی تنها کشورهای کمونیستی جهان هستند، هر چند فقط کره شمالی است که به شیوه دولت‌های بلوک شرق قرن ۲۰ اداره می‌شود. حزب کمونیست هند (مارکسیست)
این حزب در ۱۹۶۴ به عنوان انشعابی از حزب کمونیست هند تأسیس شد. اتحادیه احزاب کمونیست–حزب کمونیست اتحاد جماهیر شوروی
گنادی زیوگانوف از سال ۲۰۰۱ رئیس سازمان است. او جایگزین اولگ شنین که بخشی از اتحادیه احزاب کمونیست – حزب کمونیست شوروی را از حزب کمونیست اتحاد جماهیر شوروی جدا کرد. اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی
او رهبر اتحاد شوروی بود که در سال ۱۹۸۴، پس از مرگ یوری آندروپوف به قدرت رسید. او رکورد کوتاه‌ترین مدت رهبری اتحاد شوروی را دارد. وی اقدام خاصی در دوره حکومتش انجام نداد. سرانجام، کنستانتین چرنینکو در سال ۱۹۸۵، پس از ۱۳ ماه رهبری اتحاد شوروی درگذشت. پس از مرگ کنستانتین چرنینکو، میخائیل گورباچف در سال ۱۹۸۵ و در حالی که ۵۴ سال داشت، به‌عنوان رهبر اتحاد شوروی برگزیده شد. او واپسین رهبر اتحاد شوروی بود که به‌عنوان رهبر بلامنازع اتحاد شوروی آغاز به اصلاحاتی در حزب کمونیست و اقتصاد دولتی نمود و در کنگرهٔ بیست و هفتم حزب کمونیست اتحاد شوروی در فوریه ۱۹۸۶ این اصلاحات را در عناوین گلاسنوست، پرسترویکا و اسکورین (به فارسی: گشایش، دوباره‌سازی و شتاب (توسعه اقتصادی)) عرضه کرد. حزب ناسیونال سوسیالیست روسیه
این حزب توسط پیروان کنستانتین کسیموفسکی، یکی از اعضای برجسته پامیات، بلافاصله پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی تاسیس شد. این حزب در سال ۱۹۹۲ از جبهه ملی میهنی به رهبری پامیات جدا شد و سال بعد به نام اتحادیه ملی روسیه تأسیس شد. این حزب مجدداً بعنوان حزب ناسیونال سوسیالیست روسیه در حدود سال ۱۹۹۹ پس از تعطیلی اتحادیه ملی روسیه توسط کاسمیموسکی و شروع به دور شدن از تأکیدهایی که توسط این گروه بر کلیسای ارتدکس روسیه انجام شد، مطرح شد. علی‌رغم این تأکید کمتر بر مذهب، در وب سایت این حزب کلیسای ارتدکس شرقی را به عنوان یکی از چهار اصل اصلی ایدئولوژیک خود ذکر کرده‌است. بقیه یک کشور قدرتمند ، ناسیونالیسم روسی تهاجمی و سوسیالیسم غیر مارکسیستی هستند. نماد حزب است Labarum از کنستانتین کبیر و از سال ۱۹۹۹ یک روزنامه "Pravoye Soprotivleniye" (مقاومت راست)، خود را جانشین به مجله زودتر "Shturmovik" منتشر کرده‌اند. ولادیمیر لنین
در اواخر سال ۱۹۱۸، حزب کار بریتانیا طالب برپایی کنفرانسی بین‌المللی با حضور احزاب سوسیالیست شد. لنین این را احیای بین‌الملل دوم که از آن بیزار بود، می‌یافت و به همین دلیل، کنفرانس بین‌المللی سوسیالیستی خود را به راه انداخت. در مارس ۱۹۱۹، اولین کنگره کمونیست بین‌الملل (کمینترن) با کمک زینوویف، نیکلای بوخارین، تروتسکی، کریستین راکوفسکی و آنجلیکا بالابنوف، در مسکو آغاز شد. رسانه‌های خارجی این کنفرانس را پوشش ندادند و از ۳۴ نماینده حاضر، ۳۰ تن از کشورهای امپراتوری سابق روسیه بودند و بیشتر نمایندگان توسط هیچ حزب سوسیالیستی در کشور خود به رسمیت شناخته نمی‌شدند. به همین جهت، دیدگاه بلشویک‌ها در کنفرانس غالب شد و لنین متعاقباً مجموعه‌ای از مقررات تدوین کرد که مطابق آن، تنها احزاب سوسیالیستی که دیدگاه بلشویک‌ها را تأیید می‌کردند، اجازه پیوستن به کمینترن را داشتند. لنین در اولین کنفرانس برای نمایندگان سخنرانی کرد و ضمن تاختن به تجدیدنظرطلبانی مثل کارل کائوتسکی که خواستار رسیدن به سوسیالیسم از راه ورود نمایندگان به مجلس کشورها بودند، درخواست خود برای سرنگونی خشونت‌آمیز دولت‌های بورژوازی اروپا را تکرار کرد. هر چند گریگوری زینوویف به عنوان رئیس کمینترن انتخاب شد، لنین نفوذ قابل توجه خود بر آن را حفظ کرد. حزب کمونیست کارگری ایران
حزب کمونیست کارگری یک حزب کمونیستی است که خود را متعهد به سازماندهی انقلاب اجتماعی طبقه کارگر برای برچیدن نظام سرمایه‌داری و برپایی جامعه‌ای مبتنی بر برابری اقتصادی و اجتماعی می‌داند. این حزب در سال ۱۳۷۰ شمسی تأسیس شد. حزب سوسیال دموکرات کارگری روسیه
حزب سوسیال دموکرات کارگری روسیه (به روسی: Росси́йская социа́л-демократи́ческая рабо́чая па́ртия, РСДРП) که به اسم حزب سوسیال دموکرات کارگران روسیه یا حزب سوسیال دموکرات روسیه هم شناخته می‌شود، یک حزب سیاسی انقلابی سوسیالیست بود که در سال ۱۸۹۸ در شهر مینسک تشکیل شد. هدف از تشکیل این حزب اتحاد چندین حزب در قالب یک حزب بود. این حزب بعدها بدنبال اختلاف نظر لنین و ژولیوس مارتوف به دو شاخه بلشویک و منشویک تقسیم شد. کار اختلاف بلشویک‌ها و منشویک‌ها بالا گرفت. اعضای قدیمی حزب سوسیال دموکراتیک کارگران روسیه که از کشورهای اروپایی و آمریکا به روسیه بازمی‌گشتند از همان ابتدا تحت فشار قرار می‌گرفتند تا موضع خود را روشن کنند که طرفدار کدام طرف هستند. لئون تروتسکی و تعداد زیادی از انقلابیون تازه‌وارد به روسیه، تا مدتی به هیچ‌یک از دو جناح اصلی نپیوستند، بلکه به گروه ضد جنگ پتروگراد که مژرایونتسی نام داشت، پیوستند. این گروه نیز در ماه اوت ۱۹۱۷ میلادی، در بلشویک‌ها ادغام شد. حزب کمونیست فدراسیون روسیه
حزب کمونیست فدراسیون روسیه به‌طور قانونی توسط کشور روسیه ثبت شده‌است. از نظر سازمانی، این حزب عمدتاً بازتابی از حزب کمونیست شوروی است و توسط کمیته مرکزی با تعهد به سانترالیسم دموکراتیک اداره می‌شود. این حزب ۸۱ دفتر منطقه ای دارد. هر دفتر منطقه ای توسط منطقه ای (منطقه، شهر و غیره) کنترل می‌شود. کمیته به ریاست دبیر اول. دفتر مرکزی مهمانی در مسکو است. لنینیست کامسومول فدراسیون روسیه، سازمان جوانان حزب است. بلا کون
در سال‌های تومسک بین آوریل ۱۹۱۷ تا نوامبر ۱۹۱۸، کون بیش از بیست مقاله و تفسیر خبر در مجلهٔ کارگران سیبری، درفش انقلابو سپس در پراودا منتشر کرد. در اکتبر ۱۹۱۷ او را با چند تن دیگر از اسیران به ویلایی در تومسک منتقل کردند. بلا کون در دسامبر ۱۹۱۷ به پتروگراد و مسکو رفت که در آنجا با رهبران بلشویک و لنین آشنا شد و شاخهٔ مجاری حزب کمونیست اتحاد شوروی را در مارس ۱۹۱۸ تأسیس کرد. در نوامبر آن سال غیرقانونی به بوداپست رفت و حزب کمونیست مجارستان را با بودجهٔ مسکو تشکیل داد، خود نیز ریاست کمیتهٔ مرکزی را بر عهده گرفت. حزب کمونیست، تبلیغات ضد دولتی شدیدی را از طریق "روزنامهٔ سرخ" بر ضد سوسیال دموکرات‌ها و میهای کارویی، نخست‌وزیر آغاز کرد. این حزب اقبال زیادی در میان روشنفکرانِ به خصوص بوداپستی و طبقهٔ کارگر پیدا کرد. حزب کمونیست بلاروس
پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی در سال ۱۹۹۰_۱۹۹۱، طرفداران تفکرات مارکسیست و لنین، تصمیم گرفتند تا با ایجاد حزبی جدید قدرت از دست رفته کمونیست‌ها را به بلاروس برگردانند. این تلاش‌ها سبب شد تا در سال ۱۹۹۶ تشکیلاتی با نام حزب کمونیست بلاروس، توسط سیاستمداران روس گرا تأسیس شود. حزب کمونیست آبخاز
این حزب در ماه مارس ۱۹۲۱ با تقاضای جمهوری جداگانه شوروی آبخاز تأسیس شد. سپس توسط افرم اشبا هدایت شد. اشبا در تابستان ۱۹۱۸ کمیته انقلابی - نظامی بلشویکی را در سوخومی تشکیل داده بود. گروه اشبا خواستار ادغام مستقیم آبخاز در اتحاد جماهیر شوروی بودند. در دوره شوروی، حزب کمونیست آبخاز بخشی از حزب کمونیست اتحاد جماهیر شوروی بود. در سال ۱۹۸۸، حزب کمونیست خواستار جدایی آبخاز شد. حزب کمونیست اتحاد شوروی
نهاد منسوب‌کنندهٔ حزب کمونیست، کنگرهٔ حزب بود که ابتدای هر سال جلسه داشت اما بعدها و به‌خصوص در زمان استالین این جلسات کم‌تر برگزار شد. کنگرهٔ حزب کمیته مرکزی را انتخاب می‌کرد و کمیته مرکزی دفتر سیاسی را انتخاب می‌کرد. در زمان استالین قدرت‌مندترین پست در حزب دبیرکل حزب کمونیست اتحاد شوروی بود که توسط دفتر سیاسی انتخاب می‌شد. در سال ۱۹۵۲ عنوان دبیرکل به دبیر اول و دفتر سیاسی به هیئت رئیسه تغییر نام داد اما در سال ۱۹۶۶ برژنف نام‌ها را به صورت نخست برگرداند. حزب کمونیست ایتالیا
حزب کمونیست ایتالیا در سال ۱۹۱۹ و در اثر انشعابی از حزب سوسیالیست ایتالیا تأسیس شد. این انشعاب بر سر مخالفت منشعبین با جنگ جهانی اول و طرفداری از انقلاب بلشویکی روسیه درگرفت. دعواها در حزب سوسیالیست از سال ۱۹۱۴ و شروع جنگ جهانی اول آغاز شده بود. در این هنگام بود که حزب سوسیالیست ایتالیا از حرکت ایتالیا در جنگ پشتیبانی کرد و موضعی گرفتند که در آن سال‌ها لنین و هم‌نظرانش آن موضع را «سوسیال شوونیستی» می‌خواندند. («سوسیالیسم در گفتار و شوونیسم در عمل» اصطلاحی بود که لنین به کار می‌برد) فراکسیون چپ به رهبری آنتونیو گرامشی و پالمیرو تولیاتی و آمادیو بوردیگا از حزب سوسیالیست منشعب شد و حزب کمونیست ایتالیا را بنیان گذاشت. حزب کمونیست به کمینترن (انترناسیونال کمونیستی) پیوست. حزب کمونیست فرانسه
در کنگرهٔ حزب سوسیالیست در شهر تور که در ۱۹۲۰ برگزار شد فراکسیون چپ (که سه چهارم آرا را در اختیار داشت) از حزب سوسیالیست منشعب شد و حزب کمونیست فرانسه را بنیان گذاشت و نشریه وقت حزب، اومانیته، را هم با خود برد. حزب کمونیست بلافاصله به انترناسیونال کمونیستی (کمینترن) پیوست. این حزب در آن زمان "بخش فرانسوی انترناسیونال کمونیستی" خوانده می‌شد. این حزب تازه تأسیس با بیش از ۱۲۰ هزار عضو سه بار بزرگ‌تر از حزب سوسیالیست بود. ولادیمیر لنین
ولادیمیر ایلیچ اولیانوف (به روسی: Владимир Ильич Ленин) معروف به لنین (زاده – درگذشته ) نظریه‌پرداز مارکسیست و انقلابی کمونیست روسی، رهبر انقلاب ۱۹۱۷ روسیه و بنیانگذار دولت اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی بود. او از سال ۱۹۱۷ تا ۱۹۲۲، نخست‌وزیر روسیه شوروی و از سال ۱۹۲۲ تا ۱۹۲۴ نخست‌وزیر اتحاد جماهیر شوروی بود. لنین نظریه کمونیستی-بلشویکی را بنیان گذاشت و این دیدگاه را به جایی رساند که به انقلاب اکتبر ۱۹۱۷ انجامید و نخستین حکومت سوسیالیستی جهان را بنیان گذاشت. هستهٔ مرکزی حکومتی که لنین به وجود آورد به اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی تبدیل شد که به رغم همه مشکلات و موانع دوام آورد. لنین و رهبران کمونیست کشور، روسیه را از جنگ جهانی اول بیرون کشیدند و در جنگ داخلی روسیه پیروز شدند. نشست بین‌المللی احزاب کمونیست و کارگران در سال ۱۹۶۹
در تاریخ ۵–۱۷ ژوئن ۱۹۶۹، نشست بین‌المللی احزاب کمونیست و کارگران پس از ۹ سال در شهر مسکو برگزار شد. این جلسه پس از انشعاب چین و شوروی و مداخله شوروی در چکسلواکی اتفاق افتاد. در نشست بین‌المللی قبلی که در سال ۱۹۶۰ در مسکو برگزار شده بود، اختلافات بین حزب کمونیست اتحاد جماهیر شوروی از یک طرف و حزب کمونیست چین و حزب کار آلبانی از طرف دیگر حاکم بود. در این زمان شکاف بین دو قطب نهایی شده بود. عناصر طرفدار چینی در این رویداد غایب بودند. با این وجود پدیده یورو کمونیسم شروع به ظهور کرد، که در میان برخی از هیئت‌های حاضر قابل توجه بود. دموکراتیزاسیون (اتحاد شوروی)
دموکراتیزاسیون (اتحاد شوروی)، ، ، یک شعاری بود که در ژانویه سال ۱۹۸۷، توسط دبیرکل حزب کمونیست شوروی، میخائیل گورباچف معرفی شد و خواستار تزریق عناصر «دموکراتیک» به دولت تک حزبی اتحاد جماهیر شوروی بود. دموکراتیزاسیون گورباچف به معنای معرفی انتخابات چند حزبی برای حزب کمونیست محلی (CPSU) و حزب کمونیست شوروی بود. به این ترتیب، او امیدوار بود که حزب را با نیروهای پیش‌رونده‌ای جایگزین نماید که اصلاحات سازمانی و سیاسی خود را انجام می دهند. حزب کمونیست اتحاد جماهیر شوروی صرفاً به نظارت بر صندوق رای منتقل می‌شد. حزب کمونیست فرانسه
حزب کمونیست فرانسه در سال ۱۹۲۰ و در اثر انشعابی درون حزب سوسیالیست فرانسه تأسیس شد. این انشعاب بر سر طرفداری از انقلاب بلشویکی در روسیه و اختلاف در جنگ جهانی اول به‌وجود آمد. دعواها در حزب از سال ۱۹۱۴ و شروع جنگ جهانی اول آغاز شده بود. در این هنگام بود که اکثریت حزب سوسیالیست فرانسه از حرکت کشورشان در جنگ پشتیبانی کردند و موضعی گرفتند که در آن سال‌ها لنین و هم‌نظرانش آن موضع را "سوسیال شونیستی" می‌خواندند. «سوسیالیسم در گفتار و شوونیسم در عمل» اصطلاحی بود که لنین به کار می‌برد. نیکیتا خروشچف
نیکیتا سرگی‌یویچ خروشچُف (زادهٔ ۱۵ آوریل ۱۸۹۴ – درگذشتهٔ ۱۱ سپتامبر ۱۹۷۱) سیاست‌مدار اهل شوروی بود که در طی بخشی از جنگ سرد، رهبری اتحاد جماهیر شوروی را به عنوان دبیر اول حزب کمونیست اتحاد جماهیر شوروی از سال ۱۹۵۳ تا ۱۹۶۴ بر عهده داشت؛ او هم‌چنین در حدفاصل سال‌های ۱۹۵۸ تا ۱۹۶۴، نخست‌وزیر اتحاد شوروی بود و ریاست شورای وزیران را بر عهده داشت. خروشچف در دوران مسئولیتش، مواردی از جمله استالین‌زدایی اتحاد جماهیر شوروی، حمایت از پیشرفت و توسعهٔ برنامه فضایی شوروی و چندین اصلاحات نسبتاً لیبرال در زمینهٔ سیاست داخلی را پی‌گرفت. اعضای حزب کمونیست شوروی، در سال ۱۹۶۴ خروشچف را از قدرت برکنار کردند و لئونید برژنف را به عنوان دبیر اول حزب کمونیست شوروی و آلکسی کاسیگین را به عنوان نخست‌وزیر شوروی جایگزین وی کردند. کمونیسم ملی
میلووان جیلاس این اصطلاح را در "کلاس جدید" خود (۱۹۵۷) رواج داد: "هیچ شکل واحدی از کمونیسم [...] به غیر از کمونیسم ملی به هیچ وجه وجود ندارد. برای حفظ خود باید ملی شود ". چند سال قبل، مانابندرا روی کمونیست سابق خاطرنشان کرد: "کمونیسم در آسیا اساساً ملی گرایی است که قرمز رنگ شده‌است". آنتون پانکوک کمونیست چپ و سلطنت طلب روسی نیکلاس اوستریالوف و واسیلی شولگین در سال ۱۹۲۰ اظهار داشتند که روسها برای اولین بار کمونیسم را "ملی" کردند. آنها بدین ترتیب توجه داشتند که بلشویک‌ها از نظر ساختار و ایدئولوژیک با سایر احزاب سوسیال دموکرات اروپا چقدر تفاوت دارند و این واقعیت است که حزب بلشویک ولادیمیر لنین (از جناح چپ حزب سوسیال دموکرات دموکرات کار روسیه تشکیل شده‌است) اولین حزب ملی کمونیست در نظر گرفته شود. در مارس ۱۹۱۸، لنین نام حزب خود را به حزب کمونیست روسیه تغییر داد. کمونیسم ملی همچنین به جریانات کمونیستی غیرروسی که در امپراتوری تزاری سابق پس از به دست گرفتن قدرت لنین در اکتبر ۱۹۱۷ بوجود آمدند و رژیمهای مختلف کمونیستی که پس از سال ۱۹۴۵ در سایر نقاط جهان ظهور کردند اشاره دارد. تاریخ کمونیسم
در انقلاب اکتبر ۱۹۱۷ روسیه برای اولین بار یک حزب با گرایش‌های مارکسیستی حزب بولشویک به قدرت رسید. فرضیه قدرت دولتی که توسط بولشویک‌ها مطرح شد بحث‌های نظری و عملی زیادی را میان مارکسیست‌ها به وجود آورد. مارکس معتقد بود که سوسیالیسم و کمونیسم بر پایه رشد سرمایه داری استوار هستند. روسیه یکی از فقیرترین کشورهای اروپایی قلمداد می‌شد که اکثریت مردم آن را رعایای بی سواد تشکیل می‌دادند و اندکی هم کارگران بخش‌های صنعتی بودند. ناگفته نماند که مارکس تأکید داشت که روسیه باید بتواند از مرحله سرمایه داری بورژوایی گذر کند. حزب کمونیست مجارستان
حزب کمونیست مجارستان () در ۲۴ نوامبر ۱۹۱۸ تأسیس شد و در مدت کوتاهی ۱۹۱۸–۱۹۱۹ تحت رهبری بلا کون و جمهوری شورایی مجارستان در قدرت بود. این دولت کمونیستی توسط ارتش رومانی سرنگون شد و فعالیت این حزب به شیوهٔ زیرزمینی ادامه پیدا کرد. این حزب پس از جنگ جهانی دوم قدرت خود را بازیافت و از ۱۹۴۵ تحت رهبری ماتیاش راکوشی سرکار آمد. در سال ۱۹۴۸ با حزب سوسیال دموکرات ادغام شد تا حزب کارگران مجارستان تشکیل شود. حزب کمونیست مجارستان عضو کمینترن بود. حزب کمونیست ایران (دهه ۱۹۲۰)
در شرایط دشوار زیرزمینی، اوائل سال ۱۹۲۰ مقدمات تشکیل حزب کمونیست آذربایجان فراهم می‌شود. ۱۱ فوریه (بهمن ۱۲۹۸) احزاب «همت» و «عدالت» در باکو به‌طور کلی به سازمان‌های محلی حزب سوسیال دمکرات کارگری (بلشویک) روسیه می‌پیوندند و «حزب کمونیست آذربایجان را بوجود می‌آورند. (تاریخ حزب کمونیست آذربایجان - باکو ۱۹۵۸ - ص ۳۴۷ ). در عین حال یک «هیئت مرکزی» از حزب عدالت) به صدارت آقایان یوسف زاده و دبیری پیشه‌وری تشکیل می‌شود، تا به رسیدگی به امور مربوط به اجتماعیون عامیون ایران ادامه دهند. در همین ماه فوریه، کمیته مرکزی حزب «عدالت» برای برگزاری کنفرانس سازمان‌های خود در آسیای میانه (در آن هنگام در بیش از۵۰ نقطه از شهرها و قشلاق‌های آسیای میانه نیز سازمان‌های «عدالت» وجود داشته‌است) اعضای کمیته مرکزی علیخان زاده و فتح اله زاده) را اعزام می‌دارد. از یکم تا سوم آوریل (فروردین ۱۲۹۹) در شهر تاشکند، با حضور ۱۷ نفر نماینده با رأی قطعی و عده‌ای مهمان، کنفرانس تشکیل می‌شود. یوسیپ بروز تیتو
در سال ۱۹۳۵ به اتحاد جماهیر شوروی سفر کرد و به مدت یک سال در بخش بالکان مشغول به کار شد و به عنوان یکی از اعضای حزب کمونیست شوروی و پلیس مخفی شوروی پذیرفته شد. در سال ۱۹۳۶ کمینترن کامراد والتر و تیتو را برای تطهیر (تصفیه کردن، اخراج یا کشتن) حزب به یوگسلاوی فرستاد. در سال ۱۹۳۷ میلان کورکیچ که دبیر کلی حزب کمونیست یوگسلاوی را در دست داشت به دستور استالین در مسکو کشته شد و در پی آن تیتو در پست دبیرکل حزب کمونیست یوگسلاوی به جای میلان کورکیچ نشست. حزب کمونیست فدراسیون روسیه
برنامه فعلی این حزب در سال ۲۰۰۸ تصویب شد، جایی که CPRF اظهار داشت که این تنها سازمان سیاسی است که به‌طور مداوم از حقوق کارگران و منافع ملی حمایت می‌کند. براساس این برنامه، هدف استراتژیک حزب ایجاد روسیه در «سوسیالیسم تجدید شده، سوسیالیسم قرن بیست و یکم» است. در سالهای اخیر، حزب کمونیست نیز تمایل به حرکت به سمت دنگیزم را نشان داده‌است. دبیر اول، گنادی زیوگانوف نیز اظهار داشت که آنها باید از مثال موفق چین یاد بگیرند و سوسیالیسم روسی را بنا کنند. وی همچنین همه اعضای حزب را به خواندن «کار انتخابی دنگ شیائوپینگ» تشویق کرد. وی در سفر خود به چین در سال ۲۰۰۸ گفت: «اگر ما قبلاً تجربه موفق را از چینی‌ها یادگرفته بودیم، اتحاد جماهیر شوروی منحل نمی‌شد». کمیته هماهنگی بین‌المللی احزاب و سازمان‌های انقلابی
به باور ایکور، ناهمگونی سازمان‌ها ریشه در تکه‌تکه شدن و انشعابات جهانی جنبش کارگری و مارکسیستی-لنینیستی از زمان کنگرۀ ۲۰ حزب کمونیست اتحاد شوروی در سال ۱۹۵۶،‌ و نیز در تحول بسیار متفاوت شرایط اجتماعی در کشورهای مختلف دارد. حزب کمونیست کانادا (مارکسیست–لنینیست)
حزب کمونیست کانادا (مارکسیست_لنینیست) از پیشرفت سازمانهای دانشجویی در طول دهه ۱۹۶۰ ایجاد شد. این در درجه اول در نتیجه تلاش‌های فعال دانشجویی مارکسیست هندی-کانادایی هاردیال باینز ایجاد شد، که تا زمان مرگ در سال ۱۹۹۷ بنیانگذار و رهبر ملی CPC (ML) بود. CPC (ML) از انشعاب حزب کمونیست کانادا (CPC) ایجاد نشده‌است. این حزب در دوره ای از فعالیت‌های روزافزون دانشجویی و جوانان به وجود آمد. در این زمان CPC هنوز در تلاش بود تا از انزوایی که در طول جنگ سرد با آن روبرو بود، و از یک گسست عمده در جنبش کمونیستی بین‌المللی بین جمهوری خلق چین و اتحاد جماهیر شوروی که CPC به‌طور سنتی از آن پشتیبانی می‌کرد، خارج شود. منصور حکمت
به‌هرحال در ۱۱ شهریور ۱۳۶۲ کومه له، اتحاد مبارزان کمونیست و تعدادی از کمونیستهای عضو پیکار و چریک‌های فدائی که هم‌زمان با بقیهٔ سازمان‌های چپ، سال‌های تلخ کشتار و دستگیری‌های شدید توسط حاکمیت جمهوری اسلامی ایران و نابودی حوزه‌ها و هسته‌های حزبی و کارگری را سپری می‌کردند، به تشکیل حزب کمونیست ایران اقدام کردند. حزب کمونیست مارکسیست-لنینیست (ترکیه)
حزب کمونیست مارکسیست-لنینیست یا م.ل.ک.پ (به ترکی: Marksist-Leninist Komünist Partisi, MLKP) یک حزب زیرزمینی کمونیست با گرایش خوجه‌ایستی در کشور ترکیه است. این حزب در سال ۱۹۹۴ تأسیس شد و از سال ۲۰۱۲ در انقلاب روژاوا مشارکت داشته‌است. حزب کمونیست سوریه
حزب کمونیست سوریه (عربی: الحزب الشیوعی السوری) در سال ۱۹۴۴ تأسیس گردید. مانند دیگر احزاب کمونیست جهان، حزب کمونیست سوریه در دهه ۱۹۸۰ با ظهور اپورتونیسم گورباچفی دچار انشعاب شد. در سال ۱۹۸۶ جناح هوادار پروسترویکا، به‌رهبری یوسف فیصل، از حزب کمونیست سوریه انشعاب نمود، لنینیسم را در تئوری و در عمل کنار نهاد، و حزب دیگری تحت عنوان «حزب کمونیست سوریه» در مقابل حزب مارکسیست-لنینیست‌های سوریه تأسیس نمود. از سال ۱۹۸۶ تا مارس ۲۰۱۱ در سوریه دو حزب تحت نام «حزب کمونیست سوریه (متحد)» و «حزب کمونیست سوریه (بکداش)» فعالیت می‌کردند. حزب منشعب از مارکسیست-لنینیست‌ها (حزب کمونیست سوریه (متحد)) از سال ۲۰۰۰ نشریه «النور» را منتشر می‌کند. حزب کمونیست کارگری ایران
منصور حکمت، در نقد عدم پیشروی مارکسیسم انقلابی در حزب کمونیست ایران و ضرورت کارگری شدن این حزب با مشاوره رضا مقدم در دههٔ هفتاد هجری شمسی، فراکسیون «کمونیسم کارگری» را در «حزب کمونیست ایران» تشکیل داد که علاوه بر این دو نفر، ایرج آذرین و کورش مدرسی را هم دربرگرفت. این نام نشان‌دهندهٔ تفاوت خط فکری آنان با جنبش‌های دیگری بود که خود را کمونیست می‌نامیدند، اما به زعم آن‌ها «غیرکارگری» بودند. مجموعه مباحث سال‌های ۱۹۸۹ تا ۱۹۹۱ در حزب کمونیست ایران و علی‌رغم هژمونی فراکسیون کمونیسم کارگری در این حزب، در نهایت به جدا شدن منصور حکمت و بخش وسیعی از اعضا و کادرهای این حزب منجر شد. حزب کمونیست ایران (دهه ۱۹۲۰)
پس از انقلاب فوریه ۱۹۱۷ (بهمن ۱۲۹۵) در روسیه و سقوط حکومت تزاری و تشکیل حکومت بورژوائی به ریاست کرنسکی انقلابیون آذربایجانی و ایرانی مقیم روسیه امکان یافتند که فعالیت سیاسی خود را علنی کنند، متشکل تر سازند و مراکز رهبری خویش را برپا نمایند. حزب کمونیست ایتالیا
در سال ۱۹۲۱ میلادی گروهی از حزب سوسیالیست ایتالیا جدا شدند و حزب کمونیست ایتالیا را تأسیس کردند. کمینترن
نهضت انقلابی مارکسیستی بسرعت در اروپا و آسیا و آمریکا ریشه دوانید و وسعت یافت. احزاب جدید کمونیست در بسیاری از کشورها تأسیس یافت. دراین مرحله نهضت کارگری را هم جریان میانه‌رو که تهدید می‌کرد و هم بیماری چپ روی و سکتاریسم که در احزاب جوان و بدون تجربه زمینه پیدا کرده بود. کنگره دوم انترناسیونال کمونیستی در سال ۱۹۲۰ با شرکت ۴۱ حزب تشکیل شد و نقش مهمی در مبارزه علیه باصطلاح چپ روها که با شرکت کمونیست‌ها در پارلمان و در سندیکاهای تحت رهبری و فرمیست‌ها مخالفت کرده و درعمل وسایل مختلف مبارزه انقلابی حزب کمونیست را از وی می‌گرفتند ایفا نمود. کمیته مرکزی حزب کمونیست اتحاد شوروی
در سال ۱۹۹۰ کنگرهٔ بیست و هشتم حزب قدرت دفتر سیاسی را به پارلمان منتقل کرد و از آگوست ۱۹۹۱ دفتر سیاسی منحل شد. سیاست در چین
حزب کمونیست چین در ماه ژوئیه سال ۱۹۲۱ میلادی تأسیس شد. از سال‌های ۱۹۲۱ تا ۱۹۴۹، حزب کمونیست چین مردم را در مبارزات سخت رهبری می‌کرد و در نتیجه ضمن برانداختن چیرگی امپریالیسم، فئودالیسم و سرمایه‌داری بوروکراتیک، جمهوری خلق چین را تأسیس نمود. حزب کمونیست ترکمنستان (۱۹۹۸)
حزب کمونیست ترکمنستان (به ترکمنی: "Türkmenistanyň Kommunistik Partiyasy" (TKP)، به روسی: "Коммунистическая партия Туркменистана") یک حزب سیاسی کمونیست در کشور ترکمنستان است که در سال ۱۹۹۸ تأسیس شد. منصور حکمت
این حزب، در اوایل دههٔ ۹۰ و در اوج فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی، و حملهٔ همهٔ متفکران و قشرها مختلف به کمونیسم، تشکیل شده بود و تلاش داشت که یک کمونیسم کارگری را در چپ ایران شکل بدهد. اولین انشعاب در حزب کمونیست کارگری در اواخر دهه ۹۰ میلادی رخ داد. در سال ۱۹۹۹ پس از دومین کنگره این حزب، قریب ۱۰۰ نفر از اعضا و کادرهای این حزب، در اعتراض به مباحث جدید این حزب، استعفا کردند. حزب کمونیست استرالیا
حزب کمونیست استرالیا در ۳۰ اکتبر ۱۹۲۰ در سیدنی توسط گروهی از سوسیالیست‌ها با الهام از گزارش‌های انقلاب روسیه شروع به فعالیت کرد. این گروه‌ها شامل حزب سوسیالیست استرالیا، برخی از اعضای حزب سوسیالیست ویکتوریا و همچنین انواع اتحادیه‌های صنفی مبارز بود. در میان بنیانگذاران حزب، اتحادیه صنفی برجسته سیدنی، جوک گاردن، تام والش، ویلیام پیسلی ارسمن حضور داشتند. زنان ضد نظام وظیفه شامل آدلا پنکهرست (دختر املین پنکهرست، نماینده حقوقی انگلیس)، کریستین جولی اسمیت و کاتارین سوزانا پریچارد بودند. مانیفست حزب کمونیست
طی چهل سال بعدی، همان‌طور که احزاب سوسیال دموکرات در سراسر اروپا و دیگر نقاط جهان ظهور می‌کردند، "مانیفست" هم در کنار آنها در صدها نسخه و در سی زبان مختلف انتشار یافت. مارکس و انگلس مقدمهٔ جدیدی برای نسخه روسی سال ۱۸۸۲ نوشتند که توسط گئورگی پلخانف در ژنو ترجمه شد. در این مقدمه در مورد اینکه آیا روسیه می‌تواند بدون واسطه به جامعه‌ای کمونیستی تبدیل شود یا مانند کشورهای اروپایی باید ابتدا سرمایه‌داری را تجربه کند بحث شد. بعد از مرگ مارکس در سال ۱۸۸۳، انگلس به تنهایی مقدمه‌ای برای پنج نسخه‌ای که در میان سال‌های ۱۸۸۸ و ۱۸۹۳ منتشر شدند نوشت. در این میان، نسخهٔ انگلیسی سال ۱۸۸۸ هم قرار دارد که توسط ساموئل مور ترجمه شد و انگلس آن را تأیید کرد و بر سراسر آن حاشیه نوشت. این نسخه از آن زمان به عنوان نسخهٔ معیار انگلیسی شناخته می‌شود. کمونیسم جنگی
کمونیسم جنگی نام نظام اقتصادی و سیاسی بود که در جریان جنگ داخلی روسیه از ۱۹۱۸ تا ۱۹۲۱ در جمهوری فدراتیو سوسیالیستی روسیه شوروی وجود داشت. مطابق تاریخ‌نگاری شوروی، بلشویک‌ها این سیاست را اتخاذ کردند تا برای شهرها و ارتش سرخ غذا و اسلحه مورد نیاز را فراهم کنند زیرا شرایط جنگ داخلی مانع از ادامه مکانیزم‌ها و روابط اقتصادی معمول شده بود. حزب کمونیست انقلابی آمریکا
حزب کمونیست انقلابی آمریکا که ابتدا با نام «اتحادیه انقلابی» تشکیل شده بود سازمانی مائوئیست در ایالات متحده است که در ۱۹۷۵ تشکیل شد. حزب کمونیست ایالات متحده آمریکا (مارکسیست–لنینیست)
حزب کمونیست ایالات متحده آمریکا (مارکسیست - لنینیست) یک حزب سیاسی کوچک مائوئیستی بود که در سال ۱۹۶۵ توسط اعضای حزب کمونیست ایالات متحده در اطراف مایکل لاسکی، که طرف چین در انشعاب چین و شوروی بود، در ایالات متحده تأسیس شد. حزب کمونیست عراق
حزب کمونیست عراق (عربی: الحزب الشیوعی العراقی / کردی: حزبی شیوعی عراق) حزبی است با بینش مارکسیستی، که از سال ۱۹۳۴ به بعد در عراق فعالیت می‌کند. حزب کمونیست چین
در ژوئیه ۱۹۲۰، لنین دومین کنگره انترناسیونال کمونیست را تشکیل داد. وی معتقد بود که انقلاب شوروی تنها پس از شکست سرمایه‌داری در سراسر جهان به پیروزی نهایی دست خواهد یافت. بخش امور خارجه شعبه ولادی وستوک از حزب کمونیست روسیه (بلشویک‌ها) تصمیم گرفت گریگوری وویتینسکی را به عنوان نماینده تام‌الاختیار به چین اعزام کند. وی در تاریخ ۵ ژوئیه در جلسه کمونیست‌های روسیه در چین برای ترویج تأسیس حزب کمونیست چین شرکت کرد. وویتینسکی به چن دوشیو کمک کرد تا دفتر انقلابی شانگهای را که به آن گروه کمونیست شانگهای نیز می‌گویند، تأسیس کند. استوجانوویچ به گوانگژو، ممائوف به ووهان، و بروای برای کمک به چینی‌ها در تأسیس گروه‌های کمونیست به پکن رفت. وویتینسکی هزینه‌های تبلیغاتی، کنفرانس و تحصیل در خارج از کشور را برای این گروه‌ها فراهم کرد. مائوئیسم
با وجود آنکه حزب کمونیست چین در سال ۱۹۲۱ تأسیس شد، عقاید سوسیالیستی در چین قبل آن هم رایج بوده‌است. عقاید سوسیالیستی در اواخر قرن ۱۹ وارد چین شدند و در سال ۱۹۰۷، کمونیسم آنارشیستی شکل غالب عقاید سوسیالیستی در چین بود. پس از مرگ استالین در سال ۱۹۵۳، رهبر جدید شوروی نیکیتا خروشچف جنایات استالین و کیش شخصیت وی را محکوم کرد. او بر لزوم بازگشت به تفکرات لنین و ایجاد تغییرات در روش‌های کمونیستی تأکید کرد. با این وجود، اصطلاحات خروشچف بر تفاوت‌های ایدئولوژیکی میان جمهوری خلق چین و شوروی دامن زد که این امر دهه ۱۹۶۰ کاملاً آشکار شد. اختلاف چین و شوروی در جنبش کمونیسم بین‌المللی، به خصومت آشکار مبدل شد و چین خود را رهبر جهان در حال توسعه معرفی کرد که در برابر او دو ابرقدرت یعنی شوروی و آمریکا ایستادگی می‌کند. حزب کمونیست آلمان (۱۹۹۰)
حزب کمونیست آلمان حزبی سیاسی است که در این کشور فعالیت می‌کند. این حزب در سال ۱۹۹۰ و در برلین تأسیس شد. لئونید برژنف
لئونید ایلیچ برژنف (زاده ۱۹ دسامبر ۱۹۰۶ – درگذشته ۱۰ نوامبر ۱۹۸۲) سیاست‌مدار و دبیرکل کمیته مرکزی حزب کمونیست اتحاد شوروی از سال ۱۹۶۴ تا ۱۹۸۲ بود. وی در تاریخ ۱۹ دسامبر سال ۱۹۰۶ در شهرک کامیانسکه در استان دنیپروپتروفسک در اوکراین امروزی که در آن زمان جزئی از امپراتوری روسیه بود زاده شد و در تاریخ ۱۰ نوامبر سال ۱۹۸۲ در مسکو درگذشت. او در سال ۱۹۶۴ دبیر اول و از سال ۱۹۶۵ به بعد دبیرکل کمیته مرکزی حزب کمونیست اتحاد شوروی بود. تاریخ شوروی
تاریخ شوروی در سال‌های بین ۱۹۲۲ تا ۱۹۹۱ عمدتاً تاریخ جمهوری‌های سوسیالیستی اتحاد شوروی است. این اتّحاد مبتنی بر ایدئولوژی، در دسامبر ۱۹۲۲ از سوی رهبران حزب کمونیست اتحاد شوروی تأسیس شد که تا حدودی مجاور با امپراتوری روسیه بود. در آن زمان، این کشور جدید شامل چهار جمهوری منتخب بود که عبارت بودند از: روسیه (SFSR)، اوکراین (SSR)، بلاروس (SSR) و ماوراء قفقاز (SFSR). بلشویک
این جناح‌ها در ژانویه ۱۹۱۲ پس از آنکه بلشویک‌ها یک کنفرانس حزب فقط در بلشویک‌ها را برگزار کردند و منشویک‌ها و متخلفان را به‌طور رسمی از حزب اخراج کردند، روابط خود را برای همیشه قطع کردند. در نتیجه، آنها جناحی در RSDLP را متوقف کردند و در عوض خود را یک حزب مستقل اعلام کردند، حزب کارگر سوسیال دموکرات روسیه (بلشویک‌ها) - یا RSDLP (ب). به‌طور غیررسمی از این حزب به عنوان حزب بلشویک نام برده شده‌است. در طول قرن بیستم، این حزب نامهای مختلفی را برگزید. در سال ۱۹۱۸، RSDLP (b) به حزب کمونیست تمام روسیه (بلشویک‌ها) تبدیل شد و تا سال ۱۹۲۵ در این کشور باقی ماند. حزب کمونیست کانادا (مارکسیست–لنینیست)
حزب کمونیست کانادا (مارکسیست - لنینیست) (کوته‌نوشت CPC (ML) یک حزب سیاسی فدرال کانادا است که توسط هادریال بینس در سال ۱۹۷۰ تأسیس شد. CPC (ML) از سال ۱۹۷۴ در انتخابات کانادا به عنوان حزب مارکسیست-لنینیسم کانادا ثبت شده‌است زیرا استفاده از نام حزب کمونیست در انتخابات کانادا برای جلوگیری از سردرگمی رای‌دهندگان ممنوع است. این حزب به‌طور جداگانه و مستقل از حزب کمونیست کانادا (CPC) با منشأ خود در میان دانشجویان و روشنفکران کانادا طی دهه ۱۹۶۰ توسعه یافت. پس از یک دوره همسویی با مائوئیسم و چین، حزب کمونیست کانادا یک خط طرفدار آلبانیایی را تا اوایل دهه ۱۹۹۰ دنبال کرد. حزب کمونیست آلمان (۱۹۶۸)
حزب کمونیست آلمان در ۱۹۶۸ در آلمان غربی به عنوان جانشینی برای حزب کمونیست سابق که در ۱۹۵۶ ممنوع شده بود تأسیس شد. پس از اتحاد دو آلمان بسیاری از اعضای این حزب آن را ترک کردند و به حزب چپ (در آن هنگام: حزب سوسیالیسم دموکراتیک) پیوستند. حزب کمونیست کلمبیا
حزب کمونیست کلمبیا (به اسپانیایی: "Partido Comunista Colombiano") یا PCC یک حزب کمونیست رسمی و قانونی در کشور کلمبیا است. این حزب در سال ۱۹۳۰ به عنوان حزب کمونیست کلمبیا تأسیس شد، که در آن زمان بخش کلمبیای کمینترن بود و در سال ۱۹۹۱ نام خود را تغییر داد. این حزب در حال حاضر به رهبری خائیم کایسدو و هفته نامه ای به نام "Voz منتشر می‌کند". اتحادیه احزاب کمونیست–حزب کمونیست اتحاد جماهیر شوروی
ساختار این اتحادیه متشکل از ۱۸ حزب احزاب کمونیست اتحاد جماهیر شوروی سابق است: دبیرکل حزب کمونیست اتحاد جماهیر شوروی
از ۱۹۲۵ به این طرف دبیر کل رهبر دفتر سیاسی و تقریباً همیشه رهبر کمیته مرکزی نیز بود.  این فهرستی از تمامی دبیران کل حزب کمونیست است. از ۱۳ مارس ۱۹۹۰ به بعد، صاحب این عنوان قدرت واقعی را در اختیار نداشت. اتحادیه کمونیست‌ها
اتحادیه کمونیست‌ها () حزب سیاسی بین‌المللی بود که در ژوئن ۱۸۴۷ در لندن بنیان گذاشته شد. این سازمان از طریق ادغام اتحادیه عدالت به رهبری کارل شاپر و کمیته مکاتبات کمونیست بروکسل که کارل مارکس و فردریش انگلس شخصیت‌های محوری آن بودند تشکیل شد. این اتحادیه نخستین سازمان سیاسی مارکسیست محسوب می‌شود. مارکس و انگلس مانیفست حزب کمونیست را در اواخر سال ۱۸۴۷ برای این سازمان نوشتند. این اتحادیه در نوامبر ۱۸۵۲ به‌طور رسمی و پس از دادگاه کمونیست کلن منحل شد. حزب کمونیست فرانسه
حزب کمونیست فرانسه در ابتدا رقیبی بسیار جدی برای حزب سوسیالیست به‌شمار می‌آمد و به نظر می‌آمد بر سر رهبری جنبش سوسیالیستی فرانسه با آن حزب رقابت کند. اما تنها پس از گذشت چند سال از نفوذ و محبوبیت آن کاسته شد و به حزبی کوچک بدل شد. در اواخر دههٔ ۱۹۲۰ سیاست‌های اتحاد شوروی تحت رهبری ژوزف استالین بر این حزب نیز حاکم شد و آن‌ها حزب سوسیالیست فرانسه را به عنوان "سوسیال فاشیست" محکوم کردند و از هرگونه همکاری با آن خودداری می‌کردند. در ضمن دورهٔ استالینیسم در این حزب نیز مانند سایر احزاب کمینترن اتفاق افتاد و رهبری هوادار استالین در سال ۱۹۳۰ به رهبری موریس تورز سرکار آمد و تمام اختلافات درونی را سرکوب و ممنوع کرد. به قدرت رسیدن آدولف هیتلر و ضرباتی که حزب کمونیست آلمان متحمل شد باعث شد که این سیاست در اوایل دههٔ ۳۰ تغییر کند. حزب کمونیست آلمان (۱۹۱۸)
حزب کمونیست آلمان حزبی سیاسی بود که در دسامبر ۱۹۱۸ از دل جرگه اسپارتاکسیت تشکیل شد. اتحادیه اسپارتاکیست فراکسیونی درون حزب سوسیال دموکرات آلمان بود. کمونیسم
ژوزف استالین در مارس ۱۹۵۳ درگذشت. علی‌رغم پاکسازی بزرگ، بسیاری از مردم شوروی بر مرگ او دریغ خوردند. اتحاد جماهیر شوروی در زمان مرگ استالین یک کشور صنعتی و مرکز یک امپراتوری جدید بود. به هر روی هنوز در شوروی یک روند مشخص انتقال قدرت وجود نداشت، لذا مدعیان جدیدی سر برآوردند. رقبای اصلی در این نزاع گئورگی مالنکوف، ویاچسلاو مولوتف و لازار کاگانویچ بودند اما فاتح نهایی نیکیتا خروشچف در ژوئن ۱۹۵۷ بود. بدین ترتیب تحکیم قدرت رهبر جدید شوروی بیش از ۴ سال طول کشید. کمونیسم
انقلاب اکتبر روسیه در سال ۱۹۱۷ به رهبری ولادیمیر لنین نقطه آغاز حضور کمونیست‌ها در قدرت به‌شمار می‌رود. بلشویک‌ها (اکثریت) و منشویک‌ها (اقلیت) دو شاخه از یک حزب بودند اما به دلیل اختلاف‌نظر به دو گروه تقسیم شدند؛ لنین و بلشویک‌ها برخلاف ژولیوس مارتوف و منشویک‌ها اعتقاد داشتند روسیه برای انقلاب سوسیالیستی آماده است. مارتوف و لنین همچنین دربارهٔ مسائلی مثل رهبری حزب نیز با یکدیگر اختلاف نظر داشتند زیرا مارتوف معتقد بود اعضای حزب باید بتوانند آزادانه نظراتشان را ابراز کنند اما لنین بر رهبری قوی با سلطه کامل بر حزب تأکید داشت. نهایتاً لنین توانست با شعار «صلح، زمین، نان» بین جمعیت خسته از جنگ روسیه طرفداران زیادی پیدا کند و با پایین‌کشیدن دولت موقتی که بعد از انقلاب فوریه ظهور کرده بود، حکومت کمونیست‌ها را برپا کند. اما رژیم جدید هم مخالفان خودش را داشت که سبب یک جنگ داخلی در روسیه بین سال‌های ۱۹۱۷ تا ۱۹۲۱ شد. اگر چه بلشویک‌ها پیروز شدند، اما به زودی مشخص شد مشکلاتشان هنوز به پایان نرسیده و در حال از دست‌دادن حمایت مردم هستند. این همزمان بود با دهمین کنگره حزب، که در آن رویکرد جدیدی برای تحکیم و حفظ قدرت اتخاذ شد. اول آن‌که فعالیت تمام احزاب در شوروی را ممنوع کردند و دوم، اختلافات داخلی در درون حزب (مانند ایجاد ائتلاف میان اعضا برای به چالش‌کشیدن رهبر) نیز ممنوع شد. در سال ۱۹۱۹، لنین در واکنش به کنفرانس بین‌المللی احزاب سوسیالیست که توسط حزب کارگر بریتانیا ترتیب داده شده بود، تصمیم گرفت کنفرانس جداگانه‌ای به نام کمونیست بین‌الملل (کمینترن) به موازات کنفرانس کارگر برگزار کند که با استقبال چندانی از سوی احزاب سوسیالیست اروپا مواجه نشد. حزب کمونیست چکسلواکی
حزب کمونیست چکسلواکی (چکی و اسلواکی: "Komunistická strana Československa", KSČ) یک حزب سیاسی کمونیست و مارکسیست-لنینیست در چکسلواکی بود که از ۱۹۲۱ تا ۱۹۹۲ میلادی برقرار بود. این حزب عضو کمینترن بود و از ۱۹۲۹ تا ۱۹۵۳ کلمنت گوتوالد رهبر آن بود. پس از پیروزی در انتخابات ۱۹۴۶ قدرت را در کودتای ۱۹۴۸ به دست گرفت و نظام تک‌حزبی را راه‌اندازی کرد و متحد اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی شد. به دنبال آن ملی‌سازی همهٔ شرکت‌های خصوصی انجام شد.