شهاب سنگها چگونه بوجود می آیند؟
شهاب‌سنگ
شهاب‌سنگ یا سنگ آسمانی یا به پارسی شخانه یا نیزه سنگ ، یک تکهٔ جامد بازمانده از پیکره هایی مانند یک دنباله‌دار، سیارک یا شهاب‌واره است که در اصل در فضای بیرونی جو زمین تشکیل شده و توانسته پس از گذر از جو و تاب آوردن بازخورد این گذر، بر روی سطح زمین یا یک سیارهٔ دیگر فرود آید. هنگامی که جرمی به درون جو می‌آید، عوامل گوناگونی مانند اصطکاک، فشار و برهمکنش شیمیایی با گازهای اتمسفری، موجب گرم شدن جرم و پراکندگی آن انرژی می‌شوند. این جرم سپس به یک شهاب‌واره دگرگون می‌شود و برای زمان کوتاهی یک آذرگوی را می‌سازد که همچنین با نام یک ستارهٔ سرنگون شونده (شهاب ثاقب) دیده و شناخته می‌شود؛ اخترشناسان نمونه‌های درخشان این پدیده را آذرگوی می‌نامند. "شهاب‌سنگ‌هایی" که بازتاب جو زمین را تاب آورده‌اند، اندازه‌های بسیار گوناگونی دارند. برای زمین‌شناسان، یک آذرگوی "شهاب‌سنگی" است که به اندازهٔ کافی بزرگ باشد تا بتواند یک دهانه برخوردی درست کند. روزانه حدود ۵۰ تن شهاب‌سنگ به درون جو زمین می‌آید. و بیشتر آن‌ها در لایه میان سپهر (مزوسفر) تبخیر می‌شوند.
دنباله‌دار
بقایای کوچک‌تر از یک سیارک، شهاب‌وار نامیده می‌شود. بیشتر شهاب‌وارهایی که وارد جو زمین می‌شوند، به اندازه‌ای کوچک هستند که نمی‌توانند وارد سطح زمین شوند و تبخیر می‌شوند و در این حالت عناوین مختلفی (شهاب یا شهاب‌سنگ) می‌گیرند. وقتی که شهاب‌وار وارد جو زمین می‌شود، گرم می‌شود و نور رشته‌ای مانندی از آن دیده می‌شود که شهاب نام دارد. اما گاهی اوقات شهاب‌وارها از جو زمین می‌گذرند و بر روی زمین می‌افتند که این جسمی که بر روی زمین افتاده‌است را شهاب‌سنگ می‌نامند. چاسنی (شهاب سنگ)
چاسینی () یک شهاب‌سنگ مریخی است که در ۳ اکتبر ۱۸۱۵، تقریباً در ساعت ۸ صبح، در چاسینی، شمال شرقی فرانسه سقوط کرد. "چاسینی" شهاب‌سنگی است که نام چاسینایت‌ها برگرفته از نام این شهاب‌سنگ است و ایجاد "C" در نام گروه اس‌ان‌سی (SNC) از شهاب‌سنگ‌ها را سبب شده‌است. "چاسینی" یک سنگ انباشته (سنگ کومولیتی) الیوین (دونیت) است. تقریباً به‌طور کامل از الیوین با اینترکومولوس پیروکسن، فلدسپات و اکسیدها تشکیل شده‌است. تا زمانی که NWA2737 در صحرای مراکش در شمال غربی آفریقا یافت شد، "چاسینی" تنها چاسینییت شناخته‌شده بود. بارش شهابی اژدهایی
بارش شهابی اژدهایی مهرماه، که در گذشته به صورت غیررسمی با عنوان جیاکوبینیدز نیز شناخته می‌شد، بارشی شهابی است که بر اثر عبور زمین از میان ردّ دنباله‌دار دوره‌ای ۲۱پی/جیاکوبینی - زینر ایجاد می‌شود. این بارش شهابی هرساله در اواسط مهرماه روی می‌دهد و معمولاً بین ۱۶ام و ۱۸ام مهر به اوج می‌رسد. بهترین شرایط برای رصد بارش شهابی اژدهایی، آسمان صاف و آلودگی نوری کم است. در سال‌های ۱۹۳۳ و ۱۹۴۶ نرخ ساعتی سرسویی بارش شهابی اژدهایی بسیار بیشتر از معمول شد و به هزاران شهاب در ساعت رسید. طغیان نادر در فعّالیّت بارش‌های شهابی هنگامی رخ می‌دهد که زمین از بخش‌های متراکم‌تر ردّ دنباله‌دار منشأ آن بارش شهابی عبور می‌کند، مانند سال‌های ۱۹۹۸ و ۲۰۰۵ که نرخ ساعتی سرسویی بارش شهابی اژدهایی به‌شدّت افزایش یافت. ترئولیت
ترئولیت را می توان به عنوان یک ماده معدنی بومی روی زمین یافت، اما در شهاب سنگ ها، به خصوص شهاب سنگ هایی که از ماه و مریخ سرچشمه می گیرند، فراوان تر می باشد. این یکی از مواد معدنی یافت شده در نمونه‌های شهاب سنگی است که در 15 فوریه 2013 در چلیابینسک به روسیه برخورد کرد. شدت نسبی ایزوتوپ‌های گوگرد در شهاب‌سنگ‌ها نسبت به کانی‌های زمین نسبتاً ثابت است، و بنابراین ترویلیت از شهاب سنگ Canyon Diablo به عنوان استاندارد بین‌المللی نسبت ایزوتوپ گوگرد، (Canyon Diablo Troilite (CDT انتخاب می‌شود. جزیره پایداری
کمی بعد از ارائهٔ نظریهٔ جزیرهٔ پایداری، پژوهشگران حدس زدند که بتوان نمونه‌هایی از این عنصرها را در طبیعت یافت. چرا که احتمال تشکیل چنین عنصرهایی در وقایع کیهانی مانند انفجار ابرنواخترها یا برخورد دو ستارهٔ نوترونی وجود دارد و ممکن است مقادیر بسیار اندکی از آن‌ها در قالب پرتوهای کیهانی یا درون شهاب‌سنگ‌ها به زمین رسیده باشد. نخستین برآوردهای نظری دربارهٔ نیمه‌عمر هسته‌های حوالی عدد اتمی=۱۱۴ و عدد جرمی=۱۸۴ در اواخر دههٔ ۱۹۶۰ انجام شد و نتایجی در حدود ۱۰ × ۲ سال به دست آمد. این نیمه‌عمر به اندازهٔ کافی طولانی بود که بتوان این عنصرها را در زمین پیدا کرد. به همین دلیل جستجوهای گسترده‌ای برای یافتن آن‌ها در طبیعت انجام شد. در این میان محققان مؤسسهٔ مشترک پژوهش‌های هسته‌ای دوبنا در اتحاد شوروی به رهبری فیزیکدان گئورگی فلروف تحقیقات وسیعی انجام دادند. اما نتیجه‌ای حاصل نشد. این کاوش‌ها در کشورهای دیگر نیز صورت گرفت. هرازگاهی برخی پژوهشگران ادعا می‌کردند ردی از این عنصرها یافته‌اند. برای مثال در دههٔ ۱۹۶۰ شیمیدان ادوارد آندرس شهاب‌سنگی را که در مکزیک یافت شده بود بررسی کرد و اعلام کرد عنصر زنون موجود در این شهاب‌سنگ حاصل فروپاشی عنصری ناشناخته است که عدد اتمی‌اش بین ۱۱۲ تا ۱۱۹ بوده‌است. اما بعد از سال‌ها تحقیق، او در دههٔ ۱۹۸۰ ادعای خود را پس گرفت. امروزه تصور می‌رود نیمه‌عمر این عنصرها کوتاه‌تر از آن است که بتوان آن‌ها را در منظومهٔ شمسی و به ویژه در زمین یافت. اما ممکن است بتوان ردی از آن‌ها به دست آورد. فیزیک‌دان یوری اوگانسیان عقیده دارد بهترین مکان برای یافتن رد این عنصرها در شهاب‌سنگ‌های پالازیت است. چرا که این نوع شهاب‌سنگ‌ها حاوی کانی اولیوین هستند. در صورتی‌که یک عنصر فوق سنگین از درون کانی اولیوین عبور کند، ردی در آن به جای می‌گذارد که با میکروسکوپ قابل شناسایی است. طول این رد به عدد اتمی عنصر بستگی دارد. به گفتهٔ اوگانسیان: «شهاب‌سنگی که صد میلیون سال در فضا سیر می‌کرده، مانند یک دوربین عکاسی است که از عنصر فوق سنگینی که میلیون‌ها سال پیش از درون آن رد شده، عکس گرفته‌است.» پژوهش برای یافتن عنصرهای فوق سنگین در طبیعت هنوز ادامه دارد. گاه‌شمار جهان
در نقطه‌ای بین ۲۰۰ تا ۵۰۰ میلیون سال، نخستین نسلهای ستارگان و کهکشانها تشکیل شدند (زمان دقیق آن همچنان در حال تحقیق و بررسی است) و نخستین ساختارهای بزرگ به تدریج شکل گرفتند. نخستین نسل ستارگان هنو رصد نشده‌اند. این ستارگان احتمالاً بسیار بزرگ (۱۰۰-۳۰۰ جرم خورشیدی) و غیر فلزی بودندو طول عمری بسیار کوتاهتر از ستارگانی که امروزه مشاهده می‌کنیم، داشتند. سوخت هیدروژنی آنها به سرعت به اتمام می‌رسید و به شکل یک ابرنواختر ناپایداری جفتی پس از چند میلیون سال منفجر می‌شدند. برخی نظریات معتقدند که ممکن است ستارگان کوچکی نیز شکل گرفته باشند که همچنان در حال سوختن باشند اما به هر حال نسل اولیه ابرنواخترها بیشتر عناصر شیمیایی که امروزه می‌بینیم را بوجود آوردند. عطارد
حدود یک میلیارد سال پیش، گدازه‌های آتشفشانی به‌سرعت بستر گودال‌های شهابسنگی پراکنده در سطح عطارد را پر کردند. حجم عظیمی از گدازه در مدت‌زمان نسبتاً کوتاهی نشست کرد و همین می‌توانسته عاملی برای ظهور این دره‌های نامتعارف باشد. سنگ
اگر چرخه بی‌هیچ وقفه‌ای ادامه یابد، این سنگ‌های تازه تشکیل شده در کف اقیانوس، به تدریج در اعماقی بیشتر و بیشتر مدفون شده و تحت تأثیر فشار ناشی از وزن سنگ‌های رویی، دما و نیروهای ناشی از حرکات زمین، قرار می‌گیرند. تحت این شرایط جدید ممکن است که سنگ‌های رسوبی تغییر یافته و به سنگ‌های دگرگونی تبدیل شوند. اگر دما و فشار همچنان افزایش یابند، این سنگ‌های دگرگونی نیز نهایتاً هویت خود را از دست داده و پس از ذوب شدن به صورت ماگما در می‌آیند. سرد شدن این ماگما باعث تشکیل دگرباره سنگ آذرین خواهد شد. به این ترتیب، چرخه‌ای کامل طی می‌شود. شهاب‌سنگ مریخی
شهاب‌سنگ مریخی () صخره‌ای است که در سیارهٔ مریخ تشکیل شده، در اثر برخوردی از سیاره به بیرون پرتاب شده و پیش از فرود به عنوان شهاب‌سنگ روی زمین، فضای میان‌سیاره‌ای را طی کرده و به زمین رسیده‌است. تا سپتامبر ۲۰۲۰، ۲۷۷ شهاب‌سنگ به عنوان مریخ طبقه‌بندی شده بوده‌اند؛ که کمتر از نیم درصد از ۷۲۰۰۰ شهاب‌سنگ طبقه‌بندی شده تا آن زمان است. نفتالین
گذشته از قطران زغال سنگ، مقدار بسیار کم از نفتالین توسط magnolias و انواع خاصی از آهو و هم چنین توسط موریانه قنات در برابر مورچه‌ها و قارچ‌های سمی تولید می‌شود. نفتالین در شهاب سنگ‌ها نیز یافت می‌شود. توده نفوذی
توده‌های نفوذی یکی از دو راه تشکیل سنگ‌های آذرین به‌شمار می‌روند، راه دیگر از طریق سنگ‌های بیرونی ناشی از فوران آتشفشانی یا رویدادهای مشابه است. به لحاظ فنی توده نفوذی تنها راه تشکیل سنگ آذرین درونی است؛ سنگ از ماگمایی که در حال سرد و جامد شدن در زیر پوسته سیاره است شکل می‌گیرد. در حالی که توده‌های بیرونی سنگ‌های بیرونی را پدید می‌آورند که این سنگ‌ها بر روی سطح تشکیل می‌شوند. خورشید کاذب
دکارت آن چنان مجذوب مسئله شد که تمام تفکرات فلسفی خود را کنار گذاشت و به این مسئله پرداخت. وی معتقد بود که این نورهای آسمانی توسط شهاب سنگ‌ها به وجود می‌آیند. اما در فاصله ای که دکارت به تحقیق در مورد این پدیده غریب می‌پرداخت، کلیسای واتیکان به نظریه خود رسیده بود: علت بروز این پدیده‌ها فرشتگانی بودند که صحنه آسمان را برای ظهور قریب مسیح آماده می‌ساختند. سیاره
هر سیاره‌ای در هنگام پیدایش در حال شاره است؛ در آغاز شکل‌گیری مواد چگالتر و سنگینتر به مرکز سیاره فرورفته و مواد سبک‌تر را نزدیک به سطح سیاره رها می‌کنند؛ بنابراین هر سیاره‌ای ساختار داخلی ناهمگنی متشکل از یک هسته سیاره‌ای چگال که با گوشته‌ای (جبه) پوشیده‌شده که یا شاره است یا شاره بوده‌است. سیارات سنگی در پوستههای سختی پوشیده شده‌اند، اما در غول‌های گازی، گوشته به سادگی در لایه‌های ابر بالایی حل می‌شود. سیارات سنگی هسته‌هایی از عناصری مانند آهن و نیکل، و گوشته‌هایی متشکل از سیلیکاتها دارند. این باور وجود دارد که مشتری و کیوان هسته‌های سنگی و فلزی دارند که در گوشته‌هایی از هیدروژن فلزی پیچیده شده‌اند. اورانوس و نپتون که کوچکتر هستند هسته‌های سنگی پوشیده از گوشته‌های آب، آمونیاک، متان و سایر یخ‌ها دارند. کنش شاره در درون هسته این سیارات یک ژئودینامو ایجاد می‌کند که باعث تولید یک میدان مغناطیسی می‌شود. اخترزیست‌شناسی
فرضیه‌ای تحت عنوان پان اسپرمیا ادعا می‌کند بذرهای حیات برای اولین بار از فضا و دیگر سیارات توسط شهاب‌سنگ‌ها به زمین آورده شده‌است. یکی دیگر از وظایف اخترزیست‌شناسی بررسی این موضوع می‌باشد. ایده امکان تشکیل حیات درروی زمین بواسطهٔ ورود مولکول‌های آلی از آنسوی فضا بسیار جالب توجه است. تجزیه و تحلیل قطعات بدست آمده از شهاب سنگ‌های کربن دار این نظر را اثبات می‌کند که برخی مولکول‌های آلی نظیر آمینو اسیدها در محیط خارج از کره زمین تشکیل شده‌اند. طبق مشاهدات نجومی این مولکول‌های آلی بسیار پیش تر از آنکه منظومه شمسی شروع به تشکیل کند درون اجرام فضایی کوچکتر مثل سیارکها و دنباله دارها به وجود آمده‌اند. با وجود دمای بالای سیارات در ادوار شکل‌گیری آن‌ها مولکول‌های اساسی حیات نمی‌توانستند تشکیل شوند یا از شرایط دشوار حاکم برآن جان سالم بدر برند؛ بنابراین این مولکول‌های مهم یا بعدها در اتمسفر سرد شده آن‌ها متولد شده‌اند یا توسط سیارک‌ها، شهاب سنگ‌ها و غبار بین سیاره‌ای وارد زمین گشته‌اند. بارش شهابی ثوری
گمان بر این است که دنباله‌دارِ انکه و شهاب‌های ثوری بقایای دنباله‌دار بسیار بزرگی هستند که در حدود بیست تا سی هزار سال پیش از هم‌پاشید و به چند تکهٔ بزرگ‌تر، و مقادیر انبوهی از مادهٔ میان‌سیاره‌ای تبدیل شد. بخش بزرگی از این مواد و قطعات حجیم هنوز در فضای داخل منظومهٔ شمسی جولان می‌دهند و هر از گاهی در دام میدان گرانشی زمین یا یکی دیگر از سیارات گرفتار می‌شوند. در مجموع می‌توان گفت که این جریان ماده، بزرگ‌ترین جریان ماده در منظومهٔ شمسی داخلی است. به‌علت اندازهٔ زیاد این جریان، عبور زمین از میان آن چند هفته طول می‌کشد، که بارش شهابی طولانی‌مدتی را نیز در پی دارد که چند هفته طول می‌کشد، که در مقایسه با اغلب بارش‌های شهابی دیگر که بازهٔ فعالیتشان تنها چند روز است، بسیار زیاد است. تمایز سیاره‌ای
پیش‌سیاره‌ها در اوایل تاریخ خود دارای غلظت بالایی از عناصر رادیواکتیو بودند، مقدار آن در طول زمان به علت واپاشی هسته‌ای کاهش یافته‌است. گرمای فعالیت‌های رادیواکتیویته، برخوردها، و فشار گرانشی اجزای تشکیل‌دهندهٔ پیش‌سیاره‌ها را ذوب کردند و آن‌ها را به سوی سیاره‌شدن رشد دادند. در مناطق ذوب شده، مواد سنگین‌تر توانست به سمت مرکز پیش‌سیاره فروکش کند، در حالی که مواد سبک‌تر به سوی سطح آن بالا آمدند. ترکیبات برخی از شهاب‌سنگ‌های اکندریتی نشان می‌دهند که تمایز در برخی از سیارک‌ها (مانند وستا) نیز رخ داده؛ که شهاب‌سنگ‌ها بعدها در اثر برخوردها، از پیکر آن‌ها به وجود آمده‌اند. ایزوتوپ رادیواکتیو کوتاه مدت Al احتمالاً منبع اصلی گرمای لازم بوده‌است. خرده‌سیاره
به جسمی متشکل از سنگ، غبار و دیگر موادی که ابر اولیه منظومه خورشیدی ما را تشکیل می‌دهد، خرده‌سیاره می‌گویند. ابعاد خرده سیاره‌ها از چندین متر تا چند صد کیلومتر متغیر است. این اجرام، در زمان تشکیل سیارات تشکیل شدند و به نوعی می‌توان آن‌ها را سیارات ریز قلمداد کرد؛ هر چند بسیار کوچک‌تر از این مفهومند. نظریه خرده‌سیارات، توسط ستاره‌شناس روسی، ویکتور سافرونوف ارائه شد که نظریه‌ای است پیرامون چگونگی تشکیل سیارات. کربن
از لحاظ فراوانی جرمی، پس از هیدروژن، هلیوم و اکسیژن، کربن چهارمین عنصر در سراسر کیهان است. کربن در خورشید، سایر ستارگان، دنباله‌دارها و جو اغلب سیارات، به‌وفور یافت می‌شود. برخی از شهاب سنگ‌ها حاوی الماس‌های میکروسکوپی هستند که در دوران اولیه تشکیل منظومه شمسی، زمانی که منظومه شمسی تنها یک قرص پیش‌سیاره‌ای بوده‌است، تشکیل شده‌اند. الماس‌های میکروسکوپی همچنین ممکن است در فشار و دمای بالا در بخش‌هایی از شهاب‌سنگ‌ها که در محل برخورد شهاب‌سنگ‌ها قرار دارند، تشکیل شوند. اخترشناسی
پدیده‌های آسمانی ماده فیزیکی طبیعی موجود در فضای بیرونی، موضوعات اخترشناسی را تشکیل می‌دهد و به‌طور عمده شامل: ستاره، سیاره، قمر، سیارک، دنباله‌دار، شهابواره، شهاب‌سنگ، کهکشان و سحابی است. قلوه‌سنگ
سنگی که به‌طور عمده از قلوه‌سنگ تشکیل شده‌است را جوش‌سنگ می‌نامند. سنگفرش نیز از مواد قلوه‌سنگی ساخته شده‌است. قلوه‌سنگ‌های رودخانه‌ای بیشتر در بستر جویبارهای کوهستانی که شیب متوسطی دارند، یافت می‌شود. یخچال‌های طبیعی نیز از حاملان قلوه‌سنگ‌ها هستند. تشکیل و تکامل منظومه شمسی
قدیمی‌ترین اجزای موجود در شهاب‌سنگ‌ها که به نظر می‌رسد اولین مواد جامد را به درون ابر پیش‌خورشیدی آوردند، ۴۵۶۸٫۲میلیون سال قدمت دارند، درحالی که مطابق یک تعریف عمر منظومه شمسی همین اندازه است. بررسی شهاب‌سنگ‌های باستانی نشان می‌دهد که ردپایی از هسته دختر پایدار ایزوتوپ‌های کم‌عمر مانند آهن -۶۰ یافت می‌شود که تنها در انفجار ستاره‌های کم عمر شکل می‌گیرد. این شامل چند ابرنواختری می‌شود که در زمان شکل‌گیری خورشید، در نزدیکی آن، رو داده‌اند. امواج شوک حاصل از یک ابرنواختر احتمالاً موجب شروع شکل‌گیری خورشید شده‌است، زیرا این امواج موجب بیش از حد چگال شدن بخشی از ابر شده و این مناطق فروریخته‌اند. از آن‌جا که تنها ستارگان حجیم و کم عمر، ابرنواختر می‌شوند، خورشید باید در منطقه عظیم شکل‌گیری ستارگان مثلاً شبیه سحابی شکارچی تولید شده باشد. بررسی ساختار کمربند کویپر و مواد غیرعادی درون آن نشان می‌دهد که خورشید در خوشه‌ای از ۱۰۰۰ تا ۱۰۰۰۰ ستاره در قطر بین ۶٫۵ تا ۱۹٫۵ سال نوری و جرم مجموع معادل ۳۰۰۰ خورشید ایجاد شده‌است. این خوشه بین ۱۳۵ تا ۵۳۵ میلیون سال پس از شکل‌گیری شروع به جدا شدن کرد. چندین شبیه‌سازی از خورشید جوان در تعامل با ستارگان در حال عبور در صد میلیون سال اول زندگی‌اش، چرخش‌های غیرعادی را در منظومه شمسی خارجی مانند اجسام منفصل به وجود آورد. کیهان‌شیمی
شهاب سنگ‌ها یکی از ابزارهای مهم برای مطالعه ماهیت شیمیایی در منظومه شمسی هستند. فهرست بزرگ‌ترین شهاب‌سنگ‌ها بر روی زمین
شهاب‌سنگ آهنی به شهاب‌سنگ‌هایی گفته می‌شود که عمدهٔ وجود آن‌ها از آلیاژ آهن-نیکل تشکیل شده‌است. شهاب‌سنگ
گهگاه هنگامی که یک سنگ آسمانی از جو زمین می‌گذرد فرم ریگماگلیپت‌ها را در سطح خود می‌گیرد. این‌ها به مانند اثر انگشت شست شما روی خمیر بازی هستند. زهره
بیشتر سطح زهره از صفحات گدازه‌های آتشفشانی پدید آمده‌است. از هنگام پیدایش زهره و مدت‌ها پس از آن، کنش‌های آتشفشانی چنان زیاد بوده که سطح سیاره، چندین بار بازسازی شده و هرگونه نشانه برخورد شهاب‌سنگ را از بین برده‌است. آخرین بازسازی سطحی که بین ۳۰۰ تا ۵۰۰ میلیون سال پیش در این سیاره رخ داده هر گونه کنش زمین‌ساختی بَعدی در زهره را آرام کرده و سطحی یکپارچه و صُلب به آن داده‌است. دهانه برخوردی
دهانهٔ برخوردی در ستاره‌شناسی به فرورفتگی، حفره یا گودالی در خاک اجرام آسمانی؛ از جمله زمین، که در اثر برخورد شهاب‌سنگ پدید آمده باشد گفته می‌شود. سنگ آتشفشانی
- اغلب سنگ‌های آتشفشانی دارای دو بخش هستند: الف) فنوکریست‌ها یا درشت‌بلورها که به‌طور معمول قبل از استقرار سنگ در جایگاه اصلی آن تشکیل شده‌اند. ب) خمیره ریزدانه یا شیشه‌ای که بلورهای درشت در آن‌ها جای دارند. مریخ‌نورد اکتشاف
برای نخستین بار در تاریخ، انسان موفق به بررسی شهاب سنگی بر سطح سیاره‌ای دیگر شد. فرصت توانست شهاب سنگی را پیدا کند که بستر جرم آن از آهن و نیکل تشکیل شده‌است. این شهاب سنگ که به اندازه یک توپ بسکتبال است، کاملاً سوراخ سوراخ شده و ماهیت آن به کمک طیف نگارهای مریخ نورد مشخص شده‌است. تعداد اندکی از شهاب سنگ‌هایی که بر روی زمین یافت می‌شوند، این ترکیبات را دارند و بقیه آن‌ها عمدتاً صخره‌ای هستند. به‌طور مثال، جرمی که گودال معروف آریزونا را پدیدآورده است، ترکیباتی مانند شهاب سنگ یافت شده بر سطح مریخ را داشته‌است. این شهاب سنگ در نزدیکی سپر گرمایی مریخ نورد در فلات نصف النهار یافت شده‌است. شهاب‌سنگ
شهاب‌سنگ‌ها هنگام برخورد با زمین می‌توانند داغ نباشند. درحقیقت روی بسیاری از آن‌ها ذرات شبنم یافت‌شده‌است. هنگام آمدن به جو زمین، گرمای برخاسته از پدیدهٔ ورود به جو سطح آن‌ها را گداخته می‌کند، ولی درون آن‌ها زمانی برای داغ شدن ندارد. تبخیری‌ها
چون تبخیری‌ها از کانی‌های با قابلیت انحلال نسبتاً بالایی تشکیل شده‌اند، پیدا کردن لایه‌های تبخیری در بیرون‌زدگی‌ها یا در عمق کم در زیر زمین که حل شده یا توسط سایر کانی‌ها جانشین شده باشد، غیرمعمول نیست. انحلال تبخیری‌ها منجر به ریزش و برشی شدن چینه‌های بالایی می‌گردد. سنگ‌های تبخیری متشکل از کانی‌های تبخیری (Evaporites Minerals) هستند که در اثر فرایندهای شیمیایی از آب‌های اشباع یا نزدیک اشباع توسط تبخیر خورشیدی (Solar evaporation) حاصل می‌گردند. با توجه به این تعریف این سنگ‌ها را محدود به سطح زمین می‌کنند؛ لیکن Warren اعتقاد دارد که این تبخیری‌ها اولیه‌اند و انواعی که در اعماق تشکیل می‌شوند ثانویه می‌باشند. سنگ
سنگ پا چندان سبک است که بر آب شناور می‌ماند. وقتی که گدازه از یک آتشفشان بیرون می‌ریزد، اغلب کفی بر روی آن وجود دارد. این که به سرعت سرد می‌شود و به شکل سنگ پا در می‌آید. سنگ خارا هرگز از گدازه‌ای که بر سطح زمین می‌ریزد تشکیل نمی‌شود. این سنگ از ماگما درست شده‌است خیلی به کندی سرد می‌شود. خارا سنگ زیبایی است و به آسانی صیقل می‌یابد. همیشه خالدار است، زیرا پیوسته سه نوع بلور مختلف در خود دارد که عبارتند از فلدسپات، کوارتز، و میکای سیاه یا بعضی از کانی‌های سیاه‌رنگ دیگر بعضی از فلدسپات‌ها سفید و برخی ارغوانی هستند. از این رو خارای خاکستری و خارای سرخ هست. اخترشناسی
با تشکیل ستارگان با جرم زیادتر ابر تبدیل به ناحیه HII می‌شود که در آن گازهای درخشنده و پلاسما قراردارند. طوفان‌های ستاره‌ای و انفجار ابرنواخترها باعث پراکنده شدن ابر می‌شوند و در نهایت یک یا چند خوشه باز از ستارگان تشکیل می‌شوند. این خوشه‌ها در کنار هم کهکشان راه شیری را تشکیل داده‌اند. مطالعات سینماتیک ماده در کهکشان راه شیری و دیگر کهکشان‌ها نشان می‌دهد که جرم نامرئی درآن‌ها بیش از جرم مرئی است بیشتر جرم کهکشان را هاله‌های سیاه تشکیل می‌دهند طبیعت این ماده سیاه رنگ هنوز برای دانشمندان نامشخص است. فهرست بزرگ‌ترین شهاب‌سنگ‌ها بر روی زمین
این فهرست شامل بزرگ‌ترین شهاب‌سنگ‌ها بر روی زمین است. یک شهاب‌واره واحد به هنگام ورود به جو غالباً متلاشی شده و به قطعات بیشتری تقسیم می‌شود؛ این قطعات کوچک‌تر بر جای مانده از شهاب‌واره‌ها را شهاب‌سنگ می‌نامند. در جدول زیر، بزرگ‌ترین قطعات شهاب‌سنگ که تاکنون بر روی سطح زمین کشف شده‌اند، فهرست شده‌اند. این شهاب سنگ بسیار با شکوه بوده. ستاره‌زایی
ستاره‌زایی یا زایش ستارگان فرایند دگرگونی گازها و غبارهای کهکشانی به توپ‌های پلاسما و در نهایت شکل‌گیری ستاره‌ها است. این دانش که از شاخه‌های ستاره‌شناسی است، به بررسی محیط‌های میان‌ستاره‌ای و گازهای کهکشانی عظیم در مناطق هیدروژنی اچ دو به عنوان بسترهای شکل‌گیری ستاره‌ها و نیز به بررسی ستاره‌های جوان و زایش سیاره‌ها به عنوان محصولات جانبی زایش ستاره‌ها می‌پردازد. دانش "زایش ستاره‌ها" در کنار بررسی شیوهٔ شکل‌گیری ستاره‌های تکی با بررسی ستاره‌های دوگانه و تابع جرم اولیه سروکار دارد. سنگ آواری
ذرات تشکیل‌دهنده سنگ‌های آواری در اثر تخریب سنگ‌های مناطق قاره‌ای به وجود آمده‌اند و توسط رودخانه‌ها به درون حوضه رسوبی حمل شده و رسوب کرده‌اند. این سنگ‌ها را بر اساس اندازه ذرات تشکیل‌دهنده آن‌ها به سه دسته سنگ‌های دانه‌ریز یا گل‌سنگ‌ها، دانه متوسط یا ماسه‌سنگ‌ها و دانه‌درشت یا کنگلومراها و برش‌های رسوبی تقسیم می‌کنند. به بافتی رسوبی که در آن ذرات درشت‌تر در تماس با یکدیگر هستند بافت آواربنیاد گفته می‌شود. سنگ آذرآواری
ذرات آذرآواری شامل خرده‌سنگ‌ها، بلورهای منفرد و قطعات شیشه‌های ولکانیکی می‌باشند. خرده‌سنگ‌ها می‌توانند از سنگ‌های منجمد شده در دهانه آتشفشان یا هر نوع سنگ دیگری که به وسیلهٔ گازها یا گدازه به سطح زمین آورده شده‌اند تشکیل گردند. بلورهای منفرد، بلورهایی هستند که قبلاً در داخل ماگما تشکیل گشته و در اثر انفجار به سطح آورده شده‌اند. قطعات شیشه از منجمد شدن یون‌های گدازه که زمان کافی برای تشکیل نداشته‌اند تشکیل می‌شود. این سه گروه ذرات را به ترتیب به نام سنگی، بلور و ویتریک نیز می‌نامند. کهکشان سنگ‌تراش
کهکشان سنگ‌تراش که همچنین با نام کهکشان سکه‌نقره‌ای نیز شناخته می‌شود، یک کهکشان مارپیچی در صورت فلکی سنگتراش است. این کهکشان از نوع کهکشان‌های ستاره‌فشان است؛ به دین معنی که دوران ستاره‌زایی شدیدی را می‌گذراند. عقیده بر این است که یک کهکشان کوتوله غنی از گاز که ۲۰۰ میلیون سال پیش با این کهکشان برخورد کرد عامل شروع دوران ستاره‌زایی کهکشان سنگ‌تراش بوده‌است. سازمان بین‌المللی شهاب
سازمان بین‌المللی شهاب یک سازمان ناسودبر است که در سال ۱۹۸۸ (میلادی) با کنار هم آمدن چندین سازمان دیگر، بنیان‌گذاری شد. این سازمان در پاسخ به نیازهای روز افزون برای همکاری بین‌المللی اخترشناسان آماتور و حرفه‌ای شهاب‌سنگ پدید آمد. گردآوری رصد شهاب‌سنگ‌ها با چند روش از سراسر جهان، از پژوهش فراگیر درباره بارش شهابی و پیوند آن با دنباله‌دار‌ها و محیط میان‌سیاره‌ای اطمینان حاصل می‌کند. شهاب‌سنگ هوبا
هوبا بزرگ‌ترین شهاب‌سنگ شناخته شده بر روی زمین است. ظاهر آن تقریباً مکعب شکل و ابعاد تقریبی آن ۳٫۸ متر × ۲ متر × ۱ متر است. ۸۲٫۴٪ آن آهن، ۱۶٫۴٪ نیکل، ۰٫۷۶٪ کبالت و مقادیر کمی کربن، سولفور، کروم، روی، گالیوم، ژرمانیوم و ایریدیوم است. شهاب‌واره
یک سیارک یا شهاب‌واره که وارد جو زمین می‌شود شهاب یا شَخانه نام می‌گیرد. به خط درخشانی که بر اثر ورود شهاب‌واره یا حرکت آن در جو ایجاد می‌شود شهاب ثاقِب گفته می‌شودکه ممکن است چندین ثانیه به طول بی انجامد. واژه شهاب عربی و شخانه فارسی است. ماگما
ماگما سنگ‌های گداخته‌ای هستند که اغلب در اتاقک مذابی در زیر رویه زمین قرار دارند و بر اثر فشار کم و دمای بالا به صورت نیمه‌جامد و گاه حتی مایع هستند. ماگما در دمای میان ۱۲۰۰ تا ۱۸۰۰ درجه سانتیگراد پدید می‌آید. ماگما پس از رسیدن به سطح زمین و گدازه شدن به مرور سرد شده و توده‌هایی از سنگ‌های همچون بازالت را پدیدمی‌آورند. طبیعت
واحدهای سنگی در ابتدا با رسوب‌گذاری بر روی سطح ایجاد می‌شوند. رسوب‌گذاری زمانی اتفاق می‌افتد که رسوب‌ها بر روی سطح زمین جاری شوند و بر اثر فشار به سنگ رسوبی تبدیل شوند یا زمانی که مواد آتشفشانی مانند خاکستر آتشفشانی یا گدازه جریان پیدا کنند، و سطح را بپوشانند. توده‌های نفوذی آذرین مانند ژرف‌سنگ، لاکولیث، دایک و آذرین‌لایه سنگ‌ها را از بالا به پایین فشار می‌دهند. کاماسیت
ساختارهای تامسون یا الگوهای ویدمن‌اشتاتن با سرد شدن شهاب سنگ ایجاد می شوند. در دماهای بالا، هم آهن و هم نیکل دارای دارای ساختار کریستالی FCC هستند. تشکیل شهاب سنگ به صورت تانیت کاملا مذاب (بیشتر از 1500 درجه سانتیگراد) شروع شده و با سرد شدن از 723 درجه سانتیگراد، فاز اولیه اولیه آلیاژ به تانیت تبدیل می شود و کاماسیت شروع به رسوب می کند. در مرحله است که شهاب‌سنگ در دمای زیر 723 درجه سانتیگراد سرد می‌شود و ساختارهای تامسون تشکیل شده و می‌توانند تا حد زیادی تحت تأثیر دما، فشار و ترکیب شهاب‌سنگ قرار بگیرند. بمب آتشفشانی
یک بمب آتشفشانی توده‌ای از سنگ مذاب است که قطر آن بیشتر از ۶۴ میلی‌متر باشد که به هنگام خروج مواد آتشفشانی از دهانهٔ آتشفشان از قطعات چسبناک گدازه تشکیل می‌شود. این توده‌های مذاب قبل از اینکه به زمین برسند سرد شده و به تکه‌های جامد تبدیل می‌شوند و به دلیل اینکه به سرعت سرد شده‌اند فرصت تبلور نداشته و دارای دانه‌بندی بسیار ریز هستند که منجر به تشکیل سنگ آذرین می‌شود. بمب آتشفشانی می‌تواند کیلومترها دورتر از دهانهٔ آتشفشان فرود بیاید، و اغلب شکل‌های آن‌ها متاثر است از حرکات آیرودینامیکی هوا در طول پرواز خودشان به هوا تا لحظه‌ای که فرود بیایند. بمب‌های آتشفشانی می‌توانند بسیار بزرگ باشند به‌طور مثال در فوران آتشفشان کوه آساما در ژاپن به سال ۱۹۳۵ قطر بمب‌های آتشفشانی خروجی تا ۵ متر حتی ۶ متر نیز می‌رسیدند. بمب‌های آتشفشانی می‌توانند بسیار خطرآفرین باشند و موجب مرگ انسان‌ها در منطقه فوران شوند، یکی از همین حوادث در آتشفشان کوه گالراس کلمبیا اتفاق افتاده است که در آن ۶ نفر در نزدیکی قله کشته و چند نفر دیگر به‌طور جدی صدمه دیدند که دلیل آن خروج غیر منتظره مواد آتشفشانی از دهانه آتشفشان بود. وستیت
وستیت (Wustite) یک ماده معدنی ایجاد شده از آهن(II) اکسید است که در شهاب سنگ‌ها یافت شده. رنگ خاکستری مایل به سبز در نور بازتاب شده دارد. وستیت در مقیاس سختی موهس بین 5 تا 5.5 قرار می‌گیرد و چگالی نسبی آن 5.88 است. وستیت یک نمونه معمولی از ترکیب غیر استوکیومتری می‌باشد. شهاب‌سنگ آهنی آی‌آی‌ای
شهاب‌سنگ‌های آهنی از نوع شیمیایی آی‌آی‌ای نوعی اکتاهدرایت با زبری گوناگون هستند که بیشترشان حاوی اِدخال‌های پرشماری از سیلیکات‌های سنگی بازبلوری شده می‌باشند. سنگ آذرخشی
سنگ آذرخشی شیشهٔ طبیعی لوله مانند است که از ماسهٔ کوارتزی، سیلیسیم دی‌اکسید یا خاک ساخته شده و در اثر برخورد آذرخش پدید آمده است. هنگامی که آذرخش با دمای دست کم ۱۸۰۰ درجهٔ سانتیگراد یک باره با زمین برخورد می‌کند، بر روی یک سطح رسانا، باعث ذوب شدن ناگهانی سیلیس و دانه‌های پیرامونش می‌شود. سنگ آذرخشی محصول سرد شدهٔ این فرایند است. این فرایند در بازهٔ زمانی یک ثانیه روی می‌دهد و یک پراکندگی در سطح پدید می‌آورد که در اصل همان رد پای آذرخش است. گاهی به این ماده "آذرخش سنگ شده" می‌گویند. الگوی ویدمن‌اشتاتن
ولی ظاهر و ترکیب و مراحل ایجاد این مواد زمینی ویدمن‌اشتاتن با فلز شهاب‌سنگی آن متفاوت است. سنگ منشأ
برای این‌که سنگ منشأ نفت تشکیل شود باید ابتدا رسوباتی ته‌نشین شوند و به تدریج با ضخیم‌شدن این رسوبات و ته‌نشین شدن رسوبات دیگر بروی آن‌ها، رسوبات قدیمی تحت فشار قرار می‌گیرند و به سنگ تبدیل می‌شود این عمل را سنگ‌شدگی یا "سنگی‌شدن" گویند. حال اگر رسوباتی که این سنگ‌ها را تشکیل می‌دهند، از نوع دانه‌ریز باشند سنگ حاصل از آن‌ها نیز ریزدانه است و اگر این رسوبات دانه‌درشت‌تر باشند سنگ حاصل از آن‌ها دانه‌درشت‌تر خواهد بود. الگوی ویدمن‌اشتاتن
برش شهاب‌سنگ از زوایای مختلف در شکل و جهت ویدمن‌اشتاتن تأثیر می‌گذارد، چون لاملای کاماسیت در اکتاهیدرات‌ها به‌طور دقیق چینده شده‌اند. اسم اکتاهیدرات‌ها از ساختار کریستالی هشت‌وجهی که موازی است برگرفته شده‌است. وجه‌های مخالف با هم موازی‌اند، اگر چه یک هشت‌وجهی دارای هشت وجه است ولی فقط ۴ سری از ظروف کاماسیت وجود دارند. آهن و نیکل آهن و نیکل-آهن کریستال با ساختار متفاوت را به ندرت شکل می‌دهد؛ ولی این جهت‌ها را نیز می‌توان با بلورنگاریبدون هیچ کار اضافه‌ای شناسایی کرد. برش یک اکتاهیدرات شهاب‌سنگ در جهات مختلف (یا هر ماده دیگری که دارای تقارن اکتاهدرال، که زیر مجموعه‌ای از تقارن مکعبی است) باعث یکی از حالات زیر می‌شود. فهرست بزرگ‌ترین شهاب‌سنگ‌ها بر روی زمین
شهاب‌سنگ سنگی-آهنی به شهاب‌سنگ‌هایی گفته می‌شود که از بخش‌های تقریباً برابر از آهن شهاب‌سنگی و سیلیکات‌ها تشکیل شده‌اند. سنگ
چرخه سنگ به مجموعه فرآیندهایی گفته می‌شود که منجر به ایجاد انواع سنگ روی پوسته زمین و همچنین تبدیل آن‌ها به یکدیگر می‌شود. به عبارت دیگر، به مجموعه تغییرات سنگ‌ها در اندازه و ترکیبشان در اثر فرایندهای مختلف مثل هوازدگی و انجماد مواد مذاب و دگرگونی چرخه سنگ گفته می‌شود. سنگ
سَنگ به مواد جامدی از پوسته زمین گفته می‌شود که از یک یا چند کانی که با یکدیگر پیوند یافته‌اند، تشکیل شده‌است. در زمین‌شناسی سنگ تجمعی طبیعی و جامد از مواد معدنی یا شبه‌معدنی است. لایه خارجی جامد زمین (سنگ‌کره) از سنگ تشکیل شده‌است. صخره‌ها سه گونه هستند: آذرین، رسوبی و دگرگونی. دانش شناختن سنگ‌ها را سنگ‌شناسی می‌نامند. عنصر اصلی تشکیل‌دهنده تمامی سنگ‌ها سیلیس است. سنگ‌ها و کانی‌ها در ساختمان‌سازی، صنایع، پزشکی و غیره به کار می‌روند. به قطعه‌های بزرگی از سنگ که در بیرون از خاک دیده شود، تخته‌سنگ یا صَخرِه می‌گویند. شهاب‌سنگ مریخی
سه گروه از شهاب‌سنگ‌های مریخی وجود دارد: شرگوتیت‌ها، نخلیت‌ها و شاسینگنیت‌ها که در مجموع به عنوان شهاب‌سنگ‌های اس‌ان‌سی SNC شناخته می‌شوند. چندین شهاب‌سنگ مریخی دیگر گروه‌بندی نشده‌اند. مه‌بانگ
مشاهدات مربوط به شکل و توزیع کهکشانها و اختروشها با پیش‌بینی‌های نظریه مه‌بانگ همخوانی دارند. ترکیبی از مشاهدات و نظریات چنین پیشنهاد می‌کند که نخستین اختروش‌ها و کهکشان‌ها در حدود یک میلیارد سال پس از مه‌بانگ به‌وجود آمده‌اند و از آن موقع تاکنون ساختارهای بزرگتری مانند خوشه‌های کهکشانی و اَبَر خوشه‌ها در حال شکل‌گیری بوده‌اند. جمعیت‌های ستاره‌ای در حال تکامل و پیرتر شدن بوده‌اند به گونه‌ای که کهکشان‌های دورتر (که به دلیل فاصله‌شان به همان شکلی که در اوایل جهان داشتند، دیده می‌شوند) بسیار متفاوت از کهکشان‌های نزدیک به نظر می‌رسند. علاوه بر این، میان کهکشانهایی که به نسبت زمان کمتری از تشکیلشان می‌گذرد، با کهکشانهایی که تقریباً در همان فاصله از ما قرار دارند اما اندکی پس از مه‌بانگ به‌وجود آمده‌اند، تفاوت مشخصی وجود دارد. این‌ها همه شواهدی قوی علیه نظریه حالت پایدار هستند. مشاهدات زایش ستارگان، توزیع کهکشان‌ها و اختروش‌ها و ساختارهای بزرگ‌تر، با نتایج شبیه‌سازی‌های مبتنی بر نظریه مه‌بانگ همخوانی کامل دارند و کمک می‌کنند که جزئیات بیشتری از این نظریه به دست آید. کاماسیت
هنگامی که شهاب سنگ در دمای زیر 750 درجه سانتیگراد سرد می شود، تغییر فاز آهن به فاز کاماسیت سبب بروز مغناطیسی می‌شود. در طول این سرد شدن، شهاب سنگ خواص مغناطش حرارتی غیر معمول پیدا می‌کند. خواص مغناطیسی مواد معدنی آهنی ای که تحت مغناطش حرارتی در پوسته زمین بدست می‌آید بیشتر از حالتی است که در شرایط برابر در دمای اتاق حاصل می‌شود. این روش یک مغناطش حرارتی غیر متعارف است زیرا به نظر می رسد به دلیل یک فرآیند شیمیایی باقیمانده است که با سرد شدن تانیت به کاماسیت القا می شود. چیزی که این موضوع را به ویژه جالب می کند این است که نشان داده شده است که در تمام میدان های مغناطیسی کندریت های معمولی صدق کرده و نشان داده شده است به اندازه 0.4Os قدرت دارند. شهاب‌سنگ آهنی آی‌آی‌ای
اگر خرده‌سیاره‌ای در یک و نیم میلیارد سال نخست ظهور منظومه خورشیدی شکل گرفته باشد، ممکن است عناصر پرتوزای کم‌عمر با گرمای ناشی از واپاشی خود آن را ذوب کرده باشند. خرده‌سیارات ذوب نشده می‌توانند دیرتر شکل گرفته باشند، یعنی زمانی که ماده تشکیل دهنده آنها مقادیر کمتری عناصر پرتوزا در خود داشته و در نتیجه برای ذوب شدن خرده‌سیاره ناکافی بوده‌اند. تشکیل و تکامل منظومه شمسی
اعتقاد بر این است که سیارات متنوع از ابر خورشیدی ساخته شده‌اند، ابر دیسک‌شکلی از گاز و گردوغبار که از تشکیل خورشی باقی‌مانده‌است. روش مورد قبول فعلی ساخته شدن سیارات برافزایش نام دارد، که در آن سیارات به عنوان دانه‌های درشت گردوغبار شروع به گردش پیرامون پیش‌ستاره می‌کنند. این دانه‌ها از طریق تماس مستقیم به توده‌هایی با قطر ۲۰۰ متر تبدیل می‌شوند که به نوبه خود برخورد می‌کنند تا اجرام بزرگ‌تر را شکل دهند (اجرام آسمانی کوچک) که اندازه آن‌ها تا ۱۰ کیلومتر می‌رسد. این قطر با برخوردهای بعدی با سرعت چند سانتی‌متر در سال افزایش می‌یابد و تا میلیون‌ها سال ادامه‌می‌یابد. اوکیتیت
اوکیتیت ماده معدنی جدیدی است که از شهاب سنگ اوکیت (Uakit) در روسیه کشف شده‌است. ترکیب شیمیایی آن وانادیوم نیتریت با فرمول شیمیایی VN است. در حالی که ترکیبب شیمیایی اکثر شهاب سنگها از آهن و نیکل تشکیل شده، درصد کمی از آنها همانند اوکیتیت شامل مواد معدنی هستند که فقط در فضا یافت می‌شوند. همانند دیگر مونونیتریتها، این ماده بسیار سخت است و خواص آن به سختی از یک نمونه کوچک و با اندازه ۵ میکرو متر بدست آمده‌است. به دلیل اندازه بسیار کوچک دانه‌های این ماده، پژوهشگران نتوانسته‌اند تمام خواص فیزیکی و اپتیکی آن را بررسی کنند. با این حال آنها دریافتند که اوکیتیت شباهت‌های ساختاری با دو ماده معدنی فضایی دیگر دارد. این ماده دارای رنگ خاکستری روشن است که در انعکاس نور، صورتی رنگ می‌شود و همچنین دارای سختی معدنی قابل توجه ۹ از ۱۰ است. شهاب
قطعه‌های صخره یا فلز که در فضا شناورند شهاب‌واره (Meteoroid) نام دارند، زمانی که این قطعات وارد جو یک سیاره بشوند شهاب (Meteor) نامیده می‌شوند و زمانی که به سطح سیاره برخورد کنند شهاب‌سنگ (Meteorite) نام می‌گیرند. گوی آتشینی که به هنگام گذر یک شهاب از جو پدید می‌آید اصطلاحاً آذرگوی نامیده می‌شود. یخ‌رفت
یخ‌رفت‌ها سنگ‌هایی هستند که بر اثر فشار یخ بر جدارهٔ درّه‌ها و بستر یخچال به وجود می‌آیند. سنگ‌هایی که از دیواره جدا می‌شوند، یخ‌رفت کناری را تشکیل می‌دهند. با به هم پیوستن دو یخچال، یخ‌رفت‌های کناری در هم می‌آمیزند و یخ‌رفت میانی را پدیدمی‌آورند. سنگ‌هایی که از کف دره‌ها توسط یخچال کنده شده و در زیر یخچال‌ها به حرکت در می‌آیند یخ‌رفت‌های زیرین را تشکیل می‌دهند. در انتهای یخچال‌ها، یخرفت‌های پایانی پدید می‌آیند. یخ‌رفت‌ها از نظر مواد تشکیل‌دهنده و اندازه کاملاً با یک‌دیگر متفاوت‌اند. در جلگه‌های اروپای شمالی، مرکزی و ایالات متحده، قطعه سنگ‌های گرد و بزرگی موسوم به یخ‌رفت‌های سرگردان یافت شده‌است. اندازه و گاه جنس این سنگ‌ها با سنگ‌هایی که زمین آن محل را تشکیل می‌دهد، متفاوت است. به عقیدهٔ زمین‌شناسان هزاران سال پیش در عصر یخ‌بندان یخچال‌هایی که به دشت‌ها منتهی شده‌اند؛ این سنگ‌ها را به مکان‌های فعلی آورده‌اند. دنباله‌دار
اگرچه شمار کمی از دنباله‌دارها از کمربند کویپر می‌آیند، اما بسیاری از آن‌ها از ابر اورت سرچشمه می‌گیرند. وقتی که ستارگان در حال گذر در فضا هستند، به برخی از اشیاء ابر اورت که خارج از مدارهای خود هستند، برخورد می‌کنند و دنباله‌دارها ساخته می‌شوند. بیشتر دنباله‌دارهای با تناوب مداری کوتاه از کمربند کویپر و با تناوب مداری بلند از ابر اورت سرچشمه می‌گیرند؛ هر چند که چند مورد استثنا برای این قاعده وجود دارد. برای نمونه، دنباله‌دار هالی تناوب مداری کوتاهی دارد و از ابر اورت سرچشمه گرفته‌است. ترئولیت
شهاب سنگ های آهنی مبتنی بر آلیاژ FeeNieCo حاوی عناصر هستند مانند: P، S و C. وجود آنها منجر به تشکیل رسوب فسفیدهای آهن نیکل به شکل شرایبرزیت و رابدیت و/یا سولفید آهن و ماشین آهن نیکل می شود. سنگ آهک
سنگ‌های آهکی شیمیایی: این نوع سنگ‌ها در اثر تأثیرات انحلال و محلول و حلال ایجاد می‌شوند که جانداران به صورت مستقیم در شکل‌گیری آن‌ها تأثیر ندارند. به‌طور کلی در اثر فعل و انفعالات محیطی و تغییرات غلظت انواع محلول‌ها و یون‌ها در محیط، این سنگ‌ها به صورت غیر محلول درآمده و در یک محیط رسوبی ته نشست حاصل می‌کنند. از انواع این سنگ‌ها می‌توان به تراورتن اشاره نمود. شبه‌جزیره یوکاتان
دانشمندان بر این باورند که شهابسنگ سترگی که باعث برافتادن نسل دایناسورها از روی زمین شد در همین ناحیه یوکاتان به سطح زمین برخورد کرده‌است. دهانه‌های ماه
می‌توان زمان پیدایش دهانه‌ها را آخرین بمباران سنگین ذکر کرد، همان زمانی که سیستم خورشیدی تشکیل شد و سیارک‌ها و اجرام کوچک به ماه و سیارات دیگر هجوم آوردند. زمانی که یک شهاب سنگ از فضا هجوم می‌آورد سرعتی بین ۱۰ تا ۷۰ کیلومتر بر ثانیه (۳۰ تا ۲۰۰ برابر سرعت گرانشی آزاد زمین). بر اثر این ضربه حدود ۱۰۰ متر در بستر کره مورد هجوم فرومی‌رود و این فقط چندین هزارم ثانیه به طول می‌انجامد در این حین تمامی نیروی جنبشی جرم برخوردکننده به گرما تبدیل شده و منفجر می‌شود و اجزای آن به صورت تکه‌های کوچک در اطراف گودالی که بر اثر برخورد به وجود آمده پراکنده می‌شوند و و در واقع به جزئی از دیوار اطراف سوراخ تبدیل می‌گردند. زمانی که یک جرم با سرعت زیاد با ماه برخورد می‌کند، سطح ماه یک نیروی بازگشتی به سمت بالا وارد می‌کند که این پدیده باعث به وجود آمدن کوه‌ها در مرکز برخی از دهانه‌ها است. این پدیده را به آسانی می‌توان بر روی آب وقتی که یک قطره به سطح آب برخورد می‌کند مشاهده کرد. ستون‌های آفرینش
ستون‌ها از مولکول‌های هیدروژن سرد و ذرات کیهانی تشکیل شده‌اند که با پرتو فرابنفش ستاره‌های نسبتاً نزدیک و داغ در حال تبخیر نوری هستند. طول ستونی که در سمت چپ قرار دارد به شش تا هفت سال نوری می‌رسد. پیش آمدگی‌هایی که در نوک انگشت مانند ابرها به چشم می‌خورند از منظومهٔ خورشیدی ما بزرگ‌ترند. شهاب
شهاب یا به پارسی شخانه و نیزه سنگ در ستاره‌شناسی به یک سیارک یا شهاب‌واره که وارد جو زمین می‌شود گفته‌می‌شود. به خط درخشانی که بر اثر ورود شهاب‌وار یا حرکت آن در جو ایجاد می‌شود شهاب ثاقِب گفته می‌شود. غبار دنباله‌دار
غبار دنباله‌دار () به گرد و غبار کیهانی که از یک دنباله‌دار سرچشمه می‌گیرد گفته می‌شود. "گردوغبار دنباله‌دار" می‌تواند اطلاعاتی در مورد منشأ و شکل‌گیری دنباله‌دار ارائه دهد. هنگامی که زمین از بین فضای آغشته به "غبار دنباله‌دار" عبور می‌کند، یک بارش شهابی در اتمسفر آن می‌تواند ایجاد شود، برای مثال: گرد و غبار دنباله‌دار هالی منشأ بارش شهابی اوریون بوده‌است. الگوی ویدمن‌اشتاتن
از آنجا که کریستال‌های نیکل-آهن به اندازه چند سانتی‌متر، فقط زمانی ایجاد می‌شوند که فلز در زمان بسیار زیادی سرد شود (بالای چندین میلیون سال)، وجود چنین بافتی اثبات‌کننده منشأ فرازمینی آن ماده و می‌توان از آن برای تشخیص این که آیا یک فلز از شهاب‌سنگ آمده‌است یا خیر استفاده کرد. دنباله‌دار
تفاوت اصلی میان دنباله‌دارها و سیارک‌ها چیزی است که آن‌ها از آن ساخته شده‌است. سیارک‌ها از فلزات و مواد سنگی و دنباله‌دارها از یخ، گرد و غبار و مواد سنگی ساخته شده‌اند. هر دو جسم آسمانی حدود ۴/۵ میلیارد سال پیش در اوایل منظومهٔ خورشیدی ساخته‌شدند. سیارک‌ها نسبت به دنباله‌دارها بسیار نزدیک‌تر به خورشید هستند، جایی که برای باقی ماندن یخ به حالت جامد بسیار گرم است. اما دنباله‌دارها نسبت به سیارک‌ها دورتر از خورشید هستند، جایی که یخ در آن ذوب نمی‌شود. یکی دیگر از تفاوت‌های میان این دو جسم آسمانی این است که دنباله‌دارها دم دارند و سیارک‌ها فاقد دم هستند. از دیگر تفاوت‌های این دو شیء فضایی می‌توان به الگوهای مداری آن‌ها اشاره کرد. دنباله‌دارها به مدارهای بسیار طولانی و دراز تمایل دارند و چندین بار ۵۰٬۰۰۰ واحد نجومی از خورشید فاصله می‌گیرند. در حالی که سیارک‌ها به مدارهای کوتاه‌تر و دایره‌ای‌شکل‌تر تمایل و در کمربند سیارک‌ها وجود دارند. تعداد دو شیء فضایی از تفاوت‌های دیگر آن‌هاست. تنها ۳٬۵۷۲ دنباله‌دار تا ۲۰ ژوئن ۲۰۰۹ کشف شده‌است، اما میلیون‌ها سیارک وجود دارد. چکیده‌سنگ
چکیده‌سنگ در زیر قندیلی به نام چکنده‌سنگ به‌وجود می‌آید و این دو به مرور زمان به هم می‌رسند و ستون واحدی را تشکیل می‌دهند. شهاب‌سنگ ویلامت
شهاب‌سنگ ویلامت ، که به‌طور رسمی ویلامت نامگذاری شده یک شهاب‌سنگ آهن نیکل است که در اورگن ایالات متحده آمریکا کشف گردیده‌است. این بزرگترین شهاب‌سنگ در آمریکای شمالی و ششمین در جهان است. در سایت کشف هیچ دهانه برخوردی وجود نداشته‌است. محققان باور دارند که این شهاب‌سنگ در جایی که اکنون کشور کانادا است یا در مونتانا فرود آمده و در پایان آخرین عصر یخبندان (حدود ۱۳۰۰۰ سال پیش) به صورت یک سرگردان یخبندانی در جریان سیل‌های میسولا به دره ویلیامت منتقل شده‌است. این شهاب‌سنگ برای مدتی طولانی توسط اقوام بومی دره ویلیامت، از جمله قبایل به رسمیت شناخته شده از سوی حکومت فدرال (CTGRC)، ستایش می‌شده‌است. مردمان بومی از این سنگ با نام تومونومُس (بازدید کننده از آسمان) یاد می‌کرده‌اند. شهاب‌سنگ یاردیملی
شاهدان عینی در آن هنگام دیدند که آذرگوی درخشان از ابرهای جنوب‌غربی تا شمال‌شرقی در حال گذر است. سقوط این شهاب‌سنگ با یک شعله نوری روشن و درخشان‌تر از نور خورشید همراه بود و صدایی ملنند رعد و برق داشت و در حال چرخش بود. نور آن مساحتی حدود را در برگرفت. سقوط قطعات جداگانه و صدای حاصل آن‌ها مانند سوت‌زدن یا پرواز هواپیمای بدون سرنشین و هواپیمای جت یا موشک بود. بررسی ویژگی‌های شیمیایی و فیزیکی شهاب‌سنگ توسط محقق اهل جمهوری آذربایجان، میرعلی قشقایی انجام شد. این شهاب‌سنگ از یک الگوی ویدمن‌اشتاتن پیروی می‌کند و از مقدار کمی از تریتیوم غیرعادی برخوردار است. ناهنجاری‌های مشابه تریتیوم پیش‌تر در سایر شهاب‌سنگ‌های آهنی دیده شده بود. شهاب‌سنگ آهنی
شهاب‌سنگ‌های آهن ، شهاب‌سنگهایی هستند که عمدهٔ وجودشان از آلیاژ آهن-نیکل است که به عنوان آهن شهاب‌سنگی شناخته می‌شود و معمولاً شامل دو شاخهٔ مواد معدنی: کاماسیت و تاینیت است. خاستگاه و منشأ "شهاب‌سنگ‌های آهن" از هسته‌های سیاره‌ایِ خرده‌سیاره‌هاست. ستاره
انرژی ستارگان ناشی از واکنش‌های هسته‌ای است. ماده اصلی تشکیل دهنده ستارگان رشته اصلی، هیدروژن است. هیدروژن موجود در ستارگان طی فرایند همجوشی هسته‌ای به هلیوم تبدیل می‌شود و در حین این واکنش گرما و نور بسیار زیادی تابش می‌یابد. دنباله‌دار
دنباله‌دارها تفاوت‌هایی با دیگر اجرام منظومهٔ خورشیدی از جمله سیارکها، شهاب‌وارها، شهابها و شهاب‌سنگها دارند که مهم‌ترین آن‌ها چیزی است که آن‌ها از آن ساخته شده‌اند. برای نمونه، سیارک‌ها از فلزات و مواد سنگی و دنباله‌دارها از یخ، گرد و غبار و مواد سنگی ساخته شده‌اند. دنباله‌دارها انواع قابل‌توجهی مانند دنباله‌دار بزرگ و مسیر خورشیدی دارند. دنباله‌دارهای بزرگ آن‌قدر بزرگ نیستند که با چشم غیرمسلح دیده شوند؛ با این حال وقتی به خورشید نزدیک می‌شوند، سطوح یخی آن‌ها تبخیر می‌شود و مقدار زیادی از گاز و گرد و غبار آن‌ها فرار می‌کند و جو و دم‌های بسیار بزرگی شکل می‌گیرد که دیدنی و قابل توجه است. این دنباله‌دارها، دنباله‌دارهای بزرگ نامیده می‌شوند. دنباله‌دار مسیر خورشیدی نیز طبقهٔ ویژه‌ای از دنباله‌دارهاست که به هنگام حضیض خود، فاصلهٔ بسیار (حدود ۸۵۰٬۰۰۰ مایل) از خورشید دارند. منظومه شمسی
وقتی که شهاب‌واره وارد جو زمین می‌شود، گرم می‌شود و نور رشته‌ای مانندی از آن دیده می‌شود که شهاب نام‌دارد. اما گاهی اوقات شهاب‌واره‌ها از جو زمین می‌گذرند و بر روی زمین می‌افتند که این جسمی که بر روی زمین افتاده‌است را شهاب‌سنگ می‌نامند. بیشتر شهاب‌سنگ‌ها، آهنی، سنگی یا آهنی–سنگی هستند و در اندازه‌های کوچک و بزرگ وجود دارند. شهاب‌سنگ هوبا یکی از بزرگ‌ترین شهاب‌سنگ‌هایی بود که در جنوب غربی آفریقا افتاد و وزن آن در حدود ۵۴٬۰۰۰ کیلوگرم (۵۴ تن) بود. مه‌بانگ
پس از انبساط اولیهٔ جهان به اندازهٔ کافی سرد شد که امکان پیدایش ذرات زیراتمی و بعدها اتم‌های ساده، پدید آید. به هم پیوستن ابرهای غول‌پیکر از عناصر اولیه (بیشتر از همه هیدروژن به همراه مقداری هلیم و لیتیم) بر اثر نیروی گرانش، باعث پیدایش ستارگان و کهکشان‌ها شد. در کنار این عناصر سازندهٔ نخستین، اخترشناسان آثار گرانشی مربوط به یک مادهٔ تاریک ناشناخته که کهکشان‌ها را احاطه کرده، را نیز مشاهده نموده‌اند. به نظر می‌رسد که بیشتر پتانسیل گرانشی جهان در این شکل باشد و نظریهٔ مه‌بانگ و سایر مشاهدات مختلف دلالت بر این دارند که این پتانسیل گرانشی اضافی از مادهٔ باریونی (مثل اتم‌های عادی) ناشی نمی‌شود. اندازه‌گیری پدیدهٔ انتقال به سرخ (رد شیفت) نشان داد که انبساط جهان شتاب‌دار است و شتاب‌دار بودن آن نیز به وجود انرژی تاریک مربوط می‌شود. سیاره
در مورد چگونگی پیدایش سیارات، هنوز اطلاع قطعی وجود ندارد. نظریه پیشتاز این است که سیارات در حین فروریختن یک سحابی و تبدیل آن به به قرص نازکی از گاز و غبار شکل می‌گیرند. در پی این فروریزی یک پیش‌ستاره در هسته تشکیل می‌شود که قرص پیش‌سیاره‌ای چرخانی آن را دربرگرفته‌است. از طریق برافزایش (یک فرایند برخورد چسبنده) ذرات غبار قرص به شکل پایداری در کنار هم انباشته می‌شوند تا اجسامی بزرگتر تشکیل دهند. تجمع‌های محلی جرم به نام سیارات خرد شکل می‌گیرند و با بهره‌گیری از جاذبه گرانشی فرایند برافزایش را تسریع می‌کنند. این تجمع‌ها مرتباً چگال‌تر می‌شوند تا اینکه سرانجام بر اثر گرانش به درون فرو ریخته و پیش‌سیارهها را تشکیل می‌دهند. پس از آنکه قطر سیاره از ماه بزرگتر شد، شروع به انباشتن یک اتمسفر گسترده می‌کند و از طریق پدیده پسار اتمسفری، سرعت جذب سیارات خرد آن بسیار افزایش می‌یابد. وقتی یک پیش‌ستاره به‌اندازه‌ای بزرگ می‌شود که شعله‌ور گردد و ستاره‌ای به‌وجود آید، قرص باقی‌مانده توسط پدیده‌های تبخیر فوتونی، بادهای خورشیدی و کشش پوینتینگ-رابرتسون از درون به خارج رانده می‌شود. پس از آن ممکن است که هنوز پیش‌سیاره‌های زیادی در حال گردش به دور ستاره یا یکدیگر باشند، اما به مرور زمان با هم برخورد کرده یا تشکیل یک سیاره بزرگتر یا اینکه مواد آن‌ها پراکنده می‌شود تا جذب پیش‌سیاره‌ها و سیاره‌های بزرگتر شود. آن اجسامی که به اندازه کافی پرجرم می‌شوند، بیشتر مواد موجود در همسایگی خود را جذب می‌کنند و تشکیل سیاره می‌دهند. در این میان، پیش‌سیاراتی که از برخوردها دوری کرده‌اند، یا از طریق جذب گرانشی به قمرهای طبیعی این سیارات تبدیل می‌شوند یا اینکه در کمربندهایی در کنار اجسام دیگر باقی‌مانده و تبدیل به سیاره کوتوله و اجرام کوچک می‌شوند. دهانه برخوردی
از آن زمان، میزان تولید دهانه ی برخوردی بر روی زمین به‌طور قابل توجهی کمتر بوده‌است. از آن دوره به بعد کره زمین به‌طور میانگین هر یک‌میلیون سال، یک تا سه برخورد شهاب‌سنگی را تجربه می‌کند که اندازه ی آن‌ها برای ایجاد دهانه‌های ۲۰ کیلومتری کافی است. بررسی‌ها نشان می‌دهد که نسبت به آنچه که تاکنون کشف شده باید به مراتب تعداد بیشتری دهانه ی برخوردی نسبتاً جوان بر روی کره ی زمین وجود داشته باشد. شهاب‌سنگ
هنگامی که یک سنگ آسمانی از جو زمین می‌گذرد یک لایهٔ بسیار نازک بر روی سطح بیرونی آن گداخته (ذوب) می‌شود. این لایهٔ نازک «پوستهٔ گداخته» نامیده می‌شود. آن اغلب سیاه و همانند پوستهٔ تخم مرغ است. پوستهٔ گداخته همچنین می‌تواند به رنگ خرمایی روی سنگ‌های آسمانی رخ بنماید؛ که چرایی آن را باید در وضعیّت آب و هوایی پس از فروافتادن آن‌ها یافت. تشکیل و تکامل منظومه شمسی
در منظومه شمسی داخلی، منطقه‌ای از منظومه شمسی داخل 4 AU، برای بخار شدن مولکول‌هایی مانند آب و متان مناسب بود، لذا اجرام آسمانی که در آن فاصله شکل می‌گرفتند تنها می‌توانست از اجزایی تشکیل شوند که نقطه ذوب بالایی دارند، مانند فلزات (آهن، نیکل و آلومینیوم) و سیلیکاتهای سنگی. این ترکیبات بسیار نادرند و تنها ۰٫۶ درصد جرم این ابر را تشکیل می‌دهند، لذا سیارات زمین‌سان نمی‌توانستند جرم زیادی داشته باشند. این جنین‌های زمین‌سان تا ۰٫۰۵ جرم زمین رشد کردند، و در حدود ۱۰۰ هزار سال پس از تشکیل خورشید، متوقف شدند؛ برخوردها و ادغام‌های بعدی بین اجرام بزرگ (به اندازه بدنه‌ها)، به سیارات زمین‌سان امکان بزرگ‌شدن و رسیدن به اندازه کنونی را فراهم کرد (سیارات زمین‌سان را در ادامه ببینید) شهاب‌سنگ مارکیسون
شهاب‌سنگ مارکیسون ، شهاب‌سنگ بزرگی است که در سال ۱۹۶۹ در نزدیکی مارچیسون، ویکتوریا، در استرالیا، با زمین برخورد کرد.مارکیسون از شناخته‌شده‌ترین شهاب‌سنگ‌ها است؛ یکی به سبب جرم جمع‌آوری شدهٔ آن؛ که به بیش از ۱۰۰ کیلوگرم می‌رسد و این واقعیت که سقوط آن مشاهده شده، و نیز به خاطر پیوستگی گروهی آن به گروه شهاب‌سنگ‌های غنی از ترکیبات آلی است. نیکل
نیکل یکی از اجزای اصلی تشکیل‌دهنده شهابسنگ به‌شمار می‌آید. شهاب‌سنگ‌های آهن و سیدریت شامل آلیاژهای آهن حدود ۵ تا ۲۰ درصد نیکل‌اند. نیکل تجاری به فرم‌های پنتلاندیت و پیروتیت است که این معادن در استان انتاریوی کانادا یافت می‌شود که این ناحیه حدود ۳۰ درصد از نیکل دنیا را تأمین می‌کند. دیگر معادن این عنصر در کالدونیا، استرالیا، کوبا، اندونزی و در مناطق دیگر است. منظومه شمسی
شهاب‌واره‌ها بقایای کوچک‌تر از یک سیارک هستند. بیشتر شهاب‌واره‌هایی که وارد جو زمین می‌شوند، به اندازه‌ای کوچک هستند که نمی‌توانند وارد سطح زمین شوند و تبخیر می‌شوند و در این حالت عناوین مختلفی (شهاب یا شهاب‌سنگ) می‌گیرند. حجرالاسود
جنس این سنگ منشأ بحث‌های فراوانی گردیده‌است. بنا به عقیده بعضی، این سنگ از بقایای آتش فشانی قدیم عربستان یا یک شهاب سنگ آسمانی است. تا کنون جنس این سنگ از بازالت، آگاتا، شیشه طبیعی یا قطعه‌ای از یک شهاب آسمانی معرفی گردیده‌است. از مهم‌ترین ویژگی‌های این سنگ شناور ماندن آن بر روی آب است که احتمال شهاب سنگ بودن آن را افزایش می‌دهد. در سال ۱۹۸۰ الیزابت تامسون از دانشگاه کپنهاگ نظریه‌ای را مبنی بر اینکه سنگ از محلی به نام وبر در عمان به مکه حمل شده‌است، مطرح نمود. این منطقه محل برخورد یک شهاب سنگ به زمین در حدود ۶۰۰۰ سال پیش تشخیص داده شده‌است. اخیراً این نظریه به وسیله پژوهشگران موزه تاریخ طبیعی بریتانیا مورد شک قرار گرفته‌است. بعضی از نویسندگان تاریخ به شباهت حجرالاسود با آلت تناسلی زن نیز اشاره کرده و برگرفته از رسوم خدای باروری عربستان قدیم می دانند. دسته‌بندی شهاب‌سنگ‌ها
هدف نهایی دسته‌بندی شهاب‌سنگ‌ها ، این‌است که گروهی از نمونه‌های شهاب‌سنگ را که دارای منشأ مشترک متمایزی هستند (از یک بدنه مشترک جدا شده‌اند)، در یک دسته گرد هم آورده شوند. در این دسته‌بندی جرم می‌تواند یک سیاره، سیارک، ماه، یا دیگر جرم‌های سامانه خورشیدی در پیکر کنونی آن باشد، یا جرمی که در گذشته وجود داشته‌است (به عنوان مثال یک سیارک ازهم‌پاشیده). هرچند، با چند مورد استثنایی، مرزهای این هدف فراتر از دانش امروز است، و این عمدتاً به این دلیل است که هنوز اطلاعات کافی دربارهٔ ماهیت اکثر بوده‌های سامانه خورشیدی (به ویژه سیارک‌ها و دنباله‌دارها) برای دستیابی به یک چنین طبقه‌بندی در دست نیست. در عوض، طبقه‌بندی شهابسنگی مدرن متکی بر قراردادن نمونه‌ها در «گروه‌هایی» است که در آن همه اعضا ویژگی‌های مشترک فیزیکی، شیمیایی، ایزوتوپیک و کانی‌شناختی مشترک با منشأ مشترک در یک بدنه از یک نیای مشترک داشته‌باشند؛ حتی اگر آن بدنه نامشخص باشد. چندین گروه شهاب‌سنگی که به این ترتیب دسته‌بندی می‌شوند ممکن‌است که عضو بدنه‌های ناهمگن، یا یک گروه واحد ممکن است دربرگیرنده اعضایی باشد که از انواع متفاوتی از بدنهٔ نیاهای بسیار شبیه اما متمایز آمده‌باشند. به موازات فراهم آمدن چنین اطلاعاتی، این سیستم طبقه‌بندی به احتمال زیاد تکامل خواهدیافت. توف (سنگ)
توف یک نوع سنگ متشکل از خاکستر آتشفشانی است که در هنگام انفجار آتش‌فشانی از سطح زمین خارج می‌شود. واژه خاکستر در واقع توصیف‌کننده اندازه ذرات است. اندازه ذرات آن کمتر از ۲ میلی‌متر است. به دلیل سبکی کیلومترها حرکت می‌کند و روی هم نهشته می‌شوند. اگر ذرات خاکستر داغ باشد این ذرات به هم جوش خورده و سنگ توف را تشکیل می‌دهند. دمای آن‌ها می‌تواند تا ۴۰۰ درجه سانتی‌گراد باشد. از نظر ترکیب کانی‌شناسی این سنگ در زمره سنگ‌های آتشفشانی قرار می‌گیرد ولی به دلیل نحوه تشکیل آن که به صورت ته‌نشینی است و اغلب ساختی لایه‌لایه دارد بسیار به سنگ‌های رسوبی نیز شباهت دارد. کانی‌شناسی این سنگ بسته به نوع سنگ مخزن ماگما و نیز سنگ‌های دودکش آتشفشان بسیار متغیر می‌تواند باشد. رنگ این سنگ در مقاطع دستی اغلب (نه همیشه) سبز است. زمانی که خاکسترها در محیط آبی رسوب کنند،توف دارای بلور نمی باشد. متالورژی آهنی
آهن از آلیاژ آهن نیکل استخراج می‌شود که حدود ۶ درصد از کل شهاب سنگ‌هایی که روی زمینمی‌افتند را تشکیل می‌دهند. این منبع اغلب به دلیل ویژگی‌های بلور منحصر به فرد (الگوی ویدمن اشتاتن) آن ماده، که زمانی که فلز سرد یا در دمای پایین کار می‌شود، حفظ می‌شود، با قطعیت قابل شناسایی است. از جمله این آثار می‌توان به مهره (زینتی) مربوط به هزاره پنجم قبل از میلاد در ایران و نوک نیزه و زیور آلات مصر باستان و سومر در حدود ۴۰۰۰ سال قبل از میلاد اشاره کرد. سنگ‌پوشه
تشکیل سنگ‌پوشه در کره زمین بیشتر بر اثر فرسایش و هوازدگی انجام می‌شود. به خاطر نبود یا کمبود جو در دیگر کرات، سنگ‌پوشه‌ها در کرات دیگر بیشتر بر اثر برخورد شهاب‌سنگ‌های ریز و هم‌چنین بر اثر تاثیرات تابش‌های کیهانی بر روی سطح کرات، تشکیل می‌شوند. کاماسیت
کاماسیت عمدتاً با شهاب‌سنگ‌ها مرتبط است، زیرا به دمای بالا، فشار کم و تعداد کمی از عناصر واکنش‌پذیر دیگر مانند اکسیژن نیاز دارد. شهاب سنگ های کندریتی را می توان بر اساس کندرول های موجود به گروه هایی تقسیم کرد. سه نوع عمده وجود دارد: کندریت های انستاتیت، کندریت های کربن دار و کندریت های معمولی. کندریت‌های معمولی فراوان‌ترین نوع شهاب‌سنگ‌هایی هستند که روی زمین یافت می‌شوند و 85 درصد از کل شهاب‌سنگ‌های ثبت‌شده را تشکیل می‌دهند. گمان می‌رود کندریت‌های معمولی همگی از سه منبع مختلف سرچشمه می‌گیرند، بنابراین در سه نوع LL، L، و H آمده‌اند. LL مخفف Low iron، Low metal بوده، L مخفف Low iron abundance و H مخفف High iron content می‌باشد. همه کندریت‌های معمولی حاوی کاماسیت هستند که با حرکت از کندریت‌های H به LL، فراوانی آنها کاهش می‌یابد. کاماسیت همچنین در بسیاری از شهاب‌سنگ‌های کمتر رایج مزوسایدریت و کندریت E نیز یافت می‌شود. کندریت های E، کندریت هایی هستند که عمدتاً از انستاتیت ساخته شده اند و تنها 2 درصد از شهاب سنگ هایی را تشکیل می دهند که بر روی زمین می‌افتند. کندریت های E دارای منبع سنگ کاملاً متفاوتی نسبت به کندریت های معمولی هستند. در تجزیه و تحلیل کاماسیت در کندریت های E، مشخص شد که آنها معمولاً حاوی نیکل کمتری نسبت به میانگین هستند. ماه
بیش از ۴٬۵ میلیارد سال پیش، سطح ماه به شدت توسط شهاب‌سنگ‌ها بمباران شد و گودال‌های زیادی به نام دهانه در سطح آن به‌وجود آمدند. وسعت بعضی از این دهانه‌های برخوردی به ۳۰۰ کیلومتر (۱۸۵ مایل) می‌رسد که توسط دیواره‌هایی از کوه‌های سنگی که بر اثر برخورد شهاب سنگ‌ها به‌وجود آمده‌اند، محصور شده‌اند. بعضی از گودالها، دیوارهای تراس دار یا حلقه‌های کوهستانی هم مرکز داشته و در اکثر آن‌ها قله‌هایی نیز وجود دارند. دهانه‌هایی که رگه‌های بزرگ و درخشان توف نام دارند، بسیار تماشایی هستند. تعدادی از گودال‌های بزرگ‌تر از گدازه آتشفشانی پر شده و دریاهایی در سطح ماه به‌وجود آورده‌اند. وادسلیت
وادسلیت، اولین بار در شهاب سنگی که در زمین فرود آمده بود در منطقه آلبرتا کانادا کشف شد. که این کانی به افتخار کشف کننده آن آرتور دیوید وادسلی (۱۹۱۸–۱۹۶۹)، وادسلیت نام گرفت. این کانی در آغاز در طبیعت وجود نداشته است و توسط این شهاب سنگ یا به زمین آورده شده است یا با دگرگونی هایی که در اثر برخورد این شهاب سنگ بوده است به وجود آمده است. فاز پرفشار الیوین، یک کانی به شکل بلوری راست لوزی است که با فرمول β-(Mg,Fe)2SiO4 نمایش داده می‌شود. وادسلیت توسط یک تبدیل فاز از الیوین (α-(Mg,Fe)2SiO4) تحت فشار تشکیل می‌شود و در نهایت با افزایش بیشتر فشار به رینگ وود با ساختار اسپینل (γ-(Mg,Fe)2SiO4) تبدیل می‌شود. این ساختار با قابلیتی که دارارست می‌تواند مقدار محدودی از کاتیون‌های دو ظرفیتی دیگر را به جای منیزیم که خود کاتیونی دو ظرفیتی است بگیرد، اما برخلاف ساختارهای α و γ، ساختار β با فرمول Fe2SiO4 از نظر ترمودینامیکی پایدار نیست. پارامترهای سلول آن تقریباً به مقادیر ذیل را دارا می‌باشند. a = ۵٫۷ Å، b = ۱۱٫۷۱ Å و c = ۸٫۲۴ Å است. شهاب‌سنگ
بسیاری از سنگ‌های آسمانی، به ویژه شهاب سنگ‌های فلزی، بسیار سنگین‌تر و چگال‌تر از سنگ‌های زمینی هستند. چگالی فلز آهن در حدود ۸ گرم بر سانتی‌متر مکعب است، چنان‌که بیشتر سنگ‌های آسمانی دارای چگالی بالاتر از ۳٫۳ گرم بر سانتی‌متر مکعب هستند. تنها چگالی شمار کمی از سنگ‌های زمینی، البتّه به جز سنگ‌های معدن فلزی، بالاتر از این است، که آن‌ها هم به‌طور نوعی اکسید آهن (مانند سنگ آهن مغناطیسی یا هماتیت) هستند.البته نا گفته نماند چگالی و وزن مخصوص بسیار متغیر بوده و ملاک تشخص برای شهاب سنگ ها نمی باشند. بارش شهابی
بارش شهابی یک پیش‌آمد آسمانی در آسمان شب است که در هنگام عبور سیارهٔ زمین در پیمودن مسیر مدار خود از میان توده‌ای از ذرات در فضا که شهاب‌واره خوانده می‌شوند رخ می‌دهد. در جریان حادث شدن این رویداد تعداد زیادی شهاب‌واره در جو زمین می‌سوزند. هر بارش شهابی در ناحیهٔ مشخصی از آسمان اتفاق می‌افتد و به این محل کانون بارش گفته می‌شود. جهت حرکت شهاب‌ها متفاوت است ولی امتداد مسیر آن‌ها به "کانون بارش" آن رویداد منتهی می‌شود. به دلیل دورنمای سه بُعدی، چنین به نظر می‌رسد که تمام شهاب‌هایی که از یک راستا می‌آیند، از یک نقطه گسیل می‌شوند. کربن
بر طبق نظریات فعلی اخترفیزیک، کربن در بخش‌های درونی ستارگان در زمانی که آن‌ها در مرحله شاخه افقی قرار دارند، تشکیل می‌شود. زمانی که ستارگان کلان جرم، با تولید ابرنواختر شروع به نابود شدن می‌کنند، کربن‌های تولید شده مانند غبار به درون فضا پرتاب می‌شوند. این غبار پراکنده شده، به‌عنوان مواد سازنده نسل بعدی ستارگان که اصطلاحاً ستارگان فلزینه نامیده می‌شوند و دارای سیاراتی به دور خود هستند، مورد استفاده قرار می‌گیرد. شهاب‌سنگ
بیشتر سنگ‌های آسمانی دارای مقداری آلیاژ آهن - نیکل هستند و به آسانی یک آهنربا را به سوی خود می‌کشند. شما می‌توانید به آسانی با یک آهن‌ربا این ویژگی را آزمایش کنید. یک آهنربا بی‌گمان به سنگ‌های آسمانی خواهد چسبید به شرط آن که دست کم دارای مقداری فلز باشند. برخی از شهاب سنگ‌ها مانند گونهٔ سنگی آن‌ها تنها دارای مقدار کمی فلز هستند با این وجود یک آهن‌ربای آویخته با ریسمان را به سوی خود می‌کشند۰ اما استثنائاتی نیز در این میان بچشم م خورند به عنوان مثال تعدادی از شهاب سنگ‌های پیدا شده از نوع لونار (ماه) یا حتی شهاب سنگ‌های مریخی هیچ عکس العمل مغناطیسی در برابر آهن‌ربا نداشتند که البته این نوع شهاب سنگ‌ها بسیار کمیاب و نادر هستند‍. جهان
سیاره‌ها به دور ستاره‌ها در حال گردشند. کهکشان‌ها می‌چرخند و دنباله‌دارها و سیارک‌ها در منظومهٔ خورشیدی در حال حرکت بر روی مدار خود هستند. عناصر، اتم‌ها، مولکول‌ها و ذرات پیوسته بر یکدیگر اثر می‌گذارند و تغییر می‌کنند. موج‌های الکترومغناطیسی همه‌جا هستند (ما برای دیدن آن‌ها باید بیرون از محوطهٔ وجودی‌شان باشیم) ممکن است همهٔ جهان از مادهٔ تاریک ساخته شده باشد که ما در این مورد مطمئن نیستیم. رایج‌ترین نظریه در مورد خلق جهان نظریهٔ مهبانگ یا انفجار بزرگ است. این نظریه عقیدهٔ بسیاری از دانشمندان به ویژه ادوین هابل اخترشناس مشهور قرن بیستم است. مهبانگ می‌گوید که جهان به‌وسیلهٔ یک موج سنگین انرژی و ماده ۱۰ تا ۲۰ میلیارد سال پیش به وجود آمده‌است. مهبانگ شکل‌گیری گازها و ذرات موجود در آسمان و هر چیز دیگری که در آن یافت می‌شود را نشان می‌دهد. این نظریه همچنین انبساط جهان در آینده را بیان می‌کند و نیز دور شدن همهٔ اجزای آسمان، کهکشان‌ها، ستارگان و سیاره‌ها و هر چه در آن است. در نتیجهٔ انفجار نخستین واکنش سریع آغاز شد و ذرات بسیار کوچک تشکیل شدند (دانشمندان می‌گویند که انفجار بزرگ یک انفجار نبود بلکه یک موج عظیم بود) و بعد بلافاصله جز اتمی ذرات به‌وجود آمد (برای خلق پروتون و نوترون) هیدروژن و هلیوم نخستین اتم‌ها بودند. از تأثیر این دو عنصر اساسی بر یکدیگر همهٔ مواد به وجود آمدند. کاربید سیلیسیم
مویسانیت که به‌طور طبیعی اتفاق می‌افتد تنها در مقادیر اندک در انواع خاصی از شهاب سنگ و در رسوبات سنگ‌تراشی و کیمبرلیت یافت می‌شود. تقریباً تمام کاربید سیلیسیم در جهان، از جمله جواهرات موئسانیت، مصنوعی است. موسانیت طبیعی برای اولین بار در سال ۱۸۹۳ به عنوان یک جز کوچک از شهاب سنگ کانیون دیابلو در آریزونا توسط فردیناند هنری مویسان یافت شد، که ماده در سال ۱۹۰۵ به نام وی نامگذاری شد. در ابتدا کشف Moissan از SiC که به‌طور طبیعی اتفاق می‌افتد مورد اختلاف بود زیرا ممکن است نمونه وی توسط تیغه‌های اره سیلیکون کاربید آلوده شده باشد که در آن زمان از قبل در بازار بودند.