እቲ ፀገም፡ ህወሓት/ኢህወዴግ ነዚ ንምምካት ዘኽእሎ ዝተጠናኸረ ቃልሲ ዘይምክያዱ እዩ። እቲ ሕዚ ኣብ ኢትዮጵያ ኣጓኒፉ ዘሎ ፀገም፡ ውፅኢት እቲ ሻቡ ዝተነዘሐ ናይ ጽልኢ ፕሮፖጋንዳ እዩ። ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዘለዉ ሰባት፡ ህወሓት ጠንቂ እቲ ዝተፈጠረ ጥፍኣትን ተሓታቲ ምግባሩን ጌጋ ምዃኑ ኣስሚርሉ። "ናይ ኢትዮጵያ ፀገም ብዘበነ ንጉሳዊ መግዛእቲ ዝተፈጥረ እዩ። ኢህወዴግ ነቲ ፀገም ንምፍታሕ ስርዓት ፌደራሊዝም ምኽታሉ ፅቡቕ'ዩ ነይሩ። ኣብ ኦሮሞ፣ ዓፋርን ሶማልያን ዝተፈጠረ ናይ ምንፃል ሕቶታት ብንጉሳዊ መግዛእቲ እምበር ብሰንኪ ህወሓት ኣይተፈጠሩን። "ህወሓት ንባዕሉ ክፍጠር ዝኸኣለ፡ ብሰንኪ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ትግራይ ብዘበነ ንጉሳዊ መግዛእቲ ዝወረደ ግፍዒን ወፅዓን እዩ። ህወሓት ከመይ ኢሉ ጠንቂ ኩሎም ፀገማት ኢትዮጵያ ክኸውን ይኽእል?" ይብል። ይኹን እምበር ህወሓት ንኡስ/ማይኖሪቲ ሓይሊ ስለዝኾኑ፡ ኣብ ዓባይ ኢትዮጵያ ዓብላሊ ድምጽን ሓይልን ክረኽቡ ስለዘይክእሉ ነቲ ፈደራሊዝም ኣብ ክንዲ ብጂኦግራፍን ምምሕዳራዊ ቅርጺን ብቛንቋ ስለዝወደቡዎ፡ ነዚ ሕጂ ዝማዕበለ ዓሌታዊ ስምዒትን ጎንጽን ፈጢሮም ብማለት ህወሓት/ኢሂወደግ ኣብ ዝሓለፈ 27 ዓመታት ኣብ ፖለቲካዊ ምሕደራ እታ ሃገር ኣሉታዊ ተራ ከምዝነበሮ ዝወቐስዎ ሊሂቃን እውን ኣለው። ሞት መለስ ዝገደፎ ስምብራት መለስ ዝጀመሮ ምትኽኻእ መሪሕነት ብምሉእነት ኣይተተግበረን። መሪሕነት ህወሓት ራእይ ነይርዎም። ቅድሚ ናብ ስልጣን ምምፀኦም ኢትዮጵያ ናበየናይ ብራኸ ክትበፅሕ ከምዝደልዩ ሕልሚ ነይርዎም። መለስ ካብ 1991 ዓ.ም ኣትሒዙ እቲ ምትኽኻእ ኣብ ውሽጢ ህወሓት ብድሕሪኡ እውን ኣብ ኢህወዴግ ተግባራዊ ንምግባር መዲቡ። ብ2008 ዓ.ም ናብ ዝለዓለ ብራኸ በፂሑ ነይሩ። ኰይኑ ግና ናብ ኩሎም ኣባላት ውድባት ኢህወዴግ መሊኡ ክሰግር ይግበኦ ነይሩ። እዚ ግን ከይኰነ ተሪፉ። ብኻልእ ገፅ፡ መለስ እቶም ካልኦት ኣባል ውድባት ኢህወዴግ ሓደሽቲ መራሕቲ ከፍርዩ ይመርሕ ነይሩ። ምስ ሞተ፡ ዕብየት ውድብ ኢህወዴግ ተዀሊፉ። ብድሕሪኡ ክመርሑ ኣይከኣሉን፤ ራእይ መለስ ከቐፅልዎ ኣይከኣሉን፤ መራሒ እውን ኣይነበሮምን፤ ይብል ጉንተር። በቲ ሓደ ሸነኽ ግን፡ ነብሲ-ሄር መለስ፡ ስልጣን ሒዞም ክትክኡን ክመርሑን ዝኽእሉ መንእሰያት ከፍርን ክሕብሕብን ስለዘይከኣለ፡ ውድቡ ህወሓትን/ኢሂወደግን ብጉጅለታት ተኸፋፊላ ንሓድሕዳ ከምእትትሃላለኽ ስለዝገበራ ኣብ ፖለቲካ ኢትዮጵያ ኣሉታዊ ተራ እውን ነይሩዎ እዩ ኢሎም ዝነቕፉዎ እውን ኣለው። ጉንተር እቲ ሕዚ ኣብ ኢትዮጵያ ናብ ስልጣን ዝደየበ ሓይሊ ብኸመይ ከምዝመፅአ ድማ ይትንትን። ሓደ ኣካል ኢህወዴግ ዝነበረ ኦህዴድ(ኦዴፓ) ኣብ ውሽጡ ዓመፅ ኣካይዱ። በዓል ጉጅለ ለማ ኣንፃር ሙክታር ከድርን (ፕረዚደንት ዝነበረ) ኣስቴር ማሞን (ምክትል መራሒት እቲ ውድብ ዝነበረት) ቃልሲ ኣካይዶም፤ ካብ ስልጣን ከምዝእለዩ ገይሮሞም። ነቶም ምስ ህወሓት ርክብ ዝነበሮም ገዳይም ተቓለስቲ እቲ ውድብ ኣልየሞም። እቶም ንዓርሶም "ጉጅለ ለማ" ኢሎም ዝሰመዩ ሰባት ሓደሽቲ ሰባት እዮም ኣረኣእያኦም እውን ዝተፈለየ እዩ። "ኣብ ኣምሓራ (ኣዴፓ) እውን ብተመሳሳሊ ነቶም ብ1991 ዓ.ም ዝነበሩ ነባራት ኣመራርሓ ብ2015 ምሉእ ንምሉእ ቀይረሞም። ብድሕሪኡ እቲ ኦሮማራ ዝበሃል ዘይስሩዕ ጥምረት ፈጢሮም። ብግልፂ ኣንፃር ህወሓት ዝተወደበ ሓይሊ እዩ ነይሩ። ካብኡ ነቲ ኣብ ህዝብታት ኣምሓራን ኦሮምያን ዝተወለዐ ህዝባዊ ዓመፅ ብምጉላሕ ኣንፃር ቀዳማይ ሚኒስትር ሃይለማርያም ደሳለኝ ከምዝቐንዕ ገይሮምዎ" በለ። "ስልጣን ከምዝደልዩ ኣይገለፁን፤ ለውጢ ኢና ንደሊ [ኢሎም እዮም] ቀሪቦም። ኦዴፓ ሓድሽ ሰብ ንደሊ ኢና ብዝብል፡ ለማ፡ ንኣብዪ ንቕድሚት ከምዝመጽእ ገይሩዎ፤ ምናልባት ሕዚ ለማ ጣዕስኡ ዝወጽኣሉ ኣይመስለንን" ይብል ጉንተር። "ኣብዪ ስለምንታይ እዩ ኣንፃር ህወሓት ደው ክብል ዝኸኣለ ንዝብል ምኽንያት ባዕሉ እንተዝነግረና እዩ ዝሓይሽ ግን ኣብ ኢትዮጵያ ፖለቲካዊ ሕልሙ ከግህድ ዕንቅፋት ክዀነኒ ዝኽእል ህወሓት እዩ ኢሉ ስለዝኣምን'ዩ እየ ዝብል። ናይ ደገ ሓይሊ ኢድ ኣለዎ ኢለ ግን ኣይኣምንን። ናብ ስልጣን ምስ መጽአ ግን ተጠቒሞምሉ ክኾኑ ይኽእሉ እምበር ካብ መጀመርትኡ ኢድ ምዕራባውያን ነይርዎ ክብል ኣይክእልን" ይብል። ቀፂሉ ጉንተር፡ ኢህወዴግ ንኣብዪ ኣቦ መንበር ገይሩ ክመርጾ እንከሎ ካልእ ዝሐሸ ኣማራፂ ኣይነበሮን። ህወሓት ድምፂ ኣይሃብዎን፤ ኰይኑ ግና ኣመራርፅኡ ጌጋ ኣይነበሮን። እዚ እዩ ዝበሃል ምስኡ ዝወዳደር/ዝናሓናሕ ሰብ ኣይነበረን፤ ደመቀ መኮነንን ሽፈራው ሽጉጤን እዮም መወዳድርቱ። ህወሓት ብ2012 ዓ.ም.ፈ ሃይለማርያም ደሳለኝ ምስ ተተከአ ናብ መሪሕነት ክምለሱ ከምዘይደልዩ ኣሚቶም እዮም። "ፍርቂ ልፃያ ዝበሃል ምሕረት ክህሉ ኣይኽእልን" ጉንተር ሽሮደር "ኣብ ኢትዮጵያ ሓደ ዘሕዝነኒ ጉዳይ'ሎ" በለ። ኣብ ወርሒ ሰነ 2018 ዓ.ም ኣብዪ ኣሕመድ ምሕረት ኣዊጁ። እቲ ምሕረት ንኹሎም ዓይነታት ፖለቲካዊ ክስታትን ገበናትን ዝምልከት እዩ። ብኡ መሰረት ዝተኸሰሱን ዝተፈረዱን ብይቕሬታ ተፈቲሖም። ብናተይ እምነት፡ እቲ ምሕረትን ይቕሬታን ነቶም ብወገን መንግስቲ ዘለዉ ኣካላት እውን ይምልከቶም እዩ። ፍርቂ ልፃያ ዝበሃል ምሕረተ ክህሉ ኣይኽእልን። ቅድሚ ሰነ 2018 ዝተፈፀሙ ተግባራት ይቕረ ክብሃሉ ኣለዎም እንተተባሂሉ። ብዕጥቂ ብረት ንዝዋጋእ ዝነበረ ብርሃኑ ይቕሬታ እንተገይርካሉ፤ ብብልሽውና ንዝተኸሰሰ መላኩ ፈንታ ይቕረ እንተኢልካዮ፡ ምስ ግንቦት 7 ኮይኑ ውዲት ንዝመሃዘ ኣሳምነው ፅገ ምሕረት እንተገይርካሉ፤ ንጌታቸው ኣሰፋን ንክንፈ ዳኘውን ይቕሬታ ዘይትገብረሉ ምኽንያት እንታይ ኣሎ። ምሕረት ምግባር ንኽልቲኡ ወገን ተፈፃሚ ክኸውን ኣለዎ ይብል። እተዘየለ ሕነ ምፍዳይ እዩ ክኸውን፤ ሕነ ምፍዳይ ድማ ንማንም ኣይጠቅምን እዩ። "ወርቅነህ ገበየው ን10 ዓመታት መራሒ ፌዴራል ፖሊስ ኮይኑ፡ ኣንፃር ተቓወምቲ ሓይልታት ይቃለስ ነይሩ። ብኸመይ ደኣ ዘይኽሰስ?
