ትግርኛ BBC News, ትግርኛናብቲ ትሕዝቶ ቀጽሉ ክፍልታት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት "ዋጦት: ሳይንቲስት ሙዚቃ እዮም" 1 ለካቲት 2018 ቅድሚ 52 ዓመታት ኣብ ከተማ ኒውዮርክ ኣብ ትርከብ ንእሽተይ ስቱድዮ ዝተፈጠረ ኢትዮ-ጃዝ፡ ካብ መላለይ ኣይፎን 8 ክሳብ ስያመ ኣብ ጀርመን ትርከብ ዓዲ ክበፅሕ ክኢሉ እዩ። ኢትዮ ጃዝ መላለይ ኣይፎን 8 ምስ ምዃኑ ተተሓሒዙ ዝተሓላለኹ ጉዳያት ዘለዉ እንትኾኑ ካብ ፍቓዶም ወፃኢ፡ እቲ ሙዚቃ ክወሃብ ከምዝኸኣለ ዝዛረቡ ኣይተ ሙላቱ፡ ምስ ወኪላቶም ኣብ ድርድር ከምዘለዉ ተዛሪቦም። ፍረ ጥበቦም ንመላለይ ኣይፎን 8 ምብቅዑ፡ ኢትዮ ጃዝ ዝፈጠሮ ፅዕንቶ እዩ ዝብሉ ኣይተ ሙላቱ፡ " ንሙላቱ ወይ ድማ ንኢትዮ-ጃዝ ጥራሕ ዘይኮነስ፡ ንሙዚቃ ኢትዯጵያ ኣብዚ ብርኪ ምብፅሑ ዓብይ ነገር እዩ" ይብሉ። ኣብ መላእ ዓለም ተደማፅነት ክረክብ ዝኸኣለ ኢትዮ-ጃዝ፡ ኣብዚ ብርኪ እዚ ንኽበፅሕ ዝተኸፈለ መስዋእቲ ቀሊል ኣይኮነን ይብሉ። ኣብ ዝተፈላለዩ መድረኻት ዓለም፡ ዝረኣየሉ ዕድል እውን ተፈጢሩ እዩ። ካብ ሞንጎ እዚኦም ውፅኢት ኢትዮ-ጃዝ ዝኾነን ንሽልማት ኦስካር ዝተመረፀን ሙዚቃ፡ "ብሮክን ፍላወርስ" ንዝተብሃለ ፊልሚ መዐጀቢ ኮይኑ እዩ። ካብዚ ብተወሳኺ ኣብ ቅዲ ሙዚቃ ሂፕ ሆፕ፡ ዓብይ ግደ ዘለዎም ኣሜሪካዊ ናስን ተፃዋቲ ቅዲ ሙዚቃ ሪጌ ዴሚን ማርሌይን፡ "የግሌን ትዝታ" ዝተብሃለ ደርፊ፡ "ዲስታንት ሪላቲቭስ" ኣብ ዝብል ኣልበሞም ኣካቲተሞ። ሙላቱ ኣስታጥቄ፡ ብትምህርቲ ሙዚቃ ዓብይ ኣብ ዝበሃል ካብ ዩኒቨርሲቲ በርክሌይ፡ ናይ ክብሪ ዶክትሬት ዝረኸቡ ፈላማይ ፀሊም ኣፍሪቃዊ እዮም። "ዩኒቨርሲቲ በርክሌይ ዓቢ ናይ ሙዚቃ ጃዝ ቤት ትምህርቲ እዩ። ኣብ ከምዚ ዝበለ ዩኒቨርሲቲ ተቐባልነትን ኣፍልጦን ምርካብ ክብሪ እዩ። ቅድሚ ሕዚ ኣብ ጃዝ ዓብይ ሽም ዘለዎም እኒ ዱክ ኤሊንግተን፣ ኩዊንሲ ጆንስ፣ ኣሪታ ፍራንክሊን ኣብ ዝተሸለምሉ፡ ሓደ ኣፍሪቃዊ ምርካብ ዓብይ ኣፍልጦ እዩ" ይብሉ። ኣብ ቀረባ እዋን ኣብ ጃፓን ልዕሊ 120 ሽሕ ሰባት ኣብ ዝተረኸብሉ ዝተኻየደ ኮንሰርት ፉጂስ፡ ስርሖም ዘቕረቡ ሙላቱ፡ ልዕሊ 140 ሽሕ ሰባት ኣብ ዝተዓደምሉ ዓብይ ፌስቲቫል ስኮትላንድ እውን ተሳቲፎም እዮም። እዚ ጥራሕ ኣይኮንን ኣብ ሃገረ ጀርመን እትርከብ ፖፕ ሲቲ ዝተባህለት ዓዲ ብኢትዮ-ጃዝን ሙላቱ ኣስታጥቄን ስም ተሰይማ። ካብኦም ብተወሳኺ ኣብ ዕብየት ሙዚቃ ዕዙዝ ግደ ዝነበሮም በዓል ኤልቪስ ፕሪስሊ፣ ማይክል ጃክሰንን ማሪያ ማኬባን እውን ተመሳሳሊ ዕድል ዝበፅሖም ሙዚቀኛታት እዮም። እዚኦም ኩሎም ፍረ ኢትዮ ጃዝ እዮም ዝብሉ ሙላቱ ኣስታጥቄ፡ ካብዚ ብተወሳኺ ብስም መሃዚ ጃዝ ዝኾነ ቻርሊ ፓርከር ኣብ ዝተሰየመን፡ በብዓመቱ ኣብ ከተማ ኒውዮርክ ኣብ ዝካየድ ፌስቲቫል ክፃወቱ ምኽኣሎም፡ ኢትዮ-ጃዝ ዝረኸቦ ዓብይ ክብሪ ዘርኢ ከምዝኾነ ይዛረቡ። "እዚ ኩሉ ንኢትዮ ጃዝ-ዓብይ ኣፍልጦ እዩ፤ ኩሉ ግዜ ኣብ ዝምነዮን ዝደልዮን ብርኪ እናበፅሐ እዩ። ናብ ዝኾነ ይኹን ቦታ ዋላ እንተኸድኩ፡ ዘሎ ናይ ህዝቢ ድሌትን ፍቕርን ዓብይ እዩ።" ኩሉ ግዘ ሓደሽቲ ስራሕቲ ካብ ምፍጣር ንድሕሪት ኣይብልን ዝብሉ ዶክተር ሙላቱ፡ ኣብዚ ሕዚ እዋን ድማ ካብ ስራሕቲ ኢትዮጵያዊ ፈላስፋ ዜማ ቅዱስ ያሬድ ብቅዲ ኦፔራ እናዳለዉ እዮም። እዚ ስራሕ እዚ ኢትዮጵያ ብዘፈር ባህሊ ንዓለም ዘበርከተቶ ግደ ዝዝክር እዩ። ኣብዚ መፅናዕቲ እዚ፡ ቤተክርስትያን ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ኣብ ትጥቀሞ መቋሚያ እውን ተመራሚሮም እዮም። እዚ መፅናዕቶም ድማ ኣብ ትሕቲ ዩኒቨርሲቲ ሃርቫርድ፡ ኢንስቲትዩት ቴክኖሎጂ ኦፍ ማሳቹሴትስ ብምዃን እዮም ዘካይድዎ ዘለዉ። "ምምራሕ ሙዚቃ፡ ኢትዮጵያ ንዓለም ካብ ዘበርከተቶም ተራ እዩ" (ኮንዳክቲንግ ኢዝ ኢትዮፕያን ኮንትሪቦዩሽን ቱ ዘ ወርልድ) ብዝብል ኣርእስቲ፡ መፅናዕታዊ ፅሑፍ ዘቕረቡ እንትኾኑ፡ በዚ ድማ ኢትዮጵያ ንካልኦት ብምቕዳም መቋሚያ ብምጥቃም ምምራሕ ሙዚቃ ከምዘምሃረት ይትንትኑ። መቋሚያ ጥራሕ ዘይኮነስ፡ ፀናፅልን ከበሮን ብሓፈሻ ንዋየ-ማህሌት እናተብሃለ ዝፅዋዕ ስርዓት ከምዘፅንዑ ይዛረቡ። " እዚ ክላሲካል ሙዚቃ እናተብሃለ ንዝፅዋዕ ሳይንስ ሙዚቃ መሰረት እዩ፤ እዚ ድማ ኢትዮጵያ ንዓለም ዘበርከተቶ ኣስተዋፅኦ የርኢ" ይብሉ። ኢትዮ-ጃዝ ብኸመይ ተፈጢሩ?
