9 ጉንቦት 2019 ምንጪ ስእሊ, Getty Images ቁጠባ ኤርትራ ብሰንኪ ኲናት፡ ውልቀ መላኽነትን ብሕቡራት ሃገራት ዝተነብረ እገዳን፡ ንዓሰርተታት ዓመታት ተዳኺሙ እዩ ጸኒሑ። እንተኾነ ግና እቲ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ምስ ጎረቤት ሃገር ኢትዮጵያ ዝተበጽሐ ስምምዕ ሰላምን ምልዓል እገዳታትን፡ እቲ ቁጠባ ክመሓየሽ ኣፍ ደገ ዘርሕው እዩ። እዚ ማለት እታ ሃገር ዝያዳ ኣብ ሰደድ ክትነጥፍ ዘኽእል እዩ። ግና ኤርትራ ካብ ምልካውን ሓደ ሰልፋውን ስርዓት ክሳብ ዘይተገላገለትን፡ ወተሃደራዊትን ክሳብ ዝኾነት፡ ከበድቲ ብድሆታት ክህልው ኢዮም። ብዘይካ'ዚ ኤርትራ፡ ኣብ ሕርሻ ዝምርኮስ ቁጠባ ዘለዋ፡ ሓንቲ ካብተን ድኻታት ሃገራት ኣፍሪቃ እያ። መግለጺ ስእሊ, ጎደና ናቕፋ ኣብዚ እዋን ካብ ድኽነት ወይ ገደብ ኣልቦ ሃገራዊ ኣገልግሎት ዝሃደሙ 1.5 ሚልዮን ኤርትራውያን ኣብ ወጸኢ ሃገራት ከም ዝነብሩ ይግመት፤ የማነ፡ ሓደ ካብኦም ኮይኑ ኣብ ኤውሮጳ ይቕመጥ። የማነ ኣብ በዓል ንምስታፍ፡ ኣብ ቀረባ እዋን፡ ናብ ምጽዋዕ፡ ኤርትራ በጺሑ፤ ንተኽእሎታት ናይ ቢዝነስ ድማ ክፍትሽ ፈቲኑ ነይሩ። እቲ ኣብ ኤውሮጳ ዝርከብ ትካሉ፡ ናይ ኢትዮጵያ ቢራ ዘከፋፍል ኮይኑ፡ ብመንገዲ ወደብ ባጽዕ ኣቢሉ ክሰድድ ይሓስብ። "እዚ ኣዝዩ ቀሊል ምኾነ" ድማ ይብል። ምንጪ ስእሊ, Getty Images መግለጺ ስእሊ, ዝበዝሕ ክፋል ኣፍራዪ ዓቕሚ ኤርትራ ኣብ ምክልኻል ሃገር ተጸሚዱ ጸኒሑ የማነ ኣብዚ እዋን ነቲ ፍርያት ብወደብ ጅቡቲ ኣቢሉ'ዩ ዝሰዶ። እታ ኣፍ ደገ ባሕሪ ዘይብላ ኢትዮጵያ፡ ድሕሪ እቲ ምስ ኤርትራ ዘካየደቶ ኲናት (1998-2000 ዓም) ንኹሉ ሰደድን ኣታውን ብመንገዲ ጅቡቲ ክተካይዶ ተገዲዳ'ያ ጸኒሓ። ኣብ ሓምለ 2018 ግና፡ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣቢይ ኣሕመድ፡ ምስ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ታሪኻዊ ስምምዕ ሰላም ብምግባሩ፡ እቲ ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ን 18 ዓመታት ተዓጽዩ ዝነበረ ዶብ ዳግማይ ክኽፈት ክኢሉ። ብሩህ ቁጠባዊ ዕድላት ኣብ ኤርትራ ኣብ መላእ ምብራቕ ኣፍሪቃ ተስፋ ተነቢርዎ ዘሎ ዕደና ኮሎሊ በዚ ድማ፡ ኣቕሑት ኢትዮጵያ ኣብ ኤርትራ ዕዳጋ ብምርካቡ ክውሕዝ ጀመረ። ሕቡራት ሃገራት ንትሽዓተ ዓመታት ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ኣንቢርዎ ዝጸንሐ ናይ ኣጽዋር፡ ምድስካል ርእሰማልን ምዕጋት መገሻን ዝርከብዎም እገዳታት ኣብ ወርሒ ሕዳር ኣልዒልዎ። እቲ እገዳ፡ ኤርትራ ንእስላማውያን ጉጅለታት ሶማል ትሕግዝ'ያ ብዝብል ክሲ ዝተነብረ ክኸውን ከሎ፡ ኤርትራ ግና ከም ዘይወዓለቶ'ያ ትገልጽ። ሎሚ እቲ ንኤርትራን ኢትዮጵያን ዘራኽብ ኣርባዕቲኡ ኣፍደገታት ዶብ ተዓጽዩ'ኳ እንተሎ፡ ግዝያዊ ምዃኑ ግና ይግለጽ። ጋዜጠኛ ኣሶሽየትድ ፕረስ ኣብ ኢትዮጵያን ኤርትራን፡ ኤልያስ መሰረት "ምዕጻው እቲ ዶብ ንጉዳያት ቀረጽ፡ ግምሩኽን ቪዛን፡ ስርዓት ንምትሓዝ እዩ ዝመስል" ይብል። እቲ ምዕጻው፡ ሚኒስትሪ መጉዓዝያ ኢትዮጵያ፡ ነቲ ንክልቲአን ሃገራት ዘራኽብ ናይ ኣውቶቡስ ኣገልግሎት፡ ውጥናት ኣጽፊፉ ምህላው ኣብ ዝገለጸሉ እዋን እዩ ኣጋጢሙ። ጋዜጠኛ ኤልያስ ገብረስላሴ ድማ "ወግዓዊ ብዘይኮነ መገዲ" ምስግጋር ናይ ሰባትን ኣቕሑትን ምህላው ይገልጽ። ኣብ 1993 ካብ ኢትዮጵያ ናጽነታ ዝረኸበት ኤርትራ፡ በቲ ዝነበራ ንግዳዊ ዝምድናታት ውርይቲ እያ ነይራ። እዚ ውጽኢት ናይ ደገ ጽልዋታት ክኸውን ከም ዝኽእል ይግለጽ፤ ኣዕራብ፡ ቱርካውያን፡ የመናውያን ኣብታ ሃገር ብብዝሒ ነይሮም እዮም። ኤርትራ ኣብ ትሕቲ መግዛእቲ ኢጣልያን (1890-1941) እንግሊዝን (1941-1952) እውን ጸኒሓ እያ። ብድሕ'ዚ ኤርትራ ብፌደሬሽን ኣካል ኢትዮጵያ'ያ ኮይና። ምንጪ ስእሊ, Getty Images መግለጺ ስእሊ, ኣብ ምዕራባዊ ኤርትራ ካብ ዝርከብ ዕደና ቢሻ፡ ወርቂ፡ ነሓስን ዚንክን ይዕደን ኣብ ዩኒቨርስቲ ካሊፎርንያ ምሁር ስነማሕበረሰብ፡ ፕሮፌሰር ተኽለ ወልደሚካኤል "ኣብ ኤርትራ 'ሕረስ ሓረስታይ፡ ንገድ ነጋዳይ' ዝብል ፍሉጥ ኣበሃህላ ኣሎ" ይብል። "እዚ ማለት ኤርትራውያን ነጻ ኣብ ዝኾነ ዕዳጋ፡ ናይ ምሻጥን ምዕዳግን ዕድላት ኣኽቢሮም እዮም ዝርእይዎ" ይብል። እንተኾነ ግና ቁጠባ ኤርትራ፡ ፈለማ በቲ ን 30 ዓመታት ዝቐጸለ ቃልሲ ንነጻነት፡ ብድሕሪኡ ድማ ካብ 1998-2000 ምስ ኢትዮጵያ ብዝተኻየደ ኲናት ዶብ፡ ኣብ ዝሓለፉ ዓመታት ዓንዩ እዩ። ብዘይካ'ዚ እቲ መንግስቲ ብዝኽተሎ ሕሉፍ ጸጋማዊ ስነቁጠባ፡ ቁጠባ እታ ሃገር ኣዝዩ ተጸልዩ እዩ። ምንጪ ስእሊ, Milena Belloni መግለጺ ስእሊ, ወደብ ባጽዕ "ምኽንያት ቁጠባዊ ዝሕታለ ኤርትራ፡ ኲናት ዘይኮነስ፡ እቲ ስነሓሳብ ኮሚኒዝም ዝኽተል መንግስቲ፡ ንናጻ ዕዳጋን ስርዓት ርእሰማልነትን ዘለዎ ዕሉል ጽልኣት እዩ፤ እዚ ድማ ብምኽንያት እቲ ስምምዕ ሰላም ዝቕየር ኣይኮነን" ትብል፡ ብዛዕባ ቃልሲ ንናጽነት ኤርትራ መጽሓፍ ዝጸሓፈት ሚኸላ ሮንግ። ኣብዚ እዋን፡ ዝኾነ ሰብ፡ ኣብ ሓደ ወርሒ ልዕሊ 5,000 ናቕፋ (330 ዶላር) ካብ ባንክ ከውጽእ ኣይኽእልን'ዩ፤ እዚ ንሸርፊ ጸሊም ዕዳጋ ንምቁጽጻር ዝተገብረ እኳ እንተኾነ፡ ኣብ ወፍርን ቁጠባን ዝፈጥሮ ዕንቅፋት ቀሊል ኣይከውንን። እዚ ጥራይ ዘይኮነ፡ ዝበዝሕ ኣፍራዪ ኣካል ሕብረተሰብ "ንሃገር ኣብ ምግልጋል" ኣብ ወትሃደራውን መንግስታውን ትካላት፡ ብውሕድ ደሞዝ ክተሓዝ ተገዲዱ ኣሎ። ኣብ ጀርመን ከተማ ሃምበርግ፡ ኣባል ጂጋ ኢንስቲትዩት ጉዳያት ኣፍሪቃ፡ ዝኾነት ኒኮል ሂርት ኣብ ቁጠባዊ ትንሳኤ ኤርትራ ትስፍውቲ ከም ዘይኮነት ትገልጽ። "እቲ ጸገም፡ ትሕተ ቅርጺ ፈጺሙ ዕሽሽ ተባሂሉ ስለ ዝጸንሐ እዩ" .
