ክንብል ሕቶ ኣቕሪብናሎም ነይርና።። ነዚ ናይ ምጽጋን ሓላፍነት ዘለዎ አካል፡ ሓለዋን ክንክን ሓድግታት ፌደራል ምዃኑ ይዛረቡ። ደጋጊሞም ብዛዕባ እቲ ኩነታት ከምዘፍለጡ ድማ ይገልጹ። ብህጹጽ እንተዘይተጸጊኑ፡ እቲ ሓደጋ ናብ ዝኸፍኣ ብርኪ ክበጽሕ ከምዝኽእል ስግኣት ኣለዎም። እንዳ ጨርቆስ ዉቕሮ ጨርቆስ ውቕሮ'ውን ካብቶም 'ክላስተር ውቕሮ-ገርዓልታ ውቅር ኣብያተ ክርስትያናት' ተባሂሎም ዝፍለጡ ሓድግታት ሓደ እዩ። ካብ ውቕሮ ንኣንፈት ሰሜን፡ ኣብ መውፀኢ ዓዲግራት ብኢድ ጸጋም እዩ ዝርከብ። እዚ'ውን ብ 346 ብኣብርሃ ወኣጽብሃ ዝተሃነጸ ምዃኑ ይዝረብ። ሰለስተ ቤተ መቕደስ፤ ሰለስተ ማዕጾ፡ ሰለስተ መስቀል ከምዝህልዎ ገይሮም ከምዝሰርሑዎ ሊቃውንቲ ይዛረቡ። "ፊልም ኤርትራ ኣብ ኣሰካፊ ደረጃ'ዩ ዘሎ" እዚ ህንጻ ካብ መንጎ እቶም ጥንታዊ ሓድግታት እኳ እንተኾነ፡ ቆላሕ በሃሊ ዝረኸበ ኣይመስልን። ሓደ ካብቶም ቤተመቕደሳት ብፍላይ ኣብ እዋን ክረምቲ፡ ማይ ልሒኹ እናኣተወ ኣብ ከቢድ ሓደጋ ኣውዲቑዎ ኣሎ። ኣባ ገብረሚካኤል በየነ፡ ኣብ ቀጽሪ ጨርቆስ ውቕሮ ረኺብናዮም። ብዛዕባ ጥንታውነቱ ኣውጊዖምና። 'ይኹን'ምበር' ይብሉ፤ "በህጹጽ ጽገና ከድልዮ እዩ። ክረምቲ ክረምቲ ናብቲ ቤተመቕደስ ማይ እናፍሰሰ ተጸጊምና ኢና" ኢሎም። ኣብ ውሽጢ እቲ ቤተ መቕደስ፡ ዓብዪ በርሚል ኣቐሚጦም ነቲ ዝልሑኽ ማይ ከምዘዕቑርዎ፡ ሓደ ሓደ እዋናት ድማ እቲ ታቦት ካብ ቦትኡ ንምንቅስቓስ ከምዝግደዱ እናሓዘኑ ይዛረቡ። ካብ ማህሌት ሓሊፍና፡ ናብቲ ቤተ መቕደስ ክንኣቱ ስለዘይንኽእል፡ ነቲ በጺሑ ዝተብሃለ ሓደጋ ክንርኢ'ኳ እንተተጸገምና፡ ካብኡ ወጻኢ ኣብ ዘሎ ኣካል እቲ ህንጻ ዝበጽሕ ዘሎ ጉድኣት ርኢኻ ምምስካር ግን ዝኸብድ ኣይኮነን። ኣብ ላዕሊ፡ ዝባን እቲ ናሕሲ ደይብና ከም ዝረኣናዮ ድማ፡ ኣብቲ ህንጻ ካብ ሖሖት ጀሚሩ ዝተፈላለዩ ተኽልታት ቦቒሉ ገዊዱን፡ ኣብ ቅድሜና እቶም ገበዝ ክጻህይዎ ሪእና። ብሓቂ ዘሕዝን እዩ። ወዮ ክንደይ ጥበባት ወለዲ ዝሓለፎ ጥንታዊ ህንጻ፡ ሰኣን ክንክንን ግቡእ ጽገናን ኣብ ዓብይ ሓደጋ ወዲቑ ኣሎ። ቅድም ክብል ቢሮ ባህልን ቱሪዝምን፡ ቃጸላን ሲሚንቶን ገይሮም ብላዕሊ ክደፍኑዎ'ኳ ፈቲኖም እንተነበሩ፡ እቲ ዝልሑኽ ማይ ነቲ መንበረ ታቦት ካብ ምብልሻውዐዓዲ ኣይወዓለን ይብሉ ክኢላ ዕቀባ ሓድግታት ኣይተ ጎይተኦም ዕቡይ። ኣብ ናሕሲ እቲ ጥንታዊ ህንጻ ጉዳኣት ይበጽሕ ምህላዉ'ውን ወሲኾም ተዛሪቦም። መግለጺ ስእሊ, ኣባ ገብረሚካኤል በየነ ምስ ኣንዳ ኣብርሃ ወ ኣጽብሃ እንትነጻጸር፡ ነበርቲን ተገልገልቲን ጨርቆስ፡ ብቐሊሉ ክከላለኸሉዎ ዝኽእሉ ዝነበረ ሓደጋ፡ ሰኣን ምክልኻል ሐዚ ናብ ዝኸፍአ ብርኪ በጺሑ ይብሉ። "ነቲ ሕብረተሰብ'ውን ኣስተምሂርካ ምክልኻል ይከኣል ነይሩ'ዩ። እቲ ወጻኢ ንእሽቶ፡ እቲ ዝበጽሕ ሓደጋ ግን ሰፍ ዘይብል እዩ" ይብል። ኣባን ተገልገልትን ድማ፡ ሕዚ'ውን እንተኾነ፡ ቅልጡፍን ነቲ ጸገም ካብ መሰረቱ ዝፈትሕን ጽገና ንክግበረሉ እዮም ዝሓቱ። ቤተ መንግስቲ ሃጸይ ዮሃንስ - ኣጉላዕ ካብ ዞባ ምብራቕ፡ ወረዳ ክልተ ኣውላዕሎ ከይወጻእና ብዙሕ ዘይተዘረበሉ፡ ግና ሓደ ፍልይ ዝበለ ታሪኽ ዘለዎ ስፍራ ኣብ ኣጉላዕ ከተማ ይርከብ። ካብዛ ገና ኣብ ምዕባይ እትርከብ ከተማ፡ ብኣንፈት ደቡብ ኳሊሙ ንምዕራብ ዝሓልፍ ናብ ገረብ ግባ ዝሕወስ ሓደ ወሓዚ ሩባ ቅድሚ ምስጋርካ፡ አሳጊርካ እንትትቋመት፡ ሓደ ዓብይ ግን ከም ፍርስርስ ዝበለ ዑና መሲሉ ዝረኣ ህንጻ ኣሎ። እናቐረብካ ምስ ከድካ'ውን እቲ መከባብይኡ፡ ደዃዕዃዕ ኢሉ ይረአ። ኣብ ከባቢ ደቡብ ትግራይ፡ ንርእሱ ኣብ ዝበርስ ዘሎ ተኽሊ በለስ፡ ኣብ ልዕሊ እቲ ናሕሲ ቦቒሉን ዓብዩን ሓደጋ እናብጸሐ ይረአ። ሃጸይ ዮሃንስ ራብዓይ፡ ነቲ ኣብ መቐለ ዝርከብን ሐዚ ከም ቤተ መዘክር ኮይኑ ዘገልግል ዘሎ፡ ኣብ ትሕቲ መንግስቲ ፌደራል ኮይኑ ዝመሓደር ዓብይ ቤተ መንግስቲ'ምበር ካሊእ ቤተ መንግስቲ ከምዘለዎም ብዙሕ ኣይዝረብን። እዚ ኣብ ኣጉላዕ ዝርከብ ቤተ መንግስቲ፡ ቅድሚ እቲ ኣብ መቐለ ዘሎ ዝተሃንጸን ናይ መጀመርታ ቤተ መንግስቶምን ከምዝኾነ መዛግብቲ ይምስክሩ። ሃጸይ ዮሃንስ ነዚ ቤተ መንግስቲ እንትሃንጹ፡ ንዓፋርን ትግራይን ዘማእኽል ስትራቴጅያዊ ቦታ ገይሮም ከምዝሓረዩዎ እዮም ምሁራን ዝዛረቡ። ኣብ ውሽጢ እቲ ቀጽሪ'ውን ዲቕ ዝበለ ሜዳ ዘለዎ እንትኸውን፤ ኣብዚ ሕዚ እዋን ንሕርሻ ኣገልግሎት እናሃበ ከምዝርከብ ብዓይንና ርእይና። ብመስመር ክሓርሱ ዝረኸብናዮም ሓደ ገባር፡ 'እንታይ ይዓዩ'ለዉ?" ምስበልናዮም፡ ከየማትኡ "ጣፍ ይዘርእ" ኢሎምና። ኣብዑር ተፈቲሖም፡ ኣርዑትን ነዊትን ኣብኡ ጫሕ ኢሉ፡ ከፍትን ኣእዱግን ኣብ ጸግዒ እቲ መንደቕ እናተሰሓሰሓ ክምገባ ረኺብናየን። ገና ኣብቲ መካበብያ እንትንበጽሕ፡ እቲ ዝተነጸለን ዝዓነወን ላዕለዋይ ኣካል እቲ ቤተ መንግስቲ እንትርኢ 'ኣድሕኑኒ' ኢሉ ዘእዊ ዘሎ እዩ ዝመስል። ውሽጣዊ ኣካል እቲ ቤተ መንግስቲ'ውን እንተኾነ ዝተባሕጎገ ይበዝሕ። ብርግጽ ይደንጒ'ምበር ካብ ዓሚ ጀሚሩ፡ እቲ ቤተ መንግስቲ ናብ ቤተ መዘክርነት ንምቕያር ፈተነታት ከምዘሎ ዘርኢ፡ ገለ ኣቑሑት ኣትዮም ይርከቡ። "እዚ ህንጻ ቅድም ክብል ዳርጋ ጠቕሊሉ ፈሪሱ እዩ ነይሩ። ደሓር ቢሮ ባህልን ቱሪዝምን፡ እቲ ሓድግነቱ ተገንዚቡ፤ ጽገና ክግበረሉ ተወሲኑ" ይብሉ ክኢላ ዕቀባ ሓድጊታት ኣይተ ጎይተኦም። ገለ ጽገና ከምዝገበረሉ'ውን ምዕዛብ ይከኣል እዩ። ብድህሪኡ፡ ምምሕዳር እታ ከተማ ክርከቦ ከምዝተገብረ ይዛረቡ። እቲ ዝተገበረ ርክክብ ስዒቡ፡ ናብ ልምዓት ክኣቱ ይግባእ ነይሩ ድማ ይብሉ። "ከም ሓደ ናይ ሓድጊ ክኢላ የሕዝነኒ እዩ። ዘይሩ ዘይሩ ሓደ ህንጻ ናብ ልምዓት ተሎ ክኣቱ እንድሕር ዘይገበርካዮ፡ ሓደጋ ከጋጥሞ ባህርያዊ እዩ" ይብሉ ኣይተ ጎይተኦም። "ዓበይ ታሪክ ዘለዎ ቦታ ተኸናኺንካ ንወለዶ ናይ ምቕባል ስራሕቲ አተኲርካ ክስራሕ ከምዝግባእ'ዩ ዘርእየካ" ኢሎም። ንእግረ-መንገድና ዘዘራረብናዖም ሓደ ነባሪ ድማ፡ ቅድም ኢሉ ነቲ ህንጻ መሊእኻ ንምፍራስ ፈተነታት ዝገበሩ ኣካላት ከምዝነበሩ ስክፍ እናበሉ ኣውጊዖምና። ብሓፈሻ፡ እዚ ኣብ ውሱን ከባቢ ተንቀሳቒስና ዝተዓዘብናዮ ኣብ ሓድግታት ይበጽሕ ዘሎ ሓደጋ'ምበር፡ ካብ ሓወልቲ ኣክሱም ጀሚሩ ኣብ ሓደጋ ዝርከቡ ውዓል ሕደር ዘየብል ጠመተ ዘድልየዮም፡ ካልኦት ዓበይቲ ጥንታውያን ሓድግታት'ውን ከምዘለዉ ምርዳእ ይከኣል። ዜናታት ሕብረት ኣውሮጳ ኣብ ትግራይ ገበናት ኲናት ተፈጺሙ ክኸውን ከምዝኽእል ስክፍትኡ ገሊጹ16 ጥሪ 2021 ቦቢ ዋይን፡ “ንህይወተይን ህይወት በዓልቲ ገዛይን ተጨኒቐ ኣለኹ”ቅድሚ 7 ሰዓታት ስለምንታይ ንፓትሪስ ሉሉምባ ምዝካር ኣድለየ?ቅድሚ 6 ሰዓታት ኣዘራረብቲ ዛዕባታት እናኸረረ ዝመጽእ ዘሎ ጎንጺ ዶብ ኢትዮጵያን ሱዳንን14 ጥሪ 2021 ክልል ኦሮሚያ፡ መምህር ኪቲላ ጉዳታ ስለምንታይ'ዩ 'ተረሺኑ'?12 ጥሪ 2021 3:42 ቪድዮ, ብዛዕባ ፕረዚደንታዊ መረጻ ኡጋንዳ እንታይ ትፈልጡ?, ዕምሪ ፈነወ 3,4212 ጥሪ 2021 ኣብ ኣፍሪቃ ዘሎ መዓልታዊ ዝርገሐ ኮሮናቫይረስ ዘርኢ ሰሌዳ24 መጋቢት 2020 ሱዳን ኣብ መስርሕ ልዝብ ግድብ ሕዳሰ ኣይተሰማመዐትን11 ጥሪ 2021 ምስ ሱዳን ዘሎ ምስሕሓብ ‘ዶብ ናብ ዝነበሮ ተመሊሱ ብሰላም ክፍታሕ ኣለዎ’- ኢትዮጵያ7 ጥሪ 2021 ቦይንግ 737 ነፋሪት ኢንዶኔዥያ ዝወደቐትሉ ከባቢ ተፈሊጡ ተባሂሉ10 ጥሪ 2021 ኣብ ኣብያተ ማእሰርቲ ስዑዲ ዓረብ ዝሳቐዩ ኢትዮጵያውያን፡ መንግስቲ ናብ ዓዶም ክመልሶም ይምሕጸኑ7 ጥሪ 2021 ኣቶ ጃዋር መሓመድ ዝርከቦም ክሱሳት ሎሚ ኣብ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም12 ጥሪ 2021 ብብዝሒ ዝተነበ 1 ላዕለዎት መሪሕነት ህወሓት ትማሊ ናብ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም 2 ኣብ 50 ግዝኣታት ኣመሪካ ብኣጽዋር ዝተዓጀበ ተቓውሞ ከይካየድ ተሰጊኡ 3 ወድብ ኣንጌላ መርክል፡ ሓድሽ ኣቦ መንበር መሪጹ 4 ኡጋንዳ፡ ፕረዚደንት ዩወሪ ሙሰቨኒ ከምዝተዓወተ ተገሊጹ 5 ሕብረት ኣውሮጳ ኣብ ትግራይ ገበናት ኲናት ተፈጺሙ ክኸውን ከምዝኽእል ስክፍትኡ ገሊጹ 6 ኣብ ትግራይ ምሉእ ኣገልግሎታት መብራህትን ስልክን መዓስ ክጅምር ይኸውን?
