ዝበሃል ድራግ - ንቀያሕቲ ህዋሳት ዜኻዕብት ከሚካል - ብምውሳድ ንብጾቱ ኣርከቦም፡ ቀደሞም፡ ሱፐርማን ናይ ቅድድም ብሽክለታ ኸኣ ዀነ። እቲ ሽዑ ላንስ ኣርምስትሮንግ ዝፈጠሮ ሃዋህው - ናይ 1999 “ቱር ድ’ፍራንስ” ምስ ሰዓረ - ክንዮ-ኽዉንን ሓዊ ሕልምን ነበረ። ፕረሲደንት ክሊንቶን ዀነ ቡሽ ናይ እንቋዕ’ሓጐሰካ መልእኽቲ ለኣኽሉ፡ ህዝቢ ኦስቲን/ተክሳስ ጥራይ ዘይኰነስ ኣሜሪካ ብምልኡ ንጅግንነቱ ኣብዓለ። እቲ ንተፍትሽ ናይቲ ብሕቡእ ዝወሰድ ዝነበረ ድሮጋ ኸኣ ኣብ ጥርዚ በጽሐ። ላንስ ግን ነቲ ዉንጀላ ጨሪሱ ከሓዶ። እቲ ካልኣይ ክፋል እቲ ካልኣይ ክፋል ላንስ ካብ ዝፋኑ ምስ ወረደ’ዩ ዘዘንቱ። “እርዳኣኒ’ዩ ሰባት ብዛዕባይ ክዛረቡ ከሎዊ “ዉርደተኛ” ዚብል ሓረግ ኣናሓወሱ ከም ዝዛረቡ” ይብል ላንስ። ተመሊስና ን 1999, 2000 ከምኡ’ውን እቶም ዝሰዓቡ ዓመታት ክንዕዘብ ከሎና ዳርጋ ሕልሚ’ዩ ነይሩ። ላንስ ንያን ኡልሪሽ፡ እቲ ቀንዲ መወዳድርቱ ዝነበረ ጀርመናዊ ተቓዳዳማይ፡ ለሽ ኣበሎ። ያን ኡልሪሽ፡ ቅድሚ ላንስ ኣብ ኣህጕራዊ ውድድር ምምላሱ፡ ካብ 1996-1998 ‘ቱር ድ’ፍራንስ’ ከምኡ’ውን ካልኦት ዓበይቲ ውድድራት ዝሰዓረ ሓያል ተቐዳዳማይ ነበረ። ኣብ ሞንጎኦም ዝነበረ ውድድር ንድሕሪት ተመሊስና ምስ እንርእዮ ዜደንቕ እዋንን ሰሓቢ ውድድርን ከም ዝነበረ ብዙሓት ተዓዘብቲ’ኳ ይምስክርሉ ላንስ ናይ ጸብለልትነት መንፈስ ኣብ ዉሽጡ ክነግስ ከም ዝጀመረ እቲ ዝቐረበ ዛንታ የርኢ። ብሓቂ ትዕቢተኛን ብጽልኢ መወዳድርቱ ተላዕጢጡን ከም ዝነበረ ክንርኢ ንኽእል። ላንስ ነቲ “ንብጾቱ ኣትሒትካ ምርኣይ” ከም ነስዒ-ነዳዲ ይጥቀመሉ ከም ዝነበረ ባዕሉ ይምስክር። ኣብቲ እዋንቲ ዝና ላንስ ንሰማይ ዓረገ። ባዕሉ ዝጸሓፎን ብርክት ዝበሉ ብዛዕብኡ ዝተጻሕፉ ዉርያት መጻሕፍትን፡ ብኣሽሓት ዝቝጸሩ ዛንታትን ክቐርቡ ጀመሩ፣ ማእለያ ዘይብሉ ገንዘብ ከኣ ክግሕጥ ጀመረ። ንድሕሪት ተመሊሱ ክርእዮ ኸሎ “እቲ ኣብ መጽሓፈይ ዘቕረብኩዎ ዛንታ ምሉእ-ብምሉእ ሓቂ ከም ዝነበረ - ብጀካ እቲ ንብርትዐ ዝሓገዘኒ ድሮጋ” ኢሉ ይናዘዝ። ምንጪ ስእሊ, Reuters ላንስ፡ ካልኣይን ሳልሳይን “ቱር ድ’ፍራንስ” ምስ ሰዓረ፡ ኣዝዩ ተወርየ፣ ናብ ናይ ገንዘብ-ማሺን ከኣ ተለወጠ። ንዓለም-ቅድድም ከኣ ብዝናኡ ክቈጻጸሮ ጀመረ። ናህርን ድፍኢትን ዝናኡ ኸኣ ሒዙዎ ተዓዝረ፣ በቲ ብስቱር ዝወስዶ ዝነበረ ድሮጋ ንከይዛረብ ኣፉ ዓበሶ። እቲ ምስጢር’ቲ እንድሕሪ ኣውጺኡዎ እቲ ኵሉ ዝጸዓረሉን ዝተኸሎን (ከም እኒ ጐስጓስ ኣንጻር መንሽሮ) ከምኡ’ውን ኣብ ዙርያኡ ብምዕሳል ዝማዕበሉ ዝተፈላለዩ ትካላት ሃዶሽዶሽ ክብሉ ምዃኖም ይፈልጥ ነይሩ። ስለዚ ሱቕ ኢሉ እናሓሰወ ክነብር መረጸ። ንሓሶቱን መላኺ ባህርያቱን በቶም ዘካይዶም ዝነበረ ዓበይቲ ግብረ-ሰናያዊ ተግባራት ሚዛን ከትሕዞም ከም ዝፈተነ ድሒሩ ባዕሉ መስኪሩ’ዩ። ምናዳ እቲ “ሊቪንግስትሮንግ” ዝበሃል ትካሉ፡ ናይ ብጫ ፕላስቲክ ኣምባር-ኢድ ኣብ ምሉእ ዓለም ብምዝርጋሕ ብሚልዮናት ዝቝጸር ንቃልሲ ኣንጻር-መንሽሮ ዝኸውን ሓገዝ ኣኪቡ ምስ ኣረከበ ኣህጕራዊ ኣቕልቦ ክረክብ ከኣለ፣ እወ፡ ካብቲ እቶት ሳንቲም ኣብ ጥቕሙ ከየውዓለ። ምስኡ ኸኣ ኣበር መንሽሮ ለጠቕ እናበለ ብምኻዱ ላንስ ክብሪ ተጐናጺፉ’ዩ። ላንስ ነቲ ኣብ ቅድድም ዘጥረዮ ዝና ቀስ ኢሉ ናብ ዓብላሊ ስልጣን እናቐየሮ ከደ። ንዝደለዮ ተቐዳዳማይ ኣብ ጸግዑ ክሰርዕን ንዘይደለዮ ድማ ከባርርን ስልጣን ስለዝደለበ ንስልጣኑ ተጠቕመሉ፣ ናብ ዓለቘኝ ሰብ ከኣ ተለወጠ። ግረግ ልሞንድ ዝተባህለ ቅድሚ ላንስ ኣርምስትሮንግ ዓቢ ዝና ዝተበሮ ኣህጕራዊ ኣሜሪካዊ ተቐዳዳማይ ንላንስ “ዓቢዪ ታክቲክ ዘሎዎ ተቐዳዳማይ’ዩ” ኢሉ ይገልጾ። ግረግ ልሞንድ ንመጀመርታ እዋን ዘይኤውሮጳዊ ተቐዳዳማይ “ቱር ድ’ፍራንስ” ዝሰዓረ ጐብለል ነበረ። ላንስ’ውን ባዕሉ ይምስክረሉ’ዩ። ክልቲኣቶም ተቐዳደምቲ ነናቶም ናይ ቅድድም-ሽክለታ ትካላት ነበሮም። ኣብ መጠረስትኡ ግን ስለ ዘይተሰማምዑ ላንስ ንግረግ ሸንዲሑ ገደፎ ... ማለት ትካል ናይ ግረግ ሰንከልከል ከም ዝብል ገበሮ። እምበኣርከስ ላንስ ክሳብ ክንድኡ ሓይሊ ነበሮ። ብዛዕባ እቲ ብስቱር ዝውሰድ ዝነበረ ድሮጋ ከቓልዕ ዝፈተነ ሰብ ላንስ ይመዓቶ ነበረ። ብ 2005 ላንስ ንሻብዓይ ጊዜ “ቱር ድ’ፍራንስ” ምስ ሰዓረ ይኣክል በለ። ሽዑ ስሙ ይዅን ዝናኡ ብሓቂ ላዕሊ ነበረ። ኮኾብ ስለ ዝነበረ ኣብ ፈቐዶ ድግስ ኣኼባ ግብጃ ይዕደም ነበረ። ብሓጺሩ ህይወት ናይ ከዋኽብቲ-ፊልም የሕልፍ ነበረ። ድሕሪ ሒደት ዓመታት ግን እቲ ዓይነት ህይወት ጸልኦ። ድሕሪ ሰለስተ ዓመት ላንስ ን 2009 ናብ ቅድድም ብሽክለታ ንክምለስ ወሰነ። ክሳብ’ታ ህሞት’ቲኣ ነቲ ብጊዜ ዓወታቱ ብስቱር ዝወስዶ ዝነበረ ድሮጋ ዝፈልጥ ሰብ ዳርጋ ኣይነበረን። መዘነታቱ ዝነበሩ በቲ ዝወሰዶ ስጕምቲ ካን ገረሞም። ካብቲ ውድድር ኣልጊሱሉ ዝነበሩ ብዙሓት መወዳድርቲ - እንኮላይ እቲ ዓቢይ ያን ኡልሪሽ፡ ፍሎይድ ላንዲስ (ብ 2006 “ቱር ድ’ፍራንስ” ዝሰዓረ) - ብድሮጋ ተኸሲሶም ሽልማቶም ተቐጠጠ። ነቲ ሽዑ ዝካየድ ዝነበረ ጽኑዕ ቍጽጽር ዕሽሽ ኢሉ፣ ብዙሓት መወዳድርቱ ዝነበሩን መቕርብኡን ግደፍ እናበሉዎ ክነሶም ንምኽሮም ረጊጹ’ዩ ላንስ ናብ ቅድድም-ዓለም ዝተመልሰ። እቲ ዓመት’ቲ ላንስ ኣይሰዓረን- ሳልሳይ ብምዃን ጽቡቕ ደረጃ ሒዙ ወጸ። በቲ ውጽኢት ግን ኣይዓገበን። ዝዀነ ዀይኑ፡ ላንስ ናብ ውድድር ይመለስ’ምበር እቲ ጕዳይ ድሮጋ - ንብርትዐ ዝሕግዝ ድሮጋ ምውሳድ - መሊሱ ነሃረ። ፍሎዪድ ላንዲስ ንላንስ ኣብ ቃልዕ ከሰሶ። እቲ ጕዳይ ከኣ መሊሱ ተባርዐ። ክብል-ክብል ጕዳይ ድሮጋ መንግስቲ ኣሜሪካ ባዕሉ ምስ ተተሓሓዞ ብዙሓት ተወዳደርቲ-ነበር ክምስክሩ ተጸውዑ፣ ብዙሕ ነገራት ከኣ ክቓላዕ ጀመረ። ላንስ ግን ኣብ ቃሉ ጸኒዑ ንዅሉ ክሲ ከሓደ። እቲ ጕዳይ ምስ ተናውሐ ብሕሪ ክልተ ዓመት እቶም ዓቀብቲ ሕጊ ኣሜሪካ ነቲ ክሲ ሰሓብዎ። ላንስ ከኣ ንግዜኡ እፎይታ ረኸበ። እቲ ጕዳይ ኣብኡ ደው ኣይበለን፣ መሊሱ ተላዕለ። ሽዑ እቲ ዓቃብ ሕጊ ላንስ ድሮጋ ይወስድ ከም ዝነበረ መርትዖታት ሒዙ ቐረበ። ኵሎም መወዳድርቱን ደቂ ጋንትኡን መስከሩ። ኣህጕራዊ ማሕበር ተቓዳደምቲ ብሽክለታ (UCI) ነቲ ጕዳይ ምስ ተታሓዞ ላንስ ኣርምስትሮንግ ካብ ዝፋኑ ወረደ። እቶም ኵሎም ኣብ ዕዳጋ ንኽውክሎም ገንዘብ ዝኸፍሉዎ ዝነበሩ ኮርፖረሽናት - ናይኪ ዝመራሒኦም - ሓደ-ብሓደ ስሓቡ፣ ኣብ ዉሽጢ 48 ሰዓታት ብዅሎም ሓቐቑ። ላንስ፡ ዋላ’ኳ ጕዱ ይቃላዕ፡ ጌና ኢዱ ዘየውህብ ባህሪኡ ሒዙ ካብ ምውጋእ ድሕር ኣይበለን። ኰይኑ ግን፡ ምስ ኦፕራ ዊንፍሪ ዝተባህለት ዉርይቲ ናይ ሚድያ ሰብ ብዝገበሮ ቃለ-መጠይቕ ኵሉ እቲ ሓቂ ዳሕዲሑ ኣውጽኦ። ድሕሪ እቲ ዅሉ ክሕደት፡ ውርደት፡ ላንስ ብብዙሓት ማሕበራት ተኸሰ፣ ካሕሳ ንክኸፍል ድማ ንብረቱ ሸጠ፣ እቲ ዝዓበየ ዉርደት ግን እቲ ውርደት ኣብ ቅድሚ ደቁ ስለ ዝተፈጸመ ምዃኑ ይእመን። ዘይወጸሉ ጣዕሳ ዀነ። ምስ ብሽክለታ ዝነበሮ ፍቕሪ ድማ ናብ ጽልኢ ተለወጠ። ንሱ ተቓዳዳማይ ከም ዝነበረ፡ መብዝሕትኦም ተቐዳደምቲ ድማ ብኣሰልጠንቶም፡ ብሓካይሞም፡ ብጋንትኦም፡ ተደፊኦም ድሮጋ ይወስዱ ከም ዝነበሩ ይጠቅስ። እንተዀነ ግን እቶም ተቐዳደምቲ ኣደራዕ ናይ ኵሉ ኰይኖም ከም ዝተረፉ ብትዕቢት ንሂሩ ይዛረብ። ድሕሪ’ዚ ዅሉ ሽግር ነቲ መወዳድርቱ ዝነበረ ጀርመናዊ ያን ኡልሪሽ ናብ ጀርመን ከይዱ በጽሖ - ህይወቶም ይመሳሰል ስለ ዝኾነ። ብዛዕባ እንትይ ከም ዝተዘራረቡ ግን ኣይገለጸን። ያን ንህይወቱ ቐቢሩ ካብ ኵሉ ርሒቑ ይነብር ኣሎ። ላንስ ግን ዝደለኹዎ ገይረ፡ ደቂሰ እሓድር ኣሎኹ ብምባል ብትሪ ንማሪና ዘኖቪች (እታ ጋዜጠኛ) ኣካፈላ። ተዛማዲ ትሕዝቶ ዓወትታት ኤርትራውያን ተቐዳደምቲ ብሽክለታ፡ ቀደምን ሎምን29 ጥሪ 2019 ኣሌክሳንደር ኢሳቕ፡ ኣብ ኤውሮጳ ደሚቑ ዘሎ ኤርትራዊ-ሽወደናዊ ኮኾብ ተጻዋታይ ኩዕሶ እግሪ20 መጋቢት 2020 ኤርትራዊ ተቐዳዳሚ ናትናኤል ብርሃነ ናይ ኮፊዲስ ውዕሉ ንኽልተ ዓመት ኣናዊሑ23 ሓምለ 2019 ኤርትራ፡ "ሃዲመ ናይ መድረኽ ተዓዋቲ ንክኸውን እየ ክሰርሕ" ብሽክለተኛ ናትናኤል ብርሃነ6 ሓምለ 2019 ዜናታት ሕብረት ኣውሮጳ ኣብ ትግራይ ገበናት ኲናት ተፈጺሙ ክኸውን ከምዝኽእል ስክፍትኡ ገሊጹ16 ጥሪ 2021 ቦቢ ዋይን፡ “ንህይወተይን ህይወት በዓልቲ ገዛይን ተጨኒቐ ኣለኹ”ቅድሚ 6 ሰዓታት ስለምንታይ ንፓትሪስ ሉሉምባ ምዝካር ኣድለየ?ቅድሚ 5 ሰዓታት ኣዘራረብቲ ዛዕባታት እናኸረረ ዝመጽእ ዘሎ ጎንጺ ዶብ ኢትዮጵያን ሱዳንን14 ጥሪ 2021 ክልል ኦሮሚያ፡ መምህር ኪቲላ ጉዳታ ስለምንታይ'ዩ 'ተረሺኑ'?12 ጥሪ 2021 3:42 ቪድዮ, ብዛዕባ ፕረዚደንታዊ መረጻ ኡጋንዳ እንታይ ትፈልጡ?, ዕምሪ ፈነወ 3,4212 ጥሪ 2021 ኣብ ኣፍሪቃ ዘሎ መዓልታዊ ዝርገሐ ኮሮናቫይረስ ዘርኢ ሰሌዳ24 መጋቢት 2020 ሱዳን ኣብ መስርሕ ልዝብ ግድብ ሕዳሰ ኣይተሰማመዐትን11 ጥሪ 2021 ምስ ሱዳን ዘሎ ምስሕሓብ ‘ዶብ ናብ ዝነበሮ ተመሊሱ ብሰላም ክፍታሕ ኣለዎ’- ኢትዮጵያ7 ጥሪ 2021 ቦይንግ 737 ነፋሪት ኢንዶኔዥያ ዝወደቐትሉ ከባቢ ተፈሊጡ ተባሂሉ10 ጥሪ 2021 ኣብ ኣብያተ ማእሰርቲ ስዑዲ ዓረብ ዝሳቐዩ ኢትዮጵያውያን፡ መንግስቲ ናብ ዓዶም ክመልሶም ይምሕጸኑ7 ጥሪ 2021 ኣቶ ጃዋር መሓመድ ዝርከቦም ክሱሳት ሎሚ ኣብ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም12 ጥሪ 2021 ብብዝሒ ዝተነበ 1 ኣብ 50 ግዝኣታት ኣመሪካ ብኣጽዋር ዝተዓጀበ ተቓውሞ ከይካየድ ተሰጊኡ 2 ላዕለዎት መሪሕነት ህወሓት ትማሊ ናብ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም 3 ወድብ ኣንጌላ መርክል፡ ሓድሽ ኣቦ መንበር መሪጹ 4 ኡጋንዳ፡ ፕረዚደንት ዩወሪ ሙሰቨኒ ከምዝተዓወተ ተገሊጹ 5 ሕብረት ኣውሮጳ ኣብ ትግራይ ገበናት ኲናት ተፈጺሙ ክኸውን ከምዝኽእል ስክፍትኡ ገሊጹ 6 ቦቢ ዋይን፡ “ንህይወተይን ህይወት በዓልቲ ገዛይን ተጨኒቐ ኣለኹ” 7 ኣብ ትግራይ ምሉእ ኣገልግሎታት መብራህትን ስልክን መዓስ ክጅምር ይኸውን?
