እቲ ኣብ መንጎ መንግስታት ፌደራልን ክልል ትግራይን ብፍላይ ውድባት ብልጽግናን ህወሓትን ዘሎ ከቢድ ምትፍናን ናብ ዝኸፍአ ደረጃ ከይበጽሕ ብምስጋእ ዝተፈላለዩ መድረኻት ዕርቅን ስምምዕን ንምስላጥ ተፈቲኖም'ዮም። ካብቶም ዝተገበሩ ጻዕርታት እቲ ሓደ ሃይማኖታዊ መራሕቲ፣ ዓበይቲ ዓድን ፍሉጣት ሰባትን ካብን ናብን ኣዲስ ኣበባ-መቐለ እናተመላለሱ ዝገበርዎ ተደጋጋሚ ፈተነ እዩ። እንተኾነ ካብቲ መድረኽ እዚ ዝበሃል ውጽኢት ክርከብ ከምዘይተኻእለ ዝገልጹ ብዙሓት'ዮም። ካብቶም ፓለቲካዊ መራሕቲ ዝወሃብ መልሲ'ውን "ብወገነይ ንምርድዳእ ድልው እየ" ካብ ዝብል ብዝሰገረ ናብ ተግባር ተሰጋጊሩ ኣብ ዙርያ ሓደ ጠረጴዛ ኮፍ ኢሎም ዝተዛተዩሉ ኣጋጣሚ ኣይተፈጠረን። ፕሮፌሰር መረራ ሕዚ'ውን መራሕቲ እተን ውድባት ተራኺቦም ፖለቲካዊ ድርድር ክፍጽሙ ምኽኣሎም እንኮ ኣማራጺ ከምዝኾነ ይኣመኑ። "ኣብ ክልቲኦም ወገናት ጸገማት ከምዘለዉ ዝፍለጥ'ዩ፤ ስለዝኾነ ክዘራረቡን ኣብ ስምምዕ ክበጽሑን ኣለዎም" ይብሉ። ውድቦም ኦፌኮ ኣብ ዝሓለፉ ክልተ ዓመታት "ብሄራዊ ዕርቂ" ክካየድ ሓሳብ ከቕርብ ምጽንሑ ዘዘኻኽሩ ፕሮፌሰር መረራ "ሕዚ'ውን ከምኡ ክግበር እንተዘይተኻኢሉ መጻኢ ዕድል ኢትዮጵያን ህዝብታታን ዝኸፍአ ከምዝኸውን ልክዕ ከም መጽሓፍ ቅዱስን ቁርኣንን ምስባኽ ጥራይ እዩ ዝተርፈና" ክብሉ ይገልጹ። ምኽትል ኣቦ መንበር ውድብ ሳወት ኣይተ ኣሉላ ግን እቲ መስርሕ ምርድዳእ ብቐሊሉ ክሰምር ከምዘይክእል ብምግላጽ "ክልተ ማዕዶ ንምዕዶ ዘለዉ ኣካላት'ዮ ዝቃለሱ ዘለዉ። ናይ ስርዓት ድልየት ተጻብኦታት ኣለዉ። ብፍላይ ብወገን መንግስቲ ፌደራል እንተሪኢና ጊዜ ናይ ምግዛእ ጉዳይ እምበር ኣሃዳዊ ስርዓት ናይ ምምስራት ድልየት እዩ ዘሎ" ይብል። ግዚያዊ ፍታሕ እንተተገይሩ'ውን መሊስካ ናብ ጎንጺ ዘእቱ ከምዝኸውን ዝዛረብ ኣሉላ፡ "ከምቲ ብሄር ብሄረሰባት ኣብ 1987 ዓ/ም ግእዝ ተዋዓዒሎም ፌደሬሽን ዘቖሙ ሕዚ'ውን ብሓባር ኮይኖም 'ኢትዮጵያ ብኸመይ ክትቕጽል ኣለዋ?'
