እቶም ሓሙሽተ ቅጽታት ብ 2003፣ 2005፣ 2007 ከምኡ'ውን ብ 2014 በቲ ኣብ ከተማ ቪስባደን ዚርከብ ፍሉይ ናይ ምርምር መጻሕፍቲ ቤት-ማሕተም ሃራሶቪትዝ (Wiesbaden: Harrassowitz Verlag) ኢዮም ተሓቲሞም። "ብ 1999 ዝተሓትመ፡ ንብዙሕ ሸነኻት ኣፍሪቃ ዝሽፍን ኢንሳክሎፒድያ ኣፍሪካና ዝበሃል ይሃሉ'ምበር ብዕብየት፣ ዓይነትን ዕምቈትን ምስ ኤንሳይክሎፒድያ ኤትዮፒካ ዝመጣጠን ኣይኰነን" ይብል ንኽልቲኡ መወከሲ ሰነዳት ዝጥቀመሉ ዳዊት። እቶም ሓሙሽቲኦም ቅጽታት ኢንሳይክሎፐድያ ኤትዮፒካ ካብ ሰላሳ ሃገራት ብዝተዋጽኡ፡ ኤውሮጳውያን፣ ኣሜሪካውያን፣ ኢትዮጵያውያን ከምኡ'ውን ሓደ-ሓደ ኤርትራውያን ጸሓፍቲ ብዘተኣማምን ብቕዓት ከምዝተጻሕፉ ዳዊት ይገልጽ። እዞም ዓበይቲ መጻሕፍቲ ብዛዕባ ስነ-ሰብ (ኣንትሮፖሎጂ)፣ ስነ-ጥንቲ (ኣርክዮሎጂ)፣ ስነ-ዓሌት (ኤትኖሎጂ)፣ ታሪኽ፣ ጂኦግራፊ፣ ቋንቋታት፣ ስነ-ጽሑፍ፣ ስነ-ጥበብ፣ ሃይማኖት፣ ባህልን ካልእ መባእታዊ ፍልጠት ሒዞም ይርከቡ። ካብ'ቶም ዝቐረቡ ዛንታታት መብዛሕትኦም ኣብ ዓንኬል ባህላውን ጂኦግራፍያውን ኢትዮጵያ ዝዓሰሉ ኰይኖም ንቀርኒ ኣፍሪቃ እውን ብሓፈሽኡ የጠቓልሉ። እቶም ተሰኒዶም ዘለዉ ዛንታታት ካብ ቅድመ-ታሪኻዊ (pre-historic) እዋን ጀሚሮም ክሳብ መፋርቕ 20 ዘመን ኣጋ ምውዳቕ ደርግ ዝሽፍኑ ኢዮም ። እቶም እታዋት (ዝኣተዉ ዛንታታት) ግቡእ መጽናዕቲ ዝተኻየደሎም፣ ብፈላጣትን ምሁራትን ዝተዳለዉ፣ ብምኩራት ኣሰናዳእቲ ዝተሓለዉ፣ ምስ መወከስትኦም (reference) ዝቐረቡ ዛንታትት ምዃኖም ኣብ ብሪቲሽ ላይብሬሪ ብዙሕ ግዜ ዘጥፍእ ዳዊት የረድእ። ንኣብነት ... ኣብ ኤንሳይክሎፒድያ ኤትዮፒካ ናይ ብዙሓት ሰባት ታሪኽ ኣትዩ ንረኽቦም። ንኣብነት: ኣብ ገጽ 598 (3ይ ቅጺ) ብፕሮፈሰር ዳኒኤል ክንድየ ብዛዕባ ሎረንዞ ታእዛዝ ዝበሃሉ ኤርትራዊ ዝትውልዶም፡ ኢትዮጵያዊ ዝዜግነቶም ዲፕሎማት ዝተጻሕፈ ዛንታ ኣሎ። ፕሮፈሶር ዳኒኤል ከንድየ ኣብ ኣርካንሳ (ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካ) ዝርከብ - ሄንደርሶን ስተይት - ብዛዕባ ግጭት ኢትዮጵያን ኤርትራን (The Five Dimensions of the Eritrean Conflict 1941-2004) ዝተባህለ መጽሓፍ ዝጸሓፉ ተመራማሪ'ዮም። እቲ ኣብ ኤንሳይክሎፒድያ ኤትዮፒካ ዝሰፈረ ጽሑፎም ከም ዘብርሆ ከኣ፡ ሎረንዞ ታእዛዝ ናይ ንጉስ ሃይለስላሴ ቀንዲ ዲፕሎማት ነበሩ። ጣልያን ንኢትዮጵያ ምስ ወረረ፡ ሎረንዞ ታእዛዝ ንጃንሆይ ኣሰንዮም ሓቢሮሞም ተሰዲዶም፤ ብእምነት እውን ኣገልጊሎምዎም። ሎረንዞ ታእዛዝ፡ ጃንሆይ፡ ኣብ ዓዲ እንግሊዝ ዑቕባ ሓቲቶም ክነብሩ እንከለው፡ መደበር ማሕበር-ሃገራት (League of Nations) ኣብ ጂኒቫ ስለዝነበረ፡ ብጃንሆይ ተወኪሎም ኣብ ጄኒቫ ይነብሩ ነበሩ። እቲ ጃንሆይ ኣብ ማሕበረ-ሃገራት ዘስምዕዎ ዉሩይ ዲስኩር ከኣ ብሎረንዞ ታእዛዝ ዝተጻሕፈ ምንባሩ፡ ነቲ ኢንሳይክሎፔድያ ዝተወከሰ ዳዊት መስፍን ይሕብር። ኣብ መወዳእታ ሰላሳታት፡ ጃንሆይ ኣብ ስደት ዝነበርሉ እዋን፡ ሎረንዞ ታእዛዝ ንኢትዮጵያ ሶሊኾም ብምእታው ንጃንሆይ ናይ ስለያ ጸብጻባት የቕርበሎም ምንባሮም፡ ከምኡ እውን ኣብ ዉሽጢ ሃገር ናይ ተቓውሞ ስራሓት ንኽካየድ ሓርበኛታት ብምስጢር ከምዝወዳደቡ፡ ናብ ጎንደርን ጎጃምን ሶሊኾም ብምእታው ኣጽዋር የረክቡ ምንባሮም፡ ካብ ዉሽጢ ሃገር ንጃንሆይ ከም ንጉሶም ዝቕበሉ፡ ናይ 10,000 ሰባት ፊርማታት ብምእካብ ህዝቢ ኢትዮጵያ ንጃንሆይ ሓንጎፋይ ኢሎም ክቕበልዎም ድልዊ ምንባሮም ከም መርትዖ ከምዘቕረቡሎም ሰነዳት ይነግር። ብእኡ መሰረት ከኣ እዮም እንግሊዝ ንጃንሆይ ኣሰንዮም ንኢትዮጵያ ዝተመልሱ። ሎረንዞ ኣብ ዝተፈላለዩ ሚኒስትሪታት ብልዑል ሓላፍነት ሰሪሖም'ዮም። ክሳብ ጊዜ ሞቶም (1946) ከኣ ከም ኣምባሳደር ከይኖም ሰረሖም። ኣብ መወዳእታ ሎረንዞ ታእዛዝ ብሕማም ምኽንያት ኣብ ሽወደን ዓሪፎም። ሬሳኦም ከኣ ኣብ ቅድስቲ ስላሴ ካቴድራል ብክብሪ ተቐብሩ። ኣትሌት ማሞ ወልዴ ማሞ ወልዴ እውን ኣብ ኢንሳይክሎፐድያ አትዮፒካ ብኽብሪ ካብ ዝተሰነዱ ስሙያት ኣትሌታት እዩ። ኣብ ኣርባዕተ ኦሊምፒክስ፡ ብ1956 (መልበርን/ኣውስትራልያ)፡ ብ1964 (ቶክዮ/ጃፓን)፡ ብ1968 (መክሲኮ-ሲቲ/መክሲኮ)፡ ብ1972 (ምዪኒክ/ጀርመን)ንኢትዮጵያ ወኪሉ ብጕያ-ማራቶን ዝተወዳደረ ኣትሌት ነበረ። ብማራቶን ጥራይ ዘይኰነስ ኣብ ናይ 5,000ን ብ 10,000 ሜትር-ጕያ'ውን ይወዳደር ነይሩ'ዩ። ማሞ ካብ ኣዲስ ኣበባ 60 ኪ.ሜ.
