ብምባል ትሓትት። ካብዚ ሓሊፉ ንደቂ ኣንስትዮ ዝተዉሃበ ቦታ ልሙድ ከምዝኾነ እትገልጽ ተጣባቒት ሰብኣዊ መሰላት ወይዘሮ ሰሎም፡ ''ሚኒስትር ጉዳይ ደቂ ኣንስትዮን ህጻናትን ደቂ ተባዕትዮ ስለዘይደልዩዎ ኣብ ልዕሌና ምዉዳቑ ኣይተርፎን። ሚንስቴር ባህልን ቱሪዝምን'ዉን እንተኾነ ምስ ኻልኦት ኣብኣተ ጽሕፈት እንትነጻጸር ዓብዪ ቦታ ኣይኾነን" ትብል። ካብ ተዋጽኦ ጾታ ሓሊፉ፡ ተኸተልቲ እምነት እስልምና ቑጽሮም ምዉሳኹ፤ ዉክልና ማሕበረሰብ ሙስሊም ከምዘዕብዮ ዝዛረቡ ሓጋዚ ፕሮፌሰር ኣደም ከሚል'ዮም። ''ኣብ ኢትዮጵያ ዝርከቡ ማሕበረሰብ ሙስሊም ዝብል ተሪፉ ኢትዮጵያዉያን ሙስሊም ኣብ እንበሃለሉ ሰዓት፡ ሰላምን ለዉጥን ሃገርና ኣብ ጎኒ እቲ ክርስቲያን ወገንና ኾይንና ከምእነዐዉቶ ተገንዚቡ'ዩ እቲ ገዛኢ ዉድብ ከምዚ ዓይነት ስጉምቲ ዝወስድ ዘሎ ኢለ'የ ዝኣምን" ይብሉ። እዚ ግና ንመምህር ስነ ልሳንን ቋንቋን ዩኒቨርሲቲ ኣዲስ ኣበባ ዶክተር ኢድሪስ መሓመድ ልሙድ ኣካይዳን ሃይማኖታዊ ምትእስሳር ዘይብሉን'ዩ። "ንዝሓለፉ ዓመታት ሃይማኖት ወኪሎም ዘይኾነ፣ ሃገሮምን ዉድቦምን ወኪሎም'ዮም ክሽየሙ ጸኒሖም። እቲ ገለልተኛ ዝኾነ መንግስቲ ዝዉክሉ ስለዝኾኑ ምስ ሃይማኖት ዘራኽብ ነገር የብሉን" ይብሉ። ኹላትና ከም ሓደ ዜጋ ክንርአ ኣለና ዝብል ሓሳብ ክዓቢ ኣለዎ ዝብሉ ዶክተር እድሪስ፡ ኣብ ባይታ ዘለዉ ጸገማት ዘገናዘበ እምበር ከምዚ ዓይነት ስልሒት ዝሓዘ ክኸዉን ከምዘይብሉ የቐምጡ። "ኣብዚ ሹመት ኣስላማይ እንተዘይካተት ነይሩ ተገሊልና ዝብል ኣተሓሳስባ ክመጽእ ይኽእል ይኸዉን። ከም ፍሉይ ኣጋጣሚ ተገይሩ ክርአ ግና የብሉን። እዚኦም ተቐሚጦም ሃይማኖታዊ ስራሕ ኣይኾኑን ዝሰርሑ፡ ፖለቲከኛታት'ዮም" ዝብል ሓሳቦም የጠናኽሩ። ኣብ ሹመት ካቢኔ፡ ብሄር፣ ጾታን ሃይማኖትን ገዲፍና ብቕዓት መሰረት ዝገበረ ኣካይዳ ክህሉ ኣለዎ ዝብሉ ድማ ኣብ ዩኒቨርሲቲ መቐለ መምህር ስነ ጽሑፍን ኣተኣላልያ ጎንጽን ኣይተ ገብእረየሱስ ተክሉ'ዮም። ኣይተ ገብረእየሱስ ''ኣብዚ መዐቀኒ ክኸዉን ዝግብኦ ብቕዓት'ዩ። ጾታ ወይ ድማ ሃይማኖት ሓሲብና ሹመት ብምሃብ ስራሕ ክነለማምድ የብልናን" ዝብል ርኢይቶኦ ኣለዎም። ''ኣብ ናይ ሚኒስትር ቦታታት ዝምደቡ ሰባት ብብቕዓቶም ደኣ እምበር ብብሄሮም፣ ጾትኦምን ሃይማኖቶምን ክኸዉን የብሉን" በሃሊ'ዮም። "ተሰማዕነት ናይ ምስኣን ምልክት'ዩ" ካብ ቀረባ እዋን ናብዚ ኣመራርሓ ህወሓት ኣብ ፌደራል ዝነበሮም ዉክልና እናተመናመነ፡ ጉዕዝኦም ናብቲ ክልል ገይሮም ኣለዉ። እቲ ትማሊ ብቐዳማይ ሚኒስትር ዶክተር ኣብዪ ኣሕመድ ዝተርኣየ ምቅይያር ካቢኔ ንሊሂቃት እቲ ክልል ክልተ መልክዕ ኣለዎ። ኣብ ዩኒቨርሲቲ መቐለ መምህር ቋንቋን ስነ ጽሑፍን ሕጹይ ዶክተር ኣብርሃ ሃይለእዝጊ፡ ቁልፊ ቦታታት ሒዛ ብልዕልነት ትዉቀስ ዝነበረት ህወሓት ቀስ ብቀስ እናተዳኸመ ዝመጸ ሓይላ ከምዝተመንዘዐት'ዩ ዝዛረብ። "ዉሽጣዊ ሓይልታታ እናተዳኸመ መጺኣ፡ ድሓር ድማ ብቲ ብግሁድን ስዉርን ልዕልና ህወሓት ኣሎ ዝብል ዝነበረ ሓይሊ ተመንዚዓ ኣላ። እዚ ሓይሊ፡ብዓመጽ ዝመጸ ሓይሊ ክሳዕ ዝኾነ ነቲ ልዕልና ዝብሎ ከርኢ ስለዝነበሮ ድማ ኣርእዩ ኣሎ" ይብል። ኣብዚ ሓዱሽ ሹመትን ሽግሽግን ሚኒስትራት፤ ህወሓት ብቑጽርን መጠንን ዳርጋ ቦታ ስኢና'ያ። "እቲ ተዋሂቡዋ ዘሎ ቦታ ትርጉም ዘይብሉ፣ ትሑት ቦታ'ዩ" ዝብል ኣብርሃ፡ እቲ ዉክልና ተወኪልና ዘብልን ዘኹርዕን ከምዘይኾነ ይገልጽ። ክኢላ ርክባት ህዝቢ ሓባሲ ንብዓት ጨንፈር ትግራይ ኣይተ ካሕሳይ ዕቋር ብወገኖም፡ ካብቲ ዝነበረ ዝተፈለየ ነገር ኣይርኣኹሉን ይብሉ። "መብዛሕትኡ ሹመት ትካላት ፌደራል ቀደሙ'ዉን ብበዝሒ ህዝቢ መሰረት ዝገበረ ስለዝኸነ፡ ናይ ህወሓት ዉክልና ዉሒዱ ኣይብልን። ቐደሙ'ዉን ካብ ክልተ፣ ሰለስተ ንላዕሊ ናይ ካቢኔ ወኪላት ህወሓት ኣይነበሩን። ኮይኑ ግና፡ እቲ ፓርቲ ከም ሓደ ፓርቲ ስለዝሰርሕ፡ ንዓይ ጸገም ዘለዎ ኣይኾነን" እዮም ዝብሉ። ፈጻሚ ስራሕ ህወሓት ካብ ቀረባ እዋናት ናብዚ ዓቕሚ እቲ ክልል ንምጥንካር ብዝብል ኣብ ፌደራል ዝነበሩ ወከልቱ ናብ ክልል'ኳ እንተስሓበ፡ እዚ ግና ናይ ተሰማዕነት ምንኣስ ዉጽኢት'ዩ ኢሎም ዝካትዑ ኣለዉ። ምንጪ ስእሊ, TPLF/facebook ኣብ ማሕበራዊ ሚዲያ ፌስ ቡክ ፖለቲካዊ ሓሳባት ዝትንትን ተስፋኪሮስ ኣረፈ፡ እዚ ብክልተ መልክዕ ከምዝሪኦ የቐምጥ። "ኣብዚ ናይ ካቢኔ ሹመት ህወሓት ዝረኸበቶ ዉክልና ብክልተ ምክንያት ንኡስ ትኩረት ሂባ እያ። ሓደ ንቲ ክልል ትኩረት ንህብ ኢና ብዝብል፡ እቲ ካልእ ከኣ እቲ ዝነበረ ምስሊ ልዕልነት ንምቕያር ክኸዉን ይኽእል'ዩ" ዝብል ርኢይቶ እንትህብ ኣብርሃ ሃይለእዝጊ ግና እዚ ተሰማዕነት ናይ ምስኣን'ዩ ክብል ይገልጾ። "እቲ ዉድብ ናይ መሪሕነት ድርቀት ኣጋጢሙዎ'ዩ። ኣብ ክልልን ፌደራልን ድማ ተሰማዕነት ስኢኑ'ዩ። ኣብ ፌደራል ዉሽጦም ስለዝተዳኸመን፣ ዝደረቑ ምኳኖም ዝተረድአ ሓይሊ ስለዝመጸን ተደፊኣ ተሰጕጓ እያ ናብዚ መጺኣ" ይብል። እዚ ዉክልና እናንኣሰ ብዝመጸ ቑጽሪ ድማ ስነ ልቦናዊ ስግኣትን ስዕረትን ከምዝፈጥር የመላኽት። ስግኣትን ተስፋን እዚ ጉዕዞ ምንቁልቋል ነቲ ክልል ወኪላ ትዉንጣሕ ዝነበረት ዉድብ ኣብ ዝተፈላለዩ ክፋላት ማሕበረሰብ ዝፈጠሮ ስምዒት ስግኣት ኣሎ፤ ተስፋ ዝገብሩ'ዉን ግና ኣይተስኣኑን። ኣብ ዓዉዲ ንግሪ ተዋፊሩ ዝመሓደር ነባሪ ከተማ መቐለ ይሕደጎ ታረቀ፡ 'ክልተ ዓይነት ስምዒት ተሰሚዑኒ' ይብል። "እቲ ሹመት ኣባላት ካቢኔ ዉሽጠይ ስግኣት ፈጢሩለይ'ዩ። ብቲ ካልእ ሸነኽ ክኣ እምበርከ ተዛትዮም ድዮም ወሲኖሞ ዝብል ስምዒት ፈጢሩለይ'ዩ"። ነባሪ ከተማ ዓዲግራት ኣይተ መኮንን ገብረመስቀል'ዉን ሕጉስ ኣይኮነን። "ቅርታ ፈጢሩለይ'ዩ። ከንቲባታት ከተማታት ዝነበራ ደቂ ኣንስትዮ ናብ ላዕሊ መጺአን ኣለዋ። ዕግርግር ኣብ ዝነበረሉ እዋን፡ ኣብ ልዕሊ ተጋሩ ግፍዒ እናተፈጸመ ዝነበሩ ሰባት ስልጣኖም ክዉስኽ ምርኣይ የሕዝን'ዩ። እታ ዓዲ ናበይ እያ ትኸይድ ዘላ ዘብል ስግኣትን ቅርታን ዝፈጥር'ዩ። ብሱሩ ዉሕስናና እንታይ'ዩ የብል" ክብል ይዛረብ። ምህርቲ ሕጊ ሳራ ጸጋይ ብወገና፡ ካብቲ ቅድሚ ሕዚ ዝተፈለየ ዝረኣናዮ ፍሉይ ነገር ከምዘይርኣየትሉ ብምግላጽ፡ ኣብ ሞንጎ እቲ ገዛኢ ዉድብ ክርአ ዝጸንሐ ምክፍፋል ህወሓት ዉክልንኣ ክዉሕድ ከምዝገበሮ ትዛረብ። "ብምኽንያት እቲ ዝነበረ ምክፍፋል ህወሓት ተመጣጣኒ ዉክልና ኣይረኸበትን። እቲ ቦታ ንባዕሉ ወሳኒ ኣይኾነን። ኮይኑ ግና፡ እቲ ኢትዮጵያዊ ስምዒት ተሰሚዑዎም፣ ብሄራዊ ወገንተኝነት ንጎኒ ገዲፎም እንተሰሪሖም ንሕና ተጠቀምቲ ኢና። ብሓቂ ጸርዮም፣ ኣብ ሞንጎኦም ምቅድድዳዉ ተፈጢሩ ድዩ ዝበል ጥርጣረን ስግኣትን ግና ኣለኒ" ትብል። ተዛማዲ ትሕዝቶ ቀዳማይ ሚኒስትር ዶክተር ኣብዪ ኣሕመድ ዘቕረቡዎም ሹመኛታት ሚኒስትራት ቃለ መሓላ ፈጺሞም ባይቶ ወከልቲ ህዝቢ ሎም መዓልቲ ኣብ ዘካየዶ ኣኼባ ብቐዳማይ ሚኒስትር ዝቐረበሉ ሽግሽግን ሽመት ሚኒስትራትን ኣጽዲቑ።19 ሚያዝያ 2018 ዜናታት ሕብረት ኣውሮጳ ኣብ ትግራይ ገበናት ኲናት ተፈጺሙ ክኸውን ከምዝኽእል ስክፍትኡ ገሊጹ16 ጥሪ 2021 ቦቢ ዋይን፡ “ንህይወተይን ህይወት በዓልቲ ገዛይን ተጨኒቐ ኣለኹ”ቅድሚ 7 ሰዓታት ስለምንታይ ንፓትሪስ ሉሉምባ ምዝካር ኣድለየ?ቅድሚ 5 ሰዓታት ኣዘራረብቲ ዛዕባታት እናኸረረ ዝመጽእ ዘሎ ጎንጺ ዶብ ኢትዮጵያን ሱዳንን14 ጥሪ 2021 ክልል ኦሮሚያ፡ መምህር ኪቲላ ጉዳታ ስለምንታይ'ዩ 'ተረሺኑ'?12 ጥሪ 2021 3:42 ቪድዮ, ብዛዕባ ፕረዚደንታዊ መረጻ ኡጋንዳ እንታይ ትፈልጡ?, ዕምሪ ፈነወ 3,4212 ጥሪ 2021 ኣብ ኣፍሪቃ ዘሎ መዓልታዊ ዝርገሐ ኮሮናቫይረስ ዘርኢ ሰሌዳ24 መጋቢት 2020 ሱዳን ኣብ መስርሕ ልዝብ ግድብ ሕዳሰ ኣይተሰማመዐትን11 ጥሪ 2021 ምስ ሱዳን ዘሎ ምስሕሓብ ‘ዶብ ናብ ዝነበሮ ተመሊሱ ብሰላም ክፍታሕ ኣለዎ’- ኢትዮጵያ7 ጥሪ 2021 ቦይንግ 737 ነፋሪት ኢንዶኔዥያ ዝወደቐትሉ ከባቢ ተፈሊጡ ተባሂሉ10 ጥሪ 2021 ኣብ ኣብያተ ማእሰርቲ ስዑዲ ዓረብ ዝሳቐዩ ኢትዮጵያውያን፡ መንግስቲ ናብ ዓዶም ክመልሶም ይምሕጸኑ7 ጥሪ 2021 ኣቶ ጃዋር መሓመድ ዝርከቦም ክሱሳት ሎሚ ኣብ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም12 ጥሪ 2021 ብብዝሒ ዝተነበ 1 ኣብ 50 ግዝኣታት ኣመሪካ ብኣጽዋር ዝተዓጀበ ተቓውሞ ከይካየድ ተሰጊኡ 2 ላዕለዎት መሪሕነት ህወሓት ትማሊ ናብ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም 3 ወድብ ኣንጌላ መርክል፡ ሓድሽ ኣቦ መንበር መሪጹ 4 ኡጋንዳ፡ ፕረዚደንት ዩወሪ ሙሰቨኒ ከምዝተዓወተ ተገሊጹ 5 ሕብረት ኣውሮጳ ኣብ ትግራይ ገበናት ኲናት ተፈጺሙ ክኸውን ከምዝኽእል ስክፍትኡ ገሊጹ 6 ቦቢ ዋይን፡ “ንህይወተይን ህይወት በዓልቲ ገዛይን ተጨኒቐ ኣለኹ” 7 ኣብ ትግራይ ምሉእ ኣገልግሎታት መብራህትን ስልክን መዓስ ክጅምር ይኸውን?
