ትግርኛ BBC News, ትግርኛናብቲ ትሕዝቶ ቀጽሉ ክፍልታት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት ስም ሃገሩ ኣብ እምባ ዓለም ዝተኸለ ፅጋቡ ግርማይ ገብሩ ሪፖርተር፡ ቢቢሲ ትግርኛ 29 መስከረም 2017 መግለጺ ስእሊ, ፅጋቡ ኣብ ጎቦ መሰቦ እንትለማመድ ኣያ ገብረማርያም ብሽክለታ ሰሪሮም መፂኦም። ብሽክለታ፡ ባህ ስለዝበለቶም ጥራሕ ግን ሰሪሮም ኣይሓደግዋን። ከመይ ዝበሉ ተቐዳዳማይ ኮይኖም። ካብ 1969 ክሳብ 1972 ኣብ መቐለ፡ ኣዲስ ኣበባን ኣስመራን ምስ መሳቱኦም ተወዳዲሮም። ስድራ ቤት እንዳ ኣያ ገብረማርያም ምስ ስፖርት ተዋሲባ። ብፍላይ ምስ ብሽክለታ፣ጉያን ኩዕሶ እግርን። ፈለማ ብሽክለታ እያ ናብታ ስድራ ኣትያ። ኣያ ገብረማርያም፡ ምስ ክብርቲ በዓልቲ እንዳኦም 10 ቖልዑ ወሊዶም። ኣብ 7ይ መትሎ ንዝተወልደ ቆልዓ፡ "ፅጋቡ" ኢሎም ሰምዩዎ። ፅጋቡ ዝተበሃለ ቆልዓ ድሕሪ እግሪ ምትካሉ ናብ ብሽክለታ ተሓንኪቡ ደየበ። ናብ ቤት ትምህርቲ ደፍተሩ ዝሓዘ ቦርሳ ተሓንጊጡ ብብሽክለታ ገይሩ ኣብ ሰዓቱ ኣብ ክፍሉ ይርከብ። ወላዲቱ ናብ እንዳ ድንኳን እንትልእኸኦ ብሽክለታ ኣልዒሉ ሂፍ እናበለ ዝበለኦ ሒዙ ደበኽ ይብል። እንትብል እንትብል ዓብዪ ሓዉ ሰለሞን ገብረማርያም ኣብ ስፖርት ብሽክለታ ዓወት ተፀምቢሉ ናብ ገዘኦም እንትኣቱ ብዓይኑ ረአየ። "ወይለከ እዚ እውን'ዶ ኣለኻ ኢኻ!" ዝበለ ፅጋቡ ብሽክለታ ከም መሳለጢ ትምህርትን መልእኽትን ጥራሕ እንተይኮነትስ ከም መግሀዲ ሕልሙን መፈፀሚ ዕላምኡን ክትከውን ሓፀያ። ኣብ ልዕሊ ሓዉ ቅዱስ ቅንኢ ሓዲሩዎ ብ1999 (2007) ኣሃዱ ኢሉ ተዓጢቑ ተላዒሉ። እቲ ዝገርም ፅጋቡ ቅድሚ ናብ ስሩዕ ስፖርት ብሽክለታ ምእታዉ ግርጉር ተፃዋታይ ኩዕሶ እዩ ነይሩ። ኣብ ትሕቲ 15 ዕድመ ፕሮጀክት ተሓቑፉ ኩዕሶ ዘየስቱኽ ሓላዊ ልዳት ኮይኑ ንትግራይ ወኪሉ ተፃዊቱ እዩ። ካልኦት ክልተ ወድን ጓልን ኣሕዋቱ፡ ኣብ ስፖርት ጉያ ፀሚዶም ኣለዉ። ሕሳስ ልደ ገዝኦም ቅዱስ ገብረማርያም እውን ኣሰር ፅጋቡ ሒዙ ይገታገት'ሎ። ኮታስ ዳርጋምሉእ ስድራ ኣብ ስፖርት ወፊሮም ኣለዉ። መግለጺ ስእሊ, ፅጋቡ ኣብ እዋን ልምምድ ፅጋቡ ኣብ ውድድር ብሽክለታ ዓለም ምእታው እንትጅምር ንመፈለምታ እዋን ኣብ ድቡብ ኣፍሪካ ከይዱ ስልጠና ወሲዱ። ብድሕሪኡ ብ2011 ናብ ሲውዘርላንድ ተላኢኹ ዝለዓለ ስልጠና ዝወስደሉ ዕድል ረኸበ። ኣብቲ እዋን ስልጠና ምስ ብዙሓት ተወዳደርቲ ተራኺቡ። ኣብ ዝተኻየደ ህልኽካ ዘወድእ ፈታኒ ስልጠና ፅጋቡ ኣርሒቑ ይጥምት ነበረ። እቲ ግዜ'ቲ መቐይሮ ብርኪ ህይወት ፅጋቡ ተገሃደ። ፅጋቡ ገዚፍን ነዊሕን ሓሰበ። "ቱር ደ ፍራንስ ዝብልዋቶ ጎብለላት ዝቃለስሉ ውድድር ብሽክለታ ተዘይኣትየ ኣይ ኣነን እየ" ኢሉ ምስ ባዕሉ ተመሓሓለ። ኣብ መረበት ዓዱ እንትትወዳደር እንተሎ፡ ወድ'ንኡ ሰለሞን ገብርማርያም ኣብ ጎኑ ስለዝነበረ ድምብርፅ ኣይብሎን ዝነበረ፡ ወድ'ኖኻ ዝህበካ መን ይህበካ። እምባ ኮሊሉ ክሳድ ተዓዚሩ ካብ ሃገሩ ምስወፀ ግና ቆላሕ እንተበለ ቆላሕ ትመስክር ሰብ ሰኣነ። ኣብ ጎልጎል ከይወግሖ "ክንዲ ፅጋቡ ካበይ ክመፅእ" ብምባል ኣብ ባዕሉ ኣመነ። ሓሳብ ልቡ ከስምር ኣስናኑ ነኺሱ ተነሓነሐ። ይዕንቀፍ ኣይወድቕን፤እንትደክም ኣይመውትን። ፈፈው በለ። ሓንሳብ ሓሊሙ እንድዩ፡ ሕልሙ ክሳብ ዝግህድ ህራስ ኣበዮ። ትጥቀምሉ ዘለኹም መሳርሒ ኣይተቐበሎን። መግለጺ ቪድዮ, ጽጋቡ ብሕታዊ ኣብ ቱር ደ ፍራንስ ዝተጸምበረ ኢትዮጵያዊ ተቐዳዳሚ ብሽክለታ። ናብ ቱር ደ ፍራንስ ንክትኣቱ፡ ሰትን ሰምሃልን ተነስኒሱ ኣይፀንሐካን። ነቲ ኣብ ቕድመኻ ዝተዘርአ እሾኽ ዳንዴርን ጎኖቕን ጋሊህካ'ዩ ዝእቶ። ናብ ቱር ደ ፍራንስ ዘእቱ ውፅኢት ንምውህላል ሒዂ በለ። ወኒ ኣያ ገብረማርያምን ሰለሞንን ዓጢቑ ገጠመ። ካብ ናብ ቱር ደ ፍራንስ ምእታዉ ወርሒ ምትንካፍ ይቐልል ዝበሉ ሰባት ብኾራርምቶም ሰሓቕዎ። "ፅጋቡ በስመ ኣብ በል!" ኢሎም ምምሕፃን መረፁ። ፅጋቡ ነቲ ሕልምን ሃተፍተፍን ዝመስል ምርኢት ኣብ ጠላዕ ቀትሪ ማይ ሰትዩ ህያው ገበሮ። ድሕሪ ናይ ሓሙሽተ ዓመት ጻዕሪ፡ ኢትዮጵያዊ ኮኸብ ኮይኑ ኣብ ቱር ደ ፍራንስ ን100 ሚልየን ህዝቢ ወኪሉ ደመቐ። ዘይከኣል ዝመስል ዝነበረ ገርገራ ደምበ ምስ ፈንፀሖ ብዙሓት ተበራበሩ። እሞ እምበኣር ንሕና እውን ክንበፅሖ ኢና ብምባል ደርሆነቆ ገስጊሶም ይሰርሑ ኣለዉ። ፅጋቡ፡ ቅድሚ ዓሚ ኣብ ቱር ደ ፍራንስ እንትወዳደር፡ ነቲ ውድድር ንምፍፃም እዩ ሓሊኑ ዝተነሓነሐ። ኣብ 2017 ኣብ ዝተኻየደ ንሕንሕ፡ ንቲ ፀወታ ንምፍፃም ብዙሕ ኣይከበዶን፡ የግዳስ ናብ ዝለዓለ ብርኪ እዩ ዘመዓዱ ነይሩ። ዓቕሙ ዘዕበየሉን ካብ ግዜ ናብ ግዜ ናበየናይ ጠርዚ ዓወት ክበፅሕ ከም ዘለዎ ዝረኣየሉን ንሕንሕ እዩ ነይሩ። ንዓመታ ክወዳደር እንተኾይኑ፡ ብኣርብዓተ ዕፅፊ ክሰርሕ ከምዘለዎ ምስ ልቡ መኺሩ'ሎ። ናብ ቱር ደ ፍራንስ ተፃሪኻ ንምእታው ካብ ሕድሕድ ዓለምለኻዊ ጋንታታት ካብ ዝሓዘኦም 30 ምሩፃት ተነሓነሕቲ ማይ ዝቛፀረ ፍረ ዘመዝገቡ 9 ሰባት ጥራሕ እዮም ዝሕረዩ። መግለጺ ስእሊ, ፅጋቡ ኣብ ቱር ደ ሩዋንዳ ፅጋቡ ምስቶም ጋንታ ባሕሬን ካብ ምሉእ ዓለም መምያ ዝወነነቶም 27 ሰባት እዩ ንሕርያ ዝገጥም። ሓደ ካብቶም 9 ኮይንካ ንኽትሕረ ከኣ ን6 ወርሒ መመላእታ ክትቃለስ ኣለካ። እምበኣርከስ ፅጋቡ ገብረማርያም ማለት ንሕንሕ ቱር ደ ፍራንስ 2017፥ ጀሚሩ ዝወደአ ብሕታዊ ፀሊም ኣፍሪካዊ እዩ። ፅጋቡ ወዲ ገሬ፡ ኣብ ኢትዮጵያ ጀሚሩ፣ ኣብ ሻምፕዮና ኣፍሪካ፣ቱር ደ ርዋንዳ፣ቱር ደ ታይዋን፣ቱር ደ ጥልያን፣ቱር ደ ስፓኛ፣ቱር ደ ፍራንስን ኦሎምፒክን ተወዳዲሩ'ሎ፤ ኩለን ኣባፂሑለን። ፅጋቡ ድሕሪ 44 ዓመት ንኢትዮጵያ ወኪሉ ኣብ ብራዚል መድረኽ ኦሎምፒክ ዝተወዳደረ ኢትዮጵያዊ'ዩ። ንፈለማ እዋን ካብ ሃገሩ ወፂኡ ኣብ ሩዋንዳ ተወዳዲሩ፤ሳልሳይ ወፂኡ። ድሕሪ ሳልስቲ ከኣ ኣብ ቱር ደ ሩዋንዳ ተሳቲፉ ሓምሻይ ወፂኡ። ፅጋቡ፡ ኣብ ቡርኪናፋሶ ኣብ ዝተኻየደ ሻምፕዮና ኣፍሪካ ንፈለማ እዋን ወርቂ ብምውናን ተዓዊቱ። ኤርትራውያን ሳይክሊስት፡ ኣብ ዓለማዊ ውድድር ሻምፕዮን ጽርግያ፡ ኣብ ኖርወይ እዚ ኹሉ እንትኸውን፡ ፅጋቡ ብደረጃ ዓለም ክልለ ዝኻኣለ ብሳላ ሓደ ጋዜጠኛ ቢቢሲ እዩ። Ed Harry ዝተብሃለ ጋዜጠኛ "ፅጋቡ ኣብ ቱር ደ ፍራንስ ዓወት ዝፅምበል ኣፍሪካዊ ኮን'ዶኾን ይኸውን?" እንትብል ብ2012 ፅሒፉሉ። ፅጋቡ "እቲ ሐዚ ዘለኒ ዕድመን ወነን ፅባሕ ኣይረኽቦን፣ሓዊ ምስጎሃረ ተዘይረቢሕኻሉ ናብ ሓሙኽሽቲ እዩ ዝቕየር። ስለ'ዚ ጉሂረ እንተለኹ ብሱል ፍረ ከምፅእ ኣለኒ። ምእንተ'ዚ ክኽፈል ዝግበኦ መስዋእቲ እኸፍል ኣለኹ፤ምኽንያቱ እዚኣ እንተረሲዐ ኣይዕወትን" ይብል። ብምቕፃል "ሰብ ብዝነግረኒ መደንገፂ ሓሳብ ኣይብህርርን፤ንባዕለይ እየ ዝኣምን። ክበፅሖ ኣለኒ ዝብሎ ራእይ ኣለኒ። ንተፈፃምነቱ ድማ ብተግባር እሰርሕ ኣለኹ። ንባዕለይ ሓሊኸ ተዘይኣውዲቐዮ ተቓሊሱ ዘውድቐኒ ሓይሊ ኣይህልውን። ቃንዛን መሪር ህይወትን ኣይፀልእን፤ትምህርተይ ንፉዕ ኣይነበርኩን፤ኣብ 8ይ ክፍሊ እየ ኣቋሪፀዮ፤ ኮይኑ ግና ባዕለይ ንባዕለይ ይምህር፤ የንብብ ኣለኹ።'' ብምባል ተመኩሮ ህይወቱ የዘንቱ። መግለጺ ስእሊ, ፅጋቡ ምስ ቦኽሪ ጓሉ ፅጋቡ፡ ካብ ስልጠናን ውድድርን ብሽክለታን ወፃኢ ነፃ ኮይኑ ይህደስ። ልዕሊ ኹሉ ፈታዊ ቡን እዩ። ወጋሕታ ፀላም ቅድሚ ልምምድ ኣቦል ቡን ከይለኸፈ ኣይወፅእን። ምሽታ ምሽት ይሰትይ፡ይለሀ ስክትሽም ይብል፡ ምስ ኩሎም ይተሓዋውስ ይስሕቕ፣ ይፍሳህ። ብፍላይ ምስ መሓዙቱ ኣባላት ፊደል ሰራዊት ምፅዋት ይፈቱ። ቀደም ኩዕሶ እግሪ ዝፃወቱ ዝነበሩ መሓዙቱ ኣይርስዖምን። ኣብ እምባሴራ መቐለ ዝተጠጅአ ፍቕሪ ክሳብ ሐዚ ጎሊሁ'ሎ። ፅጋቡ ብብሽክለታ ዓዱን ሰቡን ብልዑል ክብሪ ኣፅዊዑ'ዩ። ብናይ ባዕሉ ስድራዊ ህይወት እውን ይዕወትሎ። ምስ ሓድነት ኣስመላሽ ብ2001 ዓ.ም ብሳላ ብሽክለታ ብፍቕሪ ተላልዩ። ሓድነት እውን ንከተማ ኣክሱም ወኪላ ብሽክለታ ትወዳድር ነይራ። ፅጋቡ ኩላምሉ ካብ ብሽክለታ ኣይረሓቐን። ዓሚ ምስ ሓድነት ተመርዕዩ፡ ሎሚዘበን ምስ እዝጊ መኺሩ ጓል ተቦኪሩ'ሎ። ፅጋቡ፡ ምቕሉልን ትሑትን፣ቅኑዕን ለዋህን ስፖርታዊ ምዃኑ ንምርግጋፅ ኣየፀግምን። ተዛማዲ ትሕዝቶ ኤርትራውያን ተቐዳደምቲ ብሽክለታ ኣብ ዓለማዊ ውድድር ኣብ ናይ ትሕቲ 23 ዓመት ቅድድም ብሽክለታ፡ ኣብ ሃገረ ኖርወይ ዝተሳተፈ ዓወት ሃብቶም፡ ኣብ ዝሐለፈ ሮቡዕ ኣብ ዝተኻየደ ወድድር ዝበለጸ ተቓላሳይ፡ ማለት ኣግረሲቭ ራይደር ዝብል ቅጽል ተዋሂቡ፡ ኣብ ታሪኸ ቅድድም ብሽክለታ ኤርትራ ንፈለማ ግዜ ቐያሕ ማልያ ተዓዊቱ ።25 መስከረም 2017 ዜናታት ሕብረት ኣውሮጳ ኣብ ትግራይ ገበናት ኲናት ተፈጺሙ ክኸውን ከምዝኽእል ስክፍትኡ ገሊጹ16 ጥሪ 2021 ቦቢ ዋይን፡ “ንህይወተይን ህይወት በዓልቲ ገዛይን ተጨኒቐ ኣለኹ”ቅድሚ 7 ሰዓታት ስለምንታይ ንፓትሪስ ሉሉምባ ምዝካር ኣድለየ?ቅድሚ 5 ሰዓታት ኣዘራረብቲ ዛዕባታት እናኸረረ ዝመጽእ ዘሎ ጎንጺ ዶብ ኢትዮጵያን ሱዳንን14 ጥሪ 2021 ክልል ኦሮሚያ፡ መምህር ኪቲላ ጉዳታ ስለምንታይ'ዩ 'ተረሺኑ'?12 ጥሪ 2021 3:42 ቪድዮ, ብዛዕባ ፕረዚደንታዊ መረጻ ኡጋንዳ እንታይ ትፈልጡ?, ዕምሪ ፈነወ 3,4212 ጥሪ 2021 ኣብ ኣፍሪቃ ዘሎ መዓልታዊ ዝርገሐ ኮሮናቫይረስ ዘርኢ ሰሌዳ24 መጋቢት 2020 ሱዳን ኣብ መስርሕ ልዝብ ግድብ ሕዳሰ ኣይተሰማመዐትን11 ጥሪ 2021 ምስ ሱዳን ዘሎ ምስሕሓብ ‘ዶብ ናብ ዝነበሮ ተመሊሱ ብሰላም ክፍታሕ ኣለዎ’- ኢትዮጵያ7 ጥሪ 2021 ቦይንግ 737 ነፋሪት ኢንዶኔዥያ ዝወደቐትሉ ከባቢ ተፈሊጡ ተባሂሉ10 ጥሪ 2021 ኣብ ኣብያተ ማእሰርቲ ስዑዲ ዓረብ ዝሳቐዩ ኢትዮጵያውያን፡ መንግስቲ ናብ ዓዶም ክመልሶም ይምሕጸኑ7 ጥሪ 2021 ኣቶ ጃዋር መሓመድ ዝርከቦም ክሱሳት ሎሚ ኣብ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም12 ጥሪ 2021 ብብዝሒ ዝተነበ 1 ኣብ 50 ግዝኣታት ኣመሪካ ብኣጽዋር ዝተዓጀበ ተቓውሞ ከይካየድ ተሰጊኡ 2 ላዕለዎት መሪሕነት ህወሓት ትማሊ ናብ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም 3 ወድብ ኣንጌላ መርክል፡ ሓድሽ ኣቦ መንበር መሪጹ 4 ኡጋንዳ፡ ፕረዚደንት ዩወሪ ሙሰቨኒ ከምዝተዓወተ ተገሊጹ 5 ሕብረት ኣውሮጳ ኣብ ትግራይ ገበናት ኲናት ተፈጺሙ ክኸውን ከምዝኽእል ስክፍትኡ ገሊጹ 6 ቦቢ ዋይን፡ “ንህይወተይን ህይወት በዓልቲ ገዛይን ተጨኒቐ ኣለኹ” 7 ኣብ ትግራይ ምሉእ ኣገልግሎታት መብራህትን ስልክን መዓስ ክጅምር ይኸውን?
