ሓደ ከም ውጽኢት ናይቲ ዶባዊ ኲናት፡ እቲ ዚሰዓበ ኩነተ 'ኣይ ኲናት ኣይ ሰላም' ኢዩ። ከም ሓቂ እቲ ሽግር ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ኣይነበረን። ኣብ መንጎ ህወሓትን ህግደፍን ኢዩ። እቲ ናይ ዶብ ግጭት ባድመን ከባቢኣን ዝበሃል፡ ክሳብ 1997 ብደረጃ መንግስታት ኣካቲዑ ዘይፈልጥ ልኡላዊ መሬት ኤርትራ ዝነበረ ኢዩ። ኣብ 1997 ኣብቲ ክሊ ናይ ዓባይ ትግራይ ኣብ ካርታ ኣእቲኻ ደሓር ኣብ መሬት ሓድሽ ሓቅታት ንምፍጣር ዝተገብረ ፈተነታት ኢዩ። እቲ ፈተነታ ብግቡእ ብሰላማዊ መንገዲ ብልዝብ ክፍታሕ ስለዘይተኻእለ ናብ ዘየድሊ ኣዕናዊ ኲናት ተበጺሑ። ስለዚ እቲ ንኤርትራ ንምንጻልን ንምድኻምን ዝመጽእ ዕላማ፡ ካብዚ ዝብገስ ኢዩ። ንኤርትራ ብቁጠባ፡ ብወተሃደራዊ ሓይሊ ኣዳኺምካ ምናባት ኣብ መወዳእታ ንምጉባጣ ኢዩ። ኣብ ዝተፈላለየ ኣጋጣሚታት፡ ብዝተፈላለዩ መራሕቲ ናይ ህወሃት ዝግለጽ ዝነበረ ሕልምታት ከም መቐጽልታ'ዩ። እዚ ብወገን'ቲ ኣብ ኢትዮጵያ ዝነበረ ስርዓት ክኸዉን ከሎ፤ ብወገን ኣህጉራዊ ኮም ከኣ ምስ ኤርትራ ዘሰሓሕብ ጉዳያት ነይርዎ። ድሕሪ'ቲ ናይ ዶብ ኲናት፡ ኣብ ኣብ 2000-2001 ኣብ ዉሽጢ'ቲ ታሪኻዊ መሪሕነት ናይ ህዝባዊ ግንባር፡ ምፍልላይ መጺኡ። ቅድም ቀዳድም፡ እቲ ኲናት ኣይመድለየን ነይሩ፤ ካብ ተኣትወ ድማ፡ ኣብ ኣትሓሕዛ፡ ኣብ ኣከያይዳ ናይቲ ኲናት ንርእሱ፡ ጉድለታት ነይሩ፤ ገምጋም፡ ክንገብር ኣሎና' ዝብል ሕቶታት መጽዩ። ነቲ ሕቶታት ብግቡእ ኣብ ክንዲ ምፍታሕ፡ ማእሰርቲ ናይቶም ተቓወምቲ ወይ ዝተፈልየየ ርእይቶታት ዘቕረቡ ላዕለዎት ሰብ መዚ፣ መራሕቲ ናይ ህግሓኤ ዝነበሩን፤ ኣብቲ መንግስቲ'ውን ሚኒስተራት፡ ጀነራላት ዝነበሩ ሰዒቡ። ብዘይካ'ዚ ናይ ብሕቲ ጋዜጣታት ምዕጻው፡ ቅዋም ዘይምትግባር፤ እቶም፡ ሰባት ብዘይ ክሲ፡ ብዘይ ግቡእ ተኣሲሮም፡ ከብቅዑ፤ ተኸሲሶም ቤት ፍርዲ ኣይቀርቡ፡ ወይ ኣይተፈትሑ፤ እዚ ኹሉ ነቲ ኣህጉራዊ ኮም ምስ ኤርትራ ብዙሕ የሰሓሕቦ ነይሩ። ስለዚ እቲ ዉሽጣዊ ድኻማት ናይ ኤርትራ ንገዛእ ርእሱ ኣበርክቶ ገይሩ ኢዩ። ብሓጺሩ፡ ሓደ በቲ ኣብ ኢትዮጵያ ዝነበረ ስርዓት ዝፍጸም ዝነበረ ሽርሕታት፡ ካልኣይ ዉሽጣዊ ድኻም፡ ሳላሳይ ከኣ ሕጽረታት ናይ ዲፕሎማስያዊ ኣሰራሓ ናይ ኤርትራ፤ እዞም፡ ስለስተ ረቛሒታት ንኤርትራ ፍጹም ከም ትንጸል ገይሮም። እታ ነቲ ጕዳይ ከተጻሪ ዚቘመት መርማሪት ጉጅለ ሶማልያ ኤርትራ ንኣርባዕተ ተኸታታሊ ዓመታት፡ ብዛዕባ'ቲ ኤርትራ ተኸሲሳትሉ ዚነበረት ጕዳይ ኣብ ባይታ ጭብጢ ከም ዘይረኸበት እኳ እንተገለጸት፡ እቲ እገዳ ግና ክሳብ ሕጂ ከም ዝቕጽል'ዩ ተጌሩ፤ ስለምንታይ'ዩ ከምኡ ኮይኑ?
