'ቡን ንሂወት ደቂሰባት ኣገዳሲ ኣይኮነን' ይብል መንግስቲ ስዊዘርላንድ ሶማሊያ ናብ ሃገራ ዝኣቱ ጫት ብምኽልካላ፡ ኣብ ምብራቕ ኣፍሪቃ ዘለው ኣስታት 5 ሚሊዮን ሓረስቶት ጫት ዕዳግኦም ክጉዳእ ይኽእል። ብተመሳሳሊ ቀንዲ ምንጪ እቶቶም መሸጣ ጫት ዝኾኑ መብዛሕትኦም ሶማሊያውያን ዕዳጋ ስኢኖም፤ ውሑዳት ከም ወርቂ ይሸጡዎ ኣለው። ሓንቲ ነጋዲት ሞቓድሾ "ኮቪድ-19 ቅድሚ ምምጽኡ ካብ ኬኒያ ዝኣቱ ጫት ንነግድ ነይርና። ሕጂ ግን ብዘይሕጋዊ መገዲ ካብ ወደብ ኪስማዩ ዝኣቱ ውሑድ ጫት ኢና ንረክብ። በዚ ምኽንያት ዋግኡ ይኸብር ኣሎ። 20 ዶላር ዝሸጦ ዝነበርኩ ሕጂ 120 ዶላር ይሸጦ ኣለኹ። ንዓና ጽቡቕ'ዩ።" ትብል። "ጫት ዘይሓዘ ሰብኣይ ዳርጋ ካብ ማይ ዝወጽአ ዓሳ እዩ" ይብል ቀንዲ ተጠቃሚ ጫት ዝኾነ መሓመድ ኣብዲ። "ኣብ ዝኣተኹ ኣትየ ጫት ክረክብ ኣለኒ፤ ግን ዋግኡ ይዓርግ ስለ ዘሎ ዓቕሚ ይስእን። እዚ ኸዕብደኒ እዩ ዝብል" ኢሉ። ካልእ ነባሪ ከተማ ሞቃድሾ ዝኾነ ሓሰን ኣብዲዋሊ ድማ፡ "ጫት ምሕያኽ ደው ከብል ኣለኒ። ገለ መሓዙተይ ጫት ብምስኣኖም ካልእ ዘይሕጋዊ ዕጻት ወይ ኣብ ገዛ ዝፈርዩ ኣልኮላት ክጥቀሙ ጀሚሮም። ገሊኦም ድማ በቲ ሕዚ ዘሎ ዋጋ ንምዕዳግ ስርቂ ጀሚሮም። እዚ ግዜ ንዓና ከቢድ እዋን እዩ" ይብል። ዝተትሓዘ ጫት ይቃጸል ጫት ሓይልታት ጸጥታ እታ ሃገር ከይተረፈ እዮም ዝጥቀሙዎ። ብምኽንያት እቲ ኣዋጅ ዕጽዋን ምእጋድ በረራታትን፡ ዝኣቱ ጫት ስለ ዘየለ፡ ብኽቡር ዋጋ ክቐርብ ምስ ጀመረ፡ ፖሊስን ወተሃደራትን፡ ጫት ንምዕዳግ ቴሌፎንን ገንዘብን ክሰርቁ ጀሚሮም ዝብሉ ጸብጻባት ይወጽኡ ነይሮም። ምንጪ ስእሊ, Getty Images መግለጺ ስእሊ, ጫት ብትኩሱ ንክሽየጥ ምስ ተኣከበ ቀልጢፉ ናብ ዕዳጋ ይቀርብ ነይሩ እዚ ምህርቲ፡ ኣብታ ንርእሳ ከም ሃገር እትጽውዕ ሶማሊላንድ'ውን ልዑል ጠለብ ኣለዎ። ግን ድማ ንሳ'ውን ብምኽንያት ኮሮናቫይረስ ንግዝኡ ኸልኪላቶ ኣላ። ሓለፍቲ ስራሕ መንግስቲ፡ ብፍላይ ድሕሪ ጾም ሮመዳን ሰባት ኣካላዊ ርሕቐቶም ክሕልው ምግባር ኣጸጋሚ ክኸውን ይኽእል እዩ ዝብል ስግኣት ከም ዘለዎም ይዛረቡ። መብዛሕትኦም ሶማሊላንዳውያን ጫት ብመኪና ካብ ኢትዮጵያ የምጽኡ። ብርክት ዝበላ ዓበይቲ መካይን ድማ ልምሉም ቖጽሊ ጫት ሒዘን ምምጽአን ንምብሳር ብድምጺ ህውኽ እየን ዘብልኣ። ሕጂ ብዘይ ሕጋዊ መገዲ ክኣትዋ ዝተረኸባ መካይን ብኣካላት ጸጥታ ይተሓዛ። እቲ ጫት ድማ ይቃጸል። ብርክት ዝበሉ ደላሎ ጫት ሶማሊላንድ፡ ህይወት ሰባት ካብ ዝኾነ ነገር ንላዕሊ ይዓቢ ብዝብል ጫት ንክኽልከል ተሰማሚዖም'ዮም። ግን ድማ ሸሊኹ ኣትዩ ብኽባር ዋጋ ዝሽየጥ ጫት ኣይተስኣነን። ፕሬዝደንት ሶማሊላንድ ሙሴ ቢሂ፡ "ኣብዚ ግዜ፡ ገለ ሰባት ብዘይሕጋዊ መገዲ ጫት ከእትው'ዮም ኢለ ተጸብየ ነይረ። ግን ድማ ልዕሊ 30 ሚኢታዊት ህዝቢ ውሉፍ ክኸውን እዩ ዝብል ግምት ኣይነበረን፡ ኢሉ። ጫት ስለ ዝተኸልከለ ሕጉሳት ዝኾኑ ገለ ሰባት ኣለው፤ ብፍላይ ድማ ከም ኣቡበከር ኣዋሌ ዝበሉ ኣንጻር ጫት ዝጉስጉሱ ሰባት። "እዚ ካብ ላዕላይ ሰማይ ዝተረኽበ በረከት እዩ። ሕጂ ውሑድ ዘቤታዊ ዓመጻት እዩ ዘሎ፤ ፍትሕ ነክዩ፣ ሰብ ሓዳር ኣስኡነን ገንዘቦም ንስድርኦም ንምሕጋዝ የውዕሉዎ ብምህላዎም ሕጉሳት ኮይነን እየን" ይብል። "ካልእ ኣብዚ ግዜ ደቂ ተባዕትዮ ኣብ ክንዲ መዓልታዊ ንሽዱሽተ ሰዓት ዝኸውን ጫት ብምቕሓም ግዝኦም ኣብ ስራሕ የሕልፉዎ ስለ ዘለው፡ ኣፍራዪነት ወሲኹ እዩ። ሶማሊያ ዳግም ክትለዓል እንተደልያ፡ ነዚ ወለዶ ዘብርስ ቆጽሊ ንምዕዳግ ዝጠፍእ ኣማኢት ሚሊዮን ዶላራት ኣብ ልምዓት እታ ሃገር ከተውዕሎ ይግባእ" ኢሉ። ምንጪ ስእሊ, Getty Images መግለጺ ስእሊ, መብዛሕትኦም ሶማሊያውያን ደቂ ተባዕትዮ ጫት ይሓይኹ ኣዋሌ፡ ጫት ንጥዕና ጎዳኢ ምዃኑ ብምግላጽ፡ ኣብ ልዕሊ ኣስናን ሓደጋ ብምብጻሕ ንናይ ኣፍ መንሽሮ ከም ዘቃልዕ እውን ይዛረብ። እዚ ሕጂ ወጺኡ ዘሎ ኣዋጅ ምኽልካል ድማ ንሓዋሩ ጸኒዑ ክቕጽል ተስፋ ኣለዎ። ግን ድማ ከምኡ ኢሉ ናይ ምቕጻል ተኽእሎ የብሉን። ምኽንያቱ ቅድም ኢሉ ካብ ኬኒያ ዝኣቱ ጫት ተኸልኪሉ'ኳ እንተነበረ ነዊሕ ግን ኣይጸንሐን። ተዛማዲ ትሕዝቶ ኮሮናቫይረስ፡ ጾር ነርስታት ኣብ እዋን ለበዳ ተመሓላለፍቲ ሕማማት12 ጉንቦት 2020 ዶክተር ዘሪሁን መሓመድ፡ "ጫት ምእጋድ ፈጺምካ ኣይከኣልን"14 ጥሪ 2019 ዜናታት ሕብረት ኣውሮጳ ኣብ ትግራይ ገበናት ኲናት ተፈጺሙ ክኸውን ከምዝኽእል ስክፍትኡ ገሊጹ16 ጥሪ 2021 ቦቢ ዋይን፡ “ንህይወተይን ህይወት በዓልቲ ገዛይን ተጨኒቐ ኣለኹ”ቅድሚ 7 ሰዓታት ስለምንታይ ንፓትሪስ ሉሉምባ ምዝካር ኣድለየ?ቅድሚ 6 ሰዓታት ኣዘራረብቲ ዛዕባታት እናኸረረ ዝመጽእ ዘሎ ጎንጺ ዶብ ኢትዮጵያን ሱዳንን14 ጥሪ 2021 ክልል ኦሮሚያ፡ መምህር ኪቲላ ጉዳታ ስለምንታይ'ዩ 'ተረሺኑ'?12 ጥሪ 2021 3:42 ቪድዮ, ብዛዕባ ፕረዚደንታዊ መረጻ ኡጋንዳ እንታይ ትፈልጡ?, ዕምሪ ፈነወ 3,4212 ጥሪ 2021 ኣብ ኣፍሪቃ ዘሎ መዓልታዊ ዝርገሐ ኮሮናቫይረስ ዘርኢ ሰሌዳ24 መጋቢት 2020 ሱዳን ኣብ መስርሕ ልዝብ ግድብ ሕዳሰ ኣይተሰማመዐትን11 ጥሪ 2021 ምስ ሱዳን ዘሎ ምስሕሓብ ‘ዶብ ናብ ዝነበሮ ተመሊሱ ብሰላም ክፍታሕ ኣለዎ’- ኢትዮጵያ7 ጥሪ 2021 ቦይንግ 737 ነፋሪት ኢንዶኔዥያ ዝወደቐትሉ ከባቢ ተፈሊጡ ተባሂሉ10 ጥሪ 2021 ኣብ ኣብያተ ማእሰርቲ ስዑዲ ዓረብ ዝሳቐዩ ኢትዮጵያውያን፡ መንግስቲ ናብ ዓዶም ክመልሶም ይምሕጸኑ7 ጥሪ 2021 ኣቶ ጃዋር መሓመድ ዝርከቦም ክሱሳት ሎሚ ኣብ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም12 ጥሪ 2021 ብብዝሒ ዝተነበ 1 ላዕለዎት መሪሕነት ህወሓት ትማሊ ናብ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም 2 ኣብ 50 ግዝኣታት ኣመሪካ ብኣጽዋር ዝተዓጀበ ተቓውሞ ከይካየድ ተሰጊኡ 3 ኡጋንዳ፡ ፕረዚደንት ዩወሪ ሙሰቨኒ ከምዝተዓወተ ተገሊጹ 4 ወድብ ኣንጌላ መርክል፡ ሓድሽ ኣቦ መንበር መሪጹ 5 ሕብረት ኣውሮጳ ኣብ ትግራይ ገበናት ኲናት ተፈጺሙ ክኸውን ከምዝኽእል ስክፍትኡ ገሊጹ 6 ኣብ ትግራይ ምሉእ ኣገልግሎታት መብራህትን ስልክን መዓስ ክጅምር ይኸውን?
