እቶም ኣባ ገዳ ብዛዕባ እቶም ዘለዉ ጸገማት ዶባት እንትዛረቡ፡ እቲ ዘሎ ጎንጺ ንዘተ ኾፍ ከይንብል ዓጊቱና'ዩ፤ እንዛረቦ ጠፊኡና ልዕሊ ዓቕምና ኾይኑና ይብሉ። "ንዘመናት፡ ህዝብና ብስርዓት ገዳ እናተዓረቕና ኣብዚ በጺሕና፡ ሕዚ ዝኾኑ ዘለዉ ነገራት ግና፡ ይፍለዩ'ዮም። ብዘመናዊ መሳርሒ ዝተሓገዘ ስለዝኾነ። መንግስቲ ፌደራል ንምንታይ ከምዚ ከምዝገበረ ኣይተረድአናን" በሃሊ'ዮም። እቲ ስርዓት፡ ማለት ስርዓት ገዳ፡ ኣብ ህዝቢ ኦሮሞ ዓብዪ ክብሪ ኣለዎ፡ ዉሳነ ኣባ ገዳታት ድማ ኽቡር'ዩ። ይኹን'ምበር ዉሳነታት ገዳ ምስ ፖለቲካዊ ዉሳነታት እታ ሃገር ዘለዎ ተቐባልነት ይፈላለ'ዩ። በቲ ዝድለ ደረጃ'ኳ እንተዘይኾነ ኣብ ኦሮሞያ ዝፍጠሩ ጸገማት ፈቲሕኻ ሰላምን ምርግጋእን ንክህሉ ይሰርሑ ከምዘለዉ ኣባ ገዳ ኩራ ጃርሶ ይዛረቡ። ብስርዓት ገዳ ዝመሓደር ህዝቢ ኦሮሞን ኣብታ ሃገር ዘሎ ፖለቲካዊ ኩነታትን ንምፍታሕ እቲ ስርዓት ግንባር ቀደም እጃም ክህልዎ ጻዕርና ቐጻሊ'ዩ እዉን ኢሎም። ታሪኽ ኦሮሞን ስርዓት ገዳን ዘጽንዑ ዶር ቦኩ፡ ህዝቢ ኦሮሞ ጎንጺ ዝፈትሓሉ ክልተ መገዲ ኣለዎ። ምክልኻልን ምጥያስን እንትኾኑ፡ ነዚኦም ሓልዩ ኣብዚ በጺሑ'ዩ ይብሉ። "ሓቂ እንተተዛቢዑ ይዕረ፡ ሓቂ ዘይፈቱ ሰብ ግና ሰትዩ'ዉን ኣይጸግብን" ይብሉ ዶር ቦኩ። ፖለቲካዊ ጽዕንቶ ካብ እንግድዓ ገዳ ክእለ ኣለዎ። ንህዝቢ ምዝታይ ግደ ገዳ ስለዝኾነ፡ ሰላም ንክመጽእ እቲ ህዝቢ ነቲ ገዳ ክሰምዖ ኣለዎ" ይብሉ።ስርዓት ገዳ ስለምንታይ ጎንጺ ዶባት ኦሮሚያን ሶማሌን ኢትዮጵያን ክፈትሖ ዘይከኣለ?
