ብዛዕባ ሻምበል ኣበበ ቢቂላ ብርክት ዝበሉ መጻሕፍትን ብኣማኢት ዝቝጸሩ ዓንቀጻትን ሒደት ዶኩመንታዊ ፊልምታትን ቀሪቦም'ዮም፣ ጽጌ ኣበበ፡ ጓሉ ንኣበበ'ውን ብዛዕባ ዛንታ ኣቦኣ ጽሒፋ'ያ። ኦኒ ኒስካነን ንበዓል ኣበበ ንሮማ ሒዙ ምስ ተጐዕዘ መዓልታዊ ልምምድ-ጕያ የጕይዮም ነበረ - ብጫማን ብዘይ ጫማን። ሽዑ ኒስካነን ሓደ ነገር ክዕዘብ ከኣለ። ክልቲኦም ኣትሌታት ብዘይ ጫማ ክጐዩ ኸሎዉ ፍጥነቶምን ስጕሚ-ጕያኦምን ይሰልጥ ከም ዝነበረ ኣስተውዓለ። ሽዑ ይስዓሩ'ምበር ከም ድልየቶም ክጐዩ ከም ዘፍቀደሎም ባዕሉ እቲ ኣሰልጣኒ መዝጊቡዎ'ዩ። "ኣበበ ጫማ ለቢሱ ክጐዪ" ይብል እቲ ኣሰልጣኒ፡ "ኣብ ዉሽጢ ሓደ ደቒቕ ብ5-6 ስጕሚ ይዝሕል ነበረ" ኢሉ መስኪሩ'ዩ። ብዙሓት ካብ'ቶም ድሒሮም ዝተጻሕፉ ዛንታታት ግን ሓቅነት ኣይነበሮምን። ጥዑይ ጫማ ኣይተገዝኣሎምን፡ ጫማ ጸቢቡዎም ... ዘኣመሰሉ ዛንታታት ካብ ሓቂ ዝረሓቑ ምንባሮም ኣሰልጣኒ ኦኒ ኒስካነን ይምስክር። ብዘይ ጫማ ጐይዩ ብምስዓሩ ግን እታ ህሞት'ቲኣ ኣብ ተዘክሮታት ተዓዘብቲ ተወቒራ ተረፈት። ክሳብ ሕጂ ድማ ይዝረበሉ'ዩ። ተራ ሓወልቲ ኣኽሱም ኣብ ጕያ ማራቶን ኦኒ ኒስካነን ከም ዘዘንተዎ፡ ንክልቲኦም ኢትዮጵያውያን ተወዳደርቲ እኹል ሓበሬታ ብምስናቕ'ዩ ኣበጊሱዎም። ብዓል መን ስሉጣት ጐየይቲ ከም ዝነበሩ፡ ቍጽሪ ማልያኦም ብምሃብ ንክጥንቀቑሎም መኸሮም። ሓደ ካብኦም ሞሮካዊ ጐያያይ ራዲ ቢን ዓብደልሰላም ነበረ። ብኣጋጣሚ ራዲ እቲ ዝተዋህቦ ቍጽሪ ክረኽቦ ስለ ዘይከኣለ ካልእ ቍጽሪ-ማልያ ተዋህቦ። በዓል ኣበበ ግን ቍጽሩ ከም ዝተለወጠ ኣይተሓበሮምን። ኣበበ ንዅሎም ክንጥንቀቐሎምዝግብኦ ተቐዳደምቲ ንድሕሪት ገዲፉ ኣብ ዝተዓዝረሉ ህሞት ራዲ ግን እግረ-እግሩ ይጐዪ ነበረ። ሞሮኮ ሰለስተ ተወዳደርቲ ኣሰሊፋ ስለ ዝነበረት ኣበበ ኸኣ ሓደ ካብኦም ይኸውን ኢሉ ንራዲ ኣይተገደሰሉን - እወ፡ ክሳብ ኣብ ሓወልቲ ኣኽሱም ተተኺሊሉ ዝነበረ ቦታ ዝበጽሑ። ዝዝከር'ዩ ሓወልቲ ኣኽሱም ብ1937 ብወትሃደራት ጣልያን ተሰሪቑ ናብ ዓዲ ጣልያን ዝተወስደ ሓወልቲ ነበረ።  እቲ ሓወልቲ ብ 300 ዓም ብጊዜ ምድረ-ነገስት ኣኽሱም - ቅድምን ድሕርን ትውልዲ ክርስቶስ ዝነበረ ግዝኣት  - ከም ዝተሰርሐ ተመራመርቲ ታሪኽ ይገልጹ።  እቲ ሓወልቲ ድሕሪ ነዊሕ ክትዕን ብዙሕ ጻዕርን ብ2005 ንኣኽሱም ከም ዝምለስ ተገብረ። ሓደ ካብ'ቶም ንኣበበ ብኣሰልጣኒኡ ተዋሂቡዎ ዝነበረ ትእዛዛት ኣብ ሓወልቲ ኣኽሱም ምስበጽሐ ንክውንጨፍ ነበረ። በታ ትእዛዝ መሰረት ኣበበ ኣብቲ ሓወልቲ ኣኽሱም ተተኺሉሉ ዝነበራ ፒያዛ ምስ በጽሐ - ሓደ-ክልተ ኪሎሜትር ምስ ተረፎ - ንራዲ ራሕሪሑ ንበይኑ ተዓዝረ። ንወዝቢ ኣበበ እንተ ዝዝንጋዕ ነይሩ ራዲ ቀዲምዎ ምኸደ። ሓወልቲ ኣኽሱም ስርሓ ሰሪሓ ማለት'ዩ። ኣሰልጣኒኡ ከም ዝበሎ፡ "ኣበበ እቲ ምስኡ ንኣርብዓ ኪ.ሜ.
