ኣትሌት ሹራ ቂጣታ ንኪፕቾጌ ዝስዓረሉ ቀሊል ሚስጢር እወ፡ ደቡብ ኣፍሪቃ ንመጠረስታ እዋን ኣብ ኣህጕራዊ ውድድር ዝተኻፈለትሉ እዋን ነበረ - ካብ ሽዑ ጀሚሩ ብምኽንያት ስርዓት ኣፓርታይድ ካብ ኵሉ ኣህጕራዊ ውድድር ተኣጊዳ ከም ዝነበረት ዝዝከር'ዩ። ይዅን'ምበር እቲ ናይ ሽዑ ውድድር ኦሊምፕያ ብደቡብ ኣፍሪቃ ኣይኰነን ዝዝከር። እንታይ ድኣ ኣበበ ቢቂላ ዝተባህለ ኢትዮጵያዊ ጐያዪ ብዘይ ሳእኒ ኣብ ጕያ-ማራቶን ቀዳማይ ስለ ዝወጸን ክብረ-ወሰን ማራቶን ከኣ ስለ ዝሰበረን'ዩ ዝዝከር። ኣብቲ እዋን'ቲ ኣይኰነንዶ ኣበበ ቢቂላ ኢትዮጵያ ኣበይ ከም እትርከብ ዝፈልጡ ወጻእተኛታት ቍጽሮም ብዙሕ ኣይነበረን ክበሃል ይከኣል። እንተዀነ ግን እቲ ውድድር ኣብ ዓዲ ጣልያን ስለ ዝተኻየደ፡ እሞ ኸኣ ኢጣልያ ንኢትይጵያ ንሒደት ዓመታት ገዚኣታ ስለ ዝነበረት፡ ኣበበ ቢቂላ ምስ ሰዓረ ኢትዮጵያ ኣብ ብዙሓት ሸነኻት ዓለም ብውግእ ዓድዋ (1896) ዀነ በቲ ድሒሩ ዝሰዓበ መግዛእቲ (1936-1941) ብቕጽበት ክትዝከር ከኣለት። ሚድያታት ዓለም በቲ ዘይተጸበይኦ ዉጽኢት ማራቶን ደንጽይወን መዛረቢ ረኸባ፣ ኣበበ ቢቂላ ስዒሩ እናበላ ኸኣ ኣብ ናይ ማዕከናት ዜናታተን ደጋጊመን ኣቃልሓ። "ሙሶሊኒ ንኢትዮጵያ ብኣሽሓት ዝቝጸሩ ወትሃደራት፡ መዳፍዓት ኰነ ጋዝ-ስሚ ተጠቒሙ ክወርር ሓደ ኢትዮጵያዊ ወትሃደር ግን ኣብ ሮማ ከይዱ ንኢጣልያ ጥራይ ዘይኰነስ ንመላኣ ዓለም ሰዓረ" ክብሉ ጋዜጣታት ዓለም ኣድናቖቶም ገለጹ። ኣትሌት ዘርእሰናይ ታደሰ፡ "ኣትለቲክስ ኣብ ኤርትራ ይዓቢ'ሎ" ኤርትራዊ ኣትሌት መሓሪ ጸጋይ ኣብ 'ማራቶን ኣስመራ' ተዓዊቱ ንታሪኽ ኣበበ ቢቂላ ዘይፈልጥ ሰብ ከም ጽውጽዋይ ኰይኑ ይስምዖ ይኸውን፣ ይዅን'ምበር፡ እቲ ታሪኽ'ቲ ሓደ ካብ'ቶም ንኢትዮጵያ ኣብ ካርታ-ዓለም ተዀሊዑ ከም ዝቕመጥ ዝገበረ ፍጻሜ ነበረ። ነቲ ኣብ ዉሽጢ ዓዲ ዝነብር ዜጋ'ውን ኣብ መዝገበ-ቃላቱ 'ማራቶን' ዚብል ቃል ዘይነበሮ ኣበበ ቢቂላ ስለ ዝሰዓረ ኣፉ መሊኡ ነቲ ቃል ክጥቀመሉን ክኾርዓሉን ክኣለ። ኣብታ ህሞት'ቲኣ .
