እዞም ኩባኒያታት ኢትዮጵያ ዝመረጽሉ ምኽንያት እቲ ዘለዋ ብዝሒ ህዝቢ ሓደ ምዃኑ ዝጠቅስ ኣቦ መንበር - ፌርፋክስ - ኣፍሪካ ዘመዴነህ ንጋቱ፡ በብግዚኡ እናዓበየ መጺኡ ዝብሎ ቑጠብኣ'ውን ካልእ ምኽንያት ከም ዝኾነ ይዛረብ። "ኣብ ትሕቲ ሰሃራ ካብ ዘሎ ቑጠባ ኢትዮጵያ ብጂዲፒ ሳልሰይቲ'ያ። እዞም ኩባኒያታት ቴክኖሎጂ ጥራሕ ዘይኮኑ፡ ብፍርያት፣ ዝርግሐ ትሕተ ቕርጽን ካልኦት ዘፈራት ልምዓትን፡ ትኹረት ሰብ ሃፍቲ ትገዝእ'ያ ዘላ" ይብል። ወሲኹ፡ "ክልቲኦም ጃክ፡ ነዚ ተገንዚቦም'ዮም መጺኦም። ብፍላይ ኣሊባባ፡ ብዕድመ ቐዳማይ ሚኒስትር'ዩ መጺኡ። ኣሊባባ ብደረጃ ዓለም ልዕሊ 800 ሚሊዮን ዓማዊል ናይ ምትእንጋድ ዓቕሚ ኣለዎ። እዚ፡ ኣብ ኢትዮጵያ ዝፈርዩ ምህርታት ብቐሊሉ ናብ ዕዳጋ ንምቕራብ ዘኽእል መድረኽ'ዩ" ክብል ኣረዲኡ። ኣሊባባ፡ 'ኣሊፔይ' ዝተብሃለ፡ ናይ መተዓዳደጊ መገዲ ኣለዎ። ኣቶ ዘመዴነህ፡ እዚ መገዲ ሓደ ዓብዪ ኣማራጺ ገይሩ ይርእዮ። ዋና ኦፊሰር ስቴም ፓወር ዝተብሃለ ኣብ ሳይንስን ቴክኖሎጅን ከምኡ'ውን ኢንጀነሪንግ ዝተዋፈረ ትካል ኣቶ ኢዮኤል ኃይሌ ድማ፡ 'ኣሊፔይ' ናብ ዕዳጋ ኢትዯጵያ ምምጽኡ ዓብዪ ትርጉም ኣለዎ ይብል። "ዓብዪ ጸጋ እዞም ኩባኒያታት፡ ስግግር ቴክኖሎጂ'ዩ። ከም ሃገር ዘለና ኣገልግሎት ኢ-ኮሜርስ ገና ታተ'ዩ ዝብል ዘሎ። ዲጂታል ቴክኖሎጅን ኢ-ኮሜርስን ብዙሕ ሓይሊ ሰብ ናይ ምሓዝ ዓቕሚ ኣለዎም። ናይ ቴክኖሎጂ ባህሊ ናብ ሃገርና ምእታው ዝህልዎ ረብሓ ድማ ቀሊል ኣይኮነን" ክብል ይገልጽ። ኣሊባባን መንግስተቲ ኢትዮጵያን ብቴክኖሎጂ ዝተሓገዘ ዓለምለኸ ማእኸል መራኸቢ ንግዲ ንምህናጽ ተሰማሚዖም'ዮም። ኣቶ ዘመዴነህ ከም ዝብሎ፡ ቅድሚ ሕጂ ከምዚኦም ዝበሉ ዓለምለኻዊ ትካላት ቴክኖሎጂ ናብ ኢትዮጵያ እንትመጽኡ ኣይርአን ነይሩ። "መብዛሕትኡ ግዘ ናብ ሩዋንዳ'ዮም ዝኸዱ ነይሮም። ሩዋንዳ ግን ንኡሽቶ ሃገር'ያ። ኢትዮጵያ ዓባይ ስለ ዝኾነት፡ ዓብዪ ኣማራጺ ኣለዋ። ንኣብነት ትዊተር ዓብዪ መድረኽ ማሕበራዊ ሚዲያ'ዩ" ብምባል፡ ኢትዮጵያ ተመራጺት ከም ዝገብራ ይገልጽ። ከም እምነት ኣቶ ዘመዴነህ፡ እዞም ገዘፍቲ ኩባኒያታት ናብ ኢትዮጵያ ዝመጽኡ ኣብ ቴክኖሎጂ ጥራሕ መዋእለ ንዋዮም ንምውፋር ዘይኮነ፤ ኣብ ካልኦት ኣማራጺታት ኢንቨስትመንት'ውን ንምስታፍ'ዩ። "ሽልማት ኖቤል ቀዳማይ ሚኒስትር ኣብዪ ኣሕመድ ትኹረት ስሒቡ'ዩ። ንኣብነት ኣነ ኣብ ዝተዋፈርኩሉ ማሕበረሰብ ኢንቨስትመንት ልዑል ትኹረት ተዋሂቡዎ'ዩ። እቲ ሽልማት ንኢትዮጵያ 'ብራንዲንግ' [ምስሊ] ዓብዪ ትርጉም ኣለዎ'ዩ" ኢሉ። ምንጪ ስእሊ, Getty Images መስራቲ ኣፍሮ ኤፍኤም፣ ቴሌቪዥን ቃናን ኮሚዩኒኬሽን 251ን ኣቶ ኣዲስ ኣለማየሁ "ክልተ ቢሊየነራት መጺኦም ማለት፡ ድሕሪ ሕጂ ኢትዮጵያ ካብቲ ካርታ ኣይትፍሓቑን ማለት'ዩ" ብምባል ምብጻሕ እዞም ሰብ ሃፍቲ ብዙሕ ረብሓ ከም ዘለዎ ይዛረብ። "ንፈለማ እዋን ይመስለኒ ቢሊየነራት ሃገር ክንርኢ ኢሎም ዝመጽኡ። እዚ ማለት ሃገርና ድሕሪ ሕጂ ካብ ቴክኖሎጂ ርሒቓ ኣይትነብርን" ዝብል ኣቶ ኣዲስ፡ "በዚ ኣቢሉ ኢትዯጵያ ጥራሕ ዘይኮነ ንዓለም ዝኸውን ብዙሕ ክእለት ዘለዎም መናእሰይ ኣለውና'ዮም። እዞም መናእሰይ ሕጂ ጽቡቕ ነገር ክርእዩ ክጅምሩ'ዮም" ክብል ይዛረብ። ነዚ ድማ፡ ለውጢ ቐዳማይ ሚኒስትር ኣብዪ ኣሕመድ ሓድሽ በሪ ከፊቱ'ዩ ይብል። "ሓደሽቲ ትካላት ቴክኖሎጂ ቴሌኮም ክኣትው'ዮም። እቲ ዘሎ ጸገም ኢንተርነት ክፍታሕ'ዩ ኢለ ድማ ይኣምን። ካልእ፡ ልዕሊ 100 ሚሊዮን ህዝቢ ኣለና፤ እዚ ብማእኸላይ 18 ዓመት ዕድመ ዘሎ'ዩ። ቑጠባዊ ዕብየትና'ውን ቅልጡፍ'ዩ" ክብል የረድእ። እዞም ጎይቶት ቴክኖሎጂ ካብ መንግስቲ እንታይ ይደልዩ?
