ትግርኛ BBC News, ትግርኛናብቲ ትሕዝቶ ቀጽሉ ክፍልታት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት ዓለምለኻዊ መዓልቲ ኤይድስ፡ "ደመይን ተባዕታዊ ዘርአይን ዝተመረዙ ኮይኑ ይስምዓኒ ነይሩ" 1 ታሕሳስ 2020 ምንጪ ስእሊ, Christopher Klettermayer ወዲ 38 ዓመት ክሪስቶፈር ክለተርማየር ኣብ ደሙ ኤችኣይቪ ከም ዘሎ "ብኣጋጣሚ" እዩ ፈሊጡ። ብ2014 ዓ.ም (ኣቆጻጽራ ኤውሮጳ) በቲ ቫይረስ ከም ዝተለኸፈ ክፈልጥ ክኢሉ። ንሱ ግን፡ "ውጽኢት ምርመራይ እቲ ቫይረስ ኣብ ደመይ ከም ዘሎ ዝገልጽ ክኸውን ኣይተጸበኽዎም ነይረ"። ክሪስቶፈር፡ ኣውስትራሊያዊ'ዩ። ንሱ ነታ መዓልቲ ልክዕ ከም ትማሊ እዩ ዝዝክራ። ኣብቲ ሽዑ እዋን ኣብ ኣወስትራልያ ዘይኮነስ ኣብታ ብፎቶ ጋዜጠኝነት ንምስራሕ ዝተዋፈረላ ህንዲ'ዩ ነይሩ። ናብ 'ኣሽራም' ወይ ናይ ሂንዱ ገዳም ናይ ምብጻሕ መደብ ድማ ነይርዎ። ካብ ኤች-ኣይ-ቪ ዝደሓነ ፈላሚ ሰብ ሞይቱ "ኣፍሪቃ መፈተኒ ክታበት ኣይትኸውንን" ዶክተር ቴድሮስ ኣድሓኖም ኣብ ኢትዮጵያ 76 ሚኢታዊ ዝኾና ደቂ ኣንስትዮ መናእሰይ ብዛዕባ ኤች አይ ቪ ኣይፈልጣን ተስፋ ዝተገብረሉ ክታበት ኤችኣይቪ ኣይሰመረን ናብ ህንዲ ንምእታው ኣብ ዘቕረቦ ሕቶ ሓደ ረቛሒ ከማልእ ይሕተት። ንሱ ከኣ ምርመራ ኤች ኣይ ቪ ንክገብር'ዩ። "ሽዑ ብርግጸኝነት ተሰማሚዐ። ከም ሓደ ጻዕዳን ምስ ተቓራኒ ጾታ ጥራይ ርክብ ዝነበሮ ሰብን ውጽኢተይ ነጻ ከም ዝኸውን ተጸቢየ" ክብል ተዘክርኡ ንቢቢሲ የካፍል። "ግን ከኣ ከምኡ ኣይኮነን" ቅድሚ ዝተወሰኑ ኣዋርሕ ኣብ ኣወስትራሊያ ክሪስቶፈር ብጣዕሚ ሓሚሙ ነይሩ። እንተኾነ እቲ ሕማሙ ምስ ኤች ኣይ ቪ ክተሓሓዝ ከም ዝኽእል ዝገመተ ዋላ ሓደ ሰብ ኣይነበረን። "ናብዚ ኩነታት ከጠርጥር ዝኽእል ነገር ብዘይምንባሩ ዶኳትር'ውን ኣይመርመሩንን። ነቲ ውጽኢት ዝረኸብክዎ ኣብ ህንዲ ብኣጋጣሚ ብዝገበርክዎ ምርመራ እዩ፤ ብጣዕሚ ድማ ሰንቢደ" ይብል። ኣኸትል ኣቢሉ "ብርግጽ ዕድለኛ እየ ነይረ። ምኽንያቱ ዋላ ሓደ ምርመራ ከይገበርኩ ንዓመታት ምቐጸልኩ ነይረ" ክብል ነቲ ምርመራ ዝገበረሉ ኣጋጣሚ ከም ጽቡቕ ዕድል ይገልጾ። ምንጪ ስእሊ, Getty Images ብድሆታት ውድብ ሕቡራት ሃገራት፡ እዚ ለበዳ ነቲ ኣብ ልዕሊ ኤች ኣይ ቪ እናተመዝገበ ዝመጽአ ዝተባባዕ ውጽኢታት ከየተኣጓጉሎ ስክፍትኡ ገሊጹ እዩ። እዚ ዝኾነሉ መገዲ ድማ ነቶም መድሓኒት ጸረ ቫይረስ ዘድልዮም ሰባት እቲ መድሓኒት ኣብ እዋኑ ከይበጽሖም ብምትዕንቓፉ'ዩ ይብል። ኣብ 2019 ጥራይ ምስ ኤይድስ ብዝተሓሓዝ 690 ሽሕ ሞት ኣጋጢሙ እዩ። ተወሰኽቲ ካብ 120 ክሳብ 130 ሽሕ ድማ ብሰንኪ ኮሮናቫይረስ እቲ ናብ ተጠቀምቲ ክበጽሕ ዝነበሮ ጸረቫይረስ መድሓኒት ብዘይምቕራቡ ከም ዝኾነ ዩኤስ ኤይድስ [UNAIDS] የመልክት። ክሳብ ሰነ 2020 ኣብ ዝነበረ እዋን ዝተመዝገበ መረዳእታ ከም ዘመልክቶ፡ ካብቶም ኣብ ዓለም ምስቲ ቫይረስ ዝነብሩ ኣስታት 38 ሚልዮን ሰባት እቶም 12 ሚልዮን ነቲ ጸረቫይረስ መድሓኒት ክረኽቡ ዘይክኣሉ እዮም። "ይኹን'ምበር ኣብ ውሽጢ ዝሓለፉ 40 ዓመታት ዝነኣድ ምዕባለ ተመዝጊቡ እዩ። ነዚ ድማ ክንዕቅቦ ይግባእ እንተዘይኮይኑ ነቶም ዝረኸብናዮም ውጽኢታት'ውን ክንስእኖም ኢና" ክትብል ዳይሬክተር ዓለምለኸ ማሕበረሰብ ኤይድስ (ኣይ ኤ ኤስ) ዶክተር ብራይት ፖኒያቶውስኪ ንቢቢሲ ተዛሪባ'ላ። እቲ ቫይረስ ኣብ ዝይምዕቡላት ሃገራት ብስፍሓት ዝረኣይ'ኳ እንተኾነ ንገለ ክፋል ሕብረተሰብ ብዝያዳ ዘጥቅዕ ጌርካ ምሕሳብ ግን "ዝተጋገየ እምነት" እዩ ትብል። "ኣብ ውሽጢ ዝሓለፉ 40 ዓመታት ካብ ኤች ኣይ ቪ ዝተገንዘብናዮ ነገር እንተሃለወ እቲ ሕማም ሰብ ካብ ሰብ ዘይፈሊ ምዃኑ እዩ። ኣብ ኩለን ሃገራት ምስቲ ቫይረስ ዝነብሩ ሰባት ኣለዉ። ዕድመ፣ ዓሌት፣ ዘርኢ፣ ጾታ፣ ሞያ፣ ሃይማኖት ኣይፈልን" ብምባል ድማ ተረድእ። እቲ ቫይረስ ካብ ሰብ ናብ ሰብ ካብ ዝመሓላለፈሎም መገዲታት እቲ ብቐዳምነት ዝስራዕ ፍኑው ዝኾነ ጾታዊ ርክብ ኣብ ዝካየደሉ እዋን'ዩ። ምንጪ ስእሊ, Getty Images "ስለምንታይ ኣነ?" ክርስቶፈር ኣብዚ ዓለም ብኻልእ ከቢድ ለበዳ [ኮሮናቫይረስ] ትናወጸሉ ዘላ ማዕበል ኮይኑ ቅድሚ ነዊሕ ዓመታት ኣብ ህይወቱ ንዘጋጠሞ ብምኽንያት ዓለማዊ መዓልቲ ኤይድስ የዘንቱ። "ኣብቲ ፈለማ ብጣዕሚ እፈርሕን ንምዃኑ ኤች ኣይቪ እንታይ ዝብል ብዙሕ ሕቶታት የልዕልን ነይረ። ንምንታይ ኣነ?
