ኣይተ ዳደ ደስታ፡ እቲ ዶባት ከምቲ ናይ ቅድሚ ሕዚ ወታሃደራዊ ወጥሪ ዘለዎ ከምዘይኮነን፡ ሕዚ ድሩት ሓይልታት ጥራሕ ኣብቲ ከባቢ ከምዘለዉን ይዛረብ። ነቲ ቦሃሽም ዘቕረቦ ሓሳብ ብምድጋፍ፡ ቅድሚ ናብቲ ምጥራር መሬት ምኻድ ክቕየር ዘለዎ ኣገላልጻ ኣሎ ይብል። ናይ ኣልጀርስ ስምምዕ ቀንዲ መንፈስ፡ እቲ ኣብ መንጎኦም ዝጸንሐ ጽልኢ ክተርፍ ኣለዎ ዝብል ምዃኑ ኣዘኻኺሩ። ይኹን’ምበር ‘ፖለቲካዊ ሕጽቦ’ ብዝብል ዝፍለጥ፡ ከምኡ ድማ ኣብ ጉዳይ ኢትዮጵያ ‘ኢድናን እግርናን ዓጺፍና ኣይንቕመጥን’ ዝብሉ ዘረባታት ፕረዚደንት ኢሳይያስ ናይቲ ሰላም መንፈስ ከምዝዘርግ ኣረዲኡ። “ወያነ ምጥፋእ’ኳስ ዘይኣኸለ ኮይኑስ፡ ቀንዲ ዕላመኦም ሓድግታት ወያነ ሓኺኽካ ምጥፋእ ምዃኑ ምዝራቦም፤ ክተርፍ ዝነበሮ እዩ። እዚኦም ሒዝካ ናብ ናይ መሬት ዶብ ዘረባ ምእታው፤ ካልእ ዋኒን እዩ ክኸውን” ኢሉ። ስለዚ ምስዚ ብምትእስሳር፡ ‘ኲናት ክለዓልዶ ይኽእል’ ንዝብል፡ ኣይለዓልን ክብል ከምዘይደፍር ይዛረብ። ነቲ ኣብ ኢትዮጵያ ዘሎ ወጥርታትን ስክፍታታትን ኣልዒሉ'ውን፡ “ንምዃኑኸ ናይ ዶብ ጉዳይ ሕዚ ጊዜ ክርከበሉ ይኽእል ድዩ?” ክብል ሓቲቱ። ብኽልቲኡ ወገን፡ ብኣስመራን ኣዲስ ኣበባን ዘሎ ድሌታት፡ ‘ወያነ ኣንቃፋይ’ እዩ ዝብል ስምምዕ ከምዘለዎም ሓቢሩ። ነዚ ድማ ‘ተሓጋጊዝና ዘይነጥፍኦ’ ዝብል ድሌት ክህሉ ስለዝኽእል ኲናት ኣይክህሉን ኢልካ ክዝረብ ኣይከኣልን በሃላይ እዩ። እቲ ኲናት ስሩዕ ዘይክኸውን ከምዝኽእልን፡ እንተኾነ ብዝተፈላለዩ መገድታት ማለት’ውን ብቕንጸላታት፣ ሽርሕታትን ዘይምርግጋእ ምፍጣርን ክፍተን ከምዝኽእል ድማ ይእምት። ንክልል ትግራይ ዘመሓድር ዘሎ መንግስቲ፡ እዚ ካብ ክልቲኦም መንግስታት ዝወጣወጥ ዘሎ በትሪ ንምምካት ናይ ህልውና ሕቶ እዩ ድማ ይብል። “ናይ ኤርትራን ኢትዮጵያን ርክብ ዘሕዝን ነገር እዩ። ናይዚ ዘበንና ዓብዪ መሕዘኒ ገይርካ ዝቑጸር እዩ። ምኽንያቱ ተመላላኣይ ዝኾነ ድሌት ዘለዎም ህዝብታት፡ ኣዝዩ ጥቡቕ ርክብ ዘለዎም ህዝብታትን፤ እቲ ሓደ ዝጎደሎ እቲ ኻሊእ ዝምልኦ እዩ። ዘምልጡ ዘለዉ ዕድላት እንተሪእኻ፤ ዘሕዝን ኩነታት እዩ” ኢሉ። እቶም መራሕቲ ነዚ ጉዳይ ከም ዓብዪ ህጹጽ ኣጀንዳ ገይሮም ክሪእዎ ምተገበኣ ክብል ይገልጽ። “ናይ ክልቲኡ ኣህዛብ ርክብ ናብ ንቡር ኣብ ምምላስ ትጠፍእ መዓልቲ ኩላ ናይ ኲናት ካልእ ዕድል ጠኒሳ ትመጽእ ዘላ ገይረ እየ ዝቖጸራ።” ዞባዊ ጽልዋ ኣቶ ዓብዱራሕማን ሰይድ፡ ድሕሪ ውድቀት ስርዓት ደርጊ፡ ተፈቲኑ ዝነበረ ሕብረ-ብሄራዊ ስርዓት ኣብታ ሃገር ብልክዕ ተግባራዊ ተገይሩ እንተዝኸውን፡ ነቲ ዞባ’ውን ብኣወንታ ክጸልዎ ይኽእል ነይሩ ኢሉ። እንተኾነ፡ እቲ ሕዚ ዝረአ ዘሎ ጸገም ኣብቲ እዋን ዝተፈጥረ ናይ ኣተገባብራ ጸገም ውጺኢት'ዩ ዝብል ርእይቶ የቅርብ። በቲ ተጀሚሩ ዝነበረ ሰርዓት ፌዴራሊዝም ኢትዮጵያ ንባዕላ ኾይና ኣብ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ብ‘ኮንፌዴሬሽን’ መልክዕ ናብ ሓደ ንምምጻእ ኣብነት ክትከውን ትኽእል ነይራ ዝበለ፡ ቦሃሽም፡ ሶማልያ፣ ጅቡቲ፣ ኤርትራን ሱዳንን ዝሓውስ ሕብረት ምተፈጥረ ነይሩ ዝብል እምነት ኣለዎ። “ኣብዚ እዋን እዚ ግን ዝፍራሕ ዘሎ፡ ሓደ እቲ ፌዴራላዊ ሓይሊክቕጽል ኣለዎ ዝብል ኣሎ። እቲ ካልኣይ ከኣ ነቲ ቅድሚ 1991 ዝነበረ ካብ ኣዲስ ኣበባ ዝመሓዳር ዝተማእከለ ስርዓት [ኣሃዳዊ] ናይ ምትካል ጉያ ዝግበር ዘሎ ይመስል። እዚ’ውን እዩ እቲ ብሸነኽ ኣስመራ ዝድገም ዘሎ” ኢሉ። ምስዚ ተኣሳሲሩ፡ ኣብ ትግራይ ድማ ብሒደት ልሂቃን ዝግበር፡ ‘ከመይ ገይርካ ምስ ኤርትራ ትዛመድ’ ገለ ዝብል ትሕዝቶ ዘለዎም ዘተታት ከምዘየሕጉሱዎን፡ ነቲ ኤርትራዊ እምነት ከምዘይፈጥረሉን ተዛሪቡ። “እዚ የሰክፍካን የሕዝነካን እዩ። ምኽንያቱ እቲ ህዝቢ [ትግራይ] ዓብዪ መስዋእቲ ዝኸፈለን ዓብዪ ተሞክሮ ዘለዎን፤ እንኮላይ ንኢትዮጵያ ደጊማ ክትስራሕ ዝገበረ ህዝቢ።" እቲ ሕዚ ኣብ ኢትዮጵያ እንተዘይተኻኢሉ ምስ ኤርትራ ዝዓይነቱ ሓሳብ ነቶም ክልቲኦም ኣብ ኣስመራን ኣዲስ ኣበባን ዘለዉ ስርዓታት መመኽነይታ ይኸውን ኣሎ ክብል'ውን ይምጉት። ተንታኒ ዳደ ደስታ ብወገኑ፡ ብፍላይ እዚ ‘ኣግኣዝያን’ ብዝብል ዝፍለጥ ምንቅስቓስ ምንጩ ካብ ትግራይ ከምዘይኮነን ንሱ’ውን ከመዘይድግፎን ኣትሪሩ ተዛሪቡ። ምንቅስቓስ ኣግኣዝያን፡ ሃገረ ትግራይ ትግርኚ ንምፍጣር ዝዓለመ ማሕበራዊ ጎስጓስ ኮይኑ፡ መንግስቲ ክልል ትግራይ’ውን ኣብ ልዕሊ እቲ ምንቅስቓስ ተቓውሞኡ ከስምዕ እዩ ጸኒሑ። ተዛማዲ ትሕዝቶ ዘይተመልአ ሰላም ኢትዮ-ኤርትራን፡ ውሽጣዊ ወጥሪ ኢትዮጵያን8 ሓምለ 2020 ትጽቢትን ክውንነትን ዕርቀ ሰላም ኢትዮ ኤርትራ ድሕሪ ክልተ ዓመት9 ሓምለ 2020 'ፕረዚደንት ኢሳይያስ ጉዳይ ዶብ ክለዓል ኣይደለየን' ኣምበሳደር ስዩም መስፍን6 ሓምለ 2020 ዜናታት ሕብረት ኣውሮጳ ኣብ ትግራይ ገበናት ኲናት ተፈጺሙ ክኸውን ከምዝኽእል ስክፍትኡ ገሊጹ16 ጥሪ 2021 ቦቢ ዋይን፡ “ንህይወተይን ህይወት በዓልቲ ገዛይን ተጨኒቐ ኣለኹ”ቅድሚ 6 ሰዓታት ስለምንታይ ንፓትሪስ ሉሉምባ ምዝካር ኣድለየ?ቅድሚ 5 ሰዓታት ኣዘራረብቲ ዛዕባታት እናኸረረ ዝመጽእ ዘሎ ጎንጺ ዶብ ኢትዮጵያን ሱዳንን14 ጥሪ 2021 ክልል ኦሮሚያ፡ መምህር ኪቲላ ጉዳታ ስለምንታይ'ዩ 'ተረሺኑ'?12 ጥሪ 2021 3:42 ቪድዮ, ብዛዕባ ፕረዚደንታዊ መረጻ ኡጋንዳ እንታይ ትፈልጡ?, ዕምሪ ፈነወ 3,4212 ጥሪ 2021 ኣብ ኣፍሪቃ ዘሎ መዓልታዊ ዝርገሐ ኮሮናቫይረስ ዘርኢ ሰሌዳ24 መጋቢት 2020 ሱዳን ኣብ መስርሕ ልዝብ ግድብ ሕዳሰ ኣይተሰማመዐትን11 ጥሪ 2021 ምስ ሱዳን ዘሎ ምስሕሓብ ‘ዶብ ናብ ዝነበሮ ተመሊሱ ብሰላም ክፍታሕ ኣለዎ’- ኢትዮጵያ7 ጥሪ 2021 ቦይንግ 737 ነፋሪት ኢንዶኔዥያ ዝወደቐትሉ ከባቢ ተፈሊጡ ተባሂሉ10 ጥሪ 2021 ኣብ ኣብያተ ማእሰርቲ ስዑዲ ዓረብ ዝሳቐዩ ኢትዮጵያውያን፡ መንግስቲ ናብ ዓዶም ክመልሶም ይምሕጸኑ7 ጥሪ 2021 ኣቶ ጃዋር መሓመድ ዝርከቦም ክሱሳት ሎሚ ኣብ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም12 ጥሪ 2021 ብብዝሒ ዝተነበ 1 ኣብ 50 ግዝኣታት ኣመሪካ ብኣጽዋር ዝተዓጀበ ተቓውሞ ከይካየድ ተሰጊኡ 2 ላዕለዎት መሪሕነት ህወሓት ትማሊ ናብ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም 3 ወድብ ኣንጌላ መርክል፡ ሓድሽ ኣቦ መንበር መሪጹ 4 ኡጋንዳ፡ ፕረዚደንት ዩወሪ ሙሰቨኒ ከምዝተዓወተ ተገሊጹ 5 ሕብረት ኣውሮጳ ኣብ ትግራይ ገበናት ኲናት ተፈጺሙ ክኸውን ከምዝኽእል ስክፍትኡ ገሊጹ 6 ቦቢ ዋይን፡ “ንህይወተይን ህይወት በዓልቲ ገዛይን ተጨኒቐ ኣለኹ” 7 ኣብ ትግራይ ምሉእ ኣገልግሎታት መብራህትን ስልክን መዓስ ክጅምር ይኸውን?
