ፍርሒ ጥንቆላ ርዋንዳ፡ ለበዳ ኤች-ፒ-ቪ ንምውጋድን፡ ደቂ-ኣንስትዮ ቀልጢፈን ሕክምና መንሽሮ ማህጸን ክረኽባ ንምትብባዕን፡ ኣብ 2011 ሓያል ወፍሪ ኣበጊሳ። ዕላማ ናይቲ ውጥን፡ ኣዋልድ ቀልጢፈን ክኽተባ ንምግባርን፡ መርመራ ማህጸን ምስ ደቂ-ኣንስትዩ ንምፍላጥን እዩ ነይሩ። ኣብታ ፈላሚት ዓመት ናይቲ መደብ፡ ርዋንዳ፡ ካብተን ነቲ ክትባት ክወስዳ ዝኽእላ 10 ዋልድ ነተን 9 ክትበጽሐን ምኽኣላ፡ ብኪኢላታት ከም ኣብነት ዝጥቀስ ዓወት ክኸውን ኪኢሉ። ይኹን እምበር፡ ጉዕዞ ርዋንዳ'ውን ሓጎጽጎጽ ዘይነበሮ ኣይኮነን። ፈለማ ርዋንዳ ነቲ መደብ ከትጅምሮ እንከላ፡ ገለ ወገናት ማሕበረሰብ ዓለም፡ ክቡር ስለዝኾነ፡ ኣይትኽእሎን'ያ ብዝብል፡ ኣቶኩሮኣ ኣብ ኣገልግሎት ጥዕና ህጻናት ክትገብር ይምሕጸኑ ነይሮም። መንግስቲ'ታ ሃገር ግን፡ ምስ ሓደ ዓለምለኻዊ መፍረዪ መድሃኒት ብምሽራኽ፡ ንሰለስተ ዓመት ዝጸንሕ፡ ናጻ ክትባት ክወሃብ ጌሩ። ምንጪ ስእሊ, Unicef መግለጺ ስእሊ, ኢትዮጵያ እትርከበን 10 ሃገራት ኣፍሪቃ ነቲ ክትባት ክህባ ጀሚረን ኣለዋ ሓያሎ ዘይነዓቑ ባህላዊ ብድሆታት'ውን ክስገሩ ነይርዎም'ዩ። "መንሽሮ ማህጸን ብጥንቆላ'ዩ ዝመሓላለፍ ኢለን ዝኣምናን፡ ንክሕከማ፡ ኣብ ክንዲ ናብ ሓካይም ናብ ጠንቆልቲ ዝኸዳ ደቂ-ኣንስትዮ ክሳብ ሕጂ ኣለዋ" ትብል ኡሳናሰ። ማህጸነን ከይእለ ዝሰግኣ ደቂ-ኣንስትዩ'ውን ኣይተሳእናን፡ ትብል ንሳ። ክፍለጥ ዝግብኦ ግን፡ መጥባሕቲ ነተን ድሮ መንሽሮ ማህጸን ዘለወን ዝግበር እምበር፡ ንምክልኻሉ ተባሂሉ ዝካየድ ኣይኮነን። "መንሽሮ ማህጸን፡ ካብቶም ኣብ ርዋንዳ ዝራኣዩ ቀንዲ ዓይነታት መንሽሮ'ዮም፡ ዝበዝሓ ደቂ-ኣንስትዩ ድማ፡ ደንጒየን'የን ናብ ሕክምና ዝመጻ" ይብል ዶ/ር ፍራንስዋ ኡዊንክዊንዲ፡ ኣብ ማእከል ባዮሜዲካል ርዋንዳ፡ ዳይረክተር ክፍሊ ምቁጽጻር መንሽሮ። ብምትሕብባር፡ ልምዳውያን መራሕቲ፡ ኣብያተ-ክርስትያን፡ መራሕቲ ዓዲ፡ ሰራሕተኛታት ጥዕና፡ ኣብያተ-ትምህርቲን መራኸቢ ብዙሃንን፡ ነቲ ብዛዕባ'ቲ ክትባት ዘሎ ግጉይ ብሂላት ንምቅላስ መንግስቲ ዓቢ ናይ ጎስጓስ ወፍሪ ኣካዪዱ። እቲ ክትባት፡ ነተን ኣዋልድ ኣብ ቤት ትምህርቲ'ዩ ዝወሃበን፡ ካብኡ ወጻኢ ንዘለዋ ድማ ኣብ ገዝአን ይወሃበን። ሰብመዚ ጥዕና ድማ፡ ብዝኾነ ምኽንያት ዘየቋርጽ ቀረብ ክትባት ከም ዝህሉ ክገብሩ ኪኢሎም። እቲ ካብ ታሕቲ ዝጀመረ መደብ፡ ድሕሪ 8 ዓመት ኣካል ናይቲ ኣብታ ሃገር ዝወሃብ ስሩዕ ክትባታት ኮይኑ ይርከብ። ዋላ'ኳ ነቲ ናይ ርዋንዳ መደብ ብንጹር ዘርኢ ማዕከን ሓበሬታ እንተ ዘየሎ፡ ኣብተን ተመሳሳሊ መደባት ዘተኣታተዋ ሃገራት፡ መጠን ለበዳ ኤች-ፒ-ቪ ኣብ መንእሰያት ቅልጡፍ ምጉዳል ኣርእዩ'ዩ። መግለጺ ስእሊ, ክትባት ኤች-ፒ-ቪ ኣብ ናኣሽቱ ቆልዑ ዝረአ ዝነበረ መንሽሮ ማህጸን ኣጒዲልዎ ኣውስትራልያ፡ ኣብ 2007 ሓፈሻዊ ክትባት ከተካይድ ጀሚራ። መርመራ መንሽሮ ማህጸን ግን ካብ 1991 እያ ጀሚራቶ። ኣብዚ እዋን'ዚ ድማ፡ ካብ 100 000 ሰባት ኣብ 7 ጥራይ እቲ ሕማም ይረአ። ኣብ 2020 ድማ ናብ 6 ጥራይ ክወርድ ትጽቢት ይግበር። 'ትሻዓተ ደቂ-ኣንስትዮ ኣብ መዓልቲ ይሞታ' ኢትዮጵያ እትርከበን ካልኦት ሃገራት ኣፍሪቃ'ውን ኣሰር ርዋንዳ ክኽተላ ጀሚረን ኣለዋ። ኣብ ጥሪ፡ መንግስቲ ኬንያ ምስ ዓለምለኻውያን መወልቲ ብምትህብባር፡ ከትባት ኤች-ፒ-ቪ ኣካል ናይቲ ኣብታ ሃገር ዝወሃብ ስሩዕ ክትባታት ክኸውን ኣዊጁ'ሎ። ኣብ ዓመት፡ 800 000 ደቂ-ዓሰርተ ዓመት ኣዋልድ ንምኽታብ ወጢና'ላ። "ኣብ ኬንያ፡ ትሻዓተ ደቂ-ኣንስትዮ ኣብ መዓልቲ ይሞታ። እዚ [መደብ] ድማ ንናኣሽቱ ኣዋልድ ክትባት ብምሃብን፡ ንዓበይቲ ድማ መርመራ ብምግባርን ነቲ ሕማም ንምክልኻል ዝዓለመ'ዩ" ትብል ማርሊን ተመርማን፡ ኣብ ናይሮቢ ኣብ ዝርከብ ኣጋ ክሃን ዩኒቨርሲቲ ፕሮፌሰር ስነ-ማህጸን። ይኹን እምበር፡ ገለ ወገናት ነቲ ክትባት ኣይኣምንዎን'ዮም፡ ዋላ'ኳ ውድብ ጥዕና ዓለም ውሕስነቱን ኣደማዕነቱን ዘረጋገጾ እንተኾነ፡ ዉሱን ጎድናዊ ሳዕቤን ብዘየገድስ። ምንጪ ስእሊ, PSCU መግለጺ ስእሊ, ፕረዚደንት ኡሁሩ ኬንያታ ሓንቲ ቆልዓ ክትክተብ እናተዓዘበ "በቲ ዝስማዕ ፈሪሐ ንጓል ዓሰርተ ዓመት ጓለይ ኣይወሰድኩዋን። ደቅና ክለምሱ'ዮም ወይ ምርጋእ ደም ከጋጥሞም'ዩ ዝብል ወረ ኣሎ። ብዛባ'ቲ ክትባት ዝኾነ ኣስተምህሮ ኣይተዋህበናን" ትብል ቦንጀ ኣትማን፡ ኣብ ወዳባዊት ከተማ ሞምባሳ እትነብር ኣደ። ማሕበር ካቶሊካውያን ሓካይም ኬንያ (KCDA)፡ ዝተባህለ ሃይማኖታዊ ጉጅለ ብወገኑ፡ ንናኣሽቱ ኣዋልድ ክወሃብ የብሉን ብዝብል፡ ህዝቢ ነቲ ክትባት ክሕሰሞ ጸዊዑ'ሎ። ኣብ ክንድኡ፡ ንለበዳ ኤች-ፒ-ቪ ንምክልኻል፡ ስጋዊ ርክብ ምሕራምን፡ ምስ መጻምድኻ ምጽናዕን የድሊ ክብል ይምጉት። ርዋንዳ ግን፡ በቲ ዘመዝገበቶ ዓወት ከይዓገበት፡ መንሽሮ ማህጸን ጠቕሊሉ ክውገድ ጻዕርታታ ኣበሪኻቶ'ላ። ዜናታት ሕብረት ኣውሮጳ ኣብ ትግራይ ገበናት ኲናት ተፈጺሙ ክኸውን ከምዝኽእል ስክፍትኡ ገሊጹ16 ጥሪ 2021 ቦቢ ዋይን፡ “ንህይወተይን ህይወት በዓልቲ ገዛይን ተጨኒቐ ኣለኹ”ቅድሚ 7 ሰዓታት ስለምንታይ ንፓትሪስ ሉሉምባ ምዝካር ኣድለየ?ቅድሚ 6 ሰዓታት ኣዘራረብቲ ዛዕባታት እናኸረረ ዝመጽእ ዘሎ ጎንጺ ዶብ ኢትዮጵያን ሱዳንን14 ጥሪ 2021 ክልል ኦሮሚያ፡ መምህር ኪቲላ ጉዳታ ስለምንታይ'ዩ 'ተረሺኑ'?12 ጥሪ 2021 3:42 ቪድዮ, ብዛዕባ ፕረዚደንታዊ መረጻ ኡጋንዳ እንታይ ትፈልጡ?, ዕምሪ ፈነወ 3,4212 ጥሪ 2021 ኣብ ኣፍሪቃ ዘሎ መዓልታዊ ዝርገሐ ኮሮናቫይረስ ዘርኢ ሰሌዳ24 መጋቢት 2020 ሱዳን ኣብ መስርሕ ልዝብ ግድብ ሕዳሰ ኣይተሰማመዐትን11 ጥሪ 2021 ምስ ሱዳን ዘሎ ምስሕሓብ ‘ዶብ ናብ ዝነበሮ ተመሊሱ ብሰላም ክፍታሕ ኣለዎ’- ኢትዮጵያ7 ጥሪ 2021 ቦይንግ 737 ነፋሪት ኢንዶኔዥያ ዝወደቐትሉ ከባቢ ተፈሊጡ ተባሂሉ10 ጥሪ 2021 ኣብ ኣብያተ ማእሰርቲ ስዑዲ ዓረብ ዝሳቐዩ ኢትዮጵያውያን፡ መንግስቲ ናብ ዓዶም ክመልሶም ይምሕጸኑ7 ጥሪ 2021 ኣቶ ጃዋር መሓመድ ዝርከቦም ክሱሳት ሎሚ ኣብ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም12 ጥሪ 2021 ብብዝሒ ዝተነበ 1 ላዕለዎት መሪሕነት ህወሓት ትማሊ ናብ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም 2 ኣብ 50 ግዝኣታት ኣመሪካ ብኣጽዋር ዝተዓጀበ ተቓውሞ ከይካየድ ተሰጊኡ 3 ኡጋንዳ፡ ፕረዚደንት ዩወሪ ሙሰቨኒ ከምዝተዓወተ ተገሊጹ 4 ወድብ ኣንጌላ መርክል፡ ሓድሽ ኣቦ መንበር መሪጹ 5 ሕብረት ኣውሮጳ ኣብ ትግራይ ገበናት ኲናት ተፈጺሙ ክኸውን ከምዝኽእል ስክፍትኡ ገሊጹ 6 ኣብ ትግራይ ምሉእ ኣገልግሎታት መብራህትን ስልክን መዓስ ክጅምር ይኸውን?
