ህወሓት፡ ብፍላይ በቶም ንዘመናት ዘብጸሖም በደላት ተነሲሁ ነይሩ። ቅድሚ 3 ዓመት ዝገበሮ ገምጋም፡ ሓያል ጸረ-ዲሞክራስያዊነት፣ ምትሕዝዛልን ምትእጅጃልን ኣብ ውሽጡ ከምዝሰፈነ ኣሚኑ፡ ኣብ ክልል ትግራይ ናጻ ማሕበራትን ናጻ ውዳበታትን ከይፍጠራ ገይረ እየ ምስበለ፡ እቲ ንልዕሊ 25 ዓመታት ብናይ ሓደ ውድብ ፖለቲካዊ ኣተሓሳስባ ክቑረን ከምዝተገብረ ዝዛረብ ህዝቢ፡ ይቕረ ክብለሉ ጀሚሩ ነይሩ። ህዝቢ ትግራይ፡ ብፖለቲካ ጥራይ ኣይኮነን ኣማራጺ ከይህልዎ ተገይሩ። እቲ ክልል፡ ብብርኪ ሃገር ካብተን ድኻ ክልላት ሓንቲ ኮይና፡ ጸገም ትምህርትን ጥዕናን’ውን ገፊሕ ከምዝኾነ እዩ ዝግለጽ። ንኣብነት፡ ካብቶም ኣብ ስዑዲ ዓረብ ዝሳቐ ዘለዉ ዘይሕጋዊ ስደተኛታት፡ ልዕሊ 90 ሚኢታዊ ተጋሩ ከምዝኾኑ እዮም ባዕሎም ዝገልጹ። ይኹን’ምበር፡ ብሰንኪ ባዕሉ’ውን ዝኣመነሉ ብመንግስቲ ሚድያታት ዝቃልሑ ናይ ሕሶት ጸብጻባት፡ እቲ ህዝቢ ከይበልዐ በሊዑ ተባሂሉ ብኻልኦት ህዝብታት ክጓነ ተገይሩ፤ ኣደዳ መጥቓዕትን ምምዝባልን ከምዝኾነ እውን ይፍለጥ። ህወሓት፡ ዓቕሙ ተጸንቂቑ፡ ካብ ማእኸላይ መንግስቲ ምስተባረረ፡ ሓይሉ ኣብ ክልል የጠናኽር ኣሎ። ምስ ሰልፊ ብልጽግና ዝመርሖ ማእኸላይ መንግስቲ ብዘሎ ዘይምቅዳው፡ እቲ ምፍጣጥ ናብ ደማዊ ኲናት ከየምርሕ ዓብዪ ስግኣት ኣሎ። ናይ’ቲ ጎንጺ ሓደ መግለጺ እቲ ብብርኪ ክልል ዝተኻየደ መረጻ ኾይኑ፡ ኣብቲ ክልል ዝንቀሳቐሱ ኣርባዕተ ውድባት፤ ሳልሳይ ወያነ ትግራይ፣ ብሄራዊ ባይቶና ዓባይ ትግራይ፣ ውድብ ናጽነት ትግራይን ዲሞክራስያዊ ወድብ ዓሲምባን ኣብቲ ብዘይ ድልየት መንግስቲ ፌደራል ዝተኻየደ ፈላማይ ክልላዊ መረጻ ተሳቲፎም። ገሊኦም፡ ትግራይ ካብ ኢትዮጵያ ተነጺላ ዓርሳ ዝኸኣለት ሃገር ንኽትከውን ዝጠልቡ እዮም። ብኻልእ ወገን፡ ነባር ተቓዋሚ ውድብ ዓረና ትግራይን፡ ዲሞክራስያዊ ፓርቲ ትግራይን፡ ካብቲ ‘ዘይመስሎም’ መረጻ ንዓርሶም ኣግሊሎም እዮም። ይኹን’ምበር፡ እቲ መረጻ፡ ዓለምለኻዊ ኣጀንዳ ኮይኑ ነይሩ። ቤት ምኽሪ ፌዴሬሽን፡ ከምዘይተገብረ እየ ዝቖጽሮ ዝበሎ መረጻ፡ ህወሓት 99 ሚኢታዊ ስዒረ ተባሂሉ ምስተነግረ ግን፡ ንገለ ኣባላቱ ከይተረፈ ዘሰከፎም ይመስል። ቅድሚ እቲ መረጻ፡ ካብ ቤት ጽሕፈት ህወሓት ብመሓውሩ ኣቢሉ ናብ ህዝቢ ዝተበተነ ሓደ ሰነድ፡ ነቶም ተቓወምቲ ‘ባንዳታት’ ኢሉ ዝበየኖም እንትኸውን፡ ‘ሓንቲ ድምጺ ከይረኽቡ፡ ረመጽ ኩኑዎም’ ኢሉ ጎስጒሱ። እቶም ሓንቲ ወንበር ረኺብኩም ዝተብሃሉ ተቓወምቲ፡ እቲ መረጻ፡ ካብ’ቲ ምስ ፌዴራል መንግስቲ ዘሎ ምትፍናን ብዝብገስ፡ መሰል ዓርሰ-ምምሕዳር ዝተረጋገጸሉ ኢሎም እንተተቐበልዎ’ኳ፡ ቅድሙን ድሑርን እቲ መረጻ፡ እቲ ባይታ ዕሾኽ ከምዝነበረ አኣንፊቶም ኣለዉ። ፕሮፌሰር ጆን ኣቢንክ፡ እዚ ወያናይ ዲሞክራሲ ዝበሃል ኣተሓሳስባ፡ ኣብ ኣንጻር ደርጊ ኣብ ዝተገብረ ብረታዊ ቃልሲ፡ ህዝቢ ንምልዕዓልን ጠቒሙ ይኸውን’ምበር፡ ብሓሳብ ኣፈላለይ ስለዘይእምን፡ ማሕለኻ ዲሞክራሲ ክኸውን እዩ ክብል ኣሚቱ ነይሩ። “ንባዕሉ ከም ኣውራ ሓይሊ እዩ ዝቖጽር። ምስ ዝኾነ ተቓውሞ ሓቢርካ ብምስራሕ ኮነ ብምክእኣል ዝበሃል ኣይኣመንን። ንኹሉ ነገር ኣነ ጥራሕ ፍታሕ ኣለኒ ኢሉ እዩ ዝኣምን” ይብል። ህወሓት ኣብቲ ዝተጠቕሰ ሰነድ’ውን ከምዝሓበሮ፡ ሕዚ’ውን ኣብ ትግራይ፡ ኣውራ [ቫንጋርድ] ፓርቲ ኾይኑ ናይ ምቕጻል ዕላማ እዩ ዘለዎ። ኣብ ዩንቨርሲቲ መቐለ መምህር ሕጊ መኮነን ፍሰሃ፡ ንተቓወምቲ ናይ ጎስጓስ ሰዓት ምሃብ፡ ክትዕ ምክያድ፣ መረጻ ስርዓት ምኽላስ፡ ኣወንታዊ ለውጢ ገይሩ ዝተዓዘቦ ኾይኑ ጊዚያዊ ከይኸውን ግን ጥርጣረ ኣለዎ። “ምኽንያቱ ዲሞክራስያዊ ስግግር፡ ካብ ልቢ ኣሚንካሉን ግቡእ ኣወዳድባ ገይርካሉን ዘይሻራዊ ትካላትን ሃኒጽካን ዝመጽእ’ምበር ብናይ ገዛኢ ውድብ ፍቓድ ዝረጋገጽ ኣይኮነን” ይብል። ገለ ተወለድቲ ትግራይ፡ ህወሓት ንወናብር ባይቶ ከምዝበሓቶ ምስተገለጸ፡ ኣብ ማሕበራዊ ሚድያ፡ ‘ኣመል ምስ መግነዝ’ ክብሉ ክኹንንዎ ተራእዮም እዮም። ኣብርሃም ኣሰፋ [ኢንጂነር]፡ ብፍላይ ንመናእሰይን ንዲያስፖራ ተጋሩን ርእሶም ከድንኑ ምኽንያት ከምዝኾነ እዩ ዝገልጽ። “ድሕሪ ሕዚ፡ እቲ ውድብ፡ ኣብ ዓለም ከም ሓደ ኮሚኒስታዊ ስርዓት እዩ ክቑጸር” ይብል። ህወሓት፡ ካብ ማእኸል ሃገር ክባረር ምኽንያት ዝኾነ ህዝባዊ ተቓውሞ ኦሮሞ፡ እቲ ብህወሓት ዝተዓብለለ ግንባር፡ 99 ሚኢታዊ ኣብ መረጻ ስዒረ ኣብ ዝበለሉ ጽባሕ እንትኸውን፡ ኣብ ትግራይከ መወዳእትኡ እንታይ ይኸውን?
