ትግርኛ BBC News, ትግርኛናብቲ ትሕዝቶ ቀጽሉ ክፍልታት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት ደቂ ኣንስትዮ ዝጥቀምኦ ክሬም ቆርበት ከቢድ ሓደጋ ከም ዘኸትል ተገሊጹ 9 ሓምለ 2019 ምንጪ ስእሊ, AFP መግለጺ ስእሊ, ብዙሓት ኣፍሪቃውያንን እስያውያንን ደቂ ኣንስትዮ ቆርበተን ንምጽዕዳው ዝተፈላለዩ ነገራት ይጥቀማ ብዙሓት ደቂ ኣንትዮ ቆርበት ገጸን ንምጽዕዳው ዝሕግዙ ክሬማት [ቅብኣታት] ይጥቀማ። እቶም ክሬማት ሕጋውያንን ዘተኣማምኑን እንተዘይኮይኖም ግን ኣብ ሓፈሻዊ ኩነታት ጥዕናን ቆርበትን ሳዕቤን ከም ዘለዎም ሰብ-ሞያ ይዛረቡ። ብፍላይ ኣብ ኣፍሪቃን እስያን ዝርከባ ደቂ ኣንስትዮ፡ ሕብሪ ቆርበተን ብርህ ዝበለ ንምግባር ብዝብል፡ ብዙሕ ሳዕቤናት ዘለዎም ነገራት ይጥቀማ። ኣብ ዓለምና ቆርበት ዘጽዕድዉ ክሬማትን ቅብኣታትን ብምፍራይ ዝፍለጡ ትካላት ኣብ 2017 ጥራይ 4.8 ቢልዮን ዶላር ኣታዊ ረኺቦም ነይሮም። እዞም ፍርያት፡ ንሳሙና፣ ክሬማት ከምኡ'ውን ከኒናታትን ብመርፍእ ዝውሰዱ ነገራትን ዘካተቱ እዮም። 'መርዛም' ኬሚካል ኣብ መመላኽዒ ንዋት ተረኺቡ ኣብ 'መዕቆር-ሽንቲ ህጻናት' ጎዳኢ ኬሚካል ተረኺቡ 'ተባዕታይ መንሽሮ ጡብ ከምዝሕዞ ኣይፈልጥን ነይረ' መረዳእታ ትካል ጥዕና ዓለም ከም ዘመልክቶ፡ ኣብ ኣፍሪቓ ካብ 10 ደቂ ኣንስትዮ እተን 4 ንቖርበት ዘጻዕድው ቅብኣታት ይጥቀማ። ካብ ናይጀርያውያን ደቂ ኣንስትዮ እተን 77 ሚኢታዊት፣ ቶጎ 59 ሚኢታዊት ደቡብ ኣፍሪቃ ድማ 35 ሚኢታዊት ተጠቀምቲ ናይቶም ገጽ ዘጻዕድዉ ቅብኣታት እየን። ዓለማዊ ፈተና ሰባት ነዞም ፍርያት ንምጥቃም ዘለዎም ድልየት እናወሰኸ ብዝመጽአ ቁጽሪ፡ እቶም ዝኽተሉ ሳዕቤናት'ውን ብኡ መጠን ይውስኹ። ጋናውያን ነቲ ገና ኣብ ማህጸን ዘሎ ዘይተወለደ ህጻን ቆርበቱ ንምጽዕዳው ብዝብል ክወስድኦ ዝጸንሐ ከኒና፡ ኣብ ውሽጡ ብዘሎ ጎድኣይ ባእታ ምኽንያት ኣብ ጥቕሚ ንኸይውዕል ሰብመዚ ናይታ ሃገር ኣጊዶም ነይሮም። ኣብዚ ጉዳይ ስጡም ሕጊ ካብ ዘለወን ሃገራት ሓንቲ ደቡብ ኣፍሪቃ እያ። ጋምቢያ፣ ኮትዲቫርን ሩዋንዳን ነቲ ኣብ ሰብነትና ዝፍጠር 'ሜላኒን' ዝተበሃለ ንጥረ-ነገር ክንክይ ዝገብሩን ኣብ ልዕሊ ቆርበት ቀዋሚ ዝኾነ ጉድኣት ዘኸትሉን ፍርያት ናብ ሃገራተን ከይኣትው ኣጊደን'የን። ምንጪ ስእሊ, AFP መግለጺ ስእሊ, ቆርበት ንምጽዕዳው ዝዳለዉ ክሬማት ንምስራሕ ዝውዕሉ ኬሚካላት ከቢድ ሓደጋ ከስዕቡ ይኽእሉ እዞም ፍርያት ቆርበት ንምጽዕዳው ዝውዕሉ እዮም። ሜላኒን ዝተበሃለ ተፈጥሮኣዊ ንጥረ ነገር ቡናዊ ወይ ጸሊም ሕብሪ ዘለዎ ኮይኑ፡ ንቖርበትና ዝኸውን ሕብሪ የምንጩ። ማዕዳ ሰብ ሞያ ንሕብሪ ቆርበት ብዝብል ኣብ ኣገልግሎት ካብ ዝውዕሉ ፍርያት ገሊኦም ብትእዛዝን ክትትልን በዓል-ሞያ ዝወሃቡ ምዃኖም ትካል ጥዕና ቆርበት ዓዲ እንግሊዝ ይሕብር። ገሊኦም ከኣ ብዘይትእዛዝን ክትትልን በዓል ሞያ ክውሰዱ ከም ዘይክእሉ የመልክት። ቆርበት ንምጽዕዳው ዝሕግዝ ብዝብል ኣፍልጦ ዝተወሃቦን ዘተኣማምንን ዓይነት ሜክኣፕ ወይ ቀለም ከም ዘየለ'ውን ሓቢሩ። ንቖርበት ተፈጥሮኣዊ ካብ ዝኾነ ኣካይዳ ወጻኢ ከጻዕድዉ ወይ ከጸልሙ ካብ ምኽኣሎም ብተወሳኺ፡ ንተፈጥሮኣዊ ጽባቐ ቆርበት ከጥፍኡ ይኽእሉ እዮም። ጎናዊ ሳዕቤናት ካብ መምርሕን ክትትልን በዓል-ሞያ ወጻእ ንቖርበት ዘጻዕድዉ ፍርያት ዝጥቀሙ ሰባት፡ ንዝስዕቡ ጎናዊ ሳዕቤናት ክቃልዑ ይኽእሉ። ሕበጥን ምብልሻውን ቆርበት ምቅጻልን ምስሓይን ሕኸኽን ምስንጣቕን ቆርበት (ምንጪ፡ ኤንኤችኤስ ዩኬ) ሜርኩሪ ሜርኩሪ ዝተፈላለዩ ጸገማት ጥዕና ከኸትል ዝኽእል ከኸትል ዝኽእል 'መርዚ'ዪ' ክብሉ ወሃቢ ቓል ትካል ጥዕና ቆርበት ዓዲ እንግሊዝ አሌክሳንድሮፍ ይዛረቡ። ንቖርበት የጻዕድዉ ኣብ ዝበሃሉ ክሬማትን ሳሙናታትን ዝርከብ ሜሪኩሪ ነዞም ጸገማት ጥዕና የምጽእ። ጸገም ጥዕና ኩላሊት ምዝባዕ ሕብሪ ቆርበትን በሰላን ምንካይ ዓቕሚ ምክልኻል ባክቴርያታትን ረኽሲታትን ጭንቀት፣ ቅዛነትን ካልእ ጸገም ጥዕና ኣእምሮን ድብርት ወይም ሌላ የአእምሮ ችግር (ምንጪ: ትካል ጥዕና ዓለም) ምንጪ ስእሊ, Getty Images ኣሜሪካዊ ሓኪም ቆርበት ዶክተር ሹይ ዡ "ገለ ናይ ቆርበት ክሬማት ብግቡእ ክንጥወሞም እንተዘይኪኢልና ኣብ ውሽጦም ዘሎ ንጥረ ነገር ሳዕቤናት የኸትሉ እዮም" ይብል። ነቶም ትኽክለኛ ፍርያት ኣምሲልካ ዝስርሑ ብዙሓት ናይ ሓሶት ውጽኢታት ስለዘለዉ ፈሊኻ ንምጥቃም ኣጸጋሚ'ዩ። ዝተጋገየ ኣራኣእያ ኣብ ዝተፈላለዩ ክፋላት ማሕበረሰብ ጻዕዳ ሕብሪ ምስ ሰላም፣ ጽባቐ፣ ፈላጥ ምዃንን ካልእን ዝዛመድ ትርጉም ይወሃቦ። ብኣንጻሩ ጸሊም ድማ፡ ምስ ሞት፣ ሓደጋ፣ ሕማቕ ዕድልን ስምዒትን ይዛመድ። በዚ ምኽንያት ኣብ ሕብሪ ቆርበት ዘሎ ኣራኣእያ ብጣዕሚ ዝተዛብዐ ኮይኑ ይርከብ። ብዙሓት ሰባት ድማ ሕብሪ ቆርበቶም ንምቕያር ንጥዕንኦም ናብ ጉድኣት ዘቃልዑ ተግባራት ይፍጽሙ። ተዛማዲ ትሕዝቶ ቪድዮ, ቢንዲ (ኣብ ህንዲ ኣብ ገምበር ከም መመላኽዒ እትልከ ቀለም) ብኣዮዲን ክትትካእ'ያ ኣብ ቢንዲ፡ ኣዮዲን ከምዝሕወስ ብምግባር፡ ህይወት እተን ብሕፅረት'ቲ ባእታ ኣብ ፀገማት ጥዕና ዝርከባ ህንዳውያን ንምድሓን እናተዓደለ እዩ።28 መስከረም 2017 ዜናታት ኣውሮጳዊ ሕብረት ንኢትዮጵያ ክህቦ ዝሓሰበ 110 ሚልዮን ዶላር ኣቋሪጽዎቅድሚ ሓደ ሰዓት ኣብ ትግራይ ልዕሊ ክልተ ሚልዮን ህጻናት ረድኤት ክበጽሖም ኣይከኣለን - ዩኒሴፍ16 ታሕሳስ 2020 ጀርመን ሓድሽ ደግሲ ኮሮናቫይረስ ንምቊጽጻር ጽኑዕ ሕጊ ኣውጺኣቅድሚ 3 ሰዓታት ኣዘራረብቲ ዛዕባታት ኣብ ኤርትራ ዕጽዋ ኮቪድ-19 መዓስ እዩ ዝፈኩስ?15 ታሕሳስ 2020 "ካብ ጨወይተይ ንምህዳም ከም ተመን እናተሰሓብኩ ነዊሕ ተጓዒዘ"15 ታሕሳስ 2020 ወታሃደራት ኢትዮጵያ ኣብ ልዕሊ ሰራሕተኛታት ሕቡራት ሃገራት ከምዝተኮሰ መንግስቲ ተኣሚኑ8 ታሕሳስ 2020 ናሚቢያዊ ዲፕሎማሰኛ ክልተ ደቁ “ኣብ ኢትዮጵያ ተቐቲሎም”14 ታሕሳስ 2020 ኣብ ኣፍሪቃ ዘሎ መዓልታዊ ዝርገሐ ኮሮናቫይረስ ዘርኢ ሰሌዳ24 መጋቢት 2020 ኣመሪካ፡ ንሱዳን ካብ 'መዝገብ ግብረ-ሽበራ' ብወግዒ ኣልያታ14 ታሕሳስ 2020 ኤርትራ ኣብ ውሽጣዊ ግጭት ኢትዮጵያ ኢድ ኣለዋ ድዩ?25 ሕዳር 2020 ቻይና ብዛዕባ ዘማዕበለቶ ክታበት ኮሮናቫይረስ እንታይ ንፈልጥ?10 ታሕሳስ 2020 ኤርትራ፡ ናይ የሆዋ መሰኻኽር ድሕሪ 26 ዓመት ካብ ቤት-ማእሰርቲ ተፈቲሖም7 ታሕሳስ 2020 ብብዝሒ ዝተነበ 1 ላዕለዋይ ልኡኽ ስዑዲ ዓረብ ትማሊ ምሸት ናብ ኤርትራ ኣትዩ 2 ኣውሮጳዊ ሕብረት ንኢትዮጵያ ክህቦ ዝሓሰበ 110 ሚልዮን ዶላር ኣቋሪጽዎ 3 ኣብ ትግራይ ውልቀሰባት ዕጥቂ ንከረክቡ ዝተነብረ ገደብ መዓልቲ ተዛዚሙ 4 ጉግልን ዓበይቲ ትካላት ቴክኖሎጅን ‘ዓሌታውያን’ዮም”፡ ትምኒት ገብሩ 5 ኣብ ኤርትራ ዕጽዋ ኮቪድ-19 መዓስ እዩ ዝፈኩስ?
