ስለ ዝኾነ ድማ ህጹጽ ውሳነ የድሊ ነይሩ። ሰብ መዚ ጥዕና ቅልጡፍ ዝኾነ ጻዕሪ እንተገይሮም ኣብ መወዳእታ እቲ ለበዳ ዝተራእየሉ ዓመት ክታበት ክረኽቡ ከም ዝኽእሉ ተዛሪቦም። ኢንዳስትሪ መፍረ መድሃኒት፡ ኣብ ልሙድ ወቕቲ ከጋጥም ንዝኽእል ጉንፋዕ ድሮ ክታበት ምሂዞም ወዲኦም እዮም። ንዕኡ ዝሕግዞም እንስሳ'ውን ነይሩዎም፤ ኩኩናይ። ኣብቲ እዋን ክታበት ኢንፍሉዌንዛ ካብ እንቋቑሖ ብዘመናዊ መገዲ ዝባጽሑ ደርሁ እዩ ተሰሪሑ። ኣብቲ ወቕቲ ኩኩናይ ደርሆ ብብዝሒ ንማሕረዲ እዮም ዝውዕሉ ነይሮም። ሽዑ ግን ክታበት ንምፍራይ ማሕረዲ ክንኪ ተገይሩ። ብመጋቢት ፕሬዝደንት ፎርድ ክታበት ንምፍራይ 137 ሚልዮን ዶላር ከም ዝተሰልዐ ተዛሪቡ። ጀራልድ ሩዶልፍ ፎርድ መበል 38 ፕሬዝደንት አመሪካ እዩ። "ዕላማ እቲ ክታበት ኩሉ ወዲ ተባዕታይ፣ ጓል ኣንስተይትን ህጻናትን ኣመሪካ ሕማም ናይ ምክልኻል ዓቕሞም ንከዕብዩ እዩ" ኢሉ ነይሩ። ግን ድማ እቲ ኣብ ወተሃደራዊ መዓስከር ፎርት ዲክስ ዝተራእየ ስዋይን ፍሉ ክንድቲ ሓደገኛ ኣይነበረን፤ ለበዳ'ውን ዘስዕብ ኣይኮነን። ምንጪ ስእሊ, Getty Images ድሓር ተመራመርቲ እቲ ኣብ ወተሃደራዊ መዓስከር ዝተራእየ መልከፍቲ ቅድሚ ምምጽኡ ሓረግ ስዋይን ፍሉ ኣብ ውሽጢ ሕብረተሰብ ኣመሪካ ክዛወር ጸኒሑ'ዩ ኢሎም። ብተወሳኺ እቶም ተመራመርቲ እቲ ብ1918 ዝተራእየ ኢንፍሉዌንዛ ናይ ሓሰማ ዘይኮነ ካብ ኣዕዋፍ ዝመጽአ ከይኸውን ይኽእል'ዩ ዝብል ጥራጠረ ሓዲሩዎም። ኣብቲ እዋን ካብቲ ብ1959ታትን 1960ታትን ዝነበረ ዝምቡዕ ኣረኣእያ ስለ ዝተጸልው፡ ለበዳ ኢንፍሉዌንዛ ኣብ ውሽጢ ዑደት 11 ዓመት እዩ ዝመጽእ ዝብል ግምት ሒዞም ነይሮም። ኣብዚ ዓመት ለበዳ ኮቪድ-19 ከጋጥም እንከሎ'ውን፡ ተመራመርቲ ዘይተማልአ ፍልጠት ተደሪኾም'ዮም እቲ ሕማም ንምክልኻል ክሕግዙ'ዮም ዝበሉዎም ምኽርታት ክህቡ ጸኒሖም። ብዙሓት ሰብ ሞያ ጥዕና ርግጸኛታት ኣይነበሩን። ኣብ 1970ታት ክታበት ስዋይን ፍሉ ኒውዮርክ ዝመርሐ ዶክተር ፓስካል ኢምፔራቶ "ኩላትና ዳርጋ ዝተሰማማዕና እዩ ዝመስለኒ፤ ግን ድማ መሊእና ርግጸኛታት ክንከውን ኣይንኽእልን" ኢሉ። ፕረዚደንት ፎርድ፡ መርሃ ግብሪ ክታበት ንምውሳን ምስ ተመራመርቲ ኣኼባታት ይውድብ ነይሩ። ግን "እዚ ኣብ ክንዲ ሳይንሳዊ ኣገባብ ዝሕሉ ፖለቲካዊ ፍጻመ'ዩ ዝብል ትርጉም ይወሃቦ ነይሩ" ይብል ኣብቲ እዋን ዳይሬክተር ማእከል ምቁጽጻር ሕማማት አመሪካ ዴቪድ ሴንሰር። ሕጂ'ውን ተመራመርቲ ካብ ዝነበሮም ጥርጣረታት ናጸ ኣይኮኑን። ፕሬዝደንት ኢንስቲትዩት መድሃኒት ዝነበረ ሃርቨይ ፋይንበርግ ብ2008 ዝነበረ ክስተት ተሞርኲሱ ብርክት ዝበሉ ሙኩራት ተመራመርቲ ክታበት በቶም ቅድም ኢሎም ዝጸንሑ ኣጀንዳታት ክድገፍ ዝገብሩ'ዮም ኢሉ ይድምድም። "ገሊኦም ብደረጃ ሃገር ዘሎ ምስሊ ትካሎም ወይ ብቕዓቶም ክሃንጹ እንትጥቀምሉ ገሊኦም ድማ ክታበት ብምምሃዝ ሕማም ምክልኻል ይከኣል'ዩ ዝብል እምነት ዝነበሮም'ዮም" ይብል። ምንጪ ስእሊ, Getty Images መግለጺ ስእሊ, ኣብ 1976 ኣብ ዙርያ ክታበት ዝነበረ ኣቓልቦ ህዝቢ ኣብ ምቕራጽ ሚዲያ ዓብዪ ዝነበሮ ኮይኑ፡ ሕጂ'ውን ታሪኽ ዓርሱ ይደግም ኣሎ እዚ ከምዚአ እናሃለወ፡ ኣርባዕተ ትካላት መፍረዪ መድሓኒት ምህርቲ ጀሚሮም፤ ፈተነ ክታበት'ውን ኣብ ምክያድ ተበጺሑ። ግን ብወርሒ ሰነ ሓደ ጸገም ኣጋጢሙ። እቶም ኢንዳስትሪታት ውሕስነት ተሓታትነት ከም ዘይረኸቡ ብምግላጽ ኮንግረስ ኣመሪካ ውሕስነት ክህቦም ሓቲቶም። ግን ሕትኦም ተቐባልነት ኣይረኸበን። እዚ ንሓለፍቲ ጥዕና ጸገም ካብ ምፍጣር ሓሊፊ እምነት ህዝቢ ክጎድል ገይሩ። ድሕሪ ሓደ ወርሒ ፕሬዝደንት ፎርድ ወጻኢታት ክሲ ከም ዝሽከም ብምግላጽ ኮንግረንስ ኣመሪካ'ውን እቲ ሕጊ ከጽድቐሉ ሓቲቱ። እቲ መርሃ ግብሪ ናብቲ ዝነበሮ እንተተመለሰ'ውን ኣብ ልዕሊ ግንዛበ ህዝቢ ዝፈጠሮ ጸቕጢ ግን ምድሓን ኣይተኽኣለን። ስለዚ፡ ንኮሮናቫይረስ ዝኸውን ክታበት ከም ዝረኽቡልና ቃል ክኣትው ንርእዮም ዘለና ፖለቲከኛታት መራሕቲ፡ ካብ ፍጻመ ስዋይን ፍሉ 1976 እንታይ ክመሃሩ ይኽእሉ?
