ትግርኛ BBC News, ትግርኛናብቲ ትሕዝቶ ቀጽሉ ክፍልታት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት ትግራይ፡ ምስ ውሕጅን ጋህምስትን ገጢሞም ኢዶም ዘይህቡ ሓረስቶት ኢሮብ 25 ሓምለ 2019 መግለጺ ስእሊ, ሓረስታይ ተስፋይ ኣሰፋ መጃብር ተሰኪሞም ናብ ግራት እንትወፍሩ ካብ ከተማ ዓዲግራት ናብ ዘላንበሳ ዝወስድ ፅርግያ ሒዝካ ውሱን ኪሎ ሜትሮ ምስ ተጓዓዝካ ቀርሰበር ዝብልዋ ኣብ ምዕንባብ እትርከብ ከተማ ትረክብ። ካብ ቀርሰበር ንኢድ የማን ተኣሊኻ ብማእኸል ገርሁ ቁሸት ባሕኹላ ገይርካ ናብ ኣሰፈ ሶብያ ተምርሕ። ካብ መፈጠሩ ኣስፋልት ዝበሃል ዘይጠዓመ፤ ሓጋይ ደቦቓ፡ ክረምቲ ረግረግ ዘይፍለዮ ፅርግያ ሓጐፅጎፅ እናበለ ናብ ምድሪ ፍሉይ ወረዳ ኢሮብ ይወስደካ። ቋንቋ ሳሆን ትግርኛን ዝዛረቡ ኢሮቦቶት "ኣበይ ደኣ ይነብሩ ኣለዉ?" ኢልካ ክሳብ ትእልሽ፡ ኣብ ፍቖዶ ታባን ኩርባን፡ ንጣር ሃዳሙን ሰቐላን ተቋምት። ብበለስ፣ ጫዓን ሰራውን ዝማዕረገ ግን ድማ ደናጉል ዝበዘሖ ኣፃድፍ ኢሮብ ይቕበለካ። ናብ ከተማታት ዳውሃንን ዓሊቴናን ክትቀርብ እንተለኻ ዝያዳ ንቑልቁል እናተደፋእኻ እንትትወርድ፤ ሒላብ ኣብ ዝመስል መሬት ዝተሃነፃ ከተማታት ትረክብ። "ኢሮቦቶት ኣበይ ደኣ እዮም ዝሓርሱ?" ኢልካ ኣብ ሓደ ክሳድ ደው ኢልካ ኣፃብዕትኻ ኣብ ኣፍካን ኣፍንጫኻን ኣዕርፍ ኣቢልካ ክተስተንትን ትጅምር። 'ፈላሚ' ዘበናዊ ቤት ትምህርቲ ኣብ ኢትዮጵያ ንሓረስቶት ዘንበዐ፡ ጉዳይ ካሕሳ መሬት ሓረስታይ ኢሮብ ግራት ባዕሉ እዩ ዝፈጥር። ኣብ ጉህምን ፀድፍን ደናጉል ኣውፂኡ ተሓራሲ መሬት ንምስንዳእ ብኣእማን ደልዲሉ ከክንዲ ገንበር ብዕራይ ዝኸውን ግራት ይሓርስ። ኣብ ጣብያ ዓሊቴና ሓረስታይ ግደይ ሓሊቦ "ኣብ ዝባን ዓይጋ ዝዘነበ ማይ ብግራትና ኣቢሉ ይወርድ ነበረ፤ ግራትና ድማ ረቂቕ ኢዩ። መሬት ደልዲልና ግራት ንፈጥር፤ ውሕጅ ድማ የፍርስ፤ መሊስና ንሕና ንግድብ፤ ብኸምዚ ምስ ሓይሊ ውሕጅ እናገጠምና ኢና ንነብር። እዚ ድማ ብኸመይ ኣቢሉ ኾን ይሓልፈልና ብምባል ኢዩ ህዝቢ ኢሮብ ጀሚርዎ" ብምባል ምስጢር ምህዞ ሓረስታይ ኢሮብ ይገልፁ። ኣብ እግራ እግሪ ታባን ኩርባን ዝነብር ሓረስታይ ኢሮብ፡ ጋሻ ውሕጅ ስለዘገርሆ ክረምቲ ብዝመፅአ ቁፅሪ ምስ ውሕጅ ሕንቆን ሕልኮን ክገጥም ስሪኡ ሰብሲቡ ይፅበ። ከምቲ ሓረስታይ ግደይ ዝበልዎ ናብራ እናወደቕካ መመሊስካ እናተሳእኻ እንድዩ፡ ሓረስቶት ንውሕጅ የሻል እንተይበሉ ዕድመ ድኽነት ከሕፅሩ ኣብ ዓውዲ ግብግብ ይነብሩ። "ሎሚዘበን ፅቡቕ ተስፋ ኣለና" ኣብ ከምዚ ዝበለ መሬት፡ ምስ ውሕጅ ኢሮብ ገጢሞም፤ ኣፍርዮም ስድራ ምጥዋር ካብ ዝጅምሩ ሓረስታይ ግደይ እኳስ ሰላሳ ዓመት ገይሮም። "ቀደም ሌቛ፣ዳጉሻን ጣፍን ንዘርእ ነይርና፤ ኣብቲ ሌቛን ዳጉሻን ኣዕዋፍ፤ ኣብቲ ጣፍ ድማ ፃፀ ምስራሕ ከሊኦምና ናብ መሸላ ባሕሪ ምዝራእ ኣተና። እዚ ትርእዮ ዘለኻ ግራተይ እዩ፤ ብንክየው ገፅ እውን ኣለኒ፤ ኣብ እግሪ በለስ ከይተረፈ ንዘርእ ኣለና" ክብሉ ይዛረቡ። ኣስዕብ ኣቢሎም ድማ "ጥብ ዝበለት ማይ ዝስድድ የለን። ማይ ደኣ ደንጕዩና ንብል እምበር ሃኒኑ ዝመፀአ ኣይንሰድድን። ቀደም ካብ እምባ ዓይጋ ተኣኒኑ ዝወረደ ማይ፡ ባዳ ይኣትዉ ነበረ፤ ሎሚ ኣይንሰዶን እብለካ ኣለኹ። ሕዚ እማ ኣሽንኳይ ዶ ክንሰድድስ ንኹልና ኣይኣኽለናን" ኢሎም ሓረስታይ ግደይ። ኣብ ኢሮብ እሞ ድማ ኣብ ፀድፍን ሽንጥሮን ኣብ ርእሲኡ ሓናት ዘንኩል ዋዒ ተወሲኽዎ ንምንባር ፈታኒ እዩ። ስለዚ ኣብቲ ከባቢ ዝነብር ፍጥረት ኣዳመ ሄዋን ክንደየናይ ብርኪ ሓፂን ዝወነነ ፅኑዕ ከምዝኸውን ንምግማቱ ኣይኸብድን። ብየማንን ፀጋምን ብጋህምስቲ ተኸቢቡ፤ ኣብ ቁራስ መሬት ግራት ፈጢሩ፤ ይሓርስ ይባሩው፤ ዝረኸቦ እቶት ሓፊሱ ተመስገን ኢሉ ይሓድር። ካብ ቤት ፅሕፈት ሕርሻን ልምዓት ገጠርን ወረዳ ኢሮብ እውን ሞያዊ ሓገዝ ከምዘይፍለዮም ዝገልፁ እቶም ሓረስቶት ዘበናዊ ድኹዒን ምሩፅ ዘርእን እውን ከም ዝጥቀሙ ይዛረቡ። "መዳበርያ እንድሕር ተጠቒምና ዘራእቲ ሰፍ ስለዝብል ካብ ፃህያይ የምልጥ። ብገንዘብና ደኣ እዩ እምበር ምሩፅ ዘርኢ እውን ይህቡና እዮም። ዓሚ ዝናብ ውሒዱና ከፊኡና ነይሩ፤ ሎሚዘበን ፅቡቕ ተስፋ ኣለና" ይብሉ ሰማይ ሰማይ ኣንቃዕሪሮም ነቲ ክዘንብ ዝህንደድ ዝነበረ ደበና እናመዓደዉ። ናብ ከተማ ዳውሃን ክትወርድ እሞ ድማ ኣብ ዝባን ኮይንካ እንትትርኢ፤ ከተማ ዳውሃን ብልምዓት መስኖ ጥራሕ ሓምለዋይ ሕብሪ ዝለበሰት ምድራዊት ገነት መሲላ ኩልዕ ኢላ ትረአ። ኣብ ወረዳ ኢሮብ ብሳላ ሓገዝ ዶክተር ብሩኖ ዝበሃሉ ወዲ ሃገረ ስዊዘርላንድ ገባሪ ሰናይ፡ ዝተሃነፀ ሓፅቢ፡ ንልምዓት መስኖ ሰፍ ዘይብል ኣበርክቶ ወፍዩ ኢዩ። ተፃርዩ ንመስተ ክውዕል ድማ ስራሕቲ ተወጊኑ'ሎ። ዶክተር ብሩኖ ብፍልጠቶምን ገንዘቦምን ንቲ ሓፅቢ ከምዝሃነፁ ሓላፊ ቤት ፅሕፈት ሕርሻን ልምዓት ገጠርን ኣይተ ኪዳነ ደበሳይ ይገልፁ። ብተወሳኺ ኣብ ገምገም እቲ ሓፅቢ መዕረፊ ኣጋይሽ እውን ሃኒፆም ንኣገልግሎት ቀሪቦም ኣለዉ። ካብ ዳውሃን ክሳብ ዓሊቴና ወሰና ወሰን ሩባ ሩባ ሓመድ ተኸቲሩ፣ለሚዑን ይረአ። ግድምታት ሳላ ዝተሓዘአ፡ ኣግራባት ለምሊሞም መሬት ወቂባ'ላ። ሓረስቶት ኢሮብ ግራት እንትፈጥሩ ወሰና ወሰን ሰለስተ ሜትሮ ናፃ መሬት ይገድፉ፤ ስለምንታይ?
