ትግርኛ BBC News, ትግርኛናብቲ ትሕዝቶ ቀጽሉ ክፍልታት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት ኣብ ህንዲ ደቂ-ኣንስትዮ ኣብ ኣካላተን ውቃጦ እንተዘይሃልይወን ዝግለላሉ ባህሊ ኣሎ 6 ጥቅምቲ 2017 ምንጪ ስእሊ, WaterAid/ Ronny Sen መግለጺ ስእሊ, ባይጋ ኣብ ዝበሃሉ ዓሌት ህንዲ ዝርከባ ኣንስቲ ንልዕሊ 2,000 ዓመታት እናተወቀጣ መፂኤን ውቃጦ ምስ መጋየፂታት ኣፍንጫን እዝኒን ከም መቐየዲ ደቂ-ኣንስትዮ ምዃኑ እናሓሰብኩ እየ ዓብየ። ምኽንያቱ አደይ ውቃጦታት ነይሮምዋ። እኖሓጎይ እውን ካብቲ ናታ ዝዘየደ ነይርዋ። ኣማራፂ ከምዘይነበረን ድማ ተዛሪበናኒ። ኣብ ሰሜናዊ ህንዲ፡ ኣብ ገጠር ኣብ ዝርከብ ማሕበረ ሰበይ ዝተመርዓወት ሰበይቲ ውቃጦ ክትገብር ግድን እዩ። "ውቃጦ እንተዘይሃልዩኒ ተመርዕየ፡ ሓዳር ገይረ ምስወጻእኩ ካብ ገዛይ ማይ ዝሰቲ ወይ ዘዳለኽዎ መግቢ ዝምገብ ሰብ ኣይክህሉን'ዩ። ከም ርኹስቲን ዘይትንከፍን ክትብል ኣደይ'ያ ነጊራትኒ። ብ1940ታት እንትትምርዖ ዕድሚኣ ገና 11 ዓመት ዘይመልኣ ህፃን ነይራ። ካብ ትምርዖ ድሕሪ ሰሙናት መፍለዩ ምልክት ንክገበራላ (ውቃጦ) ሓንቲ ዓባይ ሰበይቲ ተፀዊዐን ድማ ይቑፀር" ________________________________________ ውቃጦ፡ፀሊም ውርሲ · ውቃጦ ካብ ቅዲሚ ኣሽሓት ዓመታት ጀሚሩ ከምዝነበረ ይእመን። · ከም መፍለዪ እሱራት፣ ሰራሕተኛታት ገዛን ባሮትን ኮይኖም የገልግሉ ነይሮም። · ከም መፍለዪ ሰባትን ደረጃታት መነባብሮን'ውን የገልግሉ ነይሮም · ከም መቕፅዒ ኮይኖም እንተገልግሉ ድማ ብፍላይ ንምንሻውን ደቂ-ኣንስትዮ ንምቕያድ ይውዕሉ · ገለ እዋናት ድማ ብስም ኣቦ ወይ ድማ በዓል-ገዛ ከም ምልክት ዋንነት የገልግሉ። ______________________________________ እቲ ዝውቅጣሉ መሳርሒ ተራ መርፍእ'ዩ ነይሩ፤ ብሓዊ ድማ የርስንኦ ። ንላዕለዋይ ክፋል ቆርበት እናንደድካ በቲ ዝተዳለወ ፀሊም ነገር ከም ዝምላእ ይግበር። በቲ ሽዑ እዋን መከላኸሊ ቃንዛ ኮነ ፈውሲ ቁስሊ መድሃኒት ኣይነበረን። በዚ ምኽንያት እውን ብሰንኪ ውቃጦ ዝተፈጠረ ቁስሊ ንክሓዊ ክሳብ ወርሒ ይወስደሉ። ድሕሪ ልዕሊ ሰብዓ ዓመታት ውቃጦ ወላዲተይ ብውሱን መልክዑ ሃሲሱ'ሎ። ተዘክሮ'ቲ ብቑልዕነታ ዘጋጠማ ቃንዛ ግን ዘይሓዊ በሰላ ኮይኑዋ ኣሎ። ወላዲተይ "እናነባዕኩሉ ዝመፃእኩ'ዩ። ነተን ዝውቅጣ ድማ ወትሩ ክውቕሰን ይነብር ኣለኹ" ትብል። መግለጺ ስእሊ, ኣደይ ውቃጦ እንተዘይገይራ ከም ዝተረገመት ከምእትቑፀር እዩ ተነጊርዋ ኣብ ኢዳ ዘለው ናኣሽቱ ምስሊታት ትርጉሞም ኣይትፈልጦምን'ያ። ኣነ እውን ክፈልጦም ኣይከኣልኩን። "ምናልባት ፕሆል-ፓቲ ክኾኑ ይኽእሉ" ትብል። ዕምበባታት ንኣቑፅልትን ከም ማለት እዩ። በዓልቲ ሞያ መፅናዕቲ ስነ-ማሕበረሰብ: ኬያ ፓንደይ ብዛዕባ ኣብ ገጠራት ህንዲ ዘለዉ ዓይነታት ውቃጦ ሰፊሕ ዳህሳስ እያ ኣካይዳ ፡፡ ምስልታት ተኽልን እንስሳትን ድማ ካብ ሞንጎ ተመረፅቲ ውቃጦታት እዮም፡፡ ብተወሳኺ እውን፡ ኣስማት ሰብኡትን ኣቦታትን ከምኡ'ውን ዓዲን ካልኦት ባህላውን መንነታውን ምስልታት ይምረፁ ነይሮም፡፡ ብዘይክኦም ምስልታት ፈጣርን ጣኦታትን እውን ብውቃጦ ይሰኣሉ ነይሮም፡፡ ኣብ ገለ ክፋላት ማሕበረሰብ፡ ብፍላይ ሰባት ብዓሌቶም ተወዲቦም ኣብ ዝነብሩሎም ከባቢታት ደቂኣንስትዮን ደቂተባዕትዮን ይውቀጡ ነይሮም፡፡ ̎ ብህይወት እናሃለኻ ይኹን ድሕሪ ሞት ከም መፍለይ መንነት እዩ ዝውሰድ፡፡ ምስ ሞትካ ናብ ገነት ወይ ናብ ሲኦል ኣብ እትኸደሉ እዋን ካበይ ከም ዝመጽኣካ ትሕተት ኢኻ፡፡ ውቃጦኻ ድማ ነዚ ምላሽ ይህብ'' ትብል፡፡ ኮይኑ ግን፡ ልክዕ ከምቲ ኣብ ዓደይ ዘሎ እምነት ኣብ ኣብዝሓ ማሕበረሰብ'ውን ውቃጦ ናይ ደቂ ኣንስትዮ ጥራሕ ተገይሩ እዩ ዝውሰድ፡፡ ከም መፍለይ ኩነታት ሓዳረን (ሓዳር ዝገበረትን ዘይገበረትን) ይጥቀሙሉ፡፡ ንብዙሓት ኣደታትን እኖ ሓጎታትን ከም ምልክት ንፅህንአን ተገይሩ ይውሰድ፡፡ በዚ ኣዝዩ ቃንዛ ዝመልኦ ፈተና ዘይሓለፈት ጓል ኣንስተይቲ ድማ ንወላዲ ኣቦኣ ይኹን ካልእ ወዲ ተባዕታይ ከተገልግል ኣይፍቀዳን፡፡ እዚ ልምዲ'ዚ እናነከየ ዝመጽአ እንትኸውን ደቂ ኣንስትዮን ጎራዞን ክውቀጣ ከምዘይደልያ ብምግላፅ እናተቃወማ እየን፡፡ብምኽንያት ምዕባለታትን ለውጥታትን ከምኡ እውን ምስ ካልእ ክፋል ዓለም ዝህሉ ርክባት ኣብ ገጠራት ህንዲ ዘለዉ ነገራት ይቕየሩ ኣለው። ፓንደይ ከም ትብሎ ልምድታትን ስነቃልን እናተመሓየሹ እዮም፡፡ ኣብ ገጠራት ዝርከባ ጎራዙ'ውን ንውቃጦ ድልዋት ኣይኮንናን፡፡ ኣብ ማእከላይ ህንዲ ዘሎ ባይጋ ዝተብሃለ ዓሌት ካብ ዝርከባ ጎራዙ ንላዕሊ ነዚ መርኣያ ክኽውን ዝኽእል የለን፡፡ ውቃጦ ምውቃጥ ዝጅምራ ዕድመአን ናብ ጎርዞነት ኣብ ዝበጽሓሉ እዋን እዩ። ፈላመይቲ ውቃጦ ኣብ ግንባረን'ያ ትግበር፡፡ ኣብ ውሽጢ ቀፀልቲ ሒዲተይ ዓመታት ድማ ዳርጋ ሙሉእ ሰብነተን ብውቃጦ ይሽፈና፡፡ ኣብዚ ሕዚ እዋን ግና ብርክት ዝበላ ጎራዙ ነዚ ልምዲ እናነፀጋ እየን፡፡ ጓል 15 ዓመት ኣኒታ፡ ኣብ ግንባራ ውቃጦ ኣለዋ፡፡ ኣዝዩ ከም ዘቐንዘዋን ካልእ ክውስኹላ ከምዘይትደልን ትዛረብ፡፡ ብኣንፃሩ ግና ወላዲት ኣዲኣ ሙሉእ ነብሰን ብውቃጦ ዝተሸፈና እየን፡፡ ምንጪ ስእሊ, WaterAid/ Ronny Sen መግለጺ ስእሊ, ኣዶ ባድሪ ባይ (ፀጋም) ኣብ ሙሉእ ነብሰን ውቃጦ ኣለወን። ጓለን ኣኒታ ድማ ኣብ ግምባራ ጥራሕ ሓደ እንትህልዋ ተወሰዓኪ ከይትውቀጥ እናተቓወመት ትርከብ ተቓውሞ ኣኒታ ተቐባልነት ይረክብ ኣሎ፡፡ ወላዲታ እውን ኣብ ጎና እየን፡፡ ̎ በቲ ሽዑ እዋን ኣይተምሃርኩን ነይረ፤ ወለደይ ንዝበሉኒ ነገር ድማ ብዘይ ገለ ሕቶ ቅቡል ገይረ፡፡ ሕዚ ግና ንሳ እናተማህረት እያ፡፡ ክትውቀጥ እንተዘይደልያ ክቕበሎ እየ" ይብላ፡፡ ካብ ቀረባ ዓመታት ንደሓር፡ ኣብ ከተማታት ዝነብሩ ዝተማህሩ ህንዳውያን ክውቀጡ ጀሚሮም ኣለው፡፡ ነዚ ዘለዓዕልዎም ኣብ ተዋሳእቲ ሆሊውድን ተፃወቲ ሙዚቃ ሮክን ዝርእይዎም ምስልታት እዮም፡፡ መብዛሕትኦም መሓዙተይ ውቃጦ ኣለዎም፡፡ ንዓይ ግና ብሰንኪ ኣብ ከባቢየይ ዝነበረ ልምዲ ውቃጦ ከም መቐየዲ ደቂ ኣንስትዮ ኮይኑ እዩ ዝረኣይኒ፡፡ ዜናታት ሕብረት ኣውሮጳ ኣብ ትግራይ ገበናት ኲናት ተፈጺሙ ክኸውን ከምዝኽእል ስክፍትኡ ገሊጹ16 ጥሪ 2021 ቦቢ ዋይን፡ “ንህይወተይን ህይወት በዓልቲ ገዛይን ተጨኒቐ ኣለኹ”ቅድሚ 7 ሰዓታት ስለምንታይ ንፓትሪስ ሉሉምባ ምዝካር ኣድለየ?ቅድሚ 5 ሰዓታት ኣዘራረብቲ ዛዕባታት እናኸረረ ዝመጽእ ዘሎ ጎንጺ ዶብ ኢትዮጵያን ሱዳንን14 ጥሪ 2021 ክልል ኦሮሚያ፡ መምህር ኪቲላ ጉዳታ ስለምንታይ'ዩ 'ተረሺኑ'?12 ጥሪ 2021 3:42 ቪድዮ, ብዛዕባ ፕረዚደንታዊ መረጻ ኡጋንዳ እንታይ ትፈልጡ?, ዕምሪ ፈነወ 3,4212 ጥሪ 2021 ኣብ ኣፍሪቃ ዘሎ መዓልታዊ ዝርገሐ ኮሮናቫይረስ ዘርኢ ሰሌዳ24 መጋቢት 2020 ሱዳን ኣብ መስርሕ ልዝብ ግድብ ሕዳሰ ኣይተሰማመዐትን11 ጥሪ 2021 ምስ ሱዳን ዘሎ ምስሕሓብ ‘ዶብ ናብ ዝነበሮ ተመሊሱ ብሰላም ክፍታሕ ኣለዎ’- ኢትዮጵያ7 ጥሪ 2021 ቦይንግ 737 ነፋሪት ኢንዶኔዥያ ዝወደቐትሉ ከባቢ ተፈሊጡ ተባሂሉ10 ጥሪ 2021 ኣብ ኣብያተ ማእሰርቲ ስዑዲ ዓረብ ዝሳቐዩ ኢትዮጵያውያን፡ መንግስቲ ናብ ዓዶም ክመልሶም ይምሕጸኑ7 ጥሪ 2021 ኣቶ ጃዋር መሓመድ ዝርከቦም ክሱሳት ሎሚ ኣብ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም12 ጥሪ 2021 ብብዝሒ ዝተነበ 1 ኣብ 50 ግዝኣታት ኣመሪካ ብኣጽዋር ዝተዓጀበ ተቓውሞ ከይካየድ ተሰጊኡ 2 ላዕለዎት መሪሕነት ህወሓት ትማሊ ናብ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም 3 ወድብ ኣንጌላ መርክል፡ ሓድሽ ኣቦ መንበር መሪጹ 4 ኡጋንዳ፡ ፕረዚደንት ዩወሪ ሙሰቨኒ ከምዝተዓወተ ተገሊጹ 5 ሕብረት ኣውሮጳ ኣብ ትግራይ ገበናት ኲናት ተፈጺሙ ክኸውን ከምዝኽእል ስክፍትኡ ገሊጹ 6 ቦቢ ዋይን፡ “ንህይወተይን ህይወት በዓልቲ ገዛይን ተጨኒቐ ኣለኹ” 7 ኣብ ትግራይ ምሉእ ኣገልግሎታት መብራህትን ስልክን መዓስ ክጅምር ይኸውን?
