መራሕቲ ህወሓት፡ ትግራይ፡ ድሕሪ ምምጻእ ኣብይ፡ ብዝተፈላለዩ ግዳምውያን ሓይልታት ከምዝተኸበበት ኣብ ዝተፈላለዩ ኣጋጣሚታት ክገልጹ ጸኒሖም'ዮም። ይኹን እምበር ኣባል ብልጽግና ዝኾነን ኣብ ቀረባ እዋን ሚኒስትር ሳይንስን ምህዞን ኮይኑ ብቐዳማይ ሚኒስትር ኣብይ ኣሕመድ ዝተሸመ ተወላዲ ትግራይ ዶክተር ኣብርሃም በላይ "መራሕቲ ህወሓት ስልጣኖም ስለዝሰኣኑ" ኣብ ህዝቢ ተኸቢብና ብዝብል ስምዒት ስልጣኖም ከናውሑ ስለዝደለዩ እምበር ምምሕዳር ኣብይ ኣሕመድ ንህዝቢ ትግራይ ዝሓሊ መራሒ እዩ" ክብል ምስ ኣውራምባ ታይምስ ኣብ ዘካየዶ ቃል ምልልስ ገሊጹ ነይሩ። ይኹን እምበር 'ኢንተርናሽናል ክራይስስ ግሩፕ' ዝተባህለ ዓለም ለኻዊ ትካል ብኣብይ ኣሕመድ ዝምራሕ ማእኸላይ መንግስቲ ንትግራይ ዘጓነየ ኣካይድኡ ሓደገኛ ስለዝኾነ ብኣጋ ደው ኢሉ ክሓስበሉ ከምዝግባእ ኣተሓሳሲቡ ምንባሩ ዝዝከር እዩ። ኣብ ባህርዳር፡ ኣዲስ ኣበባን ኣስመራን ማእኸል ዝገበረ ናይ ሓይሊ ኣሰላልፋ ንህወሓትን ነቲ ክልልን ብዘግለለ መልክዑ ክሳብ ስጉምቲ ንምውሳድ ሓሰባት ካብ ዝጅምሩ ጸኒሖም'ዮም ዝብል ሓሳብ ዘለዎ ዶክተር ኣሰፋ ፍስሃ፡ በዚ ምኽንያት ድማ ህዝቢ ትግራይ ናይ ከበባ ስምዒት ክሓድሮን ካብ ናይ ልምዓት ስራሕቲ ወጺኡ ንገዛእ ርእሱ ንምክልኻል ኣብ ዘኽእልዎ ናይ ጸጥታ ስራሕቲ ምጥንኻር ክኣቱን ኣገዲድዎ እዩ ይብል። ህዝቢ ትግራይ፡ ኣብ ሃገሩ ተንቀሳቒሱ፡ ሰሪሑ ሃብቲ ከየጥሪ መንገድታት ምዕጻው፡ መንግስቲ ፈደራል ንዝተዓጸወ መንገዲ ኣብ ክንዲ ምኽፋት እኳ'ድኣስ ኮነ ኢልካ ከምዝጋደድ ምግባር ተርእዮታት ከምዝነበረ ዘዘኻኸረ ምሁር ስርዓት ፌደራሊዝም ዶክተር ኣሰፋ ፍስሃ፡ ዝተፈላለዩ ሓይልታት ናብ ትግራይ እናለኣኽካ፡ 'ንትግራይ ክንጭብጣ ኢና' እናበልካ ኣብ ስነ ልቦና ህዝቢ ታህዲድ ምፍጣር ከምዘሎ ዶክተር ኣሰፋ የረድእ። ይኹን እምበር መንግስትን ህዝብን ትግራይ ብዝተዋደደ መልክዑ ነዚ ጸገም ክሰግሮ እዩ ዝብል ገምጋም ከምዘለዎ ይሕብር። ህዝቢ ትግራይ ግዳማዊ ተጻብኦታት ከምዘለውዎ ዘጠራጥር ነገር የብሉን ዝበለ ኣቶ ሃያሉ ጎድፋይ ብወገኑ ንሱ ዝመርሖ ሳልሳይ ወያነ ትግራይ፡ "ንሕና እውን ኣብ ከባቢና ዓቕሚ ዘይብሎም መንግስታት ስለዘለዉ ከይልክሙና ኢና ነታ መንግስታ ዝዓቀበት ትግራይ ንድግፍ ዘለና" ብምባል ውድቡ ኣብ ምውሓስ ሃለዋት ትግራይ ምስ'ቲ ብሄራዊ ክልላዊ መንግስቲ ትግራይ ይሓብር ከምዘሎ ኣብሪሁ። ናይ ኢትዮጵያን ኤርትራን ርክብ ኣብቲ ፈለማ እዋናት ዶባት ተኸፊቶም ህዝቢ ክልቲኡ ሃገራት ብብኽያት ተሰነየ ርክባት ተኣምር ብዝመስል መልክዑ ክራኸብ ምኽኣሉን፡ ኣብ ድፋዕ ኣትዮም 20 ዓመታት ተፋጢጦም ዝነበሩ ሰራዊት ኢትዮ ኤርትራ ብረቶም ኣቐሚጦም ብሓንሳብ ክስዕስዑ ምኽኣሎምን ከም ጽቡቕ ጎኒ ቀዳማይ ሚኒስትር ኣብይ ኣሕመድ ዘቐመጠ ዶክተር ኣሰፋ ፍስሃ፡ እንተኾነ ዶባት ምስተዓጽወ እቲ ምስ ትግራይ ዝነበረ ርክብ ከምዝዛሕተለ፡ መራሕቲ ክልላት ኣምሓራን ኦሮሚያን ግን ምስ ፈደራል መንግስቲ ግን ናብ ኣስመራ ይመላለሱ ምህላዎም ኣረዲኡ። ዶባት ክልቲኤን ሃገራት ግሉጽነት ብዘይብሉ ኣገባብ ምዕጻዉን ዲፕሎማስያዊ ምሕዝነት ህዝብታት ኢትዮ ኤርትራ ኣብ ክንዲ ዝመሓየሽ ብኣንጻሩ ከምዝሕርፍፍ ናይ ምግባር ዝንባለታት ከምዘሎ እውን ዶክተር ኣሰፋ ኣብሪሁ። ብተወሳኺ፡ ኣብ ቀረባ እዋን ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፡ ምስ መራኸብቲ ሓፋሻት ኤርትራ ኣብ ዘካየዶ ቃለ ምልልስ "መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ፖለቲካዊ ጉዳይ ኢትዮጵያ ኢዱ ኣጣሚሩ ኮፍ ከምዘይብልን ኢዱ ከእቱ ከምዝኽእልን ምግላጹ፡ ኣብ ኢትዮጵያ ጥዕና ዘለዎ መንግስቲ እንተዝነብር ንሓሳብ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ብመግለጺ ደረጃ ክኹንኖ ነይርዎ ይብል። "ከምቲ ገለ ገሊኦም ዝብልዎ ዘለዉ እንተኾይኑ ድማ መንግስቲ ኢትዮጵያ ብገዛእ ርእሱ ከሕልፎ ዘይደለየ ሓሳብ ብወኪሉ መንግስቲ ኤርትራ ኣቢሉ እዩ ዘሕልፍ ዘሎ። እዚ ድማ ግልጺ እዩ ኣብ መንግስቲ ትግራይ ጸቕጢ ፈጢርካ ንህወሓት ምንብርካኽ ዝብል ዕላማ እዩ ዘለዎ" ብምባል እቲ ናይ ከበባ እስታራተጂ ማእኸሉ ኣዲስ ኣበባ፣ ኣስመራን ባህርዳርን እዩ ክብል ይምጉት። እንተኾነ፡ ሓደ ሓደ ኤርትራውያን መንግስቲ ትግራይ ምስ ኤርትራ ክዕረቕን ዝምድንኡ ናብ ንቡር ክምለስ እንተዝደልን ነቲ ፈደራላዊ መንግስቲ ብዘይ ቅድመ ኩነት ዝተቐበሎ ብይን ኮሚሽን ዶባት ንምትግባር ድልውነቱ ከርኢ ነይሩዎ። በንጻሩ ግን ኣብቲ ብኣህጉራዊ መጋባእያ ንኤርትራ ዝተዋህበት ባድመ ሕጂ እውን ኣባይቲ ይስራሕን መሬት ይዕደልን ብምህላው ንዝምድና ክልቲኡ ህዝብታት ዘሐርፍፍ እዩ ዝብል ጽኑዕ ርእይቶ ኣለዎም። ብተመሳሳሊ፡ ገለ ሰበስልጣን መንግስቲ ነበር፡ መራሕቲ ህወሓት ንኣመሪካን ካልኦት ምዕራባውያን ሃገራት ንቀዳማይ ሚኒስተር የሻድንዎን የጋግይዎን ኣለዉ ብምባል ክነቕፉ ይስምዑ'ዮም። እንታይ ማለቶም ከም ዝኾነ'ኳ ብንጹር እንተዘይገለጹ፡ ነቲ ህወሓትን ገዛኢ ጥምረት ኢህወዴግን ዝምራሓሉ ዝነበረ ወያናይ (ሰውራዊ) ዴሞክራሲ ብምንጻግ፡ ንቁጠባ'ታ ሃገር ንምዕብላል ዝዓለመ ምዃኑ የተንብሁ። መግለጺ ስእሊ, ዶባት ኢትዮ ኤርትራ ምስተኸፈተ ናብ ዛላማበሳ ዝውሓዘ ህዝቢ ህወሓት ዴሞክርስያዊት ድያ?
