7 ጉንቦት 2020 ምንጪ ስእሊ, Getty Images ኣብዚ ኣብ ወርሒ ጉንቦት ክካየድ ዝነበሮ መረጻ ኢትዮጵያ፡ ኣብ መወዳእታ ወርሒ ነሓሰ ክካየድ እዩ ትልሚ ተታሒዙዎ ነይሩ። ሕዚ'ውን፡ ብሰንኪ ኮቪድ 19፡ ቦርድ መረጻ እታ ሃገር እቲ ሃገራዊ መረጻ ንዘይተፈለጠ እዋን ክናዋሕ ወሲኑ። እንተኾነ፡ እቲ ሕዚ ኣብ ስራሕ ዘሎ ሃገራዊ ባይቶ፡ ኣብ መወደእታ መስከረም ማለት'ውን፡ መስከረም 25 እዩ እብረ ስልጣኑ ዘብቅዕ። እዚ ኣባል ባይቶ እብርኡ ቅድሚ ምብቅዑ፡ እንተነኣሰ ሓደ ወርሒ ቀዲሙ፡ ሓድሽ ሃገራዊ መረጻ ተገይሩ ክፍጸም ከምዝግባእ፡ ኣብ ዓንቀጽ 58 ንኡስ ዓንቀጽ 3 ሰፊሩ ይርከብ። እቲ ሕገ-መንግስቲ ዋላ እቲ ባይቶ ዕድመ ስርሑ ከየብቀዐ፡ በቲ ቀዳማይ ሚኒስተር ክብተን ዝኽእለሉ መስርሕ እንተቕመጠ'ኳ፡ መረጻ፡ ክካየድ ዘይኽእለሉ 'ሓደጋ' እንተተፈጢሩ እንታይ ክግበር ከምዘለዎ ግን፡ ዝኾነ ፍታሕ ኣየቕመጠን። "ቦርድ መረፃ ዝኸደሉ መገዲ ልክዕ ኣይኮነን" ፌደራሊስት ኮንግረስ ኦሮሞ (ኦፌኮ)ን ግንባር ናፃነት ኦሮሞን ''እቲ ሓድሽ ስርዓት ኦህዴድን ብኣዴንን እዮም ዝዝዉርዎ ዘለዉ'' "ህወሓት ተመሪፁ'ምበር ለሚኑ ዝመፅአ ውድብ ኣይኮነን" ዶክተር ሰለሞን ኪዳነ "ኢህወደግ ተዋሂዱ ኮነ ከይተወሃደ፡ ኣብ ኢትዮጵያ ዘምጽኦ ለውጢ የለን" እዚ ድማ፡ እታ ፖለቲካዊ ቅልውላው ዘስገኣ ሃገር፡ ናይ ስልጣን ሓጓፍ ከየስዕበላ ሻቕሎት ፈጢሩ ኣሎ። ሕገ-መንግስታዊ ኣማራጺታት መንግስቲ ፌዴራል፡ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ገለ ውድባት ፖለቲካ ጸዊዑ፡ ነቲ ጸገም ንምፍታሕ ኣርባዕተ ኣማራጺታት ኣቕሪቡ ነይሩ። እቲ ባይቶ ምብታን፣ ህጹጽ ኣዋጅ ምእዋጅ፣ ሕገ-መንግስቲ ምምሕያሽ ምግባር ወይ ከኣ ሕገ መንግስታዊ ትርጓመ፡ ዝብሉ እዮም። ገለ ሓሳብ ወሃብቲ፡ ኣርባዕቲኦም ኣማራጺ ክኾኑ ከምዘይኽእሉ፡ ዘቕበጹ ነይሮም። መብዛሕትኦም ድማ፡ ብፍላይ እቲ ብቐሊል ወጻእን ኣብ ሓጺር እዋንን ክግበር ይኽእል እዩ ዝበልዎ፡ 'ሕገ-መንግስታዊ ትርጓመ እንተዝሕተት' ዝብል ሓሳብ እዮም ደጊፎም። ብርክት ዝበሉ ድማ፡ እቲ ዘተ ክሰፍሕን ሙሉእ እቲ ሰነድ ክወሃቦም ዝሓተቱ ነይሮም። እንተኾነ፡ ካልእ መድረኽ ከይተዳለወ፡ 27 ሚያዝያ፡ እቲ ሃገራዊ ባይቶ፡ እቲ ራብዓይ ኣማራጺ ዝነበረ፡ ሕገ-መንግስታዊ ትርጓመ ይተሓተተሉ ዝብል ውሳነ ኣጽዲቑ። ርግጽ፡ ካብ ካሊእ እዋን ብዝተፈለየ መልክዑ፡ እቲ ኣኼባ ብዕጹው ስለዝተገብረ፡ ካብቲ ዜና ወጻኢ፡ ዝርዝር እቲ ዘተ ምፍላጥ ኣይተኽኣለን። መረጻ፡ እንታይ ክመስል ከምዘለዎ፡ ብኸመይ መልክዕ ክካየድ ከምዘለዎን፡ ውድባት ፖለቲካ ተዛትዮም ክውስኑን ኣብ ስምምዕ ክበጽሑን ከምዝግባእ፡ ኣብ ዩኒቨርሲቲ መቐለ በዓል-ሞያ ሕጊ፡ ሓጋዚ ፕሮፌሰር መኮነን ፍሰሃ ንቢቢሲ የረድእ። ምንጪ ስእሊ, NEBE ገለ ፖለቲካዊ ውድባት'ከ እንታይ ኢሎም?
