“ሚኒስትሪ ሕርሻ ነፈርቲ ዝብገሳሉ ማእከል ኣብ ኮምቦልቻ (ክልል ኣምሓራ) ብምግባር፡ ኣብ ከባቢ ራያ ስራሕቲ ምክልኻል ዝከኣለሉ ኩነታት ኣመቻችዩ እዩ። ንቢሮ ሕርሻ ትግራይ ኰነ ካብኡ ንታሕቲ ዘለዉ ወረዳታት ብስልኪ ዋላ ብኻልእ መንገዲ ረኺብና ክንሓቶም እንከለና፡ ነቲ ኩነታት ኣብ ምምችቻውን ዝንፀገሉ ከባቢ ብምንፃር ክንፀግ ኣብ ምግባርን፡ ፍቓደኛታት ስለዘይነበሩ ክሳብ ሕዚ ኣይተነፀገን። ትማልን ብቕድሚ ትማልን ምስቶም ወረዳታት ተራኺብና ኢና፤ ንፅባሕ ቦታ ዝንፅሩልና እንተዀይኖም ሕዚ’ውን ክንነፅግ ንኽእል ኢና። ንህዝቢ ሓሲቦም፡ ምህርቲ እቲ ሕብረተስብ ካብ ፖለቲካ ፈልዮም ብምርኣይ፤ ህዝቢ ከይጉዳእ ኩነታት እንተዘመቻችዉ እምበር መንግስቲ ፈደራል ድልየትን ድልውነቱን ኣለዎ” ኢሎም። ብፍላይ ድማ ነቲ ጉዳይ ቅርበት ዘለዎም ወረዳታት ስለዝዀኑ ካብ ፖለቲካዊ ስምዒት ወፂኦም፡ ግራትን ዘራእትን ሓረስታይ ካብ ፖለቲካ ዝተፈለየ እዩ እሞ ነቲ ኩነታት እንተዘመቻችዉ ከምዝምረፅን ምስቲ ዝምልከቶ ትካል ድማ ክራኸቡ ይኽእሉ እዮም ዝብል ሓበሬታ ሂቦም። ኣይተ ኣበራ ለማ፡ ብዛዕባ እቲ ኣብ መንግስቲ ፈደራል ተታሒዛ ኣላ ዝተብሃለት ኬሚካል ትነፅግ ‘ድሮን’ ብዝምልከት ተሓቲቶም ሓበሬታ የብለይን ኣይፈልጥን ኢሎም። ይኹን እምበር ሚኒስትሪ ሕርሻ ናብ ሃገር ዘእተወን ድሮናት ከምዘለዋን ኣብ ክልላት ሶማልን ኦሮሚያን ይሰርሓ ምህላወን ግን ገሊፆም። ኣይተ ኣበራ “ንሕና ዘራእቲ ሓረስቶት ካብ በረኻ ኣምበጣ ናይ ምክልኻል ግቡእ ስለዘለና፡ ንክልል ትግራይ፣ ኣምሓራ ወይ ድማ ዓፋር ኢልና ከይፈለና ንኹሎም ክልላት ዝኸውን ቀረብ መዲብና ኢና፤ ምጥቃምን ዘይምጥቃምን ናይቶም ክልላት ጉዳይ እዩ ዝኸውን” እንትብሉ ተዛሪቦም። ኣብ ቢሮ ሕርሻን ልምዓት ገጠርን ክልል ትግራይ፡ ዳይረክተር ምክልኻልን ምቁፅፃርን ባልዓትን እፅዋት ኳረንታይንን ኣይተ መብራህቶም ገብረኪዳን ድማ “ካብ ርክብ ህዝቢ ሚኒስትሪ ሕርሻ ሎምዓልቲ [ሰሉስ] ስልኪ ደዊሎም፡ ንምንፃግ ኣብ ዝጥዕም ቦታንገሩና ክንሕግዝ ንኽእል ኢና ኢሎምና። ነፋሪት ክህቡና እንተይኰነስ ከም ብፅሒትና፡ ንምንፃግ ኣብ ዝጥዕም ክንጥቀም ከምንኽእል እዩ ተሓቢሩልና ዘሎ” ኢሉ። ይኹን እምበር ቢሮ ሕርሻ ኣብ ሚኒስትሪ ሕርሻ እምነት ከምዘይብሉ ኣይተ መብራህቶም ኣይሓበአን። “ምኽንያቱ ቅድም ኢሉ እውን፡ ምሉእ መዓልቲ ኣፀብዮም ጠሊሞምና እዮም። ንምንፃግ ዝጥዕም ቦታ ተነፂሩ ተዋሂብዎም እንከሎ እውን፡ ነፋሪት ናብ ከባቢ ዋጃን ሰለንውሃ ብምምፃእ ዶብ ፈልያ ነፂጋ ኢያ። ስለ’ዚ ብናይ ባዕልና ዓቕሚ ክንፍትን ኢና። ኣምበጣ ዝሓደረሉ ኩሉ ከባቢ ብነፋሪት ንምንፃግ ኣይጥዕምን። መንደር፣ ማይ ዘለዎ፣ ዓመቑቲ ሽንጥሮታት ንነፋሪት ኣይጥዕምን። ስለ’ዚ ንነፋሪት ዝጥዕም ቦታ ክነነፅር ተረዳዲእና ኣለና፤ እንተመፅኡ ፅቡቕ፤ እንተዘይመፅኡ ድማ ብናይ ባዕልና መንገዲ ጎና ጎኒ ክንሰርሕ ኢና። ብኻልእ ገፅ፡ ኣብ እስራኤል ዝርከቡ ተጋሩን ኤርትራውያንን ገንዘብ ኣኪቦም ብ8000 ዶላር ኣመሪካ፡ ‘ድሮን’ ካብ ቻይና ገዚኦም ከምዝለኣኹ ቢሮ ሕርሻን ልምዓት ገጠርን ደጋጊሙ ገሊፁ ኣሎ። ኣይተ መራህቱ ብዛዕባ እታ ‘ድሮን፤ እንትዛረብ “እታ ድሮን ንኬሚካል መንፀጊ ተባሂላ ናብ ሃገር ከምዝኣተወት ይፍለጥ እዩ። ኰይኑ ግና ‘ኢንሳ’ ንካልእ ኣገልግሎት ክውዕል ይኽእል እዩ ብዝብል ክህበና ኣይከኣለን” ኢሉ። ዳይሬክተር ኤጀንሲ ድሕነት መረብ መረዳእታን ድሕነትን ኢትዯጵያ ዶክተር ሹመቴ ግዛው ብወገኑ እታ ሰብ ኣልቦ ነፋሪት (ድሮን) ኣብ ወርሒ መጋቢት ናብ ኢትዮጵያ ከምዝኣተወት ይገልጽ። "እቲ ናብ ትግራይ ይኺድ ዝተበሃለ ድሮን፡ የኒቨርሲቲ መቐለ ንስራሕት ምርምር ክንጥቀመሉ ብዝበሎ መሰረት'ዩ መጺኡ። ብድሕሪኡ ድማ ንጸረ-ጻህያይ መንጸጊ ስለዝኸውን ክኣትው ይፈቐደልና ዝብል ሕቶ ቀሪቡ። ኣብዚ ቀረባ እዋን ወራር ኣንበጣ ምስኣጋጠመ ከኣ ነቲ ድሮን ስደዱልና ኢሎም" ክብል ኣረዲኡ። ስለምንታይ ንኽንድዚ ዝኣክል እዋን ተታሒዛ ክትጸንሕ ኪኢላ ዝብል ሕቶ ዝቐረበሉ እቲ ዳይሬክተር፡ "ቀዳማይ ነገር እቲ ድሮን ኣብ ቻይና ዝተሰርሐ እንከሎ ካብ እስራኤል መጺኡ እዩ ተባሂሉ። ካልኣይ ነገር ድማ ብዛዕብኡ ዝገልጽ መሰነይታ ጽሑፍን ምሉእ ሓበሬታን የለን። ጸረ-ኣንበጣ ኬሚካል መንጸጊ ተባሂሉ ዝመጽአ'ውን ኣይኮነን።" ዝብል መልሲ ሂቡ። ወሲኹ ድማ እቲ ድሮን ኣብ ኢትዮጵያ ንኽኣትዉ ካብ ዝፍቀደሎም ዓይነታት ከምዘይኮነ፣ ብትካል መግቢ ዓለም ዝተገለጸ ብቕዓት ከምዘይብሉን ነዚ ዕላማ ከምዘይተሰርሐን ብምሕባር "መን ይቆጻጸሮ?
