ንሕንሕ ሃፍቲ ተፈጥሮ ርክብ ኣብ ዶብ ኢትዯጵያን ኬንያን ዝርከቡ ኣርባሕቲ እንስሳን ብኽፋል ዘርብሑን ህዝብታት ዘፅንዑ ፍቃዱ ኣዱኛ ከም ዝብልዎ፡ ንሕንሕን ጎንፅን መግለፂ ቦረና ኦሮሞን ኣብቲ ከባቢ ዘለዉ ዓሌታት ሶማሌን ኮይኖም ፀኒሖም እዮም ይብሉ። ምንጪ ስእሊ, Empics መግለጺ ስእሊ, ወጥጥ ዶብ ክልላት ኦሮምያን ኢትዮጵያ ሶማሊን ጎንፂ ኣስዒቡ። እቶም ንሕንሓትን ጎንፅታትን ብስፍሓት ኣብ ተረባሕነት ከም ማይን መጋሃጫን ዝበሉ ተፈጥሮኣዊ ሃፍትታት ካብ ዝብገሱ ድሌታት እንተኾኑ እውን ካብ ቀረባ እዋናት ንነዘ ግን፡ ጉዳይ ብሄር እናኾኑ ከም ዝመፀ ይግለፅ። ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ወርሒ ጥቅምቲ ኣዋጅ ህፁፅ ግዜ ዕላዊ ምዃኑ ስዒቡ፡ ፀጥታን ምርግጋእን ኣብዝሓ ከባብታት እታ ሃገር ኣብ ዝምለሰሉ እዋን፡ ኣብ ዶባት ክልቲአን ክልላት ዘለዋ መዋስንቲ ቀበሌታት ግና ሂወት ብዙሓት ዝበልዑ ጎንፅታት ኣጋጢሞም እዮም። ካብ ወርሒ ታሕሳስ ጀሚሩ፡ ንተኸታተልቲ ሰለስተ ኣዋርሕ ዕጡቓት ጉጅለታት ዝሓወሱ እዞም ጎንፅታት፡ ከምቲ ልሙድ ብምኽንያት ማይን መጋሃጫ መሬትን ካብ ዝነቕሉ ጎንፅታት ብዝተፈለየ፡ ብሄር ተንከፍ ትህዝቶ ከምዝነበሮም፡ ተሓላቒ ሰብኣዊ መሰላት ሂዩማን ራይትስ ዎች ካብ ዝረኸቦ መረዳእታታት ከም ዘረጋገፀ ይሕብር። ኣብ ምብራቕ ኢትዮጵያ ብዝተፈጥረ ዕግርግር ሂወት 18 ሰባት ጠፊኡ ተመራማሪ ማሕበረሰባዊ ስነ-ሰብ ኣይተ ፈቃዱ፥ ብመሰረት ፖለቲካዊ ኣወዳድባ እዛ ሃገር፡ ዶባት ብሄር እውን ፖለቲካዊ ዶባት ብምዃኖም፡ ኣብ ሞንጎ እቶም ማሕበረሰብ ዘሎ መንፈስ ንሕንሕ ክልላዊ ትሕዝቶ ከምዝህልዎ ገይሪ'ዩ ኢሎም ይምጉቱ። ነዚ ከም መርኣይ ዘልዕልዎ፡ ቅድሚ ሐዚ ኣንፃራዊ ዝኾነ ሰላማዊ ዝኾን ርክብ ዝነበሮም ኦሮሞ ኣርሲን ዓሌታት መጎሃሃርቲ ዝኾኑ ይመስሉ። 3.
