ቅጥዒ ዘይብሉ መጠን ወሰኽ ብዝሒ ህዝቢ፥ ቀንዲ ፍልፍል (ምንጪ) እቲ ሩባ ክመራሳሕን ክብሕጎግን ምኽንያት ኮይኑ። ሐዚ ድማ ለውጢ ኩነታት ኣየር እቲ ፀገም እናጋደዶ ይርከብ። ብተወሳኺ መጠን እቲ ወሓዚ ማይ እናነከየ እንትኸይድ ፥ ብኣንፃሩ ኣብ ልዕሊ እቲ ሩባ ዘሎ ከባብያዊ ንሕንሕ ይጎሃሃር። ሕፅረት ዝናብ እቲ ፀገም ካብ ሱሩ ካብዚ እዩ ዝጅምር። ብመሰረቱ፥ ኣብ ኢትዮጵያ ዝወርድ ዝናብ እዩ፡ እቲ ዝዓበየ ምንጪ ማይ እቲ ሩባ። ማለት 'ውን 80 ሚኢታዊ ይሕዝ። ሩባ ኣባይ (ብሉ ናይል) ኣብ ደቡባዊ ቃላይ ጣና ካብ ዝርከቡ በረኻታት ሓዲኡ ተበጊሱ እንተንቆልቁል ናብ ሓያል ናህርን ሓይልን ዘለዎ ውሕጅ ይቕየር። ካብ ዓበይቲ ቃላያት ቪክቶርያ ዝብገስ ንእሽተን ንውሕ ዝበለ 'ፃዕዳ ናይል' እናተብሃለ ዝፅዋዕ ድማ፡ ውሕድ ዝበለ መጠን ማይ ሒዙ ምስ 'ቲ ካብ ኢትዮጵያ ዝነቅል 'ብሉ ናይል' ኣብ ካርቱም ይራኸቡ። ኮይኑ ግና ኣብ ኢትዮጵያ ዘሎ ዝናብ ኣይከምቀደሙን። እዚ ድማ ነቲ ገረብ-ተፋሰስ ብሓፈሻ ሓደጋ ዘስዕብ እዩ። እቲ ወቕቲ ክረምቲ ካብ ልሙድ እንትሓፅር ፥ ሓደ ሓደ ጊዜ ድማ ደንጉዩ እንትኣቱ ይስትውዓል። መግለጺ ስእሊ, 80 ሚኢታዊት ፍልፍል ማይ ሩባ ኣባይ ካብ ኢትዮጵያ'ዩ "ምግማት ኣይከኣልን። ተቐያያሪ እዩ። ሓደ ሓደ ጊዜ ጥንኩር ይኸውን፥ ሓደ ሓደ ጊዜ ድማ ቀሊል ክረምቲ። ኩሉ ጊዜ ዝተፈላለየ እዩ" ይብሉ፥ ኣብ ዩኒቨርሲቲ ኣርባምንጭ መምህር፥ ለኣከማርያም ዮሃንስ ወርቁ። ክዘንብ እንከሎ'ውን፥ ሓደ ሓደ ጊዜ ከቢድ ሓደጋ ውሕጅ የስዕብ። ብቢልዮን ቶን ዝቑፀር ልሙዕ ሓመድ ኢትዮጵያ ካብ በሪኽ ቦታታት ተሸኪሙ፡ ናብ ተፋሰስ-ገረብ ናይል የእትዎ። እዚ ድማ ኣብ ታሕተዋይ ተፋሰሳት-ገረብ ዝርከቡ ብዙሓት ሓፅብታት ሑፃ ይመልኦም። ሓረስቶት ኢትዮጵያ ድማ ኣብ ሓመዶም ዝነበሩ ልሙዓት ባእታት ሓፃፂቡ ብምውሳድ ጥርሖም የትርፎም። ልዑል ወሰኽ ብዝሒ ህዝቢ፡ እቲ ፀገም ክተሐላለኽ ይገብሮ 'ሎ። ምኽንያቱ፥ ኣባላት ሓደ ዓብይ ስድራ ንገዛ መስርሒ ኮነ ንዕለታዊ መነባብሮኦም ዝኸውን ብዙሕ ኣግራባት ክቖርፁ ስለ ዝግደዱ። ሓደጋ ውሕጅ'ውን እንተኾነ እናተደጋገመ መፂኡ። መስኖ ዘይጥቀሙን፥ መነበባረኦም ኣብ ዝናብ ፅግዕተኛ ዝኾነ ሕርሻ ዝተደረኸ፥ ብዋሕዲ ዝናብ ምኽንያት ፍርያቶም እንትጠፍእ፥ ዋጋ ምህርቲ ሕርሻ እንትውስኽን ናብ ዝኸፍኣ ድኽነት እንትጥሕሉን ይረአ። ሓደ ሓደ ነበርቲ ድማ መነባብሮ ገጠር ጠንጢኖም ናብ ከተማ፥ ንኣብነት ባህርዳር ወይከኣ ናብ ኣዲስ ኣባባ የምርሑ። ገሊኦም ድማ፥ ካብ ኢድ ናብ ኣፍ ዝኾነ መነባብሮ ክደፍኡ ይግደዱ፥ ሓደ መዓልቲ ዝናብ ክዘንብ እዩ ዝብል ተስፋ ዘይብሉ፥ ተሰፋ ሰኒቖም። ውሑዳት ግና በቃ!
