ሓድሽ ነገር የለን ብከላ ኣየር ፡ ኣብ ስፓርት ኣሰካፊ ጉዳይ ኮይኑ ጸኒሑ'ሎ። ኣብቲ ናይ 1984 ናይ ሎስ ኣንጀለስ ኦሎምፒክ፡ ገለ ሰባት ኣየር ናይታ ከተማ ሕማቕ ስለዝነበረ እቲ ውድድር ንኻልእ ጊዜ ክመሓላልፍ ጠሊቦም ነይሮም። እቲ ናይ በይዢንግ 2008 ናይ ኦሎምፒክ ውድድር እቲ ካብ ኩሉ ዝተበከለ ውድድር ተባሂሉ ተሰምዩ እዩ፡ ዋላኳ ሰበስልጣናት ቻይና ናይ መካይን ገደብን ምዕጻው ፋብሪካታትን ጌሮም እንተነበሩ። ተቐማጣይ እናበዝሐ መስ ምኻዱን፡ ምጥቃም ነዳዲ እናወሰኸ ስለዝኸደ፡ ኣብ ብዙሓት ከተማታት ዓለም፡ ጽርየት ኣየር እናጎደለ ይኸይድ ኣሎ። እንተኾነ ግና፡ እቶም ጎየይቲ ንሓጺር እዋን ጥራይ ንብከላ ስለዝቃልዑ፡ ኣብ ጥዕኖኦም ዘስዕቦ ጉድኣት ዘርኢ ንጹር ጭብጥታት የለን። ምንጪ ስእሊ, Getty Images እቲ ቀንዲ ጸገም ግን ነቶም ኣብቲ ዝተበከለ ከባቢታት ዝነበሩ እዩ። ብግምታት ውድብ ጥዕና ዓለም፡ ኣብ ዓመት 3 ሚልዮን ሰባት ብሰንኪ ናይ ደገ ብከላ ኣቐዲሞም ይሞቱ። ምንቅስቓስ ነቲ ንወስዶ ኣየር ከም ዝወስኽ ይገብር፡ ኣብ ኣዝዩ ዝተበከለ ኩነታት ድማ ነቲ ሓደጋ ከልዕሎ ይኽእል ማለት'ዩ። ጽርየት ኣየር ኣዲስ ኣበባ 'ማእከላይ' ዝብሃል እዩ። ናይ ኢትዮጵያ ብከላ ዝምለከት ስነ-ፍልጠታዊ ሓበሬታ ዳርጋ የለን፡ እንተኾነ ግን ተመራመርቲ ከም ዝብልዎ፡ ብከላ ሓደ ካብቶም ቀንዲ ምኽንያታት ናይ ጊዚኡ ዘይኣኸለ ሞት ኣብ ምብርቐ ኣፍሪቃ እዩ። ኣዲስ ኣበባ፡ ኣካል ናይ ዓለምለኻዊ መጸናዕቲ ብከላ ከተማታት ምብራቕ ኣፍሪቃ ኮይና ኣላ። ብዝሒ ህዝቢ እታ ከተማ ካብ 2015 ክሳብ 2030 ብ80% ክውስኽ ትጽቢት ከም ዝግበረሉ ኣብ ግምት ብምእታዉ፡ እቲ መጽናዕቲ ነቶም መንግስታት ስጉምቲ ክወስዱ ዘኽእል ጭብጥታት ክህብ ይህቅን። ብዙሓት ሰባት ምግቢ ንምብሳል፡ ፋሓም ይጥቀሙ፡ ጎሓፍ ድማ ኣብ ጎደናታት ይቃጸል፡ መካይን'ውን ይውስኻ ኣለዋ። ሓደ ኣብ ኤምባሲ ኣሜሪካ ዝርከብ መቆጻጸሪ፡ ናይ ኣዲስ ኣበባ ኣየር ብከላ 'ማእከላይ' ከም ዝኾነ ገምጊሙ። በዚ ገምጋም መሰረት፡ ንጡፋት ቆልዑት፡ ዓበይትን ናይ ምስትንፋስ ጸገም ዘለዎም ሰባትን ንነዊሕ እዋን ኣብ ደገ ዝገብርዎ ምንቅስቓስ ክድርትዎ ኣለዎም። መሰልጠኒ መዓስከራት ናይ ስፓርትን መሰልጠኒ መሳለጥያታትን ስለዘለዋ፡ መብዛሕትኦም ኢትዮጵያውያን ሞያውያንን ጀመርትን ጎየይቲ፡ ኣብ ኣዲስ ኣበባ'ዮም ዝቕመጡ። ሓላፊ ኣትለቲክስ ኢትዮጵያ፡ ኣቶ ሃይለ ገብረስላሴ፡ እዚ ኣዝዩ ሃሳዪ ከኸውን ከም ዝኽእል ተገንዚቡ ኣሎ። እቲ ናይ ኦሎምፒክ ዕዉት ሃይለ፡ ካብ ብከላ ንምእላይ ጎየይቲ ካብ ኣዲስ ኣበባ ክወጹ ጸዊዑ ነይሩ። ምንጪ ስእሊ, Getty Images እቲ ኣብቲ ዝሓለፈ ዓመት ዝተኻየደ ናይ ቦስተን ማራቶን ዝተዓወተ ለሚ ብርሃኑ ብወገኑ፡ ብከላ ውሑድ ኣፍልጦ ከም ዝረክብ ይገልጹ። ቻይናዊ ዢያሚንን ተዓዋታይ ማራቶ ዱባይን ለሚ፥ ክሳብ ሐዚ ብብከላ ኣየር ዝበፅሖ ፀገም ከምዘየሎ ይዛረብ። አሰልጣኒ ማራቶን ሃጂ ኣዴሎ ብወገኖም፥ እቲ ጉዳይ ንኣትለታት ከምዘፍልጡን ዝበለፀ ግንዛቤ እናተፈጠረ ምዃኑን ይኣምኑ። "ኣዲስ አበባ ሓዊሱ ኣብ ዓበይቲ ከተማታት ዘሎ ኣየር ዝተበከለ እዩ። ኣትሌታት ዝስሕብዎ ኣየር ክንድቲ ኣብ ዱር እንትለማመዱ ዝረኽብዎ ንፁህ ኣየር ዓይነት ክኸውን ኣይክእልን" ይብሉ። ቀሊል ስግኣት ኣብ ኣዲስ አባበባ ዝተኻየደ ዓበይ ጉያ ኢትዮጵያ አዳለውቲ ብከላ አየር ከመዘየስግእ ይዛረቡ። ኣብ 10 ከሜ ውድር ኣስታት 44 ሺሕ ሰባት ተሳቲፎም። ዳይሪከተር እቲ ውድድር ኤርምኣስ ኣየለ፥ ኣብቲ ከተማ ሓልሓሊፉ ደስ ዘይብል ኣየር ከምዘሎ ብምግላፅ እቲ ፀገም ንምንካይ ከምዝሰርሑ ተዛሪቦም። "እቲ ውድድር መኪና ብበዝሒ ኣብዘይንቀሳቐሳሉ ኣብ ዕለተ ሰንበት 'ዩ ተኻይዱ። ናይቲ መወዳደሪ ቦታ ድማ ሙሉእ ንሙሉእ ካብ ትራፊክ ነፃ እዩ፥ ሰለዝኾነ ድማ ብከላ ኣየር ስግኣት አይከውንን" ኢሎም። ዜናታት ሕብረት ኣውሮጳ ኣብ ትግራይ ገበናት ኲናት ተፈጺሙ ክኸውን ከምዝኽእል ስክፍትኡ ገሊጹ16 ጥሪ 2021 ቦቢ ዋይን፡ “ንህይወተይን ህይወት በዓልቲ ገዛይን ተጨኒቐ ኣለኹ”ቅድሚ 7 ሰዓታት ስለምንታይ ንፓትሪስ ሉሉምባ ምዝካር ኣድለየ?ቅድሚ 5 ሰዓታት ኣዘራረብቲ ዛዕባታት እናኸረረ ዝመጽእ ዘሎ ጎንጺ ዶብ ኢትዮጵያን ሱዳንን14 ጥሪ 2021 ክልል ኦሮሚያ፡ መምህር ኪቲላ ጉዳታ ስለምንታይ'ዩ 'ተረሺኑ'?12 ጥሪ 2021 3:42 ቪድዮ, ብዛዕባ ፕረዚደንታዊ መረጻ ኡጋንዳ እንታይ ትፈልጡ?, ዕምሪ ፈነወ 3,4212 ጥሪ 2021 ኣብ ኣፍሪቃ ዘሎ መዓልታዊ ዝርገሐ ኮሮናቫይረስ ዘርኢ ሰሌዳ24 መጋቢት 2020 ሱዳን ኣብ መስርሕ ልዝብ ግድብ ሕዳሰ ኣይተሰማመዐትን11 ጥሪ 2021 ምስ ሱዳን ዘሎ ምስሕሓብ ‘ዶብ ናብ ዝነበሮ ተመሊሱ ብሰላም ክፍታሕ ኣለዎ’- ኢትዮጵያ7 ጥሪ 2021 ቦይንግ 737 ነፋሪት ኢንዶኔዥያ ዝወደቐትሉ ከባቢ ተፈሊጡ ተባሂሉ10 ጥሪ 2021 ኣብ ኣብያተ ማእሰርቲ ስዑዲ ዓረብ ዝሳቐዩ ኢትዮጵያውያን፡ መንግስቲ ናብ ዓዶም ክመልሶም ይምሕጸኑ7 ጥሪ 2021 ኣቶ ጃዋር መሓመድ ዝርከቦም ክሱሳት ሎሚ ኣብ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም12 ጥሪ 2021 ብብዝሒ ዝተነበ 1 ላዕለዎት መሪሕነት ህወሓት ትማሊ ናብ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም 2 ኣብ 50 ግዝኣታት ኣመሪካ ብኣጽዋር ዝተዓጀበ ተቓውሞ ከይካየድ ተሰጊኡ 3 ወድብ ኣንጌላ መርክል፡ ሓድሽ ኣቦ መንበር መሪጹ 4 ኡጋንዳ፡ ፕረዚደንት ዩወሪ ሙሰቨኒ ከምዝተዓወተ ተገሊጹ 5 ሕብረት ኣውሮጳ ኣብ ትግራይ ገበናት ኲናት ተፈጺሙ ክኸውን ከምዝኽእል ስክፍትኡ ገሊጹ 6 ኣብ ትግራይ ምሉእ ኣገልግሎታት መብራህትን ስልክን መዓስ ክጅምር ይኸውን?
