24 ጉንቦት 2019 ምንጪ ስእሊ, Eritrea MOI ህዝቢ ኤርትራ ኣብዚ ቅንያት'ዚ፡ ኣንጻር ዘውድን ደርግን ን30 ዓመታት ተቓሊሱ" ዓሰርተታት ኣሻሓት ሰማእታት ከፊሉ፡ ብጠበንጃን ብምርጫን ንዘረጋገጻ ናጽነቱ፡ ንመበል 28 ዓመት ይጽንብል ኣሎ። ህዝቢ ኤርትራ ፈደረላዊ መሰሉ ምሰተጋህሰን ባይቶኡ ብሓይሊ ምስ ፈረሰን ናብ ንጉስን ማሕበረ-ሰብ ዓለምን ኣቤት ኢሉ ፍትሕን መልስን ምስ ሰኣነ፡ ምስተጸፍዐን ምስተገፍዐን መስከረም 1961 ብረታዊ ቃልሲ ኣዊጁ። ኣብቲ ቀዳማይ 10 ዓመታት ቃልሲ፡ እቲ ብፍቕዲ ኣጻብዕ ብዝቑጸሩ ውሑዳት ተቓለስቲ ጀሚሩ በብቑሩብ ዝሰሰነ ሃገራዊ ውድብ፡ ኣብ ውሽጡ ዘይዕረቕ ግርጭት ስለእተፈጥረ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ዝርከቦም ውሑዳት ተጋደልቲ፡ ካብ ተሓኤ ተፈንጪሎም ብ1970 ህዝባዊ ሓይልታት ዝስመ ውድብ ኣቚሞም። ኣብ መፋርቕ ሰብዓታት፡ ክልቲኡ ውድባት ብዓቕሚ ሰብን ተመኩሮ ኩናትን ዓብዩ፡ ንመብዛሕትአን ከተማታት ኤርትራ ናጻ ኣውጺኡወን። እንተኾነ ኣብ 1978 ስርዓት ደርግ ንሲያድ ባረ ምስ ሰዓረ፡ "የካራማራ ድል በቃሩራ!" ብዝብል ጭርሖ ገዚፍ ሓይልን ዕጥቅን ኣኽቲቱ፡ ንውድባት ኤርትራ፡ ተሓኤን ህዝባዊ ግንባርን ተቖጻጺሮሞ ካብ ዝነበሩ ከተማታት ናብ በረኸታት ሳሕልን ባርካን ደፊኡዎም። ኣብ 1980 ህዝባዊ ግንባር፡ ስርዓት ደርግን ማሕበረሰብ ዓለምን፡ ህዝቢ ኤርትራ፡ ብሕጋዊ ረፈረንደም ድምጹ ንክሕተት ዕድል ክወሃቦ ጻውዒት ኣቕሪቡ። ላዕለዋይ ኢድ ሒዙ ዝነበረ ደርግ ግን ኣይተቐበሎን። ተደጋጋሚ መጥቃዕቲ ብምክያድ ንውድባት ኤርትራ ብብረት ክስዕሮም ጽዒሩ - ግን ኣይከኣለን። ኣብ 1981 ኣብ መንጎ ክልተ ውድባት ኤርትራ ኩናት ሓድሕድ ተኻይዱ፤ ተሓኤ ከኣ ካብ ሜዳ ኤርትራ ተደፊኣ ወጺኣ። “ለብዘበንሲ ብስራት ምሕረትን ሕድገትን ንሰምዕ ንኸውን” ወሰንቲ ፍጻመታት ኣብ ታሪኽ ኤርትራ ስነ ጥበባውያን ሰምሃርን ዳናይትን ይቕሬታ ሓቲተን ክልቲኦም ሓይልታት፡ ደርግን ተቓለስቲ ናጽነትን፡ ኣብ ኣኽራናት ሳሕል ንልዕሊ ዓሰርተ ዓመታት ምስተረባረቡ፡ ኣብ ግንቦት 1991 ህዝባዊ ግንባር ናብ ኣስመራ፡ ህወሓት ዝመርሖ ኢሂወደግ ከኣ ናብ ኣዲስ ኣበባ ኣትዩ ስርዓት ደርግ ተሳዒሩ። እቲ ናጽነት ዘረጋገጸ ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ኣብ ኣስመራ ግዝያዊ መሰጋገሪ መንግስቲ ኤርትራ ከቕውም እንከሎ፡ ኢሂወደግ ከኣ ኣብ ኣዲስ ኣበባ መንግስቲ ኣቚሙ። መንግስቲ ኤርትራ ግን ብብረት ንዘረጋገጾ ናጽነት ብሕጊ እውን ወግዓውነት ከልብሶ ስለዝደለየ፡ ኣብ 1993 ህዝቢ ድሌቱ ተሓቲቲ ዝምልሰሉ ረፈረንዱም ኣካይዱ። ህዝቢ ኤርትራ ከኣ 98̈.9% እወ ንናጽነት ብምድማጽ፡ ኣብ ሚያዝያ 1993 ከም ናጻ ህዝብን ሃገርን ናብ ማሕበረሰብ ዓለም ተጸምቢሩ። ምንጪ ስእሊ, ALEXANDER JOE ን30 ዓመታት መሪር ቃልስን ከቢድ መስዋእትን ዝኸፈለ ህዝቢ ኤርትራ፡ ብዓወት ደቁ ተሓጒሱ፡ ቅዋማዊ ደሞክራስያዊ ስርዓት ተመስሪቱ፡ 'ንገድ ነጋዳይ - ሕረስ ሓረስታይ!'
