ኣብ ጽምብል መዓልቲ ሰማእታት ኤርትራ 2019 መደረ ዘስምዐ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፡ ንውሳነ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብዪ ብምንኣድ፡ ነቲ ኣብ ኢትዮጵያ ዝነበረ ህወሓት ዝመርሖ ስርዓት 'ጌም ኦቨር' ክብል ከም ዝገለጾ ይዝከር። ድሕሪ ዕርቀ-ሰላም ክልቲአን ሃገራት፡ ዶባት ኣብ ምኽፋት ኣብ ዝነበረ ጽምብላት ፕረዚደንት ኢሳይያስ፡ ምስ ኣቦመንበር ህወሓትን ኣማሓዳሪ ክልል ትገራይን ዶ/ር ደብረጽዮን ገብረሚካኤል ተራኺቡ ነይሩ'ዩ። ክልቲኦም ኢድ ንኢድ ተተሓሒዞም ክላዘቡ ዘርኢ ስእሊ ኣብ ዝተዘርገሓሉ እዋን ድማ፡ እቲ ዝተፈረመ ሰላም ናብ ምሉእ ዕርቂ ከምርሕ'ዩ ዝብል ተስፋ ኣሕዲሩ ነይሩ። ኣብዚ ናይ ዝሓለፈ ሰሙን ቃለመሕትቱ ግን፡ እቲ 'ዝጠፈሸ ጃንዳ' ክብል ዝጠቀኖ ህወሓት፡ ብምእባዩ ባድመን ካልኦት ንኤርትራ ዝተውሃበ ቦታታትን ክምለስ ኣይክኣለን ክብል ከሲሱ። ኣቶ ዳደ ደስታ፡ ስለምንታይ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣብዚ እዋን'ዚ ንህወሓት ከጥቅዕ ከም ዝደለየ ክዛረብ እንከሎ፡ "እቲ ኩነታት ናብቲ ዝነበሮ ክመልሱዎ ዝደለዩ ይመስሉ። ናይዚ ምኽንያት ዝብሎ፡ ሓደ ስርዓት ፌደራሊዝም ኢትዮጵያ፡ ተማሒው ክኸይድ ኣለዎ ስለ ዝብሉ፤ በቲ ካልእ ወገን ድማ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ኩነታት እናተቐየረ ብምምጽኡ፡ ንዕኦም ከገልግል ዝኽእል ኣብ ጽልኢ ኢና ዘለና ዝብል ኣተናትና ቦትኡ ከይለቅቕ ስለ ዝደለዩ ይመስለኒ" ይብል። ፕሮፌሰር ኣስመሮም፡ "ኦሮሞ ስርዓቶም ኩሉ ሰብ ብማዕርነት ምምሕዳር'ዩ" "መራሕትና፡ ጠንቂ'ቲ ብዝኾነ ኣሃዝ ዘይትመን ዘጋጠመ ክሳራ'ዮም" ህወሓትን ህዝባዊ ግንባርን፡ ሽሕ'ኳ ኣብቲ ስርዓት ደርግ ምሒኻ ንምውጋድ ዝተኻየደ ዕጥቃዊ ቃልሲ ኣብ ዝተፈላለዩ ዓውደ ውግኣት ብሓባር እንተተሰውኡ፡ ናጽነት ኤርትራ ምስ ተረጋገጸ፡ ድሕሪ ሸውዓተ ናይ ሰላም ዓመታት ግን፡ ዳርጋ 'ሓውን ሓሰርን' ኮይኖም ሓድሕዶም ክጣቖሱ ጸኒሖም። ቀዳማይ ሚኒስትር ኣብዪ ኣሕመድ ናብ ስልጣን ምስ መጽአ ናብ ትግራይ ተደፊኡ ዝኸደ ገዛኢ ሰልፊ ህወሓት፡ ነቲ መራሕቲ እዘን ሃገራት ዝፈጠሩዎ ሰላም ተኸቲሉ፡ ዕርቅን ሰላማዊ ርክብ ህዝብታትን ከም ዝደሊ ክገልጽ ጀሚሩ። ተጋዳላይ ህወሓት ኣባይ ጸሃየ፡ ዕርቀ ሰላም ኢትዮ-ኤርትራ ከመይ እንተቐጸለ ይሓይሽ?
