." ብዓይኒ ሙሁር ታሪኽ ፕሮፌሰር ዓወት፡ ሃገራዊ ኣገልግሎት መንእሰያት ኤርትራ፡ መበቆሎም፣ ትውልዶም፣ ደረጃ ትምህርቶምን ኣተሓሳስብኦምን ብዘየገድስ፡ ምስ ሓድሕዶምን ሃገሮምን ክላለዩ ዘኽኣለ ባይታ'ዩ። "ብጉዕዞ እግሪ ሃገርካ ትላለ [ከቢድ'ዩ]፣ ተጻዋርነት፣ ሓቦ፣ ሓባራዊ ስራሕ ዝኣመሰለ ክብርታት ተዕቢ፤ ልዕሊ ኹሉ ሃገራውነት ይደልድል። ብግቡእ ተታሒዙ ነይሩ እንተዝኸውን ከኣ እዚ ጸጋ'ዚ ብቐሊሉ ዝርአ ኣይኮነን" ይብል። ደቂ ተባዕትዮን ደቂ ኣንስትዮን ንሃገሮም ን12 ኣዋርሕ ብነጻ ከገልግሉ እንከለው ቀሊል ኣበርክቶ ኣይኮነን ዝብል እዚ ሙሁር፡ ልዕሊኡ ግን እቲ ኣብ ነብሲ ወከፍ መንእሰይ ዝሰረጸ ሃገራዊ ፍቕርን ወንን እዩ ዝዓዘዘ። ምንጪ ስእሊ, Yemane Gmeskel/ Twitter ኣብ ምክልኻል ሃገር'ውን እንተኾነ ኣብ ኲናት ዶባት ልዑላውነቶም ንምኽባር ብጅግንነት ተወፍዮም ተሰዊኦምን ኣብ ምህናጽ ሃገር ልዑል ኣበርክቶ ገይሮምን እዮም። እቲ ምሕደራ ጽፉፍን ውርጹጽን እንተዝነብርን ኣባላት ሃገራዊ ኣገልግሎት ብስርዓትን ብመንፈስ እቲ ኣዋጅን እንተዝተሓዝ እቲ ኣበርክቶ ካልእ ምኾነ ብምባል ከም ፖሊሲ ዝንቀፍ ንድፊ ከም ዘይኮነ ይሕብር። "ብዛዕባ ንህላወ ሃገር ዘውሓሰ ወለዶ ኢና ንዛረብ ዘለና" ዝብል ፕሮፌሰር ዓወት፡ እቲ ቑጠባዊ ወይ ትሕተ ቕርጻዊ ስራሕቱ'ውን ብዝግባእ ተጸኒዑ ኣብቲ ኣዝዩ ኣድማዒ ዝተብሃለ ጽላታት ቑጠባ እንተዝዋፈር ሲቪላዊ ኣገልግሎት ብተዓጻጻፊ ጎሊሑ ምተራእየ ይብል። "ብሃገራዊ ኣገልግሎት ዝተሰርሑ ጽርጊያታት፣ ዲጋታት ድዩ ዛላታት፡ ብቐሊል ዝርአ ዓቕሚ ሰብ ኣይፈሰሶን። ግቡእ ምርምርን መጽናዕትን ስለ ዘይተገበረሎም ግን፡ ዘይተኣደነ ዓቕሚ ሰብን ንዋትን ባኺኑ። ብኻልእ ገጽ ኣብ ሃገራዊ ኣገልግሎት ግህሰት ሰብኣዊ መሰላት ኣሎ'ዩ"። "ሃጽ ኢልና ክንወጸሎም ይደልዩ ነይሮም እዮም" ሃገራዊ ኣገልግሎት ብዓይኒ መንግስቲ ኤርትራ ድሕሪ ኲናት ኢትዮ-ኤርትራ፡ ብሕንጋደ ትግባረ ብይን ኮሚሽን ዶባት መንግስቲ አትዮጵያ ዝተናውሐ ሃገራዊ ኣገልግሎት፡ ምኽንያት ስደት መናእሰይን ምብዛሕ ናይ ውሽጥን ደገን ተቓውሞታት ኣኸቲሉ። እቲ ዝነበረ ጽቡቕ ድልየትን ድልውነትን ዜጋታት ከኣ ኣብ ምልክት ሕቶ ወዲቑ። እቲ ንምንዋሕ ሃገራዊ ኣገልግሎት ዝተዋህበ ምኽንያት ነቶም ኣብ ኣገልግሎት ነዊሕ ዓመታት ዝገበሩ መንእሰያት ስለ ዘየዕገበ መንእሰይ ዘዝኽእሎ ምስ ገበረ ገገዲፉዎ ንህይወቱ ከድሕን፣ ንስድራ ቤቱን መጻኢኡን ከውሕስ ውልቃዊ ስጉምታት ክወስድ ከም ዝተገደደ እቲ ምሁር ይሕብር። "ሃገር ኣብ ሓደጋ ኣላ፡ ምስተባህለን ኣብ ሓደጋ ከም ምስ ተኣመነሉን መንእሰይ ተበገስ ከይተብሃለ እዩ ተበጊሱ። ሕጂ ምዝመዛ፣ ጭፍለቓ፣ መሰል ኣልቦነትን ምጥሓስ ሕግን ምስ በዝሖ'ዩ ግን ናይ ውልቂ ውሳነ ክውስን ተገዲዱ ይስደድ ኣሎ" ይብል ዓወት። መንግስቲ ኤርትራ ግን ኣመሪካን ሃገራት ምዕራብን፡ ንኤርትራ ንምድኻም ብዝተራቐቐ መደብ መንእሰያት ኤርትራ ሃገሮም ገዲፎም ከም ዝስደዱ ከም ዘተባብዕ ክገልጽ ጸኒሑ ኣሎ። ምንዋሕ ሃገራዊ ኣገልግሎት፡ ዓብዪ ማሕበራዊ ቅልውላው ኮይኑስ ኣቦን ኣደን ብሓባር ውላዶም ከዕብዩ ኣብ ዘይክእልሉ ደረጃ በጺሑ። ሽማግለታት ወለዲ ብጾር ደቆምን ደቂ ደቆምን ይሽገሩ ኣለው። እቲ ጽቡቕ ድልየትን ሃገራውነትን ዜጋታት ኣብቲ ዝግበኦ መዓላ ስለ ዘይወዓለን በንጻሩ ሰብኣዊ መሰላቱ ስለዝተጋህሰን ማሕበራዊ ኣፋትል ውህደትን ክብርታትን ሕብረተሰብ ይዝርዘርን ይበታተኽን ኣሎ ይብል ፕሮፌሰር ዓወት። ኣብዚ እዋን እዚ ግን ኣባለት ሃገራዊ ኣገልግሎት ጥራሕ ኣይኮኑን ሃገር ገዲፎም ዝስደዱ ዘለው፡ ዕድመ ዝደፍኡ ኣረጋውያንን ከይተረፈ እውን እዮም ዝስደዱ ዘለው። ነዚኦም ከኣ መንግስቲ፡ "ሃደምቲ፣ ፈረሓት፣ ተምበርከኽቲ፣ ከድዓት እናበለ የናሽዎም። እዚ፡ መርኣያ ናይዚ ዘሎ ቅልውላው'ዩ" ይብል ዓወት። ኤርትራ ድሕሪ ውዕል ሰላም መስከረም 2018 ዶብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዳግም ምስተኸፍተ፡ ወጥሪ 20 ዓመት ዘሊቑ፡ ብዙሓት ስድራቤታት ምስ ፈተውቶም ተራኺቦም። ኣብ ዝሓለፈ ክልተ ዓሰርታት ዓመታት ከባቢ 12 ሚኢታዊት ዜጋታት ኤርትራ፡ ውሕስነት ብዘይብሉ ዶባትን መስመር ስደትን ጾታዊ ዓመጽን ጭውያን እናጋጠሞም እዮም ብጎረባብቲ ሃገራት ኣቢሎም ብኢትዮጵያን ሱዳንን ኣቢሎም ናብ እስራኤል፡ ኤውሮጳን ሃገራት ዓረብን ክሰደዱ ከም ዝጸንሑ ጸብጻባት ይሕብሩ። እንተኾነ ድሕሪ ምኽፋት ዶባት እውን መጠን ስደት ከምዝወሰኸ ተጸዋዒ ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት ይሕብር። ካብ ጽባሕ ምኽፋት ዶብ ክሳብ 02 ጥቅምቲ 2018 ጥራሕ 10 ሽሕ ሰባት ኣብ መዓስከር ስደተኛታት ኢትዮጵያ ዑቕባ ከም ዝሓተቱ ሓቢሩ። ምንጪ ስእሊ, Yemane Gmeskel/Twitter ህዝቢ ግን ምስ ምኽፋት ዶባትን ዕርቀ ሰላምን ካልእ ለውጥን ምምሕያሽን እዩ ተጸብዩ ነይሩ። "እቲ ኣብ 2002 ዓለማዊ ውሳነ ዝተገበረሉ ዶብ ኣሎ፡ ክሳብ ሕጂ ኣይተሓንጸጸን፡ ሰራዊት ኢትዮጵያ ካብቲ ልኡላዊ መሬት ኤርትራ ተባሂሉ ዝተመስከረሉ ገና ኣይወጽአን፣ ሰራዊት ኤርትራ እውን ገና ኣይተጣየሰን። ብኣንጻሩ ኣገልግሎት ይቕጽል ኣሎ፤ ኣብ ኤርትራ ዝኾነ ግብራዊ ይኹን ዓይነታዊ ለውጢ የለን" ዝበለ ፕሮፌሰር ዓወት ክሳብ ድሕሪ ዶባዊ ኲናት ተኸቲሉ ዝሰዓበ ምምዝባል ህዝቢ ሕጂ'ውን ከም ዘይተቐየረ ይዛረብ። "ብሕጂ ኣብ ኤርትራ ናይ ኣተሓሳስባን ኣሰራርሓን ለውጢ የድሊ'ዩ" ዝብል ዓወት እቲ ናብ ስደት ዝቐንዐ ኣተሓሳስባ ክግታእ ከምዘለዎ ይመክር፤ ግን ብኸመይ?
