ትግርኛ BBC News, ትግርኛናብቲ ትሕዝቶ ቀጽሉ ክፍልታት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት ኤርትራ፡ መንግስቲ ብኣፍሪቃውያን ጸሓፍትን ጋዜጠኛታትን ንዝተጽሓፈ ደብዳበ ምላሽ ሂቡ 13 ሰነ 2019 ምንጪ ስእሊ, Getty Images መንግስቲ ኤርትራ ነቲ ኣብዚ ቀረባ መዓልታት ብፍሉጣት ኣፍሪቃውያን ዝተጻሕፈ፡ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣብ ኤርትራ ፓለቲካዊ ለውጥታት ከተታኣታቱ፡ ዝጽውዕ ቅሉዕ ደብዳበ "ግዚኡን ኣገባቡን ዘይሓለወ'ዩ" ክብል ምላሽ ሂቡ። ኣብዚ ሰሙን፡ 103 ጸለውቲ ኣፍሪቃውያን ጸሓፍቲ፣ ጋዜጠኛታትን ተሓለቕቲ ሰብኣዊ መሰላትን ኤርትራ ኣብ ኣተሓሕዛ ሰብኣዊ መሰላት፣ ምፍታሕ ዝተኣሰሩ ጋዜጠኛታትን ፖለቲከኛታትን ለውጢ ክትገብር ዝጠልብ ቅሉዕ ደብዳበ ናብ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ጽሒፎም ነይሮም። ሃገራት ኣፍሪቃ ኣብ ደሞክራስያዊ ጎደና ኣብ ዝግስግሳሉ፡ ህዝብታተን ድማ ብልጽግና ኣብ ዝጎናጸፍሉን ዘለዉ እዋን፡ ኤርትራ እዚ ጸጋዚ ተሓሪምዋ "ዕጽውቲ" ምዃና ከም ዘተሓሳሰቦም ተዛሪቦም። ወከልቶም ናብ ኤርትራ ኣትዮም ምስ ፕረዚደንት ኢሳይያስ፣ መንግስቲ፣ ህዝብን ምስቶም ተኣሲሮም ዘለዉ ጋዜጠኛታትን ክራኸቡ ክፍቀደሎም'ውን ንፕረዚደንት ኢሳይያስ ጠለብ ኣቕሪቦም። ኣብቲ ሎሚ ብሚኒስትሪ ዜና ኤርትራ ዝወጸ ሓተታ፡ እቲ ቅሉዕ ደብዳበ ኣብቲ ኤርትራ ስውኣታ እትዝክረሉ ረዚን ወርሒ ሰነ ምጽሓፉ "ግዜ ዘይሓለወ" ምዃኑ ነቒፉ። "በቲ ዝተጠቕሙሉ ዘይቅኑዕ ኣገባብ ምስ መንግስቲ ኤርትራ ክራኸቡ ምምራጾም'ውን ንሃቐንኦምን ዕላማኦምን ዓቢ ሕቶ ከልዕል ዝገብር'ዩ" ይብል። ኣምንስቲ ኢንተርናሽናል፡ ሚኒስትር ፋይናንስ ነበር ኤርትራ ክፍታሕ ጸዊዑ ዘይዛሪ መዘዝ ኲናት ኢትዮ-ኤርትራ ኣብ ሶማልያ 'ኤሪትርያን ፕረስ'፡ ሓበሬታ ብዛዕባ እታ ኣዝያ ምስጢራዊት ሃገር ኣብ ኣፍሪቃ "ምሉእ ኣድህቦኣ ናብ ምህናጽ ሃገር ክትገብር ዘላቒ ሰላም ዘስተማቐረትሉ እዋን፡ እተን ካብ 1991 ክሳብ 1998 ዝነበራ ሓጸርቲ ዓመታት ናጽነት ጥራይ'የን ነይረን።" ኤርትራ ካብ 1961-1991 ኣብ ዝተኻየደ ዕጥቃዊ ቃልሲ፡ 65 000 ስውኣት ከፊላ፣ ኣብ ዶባዊ ኲናት 1998-2000ን ኣብቲ ድሕሪኡ ዝቐለ 20 ዓመታት ብኢትዮጵያ ዝተኻየደ "ስርዓት ንምቕያር" ዝዓለመ ወፍርታት ድማ 20 000 ስውአት ከም ዝኸፈለት ጠቒሱ። ነዚ ኤርትራ ኣብ ዝሓለፈ 60 ዓመታት ዝውርዳ ዝነበረ ዘይፍትሓዊ ነገራት፡ ኣብዝሓ ማሕበረሰብ ዓለም ብፍላይ ድማ ኣፍሪቃውያን ብወግዒ ይኹን ስቱር ትም ክብሉ እዮም መሪጾም ክብል ነቒፉ። ብኻልእ ወገን፡ ንዝሓለፈ 16 ዓመት ነቲ ብኮሚሽን ዶብ ክልቲአን ሃገራት ኣብ 13 ሚያዝያ 2002 ዝተዋህበ ናይ መወዳእታን ቀያድን ብይን ንኤርትራ ዝተበየነ መሬት፡ ኢትዮጵያ ጎቢጣቶ እንከላ ብጭቕ ዝበለ ኣፍሪቃዊ ኣይነበረን ኢሉ። ቅሉዕ ደብዳበ ፍሉጣት ኣፍሪቃውያን ጸሓፍቲ ናብ ፕረዚደንት ኢሳይያስ 30 ተሓለቕቲ ሰብኣዊ መሰላት ንሰብኣዊ መሰላት ኤርትራ ዝምልከት ደብዳበ ናብ ውሕሃ ጽሒፎም ኣብ ዝሓለፈ 57 ዓመታት ህዝቢ ኤርትራ ውሑዳት ዓመታት ሩፍታ ከም ዝረኸበ ብምሕባር፡ ዝሓለፈ ዓመት ኢትዮጵያ ንውሳነ ኮምሽን ዶብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ከም እተተግብር ብምግላጻ፡ ሰላም ክልቲአን ሃገራት ናብ ንቡር ከም ዝተመለሰን ብ5 ሓምለ ኣብ ኣስመራ ስምምዕ ሰላምን ምሕዝነትን ድሕሪ ምፍራሙ፡ ኣብዚ ሕጂ እዋን፡ ኤርትራ ንዝተኸሰሩ ዕድላት ኣብ ምምላስ ቀዳምነታት ንእትህቦም ጉዳያት ሰሪዓ ትሰርሕ ከም ዘላ ሓቢሩ። ምንጪ ስእሊ, Getty Images እዞም ኣፍሪቃውያን ጸሓፍትን ተሓለቕቲ ሰብኣዊ መሰላትን፡ ናብ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈርወቂ ኣብ ዝጽሓፉዎ ቅሉዕ ደብዳበ ብዛዕባ እቶም ተኣሲሮም ዘለዉ ጋዜጠኛታት ሓቲቶም'ዮም። መንግስቲ ኤርትራ ነዚ ሕቶ ኣብ ዝሃቦ ምላሽ፡ ኤርትራ ኣብ ጽንኩርን ወጣርን ዶባዊ ኩናት ኣብ ዝነበረትሉ ናዕቢ ንምልዕዓል ከም ዝሰርሁ ህዝቢ ዝፈልጦን ዝተደብተረን መርትዖ ስለ ዘሎ፡ ነዚ ሓቂ ሰጊርካ ዝግበር፡ ክፍኣትን ዘይሓላፍነታውን'ዩ ኢሉ። እገዳ ኤርትራ ሎሚ መዓልቲ ክልዓል ትጽቢት ይግበር ኤርትራውያን ተቐማጦ ለንደን ሲሃም ዓሊ ክትፍታሕ ጸዊዖም እቲ መግለጺ ብምስዓብ ካብዞም ነዚ ደብዳበ ዝጸሓፉ ኣብ ዝሓለፈ 20 ዓመታት ንኤርትራ በጺሑ ዝፈልጥን ከም ዘይብሎምን ቀዳማይ ምንጪ ዘይብሎም ወይ'ውን እታ ሃገር ርእዮምዋ ዘይፈልጡ'ዮም ኢሉዎም። ስለ ዝኾነ፡ 'ምጽኡ፤ ርኣዩ' ፈላማይ ጭርሖ መንግስቲ ኤርትራ'ዩ ብምባል፡ ኹሉ ነታ ሃገር፡ ህዝባን መሪሕነታን ክፈልጥ ንዝደሊ፡ ኤርትራ ክፍትቲ ምዃና ይሕብር። ተዛማዲ ትሕዝቶ 30 ማሕበራት ሰብኣዊ መሰላት ኤርትራ ዝምልከት ናብ ውሕሃ መልእኽቲ ሰዲዶም13 ሰነ 2019 ኣምንስቲ ኢንተርናሽናል፡ ደራሲ "ሃገረይ ኤርትራ" ኣቶ ብርሃነ ኣብርሀ ክፍታሕ ጸዊዑ19 መስከረም 2018 ዜናታት ሕብረት ኣውሮጳ ኣብ ትግራይ ገበናት ኲናት ተፈጺሙ ክኸውን ከምዝኽእል ስክፍትኡ ገሊጹ16 ጥሪ 2021 ቦቢ ዋይን፡ “ንህይወተይን ህይወት በዓልቲ ገዛይን ተጨኒቐ ኣለኹ”ቅድሚ 7 ሰዓታት ስለምንታይ ንፓትሪስ ሉሉምባ ምዝካር ኣድለየ?ቅድሚ 5 ሰዓታት ኣዘራረብቲ ዛዕባታት እናኸረረ ዝመጽእ ዘሎ ጎንጺ ዶብ ኢትዮጵያን ሱዳንን14 ጥሪ 2021 ክልል ኦሮሚያ፡ መምህር ኪቲላ ጉዳታ ስለምንታይ'ዩ 'ተረሺኑ'?12 ጥሪ 2021 3:42 ቪድዮ, ብዛዕባ ፕረዚደንታዊ መረጻ ኡጋንዳ እንታይ ትፈልጡ?, ዕምሪ ፈነወ 3,4212 ጥሪ 2021 ኣብ ኣፍሪቃ ዘሎ መዓልታዊ ዝርገሐ ኮሮናቫይረስ ዘርኢ ሰሌዳ24 መጋቢት 2020 ሱዳን ኣብ መስርሕ ልዝብ ግድብ ሕዳሰ ኣይተሰማመዐትን11 ጥሪ 2021 ምስ ሱዳን ዘሎ ምስሕሓብ ‘ዶብ ናብ ዝነበሮ ተመሊሱ ብሰላም ክፍታሕ ኣለዎ’- ኢትዮጵያ7 ጥሪ 2021 ቦይንግ 737 ነፋሪት ኢንዶኔዥያ ዝወደቐትሉ ከባቢ ተፈሊጡ ተባሂሉ10 ጥሪ 2021 ኣብ ኣብያተ ማእሰርቲ ስዑዲ ዓረብ ዝሳቐዩ ኢትዮጵያውያን፡ መንግስቲ ናብ ዓዶም ክመልሶም ይምሕጸኑ7 ጥሪ 2021 ኣቶ ጃዋር መሓመድ ዝርከቦም ክሱሳት ሎሚ ኣብ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም12 ጥሪ 2021 ብብዝሒ ዝተነበ 1 ኣብ 50 ግዝኣታት ኣመሪካ ብኣጽዋር ዝተዓጀበ ተቓውሞ ከይካየድ ተሰጊኡ 2 ላዕለዎት መሪሕነት ህወሓት ትማሊ ናብ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም 3 ወድብ ኣንጌላ መርክል፡ ሓድሽ ኣቦ መንበር መሪጹ 4 ኡጋንዳ፡ ፕረዚደንት ዩወሪ ሙሰቨኒ ከምዝተዓወተ ተገሊጹ 5 ሕብረት ኣውሮጳ ኣብ ትግራይ ገበናት ኲናት ተፈጺሙ ክኸውን ከምዝኽእል ስክፍትኡ ገሊጹ 6 ቦቢ ዋይን፡ “ንህይወተይን ህይወት በዓልቲ ገዛይን ተጨኒቐ ኣለኹ” 7 ኣብ ትግራይ ምሉእ ኣገልግሎታት መብራህትን ስልክን መዓስ ክጅምር ይኸውን?
