ትግርኛ BBC News, ትግርኛናብቲ ትሕዝቶ ቀጽሉ ክፍልታት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት ዝተቖጥዑ ሰልፈኛታት ሓድሽ መጽሓፍ ኣብዪ ኣሕመድ 'መደመር' ኣቃጺሎም 23 ጥቅምቲ 2019 ምንጪ ስእሊ, Reuters ኣንጻር ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብዪ ኣሕመድ ኣብ ዝተወልዑ ተቓውሞታት ብውሕዱ ሽድሽተ ሰባት ከም ዝተቐትሉን ሓያሎ ካልኦት ከም ዝቖሰሉን ሰበስልጣን እታ ሃገር ንቢቢሲ ሓቢሮም። ክልተ ካብቶም ግዳያት ኣብ ከተማ ኣዳማ ዝተቐትሉ ክኾኑ እንከለዉ፡ ሓደ ድማ ኣብታ ታሪኻዊት ከተማ ሃረር'ዩ ተቐቲሉ። ኣብታ ካብ ኣዲስ ኣበባ ውጽእ ኢላ እትርከብ ከተማ ኣምቦ'ውን ሰለስተ ሰባት ከም ዝተቐትሉ ተፈሊጡ'ሎ። ናብ ኣዲስ ኣበባ ዝወስዱ ጽርግያታትን፡ ካልኦት ከተማታት ክልል ኦሮሚያን ተዓጽዮም ኣለዉ። ምክትል ፕረዚደንት ክልል ኦሮሚያ፡ ኣቶ ሽመልስ ኣብዲሳ፡ ኣማስያኡ ኣብ ዝሃቦ መግለጸዒ፡ እቲ ኣብ ልዕሊ ጃዋር መሓመድ ዝተወስደ ዝጉምቲ ብምኹናን፡ እቲ ጉዳይ መን ከም ዝፈጸሞ "ኣጻሪና ስጉምቲ ክንወስድ ኢና" ኢሉ መንግስታዊ መደበር ዜና ኢቢሲ ሓቢሩ። "ነቶም ሎሚ ዝሞቱ ወገናትና፡ ብስም ክልላዊ መንግስቲ ኦሮሚያ ዝተሰምዖም ሓዘን ገሊጾም" ክብል መግስታዊ ኣገልግሎት ዜና ጠቒሱ። ንክልል ኦሮሚያ ናብ ዓውደ-ኲናት ክቕይርዋ ዝደልዩ "ሓይልታት" ከም ዘለዉ ብምግላጽ፡ ነቲ ዝተፈጥረ ኩነታት "ናይ ብሄርን ሃይማኖትን መልክዕ ከትሕዝዎ ይጽዕሩ ኣለዉ" ክብል ነቒፉ። ኣብ ኦሮምያ ንድጋፍ ኣክቲቭስት ጀዋር መሓመድ ዝወጹ ሰልፈኛታት፡ ቁጠዐኦም ዝገለጹ እንትኸውን፡ ኣብ ዝሓለፈ ሰንበት ዝተመረቐ ሓዳሽ መጽሓፍ ኣብዪ ኣሕመድ 'መደመር' ከቃጽሉ ተራእዮም። ትማሊ ለይቲ ኣብ መንበሪ ቤት ኣክቲቪስት ጃዋር መሓመድ ኣጋጢሙ ዝተባህለ ክስተት፡ ስዒቡ ብዙሕ ሰብ ኣብ ዝተፈላለየ ከባቢታት ኦሮምያ ናይ ተቓውሞ ሰልፊ ኣካይዱ። ምንጪ ስእሊ, Getty Images መግለጺ ስእሊ, እቲ ኣብዚ ቀረባ እዋን ሽልማት ኖበል ሰላም ዝተዋህበ ኣብዪ ኣሕመድ ኣብዚ እዋን'ዚ ኣብ ዋዕላ ሩስያን ኣፍሪቃን ይሳተፍ ኣሎ ኣብቲ ዝተኻየደ ሰልፍታት፡ ኣብ ሰብን ንብረትን ጉድኣት ዘጋጠመ ክኸውን ከሎ፡ ዝተቖጥዑ ሰልፈኛታት "ኣብዪ ይውረድ" እናበሉ ድማ ጨሪሖም። ሰልፈኛታት ኣብ ልዕሊ ተዓዋቲ ሽልማት ኖቤል ሰላም ዝኾነ ኣብዪ ኣሕመድ፡ ዘለዎም ተቓውሞ ንምግላጽ፡ ነቲ "መደመር" ዝተሰምየ ሓድሽ መፍሓፍ ናይቲ ቀዳማይ ሚኒስተር፡ ኣቃጺሎም። እቲ ሰለማዊ ሰልፊ ኣብ ከተማታት ኣምቦ፣ ኣዳማን ሻሸመኔን ካልኦትን እዩ ተኻይዱ። አምቦ ኣብ አምቦ ኣብ ዝተኻየደ ሰለማዊ ሰልፊ ብዝተፈጥረ ግጭት፡ ብውሑዱ ሰለስተ ሰባት ብጥይት ተሃሪሞም ተባሂሉ። ነበርቲ እቲ ከባቢ ግን ብውሑዱ ሓሙሽተ ሰባት ብጥይት ከምዝተሃርሙን እቶም ሰለስተ ናብ ሕክምና ከምዝተወስዱን ሓቢሮም። ኣካያዲ ስራሕ ሆስፒታል አምቦ አቶ ደበበ ፈጠነ ከኣ እቲ ጉዳይ ሓቂ ምዃኑ "ካብ 17-28 ዕድመ ዝግመቱ ሰለስተ መንእሰያት ብጥይት ተሃሪሞም መጺኦሙና። እቲ ሓደ ኣብ ከብዱ ብኸቢድ ስለዝተሃርመ መጥባሕቲ ተገይርሉ፤ እቲ ካልኣይ ኣብ ከባቢ ብልዕቱ ተሃሪሙ መጥባሕቲ ይካየደሉ ኣሎ። እቲ ሳልሳይ ኣብ መንኩቡ ፈኲስ ማህረምቲ ዘጋጠሞ እውን ዘድሊ ሕክምና ተገይሩሉ እዩ" ክብሉ ንቢቢሲ ኣረጋጊጾም። "ሕዚ ኣብ ኢትዮጵያ መንግስቲ ኣሎ ንምባል ኣይከኣልን" ጃዋር መሓመድ "ንኲናት እንተኾይኑ፡ ሚልዮን ከነሰልፍ ንኽእል ኢና" ኣቦይ ስብሓት፡ "ፅባሕ ናብ ኵናት ሕድሕድ ከም ዝእቶ ግልፂ እዩ" እቶም ነበርቲ ድሕሪ እቲ ትማል ለይቲ ኣብ መንበሪ ቤት ጃዋር መሓመድ ዘጋጠመ ክስተት፡ ተቓውሞኦም ንምግላጽ ናብ አደባባይ ከምዝወጽኡ ሓቢሮም። ፖሊስ ነቲ ሰልፊ ንምብታን ዘንብዕ ጋዝ ከምዝተጠቐመን፡ ሰልፈኛታት ምስ ፖሊስ ብእምኒ ከምዝተጋጨውን ቢቢሲ ዘዘራረቦም ነበርቲ እታ ከተማ የረድኡ። እቲ ግጭት ምስ ፖሊስ ኦሮሚያ ከምዘጋጠመ ዘረድኡ ነበርቲ፡ ሓንቲ ናይ ፖሊስ መኪና ከምዝተቓጸለት ሓቢሮም። ድሕሪ እቲ ናዕብን ግጭትን፡ ኣብታ ከተማ ንግዳዊ ምንቅስቓስ ከምዘቋረጸን መገድታት ከምዝተዓጽወን ነበርቲ ንቢቢሲ ተዛሪቦም። አዳማ ኣብ ኣዳማ እውን ተመሳሳሊ ሰልፍን ግጭትን ከምዝተኻየደን ክልተ ጉጅለታት ሰልፈኛታት ነንሓድሕዶም ከምዝተጋጨውን ኣብቲ ቦታ ዝርከብ ሪፖርተርና ከምዝተዓዘበ ሓቢሩ። "ቄሮ ሌባ" ዝብል ጉጅለን፡ ንጃዋር መሐመድ ክድግፉ ኣብ ዝወጽኡ መንእሰያትን ግጭት ከምዘጋጠመ ሪፖርተርና ካብቲ ቦታ ጸብጺቡ። ሓይልታት ምክልኻልን ፖሊስ ኦሮሚያን ኣብ ክልተ ጉጅለ ተኸፊሎም ነቶም ዝጋጨው ዝነበሩ ሰልፈኛታት ስጉምቲ ከምዝወሰዱሎም ተሓቢሩ። ክሳብ ሕጂ፡ ኣብ ኣዳማ ብዘጋጠመ ጎንጺ ኣብ ሰብን ንብረትን ዝወረደ ጉድኣት እኳ እንተዘይተፈልጠ ሰባት ከይሞቱ ከምዘይተርፉ፡ ሓላፊት ኮሚዩኒኬሽን እታ ከተማ ንቢቢሲ ተዛሪባ። መግለጺ ስእሊ, ኣብ ኣዳማ ዝተኻየደ ሰልፊ ተቓውሞ ሓላፊት ኮምዩኒኬሽን ከተማ ኣዳማ፡ ራውዳ ሑሴን "ሰብ ከይተቐተለ ኣይተርፍን። መን ኣብ ከመይ ኩነታት ተቐቲሉ ንዝብል ግን፡ ዛጊት ንጹር ሃበሬታ የብለይን" ኢላ። ኣብቲ ቦታ ዝርከብ ሪፖርተርና፡ ድሕሪ እቲ ናይ ተቓውሞ ሰልፍታት፡ ዱኳናት ክዝመቱ ከምዝረኣየን ተርእዮታት ስርዓት ኣልቦነት ከምዘሎን ሓቢሩ። ኣብታ ከተማ ምንቅስቃስ ንግዲ ደው ዝበለ ክኸውን ከሎ፡ ናብታ ከተማ ዘእትዉ መገድታት ተዓጽዮም ኣለዉ። ምንጪ ስእሊ, Reuters መግለጺ ስእሊ, ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝርከብ መንበሪ ገዛ ጃዋር መሓመድ ዝተኣከቡ መንእሰያት፡ ኣንጻር ኣብዪ ተቓውምኦም እናስምዑ ሻሸመኔ ብተመሳሳሊ ኣብ ከተማ ሻሸመኔ'ውን ናይ ተቓውሞ ሰልፍታት ተኻይዱ። ኣብቲ ሰላማዊ ሰልፊ ዝተሳተፈ ሓደ መንእሰይ ንቢቢሲ ክዛረብ እንከሎ "ኣብ ልዕሊ ጃዋር መሓመድ ዝግበር ዘሎ ምፍርራሓት ደው ክብል ኣለዎ" ኢሉ። እዚ ሰልፊ ተቓውሞ፡ ብኣቆጻጽራ ኢትዮጵያ ካብ ለይቲ ሰዓት 10፡30 ጀሚሩ ይካየድ ከምዝነበረ ተዛሪቡ። ዋላ'ኳ ናብታ ከተማ ዘእቱ መገዲ ዕጹው እንተኾነ፡ እቲ ናይ ተቓውሞ ሰልፍታት ብሰላም ከምዝተኻየደ፡ ተሳተፍቲ ንቢቢሲ ተዛሪቦም። ዜናታት ኣውሮጳዊ ሕብረት ንኢትዮጵያ ክህቦ ዝሓሰበ 110 ሚልዮን ዶላር ኣቋሪጽዎቅድሚ ሓደ ሰዓት ኣብ ትግራይ ልዕሊ ክልተ ሚልዮን ህጻናት ረድኤት ክበጽሖም ኣይከኣለን - ዩኒሴፍ16 ታሕሳስ 2020 ጀርመን ሓድሽ ደግሲ ኮሮናቫይረስ ንምቊጽጻር ጽኑዕ ሕጊ ኣውጺኣቅድሚ 3 ሰዓታት ኣዘራረብቲ ዛዕባታት ኣብ ኤርትራ ዕጽዋ ኮቪድ-19 መዓስ እዩ ዝፈኩስ?15 ታሕሳስ 2020 "ካብ ጨወይተይ ንምህዳም ከም ተመን እናተሰሓብኩ ነዊሕ ተጓዒዘ"15 ታሕሳስ 2020 ወታሃደራት ኢትዮጵያ ኣብ ልዕሊ ሰራሕተኛታት ሕቡራት ሃገራት ከምዝተኮሰ መንግስቲ ተኣሚኑ8 ታሕሳስ 2020 ናሚቢያዊ ዲፕሎማሰኛ ክልተ ደቁ “ኣብ ኢትዮጵያ ተቐቲሎም”14 ታሕሳስ 2020 ኣብ ኣፍሪቃ ዘሎ መዓልታዊ ዝርገሐ ኮሮናቫይረስ ዘርኢ ሰሌዳ24 መጋቢት 2020 ኣመሪካ፡ ንሱዳን ካብ 'መዝገብ ግብረ-ሽበራ' ብወግዒ ኣልያታ14 ታሕሳስ 2020 ኤርትራ ኣብ ውሽጣዊ ግጭት ኢትዮጵያ ኢድ ኣለዋ ድዩ?25 ሕዳር 2020 ቻይና ብዛዕባ ዘማዕበለቶ ክታበት ኮሮናቫይረስ እንታይ ንፈልጥ?10 ታሕሳስ 2020 ኤርትራ፡ ናይ የሆዋ መሰኻኽር ድሕሪ 26 ዓመት ካብ ቤት-ማእሰርቲ ተፈቲሖም7 ታሕሳስ 2020 ብብዝሒ ዝተነበ 1 ላዕለዋይ ልኡኽ ስዑዲ ዓረብ ትማሊ ምሸት ናብ ኤርትራ ኣትዩ 2 ኣውሮጳዊ ሕብረት ንኢትዮጵያ ክህቦ ዝሓሰበ 110 ሚልዮን ዶላር ኣቋሪጽዎ 3 ኣብ ትግራይ ውልቀሰባት ዕጥቂ ንከረክቡ ዝተነብረ ገደብ መዓልቲ ተዛዚሙ 4 ጉግልን ዓበይቲ ትካላት ቴክኖሎጅን ‘ዓሌታውያን’ዮም”፡ ትምኒት ገብሩ 5 ኣብ ኤርትራ ዕጽዋ ኮቪድ-19 መዓስ እዩ ዝፈኩስ?
