ገልዒ በለስ ንማርማላት፣ ሳሙናን፣ ሻምፖን ኣብ ጥቕሚ ክውዕል ተጀሚሩ ከም ዝነበረ ይዝረብ። ካብ 2000 ዓ.ም (2008) ጀሚሩ ድማ ቢሮ ሕርሻን ልምዓት ገጠርን ትግራይ ምስ ዩኒቨርስቲ መቐለ ብምትሕብባር 'ኮመርሻል' ኢንቨስትመንት ሓሰኻ ኮችኔል ኣብ ቅፅሪ እቲ ዩኒቨርሲቲ ተፈቲኑ። ቅድመ ትግበራ መፅናዕቲ ምስ ተወድአ ድማ፡ ኣብ 2001 ዓ.ም ትግበራ ሓሰኻ ኮቾኔል ተጀሚሩ። እዚ ሓሰኻ ኣብ ተግባር ንምውዓል ድማ መፈተኒ ቦታ ንሚኒስትር ሕርሻ ፌደራል ፍቓድ ከም ዝተሓተተን፡ ሚኒስትር ሕርሻ ፌደራል እውን ኣብ ዝተወሰኑ ከባብታት ማለት እውን፡ ኣብ ራያ ዓዘቦ ፋጨጋማን ኣብ ወጀራት ድማ ፀሓፍቲ ኣብ ዝበሃል ቦታን ንክፍተን ፈቒዱ። ድሕሪ ሓደ ዓመት ድማ ምልባድ (ምርባሕ) እዚ ቁርዲድ በለስ ኣብ ፅቡቕ ብርኪ ስለ ዝርከብ ተወሳኺ ቦታ ይፈቐደልና ዝብል ሕቶ ቀሪቡ ከም ዝተፈቐደ እቲ መፅናዕቲ ይሕብር። ብብርኪ ፌደራል ፍቓድ ምስ ተውሃበ ድማ ብዩኒቨርሲቲ መቐለን ሰብ ሞያ ሕርሻ ክልል ትግራይን ቁርዲድ ኮቾኔል ክብተን ክኢሉ። ብድሕሪ እዚ ኣብ ከተማ መቐለ ጎቦ እንዳየሱስ ፥ ኣብ ወጅራትን ራያ ዓዘቦን ብሰፊሑ ክላበድ ከም ዝተገበረን ንህዝቢ እቲ ከባቢ ዘፍቀደ ኣካል ከም ዘየለን ይዛረቡ። እቲ ኣብ ገልዒ በለስ ዝተፈተነ ቴክኖሎጂ ብፍላይ ኣብ ሃገረ ሜክሲኮ ቀለም ብምፍራይ ኣብ ረብሓ ውዒሉ ዕዙዝ ኣታዊ ወፃኢ ዝርከቦ፡ እንትኸውን ነዚ ተሞክሮ መሰረት ተገይሩ እዩ እቲ ሓሰኻ ክተኣታተ ተሓሲቡ ነይሩ። ሓደ ኣውፋሪ ተወላዲ ችሊ ድማ ነቲ ስራሕ ጀሚሩዎ። እቲ ቴክኖሎጂ ብመንግስቲ ፌደራል ውን ኣፍልጦ ረኺቡ። ይኹን'ምበር እቲ ወፍሪ ክሳብ ሐዚ ግልፂ ብዘይኾኑ ምኽንያታት ጠጠው ዝበለ እንትኸውን፡ እቲ ዝተዘርአ ሓሰኻ ግን ምርባሑ ቀፂሉ። ከይተቀረመ ስለ ዝተረፈ ድማ ዕላምኡ ስሒቱ ተዛሚቱ፡ ኣብ ልዕሊ በለስ ድማ ክሳብ ሕዚ ሰፍ ዘይብል ሓደጋ እናስዐበ ይርከብ። ምክትል ሓላፊ ቢሮ ሕርሻን ልምዓት ገጠርን ትግራይ ኣይተ ፍሰሃ በዛብህ፡ "እቲ ፕሮጀክት እንትጅመር ቅኑዕ ዕላማ ሒዙ እዩ ነይሩ። ዝሐሸ ኣታዊ ንምርካብን እቲ ገባር ካብዚ ቴክኖሎጂ ተረባሒ ንምግባርን'ኳ እንተነበረ እቲ ሓሰኻ ካብ ቁፅፅር ወጻእ ኾይኑ" ኢሎም። "ህዝቢ ከም ህዝቢ ከይፈልስ የስግእ" በለስ በብዝሕን ስፍሓትን ዝርከበሉ ዝነበረ ከባቢ ዞባ ደቡብ ትግራይ ብተኽሊ በቲ በለስ ዝወቐቡ ሓምለዎት ከባብታትን ብተኽሊ በለስ ተሓፂሩ ዝማዕረገ ካንሸሎን ዝበዝሖም'ዮም ነይሮም። ፍረ በለስ ብኸፈር ፀይረን ናብ ዕዳጋ ዝወርዳ ጎራዙን መናእሰይን፤ ናብ ዕዳጋ ወሪዶም ብዝሸጥዎ በለስ፡ ዓመት ሙሉእ ንትምህርቲ ዘድልዮም ናውቲ ዓዲጎም፡ ንወለዶም ከይተጸበዩ ዝመሃሩ ራዮቶትን ወጅረቶትን ተምሃሮ ምርኣይ ጨና ማይ ኮይኑ ኣሎ። ቢቢሲ ዘዘራረቦም ገለ ነበርቲ ዞባ ደቡብ ትግራይ፡ "በለስ ንኩሉ ከኣሊና እዩ ነይሩ። ሕዚ ብድርቂ ደሓን ዝነበረ ዞባ ደቡብ ተደራቒ ኮይኑ ኣሎ" ይብሉ። "መንግስቲ ኮነ ኢሉ እዩ ሃፍቲ ተፈጥሮና ኣብሪሱልና፤ " ኢሎም ዝኣምኑ ነበርቲ'ውን ኣይሰአኑን። ትጥቀምሉ ዘለኹም መሳርሒ ኣይተቐበሎን። መግለጺ ቪድዮ, ህዝቢ ዘመዛብል ዘሎ ሓሰኻ ኮችኔል!
