ትግርኛ BBC News, ትግርኛናብቲ ትሕዝቶ ቀጽሉ ክፍልታት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት ጃፓን፡ 'ክርስትያን መስቀል የሱስ ክርስቶስ ከረግጹ ይግደዱ ነይሮም' 24 ሕዳር 2019 ምንጪ ስእሊ, Getty Images መራሒ ካቶሊካዊት ቤተ-ክርስትያን ጳጳስ ፍራንሲስ፡ ትሚሊ ቀዳም ንጃፓም ኣትዩ። ኣብታ ሃገር ኣብ ዝጸንሓሉ ግዜ ነቶም ኣብ ካልኣይ ውግእ ዓለም ብኣቶሚክ ቦምብ ዝሞቱ ንምዝካር ናብ ከተማ ናጋሳኪ ክኸይድ እዩ። ብኻልእ ወገን'ውን፡ ካልኦት ፍሉጣት ዘይኮኑ ጉጅለታት፡ ግን ከኣ ብሰንኪ እምነቶም ዝተሳቐዩን ዝተሰወሩን ሕብረተሰብ ክረክብ እዩ። ሓደ ሰብኣይ ኣብ መስርዕ ኮይኑ ስሙ ንኽጽዋዕ ብውጥረት ይጽበ። ምስተጸወዐ ድማ ንቕድሚት ቀሪቡ፡ ነቲ ኣብ ቅድሚኡ ዘሎ ብሩር ክረግጾ ይንገሮ። እቲ ብሩር ስእሊ የሱስ ክረስቶ እዩ ዘሎዎ። ከምቲ ዝተኣዘዞ እንተዘይረጊጹ፡ እምነቱ ክሒዱ ኣሎ ማለት እዩ። እንተዘይኮኑ ግን፡ መቕተልቲ፡ ስቓይ ክበጽሖ ይግበር ወይ'ውን ንቑልቑል ኣፉ ይእሰር። ዝኾነ ጥርጣረ እንተኣርእዩ፡ ህይወቱ ክስእና ይኽእል። እዚ ከምዚ ዓይነት ተግባር ኣብ ናይ 17 ክፍለ-ዘመን ናጋሳኪ ልሙድ ባህሊ ነይሩ። ጃፓን፡ ብርቱዕ ህቦቡላ ዕንወት ኣውሪዱ ሃጸይ ጃፓን ካብ ስልጣኑ ከም ዝወርድ ሓቢሩ ናጋሳኪ ከተማ ናጋሳኪ፡ ኣገዳሲት ወዳባወቲ ከተማ ኮይና፡ ኣብ 1560 ካብ ፖርቱጋል ካብ ዝመጽኡ ማሕበር የሱሳውያን ኣቢላ ምስ ሃይማኖት ክርስትና ተላልያ። እብቲ እዋን ግዝኣት ፖርቱጋላውያን ካብቶም ዝሓየሉ ነይሩ። ኣብ ኣፍሪቃን ኤስያን ድማ ወተሃደራዊ መዓስከራት ነይርዎ። እዞም ማሕበር የሱሳውያን፡ ነቶም መሳፍንቲ ናብ ክርስትና ከእትውዎም ጀሚሮም። ገሊኦም መሳፍንቲ ድማ ናብ ክርስትና ምእታው 'ኣብ ንግዲ ክሕግዘና እዩ' ብምባል ኣትዮም። ኣብ ትሕቲ መሳፍንቲ ዝሰርሑ ዝነበሩ ብዙሓት ስራሕተኛታት ናብ ክርስትና ክኣተው ተገዲዶም ወይ ተጸሊዮም። ኣብ 17 ክፍለ-ዘመን ድማ፡ ናጋሳኪ "ሮማ ናይ ጃፓን" ኮይና። ኣብቲ እዋን፡ ከባቢ 500 ሽሕ ሰባት ከም ክርስትያን ይፍለጡ ነይሮም። ምንጪ ስእሊ, Getty Images ምስ ግዜ ግን፡ መራሕቲ ፖለቲካ ጃፓን፡ እቲ ዝዓቢ ዝነበረ ሃይማኖት ስግኣት ክፈጥረሎም ጀሚሩ። ኺጭፍልቕዎ ከኣ ወሲኖም። እቶም መራሕቲ፡ ንሃይማኖት ክርስትና ካብ ሱሩ ክምሕውዎን፡ ነቶም ኣብታ ሃገር ስግኣት ይፈጥሩ ኣለው ዝበልዎ ወጻእተኛታት ስጉምቲ ክወስዱን ጀሚሮም። ኣብ መፋርቕ 16 ክፍለዘመን፡ ኣስታት 26 ሚስዮናውያን ኣብ መስቀል ተሰቂሎም ተቐቲሎም። እዚ ድማ መበገሲ እቲ ኩሉ ክመጽእ ዝነበሮ ስቃይን ሞትን ክርስትያን እዩ ነይሩ። ኣብ 1614 ዓ.ም፡ ኣብ መላእ ጃፓን ኣብ ልዕሊ ክርስትና እገዳ ተኣዊጁ። ናይ ወጻኢ ሃገር ሚስዮናውያን ኰይኖም ዝሰርሑ ዝነበሩ ተጠሪዞም። ዝኣበዩ ድማ ይእሰሩ ወይ ይቕተሉ። ኣብ ጃፓን ነብሰ ቅትለት መንእሰያት ወሲኹ ዘይውዳእ ስቃይ ኣብ ከባቢ 1620፡ ሰበ-ስልጣን ጃፓን፡ ነቲ ሃይማኖት ንምጥፋእ እኹል ዘይምዃኑ ኣረጋጊጾም። ነቲ ሃይማኖት ካብ ልቢ እቲ ህዝቢ ንምጥፋእ፡ ኣብ ኣደባባይ ዝግበር መቕጻዕቲ ከተኣታተው ወሲኖም። እቲ ፍታሕ ዝበልዎ ድማ፡ ንምስሊ የሱስ ክርስቶስን ማርያምን ኣብ ቅድሚ ህዝቢ ወጺእካ ብእግርካ ምርጋጽ እዩ ነይሩ። ኣብ ነጋሳኪ ዝነበር ነፍሲ-ወከፍ ሰብ፡ ነዚ ተግባር ከዘውትር ተኣዚዙ። ብዙሕ ከይጸነሐ ድማ፡ ዓመታዊ ልምዲ ኮይኑ፡ ኣብ ነፍሲ-ወከፍ ሓዲሽ ዓመት እቲ ህዝቢ ከምኡ ክገብር ጀሚሩ። ኩሉ ሰብ፡ ሓለፍነቶም ብዘየገድስ፡ ሕሙማት ወላ ይኹኑ፡ ምስሊ የሱስ ክርስቶስን ማርያምን ኣምጺኦም፡ "ብእግሮም ረጊጾም ክሕምሽሽዎ ግዴትኦም ነይሩ" ይብል ፕሮፈሰር ማርቲን። "እዚ ብጥንቃቐ ዝተሓስቡሉ እዩ ነይሩ። ምኽንያቱ ኣብቲ እዋን እቶም ክርስትያን ኣብ ምስሊ ተመርኲሶም እዮም ዝጽልዩ ነይሮም" ድማ ይብል። ሰሜን ኮርያ፡ ናብ ጃፓን ባላስቲክ ሚሳይል ወንጪፋ። ምንጪ ስእሊ, Getty Images ምስ ግዜ፡ እቶም ክርስትያን፡ ነቲ ምስሊ ክረግጹ ጀሚሮም። ንዝኣቡዩ ድማ ኣሳቂዮም ይቐትልዎም ነይሮም። "ሓሓንሳብ፡ ነቶም ዝኣበዩ ክርስትያን፡ ኣብ ልዕሊ ቀልቀል ዝመልኦ ጉድጓድ ይሰቕልዎም ነይሮም" ይብል ተመራመሪ ታሪኽ ፓራሞር። ደሃይ ሰላም፡ ካብ ጃፓን ናብ ዒላዒሮ ምንጪ ስእሊ, Getty Images ናይዚ ኩሉ ዕላማ ድማ፡ ንምቕታል ዝዓለመ ዘይኮነ "መንፈሶም ንምስባር" እዩ ነይሩ። "ኣብ ገሊኡ እዋናት፡ ነቶም ክርስትያን ከሳቕይዎም እንከለው፡ ሓኪም ይከታሎም ነይሩ። እቲ ሓኪም፡ ክሞቱ ምስ ቀረቡ ዘድሊ ሕከምናዊ ረድኤት ሂቡ ናብ ጥዕና ይመልሶም፡ እንደገና ድማ የሳቕይዎም" ይብል። በቲ ስቃይ፤ ኣስታት 2000 'እምነትና ኣይንክሕድን' ብምባል ብመስዋእትነት ሓሊፎም። ምንጪ ስእሊ, Getty Images ካልኦት ከኣ እምነቶም ዝከሓዱ መሲሎም፡ ብሕቡእ እምነቶም ከዘውትሩ ጀሚሮም። ሃል ከምዝገለጾ፡ "እቶም ክርስትያን ኣምላኽ ይቕረ ግበረልና እናበሉ ገዝኦም ይምለሱ ነይሮም" ይብል። ገሊኦም ድማ "ነቲ ዝተጠቕሙሉ ጫማ ኣንዲዶም ምስ ሓማኹሽትን ማይን ሐዊሶም ከም ንስሓ ይሰትይዎ ነይሮም" ክብል ይዛረብ። ተሓቢኦም ሃይማኖቶም ከዘውትሩ ጀሚሮም። ንሊዕሊ 200 ሚእቲ ዓመት ድማ ምስ ዝኾነ ናይ ወጻኢ ሚስዮናውያን ርክብ ኣይነበሮምን። መዓስ ክመሓየሽ ጀሚሩ?
