ትግርኛ BBC News, ትግርኛናብቲ ትሕዝቶ ቀጽሉ ክፍልታት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት "ህዝቢ ኤርትራ ብፖለቲካዊ ቅልውላው ክሳቐ ክርእዮ ብልቢ የሕዝነኒ" ጸሓፊ ዳን ኮኔል 16 መስከረም 2020 ምንጪ ስእሊ, Dan Connel መግለጺ ስእሊ, ምክትል ዋና ጸሓፊ ህግሓኤ ነበር ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ምስ ዳንኮነል ኣብ ናቕፋ: 1979 ኣብ 2001፡ ኣብ ዉሽጢ ሃገር ይዅን ግዳም ዝርከቡ ኤርትራውያን፡ ኣብ ታሪኾም፡ ብዛዕባ ባህርያት መሪሕነትን ፖሊሲታት ሃገሮምን ንኣስታት ትሽዓተ ኣዋርሕ ክፉትን ሰፊሕን ክትዓት ዘካየድሉ እዋን እዩ ነይሩ። ጀነራላትን ምኒስተራትን ዝርከቡዎ ሓያሎ ኣባላት ባይቶን ግንባርን ነበርን ኣብ ዝተፈላለየ ላዕለዋይ ጽፍሒ ብሓላፍነት ዘገልግሉ ዝነበሩ ሰበስልጣን መንግስቲ፡ ኣብ ምሕደራን ፖሊሲታትን መንግስቲ ሕቶ ብምልዓሎም፡ ኣብ መንጎ ፕረዚደንት ኢሳይያስን ጉጅልኡን ዘይምርድዳእ ስለዝተፈጥረ ኣብ ጋዜጣታት ዝተፈለላየ ርእይቶን ሓሳባትን ክፈስስ ድሕሪ ምጽናሕ መንግስቲ ብ18 መስከረም ንጋዜጣታት ብሕቲ ዓጽዩ፡ ነቶም ሕቶ ዘልዓሉ ሰበስልጣን ብክሕደት ሃገርን ተንበርካኽነትን ከሲሱ ምስኣሰሮም ኩሉ ነገር ጸጥ በለ። እቲ ኣብ ጋዜጣታት ብሕቲ ዝቐርብ ዝነበረ ህየሳዊ ሓሳባትን ናይ ምብህሃል መድረኽን ምስ ምእሳር እቶም ሓለፍቲ መንግስትን ጋዜጠኛታትን ተዓጽዉ። "ነቶም ኣብ ሸላ ዘለዉ እሱራት እናሓሰብኩ'የ ተቐቢለያ" "ኣብ ሓደ ረፍዲ ዝመጽእ ለውጢ የለን" "ንኣቦይ ካብ ዘይርኢ 18 ዓመታት ኰይኑኒ” ዮና ጀርማኖ ናቲ “ልሳንን ብርዕን እሱራት ኤርትራ ንሕና ኢና” ብዛዕባ እቲ ፍጻሜን ናብኡ ዘብጽሐን ኩነታት ዓርኪ ሰውራ ኤርትራ ነበር ጋዜጠኛን ጸሓፍን ዳንኮኔል፡ ዝርርብ ምስ ገለ ካብ እሱራት እትብል መጽሓፍ ንንባብ ኣብቀዐ። ኣብ እዋን ብረታዊ ተጋድሎ ህዝቢ ኤርትራ፡ ከም በይዝል ደይቪድሶን፡ ላዮነል ክሊፍ፡ ጆን መርካኪስ፡ ቶማስ ከንልይ ዝኣመሰሉ ጸሓፍትን ተመራመርትን ታሪኽ ነቲ ህዝቢ ኤርትራ ብስርዓታት መግዛእቲ ኢትዮጵያ ዘጋጥም ዝነበረ ግፍዕታት፡ ምንዳድ ዓድታት፡ ምምዝባል አህዛብ፡ ጃምላዊ ቅትለት፡ ስደትን ውርደትን፡ ኩናት ሓድሕድ ውድባት ሰውራ፡ ናብ ህዝቢ ዓለም ኣብጺሖምዎ እዮም። ኣመሪካዊ ጋዜጠኛን ጸሓፍን ዳን ኮኔል ከኣ ሓደ ካብኦም እዩ። ምንጪ ስእሊ, PEN ERITREA/ ABRHAM T. መግለጺ ስእሊ, ዝተዓጽዋ ብሕቲ ጋዜጣታት ዳን ኮኔል፡ ንቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ምስ ምዕራብ ዘላለየ ጸሓፊ ዳን ኮኔል ንቃልሲ ኤርትራ ምስ ምዕራባውያን ሃገራት ዘፋለጠ ጋዜጠኛ እዩ። ኣብ ኣሜሪካ እታ ፈላመይቲ ዛንታ ኣብ "ዋሺንግተን ፖስት" ምስ ኣሕተመ፡ ኩነታት ኤርትራ ቆላሕታ ክረክብ ጀመረ። ነቶም ኣብ ሰሜን ኣሜሪካ ዀይኖም ዝቃለሱ ዝነበሩ ኤርትራውያን ድማ ዓቢ ፍናን ኰኖም። ዳንኮነል ኣብ ግንቦት 1976፡ ኣብ ዉሽጢ ሓደ ወርሒ ሸውዓተ ዓበይቲ ዛንታት ጽሒፉ። ኣብታ ዓመት 1976 መንግስቲ ደርግ ነቶም ካብ ዝተፈላለየ ከባቢታት ኢትዮጵያ ዝኣኻኸቦም ሚሊሽያ ንኤርትራ ከእትዎም እንከሎ ዳን ኮኔል ምስቲ ናብ ኤርትራ ዝተምም ዝነበረ ቃፍላይ ከም ዝነበረ ይገልጽ። ብድሕሪኡ፡ መንግስቲ ኣሜሪካ ንኢትዮጵያ እተዕጥቓ ዝነበረት ብረት ንዓለም ኣቃልዐ። ቀጺሉ ኣብ ናቕፋን ኣፍዓበትን ዝተኻየደ ውግኣት ጸብጸበ። ብዛዕባ ምሩኻት ወትሃደራት ኢትዮጵያ'ውን ጽሒፉ። ንሱ ጥራሕ ግን ኣይነበረን፡ ብዛዕባ ፍልልያት ጀብሃን ሻዕብያን ከምኡ'ውን ብዛዕባ ምጥፋእ መሃይምነት፡ ዕደላ ረድኤት ንጽጉማት፡ ተሳትፎን ኣበርክቶን ሓፋሽ ውድባትን ኣወዳድባ፡ ኣብ ወጻኢ ሃገራት ንናጽነት ደጊፎም ዝካየዱ ዝነበሩ ሰላማዊ ሰልፍታት'ውን ጽሒፉ እዩ። ምንጪ ስእሊ, Dan Connell ኣብ 2004 ከኣ ኣብ መሪሕነት መንግስቲ ኤርትራ ንዝተፈጥረ ምፍልላይ እተንጸባርቐ "ዘተ ምስ ናይ ፖለቲካ እሱራት ኤርትራ" ዘርእስታ መጽሓፍ ጽሒፉ። እታ መጽሓፍ፡ ሓደ ካብቶም እሱራት፡ ኣብ እዋን ብረታዊ ተጋድሎ ሓለፊ ስለያን መራኸቢታትን ዝነበረ፡ ድሕሪ ናጽነት ከኣ ክሳብ ኣብ መስከረም 2001 ዝእሰር ምኒስተር ምክልኻል፡ ምኒስተር ጉዳያት ወጻኢ፡ ምኒስተር ሃብቲ ዓሳ ኮይኑ ዘገልገለ ገዲም ተጋዳላይ ጴጥሮስ ሰሎሙን ኣብ ጋዜጣ ጽጌናይ (11 ሰነ 2001) ብዝበሎ፡ በዛ ጥቕሲ'ዚኣ ትጅምር … "ብወቐሳ ምስ እትጽመድ፡ ድፋዕ ሒዝካ ክትሕልን ኣንጻር ጸረ-ወቐሳ ክትትኵስን ኣድላዪ ኣይኰነን። እንታይ ድኣ፡ ንወቐሳ ብክፉት ልብን ተጻዋርነትን ክትቅበሎ ይግባእ። ንልቦናን ኣስተውዕሎን ዝብሕቶ ሓደ ሰብ ወይ ትካል ከቶ የልቦን።" ዳን ኮነል ምስ ሓሙሽተ ካብ'ቶም እሱራት ንዘካየዶ ቃለ-መሕትት እዩ ኣብ መጽሓፍ ኣቕሪቡዎ። እቲ ዝርርብ ከኣ ነቶም ሽዑ ዝተኸሰቱ ቅልውላው እዩ ዝገልጽ። እቶም ቃሎም ዝሃቡ ድማ ሃይለ ወልደንትሳኤ 'ድሩዕ'፡ ማሕሙድ ሸሪፎ፡ ጴጥሮስ ሰሎሙን፡ ብርሃነ ገብረእግዚኣቢሄርን ዑቕበ ኣብርሃን ኢዮም። እቶም ቅድሚ ማእሰርቶም ናጻ ኮይኖም ምስ ዳንኮኔል ዝተዛረቡ ሓለፍቲ-ነበር ውዒሎም ሓዲሮም ከም ዝእሰሩ ይፈልጡ ምንባሮም፡ ግን ከኣ፡ ህዝቢ፡ ኣውራ ኸኣ ኣባላት ህ.ግ.ደ.ፍ.፡ ክስዕብዎም ተስፋ ከምዝነበሮምን ብኸምኡ ከኣ ነተን ኣብ ግንቦትን ነሓሰን 2001 ናብ ኣባላት ህግደፍን ህዝብን ዝዘርግሑዎ ንዕላማታቶም ዘንጸባርቕ ቅሉዕ ደብዳበ ከም እተወፈዩ ይዛረብ። ምንጪ ስእሊ, Dan Connell ስለምንታይ እቶም ቃለ-መጠይቓት ተኻይዶም?
