ትግርኛ BBC News, ትግርኛናብቲ ትሕዝቶ ቀጽሉ ክፍልታት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት ኢትዮጵያ፡ ፖለቲካዊ ምንቅስቓስ ዩኒቨርሲቲታት ኢትዮጵያ ቀደምን ሎምን 1 መጋቢት 2019 መግለጺ ስእሊ, ዶ/ር ገብሩ ታረቀ፣ ፕሮፌሰር መረራ ጉዲና እና ዶ/ር የራስወርቅ አድማሴ ፖለቲካዊ ምንቅስቓስ ተምሃሮ ኢትዮጵያ፡ በብግዚኡ እዋኑ ዝጠልቦም ፖለቲካዊ ሕቶታት ሒዙ ዝተቐልቀለሎም ግዜያት ውሑዳት ኣይኮኑን። 1960ታት ድማ፡ ተምሃሮ ውዑይ ፖለቲካዊ ምንቅስቓስን ጎስጓስን ዘካየድሉ ጥራይ ዘይኮነስ ለውጢ ስርዓት ዝሃንደስሉ እዋን እውን እዩ። ኣብቲ እዋን ብተምሃሮ ዩኒቨርሲቲ ዝተመርሐ ምንቅስቓስ፡ ለውጢ ስርዓትን ፖለቲካዊ ኣተሓሳስባን ክመጽእ ዝደፍአ'ዩ ተባሂሉ እዩ ዝጥቀስ። እተን ሎሚ ዘለዋ ላዕለዎት ትካላት ትምህርቲ ኢትዮጵያ ድማ፡ ካብ ዝተፈላለዩ ብሄር ብሄረሰባት ዝመጹ ተምሃሮ ዝተኣኻኸቡለን ብምዃነን፡ ተምሃሮ ባህላውን ማሕበራውን ርክባቶም ዘጠናኽሩለን ማእከላት ክኾና እዩ ትጽቢት ዝግበረለን። እንተኾነ፡ ካብ ቀረባ ዓመታት ናብዚ፡ ኣብ ገለ ዩኒቨርሲቲታት ኢትዮጵያ ዝተርኣየ ፖለቲካዊ ምንቅስቓስ ተምሃሮ፡ ጠንቂ ብሄር ተኮር መጥቃዕትን ዕንወትን ኮይኑ'ዩ ተባሂሉ ይንቀፍ። ኣብ 2015፡ ኣብ ገለ ከባቢታት ክልል ኦሮሚያ ህዝባዊ ዓመጽ ካብ ዝተልዓለሉ እዋን ጀሚሩ ኣብ ዘለው ዓመታት፡ ብርክት ዝበላ ላዕለዎት ትካላት ትምህርቲ ኢትዮጵያ፡ ንፖለቲካዊ ጽልዋ ተቓሊዐን እየን። ጓሂ ተምሃሮን ወለድን ላዕለዎት ትካላት ትምህርቲ "ምሩቓት 'ምበር ሬሳ ኣይንቕበልን!" "ንምሁራት ደቂ ኣንስትዯ ዝተኸልከለ?" ኣብዞም እዋናት፡ ምድርባይ ኣእማን፣ ምቅጻል መምሀሪ ናውትታት፣ ምትእጉጓል ሰዓታት ትምህርትን ጥራይ ዘይኮነስ፡ ኣብ ልዕሊ ተምሃሮ ዓሌት ዝፈለየ መጥቃዕቲ ክፍጸሞም'ውን ተራእዩ። ዶክተር የራስወርቅ ኣድማሴ፡ እቲ ቐደም ኣብ ውሽጢ ዩኒቨርሲቲ ጥቕዓት ክትፍጽም ፈጺምካ ዝሕሰብ ኣይነበረን ይብሉ። ኣብቲ ናይ 60ታት ምንቅስቓስ ተምሃሮ ንጡፍ ዝነበሩን ሕዚ ድማ መምህር ዩኒቨርሲቲ ኣዲስ ኣበባ ዝኾኑን ዶክተር የራስ ወርቅ፡ እቲ ሎሚ ኣብ ዩንቨርሲቲታት ዝረአ ኩነታት፡ ዓሌታዊ ምክፍፋል ዝፈጠሮ እዩ እዮም ዝብሉ። ምንጪ ስእሊ, Getty Images ተምሃሮ ዩኒቨርሲቲ 1960ታት ክልቲኡ ወለዶ ንምንጽጻር ፍጹም ከም ዝኸብዶም'ዮም ዝዛረቡ። ምሁር ታሪክን ተመራማሪ ጎንጽን ፕሮፌሰር ገብሩ ታረቀኝ፡ ናይቲ እዋን ተሳታፊ ምንቅስቓስ ተምሃሮ ዩኒቨርሲቲ ኢትዮጵያ'ዮም። ክልቲኡ ወለዶ ዝተፈላለየ ስለ ዝኾነ፡ ፖለቲካዊ ምንቅስቓስ ተምሃሮ ዩኒቨርሲቲ ቀደምን ሎምን ምንጽጻር ኣዝዩ ከቢድ'ዩ ይብሉ። በዝሒ ህዝብን ቁጽሪ እተን ትካላት ትምህርትን ብቐዳምነት ዝረቑሑ ፕሮፌሰር ገብሩ፡ ብመዳይ ህንጸት ኣረኣእያ ዘሎ ክፍተት'ውን ይነቕፉ። "በቲ ሽዑ እዋን ዝነበረ በዝሒ ህዝቢ ካብ 30 ሚሊዮን ኣይበልጽን፤ ኣብ ምድሪ ኢትዮጵያ'ውን ናይ ቀዳማዊ ሃይለስላሰ ዩኒቨርሲቲ'ያ ነይራ። በቲ ናተይ ግዜ ዝነበረ ተምሃራይ ዩኒቨርሲቲ ካብ 8 ሽሕ ኣይበዝሕን። ምክፍፋል ብሄርን ዓሌትን'ውን ኣይነበረን" ይብሉ መምዘኒ መረጋገፂ ብቕዓት ቅድሚ ምረቓ፥ ፅሬት ትምህርቲ የረጋግፅ'ዶ?
