ትግርኛ BBC News, ትግርኛናብቲ ትሕዝቶ ቀጽሉ ክፍልታት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት ሩባ ኣባይ፡ ብፅኑዕ ሓሚሙ (ካልኣይ ክፋል) 18 ጥቅምቲ 2017 መግለጺ ስእሊ, ዝተፈላለዩ ወሓዝቲ ሩባታት ናብ ሩባ ኣባይ ስለዝሕወሱ ጽሬቱ እናነከየ መጺኡ ብዛዕባ ኣብ ዓለም ዝነውሐ ፈለግ ናይል እነቕርቦ ዘሎና ፍሉይ ጸብጻብ ፒተር ስቫርትዝስተይን፡ ካብ ካርቱም ናብ ካሪና። ኣብ መወዳእታ፡ ኣብዚ ሰማያውን ጻዕዳን ክፋላት ናይል ዝራኸቡሉ ቦታ ድማ'ዩ እቲ ህዱእ፡ ገፊሕን ፍሉጥን ቅርጹ ዝሕዝ። ኣብዚ እውን'ዩ ፈለግ ናይል (ኒል) ንመጀመርታ ግዜ ምስ ሓደ ዓቢ ከተማ ዝራኸብን ማዩ ክብከል ዝጅምርን። ምኽንያቱ ድማ ናይታ ሰፋሕ ከተማ ካርቱም ርስሓት ናብቲ ዛራ ስለዝፈስስ'ዩ። ምትኳስ ብዝሒ ህዝቢ ቁጽሪ ብዝሒ ህዝቢ ግብጺ ካብ 1960 በርባዕተ ዕጽፊ ክውስኽ እንከሎ፡ ኢትዮጵያ፡ ኣብ ዓመት 2.5 ሚልዮን ሓደስቲ ሰባት ትውስኽ። ድምር ቁጽሪ ብዝሒ ህዝቢ ሃገራት ተፋሰስ ናይል፡ ኣብ 2050 ናብ 500 ሚልዮን ክበጽሕ ትጽቢት ይግበረሉ። "ነዚ ፈለግ ኩሉ ሳዕ ሕማቕ ጌርና ኢና ሒዝናዮ ጸኒሕና፡ ኩሉ ግዜ ዓቢ'ዩ ኢልና ኢና ንሓስብ ኔርና" ይብል መሃንድስን ትርፊ ግዜን ገፋፊ ዓሳን ዮሱፍ ኣቡግሩን። ኣብቲ ስሩዕ ናይ ምሸት ዝገብሮ ምግፋፍ፡ 10% ናይቲ ቅድሚ ዓሰርተ ዓመታት ዝሕዞ ዝነበረ ምዃኑ ከኣ ይዛረብ። "ምናልባት ኣዚና ምብዛሕና ክኸውን ይኽእል'ዩ እቲ ምኽንያት" ከኣ ይብል። መግለጺ ስእሊ, ጸዓዳን ጸሊምን ሩባታት ናይል ኣብ ካርቱም ይራኸቡ ብብዙሕ መንገዲ ናይ ካርቱም ጸገማት ናይተን ኣብ ወሰናስን ናይል ዝተደኮና እናዓበያ ዝመጽኣ ዘለዋ ከተማታት ጸገማት ዘንጸባርቕ'ዩ። ናይታ ርእሰ ከተማ ናይ ፈሳሲ ርስሓት መርበባት ምስ ክቱር ምስፋሕ ዶባት ናይታ ከተማ ኣብዘን ዝሓለፋ ዓሰርተታት ዓመታት ክዓቢ ኣይከኣለን። ምስ ዘይብቑዕ ናይ ጉሓፍ ምእላይ መሳለጥያታት፡ ፋብሪካታትን ትካላትን ብኢደ ዋኒነን ጉሓፋተን ከወግዳ ይግደዳ። በዚ ድማ መራዚ ተረፍ መረፍ ናይቲ ኣብ ከባቢ'ቲ ፈለግ ዘሎ ናይ ኣጽዋር ፋብሪካን፡ መርዛም ኣካላት እንስሳን ካብቲ ኣብ ማእከል ከተማ ዘሎ ናይ ስኒ ሓርማዝ ዕዳጋን ናብቲ ጨቃው፡ ዝተመረዘ ቀረባ ክፋል ናይቲ ፈለግ ይጎሓፍ። ኣብ ሱዳን፡ ኣብ ልዕሊ በርጌሳውያን ማሕበራት ዝግበር ሓያል ምድቋስ ነቲ ኩነታት ኣጋዲድዎ'ዩ። ካብ ቃላይ ጣና ክሳብ ዓብይ ግድብ ህዳሰ ኢትዮጵያ ኣብ 2014 መንግስቲ እታ ሃገር፡ ንመራሕቲ ናይ ተጠቀምቲ ረብሓታት ዝጣበቕ ጉጅለ፡ ነቲ መንግስቲ ድፊኢት ስለዝገበርሉ ኣሲርዎም። ተመሳሳሊ ዕጫ ከየጋጥሞም ስለዝፈርሑ ድማ፡ ተጣበቕቲ ኣካባቢ ነቶም ነቲ ፈለግ ዝብክልዎ ዘለዉ ኣካላት ካብ ምቅላዕ ዓዲ ውዒሎም ይርከቡ። ደሃሲ ሑጻ እዚ ኩሉ፡ ምድረበዳ ግዲኡ ቅድሚ ምግባሩ'ዩ። ንሰሜን ኣብ ዝወስድ ጥውይዋይ፡ ብምድረበዳ ሰሃራ ድሕሪ ምሕላፍ፡ ፈለግ ናይል፡ ናብቲ ህዱእን ድቁስን ሪትሞኡ ይረግእ። ቅድሚ ናብታ ኣዝያ ዝወዓየት ከተማ ካሪማ ምብጽሑ ድማ፡ በቶም ናይ ሑጻ ፒራሚዳት ኣቢሉ ይውሕዝ። ኣብዚ ዘለዉ ሓረስቶት ምስቲ ሰብን ተፈጥሮን ዝድርብየሎም ብድሆታት ምቅላስ ለሚደሞ'ዮም። እንተኾነ ግን፡ ሓድሽ ብድሆ ኣጋጢምዎም ኣሎ። ምኽንያቱ፡ እቲ ምድረበዳ፡ ነቲ ጸቢብ፡ ኣብ ገለ ቦታታት ክሳብ 150 ሜትሮ ጥራይ ዝኸውን ግፍሒ ዘለዎ ኒል ተራእዩ ብዘይፈልጥ ፍጥነት እናቖርሞሞ ይኸይድ ኣሎ። ከም ምትካል ነዊሕ ሱር ዘለዎም፡ 'መስከይት' ዝባሃሉ ኣግራብን ወይ ብጫ ዝቖጽሎም ስየታት ብመስርዕ ምትካልን ዝኣመሰሉ ልምዳውያን ናይ ምክልኻል ኣገባባት፡ ካብ ሐዚ ንንየዉ ብዙሕ ውጺኢት ዘለዎም ኣይኮኑን። "ካርታ ናይዚ ከባቢ ንናይ ኣከባቢ ሚኒስተር እተዝህብዎ ዋላ ሓንቲ ከለሊ ኣይምኸኣለን" ይብል ዖስማን ዓቡዱል ሞኣቲ ሓውሲ ዋዛ ጌሩ፡ ናብቲ ናይ ስርናይ ግራቱ እናወሓጠ ዝኸይድ ዘሎ ኩምራ ሑጻ እናመልከተ። "እቲ ኣፍራዪ መሬት ይጸንት ኣሎ" ድማ ይብል። ዝበዝሕ ካብዚ ብሰንኪ ኪሌማዊ ለውጢ ዝሰዓበ ክኸውን እንከሎ፡ ካብ ላዕለዋይ ክሳብ ታሕተዋይ ክፋል ፈለግ ኒል ዘጋጥም ዘሎ'ዩ። ኣብተን ዝሓለፋ 30 ዓመታት፡ እቲ ምድረበዳ ኣስታት 120 ኪሜ ብምምራሽ ናብቲ ደቡብ ካብ ካርቱም ዝርከብ ብቖጠቊጥ ዝተሸፈነ ቦታታት ከምዝበጽሕ፡ ናይ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ናይ ኣከባቢ ፕሮግራም ይዛረብ። ብተወሳኺ፡ ሙቐት ናይቲ ካባቢ ካብ መጠን ንላዕሊ ምውሳኹ'ውን ምህፋፍ ናይቲ ፈለግ ክውስኽ ኣኽኢልዎ'ዩ። መግለጺ ስእሊ, ናብርኦም ኣብ ሩባ ናይል ዝመስረቱ ሱዳናውያን ስራሕቶም ናብ ካልኦት ዓውድታት እናቐየሩ'ዮም ኣብ ሰፊሕ ከባቢታት ሰሜናዊ ሱዳን ግን እቲ ኩነታት ኣብ ዝኸፍአ ደረጃ በጺሑ ኣሎ። ነቲ ምድረበዳነት ክቃለሱ ዝነበሮም ብዙሓት መንእሰያት ሓረስቶት፡ በቲ ኣብቲ ካባቢ ዝካየድ ዘሎ ናይ ዕደና ዕድላት ተሳሒቦም ስለዝኸዱ፡ እቲ ኩነታት ክጋደድ ክኢሉ'ዩ። ኣብ ክንደኦም ድማ፡ ገለ ሓረስቶት፡ ነቶም ናይ ሰሜን ጉዕዞ ኣውሮጳ ንምቕጻል ዘኽእሎም ገንዘብ ንምርካብ ኣብ ስራሕ ዝዋፈሩ ኢትዮጵያውያንን ኤርትራውያንን ስደተኛታትን፡ ካብ ዳርፉር ዝመጽኡ ሱዳናውያንን ክቖጽሩ ተገዲዶም ኣለዉ። ገሊኦም ሓረስቶት ግን ናይ ሕርሻ ኣቑሕቶም ራሕሪሖም ናብ ከተማታት ጊዒዞም'ዮም። ዜናታት ሕብረት ኣውሮጳ ኣብ ትግራይ ገበናት ኲናት ተፈጺሙ ክኸውን ከምዝኽእል ስክፍትኡ ገሊጹ16 ጥሪ 2021 ቦቢ ዋይን፡ “ንህይወተይን ህይወት በዓልቲ ገዛይን ተጨኒቐ ኣለኹ”ቅድሚ 7 ሰዓታት ስለምንታይ ንፓትሪስ ሉሉምባ ምዝካር ኣድለየ?ቅድሚ 6 ሰዓታት ኣዘራረብቲ ዛዕባታት እናኸረረ ዝመጽእ ዘሎ ጎንጺ ዶብ ኢትዮጵያን ሱዳንን14 ጥሪ 2021 ክልል ኦሮሚያ፡ መምህር ኪቲላ ጉዳታ ስለምንታይ'ዩ 'ተረሺኑ'?12 ጥሪ 2021 3:42 ቪድዮ, ብዛዕባ ፕረዚደንታዊ መረጻ ኡጋንዳ እንታይ ትፈልጡ?, ዕምሪ ፈነወ 3,4212 ጥሪ 2021 ኣብ ኣፍሪቃ ዘሎ መዓልታዊ ዝርገሐ ኮሮናቫይረስ ዘርኢ ሰሌዳ24 መጋቢት 2020 ሱዳን ኣብ መስርሕ ልዝብ ግድብ ሕዳሰ ኣይተሰማመዐትን11 ጥሪ 2021 ምስ ሱዳን ዘሎ ምስሕሓብ ‘ዶብ ናብ ዝነበሮ ተመሊሱ ብሰላም ክፍታሕ ኣለዎ’- ኢትዮጵያ7 ጥሪ 2021 ቦይንግ 737 ነፋሪት ኢንዶኔዥያ ዝወደቐትሉ ከባቢ ተፈሊጡ ተባሂሉ10 ጥሪ 2021 ኣብ ኣብያተ ማእሰርቲ ስዑዲ ዓረብ ዝሳቐዩ ኢትዮጵያውያን፡ መንግስቲ ናብ ዓዶም ክመልሶም ይምሕጸኑ7 ጥሪ 2021 ኣቶ ጃዋር መሓመድ ዝርከቦም ክሱሳት ሎሚ ኣብ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም12 ጥሪ 2021 ብብዝሒ ዝተነበ 1 ላዕለዎት መሪሕነት ህወሓት ትማሊ ናብ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም 2 ኣብ 50 ግዝኣታት ኣመሪካ ብኣጽዋር ዝተዓጀበ ተቓውሞ ከይካየድ ተሰጊኡ 3 ኡጋንዳ፡ ፕረዚደንት ዩወሪ ሙሰቨኒ ከምዝተዓወተ ተገሊጹ 4 ወድብ ኣንጌላ መርክል፡ ሓድሽ ኣቦ መንበር መሪጹ 5 ሕብረት ኣውሮጳ ኣብ ትግራይ ገበናት ኲናት ተፈጺሙ ክኸውን ከምዝኽእል ስክፍትኡ ገሊጹ 6 ኣብ ትግራይ ምሉእ ኣገልግሎታት መብራህትን ስልክን መዓስ ክጅምር ይኸውን?
