"ኣብ ዉሽጢ ኣለም-በቃኝ ኣይኰነንዶ ንዓመታት፡ ሰብ ንሒዶት መዓልታት ክእሰር ብኣድማሳዊ ሕጊ ዜኽስስ ዓቢ ገበን'ዩ፣ ኣብኡ ህይወቶም ብኣሊፍ ዝጠፍኡ ሰባት ጸብጺብካ'ኳ ኣይውዳእን" ይብል ገብረ። ነቲ ዝገጠሞ መስገደል ብኸመይ ክሰግሮ ከም ዝኸኣለ ተሓቲቱ ክምልስ ከሎ ድማ፡ "ኣብቲ ቤት ማእሰርቲ ምስ ደርበዩና ኣነን ብጾተይን ነቲ ኵነታት ብቕልጡፍ ክንመዝኖ ከኣልና። ብዓል ጓንቡር ኰነ ነገርሳ ዝበሃሉ፡ ኣዝዮም ኣእምሮኦም ዝሰሓቱ እሱራት፡ ምስ ረአና ነገሩ በርሃልና" ይብል "እንተ ኣብ ኣለም-በቃኝ ዝነበረ ዓመጽ፡ ዕልቕልቕ፡ ርስሓት፡ ምሒር ጽቕጥቅጥ፡ ጥምየት፡ ሕማም ... ክዝክር ዓቕለይ እጸበኒ ... ቦታ ተሳኢኑ ኣብ ሽቓቕ ዝሓድረሉ ዝነበረ እዋን'ውን ነይሩ'ዩ" ብምባል ነቲ ኵነታት ይገልጾ። ኣብቲ መሓውሮም ዝተመቋሓሉን፡ ኩነተ-ኣእምሮኦም ንሓደጋ ዝተቓላዓሉን፡ ዘርዕድ መዳጎኒ፡ እቲ እንኮ መዋጽኦ ጌሮም ዝወሰድዎ፡ ንኣእምሮኦም ብቐጻሊ ስራሕ ጸሚዶም፡ ብርሃን ክውልዕሉ ጥራይ'ዩ። ኤርትራ፡ 'ሳዋ ካብ ትምህርቱ ባርነቱ' "ኣብቲ ቤት-ማእሰርቲ ኵሉ ዓይነት ሰብ'ዩ ነይሩ፡ ዓቢ፡ መንእሰይ ከምዚ ከማይ፡ ስንኩል፡ ሕሙም፡ ጥዑይ፡ ጽሉል፡ ተላጋቢ ሕማም ዀነ ዘይሓወየ ክፉት ቍስሊ ዘሎዎ፡ ምሁራት፡ ሰውራውያን፡ ሰረቕቲ፡ ቀተልቲ ... ኮታ ኵሉ ዓይነት ሰብ'ዩ ነይሩ። ምስ ኵሉ ተማሳሲልካን ተጻዋዊርካን እንተ ዘይኰይኑ ካልእ ኣገባብ ናብራ ኣይነበረን። "ስለዚ ወርትግ፡ ካብ ንግሆ ክሳብ ምሸት፡ ኣብ ጭንቀትን ክቱር-ጸቕጥን ተሸሚምና ነሕልፎ ኔርና ... ምስ ከምኡ ዓይነት ናብራ ኸኣ ክንላዘብ ተገደድና" ድሕሪ ምባል "ንሕና ግን ሓንቲ ዓባይ ብልጫ ነይራትና" ክብል ወሰኸሉ። "ኣነን ብጾተይን ናይ ኤርትራ ፖለቲካ እሱራት ብምንባርና ኣሰርትና እቲ 'ኤርትራ' ዚብል ኣምር ካብ ሓሳብናን ቀልብናን ክወስድዎ ከቶ ኣይከኣሉን፣ ዘይልሕልሕ ኒሕ፡ ዉዕዉዕ መንፈስ ሒዙና ድማ ሃገራዊ ቃልስና ቀጸልና፣ ኣይተሸነፍናን፡ ነቲ ኵነታትና ክንቈጻጸሮን ከነሸንፎን ግን ኣዝዩ ሓጊዙና'ዩ" ክብል ንዝነበሮም ተሪርን ነቓጽን መርገጺ ይዝክር። ምንጪ ስእሊ, William Campbell መግለጺ ስእሊ, ኣንጻር ኢምፔርያሊዝም ኣብ ኣዲስ ኣበባ 'ኣብዮት ኣደባባይ' ዝተገበረ ሰልፊ መዋጽኦ ዝፈጠረ ህሞት ብ 1991 ኢ.ህ.ወ.ደ.ግ.
