ኣብዚ እዋን'ዚ ተምሃሮኣ ክሳብ 5ይ ብቛንቋ ኣደ፡ ካብ 6ይ ክፍሊ ንላዕሊ ድማ፡ ኣብ ካሪክለም (ስርዓተ-ትምህርቲ) ሱዳን ብምምርኳስ ብቋንቋ እንግዘዝ ይምሃሩ። ካብ 2002 ጀሚሩ'ውን፡ ካልኣይ ደረጃ ብምኽፋት ኣገልግሎት ትህብ ኣላ። እዚ ካልኣይ ደረጃ ክምስረት እንከሎ፡ ካብ ኤርትራ ብስደት ናብ ሱዳን ዝኣተዉ ምሩቓት ዩኒቨርሲቲ ኣስመራ ዓቢ ተራ ከምዝነበሮም፡ መስራቲን ዳይረክተርን ናይታ ቤት ትምህርቲ ዝነበረን፡ ሕጂ ኣብ ደቡብ ኣፍሪቃ ኣብ ዩኒቨርሲቲ ዝምህርን ዶ/ር ሰለሙን ነወተ ይሕብር። ንሱ ከምዝብሎ፡ እቶም 8ይ ክፍሊ ተማሂሮም ናብ ካልኦት ኣብያተ ትምህርቲ ፋሕ ዝብሉ ዝነበሩ ተምሃሮ፡ እኹል ደገፍ ብዘይምርካቦም ናብ ዩኒቨርሲቲ ክሓልፉ ዝነበሮም ጸቢብ ዕድል ንምግፋሕ ተላዓዒሎም ካልኣይ ደረጃ ከምዝኸፈቱ'ዩ ዝዛረብ። "እቲ ጽቡቕ ነገር፡ ብጻዕሪ ስለዝሰርሕ እቲ ሰብ፡ ሓድሽ ቤት ትምህርቲ ስለዝኾነ ሕማቕ ስም ከይወሃቦ፡ ፍቓድ ተዋሂብዎ ናይ ሱዳን ካሪክለም ጌርና ንምህር ስለዘለና፡ ለይትን መዓልትን እናምሃርና ዝካኣለና ጌርና፡ ኣብታ ናይ መጀመርታ ዓመት ልዕሊ 80 ሚእታዊት" ናብ ዩኒቨርሲቲ ከም ዝሓልፉ ብምግባር፡ ካብ ሚኒስትሪ ትምህርቲ ሱዳን ናይ ምስጋና ወረቐት ከም ዝረኸቡ ዶ/ር ሰለሙን ጠቒሱ። ኣብዚ እዋን'ዚ፡ ሰለስቲአን ኣብ ሰለስተ ከባቢታት ርእሰከተማ ካርቱም ተደኲነን ይርከባ። ኤርትራውያን ስደተኛታት ኣብ ሱዳን ብገበነኛታት ይጋፍዑ ኤርትራውያን ስደተኛታት ኣብ ውሽጢ ኮንተይነር ተረኺቦም "ኣብ ነፍሲ ወከፍ ዓመት ካብ 60 ክሳብ 80 ዝኾኑ ተምሃሮና ናብ ላዕለዋይ ደረጃ [ዩኒቨርሲቲ] ይሓልፉ" ብምባል ንብዙሓት መንእሰያት መሳልል ዕብየት ከምዝኾነት ኣቦመንበር ቦርድ ኣቶ ሃነጸ ይገልጽ። እታ ኣብቲ ዝበዝሐ ኤርትራዊ ስደተኛ ዝርከቡሉ ጅሬፍ ዝተባህለ ከባቢ እትርከብ ቀዳማይ ደረጃ፡ ክሳብ 1300 ተምሃሮ ትቕበል። ኣብ ዴም እትርከብ ካብ 1ይ ክሳብ 8ይ እተምህር ቤት ትምህርቲ ድማ ልዕሊ 1000 ተምሃሮ ትቕበል። ካብ 10ይ ክሳብ 12 ክፍሊ እተምህር ካልኣይ ደረጃ ልዕሊ 300 ኣብ ዓመት ትቕበል። "ለብዘበን ሕጂ፡ ብጥርኑፍ፡ ናይ ሰለስቲአን 2075 ተምሃሮ ትምህርቶም ዛዚሞም" ይብል ኣቶ ሃነጸ። ኣጋጢምዋ ዘሎ ፋይናንሳዊ ቅልውላዉ መግለጺ ስእሊ, ንልዕሊ 2000 ተምሃሮ ኣገልግሎት ትምህርቲ እትህብ ቤት ትምህርቲ ኤርትራውያን ስደተኛታት ካርቱም እታ ቤት ትምህርቲ ኣፍልጦ ናይ ትካል ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት (UNHCR) ዘለዋ'ኳ እንተኾነት፡ እቲ ትካል ኣብ ዓመት ናይ 350 ተምሃሮ ባጀት ጥራይ ከምዝሽፍን ኣካየድታ ገሊጾም። ብድምር 74 ሰራሕተኛታት ከምዘለዎምን፡ ካብኦም እቶም 66 መምሃራን ክኾኑ እንከለዉ፡ እቶም 8 ድማ ኣብ ካልእ ንጥፈታት ዝተዋፈሩ'ዮም። "ብመሰረቱ፡ ሓፈሻዊ ክትሪኦ እንከለኻ ዳርጋ ብወለንታ'ዮም ዝሰርሑ ክትብሎም ትኽእል። ከምኡ ስለዝኾነ፡ ብዛዕባ ደሞዝ ብሕግን ብኻልእን ክተሓሓዙና ስለዝኽእሉ፡ ካብ ኤርትራውያን ወጻኢ ካልኦት መምሃራን ኣይንቖጸርን ኢና። "መምሃራንና ኩሎም እዞም በረኻ በረኻ ሃዲሞም ዝመጹ፡ ናይ ኣስመራ ምሩቓት'ዮም። እሳቶም ሕጂ ካብቲ ንገንዘብ ደልዮም፡ ኣሕዋቶም ይሃንጹ ስለዘለዉ፡ ዜግነታዊ ሓላፍነት ተሰሚዕዎም'ዮም" ዝምህሩ ዘለዉ ይብል። "ብዓይኒ ደሞዝ እንተኾይኑ፡ በቲ ንሕና እንኸፍሎ ገንዘብ፡ ዋላ ሓደ መምህር'ውን ክምህረልካ ኣይክልን'ዩ" ድሕሪ ምባል፡ ክኸዱ እንከለዉ'ውን፡ ካልእ መሰላት ከምዘይሓቱ ብምግላጽ፡ "ተወጺዖም'ዮም ዝምህሩ ዘለዉ" ኢሉ። እቶም ሽማግለታት ንባዕሎም'ውን ሓያል ተወፋይነት እናገበሩ ነቲ ቤት ትምህርቲ ይመርሕዋ ምህላዎም እቲ ኣቦመንበር ቦርድ ይዛረብ። ይኹን እምበር፡ ኣብዚ እዋን'ዚ፡ ምስኩሉ እቲ ተወፋይነት ኣካየድታን መምሃራናን፡ ካብ ዓቕማ ንላዕሊ ዝኾነ ፋይናንሳዊ ቅልውላዉ ኣጋጢምዋ ኣሎ። መስርሕ ምምሃርን ምስትምሃርን ክትቅጽል እንተኾይና፡ መምሃራና ክኽፈሉ፡ ንክራይ ገዛን ኣድላዪ ኣገልግሎታትን መኽፈሊ ዝኸውን ገንዘብ ክህልዋን ኣለዎ። ዶ/ር ሰለሙን ነወተ፡ እታ ቤት ትምህርቲ "ካብ ኩሉ ብዝተወጻኡ ሽማገለታት፡ ሃይማኖት ኣይፈላሊ፡ ፖለቲካዊ መርገጺ ኣይፈላሊ" እትመሓደር ኣብነታዊትን ኣገዳሲትን ምዃና ብምጥቃስ፡ ካብ ምዕጻው ምድሓና ነቶም ቆልዑ ወሳኒ'ዩ ይብል። "ኣበርክቶ እዛ ቤት ትምህርቲ እዚዩ ዓብዩ፡ ኣብ ተምሃራይ እተጥፍኦ ገንዘብ ጠፊኡ ኣይብሃልን'ዩ፡ ምኽንያቱ ጽባሕ ንጉሆ መራሒ'ዩ፡ ዓቕሚ ናይ ሓንቲ ሃገር ኣብ ደቃን ኣብቶም ዝምሃሩ ህጻናት'ዩ ዝምርኮስ።" እቲ ወለዲ ዝኸፍልዎ ስማዊ ክፍሊት፡ ትልኽ እናበለት ክትቅጽል'ኳ እንተሓገዘ፡ ምስቲ ጠለባት ዘይዳረግ ምዃኑን፡ እቶም ወለዲ ንባዕሎም ወግዓዊ ናይ ስደተኛታት ወረቐት ዘይብሎምን፡ ኣታዊ ዘይብሎምን ምዃኖም፡ ንደቆ ከፊሎም ከምህርዎም ዘይክእሉ'ዮም። ለበዳ ኮሮናቫይረስ ዘገደዶ ዕጽዋ ድማ፡ ተወሳኺ ብድሆ ፈጢሩ'ሎ- ካብ ተምሃሮ ዝርከብ ዝነበረ ድሩት ኣታዊ ምሉእ ብምሉእ ደዉ ኢሉ ጥራይ ከይኣክል፡ እቲ ቤት ትምህርቲ ክኽፈት እንተኾይኑ ንመምሪሒታት ጥዕና ብዘኽበረ ኣገባብ ክኸውን እንተኾይኑ፡ ተወሳኺ ገንዘብ ዝሓትት'ዩ። እቶም ን5 ኣዋርሕ ዝኣክል ዝርካቡ ክፍሊት ዘይተኸፍሉ መምሃራን ክምለሱን፡ ኣድላዪ ቅጥዕታት ኣማሊኣ ክትክፈት እንተኾይና "ህጹጽ ደገፍ" የድልያ ከምዘሎ'ዩ ኣቶ ሃነጸ ይምሕጸን። እቲ ቤት ትምህርቲ ዘርጊሕዎ ዘሎ መጸዋዕታ፡ ቀዳማይ ነቲ ህጹጽ ደገፍ ረኺባ ክትክፈት ዝብል ክኸውን እንከሎ፡ ብኻልኣይ ደረጃ ድማ ንሓዋሩ ቀጻልነት ዘለዎ ውሕስነት ምርግጋጽ'ዩ። ስግኣት ኣብ ሱዳን ዘለው ኤርትራውያንን ኢትዮጵያውያንን ዛንታ፡ ካብ ሓደጋ ባሕሪ ንስክላ ዝደሓኑ ኤርትራውያን ኣብ ዝተፈላለዩ ክፍላተ ዓለማት ገንዘብ ኣብ ምርካብ ዘጎሳጉሱ ውልቀሳባት መዚዞም ከምዘለዉን፡ ኣብ ኣውሮጳ ድሮ ናይ 'ጎፋንድሚ (GoFundMe) ተመስሪቱ ሰባት የበርክትሉ ከምዘለዉ ተፈሊጡ። "እቲ መልእኽትና፡ ናብ ኩሉ ዓለም ዘለኻ፡ በዚ ቤት ትምህርቲ'ዚ ዝሓለፍካን፡ ነዚ ቤት ትምህርቲ ዝፈልጡን፡ ኩሉ ገባር ሰናይ ኤርትራውን ደገፉ ከበርክት ኢና መጸዋዕታ ጌርና ዘለና" ይብል ኣቶ ሃነጸ። ዶ/ር ሰለሙን ብወገኑ፡ እዞም ቆልዑ "ደቅና'ዮም፡ ንኹሉ'ዩ ዝምልከት፡ ነቶም በታ ቤት ትምህርቲ ዝሓለፉ ተምሃሮን ወለዲን ዝምልከት ጥራይ ዘይኮነ፡ ንማንም ኤርትራዊ ኣብ ዝሃለወ ይሃሉ ይምልከቶ'ዩ። "ልዕሊ 2000 ተምሃሮ፡ እሞ ኣብ ስደት ኣብ ሱዳን ኴንካ ምምሃር ማለት ቀሊል ኣይኮነን። እቲ ዘጋጥም ዝነበረ ናይ ማእከላይ ባሕሪን ካልእን ሓደጋታት ኩሉ ዝፈልጦ'ዩ። ስለዚ ኣብ ከምኡ ዓይነት ተመሳሳሊ ሽግር ከይወድቁን፡ ትምህርቲ ኣልቦ ኮይኖም ኣብ ጎደና ከይውዕሉን፡ ዘርምዘርሞ ከይኮኑ ኢደይ ኢድካ ንበል" ክብል ተማሕጺኑ። "እዚ ወሳኒ'ዩ፡ ዕድል እዞም ቆልዑ ኣብ ኢድ ኩሉ ኤርትራዊ ስለዝኾነ፡ ኩሉ እቲ ናይ ሃይማኖት ይኹን ፖለቲካ ኣፈላላይ ገዲፍኩም፡ ዝካኣለኩም ክትገብሩ ጻውዒት ንገብር።" ተዛማዲ ትሕዝቶ ኤርትራውያን ስደተኛታት ኣብ ሸገረኣብ ‘ንሕማማት ተቓሊዕና’ ይብሉ16 ሓምለ 2019 ኤርትራውያን ስደተኛታት መዓስከር ሸገረኣብ ብሕጽረት መሰረታውያን ነገራት ይሳቐዩ ኣለዉ26 ሚያዝያ 2019 መንግስቲ ኢትዮጵያ ዘይተቐበሎም ኤርትራውያን ስደተኛታት ኣብ ከመይ ኩነታት ኣለዉ?8 ሚያዝያ 2020 መድህን ፈርዲናንዶ ድራር፡ "ተመሊስካ እትረድኦ ገዲፍካዮ ኣይትእቶ እዩ"2 መጋቢት 2020 ኤርትራውያን ስደተኛታት ኣብ ካርቱም ብገበነኛታት ይጋፍዑ23 መጋቢት 2018 ኤርትራውያን ስደተኛታት ኣብ ውሽጢ ኮንተይነር ተረኺቦም5 መጋቢት 2020 ዜናታት ሕብረት ኣውሮጳ ኣብ ትግራይ ገበናት ኲናት ተፈጺሙ ክኸውን ከምዝኽእል ስክፍትኡ ገሊጹ16 ጥሪ 2021 ቦቢ ዋይን፡ “ንህይወተይን ህይወት በዓልቲ ገዛይን ተጨኒቐ ኣለኹ”ቅድሚ 8 ሰዓታት ስለምንታይ ንፓትሪስ ሉሉምባ ምዝካር ኣድለየ?ቅድሚ 6 ሰዓታት ኣዘራረብቲ ዛዕባታት እናኸረረ ዝመጽእ ዘሎ ጎንጺ ዶብ ኢትዮጵያን ሱዳንን14 ጥሪ 2021 ክልል ኦሮሚያ፡ መምህር ኪቲላ ጉዳታ ስለምንታይ'ዩ 'ተረሺኑ'?12 ጥሪ 2021 3:42 ቪድዮ, ብዛዕባ ፕረዚደንታዊ መረጻ ኡጋንዳ እንታይ ትፈልጡ?, ዕምሪ ፈነወ 3,4212 ጥሪ 2021 ኣብ ኣፍሪቃ ዘሎ መዓልታዊ ዝርገሐ ኮሮናቫይረስ ዘርኢ ሰሌዳ24 መጋቢት 2020 ሱዳን ኣብ መስርሕ ልዝብ ግድብ ሕዳሰ ኣይተሰማመዐትን11 ጥሪ 2021 ምስ ሱዳን ዘሎ ምስሕሓብ ‘ዶብ ናብ ዝነበሮ ተመሊሱ ብሰላም ክፍታሕ ኣለዎ’- ኢትዮጵያ7 ጥሪ 2021 ቦይንግ 737 ነፋሪት ኢንዶኔዥያ ዝወደቐትሉ ከባቢ ተፈሊጡ ተባሂሉ10 ጥሪ 2021 ኣብ ኣብያተ ማእሰርቲ ስዑዲ ዓረብ ዝሳቐዩ ኢትዮጵያውያን፡ መንግስቲ ናብ ዓዶም ክመልሶም ይምሕጸኑ7 ጥሪ 2021 ኣቶ ጃዋር መሓመድ ዝርከቦም ክሱሳት ሎሚ ኣብ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም12 ጥሪ 2021 ብብዝሒ ዝተነበ 1 ላዕለዎት መሪሕነት ህወሓት ትማሊ ናብ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም 2 ኣብ 50 ግዝኣታት ኣመሪካ ብኣጽዋር ዝተዓጀበ ተቓውሞ ከይካየድ ተሰጊኡ 3 ኡጋንዳ፡ ፕረዚደንት ዩወሪ ሙሰቨኒ ከምዝተዓወተ ተገሊጹ 4 ወድብ ኣንጌላ መርክል፡ ሓድሽ ኣቦ መንበር መሪጹ 5 ሕብረት ኣውሮጳ ኣብ ትግራይ ገበናት ኲናት ተፈጺሙ ክኸውን ከምዝኽእል ስክፍትኡ ገሊጹ 6 ኣብ ትግራይ ምሉእ ኣገልግሎታት መብራህትን ስልክን መዓስ ክጅምር ይኸውን?
