ቢቢሲ ትግርኛ: ምስ ህዝቢ ክላለ ይመጽኣኩም ኣሎ "ኣብ ዝተፈላለያ ሃገራትን ውሽጢ ዓድን ዝነበሩ ተቓወምቲ፡ ኣብ ህንጸት ፖለቲካዊ ባህሊ ግደኦም ንከወፍዩ ምእንቲ፡ ዝጸንሐ ኣሰራርሓ ክመሓየሽ፣ ገደብቲ ኣዋጃት ክለዓሉ፣ ቅድሚኡ ዝነበሩ መራሕቲ ብድፍረት ዘይኣተውዎ ትግባረ ስምምዕ ኣልጀርስ ግብራዊ ብምግባር ኣብነታዊ ስራሕ'ዩ ሰሪሑ። ምሁር ሕግን ተንታንን ኣብዪ ጨልቀባ ድማ፡ እቲ መጺኡ ዝበሃል ለውጢ ክልተ መሰረታዊ ደፋኢ ምኽንያታት'ዮም ኣምጺኦሞ ኢሉ። "ብፍላይ ድሕሪ ሕልፈት መለስ ዜናዊ፡ ኣብ መሪሕነት ሃይለማርያም ደሳለኝን ኣብ ዝነበረ ግዜ ሰፊሕ ፖለቲካዊ ክፍተት ተፈጢሩ እዩ። እታ ሃገር'ውን ዝበዝሓ ኽፋላ መንእሰይ ስለ ዝኾነ፡ እቲ መንእሰይ ዘለዎ ጠለብ ዝምልስ ፖለቲካዊ መሪሕነት ይደሊ ነይሩ። ኣብዘን ክልተ ምኽንያታት ዝነበረ ናይ ተስፋ ለውጢ'ዩ ንኣብዪ ኣሕመድ ናብ ስልጣን ኣምጺኡዎ"። ኣብ 2015 ኣብ ዝተፈላለያ ከባቢታት ኦሮሚያ ዝተላዕለ ናዕቢ ዝተፈላለዩ ምኽንያታትን ሳዕቤናትን'ኳ እንተነበሮ፡ ሸቕሊ ኣልቦነት ግን ከም ቀንዲ ምኽንያት እዩ ዝጥቀስ። መግለጺ ስእሊ, ተሳተፍቲ ዋዕላ ኣቢይ ኣሕመድ ኣብ ሓደ ዓመቱ ቀዳማይ ሚኒስትር ኣብዪ ኣሕመድ፡ ኣብ ዝሓለፉ 11 ኣዋርሕ መሪሕነቱ፡ ፖለቲካዊ ምህዳር ብምስፋሕ፡ ብሕጽረት ሸርፊ ወጻኢ ንዝተዳኸመ ቑጠባ እታ ሃገር ዝሕግዝ ቑጠባዊ ምምሕያሻት ከም ዝገብር'ውን ተመጻቢዑ'ዩ። ንሓይሊ ኤሌክትሩክ፣ መገዲ ኣየር ኢትዮጵያ፣ ቴሌኮምዩኒኬሽንን ካልኦት መንግስቲ ዘመሓድሮም ገዘፍቲ ትካላት ልምዓትን፡ ብኽፋል ይኹን ብሙሉእ ንውልቀ ሰብ ሃፍቲ ኣሰጋጊሩ። እዚ ተበግሶ፡ ዝተፈላለዩ ክትዓት እናልዓለ ዝመጽአን ዘሎን ኮይኑ፡ እዚ ሓሳብ ምስቲ ኢህወደግ ክስዕቦ ዝጸንሐ ፍልስፍና ልምዓታዊ መንግስቲ ስለዘይሳነ፡ ግብራዊ ክኸውን የብሉን ትብል ምህርቲ ስነ ቑጠባ ወይዘሪት ሃንሳ ተኽላይ። እዚ ናይ ሊበራል ኣሰራርሓ'ዩ ንዝበለት ወይዘሪት ሃንሳ ዝሞገተ ፖለቲከኛን ምሁር ፖለቲካል ሳይንስን ኣብርሃ ደስታ፡ ትካላት ምሻጥ ዝሓሸ ፋይናንሳዊ ኣታዊ ንምርካብ ዝሕግዝ እዩ ኢሉ። "ዓበይቲ ትካላት መንግስቲ ናብ ዋንነት ብሕቲ ምዝዋር፡ ካልኦት ኣብቲ ዓውዲ ክሰርሑ ምፍቃድ፣ ዝሓሸ ውጽኢታዊ ክኸውን ምፍቃድ፣ መኽሰብ ከምጽእ ምሕሳብን፡ ዓውዲ ብሕቲ ንምትብባዕ ዝግበር ስራሕ እዩ" ዝብል ስነ ሞገት ከኣ ኣቕሪቡ። ነዚ ሞገታዊ መደብ ኣብዪ ኣሕመድ ብመንጽር ቕድም ኢሉ ዝወሃቦም ዝነበረ ማሕበራውን ፖለቲካውን ትርጉም ዘብርሀ፡ ምሁር ፖለቲካል ኢኮኖሚ ሰይፈ ሃይለ ድማ፡ ቑጠባዊ ዓቕሚ ብብቕዓት እምበር ብመሸጣ ኣይኮነን ዝፍጠር ኢሉ። "ብዙሓት ናይ ብኽነት ማእኸል ኮይኖም ዝተረፉ ትካላት ኣለው። ፋይናንስ ከመንጭዋ ተባሂሉ ዝቐረበ ምኽንያት መሸጣ እዘን ትካላት ዘዕግብ ኣይኮነን። ልዑል ስእነት ስራሕ ምህላው ሓደ ዓብዪ ማሕበራዊ ጉዳይ ኮይኑ እቲ ዝበዝሕ ዜጋ ግን ግብሪ ኣይኸፍልን" ይብል። ኢትዮጵያ፡ ኣብ ዝሓለፈ ዓመታ እትረኽቦ ዝነበረት ሸርፊ ወጻኢ ከም ዝነከየ፣ ዝለዓለ መጠን ዝቕባበ ዋጋ ከም ዝተመዝገበ፣ መንግስቲ ብኣግባቡ ዓመታዊ ግብሪ ካብ ዜጋታቱ ክእክብ ከም ዘይኽኣለን ብሕጽረት ፋይናንስ ጠጠው ዝበሉ ፕሮጀክታት ከም ዘለውን፡ ጸብጻባት መንግስቲ የመላኽቱ። ንምኻኑ ግን ኢህወደግ፡ ልምዓታዊ ፖሊሲ ዲዩ ዝኽተል ዘሎ?
