ኣይጎይን'፡ ኣብ ቆይቂ ዝኣተወትሎም ኣጋጣሚታት ውሑዳት ኣይነበሩን። "ኣድህቦይ ኣብ ትምህርቲ ስለ ዝነበረ፡ ዳርጋ ብግዲ እየ ናብ ጉያ ኣትየ" ትብል። 'እዛ ቆልዓ ግድን ተቐዳዳሚት ክትኸውን ኣለዋ' ኣብ ዝብል ውልቃዊ እምነቱ ዝጸንዐ ናይ ስፖርት መምህራ ዝነበረ ግን፡ ወላዲ ከተምጽእ ካብ ቤት ትምህርቲ ሰጒጉዋ። "ወለደይ'ውን ከማይ ኣይኸውንን'ዮም ዝብሉ ነይሮም። ድሓር ግን እቲ መምህር፡ ወለደይ ሒዘሉ ምስ ከድኩ፡ ብዛዕባ ስፖርት ንኹላትና ዝኸውን ምህሮ ሂቡ'ዩ ሰዲዱና" [ሰሓቕ] ትብል። መምህራና ኣብ ኣትሌቲክስ ብዝርኣይዎ ዓቕሚ ለተሰንበት ተደሪኾም ነዚ ንጥፈት ንክትደፍኣሉ ብምግባሮም ግን፡ ሕጂ ኣብ ዓበይቲ ዓለማዊ ውድድራት ስፖርት ሽማ እተጽሕፍ ዘላ ንእስቲ ኣትሌት ክትኸውን በቒዓ'ላ። "ኣብ 2003 ወረዳ ሰሓርቲ ሳምረ ወኪለ ኣብ ናይ ክልል ውድድር ተሳቲፈ። ድሕሪኡ እቲ ስፖርት ሰሓቢ ምኻኑ ርእየ። ንስፖርት ፍቕሪ ክሓድረኒ ምስ ጀመረ ድማ እናፈተኹዎ መጺአ"። ጓል 21 ዓመት ኣትሌት ለተሰንበት ግደይ፡ ኣብ ትግራይ ወረዳ ሰሓርቲ ሳምረ እያ ተወሊዳ ዓብያ። ንስፖርት ዝነበራ ዝንባለ ተቐይሩ ናተይ ኢላ ምስ ሓዘቶ፡ ብቐሊሉ ዘይስገር ማሕበረሰባዊ "ኣብ ገጠር እየ ዓብየ፤ ኣይኮነን'ዶ ክትጎይዪ ክዳንካ ቀይርካ ክትኸድ ባዕሉ ጽዕንቶ ኣለዎ፤ ብስክፍታ'ዩ። ኣነ ግን ድሕሪ እቲ ናይ ክልል ውድድር፡ ናይ ሰብ ነገር ገዲፈ፡ ኣብ ስርሐይ ከተኩር ጀሚረ"። ከባቢያውን ሃገራውን ውድድራት ኣትሌት ለተሰንበት ብ2005 [ኣቆጻጽራ ኢትዮጵያ]፡ ኣብ ኣኽሱም ኣብ ዝተኻየደ ውድድር 2ሽሕ ሜትሮ ቀዳመይቲ ክልል ወኪላ ኣብ ሻሸመኔ ኣብ ዝተኻየደ ውድድር ብ2ሽሕን 3ሽሕን ሜትሮ ብምስታፍ፡ ብኽልቲኡ ወርቂ ሜዳሊያ ብ2005 ብውድድር መሰናክል ትግራይ ወኪላ ተወዳዲራ፤ 3ይ ደረጃ ወጺኣ ኣትሌት መሰረት ደፋርን ኣትሌት ቀነኒሳ በቀለን፡ ናተይ ኣርኣያ ኢላ ትረቑሖም ኣብ 2006 [ኣቆጻጽራ ኢትዮጵያ] መስከረም ስሩዕ ስልጠና ኣብ ትራንስ ጀሚራ ምንጪ ስእሊ, Getty Images መግለጺ ስእሊ, ኣትሌት ለተሰንበት ግደይ፡ 22 ግንቦት 2016 ኣብ ኔዘርላንድ ሄንግሎ ኣብ ዝተኻየደ ውድድር 5000 ሜትሮ ኣትሌት ለተሰንበት ግደይ፡ ብውድድር ጉያ በረኻ ወይ መሮር እያ ትፍለጥ። ዝዓበየትሉ ወረዳ [ሰሓርቲ ሳምረ] ወኪላ ኣብ ኣክሱም ኣብ ዝተኻየደ ናይ ሰገናት ውድድር ክልተ ሽሕ ሜትሮ ክትዕወት ከላ፡ ነዚ ሕጂ ከትሃንጾ ዝከኣለት ዓቕሚ ኣትሌቲክስ እተዕብየሉ ኣጋጣሚ ፈጢሩላ። ትካል ትራንስ ኢትዮጵያ፡ ብ2005 መወዳእታ ወርሒ ሓምለ ናይ ኣትሌቲክስ ዘፈር ክሕዝ እንትዳሎ፡ ንኣሰልጣኒ ሃይለ እያሱ፡ ኣሰልጣኒ ኣትሌቲክስ ትራንስ ኢትዮጵያ ገይሩ ቖጺሩ። ሽዑ ሽዱሽተ ደቂ ኣንስትዮን ሽዱሽተ ደቂ ተባዕትዮን ምቑጻር'ውን መደቡ ነይሩ። ኣሰልጣኒ ሃይለ እያሱ፡ ነዚ መደብ ረቛሒታት ኣማሊአን ካብ ሞንጎ ዝረኸበን ደቂ ኣንስትዮ ድማ ኮነት። "ኣሰልጣኒየይ'ዩ ኣብዚ ደረጃ ከብጽሐኒ ዝኽኣለ" ንእትብሎ ኣሰልጣኒኣ ሃይለ እያሱ ድማ ረኺብናዮ። ለተ ወይ ድማ ቻይና [ኣብ ሃገረ ቻይና ንመጀመርታ ግዘ ኣብ ዝተኻየደ ዓለማዊ ውድድር ጉያ በረኻ ስለ ዝስዓረት]፡ እንክብል ዝጽውዓ ኣሰልጣኒ ሃይለ፡ ካብቶም 12 ቖልዑ ኣጉሊሑ ካብ ሞንጎ ዝሓዞም ሓንቲ እያ። "ናብ ትራንስ ክትጽምበር ፍቓዳ ክረክብ ከዘራርባ ከለኹ፡ ጌና ቜልዓ ስለ ዝነበረት ብዙሕ ዝንባልኣ ናብ ትምህርቲ እምበር ናብቲ ስፖርት ኣይነበራን። ድሓር ንስድርኣ'የ ኣዘራሪበ" ዝብል ኣሰልጣኒ ሃይለ፡ "ከምቲ ዝፍለጥ ማሕበረሰብና፡ ክንወልድ ክንዝምድ እምበር ከምዚ ዝበለ ነገር ኣይደልን'ዩ፤ ንሶም'ውን ቁሩብ ስክፍታ ነይሩዎም" ኢሉ። ብቐጥታ ካብቲ ወረዳ ተሓርያ ናብ ጋንታ ኣትሌቲክስ ትራንስ ዝተጸምበረት ኣትሌት ለተሰንበት፡ ቅድሚኡ ብዙሕ ልምምድ ስለ ዘይነበራ ስፖርታዊ ዓቕማ ብዙሕ ኣይነበረን። "ግን፡ ኣዳማጺት፣ ዝበልካያ ሰራሒት፣ ብትልሚ ናይ ምኻድ ልዑል ዓቕሚ ዘለዋ ሰብ ስለ ዝኾነት፡ ቐልጢፋ ካባይ ንላዕሊ ከይዳ። ብናተይ ስልጠናን ትልምን ስለ እትኸይድ፡ ኣነ የቸኩላ እምበር ራኢኣ ነዊሕ'ዩ። ኣነ ኩሉ ብእግርኺ'የ ዝብላ" ክብል ኣሰልጣኒኣ ይገልጻ። ምንጪ ስእሊ, Getty Images መግለጺ ስእሊ, ኢትዮጵያ፡ ብናይ መናእሰይ ውድድር ጉያ መሮር ኣብ ቻይና ተሳቲፋ፡ ለተሰንበት ግደይ ተዓዊታ ሜዳሊያ ወርቂ ኣምጺኣ ዓወታት ኣትሌት ለተሰንበት ብ2015 ኣብ ቻይና ኣብ ዝተኻየደ ውድድር ጉያ መሮር፡ ብመናእሰይ ብሽዱሽተ ኪሎ ሜትሮ ተወዳዲራ ወርቂ ኣምጺኣ። ኣብ 17 ዓመታ፡ ኣብ ውሽጢ 15 ዓመት ብደቂ ኣንስትዮ ተዓዋቲት እታ ብዕድመ ዝነኣሰት ኣትሌት ኮይና 2016፡ ኣብ ሄንግሎ ብ5ሽሕ ሜትሮ ተቐዳዲማ ብ14፡58፡44 ውድድራ ብምዝዛም ተዓዊታ 2017፡ ኣብ ካምፓላ ብትሕቲ 20 ውድድር ሽዱሽተ ኪሎ ሜትር ጉያ መሮር ተዓዊታ ወርቂ ኣምጺኣ 2018፡ ኣብ ኣሜሪካ ኣብ ዝተኻየደ ውድድር ብ5ሽሕ ሜትሮ ብምስታፍ ብ14፡30፡29 ብምእታው ተዓዊታ 2019፡ ብውድድር ጉያ መሮር ብኣባጽሕ ደቂ ኣንስትዮ ተሳቲፋ። ኣብ ዶሃ ኣብ ዝተኻየደ ቻምፒዮን ሺፕ ኣትሌቲክስ ድማ፡ ብ10 ሽሕ ሜትሮ ካልአይቲ ወጺኣ ኣብዚ ዓመት ብ5ሽሕ ሜትር፡ ብዳያመንድ ሊግ ለተሰንበት ግደይ ካልአይቲ እያ፡ ሲፈን ሀሰን ትቕድማ ኣብ ዴንማርክ ኣብ ዝተኻየደ ውድድር ጉያ መሮር ኣባጽሕ ሳልሳይ ሜዳሊስት'ያ ኣብዚ ሰሙን ድማ ኣትሌት ለተሰንበት ግደይ ብደረጃ ዓለም ኣብ ኔዘርላንድ ኣብ ዝተኻየደ ቅድድም ጉያ 15 ኪሎ ሜትሮ፡ ተመዝጊቡ ዝነበረ ክብረወሰን ብምምሕያሽ ቀዳመይቲ ኮይና ተዓዊታ እቲ ቅድድም ንኽትዛዝም 44 ደቂቕን 21 ካልኢትን ዝወሰደላ ኮይኑ፡ እቲ ክብረወሰን ብኬንያዊት ተቐዳዳሚት ጆይሲሊን ጄፕኮስጌይ እዩ ተታሒዙ ጸኒሑ ኣብዚ ዓመት፡ ኣብ ኳታር ዶሃ ኣብ ዝተኻየደ መበል 17 ሻምፒዮና ኣትሌቲክስ ዓለም፡ ኣብ ቅድድም 10 ሽሕ ሜትሮ ዝተሳተፈት፡ ለተሰንበት ግደይ ንኢትዮጵያ ብሩር ከም ዘምጽአት ይዝከር። ኣብዚ ውድድር ንምስታፍ፡ ኣብ ሆላንድ ኣብ ዝተኻየደ መጻረዪ መን ንኢትዮጵያ ወከለ ብሉጽ ሰዓት ጎያ እያ። ኣብ ኳታር ተሰሊፋ ግን፡ ብሲፋን ሃሳን ተቐዲማ ሜዳሊያ ብሩር'ያ ምምጻእ ክኢላ። ብ5ሽሕ ሜትሮ ርሕቐት'ውን ክትወዳደር ምድላዋት ዝነበራ ኣትሌት ለተሰንበት፡ ኣብዚ ውድድር "ወርቂ እተምጽአሉ ዕድል'ኳ እንተነበረ፡ እቲ ሃገራዊ ፌደሬሽን ግን ከሰልፋ ኣይከኣለን" ዝብል ኣሰልጣኒኣ ሃይለ እያሱ፡ "ከምቲ ዝፍለጥ ኣብ ሃገርና መንፈስ ምቅድዳው የለን። ኣብ ክልቲኡ ተሰሊፋ'ኳ እንተነበረት ተመሊሳ እያ ወጺኣ" ኢሉ። ኬኒያዊት ሄለን ኡብሪ ነዚ ውድድር ክትዕወተሉ ከላ፡ ለተሰንበት እዚ ውድድር ክትዕወተሉ ምኽኣለት ነይራ ኢሉ ዝኣምን ሃይለ፡ "ብዘይምስታፋ ግን ካብቲ ዓለማዊ ኮሚቴ ውድድርን ዝፈረመትሉ ኩባኒያን 120 ሽሕ ዶላር ስኢና" እዩ ዝብል። በዚ ምኽንያት፡ ናብ ፌደሬሽን ኣትሌቲክስ ኢትዮጵያ ጥርዓን ከም ዘቕረቡ'ዩ ዝገልጽ። "ኣብ ህዝቢ ጽቡቕ ፍቕሪ'ኳ እንተለዋ፡ ኣብ ገለ ኣሰልጠንትን ፌደሬሽንን ግን ቅሩብ ጸገማት ኣሎ። እታ ናይ ሃገርና ኩነታት ከምኡ ኢሉ ዝቕጽል እንተኾይኑ ግን ከም ኣሰልጣኒ፡ ናብ ካልእ ዓዲ ክትቕይር ይሓስብ እየ" እዩ ዝብል። ለተሰንበት ግደይ፡ ኣብዚ ዓመት ኣብ ዴንማርክ ኣብ ዝተኻየደ ቻምፒዮንሺፕ ጉያ መሮር፡ ሳልሳይ እያ ወጺኣ። "ቀዳማይ ንምውጻእ ፈቲነ፡ ቁሩብ ኣብ ጽቡቕ ስምዒት ስለ ዘይነበርኩን እቲ ቦታ ዝነበሮ ትሕዝቶ ስለ ዘጸገመለይን ግን፡ ኣብዚ ሳልሳይ ወጺአ"። እንተኾነ ሕጂ'ውን፡ ብተደጋጋሚ ብዛዕባ ሓንቲ ነገር ትዛረብ። "ዓለም ሻምፒዮና ኦሎምፒክ ቐዳመይቲ ብምውጻእ፡ ብተደጋጋሚ ብምዕዋት ሪከርዳት ከመሓይሽ፣ ሃገረይ ከጸውዕ'የ ዝደሊ። ኣብ ሞንጎ ዘጓንፉ ማሕለኻታት እኳ እንተሃለው። ንቐጻሊ፡ ጽቡቕ ነገራት ክሰርሕ፡ ንማሕበረሰብ ዝሕግዙ ምግባራት ሰናይ ክህልወኒ'ዩ ኢለ ይኣምን' እያ ትብል። ዜናታት ሕብረት ኣውሮጳ ኣብ ትግራይ ገበናት ኲናት ተፈጺሙ ክኸውን ከምዝኽእል ስክፍትኡ ገሊጹ16 ጥሪ 2021 ቦቢ ዋይን፡ “ንህይወተይን ህይወት በዓልቲ ገዛይን ተጨኒቐ ኣለኹ”ቅድሚ 7 ሰዓታት ስለምንታይ ንፓትሪስ ሉሉምባ ምዝካር ኣድለየ?ቅድሚ 6 ሰዓታት ኣዘራረብቲ ዛዕባታት እናኸረረ ዝመጽእ ዘሎ ጎንጺ ዶብ ኢትዮጵያን ሱዳንን14 ጥሪ 2021 ክልል ኦሮሚያ፡ መምህር ኪቲላ ጉዳታ ስለምንታይ'ዩ 'ተረሺኑ'?12 ጥሪ 2021 3:42 ቪድዮ, ብዛዕባ ፕረዚደንታዊ መረጻ ኡጋንዳ እንታይ ትፈልጡ?, ዕምሪ ፈነወ 3,4212 ጥሪ 2021 ኣብ ኣፍሪቃ ዘሎ መዓልታዊ ዝርገሐ ኮሮናቫይረስ ዘርኢ ሰሌዳ24 መጋቢት 2020 ሱዳን ኣብ መስርሕ ልዝብ ግድብ ሕዳሰ ኣይተሰማመዐትን11 ጥሪ 2021 ምስ ሱዳን ዘሎ ምስሕሓብ ‘ዶብ ናብ ዝነበሮ ተመሊሱ ብሰላም ክፍታሕ ኣለዎ’- ኢትዮጵያ7 ጥሪ 2021 ቦይንግ 737 ነፋሪት ኢንዶኔዥያ ዝወደቐትሉ ከባቢ ተፈሊጡ ተባሂሉ10 ጥሪ 2021 ኣብ ኣብያተ ማእሰርቲ ስዑዲ ዓረብ ዝሳቐዩ ኢትዮጵያውያን፡ መንግስቲ ናብ ዓዶም ክመልሶም ይምሕጸኑ7 ጥሪ 2021 ኣቶ ጃዋር መሓመድ ዝርከቦም ክሱሳት ሎሚ ኣብ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም12 ጥሪ 2021 ብብዝሒ ዝተነበ 1 ላዕለዎት መሪሕነት ህወሓት ትማሊ ናብ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም 2 ኣብ 50 ግዝኣታት ኣመሪካ ብኣጽዋር ዝተዓጀበ ተቓውሞ ከይካየድ ተሰጊኡ 3 ኡጋንዳ፡ ፕረዚደንት ዩወሪ ሙሰቨኒ ከምዝተዓወተ ተገሊጹ 4 ወድብ ኣንጌላ መርክል፡ ሓድሽ ኣቦ መንበር መሪጹ 5 ሕብረት ኣውሮጳ ኣብ ትግራይ ገበናት ኲናት ተፈጺሙ ክኸውን ከምዝኽእል ስክፍትኡ ገሊጹ 6 ኣብ ትግራይ ምሉእ ኣገልግሎታት መብራህትን ስልክን መዓስ ክጅምር ይኸውን?
