"ጸላኢ ጻላኢየይ ፈታዊየይ" ምፍልላይ ምንኣሳ ንሞት 'ግራቶም ባሕሪ'ዩ፡ ብዕራዮም ድማ ጃልባ' ደቡባዊ ቀይሕ ባሕሪ፡ መሬታዊ ክፋሉ ኣጻምእን ስሑው ብዝሒ ህዝቢ ዝርከቦ ሓደ ካብ 6 ዞባታት ኤርትራ'ዩ። ቀንዲ ነበርቲ ናይቲ ዞባ ብሄረ ዓፋር ምዃኖም ይፍለጥ- ዋላ'ኳ ገለ ማሕበረሰባት ዓፋር ኣብ ዞባ ሰሜናዊ ቀይሕ ባሕሪ'ውን ተጠቓሊሎም እንተለዉ። ድሩት ሕርሻዊ ንጥፈታትን፡ ኣካል መነባብሮ ህዝቢ'ቲ ከባቢ'ኳ እንተኾነ፡ ቀንዲ ምንጪ እቶት ናይቲ ኣብ ገማግም ቀይሕ ባሕሪ ዝርከብ ዞባ ግን ጉስነት፡ ምግፋፍ ዓሳን ንግድን'ዩ። ብፍላይ ኣብቲ ካብ ማእከላት ንግዳዊ ንጥፈታት ዝኾና ከተማታት ኤርትራ (ኣስመራን ባጽዕን) ዝረሓቐ ከባቢታት፡ ቀንዲ ታሪኻዊ ንግዳዊ ምትእስሳሩ፡ ምስ የመን፡ ጂቡቲን ኢትዮጵያን እዩ። እቲ ኣብ ኤርትራ ተኣዊጁ ዘሎ መምርሒታት ዕጽዋ ድማ፡ ነዚ ቀንዲ መትንታት መነባብሮ ህዝቢ ዝትንክፍ ብምዃኑ፡ እቲ ጸገም ዝያዳ ከም ዝዓዘዘ ተጣበቕቲ መሰላት ህዝቢ ናይቲ ዞባ የማርሩ። "ግራቱ ባሕሪ'ዩ፡ ዝጥቀመሉ ንዋት ድማ ብዕራይ ወይ ገመል ዘይኮነ ጃልባ'ዩ" ይብል ዋና ኣካያዲ፡ ውድብ ሰባዊ መሰላት ዓፋር ቀይሕ ባሕሪን ጋዜጠኛን፡ ኣቶ እስማዒል ጋባይታ። ኣቶ እስማዒል፡ እዚ ንቡር ናይ ባሕሪ ምንቅስቓሳት ተኣጊዱ ምህላዉ እቲ ካብቲ ባሕሪ ዝነባበር ህዝቢ ኣብ ጸገም ኣትዩ ከም ዘሎ ይዛረብ። ካልእ ተጣባቒ ሰባዊ መሰላት ኢብራሂም ኣሕመድ (ዓፈረንሲስ) ብወገኑ፡ "እቲ ዝተወስደ ናይ ዕጽዋ ስጉምቲ ወታሃደራዊ እምበር፡ ጥዕናዊ ኣይመስልን'ዩ" ክብል ይኸስስ። መንግስቲ ኣብቲ ከባቢ እኽሊን ሽኮርን የከፋፍል (ይሸይጥ) ከምዘሎ ዝገለጸ፡ ኢብራሂም፡ ከም ዘይትን ካልኦትን መሰረታዊ ሃለኽቲ ዘይብሉ ምዃኑን፡ "እቲ ህዝቢ ኣብ ትሕቲ ዓጸቦን፡ ጥሜትን" ከምዘሎ ይገልጽ። ሚኒስተር ዜና ኤርትራ ኣቶ የማነ ገብረመስቀል፡ ኣብ ትዊተር ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ፡ ገፈፍቲ ዓሳ ዞባ ደቡባዊ ቀይሕ ባሕሪ፡ ንመምርሒታት ኮቪድ-19 ብዘኽብር መንገዲ ይገፉ ከምዘለዉ'ኳ እንተገለጸ፡ ኣታዊታቶም ይጎድል ከምዘሎ ግን ኣይሓብአን። እቶም ተጣበቕቲ ግን፡ እዚ ነቲ ክወጽእ ዝቐነየ ጸብጻባት ንምህዳእ ዝዓለመ ሓቅነት ዘይብሉ ሓበሬታ'ዩ ክብሉ ነጺጎሞ። ብ1 ሚያዝያ ላዕለዋይ ሓይሊ ዕማም ምክልኻል ኮሮናቫይረስ ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ፡ "ኣብ ገጠር ኣብ ማሕረስን ምፍራይ ጥሪትን ካልእ ኣገዳሲ ልምዓታዊ ስራሕን ዝተዋፈሩ ዜጋታት፡ ስርሖም ክቕጽሉ'ዮም" ዝብል መምርሒ ሂቡ ነይሩ። ይኹን እምበር፡ ብዛዕባ ገፈፍቲ ዓሳ ግን ብንጹር ዝሃቦ መምርሒ ኣይነበረን። ብዕለት 22 ሚያዝ ዝወጸ መምርሒ ናይቲ ሓይሊ ዕማም'ውን እንተኾነ፡ እቲ ዕጽዋ ከም ዝቕጽልን፡ ኣብ ሂወት ዜጋታት ጸቕጢ ከም ዝፈጥር ሓቢሩ። "ኣብ ዕለታዊ መነባብሮ ህዝቢ ብፍላይ ኣብ'ቶም ካብ ኢድ ናብ ኣፍ ዝናብራኦም ዜጋታት ዘለዎ ጽልዋ ቀሊል ከምዘይኮነ ርዱእ'ዩ" ኢሉ። ብዝተፈላለዩ ውልቀሰባትን ማሕበረኮማትን ዝግበር ወፈያታት ከም ዘሎ መንግስታዊ ማዕከናት ዜና ብቐጻሊ'ኳ የቃልሓ እንተለዋ፡ ብወገን መንግስቲ ነቶም በቲ ዕጽዋ ኣጸቢቑ መነባብርኦም ብኣሉታ ዝተጸልወ ደገፍ ከምዘይገበረ ጸብጻባት ካብታ ሃገር ይሕብሩ። እዞም ተጣበቕቲ ከም ዝብልዎ ድማ፡ ዋላ'ኳ ህዝቢ'ቲ ከባቢ ብዙሕ ኣብ ናይ ወጻኢ ዝርከቡ ቤተሰብ ዝሰድዎ ግንዘብ ዘይምርኮስ እንተኾነ፡ እቲ ዝርካቡ ዝስደድ ድማ ብሰንኪ ለበዳ ተዓናቒፉ ከምዘሎን፡ ሸርፊ'ውን ከምዝጎደለን ይዛረቡ። እቲ ናብ ዞባ ደቡባዊ ቀይሕ ባሕሪ ዝስደድ ገንዘብ፡ ናብቲ ከባቢ ዘለዋ ሃገራት፡ የመን፡ ጂቡቲን ኢትዮጵያን፡ ምስ ተላእከ በቶም ዝመላለሱ ነጋዶን ገያሾን ናብቲ ዝተመደበሉ ቦታን ሰብን ክሳብ ክበጽሕ ነዊሕ ግዜ ይወስደሉ። ምንጪ ስእሊ, Yemane G. Meskel ብዛዕባ ኮሮናቫይረስ ክትፈልጥዎ ዝግባእ ሓበሬታታት ኮሮናቫይረስ፡ ኣብ ቀረባ ግዜ መድሃኒት ይርከብ'ዶ ይኸውን?
