ዳህሳስ ብረታዊ ተጋድሎ ህወሓት ወዲ ሓፍቱ ብርሃነ መስቀል፡ ኣብ መትከሉ ሓመድ እንትድበ፡ ዓባይ ሓፍቱ ኣብ ገንበሩ ደው ኢላ፡ ወደይ ከ እንትትብሎ፡ "ረጊፅክዮ ዘለኺ መሬት መቓብር ውላድኪ ምዃና እንተትፈልጥስ እንታይ ኰን ምበልኪ" ብምባል ብልቡ ተዛሪቡ ንሓፍቱ ዝሰነየ ቀባፅ ምዃኑ ኣንገረ።እዚ ሰብ'ዚ ኣብ ታሪኽ ህወሓት ፍሉይ ስፍራ ኣለዎ። ርህሩህን ተባዕን ተሰምዩ፤ኵናት መሪሑ ብምዕዋት ዘይርብርብ፡ ኣካላቱ ብጓህሪ ዓረራት ሚሒ መሲሉ፡ ንሞት ዝሰዓረ ኣዳም ተባሂሉ ብዓወት መሰስ በለ። መግለጺ ስእሊ, በዓልቲ ቤት ሓየሎም ኣርኣያ ተጋዳሊት ኣልጋይነሽ መለስ ሓየሎም ኣርሓ ኣዳም ሰራዊት ህወሓት ኣብ ዘይወዓልዎ ኣንፃር ደርግ ተንኰል ትኣልሙ ነይርኩም፤ ብደውና ክትቀብሩና ኣፍራዛ ኣብሊሕዅም መቓብርና ኣብ ዋላኻ ግራት ኣዕሚቝኩም ኩዒትኩም ዝተብሃሉ ሰባት፡ ኣብ ካርሸሊ ቤት ማእሰርቲ መቐለ ተዳጕኖም ነበሩ። ፀሓይ ብዝፀደቐት ቁፅሪ ናብ መርሸንቲ እናተፀውዑ ነታ ዓለም ብላሽ ይሰናበቱ ነበሩ። ነዞም ተረፍ ሞት ካብ ጓጓ ደርግ ንምንጋፍ ሊቃውንቲ ኵናት ድቃስ ስኢኖም ሜላ መሃዙ። ሓየሎም ክሳብ ናብ መስመር ሰራዊት ደርግ ዝርከብሉ ከባቢ ብምእታው መንገዲን ጓል መንገድን ኣፅነዐ። ፍሉይ ኩማንዶ እውን ኣሰልጠነ። ምስ ብፆቱ ነቲ ስርሒት ኣብ ሑፃ ስኢሉ ወደአ። ኣብ ውድቕቲ ለይቲ 1300 እሱራት ብፀልማት ደርገፍ እናበለ ናብ ሓራ መሬት ኣውፂኡ ሓርነቶም ኣወጀ። እዚ ኹሉ ዝኸውን ዘሎ ብ1978 ዓ.ም እዩ። ብድሕሪኡ ሓየሎም ኣርሓ ኣዳም ሰራዊት ህወሓት ኰይኑ፡ ኣብ ኵናት እውን ቀላሳይ ጐብለል ኰነ። እንትብል እንትብል ሜጄር ጀነራል ዝበሃል ቈፅሊ ማዕረግ ኣብ ማእገሩ ረጊጉ። ስሙ ኣብ ምድሪ ሃገረ ኢትዮጵያ፡ ኣብ ልቢ ብዙሓት ሰፈረ። ወለዲ ራያ ዓዘቦ ዘዝተጠነሰ ቈልዓ ሓየሎም ዝብል ስም ንምሃብ ተሃንጠዉ። ሎሚ ልዕሊ 900 መናእሰይ ራያ ሓየሎም ኢልካዮም ኩሎም ቈላሕ ይብሉ። ኣብ ሓደ እዋን እውን ኩሎም እቶም ስሙ ዝወሰዱ ቖልዑ ተጸዊዖም ኣብ ቅርዓት ተሰሊፎም ነይሮም። እሞኸ!
