ለውጥን መልክዕ ሚዲያን ዓለማዊ መዓልቲ ናጽነት ሚዲያ እዚ ዓመት ኢትዮጵያ ዘአንገደቶ ኮይኑ፡ ሚዲያ ኣብ ምርጫን ኣብ ህንጸት ዲሞክራስን ዘለዎ ግደ ንሰለስተ መዓልታት ኣብ ዝተኻየደ መድረኽ ዘተ ተዳህሲሱ'ዩ። ነባራት ጋዜጠኛታት ፍሬው ኣበበን ስመኝ ይግዛውን፡ ብዛዕባ ናጽነት ሚዲያ ኢትዮጵያ እንተልዕሉ፡ ካብ ሕሉፍ ዓመታት ብዝሓሸ ኣብዚ ሕጂ እዋን ብዛዕባ ዝርአይ ኣንጻራዊ ለውጢ ይዛረቡ። ተኣሲሮም ዝነበሩ ጋዜጠኛታት ተፈቲሖም፣ ተሰዲዶም ዝነበሩ ድማ ናብ ኣዶም ተመሊሶም'ዮም። ተኣጊዶም ዝነበሩ ማዕከናት ዜና ድማ ኣብ ውሽጢ ዓዲ ክሰርሑ ጀሚሮም ኣለው። እቲ ሚዲያ ብናጽነት ንክንቀሳቐስ ግን እዚኦም ጥራሕ እኹላት ኣይኮኑን ይብል ጋዜጠኛ ፍሬው። "ቀልጢፍካ ሓበሬታ ናይ ምርካብ መሰል ኣይተለወጠን። እቲ ቀዳማይ ሚኒስትር ሓዊሱ በሩ ንጋዜጠኛታት ክፉት ኣይኮነን፤ እንትደልዩ ጥራሕ ሚዲያታት ንምጥቃም'ዮም ዝጽውዑ" ዝብል ፍሬው፡ ኣብ ውሽጢ ሓደ ዓመት'ኳ ክልተ ግዘ ጥራሕ'ዩ እቲ ቀዳማይ ሚኒስትር ምስ ጋዘጠኛታት ተራኺቡ ይብል። ናይ ካልኦት ኣብያተ ዕዮ መንግስቲ'ውን እንተኾነ፡ "ካብ ሕሉፍ ዝበኣሰ ኮይኑ፡ ምስቲ ዝበሃል ለውጢ ሓቢሩ ዘይኸይድ ኩነታት'ዩ ዘሎ" ኢሉ። ኣብታ ሃገር ዘሎ ለውጢ ብቐሊሉ ዝርአ ኣይኮነን ዝበለት ጋዜጠኛ ስመኝ ይግዛው ድማ፡ ጋዜጠኛታት ዋጋ ዝኸፈልሉ ግዘ ስለ ዝነበረ ሕጂ ንጋዜጠኛታት ናጽነት ዝተርኣየ ለውጢ ልዑል ቦታ'የ ዝህቦ ትብል። እዚ ኮይኑ ግን ሞያዊ ሓላፍነት ዝተጸምበሮ ኣገባብ ጸብጻብ ፍጻሜታት ከም ዘይትዕዘብ ትዛረብ። "መብዛሕትኡ ናብ ስምዒታውነት [ሰንሴሽናል] ዝዘንበለ'ዩ። መንግስቲ ኣንፈት ዘትሕዙ፣ ዝፍትን ፖሊሲኡ ክፍትሽን ከዐርን ዝገብር ጽዕንቶ ዝፈጥሩ ዘይኮኑ፤ ንኣሽቱ ረብሓ ዘይብሎም ኣጀንዳታት ሓቲሞም ዝወጽኡ'ዮም" ክትብል ነቲ ዘሎ ዘይምምጥጣን ትገልጾ። ንሓላፍነት ጋዜጠኝነት መሰረት ዝገበሩ ድዮም ኢልካ እንተሓቲትካ ድማ፡ "እንሪኦ ነገር ብዙሕ ኣብ ሃገር ብዲሞክራስን ነጻነትን ከዘሰጉም ዝኽእል'ዩ ኢለ ኣይሓስብን' ኢላ። ምንጪ ስእሊ, Getty Images ቅድም ኢሎም ናጽነት ፕሬስ ዝፈቕዱ ሕግታት ኣብቲ ሕገ መንግስቲ'ኳ እንተሰፈሩ ንተግባራውነቶም ግን ዓንቀፍቲ ዝኮኑ ነገራት ነይሮም'ዮም ዝብል ዋና ዳይሬክተር በዓል መዚ ብሮድካስት ኢትዮጵያ ኣቶ ጌታቸው ድንቁ፡ ጋዜጠኛታት ብዝሰርሑዎ ስራሕ ክእሰሩን ናብ ፍርዲ ክቐርቡን ምጽንሖም ሓቢሩ። ሚዲያ ናጻ ነይሩ'ዩ ምባል ከም ዝኸብድ ዝገለጸ እቲ ዳይሬክተር፡ ሕጂ ኢትዮጵያ ኣብ ናይ ፕሬስ ናጽነት ዘርኣየቶ ለውጢ ኣርብዓ ደረጃ ክተመሓይሽ ዝገበረ ኣብ ውሽጢ ሓደ ዓመት ዝመጽአ ዘይተለመደ ለውጢ'ዩ ይብል። ሕጂ እቶም ዓገትቲ ዝነበሩ ኣዋጃትን ሕግታትን ተኸሊሶም ክመሓየሹ ዝገብር ምድላው ከም ዘሎ ዝሓበረ ኣቶ ጌታቸው፡ በዚ ሚዲያ ናጽነት ረኺቡ ንሕብረተሰብ እወንታዊ ግደ ዘለዎን ሃናጺ ስራሐዕቲ ክሰርሑን ተስፋ ንገብር ኢሉ። ሚዲያታት ሕጂ ናጽነት እንተረኸቡ'ውን ኣብ ትክክለኛ መገዲ የለውን ንዝብል ርኢይቶ ምላሽ ዝሃበ እቲ ዳይሬክተር፡ "ትዕግስቲ የድሊ'ዩ። እቶም ሚዲያ ብዘድልዮም መገዲ ምሕጋዝ'ውን ካብ መንግስቲ ትጽቢት ዝግበር ስለ ዝኾነ፡ ኣብ ቀጻሊ ጋዜጠኛታት ንምብቃዕ ዝተትሓዙ መደባት ኣለው" ኢሉ። በዚ ሓሳብ ዘይትሰማማዕ መምህር ጋዜጠኝነትን ኮሚዩኒኬሽንን ዩኒቨርሲቲ ኣኽሱም ወይዘሮ ኤደን ንጉሰ፡ ሚዲያታት ተዓፊነን መንግስቲ ተቆጻጺርወን'ዩ ዘሎ ዝብል እምነት ከም ዘለዋ ተዛሪባ። "ሕዚ ዘሎ መንግስቲ ሚዲያ ብጣዕሚ ዝጥቀም'ዩ። እንትርፎ ነፍሲ ወከፍ ምንቅስቓስ እቲ መንግስቲ፡ ሕብረተሰብ ኣበይ ይውዕል'ሎ?
