ዋላ እኳ መራሒ መሰጋገሪ ወታደራዊ ቤት ምኽሪ ዓብደልፋታሕ ኣል ቡርሃን እንተኾነ፡ እቲ ኣብ ቅድሚት ዝስራዕን ምስ ዲፖሎማሰኛታት ምዕራብን ዝርርብ ዘካይድን ግን ሐመቲ ኢዩ። ሐመቲ በቶም ኣብ ግዜ ግጭት ዳርፉር ንምልሻ ጃንጃዊድ ዘቖሙ ፖለቲከኛታት ደገፍ ከም ዘለዎ ኢዩ ዝንገር። እቲ ካብ ግብጺ፡ ሕቡራት ኢማራት ዓረብን ሱዕዲ ዓረብን ዝረኸቦ ደገፍ ድማ ተወሳኺ ሓይሊ ይህቦ። እዘን ሃገራት ምርግጋእ ሱዳን ዘገድሰን እኳ እንተኾነ፡ ኣብ ልዕሊ ወታደራዊ ቤት ምኽሪ እገዳ ከንብራ ኢልካ ምሕሳብ ግን ዘይመስል ኢዩ። ይኹን እንበር፡ ስዑዲ ዓረብ፡ ኣብ ሱዳን ተፈጢሩ ዘሎ ምዕባለ ከም ዘተሓሳሰባ ብምግላጽ ክልቲኦም ወገናት ዘተ ክገብሩ ጸዊዓ። ብመሰረት ጸብጻብ ኣልጀዚራ፡ ሓመቲ ኣብ ወርሒ ግንቦት ናብ ሱዕዲ ዓረብ ብምኻድ ምስ ልዑል እታ ሃገር ተራኺቡ፡ ምስታ ሃገር ሓቢሩ ክሰርሕ ተረዳዲኡ ኢዩ። ኣብ 2003 ጎንጺ ዳርፉር እናሓየለ ኣብ ዝኸደሉ፡ ሐመቲ ኣብ ጎኒ ምንግስቲ ኮይኖም ዝዋግኡ እንዳታት ብምምልማሉ ናይ ፕረሲደንት ኣልበሽር ደገፍ ረኺቡ። ግህሰታት ሰብኣዊ መሰላት ፕረዚደንት ሱዳን ነበር ዑመር ኣልበሽር፡ ኣብ ዳርፉር ብዝተፈጸሙ ገበናት ኲናት፣ ዓሌታዊ ምጽናትን ገበናት ኣንጻር ሰብኣውነትን ብዓለም ለኻዊ ቤት ፍርዲ ገበነኛታት ክሲ ይቐርበሉ። ምንጪ ስእሊ, Getty Images መግለጺ ስእሊ, ተወርዋሪ ሓይሊ ኣብ ዳርፉር ግፍዒ ፈጺሙ ተባሂሉ ይኽሰስ ተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰላት ከኣ ንሐመቲ ኣብ ዳርፉር ከምኡ'ውን ኣብ ደቡባዊ ብሉ ናይልን ደቡባዊ ግዝኣታት ኮርዶፋን ንዝተፈጸሙ "ኣብ ልዕሊ ሰባት ዝፍጸሙ ምስቓያት፡ ቅትለትን ጾታዊ ዓመጽን" ብምምራሕ ይኸስዎ። ኣብ 2014ን 2015 ኣብ ዳርፉር ዝተኻየዱ ወፍርታት ጸረ-ዓመጽቲ፡ ሓይልታት ወሃቢ ህጹጽ ሓገዝ (ኣር.ኤስ.ኤፍ) ብሰራዊት ሱዳንን ሚሊሻታት ጃንጃዊድን ተሓጊዞም "ገዛውቲ ከም ዘቃጸሉን ዝዘመቱን፡ ንነበርቲ ከም ዝወቕዑ፣ ዝዓመጹን ዝቐተሉን" ሂዩማን ራይትስ ዋች የመልክት። ሐመቲ ብ19 ግንቦት 2014 ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፡ ኣር ኤስ ኤፍ ንህዝቢ ዳርፉር ይሕሉ ከም ዘሎ ተዛሪቡ ነይሩ። እቲ ሓይሊ ኣብ ልዕሊ ንጸጥታን ምርግጋእን ዜጋታት ስግኣት ዝኾኑ ኣካላት ስጉምቲ ከም ዝወስድ እውን ኣጠንቂቑ። ጉዳይ ዳርፉር ናብቲ ኣብ ካርቱም ዝተወለዐ ተቓውሞ ልሒዅ "ኩላህና ዳርፉራውያን ኢና" ከምኡ'ውን "ዳርፉር ዓድና'ያ፡ ሰውራ!
