"ኣቦይ ኣለዉና/ኣለዋና"፡ ቆልዑ ኣስመራ ኣብ ኮምቡሽታቶ እዚ፡ መብዛሕትኦም ናይ ግጥሚ፣ ልብወለድን ካልኦት ጽሑፋትን ኤርትራ ዝሓልፉዎ መስርሕ ሕትመት'ዩ። "ካልኦት ርዝን ዝበሉ ኣርእስታት ኣልዒልካ እንተጽሒፍካ፡ እቲ ናይ ምምያ ስራሕቲ ካብ ሕትመት ከጎናድበኒ'ዩ ኢልካ ስለ እትሰግእ፡ ኣብ ካልኦት ፍኹስ ዝበሉ ጽሑፋት ከምእተተኩር ይገብረካ፤ በዚ ምኽንያት ድማ ንግዚኡ ናብ ካልእ መዳያት ዘንቢለ ኣለኹ" ትብል መርሃዊት። ኣብዛ ዓለም፡ ስነ ጽሑፍ ኣብ ዝኾነ እዋን ግዳይ ዝተፈላለዩ ጸቕጢታት ክኸውን ምርኣይ ሓድሽ ኣይኮነን። ሰብ ሞያ ስነ ጥበብን ስራሕቶምን ድማ፡ እቶም ቀዲሞም በቶም ዝውሰዱ ስጉምታት ዝጥቀኑ ወይ ዝህሰዩ ምዃኖም ርዱእ'ዩ። ጥበብ ኣብ ውሽጢ ዝተመልኦ ጽሑፍ ዘይተኣደነ ሓይሊ ምህላው ስለ ዝእመን፡ መንግስታት ይኹኑ ውልቀ ሰባት ክፈርሑዎን ንዕኡ ቀይዲ ዘትሕዝ ስርዓት ምምያ ግብራዊ ክኸውን ክጠልቡን ምርኣይ ልሙድ'ዩ። ኤርትራ ካብዚ ናጻ ኣይኮነትን። እኳ ድኣስ፡ ብዓፈና ናጽነት ፕሬስ ካብ ዓለም ለኻዊ ተሓለቕቲ መሰላትን ሚዲያን ተደጋጋሚ ነቐፌታ ክበጽሓ ንዕዘብ። ንጉዳይ ምምያ ኤርትራ ዘይክሕድ ደራስን ጋዜጠኛን ሰለሞን ድራር፡ "እቲ ባይታ ንጹር'ዩ። እቲ ናጽነት ከምቲ ናይ ምዕራባውያን ኣይኮነን። መቓንካ ሓሊኻ ትጽሕፍ፣ ሓሳብካ ትገልጽ" ክብል ንምኽንያታውነት ምምያ ጽሑፋት ኤርትራ የረድእ። ደራሲ ሰለሞን ድራር፡ ዝኾነ ገደብ ዘይብሉ ዓውዲ የለን ኢሉ'ዩ ዝኣምን። ደራሲ ድማ እንትርፎ ከጓንፎ ዝኽእል ሕጽረት ገንዘብ፡ ብኸምቲ ንምምያ ዝድረኹ ነጥቢታት ተዓንቂፈ ኢሉ ክሓስብ ከም ዘይብሉ ይዛረብ። "እዛ ግጥምሲ ከምዚ ተስምዕ'ያ ዝብሃል ክህሉ ይኽእል ይኸውን። እተን ናይ ምምያ ነጥቢታት ግን፡ እቲ እትጽሕፎ ሕብረተሰብ ምስ ሕብረተሰብ ዘጋጩ፣ ኣብ ሞንጎ ሃይማኖታት ዝኣቱ፣ ንብሄራት ዘነኣእስ፡ ብሄር ንብሄር ዘባእስ ክኸውን የብሉን ዝብላ እየን፤ ካብዚ ወጻእ ኣብ ናትካ ናይ ፈጠራ ዓቕምን ናይ ምግላጽ ክእለት'ዩ ዝሙርኮስ" ክብል የረድእ። ህልው ኩነታት ስነ ጽሑፍ ኤርትራ ኣብ መበል 15 ክፍለዘመን ናብ ኤውሮጳ ዝተጋፍሐ ቴክኖሎጂ ሕትመት፡ ብ1863 [አቆጻጽራ ኤውሮጳ] ኣቢሉ ብሚስዮናት ካቶሊክ ናብ ባጽዕ ከም ዝኣተወ ይዝንቶ። ኣብ መበል 19 ክፍለ ዘመን ከኣ፡ ጽሑፍ ግእዝ ኣብ ዘመናዊ ስነ ጽሑፍ ክሕተም ጀሚሩ። ሕትመት ኣብ ዘይነበረሉ ግን ብኢድ ዝተጽሓፈት ጋዜጣ ከም ዝነበረትን፡ ካብ 1888 ክሳብ 1889 ገብረእግዚኣብሄር ጊላማርያም፡ ብትግርኛ ጋዜጣ ካብ ሞንጎ ዝጀመሩ ሙሁራት ተባሂሉ ይጥቀስ። መጽሓፍ ካብ ምንባብ፡ ምስማዕን ምርኣይን ዝፈትው ሰባት ውሑዳት ኣይኮኑን። ብፍላይ ኣብዚ ሕጂ እዋን፡ ብሕትመት ዝወጽኡ ወይ ዝቐርቡ ጽሑፋትን መጽሓፍትን፡ ብዲጂታላዊ ኣሰራርሓ እናተተክኡ ይመጽኡ ብምህላዎም፡ ዘተባብዕ ባህሊ ምንባብ ኣይትዕዘብን። ኣስመራ፡ ካብ ስነ ህንጻ ክሳብ መቓብር ሰብን ታንክታትን ድሕሪ ኵናት ዶባት ክልቲአን ሃገራት ዝተወልዱ መናእሰይ እንታይ ይብሉ?
