ምናልባት፡ ኣብ ጥንታዊት ግሪኽ ተጀሚሩ ክኸውን ይኽእል'ዩ ይብሃል። ክልተ ሰባት ዕጥቂ ከምዘይሓዙ ዘርእይሉ፡ ምልክት ሰላም እዩ ነይሩ። ኣብ ማእኸላይ ኤውሮጳ ድማ፡ ፈረሰኛ ወተሃደራት፡ ምስ ካልኦት ሰባት ክራኸቡ እንከለዉ ዝተሓብአ ዕጥቂ እንተልዩ ንምርጋፍ ብዝብል ናይቶም ሰባት ኢድ ብምጭባጥ ይሓቑንዎ ኣብዝነበርሉ እዋን ጀሚሩ ክኸውን ከምዝኽእል ይግለጽ። ኣብ ጥንታዊት እንግሊዝ፡ ክርስትያናዊ መበቆል ዘለዎም 'ኩዌከርስ' ዝበሃሉ ሃይማኖታዊ ጉጅለ ድማ፡ ኣብ ክንዲ ርእስኻ ኣድኒንካ ምስጋድ ናይ ኢድ ሰላምታ ምሃብ ብዝሓሸ ማዕርነት ሰባት ዝገለጽ ብምዃኑ ከስፍሕዎ ክኢሎም። ይኹን'ምበር፡ ብምኽንያት እዚ ተኸሲቱ ዘሎ ዓለምለኻዊ ለበዳ ኮሮናቫይረስ፡ ሰባት እዚ ልምዲ ደው ከብሉ ተደጋጋሚ ማዕዳ ይወሃብ ኣሎ። ሰባት ዳህሳስ ተኮር እንስሳት ስለ ዝኾኑ፡ "ሰላምታ ብቐሊሉ ዝተቐራረቡ ምዃኖም ዝግለጸሉ ወስታ እዩ" ትብል ፕሮፌሰር ስነልቦና ዩኒቨርሲቲ ቴክሳስ ክሪስቲን ሌጋሬ። ስለ ዝኾነ እዚ ንኣሽሓት ዓመታት ዝጸንሐ ልምዲ ብቐሊሉ ጠጠው ምባል ከቢድ እዩ። "እቲ ዝተለምደ ኣካላዊ ምቅርራብ ክጎድል ካብ ዘይምድላይና ብዝብገስ፡ ኣብዚ እዋን ናይ ኢድ ሰላምታ ይተርፍ ምስ ተብሃለ ሰባት ብኩርናዕ ኢዶም ሰላምታ ክለዋወጡ ከም ኣማራጺ ወሲዶምዎ'ዮም" ትብል ፕሮፌሰር ሌጋሬ። እዚ ስነ-ህይወታዊ ባህሪ ንሰባት ክትቀርቦም፡ ሰባት'ውን ክትንክፉኻ ናይ ምድላይን ባህሪ ኣብ እንስሳት'ውን ኣሎ። ብ1960ታት ኣሜሪካዊ በዓል ሞያ ስነ ልቦና ሃሪ ሃርሎው ምትንኻፍን ልግሲ ፍቕርን ንኣካላዊ ዕብየት ኣናኣሽቱ ኣህባይ ጠቓሚ እዩ ኢሉ ነይሩ። ካልኦት እንስሳት ቺምፓንዚ'ውን ብናይ ኢድ ምትንኻፍ፣ ምትሕቑቛፍን ምስዕዓምን ኣቢሎም ሰላምታ ክለዋወጡ ንዕዘብ ኢና። ንኣብነት ዘራፍ፡ "ፍቕራዊ ምስዕዓምን ምድርራዝን" ተባሂሉ ዝጽዋዕ ናይ ክልተ ሜትሮ ንውሓት ዘለዎ ብኽሳደን ተጠቒመን ዝለዋወጥኦ ዓይነት ሰላምታ ኣሎ። እዚ፡ ሓድሕደን ክሳደን ብምጥልላፍ ጥንካርአን ዝፍትሻሉን ልዕልነት ንምምስራት ዝጽዕራሉን መገዲ እዩ። ኣብ መላእ ዓለም ድማ፡ ምትሕልላፍ እዚ ለበዳ ብምውጋድ ሰባት ሰላምታ ክለዋወጡሎም ዝኽእሉ ብዙሓት ኣማራጺታት ኣለው። ኣብ ባህሊ ህንዲ ዝተለምደ 'ናማስቴ' ተባሂሉ ዝጽዋዕ ዓይነት ሰላምታ ሓደ እዩ። ካልእ'ውን ንገሊአን ኣጻብዕ ኣእዳውካ ፈሊኻ ብምውጻእ [ከምቲ ኣብ ስእሊ ዝርኣይ ዘሎ] ሰላምታኻ ምግላጽ ይከኣል እዩ። እዚ 'ሻካ' ተባሂሉ ዝጽዋዕ ኮይኑ፡ ኣብ ባህሊ ገለ ህዝብታት ዓለም ንዝኾነ ሰብ ዘለካ ደገፍ ወይ ሓድነት ንምግላጽ ይውዕል። ኣብ ደቡብ ፓስፊክ ኦሺኒያ እትርከብ ሳሞና እትበሃል ሃገር፡ ሸፋሽፍቲ ኣዒንትኻን ሰሓቢ ክምስታን ተጠቒምካ ሰላም ንእትብሎ ሰብ ሰናይ ተምኒትካ ትገልጽ። ኣብ እስላም ሃገራት ድማ፡ ኢድካ ኣብ ኣፍ ልብኻ ኣንቢርካ ነቲ ሰላም እትብሎ ሰብ ሰላምታኻ ምብጻሕ ኣኽብሮትካ እትገልጸሉ መገዲ'ዩ። ኣብ ባህሊ ኢትዮጵያውያንን ኤርትራውያንን'ውን፤ ዓበይቲ ወለዲ ኣብ መገዲን ካልእን እንትራኸቡ፡ ጉልባቦም ቅልዕ ኣቢሎም ርእሶም ኣድኒኖም ኢድ ብምንሳእ ነነርእሶም ሰላምታ ይለዋወጡ። ስለ'ዚ፡ ኣካላዊ ምትንኻፍ ኩል ግዜ ኣገዳሲ ኣይኮነን ማለት እዩ። ኣብ መጀመርታ መፋርቕ 20 ክፍለ ዘበን፡ ብዙሓት ሰብ ሞያ ስነ ልቦና፡ ንህጻናት ፍቕሪ ምርኣይ ብዙሕ ትርጉም ዘይብሉ ስምዒታዊ ምልክት እዩ ኢሎም ይኣምኑ ነይሮም። ብተወሳኺ እዞም ፍቕሪ ዝግለጸሎም መገዲታት ዝርግሐ ሕማማት ዘጋፍሑን ንዓበይቲ ንስነልቦናዊ ጸገማት ዘቃልዑን'ዮም ይብሉ። ተመራማሪት ባህሪያት ደቂ ሰባት ዝኾነት ቫል ኩርቲስ 'Don't Look, Don't Touch' ኣብ ዝብል መጽሓፋ ናይ ኢድ ሰላምታን ኣብ ምዕጉርቲ ምስዕዓምን ክተርፉ ኣለዎም ዝብሃል፡ ጀርምታት ናይ ምትሕልላፍ ተኽእሎ ስለ ዘለዎም እዩ ትብል። ኣብ 1920ታት ኣብ ናይ ጥዕና መጽሄት ኣሜሪካ ዝተሓትመ ጽሑፍ፡ ኣእዳው ቀንዲ መተሓላለፍቲ ባክቴሪያ እዮም ዝብል መጠንቀቕታ ኣመሓላሊፉ ነይሩ። ስለ ዝኾነ ድማ፡ ኣሜሪካውያን ኣብ ክንዲ ንሰላምታ ዝረኽቡዎም ሰባት ኢድ ምጭባጥ ናይ ባዕሎም ኢድ ብምጭባጥ ሰላምታ ክለዋወጡ ከም ዘለዎም ይምዕድ። እዚ ኣብ ቻይና ልሙድ ዓይነት ሰላምታ እዩ። መግለጺ ስእሊ, ንምዃኑ ድሕሪ ሕጂ ናይ ኢድ ሰላምታ ክንለዋወጥ ዲና?
