ትግርኛ BBC News, ትግርኛናብቲ ትሕዝቶ ቀጽሉ ክፍልታት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት ኣብያ ክታበት፡ ንፍዮ ክስዕርር ምሕጋዙ ውድብ ጥዕና ዓለም ሓቢሩ 30 ሕዳር 2018 ምንጪ ስእሊ, Getty Images ኣብ ጉዳይ ክታበት ብጽቡቕ ከም ዝሰጎመትን ንሸቶታት ሚለንዩም ኣብ እዋኑ ካብ ዝወቕዓ ሃገራት ከም ዝኾነት እትግለጽ ኤርትራ፡ ኣብዚ ዓመት ሰፊሕ ወፍሪ ኣንጻር ንፍዮ ተካይድ ኣላ። እቲ ወፍሪ ነቶም ቅድሚ ሕጂ ብዝተፈላለየ ምኽንያት ክታበት ንፍዮ ዘይተኸትቡ ረኺብካ ምኽታብ፡ ነቶም ቅድሚ ሕጂ ተኸቲቦም ምሉእ ናይ ምክልኻል ዓቕሞም ዘየማዕበሉ ናይ ምክልኻል ኣቕሞም ንምምዕባልን ኣብ ኤርትራ ሸፈነ ክታበት ንፍዮን ሩቤላን ናብ ልዕሊ 95 ሚእታዊት ንምብራኽን ምዃኑ ኣብ ጋዜጣ ሓዳስ ኤርትራ ዝወጸ ጽሑፍ ይገልጽ። ሚኒስትሪ ጥዕና ኤርትራ ካብ 21 ክሳብ 30 ሕዳር፡ ብደረጃ ሃገር ከቢድ ሸፈነ ዘለዎ ሃገራዊ ክታበት ንፍዮ፡ ሩበላን ቫይታሚን ኤን የካይድ ምህላው መራኸቢ ብዙሓን እታ ሃገር ጸብጺበን እየን። ኣብ መላእ ዓለም ንፍዮ ጠፊኡ ኣብዝተባህለሉ ዳግም ይስዕርር ከምዘሎን፡ ዓሚ ጥራይ በቲ ዝተኸስተ ለበዳ፡ ብዙሓት ሃገራት ከምዝተጠቕዓን ሓደ ጸብጻብ ኣጠንቂቑ። ለበዳ ንፍዮ ኣብ 2017 ካብቲ ኣብ 2016 ዝነበሮ፡ ብ30 ሚኢታዊት ከምዝወሰኸ ጸብጻብ ውድብ ጥዕና ዓለም ገሊጹ። ጠንቂ ምውሳኽ ናይቲ ሕማም ድማ ውድቀት ናይ ጥዕና ኣገልግሎትን ብዛዕባ`ቲ ክታበት ናይ ሓሶት ዜና ምዝርጋሕን ከምዝኾነ ገለ ክኢላታት ገሊጾም። እቲ ኣንጻር ንፊዮ ዝውሃብ ክታበት ሚልዮናት ሂወት ከም ዘድሕን ግና፡ እቶም ክኢላታት ይሕብሩ። ኣብ ኣውሮጳ ሕማም ንፍዮ ይውስኽ ኣሎ ህፃናት ናይጄርያ ንሕማም ንፍዮ ተቓሊዖም ትካል ጥዕና ዓለም፡ መንከስቲ ተመን ትኹረት ጥዕና ክኸዉን ኣለዎ `ኣዝዩ ዘሰንብድሕማም ንፍዮ` ንፍዮ ኣዝዩ ተላብዒ ሕማም ኢዩ። ኣብ ሕማቕ ኩነታት፡ እቲ ሕማም ዕውረት፡ ኒሞንያን [ነድሪ ሳንቡእ] ረኽስን ሕብጠትን ናይ ሓንጎል የስዕብ። ውድብ ጥዕና ዓለምን ማዕከን ምክልኻልን ምቁጽጻርን ሕማማት ብሓባር፡ ኩነታት ሕማም ንፍዮ ኣብ ዝሓለፈ 17 ዓመታት ከመይ ከምዝነበረ መጽናዕቲ ኣካይደን። በመሰረት እቶም ክኢላታት ዘካየድዎ መጽናዕቲ ድማ፡ ሎሚ ዓመት እቲ ሕማም ቀጻሊ ምውሳኽ የርኢ ከምዘሎን፡ ምስ ንፍዮ ብዝተኣሳሰር ኣስታት 110,000 ሰባት ከምዝሞቱ ገሊጾም። እዞም ክኢላታት፡ እቲ ኣብ ክረምቲ 2018 ኣብ ኤውሮጳ ዝተራእየ ምውሳኽ ሕማም ንፊዮ ኣዝዩ ኣሻቒልዎም። ምንጪ ስእሊ, Science Photo Library ኣብ ዞባታት ኣሜሪካ፡ ኤውሮጳን ኣብ ምብራቓዊ ከባቢ ማእከላይ ባሕሪ ዝርከባ ሃገራት ሕማም ንፊዮ ክውስኽ ከሎ፡ በንጻሩ ኣብ ምዕራባዊ ክፋል ሰላማዊ ውቅያኖስ ዝርከባ ሃገራት ድማ እቲ ሕማም ክንኪ ተራእዩ። ቬኔዙላ፡ ዋላ`ኳ ኣቐዲማ ንፊዮ ካብ ሃገራ ኣወጊዳቶ እንተነበረት፡ ብሰንኪ`ቲ ኣብታ ሃገር ዝተጋህደ ፖለቲካውን ቁጠባውን ቅልውላው፡ እቲ ናይ ጥዕና ኣገልግሎታት ብስርዓት ብዘይምስርሑን ናይ ንፊዮ ረኽሲ ተራእዩ ኣሎ። ብሰንኪ ቀጻሊ ካብ ሓደ ሃገር ናብ ካልእ ዝግበር ናይ ምንቅስቓስ ሰባት እቲ ሕማም ብቐጻሊ ክላባዕ ተኽእሎታት ብምህላው ሻቕሎት ፈጢሩ ኣሎ። ኣብ ሃገራት ዩክሬይን፡ ጣልያን፡ ፈረንሳ፡ ጀርመንን ግሪኽን ኣብ ዝሓለፈ ዓመታት ተርእዮታት ናይቲ ሕማም ወሲኹ ኣሎ። ዓሚ ውድብ ጥዕና ዓለም፡ ዓዲ እንግሊዝ ካብቲ ሕማም ነጻ ኢያ ኢሉ ኣዊጁ እኳ እንተነበረ፡ ኣብ 2018 ንእሽቶ ምልባዕ ናይቲ ሕማም ተራእዩ። ካብዚ ብምብጋስ ድማ፡ ዓበይቲ ዶክተራት ዓዲ እንግሊዝ፡ ወለዲ ነቲ ኣንጻር`ቲ ክታበት ዝብሃል ጽውጽዋይ ንዮው ብምባል ደቆም ከኽትቡ ተማሕጺኖም። ዜናታት ሕብረት ኣውሮጳ ኣብ ትግራይ ገበናት ኲናት ተፈጺሙ ክኸውን ከምዝኽእል ስክፍትኡ ገሊጹ16 ጥሪ 2021 ቦቢ ዋይን፡ “ንህይወተይን ህይወት በዓልቲ ገዛይን ተጨኒቐ ኣለኹ”ቅድሚ 7 ሰዓታት ስለምንታይ ንፓትሪስ ሉሉምባ ምዝካር ኣድለየ?ቅድሚ 6 ሰዓታት ኣዘራረብቲ ዛዕባታት እናኸረረ ዝመጽእ ዘሎ ጎንጺ ዶብ ኢትዮጵያን ሱዳንን14 ጥሪ 2021 ክልል ኦሮሚያ፡ መምህር ኪቲላ ጉዳታ ስለምንታይ'ዩ 'ተረሺኑ'?12 ጥሪ 2021 3:42 ቪድዮ, ብዛዕባ ፕረዚደንታዊ መረጻ ኡጋንዳ እንታይ ትፈልጡ?, ዕምሪ ፈነወ 3,4212 ጥሪ 2021 ኣብ ኣፍሪቃ ዘሎ መዓልታዊ ዝርገሐ ኮሮናቫይረስ ዘርኢ ሰሌዳ24 መጋቢት 2020 ሱዳን ኣብ መስርሕ ልዝብ ግድብ ሕዳሰ ኣይተሰማመዐትን11 ጥሪ 2021 ምስ ሱዳን ዘሎ ምስሕሓብ ‘ዶብ ናብ ዝነበሮ ተመሊሱ ብሰላም ክፍታሕ ኣለዎ’- ኢትዮጵያ7 ጥሪ 2021 ቦይንግ 737 ነፋሪት ኢንዶኔዥያ ዝወደቐትሉ ከባቢ ተፈሊጡ ተባሂሉ10 ጥሪ 2021 ኣብ ኣብያተ ማእሰርቲ ስዑዲ ዓረብ ዝሳቐዩ ኢትዮጵያውያን፡ መንግስቲ ናብ ዓዶም ክመልሶም ይምሕጸኑ7 ጥሪ 2021 ኣቶ ጃዋር መሓመድ ዝርከቦም ክሱሳት ሎሚ ኣብ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም12 ጥሪ 2021 ብብዝሒ ዝተነበ 1 ላዕለዎት መሪሕነት ህወሓት ትማሊ ናብ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም 2 ኣብ 50 ግዝኣታት ኣመሪካ ብኣጽዋር ዝተዓጀበ ተቓውሞ ከይካየድ ተሰጊኡ 3 ወድብ ኣንጌላ መርክል፡ ሓድሽ ኣቦ መንበር መሪጹ 4 ኡጋንዳ፡ ፕረዚደንት ዩወሪ ሙሰቨኒ ከምዝተዓወተ ተገሊጹ 5 ሕብረት ኣውሮጳ ኣብ ትግራይ ገበናት ኲናት ተፈጺሙ ክኸውን ከምዝኽእል ስክፍትኡ ገሊጹ 6 ኣብ ትግራይ ምሉእ ኣገልግሎታት መብራህትን ስልክን መዓስ ክጅምር ይኸውን?
