ንፖሊስ እሞ ከይትነግርለይ፡ ለይቲ መጺኦም ከይቀትሉኒ!" ክትብል ኣጠንቀቐታ። "እሞ እንታይ ክሕግዘኪ?" ተጨኒቓ፡ ድላያ እንታይ ምዃኑ ክትፈልጥ ሓተተታ። "ናብዛ ዘለኹዋ እንዳ ሻሂ መጺእኪ ንገዛኺ ውሰድኒ!" ተማሕጸነታ መብራት። መሓዝኣ ኣይደንጎየትን፡ እቲ እንዳ ሻሂ ካብቲ እትነብረሉ ቦታ ርሑቕ ስለዘይኮነ ቀልጢፋ መጺኣታ። ምስ ረኸበታ ከኣ "እንታይ ዝኾኑ ሰባት እዮም ኣንቲ መብራት?" ኢላ ሓተተት። ህዱእ ምላሽ እናተጸበየት፡ "ኣቲ ጓል ቀስ በሊ ይሰምዑና እዮም ዘለው!" ክትብል መሊሳ ኣጨነቐታ። መሓዝኣ ንባዕላ ፈሪሓ " ኣበይ ድዮም ዘለው?" እናፈርሐት ተወከሰታ። መብራት በእዳዋን አዒንታን ዝኾነ ምልክት ከይሃበት፡ ናብቲ ኣፍደገ እናጠመተት "ርኢኽዮም ሕጂ ሓሊፎም - ሓሊፎም አረ ናባና እናጠመቱ፡ እናፋጠጡልና እዮም ሓሊፎም" በለታ እሞ፡ መሓዝኣ ኣብ ዘይትፈልጦ ነገር ትኣቱ ዘላ ኮይኑ ተሰሚዑዋ፡ " ንምዃኑ እንታይ ኢኺ ጌርክዮም ኣበይ እዮም ረኺቦሙኺ?" ብምባል ብገለ ነገር ተላልያቶም ከይትኸውን ሓተተታ። " ተላኢኾም እዮም - ቅተሉዋ ተባሂሎም ተኣዚዞም?" መለሰት መብራት። " መን ልኢኹዎም!" መሓዝኣ እናተጨነቐት ሕቶታታ ቐጸለት። " ዝለኣኸ ልኢኹዎም ኣሎ ኣቲ ጓል፡ ንዕናይ ጥራሕ ካብዚ ኣውጽእኒ" ብምባል፡ መሪሓታ ናብ ጎደና ወጽአት። ቅልጥፍ ቅልጥፍ ኢላ እናሰጎመትን ንድሕሪት ግልጽ ምልጽ እናበለትን ከኣ ተታሓሒዘን ናብ እንዳ መሓዝኣ ከዳ። መብራት ምሉእ ለይቲ ኣይደቀሰትን። ንርእሳ ተጨኒቓን ርዒዳን ንመሓዝኣ ለኪማታ። "ርኢኺ ርኢኺ ይዛረቡ ኣለው። ኦሮማይ ፈሊጦሙና ኣብዚ ማዕጾ እንድዮም ተጸጊዖም ዘለው" ብምባልን ንዝኾነ ድምጺ ናይቶም ኣብ ኣእምሮኣ ተሳኢሎም ዘለው ተጻባእታ ብምምሳል "ሰሚዕክዮም'ዶ እንታይ ከምዝበሉ" እናበለት ንመሓዝኣ ደሃለታ። መሓዝኣ ግን እቲ መብራት እትሰምዖ ድምጽን እትርእዮ ነገርን ስለዘይትሰምዖን ስለዘይትርእዮን "እዛ ጓል ገለ ኾይና ኣላ" ብማለት ብዛዕባ እቲ ሕማም ናብ ዝፈልጡ ሰባት ደዊላ ቅልጡፍ ሓገዝ ከምእትረክብ ገይራታ። ሕጂ መብራት፡ ብሓገዝ ሞያውያን ክንክንን ተገይሩላ፡ ኩሉ ነገር ምስሓለፈ ነቲ ኩነታት ከተዘንትወሉ እንከላ፡ "ሕማም ስነ-ኣእምሮ ከም ዝኾነ ሕማም ይፍወስ እዩ" ደረጃ ንቕሓት ሕብረተሰብና ገና ድሩት ስለዝኾነ ግን ኩሉ ሰብ ኣይርድኣካን እዩ። ስለዚ እየ ከኣ ብቕኑዕ ስመይን ስእለይን ተሙኩሮይ ክገልጽ ዘሰክፈኒ ብማለት በዛ ንእሽተይ ተመኩሮኣ ሓበሬታ ተመሓላልፍ። መብራህቱ እውን ተመሳሳሊ ምኽርን መልእኽትን እዩ ዘለዎ "ኩሉ ነገር ምስሓለፈ ነቲ ኩነታት ከተዘንትወሉ ቀሊል ይመስል። 'ከይዳቶ- እንድያ' ከይብሉና ስቕ ኢልና ንኸይድ ብዙሓት ኢና።" ግን ሕማም ስነ-ኣእምሮ ከም ዝኾነ ሕማም ይፍወስ እዩ። እቲ ዘድሊ ግቡእ ሕክምናዊ ሓገዝን ምኽርን ምዃኑ ይዛረብ። ኪኢላ ሕማማት ስነ-ኣእምሮ ኣቶ ዮውሃንስ ፈርዲናንድ ምስ ቢቢሲ ትግርኛ ኣብ ዝገበሮ ቃለ-መሕትት እውን ነዞም ክልተ ሰባት ዝበሉዎ ሓቅትታ እዩ ዘጉልሕ። ኣብ ዝሓለፈ ዓመታት ኣብ ዝተፈላለየ ኩርናዓት ዓለም ዝቕመጡ ሓያሎ ኤርትራውያን ኮነ ኢትዮጵያውያን ስደተኛታት፡ ብሰንኪ ዘጋጥሞም 'ስነ-ኣእምሮኣዊ ጸቕጥን ወጥርን፡ ሰብን ነብሶምን ጎዲኦም ዝብል ወረ ክቃላሕ ጸኒሑ ኣሎ። ከም ዮውሃንስ ዝኣመሰሉ ኪኢላታት እዚ ዓውዲ፡ ሕማም ስነ-ኣእምሮ ኣብ ኩሉ ሕብረተሰብ እኳ እንተሎ ነቲ ሕማም ኣእምሮ ኣብ ክንዲ ብስነፍልጠት (ሳይንስ) ብሃይማኖታውን ባህላዊ ኣገባብን ዝርእዩዎ ሕብረተሰባት፡ ነቲ ጸቕጥን ወጥርን ከምዘጋድድዎ ይሕብሩ። ስለዚ ይብል ዮውሃንስ "ዝኾነ ዘይንቡር ጠባያት ንዝረኣናሉ ሰብ፡ ብፍላይ መጺኦሙኒ፤ ይከታተሉኒ ኣለው፤ ይስዕቡኒ ኣለዉ፤ ዝብል ሰብ ኩነታት ቅድሚ ምኽፍኡ ካብ ዝምልከቶ ኣካላት ጥዕና ሓገዝ ክረክብ ከነተባብዖ ይግባእ" ክብል ይመክር። ምንጪ ስእሊ, Getty Images ቀንዲ ዕላማ ናይዛ ኣብ መላእ ዓለም እትኽበር ዘላ መዓልቲ ሕሙማን ስነ-ኣእምሮ ከኣ ኣብ ሕብረተሰባት ኣፍልጦን ንቕሓትን ንኽዓቢ ምጉስጓስ እዩ። ኣብዛ ዕለት ብዙሓት ንሕሙማት ስነ ኣእምሮ ኣገልግሎት ዝህባ ህዝባዊ ትካላት "እቶም ጸገም ዘለኩም መጺእኩም ተረኣዩ፡ ክንሕግዘኩም ቁሩባት ኢና!" ይብላ። ኣብታ መዓልቲ፡ መጽናዕታዊ ጽሑፋት ናብ ህዝቢ ይቐርብ። ኣብ ምምሕያሽ ሕማማት ስነ-ኣእምሮ ልዑል ኣበርክቶ ዝገበሩ ትካላትን ውልቀ ሰባትን ይሽለሙን ኣፍልጦን ይወሃቦምን። ከም መብራትን መብራህቶምን ዝኣመሰሉ ውልቀ ሰባት ከኣ ብትካላት ሚድያ ተመኩሮኦም የካፍሉ። ናይዚ ዓመት እዚ ቴማ ከኣ "ነብሰ ቕትለት ነወግድ!" ዝብል መሪሕ ጭርሖ እዩ። ኣብዚ እዋን'ዚ ሓደ ካብ ኣርባዕተ ሰባት በዚ ሕማም ዝተጠቕዐ ምዃኑ ጸብጻብ ዓለማዊ ውድብ ጥዕና የመልክት። እቲ ውድብ ኣብ 2002፡ ኣስታት 154 ሚልዮን ካብ ህዝቢ ዓለም ብሓደ ዓይነት ካብ ሕማማት ኣእምሮ ብቕዛነትን ከምዝሳቐዩ የረድእ። ይኹን እምበር እቲ ዓለማዊ ውድብ፡ ብዙሓት ናይ ስነ-ኣእምሮ ጸገማት ዘለዎም ደቂ ሰባት ንዘለዎም ጸቕጢ ተጻዊሮም ዕለታዊ ዋኒኖም ከምዘካይዱን ንቡር ህይወቶም ከምዝመርሑን ይሕብር። ዜናታት ሕብረት ኣውሮጳ ኣብ ትግራይ ገበናት ኲናት ተፈጺሙ ክኸውን ከምዝኽእል ስክፍትኡ ገሊጹ16 ጥሪ 2021 ቦቢ ዋይን፡ “ንህይወተይን ህይወት በዓልቲ ገዛይን ተጨኒቐ ኣለኹ”ቅድሚ 6 ሰዓታት ስለምንታይ ንፓትሪስ ሉሉምባ ምዝካር ኣድለየ?ቅድሚ 5 ሰዓታት ኣዘራረብቲ ዛዕባታት እናኸረረ ዝመጽእ ዘሎ ጎንጺ ዶብ ኢትዮጵያን ሱዳንን14 ጥሪ 2021 ክልል ኦሮሚያ፡ መምህር ኪቲላ ጉዳታ ስለምንታይ'ዩ 'ተረሺኑ'?12 ጥሪ 2021 3:42 ቪድዮ, ብዛዕባ ፕረዚደንታዊ መረጻ ኡጋንዳ እንታይ ትፈልጡ?, ዕምሪ ፈነወ 3,4212 ጥሪ 2021 ኣብ ኣፍሪቃ ዘሎ መዓልታዊ ዝርገሐ ኮሮናቫይረስ ዘርኢ ሰሌዳ24 መጋቢት 2020 ሱዳን ኣብ መስርሕ ልዝብ ግድብ ሕዳሰ ኣይተሰማመዐትን11 ጥሪ 2021 ምስ ሱዳን ዘሎ ምስሕሓብ ‘ዶብ ናብ ዝነበሮ ተመሊሱ ብሰላም ክፍታሕ ኣለዎ’- ኢትዮጵያ7 ጥሪ 2021 ቦይንግ 737 ነፋሪት ኢንዶኔዥያ ዝወደቐትሉ ከባቢ ተፈሊጡ ተባሂሉ10 ጥሪ 2021 ኣብ ኣብያተ ማእሰርቲ ስዑዲ ዓረብ ዝሳቐዩ ኢትዮጵያውያን፡ መንግስቲ ናብ ዓዶም ክመልሶም ይምሕጸኑ7 ጥሪ 2021 ኣቶ ጃዋር መሓመድ ዝርከቦም ክሱሳት ሎሚ ኣብ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም12 ጥሪ 2021 ብብዝሒ ዝተነበ 1 ኣብ 50 ግዝኣታት ኣመሪካ ብኣጽዋር ዝተዓጀበ ተቓውሞ ከይካየድ ተሰጊኡ 2 ላዕለዎት መሪሕነት ህወሓት ትማሊ ናብ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም 3 ወድብ ኣንጌላ መርክል፡ ሓድሽ ኣቦ መንበር መሪጹ 4 ኡጋንዳ፡ ፕረዚደንት ዩወሪ ሙሰቨኒ ከምዝተዓወተ ተገሊጹ 5 ሕብረት ኣውሮጳ ኣብ ትግራይ ገበናት ኲናት ተፈጺሙ ክኸውን ከምዝኽእል ስክፍትኡ ገሊጹ 6 ቦቢ ዋይን፡ “ንህይወተይን ህይወት በዓልቲ ገዛይን ተጨኒቐ ኣለኹ” 7 ኣብ ትግራይ ምሉእ ኣገልግሎታት መብራህትን ስልክን መዓስ ክጅምር ይኸውን?
