ትግርኛ BBC News, ትግርኛናብቲ ትሕዝቶ ቀጽሉ ክፍልታት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት ብከላ ጠንቂ ናይ ብዙሓት ሞት ኣብ ድኻታት ሃገራት 20 ጥቅምቲ 2017 ምንጪ ስእሊ, Getty Images መግለጺ ስእሊ, ካብ ዝተበከለ ኣየር ንምክልኻል "ኣብ 2015 ኣስታት 9 ሚልዮን ሰባት ኣብ ዓለም ብከላ ከምዝሞቱ፡ ዝ ላንሴት ዝተባህለ ሕክምናዊ መጽሄት ገሊጹ"። እቲ ዝበዝሐ ሞት ድማ ኣብተን ትሑትን ማእከላይን እቶት ዘለወን ሃገራት ኢዩ ዘጋጠም። ዳርጋ ርብዒ ናይቲ ዘጋጠመ ሞት ብሰንኪ ብከላ ኢዩ። ባንግላዴሽን ሶማልን እተን ኣዝየን ዝተሃስያ ሃገራት እየን። ብከላ ኣየር ድማ እቲ ዝዓበየ ጽልዋ ነይርዎ። ዳርጋ ክልተ ሲሶ ናይቲ ብብከላ ዘጋጠመ ድማ ብሰንኪ ብከላ ኣየር ኢዩ ተኸሲቱ። ብሩነይን ሽወደንን እተን ዝተሓተ ቁጽሪ ሞት ዝነበረን ሃገራት እየን። ጠንቂ ናይቲ መብዛሕቱ ዘጋጥም ሞት፡ ምስ ብከላ ብዝተኣሳሰሩ፡ ከምሕማማት ልቢ፡ ወቕዕን [ስትሮክ] ናይ ሳምቡእ መንሽሮን [ካንሰር] ዘይመሓላለፉ ሕማማት ኢዩ ነይሩ። ብሰንክ ብከላ ዝለዓለ ቑጽሪ ሞት ዘጋጠመን ሃገራት ብመሰረት ናይ ዘ ላንሴት ናይ 2015 ጸብጻብ፡ እተን 10 ቀዳሞት ሃገራት፡ እንግሊዝን ኣሜሪካን ዝርከብአን [ብመስርዕ] ባንግላዴሽ፡ ሶማልያ፡ ጫድ፡ ኒጀር፡ ህንዲ፡ ኔፓል፡ ደቡብ ሱዳን፡ ኤርትራ፡ ማዳጋስካር፡ ፓኪስታን፡ እንግሊዝ፡ ኣሜሪካን እየን ነይረን። ''ብከላ ልዕሊ ናይ ኣካባብያዊ ብድሆ ምዃን - ንጥዕናን ህላወን ወዲሰብ ዝጸሉ ከቢድን ሰፊሕን ስግኣት'' ኢዩ ኢሉ ብዝዕባ እቲ መጽናዕቲ ዝጸሓፈ፡ፕሮፌሰር ፊሊፕ ላንድሪጋን። እቲ ካልኣይ ዝዓበየ ስግኣት ዝፈጥር ረቛሒ ድማ ብከላ ማይ ኢዩ። ስጋብ ናይ 1.8 ሚልዮን ሞት ድማ ኣኸቲሉ። ብዓለም ደረጃ ኣብ ናይ ስራሕ ቦታ ዘጋጥም ብከላ ድማ ሞት ናይ ኣስታት 800 ሽሕ ኣስዒቡ። ኣስታት 92% ናይቲ ዘጋጠመ ሞት ድማ ኣብተን ድኻታት ሃገራት ኢዩ። እቲ ዝዓበየ ዘጋጠመ ሞት ድማ ብፍላይ ከም ህንዲ ዝኣመሰለት ኣብ ቅልጡፍ ቁጠባዊ ምዕባለ ዝካየደለን ሃገራት ምክያዱ ኢዩ። ህንዲ እታ ሓሙሸይቲ ህዝባ ብብከላ ዝሞቱዋ ሃገር ክትከውን ኮላ፡ ቻይና ከኣ ኣብ መበር 16 ትስራዕ። ኣብ ዓዲ እንግሊዝ ብከላ ስጋብ ክንደይ ሕማቕ ኢዩ?
