ዓወትታት ኤርትራውያን ተቐዳደምቲ ብሽክለታ፡ ቀደምን ሎምን ኣብ ኤርትራ ብ1910 [ኣቆጻጽራ ኤውሮጳውያን]፡ ኣብ ባጽዕ 'ንብሽክሌታ ዝተሓዝአ' ምኻኑ ዝሕብር 'ታቤላ' ከም ዝነበረ ይግለጽ። በዚ ምኽንያት ሰብ ሞያ እዚ ዓውዲ፡ ኣብዛ ሃገር ብሽክለታ ካብቲ እዋን ጀሚራ ኣብ ኣገልግሎት ትውዕል ምንባራ ከም መረጋገጺ ይጥቀምሉ። ኣብ 1910፡ ብሓደ ወተሃደር ጥልያን ናብ ኤርትራ ከም ዝተኣተወት ዝዝረበላ ብሽክለታ፡ ኣብዚ ሰዓት እዚ ብዙሓት ኣብ ዝባና ተሓንጊሮም ክንቀሳቐሱ፣ ስም ሃገሮም ከጸውዑን ባንዴርኦም ከንበልብሉን ብዙሕ ግዜ ተራእዮም እዮም። ብውሓዳትን ልሙዳትን ቃላት እንክግለጽ፡ ብሽክለታ ኣብ ኤርትራ 'ባህሊ' እዩ። ብሽክለታ ኣብ ኤርትራ ካብ ዝዝውተር 100 ዓመታት ይገማገም ኣሎ ዝብል ጸሓፊ ሃገራዊ ፌደሬሽን ብሽክለታ ኤርትራ ምስግና ሃይለ፡ እታ ብሽክለታ ኣካል መዓልታዊ ንጥፈት እቲ ህዝቢ ኮይና፡ ቀልጢፉ ዝተራዕመ ዓይነት ስፖርት ክትፈጥር ምኽኣላ ይዛረብ። ምንጪ ስእሊ, MILENA BELLONI መግለጺ ስእሊ, ኤርትራውያን ኩሉ ዓይነት ብሽክለታ ኢዮም ዝዝውሩ 'ብሽክለታ፡ ኣንበሳ ዓቐብ' ዙር ሞሮኮ፣ ዙር ጋቦን፡ ዙር ሩዋንዳ፣ ዙር ደቡብ ኣፍሪቃ፡ ዙር ኣልጄሪያን ዙር ኤርትራን ዝበሃሉ ብደረጃ ዓለም ናይ ኣፍሪቃ ውድድራት ክኾኑ እንከለው፡ ኣብዚ ብጋንታ ይኹን ብውልቂ ብብዝሒ ጽበቕ ውጽኢት ዘመዝግቡ ተወዳደርቲ፡ ካብቲ ብሽክለታ ከም ባህሊ ዘዕበየ ማሕበረሰብ ኤርትራ ዝወጽኡ'ዮም። ሎሚ፡ ኣብዞም ውድድራት ሽምካ ምምዝጋብ ምኽኣል ዓብዪ ነገር'ኳ እንተኾነ፡ "ንዓና ግን ሻምፒዮን ኣፍሪቃ ዳርጋ ሕዛእትና'ዩ" ይብል ኣቶ ምስግና። ካብ 2010 ጀሚርካ ብሃገራዊት ጋንታ ንዝወሃብ ነጥቢ ተሳዒርና ኣይንፈልጥን ዝብል ጸሓፊ ፌዴሬሽን ብሽክለታ ኤርትራ፡ ኣብ 2015 ዳኒኤል ተኽለሃይማኖትን መርሃዊ ቅዱስን ኣብ 'ዙር ፈረንሳ' ምስታፎም ዓብዪ ፍናን ምኻኑ ይዛረብ። "ኣብዚ ብሕልሚ'ውን ክትበጽሖ ዲኻ ኣይትበጽሖን ዘይፍለጥ ዝነበረ ምስታፎም ንዓና ዓብዪ ክብሪ ነይሩ። ዳኒኤል፡ ኣንበሳ ዓቐብ እትብል ማሊያ ኣብ ዙር ፈረንሳ ንኽወዲያ ክወሃብ ከሎ፡ ከምዚ ዓይነት ተወዳዳሪ ዘለዋ ኤርትራ እትብሃል ዶኸ ኣላ'ያ ዘብል'ዩ ነይሩ"። ኣብቲ እዋን፡ ንዳኒኤል ዝተውሃበቶ ማሊያ ኣንበሳ ዓቐብ፡ ንኣርባዕተ ተኸታተልቲ መዓልታት ወዲዩዋ ከም ዝቐነየ ይዝከር። እዚ፡ ኣብ እዋን መግዛእቲ ሰንከልከል ክብል ጀሚሩ ዝነበረ ብሽክለታ፡ እታ ሃገር ናጽነት ምስ ረኸበት ብዝገበረቶ ልዑል ወፍሪ ውድድራትን ውዳበታትን ብሽክሌታ፡ ብዙሓት ተቐዳደምቲ ብምፍራይ ኩለንታዊ ዓቕሚ ክምዕብል ከም ዝኽኣለ ይዝረብ። ዙር ጋቦን፡ ሃገራዊት ጋንታ ኤርትራ ቀዳመይቲ ኮይና ውድድራ ዛዚማ ቅድድም ብሽክለታ ዋንጫ ኣፍሪቃ ብዓብላልነት ኤርትራ ተዛዚሙ "ብሽክለታ ኣብቲ ንኡስ ዕድመይ ከም ዝጀመርኩዎ መጠን ኣካል ጉዕዞ ህይወተይ'ዩ" ዝብል ወዲ 12 ዓመት ኮይኑ ብሽክሌታ ምግላብ ዝጀመረ ሚካኤል ትኩእ፡ ቅድድም ብሽክለታ 'እቲ ዝጸንከረ ተባሂሉ'ዩ' ክግለጽ ኣለዎ ይብል። "ቱር ዲ ፍራንስ እንተርእና፡ ንሰለስተ ሰሙን ኣብ ብሽክለታ ተወጢሖም ክሳብ 3500 ኪሎ ሜትር ዝበጽሕ ርሕቐት ይሽፍኑ። እዚ ካብቲ ጽንኩር ዘብሎ'ዩ" ክብል ይገልጾ። ብሽክለታ፡ ናብ ዝለዓለ ደረጃ ክትድይብ ብዙሕ ረቋሒታት ዝሓትት ረቂቕ ዝኾነ ኣካይዳ ዘለዎ ዓውዲ ምኻኑ ዝዛረቡ ሰብ ሞያ እዚ ዓውዲ፡ ሕክምንኡ፣ ስነ ምግባሩን ወጻእታቱን ብቐሊሉ ዝግመቱ ከም ዘይኮኑ ይገልጹ። ይኹን'ምበር ብሽክሌታ ኤርትራ ጸግኡ ብዙሕ ስለ ዝኾነ፡ ኣብ ኣፍሪቃ ጸላዊ ዝኾነ ዓውዲ ስፖርት ምፍጣር ተኻኢሉ'ዩ ኢሉ ከምዝኣምን ሚኪኤለ ትኩእ ይገልጽ። "ኣብ መግዛእቲ ከለና በቲ ዝድለ ከይዓቢ ይሰናኸል ነይሩ'ዩ። ምስቲ ዝሓለፍናዮ ዕንቅፋታት መግዛእቲ፡ ድሕሪኡ'ውን ቁጠባዊ ጸገማት ስለ ዝነበረ ብዝድለ ክዓቢ ኣይክኣለን ነይሩ። ሕጂ ግን፡ ሰፊሕ ጠመተ ተዋሂቡዎ ይቕጽል'ሎ፤ ትምህርቲ ዝሓትት ስለ ዝኾነ ብትምህርቲ'ውን ክንዓቢ ኣለና" ኢሉ። ተቐዳዳማይ ብሽክሌታ ኤርትራ ዝነበረ ሚኪኤል ትኩእ፡ ካብ 2018 ጀሚሩ ሓላፊ ቴክኒክ ሃገራዊ ፌደሬሽን ብሽክለታ ኤርትራ ኮይኑ ይሰርሕ ኣሎ። ምንጪ ስእሊ, Getty Images መግለጺ ስእሊ, ብ2015 ኣብ ዝተኻየደ ቱርዲ ፍራንስ፡ ኤርትራዊ ተቀዳዳማይ ዳኒኤል ተኽለሃይማኖት፡ ማሊያ ዓቐበት ተኸዲኑ ነይሩ "ብሽክለታይ ሓጺበ፡ ዘይቲ ቀቢአ፣ ሓቚፈያ ኣብ ዓራት ደቂሰ" ልዕሊ እቲ ኣጸጽዩ ዝዛረቦ ትግርኛ፡ ቋንቁኡ ብሽክለታ ክሳዕ ዝመስል ብስምዒት'ዩ ዘዕልል። ነፍሲ ወከፍ ኣብ ብሽክለታ ዘሕለፈን ሰዓታትን መዓልታትን ብእርይ ቑጽር ይዝክረን። 'መገዲ ዘንጸፉልና ኣያታትና' ኢሉ ዝጠቕሶም፡ ከም በዓል ሰላም ቢኒ፣ ሃብተማርያም ገብረመስቀል፣ የማነ ኣስገዶምን ካልኦትን ዝርከቡዎም ገዳይም ተቐዳደምቲ ብሽክለታ፡ 'እቶም'ኳ ሓያላት ተቐዳደምቲ' እንክብል ይጠቕሶም። እዚ፡ ህዝቢ ከተማ ኣስመራ ሓንጊሩ ከተማ ሙሉእ ዘዘሮ ገዲም ተቐዳዳማይ ብሽክሌታ ቢኒያም ምስግና'ዩ። ሊግ ሃገራት እንታይ ኢዩ?
