"ሽዑ መንእሰያት ፈለማ ዕስራታት ኢና ኔርና" ይብል ፕሮፈሶር ጋይም። "ህይወት ኣብ ሃይለ ስላሴ ዩኒቨርሲቲ ዳርጋ ንዅላህና ተንኪፉናን ለዊጡናን'ዩ። እቲ ናይ ሽዑ ዝነበረ ኵነታት ንመሰረታዊ መሰላትና ዝቕስቅስ ነበረ - ናጽነት፡ ሰብኣዊ መሰል፡ ማዕርነት፡ ርእሰ ዉሳኔዝኣመስሉ ስምዒታት። "ኣነ፡ ከም ብጾተይ፡ ኣሰር ናይ'ቶም ቅድሜና ዝነበሩ ተምሃሮ ሰዓብኩ፣ እቲ ሽዑ ዝነበረና ውዕዉዕ ሃገራዊ ስምዒት እምብዛ ደራኺ ስለ ዝነበረ ከመይ ኢልና ንመሃር ከም ዝነበርና ተመሊሰ ክሓስብ ከሎኹ ብሓቂ ይገርመኒ" ይብል ሕሉፉ ብምዝካር። "እቶም ሓደ-ክልተ ዓመታት ቅድሜና ዝነበሩ ተምሃሮ ኵሉ ጊዜ'የ ዝዝክሮም - ከም እኒ ማርታ መብራህቱ፡ ጌታቸው ማሩ፡ ኣማረ ተግባሩ፡ ኣማኒኤል ገብረየሱስ፡ ዋልልኝ መኮነን፡ ዮውሃንስ ስባህቱ፡ ጎይትኦም 'ብጻይ'... ብዙሓት'ዮም ነይሮም - ኤርትራውያንን ኢትዮጵያንን ተመሃሮ ኣብ ቅድሚት ተሰሪዕም ኣንጻር ስርዓት ሃይለ ስላሴ ይቃለሱ ነይሮም'ዮም፡ ብዙሓት ካብ'ታቶም ድማ ብጀግንነት ሓሊፎም'ዮም" ይብል። ሽዑ ሕጊ እዩ ዘጽንዕ ነይሩ፡ 'እዝዋ' (USUAA - ማሕበር ተማሃሮ ኣዲስ ኣበባ ዩኒቨርሲቲ ) ዝሰመዩዋ ንዅሎም ክፍልታት ዩኒቨርሲቲ እትውክል ማሕበር ነይራቶም። ጋይም ከኣ ንክፍሊ ሕጊ ወኪሉ ኣብቲ ምንቅስቓስ ነበረ። "ብዙሓት ኤርትራውያን ኣብ'ቲ ምንቅስቓስ ተምሃሮ ንንበር'ምበር ግን ጸቕጢ ነይሩና'ዩ። ኣብ ናይ ኤርትራ ጕዳይ ጥራይ ኣትኲሮም ዝቃለሱ በሃራት ተቓለስቲ ነይሮም'ዮም። ብዓል ኣነ ግን፡ ብዙሓት ከኣ ከማይ ነይሮም'ዮም፡ ምስ'ቶም ገስገስቲ ኢትዮጵያውያን ተምሃሮ ብሓባር ዘይንሰርሓሉ ምኽንያት የብልናን ኢልና ብሓባር ንቃለስ ኔርና" ብምባል፡ ኣብቲ እዋንቲ ንዝነበሩ ተምሃሮ፡ ንበዓል ርእሶም ተኽለማርያም፡ ኣድሓኖም ገብረማርያም፡ ግርማይ ገብረመስቀልን ካልኦትን ይረቁሕ። "ማእሰርቲ ከም ሻምኡ" እዚ ፈለማ 70ታት (72-73) ካብ ዘጋጠሞ ዘይርስዖ ነገር እንተሎ እዋን ማእሰርቱ እዩ። "ሓደ መዓልቲ ብሕቡእ ኣኼባ እናካየድና ብወተሃደራት ተኸበብና፣ ተኣሰርና ኸኣ። ኣብ ሳንዳፋ ዝብሃል፡ ኣብ ከባቢ ኣዲስ ኣበበ ዝርከብ ቤት-ማእሰርቲ ኸኣ ኣእተውና። ተዘክሮታተይ እንተ ዘይጠሊሙኒ እቲ ቦታ እንዳ "ፈጥኖ ደራሽ" እዩ ነይሩ። "ኤርትራዊ ምዃነይ ምስ ፈለጡ ግን መግረፍቲ ወሰኹለይ ... ሕጂ ተመሊሰ ናይ ሽዑ ኵነታት ክርእዮ ይገርመኒ ... ግን ከም ሻምኡ ሓሊፉ። "ካብ ሳንዳፋ ንግቤ-በረሃ ዝበሃል ቦታ - ደቡብ ኢትዮጵያ - ወሰዱና። ኣብኡ ንኽልተ ኣዋርሕ ዳጐኑና። ህልኸኛታት መናእሰይ ኢና ነርና!
