22 ታሕሳስ 2020 ምንጪ ስእሊ, Getty Images መግለጺ ስእሊ, ኣብ ማሊ ዝርከቡ ወተሃደራት ብርጣንያ ኣብ ማእከላይ ምብራቕ ዓስኪሮም ዝነበሩ ኣስታት 300 ወተሃደራት ዓባይ ብሪጣንያ፡ ናብታ ማእከል ምንቅስቓስ እስላማዊ ሓይሊ (ኣይ ኤስ) ኮይና ዘላ ኣብ ምዕራብ ኣፍሪቃ እትርከብ ማሊ ግዒዞም ኣለው። እቲ ሓይሊ ኣብቲ 'ኒውኮምብ' ዝተሰምየ ብሰራዊት ፈረንሳ ዝምራሕ ካብ ዝተፈላለያ ሃገራት ዝተዋጽአ ኣስታት 15ሽሕ ሰራዊት ሕቡራት ሃገራት ዝሓቁፍ ናይ ሰለስተ ዓመት ወፍሪ ምጽራይ ጂሃዲስት ኣብ ሳሕለ ሰሃራ ንምስታፍ እዩ ተንቀሳቒሱ። ማሊ፡ ሓንቲ ካብተን እናገደደ ዝኸይድ ዘሎ ምንቅስቓስ እስላማዊ ጥሩፍነት ዝምክታ ዘለዋ ሓያሎ ሃገራት ሳሕለ ሰሃራ ኣፍሪቃ እያ። ብመሰረት እቲ ብ 25 ታሕሳስ 2020 ዝተሓትመ መጽናዕቲ 'ግሎባል ቴሮሪዝም ኢንደክስ'፡ ማእከል ስሕበት እስላማዊ ግዝኣት ካብ ማእከላይ ምብራቕ ናብ ኣፍሪቃ ብመጠኑ እውን ናብ ደቡብ ኤሽያ ከምዝሰገረ የመልክት። ጅሃድ ኣብ ሞዛምቢክ ሰላማውያን ሰባት ሰይፎም ዕጡቓት ጉጅለ ጅሃድ 25 ወተሃደራት ማሊ ቀቲሎም ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ብኣይሲስ ኣብ ሃገራት ሳሕለ ሰሃራ ዘጋጥም መጠን ሞት ናብ 67% ከምዝዛየደ እቲ መጽናዕቲ የረድእ። እቲ ጸብጻብ፡ ምስ ኣይሲስ ዝተኣሳሰር ዝርገሐ እስላማዊ ጥሩፍነት ኣብ ሃገራት ሳሕለ ሰሃራ ንዘጋጥም ግብረ ሽበራ ከምዘንሃሮ ይጠቅስ። ኣብ ሸውዓት ካብ ዓሰርተ ሃገራት ኣፍሪቃ፡ ኣብ ቡርኪና ፋሶ፡ ሞዛምቢክ፡ ዴሞክራቲክ ሪፖብሊክ ኮንጎ፡ ማሊ ኒጀር ካሜሮንን ኢትዮጵያን ዝርገሐ ግብረ ሽበራ ከምዝወሰኸን ኣብ 2019 ጥራሕ፡ ኣብ ሃገራት ሳሕለ ሰሃራ ምስ ኣይሲስ ብዝተኣሳሰር መጥቃዕቲ ግብረ ሽበራ ኣስታት 1000 ሰባት ከምዝሞቱን እቲ ሓበሬታ የርኢ። ምንጪ ስእሊ, AFP መግለጺ ስእሊ, ቦኮ ሓራም ኣብ 2015 ካልኣይ መድረኽ ቃልሲ ኣንጻር ግብረሽበራ እስላማዊ ጥሩፋት ጉጅለ (ጂሃዲስት)፡ ኣብ ኣፍረቃ ካብ ነዊሕ እዋን እዮም ክንቀሳቐሱ ጸኒሖም። ቀንዲ መራሕ ኣልቃዒዳ ነበር ኦሳማ ቢን ላደን ኣብ 1996 ናብ ኣፍጋኒስታን ቅደሚ ምግዓዙ ቀንዲ መደበሩ ሱዳን እዩ ነይሩ። እቲ ኣብ 2014 ካብ ቺቦክ ናይጀርያ፡ ተማሃሮ ደቀንስትዮ ብምጭዋዩ ዝፍለጥ ቦኮ ሓራም ኣብ 2010 እዩ ኣብታ ሃገር ጂሃድ ኣዊጁ። ሕጂ ግን ኣብታ ኣህጉር ብዝተፈለላየ ተወዳደርቲ ጉጅለታት ጂሃድ: ንጥፈታት ግብረ ሽበራ መመሊሱ ይዛይድ ኣሎ። ኣወሃሃዲ ክፍሊ ጸረ ግብረ ሽበራ ኣመriካ ኣምባሳደር ናታን ሳለስ፡ ንጥፈታት ኣይሲስን ኣልቃዒዳን ካብቲ ቀንዲ መደበረን ሶርያን ዒራቕን ናብ ምዕራብን ምብራቕን ኣፍሪቃን ኣፍጋኒስታንን ከምዘግዓዘ ሓቢሩ። “ኣፍሪቃ እታ ቀንዲ ካልአይቲ ግንባር ኣንጻር ግብረ ሽበራ ትኸውን ኣላ” ክብል ተዛሪቡ። እቲ ኵናት፡ ዕጡቓት ተቓወምቲ ኣንጻር መንግስታት ኣይኮነን። ኣብ መንጎ ኣልቃዒዳን ኣይሲስን እውን ሞትን ዕንወትን ዘኸትል ቀታሊ ንጥፈታት ግብረ ሽበራ ኣሎ። ፈረንሳዊ ኣማኻሪ ኣንጻር ግብረ ሽበራ ኦሊቨር ጒዩታ “ኣፍሪቃ ኣብ ዝመጽእ ዕስራ ዓመት ንማእከላይ ምብራቕ ብምትካእ ቀንዲ ዓውደ ኵናት ንጥፈታት ግብረ ሽበራ ክትከውን እያ” ክብል ተነብዩ። ኣልቃዒዳን ኣይሲስን ኣልቃዒዳን አይኤስን “ከሓድቲ” ኣብ ዝብልዎም ብምዕራባውያን ንዝድገፉ ዓለማውያን ገዛእቲ ናይ ሓባር ጽልኢ እኳ እንተለዎም፡ ኣብ ኣቀራርባኦም ሓደ ሓደ ነጥብታት ርኡይ ፍልልይ ኣለዎም። አይኤስ፡ ክሳድ ሰባት እናተሰየፈ ዘርኢ ጎንጽን ግጭትን ዝቕስቅስ ሓደገኛ ቪድዮታት ብምዝርጋሕ ዝፍለጥ ሕሉፍ ኣኽራሪ ጉጅለ እዩ። እቲ ተግባር፡ ማሕበራዊ ጸገማት ዘለዎም ገበነኛታት ናብ ጎድኑ ንኽስለፉ ዘተባብዕ እኳ እንተኾነ፡ ንብዙሓት ኣመንቲ ምስልምና ግን ዘህድም ተግባር እዩ። አልቃዒዳን መሰልቱን ግን ንልባት እቶም ኣብ መንግስቶምን ምምሕዳራቱን እምነት ዘይብሎም ሕብረተሰብ ንምኽሳብ እዮም ዝጽዕሩ። ምንጪ ስእሊ, Getty Images መግለጺ ስእሊ, ወተሃደር ማሊ 10 መጋቢት 2020 እተን ኣብ ሓደጋ ዘለዋ ቀንዲ ሃገራት ኣየኖት እየን?
