ኣብ ዘመናዊ ሙዚቃ ኢትዮ-ኤርትራ መሪሕ ተራ ዝተጻወተ ሙዚቀኛ "ኣጋጣሚ ተጠቒምካ ዝግበር ሽርሒ ኣይክሰርሕን እዩ" እቲ ዝኸፍአ ኸኣ ደቀባት እታ ሃገር ንሓድሕዶም ክሰማምዑ ብዘይምኽኣሎም መፍቶ ጓኖትን ተበለጽትን ኮይኖም። ቤቶምን ውሻጠኦምን ንዝዘርጉ ባእታታት መዓጹ ኣርሕዮሙሎም። ስለዚ፡ ሽግር ኤርትራ ብዓቢኡ ናይ ኤርትራውያን ኢድ ነይሩዎ'ዩ። እቲ ዝሓየለ ምንቅስቓስ ብሓደ ሸነኹ ኣብ ሃይማኖት ክርስትና ተመርኵሱ፡ ብኢትዮጵያውነቱ ኣሚኑ ዝጐስጐሰ "ማሕበር ኣንድነት" እዩ። ቀሺ ዲመጥሮስ ገብረማርያም ከኣ ሓደ ካብ'ቶም መራሕን ኣጎሳጓስን ነበሩ። ቀሺ ዲመጥሮስ ኣዝዮም ብልሓተኛን ትጉህን ሰብ'ዮም ነይሮም። ንሶም ንመሳልል መዓርጋት ቤተ-ክርስትያን ቀልጢፎም ብምድያብ ካብ ተራ ቀሺ፡ ኣባ መልኣከ-ሰላም ክዀኑ በቕዑ። ምስ ወከልቲ መንግስቲ ሃይለስላሴ ብምስምማዕ ድማ ልዑል ፖለቲካዊ ስልጣን ደለቡ። ካብ ኣንድነታውያን ጸብለል ኢሎም ከኣ ዉዑላት ፈደረሽን ኣብ ምፍራስን ኤርትራ ብምስምስ ሕብረት ኣብ ምልሓቕን ምስ ዘውዲ-ሸዋ ዓቢ ተራ ተጻወቱ። ብሰንኪ'ዚ ከኣ ኣብ ኤርትራ ስሞም ብጽቡቕ ኣይልዓልን። ይኹን እምበር ዳሕራይ፡ "ኣንድነት ዝበልናሉ፡ ካብ ኣመንቲ ምስልምና ጎረባብትና ስግኣት ስለ ዝነበረና እምበር ናጽነት ጸሊእና ኣይኮንናን" ከም ዝበሉ ይዝረብ እዩ። ማሕበር ፍቕሪ ሃገር ሓድነታዊ ፖለቲካ ቀሺ ዲሜጥሮስ ካብ 'ማሕበር ፍቕሪ ሃገር' (ማ.ፍ.ሃ) ኢዩ ዚጅምር። ማሕበር ፍቕሪ ሃገር (ማ.ፍ.ሃ) ብ1941፡ መንግስቲ እንግሊዝ ንጥልያን ስዒሩ ኣብ ኤርትራ ዝኣተወሉ እዋን'ዩ ተመስሪቱ። መስረትቲ እዚ ማሕበር፡ ገብረመስቀል ወልዱ (ፕረሲደንት)፣ ዓብደልቃድር ከቢረ (ምኽትል)፣ ኣብራሃ ተሰማ፣ ኢብራሂም ሱልጣን፣ ዑመር ቃዲ፣ ወልደኣብ ወልደማርያም ነበሩ። እዚ ማሕበር ኣብ ፈለማ ናይ ፖለቲካ ሰልፊ ኣይነበረን። "ኣይከሰርናን፡ ኣይጠፍኣናን" እንታይ ማለት'ዩ?
