ድሕሪ ሞት እንታይ ክፍጠር ይኽእል?" ኣቦ ፦ " እንድዒ ዝወደይ። ብርግፀኝነት ማንም ክፈልጥ ኣይኽእልን። ንምንታይ ንጉግል (Google) ዘይትሓቶ?" ብርግፅ፡ ዋላ እኳ ጉግል ድሕሪ ሞት ሂወት ከም ዘሎ እንተዘይነገረና፡ ጉግል ዝብል ቃል ግን፡ ብዝለዓለ ደረጃ ኩሉ ግዘ ኣብ ዘረባና እንደጋግሞ እዩ። ካብ መፅናዕታዊ ፅሑፍ ተምሃሮ ዩኒቨርሲቲ ስታንፎርድ ካሊፎርኒያ ዝተወሰደ፡ ጉግል፡ አብ መላእ ዓለም ንክባፃሕ ዕስራ ዓመታት ጥራሕ እዩ ወሲድሉ። ቅደሚ ጉግል ኣብ ኢንተርኔት ሓበሬታ ምድላይ ክንደየናይ ከቢድ ከም ዝነበረ ንምግማቱ ኣየፀግምን። ብርግፅ መስረቲ ጉግል ላሪ ፔጅን ሰርጌ ብሪንን፡ ሓበሬታ ንምእላሽ ዝሐሸ መንገዲ ንምፍጣር ብዙሕ ድሌት ኣይነበሮምን። ይኹን 'ምበር ተበግሶ ዩኒቨርሲቲ ስታንፎርድ ብዙሕ ሙሁራዊ ምንቕቓሕ ፈጢሩ'ዩ። ምንጪ ስእሊ, Getty Images መግለጺ ስእሊ, ሰርጌ ብሪንን ሌሪ ፔጅን ጉግል እንትፈጥሩ መፅናዕታዊ ፅሑፎም ተኣማንነት ክረክብ ፅዒሮም። ኣብ ትምህርቲ ዓለም፥ መፅናዕታዊ ፅሑፋት ብተደጋጋሚ እንተተሓቲሞም መለክዒ ተኣማንነት እዩ። ካብዚ ብተወሳኺ ኣብ መፅናዕታዊ ፅሑፋት ብተደጋጋሚ እንተተጠቒሶም ከዓ መግለፂ ክብሪ ይኸውን። መስረቲ ጉግል ድማ ኩሎም ፈለጋት መርበብ (links) ዝትንትንሉ ሜላ እንተድኣ ረኺቦም፡ ኣብ ዝኾነ ርእሰ ጉዳይ ተኣማንነት ከምዘሕድሩ ተገንዚቦም። እዚ ድሕሪ ምትግባር ሜልኦም ኣብ ዘማሓየሽሉ እዋን፡ ዝበለፀ መድለይ ሓበሬታ ከም ዝረኸቡ ተረዲኦም። በዚ ድማ ፈለምቲ እቲ ሓሳብ ፔጅን ብሪንን፡ ብቐሊሉ ቀልቢ ሰብ ሃፍቲ ብምስሓቦም፡ ጉግል፡ ካብ መፅናዕታዊ ፅሑፍ ናብ ውልቀ ትካል ተሰጋጊሩ። ኣብዚ ሐዚ እዋን ጉግል ኣብ ዓለም ብዓሰርተታት ቢልዮናት ካብ ዘትርፉ ትካላት ዓለም ሓደ እንትኸውን፥ ፈለማ እንትጅመር ግን መስረትቱ ዘውፅእዎ ዝነበሩ ገንዘብ፡ ብኸመይ ክመልሱዎ ከም ዝኽእሉ ግልፂ ኣይነበሩን። ቅልጣፈን ግልፅነትን ከም ኣቆፃፅራ ኣውሮጳውያን ብ2001 ምልክታት ብዝተጠወቑ ቁፅሪ፡ ሒሳብ ዝኽፈለሉ መስርሕ ዝፈጠረ ጉግል፡ መላለይቲ ምልክተኦም ኣብ ኢኒንተርኔት ብዝተጠወቐሎምን ሰባት ብዝረኣይዎን ቁፅሪ ንጉግል ይኸፍሉ። እዚ ድማ ኣብ ጋዜጣ ካብ ዝላለዩ ምልክታታት ንላዕሊ ውፅኢታዊ ኮይኑ። ምንጪ ስእሊ, Thinkstock መግለጺ ስእሊ, ጋዜጣታት ምልክታ ኣብ ምልላይ ብዝለዓለ ደረጃ ቀኒሶም እዮም። ኣብዝሓ ሰባት ኣብ ጋዜጣ ዝሓልፉ ምልክታታት ካብ ምርኣይ ብዝዘለለ በቲ ዝሽየጥ ነገር ድሌት ኣይሓድሮምን። ሚድያታት ንሓድሽ ቢዝነስ ሞዴል ዝገብርኦ ውድድር እውን ውፅኢት ኣለሻ ጉግል እዩ። ካብዚ ብተወሳኺ ኣብ ጉግል እንደልየሎም ሓደሽቲ ቴክኖሎጅታት እውን መነባብሮ ደቂ ሰባት ለዊጦሞ እዮም። ብኣውርኡ ድማ ሰባት ግዘኦም ካብ ምቑጣብ ብዝዘለለ፡ ኣብ ቀጥታ መስመር ኢንተርኔት ስራሕቲ ንግዲ እንተሳልጡ፡ ካብ ሕትመት ንላዕሊ ብሰለስተ ዕፅፊ ብምቕልጣፍ፡ ብኣማኢት ቢልዮናት ውፅኢታውያን ከም ዝኾኑ ይግለፅ። ግዴታዊ ዓብላልነት ኣብ ቀጥታ መስመር ኢንተርኔት ዝድለዩ ነገራት ብቐሊሉ ንኽርከቡ ዘኽኣለ ጉግል፡ ፍሉይ ድሌት ዘለዎም ዓማዊል ዝደልይዎ ነገር፡ ኣብ ከባቢኦም ካብ ዘሎ ሹቕ ንላዕሊ ኣብ ኢንተርኔት ምዕዳግ ክመርፁ ልዑል ተራ ኣበርኪቱ እዩ። እዚ ኣጋጣሚ ንነጋዶን ዓማዊልን ጥዑም ዜና'ዩ ነይሩ። ሓደ ፀገም ግና ተኸሲቱ። ጉግል 90 ሚእታዊ ኣለሻ ዕዳጋ ዓለም ብምቁፅፃሩ ኣማኸርቲ ንግዲ ኣብ ልዕሊኡ ስኖም ነኺሶምሉ። ከም ኣቆፃፅራ ኣውሮጳውያን 1990ታት ኣለሻ ንባዕሉ ንሕንሕ ዝበዝሖ ዓይነት ንግዲ እዩ ነይሩ። ኣብዚ ሐዚ እዋን ግና ተፈትወ ተፀልአ፡ ጉግል ዓብላሊ ኮይኑ ኣሎ። ሎሚ ጉግል ኣብ ዓለም ካብ ዘለዉ መርበብ ሓበሬታታት ንላዕሊ ውድድር ዕዳጋ ዓለም እናመርሐ ይርከብ። እዚ ድማ መፃኢ ዕድል እቲ ትካል ብሩህ ምዃኑን ንመፃኢ ወለዶ ዝኸውን እኹል ፍልጠት ከም ዝኸዘነን ሓባሪ እዩ። ዜናታት ኣውሮጳዊ ሕብረት ንኢትዮጵያ ክህቦ ዝሓሰበ 110 ሚልዮን ዶላር ኣቋሪጽዎቅድሚ ሓደ ሰዓት ኣብ ትግራይ ልዕሊ ክልተ ሚልዮን ህጻናት ረድኤት ክበጽሖም ኣይከኣለን - ዩኒሴፍ16 ታሕሳስ 2020 ጀርመን ሓድሽ ደግሲ ኮሮናቫይረስ ንምቊጽጻር ጽኑዕ ሕጊ ኣውጺኣቅድሚ 3 ሰዓታት ኣዘራረብቲ ዛዕባታት ኣብ ኤርትራ ዕጽዋ ኮቪድ-19 መዓስ እዩ ዝፈኩስ?15 ታሕሳስ 2020 "ካብ ጨወይተይ ንምህዳም ከም ተመን እናተሰሓብኩ ነዊሕ ተጓዒዘ"15 ታሕሳስ 2020 ወታሃደራት ኢትዮጵያ ኣብ ልዕሊ ሰራሕተኛታት ሕቡራት ሃገራት ከምዝተኮሰ መንግስቲ ተኣሚኑ8 ታሕሳስ 2020 ናሚቢያዊ ዲፕሎማሰኛ ክልተ ደቁ “ኣብ ኢትዮጵያ ተቐቲሎም”14 ታሕሳስ 2020 ኣብ ኣፍሪቃ ዘሎ መዓልታዊ ዝርገሐ ኮሮናቫይረስ ዘርኢ ሰሌዳ24 መጋቢት 2020 ኣመሪካ፡ ንሱዳን ካብ 'መዝገብ ግብረ-ሽበራ' ብወግዒ ኣልያታ14 ታሕሳስ 2020 ኤርትራ ኣብ ውሽጣዊ ግጭት ኢትዮጵያ ኢድ ኣለዋ ድዩ?25 ሕዳር 2020 ቻይና ብዛዕባ ዘማዕበለቶ ክታበት ኮሮናቫይረስ እንታይ ንፈልጥ?10 ታሕሳስ 2020 ኤርትራ፡ ናይ የሆዋ መሰኻኽር ድሕሪ 26 ዓመት ካብ ቤት-ማእሰርቲ ተፈቲሖም7 ታሕሳስ 2020 ብብዝሒ ዝተነበ 1 ላዕለዋይ ልኡኽ ስዑዲ ዓረብ ትማሊ ምሸት ናብ ኤርትራ ኣትዩ 2 ኣውሮጳዊ ሕብረት ንኢትዮጵያ ክህቦ ዝሓሰበ 110 ሚልዮን ዶላር ኣቋሪጽዎ 3 ኣብ ትግራይ ውልቀሰባት ዕጥቂ ንከረክቡ ዝተነብረ ገደብ መዓልቲ ተዛዚሙ 4 ጉግልን ዓበይቲ ትካላት ቴክኖሎጅን ‘ዓሌታውያን’ዮም”፡ ትምኒት ገብሩ 5 ኣብ ኤርትራ ዕጽዋ ኮቪድ-19 መዓስ እዩ ዝፈኩስ?
