ትግርኛ BBC News, ትግርኛናብቲ ትሕዝቶ ቀጽሉ ክፍልታት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት ልምዓትን ምምዝባል ሓረስቶትን ከተማ ኣዲስ ኣበባ 6 ሚያዝያ 2018 "መሬት ካባና እንትወስዱ፡ እቲ ጉዳይ ብዕምቆት ኣይንፈልጦን ነይርና። ተለዋጢ ስራሕ ኣይሃቡናን። ዝተውሃበና ገንዘብ ድማ ይውዳእ ኣሎ" ብምባል፡ ሓረስታይ ኣይተ ሃይሉ ካብ መሬቱ ዝተመዛበለሉ ኣጋጣሚ ንቢቢሲ ዝገለፁልና። ቅድሚ 6 ዓመታት እዩ መሬት ኣይተ ሃይሉ ደምሴ፡ ብምምሕዳር መሬትን ልምዓትን ከተማ ኣዲስ ኣበበባ ዝተወሰደ። 22 ሽሕ ካሬ ሜትር ስፍሓት ዘለዎ፡ ናይ ሕርሻን መንበሪን መሬት፡ ንሓደ ካሬ ብ 18 ብርን 50 ሳንቲምን ሒሳብ ተሰሊሑ፡ መስተኸፈሎም መሬቶም ከምዝተወሰደ ይዛረቡ። ናይዞም ሓረስታይ መሬት፡ ኣብዚ ሕዚ እዋን ኣብታ ከተማ ንህንፀት መሰረት ልምዓት ካብ ሞንጎ ዝወዓሉ ዓበይቲ ፕሮጀክታት፡ ብህንፃ ሓበራዊ መንበሪ ኣባይትን ካልኦት ነዋሕቲ ህንፃታትን ተተኪኡ ኣሎ። ኣይተ ሃይሉ ኣብዚ ሕዚ እዋን ኣብ ሓንቲ ድግድጋ ገዛ ምስ ስድርኦም ይነብሩ። እዚ መሬት ኣብ ትሕቲ ምምሕዳር እታ ከተማ ስለዝርከብ፡ ነዛ ግድግዳ ገዝኦም ከሐድስዋን ከስፋሕፍሕዋን ኣይኽእሉን። እዚ ታሪኽ ናይ ኣይተ ሃይሉ ጥራሕ እንተይኮነስ፡ ብዙሓት ሓረስቶት ከተማ ኣዲስ ኣበባ ብተደጋጋሚ ዘጋጥሞም ጉዳይ እዩ። ኣብ ዝሓለፉ ሓሙሽተ ዓመታት ጥራሕ ኣብ ከተማ ኣዲስ ኣበባ፡ ንህንፀት መሰረተ ልምዓት ተባሂሉ ልዕሊ 12 ሽሕ ሓረስቶት ካብ መረበቶም ከምዝተመዛበሉ ሓበሬታታት የረድኡ። ካብ ኤጀንሲ ዳግመ ልምዓትን ተሃድሶን እታ ከተማ ዝረኸብናዮ ሓበሬታ ከምዝሕብሮ፡ ኣብዚ ሎሚ ዓመት ኣብ ከተማ ንዳግመ-ልምዓት ዝውዕል 700 ሄክታር መሬት ንምልማዕ ተተሊሙ። እዚ ህንፀት መሰረት ልምዓት ንክሳኻዕ ድማ፡ 2 ሽሕ ሓረስቶት ካብ መረበቶም ከምዝፈናቐሉ ዋና ስራሕ ኣካያዲ እቲ ኤጀንሲ ኣይተ ሚሊዮን ግርማ ንቢቢሲ ተዛሪቦም። ካሕሳ፣ መረረትን ስግኣትን ኣብ ቦሌ ተወሊዶም ዝዓበዩ ሓረስታይ ሲሳይ ነጋሳ፡ ቅድሚ 15 ዓመታት ናይ ባዕሎምን ናይ ኣቦኦምን ኣስታት 4 ሄክታር መሬት ንህንፀት መሰረተ ልምዓት ተወሲድዎም እዩ። ነዚ ድማ ንሓደ ካሬ ሜትር ብ3 ብርን 50 ሳንቲምን ሒሳብ ካሕሳ ተኸፊልዎም። ካብ ዝተኸፈሎም ገንዘብ ግብሪ ከምዝኸፈሉ ድማ እዮም ዝዛረቡ። ይኹን እንበር ካብኦም ኣብ ዝተወሰደ መሬት ክሳብ ሕዚ ዋላ ሓደ መሰረተ ልመዓት ኣይተሰርሐን። እዞም ሓረስታይ ሕዚ ካብ ዘለዎም ቁጠባዊ ፀገም ብተወሳኺ፡ ክመዛበል እየ ዝብል ስግኣት ከምዘለዎም ንቢቢሲ ተዛሪቦም። እዞም ሓረስቶት፡ እኹል ካሕሳ ዘይምኽፋሎም፣ መንበሪ ገዛ ዘይምውሃቦም፣ ዝምጥኖም ስራሕ ዘይምድላዉን ወሰንቲ መሰረተ ልመዓት ዘይምምልኦምን ብዋናነት ዘልዕልዎም ፀገማት እዮም። ንካሕሳ ሓዊሱ ዝተፈላለዩ ጥርዓናት ብምቕባል እናተሰርሐ ከምዝመፅአ ዝገለፁልና ሓላፊ እቲ ኤጀንሲ ኣይተ ሚልየን ግርማ ፡ ምምሕዳር ኣዲስ ኣበባ ኣብ ሓረስቶት ንዘጋጥሙ ፀገማት ንምፍታሕ ይሰርሕ ኣሎ ይብሉ። ብመሰረት እዚ ድማ፡ዋጋ ሓደ ካሬ መሬት ሓረስታይ ናብ 62 ብር ንካሕሳ መንበሪ ገዛ ድማ 552 ሽሕ ብር ክብ ከምዝበለ ሓቢሮም። ካብዚ ብተወሳኺ ንገዛ መስርሒ ቦታ ከምዝወሃቦም ወሲኾም ገሊፆም። ብኻልእ ወገን ድማ፡ ምምሕዳር እታ ከተማ፡ መሬት ብክልተ መንገዲ እዩ ዘመሓላልፍ። ንትካላት ልምዓት ብምደባ፡ ንመንበሪ ገዛን ንንግድን ድማ ብሊዝ እዩ ዝዕድል። ንሓረስታይ ዝወሃብ ካሕሳ፡ ንሊዝ ምስ ዝኽፈል ዋጋ እንትነፃፀር ውሑድ እዩ ንዝብል ሕቶ እንትምልሱ፡ " ካብ ሓረስታይ ዝውሰድ መሬት፡ ንህንፀት መሰረተ ልምዓትን ንጥቕሚ ህዝቢ ዝውዕልን ስለዝኾነ፡ በዚ መገዲ እዩ ዝመሓላለፍ" ይብሉ። ዶብ ኣብዚ ሕዚ እዋን ስፍሓት ከተማ ኣዲስ ኣበባ፡ 52 ሽሕ ሄክታር ከምዝኾነ እዩ ዝግመት። ክልላዊ መንግስቲ ኦሮምያን፡ ምምሕዳር ከተማ ኣዲስ ኣበባን ዝውሰንሉ ፍሉይ ምልክት የለን። እዚ ድማ ከተማ ኣዲስ ኣበባ ትሰፍሕ እያ ዘላ ዝብል ተቓውሞ ብምልዓሉ ህይወት ሰብ ንከጠፍእ ምኽንያት ኮይኑ እዩ። እዚ ዘሎ ኩነታት ንምፍታሕ ድማ፡ ካብ ምምሕዳር ክልል ኦሮሚያን ምምሕዳር ከተማ ኣዲስ ኣበባን ዝተዋፅኡ ሰብ ሞያ ወሰን ዶብ ይሰርሑ ኣለዉ። ቢቢሲ ብመሰረት ዝረኸቦ ሓበሬታ፡ ኣብዚ ሕዚ እዋን፡ ወሰን ናይ ምጥራር ስራሕ ተዛዚሙ፡ ውሳነ ሓለፍቲ ፖለቲካ ኣብ ትፅቢት ኣለዉ። ተዛማዲ ትሕዝቶ ብህንፀት መንገዲ ባቡር ዝተፈናቐሉ ሓረስቶት፡ ካሕሳ ኣይተኸፈለናን ይብሉ መንገዲ ባቡር ንምህናፅ መሬቶም ዝተወሰዶም ሓረስቶት፡ ካሕሳ ስለዘይተኸፈሎም ኣብ ሕማቕ ኩነታት ከምዝርከቡ ንቢቢሲ ተዛሪቦም። እቲ ኮርፖሬሽን ብወገኑ ብኣማኢት ሚልዮናት ዝቑፀር ገንዘብ ንካሕሳ ከምዝኸፈለን፡ እዚ ፀገም ብጉድለት መረዳእታን ግቡእ ምፅራይ ብዘይምክያድን ከምዝተፈጠረን ይገልፅ።5 ሚያዝያ 2018 ዜናታት ሕብረት ኣውሮጳ ኣብ ትግራይ ገበናት ኲናት ተፈጺሙ ክኸውን ከምዝኽእል ስክፍትኡ ገሊጹ16 ጥሪ 2021 ቦቢ ዋይን፡ “ንህይወተይን ህይወት በዓልቲ ገዛይን ተጨኒቐ ኣለኹ”ቅድሚ 7 ሰዓታት ስለምንታይ ንፓትሪስ ሉሉምባ ምዝካር ኣድለየ?ቅድሚ 6 ሰዓታት ኣዘራረብቲ ዛዕባታት እናኸረረ ዝመጽእ ዘሎ ጎንጺ ዶብ ኢትዮጵያን ሱዳንን14 ጥሪ 2021 ክልል ኦሮሚያ፡ መምህር ኪቲላ ጉዳታ ስለምንታይ'ዩ 'ተረሺኑ'?12 ጥሪ 2021 3:42 ቪድዮ, ብዛዕባ ፕረዚደንታዊ መረጻ ኡጋንዳ እንታይ ትፈልጡ?, ዕምሪ ፈነወ 3,4212 ጥሪ 2021 ኣብ ኣፍሪቃ ዘሎ መዓልታዊ ዝርገሐ ኮሮናቫይረስ ዘርኢ ሰሌዳ24 መጋቢት 2020 ሱዳን ኣብ መስርሕ ልዝብ ግድብ ሕዳሰ ኣይተሰማመዐትን11 ጥሪ 2021 ምስ ሱዳን ዘሎ ምስሕሓብ ‘ዶብ ናብ ዝነበሮ ተመሊሱ ብሰላም ክፍታሕ ኣለዎ’- ኢትዮጵያ7 ጥሪ 2021 ቦይንግ 737 ነፋሪት ኢንዶኔዥያ ዝወደቐትሉ ከባቢ ተፈሊጡ ተባሂሉ10 ጥሪ 2021 ኣብ ኣብያተ ማእሰርቲ ስዑዲ ዓረብ ዝሳቐዩ ኢትዮጵያውያን፡ መንግስቲ ናብ ዓዶም ክመልሶም ይምሕጸኑ7 ጥሪ 2021 ኣቶ ጃዋር መሓመድ ዝርከቦም ክሱሳት ሎሚ ኣብ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም12 ጥሪ 2021 ብብዝሒ ዝተነበ 1 ላዕለዎት መሪሕነት ህወሓት ትማሊ ናብ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም 2 ኣብ 50 ግዝኣታት ኣመሪካ ብኣጽዋር ዝተዓጀበ ተቓውሞ ከይካየድ ተሰጊኡ 3 ወድብ ኣንጌላ መርክል፡ ሓድሽ ኣቦ መንበር መሪጹ 4 ኡጋንዳ፡ ፕረዚደንት ዩወሪ ሙሰቨኒ ከምዝተዓወተ ተገሊጹ 5 ሕብረት ኣውሮጳ ኣብ ትግራይ ገበናት ኲናት ተፈጺሙ ክኸውን ከምዝኽእል ስክፍትኡ ገሊጹ 6 ኣብ ትግራይ ምሉእ ኣገልግሎታት መብራህትን ስልክን መዓስ ክጅምር ይኸውን?
