18 ሓምለ 2020 ምንጪ ስእሊ, PMO/BBC ብሰለስተ ሓምለ 2012 ዓ.ም፡ ዓቃቢት ሕጊ ፌደራል ወይዘሮ ኣዳነች ኣበቤ፡ ኣብ ቕትለት ድምጻዊ ሃጫሉ ሁንዴሳ ብቐጥታ ተሳቲፎም ዝተባህሉ ጥርጡራት ጥላሁን ያሚ [ዋሚ]፣ ኣብዲ ኣለማየሁን ከበደ ገመቹን [ኣብቲ እዋን ኣብ ቀይዲ ዘይኣተወ] ምዃኖም ገሊጻ። ብፍላይ እቶም ክልተ ጥርጡራት፡ ነቲ ቕትለት ዝፈጸመ ሰብ ብቋንቋ 'ኦሮምኛ' ትእዛዝ ክህቡዎ እንከለው፡ ንሓድሕዶም ግን ብ'ትግርኛ' ይዘራረቡ ነይሮም ኢላ። ብድሕር'ዚ ኣጠቓቕማ ቃላት እታ ዓቃቢት ሕጊ ኣዘራራቢ ኮይኑ ቐንዩ። ካብዚ ብዝብገስ፡ ፖለቲከኛን ምሁር ስነ ቑጠባን ግርማይ በርሀ፡ እዚ እናጉሃረ ዝመጽእ ዘሎ ፖለቲካ ኢትዮጵያ፡ ንህዝቢ ትግራይ ስግኣት ምዃኑን "ኣብ ውሽጢ ኢትዮጵያ ቅሳነት ከምዘይረክብ ዘረጋግጽ'ዩ" ብምባል ይኹንኖ። ብዙሓት ምሁራት ተጋሩ፡ ብፍላይ ድሕሪ ውድቀት ሃጸይ ዮውሃንስ፡ ዝተፈላለዩ ስርዓታት፡ ግዝኣተ መሬት ኢትዮጵያ ሓደ ዓይነት መንነትን ቋንቋን ንክህልዎ ብዝብል፡ ኣንጻር መንነትን ህላወን እዚ ህዝቢ ዘቕንዑ በደላት ክፍጽሙ'ዮም ጸኒሖም ኢሎም ይኣምኑ። ብዙሓት ካልኦት ሕብረተሰብ ኢትዮጵያ እውን ብቛንቆኦም ክመሃሩን ክመሓደሩን ዕድል ኣይረኸቡን። ህወሓት ብዘማእዝኖ ዝነበረ ስርዓት ኢህወደግ ግን ነቲ ኣተሓሳስባ ብምእላይ፡ ማዕርነት ህዝብታት እተውሕስ ፌደራላዊት ኢትዮጵያ ንምስራሕ ተፈቲኑ ከም ዘይሰመረ ብምግላጽ፡ ኣብ ትሕቲ እቲ ስርዓት ንዝተፈጸሙ ገበናት ኮነ ካልኦት 'ትግርኛ ዝዛረቡ ሰባት ፈጺሞምዎ' ዝብል ኣገላልጻ ምጥቃም፡ ሓደገኛ ምዃኑ ኣቶ ግርማይ ይገልጽ። "… ሓደ ህዝቢ ከተጥፍኦ እንተደሊኻ መጀመርታ ትፈልዮ፣ ደሓር ዝበዝሕ ኣሉታ ነገር እናሸከምካ ብኻልእ ማሕበረሰብ ከም ዝጽላእ ትገብሮ። መዛዘሚኡ ድማ ዘርኢ ምጥፋእ ይኸውን" ብማለት ስግኣቱ ይገልጽ። ኣብዪ ኣሕመድ፡ "ህዝቢ ትግራይ ንምብዳል ጥር ትብል ድሌት የብልናን" "ድምጺ ሕብረተሰብና ዝዉክል ኣካይዳ ክህልወና'ዩ" ግድብ ህዳሰ ኢትዮጵያ፡ ካብ መለስ ዜናዊ ክሳብ ኣብዪ ኣሕመድ ኣብ ኢትዮጵያ ዓበይቲ ገበናት እንትፍጸሙ፡ ኣኽበርቲ ሕጊ ነቲ ጉዳይ ኣጻርዮም ናብ ቤት ፍርዲ ቅድሚ ምቕራቦም፡ ብሚድያ ሰነዳዊ ፊልምታት ብምስራሕ ጥርጡራት ሚድያ ከምዝፈርዶም ምግባር ኣብ ዘበነ ኢህወደግ እውን ዝነበረ እዩ። እቲ ተግባር ቀዳማይ ሚኒስትር ኣብዪ ኣሕመድ ዓሊ ናብ ስልጣን ምስ መጽአ'ውን ይቕጽል ኣሎ። ኣብ እዋን መሪሕነት ኢህወደግ ንዝተፈጸሙ ገበናት ብልሽውናን ግህሰት ሰብኣዊ መሰላትን ንምቅላዕ ኣብ ዝተሰርሑ ሰነዳዊ ምድላዋት፡ 'ተዛረብቲ ትግርኛ ዝፈጸሙዎ' ዝብል ቃላት ዝተለመደ ኮይኑ ጸኒሑ ኣሎ። ንምዃኑ ተዛረብቲ ቋንቋ ትግርኛ መን'ዮም?
