ዝብል ካልእ ስክፍታ ምስዓቡ ኣይተረፈን። ነዚ ብዝምልከት፡ ሳባ ተስፋዮሃንስ፡ ክልቲኡ ህዝብታት ናብ ሓንቲ ሃገር ንምጽንባር ዘሎ ተኽእሎ ጸቢብ ምዃኑ'ያ ትገልጽ። መግለጺ ስእሊ, እቲ መበገሲ ናይቲ ደማዊ ኲናትን ምርሕሓቕን ኮይኑ ዝጸንሐ ብይን ዶብ ኣብ ባይታ ምትግባሩ ሰላም ከውሕስ ይኽእል'ዩ ይብሉ ተዓዘብቲ ምኽንያቱ "ህዝቢ እንተዘይደጊፍዎ ዝኾነ ነገር ክኸውን ኣይክእልን'ዩ፡ ህዝቢ ኤርትራ ድማ ንናጽነቱ ከቢድ ዋጋ ስለዝኸፈለ ንዝኾነ ከምኡ ዓይነት ፕሮጀክት ኣይክድግፍን'ዩ" ትብል። "ካልእ ዓይነት ምትሕብባር እንተኾይኑ፡ ቅድሚ ሕጂ'ውን ኮንፈደረሽን ይበሃል ነይሩ'ዩ፡ ሓድሽ ነገር ኣይኮነን"። ብምባል ድማ ርእይቶኣ ተራጉድ። ኣብይ ኣሕመድ ኣብ ኣደራሽ ሚለንየም ንቀመር መደመር ክትንትን እንከሎ "ኣነን ኢሳይያስን እንተደሚርና ዓሰብ ንረክብ" ክብል እንከሎ ፕረዚደነት ኢሳይያስ ብኣድናቖት ከጣቕዓሉ እንከሉ ዝተዓዘቡ ኤርትራውያን፡ "ዓሰብሲ ትሽየጥ ደኣ ከይትህሉ" ክሳዕ ምባል ዝበጽሑ ኣይተሳእኑን። "ዘየሰክፍ ኣይኮነን" ከኣ ይብል ተስፋልደት ስብሃቱ። ኣምባሳደር ኤርትራ ኣብ ኬንያ ኣቶ በየነ ርእሶም፡ ኣብ ትዊተር "ፕረሲደንት ኢሳያስ እኮ ንስለ እዛ መዓልቲ እዚኣ ክብል'ዩ ካብ 1965 ኣትሒዙ ተቓሊሱ። ንሱ ዘሕለፎ ጸበባን ሽግርን ግን ውሑዳት ጥራሕ'ዮም ዝፈልጥዎን ዝርድእዎን። ክቡር መራሒ፡ እንቋዕ ሓጎሰካ፡ ነዚኣ ክትርኢ ኢኻ ትምነ ኔርካ ኮይና ድማ" ኢሉ። "እቲ ናይ ሰላም ተበግሶ ብናይ ሓደ ሰብ ጻዕሪ ጥራይ ኣይኰነን ተኸሲቱ" ነዚ ኣተረጓጉማን ትንተናን ዘይቅበሉ ካልኦት ድማ፡ ካብ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ንላዕሊ ሃገራዊ ክትከውን ምፍታን "ካብ ጳጳስ ንላዕሊ ካቶሊኽ ከም ምዃን" ጌሮም ዝርእይዎ ኣለዉ። ምስታ ቀዳመይቲ ነፋሪት መገዲ ኣየር ኢትዮጵያ ምስ በዓልቲ ቤቱ ናብ ኣስመራ ዝተጓዕዘ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ነበር እውን "ክልቲኦም ህዝብታት ሓደ ህዝቢ'ዮም፡ ኣብ ክልተ ሃገራት ይነብሩ። ኣብ መስርሕ ድማ እዚ'ውን እናፈረሰ ከም ዝኸይድ፡ ሕቶ የብሉን" ምባሉ እውን ካልእ ተወሳኺ ስክፍታ እዩ። ተንታኒ ፖለቲካ ዳዊት መስፍን ግን "ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣቐዲሙ ከይተዳለወ ክምድር ስለዘይክእል ካብ ስምዒት ዝሞለቖ ዘረባ እምበር፡ ብልቡ ንክልቲአን ሃገራት ከም ሓደ ሓሲቡ ወይ ንኣብይ ኣሕመድ ስልጣን ክህብ ስለዝደለየ ኣይኦኮነን። ንሱ ንሳነ'ዩ ዝብል ዘሎ" ዝብል ትርጉም እዩ ዝህቦ። ምንጪ ስእሊ, FITSUM AREGA/TWITTER መግለጺ ስእሊ, ኣቶ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፡ ምስ ዶ/ር ኣብይ ኣሕመድ ኣብ ኣስመራ ድሕሪ ምርኻቡ ናብ ኢትዮጵያ ምብጻሕ ጌሩ ነይሩ። ኣብ ጉዕዞ ቃልሲ ንኢሳይያስ ካብ ንእስነቱ ዝፈልጦ፡ ሓደ ካብቶም ኣብ 2001 ንፕረዚደንት ኢሳይያስ ብምንቃፍ ቅዋማዊ መንግስቲ ክትከልን ትካላዊ ኣሰራርሓ ክተኣታቶን ብቕሉዕ ደብዳበ ጻውዒት ዘቕረቡ ብጉጅለ-15 ዝፍለጡ ላዕለዎት ሓለፍቲ መንግስቲን ተጋዳላይ መስፍን ሓጎስ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ናይ ሓባር መንግስቲ ናይ ምምስራት ድሌት ከም ዝነበሮ ተዛሪቡ። ንሱ፡ ምስ ሬድዮ ኤስ ቢ ኤስ ኣብ ዝገበሮ ቃለመጠይቕ፡ ኢሳይያስ ድሕሪ ምውዳቕ ስርዓት ደርግ፡ ኢህወደግን ህዝባዊ ግንባርን ብምሽራኽ ናይ ሓባር መንግስቲ ክምስረት ድሌት ከም ዝነበሮን፡ ንፍሉያት መራሕቲ እቲ ግንባር ጸዊዑ ከም ዝሓበሮምን ተዛሪቡ። ንሱ ጥራይ ከም ዝተቛወመ ዝገልጽ ገዲም ተጋዳላይ መስፍን፡ ነቲ ዝካየድ ዘሎ ክትዕ ታሪኻዊ ድሕረ-ባይታ ዘልብስ ሓበሬታ ምሃቡ ነቲ ስክፍታታትን ክትዓትን መሊሱ ንላዕሊ ክዓርግ ደሪኽዎ'ሎ። ብተመሳሳሊ እቲ ኣብ ሓደ እዋን ንስርዓት ደርግ ወኪሉ ኣማሓዳሪ ኤርትራ ኮይኑ ዝነበረ ኢትዯጵያዊ ዳዊት ወልደግዮርጊስ ብወገኑ፡ "እቲ ኣብ [1988] ዝተገብረ ፈነተ ዕልዋ መንግስቲ ምስ ኤርትራውያን ተማኺርና ኢና ክንገብሮ ፈቲንና። ንሳቶም ነቲ ኲናት ደው ከብልዎን፡ ንዓኣቶም ዝደመረ መሰጋገሪ መንግስቲ ክንምስርት ኢና ኢልና" "እቲ ዕልዋ መንግስቲ ሰሊጡና እንተዝኸውን፡ ብጽሑፍ ዝተሰማማዕናሉ፡ ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርእራ ኣብቲ መሰጋገሪ መንግስቲ ኣባል ክኸውን'ዩ ነይሩ" ይብል። ድሕሪኡ ኣብ ዝተገብረ ርክባት ግን፡ "ደጒዩ" ከም ዝበሎም ኣቶ ዳዊት ጠቒሱ። እዚ ድማ ነቲ ክትዕ መሊሱ ከምዝጓሃሃርን ከምዝላባዕን ገይሩዎ ኣሎ። ተጋዳላይ ተስፋልደት እውን "ሰራዊት ኢትዮጵያ ካብ ዶባትና ከይወጽኡ፡ ብኮሚሽን ዶባት ዝተበየነ መሬትና ከየምለስና፡ ክበሃል ከምዘይጸንሐ፡ ሕጂ ንክሳራ 25 ዓመታት ኣምሊስናዮ ኢና ኢልካ ምጭራሕ ምስ ምንታይ ከም ዝጽብጸብ ክርድኣኒ ኣይከኣለን" ብምባል ኣብ "መደመር" ዘለዎ ስክፍታ ይገልጽ። መግለጺ ስእሊ, ኤምባሲ ኤርትራ ኣብ ኢትዮጵያ ዳግም ተኸፊቱ፡ ክልቲአን ሃገራት ድማ ዝውክልወን ኣምባሳደራት መዚዘን ኣለዋ ኣብ ኩሎም እዞም ኣጋጣሚታት ግን፡ እቶም መራሕቲ፡ ህላወ ክልተ ሃገራት ዝገልጽ ቃላትን ሓረጋትን ከም ዝተጠቕሙ'ውን ክጥቀስ ዝግበኦ'ዩ። ክልቲአን ሃገራት ብደረጃ ኤምባሲን ኣምባሳደራትን ርክበን ምሕዳሰን ንባዕሉ፡ ልዑላውነተን ዝሓለዋ ሃራት ምዃነን ዘርእይ እዩ። "ናይ 27 ዓመት ዕድል ኣጥፊእና ኢና" ካልእ ዘዘራርብ ዘሎ ጉዳይ እውን ናይ ጊዜ መዐቀኒ'ዩ። ኣብ መንጎ ክሊቲአን ሃገራት ዝተኸፍተ ኲናት ዝሓለፈ ግንቦት እዩ 20 ዓመቱ መሊኡ። እቲ ኣብ 2002 ብኮሚሽን ዶባት ዝተዉሃበ ብይን ዶብ ድማ 16 ዓመታት እዩ ገይሩ ዘሎ። እንተኾነ ግና፡ መራሕቲ ኤርትራ፡ እቲ ክሳራ ኣቐዲሙ ከም ዝጀመረ'ዮም ክገልጹ ቀንዮም። እዚ ድማ ብዙሓት ይካትዕሉ ኣለው። ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፡ ኣብቲ ኣብ ኣስመራ ንኽብሪ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ዘዳለዎ እንግዶት ድራር "ን25 ዓመታት ዝጠፍአ ግዜ፡ ዝተኸስረ ዕድል ብዝኾነ ይኹን መንገዲ ክትልክዖ'ውን ዝከኣል ኣይኮነን" ክብል ተዛሪቡ። ኣቐዲሙ'ውን ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኤርትራ ኣቶ ዑስማን ሳልሕ ኣብ ፈላማይ ናይ ኣዲስ ኣበባ ጉዕዝኡ "ናይ 27 ዓመት ዕድል ኣጥፊእና ኢና" ኢሉ ነይሩ። እዚ እንታይ ማለት ኮን ይኸውን?
