ወግዓውን ሕጋውን ትርጉም ጊላነት ከምዚ ዝስዕብ እዩ። ጊላ ዝበሃል፡ ብሓደ ጎይታ ዝውነን ሰብ ኮይኑ ኣብ ትሕቲ ምሉእ ቁጽጸርን ምሕረትን ጎይትኡ ዝነበር ፍጡር እዩ። እቲ ካብ ልደቱ ወይ ንእስነቱ ብጎይትኡ ዝተገዝአ ሰብ፡ ዋንኡ ከም ንብረትን ኣቕሓን ክሸጦን ክልውጦን ብዘይ ፍታው ኣገዲዱ ከስርሖን ይኽእል። ዎክ ፍሪ ፋውንዴሺን ዝተባህለ ንኣህጉራዊ ደረጃ ጊላነት ዝመዝን/ ዝልክዕ ኣህጉራዊ ትካል ከኣ ንዘበናዊ ጊላነት ብኸምዚ ዝስዕብ ይገልጾ። ዘበናዊ ጊላነት፡ ንዝኾነ ዓይነት ምዝመዛ፡ ግዱድ ዕዮን፡ ዘይሕጋዊ ምስግጋርን የጠቓልል። ሕማቕ ኣጋጣሚ ኮይኑ ግን ጊላነት ክሳብ ሕጂ ኣብ ልዕሊ 130 ሃገራት ይረአ ኣሎ። ኣህጉራዊ ውድብ ዕዮ፡ ልዕሊ 21 ሚልዮን አህዛብ ዓለም ግዳያት ዘበናዊ ባርነት ኮይኖም ምህላዎም ይሕብር። ዎክ ፍሪ ፋውንደሽን ኣብ ሓምለ 2019 ንኤርትራን ሰሜን ኮርያን ምስ ብዝሒ ህዝበን ብምንጽጻር ኣብ ዝለዓለ ደረጃ ከምዝርከባ 'ዘበናዊ ባርነት' ኣብ ዝብል መጽናዕታዊ ጽሑፉ ኣስፊሩዎ ይርከብ። ዘይሕጋዊ ምስግጋር ደቂ ሰብ፣ ግዱድ ዕስክርና፣ ትሕቲ ዕድመ ህጻናት ኣብ መኣዲ ስራሕ ምውፋር ዝኣመሰሉ ሓያሎ ረቛሒታት ከም መምዘኒ ዘበናዊ ባርነት ከምዝጥቀመሎም ይገልጽ። እቲ ትካል ንሰሜን ኮርያ፡ ኤርትራ፡ ሊብያ፡ ኢራን፡ ኢኳቶርያል-ጊኒ፡ ብሩንዲ፡ ዴሞክራቲክ ሬፓብሊከ ኮንጎ፡ ሩስያን ሶማልያን ዘይሕጋዊ ሰብኣዊ ምስግጋርን ግዱድ ዕዮን ዝረኣየለን ሃገራት ብማለት ብቕደም ተኸተል ካብ ሓደ ክሳብ ዓሰርተ ክሰርዐን እንከሎ፡ እተን ነቲ ተግባር ዝተቖጻጸራን ዘወገዳን ከኣ፡ ዓባይ ብሪጣንያ፡ ኔዘርላንድስ/ሆላንድ፡ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ፡ ፖርቱጋል፡ ስዊድን፤ ኣርጀንቲና፡ ቤልጂም፡ ስፐይን፡ ክሮኦሽያን ኣውስትራልያን ሰሪዑወን ኣሎ። ኩናት ሓድሕድን ዓሌታዊ ግጭትን ቀንዲ ጠንቂ ምስፍሕፋሕ ባርነት ምዃኑ ዝገለጸ እቲ መጽናዕቲ፡ ሰሜን ኮርያ ብዝኾነ ምኽንያት ኣብ ትሕቲ ቐይዲ ንዘውዓለቶም ዜጋታት ኣገዲዳ ከምእተስርሖም ይጠቅስ። ኤርትራ ድሕሪ ሰሜን ኮርያ ኣብ ካልኣይ ደረጃ ዝተሰርዓትሉ ምኽንያት ከኣ፡ ኣብታ ሃገር ሕግን ልዕልና ሕግን ዘተግብር ጽኑዕ ናይ ፍትሒ ትካላት ብዘይምህላውን፡ ኣባላት ሃገራዊ ኣገልግሎት ብዘይ ግቡእ ክፍሊት፡ ልዕሊእ እቲ ኣዋጅ ሃገራዊ ኣገልግሎት ዝደንገገሎም ግዜ ስለዝሰርሑን እዩ። እቲ ተግባር ብዝተፈላለዩ ተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰላት ከም ግዱድ ዕዮን ዘበናዊ ጊላነትን ክረአን ክግለጽን ጸኒሑ እዩ። መንግስቲ ኤርትራ ግን ሃገራዊ ኣገልግሎት ኤርትራ፡ ኣብ ህንጸት ሃገርን ምክልኻል ልዑላውነትን ኤርትራ ዝዋሳእ ዓንዲ ሕቖ ህዝብን ሃገርን መርኣያ ጽንዓትን ክብርን ህዝቢ ኤርትራ ክብል'ዩ ዝገልጾ። እዚ ንግዱድ ዕዮን ዘይሕጋዊ ምስግጋር ደቂ ሰባት ብዝምልከት ዓመታዊ መጽናዕቲ ዘካይድ 'ዎክ ፍሪ ፋውንደሽን' ዝተባህለ ኣውስትራልያዊ ትካል፡ መንግስታትን ስርዓታትን ደረጃታቶም ርእዮም ከመሓይሹን ዝምልከቶም ተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰላት ከኣ ጸቕጢ ንክፈጥሩ ንምሕጋዝ እዩ። ዜናታት ሕብረት ኣውሮጳ ኣብ ትግራይ ገበናት ኲናት ተፈጺሙ ክኸውን ከምዝኽእል ስክፍትኡ ገሊጹ16 ጥሪ 2021 ቦቢ ዋይን፡ “ንህይወተይን ህይወት በዓልቲ ገዛይን ተጨኒቐ ኣለኹ”ቅድሚ 6 ሰዓታት ስለምንታይ ንፓትሪስ ሉሉምባ ምዝካር ኣድለየ?ቅድሚ 5 ሰዓታት ኣዘራረብቲ ዛዕባታት እናኸረረ ዝመጽእ ዘሎ ጎንጺ ዶብ ኢትዮጵያን ሱዳንን14 ጥሪ 2021 ክልል ኦሮሚያ፡ መምህር ኪቲላ ጉዳታ ስለምንታይ'ዩ 'ተረሺኑ'?12 ጥሪ 2021 3:42 ቪድዮ, ብዛዕባ ፕረዚደንታዊ መረጻ ኡጋንዳ እንታይ ትፈልጡ?, ዕምሪ ፈነወ 3,4212 ጥሪ 2021 ኣብ ኣፍሪቃ ዘሎ መዓልታዊ ዝርገሐ ኮሮናቫይረስ ዘርኢ ሰሌዳ24 መጋቢት 2020 ሱዳን ኣብ መስርሕ ልዝብ ግድብ ሕዳሰ ኣይተሰማመዐትን11 ጥሪ 2021 ምስ ሱዳን ዘሎ ምስሕሓብ ‘ዶብ ናብ ዝነበሮ ተመሊሱ ብሰላም ክፍታሕ ኣለዎ’- ኢትዮጵያ7 ጥሪ 2021 ቦይንግ 737 ነፋሪት ኢንዶኔዥያ ዝወደቐትሉ ከባቢ ተፈሊጡ ተባሂሉ10 ጥሪ 2021 ኣብ ኣብያተ ማእሰርቲ ስዑዲ ዓረብ ዝሳቐዩ ኢትዮጵያውያን፡ መንግስቲ ናብ ዓዶም ክመልሶም ይምሕጸኑ7 ጥሪ 2021 ኣቶ ጃዋር መሓመድ ዝርከቦም ክሱሳት ሎሚ ኣብ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም12 ጥሪ 2021 ብብዝሒ ዝተነበ 1 ኣብ 50 ግዝኣታት ኣመሪካ ብኣጽዋር ዝተዓጀበ ተቓውሞ ከይካየድ ተሰጊኡ 2 ላዕለዎት መሪሕነት ህወሓት ትማሊ ናብ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም 3 ወድብ ኣንጌላ መርክል፡ ሓድሽ ኣቦ መንበር መሪጹ 4 ኡጋንዳ፡ ፕረዚደንት ዩወሪ ሙሰቨኒ ከምዝተዓወተ ተገሊጹ 5 ቦቢ ዋይን፡ “ንህይወተይን ህይወት በዓልቲ ገዛይን ተጨኒቐ ኣለኹ” 6 ሕብረት ኣውሮጳ ኣብ ትግራይ ገበናት ኲናት ተፈጺሙ ክኸውን ከምዝኽእል ስክፍትኡ ገሊጹ 7 ጣሊባን ኣባላቱ ብዙሓት ኣንስቲ ከይምርዓው ትእዛዝ ኣመሓላሊፉ 8 ኣብ ትግራይ ምሉእ ኣገልግሎታት መብራህትን ስልክን መዓስ ክጅምር ይኸውን?
