ብሓፈሻ፡ ቀርኒ ኣፍሪቃ ካብ ማእከላይ ኣፍሪቃ ፈሊኻ ዝረኣ ኣይኮነን። ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ዝፍጠር ዝኾነ ለውጥታት ወይ ዝኾነ ነገር ይጸልዎ ኢዩ። ከምኡ'ወን ኣብ ማእከላይ ምብራቕ ዝፍጠር ምዕባለታት ብተመሳሳሊ ይጸልዎ። ጂኦ-ግራፊካዊ ኣቀማምጣ ጥራሕ ዘይኮነ ፖሊቲካዊ ጉዳይ'ውን ን ኣለዎ። ንኣብነት ሰውራ ኤርትራ ክጅምር እንከሎ ካብተን ቀንዲ ደገፍቱ ሃገራት ማእከላይ ምብራቕ እየን ነይረን። እቲ ቦታ ብደረጃ ስተራተጂ ክጥመት እንከሎ፡ ንዕኡ ዝጠምሮ ቀይሕ ባሕሪ፡ ህንዳዊ ውቅያኖስ ከምኡ'ውን ማእከላይ ባሕርን እዩ። ስለዚ ኣብ ማእከላይ ምብራቕ ዝፍጠር ነገራት ንቀርኒ ኣፍሪቃ ይጸልዎ። ብተወሳኺ ናይ ኒል (ናይል) ሕቶ ኣሎ። ካብ ኢትዮጵያ ጀሚርካ ካሳብ ጫፍ ግብጺ ዝዘርጋሕ እዩ። ስለዚ ዝተኣሳሰረ ነገር ኢዩ። ብፍላይ ሰዳም ሑሰን ንኩዌት ድሕሪ ምውራሩ፡ ኣብ ማእከላይ ቀስ ብቐስ ምቕይያራት መጺኡ። ኣብቲ እዋን እቲ ቀንዲ ምንቕስቃስ ዝነበረ ምስ ዝሑል ኲናትን ጉዳይ ፍልስጤምን ነይሩ።ድሕሪ ውድቀት ሕብረት ሶቨየት እዘን ሪፖብሊካን ዝብሃላ ሃገራት ቀስ ብቀስ ከም ዒላማ ተወሲደን። እታ ቀዳመይቲ ካብ ካርታ ዝጠፍኣት ደቡብ የመን ኢያ። ብደሕሪኡ ሕቶ ናይ ኢራቕን ሶርያ ይስዕብ። ኩሉ ግዜ ህዝብታት ማእከላይ ምብራቕ ልክዕ ከም ህዝቢ ኣፍሪቃ ብጭቆና ዝሓልፍ ዘሎ እዩ። ብፍላይ ናይ ምብራቕ ኣፍሪቃ ከኣ ምስ ሃይማኖት ዝተኣሳሰር ስለዝኾነ ዝብኣሰ ይገብሮ። ኣብ 2011 ብቱኒዝያ ዝጀመረ ምንቕስቃስ ቀውዒ ዓረብ (Arab spring) ምውዳቕ ናይ ቤን ዓሊ ኣስዒቡ። ድሕሪኡ ናይ ግብጺ፡ ቀጺሉ ከኣ ኣብ ሊብያ፡ ዝኸፈኣ ተርእዮ ኣጋጢሙ። ንስርዓት ሳዳም ጸቕጢ ንምግባር ኣብ ዒራቕ ዝተስገደደ እገዳ ንምትእትታው ኣሜሪካ ባብ ከፊቱ ካብኡ ናብ የመን ኣስፋሕፊሑ። እቲ ኣብ የመን ዝነበረ ስርዓት ግን ተዛማዲ ሓይሊ ስለዝነበሮ ከይወደቐነዊሕ ግዜ ጸኒሑ። እንተኾነ እቲ ዝተኸትመ ስምምዕ ስማዊ ስለዝነበረ፡ ምትእትታው ሃገራት ወሽመጥ ዓረብ ኣኸቲሉ። የመን ከም ስትራተጂ ይኹን ብረብሐ ካብዘን ሃብታማት ሃገራት ፈሊኻ ትርአ ኣይኮነትን። ኣብ ፖሎቲካ፡ 'ጸላኢ ጸላኢኻስ ዓርክኻ ኢዩ' ዝበሃል ዘረባ ኣሎ፡ ሐቂ ከኣ እዩ። ውግእ የመን ምስተጀመረ ከኣ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ጽልዋ ፈጢሩ። ምስቲ ሓዲሽ ተርእዮ ሱዳን ሰራዊት ሰዲዳ፡ ኤርትራ ብምሉኡ ሎጂስቲክ ማለት ምጥቃም መዕርፎ ነፈርቲ ይኹን ወደባት፡ ሓበሬታ ምትሕልላፍ ፈቒዳ፡ ዳርጋ ኣብቲ ውግእ ኣትያ ክበሃል ይከኣል። ዘሰለፍዎ ሰራዊት ግን የለን። ጅቡቲ'ውን ብወግዒ ደገፋ ገሊጻ። ካብ ሃገራት ወሽመጥ፡ እታ ከም መሪሕ ቀንዲ ተራ ትጻወት ዘላ ስዑዲ ክትከዉን እንከላ ካልኣይታ ድማ ኢማራት ኢያ። እቲ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ዝጸንሐ፡ ዘይተኣልየን ዘይተፈትሐን ጎንጽታት ንስርሒት ናይቲ ውግእን ዓወትን ክሕግዝ ኣይከኣለን። ሓደ ካብዚ ኸኣ ናይ ኤርትራን ኢትዮጵያን ባእሲ ኢዩ። ስለዚ ነዚ ከይፈታሕካ፡ ውግእ የመን መልክዕ ከሕዝ ኣይክእልን። ንኣጠቃቕማ ባሕሪ ኤርትራን ወደብ ዓሰብን ብዝምልከት፡ ኢማራት ምስ ኤርትራ ዝገበርዎ ስምምዕ ክህሉ ይኽእል ኢዩ። ስምምዕ ኤርትራን ኢመሬይትን ንመራሕቲ ኢትዮጵያ ስክፍታ ፈጢሩሎም። እቲ ንኤርትራ ዝኣቱ ዘሎ ኣጽዋር ውግእ ኢመሬይት፡ ኣብ መወዳእታ ኣንጻርና ክስለፍ ስለዝኽእል ንሕና ነቲ ዝምድና ኣይንድግፍን ኢና ዝብል ዘረባታት ይስማዕ ነይሩ። ስለዚ ኢትዮጵያ ካብ መጀመርታ ናቶም መርገጺ ነይሩዎም፡ ከምኡ'ውን ውሽጣዊ ኩነታቶም ስለዘስገኦም ስዑዲ ዓረብ ንእትመርሖ ልፍንታዊ ወፍሪ ኣንጻር የመን ድምጾም ኣይሃቡሉን። እቲ ኩነታት ከምዚ ኢሉ እንከሎ ለውጢ ኣብ ውሽጢ ኢትዮጵያ ናዕቢ ተፈጢሩ። እቲ ናዕቢ እውን ሰፊሑን ገርጊሩን። ዜናታት ሕብረት ኣውሮጳ ኣብ ትግራይ ገበናት ኲናት ተፈጺሙ ክኸውን ከምዝኽእል ስክፍትኡ ገሊጹ16 ጥሪ 2021 ቦቢ ዋይን፡ “ንህይወተይን ህይወት በዓልቲ ገዛይን ተጨኒቐ ኣለኹ”ቅድሚ 6 ሰዓታት ስለምንታይ ንፓትሪስ ሉሉምባ ምዝካር ኣድለየ?ቅድሚ 5 ሰዓታት ኣዘራረብቲ ዛዕባታት እናኸረረ ዝመጽእ ዘሎ ጎንጺ ዶብ ኢትዮጵያን ሱዳንን14 ጥሪ 2021 ክልል ኦሮሚያ፡ መምህር ኪቲላ ጉዳታ ስለምንታይ'ዩ 'ተረሺኑ'?12 ጥሪ 2021 3:42 ቪድዮ, ብዛዕባ ፕረዚደንታዊ መረጻ ኡጋንዳ እንታይ ትፈልጡ?, ዕምሪ ፈነወ 3,4212 ጥሪ 2021 ኣብ ኣፍሪቃ ዘሎ መዓልታዊ ዝርገሐ ኮሮናቫይረስ ዘርኢ ሰሌዳ24 መጋቢት 2020 ሱዳን ኣብ መስርሕ ልዝብ ግድብ ሕዳሰ ኣይተሰማመዐትን11 ጥሪ 2021 ምስ ሱዳን ዘሎ ምስሕሓብ ‘ዶብ ናብ ዝነበሮ ተመሊሱ ብሰላም ክፍታሕ ኣለዎ’- ኢትዮጵያ7 ጥሪ 2021 ቦይንግ 737 ነፋሪት ኢንዶኔዥያ ዝወደቐትሉ ከባቢ ተፈሊጡ ተባሂሉ10 ጥሪ 2021 ኣብ ኣብያተ ማእሰርቲ ስዑዲ ዓረብ ዝሳቐዩ ኢትዮጵያውያን፡ መንግስቲ ናብ ዓዶም ክመልሶም ይምሕጸኑ7 ጥሪ 2021 ኣቶ ጃዋር መሓመድ ዝርከቦም ክሱሳት ሎሚ ኣብ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም12 ጥሪ 2021 ብብዝሒ ዝተነበ 1 ኣብ 50 ግዝኣታት ኣመሪካ ብኣጽዋር ዝተዓጀበ ተቓውሞ ከይካየድ ተሰጊኡ 2 ላዕለዎት መሪሕነት ህወሓት ትማሊ ናብ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም 3 ወድብ ኣንጌላ መርክል፡ ሓድሽ ኣቦ መንበር መሪጹ 4 ኡጋንዳ፡ ፕረዚደንት ዩወሪ ሙሰቨኒ ከምዝተዓወተ ተገሊጹ 5 ቦቢ ዋይን፡ “ንህይወተይን ህይወት በዓልቲ ገዛይን ተጨኒቐ ኣለኹ” 6 ሕብረት ኣውሮጳ ኣብ ትግራይ ገበናት ኲናት ተፈጺሙ ክኸውን ከምዝኽእል ስክፍትኡ ገሊጹ 7 ጣሊባን ኣባላቱ ብዙሓት ኣንስቲ ከይምርዓው ትእዛዝ ኣመሓላሊፉ 8 ኣብ ትግራይ ምሉእ ኣገልግሎታት መብራህትን ስልክን መዓስ ክጅምር ይኸውን?
