እዚኦም ናብ ሓደ ናይ ምምጻእ፣ ሓበራዊ ዕድል ኣለና ናብ ምባል ይመጽኡ ምህላዎም ዘመላኽቱ ምዃኖም ዝጠቅስ ተሓጋጋዚ ፕሮፌሰር መረሳ፡ ሕዚ እቲ ስርሓት ስነ ጥበብ ብትሕዝቶ "እንተንኣሰ ኣይወቓቐስን" ብምባል ይገልጾ። ብዙሓት ሙሁራት ማሕበራዊ ስነ ልቦናን ሳይንስን፡ ስነ ጥበብ ብፍላይ ድማ ሙዚቃ፡ ሓደ መገዲ ህንጸት ማሕበራዊ ምዕባለ'ዩ ኢሎም ይኣምኑ። "ኣብ ሞንጎ ክልቲኡ ህዝቢ ድማ፡ ብሓደ ቋንቋ ደርፊ ናይ ምስማዕ፣ ብሓደ ናይ ስነ ጽሑፍ ሕጊ ናይ ምግዛእ ሓደ ዝገብር ነገር ብምህላዉ፡ ዝተፈላለየ ባህርን ባህግን ክህልወና ኣይኽእልን" ይብል ሙሁር ማሕበራዊ ዕዮ ሓጋዚ ፕሮፌሰር ቢነጋ ሃይለስላሰ። "ኣብ መጻብብ እዋን ኮይኑ'ውን ሓደ ናይቲ ሓደ ሙዚቃ ተሓቢኡ ዝሰምዓሉ፣ ስነጽሑፍ ዘንብበሉ እዋን'ዩ ነይሩ። ሕዚ ተፈጢሩ ዘሎ ኩነታት መሰረት ገይርካ፡ ስነ ልቦናዊ ሸኽሚ ሕብረተሰብ ኣብ ምቅላል ስነ ጥበብ ናይ ባዕሉ ግደ ኣለዎ ኢልና ኢና ንኣምን"። ሓባራዊ ስራሕ ምስ ኤርትራዉያን ደረፍቲ "ቁኖ፡ ንጓል ኣንስተይቲ መዓርጋ'ዩ" ፍቓድ ፖለቲከኛታት ክልቲኤን ሃገራት ከይተሓወሶ፡ ብሕብሕቢኢተይ ይግበር ካብ ዝነበረ ሓበራዊ ስራሕ ስነ ጥበብ ዘውጽእ ፍቑድ ባይታ ክትረክብ ምኽኣል ዝፈጥሮ፡ ስነ ልቦናዊ ርእሰ ምትእምማን ድማ ቀሊል ኣይኮነን ይብል እቲ ሙሁር። ሙሁራት ስነ ልቦናን ማሕበራዊ ዕዮን፡ ብጭንቂ ዝተወጠረ ስነ ኣእምሮ ንምፍትሕታሕ፣ ጠፊኡ ዝነበረ ስነ ልቦናዊ ብርኪ ናብ ንቡር ንምምላስ፡ ሙዚቃ [ሚዩዚክ ቴራፒ] ይጥቀሙ'ዮም። ትሕዝቶ ዝቐርቡ ደርፍታት፣ ግጥምታት ኮነ ካልኦት ስራሓት ኪነት ድማ፡ ባህሪ ኣብ ምቕራጽ ልዑል እጃም ኣለዎም ተባሂሉ ይእመን። ህጻናት ከም ኣብነት ዘልዕል ሓጋዚ ፕሮፌሰር ቢነጋ፡ ምግርጫው፣ መግረፍቲ፣ ሕብሕብኢተይ ዘለዎ ፊልሚ ዝርእዩ እንተኾይኖም፡ እቲ ባህሪ ንሱ ሒዝካ ናይ ምዕባይ ተኽእሎኦም ዝለዓለ'ዩ ኢሉ። ብሙዚቃ'ውን ዘራፍ እናበልኻ፣ ብረትን ሰንጢን ሒዝካ በሎ ቑረጾ እናበልካ፡ ስምዒቱ ብቑጥዐ ንክልዕዓል ዝገብሩ ደርፍታት ተስምዖ እንተኾይንኻ'ውን ጽልውኡ ቀሊል ኣይኮነን። "ንሓደ ማሕበረሰብ፡ ተወሪርካ፣ ተበሊዕኻ፣ ዲሞክራሲ ስኢንካ ኣለኻ ኢልካ ትደርፈሉ እንተኾይንካ ነታ ዲሞክራሲ ኣለሻ ክወጽእ'ዩ። ሕዚ ድማ፡ ሰላም ኮይኑ ኣሎ፤ ዝተፈላለናየሎም ግዜያት እነከሓሕሰሉ ማሕበራዊ ርክብ ንፍጠር፣ ንብል እንተኾይንና፡ ነዚኦም ከጠናኽሩ ዝኽእሉ ደርፍታት'ዮም ክድረፉ ዘለዎም" ኢሉ ቢነጋ። ሽሕ'ኳ እዞም ህዝብታት ብደረጃ ስነ ልቦናዊ ማሕበራዊ ርክቦም ተቋሪጹ ጸኒሑ'ዩ እንተዘይተብሃለ፡ ኣብ እዋን እቲ ዝሓለፈ ኲናት ኢድን እግርን ክቑረጽ፣ ደም ክፈስስ ዝርኣየ ሰብ ግን ብቐሊሉ እቲ ዝሓለፎ ብሙዚቃ ክተረስዖ ከም ዘይትኽእል እቲ ሙሁር የስምረሉ። "ንኸምዚኦም ዝበሉ በሰላታት ዝሕክሙ ማእኸላት ህንጸት ስነ ልቦና የድልዩና'ዮም። እዚ ከከም'ቶም ሰባት ዘለዎም መረረት ክፈላለ ዝኽእል እንትኾን፡ ናይ ገሊኦም ናይ ነዊሕ ሰዓታት ቴራፒ ተጠቒምካ ዓመታት ክወስድ ብዝኽእል ማዕዳ ኢኻ ክትፈትሖ እትኽእል"። መግለጺ ስእሊ, ዶክተር ዳኒኤል ተኽሉ (ጸጋም) ዳይሬክተር ኣካዳሚ ቋንቋታት ትግራይ ሙሁር ቋንቋ ትግርኛ ዶክተር ዳኒኤል ተኽሉ ብወገኑ፡ ድሕሪ ምጅማር ሓድሽ ዲፕሎማሲያዊ ርክብ እዘን ሃገራት ንዝርኣዩ ዘለዉ ምዕባለታት፡ ንዕብየት ቋንቋ፣ ባህልን ኣተሓሳሰስባን ብዘለዎ ረብሓ'ዩ ዝትርጉሞ። "ቋንቋታትና፡ ኣተሓሳስባ፣ ህንጸት ልቦና፣ ባህሊ፣ ማሕበራዊ ርክባትናን ታሪኽናን ኸዚኖም'ዮም ዘለው። እዚ ብስነ ቃልን ስነ ጽሑፍን ክግለጽ ዝኽእል እንትኾን፡ ዓዲ ክንፈሊ ከለና እዚኦም ኣይፈለናዮምን። ስለ ዝኾነ፡ ብብዙሕ መለክዕታት እንራኸብ ምዃንና ኣብዚ ኢና ንረኽቦ" ኢሉ። "ባህላዊ ጸዋታታት፣ ስነ ቃላት መጸውዒኦም ክፈላለ ይኽእል እምበር፤ ሓበራዊ ሃፍቲ ብምዃኖም፡ ኣይትማቐሎምን" ዝብል ዶክተር ዳኒኤል፡ እቶም ሕዚ ዝስርሑ ናይ ስነ ጥበብ ፍርያት ሓላፍነት ብዝተመልኦን ብዝተጸንዐን መገዲ ክስርሑ ይምዕድ። ኣብቶም ናይ ስነ ጽሑፍ ፍርያት ናይ ትረኻ (ዝጸንሐ እምነት ወይ ኣመለኻኽታ) ለውጢ ክመጽእ'ውን ኣገዳሲ ምዃኑ ዘልዕል ሓጋዚ ፕሮፌሰር መረሳ፡ ህዝባዊ ርክባት ንምጥንኻር ንእምት እንተሃሊና ግርጭታት ዝኣልዩ ክኾኑ ክኽእሉ ኣለዎም ኢሉ። ዜናታት ሕብረት ኣውሮጳ ኣብ ትግራይ ገበናት ኲናት ተፈጺሙ ክኸውን ከምዝኽእል ስክፍትኡ ገሊጹ16 ጥሪ 2021 ቦቢ ዋይን፡ “ንህይወተይን ህይወት በዓልቲ ገዛይን ተጨኒቐ ኣለኹ”ቅድሚ 8 ሰዓታት ስለምንታይ ንፓትሪስ ሉሉምባ ምዝካር ኣድለየ?ቅድሚ 6 ሰዓታት ኣዘራረብቲ ዛዕባታት እናኸረረ ዝመጽእ ዘሎ ጎንጺ ዶብ ኢትዮጵያን ሱዳንን14 ጥሪ 2021 ክልል ኦሮሚያ፡ መምህር ኪቲላ ጉዳታ ስለምንታይ'ዩ 'ተረሺኑ'?12 ጥሪ 2021 3:42 ቪድዮ, ብዛዕባ ፕረዚደንታዊ መረጻ ኡጋንዳ እንታይ ትፈልጡ?, ዕምሪ ፈነወ 3,4212 ጥሪ 2021 ኣብ ኣፍሪቃ ዘሎ መዓልታዊ ዝርገሐ ኮሮናቫይረስ ዘርኢ ሰሌዳ24 መጋቢት 2020 ሱዳን ኣብ መስርሕ ልዝብ ግድብ ሕዳሰ ኣይተሰማመዐትን11 ጥሪ 2021 ምስ ሱዳን ዘሎ ምስሕሓብ ‘ዶብ ናብ ዝነበሮ ተመሊሱ ብሰላም ክፍታሕ ኣለዎ’- ኢትዮጵያ7 ጥሪ 2021 ቦይንግ 737 ነፋሪት ኢንዶኔዥያ ዝወደቐትሉ ከባቢ ተፈሊጡ ተባሂሉ10 ጥሪ 2021 ኣብ ኣብያተ ማእሰርቲ ስዑዲ ዓረብ ዝሳቐዩ ኢትዮጵያውያን፡ መንግስቲ ናብ ዓዶም ክመልሶም ይምሕጸኑ7 ጥሪ 2021 ኣቶ ጃዋር መሓመድ ዝርከቦም ክሱሳት ሎሚ ኣብ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም12 ጥሪ 2021 ብብዝሒ ዝተነበ 1 ላዕለዎት መሪሕነት ህወሓት ትማሊ ናብ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም 2 ኣብ 50 ግዝኣታት ኣመሪካ ብኣጽዋር ዝተዓጀበ ተቓውሞ ከይካየድ ተሰጊኡ 3 ኡጋንዳ፡ ፕረዚደንት ዩወሪ ሙሰቨኒ ከምዝተዓወተ ተገሊጹ 4 ወድብ ኣንጌላ መርክል፡ ሓድሽ ኣቦ መንበር መሪጹ 5 ሕብረት ኣውሮጳ ኣብ ትግራይ ገበናት ኲናት ተፈጺሙ ክኸውን ከምዝኽእል ስክፍትኡ ገሊጹ 6 ኣብ ትግራይ ምሉእ ኣገልግሎታት መብራህትን ስልክን መዓስ ክጅምር ይኸውን?
