ትግርኛ BBC News, ትግርኛናብቲ ትሕዝቶ ቀጽሉ ክፍልታት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት ካልኣይ ማዕበል ወራር ኣንበጣ ምድረበዳ ኣብ ምብራቕ ኣፍሪቃ ስግኣት ይፈጥር ቅድሚ 2 ሰዓታት ምንጪ ስእሊ, FAO/Luis Tato መግለጺ ስእሊ, ድሮ ኣብዚ ዓመት'ዚ ኣብ ምብራቕ ኣፍሪቃ ዝተራእየ ወራር ኣንበጣ፡ ን70 ዓመታት ዘይተራእየ ምዃኑ ይንገር ሓድሽ ወራር ዕስለ ኣንበጣ ምድረበዳ ንመነባብሮ ህዝብታት ቀርኒ ኣፍሪቃን የመንን ኣብ ሓደጋ ኣእትይዎ ከምዘሎ፡ ሕቡራት ሃገራት ኣጠንቂቑ። እቲ ውድብ ከምዝበሎ፡ ኣብ ኢትዮጵያን ሶማልያን ካልኣይ ማዕበል ዕስለ ክራባሕ ምቹእ ኩነታት ተፈጢሩ'ሉ። ኬንያ'ውን ካብቲ ሓደጋ ናጻ ከምዘይኮነት ሕቡራት ሃገራት ገሊጹ። ኣብ ክልቲኡ ገማግም ቀይሕ ባሕሪ ዝካየድ ዘሎ ምርባሕ'ውን፡ ኣብ ኤርትራ፡ ስዑዲ ዓረብን የመንን ሓድሽ ስግኣት ፈጢሩ'ሎ። ድሮ ኣብዚ ዓመት'ዚ ኣብ ምብራቕ ኣፍሪቃ ዝተራእየ ወራር ኣንበጣ፡ ን70 ዓመታት ዘይተራእየ ምዃኑ ይንገር። ኣገደስቲ ሓቅታት ብዛዕባ ኣንበጣ በረኻ ወራር ዕስለ ኣንበጣ ኣብ ኤርትራ፡ 'ስማዊ' ጉድኣት ጥራይ'ዩ ኣውሪዱ ክብሉ፡ ሰብመዚ ተዛሪቦም ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ 'ተራእዩ ዘይፈልጥ' ወራር ኣንበጣ ኣንጸላልዩ'ሎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ኣብዚ ዓመት'ዚ ጥራይ ተደጋጋሚ ወራር ኣንበጣ ምድረበዳ ከጋጥመን ጸኒሑ'ሎ። "ኣብ ኬንያ እቲ ሓደጋ ኣብ ዝኾነ እዋን ከጋጥም ይኽእል'ዩ፡ ሕጂ'ውን ክረአ ይኽእል'ዩ" ክብል ላዕለዋይ ተኸታታሊ ወራር ኣንበጣ ትካል መግብን ሕርሻን ሕቡራት ሃገራት፡ ኪዝ ክረስማን ንቢቢሲ ሓቢሩ። "ከምቲ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ዝራኣናዮ ክኸውን ይኽእል'ዩ፡ ምኽንያቱ፡ ስፍሓት ናይቲ ዝራባሓሉ ዘሎ ቦታ ክሳብ 350 000 ትርቢዒት ኪሎሜትር ዝኸውን'ዩ።" ካብ ጥሪ ክሳብ ነሓሰ ናይዚ ዓመት ኣብ ዝነበረ እዋን፡ ብቢልዮናት ዝቑጸሩ ኣንበጣ ኣብ ልዕሊ መጋሃጫን ዘራእትን ከቢድ ጉድኣት ኣውሪዶም'ዮም። "ብሰንኪ እቲ ዕስለ፡ ዝበዝሐ መጋሃጫታትናን ኣትክልትናን ሲኢንና ኢና። ከም ሳዕቤኑ ድማ፡ ብቐሊል ዘይግመት ቁጽሪ ጥሪት ከሲርና ኣለና" ይብል ኣብ ዞባ ኖርዝ ሆር፡ ኬንያ ዝነብር ብጉስነት ዝመሓደር ጎንጆባ ጉዮ። "ብሰንኪ ወራር ኣንበጣ 14 ኣጣል፡ ኣርባዕተ ኣሓን ክልተ ኣግማልን ከሲረ ኣለኹ። ሕጂ ኸኣ ተመሳሳሊ ወይ ካብኡ ንላዕሊ ከየጋጥመና ፈሪሕና ኣለና።" ምንጪ ስእሊ, Jeremiah Lekoli መግለጺ ስእሊ, እቲ ቅድሚ ሕጂ ዝተራእየ ወራር ኣንበጣ ሰፊሕ መጋሃጫታትን ዱራትን ከምዘብረሰ ሓረስቶት ይገልጹ ትካል መግብን ሕርሻን ሕቡራት ሃገራት፡ ፋኦ፡ ከምዝብሎ፡ ሃገራት እቲ ዞባ ካብቲ ቅድሚ ሕጂ ዝነበረን ዝለዓለ ምድላዋት ገይረን ኣለዋ። ምንጻግ ጸረ-ኣንበጣ መድሃኒት ብነፈርትን ኣብ ባይታን ዘካተተ፡ ልዑል ምክትታልን ድልውነትን ከምዘሎን፡ ኣብ 10 ሃገራት ልዕሊ ሓደ ሚልዮን 'ኤከር' መሬት ጸረባልዕ ከምዝተነጽገሉ ጸብጻባት ይገልጹ። እቲ ብሕጂ ዝመጽእ ዕስለ ካብቲ ናይ ቅድሚ ሕጂ ዝዓበየ እንተኾይኑ ግን ካብ ዓቕሚ ንላዕሊ ከይከውን ስግኣት ኣሎ። ምቹእ ኩነታት ኣየርን ዘይምርግጋእን ኪኢላታት ከምዝብልዎ፡ ካብ መስከረም ክሳብ ሕዳር ኣብ ማእከላይ ክፋል ሶማልያን ምብራቓዊ ክፋል ኢትዮጵያን ካብ ንቡር ንላዕሊ ዝናብ ሃሪሙ ነይሩ። በዚ ምኽንያት ድማ እቲ ባይታ ቆጽለመጽሊ ከብቁልን ከጨብጭብን ኪኢሉ'ሎ። "እዚ ኸኣ፡ ኣንበጣ ክራባሕ ምቹእ ባይታ ፈጢሩ'ሎ" ዝበለ ክረስማን፡ እቶም ከባቢታት ቀንዲ መራብሒ ምዃኖም ይገልጽ። ኣብ ከምዚ ዝበለ ኩነታት፡ ኣብ ውሽጢ ሒደት ኣዋርሕ፡ ኣንበጣ ካብ ንጽል ናብ ጉጅለ ክሰጋገሩ ይኽእሉ። ብኸምዚ ኣገባብ ድማ ናብ ዕስለ ክዓብዩ ይኽእሉ። ኣብ መብዛሕትአን ሃገራት ዘሎ ናይ ጸጥታ ጸገምን፡ ግጭትን ኣብቲ ክህሉ ዝግብኦ ምድላዋትን ናይ ምክልኻል ንጥፈታትን ጽልዋ ከምዝህልዎ ይግመት። ምንጪ ስእሊ, FAO/Sven Torfinn መግለጺ ስእሊ, እቲ ብሕጂ ዝመጽእ ዕስለ ካብቲ ናይ ቅድሚ ሕጂ ዝዓበየ እንተኾይኑ ግን ካብ ዓቕሚ ንላዕሊ ከይከውን ስግኣት ኣሎ ሶማልያ፡ ንዊሕ እዋን ምርግጋእ ዝተሓረማ ክትከውን እንከላ፡ ኣብ ኲናት እትርከብ የመን ብወገና፡ እቲ ዝኸፍአ ሰብኣዊ ቅልውላዉ ኣጋጢምዋ ዘላ ሃገር'ያ። ኣብ ኢትዮጵያ'ውን፡ ኣብ ክልል ትግራይ ተወሊዑ ዘሎ ወታሃደራዊ ግጭት፡ ምሉእ ብምሉእ ከምዘይተወድአ ጸብጻባት ይገልጹ። ስለዚ እዚ ኣቐዲሙ'ውን ብሕዱር ድኸነት ክሳቐ ዝጸንሐ ዞባ፡ ወራር ዕስለ ኣንበጣን ዘይምርግጋእን ኣብ ሓደ እዋን ከአንግድ ልዕሊ ዓቕሙ ክኸውን ከምዝኽእል ስግኣት ፈጢሩ ኣሎ። ተዛማዲ ትሕዝቶ ወራር ዕስለ ኣንበጣ ኣብ ኤርትራ፡ 'ስማዊ' ጉድኣት ጥራይ'ዩ ኣውሪዱ ክብሉ፡ ሰብመዚ ተዛሪቦም12 ሕዳር 2020 ኣገደስቲ ሓቅታት ብዛዕባ ኣንበጣ በረኻ10 ሕዳር 2019 ለበዳ ኮሮናቫይረስን ወራር ኣንበጣ በረኻን፡ ቀጸልቲ ብድሆታት ኢትዮጵያን ኤርትራን8 ጉንቦት 2020 ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ 'ተራእዩ ዘይፈልጥ' ወራር ኣንበጣ ኣንጸላልዩ'ሎ25 ጥሪ 2020 ዜናታት ኣውሮጳዊ ሕብረት ንኢትዮጵያ ክህቦ ዝሓሰበ 110 ሚልዮን ዶላር ኣቋሪጽዎቅድሚ ሓደ ሰዓት ኣብ ትግራይ ልዕሊ ክልተ ሚልዮን ህጻናት ረድኤት ክበጽሖም ኣይከኣለን - ዩኒሴፍ16 ታሕሳስ 2020 ጀርመን ሓድሽ ደግሲ ኮሮናቫይረስ ንምቊጽጻር ጽኑዕ ሕጊ ኣውጺኣቅድሚ 2 ሰዓታት ኣዘራረብቲ ዛዕባታት ኣብ ኤርትራ ዕጽዋ ኮቪድ-19 መዓስ እዩ ዝፈኩስ?15 ታሕሳስ 2020 "ካብ ጨወይተይ ንምህዳም ከም ተመን እናተሰሓብኩ ነዊሕ ተጓዒዘ"15 ታሕሳስ 2020 ወታሃደራት ኢትዮጵያ ኣብ ልዕሊ ሰራሕተኛታት ሕቡራት ሃገራት ከምዝተኮሰ መንግስቲ ተኣሚኑ8 ታሕሳስ 2020 ናሚቢያዊ ዲፕሎማሰኛ ክልተ ደቁ “ኣብ ኢትዮጵያ ተቐቲሎም”14 ታሕሳስ 2020 ኣብ ኣፍሪቃ ዘሎ መዓልታዊ ዝርገሐ ኮሮናቫይረስ ዘርኢ ሰሌዳ24 መጋቢት 2020 ኣመሪካ፡ ንሱዳን ካብ 'መዝገብ ግብረ-ሽበራ' ብወግዒ ኣልያታ14 ታሕሳስ 2020 ኤርትራ ኣብ ውሽጣዊ ግጭት ኢትዮጵያ ኢድ ኣለዋ ድዩ?25 ሕዳር 2020 ቻይና ብዛዕባ ዘማዕበለቶ ክታበት ኮሮናቫይረስ እንታይ ንፈልጥ?10 ታሕሳስ 2020 ኤርትራ፡ ናይ የሆዋ መሰኻኽር ድሕሪ 26 ዓመት ካብ ቤት-ማእሰርቲ ተፈቲሖም7 ታሕሳስ 2020 ብብዝሒ ዝተነበ 1 ላዕለዋይ ልኡኽ ስዑዲ ዓረብ ትማሊ ምሸት ናብ ኤርትራ ኣትዩ 2 ኣውሮጳዊ ሕብረት ንኢትዮጵያ ክህቦ ዝሓሰበ 110 ሚልዮን ዶላር ኣቋሪጽዎ 3 ኣብ ትግራይ ውልቀሰባት ዕጥቂ ንከረክቡ ዝተነብረ ገደብ መዓልቲ ተዛዚሙ 4 ጉግልን ዓበይቲ ትካላት ቴክኖሎጅን ‘ዓሌታውያን’ዮም”፡ ትምኒት ገብሩ 5 ኣብ ኤርትራ ዕጽዋ ኮቪድ-19 መዓስ እዩ ዝፈኩስ?
