ኣብ ሄርዮት ዋት ዩኒቨርሲቲ ኣብ ዝርከብ ኤደንብራ ስኩል ኦፍ ቢዝነስ፡ ብኢኮኖምን ዘፈር ፋይናንስን ኢትዮጵያ ዶክትሬት ዲግሪ እናተምሃረ ዝርከብ ኣይተ ዓብዱልመናን መሓመድ ኣብ ኢትዮጵያን እንግሊዝን ንዝሓለፉ 20 ዓመታት በዓልሞያ ኮይኑ ፋይናንስ ሰሪሑ እዩ። ብዙሕ እዋን ሃገራት ኣብ ቁጠባዊ ጸገም እንተኣትዋ፡ ነቶም ዓለምለኻዊ ትካላት ክሕግዙወን ጻውዒት ከምዝገብራ ዝገልጽ ኣቶ ዓብዱልመናን፡ ''ኣብ ዝሓለፉ ክልተ ሰለስተ ዓመታት መንግስቲ ኢትዮጵያ እውን ዕዳ በዚሕዎ፣ ናይ በጀትን ሸርፊ ወጻእን ጉድለት ስለዝነበሮ ነቶም ትካላት ክሕግዝዎ ሓቲቱ'' ይብል። ከም ወጽኢቱ ድማ፡ እቶም ትካላት ክሕግዙ እንተኾይኖም ኣብታ ሃገር ክትግበሩ ዘለዎም፡ ምምሕያሽ ስርዓተ ሸርፊ ዝርከቦም 5 ቅድመ ኩነታት ከምዘቐመጡን፡ እዚ ድማ ''ገንዘብና እንትንበካ ናይታ ሃገር ጸገም በዚ መገዲ ኢኻ እትፈትሖ '' ዝብል ከምዝኾነ ይገልጽ። ''እዚ ናይ ኣመለኻኽታ ጉዳይ እዩ። መርገጺኦም ናይ ወጻኢ ሸርፊ ጸገም ዕዳጋ እዩ ዝፈትሖ ዝብል እዩ፤ እዚ ምልከተኦም ከም ቅድመ ኩነት ገይሮም እዮም ዘቐምጡልካ፡፡ ምስ ኩነታት እታ ሃገር ይኸይድዶ ኣይኸይድን ካልእ ጉዳይ እዩ'' ይብል። ኢትዮጵያ ብዓለምለኻዊ ማዕከን ገንዘብ ዝቐረበላ መምዘኒታት ''ሓደ ሓኪም ንተሓካሚኡ ምስ ዝእዝዞ መድሓኒት'' ዘመሳስሎ ኣብ ዩኒቨርሲቲ መቐለ ክፍሊ ትምህርቲ ኢኮኖሚክስ መምህር ዝኾነ ዶ/ር ሙዑዝ ሓድሽ ብወገኑ፡ እቲ ትካል ካብ 1989 (ኣ-ኤ) ጀሚሩ ንብዙሓት ሃገራት ልቓሕ ንምሃብ ዝተጠቐመሉ መገዲ ከምዝኾነ እዩ ዝሕብር። እቲ ሃገራት ዋጋ ባጤራአን ከጉድላ ዝግበር ጎስጓስ ድማ ካብቲ ዝቐርበሉ ምኽንያት ንላዕሊ ብፖለቲካዊ ኣሻጥር ምዕራባውያን ዝተሓለኸ ከምዝኾነ እዩ ዝኣምን። ''ናትና ገንዘብ ዋግኡ ክቕንስ ከሎ ናትና ኣቑሑት እዩ ዝረክስ፡ ካብዚ ብዝረኸሰ ዋጋ ወሲዶም ንናይ ባዕሎም ተጠቀምቲ የባጽሑ ኣለዉ ማለት እዩ'' ብምባል ኣብ ሃገራት ምዕራብን ኣመሪካን ናህሪ ዋጋ ዓብዪ ፖለቲካዊ ወፍሪ ዝግበረሉ ጉዳይ ከምዝኾነ የልዕል። ''ብተወሳኺ ጠቕላላ ናይ ሃገር ፖለቲካውን ቁጠባውን ፖሊሲ ብናትካ መመዘኒ ተእቱ እንተኾንካ፡ ጠቕላላ ናይታ ሃገር ፖሊሲ ምቁጽጻር እዩ'' ዝብል ዶ/ር ምዑዝ፡ ሃገራት ኣብ ናይ ባዕለን ፖሊሲ ናጽነት ከይህልወን ከምዝገብር፡ ሃገራት ምዕራብን ኣመሪካን ኢትዮጵያ ምስ ቻይና ንዘለዋ ርክብ ዘይምፍታወን ከም ኣብነት ይጠቅስ፡፡ ኢትዮጵያ ገንዘባ እንተኣርኪሳቶ ሳዕቤን ኣለዎዶ?
