ብመሰረት ሕገ-መንግስቲ ኢትዮጵያ መንግስቲ ሰብኣዊ መሰላት ምሕንፃፅ ጥራሕ ዘይኮነስ እዚኦም ናይ ምኽባርን ክኽበር ናይ ምግባርን ግቡእን ውዕልን ኣለዎ። ኣይተ ውብሸት ከምዝብልዎ ብፍላይ ኣብ ብሄር መሰረት ዝገበሩ ጎንፅታት ኣብ ዝለዓሉሉ እዋናት ሰብኣዊ መሰላት ውልቀ-ሰባት ክኽበሩ ናይ ምግባር ግቡእ ንክልቲኦም መንግስታዊ መሓውራት ይምልከት። ንሶም ከምዝገልፅዎ ሕገ-መንግስቲ ተግባራዊ ኣብ ምግባር ብወገን ኣብያተ ዕዮን ትካላት ሕጊን ዝረኣይ ፀገም ኣሎ። ምኽንያቱ ገለ ጎንፅታት መልክዕ ብሄር እንትሕዙ መሰላትን ድሕንነትን ውልቀ-ሰባት ኣብ ሕቶ ይወድቕ። "ኣብ ሓንቲ ክልል ዝነብሩ ግህሰት መሰል ዝተፈፀሞም ዝተፈላለዩ ብሄራት እንትህልዉ፡ ኣብቲ ክልል ናብ ዝርከቡ ክልላዊ ትካላትን ምምሕዳርን 'በደል ተፈፂሙኒ' ኢሎም ጥርዓኖም ብኸመይ ከቕርቡ ይኽእሉ?" ክብሉ ይሓቱ:: ንኣብነት ካብ ክልል ብሄር ብሄረሰባትን ህዝብታትን ደቡብ ዝተፈናቐሉ ተወለድቲ ክልል ኣምሓራ፣ ካብ ጎንደር ዝተፈናቐሉ ተጋሩ፣ ካብ ሶማሌ ዝተፈናቐሉ ተወለድቲ ኦሮሞ በደል በፂሑና ኢሎም ክሶም ናብ መን ከምዘቕርቡ ስኽፍትኦም ይገልፁ። "ተኸሰስቲ በዓልቶም እቶም ክልላዊ ትካላት ኣፃረይትን ፈረድትን በዓልቶም (ኣፈፀምቲ ሕጊ) እንተኾይኖም፤ ኣብ ሕገ-መንግስቲ ክፍተት ከምዘሎ ይሕበር።" ክብሉ ይዛረቡ ኣይተ ውብሸት። ከም እምነቶም እዚ ፀገም ክፍታሕ ዝኽእል ዝነበረ ብባይቶ ፌደሬሽን እዩ። "ኮይኑ ግን እቲ ባይቶ ዘይሻራዊ ኣቃውማ ክህልዎ ኮይኑ ኣይተጣየሸን። ካብ ዝተፈላለዩ ብሄራት ዝተውፃእፅኡ በምዃኖም፥ ናይ ሓደ ብሄር ተወላዲ ተኸሲሱ ኣብ ዝመፀሉ ሰዓት ናይቲ ተኸሳሲ ብሄር አባላት ኣብቲ ውሳነ ምስታፎም መንጎኛ ከይኾኑ ይገብሮም እዩ" ይብሉ። እሞኸ ደኣ?
