ትግርኛ BBC News, ትግርኛናብቲ ትሕዝቶ ቀጽሉ ክፍልታት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት ኤርትራውያን ስደተኛታት ኣብ ሸገረኣብ ‘ንሕማማት ተቓሊዕና’ ይብሉ 16 ሓምለ 2019 ምንጪ ስእሊ, HG መግለጺ ስእሊ, መዓስከር ሸገረኣብ ኣብ ምብራቕ ሱዳን መዓስከር ስደተኛታት ሸገረኣብ ተዓቝቦም ዘለው ኣስታት 5 ሽሕ ዝኾኑ ኤርትራውያን፡ ብስግኣት ጸጥታ፡ ሕጽረት መግብን ማይን፡ ኣገልግሎት ጥዕናን ይሳቐዩ ምህላዎም ንቢቢሲ ሓቢሮም። እቶም ካብ ኤርትራ ውሕስነት ስኢኖም ከምዝተሰደዱ ዝገልጹ ስደተኛታት፡ ሓላፍነት ክወስድ ዝግበኦ ተጸዋዒ ጉዳይ ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት 'ዩኤንኤችሲኣር' ኣቓልቦ ከምዝነፈጎም ብሳዕቤኑ ድማ ብተመሓላለፍቲ ሕማማትን ምምሕዳራዊ ጸገማትን ተሸጊሮም ምህላዎም ይገልጹ። እዞም "ኣብ ኤርትራ ብዘሎ ምምሕዳራዊ ወጽዓ ኢና ተሰዲድና!" ዝብሉ ዜጋታት፡ ንህይወቶም ብዝፍትን ጉዕዞ ዶብ ሃገሮም ዝሰገሩ ኮይኖም፡ ቖልዑን ህጻናትን ዝሓዙ ስድራ-ቤታት መንእሰያት፡ ሽማግለታት ኣንስትን ሰብኡትን ይርከብዎም። እቶም ስደተኛታት ኣብቲ መዓስከር ዑቕባ ምስ ሓተቱ፡ ተጸዋዒ ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት ከም ድስቲ ኩስኩስቲ ዝኣመሰለ ናውቲ ገዛን ኮቦርታን ክህቦም ትጽቢት እኳ እንተነበሮም፡ ቀረብ የብልናን ብምባል፡ ገሊኦም እቲ መባእታዊ ዝበሃል ሓገዝ'ኳ ከምዘይረኸቡ ይዛረቡ። እዞም "ብምሒር ጸገም" ዝተማረሩ ስደተኛታት፡ ኣብ ሓንቲ 3 ብ 3 ሜትሮ ዝስፍሓታ ጸባብ ክፍሊ ክሳብ 25 ዝኾኑ ሰባት ተጸቓቒጦም ከም ዝድቅሱን፡ ብሰንኪ'ቲ ጽቕጥቅጥ ከኣ ብዙሓት ሰባት ብከም ዓባይ ሰዓል፡ ውጽኣት፡ ዓሶን ታይፎይድን ዝኣመሰሉ ሕማማት ተጠቒዐም ኣብ ሕማቕ ኩነታት ከምዘለው ኣረዲኦም። ኣብ ርእሲኡ ከቢድ ሕጽረት ማይ ስለዘሎ፡ እቲ ንመነጻጽሂ ዝጥቀሙሉ ዓይኒ ምድሪ "ብሕማቕ ሽታ ከምዘየቕርብን" ናብ ዝኸፍአ ለበዳ ከየምጽኣሎም ስግኣቶም ከምዘለዎም ገሊጾም። ኣብቲ ቦታ ንሓንቲ ጀሪካን ማይ ብ20 ፓውንድ ገንዘብ ሱዳን እናገዝኡ ስለዝጥቀሙ፡ ነቲ ዘለውዎ ኩነታት ዝያዳ ኣብኢሱዎ ከምዝርከብ ንቢቢሲ ተዛሪቦም። ብዛዕባ ኩነታት ስደተኛታት ኣብ ሸገረኣብ ኣመልኪትና ንለዕለዋይ ተጸዋዒ ውድብ ስደተኛታት ኣብ ጀነቫን ሱዳን ኣብ ዝተወከስናሉ፡ መልሲ ክንረክብ ኣይከኣልናን። ምንጪ ስእሊ, HG መግለጺ ስእሊ, ኤርትራውያን ስደተኛታት ኣብ መዓስከር ሸገረኣብ ስደተኛታት መዓስከር ሸገረኣብ ብሕጽረት መሰረታውያን ቀረባት ይሽገሩ ብዕልዋ መንግስቲ መጺኡ ብዕልዋ ዝወረደ ዑመር ኣልበሽር እቲ ብተጸዋዒ ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት ዝወሃቦም መግቢ ጽርየት ዝጎድሎን ውሑድን ብምዃኑ ብዙሓት ቖልዑን ሽማግለታትን ብሕማም ይጥቅዑ ምህላዎምን፡ ኣብዚ እዋን እዚ ሕማም ታይፎይድ ወሪሩዎም ከምዘሎን ኣረዲኦም። እቶም ስደተኛታት ሓገዝ ሕክምና ምስ ዝሓቱ፡ ኣብቲ ገንዘብ ዝኽፈሎ ሕክምና ንክኸዱ ከምዝንገሮምን ኣብቲ ናይ ናጻ ክሊኒክ እኹል ኣገልግሎትን መድሃኒትን ከምዘየለ ብምረት ይዛረቡ። ይኹን እምበር እቶም ስደተኛታት ጥራሕ ኢዶም ዝተሰዱ፡ ምንም ኣታዊ ዘይብሎም ብምዃኖም ኣዝዮም ከምዝሸገሩ ሓቢሮም። እተን ደቂ ኣንሰትዮ'ውን ንጾታዊ ጠለባተን ዘማልእ መንዲል ንጽህና ኮነ ካልእ ዝኾነ ዓይነት ሓገዛት ስለዘይረኽባን፡ "እቲ ዓይኒ ምድሪ ጽሬት ዘይብሉ ኣዝዩ ረሳሕን ጨናውን ብምዃኑ" የማርራ። ብፍላይ ጥኑሳትን ሓራሳትን ከኣ ብዝያዳ ከምዝሽገራን ንጾታዊ ግህሰትን ስነ-ኣእምሮኣዊ ጸገማትን ተቃሊዓን ከም ዝርከባ ይዛረባ። እዞም ብፖሊቲካውን ቁጠባውን ሽግራት ካብ ኤርትራ ተገዲዶም ዝወጽኡ ስደተኛታት፡ ኣብዚ እዋን'ዚ ኣብቲ ቦታ እዋን ክራማት ብምዃኑ፡ እቲ ዝድቅስሉ ኣባይቲ ብነጠባ ማይ ስለዝጭቁ "ከም ደምበ ማል ክረምቲ በድኒ ከምዝሽትትን" ብደዎም ከምዝሓድሩን ሓቢሮም። "ዘለናዮ ሃዋህው ናይ ብሓቂ ዘጨንቕ እዩ" ድማ ይብሉ ነቲ ዝነብሩዎ ሃለዋት ንምግላጽ እናተጸገሙ። ብሰንኪ እዚ ድማ፡ እቶም ስደተኛታት 'ኣብ ጽላል ሕቡራት ሃገራት ዲና ዘለና ወይስ ንበይንና ኢና?'
