ኣቶ ሰሎሞን ጸሃየ፡ ናይ ረፈረንደም ካብ ኣልዓልካ ገለ ክብል'ሞ ናብ ሕቶኻ ክምለስ'የ። ናይ ረፈረንደም እማመ ኣብ 1980 እዩ ብህዝባዊ ግንባረ ቀሪቡ። ነዚ ዘቕረበሉ ድማ ኣብ ህዝቢ ኤርትራ ድሌት ናይ ናጽነት ምሉእ ንምሉእ እምነት ስለዝነበሮ'ዩ። ህዝቢ ኤርትራ ከምቲ ጸላእቱ ዝብልዎ ዝነበሩ ብካልኦት ሓይልታት ዝተደፋፈአ ቃልሲ ኣይኮነን ዘካይድ ነይሩ። ጸላእቲ፡ ህዝቢ ኤርትራ፡ ኢትዮጵያዊ ናይ ምዃን ድሌት ኣለዎ ዝብል ፕሮፖጋንዳ'ዩ ነይርዎም። ህዝባዊ ግንባር ድማ እዚ ፕሮፖጋንዳ እዚ መሰረት የብሉን ብምባል ብረፈረንደም ከምዝስዕሮ ይኣምን ነይሩ'ዩ። ህዝባዊ ግንባር ድማ "ህዝቢ ኤርትራ ከምዚ ትብልዎ ዘለኹም እንተኾይኑ ሕርይኡ እንዶ የርኢ" ዝብል ብድሆ ናብ ዓለም ኣቕሪቡ። ደርጊ ንሻዱሻይ ወራር ይዳሎ ስለዝነበረ ብኲናት ክዕወት'የ ብምባልን ርትዓዊ ረፈረንደም እንተተገይሩ ህዝቢ ኤርትራ ከምዝስዕር ስለዝፈለጠን ነቲ እማመ ኣይተቐበሎን። ብዛዕባ እቲ ሃገራዊ መዝሙር ዝበለካዮ፡ ክትስራሕ እንከላ ሃገራዊ መዝሙር ተባሂላ ኣይኮነትን ተሰሪሓ። ምንጪ ስእሊ, Alex Bowie መግለጺ ስእሊ, ኣብ ሳሕል ዝነበረ ቤት ትምህርቲ ሰውራ ኤርትራ ትሓልፎ ንዝነበረት ጉዕዞ ቃልስን ምረትን ኣብ መጻኢ ድማ ክትዕወት ምዃና እትገልጽ፡ ኤርትራ ነጻ ምስ ኮነት ድማ ህዝባ ክሃንጻ ምዃኑ እትገልጽ ሓርባኛዊት ግጥሚ እያ። "ሰብ ኣብ ሎሚ ኮይኑ ንጽባሕ ብሕጉስ መንፈስ ንክቕበላ ንምሕጋዝ ኢና ፈቲንና" ስነጥበባዊ ዮናስ ማይናስ ሓራ ምስ ወጻእና ሃገራዊት መዝሙር ክትኮነና ተባሂላ ግን ኣይተሰረሐትን። እዋኑ ድማ 1986 እዩ ነይሩ ትሕዝቶኣ ድማ ኤርትራ ኤርትራ ኤርትራ ብዓል ደማ እናልቀሰ ንኽለቃ ህይወትና ነሕልፈላ ኣለና ደቃ መጋየጺ ጓና ከይትኸውን መጻኢ ዕድላ ከይመክን ናይ ዘበናት ናይ ህዝባ ዊንታ ጽባሕ ክረዊ ኣብ ሓርነታ ኤርትራ ኤርትራ ኣብ ዓለም ክውሃባ ግቡእ ክብራ (ኩሉ ብመጻኢ እዩ ተጻሒፉ) ኣሜን ኣይበልናን ኣይሰገድናን በዲህና ንያት ኣየዕረብናን ክትብልጽግ ከነልብሳ ግርማ ሕድሪ ኣለና ግምጃ ክንስልማ ኤርትራ ኤርትራ ኣብ ዓለም ክውሃባ ግቡእ ክብራ። እያ ትብል ነይራ። ናብታ ረፈረንደም እሞ ንመለስ ህዝባዊ ግንባር እታ ኣብ 1980 ዘቕረባ እማመ ብብረት ናጸነቱ ምስ ኣረጋገጸ'ውን ኣይሰገራን። እቲ ናጽነት ዘምጸአ ሓይሊ፡ ናይ ናጽነት ድሌት ዝነበሮ ህዝቢ ዘምጸኦ ምዃኑ፡ ድምጹ ክስማዕ ኣለዎ ብምባል ረፈረንደም ክገብር ወሲኑ። ሚያዝያ 1993 ረፈረንደም ተኻይዱ፡ ኩሉ ተዓዛባይ ኣብ ዝተረኸበሉ ድማ 99.8 ሚእታዊት ካብ ህዝቢ ንናጽነት ኣድሚጹ ንቃልሱ ድምጹ ወሲኹሉ። እዚ ድማ እቲ ዝዓበየ ማሕተም ናይ ህዝቢ ኤርትራ ኮይኑ። ወግዓዊ ምእዋጅ ናጽነት ድማ ኣብ 24 ግንቦት 1993 ተኻይዱ። ኣብዚ ግዜ'ዚ ድማ ነታ ኣብ 1986 ዝተጻሕፈት ግጥሚ ትሕዝቶኣ ምስቲ መድረኽ ከምእትኸይድ ገይረ ነቲ ንመጻኢ ዝገልጽ ግጥሚ ንህልዉን ንሕሉፍን ገይረ ሰሪሐያ። ኤርትራ ኤርትራ ብዓል ደማ እናልቀሰ ተደምሲሱ (ኣብታ ቀዳመይቲ ብዓል ደማ እናልቀሰ ንክለቃ'ዩ ዝብል ነይሩ እናኣልቀሰ ድማ ተደምሲሱ) መስዋእታ ብሓርነት ተደቢሱ መዋእል ነኺሳ ኣብ ዕላማ ትእምርቲ ጽንዓት ኮይኑ ስማ ኤርትራ እዛ ሓበን ውጹዓት ኣመስኪራ ሓቂ ከም ትዕወት (ኩሉ ሓሊፉ ኣመስኪራ እያ) ኤርትራ ኤርትራ ኣብ ዓለም ጨቢጣቶ ግቡእ ክብራ (እቲ ኣብ ዓለም ክውሃባ ግቡእ ክብራ ዝብል ዝነበረ'ዩ ክዉን ኮይኑ) ናጽነት ዘምጽአ ልዑል ኒሕ ንህንጻ ንልምዓት ክሰርሕ ስልጣነ ከነልብሳ ግርማ ሕድሪ ኣለና ግምጃ ክንስልማ። እያ ትብል፡ ካብ ምእዋጅ ነጽነት ኣትሒዛ ድማ ወግዓዊት ሃገራዊ መዝሙር ኮይና። ኣቶ ሰሎሞን፡ ጎኒ ጎኒ እቲ ስነ ጥበባዊ ስርሓት ህዝባዊ ግንባር ኣብ ምዕቃብን ምምዕባልን ቋንቋታት ኤርትራ'ውን ይሰርሕ ነይሩ'ዩ፡ እቲ መስርሕ ምዕቃብ እንታይ'ዩ ዝመስል ነይሩ?
