ኤፍሬም ብርሃነ ኣብረሀ መንግስቲ ኤርትራ ግን ነቶም ሽዑ ዝኣሰሮም ሰበስልጣን መንግስትን ጋዜጠኛታትን ሃገራዊ ድሕነት ሃገር አሕሊፎም ዝሃቡ እዮም። ንሃለዋቶምን ጥዕነኦምን ብዝምልከት ከኣ ካብ ማንም ንላዕሊ ንዓና ስለዝቐርቡና መቓልስትናን ብጾትናን ስለዝነበሩ፡ ብጽቡቕ ኢና ሒዝናዮም ዘለና እዩ ዝብል። ኣበየን ኣብ ከመይ ኩነታት ከምዘለውን ግን ንስድራቤቶምን እውን ገሊጹ ኣይፈልጥን እዩ። ተስፋይ ምስ ክልተ ኣሕዋቱ እዩ ተሰሊፉ፡ ክልቲኣቶም ከኣ ኣብ ቃልኢ ተሰዊኦም። ሕድሪ አሕዋቱን ዓሰርተታት ኣሻሓት ብጾቱን ይሰማዕ ሃገር በቲ ዝኣተናዮ መብጽዓ ብቅዋማዊ ስርዓት ትመሓደር ስለዝበለ እዩ ተኣሲሩ ተሰዊሩ ዘሎ ትእል መርየም ወሲኻ። እቲ ኣብ ቃልሲ ሓርነት ብኣመራርሓ እቲ ውድብ ቅሬታ ዘሕደረ ተጋዳላይ ተስፋይ፡ ኣብ 1991 ናጽነት ኮይኑ ብዓወት ንኣስመራ ምስ ኣተወ፡ ከምዝነብዐ ኣብታ "ከይመውት እፈርሕ" ዝብል ኣርእስቲ ዝሃባ ጽሕፍቱ ነጊሩ ነይሩ። እቲ ዘንብዖ ግን ንብዓት ሓጎስ እዩ። ኣብ በረኻ ገዲፍዎም ዝመጽአ ኣሕዋቱን ብጾቱን ነዚ ንሱ ዝረኣዮ ናጽነት ክርእዩ ዘይምኽኣሎም ብናፍቖት ኣምሪሩ በኽይሎም። ግን ከኣ እቲ ዓወት ብሳላ መስዋእቶም ስለዝተረኽበ ከም ሰማእታት ሃገር ደኒኑ ሰጊዱሎም። ብሕልንኡን ጽሑፉን ከኣ መብጽዓኹም ከነተግብር ኢና - ሕድርኹም ኣይነዕብሮን ኢና ኢሉዎም። ተስፋይ ኣብ ጽሑፉ፡ "ወላዲቱ መስዋእቲ ደቀን ምስ ተነግረን ከም ብዙሓት ኣዴታት ኤርትራ፡ ደቅና ንናጽነት ስለዝተሰውኡስ ንሕበን እምበር፡ ኣይንነብዕን ኢና። ናጽነት ዋጋ ከይሃብካ ትፈትዎ ከይከፈልካ ኣይትርከብን እያ" ከምዝበላ እዩ ዝዛረብ። እቲ ዘረባ ፈጠራ ወይ ድርሰት ኣይነበረን። መስዋእቲ ደቀን ብብተራ ምስተነግረን ዝዓለላ ኣዴታት ኤርትራ ውሑዳት ኣይኮናን። ኣብ ከብደን እምኒ መሊሰን ዕልልታ ዝደርጎሓ ግን ስለዘይሓዝና ኣይኮናን - እታ ን30 ዓመታት ብብረት ዝደለየኣ ናጽነት ግን ብዘይ ክቡር ዋጋ ከምዘይትርከብ ስለዝፈለጣ እየን ይብል ጠዓመ ተወልደብርሃን። ምንጪ ስእሊ, M.O መግለጺ ስእሊ, ተጋዳላይ ተስፋይ ገብረኣብ (ጎመራ) ነዚ ዘነጽር ኣብ ዝተፈላለየ ኣጋጣሚ፡ ዛንትአን ኣብ ዝተፈላለያ ጋዜጣታት ዝተነግረ፡ ኣደ ሓምሽተ ስውኣት መምህር ዝበለኦ ነገር ኣሎ። "ደቀይ ኣብ ዝኣመኑሉ ዕላማ ንናጽነት ተሰዊኦም። ሕጂ ኣይነብዕን'የ። ዝወደቑሉ ዕላማን ራኢን እንተተጠሊሙ ግን ሽዑ ኣምሪረ ክበኪ እየ" ከም ዝበላ ተጻሒፉ ነይሩ ትብል መርየም ዑመር ነቲ ተስፋይ ጎመራ ዝበሎ ሓሳብ ብምድራዕ። ተስፋይ ኣብታ ጽሕፍቱ፡ "ህዝቢ ኤርትራ፡ ብኽልተ ዓበይቲ ሓያላን ብዘረ እናተጸፍዐ ነቕ ከይበለ፡ ንናጽነቱ ክቡር ዋጋ ከፊሉ ዝተዓወተ ጅግና ህዝቢ እዩ። ነዚ ሓላል ህዝቢ ምማት ጸጋ እዩ። ሓደ ተጋዳላይ፡ "ነዚ ህዝቢ እዝስ ክልተ ሳዕ እንተትሞተሉ" ኢሉ ተዛሪቡ ነይሩ። ግን ተጋግዩ፡ ዓሰርተ ሳዕ እንተትሞተሉ እውን ምወሓዶ" ይብል ጎመራ። ስለዝኾነ ከኣ እዩ ነዚ ህዝቢ'ዚ ዝኣክል ከየገልገሎ ከይመውት እፈርሕ ክብል ብውሕሉል ኣቀራርባ ዝጸሓፈ ተስፋይ፡ ሎሚ በቲ ዝተቃለሰሉ ውድብን፡ ሓቢሩ ዝሰርሓሉ ስርዓትን፡ ብዘይ ዝኾነ ይኹን ደሃይ ን19 ዓመታት ተኣሲሩ ምስዋሩ በደል እዩ ክብል ጠዓመ ተወልደብርሃን ኣምሪሩ ይዛረብ። ኣባል ሓለዋ ቤት ማእሰርቲ እምባትካላን ዒላዒሮን ነበር እዮብ ባህታ ምስ ኣካያዲት ሓልዮት ሰብኣዊ መሰላት ኤርትራ ኤልሳ ጭሩም ኣብ ለካቲት 2011 ኣብ ዝገበሮ ቃለ መሕትት፡ ተስፋይ ዝርከቦም 35 እሱራት ፖለቲካን ጋዜጠኛታትን ኣብ በረኻ ዒላዒሮ፡ ኣብ ነናይ ውልቆም ዕጹው ሸላ ብከቢድ ተታሒዞም ምንባሮም ሓቢሩ ነይሩ። ካብ ሽዑ ንደሓር ግን ክሳብ ሕጂ ብዛዕብኦም ዝተሰምዐ ነገር የሎን። ተዛማዲ ትሕዝቶ 'ኣቦይሲ ኣብቲ ጸላም ማእሰርቲ ከመይ ኮን የሕልፎ ይህሉ?'
