ትግርኛ BBC News, ትግርኛናብቲ ትሕዝቶ ቀጽሉ ክፍልታት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት "ካብ ሓይሊ ባሕሪ መታን ክሰናበት ነፋሪት ሰሪቐ" 1 ሕዳር 2019 ኤማ ጀን ከርቢ፡ ንጉዳይ'ቲ ኣብ 1969፡ ብሰንኪ ናፍቖት፡ ኣብ ብሪጣኒያ ካብ ዝነበረ መዓስከር ሰራዊት ኣሜሪካ ናብ ቨርጂንያ ንምኻድ ነፋሪት ዝሰረቐ ሜካኒክ ሰርጌንቲ ፖወል መየር ንኽልተ ዓመት ክትምርምር ጸኒሓ። ሆላንዳዊ ቲዮ ቫን ኤይክ`ውን ነቲ ታሪኽ ምስ ኣንበበ፡ ወተሃደር ኣብ ዝነበረሉ እዋን ነፋሪት ከምዝሰረቐ ኣዘንትዩ። ኣብ ቤት ቫን ኤይክ ካብ ዝርከብ ነገራት፤ እታ ዝያዳ ሰሓቢት፡ እታ ታሪኽ ናይ ሓደ ካብ ወተሃደራዊ መዓስከር ማልታ፡ ነፋሪት ሰሪቑ ናብ ከተማ ቤንቓዚ ሊቢያ ዝበረረ፡ ባሕረኛ መንእሰይ እተዘንቱ ናይ 1964 ሕታም ሆላንዳዊት ጋዜጣ እያ። "ኣነ'የ [ነፋሪት ሰሪቐ ዝሃደምኩ]!" ብምባል ቫን ኤይክ ሰሓቐ። ንሱ፡ ወዲ 76 ዓመት ሰብኣይ እዩ ሕጂ። "እቲ ኣብ'ቲ ስእሊ እትርእዮ ሰብኣይ ኣነ'የ፡ ሽዕኡ ወዲ 21 ዓመት'የ ነይረ"። ንሱ ነቲ ጽሑፍ ኣንቢቡ ክትርጉመለይ እንከሎ በዓልቲ ቤቱ፡ ቡን እናቐበለትኒ ብምግራም ርእሳ ትንቕንቕ ነይራ። "ትምክሕተኛ ሰብኣይ" እናበለት ኢዳ እናዋጣወጠት ትቕልደሉ። ንሱ ድማ "ጽቡቕ ተግባር'ዩ፡ ሽዑ ግን ኣይፈልጠክን'የ ነይረ" ይብላ። ኣብቲ እዋን'ቲ፡ ቫን ኤይክ ናይ ምብራር ሕልሚ ዝነበሮ መንእሰይ እዩ ነይሩ። ወዲ ሸውዓተ ዓመት እንከሎ'ዩ ናይ ምብራር ሕልሚ ሓዲርዎ። ኣብ ትምህርቲ ንፉዕ ከምዘይነበረን ናብ ሓይሊ ኣየር ተጸምቢሩ፡ ናብ ምብራር ነፋሪት ዘእትዎ ነጥቢ ከይስእን ፍርሒ ከምዝነበሮ ተኣሚኑ። ድሒሩ ግን ሓደ መንእሰይ፡ ከም ሰልጣኒ ክኢላ ኤለትሪክ [ኤለትሪሻን] ኮይኑ ኣብ ሓይሊ ባሕሪ ሆላንድ ክጽንበር ከምዝኽእልን፡ ጽቡቕ ነጥቢ እንተረኺቡ ድማ ናይ'ቲ ሓይሊ ባሕሪ ኣብራሪ ነፋሪት ንምዃን ስልጠና ክወስድ ከምዝኽእል ሓበሬታ ረኺቡ። ነዚ ምስ ሰምዐ፡ እቲ ምሉእ ርእሰ-ምትእምማን ዝነበሮ ወዲ 19 ዓመት ዝነበረ ቫን ኤይክ ዓይኑ ከይሓሰየ ናይ ሸሞንተ ዓመት ስልጠና ንምውሳድ ተመዝጊቡ። ተዘክሮ ሓደ ካብ ህልቂት ናዚ ብህይወት ዝተረፈ ሰብኣይ ሓካይም ንመጥባሕቲ ዝጥቀምሉ ናይ 'ናዚ' መጽሓፍ ኣብ ክፍሊ በረራ [ኮክቢት] ናይ ሓንቲ ንእሽቶ ነፋሪት ኮይኑ ዝተሳእላ ጻዕዳ [ብላክ ኤንድ ዋይት] ስእሊ ኣምጺኡ ኣርእዩኒ። ኣብ ሓደ ዓቢ ቆብዕ ናይ ኣብራሪ [ሄልመት] ጥሒሉ ብሓጎስ ዝተፈንጭሐን ንኽበርር ደኣ'ምበር ንክጽበ ዓቕሊ ዝሰኣነ ርቡጽ ወዲ ተዓዚበ። "እህህ፡ ኩሉ ነገር ብጽቡቕ'ዩ ጀሚሩ ነይሩ" ይብል፡ ኣብ'ቲ ስእሊ ከምዝረኣኽዎ ሕጉስ ይመስል ከም ዝነበረ ምስ ነገርኩዎ። "ነቲ ናይ ኣብራሪ ስልጠና ምስተመረጽኩ ፈትየዮ ነይረ" ኢሉ። ኣብ ፈለማ 1964፡ ቫን ኤይክ ናይ ኣስታት 40 ሰዓታት በረራ ከምዝገበረ ኣብ መዝገብ ምስ ሰፈረሉ፡ ብሓጎስ ተፈንጪሑ ናይ ደስደስ ድግስ ንምድጋስ ኣብ ሆላንድ ናብ ዝርከብ ሓደ መዓስከሩ ከይዱ፡ ኣማስያኡ ድማ ሰኺሩ። ሓለቕኡ ድማ ኣብ'ቲ ድግስ ነበረ'ሞ፡ ብዛዕባ ብቕዓት ናይ'ቲ ብምውህሃድ ሓይሊ ኣየር ቤልጂምን ሓይሊ ባሕሪ ሆላንድን ዝወሃብ ዝነበረ ስልጠና ብግልጺ ክመያየጥሉ ከምዝደሊ ንቫን ኤይክ ሓበሮ። ቫን ኤይክ ከኣ ግልጺ ኮይኑ ከዕልሎን፡ ንሱ ድማ ብድምጺ ከምዘይቀድሖን ቃል ኣትዩሉ። እቲ ወዲ 21 ዓመት ቫን ኤይክ ድማ፡ ምናልባት ብየዋህነት፡ ብግልጺ ተዘራሪቡ። በተን ቬልጂማዊያን ዝጥቀሙለን ክልተ ሞቶረ ጥራይ ዘለወን ናእሽቱ ነፈርቲ ዘይኮነ፡ ሳብማሪን ከዕንዋ ብዝኽእላ ነፈርቲ ክስልጥኑ ከምዘለዎም ተዛሪቡ። ነተን ዝስልጥኑለን ዝነበሩ ነፈርቲ ብምጥቃስ ከኣ "ብግልጺ ንምዝራብ፡ ብላሽ'የን" ኢሉ ከምዝገለጸሉ ቫን ኤይክ ይዝክር። ክሳብ'ዚ ህሞት'ዚ ቫን ኤይክ ምሉእን ጽፉፍን ናይ በረራ መዝገብ'ዩ ነይርዎ። ጽባሕ ናይ'ታ መዓልቲ ድግስ ግን መዝገብ በረርኡ ኣራንሾኒ ሕብሪ ዘለዎ ናይ መጠንቀቕታ ምልክት ተለጢፍዎ። እዚ ማለት ድማ ኣብ ቀረባ እዋን ተሪፍካ ተባሂሉ ክስጎግ ከምዝኽእል ዝእምት ነበረ። በቲ ዘይፍትሓዊ ስጉምቲ ዘንጸርጸረ ቫን ኤይክ፡ እቲ ኣሰልጣኒ ክሳብ ዝመጽእ እናተጸበዩ እንከለዉ፡ ኣብ'ቲ ጸሊም ሰሌዳ ናይ'ቲ ዝመሃርሉ ዝነበሩ ክፍሊ፡ ብዛዕባ ዝሕታለ ናይ'ቲ ስልጠና ዝገልጽ ዕቡይ ጽሑፍ ጽሒፉ። እታ ተግባር'ቲኣ ከኣ ኣብ'ቲ ዝሰዓበ ቀዳመ-ሰንበት ኣብ'ቲ መዓስከር ከምዝእሰር ገይራቶ። ናጽነት ኤርትራ ካበይ ናበይ?
