ትግርኛ BBC News, ትግርኛናብቲ ትሕዝቶ ቀጽሉ ክፍልታት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት ኤርትራን ኢትዮጵያን፡ "ዕምቈት ዘይብሎም መቓብራት" 18 ጉንቦት 2020 ምንጪ ስእሊ, Richard Reid እዛ 'ዕምቆት ዘይብሎም መቓብራት' ዘርእስታ ሓዳስ መጽሓፍ፡ ኣብ ውጽኢታትን ተዘክሮታትን ዶባዊ ግጭት ኢትዮ-ኤርትራን (1998-2000) ብምምርኳስ ኣብ መንጎ ክልቲአን ጐረባብቲ ሃገራት ዝተኸሰተ ሞትን ጥፍኣትን፡ ከምኡ'ውን ነቲ ጌና ብግቡእ ዘይተፈወሰ ቍስሊ ብምትንታን፡ ኣንባቢ፡ ብዛዕባ እቲ ፍጻሜ ሓያሎ ሕቶታት ኬልዕልን ክሓስብን ትድርኾ። ነቲ ድሕሪ ናይ 20 ዓመታት ወጥሪ ኣብ ነሓሰ 2018 ንዝተበጽሐ ዕርቂ'ውን፡ ምልክት ሕቶ ኣንቢራ ኣብ ላቔባ-ጽሑፍ ኣስፊራቶ ኣላ። "እዛ መጽሓፍ ክጽሕፋ ምስ ጀመርኩ" ይብል ደራሲ፡ "ብሃንደበት ዕርቂ-ዕርቂ ተባሂሉ ምስ ተኣወጀ ብሓቂ ገረመኒ። ነቲ ብዛዕባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ዓሚቝ ፍልጠት ዘሎዎ፡ ብሉጽ ተንታኒ፡ ርእሱ ከም ዝሓክኽ ዝገበረ ክስተት ምንባሩ እናፈለጥኩ ነቲ ዉሳኔ ከም መዛዝሚ ንክጥቀመሉ ወሰንኩ" ይብል ደራሲ። ጸሓፊ እዛ ዓንቀጽ ነታ መጽሓፍ ቅድሚ ምንባቡን ገምጋም ምሃቡን ነቲ ደራሲ ፕሮፈሶር ሪቻርድ ሪድ፡ ንመጽሓፍካ ስለምንታይ "ዕምቈት ዘይብሎም መቓብራት" ኢልካ ሰሚኻያ ክብል ተወኪሱዎ። ፕሮፉሰር ሪቻርድ ሪድ ይምልስ፦ "እቲ ኣርእስቲ ኣብ ክልተ ነገራት/ጕዳያት ዝተመርኰሰ'ዩ። ሓደ እቲ ዉግእ እናተኻየደ እንከሎ ዘስተብሃልኩሉ ጕዳይ ነይሩ። እቲ ካልኣይ ከኣ፡ ነቲ ብዕምቆት ክረአን ክምርመርን ዘለዎ ገና ፍታሕ ዘይተረኽበሉ ድርብራብ ቀጸላታት ታሪኽ፡ ፈቲገ ክርእዮም ስለዝደለኹ እየ" ይብል። ብትግርኛ "እሉኽ" ዝጸንሐ ዛዕባ ወይ ፍሕሶ፡ ተባሂሉ ክትርጎም ይከኣል። እቲ ዉግእ ምስተጀመረ ኣቓልቦይ ናብኡ'ዩ ኸይዱ። ናብ ዲቕ ዝበለ ዉግእ ዝደፍኡ መዳያት / ቍስልታት ኣየኖት'ዮም እናበልኩ ንነብሰይ ክሓታ ጀመርኩ። እቶም ሕቶታት ንሓሳበይ ጸሚዶም ሓዝዎ፣ መልስታትቶም ኸኣ እናተጋህዱ መጽኡ። ብዓሰርተታት ኣሽሓት ዝቝጸሩ መናእሰይ ኣብ ግንባራት ባድመን ቡሬን ወዲቖም ክቕበሩ፡ ንዓይ 'ካልኦት መቓብራት' - ናይ ህዝብን ኣምራትን - ንናይ ቀረባ ታሪኽ ኤርትራ ዝጸለዉ እሉኻት ምንባሮም ተጋህደለይ። ከምዚ ክብል እንከሎኹ ንብረታዊ ቃልሲ፡ ባዕዳዊ መግዛእቲ፡ ቅድሚኡ ዝነበሩ ዝተጠናነጉ ቀጸላታት ታሪኽ፡ ከምኡ'ውን ምስኦም ዝተኣሳሰሩ በሰላታት ማለተይ'ዩ" ብምባል ናብቲ ካልኣይ ምኽንያት ሰገረ። "እቲ ካልኣይ ነቲ መጽሓፈይ "ዕምቈት ዘይብሎም መቓብራት" ኢለ ዝሰምኹሉ ምኽንያት ብዙሕ መግለጺ ዜድልዮ ኣይኰነን። ብ 2000፡ ብድሕሪ ናይ ኣልጄርስ ዉዕል ምፍርራም፡ ኣብ ድፋዓት ብምኻድ ዑደታት ገይረ ነይረ'የ። ሽዑ ኣብ ፈቐዶኡ ዝረኣኽዎ ኣጸድ-መቓብር ከቶ ክርስዖ ኣይክእልን። እቶም ኣብ ዓሚቝ ዘይኰኑ ጐደጕድ ብድፍን-ድፍን ዝተቀብሩ ሬሳታት ነቲ ታሪኽ ናይቲ ዞባ ተምሳሌት ኰይኖሞ'ዮም ክብል እኽእል" በለ። ኣብ ኤርትራ ብኮሮናቫይረስ ከም ዝተለኽፉ ዝተረጋገጹ ሰባት ኩሎም ሓውዮም ኤርትራውያን ኣብ ካሊፎርንያ፡ "ንህዝበይ ዘይኮንኩ ንመን?" ኤርትራውያን ዲፕሎማት ብዛዕባ ኣፈወርቂ እንታይ ይብሉ ሪቻርድ ሪድ መን'ዩ?
