ፈላማይ ክታበት ኮሮናቫይረስ ኣብ ኣሜሪካ ተጀሚሩ እትረኽቡዎ ሓበሬታ ገደብ ምግባር ብዛዕባ ኮሮናቫይረስ ብብዝሒ ምንባብ፡ ራዕዲ ክፈጥርን ስንባደ ከስዕብን ይኽእል። ኒክ ዝተባህለ ጭንቀት ዘለዎ ኣቦ ክልተ ቖልዑ ዝኾነ ሰብኣይ፡ "ጭንቀት ክስምዐኒ እንከሎ፡ ሓሳባተይ ኩሉ ክቆጻጸር ኣይኽእልን፤ በዚ ምኽንያት ዘስካሕክሕ ውጽኢት ብዛዕባ ዘለዎም ነገራት ክሓስብ ይጅምር" ይብል። እንተኾነ፡ ንነብሱ ኣብ ማሕበራዊ ሚዲያን መርበባት ሓበሬታን ካብ ዝዝርግሑ ሓበሬታታት ብምርሓቕ፡ ጭንቀቱ ክቆጻጸር ክኢሉ'ዩ። ስለ ዝኾነ ድማ፡ ጽቡቕ ስምዒት ክፈጥሩልኩም ዘይክእሉ ነገራት ብምንባብን ብምርኣይን እተሕልፉዎ ግዘ ዓቅኑ ብዙሕ ግጉይ ሓበሬታ ስለ ዝዝርጋሕ፡ ርጡብ ሓበሬታ ካብ ዝህቡ ትካላት [ኣብነት መንግስቲ] ዝወሃብ ሓበሬታ ጥራሕ ኣቐድሙ ካብ ማሕበራዊ ሚዲያ ዕረፍቲ ውሰዱ ጓል 24 ዓመት ተቐማጢት ማንችስተር ኣሊሰን፡ ጭንቀት ጥዕና ስለ ዘለዋ፡ ብዛዕባ እዚ ጉዳይ ሓበሬታ ክትረክብን ከተንብብን ትደሊ። ግን ድማ፡ ማሕበራዊ ሚዲያ ዚያዳ ስምዒታ ክለዋወጥ ከም ዝገብሮ ትፈልጥ። "ቅድሚ ሓደ ወርሒ ኣቢሉ ዝርእዮም ዝነበርኩ ሃሽታጋት ትኽክለኛ ዘይኮኑ ብምንባሮም፡ እቲ ዘንበብኩዎ ነገር ክርብሸኒ ምስ ጀመረ ተስፋ ብምቑራጽ ይበኪ ነይረ" ትብል። ሕጂ ግን፡ እንታይ ኣበየናይ ናይ ማሕበራዊ ሚዲያ መጥቀሚ ተንብብ ኣላ ትጥንቀቕ። ብዛዕባ ኮሮናቫይረስ ዝዝርግሑ #ሃሽታጋት ድማ ተወግዶም። ቴሌቪዥን ብምርኣይ፣ መጽሓፍ ብምንባብ ድማ ኣብ ማሕበራዊ ሚዲያ እተጥፍኦ ግዘ ብምንካይ ካብኡ ክትርሕቕ ትፍትን ኣላ። ሕማቕ ስምዒት ክፈጥሩልኩም ዝኽእሉ ናይ ትዊተር ወይ ካልኦት ማሕበራዊ ሚዲያ መጥቀሚታት ሓበሬታ ምጥፋእ ኢድኩም ተሓጸቡ ግን ድማ ክበዝሕ የብሉን ኮሮናቫይረስ፡ ኣብ ብዙሓት ፍርሒ ዝፈጥሮ ምዝባዕ ጥዕና ኣእምሮ [ኦሲዲ] ይፈጥር ኣሎ። እዚ ዓይነት ጸገም ጥዕና ኣእምሮ ኮነ ጭንቀት ንዘለዎም ሰባት፡ ብተደጋጋሚ ኢድኩም ተሓጸቡ ዝብል ማዕዳ ምልጋስ፡ ነናሻዕ ክሰምዑዎ ዘጸግም ክኸውን ይኽእል። ድሮ'ኳ፡ ገለ ግዳያት እዚ ጸገም ጥዕና ዝኾኑ ሰባት፡ እቲ ዘሕደረሎም ጸቕጢ ምክፋል ጀሚሮም። ሊሊ ቤሊ ደራሲት "ዊ ኣር ባድ" ዝተሰምየ ብዛዕባ ምስ ፍርሒ ዝወለዶ ጸገም ጥዕና ዝነብሩ ሰባት [ኦሲዲ] ዝድህስስ መጽሓፍ ደራሲት እያ። ፍርሒ ምምራዝ፡ ሓደ ካብቶም ነዚ ጸገም ጥዕና ዘቃልዑዋ ምኽንያታት ምኻኑ ትጠቅስ። ብዛዕባ ምሕጻብ ኢድ ዝመሓላለፍ ተደጋጋሚ መልእኽቲ ድማ፡ ካብዚ ቁሩብ ሩፍታ ረኺቦም ንዝነበሩ ሰባት ዳግም ከልዕለሎም ከም ዝኽእል ትዛረብ። "ከወግዶም ዝጸናሕኹ ባህርያት ክገብር ስለ ዝግደድ ንዓይ ብጣዕሚ ከቢድ'ዩ። ሳሙናን ካልእ መሐለዊ ጽርየትን ምጥቃም ሓደ ምስ ወልፊ ዝወዳደር ነገር እዩ" ትብል። ምንጪ ስእሊ, Emma Russell መግለጺ ስእሊ, ንመሕጸቢ ኢድ ዝውዕሉ ነገራት ዝርግሐ ኮሮናቫይረስ ንምክልኻል፡ ሰባት ዓርሶም ክውሽቡን ሰብ ካብ ዝእከበሎም ቦታታት ክቑጠቡን ይምከር። ግን ድማ፡ ካብ ዓይነት ጸገም ጥዕና ኣእምሮ 'ኦሲዲ' ምዕባለታት ዘርኢ ሰብ ማለት ካብ ገዛ ምውጻእ ምኽኣል ማለት ምኻኑ ብምግላጽ፡ ንነብስኻ ምውሻብ ካልእ ጸገም ክኸውን ከም ዝኽእል ቤሊ ትዛረብ። "ኣብ ገዛ ክንጸንሕ ንግደድ እንተኾይንና፡ እቲ ዝበዝሕ ሰዓት ኣብ ኢድና ስለ ዝኸውን፡ ጽዕንዕንታ ክስምዐናን እቲ ሕማም ከጋድደልናን ይክእል'ዩ" ኢላ። ምስ ሰባት ተራኸቡ ብሰንኪ ኮሮናቫይረስ ቑጽሪ ዓርሶም ካብ ሰባት ዘርሕቑ ክውስኽ ይክእል'ዩ፤ ኣብዚ ሰዓት ትኽክለኛ ቑጽሪ ስልክን ናይ ኢሜይል ኣድራሻን ዘድልዩኹም ሰባት ከም ዘለኩም ኣረጋግጹ። ምስ እዞም ሰባት ድማ ስሩዕ ምድሃይ ብምግባር ምሳኹም ከም ዘለው ክስምዓኩም ክገበሩ። ንነብስኹም ካብ ሰብ ዘግለልኩም ወይ እቲ እትገብሩዎ ዘለኹም ተደጋጋምን ለውጢ ዘይፈጥርን መሲሉ እንተተሰሚዕኩም ድማ፡ መዓልታዊ ዝተፈላለዩ ሜላታት ፈትኑ። ዕለታዊ ክትሰርሑዎ እትኽእሉ ዝነበርኩም መደብ ክትሰርሑዎ ብምፍታን ወይ መጽሓፍ ብምንባብ፡ ካብ ሰብ ምርሓቕ ካብ ዝፈጥረልኩም ስምዒት ብሕታውነት ክትወጽኡ ጽዓሩ። ምንጪ ስእሊ, Emma Russell ብተወሳኺ፡ ዝጥዕም ኩነታት ምስ እትረኽቡ ጸሓይ ምጽላውን ካልኦት ተፈጥሮኣዊ ዝኾኑ ነገራትን ምግባር ኣዘውትሩ። ኣካለዊ ምንቅስቓስ ምግባር፣ ብኣግባቡ መግቢ ምምጋብን ማይ ምስታይን እውን ክዝውተር ይግባእ። ተዛማዲ ትሕዝቶ ጥዕና፡ ደቂ ሰባት ኣብ ክታበት ማዕረ ክንደይ እምነት የሕድሩ?19 ሰነ 2019 ጥዕና፡ ፓራደር ዊሊ ሲንድሮም ነብስኻ ክትበልዕ ዘገድድ ሕማም26 ታሕሳስ 2019 ዜናታት ሕብረት ኣውሮጳ ኣብ ትግራይ ገበናት ኲናት ተፈጺሙ ክኸውን ከምዝኽእል ስክፍትኡ ገሊጹ16 ጥሪ 2021 ቦቢ ዋይን፡ “ንህይወተይን ህይወት በዓልቲ ገዛይን ተጨኒቐ ኣለኹ”ቅድሚ 6 ሰዓታት ስለምንታይ ንፓትሪስ ሉሉምባ ምዝካር ኣድለየ?ቅድሚ 5 ሰዓታት ኣዘራረብቲ ዛዕባታት እናኸረረ ዝመጽእ ዘሎ ጎንጺ ዶብ ኢትዮጵያን ሱዳንን14 ጥሪ 2021 ክልል ኦሮሚያ፡ መምህር ኪቲላ ጉዳታ ስለምንታይ'ዩ 'ተረሺኑ'?12 ጥሪ 2021 3:42 ቪድዮ, ብዛዕባ ፕረዚደንታዊ መረጻ ኡጋንዳ እንታይ ትፈልጡ?, ዕምሪ ፈነወ 3,4212 ጥሪ 2021 ኣብ ኣፍሪቃ ዘሎ መዓልታዊ ዝርገሐ ኮሮናቫይረስ ዘርኢ ሰሌዳ24 መጋቢት 2020 ሱዳን ኣብ መስርሕ ልዝብ ግድብ ሕዳሰ ኣይተሰማመዐትን11 ጥሪ 2021 ምስ ሱዳን ዘሎ ምስሕሓብ ‘ዶብ ናብ ዝነበሮ ተመሊሱ ብሰላም ክፍታሕ ኣለዎ’- ኢትዮጵያ7 ጥሪ 2021 ቦይንግ 737 ነፋሪት ኢንዶኔዥያ ዝወደቐትሉ ከባቢ ተፈሊጡ ተባሂሉ10 ጥሪ 2021 ኣብ ኣብያተ ማእሰርቲ ስዑዲ ዓረብ ዝሳቐዩ ኢትዮጵያውያን፡ መንግስቲ ናብ ዓዶም ክመልሶም ይምሕጸኑ7 ጥሪ 2021 ኣቶ ጃዋር መሓመድ ዝርከቦም ክሱሳት ሎሚ ኣብ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም12 ጥሪ 2021 ብብዝሒ ዝተነበ 1 ኣብ 50 ግዝኣታት ኣመሪካ ብኣጽዋር ዝተዓጀበ ተቓውሞ ከይካየድ ተሰጊኡ 2 ላዕለዎት መሪሕነት ህወሓት ትማሊ ናብ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም 3 ወድብ ኣንጌላ መርክል፡ ሓድሽ ኣቦ መንበር መሪጹ 4 ኡጋንዳ፡ ፕረዚደንት ዩወሪ ሙሰቨኒ ከምዝተዓወተ ተገሊጹ 5 ቦቢ ዋይን፡ “ንህይወተይን ህይወት በዓልቲ ገዛይን ተጨኒቐ ኣለኹ” 6 ሕብረት ኣውሮጳ ኣብ ትግራይ ገበናት ኲናት ተፈጺሙ ክኸውን ከምዝኽእል ስክፍትኡ ገሊጹ 7 ጣሊባን ኣባላቱ ብዙሓት ኣንስቲ ከይምርዓው ትእዛዝ ኣመሓላሊፉ 8 ኣብ ትግራይ ምሉእ ኣገልግሎታት መብራህትን ስልክን መዓስ ክጅምር ይኸውን?
