ኤርትራ ካብ ባዕዳዊ መግዛእቲ ሓራ ንምውጻእ፤ ትግራይ ድማ መሰል ርእሰ ውሳነ ንምርግጋጽ ኣብ ዝተገበረ ነዊሕ ህዝባዊ ቓልሲ፡ ፖለቲካዊ መራሕቲ ክልቲኦም ወገናት፡ ጨቋኒ ዝብልዎ ስርዓት፡ ማእኸሉ ኣዲስ ኣበባ'ዩ ነይሩ። ኣብዚ ግዘ ዝዝየሙ ዝነበሩ ደርፍታት፥ ዝጽሓፉ ዝነበሩ ጽሑፋትን ተዋስኦታትን፡ ናጽነት፣ ዲሞክራሲ፣ ጸረ ጭቆና ንዝብሉ ዛዕባታት ብምልዓል፡ ጥንካረ ሸቃሎን ሓረስቶትን ዘጉልሑ ምንባሮም ሓጋዚ ፕሮፌሰር መረሳ ይዛረብ። "ነዚ'ውን እቶም ደርፍታት ወይ ናቕፋ፣ ወይ ለካቲት ዘጉልሑ ነይሮም" ዝብል፡ እቲ ሙሁር፡ ፖለቲካዊ ፍልስፍና እንከይተረፈ ብምንጽብራቕ ንስርዓት ሩሲያን ኣሜሪካን'ውን ተቓሊሶም ዝስዓሩ ምዃኖም ከም ዝትርኹ ይሕብር። "እቶም ደርፍታት ተመጋገብቲ ነይሮም፤ ጸረ ጭቆና ኣተኲሮም ናይ ኢትዮጵያ ታሪኻዊ ሽግራት ብምጉላሕ'ዮም ዝመጽኡ። ሓረስታይ፣ ደቂ ኣንስትዮን ገጠርን ከም ዝዕወቱ ድማ የዘንትው።" ቃልሲ ኣንጻር ባዕዳዊ መግዛእቲ [ናይ ኤርትራ]፡ ቃልሲ ጸረ ጭቆናን ምርግጋጽ መሰል ርአሰ ውሳነን [ብትግራይ] ተዓዊቶም። ኤርትራ ናጻ ሃገር ምስ ኮነት ድማ፡ ትኹረት ሙዚቃዊ ስርሓት ክልቲኡ ሸነኽ ንምቕያር ብዙሕ ግዘ ኣይወሰደሉን። ክልቲኦም ብዝሓዝዎ መገዲ፡ እቲ ሓደ ጨቋኒ ስርዓት ኣሸኒፉ ናብ ፌደራላዊ ስርዓት ከም ዝኸይድ ገይሩ እንትደርፍ፡ ኤርትራ ሓደ ልቢ ብዝብሉ ደርፍታት ሓደ ክትኸውን "ናብ ሃገራዊ ህንጸት'ዮም ከይዶም" ይብል ሓጋዚ ፕሮፌሰር መረሳ ጸሃየ። ድሕሪ 7 ዓመታት ዶብ ኣመኽንየን ናብ ኲናት ዝኣተዋ ኤርትራን ኢትዮጵያ፡ ነቲ ዝጀመርኦ ሃገራዊ ህንጸት ዝድግፍ ሰላም፡ 'ንሸውዓተ ዓመት' ጥራሕ'የን ኣስተማቒረን። ኣብቲ እዋን፡ እቶም ዝስርሑ ሙዚቃታት፣ ድራማታትን ጽሑፋትን፡ ብልክዕ እቲ ኲናት ዘሕደሮ ጽዕንቶ ተቐይሮም። ክልቲኦም [ኤርትራን ትግራይን] ከም ጸላእቲ ተራኣእዮም፤ እቶም ስርሓት ስነ ጥበብ ድማ ንተዓዋትነትን ብሄርተኝነትን ዘንጸባርቑ ኮይኖም፡ ኢሉ እቲ ሙሁር። ከመይ?
