21 መስከረም 2018 ምንጪ ስእሊ, Ministry of Education Ethiopia ላዕለዎት ትካላት ትምህርቲ፡ ፖለቲካዊ ምንቅስቓስ ዝበጋገሰለን ቀጽርታት'የን ዝብል ታሪኽ ኣሎ። እዘን ትካላት፡ ካብ ዝተፈላለየ ኩርናዕ ሃገርን ጎደቦን ላዕለዋይ ደረጃ ትምህርቲ ክቐስሙ ዝመጽኡ ዝተፈላለየ ድሕረ ባይታ፡ ባህልን ቋንቋን ዓቕምን ክእለትን፣ ድልየትን ጠለብን ዘለዎም ውዑያት ዕድመ መንእሰያት የአንግዳ። ተመሳሳሊ ብዙሕነት ዘአንግዳ ላዕለዎት ትካላት ትምህርቲ ኢትዮጵያ ፖለቲካዊ ኩነታት እታ ሃገር ብዝፈጥሮ ኩነታት ብቐጥታ ይኹን ብተዘዋዋሪ ይጽለዋ ኣለዋ። ኣብ 2008 ዓ.ም (2015 ብፈረንጂ) ኣብ ገለ ከባቢታት ክልል ኣምሓራ ጀሚሩ ቀስ ብቐስ ናብ ከባቢታት ኦሮሚያን ሶማሌን ዝለሓኸ ጸጥታዉን ፖለቲካዉን ዘይምርግጋእ፡ ነተን ላዕለዎት ትካላት ትምህርቲ ብቐጥታ ሃስዩወን'ዩ። ኣብ ዝተፈላለያ ዩኒቨርሲቲታት ዝመሃሩ ዝነበሩ ተማሃሮ፡ ብምኽንያት ፖለቲካ፡ ንዓሌታዊ ጥቕዓት ተቓሊዖም፤ ትምህርቲ ኣሞናጒዮም ነናብ ዝመጽእሉ ክልል ክምለሱ ተገዲዶም። "ንሕና ልዕሊ ኩሉ ህይወትና ኢና ንደሊ"፡ ተጋሩ ተምሃሮ ዩኒቨርሲቲ መቱ ተጋሩ ተምሃሮ ዩንቨርሲቲ፡ ተቓውሞ ኣስሚዖም ኢትዮጵያዊ ዜግነት የብልናን ዝበሉ ተምሃሮ ዩኒቨርስቲ ጉዳዮም ይፃረይ’ሎ ንድሕንነቱ ሽሙ ክጽራሕ ዘይደለየ ተምሃራይ ዩኒቨርሲቲ መቱ መንእሰይ፡ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ናይ 4ይ ዓመት ናይ ኢንጅነሪንግ ትምህርቱ ኣቋሪጹ እንትወጽእ፡ "ተጋሩ ከካብ ዝተሓባእናሉ እናተኣለሽና ጥቕዓት ይበጽሐና ነይሩ" ክብል'ዩ ነቲ ኩነታት ዝዝክሮ። "እቲ ዝበጽሕ ዝነበረ በደል፣ ሞት ተምሃሮ፣ ምቅጻል ንብረትን ካልእን ካብ ዝኽረይ ከይተኣልየ ከመይ ኣቢለ'የ ዳግም ንክመሃር ዝኸይድ" ይብል። እዚ'ዉን ኮይኑ ግና እዚ ዓመት ሓድሽ ዓመት'ዩ። እዞም ታሪካት ዘአንገደ ኣረጊት ኣመት ዘይኮነ፤ ሓድሽ ተስፋ ሰላምን ቅሳነትን ዝተሰነቖ ዓመት ኾይኑ፡ ሓደሽትን ነባራትን ተምሃሮ ድማ ናብ ላዕለዎት ትካላት ክኣትዉ ምድላዉ ይግበር ኣሎ። ሽሕ'ኳ እቶም ተምሃሮ ናብ መኣዲ ትምህርቶም ተመሊሶም ትምህርቶም ክቕጽሉ ልዑል ድልየት እንተለዎም፡ እቶም ዝሓለፉ ክልተ ሰለስተ ዓመታት ዝፈጠሩሎም ስክፍታን ስግኣትን ግና፡ ኽዉል ክብለሎም ኣይክኣለን። "ኣይኮነን ክንመሃር ክንነብር'ዉን ከፊኡና" እዚ ወርሒ (መስከረም 2011 ዓ.ም) ብዝሒ ነባራት ተምሃሮ ዩኒቨርሲቲ፡ ናይዚ ዘመን ትምህርቲ ንምጅማር ናብ ዝተመደቡለን ላዕለዎት ትካላት ትምህርቲ ዝኸድሉ እዋን'ዩ። እንተኾነ ግና፡ ብመጸዋዕታ ሚኒስቴር ትምህርቲ፡ እተን ትካላት ትምህርቲ፡ ተምሃሮአን ዝቕበላሉ ግዜ ቑሩብ ንቕድሚት ክደፍአኦ ተገዲደን ኣለዋ። ሕጂ'ዉን ንድሕንነቱ ሽሙ ዘይንጸርሖ ነባሪ ዓድዋ ተምሃራይ ዩኒቨርሲቲ ኣዲስ ኣበባ መንእሰይ፡ 'ዉሕስነትና ክሕልዋልና ኣብ ዝኽእላ ዩኒቨርሲቲታት ትግራይ እምበር ናብ ካልኦት ኣይንኸይድን' ብምባል ኣብ ትግራይ ሰልፊ ካብ ዘካይዱ ተምሃሮ ዩኒቨርሲቲ'ዩ። "ኣብዚ ሕዚ ሰዓት እተን ደሓን ዝበሃላ ከባቢታት፡ ዳግም ናይ ረብሻ ኩነታት የአንግዳ እየን ዘለዋ እምበር እቲ ሃገራዊ ኩነታት ይመሓየሽ የለን። ስለዝኾነ ካብ ክልልና ወጻኢ ክንኸይድ ኣይንኽእልን" ድማ ይብል። ምንጪ ስእሊ, Getty Images እዚ ስግኣት ነባራት ተምሃሮ ጥራሕ ዝስምዖም፡ ብሕታዊ ስምዒት ኣይኮነን። ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ናብ ዩኒቨርሲቲ ዘእቱ ፈተና ወሲዶም መሕለፊ ነጥቢ ረኺቦም፡ ምድቦም ፈሊጦም መዓስ ናብ ዩኒቨርሲቲ ክኣትዉ ዝጽበዩ ዘለዉ ተምሃሮ 12 ክፍሊ'ዉን'ዩ። ኣብዚ ዓመት ናብ ዩኒቨርሲቲ ኣትዩ 'ኣርክቴክቸር' ከጽንዕ ምድቡ ዝፈልጠሉን ዝጽዉዐሉን መዓልቲ ዝጽበ ዘሎ ነባሪ ከተማ ኣዲስ ኣበባ፡ ናብ ዝተመደበሉ ዩኒቨርሲቲ ክኸይድ ድልየት'ኳ እንተለዎ፡ ዘይምርግጋእ ኣብ ዝነበረን ከባቢታት ናብ ዝርከባ ዩኒቨርሲቲ ግና ክኸይድ ድልዉ ኣይኮነን። "ካብ ኩሉ ንላዕሊ ኣብ ዩኒቨርሲቲ ኣዲስ ኣበባ'የ ክምደብ ዝደሊ። ኣብተን ጸገም ደሕንነት ኣለወን ናብ ዝብሃላ ዩኒቨርሲቲታት (ኣብነት ኣምቦ) ክኸይድ ኣይደልን። ዩኒቨርሲቲ መቐለ፡ ካብቶም ክኸይድ ዝመርጾም'ዩ" ይብል። ወለዲ ግና፡ ደቆም ካብ ጥቕኦም ኣርሒቖም ንትምህርቲ ክልእኹ ቅሳነት ኣይስመዖምን ዘሎ። "ኣብዚ ዓመት እትምረቕ ተምሃሪት ጓለይ ኣላትኒ። ኣብ ዝሓለፈ ዓመት፡ በቲ እትነግረና ዝነበረት ኣብ ስግኣት ኢና ነይርና። ጓለይ፡ ኣዝያ ትጭነቕ ነይራ። ሕዚ፡ እንታይ ከምዝገብር ጸጊሙኒ'ዩ ዘሎ" ይብሉ ነባሪ ከተማ ኣዲስ ኣበባ ዝኾኑ ሓደ ወላዲ። እቶም ወላዲ ቐጺሎም፡ ከመይ?
