ምንጪ ስእሊ, DM ሸኽ ኢብራሂም፡ ነፍሲ-ወከፍ ሰልፊ ናቱ ጸግዒ ከም ዝነበሮ፡ ሰልፊ ኣንድነት ገንዘብ ከምኡ'ውን ትእዛዛት ብቐጥታ ካብ ኢትዮጵያ ትቕበል ከም ዝነበረት፡ እታ ካብ ሰልፎም ዝተነጸለት "ኣ'ራቢጣ-ኣልእስላሚያ - ምዕራባዊ-ቖላ እትበሃል፡ ካብ እንግሊዝ፡ እታ ንሶምን ብጾቶምን ዝመስረቱዋ ማሕበር ፍቕሪ ሃገር፡ ብኣንድነታዊ ኣጀንዳ ተዋሒጣ ብእንግሊዝ ይሕገዛ ከም ዝነበራ ይገልጹ። ስለዚ፡ እንግሊዝ ሰላሕ ኣብ ምብትታንን ምድኻምን ናጽነት ዝደልያ ዝነበራ ሰልፍታት ብሕቡእ ኢድ የእትዉ ከም ዝነበሩ ይሕብሩ። "ንዓና እትሕግዝ ወይ እተተባብዕ ሃገር ኣይነበረትን። ህዝብና'ዩ ዓንዲ ሕቘና ነይሩ። ካብ ህዝቢ ኣግማል፡ ከብቲ፡ ኣጣል፡ ኣባጊዕ፡ ቆርበት፡ ገንዘብ ንቕበል ኔርና። ኣብ በዓል ኣስመራን ከረንን ከሰላን ሸይጥና ድማ ንጥቀመሉ ነይርና ... እሱ'የ ነይሩ ምንጭና" ድማ ይብሉ። ዝዓበየ ህያብ ንኤርትራ ... ሸኽ ኢብራሂም ሱልጣን እቲ ንኤርትራ ዜበርከትዎ ዝዓበየ ህያብ፤ ንኤርትራ ካብ ምምቕቓል ከድሕንዋ ምኽኣሎም'ዩ። ብድሕሪ እቲ ተልእኾ ናይቲ ናብ ኤርትራ ዝተላእከ ልኡኽ ዉድብ ሕቡራት መንግስታት ምስ ፈሸለ፡ እቲ ብልኡኽ 'ኣርባዕተ-ሓያላን' ዝፍለጥ ማለት'ዩ፡ ዕጫ ኤርትራ በቲ ዉድብ ክውሰን ተገብረ። ሽዑ'ዩ እቲ ብ በቪን-ስፎርዛ ዝፍለጥ ሓሳብ ዝቐረበ። እማመ በቪን-ስፎርዛ ብእንግሊዝን ጣልያንን'ዩ ብ 1949 ናብ ዉድብ ሕቡራት መንግስታት ቐረበ፣ ድሕሪ ነዊሕ ክትዕ ኸኣ እቲ እማመ ኣብ ግብሪ ንኽውዕል ዳርጋ ክውን ኮይኑ ነበረ። ዉጥን ናይ'ቲ ዉዕል ንኤርትራ ኣብ ክልተ ብምምቃል ምድረ-ከበሳ ንኢትዮጵያ ክወሃብ፡ ምዕራባዊ ምድረ-መታሕት ድማ ንሱዳን። ኣካያዲ ባንክ ኤርትራ ነበር ተኪኤ በየነ ዓሪፉ 'ርግኣት ኤርትራ፡ ካልኦት ውድድራት ሒዝና ክንመጽእ ዕድል ፈጢሩልና'ዩ' ኣንጻር'ዚ እማመ ተጊሆም ዝሰርሑ እምበኣር ሸኽ ኢብራሂም'ዮም፣ እቶም ካልኦት ዘልሓጥሓጥ ኢሎም ነይሮም'ዮም። ድሕሪ ሓያል ውረድ-ደይብ ኤርትራ ኣብ ክልተ ካብ ምምቃል ደሓነት። ኣቦይ ወልደኣብ ንሸኽ ኢብራሂም በቲ ሽዑ ዜካየድዎ ንጥፈታት ብምምስጋን "ኢብራሂም ንኤርትራ ካብ ምምቃል ኣድሒኑዋ" ክብሉ በቲ ኣብ 1982 ኣብ ሮማ ዝገበሩዎ ቃለ-መጠይቕ መስከሩሎም። እቲ ኣብ ክልተ ዘይምምቃል ግን ንኤርትራ ካብ ቀጻሊ ዕግርግር ኬድሕና ኣይከኣለን። ኣንድነታውያን መሊሶም ገርገሩ፣ ነገር ከኣ ተዃተኹ። ብየካቲቲ 1950 ኣስላምን ክርስትያንን ኣብ ኣስመራ ተዋድኡ፡ 50 ሰባት ከኣ ሞቱ። ሸኽ ኢብራሂም በዚ ጕህዮም ምስ ወልደኣብ ወልደማርያም ኰይኖም ገዛ-ገዛ እናኸዱ ንህዝቢ ክዓርቁ ፈተኑ። ዝዀነ ዀይኑ ኵነታት እናኸፍአ ብምኻዱ፡ ደለይቲ ናጽነት ብኢትዮጵያ ብዝዓጠቑ ሸፋቱ ይህድኑ ነበሩ። ኣብቲ ዓመት'ቲ ከም በዓል ሸኽ ኢብራሂም ዘይተሓወስዎ ጕዳይ ውድብ ሕቡራት መንግስታት በቲ ኣሜሪካ ዜቕረበቶ እማመ መሰረት ፌደራላዊ ስምምዕ ምስ ኢትዮጵያ ንክትግበር ዉሳኔ ኣሕለፉ። ካብኡ ንንየው ጕዳይ ኤርትራ ካብ ኢድ ደለይቲ ናጽነት ወጽአ፣ ሰልፊ ኣንድነት ከኣ መሲሉዎም ዓንደሩ። ፈደረሽን እናተባሕጐጐ ከደ፣ ፓርላማ ኸኣ ኣብ ትሕቲ ቍጽጽር ኣንድነታውያን ኣተወ። ሽዑ ሸኽ ኢብራሂም ዋላ'ኳ ኣብቲ ፈለማይ ምርጭ (1952) ተዓዊቶም ኣብ ፓርላማ እንተ ኣተዉ፡ ነቲ ብሕጐጓ ውዕላት ፈደረሽን ግን ደው ከብልዎ ኣይከኣሉን። ሰላሕታዊ ኤምበራጦርያዊ ሽ'ነና ኸኣ እናተጋህደ ኸደ። ኣብቲ ካልኣይ ምርጫ (1956) ኸኣ ኣይተመርጹን። ጕዳይ ኤርትራ ሰለሎ እናኣተዎ ብምኻዱ እቶም ተቓለስቲ ብጥልመት እናተጠቕዑ ኸዱ፣ መቃለሲ ባይታኦም ከኣ ቀስ እናበለ ስለ ዝተወስዶም ሓደ-ብሓደ ክጠፍኡ ጀመሩ። ኰይኑ ድማ ሸኽ ኢብራሂም ብ 1959 ሃገሮም ንድሕሪት ገዲፎም ንስደት ኣምርሑ። ኣብ ስደት እቲ ዝነበሮም ዝና እናሃሰሰ'ኳ እንተኸደ ኤርትራ ብኢትዮጵያ ንከይትወሓጥ በብዓይነቱ ጥርዓናት ብምቕራብ፡ ነቶም ሓደስቲ ተቓልስቲ ምኽሪ ካብ ምልጋስ ዓዲ ኣይወዓሉን። እንተዀነ ግን ኤርትራ ብዓመጽ ኣብ ኢድ ኢትዮጵያ ኣተወት፣ ኤርትራውያን ከኣ ነቲ ዓመጽ ብብረት ክሰሃልዎ ተበገሱ። ብርግጽ፡ እዞም ዓቢ መራሒ፡ ልክዕ ከም ኣቦይ ወልደኣብ፡ በቶም ናእሽቱ ተቓለስቲ ተዋሲኖም'ዮም። በዓል ኢድሪስ መሓመድ ኣደም ኰነ ሳልሕ ሳበ፡ እቶም ናይ ስሳታትን ሰብዓታትን መራሕቲ ብረታዊ ቃልሲ፡ ንግርማ ሸኽ ኢብራሂም ኣዳኸሙዎ። ዝተረፈ ዕድሚኦም ከኣ ኣብ ስደት ኰይኖም ንናጽነት እናማዕደዉ ኣሕለፍዎ። ሸኽ ኢብራሂም ሱልጣን ቅድሚ ናጽነት ኤርትራ ብ 1987 ኣብ ሃገረ ግብጺ ዓረፉ፣ ሬሳኦም ድማ ኣብ ከሰላ (ሱዳን) ተቐብረ። እዚ ዅሉ ጻዕሪ፡ መስጐጕቲ፡ ስደት፡ ከልበትብት ሓደ ወዶም ኣብ ግብጺ ኣሎዎም፣ እቶም ዝተረፉ ግን ኵሎም ሞይቶም እዮም። ተዛማዲ ትሕዝቶ ተራ መርበብ ሓበሬታ ዓዋተ ኣብ ህይወት ኤርትራውያን19 መስከረም 2020 ወሰንቲ ፍጻመታት ኣብ ታሪኽ ኤርትራ23 ጉንቦት 2019 ዛንታ ሓርበኛ ወልደኣብ ወልደማርያም: ሓደ ካብ ኣቦታት ኤርትራዊ ሃገራውነት17 ጥቅምቲ 2018 ዜናታት ሕብረት ኣውሮጳ ኣብ ትግራይ ገበናት ኲናት ተፈጺሙ ክኸውን ከምዝኽእል ስክፍትኡ ገሊጹ16 ጥሪ 2021 ቦቢ ዋይን፡ “ንህይወተይን ህይወት በዓልቲ ገዛይን ተጨኒቐ ኣለኹ”ቅድሚ 6 ሰዓታት ስለምንታይ ንፓትሪስ ሉሉምባ ምዝካር ኣድለየ?ቅድሚ 5 ሰዓታት ኣዘራረብቲ ዛዕባታት እናኸረረ ዝመጽእ ዘሎ ጎንጺ ዶብ ኢትዮጵያን ሱዳንን14 ጥሪ 2021 ክልል ኦሮሚያ፡ መምህር ኪቲላ ጉዳታ ስለምንታይ'ዩ 'ተረሺኑ'?12 ጥሪ 2021 3:42 ቪድዮ, ብዛዕባ ፕረዚደንታዊ መረጻ ኡጋንዳ እንታይ ትፈልጡ?, ዕምሪ ፈነወ 3,4212 ጥሪ 2021 ኣብ ኣፍሪቃ ዘሎ መዓልታዊ ዝርገሐ ኮሮናቫይረስ ዘርኢ ሰሌዳ24 መጋቢት 2020 ሱዳን ኣብ መስርሕ ልዝብ ግድብ ሕዳሰ ኣይተሰማመዐትን11 ጥሪ 2021 ምስ ሱዳን ዘሎ ምስሕሓብ ‘ዶብ ናብ ዝነበሮ ተመሊሱ ብሰላም ክፍታሕ ኣለዎ’- ኢትዮጵያ7 ጥሪ 2021 ቦይንግ 737 ነፋሪት ኢንዶኔዥያ ዝወደቐትሉ ከባቢ ተፈሊጡ ተባሂሉ10 ጥሪ 2021 ኣብ ኣብያተ ማእሰርቲ ስዑዲ ዓረብ ዝሳቐዩ ኢትዮጵያውያን፡ መንግስቲ ናብ ዓዶም ክመልሶም ይምሕጸኑ7 ጥሪ 2021 ኣቶ ጃዋር መሓመድ ዝርከቦም ክሱሳት ሎሚ ኣብ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም12 ጥሪ 2021 ብብዝሒ ዝተነበ 1 ኣብ 50 ግዝኣታት ኣመሪካ ብኣጽዋር ዝተዓጀበ ተቓውሞ ከይካየድ ተሰጊኡ 2 ላዕለዎት መሪሕነት ህወሓት ትማሊ ናብ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም 3 ወድብ ኣንጌላ መርክል፡ ሓድሽ ኣቦ መንበር መሪጹ 4 ኡጋንዳ፡ ፕረዚደንት ዩወሪ ሙሰቨኒ ከምዝተዓወተ ተገሊጹ 5 ቦቢ ዋይን፡ “ንህይወተይን ህይወት በዓልቲ ገዛይን ተጨኒቐ ኣለኹ” 6 ሕብረት ኣውሮጳ ኣብ ትግራይ ገበናት ኲናት ተፈጺሙ ክኸውን ከምዝኽእል ስክፍትኡ ገሊጹ 7 ጣሊባን ኣባላቱ ብዙሓት ኣንስቲ ከይምርዓው ትእዛዝ ኣመሓላሊፉ 8 ኣብ ትግራይ ምሉእ ኣገልግሎታት መብራህትን ስልክን መዓስ ክጅምር ይኸውን?
