ሎሚ ዓለምና ሓንቲ ቁሸት ኮይና ኣላ። ምስቲ ዘሎ ቁጠባዊ ቅልውላው ክልተ ዓይነት ሰባት ናብ ምዕራብ ይመጹ ኣለው። ብእንግሊዝኛ immigrant ከምኡውን refugee ዝብል ቃላት ኣሎ። 'ረፉጂ' ክንብል እንከሎና፡ ስደተኛ ማለት እዩ። እቲ ኢሚግራንት ግና ብድልየቱ ካብ ሃገሩ ናብ ኤውሮጳ ድዩ ኣሜሪካ ድዩ፡ ካናዳ ዝመጽእ እዩ። ሕጂ ኣብ ጥዕና ኣእምሮ ናይ ስደተኛን ኢሚግራንትን ዘሎ ፍልልይ፤ ሓደ እቲ ስደተኛ ብዘይ ድልየቱ ሃገሩ ሓዲጉ ዑቕባ ዝሓትት እዩ። ንመጀመርታ ግዜ ኤርትራውያን ዝተሰደድናሉ፡ ኢትዮጵያ ኣብ 1962 ኣብ መግዛእቲ ምስ ኣእተወትና፡ ቅንጸላ ርሸና ሞትን መሰጋጠመና እዩ። ሃይለስላሰ ኣብ 1967 ኣብ ምዕራባዊ ቆላታት ኤርትራ ዝባን ከበሳን ብሕልፊ ኣብ ምድረ ሳሆ ኣከለጉዛይ፡ ደንካልያ ሰምሃር ባርካ ሳሕል ሰንሒት፡ እቲ ዓድታት ኣንዲዱዎ እዩ። ብዙሕ ሰብ ተቐንጺሉ፡ እቲ ሰንቢዱ ዝሃደመ ከኣ ኣብ ሱዳን ዑቕባ ተዋሂቡ። ንመጀመርታ ጊዜ ከኣ ሕቡራት ሃገራት ኣብ 1967 ንኤርትራውያን ከም ስደተኛታት ፈሊጡና። ስለዚ ህዝቢ ኤርትራ ከቢድ ቁስሊ ዘለዎ ህዝቢ እዩ። ን30 ዓመት ተዋጊኡ። ኣብቲ 30 ዓመት ሰውራ ከካይድ እንከሎ እውን ኣብ ክልተ ውድባት ድዩ ሰለስተ ውድባት ኣብ ነንሓድሕዱ ከቢድ ኲናት ተኻይዱ'ዩ። እቲ ስምብራት ኣብ ሓንጎሉ ኣሎ። ብዙሕ ኣብ ኩናት ተሰዊኡ፡ ብዙሕ ከኣ ኣብ ትካላት ጸጥታ ጀብሃን ሻዕቢያን ከምዝጠፍአ ይዝረብ እዩ። ስለዚ ህዝቢ ዋላ እውን ኣብ 1991 ናጽነቱ ምሰረጋገጸ፡ ቀሲኑ፡ እፎይ ኢሉ ኣይደቀሰን። ኩናትን ሳዋን ስዒቡ - ኩናትን ምረትን ዛይዱ፡ እቲ ኣቐዲሙ ዝተሰደ ከይተመልሰ ካልኣይ ሳልሳይ ዙር ስደት መጺኡ። እቲ ሓንጎል ሓንሳብ ምስ ሰንበደ ስቕ ኢሉ እዩ ዝህውትት። መጽናዕቲ ከምዝሕብሮ ከኣ፡ ካብ 12 ክሳብ 15 ሚእታዊ ስደተኛታት ሕሉፍ ወጥሪ አእሙሮ ኣለዎም። እቲ ወጥሪ ኣብ ኩሉ ሰብ ሓደ ክኸውን ኣይክእልን እዩ። ሰብ ዓዓቕሙ ኣለዎ። ዓቕሚን ተጻዋርነትን ሓንጎልና ከኣ ዝተፈላለየ እዩ። እቲ ደሓን አእሙሮ፡ ነቲ ወጥሪ ይስከሞ ንገሊኡ ግን ይብርትዖ እሞ ስነ-አእሙሮኣዊ ሕማም የስዕበሉ። ልዕሊ ኩሉ ግና ተስፋ፡ ዓቕምን ተጻዋርነትን ስለዘዕቢ ቀንዲ መድሃኒት ነውጽን ወጥርን እዩ። ተጋዳላይ ንኤርትራ ነጻ ከውጽእ እየ ኢሉ ክብገስ እንከሎ ንኣብነት፡ ሓደ መዓልቲ ኤርትራ ናጻ ከምእትወጽእ ኣሚኑ እዩ ብኢዱ ናብ ታንክታት ጸላኢ ዝጎይ ነይሩ። ሓንጎሉ ብሩህ ስለዝነበረ፡ ኣነ ተሰዊአ ህዝቢ ኤርትራ ክርህዎ'ዩ። ብመስዋእተይ ዝርህዎ እንተኾይኑ ከኣ ሓላል እዩ ይብል ስለዝነበረ እዩ ንኹሉ ዓይነታት ወጥሪ ክኢሉዎ። እዞም ሕጂ ብሊብያ ሰጊሮም ናብ ኤውሮጳ ዝኣትው ዘለዉ አሕዋትናን ደቅናን ከቢድ ቁስሊ ኣለዎም። እቲ ኹሉ መከራ እናጋጠሞም ዝሓሸ መጻኢ ከናድዩ ናብ ስደት ይውሕዙ። ህዝቢ ኤርትራ ነቲ ኣብ ስደት ዘጋጥም ሞትን መከራን ለሚድናዮ። ንግዳያት ስደት ከምቲ ዝግባእ ንሓዝነሎም ዲና ዝብል ሕቶ ንዓይ ካብ ዘጨንቐንን ብዙሕ ዘሕስበንን ጉዳይ እዩ። እቶም ዓቕምን ዕድልን ዝረኸብና ከም ህዝብን ዜጋታትን ብምረት ስደት ንዝተተንከፉ አሕዋትና ክንሕግዝ ግዴታ ኣሎና። ምንጪ ስእሊ, Getty Images ቢቢሲ - ወጥሪ አእሙሮ ዘለዎ ሰብ እንታይ ምልክታት እዩ ዘርኢ?
