ካብ ዩኒቨርሲቲ ሃሮማያ ብሞያ ነርስ ቀዳማይ ዲግሪ ሒዛ ዝወጽአት ሞዴል ቅሳነት፡ ብ2017 ሚስ ዎርልድ ኢትዮጵያ ኮይና ኣብ ውድድር 'ሚስ ዎርልድ' ተሳቲፋ። ምንጪ ስእሊ, kisanet Molla መግለጺ ስእሊ, ሞዴል ቅሳነት ሞላ፡ ፈላመይቲ ኢትዮጵያዊት ተሳታፊት ውድድር 'ሚስ ኢንተርናሽናል ፕረግረስ' እያ ኣብ 4 ጥቅምቲ 2019፡ ኣብ ጥልያን ኣብ ዝተኻየደ ውድድር ድማ፡ ባህላዊ ኣከዳድና ኣብ ኦሮሚያ ናይ ዝርከባ ደቂ-ኣንስትዮ 'ኣርሲ ሃደ ስቄ' ተኸዲናን ባህለዊ መጋየጺታትን ሒዛ ቐሪባ። ሚስ ፕሮግረስ ኢንተርናሽናል ኣብ ምውህሃድ ባህሊ፣ ስነ-ከባቢ፣ ጥዕናን ሰብኣዊ መሰላትን ዘተኮሩ ፕሮጀክታት መጽናዕቲ ሒዘን ዝቀረባ ተወዳደርቲ ስነ ጽባቐ ተሳቲፈን ኣብዚ ውድድር፡ 22 ካብ መላእ ዓለም ዝተዋጽኣ ደቂ ኣንስትዮ፡ ናብቲ ናይ መወዳእታ ውድድር ሓሊፈን፡ ሓሙሽተ ብሉጻት ድማ ብዝተፈላለየ ዓውድታት ተዓዊተን እዚ ውድድር ን 7ይ ግዜ ዝተኻየደ ኮይኑ፡ ኣብ ጫካ ኣማዞን ክፍጠር ብዛዕባ ዝኽእል ዕድላት ስራሕ ዝሕብር ፕሮጀክት ስነ-ከባቢ ሒዛ ዝቐረበት ጓል 26 ኮሎምቢያዊት ቨነሳ ጊራልዶ ሎፔዝ፡ 'ሚስ ፕሮግረስ ኢንተርናሽናል' ኮይና ተሓርያ ብተወሳኺ፡ ባህላዊ መጸባበቒ ዝመጽኣሉ ሃገር ዘቕረባ እተን ተወዳደርቲ፡ ካብኣን ሓንቲ ዝኾነት ሞዴል ቅሳነት ሞላ ብዓውዲ 'ሃገራዊ ኣከዳድና' እዚ ውድድር ተዓዊታ ነዚ ውድድር ተባሂሉ ኣብ ዝተዳለወ መውሃቢ ድምጺ ኢንተርነት፡ እታ ዝበዝሐ ድምጺ ዝረኸበት ካብ ሆንድራስ ዝመጽአት ሞዴል ሂዘር ሮድሪገዝ እያ "ስድራይንትግራይ ጥራሕ ክፈቱ ኣየዕበዩንን" 'ስንቄ' ወይ 'ስቄ'፡ ኣብ ኣደታት ኦሮሚያ ካብ ወለዶ ናብ ወለዶ እናተወራረሰት ዝመጽአት በትሪ'ያ። እዛ በትሪ፡ ብመሰረት ስርዓት ገዳ፡ ደቂ-ኣንስትዮ ካብ ዝኾነ ዓይነት መጥቃዕቲ ዓርሰን ንምክልኻል ይጥቀምኣ። ዝተመርዐወት ጓል ኣንስተይቲ፡ ካብ ኣዴታታ በትሪ 'ስንቄ' ተቐቢላ'ያ ናብ በዓል ቤታ ትኸይድ። እዛ ምልክት ሓይላ ዝኾነት በትሪ፡ ኣብ ውሽጢ ስድርኣ ንዘለዋ ደቂ ኣንስትዮ ካብ ዝኾነ ዓይነት መጥቃዕቲ ትከላኸለላ። እዚ ባህላዊ ሕጊ፡ በዓልቲ ሓዳር ዝኾነት ሰበይቲ ኣይኮነን'ዶ ክትህረም፡ ክትጽረፍ ወይ ክትብደል የብላን እዩ ዝብል። ነዚ ረጊጹ ዝፍጸም ነገር ኩሉ ገበን ይኸውን። ብመሰረት እዚ፡ ብዝተኽኣለ መጠን ክብርታት እታ ጓል ኣንስተይቲ ብምሕላው፡ ኣብቲ ማሕበረሰብ ዘለዋ ጽልዋ ናይ ባዕሉ ቦታ ክረከብ ዝገብር'ዩ ተባሂሉ ይእመን። እዚ፡ ባህላዊ ውርሻ ህዝቢ ኦሮሞ ብሄረሰብ ደቂ ኣንስትዮ ኣርሲ'ዩ። 'ናብ ሃገራዊ ኣገልግሎት ክኸይድ ከለኹ ኣቦይ 'ዲያሪ' ገዚኡ ሂቡኒ' ቅዲ ቁኖ ንምማላጥ ፀጉሪ ምኽንያት ክኸውን'ዶ ይኽእል?
