እዚ ፈሊኻ ምፍላጥ የድሊ። ንዝሓለፉ 25 ዓመታት ዝነበረ ስርዓት ፌደራሊዝም ብመንግስቲ ደረጃ ዝትግበር ኣይነበረን። ኢህወዴግ ብፓርቲ ደረጃ ብናይ ባዕሉ ፖለቲካዊ መሓውሩ ዝቆፃፀሮን ዘማሕድሮን እዩ ነይሩ። ስለዝኾነ ድማ ኣብ ልዕሊ እቲ ስርዓት ዝቐርብ ነቐፌታ ኣብ ልዕሊ ብሄር መሰረት ዝገበረ ስርዓት ፌዴራሊዝም እዩ ማለት ኣይክኣልን ። ኣይኮነን ምባል ውን ኣይከኣልን ፤ ምኽንያቱ ኣብ መሬት ወሪዱ ኣይተሞከረን። ብርግፅ ዶክተር ኣብይ ኢትዮጵያዊነት ዘቕድም ቅዋም የንፃባርቕ ዘሎ ይመስል። ይኹን'ምበር ከም መንግስቲ፡ እቲ ሓድሽ ኣመራርሓ ዝኽተሎ ስርዓት ንቕድሚት ዝረአ እዩ ዝኸውን። እዚ ሒዙ ክቕፅል ይኽእል ወይ ከኣ ናብቲ ቀደም ዝነበረ ኣሃዳዊ ስርዓት'ውን ክምለስ ይኽእል። እቲ ኣብ ዝተፈላለዩ ማሕበረሰባት ዝረአይ ዘሎ ዝንባለታት ግና ፡ስርዓት ፌዴራሊዝም ሰሊዕኻ ምድርባይ ዝከኣል ከምዘይኮነ እዩ። እቲ ሓድሽ ወለዶ ኣብ ዓዱን ክልሉን ማሕበረሰቡ ጥራሕ ዘትኩር ዘሎ ይመስል። እቲ ኣብ መንጎ ክልላትን ማእኸላይ መንግስትን ዘሎ ርክብን ፍሕፍሕን ነዚ ዘመላኽት እዩ። ኣነ ከምዝመስለኒ፡ ኩሉ ኣብ በቢ ክልሉ ኮይኑ ንዓርሱ ዝቃለስ ዘሎ እዩ ዝመስል። ንኣብነት ቄሮ እንተወሲድካ ንኢትዮጵያ ኢሎም ኣይተቓለሱን። ንህዝቢ ኦሮሞ፣ ንቋንቆኦምን ማሕበረሰባዊ ለውጥን'ዮም ተቓሊሶም። ኣብ ክልል ኣምሓራ እንተሪእኻ'ውን ከምኡ ምእንተ ኢትዮጵያ ኣይኮነን ዝቃለሱ ዘለዉ። እቲ ፌደራል መንግስቲ እዚ ኩሉ ኣብ ግምት ኣእትዩ ንፁር አተሓሳስባ ከሰጉም ኣለዎ። ብኻሊእ አበሃህላ፡ እዚ 'መደመር' ብዝብል ብኽድኑ ዝበስል ዘሎ ኣተሓሳስባ መልክዕ ሒዙ ክውፅእ ኣለዎ፡ ናብ መሬት ወሪዱን ዝረአን ዝጭበጥን ፖሊሲ ኮይኑ ክወፅእ ይግባእ። ትካላዊ'ውን ክኸውን ይግባእ:: ጉዳይ ኢትዮ ኤርትራ፡ "ተሃዊኽካ ትደፍኦ ተደቢርካ ትሓፍሶ ከይኾነና" ኢትዮጵያ፡ "ቅቡልነት ሃገራዊ ህንጸት ኣብ ፈተና ወዲቑ" ተቓውሞ ህዝቢ ኢሮብ፡ "ህልውናና ክቕፅል እንተኾይኑ ኣብ ክልተ ኣይንምቀልን" ቢቢሲ ትግርኛ ፦ ቅድም ክብል፤ ኣብይ ኣሕመድ ናብ ስልጣን ካብ ዝመፅእ ጀሚሩ ዘሎ ከይዲ ህወሓት ዘግለለ እዩ ኢሎም። እዚ ዝንባለ ብፍላይ ምስ ኤርትራ ዝተጀመረ ዕርቀ ሰላም፡ ዘላቒን ነባርን ሰላም ከምፅእ ይኽእል ኢሎም'ዶ ይኣምኑ ?
