ትግርኛ BBC News, ትግርኛናብቲ ትሕዝቶ ቀጽሉ ክፍልታት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት ቦትስዋና፡ ኣብ ጥቓ መዕቆቢ እንስሳታት ዘገዳም ዓሰርተታት ሓራምዝ ተቐቲሎም 3 መስከረም 2018 ምንጪ ስእሊ, Elephants Without Borders መግለጺ ስእሊ, ብጓሓላሉ ዝዘኽተሙ ናኣሽቱ ሓራምዝ ኣብ መዕቆቢ እንስሳ ዘጋዳም ይእለዩ ኣለዉ ኣስታት 90 ሬሳታት ሓርማዝ ኣብ ጥቓ ሓደ ናይ ቦትሳዋና መዕቆብ እንስሳ ዘገዳም ከም ዝረኸቡ ተሓለቕቲ ምዕቃብ ሓራምዝ ሓቢሮም። እቲ ኣብ ቦትስዋና ናይ ኣየር ዳስሳስ ዘካይድ ዘሎ 'ዶብ ኣልቦ ሓራምዝ' (ኤለፋንትስ ዊዝኣውት ቦርደርስ) ተባሂሉ ዝጽዋዕ ናይ ምዕቃብ ማሕበር፡ እዚ ቅትለት ኣብ ኣፍሪቃ እቲ ዝዓበየ ምዃኑ ይገልጽ። ጓሓላሉ፡ ነቲ ብዙሕ ገንዘብ ክረኽብሉ ዝኽእሉ ስኒ ናይቶም ሓራምዝ ደልዮም ከም ዝቐትልዎም ድማ ይፍለጥ። እዚ ናይ ሕጂ ጃምላዊ ቅትለት ካኣ ምስቲ ቦትስዋና ነቶም እንስሳታት ንምክልኻል ዝቖመ ዕጡቕ ኣሃዱ፡ ዕጥቁ ከውርድ ዝገበረትሉ ጊዜ ዘጋጠመ'ዩ። ኣገዳስነት ዓቐን ኣብ ተኽእሎታት ምጽናት እንስሳት ዘገዳምን ኣዕዋፍን ንስቓይ፥ ስደትን ሞትን እናተሳጥሑ እዮም። ትግራይ ኣብ ምክልኻል ምድረ በዳ ዘርአየቶ ኣብነታዊ ውፅኢት ኣውስትራልያ ኣብ ሓደጋ ዝርከቡ ዓሌታት ንምዕቃብ ሓጹር መከላኸሊ ደማሙ ኣስሪሓ ቦትስዋና፡ ኣብ ዓለም እቶም ዝበዝሑ ሓራምዝ ዝርከቡላ ሃገር'ያ። እንተኾነ ግን ጓሓላሉ ኣብዚ እዋን'ዚ ነቲ ናይታ ሃገር ሓለዋ ክፍንጥስዎ ኪኢሎም ኣለዉ። መብዛሕትኦም ካብቶም 87 ዝተቐትሉ ሓራምዝ፡ ምእንቲ ስኖም ቅድሚ ቁሩብ ሰሙናት ዝሞቱ ምዃኖም እቶም ነቲ ዳህሳስ ዘካይዱ ዘለዉ ተመራመርቲ ተዛሪቦም። ብተመሳሳሊ ኣብ'ዘን ዝሓለፋ ሰለስተ ኣዋርሕ ጥራይ ሓሙሽተ ካብቶም ኣብ ምጽናት ዘለዉ ጻዓዱ ሓርሽ (ዋይት ራይኖስ) ብጓሓላሉ ተቐቲሎም። "ብጣዕሚ'የ ሰንቢደ፡ ዘሕዝን'ዩ። እዚ ቅትለት ሓራምዝ ክሳብ ሕጂ ኣብ ኣፍሪቃ ካብ ዝራኣኹዎ እቲ ዝዓበየ'ዩ" ይብል ዶ/ር ማይክ ቼይስ ካብ ትካል 'ዶብ ኣልቦ ሓራምዝ'። "ምስቲ ኣብ 2015 ዘካየድክዎ ቆጸራ ሓራምዝ ከነጻጽሮ እንከለኹ፡ እዚ ናይ ሕጂ ቅትለት ዕጽፊ ናይ'ቲ ኣብ ካልእ ኣፍሪቃ ዝረአ እዩ"። ብመሰረት ናይ'ቲ እዋን ቆጸራ ሓደ-ሲሶ ሓራምዝ ኣፍሪቃ ከም ዝተቐትሉን፡ 60% ናይ ታንዛንያ ሓራምዝ ኣብ ውሽጢ 5 ዓመት ከም ዝጠፍኡን ኣርእዩ ነይሩ። ምንጪ ስእሊ, Elephants Without Borders መግለጺ ስእሊ, መብዛሕትኦም ካብቶም ሞይቶም ዝተረኽቡ ሓራምዝ ስኖም ተኣልዩ'ዮም ተረኺቦም ቦትስዋና ተሪር ሓለዋ እንስሳ ዘገዳም ዘለዋ ሃገር ምዃና'ያ ክትፍለጥ ጸኒሓ። በዚ ድማ፡ ከምቲ ኣብ ካልእ ከባቢታት ኣፍሪቃ ዝተራእየ ምንቁልቋል እንስሳ ዘጋዳም ኣየጋጠማን። ስለዚ ካብ በዓል ኣንጎላ፡ ናሚብያን ዛምብያን ዝመጹ ሓራምዝ ዶብ ሰጊሮም ናብታ ሃገር ክዕቆቡ ጸኒሐም'ዮም። ቀንዲ ምኽንያት ናይ'ዚ ዕዉት ስራሕ ድማ፡ ሓደ ዕጡቕ ዝኾነ ኣሃዱ ሓለዋ እንስሳ ዘገዳም ስለዘቖመት'ዩ። እንተኾነ ግን፡ ምኽንያቱ ብዘይፍለጥ፡ እቲ ኣብ ጉንበት ናይዚ ዓመት'ዚ ዝተመረጸ ሓድሽ ፕረዚደንት እቲ ኣሃዱ ዕጥቁ ከውርድ ምእዛዙ ነቲ ክፍተት ፈጢሩ ክኸውን ከም ዝኽእል'ዩ ዝንገር። እቲ መጥቃዕቲ ኣብ ጥቓቲ ብካቫንጎ ደልታ ተባሂሉ ዝፍለጥ ተፈጥሮኣዊ ሕዛእቲ ምፍጻሙ እቶም ገበነኛታት ክሳብ ክንደይ ክፍተት ከም ዝረኸቡ ዘ እምት'ዩ ይብሉ ተሓለቕቲ ዕቃበ እንስሳ። ምንጪ ስእሊ, Elephants Without Borders መግለጺ ስእሊ, ትካል 'ዶብኣልቦ ሓራምዝ' በብእዋኑ ናይ ኣየር ዳህሳስ የካይድ'ዩ "እቶም ጓሓላሉ ሕጂ ብረቶም ናብ ቦትስዋና'ዮም ኣቕኒዖም ዘለዉ። ቦትስዋና እቶም ዝበዝሑ ናይ ዓለም ሓራምዝ ዝርከቡላ ሃገርያ። ነቶም ጓሓላሉ ድማ ናይ ቀውዒ ወቕቲ'ዩ ኮይኑሎም ዘሎ" ይብል፡ ዶ/ር ቼይስ። ቱሪዝም ኣገዳሲ ጽላት ናይታ ሃገር ብምዃኑ ብምጥቃስ፡ መንግስቲ ህጹጽ ዝኮነ ስጉምቲ ክወስድ ጸዊዑ። ኣስዒቡ "ፕረዚደንትና፡ ቦትስዋና ኣብ ምዕቃብ እንስሳ ዘገዳም ዘለዋ ጽቡቕ ታሪኽ ከኽብርን ነዚ ጸገም'ዚ ቀልጢፉ ንምእላዩ ክሰርሕ ኣለዎ" ኢሉ። ዜናታት ሕብረት ኣውሮጳ ኣብ ትግራይ ገበናት ኲናት ተፈጺሙ ክኸውን ከምዝኽእል ስክፍትኡ ገሊጹ16 ጥሪ 2021 ቦቢ ዋይን፡ “ንህይወተይን ህይወት በዓልቲ ገዛይን ተጨኒቐ ኣለኹ”ቅድሚ 7 ሰዓታት ስለምንታይ ንፓትሪስ ሉሉምባ ምዝካር ኣድለየ?ቅድሚ 5 ሰዓታት ኣዘራረብቲ ዛዕባታት እናኸረረ ዝመጽእ ዘሎ ጎንጺ ዶብ ኢትዮጵያን ሱዳንን14 ጥሪ 2021 ክልል ኦሮሚያ፡ መምህር ኪቲላ ጉዳታ ስለምንታይ'ዩ 'ተረሺኑ'?12 ጥሪ 2021 3:42 ቪድዮ, ብዛዕባ ፕረዚደንታዊ መረጻ ኡጋንዳ እንታይ ትፈልጡ?, ዕምሪ ፈነወ 3,4212 ጥሪ 2021 ኣብ ኣፍሪቃ ዘሎ መዓልታዊ ዝርገሐ ኮሮናቫይረስ ዘርኢ ሰሌዳ24 መጋቢት 2020 ሱዳን ኣብ መስርሕ ልዝብ ግድብ ሕዳሰ ኣይተሰማመዐትን11 ጥሪ 2021 ምስ ሱዳን ዘሎ ምስሕሓብ ‘ዶብ ናብ ዝነበሮ ተመሊሱ ብሰላም ክፍታሕ ኣለዎ’- ኢትዮጵያ7 ጥሪ 2021 ቦይንግ 737 ነፋሪት ኢንዶኔዥያ ዝወደቐትሉ ከባቢ ተፈሊጡ ተባሂሉ10 ጥሪ 2021 ኣብ ኣብያተ ማእሰርቲ ስዑዲ ዓረብ ዝሳቐዩ ኢትዮጵያውያን፡ መንግስቲ ናብ ዓዶም ክመልሶም ይምሕጸኑ7 ጥሪ 2021 ኣቶ ጃዋር መሓመድ ዝርከቦም ክሱሳት ሎሚ ኣብ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም12 ጥሪ 2021 ብብዝሒ ዝተነበ 1 ኣብ 50 ግዝኣታት ኣመሪካ ብኣጽዋር ዝተዓጀበ ተቓውሞ ከይካየድ ተሰጊኡ 2 ላዕለዎት መሪሕነት ህወሓት ትማሊ ናብ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም 3 ወድብ ኣንጌላ መርክል፡ ሓድሽ ኣቦ መንበር መሪጹ 4 ኡጋንዳ፡ ፕረዚደንት ዩወሪ ሙሰቨኒ ከምዝተዓወተ ተገሊጹ 5 ሕብረት ኣውሮጳ ኣብ ትግራይ ገበናት ኲናት ተፈጺሙ ክኸውን ከምዝኽእል ስክፍትኡ ገሊጹ 6 ቦቢ ዋይን፡ “ንህይወተይን ህይወት በዓልቲ ገዛይን ተጨኒቐ ኣለኹ” 7 ኣብ ትግራይ ምሉእ ኣገልግሎታት መብራህትን ስልክን መዓስ ክጅምር ይኸውን?
