እቲ ቀዳማይ ሚኒስትር ኣብ ጉዳያት ወጻኢ'ውን እቲ ሓረግ ተግባራዊ ክገብሮ ፈቲኑ እዩ። ብፍላይ ምስ ዕርቀ ሰላም ኢትዮ-ኤርትራ ተኣሳሲሩ፡ እዚ ሓሳብ ብተደጋጋሚ ተልዒሉ እዩ። ፕረዚደንት ኢሳይያስ'ውን፡ "እዚ ህዝቢ 'ክልተ ህዝቢ እዩ' ኢሉ ዝኣምን እንተሎ ታሪኽ ዘይተረደአ ጥራሕ እዩ" ምባሎም ዝዝከር እዩ። እዚን ወዲዝን፤ ኣብ ልዕሊ ኤርትራውያን ጥርጣረ ከምዝፈጠረ ይዝረብ። ናይ ተቓውሞ ደብዳበ ነቲ ቀዳማይ ሚኒስትር ዝጸሓፉ ኤርትራውያን'ውን ኣለዉ። ምንጪ ስእሊ, Getty Images ኣብ ስዊድን ተቐማጢ ዝኾነ፡ ኤርትራዊ ጋዜጠኛ ኻሊድ ዓብዱ፡ "'መደመር' ዝበሃል ንዓና ንኤርትራውያን ዓብይ ስግኣት እዩ" ኢሉ ንቢቢሲ። ምድማር ምስ ዝብል ሓሳብ፤ "ኢሳይያያስ ንኤርትራ ኣሕሊፉ ክህባ እዩ፡ ክሸጣ እዩ። ምስ ኢትዮጵያ ሓደ ክገብራ እዩ" ዝብል ስምዒት ከምዝፈጥረሎም እዩ ዝዛረብ። "ህዝቢ ኤርትራ ብዛዕባ ምድማር ዝሃቦ ሓሳብ የለን። ሓደ ውልቀሰብ ጥራሕ እዩ ይውስን ዘሎ። ህዝቢ ኤርትራ ግን ዝቕበሎ ሓሳብ ኣይኮነን" ኢሉ። ምድማር-ትማልን ሎምን ፋሲል ተስፋዬ፡ ምድማር ዝብል ሓሳብ ብባዕሉ ጸገም ከምዘይብሉ ይዛረብ። ኣብቲ እዋን ትርጉሙ ዝተረደኦምን ዘይተረደኦምን ከምዝተደመሩ ይገልጽ። ንዕኡ ምድማር ማለት ሓደ ምዃን ማለት እዩ። ይኹን እምበር ድሕሪ ሓደ ዓመት ዝተፈለየ ቅዋም ሒዞም ካብ ዝተርኣዩ ሰባት ሓደ እዩ። ቅድሚ ሓደ ዓመት እቲ ለውጢ እንትጅመር ዝነበሮ ስምዒት ''ሎሚ ኣብ ውሽጠይ የለን'' ይብል። እቲ ምድማር ዝብል ቃል ባዕሉ ካብ ዝወሰኾ፡ ዝጉደሎ ጎሊሁ ከምዝረአዮ ይዛረብ። እቲ ጽንሰ ሓሳብ ንውሑዳት ጠቒሙ እንተኾነ እምበር፡ ንመብዛሕተኡ እቲ ብሃንቀውታ ዝተጸበዮ ክረክብ ገይሩዎ እዩ ዝብል እምነት የብሉን። "ብግልባጡ ምጥርጣር፡ዘይምትእምማንን ስሰዐን ነጊሱ'' ዝብል ገምጋም እዩ ዘለዎ። ''ሰብ ንጽባሕ ብስግኣት ክርኢ ገይሩዎ'' ይብል። ''እቲ ጸገም ኣብቲ ምድማር ኣይኮነን፤ ኣብቲ ጽንስ ሓሳብ 'ውን ኣይኮነን፤ ናይቲ ህዝቢ ብስምዒት ምድማር እውን ኣይኮነን። እቶም ነቲ ሓሳብ ኣምጺኦም ህዝቢ ኣብ ኣብ ዙርየኦም ክዓስል ዝገበሩ ሓይልታት ብትኽክል ክንጥቀመሉ ኣይቀረጹናን። ንባዕሎም ተግባራዊ ገይሮም 'ውን ኣይኮኑን ዝመርሑና ዘለዉ'' ብምባል ይነቅፍ። እቲ ሓሳብ ግን ሓዱሽ ድዩ?
