ዀነ ክልኦት ኣህጕራውያን ትካላት እናሰርሑ ኣብ ዓለም ንዕስራ ዓመታት ዑደት ኣካየዱ። ርእሶም ብተዘክሮታት ጓሉ "ኣቦይ ተጽዕኖ ዘይገብር፡ ጐነጽ ዝቐፎ፡ ብጣዕሚ ሊበራል 'ዩ ነይሩ" ትብል ደስታ። "ናይ ቋንቋታት ክኢላ፡ መሃዚ ሓንጎል ዝነበሮ፡ ብምኽሻን ይዅን ኵስኰሳ ኣታኽልቲ ዘርክቦ ኣይነበረን። ኣብ ዝኸድናዮ ሃገር ምስ ጐረባብትና ቀልጢፉ ዝምድና መስሪቱ ክነብር ዝኽእል ኣቦ'ዩ ነይሩ" እናበለት ብሓበን ትገልጾ። "ኣቦይ ኣብ ሕቘኡ ጸገም ነይሩዎ" ትብል ደስታ። "እቲ ማህሰይቲ ካብ ኣዲስ ኣበባ ሒዙዎ ዝመጸ መዘከርታ'ዩ ነይሩ" እናበለት ትገልጾ። ርእሶም ብጎበዙ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኣብ ዝነበረሉ እዋን መኪናኡ ተገልቢጣ ኣብቲ ወሰናስን ጽርግያ ዝነበሩ ሳናዱቝ-ሬሳ ዓለበት። "ኣካ ሽዑ ሞተይን መቕበርየይ ሳንዱቕ ርአኹ!" እናበለ እናተዋዘየ የዕልለሉ ከም ዝነበረ ትዝክር። "ምስ'ዞም ኵሎም ብልጫታቱ ግን ሰንሰለታዊ-ኣትካኺ'ዩ ነይሩ ... ኣብ መጨረስትኡ ኸኣ ዕድሚኡ ከም ዝሓጽር ገበሮ" እናበልት ትትክዝ። ምንጪ ስእሊ, DM ግጥምታት ርእሶም ቻርለስ ካንታሉፖ ንግጥምታት ርእሶም ናብ እንግሊዘኛ ዝተርጐመ ምሁር'ዩ። "ርእሶም ማዕረ ክልተ ሺሕ ግጥማታት ገጢሙ ኣሎ" ይብል ካንታሉፖ። ብ1998 "ዋዛ ምስ ቍምነገር ንትንሳአ ሃገር" ናይ ራይሞክ ብልጫ ዝተሸለመት መጽሓፍ/ካሴት (እቲ ዝለዓለ ናይ ስነ-ጽሑፍ ብልጫ ኣብ ኤርትራ) ክትከውን ከላ ብ2002 ከኣ ሓደ ሲዲ ቀሪጹ ነይሩ። ካብቶም ግጥምታት ኣብ ብህይወቱ ኣብ ዝነበረሉ እዋን ክልተ መጻሕፍቲ'ውን ኣሕቲሙ "We Have Our Voice" ብ 2000, "We Invented the Wheel" ብ 2002 (Red Sea Press)። ርእሶም ሃይለ፡ ካብዛ ዓለም ብሞት ብ2003 ቅድሚ ምፍላዩ፡ ማእምራዊ ቆላሕታ ኣህጕራውያን ገጠምቲ ክረክብ ጀሚሩ ነይሩ'ዩ። ከምኡ'ውን ብርክት ዝበሉ ናይ መድያ ማዕከናት ኣዘራሪቦምዎ'ዮም - ቢቢሲ፡ ሲ.ኤን.ኤን፡ ዶይቸ-ቨለ (ጀርመን)፡ ራይ (ኢጣልያ)፡ ድምጺ ሓፋሽ (ኤርትራ)፡ ኤን.ፒ.ኣር.
