ኣብ ክሊ እቲ ግድብ ጸረ ነፈርቲ ተኸላ ከም ዘላ'ውን ይዝረብ። እዚ ምናልባት ግብጺ ካብ እትገብሮም ናይ ስለላ በረታታት ብምስጋእ ዝተላዕለ ክኸውን ይኽእል" ይብል። ምንጪ ስእሊ, Getty Images መግለጺ ስእሊ, ዓብዪ ግድብ ሕዳሰ ኢትዮጵያ ምስተወድአ፡ ኣብ ኣፍሪቃ እቲ ዝዓበየ ምንጪ ሃይድሮ ኤሌክትሪክ ክኸውን እዩ ካብዚ ብምብጋስ ራሺድ፡ ትራምፕ ዓለምለኻዊ ዲፕሎማሲ ከመይ ከም ዝሰርሕ ኣይተረድኦን ብምባል ይገልጾ። "ናይ ሃገር ጉዳይ ልክዕ ከም ስምምዕ ንግዲ ኣብ ዝደለኻዮ ክትገድፎ ትኽእል ኢኻ ዝብል ዝተሓዋወሰ ርድኢት ኣለዎ። ስለ ዝኾነ ድማ፡ እቲ ናይ ወጻኢ ጉዳያት ብመሪሕነት ሚኒስትሪ ገዳይ ወጻኢ ክፍጸም እናገተብኦ ግምጃ ቤት እታ ሃገር ንልዝብ እተን ሃገራት ክመርሖ ገይሩ። ሳዕቤኑ ድማ ድሮ ሕማቕ ከም ዝኾነ ክንርኢ ጀሚርና" ክብል የረድእ። ቅድም ኢሉ፡ ኢትዮጵያ ንግብጽን ሱዳንን ከየማኸረት እቲ ግድብ ማይ ምምላእ ጀሚራ እያ ብዝብል፡ ኣመሪካ ንኢትዮጵያ ክትህባ ተሰማሚዓ ዝነበረት ሓገዝ 100 ሚሊዮን ዶላር ከም ዝሰረዘቶ ኣፍሊጣ። ኢትዮጵያ፡ ኣብዚ ጸገም ጸጥታን ድሕነትን ዝበዝሖ ተኳሳሒ ከባቢ ምብራቕ ኣፍሪቃ፡ ዕጡቓት ጉጅለታት ኣብ ምቅላስ የማነይቲ ኢድ ኣመሪካ ኮይና ጸኒሓ እያ። ሕጂ ግን "ኢትዮጵያ፡ ብኣመሪካ ከም ዝተጠልመት'ዩ ዝስምዓ፤ ትራምፕ ድማ ንብዙሓት ኢትዮጵያውያን ናይ ጽልኣት ሰብ'ዩ" ይብል ተንታኒ ራሺድ ኣብዲ። በዚ ምኽንያት ብዙሓት ኢትዮጵያውያን ኣብቲ 3 ሕዳር 2020 ዝካየድ ፕሬዝደንታዊ መረጻ ጆ ባይደን ክዕወት ክደልዩ'ዮም ኢሉ። ኣብ ኣመሪካ ኣብ ዝርከብ ማእከል ዓለምለኻዊ ልምዓት ላዕለዋይ ክኢላ ፖሊሲ ጂዩድ ሞር፡ ምምሕዳር ትራምፕ ሓደ ካብ ዓለምለኻዊ ሸቶታቱ ኣብ ሞንጎ እስራኤል ሃገራት ሊግ ዓረብን ዝምድና ምፍጣር ስለ ዝኾነ፡ ኣብዚ ሕጂ እዋን ንግብጺ ክውግን ምርኣይ ዘደንቕ ኣይኮነን ይብል። ግብጺ ምስ እስራኤል ነዊሕ ዝገበረ ዝጸንሐ ዲፕሎማሲያዊ ዝምድና ስለ ዘለዋ፡ ምምሕዳር ትራምፕ ካልኦት ሃገራት ዓረብ ንእስራኤል ኣፍልጦ ንክህባ ሓገዝ ፕሬዝደንት ኣልሲሲ ኣብ ዝደልየሉ እዋን፡ ንግብጺ ከቖጥዓ ከም ዘይኽእል ይግምት። "ስለዚ፡ እቲ ምምሕዳር ኣካል እቲ ብምኽንያት እቲ ግድብ ዝተፈጥረ ዘይምቅዳው ኮይኑ፡ ኣብ ጎኒ ግብጺ ኣሎ" ብምባል የብርህ። ዝምድና ዓረብ - እስራኤል መልክዕ ዘትሕዘሉ ፖሊሲ ትራምፕ፡ ክሳብ ሱዳን ዝበጽሐ ኮይኑ እዚ ትራምፕ ዲፕሎማሲያዊ ዕልዋ ንከካይድ ኣኽኢሉዎ እዩ ዝብል ሞር፡ ክልተ ሰሙን ዘይመልእ ግዜ ተሪፉዎ ዘሎ መረጻ ኣመሪካ ቅድሚ ምርካቡ እተን ሃገራት ምስ እስራኤል ዝነበረን ዝምድና ናብ ንቡር ክምለስ ገይሩ'ዩ አሎ። ምንጪ ስእሊ, Getty Images መግለጺ ስእሊ, ሱዳናውያን ሕጂ'ውን ሕቶታት ምኽባር ዋጋ ጠለባትን ፍትሒ ግዳያት እቲ ዝተኣለየ ስርዓትን ኣለዎም ዋላ'ውን ግዚያዊ ሚኒስትሪ ጉዳይ ወጻኢ ሱዳን እቲ ስምምዕ መውጽኢ ሕጊ ኣካል ምስተጣየሰ ዝጸድቕ እዩ እንተበለ፡ ነታ "ምስ እስራኤል ፍጹም ሰላም ክህሉ ኣይኽእልን፣ ንእስራኤል ዝወሃብ ኣፍልጦ የለን፣ ዝርርብ ኣይህሉን" ዝበለ ብ1967 ኣኼባ ዓረብ ሊግ ክጋባእ ገይራ ዝነበረት ሱዳን ግን ዓብዪ ስጉሚ'ዩ። ፕሬዝደንት ትራምፕ ኣብቲ ኣብ ወርሒ ሕዳር ዝካየድ መረጻ ዝዕወት እንተኾይኑ ድማ፡ ሱዳንን ግብጽን ብምኽንያት እቲ ግድብ ንዘልዕልኦ ሕቶ ኢትዮጵያ ክትምልስ ጸቕጢ ክገብረላ እዩ። ሱዳን'ውን፡ ካብ መዝገብ ግብረ ራዕዲ ኣመሪካ እትስረዘሎን ቑጠባዊ ሓገዝ እትረኽበሉን ዕድል ከጋጥማ ይኸውን። እንተኾነ፡ "ምስ እስራኤል ዝምድና ምፍጣር ዝብል ሱዳናውያን ከፋፊሉዎም'ዩ። እዚ፡ ኣብታ ብድሕነትን ሰላምን ትፍተን ዘላ ሃገር ድሕሪ ግዜ ዓርሱ ዝኽኣለ ስግኣት ክኸውን ይኽእል'ዩ" ብምባል ክኢላ ፖሊሲ ሞር ስግኣቱ ይገልጽ። ምስ ቻይና ዘሎ ወጥሪ ተንታኒ ዞባ ምብራቕ ኣፍሪቃ ራሺድ ኣብዲ፡ ትራምፕ ኣብ ኣፍሪቃ ዝኽተሎ ፖሊሲ ውጽኢት "ሓድሽ ዝሑል ኲናት" ኣመሪካን ቻይናን እዩ ይብል። ሓደ ኣብነት ድማ የልዕል። ቻይና ኣብ ጅቡቲ ወተሃደራዊ መዓስከር ኣለዋ፤ እዚ ኣብ ጥቓ ኣመሪካ ኣብ ሶማሊያ ንዝርከቡ እስላማውያን ዕጡቓት መጥቃዕቲ ኣየር እትፍጽመሉ መዓስከር እዩ ዝርከብ። እዚ መዓስከር ኣመሪካ፡ ኣብ ኣፍሪቃ ብፍላይ የመን ኣንጻር ግብረ ራዕዲ ዝቃለሰሉ ትሕዝቶይ እዩ ብዝብል ትወስዶ። ምንጪ ስእሊ, AFP መግለጺ ስእሊ, ቻይና ኣብ ጅቡቲ ወተሃደራዊ መዓስከር ኣለዋ "ኣብ ቀረባ፡ ተዋጋእቲ ጀት ኣመሪካ ናብ መሬት ይመጽኡ ነይሮም፤ ቻይና ድማ እቶም ኣመሪካውያን ኣብረርቲ ንግዚኡ ዓይኖም ከዕውር ዝኽእል መሳርሒቲታት ኣብሪሃትሎም። እዚ ዋላ'ውን ኣብ ፊልም ጀምስ ቦንድ ዘይትጽበዮ ነገር ክኸውን ይኽእል'ዩ" ይብል። ወሲኹ፡ "ኣብ ትሕቲ መሪሕነት ትራምፕ፡ ኣመሪካ ኣንጻር ቻይና ዘቕንዐ ፖሊሲ ክትኽተል እንከላ ቻይና ድማ ሓይላ ገቢሉ። ኣብ ምብራቕ ኣፍሪቃ ኣዝዩ ሓደገኛ ኩነታት እያ ፈጢራ" ኢሉ። እናዓበየ ንዝመጽእ ዘሎ ቑጠባዊ ጽልዋ ቻይና ንምምካት፡ ምምሕዳር ትራምፕ ብ2018 ኣብ ኣፍሪቃ ዝነበሮ ጠመተ ክውስኽ ገይሩ'ዩ። "ብኹሉ ሸነኻት ኣብ ሞንጎ ኣመሪካን ኣፍሪቃን ዘሎ መጠን ንግዲ ብኽልተ ዕጽፊ ክዓቢ ደልዮም። እዚ ንኣፍሪቃ ዓብዪ ዕድል'ኳ እንተኾነ፡ ገና ብኸመይ ክፍጸም ከም ዝኽእል ይሓስብሉ'ዮም ዘለው" ይብል ሞር። ኣመሪካ፡ ኣብ ኣፍሪቃ ዝደለየቶ ወፍሪ ኣብ ነዳድን ጋዝን ኣፍሪቃ እኳ እንተነበረ፡ እዚ ብምኽንያት ኣብ ኣመሪካ ዘሎ ኩነታት ከም ዘንቆልቆለ ይዛረብ። ምምሕዳር ትራምፕ፡ ብ2019 ኣብታ ሃገር ዘለው ኩባኒያታት ናብ ኣፍሪቃ እግሮም ንከእትው ኮርፖሬሽን ልምዓት ፋይናንስ ዝብል ብመንግስቲ ዝምወል ፕሮግራም ጀሚሩ እዩ። "ኩባኒያታት ቻይና ፋይናንስ ሒዞም ስለ ዝኣትው ምስኦም ክወዳደሩ ከም ዘይክእሉ ስለ ዝፈልጡ ሕጉሳት ኣይነበሩን። ንኣብነት ኣብ ኣፍሪቃ ዘሎ ዓውዲ ኢንፎርሜሽን ቴክኖሎጂ እንተወሲድና፡ ዓንዲ ሑቖኦም ኣብ ቻይና ዝተሞርኮዘ'ዩ" ይብል ሞሪ። 'ንዕቐት' ንሕብረት ኣፍሪቃ ምምሕዳር ትራምፕ፡ ስምምዕ ዕድላትን ልምዓትን ኣፍሪቃ (ኣጎዋ) ኣብ 2025 ከብቅዕ እንከሎ ንከጥፍኦ ወሲኑ'ዩ። እዚ፡ ፕሬዝደንት ኣመሪካ ዝነበረ ቢል ክሊንተን ዝፈረሞ ፖሊሲ ኣፍሪቃ ኮይኑ፡ ሃገራት ኣፍሪቃ ኣብ ዕዳጋ ኣመሪካ ዕድል ንክረኽባ ዘፍቅድ እዩ። ተንታኒ ፖሊሲ ሞር ከም ዝብሎ፡ ምምሕዳር ትራምፕ ኣብ ክልትኣዊ ስምምእ ንግዲ ትኹረት ከም ዝገብርን ድሮ ምስ ኬንያ ጀሚሩ ከም ዘሎን ይዛረብ። ኬንያ፡ ስሕበት ቑጠባ ምብራቕ ኣፍሪቃ ኮይና ኣካል ተበግሶ ሮድ ኤንድ ቤልት ቻይና እያ። ኣመሪካ ድማ፡ እዚ እታ ጎብለል ኤዥያ ምስ ኣፍሪቃ ተኸታታሊ ንግዳዊ ርክብ ንክህልዋ ኢሉ ድማ ዓለምለኻዊ ተሰማዕነታ ንምስፋሕ ትጥቀመሉ ኣላ ኢላ ትኣምን። "ምምሕዳር ትራምፕ ምስ ኬንያ ስምምዕ ንግዲ ክህልዎ ይደሊ'ዩ፤ እዚ ድማ ምስ ካልኦት ሃገራት ኣፍሪቃ ክፈጥሮ ንዝደሊ ዝምድና መንኳሕኩሒ ክጥቀመሉ'ዩ። ኬንያ'ውን ረብሓ ኣጎዋ ብዝግባእ ስለ ዝተጠቐመትሉ ምስ ኣመሪካ ዝህልዋ ንግዲ ክትስእኖ ስለ ዘይትደሊ ነዚ ተቐቢላቶ'ያ" ይብል ሞር። እቲ በዓል ሞያ ከም ዝብሎ፡ ቑጠባ ሃገራት ኣፍሪካ ተወሃሂዱ ናብቲ ዓብዪ ዓለምለኻዊ ቐጠና ናጻ ዕዳጋ ክጽምበር ዝደሊ ሕብረት ኣፍሪቃ ኣመሪካ ንዒቓ እያ ትርእዮ። ስለ ዝኾነ ድማ፡ ኬንያ ምስ ኣመሪካ ዝጀመረቶ ዝርርብ ክሕድሰና የብሉን ዝብል ሞር፡ "ሃገራት ኣፍሪቃ ዕዳጋ እየን ዝደልያ ዝብል ካርዲ ኣመሪካ ሒዛቶ ኣላ። ድሕሪ መረጻ ኣመሪካ ናብ ስልጣን ዝመጽአ ይምጻእ፡ ኬንያ ዘለዋ ክልትኣዊ ስምምዕ ክትደፍኣሉ እያ" ኢሉ። ሕጹይ ዴሞክራት ጆ ባይደን ክሳብ ሕጂ ብዛዕባ ኣፍሪቃ ዘለዎ ፖሊሲ ግልጺ ኣይኮነን። "ግን ድማ ምምሕዳር ባይደን ኣብ ገዜ ኦባማ ዝነበረ ፖሊሲ ክደግም ይከውን። ካብ 2000 ጀሚሩ ናብ ኣፍሪቃ ዓመታዊ ምብጻሕ ምስ እትገብር ቻይና ክነጻጸር እንከሎ ግን፡ ኣብ ሞንጎ ኣፍሪካን ኣመሪካን ዘሎ ምብጽጻሕ ውሑድ እዩ" ብምባል ሞር የረድእ። "ንኣፍሪቃ ዝተሓተ ቀዳምነት ክህብ ምምሕዳር ትራምፕ ናይ መጀመርታ ኣይኮነን፤ ቅድሚኡ'ውን ካብዚ ዝኸፍአ እዩ ነይሩ"። ተዛማዲ ትሕዝቶ ግድብ ህዳሰ፡ ርእይቶ ትራምፕ ኣብቲ ጽባሕ ዝካየድ ዘተ 'ኣሉታዊ ጽልዋ ኣይክህልዎን'ዩ'26 ጥቅምቲ 2020 እስራኤል ዋጋ 5 ሚልዮን ዶላር ስርናይ ናብታ ሓዳሽ 'መሓዛኣ' ሱዳን ክትልእኽ እያ26 ጥቅምቲ 2020 መረጻ ኣመሪካ 2020፡ ፖሊሲ ትራምፕን ባይደንን እንታይ'ዩ?19 ጥቅምቲ 2020 ኢትዮጵያ፡ 'ዝኾነ ይኹን ጸቕጥን ምፍርራሕን ኣይንቕበልን'24 ጥቅምቲ 2020 ዜናታት ሕብረት ኣውሮጳ ኣብ ትግራይ ገበናት ኲናት ተፈጺሙ ክኸውን ከምዝኽእል ስክፍትኡ ገሊጹ16 ጥሪ 2021 ቦቢ ዋይን፡ “ንህይወተይን ህይወት በዓልቲ ገዛይን ተጨኒቐ ኣለኹ”ቅድሚ 6 ሰዓታት ስለምንታይ ንፓትሪስ ሉሉምባ ምዝካር ኣድለየ?ቅድሚ 5 ሰዓታት ኣዘራረብቲ ዛዕባታት እናኸረረ ዝመጽእ ዘሎ ጎንጺ ዶብ ኢትዮጵያን ሱዳንን14 ጥሪ 2021 ክልል ኦሮሚያ፡ መምህር ኪቲላ ጉዳታ ስለምንታይ'ዩ 'ተረሺኑ'?12 ጥሪ 2021 3:42 ቪድዮ, ብዛዕባ ፕረዚደንታዊ መረጻ ኡጋንዳ እንታይ ትፈልጡ?, ዕምሪ ፈነወ 3,4212 ጥሪ 2021 ኣብ ኣፍሪቃ ዘሎ መዓልታዊ ዝርገሐ ኮሮናቫይረስ ዘርኢ ሰሌዳ24 መጋቢት 2020 ሱዳን ኣብ መስርሕ ልዝብ ግድብ ሕዳሰ ኣይተሰማመዐትን11 ጥሪ 2021 ምስ ሱዳን ዘሎ ምስሕሓብ ‘ዶብ ናብ ዝነበሮ ተመሊሱ ብሰላም ክፍታሕ ኣለዎ’- ኢትዮጵያ7 ጥሪ 2021 ቦይንግ 737 ነፋሪት ኢንዶኔዥያ ዝወደቐትሉ ከባቢ ተፈሊጡ ተባሂሉ10 ጥሪ 2021 ኣብ ኣብያተ ማእሰርቲ ስዑዲ ዓረብ ዝሳቐዩ ኢትዮጵያውያን፡ መንግስቲ ናብ ዓዶም ክመልሶም ይምሕጸኑ7 ጥሪ 2021 ኣቶ ጃዋር መሓመድ ዝርከቦም ክሱሳት ሎሚ ኣብ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም12 ጥሪ 2021 ብብዝሒ ዝተነበ 1 ኣብ 50 ግዝኣታት ኣመሪካ ብኣጽዋር ዝተዓጀበ ተቓውሞ ከይካየድ ተሰጊኡ 2 ላዕለዎት መሪሕነት ህወሓት ትማሊ ናብ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም 3 ወድብ ኣንጌላ መርክል፡ ሓድሽ ኣቦ መንበር መሪጹ 4 ኡጋንዳ፡ ፕረዚደንት ዩወሪ ሙሰቨኒ ከምዝተዓወተ ተገሊጹ 5 ሕብረት ኣውሮጳ ኣብ ትግራይ ገበናት ኲናት ተፈጺሙ ክኸውን ከምዝኽእል ስክፍትኡ ገሊጹ 6 ቦቢ ዋይን፡ “ንህይወተይን ህይወት በዓልቲ ገዛይን ተጨኒቐ ኣለኹ” 7 ኣብ ትግራይ ምሉእ ኣገልግሎታት መብራህትን ስልክን መዓስ ክጅምር ይኸውን?
