ብተወሳኺ ኢንስቲትዩት ምርምር ኣርማዎርን ኢንስቲትዩት መጽናዕቲ እንስሳትን ኣብ መቐለ ቤተፈተነ መርመራ ከም ዝጀመሩ ኣፍሊጦም። ብኮቪድ-19 ብዝተሓሓዝ ዝሞቱ ሰባት ከም ዘለው ብ27 መጋቢት 2012 እዩ ተገሊጹ። እታ ውልቀሰብ ጓል 60 ዓመት ኮይና ኣብ መወሸቢ ማእከል ሆስፒታል ኤካ ኮተቤ ክትትል ሕክምና ይግበረላ ነይሩ። ኣብቲ ዕለት ካልእ ወዲ 56 ዓመት ብኮሮናቫይረስ ተለኺፉ ዝጸንሐ ሰብ እውን ሞይቱ። ኣብዚ ወርሒ እቲ ዝለዓለ ቑጽሪ ግዳያት ኮሮናቫይረስ ተባሂሉ ዝተመዝገበ ሸሞንተ ኮይኑ ኣብ መወዳእታ እቲ ወርሒ ቐዳማይ ሚኒስትር ኣብዪ ኣሕመድ ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ ንጽጉማት ወገናት ንምሕጋዝ ኣካረይቲ ገዛ ብዝተኽኣሎም ምንካይ ክገብሩን ክዕገሱዎምን ሓቲቱ። ኢትዮጵያ ኣብዚ ወርሒ መርመራ ናይ 2496 ቅምሶታት ክትገብር ከላ 55 ሰባት ጥራሕ በቲ ቫይረስ ከም ዝተትሓዙ ገሊጻ። ሚያዚያ፤ ዓፋር፣ ጅግጅጋ፣ ትግራይ ኣብዚ ወርሒ፡ ኣብ ክልል ኣምሓራ ከተማታት ባህርዳር፣ ደሴ፣ ኣብ ዩኒቨርሲቲታት ድማ ጎንደር፣ ኣርሲ፣ ሃሮማያ፣ ጅግጅጋን ጅማን ከምኡ'ውን ኢንስቲትዩት ጥዕና ሕብረሰተብ ኢትዮጵያ፣ ኢንስቲትዩት ኣርማውር ሃንሰን፣ ኢንስቲትዩት ባዮቴክኖሎጂ ኢትዮጵያ፣ ኢንተርናሽናል ክሊኒካል ላብራቶርስ፣ ምርምር ጥዕና ሕብረሰተብ ኣዳማን ሪፈራል ላባራቶሪን፡ ኣስታት 28000 ቅምሶታት ተመርሚሮም። ኣብ መጀመርታ ሰሙን እዚ ወርሒ ድማ ትሸዓት በቲ ቫይረስ ዝተትሓዙ ሰባት ተረኺቦም፤ ሳልሳይ በቲ ቫይረስ ዝሞተ ሰብ ድማ ተመዝጊቡ። እታ ውልቀሰብ ጓል 65 ዓመት ነባሪት ከተማ ዱከም ኮይና ብኻልእ ሕማም ሕክምና ክትረክብ ናብ ሆስፒታል ከይዳ ዝነበር እያ። ምልክታት እቲ ቫይረስ ስለ ዘርኣየት መርመራ ተገይሩላ በቲ ቫይረስ ከም ዝተትሓዘት ስለ ዝተረጋገጸ፡ ሕክምናዊ ረድኤት ክትረክብ ጸኒሓ እያ ሞይታ። ቻይናዊ በዓል ሃብቲ ጃክ ማ ንኣፍሪቃ ኢሉ ዝለኣኾም ናውታት ሕክምና ድማ፡ ቻይናውያን ሰብ ሞያ ጥዕና ሒዞምዎ ብምምጻእ ናይ ተሞክሮ ልውውጥ'ውን ገይሮም። ወርሒ ሚያዚያ ኣብ ሓደ መዓልቲ ጥራሕ እቲ ዝለዓለ መልከፍቲ ዝተመዝገበሉ ወርሒ ኮይኑ ኣብ መላእ ሃገር ቑጽሪ በቲ ቫይረስ ዝተትሓዙ ሰባት 100 ንክበጽሕ ዝወደሉ ግዜ ብዙሕ ኣይኮነን። ኣብ መወዳእታ ወርሒ መጋቢት 55 ዝነበረ እዚ ቑጽሪ፡ ብዕጽፊ ዓብዪ ኣብ ሚያዚያ 105 ንክበጽሕ ዝወሰደሉ ግዜ 10 መዓልታት ጥራሕ እየን። ኣብዘን መዓልታት መርመራ 6800 ቅምሶታት ተገይሩ። ድሕሪ እዚ ከም ኣዳራሽ ሚለንየም ዝበሉ ሰፋሕቲ ቦታታት መወሸብን መሐከምን ማእከላት ከም ዝኾኑ ተገሊጹ። ኣብ ዝተፈላለያ ከተማታት እታ ሃገር ድማ፡ ዝተፈላለዩ ሰብ ሃፍቲ፣ ፍሉጣት ሰባትን ውልቀሰባትን ድማ መንበሪ ገዝኦም ከይተረፈ መወሸቢ ንክኸውን ብሰናይ ፍቓዶም ንመንግስቲ ከም ዝፈቐዱ ይግለጽ ነይሩ። ኣብዚ ወርሒ ብርክት ዝበሉ ካብ ጅቡቲ ዝተመለሱን ኣብ ድሬዳዋ ኣብ ዝርከብ መወሸቢ ማእከል ዝጸንሑን፣ ካብ ፑንትላንስ መጺኦም ኣብ ጅግጅጋ ዝነበሩ ሰባት በቲ ቫይረስ ከም ዝተትሓዙ ክግለጽ እንከሎ፡ ብ14 ሚያዚያ 2012 ድማ ኣብ ክልል ዓፋር ከባቢ ገዋኔ ሓደ ውልቀሰብ በቲ ቫይረስ ተታሒዙ። ብ15 ሚያዚያ ጥራሕአ እዩ ዋላ ሓደ በቲ ቫይረስ ዝተትሓዘ ሰብ ከም ዘይረኽበ ዝተገልጸ። ኣብቲ ዕለት መርመራ 965 ቅምሶታት ተገይሩ ዋላ ሓደ በቲ ቫይረስ ዝተለኸፈ ሰብ ኣይተረኸበን። ኣብ ኢትዮጵያ ብኮቪድ-19 ዝተትሓዘ ሰብ ከም ዝተረኸበ ካብ ዝተገለጸሉ ዕለት ጀሚሩ ንመጀመርታ ግዜ መርመራ 1019 ቅምሶታት ክግበር ዝተኽኣለሉ ግዜ 17 ሚያዚያ ኮይኑ ኣብቲ እዋን 122 ሰባት በቲ ቫይረስ ከም ዝተትሓዙ ተረጋጊጹ። ኢትዮጵያ ኣብ ሓደ መዓልቲ ጥራሕ ዝለዓለ ቑጽሪ መርመራ ናይ ምግባር ዓቕማ ኣዕብያ ተባሂሉ ኣብ 24 ሰዓታት ጥራሕ 2016 ቅምሶታት ክትምርምር ዝኸኣለት ድማ ኣብዚ ወርሒ እዩ። ብ24 ሚያዚያ 2012 ዓ.ም ኣብ ዝተገበረ መርመራ ልዕሊ 2 ሽሕ ቅምሶ ዋላ ሓደ በቲ ቫይረስ ዝተትሓዘ ሰብ ኣይተረኽበን። በቲ ጊዜ ግን ብሓፈሻ ብዝሒ ብኮሮናቫይረስ ዝሓመሙ ሰባት 133 በጺሑ ነይሩ። ዝርግሐ እዚ ቫይረስ ካብ ኣዲስ ኣበባ፣ ጅግጅጋ፣ ድሬዳዋን ኣዳማን ሓሊፉ፡ ገዛ ንገዛ ብዝተገበረ ዳህሳስ ኣብ ክልል ደቡብ ዞባ ስልጤ ጓል 45 ዓመት ሰበይቲ ተረኺባ። እዛ ውልቀሰብ በቲ ቫይረስ ምስ ዝተትሓሓዘ ኮነ ናይ ወጻእ ሃገር ጉዕዞ ከም ዘይነበራን እንትግለጽ፡ ብ27 ሚያዚያ ሞት ራብዐይቲ ብኮቪድ-19 ሓሚማ ዝነበረት ከም ዝተመዝገበ ተገሊጹ። በቲ ቫይረስ ከም ዝተለኸፈት ዝተፈልጠ ድማ ድሕሪ ምሟታ እዩ። እዛ ጓል 75 ዓመት ሰበይቲ፡ ብኻልእ ሕማም ኣብ ሕክምና እኳ እንተነበረት ጸገም ምስትንፋስ ኣጋጢሙዋ ስለ ዝነበረ ግን ናይ ደም ቅምሶ ተወሲዱ መምርመራ እናተገበረላ እንከሎ እያ ሞይታ። ኣብዚ ወርሒ ንመጀመርታ ግዜ 17 በቲ ቫይረስ ዝተትሓዙ ሰባት ከም ዝተረኸቡ እንትግለጽ፡ መብዛሕትኦም ካብ ጅቡቲ ዝመጽኡን ኣብ ዓፋር ኣብ ዝርከብ መወሸቢ ማእከል ዝነበሩን፡ ከምኡ'ውን ካብ ፑንትላንድ መጺኦም ኣብ መወሸቢ ማእክል ጅግጅጋ ዩኒቨርሲቲ ዝጸንሑ እዮም። ቐጺሉ ኣብ ዘሎ መዓልቲ [29 ሚያዚያ]፡ 29 በቲ ቫይረስ ዝሓመሙ ሰባት ከም ዝተረኸቡ ክግለጽ እንከሎ፡ ካብዚኦም እቶም 19 ዝኾነ ዓይነት ናይ ወጻእ ሃገር ጉዕዞ ዘይነበሮምን ምስቲ ቫይረስ ዘለዎም ሰባት ዘይተራኸቡን እዮም። ኣብዚ እዋን ኣብ ትግራይ'ውን ንመጀመርታ ግዜ ኣርባዕተ በቲ ቫይረስ ዝተትሓዙ ሰባት ከም ዝተረኸቡ ሓይሊ ዕማም ምክልኻል ዝርግሐ ኮሮናቫይረስ እቲ ክልል ኣፍሊጡ። ኢትዮጵያ ልዕሊ 20 ሽሕ ሰባት ክትምርምር እንከላ፡ ቑጽሪ በቲ ቫይረስ ዝተትሓዙ ሰባት ድማ 191 በጺሑ ነይሩ። ኣብ ኢትዮጵያ ክሳዕ 30 ሚያዚያ 2012 ዓ.ም [ኣቆጻጽራ ኢትዮጵያ] ብዝሒ በቲ ቫይረስ ዝተትሓዙ ሰባት 194 በጺሑ። ኣብቲ እዋን ናይ 30306 ቅምሶታት መርመራ'ውን ተገይሩ። ኣብ መወዳእታ እዚ ወርሒ ህይወት ሓደ ሰብ እንክሓልፍ፡ ሚኒስትሪ ጥዕና ምስ ትካል መድሕን ኢትዮጵያ ብምዃን ኮቪድ-19 ኣብ ምክልኻል ንዝተዋፈሩ ሰብ ሞያ መድሕን ጥዕና ንክረኽቡ ዝሕግዝ ስምምዕ ፈሪሙ። ግንቦት- ወልዲያ፣ ወላይታ፣ ቡታጅራ ኣብ ወርሒ ግንቦት፡ ኣብ ውሽጢ ሰለስተ መዓልቲ መርመራ ልዕሊ 6 ሽሕ ቅምሶታት እንትካየድ፡ 56 ሰባት ብኮሮናቫይረስ ከም ዝተትሓዙ ብመርመራ ተረጋጊጹ። ኣብ መጀመርታ መዓልቲ እዚ ወርሒ ጥራሕ 2 ሽሕን 382 ሰባት ተመርሚሮም። ሽዑ 16 ሰባት በቲ ቫይረስ ከም ዝተትሓዙ እንክግለጽ፡ እቲ ቑጽሪ ናብ 210 ሓፍ ኢሉ። ካብዚኦም እቶም 13 ነበርቲ ከተማ ኣዲስ ኣበባ ኮይኖም፡ እቶም ዝተረፉ ሰለስተ ካብ ከተማታት ወልዲያ፣ ወላይታን ቡታጅራን እዮም። ኣብዚ ግዜ ኣብ ክፍሊ ጽኑዕ ሕሙማት ዝነበረት ጓል 65 ዓመት ሰበይቲ ሞይታ፤ ቑጽሪ ኣብ ኢትዮጵያ ብሕማም ኮሮናቫይረስ ዝሞቱ ሰባት ሓሙሽተ በጺሑ ተባሂሉ። ኣብ ውሽጢ ሓደ መዓልቲ 29 በቲ ቫይረስ ዝተትሓዙ ሰባት ዝተረኸብሉ እዚ ወርሒ ኮይኑ፡ ብሓፈሻ ቑጽሪ ዝሓመሙ ሰባት ናብ 239 ኣዕሪጉዎ። ሓደ ካብዚኦም ነባሪ ከተማ ኣዳማ ኮይኑ፡ እቶም ሸውዓተ ካብ ክልል ሶማሌ፣ 21 ድማ ከተማ ኣዲስ ኣበባ እዮም። ብተወሳኺ ትግራይ ክልተ ሰባት ከም ዝረኸበት ከተፍልጥ እንከላ፡ ብድምር ብኮሮናቫይረስ ዝሓመሙ ሰባት 250 በጺሑ። ብኻልእ ወገን በዚ ቫይረስ ተለኺፎም ዝጸንሑ 105 ሰባት ክሓውዩ ከለው፡ ክሳብ ሕጂ መርመራ 36 ሽሕን 624 ሰባት ተገይሩ ኣሎ። ዜናታት ሕብረት ኣውሮጳ ኣብ ትግራይ ገበናት ኲናት ተፈጺሙ ክኸውን ከምዝኽእል ስክፍትኡ ገሊጹ16 ጥሪ 2021 ቦቢ ዋይን፡ “ንህይወተይን ህይወት በዓልቲ ገዛይን ተጨኒቐ ኣለኹ”ቅድሚ 8 ሰዓታት ስለምንታይ ንፓትሪስ ሉሉምባ ምዝካር ኣድለየ?ቅድሚ 6 ሰዓታት ኣዘራረብቲ ዛዕባታት እናኸረረ ዝመጽእ ዘሎ ጎንጺ ዶብ ኢትዮጵያን ሱዳንን14 ጥሪ 2021 ክልል ኦሮሚያ፡ መምህር ኪቲላ ጉዳታ ስለምንታይ'ዩ 'ተረሺኑ'?12 ጥሪ 2021 3:42 ቪድዮ, ብዛዕባ ፕረዚደንታዊ መረጻ ኡጋንዳ እንታይ ትፈልጡ?, ዕምሪ ፈነወ 3,4212 ጥሪ 2021 ኣብ ኣፍሪቃ ዘሎ መዓልታዊ ዝርገሐ ኮሮናቫይረስ ዘርኢ ሰሌዳ24 መጋቢት 2020 ሱዳን ኣብ መስርሕ ልዝብ ግድብ ሕዳሰ ኣይተሰማመዐትን11 ጥሪ 2021 ምስ ሱዳን ዘሎ ምስሕሓብ ‘ዶብ ናብ ዝነበሮ ተመሊሱ ብሰላም ክፍታሕ ኣለዎ’- ኢትዮጵያ7 ጥሪ 2021 ቦይንግ 737 ነፋሪት ኢንዶኔዥያ ዝወደቐትሉ ከባቢ ተፈሊጡ ተባሂሉ10 ጥሪ 2021 ኣብ ኣብያተ ማእሰርቲ ስዑዲ ዓረብ ዝሳቐዩ ኢትዮጵያውያን፡ መንግስቲ ናብ ዓዶም ክመልሶም ይምሕጸኑ7 ጥሪ 2021 ኣቶ ጃዋር መሓመድ ዝርከቦም ክሱሳት ሎሚ ኣብ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም12 ጥሪ 2021 ብብዝሒ ዝተነበ 1 ላዕለዎት መሪሕነት ህወሓት ትማሊ ናብ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም 2 ኣብ 50 ግዝኣታት ኣመሪካ ብኣጽዋር ዝተዓጀበ ተቓውሞ ከይካየድ ተሰጊኡ 3 ኡጋንዳ፡ ፕረዚደንት ዩወሪ ሙሰቨኒ ከምዝተዓወተ ተገሊጹ 4 ወድብ ኣንጌላ መርክል፡ ሓድሽ ኣቦ መንበር መሪጹ 5 ሕብረት ኣውሮጳ ኣብ ትግራይ ገበናት ኲናት ተፈጺሙ ክኸውን ከምዝኽእል ስክፍትኡ ገሊጹ 6 ኣብ ትግራይ ምሉእ ኣገልግሎታት መብራህትን ስልክን መዓስ ክጅምር ይኸውን?
