ነባር መሪሕነት ህወሓት ዝኮነ ኣቶ ዘርኣይ ኣስገዶም ህወሓት ኣብታ ሃገር ኣጋጥምዋ ኣሎ ዝበሎ ፖለቲካ ቅልውላው፡ ኢዳ ኣእትያ ናይ ምፍታሕ ሓላፍነት ኣለዋ ድሕሪ ምባሉ ብገለ ብሄርተኛታት ተጓሩ ቁጥዐ ፈጢሩ ምንባሩ ዝዝከር እዩ። "ህወሓት ተመሊሳ ኢትዮጵያ ናይ ምምሕዳር ዕድላ ዕጽው ኣይኮነን ግን ድማ ቀሊል ኣይክኸውንን" ዝብል ገምጋም ዘለዎ ዶክተር ኣሰፋ ኣተገባብራ ስርዓት ፌደራሊዝም ጸገም ከምዝነበሮን "ዝሰምዓና ስኢንና እምበር ብመሰረት እቲ ሕገ መንግስቲ ክልላት ምሉእ ናጽነት ተዋሂብዎን ናይ መንግስቲ ፈደራል ወከልተን ባዕለን ክመርጻን ፍትሓዊ ውክልና ክህልወን ምግባርን እንተተኻኢሉ ህወሓት ዕድል ክህሉዎ ይኽእል እዩ ዝብል እምነት ኣለዎ። ንስርዓት ፌደራሊዝም ዝጣበቑን ዝድግፉን ፖለቲካዊ ሓይልታት ናብ ሓደ መድረኽ ተኣኻኺቦም ነቲ ዝነበረ ጉድለት ኣተገባብራ ስርዓት ፌደራሊዝም ኣሪሞም እንተመጺኦም እሞ ብህዝቢ እንተተመሪጾም ህወሓት፡ ናብ ማእከላይ መንግስቲ ተመሊሳ ጽልዋ ናይ ምፍጣር ዕድላ ዕጽው ከምዘይኮነ ፖለቲካዊ ትንታነ ዶክተር ኣሰፋ የረድእ። ቀዳማይ ሚኒስትር ኣብይ ኣሕመድ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ፓርላማ ቀሪቡ "ዝተወሰኑ መራሕቲ ህወሓት ኣባሪርና ኣብ ክንድኦም ካልኦት ተጋሩ ኣእቲና ኣለና ዝበሎ ሓሳብ ንስርዓት ፌደራሊዝም ዝጻባእ እዩ። ምኽንያቱ ድማ ክልላት ኣብ ፌደራል መንግስቲ ዝውክለን ሰብ ናይ ምምራጽ ምሉእ መሰል ኣለወን። እዚ ኣካይዳ እዚ ካብቲ ዝነበረ ብዝኸፍአ መልክዑ እዩ ዝትግበር ዘሎ" ክብል እውን ንኣካይዳ እቲ ቀዳማይ ሚኒስትር ነቒፉ። ሃጸይ የውሃንስ ምስ ደርቡሽ ኣብ መተማ ኵናት ገጢሞም ምስተሰውኡ እቲ ኣብ ትግራይ ዝተረፈ ሓይሊ ተበቲኑ ስለዝተረፈ እዩ ህዝቢ ትግራይ ንኣስኣት 130 ዓመታት ድከቱ ሰትዩ ሓሳረ መከርኡ ክርእይ ከምዝተገደደ ዝገልጽ ዶክተር ኣሰፋ፡ "መራሕቲ ህወሓት ካብ ናይ ሃጸይ የውሃንስ ታሪኽ ክወስድዎ ዝግባእ ትምህርቲ ሓይልኻ ዘይምብታን እዩ" ክብል ኣስሚሩሉ። ጽሕፍቶ ህወሓትን ትግራይን እንታይ ክኸውን ይኽእል?
