ዝፈጸምክዎ ጌጋ ከም ዘየለ'ኳ ዝፈልጥ እንተኾንኩ … ብኸምዚ ኩነታት ነቲ ናተይን ናቶምን መነባብሮ ከነጻጽሮ እንከለኹ ኣብ ልዕሊኦም በደል ዝፈጸምኩ ኮይኑ ዝስማዓኒ እዋን ኣሎ።" ኣብዘን ዝሓለፋ 18 ዓመታት ካብ ዘጋጠሞ "ሕማቕ" ተመክሮ፡ ኣብ ዝተፈላለዩ ወገናት ዘጋጠሞ "ተነጽሎ" ከም ዝነበረ'ውን ይዛረብ። "ብሓደ ወገን ብደምበ ተቓውሞ ኣባይ ዝቐንዑ፡ ፍሉይ ግምት ዝወሃቦ ኣይኮነን ግን ... 'መደባት ናይ ፕረዚደንት'ዩ ዝትግብር' ... ዝብል ጎስጓስ ንዓሰርተ ሸሞንተ ዓመት ተኻይዱ። ስለዚ ተነጽሎ'ሎ ካብዚ ደምበ ተቓውሞ'ዚ።" ብኣንጻሩ ይብል ኣቶ መስፍን፡ ምስ ፕረዚደንት ኤርትራ ዝነበሮ ርክብ ካብቲ ናይ ካልኦት ዝኸፍአ ምንባሩን፡ ኣብ ብዙሕ ጉዳያት ዘይምስምማዕ ከም ዝነበሮም ይጠቅስ። ሚኒስተር ነበር ብርሃነ ኣብርሀ፡ ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ኮይኑ ንፕረዚደንት ኢሳይያስ ብትሪ ነቒፉ "ብማዕሪኡ ከኣ፡ ደገ ምስ መጻእኩ፡ ካልኦት ተቓወምቲ'ና ዝብሉ ዘይገጠሞም፡ ሽግር ካብ መንግስቲ ኤርትራን ደገፍቱን ናባይ'ዩ መጺኡ ... እቲ ተነጽሎ ኣብ ልዕለይ ፍሉይ ኣቓልቦ ዘለዎ'ዩ: ስለዚ ዳርጋ ካብ ክልቲኡ'የ ተነጺለ ኣሕሊፈዮ" ይብል። "ኣካላዊ ጎነጽ ከይተረፈ'ው ኣብ ልዕለይ ተፈጺሙ'ዩ። እዚ ግን ንናይ ቃልሲ ፍናነይ ኣየዳኾሞን፡ እኳ ድኣ ኣሐይልዎ።" "ንሱን ብጾቱን ንሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ ኣብ ሓደጋ ኣውዲቖም' ንዝብል ብወገን መንግስቲ ኤርትራን ደገፍቱን ንዝቐርበሎም ክሲ ከምልስ እንከሎ ድማ፡ "ትርጉም ዘይብሉ" ክብል ይገልጾ። ካብ ገለ ተቓወምቲ ወገናት ንዝቐርበሉ፡ ነቐፌታ'ውን ከምኡ። ኣብ ፓለቲካዊ ጉዳያት፡ ሓድነትን ስምረትን ዘይምህላዉ ከም ዘሕዝኖ'ውን ጠቒሱ። ኣብ መንጎ ተቓወምቲ ዘሎ ምክፍፋል፡ ንመንግስቲ ኢሳይያስ ኣፍወርቂ ከይብድህዎ ቀንዲ ምኽንያት ምዃኑ ተንተንቲ ፓለቲካ ኤርትራ ይገልጹ። ሕቶታት ኣባላት ጉጅለ-15 ምንጪ ስእሊ, PETROS TESFAGIORGIS መግለጺ ስእሊ, ጉጅለ 15 ላዕለዎት መራሕቲ መንግስቲ ዝርከብዎም ኣባላት ሃገራዊ ባይቶ'ዮም ነይሮም ኣቶ መስፍን ሓጎስ፡ ብምኽንያት መበል 18 ዓመት ማእሰርቲ ናይቶም 'ብ"ጉጅለ-15" ዝፍለጡ ኣባላት ሃገራዊ ባይቶ፡ ምስ ቢቢሲ ትግርኛ ኣብ ዝገበሮ ቃለመሕትት፡ ንሱን ኣባላት "ጉጅለ-15" ዝኾኑ ብጾቱን፡ ኣብ 2001 ኮነ ቅድሚኡ ኣትሒዞም ክእርምዎ ዝጽዕሩ ዝነበሩ 'ቅልውላው' ከምዝነበረ ገሊጹ። ጠንቂ እቲ ጸገም ድማ፡ "ግዝኣት ሓደ ሰብ'ዩ ነይሩ" ይብል። ፕረዚደንት ብዘይተሓታትነትን ምቁጽጻርን ውሳነታት ማእከላይ ባይቶ ህዝባዊ ግንባር ንደሞክራስን ፍትሕን (ህግደፍ)፡ ሃገራዊ ባይቶን ብምጉሳይ ደረት ዘይብሉ ውሳነታት ይወስድ ነይሩ ብምባል'ዮም ተቓውምኦም ኣስሚዖም። ብፍላይ ኣብ ጉዳይ ዶባዊ ኲናት ኢትዮ-ኤርትራ ዝነበሮ ኣተሓሕዛ ከም ዝተነቕፈን፡ ንኣካይዳ ናይቲ ኲናት ዝምርምር ሓደ ኮሚተ ክቐውም ኣገዲዶም'ዮም። ይኹን'ምበር እታ ኮሚተ ስርሓ ከይሰርሐት ኣብ ምትፍናን ስለዝኣተዉ፡ ስርሓ ከይፈጸመት ፈሪሳ፡ ንሳቶም'ውን ኣደዳ ማእሰርትን ስደትን ኮይኖም። እቲ ካልኣይን ቀንዲ፡ ሕመረት ናይ ጠለባቶምን ግን፡ "ምምስራት ቅዋማዊ መንግስቲ" ምዃኑ ኣቶ መስፍን ይገልጽ። ኮሚሽን ምርጫ ቆይሙ ከም ዝነበረን፡ ንሕጊ ፓለቲካዊ ሰልፍታት እትነድፍ ኮሚተ'ውን ስራሓ ወዲኣ ከተቕርብ ትጽቢት እናተገብረላ እንከሎ፡ እቲ መስርሕ ከም ዝበርዓነ ይዛረብ። ቅዋም ኤርትራ ኣብ 1997 ድሕሪ ምጽዳቑ፡ "ብሰንኪ ዶባዊ ኲናት" ተወንዚፉ ድሕሪ ምጽናሕ፡ ድሕሪ ነዊሕ ዓመታት፡ ፕረዚደንት ኢሳይያስ፡ "ከይተተግበረ ዝሞተ'ዩ" ክብል ገሊጽዎ'ዩ። ሓድሽ ቅዋም ክንደፍ ምዃኑ ኣብ 2014 ብወግዒ ድሕሪ ምግላጹ፡ ዝኾነ ዓይነት መስርሕ ይኹን ቅዋም ዛጊት ኣይተራእየን። ክሳብ ኣብዚ እዋን'ዚ ድማ፡ ነታ ሃገር ብዘይ ቅዋም'ዩ ዝገዝኣ ዘሎ። ኣብቲ ኣብ 2001 ዝጸሓፍዎ ቅሉዕ መልእኽቲ፡ ነቲ ዝነበሮም ስክፍታታት፡ ሕቶታትን ጠለባትን ንምቕራብ ኣኼባ ክግበሩ'ኳ እንተ ጸውዑ፡ እቲ ፕረዚደንት ግን፡ "ትጋገዩ ኣለኹም" ብምባል ኣቕቢጹ። ጉጅለ 15 ብዓል መን'ዮም?
