ምስ'ዞም ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሱ ሰባት ጠቢቓ ዝሰርሐት ትሪሽ ሲልኪን እውን ናይ ገዛእ ርእሳ ኣበርክቶ ኣለዋ። ብዕርቀ ሰላም መስርሕ ኢትዮ-ኤርትራ ዝተሰምዓ ሓጎስ ብምግላጽ ከኣ ተሞኩሮኣ ተካፍል። ብ1975 በዓል-ቤታ ንክምህር ናብ ካርቱም ምስ ተላእከ ትሪሽ ተኸቲላቶ ከደት። ኣብቲ ዝነብሩዎ ዝነበሩ ቦታ፡ ስግር ጽርግያ፡ ሓደ መድሃኒት ዚዕድል ዘይመንግስታዊ ናይ ጀርመን ትካል ነበረ። ሰራሕተኛ የድልዮም ስለ ዝነበረ ድማ ትሪሽ ኣብቲ ትካል ተቖጺራ ክትሰርሕ ጀመረት። እምበኣር ሽዑ'ያ ምስ ኤርትራውያን ተጋደልቲ ዝተላለየት። ትሪሽ፡ ንጸጋይ ኤልያስ፣ በርሀ ተስፋማርያም ዝተባህሉ ስሩዓት ህዝባዊ ግንባር፡ ሓደ ኸኣ ስዩም ዝተባህለ (ስም ኣብኡ ዝረስዓቶ ናይ ጀብሃ ስሩዕ) ሓዊሱ፡ ንብርክት ዝበሉ ኤርትራውያን ትዝክር። ስለዚ ትሪሽ ንጉዳይ ኤርትራ ካብ ሽዑ ጀሚራ ክትከታተሎ፣ ከተጽንዖን ክትድግፎን ዝጀመረት'ያ ክንብል ንኽእል። ታሪኽ ብረታዊ ተጋድሎ፡ ናይ ህዝቢ ኤርትራ ታሪኽ እዩ "እቲ ናይ ሰላም ተበግሶ ብናይ ሓደ ሰብ ጻዕሪ ጥራይ ኣይኰነን ተኸሲቱ" ንገድሊ ዝሰዓረ ተጋዳላይ ተዘክሮ ትሪሽ ንመጀመርታ ጊዜ ብ1978 ንሜዳ ኤርትራ ምስ ናይ ረዲኤት ማሕበራት (ERA / ERCCS) ብምትሕብባር ዝኣተኹሉ እዋን'ዩ ነይሩ፣ ሽዑ ኣብ ሜዳ ንሰለስተ ኣዋርሕ ጸኒሐ። ግን እቲ እዋን ሕማቕ እዩ ነይሩ" ትብል ኩናት ሓድሕድ ምንባሩ ብምዝካር። ኩነታት ሜዳ ንኽዕዘብ ናብ ከባቢ ናቕፋ ከይደ፡ ክሳብ ከባቢ ባጽዕ እውን በጺሐ። ሰማያት ባጽዕ ብነፈርቲ ኩናት ሚግ ክጨናነቕን ቦምባታት ክዘንብን ይዝከረኒ። ናይ ባረንቱ ውግእ'ውን ይዝከረኒ ... ብዙሓት ዘይተቐብሩ ሬሳታት ርእየ ... ብሓቂ ሓደገኛን ዘስካሕክሕን ሕማቕን እዋን። ባረንቱ ጀብሃ ዀነ ህዝባዊ ግንባር ክሕዝዋ ኣይከኣሉን። እቲ ዓመት'ቲ ቀዳማይን ካልኣይን ወራራት ኢትዮጵያ ዝተኻየደሉ ሕሱም እዋን - ጀብሃ ካብ ከባቢ ባረንቱ፡ ህዝባዊ ግንባር ድማ ካብ ከበሳታትን ሰምሃርን ተደፊኦም ዝወጽእሉ እዋን'ዩ ነይሩ። ምንጪ ስእሊ, M መግለጺ ስእሊ, ኣብ እምባደርሆ - ምስ ዳን ኮነል - 1993 "ካብ ቦታ ናብ ቦታ ብናይ ጽዕነት ኰነ ኣርባዕተ-ዝመንኰርኰረን ንኣሽቱ መካይን ተጻዒንና ብለይቲ ክንጐዓዝ እቲ ዘይውዳእ መንገዲ ይዝከረኒ። ኣብ ዝኸድክዎ ቦታ ተጋደልቲ ብጽቡቕ ይቕበሉኒ ነይሮም። ኣብ ፈቐድኡ ዘዕረፍናሉ ቦታ ኣብ ዓንገረብ ክድቅስ'ውን ይዝከረኒ። ኣብ ኵሉ ዝኸድክዎ ቦታ መሰነይታ ተጋደልቲ ምሳይ ነይሮም። መቸም ስምዒት ዚቕስቅስን፡ ኣገደስቲ እዋናት'ዮም ነይሮም" ትብል። ካብቲ ዘይርስዓ ኣጋጣሚታት ክትጠቅስ ከላ ድማ ከምዚ እናበለት ተዘንቱ.... ሓደ መዓልቲ ሓንቲ ጓል ኣንስተይቲ ተጋዳሊት ምስ ረኸብኩ ብዙሕ ተሓጐስኩ። ካላሽን ዝተሓንገጠት ጽብቕቲ መንእሰይ ረኺበ ኢለ ሰላም ንኽብላ ኢደይ ሰዲደ 'ኣነ ትሪሽ እበህል፡ ንስኺኸ መን'ዩ ስምኪ?'
