31 ነሓሰ 2019 ትማሊ ዓለማዊ መዓልቲ ግዳያት ዓፈናን ማእሰርትን ዜጋታት ዓለም እዩ። ነብሲ ወከፍ ሃገር ከኣ ዘይምኽኑይ ማእሰርትን ኢ-ሕጋውን ዘይፍትሓውን ተግባራት ከቋርጻ ይሕተታ። ብዙሕ ግዜ ወተሃደራዊ ስርዓታትን መለኽትን፡ ንተቓወምቶም ከርዕዱን ከሸቑርሩን ሰባት ጨውዮም ይሸርቡን የጥፍኡን። እዚ ተግባር'ዚ ኣብ ዝተፈላለየ ኩርናዕ ዓለም ዝረአ ኮይኑ፡ "ግዱድ ሽርበት" ይበሃል። እዚ ከኣ መሓውራት ምልኪ ዜጋታት ብፍርሒ ደኒኖም መታን ክግዝኡዎም ልዕሊ ሕግን ሕጋዊ ስርዓትን ጸብለል ኢሎም ብዓመጽ ዝፍጽምዎ እዱድ ተግባረ ራዕዲ እዩ። ግዱድ ሽርበትን ጃምላዊ ማእስርትን ኣብ ፍሉያት ሃገራትን ክፍለ ዓለም ዝረአ ተግባር ዘይኮነስ ፖለቲካዊ ዓፈናን ጸቕጥን ዘርግእ ዓለማዊ ጸገም እዩ። ስለዝኾነ ተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰላትን ስድራ ቤት ግዳያትን እቲ ዘይፍትሓዊ ተግባር ክቋረጽን ክግታእን ካብ ነዊሕ ኣትሒዞም ጎስጓስ ከካይዱ ጸኒሖምን ገና የካይዱን ኣለው። ንዓለማዊ ግብረ ሽበራ ምኽንያትን ጉልባብን ተጠቒሞም፡ ንተቓወምቶም ዝኣስሩን ዝስውሩን ስርዓታት ብዙሓት እዮም። በዚ ተግባር እዚ ከኣ ግዳያት ማእስርትን ሽርበትን ዝኾኑ ቖልዓ ሰበይትን ሽማግለታትን ስድራታት እዮም። ስለዝኾነ፡ ሓፈሻዊ ባይቶ ሕቡራት ሃገራ፡ ጃምላዊ ማእሰርቲ፡ ዓፈናን ሽርበትን ንኸብቅዕ፡ ኣብ ልዕሊ ናይ ዓይኒ መሰኻኽርን ተጣበቕቲ ሕግን መሰልን ዝወርድ ወጽዓን ዓመጽን ንኸብቅዕ ብ 21 ታሕሳስ 2010 ብውሳነ 65/209 ብ2011 "ሰላሳ-ነሓሰ፡" ከም መዓልቲ ግዳያት ዓፈናን ሽርበትን ክትዝከር ወሲኑ። ጉዳይ ሰብኣዊ መሰላት ኤርትራ ተዘትይሉ ጥሕሰት ሰብኣዊ መሰላት ዘቃልዕ ሰነዳዊ ፊልሚ ክፍኖ'ዩ መዝነት መርማሪት ጉዳያት ሰብኣዊ መሰላት ኤርትራ ንሓደ ዓመት ተናዊሑ ካብ 1999 ኣትሒዙ ኣብ ኮሶቮ ኣስታት 6000 ሰባት ከምእተወሰወሩን ኣብ ኮሶቮ ዝሰርሕ ልኡኽ ሕቡራት ሃገራትን ቤት ጽሕፈት ላዕለዋይ ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት ሕቡራት ሃገራትን ናይ ዝተሰወሩ ሰባት መሐበሪ ማእከል ኣቚሞም ይሰርሑ ኣለው። ኣብ ኤርትራ እውን፡ ካብ ነዊሕ ዓመታት ኣትሒዙ ጃምላዊ ማእሰርትን ሽርበትን ከምዝጸንሐን ከምዘሎን፡ ኣስታት 10 ሽሕ ዝኾኑ እሱራት ኣብ ፈቐዶ ኣብያተ ማእስርቲ ተቐይዶም ከምዘለው መርማሪ ኮሚሽን ሕቡራት ሃገራት ኣብ ጉዳይ ግህሰት ሰብኣዊ መሰላት ኤርእራ ኣብ ናይ 2016 ጸብጻቡ ይሕብር። ኣብ ኢትዮጵያ እውን ብዝተፈላለየ ምኽንያት ብጃምላ ዝተኣስሩ፡ ብኣሽሓት ዝቑጸሩ ሰባት፡ ገሊኦም ክሳብ ናይ ሞት ፍርዲ ተበይኑዎም ዝነበረ እሱራት፡ ኣብ ጽገናዊ ለውጢ 2018 ብምሕረት ተፈቲሖም ነይሮም። ይኹን እምበር ሕጂ እውን፡ ብምኽንያት ዓሌታዊ ጎንጺ ብዙሓት ሰባት ይእሰሩ ከምዘለው ማዕከናት ዜና ይጽብጽባ። "ዓፈናን ማእሰርትን ትንፋስ መለኽቲ ስርዓታት እዩ" ብምባል ኣብ ኤርትራ ኩሉ ዓይነት ሰብኣዊ መሰላት ስለዘይክበር እታ ሃገር ንባዕላ ዓባይ ማእሰርቲ ክብል ዝገልጻ ዮውሃንስ ድራር፡ ንጸብጻብ መርማሪ ኮሚሽን ሕቡራት ሃገራት ብምጥቃስ፡ ኣብ ኤርትራ መሰል ሓሳብካ ምግላጽ፡ መሰል ሰላማዊ ምትእኽካብ፡ መሰል እምነት ኣምልኾን፤ መሰል ምንቅስቓስ፡ ከምዘየለ ይገለጽ። " ሎሚ ንዝኾነ ኤርትራዊ፡ ኣብያተ ማእሰርቲ'ዶ ኣብያተ ትምህርቲ ኤርትራ ይበዝሕ ኢልካ እንተትሓቶ፡ ብሰንኪ ቀጻሊ ተጓንፎ ማእስርቲ፡ ዋላ እውን እቲ ኣሃዝ ልክዕ ኣይኹን፡ እቲ ዝሕተት ሰብ 'ኣብያተ ማእሰርቲ!'
