ኣብ 1991 ዓ.ም ኣብ ምእላይ ስርዓት ደርግ መሪሕ ተራ ዝነበሮ ህወሓት፡ ምስ ሰለስተ ውድባት ተሻሪኹ ልፍንታዊ ገዛኢ ግንባር ኣቚሙ። ቀዳማይ ሚኒስትር ኣብዪ ኣሕመድ ዝነበሮ ፌደራላዊ ሰልፊ ኦህዴድ/ሕጂ ሰልፊ ብልጽግና ኦሮሞ ከኣ ሓደ ካብኦም ነይሩ። ኣብ መንጎ ኣዴፓን ኦህዴድን ዝተፈጥረ ምውዳድ፡ ህወሓት 'ዘይመትከላዊ ልፍንቲ' ኢልዎ ነይሩ። እተን ኣርባዕተ ውድባት ኣብ ውሽጠን ብዙሕ ወጥሪ ስለ ዝነበረን መን ናብ ስልጣን ይምጻእ ኣብ ዝብል እውን ብዙሕ ክትዕ ነይሩወን። ኣብ ምሕደራ ኢህወዴግ ብዝተፈጥረ ቅርታ ብህዝባዊ ናዕቢ ቀዳማይ ሚኒስትር ኣብዪ ኣብ ወርሒ ሚያዝያ 2018 ናብ ስልጣን መጺኡ። ብድምጺ ተሳዒሩ ኣብቲ ልፍንቲ ዝነበሮ ግደ እናተዳኸመ ዝመጽአ ህወሓት፡ ጠቕሊሉ ናብ ትግራይ ክኸይድ እንከሎ፡ ቀዳማይ ሚኒስትር ኣብዪ ኣሕመድ ስልጣን ምስ ሓዘ ድማ ምስ ገዳይም መራሕቲ ህወሓት ምቅዳው ክስኣን ጀሚሩ። ንሱ'ውን፡ ንብዙሓት ኣብ መንግስቲ ፌደራል ዝነበሩ ብዕድመ ዝደፍኡ ሰበ ስልጣን ብጥሮታ ሰንዩዎም። ኣብ ትግራይ ከም ዘሎ ዝግለጽ ብህግሰት ሰብኣዊ መሰላት ተኸሲሱ ብሕጊ ዝድለ ሓላፊ ሃገራዊ ድሕነት ነበር ኣቶ ጌታቸው ኣሰፋ 'ሃቡና፤ ኣይንህብን'፡ ካልእ እቲ ዓብዪ ክልቲኦም መንግስታት ከዋጥጦም ዝጸንሐ ጉዳይ እዩ። መንግስቲ ትግራይን ምሁራት ትግራይን፡ ብጉልባብ ግህሰት ሰብኣዊ መሰላትን ብልሽውናን ኣብ ልዕሊ ተወለድቲ ትግራይ ዘነጻጸረ ማእሰቲ እዩ ዝፍጸም ዘሎ ብምባል ክቃወሙዎም ከለው፡ በዚ ጥፍኣት ህወሓት ንበይኑ ዘይኮነ ከም ኢህወዴግ ኢና ክንሕተተሉ ዝግባእ ይብሉ። ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብዪ ኣሕመድ፡ ነቲ ኣካል እቲ ስርዓት ዝነበረሉ ብህወሓት ዝምእዘን ዝነበረ ናይ 27 ዓመታት ምሕደራ 'ናይ ጸልማት ዝበን' ኢሉ እዩ ዝገልጾ። ካልኦት ኣመራርሓ እተን ዝተረፈ ሰለስተ ውድባት ድማ፡ ገሊኦም ተለኣኣኽቲ ኢና ነይርና እንትብሉ ገሊኦም ብግዕዝይና ዝጥርጠሩ ድማ ምስቲ ሓድሽ ናብ ስልጣን ዝመጽአ ኣካል ስለ ዝዓረዩ ኣይሕተቱን ዘለዉ- ዝብሉ ቅረታት ካብ ፖለቲከኛታት ይስምዑ ነይሮም። ንኢህወደግ ናብ ሓደ ሰልፊ [ብልጽግና] ምቕያር ኣብ ዝብል ሓሳብ ዘጋጠመ ናይ ስነ-ሓሳብ ፍልልይ ካልእ መራሕቲ ህወሓትን ቀዳማይ ሚኒስትር ኣብዪን ዘረሓሐቖም ዛዕባ ነይሩ። ብድሕሪኡ ጉዳይ ምንዋሕ መረጻ መጺኡ። ቤት ምኽሪ ፌዴሬሽን ብሰንኪ ኮቮድ-19 መረጻ ኣናዊሕዎ። መንግስቲ ክልል ትግራይ ከኣ ለበዳ ኮቪድ እናተኸላኸልና ምርጫ ከነካይድ ኢኣነ ክብል ነጺጉዎ። ቀዳማይ ሚኒስትር ኣብዪ "ግደፉ ኣዴታት ከይተንብዑ" ኢሉ ኣጠንቂቑ ነይሩ። ክልላዊ መንግስቲ ትግራይ ግን ኣብ ውሳኔኡ ጸኒዑ መረጻ ምስ ኣካየደ፡ ድሕሪ እቲ ምርጫ ክልቲኦም መንግስታት ንሓድሕዶም ኣፍልጦ ተኸላሊኦም ኣብ ዘይእውጅ ናይ ቃላት ኲናት ጸኒሖም። ወጥሪ ኢትዮጵያ ብኸመይ ምስ ኤርትራ ይተኣሳሰር?
