ንዝብል ሕቶ፡ "ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ዘሎ ኩነታት ንምግምጋም፡ ካብቲ ውሽጣዊ ኩነታት ናይተን ሃገራት [ክንብገስ'ዩ] ዝግባእ" ዝብል ምሁር ሕግን ተጣባቒ ሰብኣዊ መሰላትን ዶክተር ዳንኤል ረዘነ፡ እተን ሃገራት ነናይ ገዛእ ርእሰን ጸገማት ከምዘለወን ይዝርዝር። መንፈስ ሃገራዊ ኣገልግሎት ቅድሚ ናጽነት "ኢትዮጵያ፡ ብዓሌታዊ ጎንጽን ግጭትን፡ ልዕሊ ሓደ ሚልዮን ህዝቢ ተመዛቢሉ ኣብ ብርቱዕ ፖለቲካዊ ቅልውላው ትርከብ ምህላዋ፡ ሶማል ብነብሰ ቕትለታዊ መጥቃዕቲ ኣልሸባብን ሓሓሊፉ ብዘጋጥም ናይ ዓሌት ግጭት፡ ሱዳን እውን ሕጂ ቁሩብ ህድእ ዝበለ ይመስል ኣሎ እምበር ዘሰክፍ ኩነታት እዩ ጸኒሑ፡ ናይ ደቡብ ሱዳን ቅልውላው ኩናት ሓድሕድ፡ ኩሉ ተደማሚሩ ዘሰክፍ እዩ" ይብል ደስበለ ንጸጥታ እቲ ዞባ ክትንትን እንከሎ። ዶክተር ዳኒኤል እውን እቲ ኣብ መንጎ ኢትዮጵን ኤርትራን ንነዊሕ እዋን ዝጸንሐ ዘይምርግጋእ ንኩነታት ሶማል ከምዘጋደዶ ይዛረብ። ምንጪ ስእሊ, DOCTOR DANIEL መግለጺ ስእሊ, ዶክተር ዳንኤል "ኣብ ዝሓለፈ 18 ኣዋርሕ ኣብ ኢትዮጵያ ብለውጢ ዝመጽአ ሓድሽ ቀዳማይ ሚኒስትር መጺኡ ተባሂሉ ብዙሕ ተስፋ ተነቢርሉ ከምዝጸንሐ፡ ሕጂ ስኽን ኢልካ ክረአ እንከሎ ግን እቲ ኩነታት ኣብ ከቢድ ምልክት ሕቶ ኣትዩ'ሎ"ክብል ስግኣቱ ይገልጽ። ኣብቲ ዞባ ዘሎ ጸጥታዊን ፖለቲካውን ኩነታት ንኤርትራ ማዕረ ክንደይ ክጸልዋ ከምዝኽእል፡ ተንታኒ ፖለቲካ ማእከላይ ምብራቕን ቀርኒ ኣፍሪቃን ኣቡሓሽም፡ " ከባቢኻ እንተዘይረጊኡ፡ ኣብ ሓደ ዓዲ ቅልውላው ኣብ ካልእ ዓዲ ድቃስ ክህሉ ኣይከኣልን''ዩ" ይብል። ኣብ ቀጻሊ ፖለቲካዊ ውሽጣዊ ዘይምርግጋኣት ዘላ ኢትዮጵያ ከምኣብነት ዝጠቅስ ኣቡሃሺም፡ እታ ልዕሊ ሚልዮን ዝብዝሒ ህዝባ ናይ ቀርኒ ኣፍሪቃ ዓባይ ሃገር ኢትዮጵያ ከይቀሰነት ከኣ እተን ኣብ ከባቢኣ ዘለዋ ናእሽቱ ሃገራት ጅቡቲ፡ ሶማልያ፡ ኤርትራ፡ ደቂሰን ክሓድራ ይኽእላ እየን ክበሃል ከምዘይከኣል የረድእ። ዞባዊ ለውጢ ክመጽእ እንተኾይኑ ከኣ ኣብተን ሃገራት ቅሳነትን ርግኣትን ክህሉ ኣድላይ ምዃኑ ይዛረብ። ድሕሪ ስምምዕ ኢትዮ-ኤርትራ፡ ዝመጽአ ፖለቲካዊ ለውጢ፡ ኣብ ኤርትራ ፖለቲካውን ቁጠባውን ለውጢታት ክመጽእን ቅዋማዊ ስርዓት ክትከልን ትጽቢት ከምዝነበሮ ዝዛረብ ደስበለ መሓሪ፡ እንተኾነ ይትረፍ እቶም ትጽቢት ዝተገበረሎም ነገራት፡ እቲ ዝተፈረመ ውዕላት ክሳብ ሕጂ ኣብ ግብሪ ክውዕል ከምዘይተራእየ ይገልጽ። እቲ ምኽንያት ወጥሪ ኮይኑ ዝጸንሐ ዝነውሐ ዶባት ምስ ትግራይ - ኢትዮጵያ ዝዳወብ ብምዃኑ ህወሓት ኣግሊልካ ዝፍጠር ሰላምን ምርግጋእን ከምዘየሎ ብምጥቃስ ኣብ ሞንጎ ህወሓትን ፈደራላዊ ማእከላይ መንግስትን ምፍጣጥ ክሳብ ዘሎ እቲ ዝተፈረመ ውዑል ኣብ ግብሪ ንክውዕል ዘለዎ ሻቕሎት ይገልጽ። ዶ/ር ዳኒኤል ብወገኑ፡ እቲ ዕርቀ ሰላም ምስተፈረመ፡ ኣብ ኤርትራ፡ እቲ በዂሩ ዝነበረ ዕዮ ገዛ ክሳለጥ፣ ናይ ፖለቲካ እሱራት ክፍትሑ፣ ናይ ፖለቲካ ሕቶታት ክፍታሕ ትጽቢት ከምዝነበሮ፡ እንተኾነ ግን መንግስቲ ኣብ ምድልዳል ስልጣኑ ጥራሕ ኣድሂቡ ምህላው ይዛረብ። መንግስቲ ኤርትራ፡ ብእንቢታ ህወሓት ንትግባረ ብይን ኮሚሽን ዶባትን ዘይፍትሓዊ እገዳን ተጻቢቡ እንከሎ፡ ከመይ ገይሩ ዘቤታዊ ጉዳያቱ ከሳልጥ ይኽእል ንዝብል ሕቶ፡ ዶ/ር ዳኒኤል " እቲ ናይ ዶብ ሕቶ ቀዳማይ ሚኒስትር ኣብይ ኣሕመድ ብመትከል ደረጃ ክፈትሖ ቅሩብ እየ ስለዝበለ እቲ ዝጸንሐ ምኽንያት ሎሚ ዛንታ ኮይኑ እዩ" ብምባል፡ መንግስቲ ኤርትራ ንለውጢ ዘተባብዕ ስጉምቲ ክወስድ ትጽቢት ከምዝነበሮ ይሕብር። ። መንግስቲ ኢትዮጵያ፡ ነቲ ብኮሚሽን ዶባት ዝተዋህበ ብይን፡ ብዘይ ዝኾነ ይኹን ቅድመ ኩነት ተቐቢለዮ እኳ እንተበለ እቲ ዝነውሐ ዶባት ምስ ክልል ትግራይ ክንሱ፡ መንግስቲ ኤርትራ ነቲ ዕርቀ ሰላም ክቕበል እንከሎ፡ 'ወያነ ጌይም ኦቨር' ኢሉ ስለዝጀመረ፡ መሪሕነት ህወሓት፡ ንህዝቢ ትግራይ ኣለዓዒሉ፡ ዶባት ንኸይምልከት ህዝቢ ኣጎሳጊሱን ኣለዓዒሉን ናዕቢ ብምግባር፡ " ባድመ ናብ ኤርትራ ኣይትኸይድን እያ ኣብዚኣ ደም ክንፋሰስ ኢና፡ ኢሮብ ካብ ኤርትራ ትዓቢ" ዝብል ሰለማዊ ሰልፊ ብምውዳብ፡ ነቲ ናይ ሰላም መንገዲ ይዕንቅፍን ይኾልፍን ኣሎ ንዝበሃል ዘረባ ርእይተኦም ክህብሉ ካብ ዝተሓተቱ ተዛተይቲ፡ ደስበለ መሓሪ፡ ዋላ'ኳ እቲ መስርሕ ሰላም ብመራሕቲ ክልቲአን ሃገራት እንተተፈጸመ፡ እቲ ኣብ ወረቐት ተጻሒፉ ዘሎ ስምምዕ ሙሉእ ዝኸውን ህወሓት እውን ኣብቲ ጉዳይ ተርኡ ብእወታ ምስዝጻወት ምዃኑ የረድእ። መግለጺ ስእሊ, ደስበለ መሓሪ ኣቡሃሺም እውን፡ መንግስቲ ፌደራል ኣብ ልዕሊ መንግስቲ ትግራይ ምሉእ ቁጽጽር ከምዘይብሉ ብምጥቃስ፡ " ድሕሪ እቲ ስምምዕ፡ ነቲ ጉዳይ ዘተግበር ሓደ ኮሚሽን ተፈጢሩ፡ ኣብቲ ከባቢታት ዘለዉ ሰራዊታት ከመይ ገይሮም ይስሕቡ?፣ እቲ ፈንጂ ከመይ ጌርካ ተውጽኦ፡ ዝሕግዝ ካብ ክልቲኡ ሃገራት ዝወጽእ ሓደ ኮሚሽንን ምናልባት ናይ ሕብረት ኣፍሪቃን ሕቡራት ሃገራትን ዝተደገፈ ክኸውን ምተገበአ" ይብል። ኣስዒቡ " ብሰንኪ እቲ ኣብ ኤርትራ ዝጸንሐ ኣይ ሰላም ኣይ ውግእ ዝምኽነ ዝነበረ ማእሰርቲ ….
