ትግርኛ BBC News, ትግርኛናብቲ ትሕዝቶ ቀጽሉ ክፍልታት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት ሊቢያ፡ ኣብ ማይ ኣትያ ብእትወጽእ ማኮረኒ ዝሓልፍ ዘሎ ህይወት 22 ሕዳር 2018 ምንጪ ስእሊ, Getty Images ዞባ ተስፋ፣ ሰላምን ሓበራዊ ዕብየትን ክኸውን ናይ ነዊሕ ዓመታት መስዋእቲ ዝተኸፈሎ ዞባ ምብራቕ ኣፍሪቃ፡ ንዓመታት መገዲ እቶም ተስፋታት ስሒቱ ብዙሓት ዕድላት ክኸስር ጸኒሑ። ሃገራት እቲ ዞባ፡ ሓድ ሕደን ዝኣትውኦ ፖለቲካውን ቑጠባውን ውጥጥ፣ መጥቃዕታት ሓይሊታት ራዕዲ፣ ድርቅን ካልኦትን ድማ፡ ዜጋታተን ካብ ሃገሮም ዝደልዩዎ ምዕሩይ ምሕደራን ሰላማዊ ጉርብትናን ዓንጺሉ፡ ግዳያት ክኾኑ ገይሩ። ጸጥታዊ ምርግጋእ ካብ ዘይብላ ሶማሊያ፣ ኲናት ዘይብላ ግን ድማ፡ ባህርይ ስርዓትን ቑጠባዊ ኩነታትን ካብ ዘይተስተማቕረላ ኤርትራን፡ ገስጋሳይ ቑጠባዊ ዕብየትን ገዚፍ ኣውፋርነት (ኢንቨስትመንት) ትስሕብ 'ማእኸል ማኑፋክቸሪንግ ኣፍሪቃ' ተባሂላ ካብ እትሙገስ ኢትዮጵያን፡ ቑጽሮም ዘይነዓቕ ዜጋታት ብዘይሕጋዊ መገዲ ይስደዱ። ካብዘን ሃገራት ዞባ ምብራቕ ኣፍሪቃ ዝብገሱ፡ ግድላት በረኻ፣ ሰምሰርቲ፣ ጸሓይን ንፋስን፣ ጽምእን ጥምየትን፣ ቁርን ካልእን ዝጸንሖም ስደተኛታት፡ ምድሪ ኤውሮጳ ቅድሚ ምርጋጾም፡ ናብ ሰሜን ኣፍሪቃዊት ሃገር ሊቢያ'ዮም ዝጉዓዙ። ስሩዕ መንግስትን ምርግጋእን ኣብ ዘይብላ ሊቢያ ዝኣትው እዞም ስደተኛታት፡ ዋላ'ኳ ኣብ ሊቢያ ዝጸንሖም እቲ ዝኸፍአ ግፍዒ እንተኾነ፡ ባሕሪ ጥልያን ሰጊርካ ኤውሮጳ ንምእታው ዘላ ብሕታዊት ኣማራጺ ግን፡ እታ ብኲናት ትዓኑ ዘላ ሊቢያ'ያ። ኣብ ክንዲ ስሩዕ መንግስታዊ ምምሕዳር፡ ፖሊስን ዕጡቓትን ኣብ ዝእዝዙዋ ሊቢያ፡ ብርክት ዝበሉ ማእኸላት ግዚያዊ መዕቆቢ ስደተኛታት ኣለዉ። ብተደጋጋሚ ከኣ ሕጽረት ማይን መግብን፣ ኣፋውስን ካልኦት መሰረታዊ ቐረባትን ዝኽሰቶም'ዮም። ልዕሊ 100 ስደተኛታት ኣብ ማያት ሊብያ ጢሒሎም ኢትዮጵያውያንን ኤርትራውያንን ዝርከብዎም ስደተኛታት ካብ መርከብ ምውራድ ኣብዮም ስደተኛታት ካብ ሊብያ ናብ ዉሑስ ቦታ ምግዓዝ ጀሚሮም ኣብዞም ማእኸላት ዝዓቑቡ ስደተኛታት ድማ፡ ብዙሓት ኣብ ሓደ ክፍሊ ክዕጸው ስለዝግበር፡ ብተላገብቲ ሕማማት ዝጥቅዑ፣ ንስነ ኣእምሮኣውን ኣካላውን ማህሰይቲ ዝተቓልዑ፣ ግዳያት ግዱድ ስራሕን ሸቐጥን ዝኾኑ'ዮም። ሕብረት ኤውሮጳ ኣብ ጥልያንን ጀርመንን ኣጋጢሙ ድሕሪ ዝተብሃለ ቅልውላው ስደተኛታት፡ በብግዝኡ ዝበጽሖም ስምምዓት፡ ብቐጥታ ይኹን ብተዘዋወሪ ነቶም ኣብ ባሕሪ፣ ሊቢያን በረኻ ሰሃራን መዓልታት ዝደፍኡ ስደተኛታት ጸልዩዎ'ዩ። ብዙሓት፡ ሊቢያ ንኤውሮጳ ክተስግሮም'ሞ ንዓመታት ይኹን ኣዋርሕ ዝሓለፉዎ መስገደል ሩፍታ ክረክብ ተስፋ ንዝገብሩ ስደተኛታት፡ ኣብታ ሃገር ዘሕልፉዎ ህይወት እናርኣየት ብኣንጻሩ ኤውሮጳ ክኣትው ከምዘይኽእሉ መልእኽታ ተሕልፍ ኣላ። ዳርጋ ኩሎም ድማ፡ ሊቢያ፡ "ኣብ መሬት ዘላ ገሃነም " ክብሉ ይገልጹዋ። "ኣብ ትሕቲ ፈጣሪ ዘይኮነ፡ ኣብ ትሕቲ ፖሊስ ኢና" ኣብ 2014 ካብ ኮሌጅ ማይ ነፍሒ ዝተመረቐ መንእሰይ ዘርኡ ሃይለ፡ ብኣጋ ዕድል ትምህርቲ ድሕረ ምረቓ ረኺቦም፡ ክዓብዪ ካብ ዝደልዩ መናእሰይ ሓደ 'ዩ። ኣይኮነን'ዶ ጽባሕ፡ ኣብ ናይ ሎሚ መዓልቲ ኣብ ዘለዋ ሰዓታትን ደቓይቕን እንታይ ከምዝፍጠር ኣብ ዘይትግምተላ ሊቢያ ኮይኑ'ውን እዛ ዓባይ ናይ ህይወቱ ባህጊ ኣይተፈለየቶን። "ሰኣን ገንዘብን ሰብን ዕድል ትምህርቲ ስኢነ፣ደሃይ ኣካል እቶም ኣብ 2015 ዝተኣሰሩ ወላዲየይ ብምስኣነይ'የ ካብ ሃገረይ ወጺአ" ዝብል ዘርኡ፡ ካብ ሊቢያ መዋጽኦ ክፈጥረሉ ይምሕጸን። "እቲ ኣብ መገዲ ዝገጠመና ጸገማትን ዝጸንሐናን እዚ'ዩ ኢልካ ኣይትዛረበሉን፤ ክትገልጾ'ውን ከቢድ'ዩ። ድሕሪ ሕጂ ዲሞክራስያውን ሰላማውን ህይወት ክረክብ፡ ክመሃር'የ ዝደሊ" ይብል። ፉርጃ ሰርሓ ኣብ ዝተብሃለ፡ ግዝያዊ መጽንሒ ስደተኛታት ዘሎ ዘርኡ፡ ከባቢ 66 ዝኾኑ ትሕቲ ዕድመ ዝርከቡዎም 230 ስደተኛታት ኣብ ሓደ መዳጎኒ ከምዝርከቡ ይዛረብ። ኣብዚ ግዚያዊ መጽንሒ ስደተኛታት፡ ሰብ ብመሳርሒ ኲናት ዘይኮነ፡ ብሕማም፣ ሕጽረት መግብን ሕክምናዊ ረድኤትን ብቐጻሊ'ዩ ዝመውት። ምንጪ ስእሊ, Getty Images ኣብ ሓደ ማእኸል ክሳብ 700 ሰብ ኣብ ዝዕጸዉሉ ሃዋህው፣ መድሃኒት ንምርካብ ዳርጋ ዝናብ ብሓይልኻ ከም ምዝናብ ዓቐብ ኣብ ዝኾነሎም መዳጎኒታት ዝተኸሰተ ሕማም ዓባይ ሰዓል ተወሳኺ ረስኒ እታ ተስፍኣ ኣብ ዝተዓጽወ ገዛ ኮይኑ ዝመናመን ዘሎ ህይወት ስደተኛ ኮይኑ ኣሎ። "ሰብ ብሙሉኡ በዚ ተላጋቢ ሕማም ይጥቃዕ አሎ። ዝሓመመን ዘይሓመመመን ድማ ብሓንሳብ'ዩ ዝዕጾ። ዝበዝሕ ዝመውት ዘሎ ድማ በዚ ሕማም'ዩ። ሓሚምካ ዝወሃበካ ፈውሲ ሓደ ዓይነት'ዩ፤ ፓራስታሞል ጥራሕ" ይብል ዘርኡ። ኤርትራዊ ከም ዶላር'ዩ !
