.ዝቐትለና ኣይንፈልጥን' ኢትዮጵያውያን ስደተኛታት ብኣሽሓት ዝቑጸሩ ኢትዮጵያውያን ኣብ የመን ከምዝተረስዑ ዓለምለኻዊ ትካል ስደተኛታት ገሊጹ ካብ መስከረም 2014 ጀሚሩ ንከተማ የመን ሰንዓ ዝተቖጻጸሩ ዕጡቓት ሑቲ፡ ኣል ጋር ኣብ ዝበሃል ከባቢ ብኣሽሓት ንዝቑጸሩ ኢትዮጵያውያን ስደተኛታት መጥቃዕቲ ከም ዘብጽሑሎም እቶም ስደተኛታት ገሊጾም። እዚ ኣብ ወርሒ ሚያዚያ ዝተፈጸመ ኮይኑ፡ ነቶም ስደተኛታት ኣብ ናይ ጽዕነት መኪና ኣሳፊሮም ናብ ዶብ ስዑዲ ዓረብ ከም ዝወሰዱዎምን ክሃድሙ ኣብ ልዕሊ ዝፈተኑ ሰባት ከም ዝተኮሱን ሂዩማን ራይትስዎች ገሊጹ። ምንጪታት እቲ ትካል ከም ዝብሉዎ'ውን፡ እቶም ዕጡቓት፡ እቶም ስደተኛታት ብኮሮናቫይረስ ተለኺፎም ክኾኑ ይኽእሉ'ዮም ብዝብል ምስምስ ካብ ኣል ጋር ሰጒጎምዎም'ዮም። ዕጡቓት ሑቲ ኮሮናቫይረስ ጉልባብ ብምግባር ብኣሽሓት ዝቑጸሩ ኢትዮጵያውያን ስደተኛታት ካብ ሰሜናዊ የመን ክወጽኡ ገይሮምን ቐቲሎምን ክብል ተሓላቒ ሰብኣዊ መሰላት ሂዩማን ራይትስ ዎች ኣፍሊጡ። ካብቶም ወሃብቲ ርኢይቶ ሓንቲ "ክልተ ሰባት ክሞቱ ርእየ እየ" ኢላ። ካልእ ሂዩማን ራይትስዎች ዘዘራረባ ስደተኛ'ውን፡ "እቶም ዕጡቓት ካብቲ ከባቢ ንክንወጽእ የደፋፉኡና ነይሮም፤ በዚ ምኽንያት ኣስታት 40 ሰባት ክሞቱ ርእየ እየ" ኢላ። ምንጪ ስእሊ, AFP/Getty Images ካብቶም ነቲ ትካል ቃሎም ዝሃቡ 19 ሰባት እቶም 12 ስደተኛታት ክቕተሉ ከለው ዝርኣዩ ኮይኖም፡ ብዝሒ ዝሞቱ ግን ክንደይ ዝኣኽሉ ከም ዝኾኑ ምፍላጥ ኣይተኽኣለን። ኣል ጋር ዝተባህለ ዘይስሩዕ መዳጎኒ ስደተኛታት ኮይኑ ብርክት ዝበሉ ስደተኛታት ዝዕቆቡለ ከባቢ እዩ። ሂዩማን ራይትስዎች፡ ቅድሚ እቲ መጥቃዕቲ ተፈጺምሉ'ዩ ዝተባህለ እዋንን ድሕሪኡን ዘለው ምስሊታት ሳተላይት ብምርኣይ ብውሑድ 300 ቴንዳታት መዕቆቢ ቦታ ዓንዮም ይብል። እቶም ስደተኛታት ካብ ዕጡቓት ሓለዋ ዶብ ስዑዲ ዓረብ ብምህዳም ኣብ ጥቕኡ ኣብ ዝርከብ ሩባ ዝተሓብኡ ኮይኖም፡ ብወተሃደራት ተታሒዞም ናብ 'ወተሃደራዊ ካምፕ' ከም ዝተወሰዱን ኣብቲ ቦታ ንሰዓታት መዓልታት ከም ዝጸንሑን ተዛሪቦም። ምስሊታት ሳተላይት ዝተጠቐመ ሂዩማን ራይትስዎች፡ እቶም ስደተኛታት ተታሒዝናሉ ነይርና ዝበሉዎም ቦታታት ዝርከቡ ካምፕታት ክዕዘብ ክኢሉ'ዩ። እቲ ተሓላቒ ሰብኣዊ መሰላት፡ ኣብ ጂዛን ዝርከቡ 6 ኢትዮጵያውያን ደቂ ተባዕትዮን፣ ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ መወሸቢ ማእከል ዝርከባ 6 ደቂ ኣንስትዮን ዘዘራረበ ኮይኑ፡ ኩሎም ኣብ ቤት ማእሰርቲ ጂዛን ተዳጒኖም ከም ዝጸንሑ ገሊጾም። ሰብ መዚ ሑቲ፡ ነቶም ነዚ መጥቃዕቲ ክፍጸም ዝኣዘዙን ነቲ ቅትለት ዝፈጸሙ ሓላፍነት ብምሽካም ግቡእን ተመጣጣንን መቕጻዕቲ ክብይነሎምን ኣብ ልዕሊ ኣል ጋሃር ዝርከቡ ኢትዩጵያውያን ስደተኛታት ዝፍጸም ዘሎ ሰብኣዊ ግህስት ከጻርይዎን'ውን ጻውዒት ቀሪቡ። መንግስቲ ስዑድ ዓረብ'ውን፡ ብሰራዊት ሓላዋ ዶቡ ኣብ ልዕሊ ኢትዮጵያውያን ስደተኛታት ዝተፈጸመ ዘይሕጋዊ ቅትለት ከጻርዮን፡ ነቶም ነዚ ዘይሕጋዊ ተግባር ዝፈጸሙ ግቡእ መቅጻዕቲ ክብይንን ኣብቲ ሁይማን ራይትስ ዎች ዘውጽዎ ጽሑፍ ሰፊሩ'ሎ። ካብዚ ብተወሳኺ መንግስቲ ስዑድያ ኣብ ልዕሊ ኣሽሓት ኢትዮጵያውያን ስደተኛታት ዝኽተሎ ዘሎ ጃምላዊ ማእሰርቲ ደው ከብሎ ጻውዒት ቀሪቡ ኣሎ። ኣብ 2019 ዝወጽአ ጸብጻብ ከምዝሕብሮ 90 ሚእታዊት ካብቶም ብየመን ኣቢሎም ናብ ስዑድያ ክሰግሩ ዝፍትኑ ስደተኛታት ኢትዮጵያውያን ምኳኖም የነጽር። እቲ ጠንቂ ስደት ኢትዮጵያውያን ኮይኑ ዝግለጽ ቁጠባዊ ጸገማት፤ ደርቅን ግህሰት ሰብኣዊ መሰላትን ኮይኑ ኣብ ዝሓለፈ ዓሰርተታት ዓመታት ብዙሓት ኢትዮጵያውያን ንቀይሕ ባሕሪ ተሳጊሮም ብየመን ናብ ስዑድያ ከምዝኣተዉ ይግለጽ። ኣይኦኤም ኣብ 2019 ጥራይ ኣስታት 140,000 ስደተኛታት ናብ የመን ከምዝኣተዉ ይሕብር። ሁይማን ራይትስ ዎች፡ ኣብዚ መስመር ዘይሕጋውያን ኣሰጋገርትን ሰባት ዝጨውዩ ሰብ መዚ የመንን ነዞም ስደተኛታት ጅሆ ብምሓዝ ስድራ እዞም ስደተኛታት ገንዘብ ንክኸፍሉ ከምዘገድድዎም ሰነዳት ከምዘለዎ ይሕብር። ትጥቀምሉ ዘለኹም መሳርሒ ኣይተቐበሎን። መግለጺ ቪድዮ, ብኣሽሓት ዝቑጸሩ ኢትዮጵያውያን ኣብ የመን ከምዝተረስዑ ዓለምለኻዊ ትካል ስደተኛታት ገሊጹ ተዛማዲ ትሕዝቶ ስዑድ ዓረብ፡ ሰማዒ ዝሰኣኑ ኢትዮጵያውያን ስደተኛታት6 ሰነ 2020 ኣብ ስዑድ ዓረብ ኣብ መፃብቦ ሞት ዝርከቡ ስደተኛታት፡ "ብፍሉይ ክንገብሮ ንኽእል ነገር የለን"25 ሰነ 2020 ዓለማዊ ትካል ስደተኛታት፡ ኣብ የመን ኣሸሓት ኢትዮጵያውያን፡ 'ንሓደጋ ኮሮናቫይረስ ከይሳጥሑ' ሰጊኡ13 ሚያዝያ 2020 ኢትዮጵያውያን ኣብ መጻብብ ዝርከቡላ 'ራጎ' - የመን10 ሚያዝያ 2020 ዜናታት ሕብረት ኣውሮጳ ኣብ ትግራይ ገበናት ኲናት ተፈጺሙ ክኸውን ከምዝኽእል ስክፍትኡ ገሊጹ16 ጥሪ 2021 ቦቢ ዋይን፡ “ንህይወተይን ህይወት በዓልቲ ገዛይን ተጨኒቐ ኣለኹ”ቅድሚ 8 ሰዓታት ስለምንታይ ንፓትሪስ ሉሉምባ ምዝካር ኣድለየ?ቅድሚ 6 ሰዓታት ኣዘራረብቲ ዛዕባታት እናኸረረ ዝመጽእ ዘሎ ጎንጺ ዶብ ኢትዮጵያን ሱዳንን14 ጥሪ 2021 ክልል ኦሮሚያ፡ መምህር ኪቲላ ጉዳታ ስለምንታይ'ዩ 'ተረሺኑ'?12 ጥሪ 2021 3:42 ቪድዮ, ብዛዕባ ፕረዚደንታዊ መረጻ ኡጋንዳ እንታይ ትፈልጡ?, ዕምሪ ፈነወ 3,4212 ጥሪ 2021 ኣብ ኣፍሪቃ ዘሎ መዓልታዊ ዝርገሐ ኮሮናቫይረስ ዘርኢ ሰሌዳ24 መጋቢት 2020 ሱዳን ኣብ መስርሕ ልዝብ ግድብ ሕዳሰ ኣይተሰማመዐትን11 ጥሪ 2021 ምስ ሱዳን ዘሎ ምስሕሓብ ‘ዶብ ናብ ዝነበሮ ተመሊሱ ብሰላም ክፍታሕ ኣለዎ’- ኢትዮጵያ7 ጥሪ 2021 ቦይንግ 737 ነፋሪት ኢንዶኔዥያ ዝወደቐትሉ ከባቢ ተፈሊጡ ተባሂሉ10 ጥሪ 2021 ኣብ ኣብያተ ማእሰርቲ ስዑዲ ዓረብ ዝሳቐዩ ኢትዮጵያውያን፡ መንግስቲ ናብ ዓዶም ክመልሶም ይምሕጸኑ7 ጥሪ 2021 ኣቶ ጃዋር መሓመድ ዝርከቦም ክሱሳት ሎሚ ኣብ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም12 ጥሪ 2021 ብብዝሒ ዝተነበ 1 ላዕለዎት መሪሕነት ህወሓት ትማሊ ናብ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም 2 ኣብ 50 ግዝኣታት ኣመሪካ ብኣጽዋር ዝተዓጀበ ተቓውሞ ከይካየድ ተሰጊኡ 3 ኡጋንዳ፡ ፕረዚደንት ዩወሪ ሙሰቨኒ ከምዝተዓወተ ተገሊጹ 4 ወድብ ኣንጌላ መርክል፡ ሓድሽ ኣቦ መንበር መሪጹ 5 ሕብረት ኣውሮጳ ኣብ ትግራይ ገበናት ኲናት ተፈጺሙ ክኸውን ከምዝኽእል ስክፍትኡ ገሊጹ 6 ኣብ ትግራይ ምሉእ ኣገልግሎታት መብራህትን ስልክን መዓስ ክጅምር ይኸውን?
