ኤርትራ፡ "ምሕታት'ዶ ሓጢኣት'ዩ?" "ኣጋጣሚ ተጠቒምካ ዝግበር ሽርሒ ኣይክሰርሕን እዩ" ባይቶ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራት ብዕለት 14 ሕዳር፡ እቲ ንኣስታት 10 ዓመታት ተነቢሩ ዝነበረ እገዳ ብምሉእ ድምጺ ድሕሪ ምልዓሉ፡ መንግስቲ ኤርትራ "ዘይፍትሓውነት ንምዕራይ ደንጉዩ ዝሓለፈ ውሳነ" ብምባል ገሊጽዎ። "እዚ እገዳ ስለዝተላዕለ ጥራይ፡ መንግስትን ህዝብን ኤርትራ፡ ሓቅን ፍትሕን ንምርካብ ዝገብርዎ ጻዕሪ ኣይከቋርጹን እዮም" ክብል ሚኒስተር ዜና ኤርትራ ኣቶ የማነ ገብረመስቀል ኣብ ትዊተሩ ጽሒፉ። መንግስቲ ኤርትራን፡ ንተግባራት መንግስቲ ኤርትራ ዝቃወሙ ደለይቲ ፍትሒ ኤርትራውያን እቲ እገዳ ዘይፍትሓዊ ምንባሩ ክዛረቡ ጸኒሖም'ዮም። "እቲ እገዳ፡ መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ውሽጢ ሃገር ንዘሎ ግህሰት ሰብኣዊ መሰላት ከይፈትሕ መማኻነዪ ኮይንዎ'ዩ" ዝበለ ኣውዓሎም በራኺ፡ እዚ እገዳ ንህዝቢ ኤርትራ ድኣ'ምበር ኣብ ልዕሊ መንግስቲ ኤርትራ ዘስዓቦ ኣሉታዊ ነገር ከምዘየለ ይዛረብ። ቀጺሉ ኣውዓሎም፡ እቲ እገዳ ንመንግስቲ ኤርትራ "ዓለማዊ ተነጽሎ" ከምዘስዓበሉ ብምሕባር፡ ኤርትራ ናይ ኣፍሪቃ ሰሜን ኮርያ ክሳዕ ምባል ዘብጸሐን፡ ህዝቢ ኤርትራ ረዳኢ ከይረክብ ዝዓንቀፈን እገዳ'ዩ ነይሩ ይብል። ኣብ ኡጋንዳ ዝቕመጥ ብኪዳን ክስመ ዝመረጸ ኤርትራዊ፡ እቲ መንግስቲ ኤርትራ፡ ንዝሓለፉ ዓሰርተ ዓመታት ብዘይውዓሎ ዝወረዶ ቅሉዕ እገዳ ብግዳም ንዝዕዘብ'ዩ ዓሰርተ ዓመታት ዝምሰሎ'ምበር፡ እቲ ተጻብኦስ ኤርትራ ምስ ኢትዮጰያ ብፈደሬሽን ካብ ትቑረን ኣትሒዙ እዩ ዝጀመረ እዩ ይብል። ኪዳነ ኣብ ታሪኽ ኤርትራ ን14 ሕዳር ብኽልተ ዓበይቲ ኣጋጣሚታት ኢና ክንዝክራ ክንነብር ይብል። ሓደን ቀንድን እዚ ንኣስታት 10 ዓመታት ተነቢሩ ዝነበረ እግዳ ብምሉእ ድምጺ ካብ ዝባን ኤርትራ ምልዓሉ ክኽውን እንከሎ፡ እቲ ካልኣይ ፍጻሜ ከኣ 56 ዓመታት ንድሕሪት ተመሊሱ። ንጉስ ሃይለስላሰ ብ14 ሕዳር 1962 ንፈደሬሺን ብሓይሊ ብምፍራስ ንኤርትራ መበል 14 ክፍለ ሃገር ኢትዮጵያ ምዃና ዝኣወጀላ ናይ ጎበጣ ዕለት'ያ። ንጉስ ሃይለስላሰ'ውን እንተኾነ ነቲ ተግባር ብዘይባርኾት ዓበይቲ ሃገራት ክገብሮ ከምዘይክእል ብምሕባር "እምበርዶ ኮነ ኢሎም ኣብ ተመሳሳሊ ዕለት ኣይገበርዎን?" ብምባል ኪዳነ ሕቶኡ የቐምጥ። ምንጪ ስእሊ, MICHAEL TEWELDE መግለጺ ስእሊ, ድሕሪ ዕርቐ ሰላም ኢትዮ ኤርትራ ኣብ መንጎ'ዘን ሃገራት ዕሙር ንግዳዊ ምንቕስቓስ ጀሚሩ'ዩ መንግስቲ ኤርትራ፡ ካብ 1994 ክሳብ 1997 ንዝተጻሕፈን ብሃገራዊ ባይቶ ዝጸደቐን ሃገራዊ ቅዋም፡ ኩናት ዶባት 1998 - 2000 ብምጅማሩ ብምጅማሩን "ወጥሪ ስለዘሎ!" ብምባልን ክሳብ ሕጂ ኣይተግበሮን። ብፍላይ ድሕሪ ዕርቀ ሰላም ኢትዮ ኤርትራ ሃገራዊ ቅዋም ክትግበርን ኣብ ኤርትራ ንቡር ሕጋውን ሰላማውን ምስግጋር ስልጣን ክርእዩ ዝጽበዩ ብዙሓት እዮም። መንግስትና ኣብ ዝጠዓሞን ኣብ ዝማእመኦን ቅዋም ክትግብር እዩ ዝብሉ እውን ኣለዉ። ንኣብነት ኪዳነ "ህዝቢ ኤርትራ ናይ ባዕሉ ሕጊ ዘለዎ፡ ኣብ ጽሑፍን መጽሓፍን ከይተሞርኮሰ ግዝኣተ ሕጊ ዘንግስ ህዝቢ'ዩ" ክብል እንከሎ ኣውዓሎም ግን፡" መሰለይን ግቡአይን ኣብ ዘይፈልጠላ ሃገር ብዘይካ ቅዋም ካልእ እንታይ'ዩ ዋሕሰይ?" ብምባል ሕቶኡ የቐምጥ። ሂዩማን ራይትስ ዎች፡ "ኣብ ኤርትራ ለውጢ ኣይረኣኹን" "በጃኹም'ባ ኣቦና ፍትሑልና" ደቂ ስዩም ጸሃየ መንግስቲ ኤርትራ ነተን ኣብ መወዳእታ 90ታት ዝጀመራ ናይ ብሕቲ ጋዜጣታት ኣብ 2001 ኣጊዱ ንኣዳለውተን ብምእሳሩ ኣብ ኤርትራ ክሳብ ሕጂ ብዘይካ እተን ብመንግስቲ ዝውነና፡ ናጽነት መራኸቢ ብዙሃንን ሕትመት ተዓጊቱ'ዩ ዘሎ። "እዘን ኣብ 2001 ዝተዓጸዋ ጋዜጣታት፡ ህዝብን መንግስትን ኤርትራ ኣብ መዋጥር እንከሎ ንሃገር ከዕኑን ክፈላልን ዝኽእል ትሕዝቶ ኣብ ገጻተን የስፍራ ስለዝነበራ፡ ብደገ ዝምወላ ንካልእ አዕናዊ ተግባር ዝተዋፈራ ጋዜጣታት'የን ነይረን ኢለ እየ ዝኣምን" ይብል ኪዳነ። ኣውዓሎም ሙሳ፡ ግን ህዘቢ ሓበሬታ ናይ ምርካብ ደረት ዘይብሉ መሰል ከምዘለዎ ብምሕባር፡ "መንግስቲ፡ እቲ ንሱ ክስማዕን ክንበብን ዝደልዮ ነገር ጥራይ ኣብ ማዕከናቱ ብምቕራቡ፡ "ህዝቢ ካብ ዝተፈላለያ ማዕከናት ኣማራጺ ሓሳብ ናይ ምውሳድ መሰሉ ተነፉግዎ ምህላዉ የረድእ። መንግስቲ ከምኡ ብምግባሩ እተን ዓይኒ ህዝቢ ከንቁሓ ጀሚረን ዝነበራ ናይ ብሕቲ ጋዜጣታት ኣብ 2001 ዓጽዩ 2001 ንኣዳለውተን ምስዋሩ መርኣያ ምንፋግ መሰል ሓበሬታ እዩ ይብል። ጸብጻብ ሂዩማን ራይትስ ዎች፡ ኤርትራ ኣብ መሰል ናጽነት ሕትመት ኣብ ድሕሪት ካብ ዝስርዓ ሃገራት ዓለም ሓንቲ ምዃኑ እዩ ዝሕብር። ኣብ 1994 ዝጀመረ ሃገራዊ ኣገልግሎት፡ ንኹሉ ኤርትራዊ ዜጋ ዝምልከት ሃገራዊ ግቡእ ኮይኑ፡ ሽዱሽተ ወርሒ ኣብ ወተሃደራዊ ታዕሊም ዓመት ከኣ ኣብ ልምዓታዊ ስራሓት ከገልግል ዝሓትት እዩ። ድሕሪ ናይ 18 ኣዋርሕ ኣገልግሎት ግን ክጣየስ እዩ ዝግበኦ። ካብ ቀዳማይ ክሳብ ራብዓይ ዙርያ እውን ተጣይሶም ነይሮም። ኣብ 1998 ሓሙሻይ ዙርያ ሃገራዊ ኣገልግሎት ክፋነዉ ኣብ ዝቀራረቡሉ ዝነበሩ እዋን ኲናት ኢትዮ ኤርትራ ስለዝጀመረ ግን ወግዓዊ ምፍናው ሃገራዊ ኣገልግሎት ደው ኢሉ ክሳብ ሕጂ ምጥያስ የሎን። ምንጪ ስእሊ, Anadolu Agency መግለጺ ስእሊ, መራሕቲ ኤርትራን ኢትዮጵያን ኣብ ስዑድያ ዋና ጽሓፊ ሕቡራት ሃገራት ኣንቶንኦ ጉተረዝ ኣብ ዝተረኸበሉ ውዕል ሰላም ተፈራሪሞም 16 መስከረም 2018 "ሓሙሻይ ዙርያ ንኣብነት ን23 ዓመታት ኣብ ከርትተ ኣለዉ" ዝበለ ኣውዓሎም፡ እቶም ኣብ ብረታዊ ተጋደሎ ንልዕሊ 20 ዓመት ዘገልገሉ ግን ክኣተው እንከለው ብውሕዱ መራሕቲ ብርጌድ እዮም ነይሮም። ሓሙሻይ ዙርያ ሃገራዊ ኣገልግሎት ግን መራሒ በጦሎኒ ዝበጽሐ እውን የሎን ብምባል ምጉቱ የቕርብ። "ሃገራዊ ኣግልግሎት ሃገር ዘውሓሰ ወለዶ'ዩ" ዝብል ኪዳነ ብወገኑ፡ ሃገራዊ ኣገልግሎት እንተዘይነብር ልዑላዊ ኤርትራ ኣብ ሓደጋ ምወደቐ ይብል። መንግስቲ ኤርትራ ክሳብ ሕጂ ቁጽሩ ሰራዊቱ ዘይቀነሰሉ ምኽንያት፡ ምስ ኢትዮጵያ ኣብ ኣይሰላም ኣይኲናት ስለዝነበረ'ዩ፡ ሕጂ ግን ናብ ምሉእ ሰላም ገጽና ንኸይድ ስለዘለና ሰራዊት በብመስርዑ ምፍናው ኣይክተርፎን'ዩ፡ ቅድም ግን ምሉእ ምትእምማን ክመጽእ ኣለዎ" ብምባል ርእይቶኡ ይገልጽ። መንግስቲ ኤርትራ ዝኽተሎ ዘሎ ገደብ ግዜ ኣልቦ ሃገራዊ ኣገልግሎት ሓደ ካብ ጠንቂ ስደት መንእሰያት ኤርትራ ምዃኑ'ዩ ዝንገር። "ንኣብነት ኣብ 2001 ሃገራዊ ቅዋም ክትግበር ስለዝሓተቱ ኣብ ትሕቲ ቐይዲ ዝኣተዉ ላዕለዎት ሓለፍቲ ክሳብ ሕጂ ሃለዋቶም ኣይፍለጥን እዩ" ዝበለ ኣውዓሎም ጉዳይ ፖለቲካውያን እሱራት መፍትሒ ከይተረኸቦ ኣብ ኤርትራ ምሉእ ሰላም ክህሉ እዩ ኢልካ ምሕሳብ ዕሽነት'ዩ ይብል። "እቲ ርእሰ ነገር ቅዋም ስለዝኾነ ንቕድም ንሱ ኣብ ተግባር ይውዓል" ብምባል ቅዋም ሓደ ካብ መፍትሒ ኩሉ ሽግራት ኤርትራ ምዃኑ የቐምጥ። " ጉጅለ 15 ኣብ ጽንኩር እዋን ንሃገር መሾንቆቓ ስለዘእተዉላ መንግስቲ ኣብ ሰዓቶም ግቡእ ፍርዶም ክህቦም'ዩ" ዝበለ ኪዳነ መንግስቲ ክሳብ ሕጂ ዘይተግበሮ ኣብ መኸተ ስለዝነበረ ጥራይ እዩ። " ህዝባዊ ግንባር፡ መዓስ እንታይ ይገብር ዝፈልጥ ውድብ'ዩ" ይብል። እቲ ምስ ኢትዮጵያ ዘጋጠመ ኲናት ዶባትን ግዳማዊ ተጻብኦን ብፍላይ ድማ እገዳ፡ ንመንግስቲ ኤርትራ ካብ ዕዮታቱ ክዓናቕፍዎ ከምዝጸንሑ ብተደጋጋሚ ክግለጽ ጸኒሑ እዩ። ምስ ኢትዮጵያ ዝነበረ ኣይሰላም ኣይኲናት ብምዕራፉን ብባይቶ ጸጥታ ተነቢሩ ዝነበረ እገዳ ምልዓሉን፡ ተወንዚፉ ዝጸንሐ ሕቶ ቅዋም፡ ሕቶ መሰል ሕትመት፡ ሃይማኖታዊ ናጽነት፡ ገደብ ግዜ ሃገራዊ ኣገልግሎትን ምፍታሕ ፖሎቲካዊ እሱራትን ዝኣመሰሉ ነገራት ክፍጸም ብዙሓት ዝጠልብዎ ዘለዉ ሕቶታት እዩ። ነዚ ብዝምልከት ኣውዓሎም፡ "እቲ ዝጸንሐ ምኽንያት ተኣልዩ ስለዘሎ ብሕጂ እንታይ ክመጽእ እዩ ሓቢርና ክንርእዮ ኢና" ክብል እንከሎ ኪዳነ ግን "ኣብ ሓደ ግዜ ዝኸውን ነገር የለን፡ መንግስቲ ከከም ኣገባቡ ከተግብሮ'ዩ" ይብል። ተዛማዲ ትሕዝቶ ዶክተር ዳንኤል ረዘነ: "ጉዳይ ሰብኣዊ መሰላት ኤርትራ ክርሳዕ ይድለ ኣሎ" ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ዋና ከተማ ኦስተርያ ቬና፤ ብፔን ኦስተርያ፡ ኣብ ጉዳይ ኤርትራ ዝዝቲ ኣኼባ ከምዝተገበረ፡ ኣብቲ ኣኼባ ንፔን ኤርትራ ወኪሉ ዝተሳተፈ ሓደ ካብ መስረትቲ ፔን ኤርትራን ኣባል ማሕረሰብ ሕጊ ኤርትራውያን: ዶክተር ዳንኤል ረዘነ ሓቢሩ።16 ሕዳር 2018 ዜናታት ሕብረት ኣውሮጳ ኣብ ትግራይ ገበናት ኲናት ተፈጺሙ ክኸውን ከምዝኽእል ስክፍትኡ ገሊጹ16 ጥሪ 2021 ቦቢ ዋይን፡ “ንህይወተይን ህይወት በዓልቲ ገዛይን ተጨኒቐ ኣለኹ”ቅድሚ 7 ሰዓታት ስለምንታይ ንፓትሪስ ሉሉምባ ምዝካር ኣድለየ?ቅድሚ 6 ሰዓታት ኣዘራረብቲ ዛዕባታት እናኸረረ ዝመጽእ ዘሎ ጎንጺ ዶብ ኢትዮጵያን ሱዳንን14 ጥሪ 2021 ክልል ኦሮሚያ፡ መምህር ኪቲላ ጉዳታ ስለምንታይ'ዩ 'ተረሺኑ'?12 ጥሪ 2021 3:42 ቪድዮ, ብዛዕባ ፕረዚደንታዊ መረጻ ኡጋንዳ እንታይ ትፈልጡ?, ዕምሪ ፈነወ 3,4212 ጥሪ 2021 ኣብ ኣፍሪቃ ዘሎ መዓልታዊ ዝርገሐ ኮሮናቫይረስ ዘርኢ ሰሌዳ24 መጋቢት 2020 ሱዳን ኣብ መስርሕ ልዝብ ግድብ ሕዳሰ ኣይተሰማመዐትን11 ጥሪ 2021 ምስ ሱዳን ዘሎ ምስሕሓብ ‘ዶብ ናብ ዝነበሮ ተመሊሱ ብሰላም ክፍታሕ ኣለዎ’- ኢትዮጵያ7 ጥሪ 2021 ቦይንግ 737 ነፋሪት ኢንዶኔዥያ ዝወደቐትሉ ከባቢ ተፈሊጡ ተባሂሉ10 ጥሪ 2021 ኣብ ኣብያተ ማእሰርቲ ስዑዲ ዓረብ ዝሳቐዩ ኢትዮጵያውያን፡ መንግስቲ ናብ ዓዶም ክመልሶም ይምሕጸኑ7 ጥሪ 2021 ኣቶ ጃዋር መሓመድ ዝርከቦም ክሱሳት ሎሚ ኣብ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም12 ጥሪ 2021 ብብዝሒ ዝተነበ 1 ላዕለዎት መሪሕነት ህወሓት ትማሊ ናብ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም 2 ኣብ 50 ግዝኣታት ኣመሪካ ብኣጽዋር ዝተዓጀበ ተቓውሞ ከይካየድ ተሰጊኡ 3 ወድብ ኣንጌላ መርክል፡ ሓድሽ ኣቦ መንበር መሪጹ 4 ኡጋንዳ፡ ፕረዚደንት ዩወሪ ሙሰቨኒ ከምዝተዓወተ ተገሊጹ 5 ሕብረት ኣውሮጳ ኣብ ትግራይ ገበናት ኲናት ተፈጺሙ ክኸውን ከምዝኽእል ስክፍትኡ ገሊጹ 6 ኣብ ትግራይ ምሉእ ኣገልግሎታት መብራህትን ስልክን መዓስ ክጅምር ይኸውን?
