ትግርኛ BBC News, ትግርኛናብቲ ትሕዝቶ ቀጽሉ ክፍልታት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት መንሽሮ ኣብ ሰኔጋል፡''ሕክምና መንሽሮ ንምግባር ዝነበረኒ ኩሉ ሸይጠ'' 27 ሕዳር 2019 መግለጺ ስእሊ, ''ዝተረፈኒ ነገር የብለይን። በዓል ገዛይ 'ውን ሞይቱ እዩ፤ ንተወሳኺ መርመራ ዝኸውን ገንዘብ የብለይን።'' '' ብጣዕሚ ክቡር እዩ። እዚ ክጅምር ከለኹ ዝነበረኒ ኩሉ ክሸይጥ ተገዲደ'' ትብል ብሕማም ካንሰር ዝተጠቕዐት ኣዋ ፎሎረንስ። ''ዝተረፈኒ ነገር የብለይን። በዓል ገዛይ 'ውን ሞይቱ እዩ፤ ንተወሳኺ መርመራ ዝኸውን ገንዘብ የብለይን" ክትብል'ውን ትዛረብ። እዛ ነባሪት ርእሰ ከተማ ሰኔጋል፡ ዳካር፡ ዝኾነት ሰራሕተኛ መንግስቲ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ሕክምና መንሽሮ ማህጸን ገይራ ነይራ። መንሽሮ ኣብ ኣፍሪካ እናዓበየ ዝመጽእ ዘሎ ጸገም ጥዕና ኮይኑ፤ ሰኔጋል ድማ ኣብ ሆስፒታላት መንግስቲ ዝግበር ሕክምና ጨረር (ኬሞቴራፒ) ብምድጓም ኣገልግሎት ሕክምና ንምምሕያሽ እትፍትን ዘላ ሃገር እያ። ንመንሽሮ ኣእሙሮ ዝከላኸል ቫይረስ ኣውስትራልያ መንሽሮ ኣፍደገ ማህፀን ትንኪ መንግስቲ ብናይጡብን ካልእ ዓይነት መንሽሮ ንዝተጠቕዓ ደቂ ኣንስትዮ መድሓኒት ብነጻ ከምዝህብን፡ ዋጋ መድሓኒታት ካልኦት ዓይነታት መንሽሮ ድማ ክሳብ 60 ምኢታዊት ከምዝንክን ኣፍሊጡ ኣሎ። ገለ ንጎናዊ ሳዕቤናት ሕክምና ጨረር ዝሕክሙ መድሓኒታት'ውን ክሽፍን ምዃኑ ዳይረክተር ሆስፒታላት መንግስቲ ካዲ ምባየ ሲላ ንቢቢሲ ተዛሪቡ። እንተኾነ ካንሰር ብዙሕ ግዘ ክንዮ ጨረር ዝተሓላለኸ ሕክምና ዝጠልብ እዩ። እዚ ድማ ነቲ ሕክምና ዝወጽእ ዋጋ ክቡር ክኸውን ገይሩ እዩ። '' ሓዱሽ ጎማ ከም ምግዛእ እዩ። መኪናኻ ንኽትንቀሳቐስ ብተወሳኺ ነዳዲ፣ መገድን መዘወሪ ፍቓድን የድልየካ'' ይብል ዳይረክተር ምንቅስቓስ ዓለማዊ ጥዕና ጡብ ዶክተር ቤን ኣንደርሰን። መግለጺ ስእሊ, ኣዋ ፍሎረንስ ናይጡብን ካልእ ዓይነት መንሽሮን ኣብ ትሕቲ ሳህራ ኣብ ዝርከባ ሃገራት ኣፍሪካ እቶም ቀንዲ ሞት ዝኾኑ ዓይነታት ሕማም እዮም። እንተኾነ ካብ ቀረባ እዋን ጀሚሩ እዩ ምክልኻልን ምቁጽጻርን እዞም ሕማማት ጉዳይ ማሕበራዊ ጥዕና ተገይሮም ክውሰዱ ጀሚሮም። ኣብ ገለ ሃገራት ዝላብዑ ዘይተላገብቲ ሕማማት ብሚልዮን ንዝቑጸሩ ሰባት ናብ ድኽነት ከምዘቃልዕዎም ውድብ ጥዕና ኣለም ኣብ 2011 ኣ.ኣ ገሊጹ ነይሩ። ብዛዕባ መንሽሮ ዘሎ ግጉይ ብሂላት ዝርገሐ መንሽሮ ኣብ ሰኔጋል ዝተለመደ ዓይነት መንሽሮ፡ ናይ ማህጸን (17̇.8%)፡ ጡብ (16.7%)፡ ፐሮስቴት(9.1%)፡ ከብዲ (5.2%) ኣብ 2018 ዝተመዝገቡ ሓደሽቲ ረኽሲታት መንሽሮ፡ 10549 ካብ 16 ሚልዮን ብዝሒ ህዝቢ ኣብ 2018 ብሕማም መንሽሮ ዝተመዝገበ በዝሒ ሞት፡ 7581 ክሳብ ቀረባ እዋናት ሓለዋ ጥዕና ኣደታት ኣፍሪቃ ኣብ ግዘ ዘይህቡ ሕማማት፣ ተመሓላለፍትን ምስ ጥንሲ ተተሓሒዞም ኣብ ዝመጹ ሕማማትን ዘተኮሩ እዮም ነይሮም። ብምኽንያት ድኹም ኣመጋግባ፣ ኣካላዊ ምንቅስቓስ ዘይምግባር፣ ምጥቃም እጽን ትምባኮን ሸከም መንሽሮ ኣብቲ ኣህጉር እናዓበየ መጺኡ። መንሽሮ ካብ ምርመራ ጀሚሩ ክሳብ ሕክምንኡ ድጎማ ክግበረሉ ከምዘለዎ ኣብ ዳካር-ሰኔጋል ካብ ዝርከቡ ውሑዳት ሰብ ሞያ ሓደ ዝኮነ ዶክተር ማማዱ ድዮፕ ይገልጹ። ኣብ ሰኔጋል ሕክምና ጨረር ከባቢ 250 ዶላር፡ መጥባሕቲ ድማ 330 ዶላር ይውድእ። እዚ ከኣ እቲ ሕሙም ክሳብ 1600 ዶላር ዝሓትት ምርመራታት ምስ ኣካየደ እዩ። ከም ፍሎረንስ ንዝኣመሰላ ብወርሒ ካብ 80 ዶላር ዘይበልጽ ኣታዊ ዘለወን ኣዝዩ ክባር እዩ። እቲ ሓዱሽ ኣካይዳ ግን ከምኣ ንዝበላ ክሕግዝ ከምዝኽእል ፍሎረንስ ትገልጽ። እንተኾነ ክብደት እቲ መስርሕ ህጹጽ መድሓኒት ምስ ዘድሊ ከመይ ከምዝግበር ሰለዘይትፈልጥ ገለ ስክፍታታት ኣለዋ። ክሰዐ፡ ''ልዕሊ ምትካኽ፡ ንሕማም መንሽሮ የቃልዕ'' ሕጽረት ሓበሬታ ''መጀመርያ ነቲ ክፍሊት ምስ ረአይኹዎ ምብካይ ጀሚረ። ክኸፍል ዓቅሚ ከምዘይብለይ ነቲ ዶክተር ነጊረዮ'' እትብል ፍሎረንስ፡ ክሕግዝዋ ምስዝኽእሉ ኣብ ምክልኻል መንሽሮ ዝሰርሑ ትካላት ከምዘራኸባ ትዛረብ። ''ሕክምና ጨረር ኣዝዩ ከቢድ እዩ። ነቲ ሕክምና ደጊመ ከምዘይወስዶ ክነግረኒ ይመርጽ። ጎናዊ ሳዕቤኑ ስቓይ ኣለዎ፤ ጽቡቕ መግቢን ፍረታትን ክትምገብ ኣለካ፤ ነዚኦም እትረኽበሉ መገዲ እንተዘይ ሃልዩ ግን ከቢድ እዩ'' ትብል። መንግስቲ ሰኔጋል ከምዚ ይበል እምበር፡ በቲ ሕማም ዝተጠቕዓን እቲ ሕማም ከምዘለዎም ከይፈለጡ ብዙሕ ዝሳቐዩን ሰባት ኣብታ ሃገር ከምዘለዉ ዶክተር ድኦፕ ይዛረብ። ብሓፈሻ ኣብ ድኻታት ሃገር ዘሎ ናይ ሓሙሽተ ዓመት ካብ መንሽሮ ናይ ምድሓን መጠን፡ ካብ 10 ክሳብ 20 ምኢታዊት እንትኾን ኣብ ዝማዕበላ ሃገራት ግን ካብ 80 ክሳብ 90 ምኢታዊት ከምዝበጽሕ ውድብ ጥዕና ዓለም ይገልጽ። ካብቶም ቀንዲ ምኽንያታት ድማ ሕጽረት ሓበሬታ ብዛዕባ ብኣጋ ዝረኣዩ ምልክታት ሕማም መንሽሮ ሕጽረት ሕክምና ወይ ዝተጋገየ ሕክምና ካብ ማእከላት ሕክምና ዘሎ ርሕቐት ልዑል ዋጋ ሕክምናን መድሓኒትን ገሊኦም እዮም እንተኾነ እቲ ኣብ ሃገራት ኣፍሪካ ዘሎ ቀንዲ ጸገም፡ ኣብ ምግፋሕ መንሽሮ ትኽክለኛ ሓበሬታ ዘይምህላዉ እዩ። እዚ ድማ ሓንፈጽቲ ፖሊሲ ክፍትሹን መፍትሒ ክውስዱን ኣጸጊሙሎም እዩ። ሴኔጋል ሕክምና መንሽሮ ጡብ ብናጻ ክትህብ እያ ሲሶ ረኽሲታት ካንሰር፡ እቶም ቀንዲ መንቀሊ ዝኾኑ ነገራት ብምትራፍ ክንከላኸሎም ከምእንኽእል ዶክተር ባራንጎ ይገልጽ። መብዛሕተአን ሃገራት ኣፍሪካ ትምባኾ ንምክልኻል ዘኽእሉ ውጥናት ብምውጻእ መንሽሮ ንምክልኻል ስጉምቲታት ጀሚረን ከምዘለዋ ዝገልጽ ዶክተር ባራንጎ፡ ሕማማት መንሽሮ ማህጸን ንምክልኻል ዘኽእሉ ናይ ምምያ ስራሕቲ ይካየዱ ከምዘለዉ ሓቢሩ። ኣብ መብዛሕተአን ሃገራት ኣፍሪካ ልሙድ ዝኾነ ሕማም መንሽሮ ማህጸን፡ ብኽታበትን ምመያን ምክልኻል ከምዝከኣል ውድብ ጥዕና ዓለም ይገልጽ። ሃገራት ኢትዮጵያ፣ ቦትስዋና፣ ደቡብ ኣፍሪካ፣ ዚምባብወ፣ ሰኔጋልን ማላዊን ነቲ ሕማም ንምክልኻል ዘኽእል ክታበት ኤችፒቪ ዘተኣታተዋ ሃገራት እየን። እቲ ዝበዝሕ ገንዘብ ግንዛበ ኣብ ምፍጣር፣ ሰባት ፈለምቲ ምልክታት ሕማም መንሽሮ ክርድኡ ኣብ ምግባርን ጥዕንኡ ዝተሓለወ ኣመጋግባ ክህልዎም ኣብ ምምሃርን እንተዝውዕል፡ ብዙሕ ህይወት ምድሓን ከምዝከኣል ሰብሞያ ይዛረቡ። ተዛማዲ ትሕዝቶ ሓኪም መንሽሮ ጡብ፡ ንባዕላ ግዳይ`ቲ ሕማም ኮይና ዶክተር ሊዝ፡ ናይ ጡብ መንሽሮ ከምዘለዋ ምስፈለጠት፡ ተስፋ ብምቑራጽ ነቲ ን20 ዓመታት ተማሂራ ዘጥረየቶ ሞያ ክትገድፎ ተደናዲና።14 ጉንቦት 2019 ዜናታት ሕብረት ኣውሮጳ ኣብ ትግራይ ገበናት ኲናት ተፈጺሙ ክኸውን ከምዝኽእል ስክፍትኡ ገሊጹ16 ጥሪ 2021 ቦቢ ዋይን፡ “ንህይወተይን ህይወት በዓልቲ ገዛይን ተጨኒቐ ኣለኹ”ቅድሚ 7 ሰዓታት ስለምንታይ ንፓትሪስ ሉሉምባ ምዝካር ኣድለየ?ቅድሚ 6 ሰዓታት ኣዘራረብቲ ዛዕባታት እናኸረረ ዝመጽእ ዘሎ ጎንጺ ዶብ ኢትዮጵያን ሱዳንን14 ጥሪ 2021 ክልል ኦሮሚያ፡ መምህር ኪቲላ ጉዳታ ስለምንታይ'ዩ 'ተረሺኑ'?12 ጥሪ 2021 3:42 ቪድዮ, ብዛዕባ ፕረዚደንታዊ መረጻ ኡጋንዳ እንታይ ትፈልጡ?, ዕምሪ ፈነወ 3,4212 ጥሪ 2021 ኣብ ኣፍሪቃ ዘሎ መዓልታዊ ዝርገሐ ኮሮናቫይረስ ዘርኢ ሰሌዳ24 መጋቢት 2020 ሱዳን ኣብ መስርሕ ልዝብ ግድብ ሕዳሰ ኣይተሰማመዐትን11 ጥሪ 2021 ምስ ሱዳን ዘሎ ምስሕሓብ ‘ዶብ ናብ ዝነበሮ ተመሊሱ ብሰላም ክፍታሕ ኣለዎ’- ኢትዮጵያ7 ጥሪ 2021 ቦይንግ 737 ነፋሪት ኢንዶኔዥያ ዝወደቐትሉ ከባቢ ተፈሊጡ ተባሂሉ10 ጥሪ 2021 ኣብ ኣብያተ ማእሰርቲ ስዑዲ ዓረብ ዝሳቐዩ ኢትዮጵያውያን፡ መንግስቲ ናብ ዓዶም ክመልሶም ይምሕጸኑ7 ጥሪ 2021 ኣቶ ጃዋር መሓመድ ዝርከቦም ክሱሳት ሎሚ ኣብ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም12 ጥሪ 2021 ብብዝሒ ዝተነበ 1 ላዕለዎት መሪሕነት ህወሓት ትማሊ ናብ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም 2 ኣብ 50 ግዝኣታት ኣመሪካ ብኣጽዋር ዝተዓጀበ ተቓውሞ ከይካየድ ተሰጊኡ 3 ኡጋንዳ፡ ፕረዚደንት ዩወሪ ሙሰቨኒ ከምዝተዓወተ ተገሊጹ 4 ወድብ ኣንጌላ መርክል፡ ሓድሽ ኣቦ መንበር መሪጹ 5 ሕብረት ኣውሮጳ ኣብ ትግራይ ገበናት ኲናት ተፈጺሙ ክኸውን ከምዝኽእል ስክፍትኡ ገሊጹ 6 ኣብ ትግራይ ምሉእ ኣገልግሎታት መብራህትን ስልክን መዓስ ክጅምር ይኸውን?
