ትግርኛ BBC News, ትግርኛናብቲ ትሕዝቶ ቀጽሉ ክፍልታት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት ደቂ ኣንስትዮን ስነፍልጠትን፡ ንድሑር ኣተሓሳስባት ዝሰዓራ ተመራመርቲ 22 ሓምለ 2019 ምንጪ ስእሊ, Schmidt Futures/BBC/NovoNordisk/Getty እዘን ደቂ ኣንስትዮ ኣብ ቅድሚኤን ንዘጋጠምወን ማሕለኻታት ብትብዓት ሰጊረን ኣብ ዓውዲ ሳይንስ (ስነፍልጠት) ዓለምና ስመን ክጽዋዕ ዝገበራ እየን። ጀማሪት ወይ ገዲም፡ ፕሮፌሰር ቤል በርኔል ቅድሚ 50 ዓመታት ንፐልሳር [ማግኔታዊት ኒውትሮን ኮኸብ] ዝረኸበት'ያ። ደቂ ኣንስትዮ ናብ ዓውዲ ሳይንስ ብምምጻእ ተሳትፎ ክገበራ'ውን ዝተፈላለዩ ጻዕርታት ብምክያድ ትፍለጥ። ብ1950ታት ኣብ ሰሜናዊ ኣየርላንድ ገና ተመሃሪት ኮይና፡ ንሳ'ውን ልክዕ ከም ካልኦት ደቂኣንስትዮ፡ ሳይንስ ክትመሃር ኣይተፈቐደላን። በዚ ምኽንያት ከኣ ወለዳን ካልኦት ሰባትን ተቓውሞኦም ከስምዑ ጀሚሮም። ንጋንታ ደቂ ተባዕትዮ እተሰልጥን 'እንኮ' ጓል ኣንስተይቲ ኤርትራዊት ኤልሳ ገብረየሱስ፡ ቀባኢት ረቂቕ ጥበብ ፆታዊ ትንኮያ ንዝፈጸመላ ሓለቓ ብምቅልዓ ዝተኣሰረት ሰበይቲ ኣብቲ እዋን ደቂ ተባዕትዮ ናብ ቤተ-ፈተነ ሳይንስ ክለኣኹ ከለዉ ደቂ ኣንስትዮ ተመሃሮ ግን ነቲ ዕድል ይረኽባ ዘይምንባረን ትዝክር። "ኣዋልድ ናብ ሓዳር ኣትየን ዓራት ከመይ ይንጸፍ ክመሃራ ጥራይ ይግበር ነይሩ" ትብል። ምንጪ ስእሊ, Colin McPherson መግለጺ ስእሊ, ዴም ጆክሊን ቤል በርኔል ኣብዚ ሕዚ እዋን ኣብ ዩኒቨርሲቲ ኦክስፎርድ ብፕሮፌሰርነት 'ኣስትሮፊዚክስ' ሞያዊ ፍልጠታ ኣብ ምስግጋር ትርከብ። ደቂ ኣንስትዮ ናብ ሳይንስ ብምምጻእ እጃመን ክፍጽማ ብእትገብሮ ምትብባዕ ድማ ሽልማታት ክትረክብ ኪኢላ'ያ። ንሳ ከም እትብሎ፡ ደቂ ኣንስትዮ ኣብ ሳይንስ ዘለወን ተሳትፎ ዝተሓተ ክኸውን ዝኸኣለ፡ ብምኽንያት ድሑር ኣተሓሳስባታት'ምበር ብቑዕ ኣእምሮ ብዘይምሓዘን ኣይኮነን። ንደቂ ኣንስትዮ ብዛዕባ ሳይንስ ክትምዕድ ከላ "ኣይትደሓላ፤ ቅረባ፤ ብዕቱብ ስርሓ ቆራጻት ከኣ ኩና" ትብል። መራሒት መጸናዕቲ፡ ዶክተር ኒኮላ ቢር ኣብ ሳይንስ ዘለዋ ድልየት ግዜ ቁልዕነታ'ዩ ዝጅምር። ኣብቲ እዋን ሓደ መምህራ ማዕበል ድምጺ ከመይ ከም ዝመስል ዘረድኣሉ መገዲ፡ ካብ ሕልንኣ ዘይጠፍእ ተዘክሮኣ እዩ። ሩዝ ኣብ ልዕሊ ወረቐት ብምግባር ንኢሽተይ ስፒከር [መጉልሕ ድምጺ] ተጠቂሙ'ዩ ነቲ ሳይንሳዊ ባህርያት ከረድኦም ፈቲኑ። እዚ ድማ ካብ ሕልንኣ ከም ዘይጠፍአ ትዛረብ። ካብ ኣባላት ስድርኣ ቀዲማ ዩኒቨርሲቲ ዝኣተወት ንሳ'ያ። ብባዮኬሚስትሪ ቀዳማይ ዲግሪኣ ምስ ሓዘት ኣብ ዝተፈላለዩ ዩኒቨርሲቲታት ብምእታው ፍልጠታ ኣማዕቢላ። ምንጪ ስእሊ, NovoNordisk መግለጺ ስእሊ, ዶክተር ኒኮላ ቢር ኣብ ኦክስፎርድ ማእከል መጽናዕቲ ኖቮ ኖርዲክ ሓላፊት ክፍሊ ትምህርቲ 'ዲስከቨሪ ባይሎጂን ፋርማኮሎጂን' ኮይና ትሰርሕ። ደቂ ኣንስትዮ ዋላ'ኳ ኣብ መሪሕነት ዘለወን ቦታ ዝተገደበ ይኹን፡ ንሓድሕደን ክተሓጋገዛ ከም ዝግባእ ትኣምን። ብዝሰርሓኣ ነፋሪት በረራ ዝጀመራ ደቡብ ኣፍሪቃውያን ተመሃሮ "ኣብ ክንዲ ነቲ ዝተለመደ ድሑር ኣተሓሳስባ፡ ክንድዝከኣለን ናብ መሪሕነት ንክመጽኣ ስሙር ጻዕሪ ምግባር ኣገዳሲ ከም ዝኾነ እሓስብ" ክትብል ትዛረብ። ንድሑር እምነታትን ኣተሓሳስባታትን ክትቃለስ ወትሩ ድልውቲ ከም ዝኾነት እትገልጽ ዶክተር ኒኮላ፡ ነቶም ማሕለኻታትን ቅድመ-እማረታትን ምስባር ከም ዝከኣል ዘለዋ ጽኑዕ እምነት ተረድእ። ዘይድፈር ዝደፈረት: ግላዲስ ጌቲች ግቲች ኣብ ሓደ ኣኼባ "መሃንዲስ [ኢንጂኔር] ኣይትመስልን" ካብ ዝተብሃለትሉ እዋን ጀሚራ፡ ኢንጂነር ከመይ ክመስል ከም ዘለዎ ንምፍላጥ ዘይተሓለለ ጻዕሪ ከም ዝገበረት ትዛረብ። መካኒካል ኢንጂነሪንግ (መካኒካዊ ምህንድስና) ተጽንዕ ኣብ ዝነበረትሉ ንግጉይ ኣተሓሳስባታትን እምነታትን ብትሪ ትቃለስ ነይራ። ዘይድፈር ወይ ዘይከኣል ዝመስል ነገር ዝደፈረት ክትኸውን ድማ ድልየት ነይርዋ። ኣብ ኬንያ ተመሃሪት መካኒካል ኢንጂነሪንግ ኣብ ዝነበረትሉ እዋን ንሳ ካብ ሸሞንተ ደቂ ኣንስትዮ ሓንቲ ነይራ። ምንጪ ስእሊ, Schmidt Futures መግለጺ ስእሊ, ግላዲስ ጌቲች "ዝበዝሑ ምሳና ይመሃሩ ዝነበሩ ደቂተባዕትዩ ንሕና ክንወጾ ከም ዘይንኽእል ይሓስቡ ነይሮም" ክትብል ነቲ ዝነበረ ኩነታት ትዝክር። ኮይኑ ግን ንትምህርታ ብምውዳእ ቀዳማይ ዲግሪ ረኺባ። ኣብዚ ሕዚ እዋን ኣብ ዩኒቨርሲቲ ኦክስፎርድ ብምህንድስና 'ኤሮስፔስ' ፒኤችዲ ትውድእ ኣላ። ናይ ሸምዲት ሳይንስ ፌሎውሺፕ 2019 [ኣብ ሳይንስን ኢንጂነሪንግ ናይ ዶክትሬት ዕድል ትምህርቲ ዝህብ ፕሮግራም] ተዓዋቲት ብምዃን ትምህርታ ትከታተል ኣላ። ብኸም ፕሮፌሰር ቤል በርኔል ዝበላ ደቂኣንስትዮ ዝተነቓቕሐት ጌቲች፡ ንሳ'ውን ንሓደሽቲ ደቂኣንስትዮ መሃንዲሳት ኣብ ምትብባዕ ከም እትሰርሕ ተዛሪባ። "ዝኾነ ሰብ ሓድሽ መገዲ ክደሊ ከም ዘለዎ ምእማነይ ንቕድሚት ክቕጽል ገይሩኒ። ንኻልኦት ሰባት መገዲ ንምጽራግ ጉዕዞ ክንጅምር ኣለና" ትብል። ካልኦት ኣሰራ ዝስዕባ ደቂ ኣንስትዮ ከም ዝህልዋ እምነታ ገሊጻ። ዶክተር ሜጋን ዊለር ዓለምና ንዘጋጥምዋ ብድሆታት ብኸመይ ክትሰግሮም ትክእል?
