ሞትን ምምዝባልን ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ነሓሰ ዝተጋደደ ጎንፂ ዘተኣናገደት ከተማ መኢሶ፡ ከምኡ ዓይነት ምውጣጥ ክትርኢ ነመጀመርታኣ ኣይኮነን። ብ1997 ዓመተ ምሕረት ኣብ ዝተኻደ ህዝበ ውሳነ ኣብ ከባብታት መኢሶን ቦርዳዴን ብዓሰርተታት ኣሽሓት ዝቝፀሩ ሰባት ንክመዛበሉ ዘገደደ ጎንፅታት ኣጋጢሞም ይብል ፀብፃብ ፕሮጀክት አይ.ዲ.ፒ ። ኣብ 2005 ድማ፡ ኣብ ከባቢ ሞያሌ ኣብ ዝተወልዐ ጎንፂ ክልቲኦም ብሄራት፡ ልዕሊ 20 ሽሕ ዜጋታት ተመዛቢሎም ንኬንያ ምእታዎም ማሕበር ቀይሕ መስቀል ኬንያ ኣፍሊጡ ነይሩ። ኣብቲ እዋን'ቲ ከም መንቀሊ እዚ ጎንፂ ኾይኑ ዝተገልፀ ኣብ ሞንጎ ማሕበረሰብ ኦሮሞ ቦረናን በጋሪ ሶማሌን ጎንፂ መጋሃጫ መሬት ምፍጣሩ እንትኸውን፡ እዞም ጎንፅታት ኣብ ብሄር ዘድሃቡ ከም ዝኾኑ እውን ተሓቢሩ እዩ። ኣብ ዝሓለፉ ኣዋርሕ ለካቲትን መጋቢትን ኣብ ከባብታት ነገሌን ቦረናን ጥራሕ ልዕሊ ሓደ ሚእቲ ሰባት ግዳያት ሞት ከም ዝኾኑ፡ ሓደ በዓል ሞያ በይነመንግስታት ልምዓት ምብራቕ ኣፍሪቃ (ኢጋድ) ንጋዜጣ ዘ ጋርድያን ተዛሪቦም ነይሮም። ኣብቲ እዋን'ቲ ቀዳማይ ሚኒስትር ኢትዮጵያ ኣይተ ኃይለማርያም ደሳለኝ ንቤት ምኽሪ ተወከልቲ ህዝቢ ኣብ ዘስመዕዎ ዘረባ መንቀሊ'ቲ ጎንፂ ብሄር ተንከፍ እዩ እንተዘይበሉ እውን ብጋህጺ (መጋሃጫ) መሬትን ማይን ከምዝተልዓሉ እውን ኣይተዛረቡን። የግዳስ ንሹመኛታት ፖለቲካ እዮም ወቒሶም። 5.
