ትግርኛ BBC News, ትግርኛናብቲ ትሕዝቶ ቀጽሉ ክፍልታት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት ዓወትታት ኤርትራውያን ተቐዳደምቲ ብሽክለታ፡ ቀደምን ሎምን 29 ጥሪ 2019 ምንጪ ስእሊ, Mewael Mehansho መግለጺ ስእሊ, ደው ካብ ዝበሉ፡ የማነ ቴድሮስ፡ ቢንያም ያሬድ፡ ዮናስ ዘካርያስ፡ ብንያም በርሀ፡ ስብሓት ኣስመሮም፡ ዳኒኤል ኣበበ፡ ዘርእዝጊ ወልደግዮርጊስ፡ ዮሴፍ ኣለምሰገድ፡ ኣቶ የማነ ነጋሲ፡ ደሳለኝ ነጋሽ፡ ሳምሶን ሶሎሞን፡ ኮፈ ካብ ዝበሉ ሚኪኤል ዘካርያስን ሳምኤል ዘካርያስ ንህዝቢ ብራዚል ኵዕሶ እግሪ ኣብ ቅድሚት ዝስራዕ ዓይነት ውድድር ክኸውን እንከሎ፡ ኵዕሶ ስክዒት እንክልዓል'ውን ኣመሪካውያን እዮም ኣብ ቅድሚት ዝስርዑ፡ ኤርትራውያን ከኣ ብቅድድም ብሽክለታ ክልዓሉ ብዙሕ ግዜ ይስማዕ'ዩ። ኤርትራውያን፡ ንብሽክለታ ኣካል ኣገደስቲ ንዋት ቤት ገይሮም ካብ ዝሕዝዎ ዘመን ሓሊፉ'ሎ። ኣብ 1910 ብሓደ ወተሃደር ጣልያን ናብ ኤርትራ ከም ዝተኣታተወት ዝዝረበላ ብሽክለታ፡ ኣብዚ ሰዓት እዚ ብዙሓት ኣብ ዝባና ተሓንጊሮም ኣብ 'ፖንድዩም' ደይቦም ስም ሃገሮም ከጸውዑ ባንዴራ ሃገሮም ከንበልብሉን ብዙሕ ግዜ ተራእዮም'ዮም። ዙር ጋቦን፡ ሃገራዊት ጋንታ ኤርትራ ቀዳመይቲ ኮይና ውድድራ ዛዚማ ቅድድም ብሽክለታ ዋንጫ ኣፍሪቃ ብዓብላልነት ኤርትራ ተዛዚሙ ቅድድም ብሽክለታ ኤርትራ ካብ 1936-2011 ዝብል መጽሓፍ ዝደረሰ፡ ኣብ 2013 ሓላፊ ቴክኒክ ሃገራዊ ፌደረሽን ብሽክለታ ኤርትራ ከምኡ ከኣ ካብ 2004 ክሳብ 2014 ኣካያዲ ቅድድም ብሽክለታ 'ማውንቴይን ባይክ' ዝነበረ መዋእል መሃንሾ ከምዚ ይብል። "1910 ኣብ ባጽዕ ንብሽክለታ ዝተኸልከለ ምዃኑ ዝሕብር 'ታቤላ' ስለ ዝተረኸበት ብሽክለታ ኣብ ኤርትራ ካብቲ እዋን ጀሚራ ኣብ ኣገልግሎት ትውዕል ምንባራ ከም መረጋገጺ ክውሰድ ይክኣል እዩ።" ምንጪ ስእሊ, Mewael Mehansho መግለጺ ስእሊ, ኣብ 1985 ኣብ ዓመታዊ ውድድር መላእ ኢትዮጵያ ዝተዓወተት ጋንታ ኤርትራ ኣብ 2004 ከምኡ ድማ 2005 ብዙሓት ናብ ኩናት ስለዝኸተቱ፡ ኣብ ኮርሶ ኤርትራ ብዙሕ ሓርጎጽጎጽ ነበረ። ኣብቲ እዋን፡ መዋእል መሃንሾ "ቅድድም ብሽክለታ ኤርትራ ፍውሲ የድለዮ ኣሎ" ዝብል ጽሑፍ ኣብ ጋዜጣ ሓዳስ ኤርትራ ጽሒፉ። "ድሒረ'ውን 'ንኺድ ናብ ቀዳሞት' ዝብል ንሕሉፍ ታሪኽ ብሽክለታ ኤርትራ ዝነግር ጽሑፋት ከሕትም ምስ ጀመርኩ ኣኪብካ ምሉእ መጽሓፍ ዘይትገብሮ ዝብል ሓሳብ ካብ ሰባት ስለዝመጸኒ ብዕቱብ ክሕዞ ጀሚረ" ብምባል ነዛ ካብ 1936 ጀሚራ ንታሪኽ ብሽክልታ ኤርትራ እተዘንቱ መጽሓፉ ከም ዘዳለዋ ይዛረብ። ስለዝኾነ፡ ታሪኽ ቅድድም ብሽክለታ ኤርትራ እንክልዓል ናብ ሰላሳታት ከይተመለስካ ነዚ ሕጂ ዘለዎ ደረጃ ምትንታን ዝክኣል ኣይኮነን ይብል መዋእል። ኤርትራ ኣብ ትሕቲ መግዛእቲ ጣልያን ኣብ ዝነበረትሉ ኣሃዱ ኢሉ ዝጀመረ ቅድድም ብሽክለታ ኤርትራ፡ ኣብ 1937 ብደቀባት ኤርትራ እትምወል ጋንታ ቅድድም ብሽክለታ ኤርትራውያን ክትምስረት ከምዝከኣለት ድማ የዘንቱ። "ጋንታ ዓንደማርያም፡ ጋንታ ወልደሚካኤል ኣስመሮም (በርበረ)፡ ጋንታ ካሕሳይን ሰለስቴና ሓቢርና ኣንጻር ጥልያናውያን (ኤርትራ ዋላ እኳ ኣብ ትሕቲ ምምሕዳር እንግሊዝ እንተነበረት፡ ብሽክለታ ዝወዳደሩ ግን ኢጣላውያን እዮም ነይሮም) ዘይንገጥም ብዝብል ሓሳብ ኣብ 18 ሕዳር 1951 ድሕሪ ምርድደኦም 26 መጋቢት 1952 ጋንታ ኣፍሪቃ ተመስሪታ" ይብል መዋእል። "ኣብ ምምስራት ጋንታ ኣፈሪቃ ኣቶ ወልድኣብ ወልደማርያም'ውን ሓደ ሚእቲ ሽልንግ ከምዘዋጽኡን፡ ኣብ 1952 ብደረጃ ጋንታ፡ 'ጋንታ ኣፍሪቃ' ቀዳመይቲ ክትወጽእ እንከላ ብውልቂ ክኣ ወልደሚካኤል ኣስመሮም (በርበረ) ተዓዊቱ" ይብል። ሊግ ሃገራት እንታይ ኢዩ?
