መካትዒ ዶብ ኣብ ኢትዮጵያ ብስፍሓታ መሪሕ ዝኾነት ክልል ኦሮሚያ፡ ካልኣይ ኮይና ምስ እትስራዕ ክልል ሶማሌ ዘራኽብ 1410 ኪ.ሜ ዶብ ኣለዋ። እዚ ዶብ ግን፡ ሕዚ ዝወነንኦ ቅርፂ ካብ ዝሕዛ ንደሓር፡ ጎንጽ ርሒቕዎ ኣይፈልጥን። ነቲ ምውጣጠ ፈቲሕካ ወሰናት ንምፍላይ ብምዕላም፡ ብ1997 ዓ.ም ካብ 400 ኣብ ዝዛይዳ ቀበሌታት ህዝበ ውሳነ ተኻይዱ ነይሩ። ብመሰረት'ቲ ህዝበ ውሳነ ልዕሊ 80 ቀበሌታት ኣብ ትሕቲ ምምሕዳር ክልል ኦሮሚያ ክፀንሓ እንተተወሰነ'ኳ ዶብ ናይ ምጥራር ስራሕ ግን ተግባራዊ ከይኮነ እዩ ፀኒሑ ። እዚ ድማ በብእዋኑ ንዝለዓሉ ጎንፂታት መጋደዲ ምዃኑ ኣይተረፈን። መራሕቲ እተን ክልላት ንተግባራውነት'ቲ ህዝበ ውሳነ ዝሕግዝ'ዩ ዝተብሃለሉ ስምምዕ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ሚያዝያ ተፈራሪሞም ነይሮም። ስምምዕ ኣብ ዝተፈረመሉ እዋን ርእሰ ምምሕዳር ክልል ኦሮሚያ ለማ መገርሳ "ዓብዪ ዓወት" ከምዝተረኸበ እንትገልፁ፤ ርእሰ ምምሕዳር ክልል ሶማሌ ኣብዲ መሓመድ ብወገኖም፥ "ኣብ ሞንጎ ክልቲኦም ኣሓት ውድባት ዳግማይ ጎንፂ ኣይክህሉን'ዩ" ኢሎም ነይሮም። ኣብቲ እዋን እቲ ጥረራ ዝምልከተን ዝተበሃላ ብሓፈሻ ሸውዓተ ዞባታት፣ ኣብ ውሽጢ 33 ወረዳታት 147 ቀበሌታተትን ምዃኖም መንግስታዊ ጋዜጣ ኢትዮጵያን ሄራልድ ፀብፂቡ ነይሩ። ብመሰረት እዚ ድማ ኣብ ዞባ ምብራቕ ሃረርጌ ክልል ኦሮምያ ንክመሓደሩ ካብ ሞንጎ ዝተወሰኖም 68 ቀበሌታት፡ ናይ 48 ዝኣኽሉ ስራሕቲ ጥረራ እናተሳለጠ ምዃኑ፡ መንግስቲ እቲ ክልል ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ነሓሰ ኣፍሊጡ ነይሩ። 2.
