ትግርኛ BBC News, ትግርኛናብቲ ትሕዝቶ ቀጽሉ ክፍልታት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት ብዘበናዊ ጥበብ ፒያኖ ዝጻወታ ኢትዮጵያዊት ፈላሲት 19 ሰነ 2018 "ዝና ኣብዚ ዓለም ከቶ ኣይደልን'የ፡ ስመይ ግን ኣብ ሰማይ ክመዝገበልይ እደሊ'የ።" እማሆይ ጽገ-ማርያም ስምይቲ ፕያኖ ዝጻወታ ኢትዮጵያዊት ፈላሲት'የን። ኣብ ሰሜን ኢትዮጵያ፡ ጊሸን-ማርያም ዝበሃል ገዳም፡ ካብ ሰበን ርሒቐን፡ ከም ባሕታዊት ካብ ኣጕድአን ንቤተ-ክርስትያን፡ ካብ ቤተ-ክርስትያን ድማ ንኣጕድአን እናተመላለሳ፡ ምስ ጸሎቱ፡ እኳ ድኣ ጥራይ እግረንን ኣብ ንእዲ እናደቀሳን፡ ንዓሰርተ ነዋሕቲ ዓመታት ነብሰን ብምሕራም ኣሕለፍኦ። ኣብ'ዚ እዋን'ዚ እማሆይ ጽገ-ማርያም ኣዝየን ብዕድመ ደፊአን ኣብ እየሩሳሌም'የን ዝነብራ። ኣብ ሓንቲ ጸባብ ብመዘከርታታት ኢትዮጵያ ዝመልአት ክፍሊ'የን ዝነብራ። እወ፡ ክፍለን ብኣሳእልን መንፈሳዊ ቅብኣታትን፡ ቴፕ-ካሴታትን (ናይ 70'ታት ተክኖሎጂ)፡ ካብ ቍኒን-ንቍኒን ዝተጠምተሙ ናስትሮታት፡ ሰንደቕ-ዕላማ ኢትዮጵያ፡ ዝተጸፍጸፈ ቃናታት-ሙዚቃ ዝተጻሕፍዎ ወረቓቅቲ (ድርሰት ሙዚቃ) ዀነ ግላዊ መዘከርታታት'ዩ መሊኡ። ብዓቢኡ፡ እቲ ክፍለን በታ ንዕምረን ሙሉእ ዘሳለየተን ፒያኖን ዓራተንን'ዩ ተዋሒጡ። እማሆይ ኣብ ትምህርቲ ዓለም እማሆይ ጽገ-ማርያም ገብሩ ብ1923 ካብ ርኹባት ስድራ-ቤት'የን ተወሊደን። ብንእስነተን ከኣ ከም ሙዝቀኛ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኣዝየን ውርይቲ ነበራ - እኳ ድኣ ኣብ ቅድሚ ንጉስ ሃይለ ስላሴ ምርኢት ዘቕረባ ሙዚቀኛ'የን። "ኣቦይ፡ ብንእሽቶይ፡ ናብ ቤተ-መንግስቲ ሒዙኒ ክኸይድ ይዝከረኒ" ይብላ እማሆይ። "ንንግስቲ ዘውዲቱ ክረኽበን፡ ኣብ ማዕሪኤን ድማ ወራስ-ዓራት፡ ልዑል ተፈሪ መኰነን፡ ደው ኢሎም ይዝከረኒ" ኢለን ወሰኻሉ። እማሆይ፡ ምስ ሓብተን፡ ንመጀመርያ ጊዜ ሓንቲ ካብተን ንኽመሃራ ንወጻኢ ዝተላእካ ኢትዮጵያውያን ነበራ። "ብባቡር ካብ ኣዲስ ኣባባ ንጅቡቲ ምስ ወረድና፡ ካብኡ ድማ ብመርከብ ንኤውሮጳ ተጓዕዝና - ወርሒ ምሉእ ዝወሰደ ጕዕዞ" እናበላ የዘንትዋ። ኣብ ስዊዘርላን ንመጀመርያ ጊዜ ሓደ ሙዚቃዊ-ምርኢት ይርእያ'ሞ - ሓደ ዓይነ-ስዉር ዘቕረቦ - እቲ ምርኢት ኣብ ልበን ተሰሪጹ ተረፈ። ኣብቲ ዝነብራሉ ዝነበራ ሓዳሪ ቤት ትምህርቲ ንመጀመርያ ጊዜ ምስ ፕያኖን ቫዮሊንን ተፋለጣ፣ ፍቕሪ ሙዚቓ ብኡ ኣቢሉ ተኣታተወን። ብጠርበሽበሽ ጀሚረን ድማ ኣብቲ ዝማዕበለ ደረጃ በጽሓ። ሽዑ ጓል ሸሞንተ ዓመት'የን ነይረን። ካልእ ዓለም ርእየን ንዓዲ ምስ ተመልሳ ንዓለም-ኣዲስ ኣበባ ሓቘፍኦ። ኣብቲ እዋን'ቲ ኣዲስ ኣበባ ዉዕዉዕቲ፡ ጭው ዝበለት ርእሰ-ከተማ ነበረት። እማሆው ድማ ውዕይቲ፡ ምጭውቲ፡ ምስኡ ኸኣ ጓል ርኹባት ስለ ዝነበራ ንህይወተን ብፍስሃ ይዕወታሉ ነበራ። ማራኺ ፍሽኽታ ኣብ ገጸን፡ ቅዲ-ኣምጽኦ ክዳውንቲ ኣብ ዝባነን ተኸዲነን ምስ ኣዝማድ እንዳ ንጉስ ላዕልን ታሕትን ይብላ ነበራ። "ንምዃኑ ፍልልይ ወድን ጓልን እንታይ'ዩ?" እናበላ ነቲ ዘጋጥመን ዝነበረ ወጽዓ ሕብረተ-ሰብ ዝምክት፡ማዕርነት-ጠቀስ ሕቶታት ብርእሰ-ተኣማምነት ኣልዒለን ይሓታ ነበራ። ምንጪ ስእሊ, DA ሕንቁቕ ናብራ እማሆይ "ሓደ መዓልቲ 'ጽላሎት ሓዘነይ' ዘርእስታ ናይ ጥልያን ደርፊ ብፒያኖ ንጃንሆይ ክደርፈሎም እዝክር" እናበላ የዕልላ። " ንሶም ከኣ 'እዚ ህያብ ኣምላኽ'ዩ' ክብሉኒ'ውን ይዝከረኒ" ይብላ። ብ1936፡ ሙሶሊኒ ንኢትይጵያ ክወርር ምስ ኣወጀ ህይወተን ግልብጥብጥ ኣቶዎ። ሰለስተ ኣባላት ቤተ-ሰበን ተቐትሉ፣ ንሰን ግን ምስ ስድርአን ኣምለጣ። ኣብ ጥቓ ሳርዲንያ ዝርከብ ደሴት ንሓጺር እዋን ተቐመጣ። ንሃገር ምስ ተመልሳ፡ ንሓዘነን ብምብዳህ ኣብ ናይ ሙዚቓ ዓለመን ብቆራጽነት ተመልሳ። ኣብቲ እዋንቲ፡ መዕለበጢት፡ ዓቕሊ ገይረን ከኣ ኮፍ ክብላ ዝኽእላ ሰብ ኣይነበራን፣ ከምኡ ስለ ዝነበራ፡ መኪና ዝዝውራ፡ ብፈረስ ዝጋልባ ዉጽእቲ ጓል ኣዲስ ኣበባ'የን ነይረን። ኣይጸንሓን ከኣ፡ ኣብ ስራሕ-ዓለም ክኣትዋ ስለ ዝደለያ፡ ወኸሳ ናብ ጃንሆይ ብምእታው ኣብ ወጻኢ-ጕዳያት ስራሕ ተዋህበን፣ ደቂ'ስትዮ ናይ ስራሕ ዕድላት ይንፈገን ኣብ ዝነበረሉ እዋን ከም ጸሓፊት ኰይነን ኣገልገላ። እናሰርሓ ካብ ናይ ሙዚቃ ዓለም ግን ኣይረሓቓን፣ ድሕሪ ክልተ ዓመት ንካይሮ ብምኻድ ትምህርተን ክቕጽላ ዕድል ረኸባ። "ፒራሚድ ኰነ ዉሕጅ ናይል እናርአኹ ተሓጕሰ ትምህርተይ ክከታተል ጀመርኩ" ይብላ እማሆይ። ሽዑ ሓሙሽተ ሰዓታት ንመዓልቲ ፒያኖ፡ ኣርባዕተ ሰዓታት ድማ ናይ ቪዮሊን ልምምድ እናገበራ ንኽልተ ዓመት ይመሃራ ነበራ። ክላሲካዊ ሙዚቃታት ናይ በይቶቨን፡ ሹበርት፡ ሞዛርት ብምጽዋት ይለማመዳ ነበራ። "ኣዝየ ዝፈትዎ ዝነበርኩ ግን ሽትራውዝ'ዩ" ይብላ እማሆይ። ብናይ ሙዚቃ ትምህርተን እናማዕበላ ይኺዳ'ምበር እቲ ሙቘት ካይሮ ክጻወርኦ ኣይከኣላን፣ ጥዕና'ውን ኣይረኸባን። ብኡ ምኽንያት ድማ ንኣዲስ ኣበባ ክምለሳ ተገደዳ። ምንጪ ስእሊ, BAZ RATNER ሃንደበታዊ ሕማም ንኣዲስ ኣበባ ምስ ተመልሳ ኮፍ ኣይበላን፣ ንለንደን ተወሳኺ ናይ ሙዚቃ ትምህርቲ ክቐስባ ማህደረ-ትምህርቲ ረኸባ - ኣብቲ "ሮያል ኣካዳሚ ኦፍ ምዩዚክ" ዝበሃል ህቡብ ማእከል-ሙዚቃ። ማህደረ-ትምህርቲ ይርከባ'ምበር ብዘይተፈልጠ ምኽንያት ንዓዲ-እንግሊዝ ንክኸዳ ስለ ዝተኸልከላ ሽዑ ህይወተን ንቅጽበት ተለወጠ። ደንጸወን ከኣ!
