ኣይተ መረሳ፡ ሓደ፡ ኢትዮጵያ ብታሪኻ ጸገም ህንጸት ሃገር ዘለዋ'ያ። ናይ ብዙሓት ሃገር ስለዝኾነት እቲ ሃገራዊ ህንጸት ኣብ ኢትዮጵያ ቅቡልነት ከይረኸበ፡ ዘየሰማምዕ ኾይኑ'ዩ። ኣብዚ፡ ነቲ ሓድነታን ቅቡልነታን ዝፈታተኑ ሰለስተ ፖለቲካዊ ኣተሓሳስባታት ኣለዉ። እቲ ሓደ ኣተሓሳስባ፡ እቲ ናይ ምግንጻል ኣተሓሳስባ'ዩ። እዚ ናይ ባዕልና ሃገራዊ ናጽነት ክህልወና ኣለዎ ዝብል'ዩ። በቲ ካልእ ከኣ፡ ብዙሕነት ሓደጋ ስለዝኾነ፡ ኢትዮጵያ ሓደ ብሄር፣ ሓደ ቋንቋ፣ ሓደ ህዝቢ'ያ ክተተኣናግድ ዝግባእ ዝብል እቲ ናይ ምቕላጥ (ኣተሓሳስባ ምጭፍላቕ ብሄራዊ መዓርነት) ዝበሃል ፖለቲካዊ ኣተሓሳስባ ኣሎ። ኢትዮጵያ ብሰለስተ ፖለቲካዊ ኣተሓሳስባታት ጸገም ህንጸት ሃገር ዘለዋ'ያ ነዊሕ ታሪክ ኣለና፤ ሕገ መንግስታዉን ዲሞክራስያዉን ባህልን ግና የብልናን ጻዉዒት ሽግግር መንግስቲ ምግባር ኣድላዪ'ዩ ፖለቲካ ትግራይ ኣብ ዓርሰ ምሕደራ ዝተሞርኮሰ'ዩ ተስፋና ኣብቲ ኣብ ከተማ ኣስመራ ንሰልፊ ዝወጽእ ህዝቢ ኤርትራ'ዩ ኣብ ማእኸል ድማ፡ ክልቲኦም ጫፋት ምስ ነባራዊ ኩነታት ኢትዮጵያ ኣይኸዱን ዝብል ተምሃሮ ዝፈጠርዎ ፖለቲካዊ ኣተሓሳስባ ፌደራሊዝም እንትኾን፡ ብዙሕነት ከየተኣናገድኻ ሃገራዊ ሓድነት ምምጻእ ኣይከኣልን ዝብል (ናይ ትግራይ ፖለቲካዊ ኣተሓሳስባ ይበሃል) ኣሎ። እዚኦም ኩሎም ዘይምቅዳዎም፡ ኢትዮጵያ ናይ ቅቡልነት ጸገም ዘለዋ ሃገር ክትኸዉን ገይሮማ'ዮም። ንዝሓለፉ 27 ዓመታት ፖለቲካዊ መሪሕነት ኢትዮጵያ ሒዙ ዝጸንሐ ስርዓት ፌደራሊዝም፡ ሕገ መንግስታዉን ፖለቲካዊ ኣፍልጦ'ኳ እንተተውሃቦ፡ ኣብቶም ዝሓለፉ ክልተ ሰለስተ ኣርባዕተ ዓመታት ግና ነዚ ህልዉና ብዝፈታተን መልክዑ፡ እቲ ፌደራላዊ ኣተሓሳስባ ካብ ቤተ መንግስቲ ዝወጽአ'ዩ ዝመስል። ኢትዮጵያ ምግንጻልን፡ ኢትዮጵያ ምግንጻል'ዉን ኣይፍቀድን ዝብሉ ክልቲኦም ናብቲ ቤተ መንግስቲ ኣትዮም ኣለዉ። እቲ ፌደራላዊ ኣተሓሳስባ ግን ንግዝኡ ይኹን ንሓዋሩ ተዳኺሙ ኣሎ ክበሃል ይከኣል። ካልእ፡ ኢትዮጵያ ናይ ቑጠባዊ ዓቕሚ ጸገም ኣለዋ። ብዙሕ ዝተምሃረ ስራሕ ዝደሊ ሓይሊ ኣለዋ። መንግስቲ ግና ስራሕ ክፈጥረሉ ኣይክኣለን። ዋላ'ኳ እቲ ቑጠባ እንተዓበየ፡ ነቲ ዘሎ በዝሒ ህዝቢ ክምግብ፡ ስራሕ ክፈጥር ዓቕሚ ዘይብሉ መንግስቲ ኮይኑ ተረኺቡ'ዩ። እቲ ዓመጽ መጀመርታ ክጅምር እንከሎ ማስተር ፕላን ኣዲስ ኣበባን ስእነት ስራሕን ምኽንያት ነይሮም። ብዋናነት ግና፡ እቲ መንእሰይ ስራሕ ብዝሰኣነ ቑጽሪ፡ ኣብ መንግስቲ ዘለዎ ቕቡልነት እናደኸመ ስለዝኸይድ፡ ብብሄር ክውደብን፡ ስራሕ ስኢነ ዘለኹ ተጋሩ ወይ ካልኦት ስለዝወሰዱዎ'ዩ ናብ ዝብል ምንቅስቓስ ክኣቱን ካልኦት ብሄራት ከም ጸላኢ ጌርካ ምርአይን ምሽምቓቕን ይርአ ኣሎ። ሓላፍነት ብብቕዓት'ዶ ብፆታዊ ማዕርነት?
