ትግርኛ BBC News, ትግርኛናብቲ ትሕዝቶ ቀጽሉ ክፍልታት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት ናብራ ኤርትራውያን ተቐማጦ ከተማ ሚላኖ ኢጣልያ 9 ሓምለ 2019 ደቂ ሰባት ኣብ ቀጻሊ ምንቅስቓስ እዮም ዝነብሩ። እንተስ ብኩናትን ህውከትን ተገዲዶም፡ እንተስ ንዝሓሸ ናብራን ህይወትን ብፍታዎም፡ ወይ ንዝለዓለ ትምህርቲ ንፍልጠት ወይ ንዝሓሸ ሕክምና ንድሕነት ካብ ዝተወልዱሉን ዝዓበዩሉ ቦታን ሃገርን እግሮም ወይ ዕድሎም ናብ ዝመርሖም ሃገር ይሳግሙ። ላዕለዋይ ተጸዋዒ ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት፡ ዓለምና ክሳብ 2017 መወዳእታ፡ 68.5 ሚልዮን ብግዴታ ዝተመዛበሉ ሰባት ከምዘለው የመልክት። ካብዚኦም፡ 19.9 ሚልዮን ኣብ ትሕቲ ዩኤንኤችሲኣር ዝመሓደሩ ኮይኖም፡ ካብኦም 6.3 ሚልዮን ኣብ ኣፍሪቃ ይርከቡ። 40 ሚልዮን ሰባት ኣብ ውሽጢ ሃገሮም ዝተመዛበሉ ክኸኑ እንከለው፡ 5.4 ሚልዮን ድማ ፍልስጤማውያን ኮይኖም በቲ ኣብ 1949 ኣብ ትሕቲ ጽላል ሕቡራት ሃገራት ዝቖመ ትካል ይእለዩ። እቶም 3.1 ሚልዮን ድማ ኣብ ዝተፈላለያ ሃገራት ተሰዲዶም ዑቕባ ዝሓተቱ ምዃኖም የረድእ። ጥልያን ኣዋጅ ህጹጽ ግዘ ኣዊጃ ናብ ኣውሮጳ ዝሰግሩ ስደተኛታት ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ጥሒሎም መንግስቲ ኤርትራ ንትካል ስደተኛታት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ነቒፉ ካብ ዝሓለፈ 15 ዓመታት ኣትሒዞም ኤርትራውያን፡ ብሰንኪ ኣብ ቤቶም ዘጋጠሞም ጸገማት ደረት ኣልቦ ሃገራዊ ኣገልግሎትን ምሕደራን ወርሓዊ ኣስታት 4000 ሰባት ክስደዱ ከምዝጸንሑ ጸብጻባት ላዕለዋይ ተጸዋዒ ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት የመልክት። ኤርትራውያን ዜጋታት፡ ብዘውዳዊ ስርዓት ሃይለስላሰን ደርግን ብዘጋጠሞም ሃድንን ዓፈናን ካብ ፈለማ ስሳታት ኣትሒዞም ናብ ሱዳንን ሃገራት ማእካላይ ምብራቕን ክስደዱ ጸኒሖም። ክሳብ መፋርቕ ሰማንያታት ከኣ ኣዚዮም ውሑዳት ናብ ኤውሮጳን ሰሜን ኣመሪካን ሰጊሮም። ከተማ ሚላኖ ኢጣልያ፡ ከኣ ሓንቲ ካብቶም ብዙሓት ኤርትራውያን ኣዴታት ብስራሕ ዝሳገማላን ሓያሎ ደቂ ተባዕትዮ ካብ ሃድን መግዛእቲ ኢትየጵያ ኣምሊጦም ድሕሪ ክንደይ ኮለል ዝዓለቡላን ናብ ካልእ ሃገራት ዝተሳገሩላን ከተማ እያ። ድሕሪ ናጽነት ኤርትራ እንተኾነ እውን ኤርትራውያን ኣብ ሃገሮም ካብ ዘጋጠሞም ጸቕጥን ዓፈናን ደረት ኣልቦ ዕስክርናን ሃዲሞም ብሰሃራን ባሕርን ተሳጊሮም ዓሰርተታት ኬላታት ሞት ሓሊፎም እግሮም ዘዕልቡላን ደሃይ ደቂ ዓዶም ዝሓቱላን ሃገር ኢጣልያን ከተማታታን እያ። ከተማ ሚላኖ ከኣ ሓንቲ ካብተን ብዙሓት ኤርትራውያን ስደተኛታት ዝዕቆቡለንን ይሓይሽ ናብ ዝብሉወን ሃገራት ኤውሮጳን ኣመሪካን ዝሰግሩላ እያ። ተቐማጢት ሚላኖ ዝኾነት ኣኽበረት ወልዳይ ኣብ ሚላኖ ዳርጋ 36 ዓመት ዝነበረት ኮይና፡ ኣብ ሆስፒታል ከም ሰራሕተኛ ጽሬት (ኣፕራያ) ኮይና ትሰርሕ። ኣኽበረት ኣደ ክልተ ቖልዑ ኮይና፡ ናብራ ሚላኖ ከቢድ ምዃኑ ኢያ ትገልጽ። "እቲ ናብራ ከቢድ እዩ፤ ምርጫ ሰለዘይብልና ግን ተጸጊዕና ንነብር፡ ዝበሉና ከኣ ንገብር። ናይ ግድን ንደክም፡ ዕርፍቲ ዘይብሉ ስራሕ ንሰርሕ፡ ከም ባርያ ይገዝኡና። ምኽንያቱ ስደተኛታት ምዃንና ስለዝፈልጡ" ትብል። ናብራ ስደትን ሚላኖን ከቢድ እኳ እንተኾነ ካብ ናብራ ኤርትራ ግን ዝሓሸ ምዃኑ ብምግላጽ። "ንሕና እንተወሓደስ ንበልዕ - ኣይንጠምን፡ ንረዊ - ካልእ ይትረፍ ጽሩይ ማይ እኳ ንሰቲ" ድማ ትብል። ቀዳሞት ኣዴታትና ብኽበረት በልየን ንሕና ግና ብኸርተት ንበሊ ኣለና ዝበለት ኣኽበረት፡ ንኽልተ ደቃ ባዕላ ከምእተዕብየን፡ ስደት ስለዝነውሓን ደቃ ንዓዲ ክኸዳ ሰለዘይክእላን ኣብ ሚላኖ ባህለንን ቋንቐአንን ኣጥፊኣን ይነብራ ምህላወን ትገልጽ። ''ኣብ ኤርትራ ኣመሓዳድራ መንግስቲ ሕማቅ ስለዘሎ፡ ደቅና ምሳና ጠፊአን ባህልና ጠፈኡ፤ ኣብ ስደት ምንባር ነዊሑ ምውዳእ ኣቡዩና'' ድማ ትብል። ኣብ ከተማ ሚላኖ ከም ጓል ኣንስተይቲ እንታይ ጸገማት ከም ዘጓንፋ ክትሕብር እንከላ ከኣ፡ "እቶም ኣሕዋትና ክብረት ናይ ኣሕዋቶም ሰለዘይብሎምን፤ ወሊድካ ሰለዘይትኸብርን ደቅና ከርተት ኢልና ባዕልና ነዕብዮም፡ ስራሕ እንተስኢንና ድማ ጸሎት ጌርና ኣብ ጸልማት ኢና ንነብር" ብምባል ንናብራ ስደት ብምረት ትገልጾ። ኣብ ዓዲ ጥልያን 1986 ዝተሰደት ከም ኣጽራይት ገዛ ኮይና እትሰርሕ ተቐማጢት ሚላኖ ርግኣት ኣርኣያ ብወገና፡ ህይወት ስደት ጽቡቕ ከም ዘይኮነ ትዛረብ። ኣማራጺ ስለዘይብላ ግን ተገዲዳ ኣብ ስደት ከም እትንነብር ትሕብር። ንሳ፡ "ከም ዓድኻ ዝመስሎ የለን" ትብል እሞ ንጸገማት ስደት ተጸሚምካ ክትሰግሮ ከም ዘለካ እያ ትገልጽ። ''ኣብ ስደት ናይ መንበሪ ወረቐት ናይ ገዛ ጸገምን ስእነት መሰልን ኣሎ፤ ግን እናተቃለስካ ትነብር" ድማ ትብል። ኣብ ኤርትራ ክብደት ናብራ ስለዘሎ ካብቲ እትረኽቦ ኣታዊ ንስድራ ከም እትሕግዝን እዚ ኸኣ ንናብራኣ ዝያዳ ከምዘኽብዶን ትሕብር። ኣብ 1978 ኣብ ህዝባዊ ግንባር ተሰሊፉ ክሳብ ናጽነት ዝተጋደለን፡ ድሕሪ ናጽነት ንሕክምና ንሚላኖ ዝኣተወ ተጋዳላይ ብርሃነ ተኽለ ብወገኑ፡ "ህይወት ዓዲ ጥልያን መሪር እኳ እንተኾነ ንኽትስዕሮ ከቢድ ጻዕሪ እዩ ዝሓትት" ብምባል፡ ብሳላ ሓርኮትኮቱ፡ ለይትን ቀትርን ጽዒሩ ሓንቲ ባር ወኒኑ ህይወቱ ይመርሕ ኣሎ። ናብራ ስደት ብሓፈሽኡ ከቢድ እዩ፤ ህይወት ሚላኖ ከኣ ዝኸበደ እዩ ዝበለ ተጋዳላይ ብርሃነ፡ ''ኣብ ሚላኖ ብገለ ኣጋጠሚታትን ዕድልን እንተዘይተሓጊዝካ፡ ናይ ስራሕ ዕድል ረኺብካ ምስቲ ሕብረተሰብ ብቐሊሉ ክትወሃሃድ ከቢድ እዩ" ይብል። ኩሉ እቲ ተሰዲዱ መጺኡ ዘሎ ህዝቢ ናይ ስራሕ ዕድል ስለዘየጋጥሞን እንተረኸበ እውን እቲ ክፍሊት ካብ ኢድ ናብ ኣፍ ስለዝኸውን ኩሉ ከቢድ ህይወት ከምዘሕልፍ ይዛረብ። ብሰንኪ እዚ ከኣ ብዙሓት ሓደስቲ ዝመጹ ኤርትራውያን ስደተኛታት፡ ብገበርቲ ሰናይ ኣብ ዝመሓደር ንድኻታትን ጽጉማትን ግዝያዊ መጽለሊ ዘቕርብ ኣባይትን፤ ኣብ ጀራዲንን፤ ግዳምን ከይተረፈ ከምዝድቅሱ ይሕብር። ብሓጺሩ ህይወት ስደት ኣብ ኢጣልያ ቀሊል ዘይምዃኑ እዩ ዘረድእ። ጸብጻባት ላዕለዋይ ተጸዋዒ ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት ኮነ ዝተፈላለያ ተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰላት ነቲ ብርሃነ ዝበሎ ሓቂ እዩ ዘራጉድ። ዓዱን ዓውዱን ዝገደፈ ሰብ ኣብ ዓዲ ጓና ስለዘይከብር ንዘጋጠመና ናይ ስደት ብደሆታት ፈቲና ጸሊእና ክንገጥሞ ግዴታ እዩ ይብል "እሞ ከም ዜጋታት ኣብ ዓድናን መሬትናን ክንነብርን ክንከብርን እንተኾይንና ንመሰልና ክንጣበቕ" ይግባእ ይብል። ዜናታት ሕብረት ኣውሮጳ ኣብ ትግራይ ገበናት ኲናት ተፈጺሙ ክኸውን ከምዝኽእል ስክፍትኡ ገሊጹ16 ጥሪ 2021 ቦቢ ዋይን፡ “ንህይወተይን ህይወት በዓልቲ ገዛይን ተጨኒቐ ኣለኹ”ቅድሚ 7 ሰዓታት ስለምንታይ ንፓትሪስ ሉሉምባ ምዝካር ኣድለየ?ቅድሚ 6 ሰዓታት ኣዘራረብቲ ዛዕባታት እናኸረረ ዝመጽእ ዘሎ ጎንጺ ዶብ ኢትዮጵያን ሱዳንን14 ጥሪ 2021 ክልል ኦሮሚያ፡ መምህር ኪቲላ ጉዳታ ስለምንታይ'ዩ 'ተረሺኑ'?12 ጥሪ 2021 3:42 ቪድዮ, ብዛዕባ ፕረዚደንታዊ መረጻ ኡጋንዳ እንታይ ትፈልጡ?, ዕምሪ ፈነወ 3,4212 ጥሪ 2021 ኣብ ኣፍሪቃ ዘሎ መዓልታዊ ዝርገሐ ኮሮናቫይረስ ዘርኢ ሰሌዳ24 መጋቢት 2020 ሱዳን ኣብ መስርሕ ልዝብ ግድብ ሕዳሰ ኣይተሰማመዐትን11 ጥሪ 2021 ምስ ሱዳን ዘሎ ምስሕሓብ ‘ዶብ ናብ ዝነበሮ ተመሊሱ ብሰላም ክፍታሕ ኣለዎ’- ኢትዮጵያ7 ጥሪ 2021 ቦይንግ 737 ነፋሪት ኢንዶኔዥያ ዝወደቐትሉ ከባቢ ተፈሊጡ ተባሂሉ10 ጥሪ 2021 ኣብ ኣብያተ ማእሰርቲ ስዑዲ ዓረብ ዝሳቐዩ ኢትዮጵያውያን፡ መንግስቲ ናብ ዓዶም ክመልሶም ይምሕጸኑ7 ጥሪ 2021 ኣቶ ጃዋር መሓመድ ዝርከቦም ክሱሳት ሎሚ ኣብ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም12 ጥሪ 2021 ብብዝሒ ዝተነበ 1 ላዕለዎት መሪሕነት ህወሓት ትማሊ ናብ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም 2 ኣብ 50 ግዝኣታት ኣመሪካ ብኣጽዋር ዝተዓጀበ ተቓውሞ ከይካየድ ተሰጊኡ 3 ወድብ ኣንጌላ መርክል፡ ሓድሽ ኣቦ መንበር መሪጹ 4 ኡጋንዳ፡ ፕረዚደንት ዩወሪ ሙሰቨኒ ከምዝተዓወተ ተገሊጹ 5 ሕብረት ኣውሮጳ ኣብ ትግራይ ገበናት ኲናት ተፈጺሙ ክኸውን ከምዝኽእል ስክፍትኡ ገሊጹ 6 ኣብ ትግራይ ምሉእ ኣገልግሎታት መብራህትን ስልክን መዓስ ክጅምር ይኸውን?
