ትግርኛ BBC News, ትግርኛናብቲ ትሕዝቶ ቀጽሉ ክፍልታት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት 'ብሰንኪ ኮሮናቫይረስ ምስ ዓማጺየይ ተወሺበ ኣለኹ' 5 ሚያዝያ 2020 ምንጪ ስእሊ, James Mobbs/BBC ዝርግሐ ለበዳ ኮሮናቫይረስ ንምዕጋት ይውሰድ ብዘሎ እገዳ ምንቅስቓሳት፡ ዳርጋ መላእ ህዝቢ ዓለም ካብ ገዝኡ ይወጽእ የሎን። ጉዳይ ግዳያት ዘቤታዊ ዓመጽ ዝኾኑ ሰባት ግን፡ ብምኽንያት እዚ ሙሉእ ንሙሉእ ምዕጻው ዝብል ስጉምቲ ብዙሓት ሃገራት: ተዓፊኑ ከይተርፍን ከይኸፍእን ይስጋእ። ኣብ መወዳእታ ናይ ዝሓለፈ ሰሙን ጥራሕ፡ ኣብ ዓዲ ኢንግሊዝ ጻውዒት ስልኪ እዋን ሓደጋ ብ65 ሚኢታዊት ወሲኹ'ዩ። ኣብ ቀረባ ድማ፡ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ድኻታት ሃገራትን ንኣሽቱ ኣባይትን ዝነብራ ደቂ ኣንስትዮን፡ ብዛዕባ ዝበጽሐን በደል ንምጥራዕ ዝህልወን ዕድል ዕድል ጸቢብ እዩ ክብል ኣጠንቂቑ። ቢቢሰ፡ ኣብዚ እዋን ብምኽንያት ኣዋጅ ምዕጻው ምንቅስቓሳት: ዓማጺና እዩ ምስ ዝብልኦ ሰብ ተዓጺየን ዘለዋ ንኽልተ ደቂ ኣንስትዮ ኣዘራሪቡ ኣሎ። ጌታ፡ ህንዲ እዚ ቃለ መሕትት ህንዲ ዝርግሐ እዚ ቫይረስ ንምዕጋት ናይ 21 መዓልታት ምዕጻው ቅድሚ ምእዋጃ እዩ ተኻይዱ። ጌታ፡ ኣብ ጎድና ደቂሱ ዘሎ ሰብኣያ ክሕርንኽ እንከሎ፡ ወጋሕታ ሰዓት 5፡00 እያ ካብ ድቃሳ ነቒሓ። ሽዑ ለይቲ፡ ሰኺሩን ኮርዩን እዩ ናብ ገዛ መጺኡ። ብምኽንያት ኮሮናቫይረስ፡ ናይ ህዝቢ መጓዓዝያ ዝጥቀሙ ሰባት ውሑዳት ስለ ዝኾኑ፡ መዓልታዊ እቶቱ ካብ 1500 ሩፒ ናብ 700 ሩፒ [ኣስታት 20 ዶላር] ጎዲሉ እዩ። እዚ ማለት፡ እቲ ስድራ ዝረኽቦ ዝነበረ መዓልታዊ እቶት ብሰለስተ ኢድ ነክዩ። ምንጪ ስእሊ, James Mobbs/BBC መግለጺ ስእሊ, ኣብ ህንዲ ኮሮናቫይረስ ካብ ዝኽሰት ንነዘ፡ እቶት ስድራ ጌታ ብሰለስተ ኢድ ጎዲሉ በዓል ቤታ ንጌታ: ዝሰትያ ዝነበረት ታኒካ ስፕራይት ናብ መንደቕ እቲ ገዛ እናደርበየ፡ "ክሳዕ መዓዝ ኢና ከምዚ ኢልና ክንቕጽል?" ክብል ይጠርዕ። ቪጃይ [ሽም በዓል ቤት ጌታ]፡ ብዙሕ ኣይጸንሐን ናብታ ኩሉ ኣባል እታ ስድራ ዝድቅሰላ ፍርናሽ ከይዱ ወደቐ፤ በጥ በለ። "ነቶም ደቀይ ከረጋግኦም ብዙሕ ግዘ ወሲዱለይ፤ ብዙሕ ግዘ ኣቦኦም ክበሳጮ ርእዮምዎ'ዮም፡ ናይ ሕጂ ግን ዝኸፍአ እዩ። ኣቑሑ ክደራቢ፣ ንዓይ'ውን ብጸጉረይ ክጎተኒ ርእዮም" ትብል። በዓል ቤት ጌታ፡ ክትዝክሮ ንዘይትኽእል ግዘ ብተደጋጋሚ ሃሪሙዋ'ዩ፤ እቲ ናይ መጀመርታ ኣብ ናይ መርዕኦም ለይቲ'ዩ ነይሩ። ሓደ ግዘ ጠንጢናቶ ክትኸይድ ፈቲና፡ ደቃ ክትወስድ ስለ ዘየፍቀደላ ግን ምስኡ ተሪፋ። ሞሃላ ተባሂላ ኣብ እትጽዋዕ ትሑት እቶት ዝረኽቡ ሰባት ኣብ ዝነብሩላ ገጠር እዮም ዝነብሩ። መዓልታዊ፡ ማይ ክትቐድሕ ሓደ ኪሎ ሜትሮ ዝኸውን ብእግራ ትጉዓዝ። ማይ ሒዛ ናብ ገዛ ምስ ተመለሰት'ውን እንተኾነ፡ ምስ ጎረባብታ እናውግዐት ኣሕምልቲ ሒዙ ዝመጽእ ዓረብያ ክትጽበ ካልእ ሓላፍነት ይጽበያ። ነታ ዕለት ዝኸውን መግቢ ምስ ዓደገት፡ ደፋእፋእ ምባል ቑርሲ ብምድላው'ያ ትጅምር። ሰብኣያ ንጉሆ ሰዓት ሸውዓተ ምስ ወፈረ፡ ንምሳሕን ንእሽቶ ዕረፍትን'ዩ ዝምለስ፤ ክልተ ዓበይቲ ደቁ ካብ ትምህርቲ ምስ ተመለሱ ድማ ደጊሙ ይወፍር። "14 መጋቢት ትምህርቲ ምስ ተዓጸወ ግን፡ ኩሎም ነገራት ተቐይሮም። እቶም ቖልዑ ኣብ ገዛ ምውዓል ምስ ጀመሩ፡ ሰብኣየይ እንክሪኦም ቀጭቀጭ ከብሎ ጀሚሩ። "ኹል ግዘ ኹርኡ ኣባይ'ዩ ዘንፍሶ ነይሩ፤ ሕጂ ግን ብንኡሽቶ ነገር ነቶም ቖልዑ ክኹርየሎም ጀሚሩ። ድሓር ኣነ፡ ኹርኡ ኣባይ ክውድእ ኢለ ዝኾነ ነገር ኢለ ከዛርቦ ምስ ዝብል ኣይሰምዓንን። ብዙሕ ግዘ ብሓባር ብዝወዓልና ቑጽሪ፡ ንሱ ናይ ምስማዕ ተኽእሉኡ ይንኪ ኣሎ" ትብል ጌታ። ጌታ ሓደ መደብ ነይሩዋ፤ በዓል ቤታ አብ ስራሕ እንከሎ፡ ገዛ ኣጽርያ ምስ ወድአት: ደቂ ኣንስትዮ ክዳን ምስፋይ፣ ምንባብን ምጽሓፍን ናብ ዝመሃራሉ ካብቲ እትነብረሉ ከባቢ ውጽእ ኢሉ ናብ ዝርከብ ሓደ ህንጻ ክተከይድ። ጌታ፡ ብቑጠባ ንርእሳ ንምኽኣልን ደቃ ናጻ ንምውጻእን ሞያ ክትመሃር ትደሊ። ኣብቲ ቤት ትምህርቲ፡ ግዳያት ዘቤታዊ ዓመጻት ዝኾና ደቂ ኣንስትዮ ዝሕግዙ ሰብ ሞያ ስነ ልቦና'ውን ተላልያ ነይራ። እንተኾነ ህንዲ ካብ 24 መጋቢት ጀሚሩ ን21 መዓልታት ዝጸንሕ ምዕጻው ምንቅስቓሳት ምስ ኣወጀት፡ ጌታ እውን ካብቲ ተሓቢኣ ብምኻድ ሞያ ክትቀስመሉ ዝጀመረት ቦታ ተረፈት። እቶም ኣማኸርቲ'ውን እንተኾኑ፡ ነዘን ግዳያት ዝረኽብሉ ኣጋጣሚ የለን። ቪምለሽ ሶላንኪ፡ ሳምብሃሊ ንዝተብሃለ ኣብ ዞባ ራጃስታን ካልኣይቲ ዝዓበየት ከተማ ኣብ ዝኾነት ጆድፑር'ዩ ዝርከብ: ደቂ ኣንስትዮ ዝሕግዝ ትካል ብሰናይ ፍቓዳ ተገልግል። ንሳ ኮሮናቫይረስ፡ ደቂ ኣንስትዮ ንዝኸፍአ ሓደጋ ዝተቓልዓ ክኾና ገይሩ'ዩ ትብል። "ሙሉእ ንሙሉእ ምዕጻው ማለት፡ መዓልታዊ ምርባሽ ማለት'ዩ፤ ሕጂ ምንቅስቓስ ስለ ዘየለ፡ መግቢ ንምምጻእ ድኳን ንክረኽባ ነዊሕ ክጉዓዛ እየን። ከምዚ ዝበለ ጭንቀት ዝፈጥር ኩነታት ድማ፡ ነቶም ዘቤታዊ ዓመጽ ምብጻሕ ዝለመዱ: ቖስቛሲ ይኸውን ኣሎ ማለት'ዩ" ትብል። ኣብ ትግራይ ብስልኪ ትምህርታዊ ኣገልግሎት ይወሃብ ኣሎ ሓደሽቲ ፍቑራት፡ ጓል 85 ዓመት ዴንማርካዊትን ወዲ 89 ዓመት ጀርመናዊን ቻይናዊት ከተማ ደማሙን ኣኽላባትን ከይብልዑ ኣጊዳ ብዛዕባ ኮሮናቫይረስ ክትጽሕፍ ዘይትደሊ ደራሲት ካይ፡ ኒውዮርክ ኣሜሪካ ካይ፡ ቀስ ኢላ ቴሌፎና ብምስሓብ፡ "ኣደይ ምሳኻ ክጸንሕ እያ ትደሊ" ዝብል መልእኽቲ ጽሒፋ ልኣኸት። እቲ ዝበጽሓ ቅልጡፍ መልሲ፡ "ጸገም የብሉን" ዝብል ስለ ዝነበረ፡ ዝሓለፈ ሰሙን፡ ካልኣይ መዓልቲ ፈጺመ ኣይኣትዎን ኢላ ናብ ዝመሓለትሉ ገዛ ክትኣቱ ተገዲዳ። "እግረይ ናብቲ ገዛ ካብ ዝኣተወትላ ካልኢት ጀሚሩ፡ ኣብ ርእሰይ ዝነበረ ኩሉ ነገራት ቅሂሙ፤ ኩሉ ዋላ ስምዒታተይ ጠፊኡ" ትብል። ካይ ናብ ገዛ ንዓመታት ኣካላውን ጾታዊ መጥቃዕቲ የብጽሐለይ ነይሩ ናብ እትብሎ ወላዲ ኣቡኣ እያ ኸይዳ። ምንጪ ስእሊ, James Mobbs/BBC ቅድሚ ክልተ ሰሙን፡ ካይ ጉዳይ ኮሮናቫይረስ ብቐሊሉ ዝሓልፍ እዩ ኢላ ትሓስብ ነይራ። ግን ድማ፡ ከምቲ ብዙሓት ዝሓሰቡዎ ኣይኮነን ዝኸይድ ዘሎ። ኣዲኣ ኣብ እትሰርሐሉ ድንኳን ዝነበረ ኩነታት ዕረፍቲ ዝህብ ኣይነበረን። ብዛዕባ እዚ ኣብ ልዕሊ 170 ሃገራት በጺሑ ዘሎ ቫይረስ ዝወጽኡ ዜናታት፡ ሰብ ኩሉ የሰንብዱዎ ነይሮም። ኣብ ድንኳን ምስራሕ፡ መዓልታዊ ምስ ብዙሓት ዓማዊል ስለ ዘራኽበካ፡ ስምዒታቶም ክትዕዘብ ዕድል ትረክብ። ኣደ ካይን መሳርሕታን'ውን፡ ብምኽንያት ኮሮናቫይረስ ዓማዊል ብምትእንጋድ ዘሕልፉዎ መዓልቲ ብጭንቂ ዝተኸበበ ነይሩ። ግና ነዊሕ ኣይቐጸለን፤ እቲ ድንኳን ኣገልግሎቱ ከም ዝዓጹን ሰራሕተኛታቱ ድማ ክመጽኡ ከም ዘይብሎምን ሓቢሩ። ኣደ ካይ ንሰዓት 15 ዶላር እትኽፈለሉ ስርሓ ስኢና፤ ንሓሙሽተ መዓልታት ጥራሕ መድሕን ጥዕና ከም እትረክብ ተነጊራ። ብጸገም ጥዕና ኣእምሮ ትሳቐ ዝነበረት ኣደ ካይ፡ እዚ ኩነታት መሊሱ ከጋድደላ ጀመረ። "ጸጸኒሓ ትቑጣዕ፤ ኣብዚ ነገራት ጽቡቕ ኣይኮኑን ዘለው .
