11 ሰነ 2020 ምንጪ ስእሊ, Getty Images እዚ ጽሑፍ እዚ መቐጸልታ እቲ፡ "ኤርትራውያን ብፖለቲካዊ ቅልውላው ኢትዮጵያ እንታይ ይብሉ?" ብዝብል ኣርእስቲ ዝቐረበ ጽሑፍ ኮይኑ፡ ብርእይቶን መረዳእታን ኤርትራውያን ምሁራት፡ ኤርትራ፡ ስለምንታይ ብፖለተካዊ ኩነታት ጎረባብታ ከም እትሻቐል ክድህስስ እዩ። "ደቂስካ ክትሓድር ጎረቤትካ ይደቅስ" ዝብል ምስላ ኣበዋት፡ ተራ ምስላ እኳ ኣይኮነን። እንተመሰለ ዓሚቚ መልእኽቲ ዘለዎ ብተመኩሮ ህይወት ዝተደገፈ ምስላ እዩ። ብተራ ዘረባ እኳ፡ ኣብ ጎረቤት ባእስን ዕግርግርን እንተልዩ፡ ጎረባብቲ ኣይቀስኑን እዮም። እንተኺኢሎም ክዓርቁን ክሽምግሉን ኣብቲ ቅሳነት ዘይብሉ ቤት ኣለው። ልዕሊ ዓቕሞም እንተኾይኑ ከኣ ንብኡሳት ገላጊሎም ጉዳዮም ብሕጊ ክውድእዎ ናብ ትካላት ፍትሒ ክመርሑዎ ይፍትኑ። ኣብ መስርሕ እቲ ፍርዲ እውን ከም ዓረቕትን ሸምገልትን ወይ ከም ወሃብቲ ምስክርነት ክቐርቡ ስለዝግደዱ ዕግርግር ጎረቤቶም ይልክሞም'ዩ። እቲ ባእስን ህውከትን ስግር ዶብ ምስ ዝርከቡ ጎደቦታት እንተኾይኑ፡ ካብ ቤት ንብረቱ ዝተመዛበለ ህዝቢ ናብተን ጎደቦታት ስለዝፈስስ እተን ዘዕቁበኦ ጎረባብቲ ክሳብ ቤቱ ዝረግእን ነናብ ዓዱ ዝመለስን ከነባብረኦን ክኽእለኦን ስለዝግደዳ ከቢድ ጾር ይስከማ። በዚ ዝተገልጸ ኣፈናዊ መረዳእታ ጥራይ እኳ ህውከትን ዕግርግርን ጎረቤትን ዘቕስን ኣይኮነን። ዶባት ኩናት ክልተ ዓመት ወጥሪ 20 ዓመት ኣኸቲሉ፡ ኣብ ዶባት ዝርከቡ አሕዋት ጎረባብቲ አህዛብ ብምፍልላዩ ብዙሕ ሰብ እዩ ተጎዱኡ። ዕርቀ ሰላም ተኣዊጁ ዶባት ምስተኸፍተ ከኣ አህዛብ ዶባት ብንብዓት ናፍቖት ተሓዋዊሱ። ደጊም ኩሉ ነገር ናብ ንቡር ክምለስ እዩ እናተባህለ ግን እቲ ቀንዲ መቐናቕቲ ህወሓት 'ገይም ኦቨር' ስለዝተባህለን፡ ምእንቲ ውሑስን ነባርን ዕርቀ ሰላም በቲ ክኸኖ ዝግበኦ ዝነበረ ኣብ መስርሕ እቲ ዕርቂ ስለዘይተሓቑፈ፡ እቲ ሕዱር ቂምን ቅርሕንትን ካልእ ጸገማት ከየኸትል ዘሻቕሎም ብዙሓት እዮም። ዶክተር ዳንኤል ረዘነ እውን ሓደ ካብኣቶም እዩ። መግለጺ ስእሊ, ዶ/ር ኣዳነ ገብረመስቀል እንተኾነ ቀዳማይ ምኒስተር ኣቢይ ኣሕመድ፡ ንኩናት ዶባት ኢትዮ ኤርትራ ከም ኣብነት ብምጥቃስ፡ ቀዳማይ ምኒስተር መለስ፡ 'ተወሪርና' ምስ በለ፡ ኩሉ ኢትዮጵያዊን ንሱ ንባዕሉን ዶባቱ ከኽብር ናብ ባድመ ከምዝኸተተ ሕጂ ከኣ ነቲ ብኮሚሽን ዶባት ዝተበየነ ፍርዲ ናይ ምትግባር ናይ ቀዳማይ ምኒስተር ስልጣን ምዃኑ፡ ኣብ ኣመሪካ ኣብ ዝገበሮ ናይ ህዝቢ ኣኼባ ኣረጋጊጹ ኣስሚሩሉ እዩ። ነቲ ኣብ ኢትዮጵያ ዝጸንሓ ስርዓት ዓብላሊ ዝነበረ ህወሓት፡ ሕጂ ካብ ማእከላይ ስልጣን ኢትዮጵያ ተኣልዩ እዩ። ይኹን እምበር፡ ኣብታ ኮሚሽን ዶባት ንኤርትራ ዝፈረዳ ከም ጠንቂ ኵናት እትግለጽ ባድመ መሬት ይዕድልን ኣባይቲ ክስራሕን የፍቅድ ብምህላው ብግብሪ ነቲ ብይን ንምትግባር ቅሩብነት የብሉን ክብል መንግስቲ ኤርትራ ይነቅፍ። እዚ ከኣ ነቲ ዕርቀ ሰላም ዝዘርግን ዘሰክፍን ተግባር ከምዝኾነ ተዓዘብቲ ይዛረቡ። እቲ ንብይን ኮሚሽን ዶባት ብዘይ ቅድመ ኩነት ተቐቢሉ፡ ተባዕ ስጉምቲ ወሲዱ ብድፍረት ኣስመራ በጺሑ ነቲ ሕልሚ ዝመስል ዝነበረ ጉዳይ ጋህዲ ብምግባሩ ናይ ኖቬል ሽልማት ዝተቐበለ ዶክተር ኣቢይ፡ ንመስርሕ ሰላም ንቕድሚት ከይወስዶ፡ ገና ዘይተረጋግአ ፖለቲካ ኢትዮጵያ ኣይድግፎን ዘሎ። እቲ ን18 ዓመታት ንዝምልከቶም አውሓስቲ መንግስታት ስምምዕ ኣልጀርስ፡ ኢትዮጵያ ካብ ልኡላዊ መሬት ኤርትራ ክትወጽእ ክጽውዕ ዝጸንሐ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ነቲ ሕጂ ከም ቀንዲ መሻርኽቱ ዝርእዮ ዶ/ር ኣቢይ ንምድጋፍ "ጉዳይ ዶባት ካልኣዊ እዩ - ቅድም ፖለቲካዊ ምርግጋእ እዩ ዘገድስና" ብምባል፡ ጉዳይ ኢትዮጵያ ጉዳዩ ስለዝኾነ አእዳዉ ኣጣሚሩ ከምዘይርኢ ዝሃቦ መግለጺ ሓደ ኣብነት እዩ። ኤርትራውያን ብዛዕባ ፖለቲካዊ ቅልውላው ኢትዮጵያ እንታይ ይብሉ?
