ትግርኛ BBC News, ትግርኛናብቲ ትሕዝቶ ቀጽሉ ክፍልታት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት ዩኒቨርሲቲ መቐለ ካብ ዘመረቖም ሓኻይም ብጸብለልታ ወርቂ መዳልያ ዝወሰደት ዶክተር ጸጋ 14 ጥሪ 2020 ምንጪ ስእሊ, PR College of Health Science MU ዶክተር ጸጋ ተምሃሪት ራብዓይ ክፍሊ እንሃለወት ብሒሳብ (ቁፍሪ) ንፍዕቲ፤ ብቋንቋ ግን ድኽም ዝበለት ምንባራ ትዝክር። ኣምሓርኛ ኣይትሰምዕን፤ እንግሊዝኛ'ውን ኣብ ራብዓይ ክፍሊ'ያ ምንባብ ጀሚራ። ኣብ ራብዓይ ክፍሊ ሓደ ንፉዕ ወዲተባዕታይ ቀዳማይ ደረጃ ሒዙ ይሽለም፤ ንሳ ካልአይቲ ትወፅእ። ካልአይቲ ምውፃኣ ጥራይ እንተይኰነስ፡ ውፅኢታ ካብቲ ናይቲ ቀዳማይ ዝወፅአ ኣዝዩ ዝተሓተ እዩ ነይሩ። እቲ ቈልዓ ካብ 'ዩኒት' (ካብ ሰለስቲኦም ክፍልታት) ካብ ኩሎም ተምሃሮ በሊፁ ይዕወት። ብኣንፃሩ፡ ኣብ ካልእ ክፍሊ ዝነበሩ ተምሃሮ ድማ ሓንቲ ጓልኣንስተይቲ ንወዲተባዕታይ ንሕንጢጥ በሊፃ ቀዳመይቲ ኰይና ትሽለም። ሓደ መዓልቲ ናብ ድኳን ተላኢኻ ኣብ ዝኸደትሉ እዋን፡ ሰባት እንትዛረቡ ብሕሹኽታ ትሰምዕ። እቲ በዓል ድኳን፡ "ኣታ ጓልነስተይቲ ቀዲማትካ" ይብሎ። እቲ ቈልዓ ትቕብል ኣቢሉ "ጓልነስተይቲ እንድያ ደሓን ቀስ እናበልኩ ክቕድማ እየ" በለ። ፈቲያ መሓመድ፡ ንጓሂ ናብ ሃብቲ ዝቐየረት ጓል ኣንስተይቲ 'ኣደ ስነጽሑፍ ኤርትራ'፡ ጓል-ኣንስተይቲ ደራሲት "ጥቕዓት ዘብጽሑ ደቂ ተባዕትዮ፡ ይቅርታ ብምሕታት'ዮም ዝፍለጡ" 'ካልእ እንትሕመ ምእንተ ባዕልኻ ኢኻ ትሰምዕ'፤ ዋላ ቃል ብቓል ንዓኣ ኣይኹን። ጓለንስተይቲ ብምዃና ግና ነታ ዘረባ ኣብ ኩርምታ ቀርቂራ ሒዛታ ከደት። ፀጋ ሓጐስ፤ ጓል 25 ምልምልቲ መንእሰይ፡ ዩኒቨርሲቲ መቐለ ኣብ ትሕቲ ኮሌጅ ሳይንስ ጥዕና ጥሪ 2/2012 ካብ ዘመረቖም 238 ሓካይም ፀብለልታ ብምሓዝ ወርቂ መዳልያ ተሸሊማ። "ነቲ ዘሀለኸኒ ወዲ ብጣዕሚ እየ ዘመስግኖ" ፀጋ ኣብ ወረዳ ሰሓርቲ ሳምረ ሓዱሽ ዓዲ ኣብ ዝበሃል ገጠር ተወሊዳ፤ ኣብ ከተማ ሳምረ ዓብያ። ወለዳ ሓረስቶት ስለዝዀኑ ብፃህያይን ጐልጓልን ዝላደየት ጓል ህርኩታት ሓረስቶት እያ። ናብታ ድርኩዅት ዛንታ ንመለስ። ምንጪ ስእሊ, PR College of Health Science MU ሻውዓይ ክፍሊ ምስ በፀሐት ምስቲ ዝተመከሐ ወዲተባዕታይ ኣብ ሓደ ክፍሊ ይራኸቡ። "ብድሕሪኡ ኣይደቀስ፤ ሓቂ ንምዝራብ ኣብ ልዕሊ ኣወዳት ፅልኢት የብለይን፤ ንምንታይ ወዲ ይቕድመኒ እውን ኣይብልን። ግን እቲ ወዲ ንሱ ምዃኑ ምስፈለጥኩ፡ ሕልሙ ክጋሃድ የብሉን ዝብል ሕራነ ሓዲሩኒ" ትብል ጸጋ። "ኣነ ካብቲ ክፍሊ ቐዳመይቲ ወፂኤ፤ እቲ ወዲ ሳልሳይ ወፂኡ፤ እቲ ቀዳማይ ዝውፅእ ዝነበረ ንፉዕ ቈልዓ'ውን እናሰነፈ ኸይዱ ኣነ በሊፀዮ። ካብኡ ንደሓር እንተፅዒረ ክሳኸዐለይ ከምዝኽእል እምበር ጓል ምዃነይ ንምዕዋትን ምስናፍን ምኽንያት ከምዘይኸውን ብተግባር ተማሂረ። "ወዲ እንተትኾንስ ኣብ መርዓ [ተጻዊትኪ] መብላዕኽና ነይርኪ" "እምበርከ ጓል ኰይነስ ክነፍዕ ድየ ዝብል ስግኣት ስዒረዮ። ነቲ ዘሀለኸኒ ወዲ ብጣዕሚ እየ ዘመስግኖ" ብምባል ኣብ ዕድመ ቈልዕነታ ንዘጓነፋ ዘይትርስዖ ኣጋጣሚ ህይወት ትገልፅ። ኣብቲ ስድራ ሰለስተ ኣዋልድን ሰለስተ ኣወዳትን እዮም ዘለዉ፤ ብፍላይ ወላዲኣ ኣብ ማዕርነት ዝኣምኑ ብምዃኖም ስራሕ ጓልን ወዲን ኢሎም ከይፈላለዩ፡ ማዕረ ምስቶም ደቂተባዕትዮ ሓብሒቦም ከምዘዕበይዋ ትዛረብ። ፀጋ ጎርዞ ጓል ኰይና ጎና ጎኒ ትምህርታ ንወለዳ እናሓገዘት ዝዓበየት ጓል ውርዙያት ሓረስቶት እያ። መወዳእታ ወርሒ ሰነ ቤት ትምህርቲ ምስ ተዓፀወ፡ ወጋሕታ ድግድጊት ዓጢቓ ናብ ግራት ትወፍር፥ ትጉልጉል፣ ትኹስኩስን ትፅህይን። ምንጪ ስእሊ, DR. TSEGA ምሸት ንምሸቱ፡ ካብ ገጠር ጣብያ ሓዱሽ ዓዲ፡ መንገዲ ሓደ ሰዓት ናብ ከተማ ሳምረ ዕንፀይቲ ፀይራ ትምለስ። ገዛ ተመሊሳ ድማ ብሒቝ ትለውስ፣ መጐጐ ኣጕዳ እንጀራ ትስንክት፣ ፀብሒ ሰሪሓ ቡን ተፍልሕ፤ ብድሕሪኡ ናብ መፅናዕቲ ትኣቱ። "ሕዚ ተመሊሰ እንትሓስቦ፡ ፅቡቕ እዩ ነይሩ፤ ዝተፃበበ ግዜ እዩ ነይሩኒ። ክነምሺ ኣይፍቀደልናን፤ ገዛና በዓል ሓንቲ ክፍሊ እያ፤ ስድራ ክድቅሱ እንተዀይኖም መብራህቲ ክትጠፍእ ኣለዋ፤ ከንብብ እንተዀይነ ቀትሪ ስራሕ ገዛ ምስ ወገንኩ ናብ ቤተ ንባብ ከይደ እየ ዘፅንዕ" ክትብል ንሕሉፋ ተልዕል። "ሓደ ሓደ ግዜ ቤት ትምህርቲ እዮም ፀዊዖምና ኢለ ኣመኽንየ ናብ ቤተ ንባብ ከይደ የፅንዕ። ኣብታ ዝተፃበበት ግዜ ኣንቢበ ክዕወት ምኽኣለይ ዓብዪ ነገር እዩ፤ ይገርመካ፡ እቲ ዘንብቦ ዝነበርኩ ክሳብ ሕዚ ኣይርስዖምን" ብምባል ዘሕለፈቶም ማሕለኻታት ትዝክር። ደሓር ናብ ዩኒቨርሲቲ ኣትያ ሕክምና ክተፅንዕ ምስ ጀመረት እቲ ናይ ትማሊ ፅንዓታ መልዐሊን መትብዕን ኰይኑ ጠቒምዋ። 'ቀደም እኳ ክንደይ ተፃቢበ ብድሆታት ሰጊረ ዝተዓወትኩስ ኣብዚ ግዳ እንታይ ኰይነ እየ ዝሰንፍ?'
