ትግርኛ BBC News, ትግርኛናብቲ ትሕዝቶ ቀጽሉ ክፍልታት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት ኣብነታዊት #8፡ ኣብ ትግራይ ካብ በለስ ማርማላታን ኩኪስን እተፍሪ ጸጋ ገብረኪዳን 2 ጥሪ 2020 ኣብ ዓለም ልዕሊ 200 ዓይነታት በለስ ኣለው። እዚኦም ብሕብሪ ዝተፈላለዩ ኮይኖም፡ ቢጫ፣ ሮዛን ጻዕዳን ሕብሪ ፍረ ብብዝሒ ከፍርዩ ይስትውዓል። ፍረ ተኽሊ በለስ፡ 24 ሚኢታዊት መዓልታዊ ክንወስዶ ዝግብኣና ቫይታሚን ሲ፣ ካልሸየም፣ ማግኔዥየም፣ ፖታሽየምን ኮፐርን ዝሓዘ ምኻኑ ድማ ሰብ ሞያ ይዛረቡ። ሳይንሳዊ መጽሄት ሞለኩለስ ብ2014 [ኣቆጻጽራ ኤውሮጳውያን] ኣብ ዘሐተሞ ጽሑፍ፡ ተኽሊ በለስ ባክቴሪያ፣ ጀርምን ረኽሲን ብምክልኻል ጥዕና ጸላም ከብዲ ኣብ ምሕጋዝ ዓብዪ እጃም ከም ዘለዎ ይጠቅስ። ብተወሳኺ፡ ምስ ካልኦት ዓይነታት ፍራምረ እንክነጻጸር'ውን 42 ሚኢታዊት ካሎሪ ከምኡ'ውን 9.9 ግራም ካርቦሃይድሬት ዝሓዘ ኮይኑ፡ መጠን ሽኮር ደም ንምቁጽጻር ከም ዝሕግዝ'ውን ይእመን። እዚ ራሕስን ዝናብን ኣብ ዝውሕዶም ከምኡ'ውን ሓውሲ ኣጻምእ ከባቢታት ብብዝሒ ዝፈሪ ተኽሊ፡ ካብ መግብነት ሓሊፉ፡ ምጉሕጓሕ መሬት ኣብ ምክልኻል ዘይነዓቕ ግደ ኣለዎ፤ ብተወሳኺ ንነዳድን ተሓዳሲ ጸዓትን ይውዕል። ትግራይ፡ ተኽሊ በለስ በብዝሒ ካብ ዝርከበሎም ከባቢታት ኢትዮጵያ ሓንቲ ኮይና፤ ኣብ ኤርትራ'ውን ይፈሪ እዩ። እንተኾነ እዚ ኣብ ትግራይ ዘሎ በለስ ንዕብየቱን ሃለዋቱን ዝውሃቦ ትኹረት ትሑት ብምዃኑን ንዝሓለፉ ልዕሊ ሓሙሽተ ዓመታት ብኩችኔል ስለ ዝተጠቕዐን፡ ኣብ ሓደጋ ምብራስ ኣሎ ኢሎም ገባራት ይኣምኑ። እዚ፡ ምሕደርኡ'ውን ባህላዊ መገዲ ብምዃኑ ክንድቲ ዝድለ ካብኡ ክርከብ ዝኽእል ጥቕሚ ምጥቃም ኣይተኽኣለን። ጸጋን በለስን በለስ "ወርቃዊ ሃብትና'ዩ" ኢላ እትገልጾ ናይዚ ሰሙን ኣብነታዊት ጓል ኣንስተይቲ ግን፡ ካብ በለስ ጽሟቕ፣ ማርማላታን ኩኪስን ኣብ ምፍራይ ተዋፊራ ትርከብ። ኣብ ትግራይ በለስ ዘልዕል ሓደ ኣበሃህላ'ውን ኣሎ፤ በለስያ ዘይብሉ ሓረስታይ ዳርጋ ማይ ዘይብሉ ዋሕዚ። ጸጋ ገብረኪዳን እብሃል፤ ኣደ ክልተ ቖልዑትን በዓልቲ ሓዳርን እየ። ኣብ ሓውዜን ተወሊደ፤ ቆልዓ ሸውዓተ ዓመት ምስ ኮንኩ ምስ ስድራይ ናብ ኣስመራ ከይደ፤ 10ይ ክፍሊ ክሳብ ዝበጽሕ ድማ ኣብ ኣስመራ ዓብየ። ብምኽንያት ኲናት ኢትዮ-ኤርትራ ግን፤ ብ1993 ምስ ስድራይ ተሰጒገ ናብ ዓደይ ተመሊሰ። ኣብቲ ግዘ፡ ትምህርተይ እንተኣቋረጽኩ'ውን ዳርጋ ዓብየ ልቢ ገይረ ስለ ዝመጻእኹ ስራሕ እናሰራሕኩ ስድራይ ክኣሊ ግድን ነይሩ። ድሕሪ ክልተ ዓመት ድማ፡ ኣብ ማሕበር እኖታት ንእኖታት [እዚ ማሕበር ብ1993ዓ.ም እንትጣየስ፡ ብቐንዱ ማሕበራዊን ቑጠባውን ፀገማት ንዘለወን ፅጉማት እኖታት ሓገዝ ይገብር]፡ ጽርየትን ተላላኪትን ኮይነ ስራሕ ጀሚረ። መወዳእታ ዓመት 2005 [ኣቆጸጽራ ኢትዮጵያ]፡ ንዓይ ሕጂ ንዘለኹዎ ደረጃ በሪ ዝኸፍት ኣጋጣሚ ዝረኸብኩላ ዓመት እያ። ኣብቲ ማሕበር እናሰራሕኹ ከለኹ፡ ሓንቲ ሜክሲኮኣዊት ንደቂ ኣንስትዮ ስልጠና ክትህብ ትመጽእ። በለስ ካብ ዝፍለጠሉ ሃገር ስለ ዝመጽአት፡ ንዓና'ውን ዝተፈላለየ ዓይነት መግቢ ካብ በለስ ከመይ ክነዳሉ ከም እንኽእል ስልጠና ትህበና። ዓርሰይ ንምቕያር ዓብዪ ድልየት ስለ ዝነበረኒ፡ እቲ ንሓደ ሰሙን ዝተውሃበና ስልጠና ብዝግባእ ተኸታቲለ፤ ማእለያ ዘይብሉ ጸገማት እናጋጠመኒ ድማ ቀጺለሉ። ካብቲ ማሕበር ከይወጻእኹ ከለኹ፡ ካብ በለስ ዝዳሎ ጽሟቕ፣ ኩኪስን ካልኦትን ሰባት ክፈልጡዎ ኣብ ምግባር ብዙሕ ለፊዐ፤ ሓድሽ ነገር ስለ ዝኾነ ግን ሰብ ብቐሊሉ ቀልጢፉ ክቕበሎ ከቢድ ነይሩ። "እንታይ'ዩ ማርማራታ ካብ በለስ?" ዝብሉኒ ብዙሓት ነይሮም። ናይ ገንዘብ ዓቕሚ'ውን ስለ ዘይነበረኒ፡ ብቐሊሉ ካብቲ ዝገጥመኒ ዝነበረ ፈተና ንምውጻእ ይጽገም ነይረ። በለስ ኣብ ቀረባ ዝርከብ ሃብተ ገነት ብምኻኑ ግን መዓልታዊ ተስፋ ይገብር ነይረ፤ እናኸሰርኩ ድማ ሰብ ክፈልጦ ለፊዐ እየ፤ ተስፋ ቖሪጸ ግን ኣይፈልጥን። ሕዚ'ታይ ትሰርሕ ኣላ?
