ትግርኛ BBC News, ትግርኛናብቲ ትሕዝቶ ቀጽሉ ክፍልታት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት ሃረጉ ጎበዛይ፡ ተሸላሚት ብሉጻት ደቂ ኣንስትዮ ሓረስቶት ኣፍሪቃ 3 ሕዳር 2020 ምንጪ ስእሊ, Dr Dawit Gebregziabher/ Twitter ወይዘሮ ሃረጉ ጎበዛይ፡ ኣብ ሓደ እዋን ሓንቲ ካብተን ኣብ ገጠራት ትግራይ ሓዳር መስሪተን፣ ቆልዑ ወሊደን፣ ካብ ኢድ ሰብኡተን እናተጸበያ ኣብ ትሑት ክፍሊ ሕርሻ ዝተደረኸ ህይወት ዝመርሓ ሓረስቶት ደቂ ኣንስትዮ ትግራይ'ያ ነይራ። ኣብቲ ግዜ፡ ናይ ባዕለይ እትብሎ መውደቒ ስለ ዘይነበራ ኣብ ገዛ ወላዲታ ተጸጊዓ ትነብር'ውን ነይራ። እንተኾነ፡ ነታ ብእቶት በዓል ቤታ ተደጒማ ብፍቓድ ኣምላኽ ሰለይ እትብል ካብ ኢድ ናብ ኣፍ ዝኾነ ናብርኣ ከይቀየርካ ክትድቅስ ዝሕሰብ ኣይነበረን። "ቀደሙ'ውን ናብ መስኖ ቅድሚ ምእታወይ ሕርሻ ይሞኻኹር ነይረ፤ ግን ጥቕሚ የብሉን፤ ከባቢና ቆላ ስለ ዝኾነ ካብ ሓደ ሄክታር ካብ ክልተ ክሳብ ሰለስተ ኩንታል ኢኻ ተእቱ። ብኲናት ዝተጠቕዐ ዶብ'ውን ስለ ዝኾነ ምድረበዳ ኮይኑ ነይሩ እዩ" ትብል። ሓረስታይ ሃረጉ ጎበዛይ፡ ኣብ ዞባ ማእከል ወረዳ መረብለኸ ከተማ ራማ ፍሉይ ቦታ ዓዲ ኣርባዕተ እያ ትነብር። ብትምህርቲ ብዙሕ ኣይደፍአትን፤ ግን ራብዓይ ክፍሊ በጺሓ እያ። ስለዚ ንሳ ነቲ ከርፋሕ ናብርኣ ዝቕይሮ ትምህርቲ ዘይኮነ እምኒ ዝበዝሖ መሬት ጥራይ እዩ ነይሩዋ። እታ መሬት'ውን ዓው-ኢልካ ዝዝረበላ ኣይኮነትን 1.5 ሄክታር ጥራሕ እያ። ብወዐዓል ሕደር ህይወት ኣይትድፋእን'ሞ፡ ሃረጉ ብ1997 ዓ.ም ነዛ ቑንጣሮ መሬት ሒዛ ናብ ልምዓት ሕርሻ ክትኣቱ ትውስን። እንተኾነ ብቐሊሉ ተሓሪሱ ዝልስልስ መሬት ኣይኮነን ነይሩዋ። እኳ ድኣ ካብ ርእሱ ክሳብ እግሩ ከውሒ ኣእማን ዝወረሮ መሬት እዩ ጸኒሑዋ። ኣብቲ ከባብ መስኖ ተጠቒምካ ምልማዕ ልሙድ ከም ዘይነበረ እትዛረብ ወይዘሮ ሃረጉ፡ ከም ምሸላ፣ ዳጉሻን ዓተርን ዝበሉ ዘራእቲ ወጻኢ፡ ካልእ ዝፍለጥ ዓሌት ዘራእቲ ከም ዘይነበረ ትዛረብ። "ትግራይ እምኒ እምበር ሕርሻ ዘይብሉ ዓዲ ገይሩ ዝወስዶ ሰብ ብዙሕ'ዩ፤ እንተሰሪሕካ ግን ዘይቕየርን ዘይርከብን የለን። ፍራምረ ብመስኖ ምልማዕ ዝብል ድማ ቅድሚ ኲናት ኢትዮ-ኤርትራ ካብ ኤርትራ መጺኦም ኣብ ከባቢና መሬት ተኻርዮም ካብ እስራኤል ቀወምቲ ተኽሊ እናምጽኡ ብመስኖ የልምዑ ካብ ዝነበሩ ኤርትራውያን'የ ወሲደዮ" ኢላ። "ኣርዑተይ ፀይረ ገስጊሰ ናብ ግራተይ" ሕልፊ ዝበሎ ፡ "ካብቲ ዝነበርኩዎ ንላዕሊ ሰሪሐ ክፀንሐኩም'የ" ፍርያት በለስ ናብ ዕዳጋ ዓለም ትሰድድ ዘላ ዕባይ ኣስመራ 'እታ ዝኸበረት ፍርያተይ ንቤት ጽሕፈት ፕሬዚደንት ከም ህያብ ሂበያ' "እዛ ሰበይቲ ትዓብድ ኣላ ይብሉኒ ነይሮም" ኣብ መጀመርታ ሓሙሽተ ዓመታት ኮሚደረ፣ ሽጉርቲ፣ ጉዕን ካልእ ኣታዊ ክትረኽበሎም እትኽአል ፍርያት ክተፍሪ ድሕሪ ምጽናሕ፡ ነዚ ሓመድ ዘይነበሮ መሬት ሓመድ ድሕሪ ምልባስ ተኺላ ከተብቁለሉ ጀሚራ። "ኣብ እስራኤል ሓመድ ካብ ካልእ ዓዲ እናምጻእኻ እዩ መሬት ዝለምዕ ክብሃል ብቴሌቪዥን ክሰምዕ ከለኹ ነዚ ናተይ'ውን ክልወጦ እየ ብዝብል ደፊረ ኣትየዮ። ሓመድ ዝብሃል ኣይነበሮን፤ ድሓር ሜትሮን ፈረቓን ኩዒትና ካብ ካልእ ቦታ ሓመድ ኣምጺእና መሊእናዮ። ድሕሪኡ ቀወምቲ ተኽሊ ተኺልናዮ ጽቡቕ ተሰማሚዑዎ" ትብል ሓረስታይ ሃረጉ ጎበዛይ። ከምዚ እናበለት፡ እቲ መሬት'ውን ናብ 12 ሄክታር ክዓቢ ብምግባር ብኣሕምልቲ ዝጀመረ ኣፕል፣ ኬንት፣ ቶሚ፣ ኪት፣ ዳዶ ዝብሃሉ ዓይነታት ማንጎ ዝርከቦም ሸውዓተ ዓሌታት ማንጎ ተኺላትሉ። ምንጪ ስእሊ, Merebleke communication "እቲ ናተይ ከባቢ ፍልይ ዘብሎ ከውሒ እምበር ተሓራሳይ መሬት ኣይኮነን ነይሩ። ብ1982 ዓ.ም ተዓዲሉ ሰብ ከይሓረሶ ከፍ ኢሉ ዝጸንሐ ቦታ'ዩ። ዳሓር ብ1997 ዓ.ም ክፍትኖ ኢለ እምንን ዕሾኽን ኣርየ ናብ ልምዓት ኣትየ። ሽዑ እዛ ሰበይቲ ፎቖዶ በረኻ ትኸይድ ዘላ ትዓብድ እያ ዘላ፣ ካልእ ስራሕ እንዶ ግዳ ኣይትሰርሕን ይብሉኒ ነይሮም። ሕጂ ተለዊጠ ምስ ርኣዩ ከኣ ሽዑ ምስኣ ከይንጎዪ ነበርና ዝብሉ ኣለው" ብምባል ኣውጊዓትና። ከውሒ ፈንቂለ እምኒ ለቒመ ዕሾኽ'ውን ኣርየ መሬት ከልምዕ እየ ክትብል እንከላ፡ ዘባጭወላን 'ናይ ኣንሽቲ ግዳ ዘይትሰርሒ' ኢሉ ዘስተናዕቓን ውሑድ ከም ዘይነበረ እትዝክር ሓረስተይቲ ሃረጉ፡ ሕጂ ግን ኩሉ ኣብታ ኣነ ዝበጻሕኹዋ ክበጽሕ ይጎዪ ኣሎ ትብል። ነዚ ምልዕዓል ምፍጣር ዝኽኣለት መርኣያ ጓል ኣንስተይቲ ብምዃና ድማ ትሕበን። ምንጪ ስእሊ, Dr.Dawit/Yirga ኣብ ሓደ እዋን ናይ ዩኒቨርሲቲ ተመሃሮ ሒዙ ብምኻድ ነዚ ተኣምራዊ ስርሓ ዝርኣየ መምህር ህጸት ዝናብ ሕርሻን ተፈጥሮ ሃፍትን ዶክተር ዳዊት ገብረእግዝኣብሄር፡ "እምኒ ናብ ፍራምረ ዝቐየረት ጓል ኣንስተይቲ" ዝብል ሽም ኣጠሚቑዋ እዩ። ንሳ'ውን፡ "ቀደም ንስሕቓ ዝነበርናስ ነዚ ለውጢ'ዩ ዝብሉ ኣለው። በዓል ሓዳረይ'ውን ፖሊስ ኮይኑ ኣብ ዝተፈላለዩ ቦታታት ይሰርሕ ስለ ዝነበረ ዳርጋ በይነይ እየ ዝቕመጥ ነይረ። በቲ ግዜ ካብ ተቓወምተይ ሓደ ሰብኣየይ እዩ ነይሩ፤ 'በረኻ ንበረኻ ካብ ትጎዪ ካልእ ስራሕ ግዳ ዘይትሰርሒ .
