ትግርኛ BBC News, ትግርኛናብቲ ትሕዝቶ ቀጽሉ ክፍልታት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት ኮሮናቫይረስ፡ ጾር ነርስታት ኣብ እዋን ለበዳ ተመሓላለፍቲ ሕማማት 12 ጉንቦት 2020 መግለጺ ስእሊ, ነርስ ሃረገወይኒ ኣለሙ ብቀረባ ዝፈልጥዋ ሕያወይቲ፣ ቅንዕትን ርህርህትን እያ ይብሉዋ። ተሓከምቲ ቓንዝኦምን ጸገሞምን እንተካፍሉዋ ንምስማዕ ዘይትርብርብ፣ ንመሰላቶም እትማጎት በዓልቲ ሞያ ምዃና'ውን ይምስክሩላ። ብ1980 ዓ.ም [ኣቆጻጽራ ኢትዮጵያ] ናብቲ ሞያ ዝተጸምበረት ነርስ ሃረገወይኒ ኣለሙ፡ ንልዕሊ 30 ዓመታት በቲ ሞያ ኣገልግሊላ። ሕጂ ኣማኻሪት ፖሊሲ ምምሕያሽ ኣገልግሎት ጥዕና መንግስቲ ኮይና ትሰርሕ ኣላ። ሲስተር ሃረገወይኒ፡ ኣብ ኢትዮጵያ ብህይወት ናይ ምንባር ዕድመ ብ7 ዓመት ብምንካይ ከቢድ ምጉዳል መፍረያይ ሓይሊ ሰብ ዘስዓበ ለበዳ ኤችኣይቪ ኤድስ ዝወለዶ ክሳራን ለበዳ ኢቦላ ዝፈጠሮ ራዕድን ብቐረባ ትዝክር። በዓልቲ ሞያ ነርስ ምዃና ዕድለኛን ምረቓን እዩ እትብል ነርስ ሃረገወይኒ፡ ብስነ ምግባር፣ ተሞኩሮ ትምህርትን ናይ ብዙሕ ሰብ ኢድ ሓሊፉና ብጽቡቕ ዝተመሃርና ኢና ክትብል ንሞይኣ ዘለዋ ክብሪ ትገልጽ። ኣገልግሎት ነርስ ድማ፡ ኣብ ሕርሲ፣ ምዕባይ ቖልዑ፣ ምልዓል ሕሙማት፣ ምክልኻል ተመሓላለፍቲ ሕማማትን ካልኦትን ዘለዎ ግደ ቀሊል ኣይኮነን። "ብተገዳስነት ንህዝቢ እተገልግለሉ፣ ምስ ሰብ ዘፋቕር ብሉጽ ሞያ እዩ ኢለ እየ ዝኣምን። ነርስ ብምዃንካ ንስድራኻ: ኣብ ኣመጋግብኦም ጽርየት፣ ምሕላው ጥዕና ብዙሕ ኢኻ ትድግፍ" ክትብል ካብቲ ንኡሽቶ ዝመስል ሓላፍነት ትጅምር። ወሲኻ፡ "ነርሲን ናይ ናይ ሕልና ሞያ ስለ ዝኾነ ሽምዓ ሒዝና ኣብ ቅድሚ ፈጣርን መምሃራንን ጉባኤ ተገይሩ ብጽርየት ንክንሰርሕ ቃል ኪዳን ኢና ንኣቱ። ቃል ኪዳን ድማ ንውሽጥካ እዩ ዝኣቱ። በዚ ምኽንያት ኣብ ግዜ ማቻ ወይ ራህዋ ዘይኮነ ኣብ ዝኾነ ይኹን ህሞት እጃምካ ንክተወፊ ስለ ዝገብር በዚ ረቂቕ ይገብሮ" ትብል። ኣብ ናይ ጥዕና ሞያ፡ ብቓንዛ ዝሳቐ ሰብ ምሕብሓብ፣ ኣብ ሞንጎ ሰብ ህይወቱ ክሓልፍ ምትእንጋድ፣ ህይወት ንክህብ ህይወት ዝስእን ሰብ ክገጥመካ ከሎ ምርኣይ ልዕሊ እቲ ንሰዓታትን መዓልታትን ደው ኢልካ እተሕልፎም ከበድቲ መዓልታት እዮም። "ኣብቲ መጀመርታ በዚ ሞያ ስራሕ ክጅምር ከለኹ ቀሊል ኣይነበረን። ምስ ኣለዓልካዮም ገሊኦም ኣይሓውዩልካን። ሽዑ ምስቲ ቤተሰብ ማዕረ ውሽጥኻ ይጉዳእ። ዘሰክሕ ዓይነት ቑስልን መድመይትን ለሚድካ ኣገልግሎት ምሃብ'ውን ቀሊል ኣይነበረን" ትብል ነርስ ሃረገወይኒ። ሲስተር ሃረገወይኒ፡ ካብ ዩኒቨርሲቲ ኣዲስ ኣበባ ሆስፒታል ጥቁር ኣንበሳ ብሞያ ነርሲንግ ተመሪቓ ስራሕ ክትጅምር ከላ፡ ትግራይ ኣብ ርእሲ ርእሲ ዝተደራረበ ኲናት፣ ሕጽረት ናውታት ሕክምናን ተላበድቲ ሕማማትን ዝበሉ ሰለስተ ዓበይቲ ጸገማት ነይሮምዋ። "ብዙሕ መጉዳእቲ ንርኢ ስለ ዝነበርና እዚ ንመንፈስካ ብጣዕሚ እዩ ዝጎድኦ። ካልኣይ በቲ ዝተመሃርካዮ መጠን ክትሰርሕ እናደለኻ እቲ ቀረብ ስለ ዝሓጽር ክተርፍ ዝኽእል ህይወት ክተተርፍ ብዘይምኽኣልካ ትጉሂ። "ካልእ ሰኣን ተጠንቂቕኻ መኪና ምዝዋርን ጽቡቕ ትሕተ ቕርጺ መገድን ከጓንፉ ዘይግብኦም ሓደጋታት እናጋጠሙ ብሓደ ግዜ ብዙሕ ሰብ ተጎዲኡ ናብ ሕክምና ይመጽአካ፤ እቲ ዘለና ሕክምና ግን ነዚ ክሕግዝ ዘይኽእል ኮይኑ ክትረኽቦ ከለኻ ብጣዕሚ እዩ ዘሕዝን" ትብል። ምንጪ ስእሊ, ነርስ ሃረገወይኒ ኣለሙ ምንክብኻብ ጥዕና ዓለምን ነርስታትን ነርስታትን ካልኦት ሰብ ሞያ ጥዕናን፡ ኲናት፣ ተላበድቲ ሕማማትን ካልኦት ስግኣታት ጥዕናን ህልውና ሕብረተሰብን ክኽሰቱ ከለው መሪሕ ምድሓን ህይወት ኮይኖም ሃገራዊ ጻውዒታት ኣብ ምኽባር ዓብዪ መስዋእትነት'ዮም ዝኸፍሉ። "መልኣክ ክሬሚያ" ኢሎም ዝሰምዩዋ ኢንግሊዛዊት ፍሎረንስ ናይቲንጌል፡ ምኽንያት እዚ ሎሚ መዓልቲ ዝኽበር ዘሎ መዓልቲ ነርስታት እያ። ንሳ፡ ብ1853-65 ዓ.ም [ኣቆጻጽራ ኤውሮጳ] ኣብ ዝነበረ ኲናት ክሬሚያ ንዝተወግኡን ዝቖሰሉን ወተሃደራት ሕክምናዊ ረድኤት ዝሃበ ጉጅለ ነርስታትን ሰብ ሞያ ጥዕናን ዝመርሐት በዓልቲ ሞያ እያ። እዚ ጉጅለ ነርስታት ብዝገበሮ ልዑል ጻዕርን ተዋፋይነትን ድማ ኣብቲ እዋን ኣብ ሆስፒታላት ከጋጥም ዝኽእል ዝነበረ ሞት እቶም ዝቖሰሉ ወተሃደራት: ብክልተ መሰለስ ክንኪ ክኢሉ። ኣብ ሓደ ኣጋጣሚ ንዝኽራ: ናይ ክብሪ ዕምበባ ኣብ ዓዲ ኢንግሊዝ ኣብ ዝርከብ መቓብራ ሕቑፊ ዕንበባ ከተንብር ዕድል ዝረኸበት ሲስተር ሃረገወይኒ ኣለሙ፡ "ኣብ ዓለም ዘለና ነርስታት ደቀ መዝሙር ፍሎረንስ ናይቲንጌል ኢና" ክትብል ክብሪ ዝግብኦ ሞያ ምዃኑ ትዛረብ። ብሚሊዮን ዝቑጸር ህዝቢ ዓለም ዝቐዘፉ ለበዳታት ተራእዮም እኳ እንተሓለፉ፡ ሕጂ ድማ ኣብ መወዳእታ ወርሒ 2019 ዓ.ም [ኣቆጻጽራ ኤውሮጳ] ኣብ ቻይናዊት ከተማ ውሃን ብዝተኸሰተ ለበዳ ኮቪድ-19 ኣብ መላእ ዓለም ልዕሊ ኣርባዕተ ሚሊዮን ሰባት በቲ ቫይረስ ተለኺፎም። ዝርግሐ ነዚ ክሳብ ሕጂ ሞት 286 ሽሕ ሰባት ዘስዓበ ሕማም ንምዕጋት ኣብ ቅድሚት ኮይኖም ህይወት ሰባት ከድሕኑን እቲ ቫይረስ ደው ክብልን ዝቃለሱ ዘለው ድማ ነርስታትን ካልኦት ሰብ ሞያ ጥዕናን እዮም። ሰኣን እኹል መከላኸሊ ናውታት: በዚ ሕማም ተለኺፎም ህይወቶም ዝሰኣኑ'ውን ውሑዳት'ኳ እንተዘይኮነ ክሳብ ሕጂ ይቃለሱ ኣለው። "እዚ ሕማም ኣብ ዓብዪ ስግኣት ኣእቲዩና ኣሎ። ኣብ ኣፍሪቃ ብፍላይ ትሑት እቶት ኣብ ዘለወን ዓድታት ዘሎ ነርስ ንብዙሕ ሕማማት ተቓሊዑ እዩ መዋእሉ ዘገልግል። ብዙሓት ኣገልግሎት እናሃቡ ዝሓልፉ ነርስታት ንርኢ፤ እቲ ሞያ ዋጋ ዘኽፍል ምዃኑ ስለ ዝፈልጥ ግን ገጹ ኣይዓጽፍን። ክኽፈል ዝግብኦ መስዋእቲ ይኸፍል እምበር ኣይሃድምን፤ ግን እቲ ናይ መከላኸሊ ናውታት ክማላእ ኣለዎ" ክትብል ትላቦ። ጾር እዚ ሞያ እንታይ'ዩ?
