ድሕሪ ኣሽሓት ዓመታት፡ ኣዕጽምቲ 37 ግዳያት ናይቲ ጨፍጫፍ፡ ኣብ ኮሌጅ ቅዱስ ጆንስ ኦክስፎርድ ይርከብ፤ እዚኦም ኣብቲ ግዜ ብሚስጢር ዝተቐበሩ እዮም። ሊቃውንቲ ድማ፡ ኣብዚ ዓመት ካብቲ ሬሳታት ቅምሶ (ዲኤንኤ) ወሲዶም ኣብ ዘካየዱዎ መርመራ፤ ካብዚኦም እቲ ሓደ ብክልተ ነገራት ዝተወጽዐ ኮይኑ ረኺቦምዎ። እቲ ውልቀሰብ፡ ግዳይ እቲ ኣረሜናዊ ግፍዒ ጥራሕ ዘይኮነስ፡ ብሕማም በዲዶ'ውን ተጠቒዑ ዝሳቐ ዝነበረ'ዩ። ካልእ ዘገርም ነገር'ውን ነይሩ። ቫይረስ እዚ በዲዶ ካብቲ ብ1970ታት ብሓገዝ ክታበት ዝጠፍአ በዲዶ ዝተፈለየ እዩ ነይሩ። ዓለም፡ ሞትን ለበዳን ዝዘርኡላ ኣሸሓት ቫይረሳት ክትርኢ መጺኣን ኣላን። ዓሌት እቲ ቫይረስ ዝተፈለየ እዩ፤ ዘይፍለጥን ድምጹ ኣጥፊኡ ቅድሚ ዘመናት ዝተሰወረን እዩ። በዚ ምኽንያት በዲዶ ክልተ ግዜ ጠፊኡ ክኸውን ይኽእል'ዩ። ኣብዚ ሕጂ እዋን፡ ብዝኾነ ሕማም ምስ ዝተጠቕዑ እንስሳት ብዝህሉ ጥቡቕ ርክብ፣ ኣብ ሞንጎ ቫይረሳት ብዝፍጠር ዝላ፣ "ዜሮ ፔሸንት" ብዝብሃል ፈላማይ ሕሙምን ነቲ ቫይረስ ተሰኪሞም ኣብ መላእ ዓለም ብዝዝርግሑ ሰባትን እዩ ስግኣት ሓድሽ ቫይረስ ዝፍለጥ። ምንጪ ስእሊ, Alamy ሳርስ፡ ካብቶም ኣብ ቀረባ ዝጠፍኡ ቫይረሳት ሓደ'ዩ። ዓለም ሃለዋት እዚ ቫይረስ ብ23 ለካቲት 2003 ዓ.ም (ኣቆጻጽራ ኤውሮጳ) ክትፈልጥ እንከላ፡ ኣብ ውሽጢ ሰሙን 100 ሰባት ቀቲሉ ነይሩ። ድሓር፡ "ዘይተለመደ ተመሓላላፊ ሕማም" ከም ዘጋጠመ ዝሕብር መልእኽቲ ጽሑፍ (ኢሜይል) ኣብ ቤጂንግ ናብ ዝርከብ ቤት ጽሕፈት ውድብ ጥዕና ዓለም ተላኢኹ። ፈለማ፡ ኣብ ዞባ ደቡብ ምዕራብ ምዕራብ ቻይና ኣብ እትርከብ ጉዋንግዶንግ እዩ ተራእዩ። ጉዋንግዶግ ድማ፡ ብመሸጣ ስጋ እንስሳ ዘገዳም እያ ትፍለጥ። እቶም እንስሳ ድማ፡ ሽዑ ኣብ'ቲ ቦታ ተሓሪዶም እዮም ዝቐርቡ። ስጋ ናይ ኣዕዋፍ፣ ማንቲለ፣ ኣትማን፣ ቁባዕ ዑፍ፣ ጤሊ ቤዶን ካልኦትን መጥበውቲ እንስሳ ዝሽየጠሉ ራሕሲ ዝበዝሖ ከባቢ እዩ። ዝተሓረዱን ክሳዶም ዝተቖረጹን እንስሳት ምርኣይ ልሙድ'ዩ ነይሩ። ስለ'ዚ፡ ኣብ መጀመርታ እቲ ለበዳ ዝተርኣየሎም መዓልታት ሳርስ ከመይ ከም ዝመጽአ ግሁድ ነይሩ። ኣብ ውሽጢ ክልተ ዓመት እቲ ቫይረስ ኣስታት 8096 ሰባት እንትለክፍ 774 ሞይቶም። ካብኡ ዝኸፍአ ግን ምኾነ ነይሩ። መቸስ ኮቪድ-19፡ ናይ ሳርስ ቀረባ ዘመድ ከም ዝኾነ ትፈልጡ ኢኹም። ስለ ዝኾነ፡ ብልክዕ እቲ ኮሮናቫይረስ ዘውርዶ ዘሎ ሃሰያ እንተርኢናዮ፡ ሳርስ ዓለም ብኢደ እግራ ናይ ምሓዝ ተኽእሎ ነይሩዎ ማለት'ዩ። ልክዕ ከም ቫይረስ ኤችኣይቪ ዘስዓቦ ቅልውላው፡ ወይ'ውን ከምቲ ብ1918 ዘጋጠመ ለበዳ ጉንፋዕ፡ ብሳርስ ዓለም ከይትባድም ሰግኣት ነይሩ። እቲ ብ1918 ዘጋጠመ ለበዳ ጉንፋዕ፡ ሓደ መሰለስ ንህዝቢ ዓለም ኣጥቂዑ 50 ሚሊዮን ድማ ቀቲሉ፤ ኣብየት ዝሓለፍካ ህይወት!
