ዝብል ክስመዐኒ ጀሚሩ። ብርግጽ ኣብ ኮሌጅ ትምህርቲ መምሃራን መቐለ ስራሕ ጀሚረ'የ" ኣብቲ ኮሌጅ ንክልተ ዓመት ምስ ኣምሀረት፡ ካልኣይ ዲግሪ [ማስተርስ] ክተጽንዕ ናብ ዩኒቨርሲቲአ ኣዲስ ኣበባ መጺአ። ኣብዚ ግዘ፡ ግድን ዝበለጸ ውጽኢት ከመዝግብ 'ክመሃር ኣለኒ' ዝብለ ህልኽ ሒዛ፡ ብስርዓተ ጾታን ፊዚክስን ክልተ መእተዊ ፈተና ወሲዳ፤ ኣብ ክልቲኡ ሓሊፋ። ብፊዚክስ ቐጺላ ሕሉፍ ዝተጠዓሰትሉ ኣከሓሒሳ ወጺኣ። "ኣብዚ ግዘ ህልኽን ዝተዓፈነ ነገር ስለዝነበረኒ፡ ዝኽእሎ ነገር ሰሪሐ፤ ጽቡቕ ውጽኢት ሒዘ ተመሪቐ። ናይ መጽናዕቲ ጽሑፈይ እንትሰርሕ እናሐጎሰኒ ስለ ዝሰራሕኹ፡ ውሽጠይ ጽቡቕ እናተሰምዐኒ መጺኡ፤ ናጻ ዕድል ትምህርቲ ምእላሽ ድማ ጀሚረ" ትብል። ጻዕራ ኣየሕፈራን፤ ኣብ ደቡብ ኣፍሪቃ ናጻ ዕድል ትምህርቲ ረኺባ ንሳልሳይ ዲግሪ ኣንቂላ። ድሕሪ እዚ፡ ዘቢብ ካልእ ሰብ ኮይና። 'ኣደ ስነጽሑፍ ኤርትራ'፡ ጓል-ኣንስተይቲ ደራሲት ‘ማርያም ሰባ’፡ ካብ ጓል ናብ ጓል ኣንስተይቲ ዶክተር ዘቢብ ኣብ ደቡብ ኣፍሪካ ካብ ዝርከብ ዩኒቨርሲቲ Western Cape ብ Material Science ናይ ፒ.ኤች.ዲ ትምህርታ ምስ ወደአት ብፖስት ዶክቶራል ፕሮግራም ኣብ ምርምር ስራሕቲ ቀፂላ። ብፍላይ ጠመተ ኣብ ትገብረሉ ምርምር ተሓዳሲ ሓይሊ (Renewable Energy) ብርክት ዝበለ ስራሕቲ ምርምር ሰሪሓ ብውልቃን ኣብቲ ዓውዲ ዝነጥፉ ካልኦት ሳይንቲስታትን ብሓባር ብምዃን ልዕሊ 50 ውፅኢት ምርምር ፅሑፋታ ኣብ ፍሉጣት ዓለምለኸ ናይ ሳይንስ ጆርናላት ኣሐቲማ እያ። ስራሕቲ ምርምር ዶክተር ዘቢብ ኣብ ካናዳ፥ ኤውሮጳን ደቡብ ኣፍሪቃን ምስ ዘለው ሰብ ሞያ ብቐረባ ክትሰርሕ ኣኽኢልዋ። እዞም ስራሕቲ ምርምራ ኣብ 2015 ዓ.ም.ፈ ኣብ ሃገራት ትሕቲ ሰሃራ ንዝነጥፋ ደቂ ኣንስትዯ ተመራመርቲ ዝተውሃበ ሽልማት ሊኦራል ዩኔስኮ፡ ካብ መላእ ትሕቲ ሰሃራ ተሸለምቲ ብሉፃት መናእሰይ ደቂ ኣንስትዮ ሳይንቲሰታት ሓንቲ ኮይና ተሸሊማ። ንሳ ብደረጃ ፖስት ዶክቴሪያል እዚ ሽልማት ክትረክብ ካብ ኢትዮጵያ ፈለማይቲ'ያ። "ቆልዓ ከጥቡ እናተመላለስኩ'የ መሊአዮ" ዶክተር ዘቢብ ዮኑስ ኣብዚ ሐዚ ሰዓት ኣብ ዩኒቨርሲቲ ዓዲግራት ተሓባባሪት ፕሮፌሰር ኮይና ካብ ምርምር ስራሕታ ብተወሳኺ ኣብ ምምሃርን ምምኻርን ተምሃሮ ድሕረ-ምረቓ ትነጥፍ። ካብዚ ብተወሳኺ ኣብ ደቡብ ኣፍሪካ ኣብ ዝርከባ ዩኒቨርሲታት ዝመሃሩ ካብ ዝተፈላለያ ሃገራት ኣፍሪካ ዝመፁ ተመሃሮ ማስተርስን ፒ.ኤች.ዲን ከም መማኸሪት (Supervisor) ኮይና ትሰርሕ። ዶክተር ዘቢብ ዮኑስ ኣብዚ ዓመት'ዚ ፈላመይቲ ኢትዮጵየዊት ሳይንቲስት ተሸላሚት ፍሌየር ኮይና ንሰራሕቲ ምርምራ ዝሕግዝ 300 ሽሕ ፓውንድ ወይ ድማ 12 ሚሊዮን ብር ረኺባ:: ፍሌየር፡ ናብ ባይታ ወሪዶም ጸገማት ሕብረተሰብ ዝፈትሑ ናይ ምርምር ሓሳባት ዘለዎም ሙሁራትን ተመራመርትን ኣወዳዲሩ ሽልማት እንትህብ ንፈለማ ግዘ'ዩ። ዶክተር ዘቢብ ናይዚ ውድድር ሕጽይትን ፈላመይቲ ኢትዮጵያዊት ሳይንቲስት ተዓዋቲት እዚ ሽልማትን ክትኸውን ዘኽአላ ናይ ምርምር ሓሳብ ዘዳለወቶን ኣብቲ ውዽድር ዝተሳተፈትን ኣብ ወሊድ ዕረፍቲ ኮይና ከምዝኾነ ትገልፅ። "ኣብ ወሊድ ዕረፍቲ ኮይነ ኣብ ዓዲግራት'የ ነይረ። "ቆልዓ ከጥቡ እናተመላለስኩ'የ መሊአዮ" ትብል:: ግን፡ ቐሊል ግዘ ዝሓትትን ብሓጺሩ ዝውዳእን ኩነታት ኣይኮነን ተጸብዩዋ። "ኣብቲ ሰዓት ንሱ ኣደ ቖልዓ እየ። ኣብ ልዕሊኡ ድማ ምብራህን ምጥፋእን ኢንተርነትን መብራህትን ነይሩ። ይጅምሮ፤ ከጥቡ ድማ ናብ ገዛ ይምለስ፤ ዳግማይ ናብቲ ዩኒቨርሲቲ ይኸይድ። እዚ ኹሉ ተደራሪቡ ብዙሕ ተስፋ ኣይገበርኩን"። ድሕሪ ዝተወሰኑ መዓልታት 60 ሕጹያት ንቃለ መሕትት ናብ ኬኒያ ተጸዊዖም። ኣብ መወዳእታ 30 ኣፍሪካውያን ዘቕረቡዎ ምርምር ሓሳብ ተቐባልነት ረኺቡ ተዓወቲ ከምዝኾኑ ትሕብር። ሽልማት ፍሌየር እንታይ'ዩ?
