ኣብ ደቡባዊ ኤስያ ብከላ ኣየር ደው ምባል ኣብ ዕድመ ወዲ ሰብ ዘለዎ ጽልዋ ማዕረ ምፍዋስ ሕማም መንሽሮ ኢዩ። ብደረጃ ዓለም ብከላ ኣየር ካብ ዕድሜና ብገምጋም 20 ኣዋርሕ ይቖርጽ። ኣብ ከም በዓል ህንዲ፡ ነፓል፡ ፓኪሰታን ዝኣመሰላ ሃገራት ደቡብ ኤስያ ግና ሎሚ ዝተወልደ ህጻን ዕድሚኡ ብ30 ኣዋርሕ ከም ዝሓጽር ኮይኑ'ሎ። እዚ ድማ ማዕረ'ቲ ካንሰር ካብ ዕድመ ወዲ ሰብ ዝቖርጾ እዩ። እቲ ዘሕዝን ድማ፡ እዘን ሃገራት ንሳዕቤን ናይዚ ብከላ ክምክታሉ ዝኽእላ ሕክምናዊ ዓቕሚ ዘይብለን ሙዃነን'ዩ። ብከላ ኣየር ኣብ ሕማም ሽኮር ተርኡ ይጻወት ኢዩ ንጻዕቂ ዘለዎ ብኩል ኣየር ምግላጽ፡ ድሕሪ ልዑል ጸቅጢ ደምን ከሲዕን ሳልሳይ ዝዓበየ ምኽንያት ንሕማም ሽኮር ኢዩ። ብክላ ኣየር ኣብ ሳናቡእ ነድሪ ፈጢሩ ናብ ስርዓት ዑደት ደምን ናብ ኢንሱሉን ዘፍርዩ ዋሃዮታትን ብምዝርጋሕ ንሕማም ሽኾር ጠንቂ ይኸውን። እዚ ጸገም ከተማትት ጥራይ ኣይኮነን ኣብ 2017 ናይ ገዛ ብከላ ኣየር ጠንቂ ሞት 1.6 ሚልዮን ሰባት ኮይኑ ኢዩ። እዚ መግቢ ንምብሳል ወይ ሙቐት ንምፍጣር ተባሂሉ ብዝግበር ምቕጻል ዝፍጠር ብከላ ኢዩ። ኣብ ኣፍሪቃ 70% እዚ ኣገባብ ይጥቀሙ። መርዛም ኣየር ካብ ህጻናት ንላዕሊ ንዝሸምገሉ'ዩ ዝቐትል መርዛም ኣየር ኣብ ህጻናት ብዛዕባ ዘውርዶ ጉድኣት ኣብ ሚድያ ብዙሕ'ዩ ዝዝረበሉ፡ ኮይኑ ግና 9 ካብቶም 10 ብብከላ ኣየር ዝሞቱ ሰባት ልዕሊ 50 ሽማግለታት እዮም። እዚ ሓድሽ ርኽበት እዩ። ኣብ 1900 እቶም ዝያዳ ተጠቃዕቲ ተሕቲ 5 ዓመት ህጻናት እዮም ነይሮም። ኣብቲ እዋን ዝበዝሕ ምኽንያት ብከላ ኣብ ገዛ ዝእጎድ ሓዊ'ዩ ነይሩ። ሎሚ ግና ኣብ ህንድን ቻይናን እዚ ኣዝዩ ስለ ዘቐነሰ፡ እቲ ዋና ምኽንያት ካልእ እዩ። ሎሚ ኣብ ዓበይቲ ኸተማታት ዘሎ ብኩል ኣየር ጠንቂ ሕማም ሳንቡእ፡ ልብን መንሽሮን ኮይኑ'ሎ። ገለ ንእሸቶ ጽቡቕ ዜና ግን ኣሎ ኣብ 1990 ኣብ ዓለም ኣብ ኣዝዩ ኣስጋኢ ደረጃ ዝበሃል ብኩል ከባቢ ዝነብሩ ሰባት 96% እዮም ነይሮም፡ ኣብ 2017 ግና ናብ 92% ወሪዶም። እዚ ድማ ኣሜሪካን ቻይናን ብዘገበርኦ ምምሕያሽ ኢዩ። ኮይኑ ግና ኣብ 2017 ኣብ ቻይና 852,000 ሰባት ብሰንኪ መራዛም ኣየር ሞይቶም ዜናታት ሕብረት ኣውሮጳ ኣብ ትግራይ ገበናት ኲናት ተፈጺሙ ክኸውን ከምዝኽእል ስክፍትኡ ገሊጹ16 ጥሪ 2021 ቦቢ ዋይን፡ “ንህይወተይን ህይወት በዓልቲ ገዛይን ተጨኒቐ ኣለኹ”ቅድሚ 6 ሰዓታት ስለምንታይ ንፓትሪስ ሉሉምባ ምዝካር ኣድለየ?ቅድሚ 5 ሰዓታት ኣዘራረብቲ ዛዕባታት እናኸረረ ዝመጽእ ዘሎ ጎንጺ ዶብ ኢትዮጵያን ሱዳንን14 ጥሪ 2021 ክልል ኦሮሚያ፡ መምህር ኪቲላ ጉዳታ ስለምንታይ'ዩ 'ተረሺኑ'?12 ጥሪ 2021 3:42 ቪድዮ, ብዛዕባ ፕረዚደንታዊ መረጻ ኡጋንዳ እንታይ ትፈልጡ?, ዕምሪ ፈነወ 3,4212 ጥሪ 2021 ኣብ ኣፍሪቃ ዘሎ መዓልታዊ ዝርገሐ ኮሮናቫይረስ ዘርኢ ሰሌዳ24 መጋቢት 2020 ሱዳን ኣብ መስርሕ ልዝብ ግድብ ሕዳሰ ኣይተሰማመዐትን11 ጥሪ 2021 ምስ ሱዳን ዘሎ ምስሕሓብ ‘ዶብ ናብ ዝነበሮ ተመሊሱ ብሰላም ክፍታሕ ኣለዎ’- ኢትዮጵያ7 ጥሪ 2021 ቦይንግ 737 ነፋሪት ኢንዶኔዥያ ዝወደቐትሉ ከባቢ ተፈሊጡ ተባሂሉ10 ጥሪ 2021 ኣብ ኣብያተ ማእሰርቲ ስዑዲ ዓረብ ዝሳቐዩ ኢትዮጵያውያን፡ መንግስቲ ናብ ዓዶም ክመልሶም ይምሕጸኑ7 ጥሪ 2021 ኣቶ ጃዋር መሓመድ ዝርከቦም ክሱሳት ሎሚ ኣብ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም12 ጥሪ 2021 ብብዝሒ ዝተነበ 1 ኣብ 50 ግዝኣታት ኣመሪካ ብኣጽዋር ዝተዓጀበ ተቓውሞ ከይካየድ ተሰጊኡ 2 ላዕለዎት መሪሕነት ህወሓት ትማሊ ናብ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም 3 ወድብ ኣንጌላ መርክል፡ ሓድሽ ኣቦ መንበር መሪጹ 4 ኡጋንዳ፡ ፕረዚደንት ዩወሪ ሙሰቨኒ ከምዝተዓወተ ተገሊጹ 5 ቦቢ ዋይን፡ “ንህይወተይን ህይወት በዓልቲ ገዛይን ተጨኒቐ ኣለኹ” 6 ሕብረት ኣውሮጳ ኣብ ትግራይ ገበናት ኲናት ተፈጺሙ ክኸውን ከምዝኽእል ስክፍትኡ ገሊጹ 7 ጣሊባን ኣባላቱ ብዙሓት ኣንስቲ ከይምርዓው ትእዛዝ ኣመሓላሊፉ 8 ኣብ ትግራይ ምሉእ ኣገልግሎታት መብራህትን ስልክን መዓስ ክጅምር ይኸውን?
