ካልእ ተሪፉ፡ ርሳስ ቕቡልነት ዘለዎ ስያመ'ኳ ኣይተውሃቦን። ናይ ሮማውያን መጽሓፊ ብሩሽ ካብ ናይ እንስሳት ጭራ ዝተሰርሐ ብምናባሩ፡ "ርሳስ"፡ "ፔኒስ" ካብ ዝብል ናይ ላቲን ቃል ዝመጽአ ኮይኑ ትርጉሙ"ጭራ" ማለት'ዩ። ርሳስ ካልእ ቀለም ከየድለዮ ብዙሕ ነገራት ከዐውት ይኽእል። ርሳስ ውሽጡ ብመዓድን ግራፋይት ዝተመልአ'ዩ። ግራፋይት ኣብ ዕንጸይቲ ምውዓል ዝብል ሓሳብ ካብ ዝመጽአ 450 ዓመት ገይሩ። ቤት ትምህርቲ ኣልድያዕ ኣል እስላምያ ንቡር ኣገልግሎታ ጀሚራ ደቆም ንክመሃሩሎም ሓገዝ ዝገብሩ ወለዲ ፍረ ፃዕሮም ይረኽቡ ዩኒቨርሲቲ ሶማሊያ ኣብ 30 ዓመት ፈላሞት ተምሃሮ ኣመሪቑ ምንጪ ስእሊ, Getty Images መግለጺ ስእሊ, ኣብ ዓለምና እቲ ዝነውሐ ዕድመ ዘለዎ ርሳስ፡ ኣብ 1630 ከም ዝተሰርሐ ይዝረብ ርሳስ ብዙሓት ኣፍቀርቲ'ውን ኣለውዎ። ተመራማሪ ታሪኽ ርሳስ፡ ሄነሪ ፔትሮሲክ፡ ብቐሊሉ ዝጠፍእ ብምኻኑ'ዩ ብሰብ ሞያ ቅድን ኢንጅነራትን ብቐሊሉ ተደላዪ ኮይኑ ኢሉ። ጸሓፊት ማርጋሬት ኣትውድ፡ "ብርዒ ይግንፍል'ዩ። ርሳስ ድማ እንተተሰይሩ ኣብ ነፋሪት ውሽጢ ኮይንካ በሊሕ ነገር ሒዝካ ምእታው ስለ ዘይፍቀድ ክትጸርብ ኣይትኽእልን፤ ስለዚ ክልተ ርሳስ ሒዝካ ተጉዓዝ" ትብል። ኣሜሪካዊ በዓል ሞያ ስነ ቑጠባ ሊዮናርድ ሪድ ብወገኑ፡ ኣብ 1958 ድምጺ ርሳስ ይሰማዕ ክብል፡ "ኣነ ርሳስ" ኢሉ ዝሰመዮ ጽሑፍ ጽሒፉ ነይሩ። ምንጪ ስእሊ, FEE ኣብ ሕንቅልሕንቅሊተይ ኢንግሊዝ፤ ርሳስ ሕብእቲ'ያ። ናይ ሪድ ርሳስ ግን፡ ዓው ኢሉ ዝስማዕ ድምጺ ዘለዋ'ያ። "ኣነ ውክልና ዝሃብኩዎ ምስክር ተኣምራዊ ምኻኑ ምግንዛብ ምኽኣልኩም ነይርኩም፡ ዝጠፍእ ዘሎ ናጽነት ደቂ ሰባት ኣብ ምድሓን ምሓገዝኩም ነይረ" እዩ ዝብል ሪድ። ኣብ ጽሑፍ ሬድ ዝተጠቐሰ ርሳስ፡ ኣገዳስነቱ ስቕ ኢልካ ዝመጽአ ከም ዘይኮነ'የ ዝትርኽ። "ኣልዕለኒ'ሞ ኣጸቢቕኻ ርኣየኒ። እንታይ ርኢኹም?
