የፌደራል ስርዓቱ አወቃቀር እንደየ አገራቱ ሁኔታ ጂኦግራፊያዊ ወይም በማንነት ላይ የተመሰረተ ሊሆን ይችላል፡፡ በኢትዮጵያ ፌደራል መንግስትና የክልል መንግስታት ተጠሪነታቸው በቀጥታ ለመረጣቸው ህዝብ ነው፡፡ ፌዴራል መንግስት የሚመረጠው በአጠቃላይ የአገሪቱ ህዝብ ሲሆን የክልል መንግስታት ደግሞ በየክልሉ ውስጥ በሚኖሩ ህዝቦች ነው፡፡ የእኛ ፌዴራል ስርዓት በዋናነት የተዋቀረው በህዝቦች ማንነት ላይ ተመስርቶ ነው፡፡ ይህ የመንግስት አደረጃጀት የተመረጠበት ምክንያት ብሄሮች፣ ብሄረሰቦች ህዝቦች ባለፈው ታሪክ የተነፈጉትን መብት፣ ታፍኖ የነበረውን ታሪክ፣ ቋንቋ፣ ባህልንና ሌሎች የማንነት መገለጫዎችን በሕገ-መንግስት ዋስትና እንዲያገኙና በተግባርም ተፈፃሚ ማድረግ የሚያስችል አወቃቀር ስለሆነ ነው፡፡ እነዚህ ህዝቦች የተዛባውን ግንኙነት መወገዱን ማረጋገጫ መሳሪያ እንደሆነ ስላመኑበትና በዚህ አወቃቀር አዲስ የእኩልነት ግንኙነትና የጋራ ህልውና እንዲመሰረት ስለወሰኑ የተከተሉት አወቃቀር ነው፡፡ የአገራችን የአከላለል መስፈርት ማንነትን፣ ቋንቋን፣ አሰፋፈርንና ፈቃደኝነትን ታሳቢ ያደረገው በአገራችን ህዝቦች የትግል ታሪክ የእኩልነት ጥያቄ መሰረታዊ ጉዳይ በመሆኑ ሲሆን የማንነት መገለጫ የሆኑትን ራስን በራስ የማስተዳደር፣ ቋንቋን፣ ባህልንና ታሪክን ለማጥናት ለመንከባከብና ለማሳደግ ብቸኛ አማራጭ በመሆኑ ነው፡፡
