እንዳለንበት ዘመን ሳይሆን በእነርሱ ዘመን የነበሩት ወላጆቻችን፣ሕፃናት ከመፀነሳቸው በፊት ሥም ሲያወጡላቸው፣እንደትንቢት እየታከለበትም ሆነ፤ሳይተነበይበት ባይቻል ለቆይታ፣የቤት ሥያሜ፣ከተቆረጠም ሥም ይሰጣቸዋል፤አባትና እናት ብቻ አይደሉም ሰያሚዎቹ ቤተሰቡ ይሁን ያለው ባዕድም ሊሆን ይችላል።የአመቺሳንና የክርስትናን ሥም ጨምሮ ለልጆቻቸው ይህ ቅድሚያ “የሰውነት”አስተሳሰብ የገለፅበትና የእንስሶች ችሎታ ያልሆነ፤መለያ ሥም የዕውቀት ውጤት ነው።ሥም በራሱ አንዱን ከሌላው ለይቶ መጥሪያ ረቂቅ ችሎታ እንጂ በራሱ ስያሜው ግብ አይደለም፤ግን አንዳንዴም ረቂቁ-ትርጉም ይዘው እንዲገኙ ይፈለግና ሥያሜው ከሥም በላይ ገዝፎ ይገኛል።ይህን ጥበብ የአማርኛ ፊደላት፣ረቂቅ ፍቺአቸውን በቃላትና በሐረጎች እያጠናከሩ ማስቀመጣቸውን ስንረዳ ትንታኔያቸው ግርምትን ያጭሩብናል፤በሌሎች አገሮችም እንደሚገኘው።በአንድ ወቅት በቀኃሥ ዩነቨርስቲ ለጥናት ተብሎ ከአንድ ምሁር ተፅፎ የተቀመጠው ጥናት አነበብኩ”የባሪያው ሥም በአማራው ባሕል”ይላል፤የሥምን አስፈላጊነትና የሚያደርገውን ማሕበራዊ ተፅዕኖ “መጥሪያውን” ብቻ ሳይሆን፣ከእነ “ወይ” መባያውን ጭምር ምን እንደነበር በደምብ አሳወቀኝ።
