የእንቁላሉን ግብር ላለመቀበል የተዋደቁት ጀግኖች፣ ስለነጻነታቸው ከዚህ ዘመን ሰው ያነሰ ታማኝነት አልነበራቸው፣ ቢበልጥ እንጂ። የአገሬ ሰው፣ በጣልያን ከመገዛት ለምኒልክ መገበር የሚሻል አማራጭ እንደነበር ቢያውቅ ነው ልዩነቱን፣ የውስጥ ህመሙን ችሎ፣ ለታሪኩና ለራሱ ክብር በአንድነት የዘመተው። የጦርነትን ድልም ሆነ ሽንፈት በአገሩ ወይም በመሪው፣ በአዝማቹ መጥራት በእኛ አልተጀመረም። ምኒልክ የፈጸማቸውን ስሕተቶችም ሆነ ያስመዘገባቸውን ውጤቶች እያነሱ መከራከሩ ጥፋት የለበትም። አድዋንና ምኒልክን ያጣመራቸው ታሪክ ነው። ታሪክ በምኒልክ ቦታ ሌላ መሪ ሳያደርግ ቀረ፣ የጦርነቱ የድል ‘እጣም’ እርሱ ላዘመተው ወገን ወደቀ፤ በምናውቀውም በማናውቀውም ምክንያት። ይህን መቀየር አንችልም። አድዋ የሚባል ጦርነትን ምኒልክ ከሚባል መሪ ውጭ በታሪክ ማዕቀፍ ውስጥ ማስቀመጥ አይቻልም። አድዋ ላይ ተሸንፈን ቢሆን ኖሮም ይህ ሁሉ ባለበት ይጸና ነበር፤ ምኒልክን “የተሸናፊው ጦር መሪ፣ ተሸናፊው አዝማች” ብለን እንጠራው ነበር። በጦርነቱ ስላሸነፈ የድሉ አዝማች ከመሆን አይከለከለም። የአድዋ ድል ከምኒልክ በላይ ነው!!! እንኳንም ጋሻውን አነሣ! እንኳንም ጋሻቸውን አነሡ!
