የዘመነ መሳፍንት ወቅት ኢትዮጵያ የምትባል አገር ያልነበረችበት ሁሉም የራሱን አምባ ይዞ አምባገነን የሆነበት ዘመን ነው፡፡ የአምባ መኳንንትና ሹማምንት ቆይታ ለጥቂት አመታት ቆይቶ ቢሆን ኖሮ ላስታ፤ በጌምድር፤ ሸዋ፤ ትግሬ፤ ጎጃም…ወዘተ የሚባሉ አገራት እንጂ ሁሉንም አቅፋ የያዘች አንዲት ኢትዮጵያ ባልኖረች ነበር፡፡ በኢትዮጵያ ታሪክ የመሃመድ ግራኝ ዘመን የእሳት ዘመን ነው፤ የዘመነ መሳፍንት ዘመን ደግሞ የበረዶ ዘመን ነው፡፡ በረዶውን ፕሮፌሰር አንድ ሽፍታ ሲሉ ያጣጣሉት ቋረኛው ካሳ አቀለጠው፡፡ በረዶው መቅለጡ ብቻ አልነበረም ቁምነገሩ፤ ገደል አፋፍ ላይ የነበረችው ኢትዮጵያ ወደ ደልዳላው ተመለሰች፡፡ ይህ እንግዲህ እንደሚዛናችን ትልቅ ወይም ትንሽ አሊያም ምንም ነጥብ ልንሰጠው እንችላለን፡፡ ለእኔ ግን ለኢትዮጵያ ከዘመነ መሳፍንት ክፍፍል ውጭ ከባሰ አደጋ ውስጥ የገባችበት ዘመን አለ ብዬ አላስብም፤ የግራኝ ጥፋትና የጣሊያን ወረራ ከዚህ ጋር ሊተካከሉ ይችላሉ፡፡ ቴዎድሮስ ከዚህ አኳያ ትልቅ ክብር ሊሰጠው ይገባል፡፡ ምክንያቱም ስለሃገር ዕድገት ከማውራታችን በፊት መጀመሪያ አገር የምትባለው ነገር መኖር መቻል አለባት፡፡ እኔ ፕሮፌሰርን ብሆን ኖሮ በአዕምሮዬ ፈጥኖ መምጣት የነበረበት ጉዳይ የቴዎድሮስ ሎሌነትና ሽፍታነት አይደለም፤ ይልቅስ አንድ ተራ የነበረ ሰው ያንን ከሰለሞንና ሳባ ሲወርድ ሲዋረድ የመጣ እጅግ ግዙፍ የተራራ ጎምት ድንጋይ እንዴት ደፍሮ ሊጋተረው ቻለ? የሚለው በሆነ ነበር፡፡ ከሆነ ነገር ተነስቶ ታላቅ መሆን ቀላል ነው፤ እንደ ቴዎድሮስ ከምንም ተነስቶ አጼ መሆን ግን እጅግ በጣም ከባድ ነው፡፡ ለነገሩ ፕሮፌሰር ሰው ናቸውና ሚዛናቸውም ሰውኛ ነው፡፡ አንድ ተራ ሽፍታ በርግጥም ዘሎ የማይታሰበውን ዘውድ ሲጭን ያኔ እነ እቴጌ ምንትዋብ እንደሆኑት ሁሉ ፕሮፌሰርም ደንግጠው ይሆናል፡፡ ወደ ታላቁ መፅሃፍ ስንመጣ ፈጣሪ በሰው መንገድ አይሄድምና መሾም ያለበትን ይሾማል፤ እግዚብሄር ባይሆን ኖሮ አፈቀላጤው አሮን እያለ ዱዳውን ሙሴን ማን ለመሲህነት ይመርጠው ነበር?
