በተለያዩ መንገዶች ሊገለጹ የሚችሉ ኣደረጃጀቶች ኣሉ፥ ከነእንትና ጋር ኣብረን እንሁን ወይ በተቃራኒው ከሌሎች ጋር እንሰለፍ ሳይሆን መጭውን ሁኔታችንን በጋራ ለመንደፍ ኣንድንችል በኢትዩጵያ ያለው ሁኔታ መስመሩን መያዝ መቻል ኣለበት። በኤርትራና በኢትዩጵያ ህዝብ መካከል ያለው ግንኙነት በዚሁ ኣምሳያ መያዝ መቻል ኣለበት። በዚህ ኣካባቢ ያሉ ህዝቦችና ኣገሮች በዓለም ደረጃም ቢሆን የዋሽንግተን ስርዓት ይህም ማለት የኣሜሪካ ፕሬዝደንቶች የኪሊንተን የቡሽና የኦባማ የተዛባ ኣመለካከት ወይም ኣቅጣጫውን የሳተ ሚስጋይዲድ የምንላቸው ፖሊሲዎች በኢትዩጵያ ላይ ብቻ የተፈጸመ ሳይሆን በሶማሊያ፡ በደቡብ ሱዳን፥ በኣጠቃላይ በዚህ ቀጠና የፈጠሯቸው ችግሮች መስመሩን መያዝ መቻል ኣለበት። የውጭ ሃይል ኣፍራሽ ሚና ማክተም ኣለበት። በኣውሮፓ ያሉት ኣገሮች ይሁኑ ወይም በኣሁኑ ጊዜ ወደ እነሱ ጎራ ኣየተቀላቀሉ ያሉት ሃይሎች በቀጠናችን ገንቢ ሚና የማይጫወቱበት ምክንያት የለም። ሩሲያ፡ ቻይና፡ ኣንዲሁም የተለያዩ ኣገሮች ማለት ነው። ስለዚህ ያለፉት የ25 ዓመታት ተመኩሮ ይህ ስለሆነ የወደፊት የነዚህ ኣዋሳኝ ኣገሮች እድል የሚመለከት ሃሳብ ከዚህ ከምናቀርበው የተሻለ ኣስተያየት ኣለን የሚሉ ከሆነ ኣዲስ ሃሳብ ሊያቀርቡ ይችላሉ። ሲጓዙበት በነበረው መንገድ ግን ሊራመዱ ኣይችሉም። ለሁላችንም የሚመች ሁኔታ እንድንፈጥርና የራሳችን ተነሳሽነት ኣንድንወስድ የራሳችንን ስራ መስራት ኣለብን ። የቀረው ቢቀር ሁሉም ሰው ኣውንታዊ ኣስተዋጽኦ እንዲኖረው የሚጠበቅ ነው። ባለፉት 25 ዓመታት በዚህ ቀጠና ወያኔ የፈጠራቸው ሁኔታዎች መቀጠል የለባቸውም። የዚህ መተኪያው ምንድን ነው? መተኪያ ኣለው ወይንስ የለውም? በኢትዩጵያ ሊመጣ የሚችል ኣዲስ ነገር ኣለ ወይንስ የለም። እዚህ ጉዳይ ላይ የምንለው የለንም። ነገር ግን ያለውን ሁኔታ ጠጋግነን ከተጓዝን ይሻላል ኣንላለን። በምን ሁኔታ ነው የምትጠግነው? መጠገንስ ይቻላል ወይ? ዘላቂ መፍትሄው ምን መሆን ኣለበት የሚሉ ሰፋፊ ኣርእስቶች ኣሉ። ኣዲስ ፈጠራ የለንም ። ወዴት ነው የምናመራው፥ ያና ይህ የምንላቸው መርሃ ግብሮች ኣሉን ለማለት በኣሁኑ ወቅት ኣስፈላጊነት የለውም። እንዴት ኣድርገን ነው የሁለቱን ኣገር ህዝቦች ግንኑኙነት ምቹ የሚያደርግ ሁኔታ መፍጠር የሚቻለው የሚለው ግን ኣማራጭ የለውም። ዝርዝር ሁኔታው ምን ይመስላል፥ በእንዴት ኣይነት ሁኔታ ተባብረን እንሰራለን ለሚለው ሁሉም የሚገነዘበውና የሚከታተለው ሁኔታ ስለሆነ በሚመጡት ዓመታት ምን እናደርጋለን? ለወደፊት ምን እቅዶች ይዘናል? የኛ የብቻችን ነው ወይስ በዚህ ቀጠና ካሉት ህዝቦች ጋር የተቀናጀ መርሃግብር ነው? በደቡብ ሱዳንና በሶማሊያ ያሉትን ሁኔታዎች ኣንስተን ለመነጋገር እንችላለን። ጅቡቲም ትንሽ ኣገር ናት ለማለት ኣንችልም፥፡ ትልቁ ችግር በጅቡቲ የነበሩት ስርዓቶች ናቸው። ጅቡቲ ለሽያጭ የቀረበች ኣገር ናት ቢባል ማጋነን ኣይደለም በጅቡቲ የነበረው ስርዓትና ከፕሬዝደንት ጉሌድ በኋላ እየተባባሰ የመጣው መጥፎ ኣስተሳሰብ ደግሞ ጅቡቲ የዚህ ኣካባቢ ትልቅ ወደብ ተደርጋ እንድትታይ ኤርትራና ኢትዩጵያ ግጭት ውስጥ መግባት ኣለባቸው የሚል ነው። ኤርትራና ኢትዮጵያ ተግባብተው መስራት ከጀመሩ የዓሰብና የምጽዋ ወደቦች ኣገልግሎት ላይ ስለሚውሉ የጅቡቲ ካገልግሎት ይስተጎጎላል። ስለዚህ ጅቡቲ ለወያኔ ይሁን ኢትዮጵያ ህዝብ ተቆርቁራ ወይንም ወዳ ኣይደለም እንዲህ ኣይነት ሁኔታ እያደረገች ያለችው። የጅቡቲ ጥቅም እንዲጠበቅ ኢትዮጵያና ኤርትራ ግጭት ውስጥ መግባት ኣለባቸው ከሚል እሳቤ ነው። ይህ ኣይነት ኣስተሳሰብ ደግሞ ጠባብነት ነው። ለዘላቄታም የሚያሰራ ኣይደለም። በዚህ ቀጠና ላሉት ኣገሮችና በተለያዩ ኣገሮች ለሚገኙ ልዩ ጥቅመኞች ፡ ኤርትራና ኢትዮጵያ ግጭት ውስጥ ሲገቡ ብቻ ነው ተረጋግተን መኖር የምንችለው ወይም ደግሞ ጥቅም የምናገኘው የሚለው ኣስተሳሰብ እርባና የለውም ነው የምንላቸው።
