በ 1987 ዓ.ም የሃገራችን ህገ መንግስት ረቅቆ ወደ ተግባር ስከተሸጋገረበተ ጊዜ ድረስ ህዝቦች ያለ ፈቃዳቸው፤ ያለ ፍላጎታቸው ተገደው በሃይል ሆነ በጉልበት ማንነታችው ሊገረሰሰ አይገባም ተብሎ ከታወጀበት ጊዜ ጀምሮ የወልቃይት ህዝብ ያለ ፍላጉቱ በሃይል ማንነቱን ተነጥቆ ቆይቷል ፡፡ ማንነቱ ተነጥቋል ሲባል ለመሆኑ የህዝቡ ማንነት ማረጋገጫ ምንድን ናቸው? ሊባል ይችላል፡፡ የህዝቡ ማንነት መገለጫው ከሆኑት አንዱ ባህሉ ነው፡፡ ከጥንት ከትውልድ ትውልድ እየተሸጋገረ የመጣ የራሱ የሆነ አማራዊ ባህል አለው፡፡ ለአብነት ህዝቡ ደስታውንና ሃዘኑን የሚገልፅበት የጋብቻ ሥርዓት፣ ጭፈራ፣ ፉከራ፤ እና ሃዘኑን የሚገልፅበት ሙሾና እንጉርጉሮ አለው፡፡ እነዚህ የባህል መገለጫዎቹ በራሱ አንደበት ለዘመናት ሲጠቀምበት ጠብቆ ቆይቷል፡፡ አሁንም እነዚህን አማራዊ እምብርተ-ባህሎቹን ይጠቀምባቸዋል፡፡ በጥቅሉ የወልቃይት ህዝብ ደስታና ሃዘኑን በአማርኛ ይገልፃል ለማለት ነው፡፡ ሆኖም በህገ መንግሰቱ እንደተገለፀው ማንኛውም ህዝህ የራሱን ባህልና ታሪክ የሚገልፅበትን መንገድ ማሣደግ እንደሚችል ቢገለፅም እነዚህ ባህሎቹ የማንነቱ መገለጫዎች እንዲጠፉ እየተደረገ ነው፡፡ አባቶቻችን ያቆዩን ባህል አቅበን ጠብቀን፤ አክብረን ልንይዘው ልንገለገልበት ሲገባ ዘፈናችን፤ ለቅአሶችን በአማርኛ መሆኑ ቀርቶ ወደ ትግረኛ ተገደን እንድንቀይር በልጆቻችንና በልጅልጆቻችን እየተሰራ ያለ ስራ አግባብ የሌለው አንድ የመጨቆናችን መንስኤና ማሳያ ነው፡፡
