የወልቃይት ጠገዴ የአማራ ማንነት ጥያቄ፦ የወልቃይት ጠገዴ ህዝብ የአማራ ማንነት ጥያቄውን ማንሳት የጀመረው አንዳንድ የህወሓት ካድሬዎች ደጋግመው ሊነግሩን እንደሚሞክሩት የዛሬ ሁለት ዓመት አይደለም። የወልቃይት ህዝብ የአማራ ማንነት ጥያቄውን ማቅረብ የጀመረው በመሰረቱ ሳይጠይቅ ያለፍላጎቱ ወደ ትግራይ እንዲካለል በህወሓት ከተወሰነበት 1983 ዓ.ም ጀምሮ ነው። የሽግግር መንግስት እንደተቋቋመ ወልቃይት ወደ ክልል 1 (በኋላ ላይ ክልል ትግራይ) መከለሉ ሲታወቅ ወልቃይቴዎች ተሰባስበው እኛ አማራዎች እንጅ ትግሬዎች አይደለንም በማለት የመጀመሪያ የተቃውሞ ማመልከቻቸውን በወቅቱ የሽግግር መንግስቱ የሰሜን ጎንደር አስተዳዳሪ ለነበሩት ለአቶ አስማማው የሱፍ ማቅረባቸው ይታወሳል። ከዚያም ተቃውሞአቸውን በመቀጠል ጥያቄያቸውን በየጊዜው ለተሾሙ የጎንደር አስተዳዳሪዎች ማቅረባቸውን ቀጥለው ለአቶ አድጎአይቸው ፀጋ፣ ለአቶ አቡኔ መንገሻ፣ ለአቶ ተሰማ ገ/ሕይወት፣ ለአቶ ሙሌ ታረቀኝ፣ ለአቶ አገኘሁ ተሻገር፣ ለአቶ ግዛት አቡየ ያቀረቡ ሲሆን አሁንም ለአቶ ሙሉጌታ ወርቁ ማቅረባቸው አልቀረም። ለፍትህና አስተዳደር አቤቱታ ለማቅረብ ወደ ትግራይ አንሄድም በማለት ወደ ጎንደር ከተማ እየተመላለሱ መፍትሄ ለማግኘት ቢጥሩም በህወሓት ረጅም እጅ ጎንደር ላይ በተቀመጡ አስተዳዳሪዎች ክልላችሁ ትግራይ ስለሆነ በዚያው ተዳኙ እየተባሉ ሲገፉ መቆየታቸው ይታወቃል። በመሆኑም የወልቃይት ጠገዴ አማራዎች በህወሓትና ብአዴን የጋራ ትብብር ማንነታቸው ተረግጦና ታሪካዊ የአስተዳደር ግዛታቸው በግዳጅ ተለውጦ እንዲኖሩ ተገደው ቆይተዋል።
