በፕሮፌሰር መስፍን አፄ ምኒልክ ቂም የለሽ ደግ መሪ ነበሩ ተብሎ የተጻፈው አፄ ምኒልክን ለመካብ እንዲሁም እሳቸው የተጓዙበትን የአስተሳሰብ ሐዲድ በእሳቸው ዘመን እንደ ቅጽበት የተፈጠረ ተደርጎ ለማሳየት ካልሆነ በስተቀር ሌላ ፋይዳ ሊኖረው አይችልም፡፡ አውነታው ግን አፄ ምኒልክ እጅግ የከፋ ቂመኛና በቀለኛ እንደነበሩ የሚገልጹ ጽሑፎች አሉ፡፡ ለአብነት ያክል ጸሐፌ ትዕዛዛቸው አለቃ ገብረ ሥላሴ እንደጻፉት የሸዋ ሰው ከጎጃሞችም በተዋጉ ቀን እየገደሉ ሲሰልቡ እንደነበር፤ እንዲሁም በዓድዋ ጦርነት ወቅት ለኢጣልያ ገብረው የጠላት ወታደር በመሆን የተዋጉትን ኤርትራውያን እጅና እግራቸው መቁረጣቸውን ከዚያም በላይ እጅግ የሚዘገንን ነው፡፡
