ትግርኛ BBC News, ትግርኛናብቲ ትሕዝቶ ቀጽሉ ክፍልታት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት "ኮቪድ 19፡ ናይ መጀመርታ ለበዳ ኣይኮነን፤ ናይ መወዳእታን እውን ኣይክኸውንን'ዩ" 27 ታሕሳስ 2020 ዓመተ 2020፡ ብለበዳ ኮቪድን ንሱ ብዘኸተሎ ሞትን ሕማምን ብሰንኩ ብዝሰዓበ እገዳን መገሻን ምንቅስቓስ ንዓለምና ብጥዕናን ቁጠባን ረማሚሳ ትሓልፍ ኣላ። ይኹን እምበር ኣብ ምውዳእ እዛ ዓመት ድሮ ኣብ ዕዳጋ ዝወዓለ ክታበትን ገና ኣብ ዝተፈለላያ ሃገራት ኣብ መስርሕ ዘሎ ፍርያትን ተስፋ ዝህብ እዩ። እንተኾነ ኣብ ዓባይ ብሪጣንያ፡ ካብ ኮቪድ -19 ብዝተዓጻጻፈ ቅልጣፈ ዝላባዕ ሓዲሽ ዓይነት ኮቮድ ምስተረኽበ ነቲ ምስ ምጅማር ክታበት ተፈጢሩ ዝጸንሐ ተስፋ ኣብ ምልክት ሕቶ አእትዩዎ ኣሎ። ዓሚ ከምዚ እዋን ኣብ ቻይና ከተማ ውሃን ዝተራእየ ኮቪድ -19 ንመላእ ዓለም መሰጨነቓ ሓፈሻዊ ባይቶ ሕቡራት ሃገራት፡ ብምሉእ ድምጺ መጋባእያ፡ ን27 ታሕሳስ ከም መዓልቲ ምድላው ንተላባዕቲ ሕማማት ክትዝከርን ክትክበርን ወሲኑ። ውድብ ጥዕና ዓለም "ዘባኸንክዎ ግዜ የለን" ኢሉ ውድብ ጥዕና ዓለም፡ 'ኣስታት 800 ሚልዮን ህዝቢ ብኮሮናቫይረስ ከምዝተለኽፉ ይግመት' ለበዳ ኮቪድ ኣብ ህይወት ማሕበረሰብ ዓለም ኣብ ማሕበራዊ ቁጠባውን ምዕባለን ቅልውላው ፈጢሩ፡ ንምዕባለ ዓለምን ሕብረተሰብን ንድሕሪት ጎቲቱዎ ይርከብ። ብሰንኪ እዚ ሕማም እዚ ብሚልዮናት ዝቑጸሩ ሰራሕተኛታት ካብ ስራሕ ወጺኦም፡ ኩለን ሃገራት ዓለም ብሰንኪ እገዳ ምንቅስቓስን በረራን ብቢልዮናት ዶላራት ዝግመት ክሳራ ኣጋጢሙወን። ምንጪ ስእሊ, PA Media ኣብዛ ዕለት፡ ሃገራት ዓለምን ማእከላት ምርምር ጥዕናን፡ ንምክልኻልን ምውጋድን ዝኾነ ይኹን ዓይነት ለበዳ ኩሉ ዓይነት ሳይንሳዊ ርኽበታትን ሓበሬታን ክለጋገሳን ንዓለማዊ ጸገማት ጥዕና ብሓባራዊ ፍልጠትን ክእለትን ክገጥመኦ ክጽዕራ ዓለማዊ ውድብ ጥዕና ይምሕጸን። እቶም ኣብ ዝሓለፈ ቀረባ እዋን ብማሕበራዊ መራኸቢታት ብማንዛዊ ርክብ ዝተጋብኡ መራሕቲ ዓለም ምዕሩይ ዝርገሐ ክታበት ክህሉ ተረዳዲኦም። ኣምባሳደር ቬትናም ኣብ ሕቡራት ሃገራት ሚስተር ዳንግ ዲንህ ኵይ፡ "ለበዳ ኮቪድ -19 ናይ መጀመርታ ኣይኮነን፤ ናይ መወዳእታን እውን ክኸውን ኣይኮነን" ብምባል ነዚ ሓባራዊ ጸገም ሕቡር ስራሕን ጻዕርን ከምዘድሊ ተዛሪቡ። ብቐንዱ ንስርዓተ ምስትንፋስ ዘጥቅዕ ለበዳ ሕማም ኮሮናቫይረስ ኣብ ሂወት ደቂ ሰባት ኣዕናዊ ሳዕቤን ብምኽታል ማሕበራውን ቁጠባውን ምዕባለ ሕብረተሰብ ንድሕሪት ጎቲቱዎ ኣሎ። ዓለማዊ ትካላት ጥዕና ካብ ዝግበኦን ዝጾሮን ንላዕሊ ተወጢሩ፡ መጠን ዘይብሉ ህዝቢ ኣደዳ ሞትን ሕማም ኮይኑ ኣሎ። ምንጪ ስእሊ, EPA በቲ ዝወርድ ዘሎ ህልቂት ከኣ ደቂ ኣንስትዮን ህጻናትን እተን ዝደኸያ ሃገራት ብዝያዳ ይጥቅዑ ኣለዉ። እቲ ጉዳይ ካብ ዝጅመር ኣትሒዙ ዓለማዊ ኣቓልቦ ተዋሂቡዎ ክግጠም እኳ እንተተፈተነ ብኣግኡ ክግታእ ኣይከኣለን ዘሎ። ገና ከኣ ኣብተን ብቴክኖሎጂን ስልጣነን ዝማዕበላ ዝበሃላ ሃገራት ምዕራብ ብዓሰርተታት ኣሽሓት ሰባት ይሞቱ ኣለው። ስለዝኾነ ዓለማዊ ውድብ ጥዕና በዛ ምስ ምምጻእ ለበዳ ኮቪድ ዝኣወጃ ዓለማዊት መዓልቲ ምክልኻል ለበዳ ገይሩ ኣብ ማሕበረ ሰብ ዓለም ብዛዕባ ለበዳ ዓቢ ወፈራ ምንቕቓሕ የካይድ ኣሎ። “ኮቪድ-19 እቲ ዝኸፍአ ቅልውላው ጥዕና እዩ” ዶ/ር ቴድሮስ ኣድሓኖም ፕረዚደንት ትራምፕ ሃገሩ ምስ ውድብ ጥዕና ዓለም ዝጸንሓ ዝምድና ኣቋሪጹ ኣባል ሃገራት ዓለም፡ ስነ-ፍልጠታዊ ሓበሬታታት ክለዋወጣ፡ ጥዕናዊ ፍልጠት ከበርኻ፡ ቅቡል ናይ ምክልኻል ልምድታት ከተኣታትዋ፡ ብብቕዓቱ ዝሓሸን ዝበለጸን ዓይነት ትምህርቲ ክቕርባ፡ ብደረጃ ዓለምን ዞባን ከባብን ለበዳታት ንምክልኻልን ንምግጣምን ውጽኢታዊ ዝኾኑ መለክዒታት ክትግብራ የዘኻኽር። ምንጪ ስእሊ, PA Media ኣብ ኣልያ ምክልኻል ለበዳ ዝተጠርየ ተመኩሮ ክዕቀብን ክሕይልን፡ ቀረብ መሰረታውያን ኣገልግሎታት ጥዕና ምዝርጋሕ፡ ንዝኾነ ዓይነት ዝመጽእ ለበዳ ብልዑል ቅሩብነት ብውሕሉል መገዲ ምግጣም፡ ብውሁድ ስራሕ ንጥዕና ደቂ ሰባት፡ ጥዕና እንስሳታትን፡ ጥዕና ዓለምናን ምውሓስ ብቐዳምነት ክስርሓሉ ዘለዎ ጉዳይ ምዃኑ ሕቡራት ሃገራት ይእምም። ዓለማዊ ውድብ ጥዕና፡ ለበዳ ንምግታእ ኣብ ኩሉ ቐጸላታት ማሕበረ ሰብ ዓለም፡ ኮማትን ትካላትን ውልቀ ሰባትን ኪኢላታት ጥዕናን ብሽርክነት ክዓዩ ይምሕጸን። እዚ ዓሚ ዝፈለመ ተበግሶ ምክልኻል ሕማማት ከኣ ኣብ 2030 ኩለንትናዊ ውህደት ፈጢሩ ጽቡቕ ክግስግስ ዘለዎ እምነት ይገልጽ። ዓለማዊ ብድሆ ጥዕና ኣብ ምፍታሕ፡ እቲ ዝለዓለ ተራን ሓላፍነትን ዝስከም መንግስቲ እዩ። እንተኾነ መንግስቲ ብዘይ ኣገዳሲ ኣበርክቶ ናይ ተዛመድቲ መሻርኽትን ሰራሕተኛታት ጥዕናን ምንም ክገብር ኣይክእል እዩ። ስለዝኾነ ዓለማዊ ውድብ ጥዕና፡ እተን ልዑል ናይ ለበዳ ተኽእሎ ዘለወን ኣባል ሃገራት ሕቡራት ብኹሉ ነገረን ክሕገዛ ከምዝግባእ የዘኻኽር። ነተን ኩለንትናዊ ደገፍ ዘድልየን ኣባል ሃገራት ከኣ፡ ብቐጻሊ ኣስተምህሮ ንቕሓት ዜጋታት ንምብራኽን ኣገዳስነት ምክልኻል ለበዳ ንምርዳእ ብዓቕሙ ይሕግዝ። ኮቪድ-19፡ ብዘውረዶ ዕንወትን ቅዝፈትን ዘሕዝን ፍጻሜ እኳ እንተኣኸተለ፡ ንማሕበረ ሰብ ዓለም ንዓለማዊ ብደሆ ብዓለማዊ ጻዕርን ፍልጠትን ጥራሕ ክግጠም ከምዘለዎ ዘርኣየን ዘምሃረን መዘክር እውን ምዃኑ ዓለማዊ ውድብ ጥዕና ይገልጽ። ተዛማዲ ትሕዝቶ ኮሮናቫይረስ፡ ትራምፕ ሃገሩ ምስ ውድብ ጥዕና ዓለም ዝጸንሓ ዝምድና ኣቋሪጹ30 ጉንቦት 2020 ውድብ ጥዕና ዓለም፡ ኣስታት 800 ሚልዮን ህዝቢ ብኮሮናቫይረስ ከምዝተለኽፉ ይግመት6 ጥቅምቲ 2020 ዜናታት ሕብረት ኣውሮጳ ኣብ ትግራይ ገበናት ኲናት ተፈጺሙ ክኸውን ከምዝኽእል ስክፍትኡ ገሊጹ16 ጥሪ 2021 ቦቢ ዋይን፡ “ንህይወተይን ህይወት በዓልቲ ገዛይን ተጨኒቐ ኣለኹ”ቅድሚ 8 ሰዓታት ስለምንታይ ንፓትሪስ ሉሉምባ ምዝካር ኣድለየ?ቅድሚ 7 ሰዓታት ኣዘራረብቲ ዛዕባታት እናኸረረ ዝመጽእ ዘሎ ጎንጺ ዶብ ኢትዮጵያን ሱዳንን14 ጥሪ 2021 ክልል ኦሮሚያ፡ መምህር ኪቲላ ጉዳታ ስለምንታይ'ዩ 'ተረሺኑ'?12 ጥሪ 2021 3:42 ቪድዮ, ብዛዕባ ፕረዚደንታዊ መረጻ ኡጋንዳ እንታይ ትፈልጡ?, ዕምሪ ፈነወ 3,4212 ጥሪ 2021 ኣብ ኣፍሪቃ ዘሎ መዓልታዊ ዝርገሐ ኮሮናቫይረስ ዘርኢ ሰሌዳ24 መጋቢት 2020 ሱዳን ኣብ መስርሕ ልዝብ ግድብ ሕዳሰ ኣይተሰማመዐትን11 ጥሪ 2021 ምስ ሱዳን ዘሎ ምስሕሓብ ‘ዶብ ናብ ዝነበሮ ተመሊሱ ብሰላም ክፍታሕ ኣለዎ’- ኢትዮጵያ7 ጥሪ 2021 ቦይንግ 737 ነፋሪት ኢንዶኔዥያ ዝወደቐትሉ ከባቢ ተፈሊጡ ተባሂሉ10 ጥሪ 2021 ኣብ ኣብያተ ማእሰርቲ ስዑዲ ዓረብ ዝሳቐዩ ኢትዮጵያውያን፡ መንግስቲ ናብ ዓዶም ክመልሶም ይምሕጸኑ7 ጥሪ 2021 ኣቶ ጃዋር መሓመድ ዝርከቦም ክሱሳት ሎሚ ኣብ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም12 ጥሪ 2021 ብብዝሒ ዝተነበ 1 ላዕለዎት መሪሕነት ህወሓት ትማሊ ናብ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም 2 ኣብ 50 ግዝኣታት ኣመሪካ ብኣጽዋር ዝተዓጀበ ተቓውሞ ከይካየድ ተሰጊኡ 3 ኡጋንዳ፡ ፕረዚደንት ዩወሪ ሙሰቨኒ ከምዝተዓወተ ተገሊጹ 4 ወድብ ኣንጌላ መርክል፡ ሓድሽ ኣቦ መንበር መሪጹ 5 ሕብረት ኣውሮጳ ኣብ ትግራይ ገበናት ኲናት ተፈጺሙ ክኸውን ከምዝኽእል ስክፍትኡ ገሊጹ 6 ኣብ ትግራይ ምሉእ ኣገልግሎታት መብራህትን ስልክን መዓስ ክጅምር ይኸውን?
