ዶክተር ኣወል ኣሎ፦ ክንሪኦ ዝግበኣና ሓደ ነገር ኣሎ። እቲ ኣፈላለዮም እንታይ እዩ?። ኣብ መንጎ ብኣብዪ ዝምራሕ መንግስትን ህወሓትን ዘሎ ኣፈላላይ፡ ናይ ስነ-ሓሳብ እዩ። ካብዚ ዝተላዕለ ኢትዮጵያ ንሓዋሩ እንታይ ክትመስል ኣለዋ፡ እንታይ ዓይነት ሃገረ-መንግስት ክትከል ኣለዎ- ዝብል ከቢድ ኣፈላለይ ዝወለዶ እዩ። ካብዚ ሓሊፉ፡ ህወሓት ናይ ማእኸላይ መንግስቲ ስልጣን ምስለቐቐ፡ ኣብዪ፡ ስልጣኑ ንምጽናዕ ክብል፡ ህወሓት ናብ ምድፋእን ኣብ ዘመኑ ዝተሰርሑ ናብ ምንእኣስን ኣትዩ። ብሓጺሩ ናይ ህወሓት ሌጋሲ ናብ ምድምሳስ እዩ ኣትዩ። ብፍላይ ድማ፡ ምስ ምፍራስ ኢህወዴግን ምምስራት ብልጽግና ፓርቲን ተኣሳሰሩ ዝተሰርሑ ነገራት፡ ኣብ ስነ ሐሳብ መሰራታዊ ኣፈላላይ ከምዘሎ ዘርኢ እዩ። በበኸባቢኡ ዝረአዩ ጎንጽታትን፡ መንግስቲ ፌዴራል ይፍጠሮም ህወሓት፡ ካብቲ ናይ ሓንሳብ ዝነቕሉን ካብ መንጽር ምስዕዓር ዝረአዩ እዮም። ኣብዚ ቀረባ ኣብ ወለጋ ዝተፈጸመ ጥራሕ እንተሪኢና፡ ቅትለት ናይቶም ንጹሁን ዜጋታት ምስተፈጸመ፡ ሽዑ ንሽዑ፡ እቲ ቅትለት ምስ ኦነግ-ሸኔ ዝተኣሳሰረ ኮይኑ፡ ብድሕሪኡ ድማ ህወሓት ከምዘሎ እዩ ተዘሪቡ። ርግጽ ኣብ መንጎ ህወሓትን ኦነግን ንነዊሕ እዋን ዝጸንሐ ርክብ ሓርፋፍ እዩ። ዝኾነ ኾይኑ፡ ድሕሪ እቲ ፍጻሜ ሒደት መዓልታት እዩ ኲናት ተጀሚሩ። እዚ ኩሉ፡ ዓርሱ ዝኸኣለ ጉዳይ ኣይኮነን። ከም መመኽነይታ ካብ ምቕራብ ሓሊፉ፡ ከም ዋና ምኽንያት ኮይኑ ዝረአ ኣይኮነን። እቲ ዓብዪ ጸገም ካልእ እዩ። ስለዚ እቲ ኲናት ካብ አፈላላይ ስነ-ሓሳብ ዝነቅል ስለዝኾነ፡ ብቐሊሉ ኣብ ሓጺር ጊዜ ዝዝሕል ኣይመስለንን። ብቐሊሉ ዝዕወት ወገን’ውን ኣይክህሉን። ውግእ እንተተቐጺሉ ድማ፡ እቲ ሳዕቤኑ ንኢትዮጵያ ጥራሕ ዘይኮነስ፡ ነቲ ዞባ ሙሉእ ዝተርፍ እዩ። መንግስቲ ኤርትራ ይንቀሳቐስ እዩ ዘሎ። እቲ ምስ ኣብዪ ዘሎ ርክበ’ውን ናይ መንግስቲ ንመንግስቲ መልክዕ የብሉን። ናይ ኣብዪን ኢሳይያስን ውልቃዊ ርክብ እዩ ዝመስል። መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ኢትዮጵያ ብዛዕባ ዘሎ ስርዓት ዘለዎ ቅዋም ፍሉጥ እዩ። እዚ ድማ ምስቲ ኣብ መንጎ ናይ ኣብዪ መንግስትን ህወሓትን ዘሎ ኣፈላላይ ስነ-ሓሳብ ብቐጥታ ዝራኸብ እዩ። ፕረዚደንት ኢሳይያስ፡ ኣብ ዓሌት ዝተመስረተ ስርዓት ፌዴራሊዝም ንኢትዮጵያ ኣየድልያን እዩ ዝብል እምነት’ዩ ዘለዎ። ስለዚ፡ ኤርትራ ኣብ መንጎ ፌዴራል መንግስትን ክልል ትግራይን ዝተወለዓ ኵናት ኢድ የብሉን ክትብል ኣይከኣልን። ድሕሪኡ ግን፡ መንግስቲ ኢትዮጵያ ወተሃደራት ኢትዮጵያ ካብ ሶማልያ ክስሕብ ጀሚሩ ኣሎ። ኣልሻባብ ከምድሌቱ ክንቀሳቐስ እዩ ማለት እዩ። ኣብ ሱዳን ዘሎ ጸገም ድማ ዝፍለጥ እዩ። ስለዚ፡ ኣብቲ ዞባ ከቢድ ጸገም ከምዘስዕብ ጥርጥር የብሉን። ህልዊ ኩነታት ትግራይ እንታይ ይመስል?
