ሓጋዚ ፕሮፈሰር ኣብ መቀለ ዩኒቨርሲቲ ኣይተ መረሳ ጸሃየ፡ ''ድሌት ኣፍደገ ባሕሪ ኢትዮጵያ ምስ ታሪኽ ኤርትራ ዝተሐሐዘ እዩ። እዚ ፖሎቲካዊ ሕቶ'ዚ ሓዲሽ ኣይኮነን። ሕጂ ብናይ ምድማር ቋንቋ እቲ ዝነበረ ፍልስፍና ዓባይ ኢትዮጵያ፡ ተመሊሱ ኣብ ቤተ-መንግስቲ ስለዝመጽአ፡ ዶር ኣቢይ ካብ ዝተፈላለየ ክፍልታት ሕብረተሰብ ኢትዮጵያ ተቐባልነት ንምርካብ ይደጋገም ምህላውን፡ ፕረዚደንት ኢሰይያስ እውን ብህዝቦም ንዝቐርበሎም ዘሎ ሕቶ ጽገናን ለውጥን፡ ምስ ኢትዮጵያን ምብራቕ ኣፍሪቃን ዝፈታትንዎ ዘለው ቁጠባዊ ውህደትን ሽርክነትን ከመኽንዩዎ ስለዝደለዩ እዩ" ይብል። ምንጪ ስእሊ, መረሳ ጻሕየ መግለጺ ስእሊ, መረሳ ጻሕየ ምስ ኢትዮጵያ ን30 ዓመታት ንመሰል ርእሰ ውሳኔኦም፡ ንዝሓለፈ 20 ዓመታት ከኣ ብዶባት ብዝተሳበበ ኩናት ኣብ ወጥሪ-ኩናት ዝጸንሑ ኤርትራውያን፡ ናይ ኩናት ቁስልና ከየሕወና፡ ብስም ቁጠባዊ ምትሕብባር፡ ሓይሊ ባሕሪ ኢትዮጵያ ናብ ወደባት ዓሰብን ባጽዕን ክምለስ ንዓና ዓቢ ስክፍታ እዩ፡ ክብሉ ሻቕሎቶም ይገልጹ ኣለው። ኣቡሃሺም፡ ኣብዚ እዋን'ዚ፡ ኢትዮጵያ፡ ኣብ ምርግጋእ ውሽጣዊ ኩነታታ ከተድህብ እምበር ሓይሊ ባሕሪ ናብ ምህናጽ ክትጓየ ኣይመድልያን በሃላይ እዩ። ዋላኳ ሓደ ሓደ ኢትዮጵያውያን ፖለቲከኛታት ብቐጻሊ ብዛዕባ ዓሰብን ሓይሊ ባሕርን እንተተዛረቡ ቁስሊ ህዝቢ ከይሓወየ ዝግበር ጉያ ጉያ ግን ሳዕቤን ክህልዎ ከምዝኽእል የዘኻኽር። ስዑድን ኢሜሬትን፡ ኣብ ወደብ ዓሰብ መደበር ምስ ተኸላ፡ ምስ መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ወጥሪ ኩናት ዶባት፡ ዝጸንሐ መንግስቲ ኢትዮጵያ ስግኣትን ስክፍታን ተሰሚዑዎስ ዘይምሕጓሱ ብግልጺ ኣርእዩ ነይሩ እዩ። ሕጂ ኣብ ዝተገብረ ዕርቀ ሰላም፡ ድሮ ምስ ስዑድን ኢሜረትን ምሕዝነት ስለዝተጀመረ፡ ኣፍ-ደገ ባሕሪ ከይሓዝካ "ሓይሊ ባሕሪ ክትሃንጽ ምጉያይ" ዓንተር ቀርኒ ኣፍሪቃ እኸውን ኣለኹ ንምባል ከይከውን ስክፍትኡ ይገልጽ። ኣቶ ኣርሄ ሓመድናካ እውን "ሓንቲ ሃገር፡ ሓይሊ ባሕሪ ንክህልዋ ምስ ባሕሪ ክትዳወብ ኣለዋ" ይብል። ሓንቲ ባሕሪ ዘለዋ ሃገር፡ ልክዕ ከም ናይ ምድርን ሰማይን ክሊ ባሕራ ንክትከላኸል ሓይሊ ባሕሪ ክትሃንጽ ትግደድ እያ። እዚ ናይ ኢትዮጵያ ናይ ባሕሪ ጥሙሕ ግን ምስቲ " ዓሰብ ንዓና እዩ ዝግባእ" ዝብል ናይ ሓደ ሓደ ሕሉፋት ፖለቲከኛታት ኣተሓሳስባ ተጠንቂቕካ ምስትብሃል ዘድልዮ ምዃኑ ይገልጽ። መረሳ ጸሃየ እውን፡ ክልቲአን ሃገራት ኣብ ሓድሕደን ልዙብ ስምምዕ እንተዘይሃልዩወን ክሳራ እምበር መኽሰብ የብሉን ዝብል ርእይቶ ኣለዎ። ብዛዕባ እዚ ዞባ ዝዛረቡ ተንተንቲ ፖለቲካ፡ እቲ ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝጸንሐ ምፍሕፋሕ ኣጸቢቑ ከይሓወየ፡ ኣብ ኤርትራ፡ ዝኾነ ዓይነት ወተሃደራዊ ህላዌ ኢትዮጵያ ክህሉ፡ ሓደገኛን ነዚ ብጽቡቕ ጀሚሩ ዘሎ ሰላም ዝዘርግን ክኸውን ከምዝኽእልን ይዛረቡ። ኢትዮጵያ፡ ህዝብን ዓለምን ብዝፈልጦ ግሉጽን ውዑል፡ ኣብ ዝኸነት ጎረቤት ሃገር ኣብ ሓባራዊ ረብሓ ዝተሞርኮሰ ንግዳዊ ሓይሊ ባሕሪ ክትሃንጽ ትኽእል እያ። ግን ክሳዕ ትማሊ ኣብ ኤርትራ ደማዊ ኩናት ተኻይዱ ብዙሕ ህይወት ስለዝሃለቐ እቲ ዝሕሰብ ኣብ ኤርትራዊ ክኸውን ኣይግባእን ይብል ኣቶ ኣርሄ። ዓብደሩሕማን እውን፡ ኤርትራ እቲ ዝዓበየ ክትዋገየሉን ክትረብሓሉን እትኽእል ጸጋ ባሕራን ወደባታን ብምዃኑ፡ ክልቲአን ሃገራት ብፍሉጥ ቅጥዕን ሕጋዊ ሰነዳትን ንሓይሊ ባሕሪ ኤርትራ ምድልዳልን ምሕጋዝን እንተዝረዳዳኣ ነቲ ዕርቀ ሰላም ብዝያዳ መበርተዖ ዝብል ርእይቶ ኣለዎ። ኤርትራ፡ ኣብ 2019 ካብ ሞንጎ ዝብጽሓ ቦታታት "ክሳብ ሎሚ ብህይወት ዘለኹ ሽዑ ስለዘይሞትኩዩ" ዓወትታት ኤርትራውያን ተቐዳደምቲ ብሽክለታ፡ ቀደምን ሎምን ኣርሄ እውን ኢትዮጵያ፡ ንኤርትራ ብሓይልን ዓመጽን ትገዝኣ ስለዝነበረትን ክሳብ ሕጂ እውን "ቀይሕ-ባሕርና!" ዝብል ጥሙሕ ናይ ሕሉፋት ስለዘሎ፡ ኣብ ዝኾነት ጎረቤት ሃገር እትምስርቶ ሓይሊ ባሕሪ ዕላማታቱ ብዝርዝር ክግለጽን ክፍለጥን ከምዘለዎ የረድእ። ስዑድን ኢሜረትን ግን ኣብ ኤርትራ ይግበኣኒ'ዩ ዝብለኦ ነገር ስለዘይብለን መዓስከራተን ምስ ግዜ ከምዘብቅዕ የረድእ። ንኤርትራን ጎረባብታን ዘርብሓን፡ ቀይሕ ባሕሪ ናይ ሰላም ባሕሪ እንተኾይኑ ጥራሕ እዩ እምበር መራኽብ ኩናት ዝእንገዳሉ እንተኾይኑ ኩሉ ግዜ ሓደገኛ እዩ ዝበለ ኣርሄ ድሌትን ከኸትሎ ዝኽእል ሳዕቤናትን ምህናጽ ሓይሊ ባሕሪ ኢትዮጵያ ብጥንቃቐ ክረአ ይመክር ኣርሄ። ናይ 1982 ውዕል ውድብ ሕቡራት ሃገራት ብዛዕባ ኣጠቃቕማ ባሕሪ ኣብ ዓንቀጽ 125 ብዘስፈሮ መሰረት፡ ኩለን ኣፍደገ ባሕሪ ዘይብለን ሃገራት ካብን ናብን ኣገልግሎት ናይ ባሕሪ ምጥቃም መሰልን፤ ናጽነት ምስግጋር ሰብን ንብረትን ሂብወን ኢዩ። እቲ ውዕል ተግባራዊ ዝኸውን ብስምምዕ ክልቲኣን ሃገራት ማለት ኣፍደገ ባሕሪ ዘይብላን ዘለዋን ክግበር ከም ዘለዎ የነጽር። እዚ ብመሰረቱ ከኣ ኣብ መንጎ ክልቲኣን ሃገራት ዘሎ ዝምድና ኢዩ ዝምርኮስ። ዜናታት ሕብረት ኣውሮጳ ኣብ ትግራይ ገበናት ኲናት ተፈጺሙ ክኸውን ከምዝኽእል ስክፍትኡ ገሊጹ16 ጥሪ 2021 ቦቢ ዋይን፡ “ንህይወተይን ህይወት በዓልቲ ገዛይን ተጨኒቐ ኣለኹ”ቅድሚ 7 ሰዓታት ስለምንታይ ንፓትሪስ ሉሉምባ ምዝካር ኣድለየ?ቅድሚ 5 ሰዓታት ኣዘራረብቲ ዛዕባታት እናኸረረ ዝመጽእ ዘሎ ጎንጺ ዶብ ኢትዮጵያን ሱዳንን14 ጥሪ 2021 ክልል ኦሮሚያ፡ መምህር ኪቲላ ጉዳታ ስለምንታይ'ዩ 'ተረሺኑ'?12 ጥሪ 2021 3:42 ቪድዮ, ብዛዕባ ፕረዚደንታዊ መረጻ ኡጋንዳ እንታይ ትፈልጡ?, ዕምሪ ፈነወ 3,4212 ጥሪ 2021 ኣብ ኣፍሪቃ ዘሎ መዓልታዊ ዝርገሐ ኮሮናቫይረስ ዘርኢ ሰሌዳ24 መጋቢት 2020 ሱዳን ኣብ መስርሕ ልዝብ ግድብ ሕዳሰ ኣይተሰማመዐትን11 ጥሪ 2021 ምስ ሱዳን ዘሎ ምስሕሓብ ‘ዶብ ናብ ዝነበሮ ተመሊሱ ብሰላም ክፍታሕ ኣለዎ’- ኢትዮጵያ7 ጥሪ 2021 ቦይንግ 737 ነፋሪት ኢንዶኔዥያ ዝወደቐትሉ ከባቢ ተፈሊጡ ተባሂሉ10 ጥሪ 2021 ኣብ ኣብያተ ማእሰርቲ ስዑዲ ዓረብ ዝሳቐዩ ኢትዮጵያውያን፡ መንግስቲ ናብ ዓዶም ክመልሶም ይምሕጸኑ7 ጥሪ 2021 ኣቶ ጃዋር መሓመድ ዝርከቦም ክሱሳት ሎሚ ኣብ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም12 ጥሪ 2021 ብብዝሒ ዝተነበ 1 ኣብ 50 ግዝኣታት ኣመሪካ ብኣጽዋር ዝተዓጀበ ተቓውሞ ከይካየድ ተሰጊኡ 2 ላዕለዎት መሪሕነት ህወሓት ትማሊ ናብ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም 3 ወድብ ኣንጌላ መርክል፡ ሓድሽ ኣቦ መንበር መሪጹ 4 ኡጋንዳ፡ ፕረዚደንት ዩወሪ ሙሰቨኒ ከምዝተዓወተ ተገሊጹ 5 ሕብረት ኣውሮጳ ኣብ ትግራይ ገበናት ኲናት ተፈጺሙ ክኸውን ከምዝኽእል ስክፍትኡ ገሊጹ 6 ቦቢ ዋይን፡ “ንህይወተይን ህይወት በዓልቲ ገዛይን ተጨኒቐ ኣለኹ” 7 ኣብ ትግራይ ምሉእ ኣገልግሎታት መብራህትን ስልክን መዓስ ክጅምር ይኸውን?
