ትግርኛ BBC News, ትግርኛናብቲ ትሕዝቶ ቀጽሉ ክፍልታት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት ንመንግስቲ ትግራይን ፌደራልን ተዋጥጥ ዘላ ሰብ ኣልቦ ነፋሪት 15 ጥቅምቲ 2020 ምንጪ ስእሊ, Getty Images ኣብ ትግራይ ንዝተርኣየ ወራር ዕስለ ኣምበጣ ንምቁፅፃር ኬሚካል ንምንፃግ ክትውዕል ኣብ እስራኤል ዝርከቡ ተጋሩ ዓዲጎም ዝለኣኽዋ ሰብ ኣልቦ ነፋሪት (ድሮን)፡ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ብፌደራል መግስቲ ካብ ትዕገት ሸውዓተ ወርሒ ምስ ኮና ከዘራርብ ቀንዩ። ኤጀንሲ መረዳእታን መረብ ድሕነትን ኢትዮጵያ ግና እታ ድሮን ዝመጽአትሉ ዕላማ ስለ ዘይፍለጥ ክንልእኻ ኣይንኽእልን ክብል ኣብዚ ሰሙን ኣፍሊጡ እዩ። በዚ ምኽንያት ኣብዚ ሕዚ እዋን ኣምበጣ ኣብ ትግራይ ዕንወት ኣብ ዘውርደሉ ዘሎ ብምዃኑ ብዙሓት ቅረትኦም ክገልፁ ይረኣዩ። ኣብ ትግራይ ወራር ዕስለ ኣምበጣ ብሰፊሑ ምስተራእየ እቲ ኩነታት ኣተሓሳሲብዎም ህፁፅ ገንዘብ ክልእኹ ሓሲቦም ከም ዝነበሩ ዝገልፅ፡ ምክትል ኣቦ ወንበር ማሕበር ተጋሩ እስራኤል ተኬ ማኛው ቢሮ ሕርሻ ትግራይ ግን 'ገንዘብ ካብ ትልእኹ ማሽን ገዚእኹም ለኣኹልና' ስለ ዝበልዎም ነታ ሕዚ ኣካታዒት ኮይና ዘላ ሰብ ኣልቦ ነፋሪት ክዕድጉ ከም ዝወሰኑ ይገልፅ። እዛ ሰብ ኣልቦ ነፋሪት (ድሮን) ቅድሚ ናብ ኢትዮጵያ ምልኣኾም ድማ ኣብታ ሃገር ምስ ጉዳይ 'ድሮን' ተዛሚዶም ንዝለዓሉ ጉዳያት ፀገም ንከይፍጠር ምስ ሓለፍቲ ስራሕ መንግስቲ እቲ ክልል ከም ዝዘተዩ ይዛረብ። "እታ ቢሮ ሕርሻ ትግራይ ዝኣዘዘና ድሮን ንእሽተይ ስለ ዝኾነት፡ ኣብዚ ዓዲ ናብ ዘሎ ቢሮ ሕርሻ ከይድና ኣማኺርናዮም። ንሶም ድማ እዚኣ ኣላትኩም፤ ግን ኣብ ቻይና እያ ትርከብ ኢሎምና" ዝብል ተኬ ማኛው፡ ፀገም ከም ዘይብላን ናብ ትግራይ ኣትያ ክተገልግል ከምትኽእልን ምስ ኣረጋገፁ ካብ ቻይና ዓዲጎም ከም ዝለኣኽዋ ይገልፅ። "ኣንበጣ እኽሊ ወዲኡ ኣብ ዓይኒ ሰብ ክዓርፍ ጀሚሩ"፡ ሓረስቶት ራያ ኣብ ትግራይ ራያ ዝኣተወ ዕስለ ኣምበጣ ካብ ቁፅፅር ወፃኢ ይኸውን ኣሎ ኣብ ሃገራት ምብራቕ ኣፍሪቃ ዝተርኣየ ወራር ኣንበጣ ዓጸቦ ከስዕብ ከም ዝኽእል ተገሊጹ ይኹን'ምበር እታ ድሮን ናብ ኢትዮጵያ ምስ ኣተወት ኣብ ኣዲስ ኣበባ ተዓጊታ ሸውዓተ ኣዋርሕ ተቖፂሮም። ኣብቶም ዝሓለፉ ኣዋርሕ'ውን እዛ ድሮን ንክትልቀቕ ዝተፈላለዩ ስራሕቲ ክስራሕ ፀኒሑ፤ ኣይሰመረን። "ንሕና ንመንግስቲ ፌደራል ዋላ ብቐጥታ ኣይንሕተቶ፡ ብተዘዋዋሪ ግና ንሓትት ነይርና ኢና። ዝምልከቶ ኣካል ቢሮ ሕርሻ ትግራይ ክሳብ ዝኾነ፤ ኣብቲ ሽዑ እዋን ክንልእኻ ከለና'ውን፡ ኣብ ሞንጎ ክልቲኦም መንግስታት ብዙሕ ዘዋጥጥ ጉዳይ ስለ ዘይነበረ፡ ብሎሚ ፅባሕ ተዓገሱ፣ ናይ መስርሕ ጉዳይ እዩ ዝብል መልሲ'ዮም ዝህቡና ነይሮም፤ ብወገን ዶክተር ኣትንኩት መዝገቦ (ሓላፊ ቢሮ ሕርሻን ልምዓት ገጠርን ትግራይ)" ይብል፡ ኣብዚ ጉዳይ ዘዘራረብናዮ ዳይሬክተር ኤጀንሲ መረዳእታን መረብ ድሕንነትን ኢትዮጵያ ዶክተር ሹመቴ ግዛው፡ እታ ሰብ ኣልቦ ነፋሪት ኣብ ወርሒ መጋቢት ከም ዝመጽአት ብምእማን እንተኾነ "ኣምበጣ ንምቁፅፃር ከም ዘይተልኣኸ" ገሊፁ። ምንጪ ስእሊ, ENA "እቲ ናብ ትግራይ ይኺድ ዝተባህለ ድሮን፡ ዩኒቨርሲቲ መቐለ ን'ሪቨርስ ኢንጂነሪንግ'ን ተዛመድቲ ንዝኾኑ ስራሕቲ ምርምርን ክንጥቀመሉ ብዝብል እዩ መጺኡ። ድሕሪኡ ድማ ንፃህያይ መንፀጊ ክኸውን ስለ ዝኽእል ኣእትዉልና ዝብል ሕቶ መጺኡ። ሕዚ ድማ ኣብ ቀረባ ወራር ኣምበጣ ምስ ኣጋጠመ እዚ ድሮን ልቐቑልና ኢሎም" ይብል። ኣብዚ ሕዚ እዋን ወራር ኣምበጣ ከቢድ ሃሰያ የውርድ ብምህላዉ፡ መንግስቲ ፌደራል ነታ ድሮን ዘይሰደዳ ዝብል ቁጠዐ ካብ ህዝቢ ይስማዕ ኣሎ። ስለዝኾነ ብግልፂ ዝዓገትኩምሉ ምኽንያት እንታይ እዩ ክንብል ነቲ ዳይሬክተር ሓቲትናዮ። "ቀዳማይ ነገር እዚ ድሮን እዚ ናይ ቻይና ስርሓት እንከሎ ካብ እስራኤል መፅዩ ተባሂሉ። ካልኣይ ብዛዕባ እቲ ድሮን ዝገልፅ መሰነይታ ፅሑፍን ሙሉእ ሓበሬታን የብሉን። ንኣምበጣ መንፀጊ ተባሂሉ ዝመፅአ እውን ኣይኮነን። ካልእ ድማ ብትካል መግብን ሕርሻን ዓለም ካብ ዝተፈቕደ መጠን ድሮን ወጻኢ'ዩ፤ ነዚ ዕላማ ተባሂሉ ዝተሰርሐ እውን ኣይኮነን" ዝብል ምላሽ ሂቡ። ስለ ዝኾነ ድማ፡ ከም መንግስቲ ብቑዕ ብዝኾነ ስርዓት አሰራርሓ ማሕበረሰብ ንክውዕል፡ መን ይቆፃፀሮ?
