ሳትል፡ ሓደ ዘርኢ ልዕሊ እቲ ክኾኖ ዝግባእ እንተኾይኑ፡ ቫይረስ መጺኡ ንኹሎም ከጥፍኦም'ዩ። እዚ ኣብ ደቂ ሰባት'ውን ዝርኣይ'ዩ ይብል። "ብዝሒ ህዝቢ እንትውስኽ'ዮም ቫይረሳት ቀልጢፎም ዝራብሑ። እዚኦም ናብ ለበዳ ዓብዮም ህዝቢ ክንኪ ይገብሩ። ብሱሩ ቫይረስ ጠቕሊሉ ይጥፋእ እንተኢልና ግና፡ ንብዝሓ-ህይወት ኢና ናብ ሓደጋ ነእትዎ ዘለና" ኢሉ። መብዛሕትኡ ስርዓተ-ኣካል ህይወታውያን፡ ኣብ ቫይረሳት ዝድረኽ እዩ። ንኣብነት ተመራመርቲ ሳይንስ፡ ቫይረሳት ሓምላይ መግቢ እንስሳ ንመጉስዕ ዝመልሱ (Ruminants) ከም ከፍቲ፣ ጤለ በጊዕ ዝምግብዎ ሳዕሪ ናብ ሽኮር ብምቕያር ኣብ ስርዓተ-ምሓቅቕን ናብ ጸባ ምቕያርን ዓብዪ እጃም ኣለዎም ይብሉ። ብተወሳኺ፡ ዋላ'ውን ውዱእ ሓሳብ ኣይኹን፡ ቫይረሳት ኣካላዊ ህንጸት ደቂ ሰባትን እንስሳን ጥዕንኡ ዝሓለወ ክኸውን ኣብ ምግባር፡ ሓገዝቲ ከም ዝኾኑ ይሰማምዑ። ንወዲ ሰብ ተኸላኸልቲ ዝኾኑ ቫይረሳት ብሓደገኛ ዘይኮነ ቫይረስ ምልካፍ፡ ሕማም ዘምጽኡ ቫይረሳት ንምክልኻል ይሕግዝ እዩ። ጂቢ ቫይረስ -ሲ [ጂ ቢቪ-ሲ]፡ ዝተባህለ ሕማም ዘየምጽእ ካብ ደም ሰባት ዝምንጩ ቫይረስ ኮይኑ፡ ብስጋዊ ርክብ ወይ'ውን ኣብ እዋን ወሊድ ካብ ኣደ ናብ ዕሸል ክመሓላለፍ ይኽእል። ግና፡ ክሳብ ሕጂ፡ ብረኽሲ ጂቢቪ-ሲ ዝተፈጥረ፡ ምትሕልላፍ የለን። እዚ፡ ዓሌት ቫይረስ ምዕራብ ናይልን ዴንጊ ፊቨርን ኮይኑ፡ ብኤችኣይቪ ኣብ ዝተትሓዙ ሰባት ዝፍጠር ናይ ኤድስ ምዝንጋዕ ዝተኣሳሰር እዩ። ሊቃውንቲ ሳይነስ፡ ጂቢ ቫይረስ ሲ፡ ብቫይረስ ኢቦላ ዝተጠቕዑ ሰባት ናይ ምሟት ዕድሎም ይንኪ እዩ ኢሎም ይኣምኑ። ምንጪ ስእሊ, Science Photo Library መግለጺ ስእሊ, ሀርፐስ ዝተባህለ ቫይረስ፡ ደቂ ሰባትን ኣናጹን፡ ንመልከፍቲ ባክቴሪያ ከይቃልዑ ይሕግዝ ቫይረሳት፡ ገለ ሕማማት ኣብ ምፍዋስ'ውን ሓገዝቲ'ዮም። ኣብ 1920ታት ኣብ ሩሲያ [ሶቭየት ሕብረት ናይ ሽዑ ሽማ] ዝተኻየደ መጽናዕቲ፡ ቫይረሳት ጸረ ተመሓላለፍቲ ባክቴሪያ ክኾኑ ተገይሩ ነይሩ። ሰትል፡ "ብርክት ዝበሉ መድሓኒታት ጸረ-ነፍሳት ውጽኢታዊ ከይኮኑ ክተርፉ ከለው፡ ቫይረሳት ብምጥቃም ብዙሕ ህይወት ምድሓን ተኻኢሉ'ዩ" ይብል። 'ኦንክሎቲክ' ዝተባህሉ ፈልዮም ንዋህዮታት መንሽሮ ዘጥቅዑን ዘጥፍኡን ቫይረሳት፡ መንሽሮ ኣብ ምሕካም ውጽኢታዊ ኮይኖም ተረኺቦም እዮም። ቫይረሳት ብባህሪኦም፡ ናብ ዋዒ ዘለዎም ዋህዮታት ብምእታው፡ ዝባዝሕሉ መገዲ ናይ ምጭዋይ ተኽእሎ ኣለዎም። ነዚ መሰረት ብምግባር፡ ተመራመርቲ ቫይረሳት ህይወት ንክትቕጽል ኣብ ዝሕግዝ ተርኦም ትኹረት ገይሮም ይሰርሑ ኣለው። ተዛማዲ ትሕዝቶ ኮሮናቫይረስ፡ ንምዃኑ ድሕሪ ሕጂ ናይ ኢድ ሰላምታ ክንለዋወጥ ዲና?9 ጉንቦት 2020 ኮሮናቫይረስ ንሳምቡእና ድዩ ንሓንጎልና ዘጥቅዕ ዘሎ?24 ሰነ 2020 ኮሮናቫይረስ፡ ሕቡእ ንሕንሕ ቻይናን ኣሜሪካን25 መጋቢት 2020 ህንዲ፡ ስለምንታይ ዚያዳ ደቂ ኣንስትዮ ብኮቪድ-19 ይሞታ ኣለዋ?23 ሰነ 2020 ኮሮናቫይረስ፡ "ከም ኣማኒ ኣብ ገዛ ኾይንካ ምጽላይ ኣይርድአካን"4 ሚያዝያ 2020 ቬትናም፡ ኣሽሓት ደቂ ኣንስትዮ ዝሃደነት ዓመት-19681 ሚያዝያ 2020 ኣብ ኤርትራ ሕጽረት ሃለኽትን ጥሜትን የጋጥም ምህላው ተፈሊጡ24 ሰነ 2020 ዜናታት ሕብረት ኣውሮጳ ኣብ ትግራይ ገበናት ኲናት ተፈጺሙ ክኸውን ከምዝኽእል ስክፍትኡ ገሊጹ16 ጥሪ 2021 ቦቢ ዋይን፡ “ንህይወተይን ህይወት በዓልቲ ገዛይን ተጨኒቐ ኣለኹ”ቅድሚ 6 ሰዓታት ስለምንታይ ንፓትሪስ ሉሉምባ ምዝካር ኣድለየ?ቅድሚ 5 ሰዓታት ኣዘራረብቲ ዛዕባታት እናኸረረ ዝመጽእ ዘሎ ጎንጺ ዶብ ኢትዮጵያን ሱዳንን14 ጥሪ 2021 ክልል ኦሮሚያ፡ መምህር ኪቲላ ጉዳታ ስለምንታይ'ዩ 'ተረሺኑ'?12 ጥሪ 2021 3:42 ቪድዮ, ብዛዕባ ፕረዚደንታዊ መረጻ ኡጋንዳ እንታይ ትፈልጡ?, ዕምሪ ፈነወ 3,4212 ጥሪ 2021 ኣብ ኣፍሪቃ ዘሎ መዓልታዊ ዝርገሐ ኮሮናቫይረስ ዘርኢ ሰሌዳ24 መጋቢት 2020 ሱዳን ኣብ መስርሕ ልዝብ ግድብ ሕዳሰ ኣይተሰማመዐትን11 ጥሪ 2021 ምስ ሱዳን ዘሎ ምስሕሓብ ‘ዶብ ናብ ዝነበሮ ተመሊሱ ብሰላም ክፍታሕ ኣለዎ’- ኢትዮጵያ7 ጥሪ 2021 ቦይንግ 737 ነፋሪት ኢንዶኔዥያ ዝወደቐትሉ ከባቢ ተፈሊጡ ተባሂሉ10 ጥሪ 2021 ኣብ ኣብያተ ማእሰርቲ ስዑዲ ዓረብ ዝሳቐዩ ኢትዮጵያውያን፡ መንግስቲ ናብ ዓዶም ክመልሶም ይምሕጸኑ7 ጥሪ 2021 ኣቶ ጃዋር መሓመድ ዝርከቦም ክሱሳት ሎሚ ኣብ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም12 ጥሪ 2021 ብብዝሒ ዝተነበ 1 ኣብ 50 ግዝኣታት ኣመሪካ ብኣጽዋር ዝተዓጀበ ተቓውሞ ከይካየድ ተሰጊኡ 2 ላዕለዎት መሪሕነት ህወሓት ትማሊ ናብ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም 3 ወድብ ኣንጌላ መርክል፡ ሓድሽ ኣቦ መንበር መሪጹ 4 ኡጋንዳ፡ ፕረዚደንት ዩወሪ ሙሰቨኒ ከምዝተዓወተ ተገሊጹ 5 ሕብረት ኣውሮጳ ኣብ ትግራይ ገበናት ኲናት ተፈጺሙ ክኸውን ከምዝኽእል ስክፍትኡ ገሊጹ 6 ቦቢ ዋይን፡ “ንህይወተይን ህይወት በዓልቲ ገዛይን ተጨኒቐ ኣለኹ” 7 ኣብ ትግራይ ምሉእ ኣገልግሎታት መብራህትን ስልክን መዓስ ክጅምር ይኸውን?
