እዘን ክልተ ጐረባብቲ ሃገራት ኤርትራን ኢትዮጵያን፡ ንፑሽኪን፡ ኣቦ-ኣባሓጎኡ ኣብ 'ምድረ-ሓበሻ' እዩ ተወሊዱ ካብ ዚብል እምንቶ ተበጊሰን እየን ክሳብ ክንድዚ ክብረት ዝሃበኦ። ፈለማ እምበኣር ኣስተዋጽኦ ናይዚ ክሳብ ክንድዚ ዝኣክል ኣቓልቦ ዓለምን ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝሰለበ ሰብ ምግላጹ ከድሊ'ዩ። ንጋሻ ዘገርሙ ሓቅታት ኤርትራ ቅጺ ሓደ፡ ኣስመራ እታ 'ጸጥ' ዝበለት ውቅብቲ ከተማ ትእምርቲ እምቢታ "ሽገይ-ሃቡኒ!" - ኣስመራ ኣብ 1965 መግለጺ ስእሊ, ኣብራሃም ሃኒባል፡ ኣባሓጉኡ ኣለክሳንደር ፑሽኪን ኣበርክቶ ፑሽኪን ኣብ ስነ-ጽሑፍ ዓለም ብስነ-ጽሑፍ ኣብ ዓለምና ዝያዳ ዝና ዘትረፉ ሩስያውያን ጸሓፍቲ በዓል መን'ዮም እንተ ዝበሃል እቲ ቦታ ንቶልስቶይ ወይ ከኣ ዶስቶቭስኪ ምተዋህበ ነይሩ፣ ኣብ ሩስያ ግን እቲ ቀዳማይ ቦታ ንኣለክሳንደር ፑሽኪን ከም ዝወሃብ ብዙሓት ጸሓፍቲ ታሪኽ ይምስክሩሉ'ዮም። ፑሽኪን ንስነ-ጽሑፍ ሩስያ ሓደ ዓይነት ቅርጺ ከትሕዞን ስርዓት ከልብሶን ብምኽኣሉ እቲ መዘና ዘይብሉን ዓይነታዊ ጽልዋ ዜሕደረን ክኢላ ተባሂሉ'ዩ ዝዝከር። እቶም ዓበይቲ ሩስያውያን ጸሓፍቲ ድማ ኣሰሩ ተኸቲሎም ኣብ ብልጽግና ስነ-ጽሑፎም ዓቢ ተራ ተጻዊቶም'ዮም። ንፑሽኪን ኣብ ሩስያን ክንዮኡን ዘፍለጦ በቲ ኣብ ስነ-ጽሑፍ ዓለም ዘበርከቶም ግጥምታትን ድራማታት ጽሑፋትን'ዩ። ድርሰታቱ ብዕምቈትን ትርጕምን፡ ግጥምታቱ ድማ ብስውጠት ዝማዕረጉ ብምዃኖም መዘነታቱ ዀኑ ድሒሮም ዝሰዓቡ ትውልድታት ብኣድናቖት መስኪሮምሉ። ስለዚ ፑሽኪን ኣብ ዓለመ ስነ-ጽሑፍ ህያው'ዩ፣ ክብ ዝበለ ቦታ ኸኣ ሒዙ ይርከብ። ብኻልእ ኣዘራርባ ልክዕ ከምቲ እንግሊዛውያን ብሸክስፒር ዝሕበኑን ዝኾርዑን፡ ፑሽኪን ድማ ንሩስያውያን ሓበኖምን ንያቶምን'ዩ። ኣብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ግን በቲ ንሃገሩን ንዓለምን ዜበርከቶም ግጥምታትን ድርሰትን ወይ ከኣ ብዝጸሓፎም ተወስኣኦታት ኣይኰነን ዚፍለጥ፣ እንታይ ድኣ ብስነ-ወለዶ ወይ ከኣ 'ብ ይብጽሓና'ዩ' ዝብል ነገር እምበር። ምኽንያቱ ፑሽኪን ዝጸሓፎም መጻሕፍቲ ኣብ ኢትዮጵያ ዀነ ኣብ ኤርትራ ተተርጕሞም ኣይተዘርግሑን፣ ንዝኽሩ ግን ሓወልትን ብስሙ ዝጽዋዕ ኣደባባይን ኣሎዎ። ኣብዛ ዕለተ-ልደቱ፡ 06 ሰነ ከኣ፡ እዚ ክንድዚ ዝኣክል ዝና ዜጥረየ ኣብ 38 ዓመቱ ዝዓረፈ ክኢላ ስነ-ጽሑፍ 20-30 ዓመታት ጸኒሑ እንተ ዝነብርስ እንታይ ዓይነት ስርሓት ኮን መበርከተ ይኸውን?
