ትግርኛ BBC News, ትግርኛናብቲ ትሕዝቶ ቀጽሉ ክፍልታት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት ሱዳን፡ መርዑት ንፍቕሪ ኢለን ይኽንሸባ 20 ታሕሳስ 2019 ምንጪ ስእሊ, AFP መግለጺ ስእሊ, መርዓትን መርዓውን ዘቢባ መሓመድ ሳልሕ፡ ኣብ ሱዳን እናወሰኸ ብዛዕባ ዝመጽእ ዘሎ፡ "ዳግመ ምኽንሻብ" እዚ ዝስዕብ ዛንታ ትነግር። ኣብ ሱዳን፤ ደቂ ኣንስትዮ ብልምዲ ደቂ ኣርባዕተ ወይ ደቂ ዓሰርተ ዓመት ምስ መጽሓ ክኽንሸባ ግድን'ዩ። ኣብዚ እዋን ግን፡ ዓቕሚ ሓዋን ዝበጽሓ ዝምርዐዋ ደቂ ኣንስንስትዮ ይኽንሸባ ኣለዋ። እዚ ድማ እቲ ባህሊ ኣገዲዱወን ዘይኮነ፡ ምስ ድንግልነኣን ኣለዋ ንኽበሃላ ዝገብረኦ'ዩ። ነዚ ንምምላእ ድማ ቅድሚ መርዕአን ሓደ ወይ ክልተ ወርሒ ኣብ ዘሎ ግዜ ይኽንሸባ። እዚአን ደቂ-ኣንስትዮ ቅድም ኢለን ተኸንሺበን ዝነበራ እየን። ኣፍሪቃ፡ ምኽንሻብ ኣዋልድ ብብዝሒ ነክዩ ሓደ ህጻን ኣብ እዋን ምኽንሻብ ሞይቱ ምኽንሻብ ጓል ኣንስተይቲ መዓልታዊ ተግባር ሶማሊያ እቲ ምኽንሻብ፡ ምእላይ ዓንቀርን ከንፈር ብልዕትን፡ ከምኡ'ውን ኣፍ ብልዕቲ ኣጽቢብካ ምስፋይ የጠቓልል። እቲ ተሰፍዩ ዘሎ ድማ ኣብ ግዜ ጾታዊ ርከብ ይፍታሕ። ሓንቲ እትምርዖ ጓል-ኣንስተይቲ ተወሳኪ ምኽንሻብ ክተካይድ እንተደልያ፡ እተን ነዚ ስራሕ ዝሰርሓ መዋልዳን፡ ካብ ከናፍር ብልዕታ ብምቑራጽ ኣብቲ ኣፍ ብልዕቲ ደጊመን ይሰፍያላ። 'ንመዓልታት ክንቀሳቐስ ኣይክኣልኩን' ማሃ፡ ንስለ ድሕነታ ሽማ ተቐይሩ'ዩ። በዚ ዝተገልጸ ኣገባብ ድማ ዳግም ተኸንሺባ። "ብጣዕሚ የቐንዝወኒ ስለ ዝነበረ፡ ኣደይ ንኸይትፈልጥ ንብዙሕ መዓልቲታት ምስ መሓዙተይ ክጸንሕ ተገዲደ'' ብምባል ትገልጽ። "ኣብተን ናይ መጀመርታ ውሑዳት መዓልቲታት ክሸይንን ክንቀሳቐስን ተጸጊመ ነይረ'' እትብል ማሃ፡ ብዕድመ ምስ ዝዓብያ ሰብኣይ ክትምርዖ ክልተ ወርሒ ምስ ተረፋ ነቲ መጥባሕቲ ከም ዘካየደት ትዛረብ። ዘይተገዝሩ ኣባላት ባይቶ ታንዛንያ ክኽንሸቡ እማመ ቀሪቡ ጉዳይ ብህይወቱ እናሃለወ ብሓዊ ዝተቓፀለ ሶማልያዊ ቁጠዐ ፈጢሩ ኣብ ዝሓለፈ ዓሰርተ ዓመታት ዘይተለወጡ ነገራት ''ቅድሚ መርዓና ጾታዊ ርክብ ከም ዝፈጸምኩ እንተፈሊጡ፡ ኣባይ እምነት ኣይክህልዎን እዩ" ትብል። ድንግል ኮይነ እንተዘይጸኒሐዮ፡ ደገ ከይትወጽእን ተንቀሳቓሲ ቴሌፎን ከይትጥቀምን ክኽልኽላ ከም ዝኽእል ትገልጽ። ኣብ ሱዳን፡ ምኽንሻብ ደቂ ኣንስትዮ ልሙድ'ኳ እንተኾነ፡ እታ ኣብ 20ታት ዕድሚኣ ካብ ዩኒቨርሲቲ ዝተመረቐት ማሃ ግን ምኽንሻብ ክልኩል ካብ ዝኾነሉ ሰሜናዊ ሱዳን'ያ መጺኣ። ነቲ ምኽንሻብ ዝፍጽማ ሰብ ሞያ ካብ 5 ሽሕ ፓውንድ ሱዳን ማለት ትሕቲ 110 ዶላር ኣመሪካ ከም ዘኽፍላ እትፈልጥ ማሃ፡ ካብ እትነብረሉ ከተማ ካርቱም ናብ ትውልዲ ከባቢኣ ብምኻድ እያ ብምስጢር ተኽንሺባ። ጸብጻባት ሕቡራት ሃገራት ከምዝሕብሮ፡ ካብ 14 ክሳብ 49 ዕድመ ኣብ ዝርከባ ደቂ ኣንስትዮ እተን 87 ሚእታዊት ይኽንሸባ። ብዛዕባ ጥዕና ርሕሚ ጓልኣንስተይቲ ክንፈልጦም ዝግባእ ሓሙሽተ ነገራት ኣብ ብዙሕ ሕብረተሰብ ዓለም፡ ድንግልና ኣብ ምምስራት ጽኑዕ ሓዳር ኣዝዩ ረቛሒ እዩ። ስለ ዝኾነ ድማ፡ ቅድሚ ሓዳር ጾታዊ ርክብ ዝፈጸማ ደቂ ኣንስትዮ ድንግልአን ከም ዘይፈረሰ ንምምሳል፡ ንኣፍ ደገ ብልዕተን ካብ ኣካላተን ብዝውሰድ ስጋ ብመጥባሕቲ ይሽፍንኦ። እንተኾነ እቲ 'ሃይመኖፕላስቲ' (hymenoplasty)ተባሂሉ ዝጽዋዕ ብሰብ ሞያ መጥባሕቲ ዝካይድ ሕክምና ኣብ ሱዳን ብብዝሒ የለን። እቲ ኣሎ ዝበሃል ብሕታዊ ክሊኒክ ድማ ንሰብ ሓዳር ጥራይ'ዩ ኣገልግሎት ዝህብ። "ሰብኣየይ ውሽማ ከምዝሓዘ ፈሊጠ፡ ይቕረ ክብሎ ድየ?" ቃልሲ ዘድልዮ ክሽቦ ደቂ ኣንስትዮ ስለዝኾነ ድማ ምስፋይ ኣፍ ደገ ብልዕቲ ከም ኣማራጺ ይውሰድ። ገለ ሰብ ሞያ መዋልዳን ድማ፡ ንምስራሕ ንክጥዕመን ንገለ ክፋል ከንፈር ብልዕቲ ይቖርጸኦ። ምኽንሻብ ደቂ ኣንስትዮ ንምውጋድ ዝንቀሳቐስ በዓል ሞያ ማህጸን ሳውሳን ሰይድ "ምስፋይ ይኹን ምብሳዕ ዝኣመሰለ ኣብ ብልዕቲ ጓል ኣንስተይቲ ዝግበር ለውጢ ምኽንሻብ እዩ'' ይብል። ኮይኑ ግና ቤት ምኽሪ ሕክምና ሱዳን ስለ ዘይፈቕድ፡ ኣብ ሆስፒታላት ሱዳን ዝኾነ ዓይነት ኣገልግላት ምኽንሻብ ምርካብ ኣይከኣልን። ነቲ ሕክምና ከካይዳ ዝተረኸባ መዋልዳን ድማ ይእሰራን ኣቑሑተን ይምንጠላን። ምኽንሻብ፡ ብሕጊ ይከልከል ዳኣ እምበር ኣገልግሎት ዝህባ ሰለስተ ሆስፒታላት ረኺበ'የ። ሓንቲ መዋልዳን ድማ እቶም ኣገልግሎት ምኽንሻብ ዝወሃበሎም ክፍሊታት ኣርእያትኒ፤ ክትኽንሽበኒ ከም እትኽእል'ውን ነጊራትኒ። "ቆሪጸ ከልግበልኪ ትደልዪ ዲኺ?
