ትግርኛ BBC News, ትግርኛናብቲ ትሕዝቶ ቀጽሉ ክፍልታት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት ኤርትራ፡ ጂኦስትራተጂካዊ መናውራታት ኣብ ክሊ ቀይሕ ባሕሪ 24 ሚያዝያ 2019 ምንጪ ስእሊ, Yemane G. Meskel/Twitter መግለጺ ስእሊ, ወከልቲ ዋዕላ ቀይሕ ባሕርን ወሽመጥ ዓደንን ንዘመናት ኣገዳሲ መስመር ንግዲ ዓለም ኮይኑ ከገልግል ዝጸንሐ ቀይሕ ባሕሪ፡ ጂኦስትራተጂካዊ ኣገዳስነቱ፡ ከም ብሓድሽ ኣቓልቦ ሓያላት ሃገራት ዓለምን፡ ኣተኲሮ ሃገራት ናይቲ ዞባን ስሒቡ ከም ዘሎ ዘርእዩ፡ ሓያሎ ምዕባለታትን መናውራታትን ይራኣዩ ኣለዉ። ትማሊ ሰንበት፡ ብኣሳሳይነት ሱዕዲ ዓረብ፡ ኣብ ቀይሕ ባሕርን ወሽመጥ ዓደንን ብጽሒት ዘለወን ሃገራት ናይቲ ዞባ፡ ብዛዕባ ጸጥታ ዝዝቲ ኣኼባ ኣካዪደን። ኣብቲ ዋዕላ፡ ሃገራት ቀይሕ ባሕርን ወሽመጥ ዓደንን፡ ማለት፡ ኤርትራ፤ ጂቡቲ፤ ሶማልያ፤ ሱዳን፤ ንግስነት ሱዕዲ ዓረብ፤ የመን፤ ግብጺን ዮርዳኖስን ተሳቲፈን። ኣብቲ ኣብ ታሕሳስ 2018 ዝተገብረ ተመሳሳሊ ዋዕላ ሚኒስተራት ጉዳያት ወጻኢ ግን ኤርትራ ርዱእ ብዘይኮነ ምኽንያት ኣይተረኽበትን። ብወገን ኤርትራ ዝረአ ዘሎ ንጡፍ ምንቅስቓሳት ኣብዚ ቀረባ እዋን ግን ተገዳስነት መንግስቲ ኤርትራ እናዓበየ ምምጽኡ ዘርእዩ ንጥፈታት ክካየዱን፡ ዝተፈላለዩ ምስ ጉዳይ ቀይሕ ባሕሪ ዝተተሓሓዙ መግለጺታት ክዋሃቡ ጸኒሖም ኣለዉ። ብ23 መጋቢት መንግስታዊት ጋዜጣ ሓዳስ ኤርትራ ዘስፈረቶ "ሰረታዊ መትከላትን ኣተሓሕዛን 'ሰላምን ርግኣትን' ቀይሕ ባሕሪ" ዝብል ሓተታ፡ ሓደ ካብቶም ኣብዚ ቀረባ እዋን ዝወጹ ንፓሊሲ መንግስቲ ዘመላኽቱ መግለጺታት'ዩ። ገለ ካብ ትሕዝቶ ናይዚ ሓተታ፡ ኣብቲ "ተኣፋፊ ክፋል ቀይሕ ባሕርን ላቔባታቱን ዘለዋ ሃገራት" ሓያልን ካብ ጸግዒ ካልኦት ናጻ ዝኾነ ናይ ምክልኻል ሓይልታት ክምስርታ ይጽውዕ። እቲ ሓተታ፡ "ብፍሉይነት" ምምስራት ሓይሊ ባሕሪ ኣገዳሲ ምዃኑ የብርህ። ሰለስተ ሃገራት፡ ሱዳን፡ ግብጺን ዮርዳኖስን ግን ኣብቲ መግለጺ ኣይተጠቕሳን። ተንተንቲ ከም ዝብልዎ፡ ሱዳን ኣብ ትሕቲ መሪሕነት ዑመር ኣልበሽር ኣብ ዝነበረትሉ እዋን ምስ ኤርትራ ዝነበረ ዝምድናኣ ሻሕኪሩ ብምንባሩ ኣብቲ እማመ ብቐጥታ ኣይተጠቕሰትን። ግብጺ ድማ፡ እቲ ዘለዋ ወታሃደራዊ ሓይሊ ዝተዓጻጸፈ ምዃኑ፡ ንሚዛን ናይቲ ዝቐውም ሓይሊ ባሕሪ ይኹን ዝእቶ ኪዳን፡ ከዘንብሎ ይክእል ይኸውን። ዋላ'ኳ እዞም መግለጺታት እዚኣቶም ሕጂ ይወሃቡ፡ ኤርትራ ምስቲ ብሱዕዲ ዝምራሕ ወታሃደራዊ ኪዳን ምትሕባባር ካብ እትጅምር ቀኒያ'ያ። ኣብዚ ቀረባ እዋን፡ ሚኒስትሪ ዜና ኤርትራ ንእግረመንገዱ ህላወ ወታሃደራዊ መዓስከር ኢማራት ዓረብ ኣብ ኤርትራ ተኣሚኑ'ዩ፡ ዋላኳ እቲ መዓስከር ሓያሎ ዓመታት ኣቑጺሩ እንተኾነ። ኤርትራ፡ ስትራተጂካዊ ኣገዳስነት ቀይሕ ባሕሪን-ድልየታት ኢትዮጵያን ኣዱሊስ፡ "ኣብ ትሕተ-ሳሃራ ኣፍሪቃ ናይ መጀመርታ ኣርኪኦሎጂካዊ ፓርክ" ክትከውን ትዳሎ ምንጪ ስእሊ, AAK መግለጺ ስእሊ, ኣሕመድ ኣልቀይሲ፡ ተንታኒ ቅልውላዉ የመን ካብ ላዕለዎት መራሕቲ ህዝባዊ ግንባር ዝነበረ ገዲም ተጋዳላይ፡ ኣሕመድ ኣለቀይሲ ከም ዝብሎ፡ ኤርትራ ኣካል ናይቲ ኪዳን ክሳብ ዝኾነት ወታሃደራዊ ምትሕግጋዝ ክትገብር ዘገርም ከም ዘይኮነ ብምሕባር፡ መደበር ታዕሊም ናይ ሓይልታት ናይቲ ኪዳን ምህላው ከም ዝፈልጥ፡ ንቢቢሲ ተዛሪቡ። ጸጥታዊ ስግኣታት ቀይሕ ባሕሪ ኣዮኖት'ዮም?
