ኢልና ንሓደ መራሒ ታክሲ ሓቲትናዮ። "ኣብ ደገ ዘመድ ዘይብሉ ስድራ ዳርጋ የለን። ክዳን ኮነ ጫማ ይለኣኸሉ፤ ኣብዚኣ ኾይኑ ንሱ'ውን ክሳብ ዝወጽእ ጸቢቑ ይርአ፡ እዚኣ እያ ናይ ዓድና ነገር" ብምባል፡ "ከብድኻ ሓምሊ ምልኣዮ ዝባንካ ጓና ኣይርኣዮ" በለሞ፡ እታ ቃል ምስ ኣምሎቋ ግን 'ሞሊቓትኒ'ያ' ዘስምዕ ኣብ ገጹ ኣንቢብና። መዛነዪ ክለባት ካብ ናይ ምሸት ክለባት ናብ ደገ ወጺኡ ዝርብሽ ድምጺ ሙዚቃ፡ ዝጋነን ኣይኮነን። ጎደና ማትኣ፡ ሲነማ ዳንተ፣ ናይ ቀደም ኣብያተ ሙዚቃ፣ ኣብያተ ስእልን መዕረፊ ኣጋይሽን፣ ኣብ ኣስመራ ፍልጥቲ ዝኮነት ብ'እንዳ ካፕሪ' እትፍለጥ 'ዳ ጹማቕን ካልኦት ንግዳዊ ትካላትን ዝርከቦ ቦታ እዩ። እዚ ጎደና እዚ ክሳብ ሓወልቲ ፑሽክን ዝወስድ ኮይኑ ማሕበር ትያትር ኣስመራ (ማትኣ) ከኣ ኣዋሲንዎ ይርከብ። ቢራ ሜሎቲ፣ መዛነዪ ክለባትን ተጠቀምተንን ካብ ሰኑይ ክሳብ ዓርቢ ዘምስይሉ ሰዓት ገደብ ዘለዎን ዝተፈላለየን'ዩ። ካብ ዓርብን ሰንበትን ወጻእ ኣብ ዘለው መዓልታት፡ ሜሎቲ ቢራ፣ መዛነዪ ክለባትን ተጠቀምትን ዘምስይሉ ሰዓት 12፡00 [ፍርቂ ለይቲ] ጥራሕ ኮይኑ ኣብያተ ትልሂታት ግን ክሳብ ወጋሕታ ንዓማዊለን የቕርባሎም። እቲ ንቡር ባር ምስ ዝኸውን ግን ድሕሪ ፍርቂ ለይቲ እታ ሰብ ዋና፡ 'ሰዓት ስለ ዝኣኸለ ከፊልካ ውጻእ' ክብለካ ወይ ክትብለካ ንቡር'ዩ። ከምኡ ኮይነን'ውን፡ አብያተ ትልሂታት ኣስመራ ዘይምቹኡነት ኣለወን። ዳርጋ ኩሉ ተጠቃማይ መንእሰይ ሽጋራ ዘትክኽ ኣብ ማእኸል እቲ እኩብ ሰብ'ዩ። እዚ ንምችኡነት ዝርብሽ ብምኻኑ፡ ብነጻነት ክትዛነየለን ኣይዕድማኻን። ኣብ ጽርጊያ ዝግበር ንግዲ ምንዝርና፣ ስርቂ፣ ፈጺሙ ጽዩፍ እዩ። ኣብዞም ጉዳያት ዝረተኸበ ሰብ፡ ብውሑድ ክሳብ ሽዱሽተ ወርሒ ከም ዝእሰር ብጎናዊ ወግዒታት ሰሚዕና። ስፖርት ብብሽክለታ ዓለም ዝመስከረትሎም ኤርትራውያን፡ ንኩዕሶ እግሪ ዓዲ ኢንግሊዝ (ፕሪሚየር ሊግ) ፍሉይ ፍቕሪ ኣለዎም። ኩሉ ብደረጃ እታ ዝድግፋ ጋንታ፡ ሽም ኣለዎ። "እቲ ህዝቢ ኣርሴናል እቲ መንግስቲ ሶማል ክብሉ ድቃስ የብሎምን" ዝብል ዕላል ከም ዝነበረ ዝነገረና ሓደ ምቕሉል ሰብ ነይሩ። ኣብያተ ሲነማታት ኣስመራ፡ ዳንተ፣ ካፒቶለ፣ ሮማ፣ ኣፍሪቃ፣ ኢምፔሮ ኦድዮን፣ ክሮቸረሳ፣ ሓማስየንን ካልኦትን ፍሉጣት ፊልምታት ህንድን ሆሊውድን፡ ትያትርን ድራማታት ዝርኣየለን ዝነበራ ሲነማታት እየን። መግለጺ ስእሊ, ኣብ ጎደና ሰማእታት ዝርከብ ሲነማ ሮማ፡ ክንዲ ፊልምታት ኤርትራ ጸወታታት ፕሪሚየር ሊግ ዓዲ ኢንግሊዝ ዝርኣየሉ ሲነማ ኮይኑ ኣሎ ከም ብዓል ሲነማ ኣፍሪቃ፡ ካፒቶል፡ ሓማስየንን ክሮቾረሳን ኣብዚ ስዓት እዚ ኣገለግሎት ዘይህባ ዘለዋ ሲነማታት ኮይነን፡ ሲነማ ሮማ ክኣ ካብተን ኣብ ቀዳመ ሰንበት ጸወታታት ፕሪሜርሊግ፣ ዓዲጣልያንን ስጳኛታን ዝርኣየሎም ኮይኑ ኣሎ። ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቒ ከይተረፈ ኣብ ሓደ ቃለ መጠይቕ ዝገበረሉ ኣጋጣሚ ደጋፊ ጋንታ ኣርሴናል ምኳኑ ገሊጹ ነይሩ። ደቂ ኣስመራ ንደገፍቲ ቼልሲ "ድሒሮም ንኵዕሶ እግሪ ዝፈለጥዎ" እናበሉ እዮም ዘባጭውሎም፤ ማንቸስተር ዩናይትድ እውን ክንደየናይ ደኣ ከይትፈልጥ እምበር፡ ኣብ ኤርትራ ማእለያ ዘይብሎም ደገፍቲ እዮም ዘለዉዋ። ኣብ ጎደና ዓዲ ሓውሻ እትርከብ 'ኤሪ ስፖርት' እትብሃል ትካል መሸጢ ናውቲ ስፖርት፡ ማልያ ናይ ዝደለኻያ ጋንታ ኤውሮጳን ክታም ተጻወትትን ሓቲትካ ኣይትስእንን ኢኻ። ዋጋ ማልያታት ምስቲ ኣብ ኤርትራ ዝፈሪ ናይ ስፖርት ማልያታት ብኽብሩ ዘይወዳደር ክንሱ፡ ዓማዊል ግን ተጸቃቒጦም እዮም ዝገዝኡ ይብሃል። መግለጺ ስእሊ, ሲነማ ሮማ ጸወታታት ዓዲ እንግሊዝ እናርኣየ ሃገራዊ ኣገልግሎት ብዛዕባ እዚ ጉዳይ ብዙሕ ተባሂሉን ይብሃል ኣሎን። መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ወርሒ ሕዳር ናይ 1991 ሃገራዊ ኣገልግሎት ድሕሪ ምእዋጁ፡ ኣብ ሕዳር 1995 ገለ ምምሕያሽ ገይሩ ዳግማይ ምስ ኣወጆ ክሳብ ሕጂ ብኸምኡ እዩ ዝቕጽል ዘሎ። ክነልዕሎ ዝብሃገና ርእሰ ጉዳይ'ኳ እንተዘይነበረ፡ ብኣጋጣሚ ኣጋይሽ ምኻንና ምስ ፈለጠ ብወግዒ ዝተጸምበረና ሓደ ነባራይ ግን፡ "ሓንሳብ ምስ ተኣወጀ ክሳብ ሕጂ ዘይተቐየረ ሕጊ ሃገራዊ ኣገልግሎት ጥራይ እዩ" ኢሉና። ካብ ከባቢ ካቴድራል ናብ ኣስመራ ፖላስ ናይ እግሪ ምንቅስቓስ እናገበርና፤ ንሕና ግን፡ እናስሓቐ ስለ ዘዕለለና እናስሓቕና ተፈሊናዮ። ኲናት ኢትዮጵያን ኤርትራን ኣብቂዑ ውዕሊ ሰላም ምስ ተኸተመ፡ ሃገራዊ ኣገልግሎት ኤርትራ ናብ ንቡር 18 ኣዋርሕ ክምለስ ተስፋ ተገይርሉ ነይሩ። ይኹን'ምበር፡ ብወግዒ ዝተገልጸ ዝኾነ ዓይነት ምምሕያሽ ብዘይምህላዉ፡ እቲ ደረት ኣልቦ ዝበሃል 'ሃገራዊ ኣገልግሎት' ይቕጽል ከም ዘሎ ይእመን። ሂዩማን ራይትስ ዎች ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ሓምለ፡ ኣብ ኤርትራ፡ "ይምህሩና ዘይኮነ ባሮት'ዮም ዝገብሩና ዘለው" ብዝብል ርእሲ፡ ኣብ ዝወጽኦ በዓል 87 ገጽ ጸብጻብ፡ ገደብ-ኣልቦ ዕስክርናን 'ሃገራዊ ኣገልግሎትን' መሰል መናእሰይን ትምህርትን ብኸመይ ይግድብ ከምዘሎ ኣብሪሁ'ዩ። ኣብ ጻንሒትና ዝረኸብናዮም ገለ መናእሰይ፡ ኣብ ተራ ዕላል ብዛዕባ ሃገራዊ ኣግልግሎት፡ ዘለዎም ስምዒት ኣውጊዖሙና ነይሮም። ሳዋ፡ 'ዝኾነ መንፈሳዊ ከም ጓል'ዩ ዝሕሎ' ኤርትራ፡ 'ሳዋ ካብ ትምህርቱ ባርነቱ' ኤርትራ ስለምንታይ ብኣጽዋር ዝተሰነየ ወተሃደራዊ ሰልፊ ገይራ?
