ትግርኛ BBC News, ትግርኛናብቲ ትሕዝቶ ቀጽሉ ክፍልታት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት ብዛዕባ ብልዕቲ ጓልኣንስተይቲ ክንፈልጦም ዝግባእ ሓሙሽተ ነገራት 11 ሕዳር 2019 ምንጪ ስእሊ, Emma Russell ናብ ገጻት ማሕበራዊ ሚድያ ሃሰው እንክንብል ብዛዕባ ብልዕቲ ጓልኣንስተይቲ ብዙሓት ዘይጭበጡ ወግዕታት ንረክብ፤ ነዞም ግጉያት ጽውጽዋያት ንምስትኽኻል ዝተበገሰት ሓንቲ ጓልኣንስተይቲ ድማ ኣላ። ዶክተር ጀን ጋንተር ኣብ ኣሜሪካን ካናዳን ን25 ዓመታት በዓልቲ ሞያ ሕክምና ማህጸንን መዋልዳንን እያ። ንጥዕና ደቂኣንስትዮ ኣበርቲዓ ክትጣበቕ ዝጸንሐት ዶክተር ጋንተር፡ ኣብ ትዊተር ከኣ ናይ ማህፀን ሓኪም ብዝብል ክትግለጽ ጸኒሓ። ኣብዚ ቀረባ እዋን ድማ፡ ሆርሞን ንምምዝዛን፣ ስርዓተ-ጽግያት ንምምጥጣን፣ ፊሕኛ ንምቁጽጻርን ይሕግዝ እዩ ብዝብል ንዝፍጸም፡ 'ጃደ ኤግ' [ብቕርጺ እንቋቑሖ ዝተጸረበ እምኒ] ናብ ብልዕቲ ጓል ኣንስተይቲ ናይ ምእታው ተግባር፡ ተቓዊማቶ እያ። እዚ ተግባር ኣካል ጥንታዊ ልምዲ ቻይናውያን ወይ ድማ ብሳይንስ ዝተደገፈ ኣይኮነን ብዝብል ትሙግት። ጋንተር ኣብዚ ቀረባ እዋን ኣብ ዕዳጋ ዘቕረበቶ ሓድሽ መጽሓፋ፡ 'The Vagina Bible' (መፅሓፍ-ቅዱስ ብልዕቲ)፡ ኣብ ብዙሓት ሃገራት ኣዝዩ ዝተሸጠ መጽሓፍ ኮይኑ ኣሎ። ኩሉሰብ ብዛዕባ ብልዕቲ ጓልኣንስተይቲ ክፈልጦም ይግባእ ዝበለቶም ነጥብታት ድማ ከምዚ ዝስዕብ ተቐምጦም። 1 - ደጋዊ ክፍሊ ብልዕቲ('ቩልቫ') ምፍላጥ ኣገዳሲ እዩ ኣብ ውሽጢ ሰብነት ዝርከብ ክፋል ብልዕቲ፡ ንማህጸን ምስ ደጋዊ ክፋል ዘራኽብ ጭዋዳዊ መትረብ እዩ። ንኽዳንክን ዝነክእን ኣብ ደጋዊ ኣካል ብልዕትኽን ዝርከብ ኣካል ግን፡ ብልሙድ 'ብልዕቲ' ወይ ሕፍረት' ተብሂሉ ዝፅዋዕ፡ ደጋዊ ክፋል ብልዕቲ 'ቩልቫ' እዩ ዝበሃል። ቃላዊ-ሽፋን እንተይኮነስ እቲ ቅኑዕ ስያመ ምፍላጥ ኣገዳሲ ከምዝኾነ ትዛረብ ዶክተር ጀን ጋንተር። "ብልዕቲ ወይ ደጋዊ ኣካል ብልዕቲ 'ቩልቫ' ዝብል ቃል ምዝራብ እንተዘይክኢልካ፡ ብዛዕብኡ ዝኾነ ዘይጽቡቕ ወይ ዘሕፍር ነገር ከምዘሎ እዩ ዘመልክት" ትብል። ንደጋዊ ኣካል ብልዕቲ ጓልኣንስተይቲ ዝገልጽ ሕክምናዊ ቃል 'ፑደንዳ' [pudenda]፡ ፑዴት [pudet] ካብ ዝብል ቃል ላቲን ዝተረኸበ ኮይኑ፡ ነውሪ ወይ ዘሕፍር ዝብል ትርጉም ከምዘለዎ ተብርህ። ኣፍሪቃ፡ ምኽንሻብ ኣዋልድ ብብዝሒ ነክዩ "ጾታዊ ርክብ ክፍጽም ኣካላተይ ኣይፈቕደለይን'ዩ'' ሓካይም ኣመሪካ ብልዕትን ፍረ ነብስን ወዲ-ተባዕታይ ቀይሮም ከምዚኦም ዓይነት ኣገላልጻ ምጥቃም፡ ስምዒት ደቂኣንስትዮ ካብ ምህሳይ ሓሊፉ፡ ኣብ ከይዲ ሕክምና'ውን ጽልዋ ይፈጥር'ዩ። በዚ ምኽንያት ከኣ ተሓከምቲ እንታይ ከምዝኾና ብትኽክል ስለዘይገልጻ፡ ግቡእ ሕክምና ንምርካብ ከም ዝጽገማ ትገልጽ። 2 - ብልዕቲ ባዕሉ እዩ ዘጽርይ ጋንተር ኣብ ዝሓለፉ 10 ዓመታት ኣብ ዘካየደቶ ትዕዝብቲ፡ ብዙሓት ደቂኣንስትዮ ጽርየት ብልዕተን ንምሕላው ዝተፈላለዩ ምህርትታት ክጥቀማ ይደልያ። ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ኣብ ሰሜን ኣሜሪካ 57 ሚእታዊት ደቂኣንስትዮ ዝተፈላለዩ ምህርትታት ብምጥቃም ብልዕተን ከጽርያ ክኢለን። ውሽጣዊ ክፍሊ ብልዕቲ ንምጽራይ ዝኾነ ነገር ምጥቃም ከምዘየድሊ ትዛረብ ጋንተር ግና፡ ባዕሉ ንባዕሉ ዘጽርይ ከምዝኾነ ትሕብር። ብፍላይ ድማ፡ ብልዕቲ ንምጽራይ ጨና (ሽታ) ዘለዎም ፈሳስታት ምጥቃም ጎዳኢ ከምዝኾነ ብምሕባር፡ ካብዚ ተግባር ምዕቃብ ከምዘድልይ ተጠንቅቕ። ካልእ ይትረፍ፡ ማይ እንክትጥቀማ'ውን፡ ነቲ ተኣፋፊ ስርዓተ-ማሕድሮ (delicate ecosystem) ብምኹላፍ፡ ብጾታዊ-ርክብ ንዝመሓላለፉ ረኽስታት ንኽትቃልዓ ይገብር። "ከም ሃፋ ማይ ምዕጣንን ካልኦት ተግባራትን'ውን ኣይጠቕሙኽንን ጥራሕ ዘይኮነስ፡ ንኽትቃጸላ እዮም ዝገብሩኽን" ትብል። ዘይተገዝሩ ኣባላት ባይቶ ታንዛንያ ክኽንሸቡ እማመ ቀሪቡ ንደጋዊ ኣካል ብልዕቲ ማለት'ውን 'ቩልቫ' ግን ኣድላይ እንተኾይኑ፡ ብማይን ልስሉስ መናጽህን ምጽራይ ይከኣል። ሳሙና እንድሕር ትጥቀማ ኮይንክን፡ ንደጋዊ ሽፋን ቆርበት 'ቩልቫ' ክገፎ ይኽእል እዩ። በዚ ድማ ኣብ ግዘ ብትከተ-ጽግያት ናይ ሆርሞናት ለውጢ እንከጋጥም፡ ንደጋዊ ኣካላትክን (ቩልቫ) ስለዘድርቖን ምቾት ስለዘስእነክንን፡ ከም ዘይቲ ኮኮስን ኣውሊዕን ምጥቃም ትኽእላ። ዋህዮታት ብልዕቲ፡ ካብ ካልእ ክፋል ቆርበትና ብዝቐልጠፈ፡ ብናይ በብ96 ሰዓታት ኣፈላላይ ስለዝትክኡ፡ እቲ ዝተገፈፈ ኣካል ቀልጢፉ እዩ ዝሓውይ። ምንጪ ስእሊ, Emma Russell 3 - ብልዕቲ ከም ገደና (ጀርዲን) ብልዕቲ ጥዑይ ኮይኑ ንክጸንሕ፡ ብተፈጥርኡ "ብሉፅ" ባክተርያ ይዓቁር እዩ። "ክፍሊ ብልዕቲ ፡ ከም ገደና ዝተፈላለዩ ባክተርያታት ይቑጸር። እዞም ባክተርያታት ድማ ስነ-ማሕድሮ ብልዕቲ [vaginal ecosystem] ጥዕንኡ ዝሓለወ ክኸውን ዝገብሩ እዮም" ትብል ዶክተር ጋንተር። እዚ ፅቡቕ [ጥዕንኡ ዝሓለወ] ባክተርያ፡ ኣብ ብልዕቲ፡ ቁሩብ መጠን ኣሲድ ዘለዎ ከባቢ ዝፈጥር ትሕዝቶ የፍርይ፤ እዚ ኸኣ "ሕማቕ" ባክተርያ፡ ነቲ ከባቢ ከይቆጻጸሮ ዝገትእ እዩ። ካብዚ ብተወሳኺ፡ ልስላሰ ብልዕቲ ጓልኣንስተይቲ ዘቐፅል 'ሚዩከስ' (ንጓል) ዝተብሃለ ፈሳሲ'ውን የፈልፍል። ነዚ ድማ እዩ ብልዕቲ ጓልኣንስተይቲ ንባክተርያ ብዝጻባእ መሐበሲ ምጽራግ ፅቡቕ ዘይኮነ። ስለዚ ኣብ ብልዕቲ ዝርከብ ምዕሩይነት (ሚዛን) ባክተርያ ቀጻሊ ክኸውን ምግባር ኣገዳሲ እዩ። ብተመሳሳሊ፡ ደጋዊ ክፋል ብልዕቲ 'ቩልቫ' ንምድራቕ፡ ናይ ፀጉሪ መድረቒ መሽን ምጥቃም ከምዘይድሊ፡ ዶክተር ጋንተር ትምዕድ። ቆርበት 'ቩልቫ' ርሑስ ክኸውን ከምዘለዎ ብምሕባር። ምንጪ ስእሊ, Emma Russell 4 - ኣብ ብልዕቲ ዘሎ ፀጉሪ ብምኽንያት ዝተቐመጠ'ዩ ኣብዚ ዘበን፡ ደቂኣንስትዮ ኣብ ብልዕተን ዝርከብ ፀጉሪ፡ እንክኣልያ ምርኣይ ልሙድ ከምዝኾነ ዝተዓዘበት ጋንተር፡ ዋላ'ኳ ኣብቲ ፀጉሪ ነፍሳት ንከይነብሩ ዝሕግዝ እንተኾነ፡ ኣብቲ ግዳማዊ ኣካል፡ ምብራሕ ከምዘስዕብ ተጠንቅቕ። "እቲ ፀጉሪ ክተለስልስኦ ወይ ድማ ክትላጽይኦ ከለኽን፡ ንቆርበትክን ብጣዕሚ ንኢሽተይ ['ማይክሮስኮፓዊ'] ስምባደ ኢኽ ትፈጥራሉ" ትብል ዶክተር ጋንተር። "ብዝግበር ምልጻይ ፀጉሪ ግዳማዊ ብልዕቲ፡ ምሕማሐን ረኽስታትን ተዓዚብና ኢና" ኢላ። ንፀጉሪ 'ቩልቫ' ዝኣልዩ ሰብ ሞያ፡ ነቲ ፀጉሪ ንምልስላስ ዝጥቀምሉ ዕንፀይቲ፡ ኣብ ዓማዊሎም ዝመሓላለፍ ባክተርያ ከላብዕ ከምዝኽእል'ውን ዶክተር ጋንተር ትሕብር። እንድሕር እቲ ፀጉሪ ክትኣልይኦ ደሊኽን፡ ንጹህ መላፀ ተጠቐማ፣ ንቆርበትክን'ውን ብዝግባእ ኣዳልውኦ፣ እንክትላፅያ ዘይጥዑይ ዕብየት ኣብ ዘለዎ ጸጉሪ ጥራሕ ኣድህባ። ልዕሊ ኩሉ ግና፡ ሰባት ናይ ባዕለን ምርጫ እኳ እንተኾነ፡ "ኣብ ደጋዊ ክፋል ብልዕቲ ማለት'ውን 'ቩልቫ' ዝርከብ ፀጉሪ ናይ ባዕሉ ዕማም ኣለዎ፡ ንሱ ድማ ንቆርበት ምክልኻል እዩ" ትብል። ካብዚ ብተወሳኺ ኣብ ግዘ ፆታዊ ርክብ'ውን፡ ናይ ባዕሉ ዕማም ኣለዎ፤ ምኽንያቱ ነሓድሕደን ፀጉሪ ምስ መትንታት ዝተጣበቓ ስለዝኾና። "ነዚ ድማ እዩ እቲ ጸጉሪ ንምእላይ ዘሳቕይ ዝኸውን" ብምባል፡ ብዝኾነ ይኹን መገዲ ነቲ ፀጉሪ ምእላይ ጎዳኢ ከምዝኾነ ተገንዝብ። 5 - ምእራግ (ዕድመ ምውሳኽ) ንብልዕቲ ክፀልዎ ይኽእል ድሕሪ ብዙሕ ዓመታት፡ ወርሓዊ-ጽግያት ምፍሳስን ቆልዑ ምውላድን፡ ማህደረ-እንቋቑሖ፡ እንቋቑሖ ምፍራይ ስለተቋርፅ፡ ብትከተ-ፅግያት የጋጥም። ጓልኣንስተይቲ መፍረይት ኮይና ክትቅፅል ዝገብሩ ኣብ ኣካላታ ዝርከቡ ሆርሞናትን ትሑት መጠን ኤስትሮጅንን፡ ብሃንደበት ንብልዕትን 'ቩልቫ'ን ይሃስይዎ። ኣብ ሓደ እዋን 'ሚዩከስ' (ንጓል) ንዝተብሃለ ፈሳሲ ብምዕቃብ፡ ራሕሲ ብልዕቲ ጓልኣንስተይቲ ዘቐፅሉ ዝነበሩ መትኒታት'ውን ይምንምኑ። ነዚ ስዒቡ ድማ፡ ሕጽረት ልስላሰ ስለዝፍጠር፡ ኣብ ግዘ ፆታዊ-ርክብ ቃንዛ ይህሉ። እዚ ምስማዕ ክስልችወክን ይኽእል፤ ግን ካብ በዓል ሞያ ጥዕና ሓገዝ ምርካብ ከምትኽእላ፡ እንከይሓበረት ኣይሓለፈትን ዶክተር ጋንተር። ብልዕተን እንትደርቕ፡ ብሓኪም ዝተኣዘዘ መለስለሲ ዘይቲ ብምጥቃም፡ ዘጋጠመን ድርቀት ዝፈትሓ ከምዘለዋ ተረድእ። "እመስለኒ ደቂኣንስትዮ ብዛዕባ እዚ [መለስለሲ ዘይቲ] ክፈልጣ ወሳኒ እዩ፤ ክትሳቐያ የብልክንን" ብምባል ሓሳባ ትዛዝም። ብልዕትኽን እንክደርቕ፡ ፆታዊ ርክብ እንተድኣ ፈፂምክን፡ ነገራት ናብ ዝነበሮ ክምለስ ይኽእል እዩ ዝብል ዘይጭበጥ ፅውፅዋይ ዋላ'ኳ እንተሃለወ፡ ኣብ ቲሹታት ርሕሚኽን (ብልዕትኽን) ዝፍጠር ስምባደ ግን ተኣፋፊ ረኽሲ ክፈጥር ስለዝኽእል ክትጥንቀቓ ግድን ይኸውን። ተዛማዲ ትሕዝቶ ንናይ መንሽሮ (ካንሰር) ግጉይ ብሂላት ንምቅላስ ዝተቖጽረት ነርስ ናይ መንሽሮይ ሕሙማት፡ ናይቲ ኣብ ኢንተርነት ዝጋዋሕ ሓቅነት ዘይብሉ ወረታት ይኾኑ ከም ዘለዉ ተሓለቕቲ ይሕብሩ። ነቶም ናይ መንሽሮ ዋህዮታት ዝያዳ ሽኮር ምሃብ ንዕብየቶም ኣየቀላጥፎን'ዩ።3 ሕዳር 2017 ዜናታት ሕብረት ኣውሮጳ ኣብ ትግራይ ገበናት ኲናት ተፈጺሙ ክኸውን ከምዝኽእል ስክፍትኡ ገሊጹ16 ጥሪ 2021 ቦቢ ዋይን፡ “ንህይወተይን ህይወት በዓልቲ ገዛይን ተጨኒቐ ኣለኹ”ቅድሚ 7 ሰዓታት ስለምንታይ ንፓትሪስ ሉሉምባ ምዝካር ኣድለየ?ቅድሚ 5 ሰዓታት ኣዘራረብቲ ዛዕባታት እናኸረረ ዝመጽእ ዘሎ ጎንጺ ዶብ ኢትዮጵያን ሱዳንን14 ጥሪ 2021 ክልል ኦሮሚያ፡ መምህር ኪቲላ ጉዳታ ስለምንታይ'ዩ 'ተረሺኑ'?12 ጥሪ 2021 3:42 ቪድዮ, ብዛዕባ ፕረዚደንታዊ መረጻ ኡጋንዳ እንታይ ትፈልጡ?, ዕምሪ ፈነወ 3,4212 ጥሪ 2021 ኣብ ኣፍሪቃ ዘሎ መዓልታዊ ዝርገሐ ኮሮናቫይረስ ዘርኢ ሰሌዳ24 መጋቢት 2020 ሱዳን ኣብ መስርሕ ልዝብ ግድብ ሕዳሰ ኣይተሰማመዐትን11 ጥሪ 2021 ምስ ሱዳን ዘሎ ምስሕሓብ ‘ዶብ ናብ ዝነበሮ ተመሊሱ ብሰላም ክፍታሕ ኣለዎ’- ኢትዮጵያ7 ጥሪ 2021 ቦይንግ 737 ነፋሪት ኢንዶኔዥያ ዝወደቐትሉ ከባቢ ተፈሊጡ ተባሂሉ10 ጥሪ 2021 ኣብ ኣብያተ ማእሰርቲ ስዑዲ ዓረብ ዝሳቐዩ ኢትዮጵያውያን፡ መንግስቲ ናብ ዓዶም ክመልሶም ይምሕጸኑ7 ጥሪ 2021 ኣቶ ጃዋር መሓመድ ዝርከቦም ክሱሳት ሎሚ ኣብ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም12 ጥሪ 2021 ብብዝሒ ዝተነበ 1 ኣብ 50 ግዝኣታት ኣመሪካ ብኣጽዋር ዝተዓጀበ ተቓውሞ ከይካየድ ተሰጊኡ 2 ላዕለዎት መሪሕነት ህወሓት ትማሊ ናብ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም 3 ወድብ ኣንጌላ መርክል፡ ሓድሽ ኣቦ መንበር መሪጹ 4 ኡጋንዳ፡ ፕረዚደንት ዩወሪ ሙሰቨኒ ከምዝተዓወተ ተገሊጹ 5 ሕብረት ኣውሮጳ ኣብ ትግራይ ገበናት ኲናት ተፈጺሙ ክኸውን ከምዝኽእል ስክፍትኡ ገሊጹ 6 ቦቢ ዋይን፡ “ንህይወተይን ህይወት በዓልቲ ገዛይን ተጨኒቐ ኣለኹ” 7 ኣብ ትግራይ ምሉእ ኣገልግሎታት መብራህትን ስልክን መዓስ ክጅምር ይኸውን?
