እናተበሃልና ኢና ዓቢና" ዶክተር ኤደን ኣስመሮም - BBC News ትግርኛ BBC News, ትግርኛናብቲ ትሕዝቶ ቀጽሉ ክፍልታት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት "ሰራዊት ፍልጠት ኢኹም - እናተበሃልና ኢና ዓቢና" ዶክተር ኤደን ኣስመሮም 26 ሚያዝያ 2019 ምንጪ ስእሊ, Eden Asmerom መግለጺ ስእሊ, ዶክተር ኤደን ኣስመሮም ኣብ ዩኒቨርስታት ሆላንድን ኣብ ኬምብሪጅ ዓባይ ብሪጣንያን ዝተማህረት ጓል 38 ዓመት ሜዲካል ዶክተር ኤደን ኣስመሮም፡ ስድርኣ ተጋደልቲ ናጽነት ስለዝነበሩ፡ ንዓኣን ነሕዋታን "ንስኻትኩም ሰራዊት ፍልጠት ኢኹም" ነቶም ናጽነት ከረጋግጹ ኣብ ሜዳ ኤርትራ ዝቃለሱ ዘለው ሰራዊት ሓርነት ብፍልጠት ክትድግፉዎም ኢኹም። ስለዚ በርቲዕኩም ተማሃሩ፡ እናበሉ እዮም አዕብዮማ። ኣብ ፈለማ ሰማንያታት ኣብ ሆላንድ ተወሊዳ፡ ጸዓዱ ኣብ ዝበዝሑዎ ጽምው ሰሜናዊ ክፋል ኔዘርላንድስ ዝዓበየት ኤደን፡ ጓል ኣርባዕተ ዓመት ቆልዓ እንከላ፡ ነቲ ኣብ ኢትዮጵያ ዘጋጠመ ደርቅን ዓጸቦን ህጻናት፡ ኣብ ናይ ሆላንድ ተሌቭዥን ምስ ረኣየት፡ ንወላዲታ፡ "ምስ ዓበኹ፡ ሓኪም ኮይነ ነዞም ህጻናት ክሕክሞም እየ" ከምዝበለትን ካብ ስድርኣ ልዑል ምትብባዕ ከምዝረኸበትን ትዝክር። ካብ ሽዑ ጀሚሩ ሓኪም ናይ ምዃን ባህግን ድሌትን ኣብ ውሽጣ ሰሪቱ። ብድሕሪኡ ኩሉ ሳዕ ዶክተር እየ ዝኽውን እናበለት እያ ዓብያ። ስድራኣ እውን ዋላኳ ናይ ሕክምና ኣፍልጦን ድሕረ ባይታን እንተዘይነበሮም ሽዑን ሕጅን ብቐጻሊ ከምዘተባብዑዋ ትዛረብ። ኤርትራዊት ማርታ ኤርምያስ፡ ዓላሚት 'ፍኖት ናብ ዓወት' ሰሃራ ሊብያ፡ ብምርኩስ ዝጨደዱ ስንኩላን ተጋደልቲ "ሕጊ ገበርቲ ሰናይ ብሰንከይ ዝወጽአ ይመስለኒ" ተጋዳሊት ኣረጋሽ ኣዳነ ወለዳ ተጋደልቲ፡ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ብምንባሮም፡ ተሰዲዶም ናብ ሆላንድ ምስ መጽኡ፡ ካብቲ ዝርካቡ ኣብ ስደት ዝጸንሖም ብፖለቲካዊ ኣተሓሳስባ ዝፍለዮም ሕብረተሰብ ግልል ኢሎም ኣብ ጽምው ቦታ እዮም ደቆም ከዕብዩ መሪጾም። ተነጽሎን ኣግልሎን ኣብ ስደት ኣብቲ እዋን እትን ሕጅን፡ ኣብ ስደት ዝነብር ሕብረተሰብ ኤርትራ፡ ደጋፊ ግንባርን መንግስትን፡ ነቓፍን ተቓዋምን ብዝብል ዘረባ ንማሕበራዊ ህይወቱ ከይተረፈ ዝጸሉ ርኡይ ፍልልይ ኣማዕቢሉ እዩ። ኣብቲ ስድርኣ ንሆላንድ ዝኣተውሉ፡ ዝበዝሐ ደጋፊ ግንባር ዝነበረሉ ዘበን፡ ዝኾነ ንተግባራት እቲ ግንባር ዝቃወም ውልቀ-ሰብ ይኹን ጉጅለ፡ በቲ ደጋፊ ግንባር እየ ዝብል ጉጅለ ርኡይ ኣግልሎን ተነጽሎን እዩ ዘጋጥሞ ነይሩ። ንስድራ-ቤት ኤደን እውን ጽምው ስፍራን ቦታን ዘምረጾም ሓደ ካብቲ ብዙሕ ረቛሒታት እቲ ክውንነት እቲ ምንባሩ ኤደን ትገልጽ። ኣብዚ ዳሕረዋይ እዋን ኣሽሓት ሓደስቲ ኤርትራውያን ንሆላንድ ስለዝኣተዉ፡ እቲ ኤርትራዊ ሕብረተሰብ ስለዝበዝሐ ኣብ ዝመሰሎን ዝኣመነሉን ውዳበ ክጥርነፍ ጸገም የብሉን። እቲ ብዝሒ ከኣ ነቲ ቐደም ዝጸንሐ ተነጽሎን ኣግልሎን ቀይሩዎ እዩ። ካብ መበቆል ሃገርካ ተሰዲድካ፡ ካብ ስድራኻን ሕብረተሰብካን ተፈሊኻ ከተብቅዕ፡ እሞ ኸኣ ኣብ ስደት፡ ካብቲ ዝርካቡ ብባህሉን ኣነባብራኡን ንዓኻ ዝመስል ህዝብኻ ርሒቕካ ምንባር ንብዙሓት ከቢድ እዩ። ግን ልዕሊ ስደት ከቢድ ኣይኮነን። ኩሉ እቲ ኣብ ስደት ዘጋጥም ካልእ ብደሆ ከከም ኣመጻጽኣኡ ክምከት ግድን እዩ። ካብ ሕብረተሰብካ ተፈሊኻ ምስ ሕብረተሰብ እቲ እትነብረሉ ሃገር ምንባር ናይ ገዛእ ርእሱ ጠቕምን ጉድኣትን ከምዘለዎ ግን ኣይከሓድን እዩ። ኤደን ካብ ተመኩሮኣ ትበሎ ኣለዋ። ጠቕምን ረብሓን ምስ ኮም ምዕባይ ካብ ሕብረተሰብካ ርሒቕካ ምንባር፡ እቲ ካብቲ ኮም ክትመሃሮን ክትሙኮሮን ዝግበኣካ ነገር ኣይትረኽቦን ኢኻ። ካብ ስድራ-ቤትካ ሃገራዊ ስምዒት ክትወርስ ትኽእል ኢኻ። ግን ከምቲ ካብ ኮም ክትረኽቦ ዝግባእ ባህላዊ ውርሻ ክትረክብ ኣይትኽእልን ኢኻ። ንገድሊ ዝሰዓረ ተጋዳላይ ፈጠራዊ ክእለት እተዓደሎ ቀባኢ - ዳኒ ዳፍላ "ደቀንስትዮ መስዋእትነት ዝኸፈላሉ ቃልሲ ስርዓት ብርዥዋ እዩ ሃኒፁ'' በንጻሩ ንባህልን ልምድን ዳችን ኣነባብራሮኦም ምጽናዕን ምሰኦም ምውህሃድን ከኣ፡ ባህልን ቋንቋን ናይቲ እትነብሮሕብረተሰብ ብዕምቆት ኣጽኒዕካ ምሰኦም ተሳኒኻ ንኽትከይድ ይሕግዘካ። "ምስ ሕብረተሰበይ ስለዘይዓበኹ ትግርኛ ኣይከኣልኩን ግን ንቋንቋ ዳች ኣጸቢቐ ፈሊጠዮ፡ ተማሂረሉን ይሰርሓሉን ኣለኹ" እትብል ኤደን ምስ እትነብረሉ ሕብረተሰብ ዳች ምዕባያ ዝፈጠረላ ኣዎንታ ትገልጽ። ወለዳ፡ ደቆም ኣብ ትምህርቲ ንኸይጽገሙ፡ ቋንቋ ዳች ኣጽኒዖም ክወዳደሩ ስለዝደልዩ ኣብ ትግርኛ ብዙሕ ኣይጸቐጡሎምን። ግን ከኣ ሓደ ህጻን፡ ኣብ ንኡስ ዕድመኡ ካብ ክልተ ንላዕሊ ቋንቋታት ከጽንዕን ክመልኽን ይኽእል እዩ። ኤደን ከኣ ካብ ተመኩሮኣ ተማሂራ ንሰለስተ ደቃ፡ ቋንቋ ትግርኛ ንክመሃሩን ምስ ኤርትራዊ ሕብረተሰብ ክራኸቡን ኣብ ትምሀርቲ ቀዳመ ሰናበት ትሰዶም ኣላ። ንሳ፡ ጓል 19 ዓመት ምስ ኮነት ነቲ ብቖልዓኣ ዝበሃገቶ ሞያ ሕክምና ከተጽንዕ ወሲና። እንታይ ዓይነት ዓውዲ ግን ኣይፈለጠትን። ይኹን እምበር "ዓይነቱ ብዘየገድስ ሕክምና ክኸውን ኣለዎ!" ብማለት ንከተማ ኣምሰተርዳም ብምግዓዝ ዓውደ ሕክምና ኣጽኒዓ። ተወፋይነት ንእትደልዮ ዕላማ ፍልጠት ወለድና "ንስኻትኩም ሰራዊት ፍልጠት ኢኹም። ጽባሕ ንግሆ ነቶም ናጽነት ንኸረጋግጹ ዝዋግኡ ንዘለው ሰራዊት ሓርነት ክትሕክምዎም ኢኹም። ሰራዊት ሓርነት ብደምን መስዋእትን ንኤርትራ ናጻ ከውጽኡዋ እዮም፡ ንስኻትኩም ከኣ ብፍልጠትን ሞያን ክትሃንጹዋ ኢኹም" እናበሉ ስለዘዕበዩና ኣብ ትምህርትና ክንደፍእን ክንነፍዕን ሓጊዙና'ዩ ትብል። ህዝብን ተጋደልትን ኤርትራ ናጽነቶም ንምርግጋጽ፡ ብመሪር ሃለዋት ኩናት፡ ብሞትን መውጋእትን ስደትን ከልበትበትን ስለዝሓለፉ ስነ-አእሙራዊ ጸገማት መግዛእታዊ ስርዓታት ክህልዎም ከምዝኽእል ብምእማን ኣብቲ ዓውዲ እጃማ ንኸተበርክት ኣብ ኬምብሪጅ ዓባይ ብሪጣንያ ሳይክያትሪ ኣጽኒዓ ሓኪም ስነ-አእሙሮ ኮይና ክትሰርሕ ፈቲና። እንተኾነ ድሕሪ ሓደ ዓመት ናብ ሕክምና ቖልዑ ዘንቢላ ብኡ ትሰርሕን ትነባበርን ኣላ። ብዙሓት ኤርትራውያን ስደተኛታት ንኔዘርላንድስ መጺኦም። ዝሐለፉዎ ጉዕዞን ኣብ መንገዶም ዘጋጥሞም ዝነበረ ጸገማት ብማዕከናት ዜና ዓለም ስለእተከታተሎ ብቐጻሊ እዩ ዘተሓሳስባ። ሓደ መዓልቲ ኩነታት ተቐያይሩ ኤርትራዊ እቲ ዝብህጎን ዝምነዮን ሰላምን ቅሳነትን ረኺቡ፡ ስሩዕን ንቡርን ህይወት ክሕልፍ እናተመነየት ከኣ፡ ነዚ ተገዲዱ ተሰዲዱ ዝመጽኦ ሃገር፡ ዓቕሙ ብዘፍቅዶ ክጥቀመሉ፡ ተማሂሩን ሰሪሑን ነብሱ ከመሓይሽ ትመክር። ዜናታት ሕብረት ኣውሮጳ ኣብ ትግራይ ገበናት ኲናት ተፈጺሙ ክኸውን ከምዝኽእል ስክፍትኡ ገሊጹ16 ጥሪ 2021 ቦቢ ዋይን፡ “ንህይወተይን ህይወት በዓልቲ ገዛይን ተጨኒቐ ኣለኹ”ቅድሚ 6 ሰዓታት ስለምንታይ ንፓትሪስ ሉሉምባ ምዝካር ኣድለየ?ቅድሚ 5 ሰዓታት ኣዘራረብቲ ዛዕባታት እናኸረረ ዝመጽእ ዘሎ ጎንጺ ዶብ ኢትዮጵያን ሱዳንን14 ጥሪ 2021 ክልል ኦሮሚያ፡ መምህር ኪቲላ ጉዳታ ስለምንታይ'ዩ 'ተረሺኑ'?12 ጥሪ 2021 3:42 ቪድዮ, ብዛዕባ ፕረዚደንታዊ መረጻ ኡጋንዳ እንታይ ትፈልጡ?, ዕምሪ ፈነወ 3,4212 ጥሪ 2021 ኣብ ኣፍሪቃ ዘሎ መዓልታዊ ዝርገሐ ኮሮናቫይረስ ዘርኢ ሰሌዳ24 መጋቢት 2020 ሱዳን ኣብ መስርሕ ልዝብ ግድብ ሕዳሰ ኣይተሰማመዐትን11 ጥሪ 2021 ምስ ሱዳን ዘሎ ምስሕሓብ ‘ዶብ ናብ ዝነበሮ ተመሊሱ ብሰላም ክፍታሕ ኣለዎ’- ኢትዮጵያ7 ጥሪ 2021 ቦይንግ 737 ነፋሪት ኢንዶኔዥያ ዝወደቐትሉ ከባቢ ተፈሊጡ ተባሂሉ10 ጥሪ 2021 ኣብ ኣብያተ ማእሰርቲ ስዑዲ ዓረብ ዝሳቐዩ ኢትዮጵያውያን፡ መንግስቲ ናብ ዓዶም ክመልሶም ይምሕጸኑ7 ጥሪ 2021 ኣቶ ጃዋር መሓመድ ዝርከቦም ክሱሳት ሎሚ ኣብ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም12 ጥሪ 2021 ብብዝሒ ዝተነበ 1 ኣብ 50 ግዝኣታት ኣመሪካ ብኣጽዋር ዝተዓጀበ ተቓውሞ ከይካየድ ተሰጊኡ 2 ላዕለዎት መሪሕነት ህወሓት ትማሊ ናብ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም 3 ወድብ ኣንጌላ መርክል፡ ሓድሽ ኣቦ መንበር መሪጹ 4 ኡጋንዳ፡ ፕረዚደንት ዩወሪ ሙሰቨኒ ከምዝተዓወተ ተገሊጹ 5 ቦቢ ዋይን፡ “ንህይወተይን ህይወት በዓልቲ ገዛይን ተጨኒቐ ኣለኹ” 6 ሕብረት ኣውሮጳ ኣብ ትግራይ ገበናት ኲናት ተፈጺሙ ክኸውን ከምዝኽእል ስክፍትኡ ገሊጹ 7 ጣሊባን ኣባላቱ ብዙሓት ኣንስቲ ከይምርዓው ትእዛዝ ኣመሓላሊፉ 8 ኣብ ትግራይ ምሉእ ኣገልግሎታት መብራህትን ስልክን መዓስ ክጅምር ይኸውን?
