ዝብል ግጥሚ ጽሓፍኩ" ዝብል ጸጋይ መሓሪ፡ በዛ ግጥሚ ገይረ ግን ናብቶም ኣብ ዘመነ "ናጽነት" ኣብ ዝተሃንጸ ጎዳጉዲ ዘባኸንዎም ዜጋታት ዘኪረ'ዩ ዝብል። "እንሆ ሕጂ ድማ ኣብዚ "ናጽነት" ደልየ ዝተሰደድኩሉ ሃገር ኮይነ ብዛዕባ እቶም ኣብ ዘመነ "ናጽነት" ኣብ ሲናይ ዝተሓርዱን ኣካሎም ዝተሸጡን፣ ነቶም ኣብ ማእከላይ ባሕሪን ኣብ ሳሃራን ንቡር ቀብሪ ዘይረኸቡ ሰባት የስተንትን ኣለኹ" ይብል። ትሪሽ ሲልኪን፡ "ህይወተይ ምስ ኤርትራ ብምትእስሳሩ ኣየጕህየንን" "ክልቲኤን ሃገራት እየን ኸሲረን" "ሃገራዊ ኣግልግሎት ሃገር ዘውሓሰ ወለዶ'ዩ" ናጽነት፡ በብደረጅኡ ንዘሎ ክፍሊ ሕብረተሰብ ክንፈግ ዘይግበኦ እዩ፤ ናይ ሕብረተሰብ ማሕበረ-ቑጠባውን ፖለቲካውን ድሌታት፣ ስምዒታት ንዘንጸባርቑ ጸሓፍቲ ድማ ክድረት ከም ዘይብሉ እቶም ጽሓፍቲ ይዛረቡ። ኣብ ኤርትራ ድሕሪ መስከረም 2001 ዝተርኣየ ምዕጻው ናይ ብሕቲ ጋዜጣታትን ምእሳር ኣሰናዳእቲ እተን ጋዜጣታትን ነቲ ኣብ መጀመርታ ዓመታት ተራእዩ ዝነበረ ናጽነት ፕሬስ ብኸቢድ ጸሊዩዎ'ዩ። ኣሚር ዮውሃንስ "ኣብቲ መጀመርያ ቁሩብ ሓሳብካ ናይ ምግላጽ ናጽነት ርኢና ነይርና ኢና። ኩሉ ነገር ምስ ተዓጸወ ግን፡ ኩሉ ነገር ኣብ ኩሉ መዳይ ንመዓሙቕ ክኣቱ ከሎ ኢና ርኢና። ብዘይ ናጽነት ክስራሕ ዝኽእል ነገር የለን። ናጽነትና ስለ ዝተጓዕጸጸ፥ ስለ ዝተሰርቀ፣ ስለ ዝተጨውየ፡ ከምቲ ኩሉ ነገር ዝጠፈአ፡ ኣብ ሃገርና ስነ ጥበብ'ውን ጠፊኡ'ዩ" ይብል። መንግስቲ ኤርትራ ድሕሪ ኣብ ጋዜጣታት ዝወሰዶ ስጉምቲ፡ ልሳን ናይ መንግስቲ ዝኾና ጥራይ ስለ ዝተረፋ "በቲ ዝድለ ብቕዓት ጋዜጠኝነት እተርእየሉ፣ ሓሳብካ ብናጻ እትገልጸሉ ኣይኮነን" ይብል ጋዜጠኛ ቴድሮስ ኣብርሃም። ካብቲ ኣፈጣጥራና ዘይንጸል፡ መሰል ሓሳብካ ብናጸ ምግላጽ'ዩ ዝብል እዚ ጋዜጠኛ፡ ዝሓስብ ሰብ ክጽሕፍ ግድን ስለ ዝኾነ፡ ንሰብ ኣይትሕሰብ ክትብሎ ኣይትኽእልን ኢኻ'ዩ ዝብል። መንግስቲ ኤርትራ፡ ብብዙሓት ተሓለቕቲ ሰብኣዊ መሰላት ብግህሰት ሰብኣዊ መሰላት፣ ማእሰርቲ ጋዜጠኛታትን ፖለቲከኛታትን ብተደጋጋሚ ኽሲ ዝቐርበሉ ዘሎ ስርዓት'ዩ። ኣብ ዝተፈላላያ ሃገራት ኤውሮጳን ኣሜሪካን ዘለው ብዙሓት ኤርትራውያን ድማ፡ ኣብ ቀረባ ኣዋርሕ ብዝጀመሩዎ ምንቅስቓስ 'ይኣክል' መዓልቲ ናጽነት እዚ ዓመት፡ ኣብ ሃገርና የለን ንዝብሉዎ ዲሞክራሲ፣ ናጽነትን ምልካዊ ምሕደራን ይኣክል እናበሉ ከም ዘኽብሩዎ ይዛረቡ። ልኡላውነት ሃገር ካብ ዝረጋገጽ ሰላሳ ዓመት ቐሪቡ'ኳ እንተሃለወ፡ ዲሞክራሲያዊ ዝኾነ ስርዓት ግን ኣብ ሃገርና ኣይተሃነጸን ዘሎ ዝብል ኣብርሃም፡ "እዚ ሕጂ ክንዛረበሉ ጀሚርና ዘለና ንኹልና ብማዕረ ዘሳትፍ ሃገራዊ ስርዓት ክህልወና'ዩ እቲ ጠለብ" ኢሉ። ኤርትራዊ፡ ጉዳይ ሓርነቱ ኣብ ምልክት ሕቶ'ዩ ዝበለት ገጣሚት ሩማና ብርሃኑ ብወገና፡ መዓልቲ ናጽነትና ብጓይላ ዘይኮነ ነቶም ንናጽነት ዝሓለፉልና ዝሰንከሉልና ሞሳ እናኸፈልና፡ ምዕባለ እንዳርኣና እምበር ሕብራዊ ጨርቂ እናቐየርና ባንዴራ እናተኸደንና ምብዓል ኣይኮነን ትርጉም ዝህልዎ ትብል። "ህዝቢ ኤርትራ ወጽዕኡ፣ እቲ ዝተኾልፈ ዕድላቱ ገሚቱ፡ እዛ ዕለት እዚኣ ሓርነቱ ዘረጋግጸላ ክኸውን ይምነ። ተገዲድኻ ንዘይትኣምነሉ ነገር ክትገብር ስቕታ ድማ ይኣክል" ይብል ኣሚር። ናይ ሕልና እሱራት ክፍትሑ ኤርትራውያን ኣብ ለንደን ጸዊዖም ስትራተጂካዊ ኣገዳስነት ቀይሕ ባሕሪን-ድልየታት ኢትዮጵያን "ብዛዕባ ኤርትራ ክሓስብ ከሎኹ፡ ብዛዕባ ፍትሕን ሰብኣዊ መሰልን እሓስብ" ኣብ ዝኾነ ይኹን እዋን፡ እዚ ብዓል'ዚ ክኽበር እደልዮ'የ ዝበለት ሩማና ግና፡ "ኤርትራ ማንም ሰብ ከሕድጋ ዘይኽእል ነጻን ሉኣላዊትን ሃገር ዝኾነትሉ ዕለት'ዩ። እዚ ከኣ ሶማል ናጽነት ዘይብሎም ክንሶም ኣብ ወርሒ ሽዱሽተ መዓልቲ ናጽነቶም የብዕሉዎ'ዮም፣ ሽወደን ተኽብሮ ካልእ ሃገር'ውን ተብዕሎ" ኢላ። ብኣውርኡ እቲ ሕጂ ኣብ ጣውላ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብዪ ኣሕመድ ተወዲኡ ዘሎ ናይ ሰላም ኩነታት፡ ቅድሚ'ቲ ንሕና ምጥፋእና ተወዲኡ ነይሩ እንተዝኸውን ናይ ብዙሓት ህይወት ምተዓራረየ ኢለ ይሓስብ ዝበለት ሩማና፡ ኣብዚ ሕጂ እዋን ናይ ካልኦት ሰባት ህይወት ከይጠፍእ ንኹሉ ትምህርቲ ክኾኖ ኣለዎ'ያ ትብል። እዚ ኮይኑ ግን፡ መሪሕነት ፕሬዝደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ምስ መዝነት ቀዳማይ ሚኒስትር ኣብዪ ኣሕመድ ጀሚሩዎ ዘሎ ዕርቀ ሰላም እዘን ክልተ ሃገራት፡ ዳግማይ ንሉኣላውነት ኤርትራ ኣብ ሕቶ ዘውድቕ ከይኸውን ብዙሓት ስግኣቶም ይገልጹ። ተዛማዲ ትሕዝቶ ጉጅለ 15 ብዓል መን'ዮም?
