ትግርኛ BBC News, ትግርኛናብቲ ትሕዝቶ ቀጽሉ ክፍልታት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት "ደመይ ፀራሪገ፡ ናብ ፅርግያ ወፂአ" 13 ጥቅምቲ 2017 ምንጪ ስእሊ, Zelalem Abera (AWSAD) መግለጺ ስእሊ, ዝተዓመፀት ህፃን፡ ኢድ ውላዳ ሒዛ "እንታይ ነይርዎ ከም ህፃን ቆልዓ እንተዝርእየኒ ነይሩ፤ ናይ ምፍላጥ ሕልመይ እንተዘየፀልምቶ፤ መፃኢ ሂወተይ እዩ መንጢሉኒ " ብምባል እትዛረብ ዘቢባ እድሪስ፡ ኣብ 16 ዓመታ ብሰብኣይ ሓፍታ እያ፡ ቅድሚ ሓደ ዓመት ተዓሚፃ። ብዝበፅሓ ጥቕዓትን ጉድኣትን፡ ፍሽኽተኣን ቁልዕነታን ዝተመንጠለት ዘቢባ፡ ኣብ ህፃንነታ ኣደ ቖልዓ ኮይና። እዚ ኩነታት ብመሪር ቃል ከምዚ ትገልፆ። "ቆልዓ ፀጋ እዩ ክብሉ እሰምዕ፤ ቆልዓ ኣብ ቁልዕነት ሸኽሚ እንበር ከመይ ፀጋ ይኸውን?" ሕልሚ ዘቢብ ዘዕረበት ቅፅበት ኣብ ዝተወለደትሉ ከባቢ እንተተዛሪባ ንስድርኣ ከሕፍሮም እየ ኢላ ስለ ዝኣመነት ድማ፡ ካብ ጉራጌ ናብ ኣዲስ ኣበባ ከም ዝመፀት ትዛረብ። ዝተዓመፃ ብህዝቢ ምውራድን ምኹናንን ኣብ ዝተለመደላ ሃገር፡ ህፃናት ኾና ዓበይቲ ደቂ ኣንስትዮ ኣብ ዝድፈራሉ እዋን፡ ክብረን ከም ዘዋረዳ ይስመዐን። ስምዒት ዘቢባ እውን ካብዚ ዝተፈለየ ኣይኮነን። ኣብ ዓዳ ተምሃሪት ሻውዓይ ክፍሊ ዝነበረት ዘቢባ፡ ሃንደበታዊ ምንቅጥቃጥን ሕማም ሑቐን ስለ ዝተሰምዓ ትምህርታ ክተቋርፅ ተገዲዳ። ምእንቲ ክትሕከምን ትምህርታ ንክትቕፅልን ድማ፡ ዓባይ ሓፍታ ናብ ትነብረሉ ኣዲስ ኣበባ መፂኣ። ሓፍታ ኣብ ዝተፈላለዩ ሰባት እናዘረት ኽዳን ብምሕፃብን ድንሽ ጠቢሳ ብምሻጥን ትመሓደር። ናብ ገዝኣ ትምለስ ኣመሳስያ እያ። ዘቢባ፡ ወዲ ሸሞንተ ወርሒ ወዲ ሓፍታ ብምሕብሓብን ናይ ገዛ ስራሕ ብምስራሕን መዓልታ ተሕልፎ። ከሕምማ ከሎ ደቂሳ ዋላ እኳ እንተሕለፈቶ፡ መፅሓፍታ ምርኣይን ምንባብን ግና ኣየቋረፀትን። ሑቐኣ እስካብ ዝጎብጥ ዒባ ጠፍጢፋ ናይ ዘዕበየታ ወላዲታ ሂወት ንምልዋጥ ሕልማ ዝነበረ ዘቢባ፡ ዶክተር ምዃን ትምነ ነይራ። እዚ ሕልማ ዘፀልምት ጉዳይ ዝተፈጠረ፡ ሓደ መዓልቲ ደቂሳ ኣብ ዝነበረትሉ እዋን እዩ። ብመጋረጃ ኣብ ዝተኸፈለት ፀባብ ገዛ ትነብር ዘቢባ፤ ሰብኣይን ሰበይትን ኣብ ዓራት እንትድቅሱ፡ ንሳ ድማ ፍርናሽ ኣንፂፋ ትድቅስ። ሽፈር ሰብኣይ ሓፍታ፡ ካብ ስራሕ ቀዲሙ ናብ ገዛ ዝኣቱ እንትኸውን፡ ኣብዝሓ ግዘ ካብ ውሑዳት ቃላት ወፃኢ ተዘራሪቦም ከም ዘይፈልጡ ዘቢባ ትዛረብ። ኣብታ መዓልቲ እቲኣ ግን ሑቐኣ ብጣዕሚ ስቓይ ተሰሚዕዋ ግድም ኣብ ዝበለትሉ እዋን፡ ብኻራ ኣፈራሪሑ ከም ዝዓመፃ ትዛረብ። ንኻልእ ሰብ ትንፍስ እንተይላ ድማ ከምዝቐትላ ኣጠንቀቓ። "ንሱ ስለዘፈራረሐኒ ጥራሕ ዘይኮነስ ናይ ሓፍተይ ሂወት እውን ንዘይምሕማስ ክዛረባ ኣይደለኹን" ትብል። "ካብኡ እንታይ ጌርኪ?" ኢሉ ቢቢሲ ኣብ ዝሓተታ እዋን፡ ኣናእሽተይ ኣእዳዋ አጣሚራ ዓይና ቁፅርፅር እናበለ፡ "ብዙሕ ደም ፈሲሱኒ፤ ደመይ ፀራሪገ ናበይ ከም ዝኸይድ ከይፈለጥኩ እናበኸኹ ናብ ፅርግያ ወፂአ።" ኣብ መገዲ ኣጆኺ ዝበላ ሰብ እውን ኣይነበረን። ፈዚዛ ደው ኣብ ዝበለትሉ ሰዓት፡ ሓፍታ ካብ ስራሕ እንትትምለስ ተራኺበን። ኣብ ፅርግያ እንታይ ከምትገብር እንትትሓታ፡ " ኣይ ቁሩብ ሒሙኒ" በለታ። ሓፍታ 'ውን ምንም ኣይጠርጠረትን፤ ናብራ ከምወትርኡ ብኡ ቀፂሉ። ሓደ መዓልቲ ግና ኣብ ገዛ ማይ ስለ ዘይነበረ፡ ማይ ቀዲሓ ክትምለስ ትወድቕ'ሞ ፡ናይ ጎኒ ዓፅማ ስለ ዝተጎድአ፡ ሓፍታ ናብ ሆስፒታል ወሲዳታ። ኣብዚ እዋን፡ ካብ ዝበፅሓ ጉድኣት ብተወሳኺ፡ ናይ 7 ወርሒ ነብሰ ፁር ምዃና ኣብቲ ምርመራ ተረጋገፀ። እቲ ዶክተር ሰራሕተኛ ገዛ እያ መሲላቶ። ደሓር ግና ነብሰ ፁር ምዃና ክትዛረብ ተገደዲዳ። ድሕሪ እዚ እቲ ጉዳይ ናብ ፖሊስ ጣብያ ኣምሪሑ። ምንጪ ስእሊ, Zelalem Abera (AWSAD) መግለጺ ስእሊ, ዝተደፈረት ቆልዓ፡ ብሓገዝ ፖሊስ ናብ መፅለሊ እንትትውሰድ ካብ ፀልማት ናብ መፅለሊ ህይወት ምሉእ ብምሉእ ዝፀልመታ ኣብ ዝመሰላ እዋን ነይሩ፡ ብድጋፍ ካልኦት ሰባት ናብ 'ማሕበር ልምዓትን መፅለልን ደቂ ኣንስትዮ' ዝመፀት። ትወልደሉ እዋን ብምቕራቡ፡ እቲ ዘዓመፃ ሰብ፡ ክንደይ ዓመት ከምዝተፈረዶ ዋላ እኳ እንተዘይፈለጠት፡ ከም ዝተኣሰረ ግና ሰሚዓ እያ። ልዕሊ ምእሳር እቲ ገበነኛ ዘሐጎሳ ግና፡ ሓፍታ ዝገበረትላድጋፍ እዩ። "ኣብ ጎነይ ምዃና ጥራሕ ዘይኮነስ፡ ቁልዕነተይ ምስ ዝመንጠለኒ ሰብ፡ ሓዳር ግበሪ ኢላ፣ ኩሉ ነገር ፀልማት ዘይምዃኑ ዘርኣየኒ ጉዳይ እዩ" ትብል ዘቢባ። ሰባት ቅንዕ ኢልካ ንምርኣይ ብዙሕ ዘይትደፍር ዘቢባ፡ ናብዚ ማሕበር ካብ ትመፅእ ንነዘ ህይወታ ከም ዝተቐየረ ትዛረብ። "ነፍሰፁር ኣብ ዝነበርኩሉ እዋን፡ ዓርሰይ ካብ ሰባት ኣትሒተ ነይረ ዝርኢ፤ ዝኽእሎ ነገር እንተሃለወ ምብካይ ጥራሕ እዩ ነይሩ" ብምባል ዝርውርው እናበለት ትዛረብ። ኣብ 'ማሕበር ልምዓትን መፅለልን ደቂ ኣንስትዮ' ኣብ ዝህልወን ፃንሒት ብስራሕቲ ምግቢ፣ ስፌት ክዳን፣ ኣርቃይን ስራሕቲ ጣውላን ምስልጣን ስለዝኽእላ፡ ዘቢባ እውን ብስራሕቲ ፀጉሪ እናሰልጠነት እያ። " እዚ ገዛ ኣምላኽ ከም ዘዳለወለይ እየ ዝቖፅሮ" ትብል ዘቢባ። ዘቢባ ኣብዚ ሕዚ በፂሓትሉ ትርከብ ብርኪ ንምብፃሕ፡ ኣብቲ ማእኸል ዝተፈላለዩ ምኽርታት ክትወስድ ግድን ነይሩ። ኣማኸርቲ ስነ-ልቦና እቲ ማእኸል፡ ብዝበፅሓ ጥቕዓት ናታ ክብሪ ዘይኮነስ ፡ ክብሪ እዚ እኩይ ተግባር ዝፈፀመ ሰብ ከምዝወረደ፣ ምስ ውላዳ ዘለዋ ርክብን ቀፃሊ ህይወታን ብተስፋ ክትርእዮ ኣኽኢሎማ እዮም። "ዋላ እኳ ምብካይ ብምንካይ መሓዙት ምፍራይ እንተኸኣልኩ፡ ሐዚ እውን ግን ብሕታውነትን ተስፋ ምቑራፅን ይስምዐኒ" ትብል። ኣብዚ ማሕበር፡ ዘቢባ ጥራሕ ኣይኮነትን ዘላ። ቅድሚ 8 ወርሒ ናብዚ ማሕበር ዝመፀት፡ ጓል 13 ዓመት ማስተዋል እውን፡ ኣብ ከባቢ ገጠር ጉራጌ፡ ከፍቲ ንምሕላው ብዝተቖፀረ ጎረቤታ እያ ተደፊራ። ንመፍልሒ ቡን ዝኸውን ዕንፀይቲ ክትኣሪ ኣብ ዝኸደትሉ እዋን፡ ብዝተኸደነቶ ሻርፒ ዓፊኑ ከምዝደፈራ፡ ፍርሕ ትብዕ እናበለት ትዛረብ። እዚ መስካሕክሒ ፍፃመ፡ ጓል 9 ዓመት ንእሽተይ ሓፍታ እውን ሪኣቶ እያ። " ንሰዓታት ዓርሰይ ስሒተ ነይረ። ደሓር ሓፍተይ እያ ኣንቂሓትኒ" ትብል ማስተዋል። እቲ ጥቕዓት ዝፈፀመ ዘይኮነስ፡ ግዳያት ጥቕዓት ዝኾና ደቂ ኣንስትዮ፡ ብዝበፅሐን በደል ኣብ ዝሓፍራሉ ባህሊ ውሽጢ፡ ማስተዋል እውን ንዘዕበይኣ እነ ሓጎኣ ክትዛረብ ኣይደለየትን። ምንጪ ስእሊ, Zelalem Abera (AWSAD) መግለጺ ስእሊ, ብዙሓት ዝተዓመፃ ህፃናት፡ ንዘይተደለየ ጥንሲ ይሳጥሓ "ብደም ዝተበላሸወ ክዳነይ ከይርእይኦ ሓቢአዮ፡ ምኽንያቱ ናተይ ጥፍኣት ከም ዝኾነን ፈትየ ከም ዝገበርክዎን እየን ክሓስባ። በዚ ድማ ብህይወት ክነብር ኣይደለኹን። ምእንተ ንእሽተይ ሓፍተይ ክብል ግና ብህይወት ፀኒሐ" ብምባል ገፃ ሸፊና ትዛረብ። ይኹን እምበር ከቢድ ስቓይ ማህፀን ምስ ፈጠረላ፡ ንእሽተይ ሓፍታ ንእነ ሓጎኣ ስለ ዝተዛረበት፡ እዚ ጉዳይ ተፈሊጡ፡ ናብ ቤት ፍርዲ ኣምሪሑ። ዋላ እኳ ሓፍታ ቃል ምስክርነት እንተሃበትን ስቓይ ማስተዋል እንተገደደን፡ ነዚ ጥቕዓት ዝፈፀመ ውልቀ ሰብ ግና፡ ድሕሪ ቁሩብ ማእሰርቲ ተፈቲሑ። እዚ ጉዳይ ንማስተዋል ግልፂ ኣይኮነላን። "ቤት ፍርዲ ዝረድአኒ መሲሉኒ ነይሩ፡ንሳቶም ግና ምንም ኣይመሰሎምን" ብምባል ተስፋ ብዘቑርፅ ኩነታት ትዛረብ። እዚ ወረ ምስ ተሰምዐ ድማ፡ ደቂ ከኣቢኣ ክስሕቕዋን ክቕልድዋን ጀሚሮም። እቲ ዝደፈራ ውልቀ ሰብ እውን፡ ንዕዓ ክተናኾላን ክወቕዓን፡ ንእነ ሓጎኣ ድማ ክፃረፍ ጀሚሩ። ኣብቲ እዋን ትምህርታ እውን ክትቕፅል ስለ ዘይከአለት፡ ሓትንኣ ናብዚ ማሕበር ኣምፂኣታ። ናብ 'ማሕበር ልምዓትን መፅለልን ደቂ ኣንስትዮ' ምስ መፅአት፡ ዝተፈላለዩ ስልጠናታት ካብ ምውሳድ ብተወሳኺ፡ መሓዙት እውን ኣፍርያ። ንመፃኢ ፖሊስ ናይ ምዃን ተስፍኣ ዋላ እኳ እንተለምለመ፡ ምንኣስ ሓፍታ እንትትሓስብ ግና ጭንቕ ይብላ። "ክሳብ ሐዚ ዘቕምጥዋ ኣይመስለንን " ትብል ንብዓታ እናፀረገት። ንምእማን ብዝኸብድ መልክዑ፡ ብጭካነ ቆሲለን፣ ገሊአን ድማ ገፀን ብሓዊ ተቓፂለን እየን፡ ናብዚ ማሕበር ዝመፃ። ዋላ እኳ ኣብዚ ማሕበር ንምስማዕ ዝኸብዱን ተስፋ ዘቑርፁን ብዙሓት ታሪኻት እንተሃለዉ፡ በዚ ስቓይ ሓሊፈን፡ ፅባሕ ንምንባር ተስፋ እንትሰንቃ ምርኣይ ኣዝዩ ዝገርም እዩ። ስድርኣ ገና ጓል ሽድሽተ ዓመት ከላ ሞይቶማ፡ኣብ እንዳ ሰብ ካብ ገዛ ናብ ገዛ ክትንከራተት፡ ኣስራሒኣ ብካራ ኣፈራሪሑ ዝዓመፃ ጓል 14 ዓመት መሰረት ድማ፡ "ንመፃኢ ህፃናት ከመይ ንከይፈርሑ ምግባር ይከኣል" ኣብ ዝብል መፍትሒ ክተናዲ ትደሊ። "ኩለን ደቂ ኣንስትዮ ካብ ጥቕዓት ወፃኢ ኣይኮናን" ዝብል ኣመለኻኽታ ዘለዋ መሰረት፡ ኣብዚ 5 ወርሒ ውሽጢ እዚ ዘረጋግፅ ሓቂ እዩ ኣጋጢምዋ። 'ማሕበር ልምዓትን መፅለልን ደቂ ኣንስትዮ' ቅድሚ 14 ዓመታት፡ ካብ ማሕበር ሰብ ሞያ ሕጊ ደቂ ኣንስትዮ ኢትዮጵያ ብዝተውፃእፅኣ 5 ደቂ ኣንስትዮ እዩ ተጀሚሩ። መዕረፊ ግፉዓት ምንጪ ስእሊ, Zelalem Abera (AWSAD) መግለጺ ስእሊ, ዝተደፈራ ህፃናት ስልጠና እንትወስዳ መተሓባባሪ መደባት እዚ ማሕበር ኣይተ ግሩም ኣለማዮ፡ እዚ ማሕበር ምክልኻል ፆታዊ ጥቕዓት ተባሂሉ ከም ዝተመስረተ ይዛረቡ። ነዚ መበገሲ ዝኾነ ድማ፡ ዝተደፈራ ህፃናትን ደቂ ኣንስትዮን ናብ ሕጊ ድሕሪ ምምርሐን እውን፡ ተደጋጋሚ ጥቅዓት ስለ ዝፍፀመን፤ ከምኡ እውን ብስድረአን ዝተደፍራ ህፃናት፡ እዚ ጉዳይ ናብ ክሲ ምስከዳ ናብ ገዝአን ተመሊሰን ስለዘይኸዳን፡ እዚ መፅለሊ ነዚአን መዕረፊ ክኸውን ከም ዝተመስረተ ይገልፁ። ኣብዚ ማሕበር ዝተፈላለዩ ስልጠናታት፡ ምድላው ምግቢ፣ መደቀሲ፣ ግልጋሎት ምኽሪ፣ ስራሕቲ ፀጉርን ኣርቃይን ኣለዉ። ካብዚ ብተወሳኺ፡ እዚ ማሕበር፡ ኣብ ክልተ ዝተኸፈለ መደብ ትምህርቲ ይህብ። እቲ ፈላማይ ብክፍሊ ዘይተኸፋፈላ ሓፈሻዊ ትምህርቲ ዝረኽባሉ እንትኸውን፡ እቲ ካልኣይ ድማ ብስድርአን ንዝተደፈራን ትምህርተን ኣብ ገዝአን ኮይነን ክከታተላ ንዘይኽእላን ደቂ ኣንስትዮ፡ ክሳብ ዩኒቨርሲቲ ዝውድኣ ድጋፍ ይህበን። እዚ ማሕበር ካብ ከተማ ኣዲስ ኣበባ ብተወሳኺ፡ ኣብ ከተማታት ኣዳማን ኣዋሳን፡ ጥቕዓት ንዝበፅሐን ደቂ ኣንስትዮ፡ ድሕንነተን ብዝተሓለወ መልክዑ፡ መዕረፊ ኣገልግሎት ይህበን። ብሓፈሻ ንልዕሊ 1500 ደቂ ኣንስትዮ፡ ፅላል ዝኾነ ማሕበር እዩ። ከም ኣገላልፃ ኣይተ ግሩም፡ ኣብዝሓ ክፃወርኦ ካብ ዝኽእላ ንላዕሊ ጥቕዓት ተፈፂምወን ስለ ዝመፃ፡ ካብ ዓራት ብተወሳኺ ፍርናሽ ኣንፂፎም ይቕበልወን። ዋላ እኳ ሓንቲ ጓል ኣንስተይቲ፡ ብማእኸላይ ኣብቲ ማሕበር ንሰለስተ ወርሒ ከም ትፀንሕ እንተተገመተ፡ ኣብዝሓ ወሊደን ስለ ዝመፃ፡ ሓሪሰን፡ ደቀን ብዝተወሰነ ልክዑ እስካብ ዝጥንክሩ፡ እስካብ 2 ዓመት ኣብቲ ማሕበር ዝፀንሓሉ ግዜ ኣሎ። ኣብቲ ማሕበር ዝነበረን ፃንሒት ምስ ወድኣ ድማ፡ ናይ ሰለስተ ወርሒ መኽፈሊ ገዛ ክራይን፡ ኣብ ቀፃሊ ንዝሰርሕኦ ስራሕ መበገሲ ገንዘብን፡ በቲ ማሕበር ይወሃበን። ኣብ ውሽጢ ዓመታት ተስፍአን ለምሊሙ፡ ካብቲ ማሕበር ወፅአን ናብ ማሕበረሰብ እንትፅንበራ፡ ቁሩብ ተስፋ ዘቑርፅ ፈተና እንተገጠመን 'ኳ፥ እዚ ማሕበር ሓድሽ ህይወት ከምዝህበን ግና ኣየጠራጥርን። ዜናታት ሕብረት ኣውሮጳ ኣብ ትግራይ ገበናት ኲናት ተፈጺሙ ክኸውን ከምዝኽእል ስክፍትኡ ገሊጹ16 ጥሪ 2021 ቦቢ ዋይን፡ “ንህይወተይን ህይወት በዓልቲ ገዛይን ተጨኒቐ ኣለኹ”ቅድሚ 6 ሰዓታት ስለምንታይ ንፓትሪስ ሉሉምባ ምዝካር ኣድለየ?ቅድሚ 5 ሰዓታት ኣዘራረብቲ ዛዕባታት እናኸረረ ዝመጽእ ዘሎ ጎንጺ ዶብ ኢትዮጵያን ሱዳንን14 ጥሪ 2021 ክልል ኦሮሚያ፡ መምህር ኪቲላ ጉዳታ ስለምንታይ'ዩ 'ተረሺኑ'?12 ጥሪ 2021 3:42 ቪድዮ, ብዛዕባ ፕረዚደንታዊ መረጻ ኡጋንዳ እንታይ ትፈልጡ?, ዕምሪ ፈነወ 3,4212 ጥሪ 2021 ኣብ ኣፍሪቃ ዘሎ መዓልታዊ ዝርገሐ ኮሮናቫይረስ ዘርኢ ሰሌዳ24 መጋቢት 2020 ሱዳን ኣብ መስርሕ ልዝብ ግድብ ሕዳሰ ኣይተሰማመዐትን11 ጥሪ 2021 ምስ ሱዳን ዘሎ ምስሕሓብ ‘ዶብ ናብ ዝነበሮ ተመሊሱ ብሰላም ክፍታሕ ኣለዎ’- ኢትዮጵያ7 ጥሪ 2021 ቦይንግ 737 ነፋሪት ኢንዶኔዥያ ዝወደቐትሉ ከባቢ ተፈሊጡ ተባሂሉ10 ጥሪ 2021 ኣብ ኣብያተ ማእሰርቲ ስዑዲ ዓረብ ዝሳቐዩ ኢትዮጵያውያን፡ መንግስቲ ናብ ዓዶም ክመልሶም ይምሕጸኑ7 ጥሪ 2021 ኣቶ ጃዋር መሓመድ ዝርከቦም ክሱሳት ሎሚ ኣብ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም12 ጥሪ 2021 ብብዝሒ ዝተነበ 1 ኣብ 50 ግዝኣታት ኣመሪካ ብኣጽዋር ዝተዓጀበ ተቓውሞ ከይካየድ ተሰጊኡ 2 ላዕለዎት መሪሕነት ህወሓት ትማሊ ናብ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም 3 ወድብ ኣንጌላ መርክል፡ ሓድሽ ኣቦ መንበር መሪጹ 4 ኡጋንዳ፡ ፕረዚደንት ዩወሪ ሙሰቨኒ ከምዝተዓወተ ተገሊጹ 5 ሕብረት ኣውሮጳ ኣብ ትግራይ ገበናት ኲናት ተፈጺሙ ክኸውን ከምዝኽእል ስክፍትኡ ገሊጹ 6 ቦቢ ዋይን፡ “ንህይወተይን ህይወት በዓልቲ ገዛይን ተጨኒቐ ኣለኹ” 7 ኣብ ትግራይ ምሉእ ኣገልግሎታት መብራህትን ስልክን መዓስ ክጅምር ይኸውን?
