ትግርኛ BBC News, ትግርኛናብቲ ትሕዝቶ ቀጽሉ ክፍልታት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት 'ኤሪትርያን ፕረስ'፡ ሓበሬታ ብዛዕባ እታ ኣዝያ ምስጢራዊት ሃገር ኣብ ኣፍሪቃ 28 ለካቲት 2019 ናይ ሓደ ህቡብ ፈይስቡክ-ገጽ ኣሰናዳኢ'ዩ፣ እቲ ዘቕርቦ ሓበሬታ ካብ'ታ ኣብ ዓለም ብናጽነት-ፕረስ ዝኸፍአ ሽም ዘሎዋ ሃገር ኰይኑ: እቶም ነቲ ዜና ብጽሑፍ ኣዳልዮም ዘቕርቡሉ ጋዜጠኛታት'ውን ሓቀኛ መንነቱ ኣይፈልጥዎን'ዮም። ብላዕለ-ላዕሊ እንክርአ፡ 'ጀይ' ናይ ተራ ሰብ ህይወት ዘሎዎ'ዩ ዝመስል። መዓልተ-መዓልቲ ዝወፍረሉ ስራሕ ዘሎዎ በዓል ስድራ ኰይኑ: ከየሕለፈ ዝከታተሎ ጋንታ ኵዕሶ-እግሪ'ውን ኣሎዎ። ብተወሳኺ፡ ጀይ ብሕቡእ ስሙ ኣቢሉ ናይታ ካብ ኵለን ዝዓበየት ብዛዕባ ኤርትራ ዜና ዜቃልሓ ናይ ፈይስቡክ ገጻት ዋና ኣሳናዳዊ ኰይኑ ዜና ዜሳራጩ ሰብ'ዩ። 'ዝፈልጥ ሰብ የለን' ጋዜጠኛታት-ብዘይ-ዶብ ዝተባህለ ኣህጕራዊ ማሕበር ('ረፖርተርስ ዊዝኣውት ቦርደርስ') ብዘቕረቦ ጸብጻብ መሰረት፡ ኤርትራ ብናጽነት ፕሬስ ድሕሪ ሰሜን ኮርያ'ያ ትስራዕ። ኣህጕራዊ-ማሕበር-ቍጽጽር-ሜድያ "ኤርትራ ብምልካዊ ስርዓት እትግዛእ መሰል ሚድያ ዘይብላ ሃገር'ያ" እናበለ ይገልጻ። ቀሽን ፕሮፎሽናል ኣሰልጣኒ ኵዕሶ እግርን "ኣብ ደገ ዝሕተሙ ጽሑፋት መርኣያ ናጻ ምመያ'ዮም ክብል እደፍር" "ጉዳይ ሰብኣዊ መሰላት ኤርትራ ክርሳዕ ይድለ ኣሎ" እቶም ኣብዛ ሰሜናዊ-ምብራቕ ኣፍሪቃ እትርከብ ሃገር ዝርከቡ ኵሎም መሰራጨዊ ማዕከናት ዜና ብመንግስቲ'ዮም ዝውነኑ። ጋዜጠኛታት ድማ ብዘይ ፍርድን ብዘይ ክስን ዝእሰሩላ ሃገር'ያ። 'ኤርትራ ፕረስ'፡ ናይ ጀይ ፈይስቡክ ገጽ፡ ሓንቲ ካብ'ተን በጻብዕቲ ዝቑጸራ ውሑዳት እያ ክንብል ንኽእል፡ ምናልባሽ እንኮ ዝዓይነታ ገጽ። ልዕሊ 250,000 ሰዓብቲ ኣሎዋ፣ ካብ ቍጽጽር መንግስቲ ናጻ ዀይና'ያ ትሰርሕ። ጀይ ኣብ ዓባይ ብሪጣንያ'ዩ ዚነብር፣ ናብ ኤርትራ ግን ሓሓሊፉ ይመላለስ'ዩ። ንፈለማ ጊዜ ምስ ቢቢሲ ክዛረብ ፍቓደኛ'ዩ፣ ግንከ መንነቱ ክንዕቅበሉ ሓቲቱ። እቶም ካብ ኤርትራ፡ ዓባይ-ብሪጣንያ፡ ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካ - ምስኡ ዝሰርሑ ሸሞንተ ሰባት እውን ናይ ሓቂ ሽሙ ኣይፈልጥዎን'ዮም። "ኣነ መን ምዃነይ ዚፈልጥ ሰብ የለን" ይብል ጀይ፣ "እንተ ዝፍለጥ ምተኣሰርኩ" ከኣ ይብል። ምንጪ ስእሊ, Getty Images መግለጺ ስእሊ, ኣብ ኤርትራ ውሑዳት ሰባት'ዮም ናይ ኢንትርኔት ኣገልግሎት ዝረኽቡ ቅድድም ብሽክለታን 'ዒደረ'ን እቲ ትሕዝቶ ናይ'ቶም ገጻት ብሓፈሻዊ ናብራ ኤርትራ'ዩ ዝገልጽ። ኣብ ማዕረ-ማዕረ ፖለቲካን ዕደረን (satire) ዜና ኸኣ ዛንታት ናይ ተቐዳደምቲ ብሽክለታ፡ ዉልቀ ሰባት፡ ኣብ ዉሽጢ ርእሰ-ከተማ ኣስመራ ዝርከቡ ዘደንቑ ናይ ኣርትዴኮ ህንጻታት ይርከቡዎም። እቲ ናይ ፈይስቡክ ገጽ፡ ኣብ ሓደ ሰሙን ዳርጋ 1.25 ሚልዮን በጻሕቲ ኣሎዎ፣ ስም ናይቲ ገጽ @EritreanPresss ኢዩ (ሰለስተ ፊደል 'ኤስ' ዘሎዎ)። እቲ ቅኑዕ ኣንተራትራ ፊደል ዘሎዎ ገጽ ግን (@EritreanPress) - ብክልተ ፊደል 'ኤስ' ዘሎዎ - ዋንኡ ዘይፍሉጥ ናይ ሓሶት ናይ መንግስቲ ገጽ እዩ፣ በጻሕቱ ናይቲ ገጽ ድማ ክንዲ ዕሽሪት ናይ ጀይ ገጽ ኣይከውንን እዩ። እቶም ቀንዲ በጻሕቲ ናይ @EritreanPresss ኣብ ወጻኢ ዝርከቡ ዜጋታት'ዮም። ኣብ ኤርትራ ካብ ሓሙሽተ ሚልዮን ዝበዝሕ ህዝቢ'ኳ ይሃሉ፡ ጀይ ግን ካብ ዉሽጢ ሃገር፡ ኣስታት 30,000 ኣንበብቲ፡ ከም ዘለዉዎ ይግምት። እዚ ዝዀነሉ ምኽንያት ግን ብሳንሱር ዘይኰነስ ብቑዕ ኢንተርነት ስለ ዘየለ'ዩ። እቲ ዝርካቡ ክቡርን ዘየተኣማምንን'ዩ። 'ዎርልድ ባንክ' ከምዝብሎ፡ ኣስታት 1% ናይ ህዝቢ ኤርትራ ናይ ኢንተርነት ኣገልግሎት ኣሎዎ ክበሃል ይከኣል። ጀይ ግን ብነብሱ ይተኣማመን'ዩ። ሚኒስተራት መንግስቲ ንገጻቱ ከም ዘንብብዎ፡ ሓድ-ሓደ እዋን'ውን ገለ ካብ ላዕለዎት መራሕቲ ንናይ ጀይ ጸሓፍቲ ሓበሬታ ከም ዜስንቕዎም ይሕብር። ኤርትራ ብሓደ ሰልፊ እትመሓደር፡ ተቓውሞ ዘይትጻወር ሃገር'ያ። ፕረሲደንት ኢሳያስ ኣፈወርቂ ድማ ካብ ናጽነት ኣትሒዙ ን28 ዓመት ኣብ ስልጣን ዘሎ መራሒ'ዩ። ማሕበራት ተጣበቕቲ መሰላት ደቂ-ሰብ ከም ዝብሉዎ ድማ መንግስቲ ኢሳያስ ኣፍወርቂ ንነዊሕ ዓመታት ከቢድ ሰብኣዊ ግህሰት ዝፈጸመ መንግስቲ'ዩ። ይዅንምበር፡ 'ኤርትራ-ፕረስ' ንስርዓት መንግስቲ ኤርትራ ብክቱር ነቐፌታ ኣይገጦም'ዩ ነይሩ። 'ናይ ፕሮፓጋንዳ ዉግእ' ጀይ ከምዝብሎ፡ በቲ ኣብ ሞንጎ ኢትዮጵያን ኤርትራን ተፈጢሩ ዝነበረ ምትፍናን፡ ብሃገራዊ ስምዒት ተለዓዒሉ እዩ ብ2014 ነቲ ናይ ፈይስቡክ ገጽ ፈጢሩዎ። ብሓጺሩ ነቲ ኣንጻር ኤርትራ ዝዓለመ ናይ ፕሮፓጋንዳ ዉግእ ንምምካት ምንባሩ እዩ ዝገልጽ። "መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ዓውደ ሚድያ ኣዝዩ ድኹም'ዩ" ይብል ጀይ። ኰይኑ ድማ 'ኤርትራ-ፕረስ' ኣብቲ ፈለማ እዋን ንሚድያ ኤርትራ ንምሕጋዝ ብምሉእ ልቡ ተበገሰሉ። "ኣብ ልዕሊ ሃገርካ ድንዕ ዚብል ጸላኢ ምስ ዝመጽእ ንሃገርካ ንምሕጋዝ ብድድ ምባል ንቡር'ዩ" ድማ ይብል። ይዅን'ምበር 'ኤርትራ-ፕረስ' ናጻ ዀይኑ ንመንግስቲ ብዉሽጣዊ ጕዳያት ዓገብ ዚብለሉ እዋን'ውን ነይሩ'ዩ፣ ንኣብነት ብጕዳይ መነባብሮ። ብሓምለ 2018፡ ኵነታት ወጻኢ ጕዳያት ዘርእዩ ፖሊሲ ክቕየር ጀመረ - ኤርትራን ኢትዮጵያን ናይ ሰላም ውዕል ዝፈረማሉ ወቕቲ'ዩ ነይሩ። እቲ ኣብ ሞንጎ ክልቲአን ሃገራት ዝነበረ ምትፍናን ክዘልቕ ምስ ጀመረ፡ ጀይ ናይ 'ኤርትር-ፕረስ' ኣስተራትዓዊ-ኣቕዋሙ ንምቕያር ዕድል ረኸበ። "ሕጂ ሰላም ካብ መጽአ ንመንግስቲ ምድጋፍ ኣድላይነት የብሉን፡ እንታይ ድኣ ንጌጋታት መንግስቲ ክንምክቶ ይግብኣና" ይብል ጀይ፣ "ጽቡቕ ነገራት ምስ ዝፍጽሙ ክንምጕሶም፡ ጌጋ ነገራት ከኣ ክንነቕፎም ይግባእ" ክብል ድማ ይውስኽ። ምንጪ ስእሊ, Getty Images መግለጺ ስእሊ, መንግስታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ውዕል ሰላም ክፈራረሙ ጀሚሮም። ክስታት ወገንነት ጀይ፡ ኣብ ዝሓለፈ ጥቅምቲ፡ ብእምነ-ምዕራፋዊ ጽሑፍ ኣቢሉ፡ ንመጀመርያ ጊዜ መንግስቲ ንክልወጥ ጸውዐ። "ወገናዊ ኢሳያስ ካብ ስልጣን ኬልግስ ኣሎዎ" ዘርእስቱ ጽሑፍ ኣብ 'ኤርትራ-ፕረስ' ለጠፈ - ጀይ ፕረሲደንት ኢሳያስ ንወዱ ኣብራሃም ኣማኻሪ መንግስቲ ብምግባሩ ወንጀሎ። ጀይ ከም ዚብሎ፡ ምንጪ ናይቲ ሓበሬታ ላዕለዋይ ሓላፊ መንግስቲ ምዃኑ፡ እቲ ዜቕረቦ ጽሑፍ ከኣ ኣዝዩ ዓጽሚ ዚሰበር ነቐፌታ ነበረ። ኤርትራውያን ዘካየድዎን ዝተሰውእሉን ብረታዊ ቓልሲ፡ ፕረሲደንት ንቤተ ሰቡ ስልጣን ንምትሕልላፍ ኣይኰነን፡ ይብል እቲ ጽሑፍ። "እዚ ዉልቀመላኺ ኣብ ስልጣን ክሳብ ዝህልወሉ እዋን ናይ ኤርትራ ቅዋም ዛንታ ዀይኑ ከም ዝተረፍ ኣፍና መሊእና ክንዛረብ ንኽእል" ድማ ይብል ጀይ። ምንጪ ስእሊ, Eritrean Press/Facebook መግለጺ ስእሊ, በቲ ንፕረዚደንት ካብ ስልጣን ክወርድ ዝጽውዕ ፍሑፍ "ኤሪትርያን ፕረስ" ብዙሓት ሰባት እዮም ተገሪሞም ቢቢሲ በቲ ጀይ ዜልዓሎ ክሲ ወገንነት ከረጋግጾ ስለ ዘይከኣለ ኣብ እዋኑ እቲ ሓበሬታ ከውጽኦ ኣይከኣለን። ካብ'ቲ ዝተወከስናዮ ሓላፍ-መንግስቲ'ውን መልሲ ኣይረኸብናን። እቲ ከነረጋግጾ ዝኽኣልና ነገር ግን፡ እታ ዛንታ እቲኣ ን 'ኤርትራ ፕረስ' ናብ ደንበ ተቓውሞ ከም ዘስገረታ እዩ። ዓቢ ዝላ ወይ መቐይሮ ስለ ዝነበረ፡ ንኣበብቲ 'ኤርትራ ፕረስ' ኣሰንቢዱዎም'ዩ። ሓደ ካብቶም ዝተለጠፉ መልስታት "እዚ ገጽ ብጣሕሰስቲ (ሃከርስ) ተወሪሩ ኣሎ" ዚብል ነበረ። ኣብ ሞንጎ ኢትዮጵያን ኤርትራን ዝነበረ ጽልኢ እናሃሰሰ ይኸይድ አኳ እንተሎ ኣብ ሓበሬታን ሚድያን ግን ናይ ለውጢ ምልክታት ኣይተራእየን - ክሳብ ሕጂ ዝተኣታተወ ለውጢ የለን። ሓደ በዓል ስልጣን፡ ብዛዕባ 'ኤርትራ ፕረስ' ተሓቲቱ መልሲ ክህብ ኣይደለየን፣ "ኣብ ኤርትራ ሰባት ድላዮም ክዛረቡ ይኽእሉ'ዮም" በለ። ቀጺሉ ድማ፡ ኣስማት ሰባት ከይረቝሐ፡ "መንግስቲ ክግልብጡ ዝደልዩን ኣብ ኢንተርነት ሕማቕ ወረ ዝነዝሑን ባእታታት ኣሎዉ .." ክብል ከሲ ኣቕረበ። ንሕጂ 'ኤርትራ ፕረስ' ኣብ ሓደ ፍሉይ ቦታ ተቐሚጣ ትርከብ። ናጻ ዝዀነ ናይ መራኽቦ ሚድያ ዀይና፡ ኣብ ናጽነት ዘይብሉ ሃዋሁው ትርከብ። ጀይ፡ ብዝኣምነሉ መትከል ን 'ኤርትራ ፕረስ' ብቐጻሊ ከካይዳን እቲ ዝድለ ክገብር ምዃኑን ይገልጽ። "ናጻ ምርጫ ክካየድ ይግባእ፣ እዚ መራሒ ክሳብ ዘሎ ግን ክካየድ ኣይኽእልን። ስለዚ እዚ ፕረሲደንት'ዚ ክእለ ኣሎዎ ... እታ ቀላል መልሲ ንሳ'ያ" ይብል ጀይ። ዜናታት ሕብረት ኣውሮጳ ኣብ ትግራይ ገበናት ኲናት ተፈጺሙ ክኸውን ከምዝኽእል ስክፍትኡ ገሊጹ16 ጥሪ 2021 ቦቢ ዋይን፡ “ንህይወተይን ህይወት በዓልቲ ገዛይን ተጨኒቐ ኣለኹ”ቅድሚ 6 ሰዓታት ስለምንታይ ንፓትሪስ ሉሉምባ ምዝካር ኣድለየ?ቅድሚ 5 ሰዓታት ኣዘራረብቲ ዛዕባታት እናኸረረ ዝመጽእ ዘሎ ጎንጺ ዶብ ኢትዮጵያን ሱዳንን14 ጥሪ 2021 ክልል ኦሮሚያ፡ መምህር ኪቲላ ጉዳታ ስለምንታይ'ዩ 'ተረሺኑ'?12 ጥሪ 2021 3:42 ቪድዮ, ብዛዕባ ፕረዚደንታዊ መረጻ ኡጋንዳ እንታይ ትፈልጡ?, ዕምሪ ፈነወ 3,4212 ጥሪ 2021 ኣብ ኣፍሪቃ ዘሎ መዓልታዊ ዝርገሐ ኮሮናቫይረስ ዘርኢ ሰሌዳ24 መጋቢት 2020 ሱዳን ኣብ መስርሕ ልዝብ ግድብ ሕዳሰ ኣይተሰማመዐትን11 ጥሪ 2021 ምስ ሱዳን ዘሎ ምስሕሓብ ‘ዶብ ናብ ዝነበሮ ተመሊሱ ብሰላም ክፍታሕ ኣለዎ’- ኢትዮጵያ7 ጥሪ 2021 ቦይንግ 737 ነፋሪት ኢንዶኔዥያ ዝወደቐትሉ ከባቢ ተፈሊጡ ተባሂሉ10 ጥሪ 2021 ኣብ ኣብያተ ማእሰርቲ ስዑዲ ዓረብ ዝሳቐዩ ኢትዮጵያውያን፡ መንግስቲ ናብ ዓዶም ክመልሶም ይምሕጸኑ7 ጥሪ 2021 ኣቶ ጃዋር መሓመድ ዝርከቦም ክሱሳት ሎሚ ኣብ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም12 ጥሪ 2021 ብብዝሒ ዝተነበ 1 ኣብ 50 ግዝኣታት ኣመሪካ ብኣጽዋር ዝተዓጀበ ተቓውሞ ከይካየድ ተሰጊኡ 2 ላዕለዎት መሪሕነት ህወሓት ትማሊ ናብ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም 3 ወድብ ኣንጌላ መርክል፡ ሓድሽ ኣቦ መንበር መሪጹ 4 ኡጋንዳ፡ ፕረዚደንት ዩወሪ ሙሰቨኒ ከምዝተዓወተ ተገሊጹ 5 ቦቢ ዋይን፡ “ንህይወተይን ህይወት በዓልቲ ገዛይን ተጨኒቐ ኣለኹ” 6 ሕብረት ኣውሮጳ ኣብ ትግራይ ገበናት ኲናት ተፈጺሙ ክኸውን ከምዝኽእል ስክፍትኡ ገሊጹ 7 ጣሊባን ኣባላቱ ብዙሓት ኣንስቲ ከይምርዓው ትእዛዝ ኣመሓላሊፉ 8 ኣብ ትግራይ ምሉእ ኣገልግሎታት መብራህትን ስልክን መዓስ ክጅምር ይኸውን?
