፡ ይሓትት መምህር ሙሉ። ምስ ፍሉይ ፀገም ዝተወለዱ ቖልዑ ድማ መርገም ተገይሩ ስለዝዉሰድ፡ እቲ ሕብረተሰብ፡ ካብቲ ሓፋሽ ተሓቢኡ ደቁ ከዕብን ክነብርን ስለዝግደድ'ዩ ክብል እቲ ዘሎ ድሑር ኣመለኻኽታ ይግስጽ መምህር ሙሉ። እዚ ዕቱብ ስራሕቲ ምዕባይ ግንዛበን ምምጻእ ለዉጢ ኣተሓሳስባን ብምስራሕ ክስበር ዝግብኦ ሓላኺ ኣረኣእያ'ዩ ይብል። ኣብ ትግራይ፡ እቲ ሕብረተሰብ "ኣነ ጽጉም ድየ ክብሃል፣ ክልምን ድየ ዝብል ጽኑዕ ሓቦ ኣለዎ። እዚ ሓቦ እዚ ግና ክሳብ ሞት ስለዝኾነ ዘዋጽእ ኣይኾነን፤ 'ሓባእያ ቑስሉስ ሓባኢ ፈዉሱ" ዝብል ሙሉ፡ እቲ ማሕበረሰባዊ ኣተሃሳስባን ዝወለዶ ድሕረት'ዉን ክእረም ከምዝግባእ የቐምጥ። "ሕፍረት፣ ድሑር ዝኾነ ማሕበረሰባዊ እምነት ኣሎ። ብወለዶም ስለዝተረገሙ'ዮም ዓይነ ስዉር ወሊዶም ይበሃል። ከምዚ ዝበለ ኣረኣእያ ኣብ ዘለለሉ ኩነታት፡ እቲ ጸገም ዘለዎ ሰብ፡ ነቲ ሕብተረተሰብ ኣይኮነን ርድኣኒ ክብሎ ከርእዮ'ዉን እናሓፈረ፡ ንሱ ብጭቃ ገይሩ ጠፍጢፉ ከምዝፈጠሮ ብፍጥረት ኣምላኽ ይሓፍር" ይብል። ምንጪ ስእሊ, MULU ከምዚኦም ዝበሉ ድሑራት ኣረኣእያታት፡ ኣብ ዉሻጠ ዝተሓብኡ ታሪኻት ክበዝሑ፣ ጉድኣት ኣካል፡ ብመርገም ዝመጽአ ማሕበራዊ ጸገም ከምዝኾነ ገይሩ ዝወስድ ሕብረተሰብ ክህሉ ምኽንያት ከምዝኾነ'ዉን ይገልጽ። "ንጉድኣት ኣካል ዘለዎም ሰባት ዘለና ኣረኣእያ ትሑት'ዩ። ጉድኣት ኣካል ዘለዎም ሰባት ተማሂሮም፣ ፈንጺሖም ወጺኦም ስራሕ ክቑጸሩ ክኸዱ ከለዉ እኳ ንስኻ ኣይትኽእሎን'ዮም ዝበሃሉ። ክትኮቡ ክምጽወቱ ኢና ንጽበ፡ ጉዱእ ኣካል እንትንረኢ ዝቕድመና ምጽዋት'ዩ። ክነግድ እየ ንዝበለ'ኳ ዓሸራ ብምንታይ ክርአ ይበሃል። ፍጹም ኣተሓሳስባና ገና ኣይተቐየረን"። ኣብ 2011 ዓ.ም ኮይኑ ግና፡ ተደጋጊፍና ክንጥንክር ኣለና። ጉድኣት ኣካል ዘለዎ ካብ ሕብረተሰብ ክፍለ የብሉን። ሰብኣዉነት ክንላበሶ ኣለና፡ ይብል መምህር ሙሉ። "ከም ሕብረተሰብ ድማ እቲ ኣብ ጉድኣት ኣካል ዘለና ኣረኣእያ ብሓቂ ተቐይሩ፡ ብልቢ ክንሕግዞም ክንረሃራህ፡ እዩ ዝምነ። ማሕበረሰባዊ ስራሕቲ ኣብ ምስራሕ ክንነጥፍ፣ መንግስቲ'ዉን እቲ ኣብ ጽሑፍ ዘስፈሮ ክትግብር ሙሉ ይምነ። ኩሉ በብዝወፈሩ እንተሰሪሑ ዝጠሚ፣ ኣብ ግዳም ዝሓድር ጉዱእ ኣካል ከይህልው፡ ብሓድሽ መንፈስ ቆላሕ ክንብሎም ይግባእ'ውን ይብል። "ሃዋርያት እኳ ጥምየት ሕማቕ ምዃኑ ንምግላጽ 'እምነ ርሃብ ይሀይሰነ ኵናት' ይብሉ። ካብ ጥምየት ኵናት ከምዝሓይሽ ብምምልኻት። ስለዝኾነ ጠምዩ ጾሙ ዝሓድር ሰብ፡ ጉዱእ ኣካል ክህለወና የብሉን። ጸጊቡ ተሪፉዎ ዝድርቢ ኣሎ። ስለዚ እዚኦም ክልቲኦም ክነራኽቦም ይግባእ"። ኣብ 2011፡ እቲ ክሳብ ሕዚ ዘሎ ኣካይዳ ቀይርኻ፤ ብቐጻሊ ዓብዩ ትካል ሓገዝ ብምጥያስ እቲ ዝርከብ ገንዘብ ንብዙሕ ሰብ ዝበጽሐሉ ኩነታት ንምፍጣር ትልሚ ዘለዎ፡ መምህር ሙሉ ሓሳቡ ብኸምዚ ይዛዝም። "ኣነ ሓደ ሰብ እየ። ሓቦን ሞራልን ሒዙኒ እየ ዝንገዳገድ ዘለኹ እምበረ ገንዘብ የብለይን። በዓል ሃብትን መንግስትን እዚ መደብ ክሕግዙዎ ኣለዎም። ዝጀመርኹዎ ማሕበረሰባዊ ስራሕ ሰኣን ዓቕሚ፡ ጠጠዉ ከየብሎ ይሰግእ እየ። ንባዕይ ሓቢአ እየ ዝሰርሕ ዘለኹ፡ እንታይ ይኸዉን ኣለኹ ኣይፈልጦን።" ተዛማዲ ትሕዝቶ ትካል መፅናዕትን ምርምርን ትግራይ: ንምንታይ?
