ትግርኛ BBC News, ትግርኛናብቲ ትሕዝቶ ቀጽሉ ክፍልታት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት "ሕማም ለይቲ"፡ ስቓይ ህጻናት 7 ሰነ 2018 ምንጪ ስእሊ, WHO ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ ሰለስተ ክልላት ዘጋጥም ሕማም ሕኸኽ፡ ኣብ ዝተወሰኑ ወረዳታት ክልል ኣምሓራ ዳግም ከምዝተልዓለ ይግለጽ። እዚ ጉዳይ ንዉሑዳት ጥራይ ዝምልከት ኣይኮነን። ኣብ ዓለም 130 ሚሊዮን ሰባት ቖርበቶም ይሓኩ። ሕኸኽ ቀሊል ዝመስል ግረን ድማ ምቾትን ዕረፍትን ዝኸልእ ሕማም'ዩ። መብዛሕትኡ ግዘ ድርቂ ብዘስዕቦ ሕጽረት ማይ'ዩ ዝለዓል። ሕጽረት ማይ ድማ ሕኸኽ ክገፍሕ በሪ ይኸፍት። ኣብ ኢትዮጵያ ዘጋጥም ዘሎ ድማ እዚ'ዩ። ኣብቶም ዝሓለፉ ቀረባ ዓመታት ኢትዮጵያ፤ 30 ዓመታት ድርቂ ብዘስዓቦ ከቢድ ሓደጋ ሕጽረት ማይ ዳግም ዝተርኣየ እዚ ሕማም፡ ኣብ ክልላት ትግራይ፣ ደቡብን ኣምሓራን ኣብ ዝርከባ ገለ ወረዳታት ብርክት ዝበሉ ሰባት ብፍላይ ድማ ትሕቲ ዕድመ ህጻናት የጥቅዕ ኣሎ። ኣብ'ቲ ዝሓለፈ ዓመት ኣብ ክልል ደቡብ ብሄር ብሄረ ሰባትን ህዝብታትን ዝርግሐ እዚ ሕማም፡ 5.5 ሚኢታዊት ከምዝነበረ ዝገልጹ መጽናዕታት፡ ኣብ ክልል ትግራይ ካብ ወርሒ ጥቅምቲ 2015 ክሳብ መጋቢት 2016 ኣብ ዝነበሩ ኣዋርሕ 27 ሽሕ ናይዚ ሕማም ሓደሽቲ ተርእዮታት ከምዝነበሩ የኒሴፍ ዘካየዶ መጽናዕቲ ይገልጽ። ኣብ ተመሳሳሊ ዓመት ኣብ ክልል ኣምሓራ 373 ሽሕ ሰባት በዚ ሕማም ተጠቒዖም ነይሮም ይብል ትካል ጥዕና ዓለም ዝሓዞ መረዳእታ። ኣብዚ ዓመት ድማ ኮሌጅ ሳይንስ ጥዕና ዩኒቨርሲቲ ጎንደር ኣብ ወረዳ ዳባት ብመሰረት ዘካየዶ መጽናዕቲ ኣብ'ታ ወረዳ ዝርከባ ኣብያተ ትምህርቲ ካብ ሞንጎ ዝመሃሩ ተምሃሮ እቶም 10 ሚኢታዊት ተጠቃዕቲ ኮይኖም ኣለዉ። ዘሊሎም ዘይጸገቡ፣ ናይ ጽባሕ ተስፈኦም ንምግሃድ ነዊሕ መገዲ ብእግሪ ተጓዒዞም ዝመሃሩ ህጻናት ቐሊል ብዝመስል ግን ድማ ማሕበራዉን ስነ ልቦናዉን ጉድኣት ብዘስዕብ ሕማም ሕኸኽ ይጥቅዑ ኣለዉ። ከም ኩሎም ብርክት ዝበሉ ህጻናት እንትዓብዪ ክኾኑዎ ዝደልዩ ዝምነይ ሽሙ ዘይንጠቕሶ ተምሃሪ ቤት ትምህርቲ ዳባት 03 ዶክተር ክኸዉን ይምነ። ካብ ቀረባ ግዜ ናብዚ ኣብ ኣእዳዉ ዝርኣይ ናይ ሕኸኽ ምልክት ኣብ ምምሃር ምስትምሃር ጸገም ይፈጥረሉ ከምዘሎ ይዛረብ። "ረሳሕ ማይ ምስ ነኻእኹ ኢደይ ከሕኽኸኒ ጀሚሩ። ኣደይ ንሕክምና ዝኸዉን ገንዘብ ስለዘይነበራ ግና ቐልጢፈ ሕክምና ክኸይድ ኣይኽኣልኩን" ዝብል እዚ ተምሃሪ፡ ካልእ ማሕበራዊ ጸገም'ዉን ሒዙሉ ከምዝመጽአ ይዛረብ። "መምህር ምስ ሓመምኹ ናብ ካልኦት ተምሃሮ ክመሓላለፍ'ዩ ብዝብል ንብሕተይ ኣቐሚጣትኒ። ተምሃሮ'ዉን ሰላም ኣይብሉንን፣ ሓቢረዮም ክጻወት ኣይኽእልን። ኣይትቕረበና ክሓልፈና'ዩ ክብሉኒ ጀሚሮም" ይብል። ሕማም ለይቲ ሕኸኽ መብዛሕትኡ ግዜ ዉልቃዊ ጽሬቶም ዝሕልወሎም ሰብ ንዘድልዮም ትሕቲ 15 ዓመት ህጻናት ዘጥቅዕ እንትኾን፡ ብጉድለት ንጽህና ከምዝመጽእ ሰብ ሞያ ሕክምና ይዛረቡ። ኣብ ወረዳ ዳባት ዝርከባ ኣብያተ ትምህርቲ 50 ሚኢታዊት ካብ ገጠር ዝመጽኡ ተምሃሮ ዘተኣናግዳ ኾይነን ሰፊሕ ናይ ምንኽኻእ ኣጋጣሚ ኣብ ዝርኣየሉ ኸባቢ ቐልጢፉ ናይ ምዛማት ባህርይ ኣለዎ። ምሸት ምሸት እቲ ናይ ምሕኻኽ ባህርይ እዚ ሕማም ስለዝብርትዕ ናይቲ ኸባቢ ሕብረተሰብ "መሸ መከራዬ" ክብል ሽም ኣዉጺኡሉ። ምንጪ ስእሊ, WHO ሕኸኽ ካብ ምሕኻኽ ካልእ.....?
