ካልኣይ ደረጃ ትምህርታ ምስወደአት ናብ ዩኒቨርሲቲ ስታንፎርድ ዝተጸምበረት ትምኒት ቀዳማይን ካልኣይን ዲግሪኣ ብኤለክትሪክ ምህንድስና ረኺባ። ኣብ ዓለም ዝለዓለ ተፈላጥነት ኣብ ዘለዎም ዓበይቲ ኩባንያታት ኣፕልን ጉግልን ድማ ሰሪሓ። ኣብ ኩባንያ ቴክኖሎጂ ማይክሮሶፍት ድማ ኣብ ፍትሓውነት፣ ግልጽነትን ስነምግባርን ምስ ዘድህብ ጉጅለ ሰሪሓ። ጸለምቲ ደቂኣንስትዮ ኣብ ዓውዲ ሰብ ሰርሖ ፍህመት/ኣስተውዕሎ [ኣርቲፊሻል ኢንተለጀንስ] ዘለወን ተሳትፎ ንምዕባይ ድማ ‘ብላክ ኢን ኤ ኣይ’ ዝበሃል ጉጅለ ካብ ዝመስረቱ ሰባት ሓንቲ’ያ። ጸልምቲ ኣብ ሰብ ሰርሖ ፍህመት (‘ብላክ ኢን ኤ ኣይ) ዝተበሃለ ጉጅለ ደቂ ኣንስትዮ ናብቲ ዓውዲ ንኽኣትዋ፣ ኣብቲ ሞያ ዝርከባ ድማ ንኽተሓጋገዛን ተሰማዕነት ንኽህልወንን ብዝብል ዕላማ ዝቖመ እዩ። እቲ ምትእኽኻብ ንጸለምቲ ደቂኣንስትዮ ዘተባብዕን ናብ ዝለዓለ ደረጃ ክበጽሓ ዘኽእለነን ትምኒት ተረድእ። ምስ ቢቢሲ ኣብ ዝነበራ ጻንሒት “ስራሕ ዝረኸባን ናይ ማስተርስን ዶክትሬትን ዕድል ትምህርቲ ዝጀመራን ኣለዋ። ሓበራዊ ጥምረት ፈጢረን ክሰርሓ ዝጀመራ እውን ኣለዋ” ክትብል እቲ ጉጅለ ንዝፈጠሮ ዕድል ኣረዲኣ። ኢትዮጵያዊት ረድኤት ኣበበ፡ ብዘይካ ትምኒት ኣብ ምስረታ ‘ብላክ ኤ ኣይ’ ዝለዓለ ኣበርክቶ ካብ ሞንጎ ዝነበረን ደቂኣንስትዮ ከምዝኾነት ይፍለጥ። ምህርቲ ኮምፒተር ሳይንስ ረድኤት ኣብ ’ኣልጎሪዝምን ኤ ኣይን’ ሰሪሓ። ኣብ ኣሜሪካ ዩኒቨርሲቲ ኮርኔል ድማ ብኮምፒተር ሳይንስ ‘ፒ ኤች ዲ’ (ዶክትሬት) ዝረኸበት ፈላሚት ጸላም ጓልኣንስተይቲ’ያ። ኣብቲ ዓውዲ ውሑዳት ደቂኣንስትዮ ጥራይ ከምዝርከባ እትገልጽ ትምኒት፡ ካብ እተካይዶም መጽናዕትታት እቶም ዝበዝሑ ኣብ ጾታውን ዓሌታውን ኣሳታፋይነት ከምዘድህቡ ትዛረብ። ካብ ዘካየደቶም መጽናዕትታት ትምኒት ካብ ዘካየደቶም መጽናዕትታት እቲ ሓደ ‘ፌሻል ሪኮግኒሽን ሲስተም’ ማለት ንሰባት ገጾም ጥራሕ ብምርኣይ መንነት ምፍላይ ዘኽእል ቴክኖሎጂ ብዝምልከት ምጥቃስ የከኣል። እቲ ቴክኖሎጂ (መተግበሪ) ንጸለምቲ ሰባት ብፍላይ ድማ ንጸለምቲ ደቂኣንስትዮ ገጸን ብምርኣይ መነንተን ክፈልይ ተገይሩ ክስራሕ ዘይምኽኣሉ’ያ ኣብ መጽናዕታ ትሕብር። ነቲ መጽናዕቲ ድማ ምስ ካልእ መሓዝኣ ብምዃን ከምዝጀመረቶ ተረድእ። “መሓዘይ ጸላም እያ። ንሓደ መጽናዕቲ ብዝብል ነቲ ‘ፌስ ሪኮግኒሽን’ ክትጥቀም ምስፈተነት እቲ ቴክኖሎጂ ንገጻ ከንብብ [‘ዲቴክት’ ክገብር] ኣይከኣለን። ከምዘየላ እዩ ዝቖጽራ። ንገጻ ብጻዕዳ መሸፈኒ ምስሸፈነቶ ግን የንብባ” ክትብል ንመበገሲ መጽናዕታ ትዝክር። ከምዚኦም ዝበሉ ኣድሎኣዊን ዓሌታውን ኣሰራርሓታት ኣብ ብዙሓት ውጽኢታት ቴክኖሎጂ ከምዝረኣዩ ሰብሞያ እቲ ዓውዲ ይሕብሩ። ‘ዳታ ኣክቲቪዝም’ [ናይ መረዳእታ ተጣባቕነት] ትምኒት ምስ ኢንተርኔት ኣብ ዝተኣሳሰሩ ጉዳያት ምንቅስቓስ ካብ ዝገብሩ ተጣበቕቲ መሰል ሓንቲ ኮይና፡ ‘ውጽኢታት ቴክኖሎጂ ክሳብ ክንደይ ንኹሉ ይሓቑፉ ወይ የሳትፉ?’ ዝብል ሕቶ ብምብጋስ ይሰርሑ። ክፍተት ኣብ ዝረኽቡሉ እዋን ከኣ ምስ ዓበይቲ ኩባንያታት ቴክኖሎጂ ክሳብ ምፍጣጥ ይበጽሑ። “ንኹሉ ሰብ ብማዕረ ዘየገልግል ቴክኖሎጂ እንተተሰሪሑ ንሰባት ዘይኸውን ነገር ተሰሪሑ’ሎ ማለት እዩ” እትብል ትምኒት፡ ኣፍሪቃውያን ደቂኣንስትዮ ነዐአን እውን ዘገልግል ነገር ንኽስራሕ ኣብ ዓውዲ ቴክኖሎጂ ክወፍራ ከምዘለወን ትሕብር። ትምኒት፡ ቴክኖሎጂታት ንኹሉ ዘማእኽሉን ፍትሓውን ክሳብ ዝኾኑን ንሰናይ ዕላማ ክሳብ ዝወዓሉን መጻኢ ኩነታት ዓለም ብሩህ ከምዝኸውን ካብ ሞንጎ ዝኣምኑ ሰብሞያ እቲ ዓውዲ እያ። ኣብ ኢትዮጵያ ብዛዕባ ኣርቲፊሻል ኢንተለጀንስ ዘሎ ፍልጠት እናዓበየ ምምጽኡ እትኣምን ትምኒት “ዝተወደበ ኣካይዳ ክህሉ ግን ኣለዎ። ንኹሉ ዘሳትፍ ትልሚ’ውን ክህሉ ይግባእ። ሰባት ናብቲ ቴክኖሎጂ ንኽኣትዉ ዕድል ክንህብ ኣለና” ትብል። ናይ ብሕቲ (ውልቀ) ትካላት ቴክኖሎጂ እውን ናብ ኢትዮጵያ ንኽኣትዉ ምቹእ ኩነታት ክፍጠር ከምዘለዎ ትሕብር። ምስ ጉግል ዝተፈጠረ ምስሕሓብ?
