ኢትዮጵያ ኣብ ልዕሊ ሩባ ኣባይ እተካይዶ ዝኾነ ይኹን ስራሕቲ ልምዓት ባንኪ ዓለም ከምዘይድግፍ መንግስቲ ደጋጊሙ ክገልፅ ፀኒሑ። ከምኡ'ውን ኣብ ውሽጢ እቲ ትካል ዝርከቡ ላዕለዎት ሰብ ሞያ ግብፂ፥ ኢትዮጵያ ንስራሕቲ ግድብ ልቓሕ ከይትረክብ ምእንታን ከሰርሑ ከምዝፀንሑ ቀዳማይ ሚኒስትር ነበር መለስ ዜናዊ ንባይቶ ወከልቲ ህዝቢ ምዝራቦም ዝዝከር'ዩ። ነዚ'ውን እዩ እዚ ብዕብየቱ ካብ ኣፍሪካ ቀዳማይ ዝኾነ ሓፅቢ ኤሌክትሪክ መንግስቲ ብናይ ዓርሰ ተበግሶን ወፃእን ንምስራሕ ዓሊሙ ዝተልዓለ። ግብፂ ግና መንጎኛ እዩ ዝበለቶ ባንኪ ዓለም ማእኸላይ ኮይኑ ይዳንየና ዝብል ሕቶ ተቕርብ'ላ። ተመራማሪት ፖለቲካ ሩባ ኣባይ፡ ዶክተር ኣና ኢሊና ካስክኦ፡ "The Grand Ethiopian Renaissance Dam and the Nile Basin: Implications for Transboundary Water Cooperation" ዝብል መፅናዕታዊ መፅሓፍም ኣሰናዳኢት እየን። ባንኪ ዓለም ኢዱ ከእቱ ብዛዕባ ዝቐረበ ሕቶ ኣመልኪተን፡ "ከም ሓፈሻዊ መትከል ኮነ ኣብ ግድብ ህዳሰ መረዳድኢ ሰነድ ከምዝሰፈረ፤ ሓደ ሳልሳዊ ኣካል ኢድ ከእትውን ክሽምግልን ዝኽእል ድሌትን ፍቓድን ተሳተፍቲ እቲ ልዝብ እንተኾይኑ ጥራሕ'ዩ" ይብላ:: ምንጪ ስእሊ, MFA መግለጺ ስእሊ, ዓብዪ ግድብ ሕዳሰ ኢትዮጵያ "እቲ ሓሳብ በዚ መልክዕ ቀሪቡ ዝርርብ ክግበረሉ ይግባእ ነይሩ። ካብዚ ወፃኢ ዝቐረበ ሓሳብ ግን ተቐባልነት ክህልዎ ኣይኽእልን" ኢለን። ከምኡ'ውን፡ "ሰለስቲኦም ሃገራት ንዝሓለፉ 7 ዓመታት ንበይኖም ዝገበሩዎ ልዝብ፥ ንምንታይ ብግቡእ ተግባራዊ ንምግባር ዘይምኩሩ?" ክብላ ይሓታ። ኣብ ሃገረ ስዊድን ኣብ ዓውዲ ትምህርቲ ፖለቲል ሳይንስ ዩኒቨርስቲ ሉነድ፥ ዲፕሎማሲን ኣመለኻኽታን (ሃይድሮሜንታሊቲ) ሩባ ኣባይ ብዝምልከት ንዶክትሬት ድግሪኡ ኣብ ምፅናዕ ዝርከብ ኣይተ ወንድወሰን ሚቻይጎ ሰይድ ከምዝብሎ፡ "ባንኪ ዓለም ንግብፂ ኣድልዎ ብምግባር ዝፍለጥ ትካል'ዩ። ኣብ ላዕለዋይ ኣካል እቲ ተፋሰስ ዝኾነ ይኹን ግብፂ ዘየፅደቐቶ ስራሕቲ ፕሮጀክት ንክስራሕ ሓገዝ ክኽልክል ዝፀንሐ'ዩ። እዚ ፍትሓውነት ዝጎደሎ ልምዲ ሐዚ ኣብቂዑ እዩ። ኢትዮጵያ ኣብ ልዕሊ እዚ ትካል ዘለዋ እምነት ተፀንቂቑ 'ዩ። ድጋፍ ገንዘብ'ውን ኣይትሓትን"። "ስለዝኾነ ድማ ድሕሪ ሐዚ ባንኪ ዓለም ኣብ ፖለቲካ ሩባ ኣባይ ትርጉም ዘለዎ ተሳትፎ ክገብር ኣይኽእልን" ብምባል ሓሳቡ ይድምድም። ኣብቲ ጉዳይ ተሳትፎ ባንኪ ዓለም ብዝምልከት ዝሐተትናዮ ናይቲ ባንኪ ጨንፈር ኣዲስ አበባ፥ ብኢመይል ዝስዕብ መልሲ ልኢኹልና። "ባንኪ ዓለም ቴክኒካዊ ድጋፍ ንከህብ ሰለስቲአን ሃገራት ዕላዊ ሕቶ ቅድሚ ምቕራበን፥ ሰበ-ስልጣናት ግብፂ ብዛዕባ እቲ ጉዳይ ኣዛሪቦምና ናይ ኢትዮጵያን ሱዳንን ውሳኔ ይፅበዩ ከምዘለዉ'ውን ገሊፆሙልናን"ይብል። ቀፂሉ ድማ፥ "ባንኪ ዓለም ኣብ ጉዳይ ግድብ ህዳሰ ኢትዮጵያ ዝኾነ ይኹን ኢድ-ኣእታውነት የብሉን"ክብል የረጋግፅ እቲ ባንኪ። ኣቐባሊ ቃል ሚንስቴር ጉዳይ ወፃኢ ኣይተ ኣለም መለስ ንቢቢሲ ከምዝሓበርዎ፡ ኣብ ጉዳይ እቲ ግድብ ዝካየድ ዝኾነ ይኹን ምርድዳእ ካብቲ ስምምዕ ዝተገበረሉ መትከላት ሓበራዊ ምርድዳእ ዝወፀ ክኸውን መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣይፈቅድን። ባንኪ ዓለም ብዝምልከት መንግስቲ ኢትዮጵያ ነቲ ኣካይዳ ከምዘይቕበሎ ብምግላፅ "ሰለስቲኤን ሃገራት ዝውስንኦ ጥራሕ ክኸውን'ዩ" ይብሉ። ሱዳን ንምግላል ብዛዕባ እቲ ግድብ ክካየድ ዝፀንሐ ዝርርብ ስሉሳዊ እዩ ነይሩ። ኣብ መንጎ ግብፂ፣ ኢትዮጵያን ሱዳንን። እቲ መትከላት ሓባራዊ ምርድዳእ'ውን ኣብ መንጎኦም እዩ ተፈሪሙ። ሱዳን ብዛዕባ እቲ ግድብ ዝሓዘቶ ቅዋም ንግብፂ ዝፃረር እዩ። ብዚ ዝተልዓለ'ውን ኣብ መንጎ ክልቲአን ሃገራት ወጥሪ ዓሲሉ ነይሩ። ግብፂ እቲ ዝርርብ ምስ ኢትዮጵያ ጥራሕ ክኸውንን ሱዳን ካብቲ ልዝብ ወፃኢ ክትከውን'ውን ሕቶ ኣቕሪባ። ዶክተር ኣና እዚ ኣመልኪተን፥ " ብዛዕባ እዚ ግድብ ዝካየድ ዘሎ ይኹን ንቕድሚት ዝካየድ ልዝብ ስሉሳዊ ጥራሕ ክኸውን ኣለዎ። ሓደ ክጎድል የብሉን። ኣብ ጉዳይ ሩባ ኣባይ ዝካየድ ልዝብ ኣብ መንጎ ክልተ ሃገራት ዝኾነሉ እዋን ኣብቂዑ እዩ" ይብላ። ኣይተ ወንድወሰን ግና "እዚ ሕቶ ግብፂ ስትራቴጂካዊ ኣካይዳ እዩ። ምኽንያቱ ንሱዳን ነፂልካ ብኻልእ ኣካል ንምትካእ ዝግበር ፃዕሪ እዩ" ይብል። ግብፂ ንባንኪ ዓለም ብምዕዳም እቲ ጉዳይ ናብ ምሽምጋል ንክሰጋገር ትሰርሕ ምህላዋ ይዛረብ። ምንጪ ስእሊ, Office of the president, Egypt መግለጺ ስእሊ, ሚኒስትር ጉዳያት ወፃኢ ዶ/ር ወርቅነህ ገበየሁን ሚኒስትር ጉዳያት ወፃኢ ግብፂ ሳሜህ ሽኩሪንን እንትፈራረሙ ዑደት ካይሮ ኣይተ መለስ ኣለም ኣብ ሕርሻ፣ ትምህርትን ኢንቨስትመንትን ብሓባር ንምስራሕ ኣብ ስምምዕ ከምዝተበፅሐ'ዮም ዝዛረቡ። ኣብ ሞንጎ ክልትኤን ሃገራት ብደረጃ ኮሚቴ ሚንስትራት ይካየድ ዝነበረ ዘተ ናብ ኮሚሽን ክብ ክብል ከምዝተገበረ'ውን ገሊፆም። ግብፂ ኣብ ኢትዮጵያ ዞባ ኢንዳስትሪ ንክትሃንፅ ኣብ ምርድዳእ ከምዝተበፅሐን'ውን ሓቢሮም። ተቛሪፁ ዝፀንሐ ኣብ ሞንጎ ሰለስቲኤን ዝካየድ ዘተ ክቕፅል ኣብ ምግባር ዓብዪ ረብሓ ከምዘለዎ'ውን ይዛረቡ። ምንጪ ስእሊ, Office of President , Egypt ዶክተር ኣና ከምዝብልኦ፥ እቲ ዑደት ኣብ ሞንጎ ክልቲኤን ሃገራት ርክብ ህዝቢ ንህዝቢ ምፍጣር ኣገዳሲ ምዃኑ ዝሕብር እዩ። "ነዞም ቁጠባዊ ምትሕግጋዛት ግድብ ሕዳሰ ክንድምንታይ ወሳናይ ከምዝኾነ ዘረድእ'ዩ። ምኽንያቱ ምምላእ እቲ ግድብን ኣሰራርሓን ብዝምልከት ምዝርራብ ማለት፡ ሰለስቲኤን ሃገራት ከመይ ናብ ቁጠባዊ ረብሓ ከምዘሰጋግርኦ ምዝታይ ማለት እዩ" ክብላ የረድኣ። "ንዓይ ግን ዑደት እቶም ቀዳማይ ሚንስትር ንዲፕሎማሲ ዝተገብረን ቃለ ዓለምን ይመስለኒ" ዝብል ኣይተ ወንድወሰን ኣብ ከባቢ ቀይሕ ባሕሪ ዝተከሰተ ወጥሪ ንምዝሕሓል እንተዘይኮይኑ ብዛዕባ'ቲ ግድብ ብዝምልከት ግን ትርጉም ከምዘይብሉ ይዛረብ። ኣብ ዙርያ ግድብ ሕዳሰ ዝለዓሉ ዛዕባታት ማለት'ውን መጠን ማይን ከይዲ ምምላእን፤ ኣብ ሃገራት ታሕተዋይ ተፋሰስ ዝፈጥሮ ፅዕንቶ ብዝምልከት ዘሎ ዘይምርድዳእ ብዝነበሮ ክቕፅል'ዩ በሃላይ እዩ። ተዛማዲ ትሕዝቶ መራሕቲ ኢትዮጵያን ግብፅን ኣብ ጉዳይ ዓብይ ግድብ ህዳሰ ዘትዮም18 ጥሪ 2018 "ዓብይ ግድብ ሕዳሰ ጉዳይ ሞትን ሕየትን እዩ"፡ መንግስቲ ኢትዮጵያ23 ሕዳር 2017 ዜናታት ሕብረት ኣውሮጳ ኣብ ትግራይ ገበናት ኲናት ተፈጺሙ ክኸውን ከምዝኽእል ስክፍትኡ ገሊጹ16 ጥሪ 2021 ቦቢ ዋይን፡ “ንህይወተይን ህይወት በዓልቲ ገዛይን ተጨኒቐ ኣለኹ”ቅድሚ 6 ሰዓታት ስለምንታይ ንፓትሪስ ሉሉምባ ምዝካር ኣድለየ?ቅድሚ 5 ሰዓታት ኣዘራረብቲ ዛዕባታት እናኸረረ ዝመጽእ ዘሎ ጎንጺ ዶብ ኢትዮጵያን ሱዳንን14 ጥሪ 2021 ክልል ኦሮሚያ፡ መምህር ኪቲላ ጉዳታ ስለምንታይ'ዩ 'ተረሺኑ'?12 ጥሪ 2021 3:42 ቪድዮ, ብዛዕባ ፕረዚደንታዊ መረጻ ኡጋንዳ እንታይ ትፈልጡ?, ዕምሪ ፈነወ 3,4212 ጥሪ 2021 ኣብ ኣፍሪቃ ዘሎ መዓልታዊ ዝርገሐ ኮሮናቫይረስ ዘርኢ ሰሌዳ24 መጋቢት 2020 ሱዳን ኣብ መስርሕ ልዝብ ግድብ ሕዳሰ ኣይተሰማመዐትን11 ጥሪ 2021 ምስ ሱዳን ዘሎ ምስሕሓብ ‘ዶብ ናብ ዝነበሮ ተመሊሱ ብሰላም ክፍታሕ ኣለዎ’- ኢትዮጵያ7 ጥሪ 2021 ቦይንግ 737 ነፋሪት ኢንዶኔዥያ ዝወደቐትሉ ከባቢ ተፈሊጡ ተባሂሉ10 ጥሪ 2021 ኣብ ኣብያተ ማእሰርቲ ስዑዲ ዓረብ ዝሳቐዩ ኢትዮጵያውያን፡ መንግስቲ ናብ ዓዶም ክመልሶም ይምሕጸኑ7 ጥሪ 2021 ኣቶ ጃዋር መሓመድ ዝርከቦም ክሱሳት ሎሚ ኣብ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም12 ጥሪ 2021 ብብዝሒ ዝተነበ 1 ኣብ 50 ግዝኣታት ኣመሪካ ብኣጽዋር ዝተዓጀበ ተቓውሞ ከይካየድ ተሰጊኡ 2 ላዕለዎት መሪሕነት ህወሓት ትማሊ ናብ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም 3 ወድብ ኣንጌላ መርክል፡ ሓድሽ ኣቦ መንበር መሪጹ 4 ኡጋንዳ፡ ፕረዚደንት ዩወሪ ሙሰቨኒ ከምዝተዓወተ ተገሊጹ 5 ቦቢ ዋይን፡ “ንህይወተይን ህይወት በዓልቲ ገዛይን ተጨኒቐ ኣለኹ” 6 ሕብረት ኣውሮጳ ኣብ ትግራይ ገበናት ኲናት ተፈጺሙ ክኸውን ከምዝኽእል ስክፍትኡ ገሊጹ 7 ጣሊባን ኣባላቱ ብዙሓት ኣንስቲ ከይምርዓው ትእዛዝ ኣመሓላሊፉ 8 ኣብ ትግራይ ምሉእ ኣገልግሎታት መብራህትን ስልክን መዓስ ክጅምር ይኸውን?
