ትግርኛ BBC News, ትግርኛናብቲ ትሕዝቶ ቀጽሉ ክፍልታት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት ሱዳን፡ ብምኽንያት ኲናትን ጎንጽን ናብ መረበቶም ክምለሱ ዘይኽኣሉ ህጻናትን መናእሰይን 17 ታሕሳስ 2020 መግለጺ ስእሊ, ዓብደላህ፡ ዕድሚኡ ሙሉእ ካብ ጎንጺ፣ ጥምየትን ምምዝባልን ወጻእ ካልእ ኣይፈልጥን ኣኽበርቲ ሰላም፡ ካብ ቀጠና ኲናት ሱዳን ዝኾነት ዳርፉር ክወጽኡ ስለ ዝኾኑ፡ እቲ ስምምዕ ሰላም ከይፈርስ ብዝብል ብዙሓት ስቪላት ንድሕነቶም ከም ዝሰግኡ ይግለጽ። ወዲ 14 ዓመት ዓብዱላህ ብምኽንያት ኣብ ዳርፉር ዝነበረ ኲናት ዝተመዛበሉ ሰባት ኣብ ዝርከቡሉ መዓስከር'ዩ ዝነብር። ካብ ሰሜን ዳርፉር ውጽእ ኢልካ ኣብ ዝርከብ ፋሸር ዝተባህለ ከባቢ ኣብ ዝርከብ መዓስከር ኣቡ ሹክ'ዩ ተወሊዱ። ካብ ዝውለድ ጀሚሩ ትውልዲ ዓዲ ወለዱ ርእዩ ኣይፈልጥን። "ወለደይን ካልኦት ኣዝማድናን፡ ብሓምለዋይ ትሕዝቶ ኣብ ዝተኸበበ ጽቡቕ ቦታ ይነብሩ ከም ዝነበሩ'ዩ ተነጊሩኒ። ኣብኡ ህይወት ዝሓሸ ከም ዝኾነን ጽቡቕ ቦታ ምዃኑን'ውን ወለደይ ነጊሮምኒ'ዮም" ይብል። ዓብዱላህ፡ ኣብ ህይወቱ ሓንቲ ግዜ ጥራሕ'ዩ ቴሌቪዥን ርእዩ። እቲ ዘለውሉ መዕቖቢ ስደተኛታት ወትሩ ለይቲ ብዕጡቓት መጥቃዕቲ ስለ ዝበጽሖ፡ ብፍርሒ ተሸሚሙ'ዩ ዝነብር። "ንነብስኻ ከተድሕን እንተፈቲንካ ስለዝቐትሉኻ፡ ካብ ምሕባእ ወጻእ ካልእ ኣማራጺ የብልናን" ክብል ነቲ ኩነታት ይገልጾ። ብምኽንያት ጎንጺ ዝተሓምሸሸ ሕልሚ ንስደት ዝተቓልዐት ጋዜጠኛ ትግራይ ኣብ ሑመራ ሰላማውያን ሰባት ከምዝተቐትሉ፡ ናብ ሱዳን ዝሰገረ ዶክተር ምስክርነቱ ይህብ ቅልውላው ትግራይ፡ "ንኣኮይ ኣብ ሱዳን ስደተኛ ዝገበረ ኲናት ትግራይ" ኣብ ቀረባ ኣብ ሞንጎ ሓይልታት ሱዳን ብዝተበጽሐ ስምምዕ ሰላም፡ ዓብዱላህን ስድርኡን ናብ መረበቶም ክምለሱ፣ እቲ ኣብ ዳርፉር ን17 ዓመታት ዝቐጸለ ጎንጺ ከብቅዕ ተስፋ ተገይርሉ ኣሎ። ብምኽንያት እቲ ጎንጺ፡ 300 ሽሕ ሰባት ክሞቱ እንከለው፡ 2.5 ሚሊየን ድማ ካብ ቤት ንብረቶም ተዘናቢሎም። ኲናት ዳርፉር፡ ብ2003 ክጅምር እንከሎ፡ ዞባና ይጓነ ኣሎ ዝበሉ ዕጡቓት ኣብ ልዕሊ መንግስቲ ተቓውሞ ከፊቶም። መንግስቲ ሱዳን፡ ጃንጃዊድ ተባሂሎም ዝጽውዑ ዘላን ሓለውቲ ከፍቲ ዝኾኑ ዓረብ ኣዕጢቑ፡ ብጭካነ ነቲ ተቓውሞ ክዕፍኑ ከፊሉዎም። ኣብዚ ሕጂ እዋን መብዛሕትኦም ዕጡቓት ጉጅለታት ምስ መንግስቲ እታ ሃገር ስምምዕ ሰላም ዝፈረሙ ኮይኖም፡ ክሳብ ሕጂ ግን ህጻን ዓብዱላህ ሓዊሱ ኣስታት 1.5 ሚሊየን ሰባት ኣብ ዳርፉር ኣብ ዝርከባ 60 መዕቖቢ ቦታታት ይርከቡ። ብዙሓት ከም ዛራ ዝበሉ ን17 ዓመት ኣብቲ መዓስከር ዝጸንሑ ሰባት'ውን ናብ ገዝኦም ንምኻድ'ኳ ድልየት እንተሃለዎም'ውን ክኸዱ ግን ኣይክኣሉን። "ናይ ሕርሻ መሬትና ብኻልኦት ተታሒዙ ስለ ዘሎ፡ ስቕ ኢልና ኣይንኸይድን። እቶም ዝቐተሉናን ዘመዛበሉናን'ዮም መሬትና ሒዞምዎ ዘለው" ትብል። 'መዓልታዊ ቕትለት' ካብ መዓስከር ስደተኛታት ኣቡ ሾኩ ናብታ ጭንቀት ዝሰፈና ከተማ ነርቲቲ ዝግበር ጉዕዞ መኪና ሽዱሽተ ሰዓት ይወስድ። እዛ ከተማ፡ ስለምንታይ ብዙሓት ስደተኛታት ናብ ገዝኦም ክምለሱ ኣይደልዩን?
