መንግስቲ የመን፡ ድሕሪ'ቲ መጥቃዕቲ፡ ንኢማራት ዓረብን ነቲ ንሳ ዘዕጠቐቶ ጉጅለን ብምኹናን፡ እቲ ኩነታት "ዕልዋ" እዩ ክብል ነቒፉ። ብዓንተብኡ፡ ንግስነት ስዑዲ ዓረብን ኢመራትን፡ ንመንግስቲ ዓብድሮቦ ሃዲ ኣፍልጦን ደገፍን ምሃበን፡ ነቲ ኣብ የመን ክወስድኦ ዝወሰና ወተሃደራዊ ምትእትታው፡ ሕጋዊ ሽፋን ንምርካብ ከም ዝነበሩ'ዩ ኣቶ ኣሕመድ ኣልቀይሲ ዝዛረብ። ምንጪ ስእሊ, AFP መግለጺ ስእሊ, ወታሃደራዊ ልፍንቲ ሱዕዲ ዓረብ ኣብ መጋቢት 2015'ዩ መጥቃዕቲ ጀሚሩ ከምኡ ስለዝኾነ ድማ፡ ሓይልታት ደቡብ የመን ነቲ ድኹም ሓይሊ ናይቲ መንግስቲ ኣጥቂዑ ካብ ዓደን ምድፍኡ፡ ብዘይ ኣፍልጦአን ክኸውን ኣይክእልን'ዩ ይብል። ስዑድን ኢመራትን፡ ብዛዕባ'ዚ ሓድሽ ጎንጺ ኣብ ዝሃበኦ ናይ ሓባር መግለጺ፡ ናይ ሰላም ጻዊዒት ብምቕራብ እቶም ንሓድሕዶም ዝዋግኡ ዘለዉ ወገናት ፍልልዮም ብልዝብ ክፈትሑ ጸዊዐን ኣለዋ። ብኣረኣእያ ኣቶ ኣሕመድ ኣልቀይሲ፡ እቶም ናይ ደቡብ ተቓወምቲ፡ ኣንጻር እቲ ብስዑዲ ዝምራሕ ልፍንቲ እንተዝኾኑ፡ ነቲ ኣብ ዓደን ኣብ ሓደ መዓስከር ተኣኪቡ ዘሎ ሪፓብሊካን ጋርድ (ሓለዋ ሪፓብሊክ) መጥቅዕዎ ነይሮም። እዚ ኮነ ኢልካ ዝግበር ዘሎ "ውዲት" ምዃኑ ድማ ይምጉት። እቲ ብሪፓብሊካን ጋርድ ዝፍለጥ ዕጡቕ ሰራዊት ኣካል ናይቲ ዝተፈራኸሸ ሰራዊት ምክልኻል እታ ሃገር ዝነበረ'ዩ። "እቲ ቀንዲ ዕላማ ናይ ስዑድን ኢማራትን ኣብ ግብሪ ዊዒሉ'ሎ፡ ምኽንያቱ እቲ ቀንዲ ብነዳዲ ሃብታም ዝበሃል ዞባ ኣብ ትሕቲ ኢማራት ኣትዩ'ሎ። ኣብ ርእሲኡ ወደብ ዓደንን ገማግም ባሕርን፡ ኣብ ትሕቲ ጽልዋን ምቁጽጻርን ኢማራት ምእታዉ፡ ነቲ ተኣፋፊ ዝኾነ ስትራተጂካዊ ወሽመጥ ዓደን ባብ ኣልመንደብን ኣብ ትሕቲ ቁጽጽራ ንምእታው ዘለዋ ዕላማ ሰሚሩ'ሎ ክንብል ንኽእል።" ወሽመጥ ዓደን ይኹን ቀይሕ ባሕሪ ኣገዳሲ መስመር ንግዲ ኮይኑ፡ ካብ ቐርሰንቲ ይኹን ካልኦት ጂሃዳውያን ጉጅለታት ዝምንጩ ስግኣታት ዘንጸላልዎ ስትራተጃዊ ዞባ'ዩ። ኣብዚ ቀረባ እዋን፡ ብፍላይ ኣብ ወሽመጥ ዖማን ዝተፈላለያ ናይ ንግዲ መራኽብ መጥቃዕትታት ከም ዝወረደንን፡ ኣመሪካን ገለ ሃገራት ናይቲ ዞባን ኢራን ዝፈጸመቶ'ዩ ክብላ ክኸሳ ጸኒሐን'የን። ኢራን ብወገና ነቲ ክሲ ትነጽጎ። እዚ ንባዕሉ፡ ስዕዲ ዓረብን ኢማራትን ነቲ ዞባ ካብ ጽልዋ ናይ ኢራን ንምክልኻል'ውን ናይ ገዛእ ርእሱ ድፊኢት ክህልዎ ይኽእል'ዩ ይብሉ ተንተንቲ። ኣባላት ባይቶ ኣሜሪካ ብሰንኪ ኲናት የመን ንስዑድያ ዝግበር ሓገዝ ደው ክብል ኣሚሞም ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ የመን ተኸሲቱ ዘሎ ጥምየት ኣዕርዩ ኣተሓሳሲብዎ'ሎ ኲናት የመን፡ ነዊሕ ግዜ ብምውሳዱን፡ እናተሓላለኸ ዝኸደን ኣብ ዓይኒ ዓለም ዝኣተወን ኮይኑ፤ ንስዑድን ኢማራትን ኣብ ኢደን ሓውይወን'ዩ። ይኹን እምበር፡ እዚ ናይዞም ብክልቲአን ሃገራት ዝድገፉ ሓይልታት ደማዊ ኲናት ኣብ መንጎአን ዘሎ ፍልልይ ዘርኢ ወይ እንተ ወሓደ ናብኡ ገጹ ዘምርሕ'ዩ። ህላወ መንግስቲ የመን እቲ ብፕረዚደንት ሃዲ ዝምራሕ መንግስቲ ብቐደሙ'ውን ናይ ርእሱ ዝኾነ ሓያል ሰራዊት ከም ዘይጸንሖ'ዩ ዝንገር። ካብ ሰንዓ ብመጥቃዕቲ ጉጅለ ሑቲ ናብ ዓደን ክስሕብ ዝተገደደ መንግስቲ፡ ሕጂ'ውን ነታ ከም ርእሰ ከተማ ክጥቀመላ ዝጸንሐ ወደባዊት ከተማ ከውሕስ ኣይከኣለን። ምንጪ ስእሊ, EPA መግለጺ ስእሊ, ሓይልታት መንግስቲ ንገለ ክፋል ናይቲ ተደፊኦም ዝገደፍዎ ቦታታት ኣምሊሶሞ ኣለዉ እዚ ሓድሽ ምዕባለታት እዚ ድማ፡ ንዝነበሮ ጽልዋ ኣህሲሱ፡ ኣገዳስነቱ ኣብ ዘጠራጥር ደረጃ ኣውሪድዎ ኣሎ። ዓብደሮቦ ሃዲን ኣባላት ናይቲ ዳርጋ ስማዊ ዝኾነ ካቢንኡን ኣብ ሪያድ ስዕዲ ምዕስካሮም ንባዕሉ፡ ነቲ ኣብ የመን ዘለዎም ጽልዋን ቦታን ዘነጽር'ዩ። ተቓወምቲ ደቡብ የመን ብወገኖም፡ እቲ መንግስቲ ምስ እስላማውያን ሓይልታት ጥቡቕ ዝምድና ኣለዎም ኢሎም ይኸሱ። ኣሕዋት ሙስሊሚን (ሙስሊም ብራዘርሁድ) ዝተባህለ ሓያል ጉጅለ ኣካል ናይቲ ብስዑድን ኢመራትን ዝድገፍ ኣንጻር ሑቲ ዝቖመ ጥምረት'ዩ። ንግስነት ስዑዲ ዓረብን ኢማራትን ድማ ኣንጻር ከምዚኦም ዝበሉ ጉጅለታት ዝቖማ ምዃነን'ዩ ዝፍለጥ። "መብዛሕትኡ ደጋፊ ነቲ ሕጋዊ መንግስቲ ኢሎም ዝጽውዕዎ፡ ዓንዲ ሕቖ ናይ ሰራዊቱ ብቐጥታ ኮነ ብተዘዋዋሪ ምስ ሙስሊም ብራዘርሁድ ርክብ ኣለዎም" ይብል ኣቶ ኣሕመድ። ኣንጻር ናይቲ ብኢራን ይድገፍ'ዩ ዝብለኦ ሑቲ ኣብ ምዕጣቕ ግን፡ ኣብቲ ጥምረት ሓቚፈንኦ ክኸዳ ጸኒሐን ኣለዋ። "መባልዕቶም ዝኾነ ኩነታት'ዩ ተፈጢሩ ዘሎ፡ ምኽንያቱ 'ነቲ ዘይቅበልዎ ሕጋዊ መንግስቲ ዝሃርምዎ ዘለዉ እቶም ምስኡ ደዉ ኢሎም ዝጸንሑ እዮም' ኢሎም ይጉስጉሱ ኣለዉ ኣብዚ ዓዲ" ኢሉ። ድሕረ-ባይታ ቅልውላው የመን ኣብ 2011 እቲ ኣብ ቱንዝያ ዝተወለዐ ናዕቢ፡ ቀልጢፉ'ዩ ናብ ከም በዓል ሊብያ፡ ግብጺ፡ ሶርያን የመንን ዝበላ ሃገራት ዓረብ ተላቢዑ። እቲ ህዝባዊ ናዕቢ ኣብ ርእሰከተማ ሰንዓ ምስ ሓየለን ካብ ምቁጽጻር መንግስቲ ወጻኢ ምስ ኮነን እቲ ነታ ሃገር ንነዊሕ እዋን ዝመርሓ ፕረዚደንት ዓሊ ዓብደላ ሳልሕ፡ ካብ ስልጣን ክወርድ ተገዲዱ። ምንጪ ስእሊ, AFP መግለጺ ስእሊ, ፕረዚደንት ዓሊ ዓብደላ ሳልሕ ኣብ 2011 ስልጣኑ ንዓብደሮቦ ሃዲ ከረክብ ተገዲዱ'ዩ ምክትሉ ዝነበረ ዓብዱሮቦ መንሱር ሓዲ ንዕኡ ተኪኡ ኣብ ስልጣን ደዪቡ። ይኹን 'ምበር፡ ፕረዚደንት ሓዲ፡ ክቆጻጸሮም ዘይክእል ብድሆታት'ዮም ገጢሞሞ። ከም በዓል ኣልቃዒዳ ዝበሉ ጅሃዳውያን ጉጅለታት፡ ዘይምእዙዝ ሰራዊት፡ ብልሽውና፡ ሸቕለት-ኣልቦነትን ሕጽረት መሰረታውያን ሃለኽቲ ዝበሉ ጸገማት ክፈትሖም ብዘይ ምኽኣሉ፡ ናዕቢታት ቀጺሉ። ኣብ መጀመርታ 2015 ከኣ እቶም ብኢራን ይድገፉ'ዮም ተባሂሎም ዝሕመዩ ዕጡቓት ሑቲ ንርእሰ ከተማ ሰንዓ ተቖጻጺሮማ። መንግስቲ ፕረዚደንት ሓዲ ድማ ናብ ደበብ የመን ብምንስሓብ፡ ኣብ ከተማ ዓደን ኣትዩ። ኣብቲ እዋን'ቲ ዝነበረ ሰራዊት መንግስቲ ድማ፡ ናብ ዝተፈላለዩ ጉጅለታት ተመቐቒሉ፡ ከም ሃገራዊ ሰራዊት ፈሪሱ። እቲ ብፕረዚደንት ሃዲ ዝምራሕ መንግስቲ ከኣ ውሱን ሓይሊ ጥራይ ሒዙ ተሪፉ። ፕረዚደንት የመን ነበር ዓሊ ዓብደላ ሳልሕ ተቐቲሎም ግህሰት ሰብኣዊ መሰላት ኣብ ቅልውላው የመን ኩናት የመን፡ ኣብ ተስፋ ዕርቀ ሰላም ብጽልዋ ኢራን ኣብ ጉዳይ የመን ዝሰግአት ሱዕዲ ዓረብ ድማ፡ ኣንጻር ሑቲ ቀጥታዊ ወታሃደራዊ መጥቃዕትታት ክትወስድ ወሲና። ሓያሎ ሃገራት ዓረብ ዝሓቖፈ ወታሃደራዊ ልፍንቲ ብምምስራትን ነቲ ናብ ዓደን ዝተዓቑበ መንግስቲ ብምድጋፍን ካብ መጋቢት 2015 ጀሚራ ኣንጻር ዕጡቓት ሑቲ ናይ ኣየርን፡ ምድርን ባሕርን መጥቃዕትታት ከተካይድ ጸኒሓ። ኣብ ኲናት የመን፡ ልዕሊ 60 ሽሕ ሰባት ሞይቶም፡ ብዙሓት ካልኦት ቆሲሎም፡ ሚልዮናት ድማ ኣደዳ ዓጸቦን ጥሜትን ክኾኑ ተገዲዶም'ዮም። ቅልውላው የመን ክፍታሕ እንተኾይኑ፡ ስዑዲን ኢማራትን ንህዝቢ የመን ካብ ምክፍፋል ኣድሒነን፡ ምስቲ ጉጅለ ሑቲ ክላዘባ ክኽእላ ኣለወን ዝበለ፡ ኣቶ ኣሕመድ ኣልቀይሲ፡ "እቲ ጸገም ሕጽረት ኣጠማምታ'ዩ" ኢሉዎ። ዜናታት ሕብረት ኣውሮጳ ኣብ ትግራይ ገበናት ኲናት ተፈጺሙ ክኸውን ከምዝኽእል ስክፍትኡ ገሊጹ16 ጥሪ 2021 ቦቢ ዋይን፡ “ንህይወተይን ህይወት በዓልቲ ገዛይን ተጨኒቐ ኣለኹ”ቅድሚ 6 ሰዓታት ስለምንታይ ንፓትሪስ ሉሉምባ ምዝካር ኣድለየ?ቅድሚ 5 ሰዓታት ኣዘራረብቲ ዛዕባታት እናኸረረ ዝመጽእ ዘሎ ጎንጺ ዶብ ኢትዮጵያን ሱዳንን14 ጥሪ 2021 ክልል ኦሮሚያ፡ መምህር ኪቲላ ጉዳታ ስለምንታይ'ዩ 'ተረሺኑ'?12 ጥሪ 2021 3:42 ቪድዮ, ብዛዕባ ፕረዚደንታዊ መረጻ ኡጋንዳ እንታይ ትፈልጡ?, ዕምሪ ፈነወ 3,4212 ጥሪ 2021 ኣብ ኣፍሪቃ ዘሎ መዓልታዊ ዝርገሐ ኮሮናቫይረስ ዘርኢ ሰሌዳ24 መጋቢት 2020 ሱዳን ኣብ መስርሕ ልዝብ ግድብ ሕዳሰ ኣይተሰማመዐትን11 ጥሪ 2021 ምስ ሱዳን ዘሎ ምስሕሓብ ‘ዶብ ናብ ዝነበሮ ተመሊሱ ብሰላም ክፍታሕ ኣለዎ’- ኢትዮጵያ7 ጥሪ 2021 ቦይንግ 737 ነፋሪት ኢንዶኔዥያ ዝወደቐትሉ ከባቢ ተፈሊጡ ተባሂሉ10 ጥሪ 2021 ኣብ ኣብያተ ማእሰርቲ ስዑዲ ዓረብ ዝሳቐዩ ኢትዮጵያውያን፡ መንግስቲ ናብ ዓዶም ክመልሶም ይምሕጸኑ7 ጥሪ 2021 ኣቶ ጃዋር መሓመድ ዝርከቦም ክሱሳት ሎሚ ኣብ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም12 ጥሪ 2021 ብብዝሒ ዝተነበ 1 ኣብ 50 ግዝኣታት ኣመሪካ ብኣጽዋር ዝተዓጀበ ተቓውሞ ከይካየድ ተሰጊኡ 2 ላዕለዎት መሪሕነት ህወሓት ትማሊ ናብ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም 3 ወድብ ኣንጌላ መርክል፡ ሓድሽ ኣቦ መንበር መሪጹ 4 ኡጋንዳ፡ ፕረዚደንት ዩወሪ ሙሰቨኒ ከምዝተዓወተ ተገሊጹ 5 ቦቢ ዋይን፡ “ንህይወተይን ህይወት በዓልቲ ገዛይን ተጨኒቐ ኣለኹ” 6 ሕብረት ኣውሮጳ ኣብ ትግራይ ገበናት ኲናት ተፈጺሙ ክኸውን ከምዝኽእል ስክፍትኡ ገሊጹ 7 ጣሊባን ኣባላቱ ብዙሓት ኣንስቲ ከይምርዓው ትእዛዝ ኣመሓላሊፉ 8 ኣብ ትግራይ ምሉእ ኣገልግሎታት መብራህትን ስልክን መዓስ ክጅምር ይኸውን?
