ትግርኛ BBC News, ትግርኛናብቲ ትሕዝቶ ቀጽሉ ክፍልታት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት "እቲ ውሳነ፡ ሕዱር ቅርሕንቲ ዝፈጥር ክኸውን የብሉን" 7 ሰነ 2018 ምንጪ ስእሊ, PEACE SONG ብቕድሚ ትማሊ ስሩዕ ኣኼብኡ ዘካየደ፡ ኮሚቴ ፈፃሚት ስራሕ ኢህወዴግ፡ ንነባሪ ሰላም ክልትኤን ሃገራትን ህዝብታትን ክብል ኢትዮጵያ ንስምምዕ ኣልጀርስ ተግባራዊ ከም ትገብር ኣፍሊጡ። ቀዳማይ ሚኒስትር ኢትዮጵያ ዶክተር ኣብይ ኣሕመድ፡ ናብ ስልጣን ድሕሪ ምምፅኦም ኣብ ሞንጎ ክልቲአን ሃገራት ንዓመታት ዝፀንሐ ደም ዘፋሰሰ፡ ሃዋህዉ ኣይ ሰላም ኣይ ኩናት ንምፍታሕ ከምዝሰርሑ ብምግላፅ፡ ንመንግስቲ ኤርትራ ፃውዒት ሰላም ኣቕሪቦም። ሚኒስተር ሚኒስትሪ ዜና ኤርትራ ኣቶ የማነ ገብረመስቀል፡ ፃውዒት ሰላም መንግስቲ ኢትዯጵያ ተቐባልነት ዝረክብ፡ ስምምዕ ኣልጀርስ ምስ ዝፍጸም ጥራሕ ምዃኑ ገሊጹ። ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብዪ ኣሕመድ፡ ኣብ ጉባኤ ፀረ ግዕዝይና ኣብ ዝተኻየደ ጉባኤ እውን ነዚ ዘጠናኽር ሓሳብ ሂቦም። "ምስ ኤርትራ ዘለና ርክብ ንዝሓለፉ 20 ዓመታት ኣይ ሰላም ኣይ ኲናት'ዩ ዝብሉ'ኳ እንተለዉ፡ ኣነ ግና ሞት ኣልቦ ኲናት'የ ዝብሎ። ሞት እንትተርፍ ኣብቶም ዝሓለፉ ዓመታት ኣብ ከባቢ ዶብ ንኲናት ዘድሊ ወጻኢ፣ ምድላዉን ስልጠናን ምድላዉ ነይሩ'ዩ" ይብሉ። እዚ ናይ ሰላም ሃዋህው ንኢትዮጵያ ጥራሕ ዘይኮነ ንቐርኒ ኣፍሪቃ'ዉን ከምዘድልያን፡ ኣብ ሞንጎ ክልቲኤን ሃገራት ማሕበረ ቑጠባዊ ምትእስሳር ክፍጠርን ኣሕዋት ህዝብታት ክራኸቡን ንምግባር ስጉምቲ ምዉሳድ ከምዘድሊ፡ ነፍሲ ወከፍ ኢትዮጵያዊ ክግንዘቦ ከም ዝግባእ ኣገንዚቦም። "ንዝሓለፉ 20 ዓመታት ዘትረፍናዮ ወጥሪ'ዩ። ካብዚ ክልቲኤን ሃገራት ኣይርብሓን። ሙሉእ ዓቕምናን ጉልበትናን ናብ ሰላምን ዕርቅን ክሰጋገርን ሕዳሰ ኢትዮጵያ ንምርግጋጽ ካብ ዝኸፋፍሉና ነገራት ወጺእና፡ ድኽነት ብምጥፋእ ዕብየትን ሰላምን ኢትዮጵያን ንምርግጋጽ ብሓባር ክንጽዕር ሓደራ እብል" ብምባል ነቲ ኮሚቴ ፈፃሚት ስራሕ ኢህወዴግ ዝሃቦ መግለፂን የራጉዱ። ቅደሚ 20 ዓመታት ኣብ ሞንጎ ኢትዯጵያን ኤርትራን ዝተኻየደ ኩናት፡ ህይወት ኣሽሓት ኢትዮጵያውያንን ኤርትራውያንን ዝበልዐ፡ ሓደ ስድራ ኣብ ክልተ ብምኽፋል፣ ኣሕዋት ኣብ ሓደ ዓውደ ኩናት ንሞት ክገጥሙ ዝገበረ ሓደገኛ ዕንወት ዘስዐበን እዩ። ኣብ ዶባት ዝርከቡ ዜጋታት ክልቲአን ሃገራት፡ ኣካሎም ኣብ ክልተ ማዕዶ፡ ልቦም ግና ኣብ ሓደ ንክኾኑ ዘገደደ፣ ኢኮኖምያዊ ረብሓ እተን ሃገራት፡ ብፍላይ ድማ ሰሜናዊ ክፋል ኢትዯጵያ ክልል ትግራይን ኤርትራን ንከንቆልቁል፣ ኣሽሓት መናእሰይ ኤርትራ ኣደዳ ስደትን ሞትን ንክኾኑ ኣፍ ደገ ዝኸፈተ ኣይ ሰላም ኣይ ኩናት ኮይነን ንኣስታት 20 ዓመታት ተፋጢጠን ንክፀንሓ ዘገደደ ኣጋጣሚ ኮይኑ ፀኒሑ። እቲ ፀገም ንምፍታሕ፡ ብቀዳማይ ሚኒስትር ኢትዮጵያ ዝነበሩ ኣይተ መለስ ዜናውን ኃይለማርያም ደሰለኝን ፃዕርታት ይካየዱ እኳ እንተነበሩ፡ ኢትዯጵያ ንውሳነ ክልቲአን ሃገራት ዝተሰማምዓሉ ውዕል ኣልጀርስ ክትትግብር ኣለዋ፡ ብዝብል ቅዋም መንግስቲ ኤርትራ፡ ዝምድና ክልቲአን ሃገራት ተዓንቂፉ ጸኒሑ ኣሎ። "ሕዱር ዝኾነ ቅርሕንቲ ዝፈጥር ክኸውን የብሉን" ንውሳነ እቲ ውድብን መፀዋዕታ እቶም ቀዳማይ ሚኒስትር ኣብይ ኣሕመድን ስዒቡ ግና፡ ኣብ ሞንጎ ክልቲአን ሃገራት ሰላም ክወርድ ዘተስፉዉን መፃኢ ስግኣታት ክልቲአን ሃገራት ዝገልፁን ብርክት ዝበሉ ርኢቶታት ይወሃቡ ኣለዉ። ኢትዮጵያዊ ምሁር ፖለቲካል ሳይንስን ተንታኒ ፖለቲካን ኣይተ ተስፋ ኪሮስ ኣረፈ፡ ናይ ሕዚ ውሳነ ውድብ ኢህወዴግ፡ ሓድሽ ውሳነ ከምዘይኮነ እዮም ዝገልፁ። እቲ ንዓመታት ዝቐፀለ ኣይ ሰላም ኣይ ኩናት ንክልቲአን ሃገራት ኣመና ሃስይዎም ከምዝፀንሐ ይዛረቡ። ይኹን 'ምበር ዋላ እኳ ህዝብታት ክልቲአን ሃገራት ሰላም ክኾኑ ዘይፅላእ እንተኾነ፡ እቲ ናይ ሕዚ ውሳነ ዘላቒ ሰላም ዘምፅእን በሰላ ዘይገድፍን ክኸውን ኣለዎ ይብሉ። "እቲ ውሳነ ምእንተ ሰላም ምቕባሎም ግርም፡ ኣብ ኣፈፃፅምኡ ግና እቲ ህዝቢ ኣየናይ መሬት ናይ መን ምዃኑ ይፈልጥ እዩ። ስለዝኾነ ድማ እቲ ውሳነ ናብ ህዘቢ ወሪዱ፡ ህዝቢ፣ ዓበይቲ ዓድን መራሕቲ ሃይማኖትን ተሳቲፎምሉን ኣሚኖምሉን፡ እዚ ናተይ እዚ ናትካ ኢሎም ክፈላለዩ እንከለዉ እዩ ንሓዋሩ ሰላማዊ ዝኸውን። ስለዝኾነ ድማ እዚ ውሳነ ሕዱር ዝኾነ ቅርሕንቲ ዝፈጥር ክኸውን የብሉን" ይብሉ። ኤርትራዊ ኣምባሳደር ዓንደብርሃን ወልደገርግስ ብወገኖም፡ ውሳነ ፈፃሚት ስራሕ ኢህወዴግ እቲ ኣብ ሞንጎ ክልቲአን ሃገራት ዝነበረ ኣይ ሰላም ኣይ ኩናት ንከብቅዕ ዘኽእል ተባዕን ኣፍ ደገ ሰላም ዝኸፍትን እዩ ብምባል እዮም ዝንእድዎ። "እቲ ኣብ ሞንጎ ኢትዮጵያን ኤርትራን ዝተኻየደ ኩናት ኣይመድለየን ነይሩ፡ እቲ ፀገም ብዘይ ኩናት ክፍተሐሉ ዝኽእል ዕድላት ነይሩ'ዩ፡ ግና ክልቲኦም ወገናት ነቲ ዕድል ኣይተጠቐምሉን ዝብሉ ኣምባሳደር ዓንደብርሃን፡ ስምምዕ ኣልጀርስ ተግባራዊ ዘይምዃኑ ድማ፡ ንኣይ ሰላም ኣይ ኩናት ዓብይ ምኽንያት ከምዝኾነ እዮም ዝገልፁ። " ድሕሪ እቲ ኩናት ስምምዕ ሰላም ኣልጀርስ መንግስቲ ኢትዮጵያ ተቐቢልናዮ ኢሉ፡ ደሓር ግና እቲ ብኮሚሽን ዶብ ዝተወሰነ ናይ ምድራት ዶብ ብምንፃጉ እቲ ኮሚሽን 'ቨርቹዋል ዲማርኬሽን' ገይሩ እዩ ወዲእዎ፡ እዚ ድማ ንክልቲአን ሃገራት ቀያድን ናይ መወዳእታን እዩ" ይብሉ። ሓድሽ ቀዳማይ ሚኒስትር ኢትዮጵያ፡ ኢትዮጵያ ነቲ ቅድሚ16 ዓመታት ዝፈረመቶ ውዕሊ ኣልጀርስ ክትቅበል እያ ምባሎም 'ነጥቢ መቀይሮ' እዩ ብምባል ድማ ይገልፅዎ። "መንግስቲ ኢትዮጵያ ነቲ ውሳነ ኮሚሽን ዶብ፡ ከምቲ ዝፈረመምዎ ስምምዕ ብዘይ ቅድመ ኩነትን ብዘይ ውልውልን ክንትግብሮ ቅሩባት ኢና ምባሉ፡ ናይ ብሓቂ ነጥበ መቐይሮ'ዩ ክበሃል ይከኣል፤ ተባዕ ስጉምቲ እዩ። እዚ ስለዝጎደለ እዩ እቲ ኣይ ሰላም ኣይ ኩናት ኩነታት ክሳብ ሕጂ ክቕፅል ጸኒሑ" ይብሉ። ብዘይ ቅድመ ኩነት ምትግባር ማለት ድማ፡ ሰራዊት ኢትዮጵያ ካብቲ ክሳብ ሕጂ ሒዝዎ ዝፀንሐ ልዑላዊ መሬት ኤርትራ ክስሕብ ይግባእ ይብሉ ኣምባሳደር ዓንደብርሃን። እዚ ውሳነ ንተወሳኺ ቅርሕንቲ ዶስ ንሓባራዊ ረብሓ ?
