ዝብል'ዩ። እዚ፡ መንግስቲ ኤርትራ በብዓመቱ ትምህርቶም ከይወድኡ ገሊኦም ቆልዑ ኮይኖም ብኸመይ ኣሽሓት መናእሰይ ወተሃደራዊ ስልጠና ክወስዱ የገድድ ክብል ይጠቅስ። ውፉያትን ዝሰልጠኑ መምሃራን ካልኣይ ደረጃ ኣብያተ ትምህርቲ ኣብ ክንዲ ምፍራይ፡ መምሃራን'ውን ኣበይ፣ እንታይ ክንምህር ዝብል ምርጫ ከይገደፈሎም ናብ ገደብ-ኣልቦ ኣገልግሎት የውፍሮም ኣሎ'ውን ይብል። እዚ ፖሊሲ፡ ኣብ ትምህርቲ ዝኸፍአ ጉድኣት ብምስዓብ መናእሰይ ካብታ ሃገር ክሃድሙ ይገብር ኣሎ፡ ይብል ሂዩማን ራይትስ ዎች። "ካልኣይ ደረጃ ኣብያተ ትምህርቲ ኤርትራ፡ ግዳያት እቲ ስርዓት ኣብ ልዕሊ ህዝቡ ዘብጽሖ ዘሎ ጭቆና'የን" ኢላ ላዕለዋይ ተመራማሪት ኣፍሪቃ ሂዩማን ራይትስ ዎች ሌሲሻ ባዳር። መንፈስ ሃገራዊ ኣገልግሎት ቅድሚ ናጽነት ኣየኖት ሃገራት'የን ሃገራዊ ኣገልግሎት ዘለወን "ሕጂ ምስ ኢትዮጵያ ሰላም መጺኡ'ዩ። ናጽነትን መሰላትን መናእሰይ ሓዊሱ ኣብ ሰብኣዊ መሰላት ለውጢ ክመጽእ ኣለዎ" ትብል እታ ተመራማሪት። ሚኒስተር ዜና ኤርትራ ኣቶ የማነ ገብረመስቀል ግና ብትዊተር ኣብ ዝሃቦ ምላሽ፡ ሃገራዊ ኣገልግሎት፡ ብሕጊ 18 ኣዋርሕ ዝተገደበ ብምዃኑ፡ ገደብ ኣልቦ ኮይኑ ከምዘይፈልጥ ብምግላጽ ነዚ ብሂዉማን ራይትስ ዎች ዝቐረበ ጸብጻብ ነጺግዎ። "እቲ ሃገራዊ ኣገልግሎት ተናዊሑ እንተኾይኑ፡ ብምርጫ መንግስቲ ኤርትራ ኣይኮነን። ኣህጉራዊ ሕጋጋት ብዝጠሓሰ ዓማጺ ኣካል ተስገዲዱ እዩ። ስርዓተ ምክልኻል ኤርትራ ንግዳማዊ ኣካላት፡ ብፍላይ ድማ ነቶም ልዑላውነትን ግዝኣታዊ ሓድነትን ኤርትራ ክጠሓስ ከሎ ሸለል ንዝበሉን ዘጽቀጡን ናብ ዋጋ ዕዳጋ ኣይወርድን እዩ" ኢሉ። መጻኢ ዕጫ ትምህርቲ ኤርትራ ጸልማት ኣይነበረን። ድሕሪ ናጽነት፡ ናይ ካልኣይን ላዕለዋይን ደረጃ ሓዊሱ፡ መንግስቲ ትምህርቲ ንኹሉ ብናጻ ክባጻሕ ገይሩ'ዩ። እንተኾነ፡ ኣብ 1998 ምስ ኢትዮጵያ ዝኣተወ ናይ ክልተ ዓመት ደማዊ ኲናት፡ ንስርዓት ትምህርቲ ካልኣይ ደረጃ ቤት ትምህርቲ እታ ሃገር ጎዲኡዎ'ዩ። መንግስቲ እቲ፡ "ኩነተ ኲናት" ተጠቒሙ ብዙሓት ዜጋታት ብገደብ ኣልቦ ኣገልግሎት ተሸሚሞም ወተሃደራውን ሲቪላውን ኣገልግሎት ንመንግስቲ ክህቡ ምኽንያት ኮይኑዎ። ሂዩማን ራይትስ ዎች፡ ካብ 2014 ክሳብ መወዳእታ 2018፡ ናይ ካልኣይ ደረጃ ቤት ትምህርቲ ተምሃሮን መምሃራንን ዝነበሩ፡ ግን ድማ ኣብ ሃገራት ሱዳን፣ ኤርትራ፣ ጥልጣንን ስዊዘርላንድን ዝነብሩ ዘለው 73 ሰባት ቃለ መሕትት ገይሩ'ዩ። ከምኡ'ውን፡ ሃገራዊ ኣገልግሎት ኣብ ልዕሊ ትምህርቲ ካልኣይ ደረጃ ኣብያተ ትምህርቲ ዘጽንዑን ዝትንትኑን 18 ሰብ ሞያ ኣካቲቱ። ሳዋ፡ 'ዝኾነ መንፈሳዊ ከም ጓል'ዩ ዝሕሎ' "ሃገራዊ ኣገልግሎት ቀልጢፉ ዝውዳእ መሲሉና ነይሩ" ሃገራዊ ኣገልግሎት ናይ ብሓቂ ጠንቂ ስደት ድዩ?
