እንትንብለን ንሰን'ውን ወግዒ ዝኸብደን ኣይኮናን'ሞ ንሓደ ካብ ትዝታታተን ኣካፊለናና። ኣብ ግዜ ደርጊ ህድሞ ዝነበረ ገዛውቲ መንግስቲ ወሪሱዎ፤ እታ እትነብረላ ዝነበረት ገዛ ፈሪሳ ብዚንጎ ክትስራሕ ተገይሩ። "ህድሞ ፈረሰ ቆርቆሮ ታደሰ" ኢላ ድማ ደሪፋትሎም ይብላ። ልዕሊ ኹሉ ግን ነቲ ኣብ ምጥንኻር ማሕበራዊ ናብራን ምድማቕ ኣል ኣሸንዳን ዝነበራ ተራ ዝተፈለየ ምንባሩ ይዛረባ። "ሓራስ፣ ዝሞተ፣ ሓመመ ወይ ዝተኣሰረ ሰብ እንተልዩ ኣዋጂት ንሰን ነይረን፤ ልክዕ ከምቱ ንመለስ መራሒና ንብሎ ንዐአን'ውን ከም መራሒትና ኢና ንርእየን ነይርና። ብአአን ተዓጂብና ኢና ንኸድ፤ ብስሩ ጅብሩኽ ምዃንና እንፍለጥ ብሳልአን'ዩ" ይብላ። ወሲኸን፡ "ክልቲኤና ብጣዕሚ ኢና ንፋቶ፤ ሓሚመን ኣብ ሆስፒታል ደቂሰን እናሃለዋ ይፈርሕ ኣለኹ እየ ምሳይ ውዓላ ምሳይ ሕደራ ይብላኒ። ዝሞታ ዘይኮነ ዓይነን ዝዓውራ መሲሉወን ድማ ከይትጠልማኒ ዕቡንዋይ ይብላኒ ነይረን፤ ኣነ'ውን ኣይጠልመክንን ኢለ ቃል ኣትየለን" ብማለት ይዝክርኣ። በዚ ምኽንያት ክሳብ እዛ ዕለት ከይዱ ንዝሓተተን ብዛዕብኣ የዕልልኦ፤ ሽማ ንዘልዓለለን ድማ ይምርቕኦ፣ የመስግንኦ። 'ግውሕ ለጋስ'ያ' ዮውሃንስ ተስፋይ ገብረኪዳን ይብሃል፤ ዕባይ ጅብሩኽ'ዩ። ጉውሕ ምስ ሞተት ድማ ምስ ካልኦት ሰለስተ መሓዙቱ ብምዃን ጎኒ መሰለች ህንጻ 'ግውሕ መቐለ' ዝብል ናይ ንግዲ ትካል ከፊቱ ዝነበረ'ዩ። ካብቲ ቀረብ ንላዕሊ ሽማ ነቲ ገዛ ህቡብነት ስለ ዘልበሶ ኣብ ሓደ እዋን መዘራረቢ ኮይኑ ነይሩ። እዛ ብቀልድን ቅውም ነገርን እትፍለጥ ሰብ እምበኣር፡ ንስጡም ማሕበራዊ ናብራ ጥራሕ ዘይኮነ ንትምህርቲ እውን ቅርብቲ ነይራ። "ለጋስ፣ ዘለዋ ነጊፋ ተኻፊላ እትነብር ሰብ እያ። ኣብ ጅብሩኽ ተወሊድና ዘዕበየትና ኣዴና'ያ። ኩሉ ክብሃል ወይ ክፍተን ኣለዎ እትብሎ ንምግባር ንድሕሪት ኣይትብልን። ቖልዑ እናሃለና ዓባይ ሰበይቲ ኾይና ናብ ቤት ትምህርቲ በጺሓ ክትምለስ ኢና ንፈልጣ። ድሓር ናብ ገዝኣ እናተመለሰት ኣብ መንገዲ 'ግውሕ መሃይምነት' ኢሎምዋስ፤ ዘይተመሃረ ይእሰር ስለ ዝነበረ "እወ ኣነማ ተመሃሪት፡ ንስኻ ኣለኻ ወድዛ ተኣሳሪት" ዝበለትሉ ግዜ ኣይርስዖን" ይብል። ካልእ ግውሕ፡ ብኣሸንዳ ዋዛ ኣይኮነትን። ኣከዳድንኡ፣ ቑንኡን ኣተሓሕዛን ኣተሃራርማን ከበሮ ብኣግባቡ እትፈልጥን እተተግብሮን ስለ ዝነበረት ዝሓዘቶን ዝበለቶን ይደምቀላ፣ ይፍተወላ ነይሩ። ንሱ፡ "በዓል ኣሸንዳ ብዝመጽአ ቑጽሪ ግውሕ ብጣዕሚ እያ ትዝከር፤ ብዙሓት ጉጅለታት ኣሸንዳ መቐለ እንተሃለዋ እውን እቲ ደቂ ኣንስትዮ ጅብሩኽ ዘለዋሉ ጉጅለ'ዩ ዚያዳ ዝደምቕ። ዝኾነ ወዲ መቐለ ድሙቓት ቖልዑ ኣሸንዳ እንተርእዩ ደቂ ጅብሩኽ ምዃነን ይፈልጥ። ናይዚ ምኽንያት ድማ ግውሕ'ያ፤ 'ኣይከን ጅብሩኽ' ነይራ" ክብል ይገልጻ። ድምቀት እዚ በዓል ስለ ዝኾነት ድማ ኣድነቕታን ፈተውታን 'ኣድባር' ኢሎም የሞጉሱዋ። "ግውሕ ኣብ ኩሉ እትርከብ ድመቀት ስለ ዝኾነት ኣድባር እያ፤ ኩሉ ሓዘኑ ረሲዑ ክስሕቕ፣ መርዓ ክደምቅ እትገብር፣ ሰብ ኣተሓባቢራ ንኹሉ ስለ እትጥይቕ እዩ ኣድባር ዘብላ" ይብል መንእሰይ ዮውሃንስ። "ኣቦይ ኣለዉና/ኣለዋና"፡ ቆልዑ ኣስመራ ኣብ ኮምቡሽታቶ ንሓድነት ዝዝምር ግጥማ ፡ ኣብ ማእሰርቲ ዘዳጎና ጓል ሶማሊላንድ ገጣሚት "ክንዲ ኪሮስ፡ ንትግራይ ዝፎቱ ሰብ ሪአ ኣይፈልጥን" 'ማሰን መልቀስን' ኣብ ምስናድ ዝወፈረ ደራሲ ሕጂ ግውሕ ኣድባር ተባሂላ እትጽውዐሉ መሸጢ ህንጻ መሳርሒ ዝበዝሖ እናኮነ መጺኡ፤ እቲ ማህበረዊ ናብራ'ውን ኣይከም ቀደሙን ላሕሊሑ። ምኽትል ዳይሬክተር ቴሌቪዥን ትግራይ ጋዜጠኛን ደራስን ሰለሞን ኣባዲ ብ1985 ዓ.ም [ኣቆጻጽራ ግእዝ] ካብ ሞንጎ ዝረኸቡዋ ጋዜጠኛታት እዩ። ኣብ ከባቢታት ዕዳጋ ይኹን ገዛውቲ ንበዓል ኣሸንዳ ካብ ዘድምቓ ሓንቲ ንሳ እያ ዝብል ኣቶ ሰለሞን፡ ካብ ባህላዊ ደርፍታት እቲ በዓል ብዝዛየደ ፖለቲካ ቀመስ ወግዒታት ሰው እተብል ምዃና ይዝክር። "ኣብ ግዜ ሃይለስላሰ ኣመሓዳሪ ትግራይ ዝነበሩ ልኡል ራእሲ መንገሻ ደቂ ኣሸንዳ ናብ ቤተ መንግስቶም ክመጽኣ እንከለዋ ዝተፈላለየ ሽልማት ይህቡ ነይሮም። ደርጊ ናብ ስልጣን ምስ መጽአ ግን ሃይለስላሰ በላይ ዝበሃሉ ኣመሓዳሪ ተተኪኦም። ንሶም ኣብ ግዜ ኣሸንዳ ምስ መጽኡ ከረሜላ ሂቦም ክሰዱወን ከለው ግውሕ "ዓሚ'ዶ መሲሉኪ ቅድሚ ዓሚ ከረሜላ ጠዓሚ" ኢላ ነቒፋቶም። በዚ ትፍለጥ" ይብላ። ክሳብ እዚ ግዜ፡ ንቖልዑ ኣሸንዳ ክርኢ ወይ ከልዕል እንከሎ ንግውሕ መቐለ ከም ዘልዕል ዝዛረብ ኣቶ ሰለሞን፡ እቲ በዓል ድማ ብደቂ ጅብሩኽ ዝኾና ቖልዑ ኣሸንዳ ይደምቕ ነይሩ ይብል። "ደቂ ጅብሩክ ንኣሸንዳ የድምቕኦ ነይረን። ኣተሓሕዛ ከበሮ ግውሕ ድማ ዝተፈለየ'ዩ። ብሱሩ'ውን ኣለባብስኣ ማዕሪጋ ስለ እትወጽእ፡ ግውሕ ክተልዕል ከለኻ ኣሸንዳ ውን ይብለካ እሞ፡ እቱ ኣጎዛጒዛ እትትቀመሉ ዝነበረት ፖለቲካዊ ቅይዐ'ውን ይዝከረካ" ኢሉ። ኣብ ህዝብታት ትግራይን ኤርትራን ብፍላይ እቶም ዝነበሩ ስርዓታት ሓሳብካ ብነጻነትን ብቐጥታን ንምግላጽ ዝዕድሙ ስለ ዘይነበሩ፤ እቲ ሕብረተሰብ በዓላት ኣጎዛጒዙ ብመልክዕ ግጥሚ፣ ማሰን መልቅስን ጸገማቱ ክገልጽ ይስትውዓል ከም ዝነበረ ከም ኤርትራዊ ደራስን ዳይሬክተርን ሰለሞን ጸሃየ ዝበሉ ተመራመርቲ ታሪክን ባህልን ይገልጹ። ምስ ኣሸንዳ ብዝተኣሳሰር'ውን ብፍላይ ኣብ ከባቢ ተምቤን ደቂ ኣንስትዮ ዘለወን ተጓንፎን ጸገማትን ባህላዊ ጸወታ ኣምሲለን ፖለቲካዊ ነቐፌታ የቕርባሉ እየን። "ንኣብነት ምስ ኣውርስ ብዝተኣሳሰር፡ ኣሸንዳ እንትኽበር ጽቡቅ ንዝገበረ ዘወድሳሉ፡ ንዝሓመቐ ድማ ዝነቕፋሉ ኩነታት ትዕዘብ ኢኻ" ይብል ኣቶ ሰለሞን። ኣብ በዓል ኣሸንዳ ድማ፡ ዝኾነት ትኹን ጓል ኣንስተይቲ ማዕሪጋ እትርኣየሉ ናይ ነጻነት መኣልቲ ኮይኑ፡ ቆልዑ ሸንዳ ስለ ዝነቐፋ ኣይውቅዓን እኳ ድኣ ይኽበራ። እዚ ንክብርታት ትግራይ ሓፍ ካብ ዘበሉ በዓላት ሓደ ዝኾነ ግን፡ ኣብዚ ዓመት ብምኽንያት ለበዳ ኮሮናቫይረስ ከምቲ ልሙድ ብከበሮን ዝላን ደሚቑ ንክበዓል'ኳ ዕድል እንተዘይረኸበ፡ ነቲ ህልዊ ኩነታት ዘጎዛጎዙ ዘለፋታትን ጸወታታትን ግን ምውጽኦም ኣይተርፍን። ተዛማዲ ትሕዝቶ ቀዳማይ ክፋል ዛንታ እያሱ በርሀ፡ ካብ ጅብሩኽ ክሳብ ዓሳጋራ21 ጥሪ 2020 ፍቕሪ፡ ‘ን 25 ዓመታት፡ መዓልታዊ ንሰበይተይ ግጥሚ ጽሒፈላ’21 ጉንቦት 2020 ቈጽሊ ዝደፍአ ተቐናያይ ርእሶም ሃይለ25 ሓምለ 2018 ዜናታት ሕብረት ኣውሮጳ ኣብ ትግራይ ገበናት ኲናት ተፈጺሙ ክኸውን ከምዝኽእል ስክፍትኡ ገሊጹ16 ጥሪ 2021 ቦቢ ዋይን፡ “ንህይወተይን ህይወት በዓልቲ ገዛይን ተጨኒቐ ኣለኹ”ቅድሚ 6 ሰዓታት ስለምንታይ ንፓትሪስ ሉሉምባ ምዝካር ኣድለየ?ቅድሚ 5 ሰዓታት ኣዘራረብቲ ዛዕባታት እናኸረረ ዝመጽእ ዘሎ ጎንጺ ዶብ ኢትዮጵያን ሱዳንን14 ጥሪ 2021 ክልል ኦሮሚያ፡ መምህር ኪቲላ ጉዳታ ስለምንታይ'ዩ 'ተረሺኑ'?12 ጥሪ 2021 3:42 ቪድዮ, ብዛዕባ ፕረዚደንታዊ መረጻ ኡጋንዳ እንታይ ትፈልጡ?, ዕምሪ ፈነወ 3,4212 ጥሪ 2021 ኣብ ኣፍሪቃ ዘሎ መዓልታዊ ዝርገሐ ኮሮናቫይረስ ዘርኢ ሰሌዳ24 መጋቢት 2020 ሱዳን ኣብ መስርሕ ልዝብ ግድብ ሕዳሰ ኣይተሰማመዐትን11 ጥሪ 2021 ምስ ሱዳን ዘሎ ምስሕሓብ ‘ዶብ ናብ ዝነበሮ ተመሊሱ ብሰላም ክፍታሕ ኣለዎ’- ኢትዮጵያ7 ጥሪ 2021 ቦይንግ 737 ነፋሪት ኢንዶኔዥያ ዝወደቐትሉ ከባቢ ተፈሊጡ ተባሂሉ10 ጥሪ 2021 ኣብ ኣብያተ ማእሰርቲ ስዑዲ ዓረብ ዝሳቐዩ ኢትዮጵያውያን፡ መንግስቲ ናብ ዓዶም ክመልሶም ይምሕጸኑ7 ጥሪ 2021 ኣቶ ጃዋር መሓመድ ዝርከቦም ክሱሳት ሎሚ ኣብ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም12 ጥሪ 2021 ብብዝሒ ዝተነበ 1 ኣብ 50 ግዝኣታት ኣመሪካ ብኣጽዋር ዝተዓጀበ ተቓውሞ ከይካየድ ተሰጊኡ 2 ላዕለዎት መሪሕነት ህወሓት ትማሊ ናብ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም 3 ወድብ ኣንጌላ መርክል፡ ሓድሽ ኣቦ መንበር መሪጹ 4 ኡጋንዳ፡ ፕረዚደንት ዩወሪ ሙሰቨኒ ከምዝተዓወተ ተገሊጹ 5 ሕብረት ኣውሮጳ ኣብ ትግራይ ገበናት ኲናት ተፈጺሙ ክኸውን ከምዝኽእል ስክፍትኡ ገሊጹ 6 ቦቢ ዋይን፡ “ንህይወተይን ህይወት በዓልቲ ገዛይን ተጨኒቐ ኣለኹ” 7 ኣብ ትግራይ ምሉእ ኣገልግሎታት መብራህትን ስልክን መዓስ ክጅምር ይኸውን?
