ትግርኛ BBC News, ትግርኛናብቲ ትሕዝቶ ቀጽሉ ክፍልታት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት ነብዪ ስሑል ሚካኤል፡ ብቋንቋ ኢንግሊዘኛ ዝተዳለወ መጽሓፍ "ተከዘ'ውን ልደት ይፈልጥ" 9 ጥቅምቲ 2018 ምንጪ ስእሊ, Nebiyu ኣብ 1977 (1985) ማዕከናት ዜና ዓለም ብዛዕባ'ቲ ኣብቲ እዋን ኣብ ኢትዮጵያ ዘጋጠመ ድርቂ፡ ኣሽሓት ብጥምየት ይሃልቁ፣ ይስደዱ ኣለው ክብላ ኣቃሊሐን ነጊረን። ነቶም ጸብጻባት ዝረኣዩ፡ ህቡብ ስነ ጥበባዊ ቦብ ጊልዶፍን ሚደጌ ኡሬን ዝጸሓፉዎ "Do they know it's Christmas?" (ልደት ምዃኑ'ዩ ይፈልጡ'ድዮም) ዝብል ግጥሚ ሙዚቃ፡ ኢንግሊዛውያንን ኣየርላንዳውያንን ስነ ጥበባውያን ዝሓቖፈ 'ባንድ ኤይድ' ተጻዊቱዎ። እዚ ሙዚቃ፡ ነቶም ድርቂ ብዘስዓቦ ጥምየት ይሃልቁ ኣለው ዝተብሃሉ ተጠቃዕቲ ሓገዝ ንምትእኽኻብ ዓሊሙ ዝተዳለወ'ኳ እንተኾነ፡ መምህርን ደራስን ነብዪ ስሑል ሚካኤል ግና፡ ገለ ኽፋል ግጥሚ እቲ ደርፊ 'ዓሌታዊ' እዩ ይብሎ። እቲ ሙዚቃ፡ "ልደት ምዃኑ ይፈልጡዶ?.....ክሪስትማስ ምዃኑ ንገሩዎም....." እናበለ'ዩ ዝውድእ። ደራሲ ነብዪ ስሑል ሚካኤል ድማ፡ ነዛ ደርፊ መልሲ እትነግር ብዘምስል፡ ኣብቲ ሽዑ እዋን ነታ ደርፊ ብራድዮ ዝሰምዐ'ሞ፡ "ተከዘ'ውን ይፈልጥ" ዝብል ምላሽ ናይ ዝሃበ ተዛራቢ ዝትርኽ ታሪካዊ ልቢወለድ ኣዳልዩ ኣሎ። እዚ ኽስተት ድርቂ 1977 (1985 ዓመተ ፈረንጂ) መሰረት ገይሩ ዝተጽሓፈ መጽሓፍ፡ ብዊልያም መርፊ ዝተብሃላ ዋና ገጸ ባህሪይ ድማ ይትረኽ። "ኣድህቦ ስነ-ጥበብ መሳርሒ ማሕበራዊ ህይወት ምዃን'ዩ" ኣብራር ዑስማን፡ "ስነ ጥበብ ዓይኒ: ልብን ዕላማን ህዝቢ'ዩ" "ጥበብ ናይ ኣተሓሳስባ ኢንቨስትመንት'ዩ" "ድርቂ 1977፡ ሽሕ'ኳ ኽፉእን ብዙሕ ሓደጋ ዘስዓበን እንተኾነ፡ ኣብ ህዝብና ናይ ኣተሓሳስባን ባህርን ለውጢ ክመጽእ፤ ተፈጥሮኣዊ ሓደጋታት ንምምካት ዘኽእሎ ኣብ ተፈጥሮ ዘለዎ ኣረዳድኣ ክልውጥ ዝገበሮ'ዩ" ይብል እቲ ደራሲ። ካብዚ ሓሊፉ፡ እቲ ፍጻሜ ኣብ ስነ ልቦና እቲ ህዝቢ ዓብዪ ለውጢ ዘምጽአ'ኳ እንተኾነ፡ እዚ ህዝቢ ብደረጃ ዓለም ዝፍለጠሉ ምስሊ ብኣሉታ ብምጽላው ሽሙ'ዉን ክሳብ ሕዚ ምስኡ ለጊቡ ክለዓል ምኽንያት ይኸዉን ኣሎ ዝብል እምነት እቲ ደራሲ'ዩ። "ስለዝኾነ እቲ ኩነታት ኣብ ግምት ዘእተወ ዝኾነ ናይ ጥበብ ስራሕ የድልየና። እቲ ፍጻሜ እንታይ'ዩ ነይሩ ክንነግር ኣለና። ሕማቕ ምስሊ ህዝብና ነዊሕ ክጸንሕ ኣይንደልዮን፤ ንልወጥ ከምዘለና፣ መነባብሮና ድማ ይመሓየሽ ከምዘሎ'ውን ክነረድእ ይግባእ"። ምንጪ ስእሊ, Nebiyu እዚ ነዊሕ ታሪኽ ተጋድሎ ህዝቢ ትግራይን ጽልዋ ሓደጋ ድርቂ እቲ እዋንን ብምድህሳስ ዝትርኽ መጽሓፍ፡ ባህሊ፣ ስነ ቃል፣ ምስልታትን ካልኦትን ብምሓዝ "ኢቭን ተከዘ ነውስ ኢትስ ዳሚ" ብዝብል ርእሲ ተዳልዩ ኣሎ። እዚ ብቋንቋ ኢንግሊዘኛ ዝተዳለወ መጽሓፍ፡ ኣከዳድና፣ ቑኖን ካልእን እቲ ማሕበረሰብ ብኣንደበት እቲ መሪሕ ገጸ ባህርይ ክቐርቡ'ዩ ተገይሩ። "እቲ ባህልን ታሪክን ብዕምቆት ክድህስስ ፈተነ ገይሩ'ዩ። እቲ ገጸ ባህሪ ትግርኛ ክመልኽ'ዉን ጻዕሪ ስለዝገብር፡ ናይ ትግርኛ ቃላትን ሙሉእ ሓሳባትን'ዉን ሒዙ'ዩ። እዚኦም ኣብ ምትርጓምን እቲ ስምዒት ኣብ ምምጻእን ግና ከቢድ ግድል ነይሩ" ይብል እቲ ደራሲ። ደራሲ፡ ብቋንቋ ኢንግሊዘኛ ክጽሕፍ ዘገደዶ ምኽንያት እንትዛረብ ድማ፡ "እቲ ናይ ሽዑ እዋን ጸገምናን ዝተበላሸወ ምስልናን ብቲ ዓለም ዝፈልጦ ቋንቋ'ዩ ተነጊሩ። ሕዚ ዘሎ ምስልና፣ ባህልናን ታሪኽናን ከምዝተቐየረ ክንነግር፡ ነዚ ታሪኽ ንዝፈልጥ ማሕበረሰብ ክነረድኦ እንኽእል ድማ ብቲ ዝርድኦ ቋንቋ ስለዝኾነ'ዩ" ይብል። ብዛዕባ ስእሊ ኣብያተ ክርስቲያን ኢትዮጵያ እንታይ ትፈልጡ?
