ተሳቲፉ ከኣ ብሚስጢር ናብቲ ዝሰርሓሉ ዝነበረ ከተማ ንደሴ ተመሊሱ ኣገልግሎቱ ቐጺሉ። ይኹን እምበር ኣብ ሕምብርቲ ጸላኢ ኬንካ ምስራሕ እቲ ዝኸበደ ዕማም ብምንባሩ፡ ብ 1978 ገለ ካብ መሳርሕቱ ብኣባላት ጸጥታ ስርዓት ደርግ ስለዝተታሕዙ ካብ ሃድን እቲ ስርዓት፡ ካብ ደሴ ኣምሊጡ ብጅቡቲ ኣቢሉ ንሜዳ ተጸንቢሩ። ኣብ ሜዳ ስሩዕ ፖለቲካውን ወተሃደራውን ታዕሊምን ወሲዱ ከኣ ብሞይኡ ኣብ ክፍሊ ሕክምና፡ ጨንፈር ፋርማሲ ተመዲቡ ኣገልግሎቱ ፈሊሙ። 'ተስፋይ ኣዝዩ ህርኩት እዩ ነይሩ' ይብሉ፡ ኣብቲ ቋሕ ሰም ኢልካ ሰማይን ምድርን ጥራሕ እትጥምተሉ ሰንሰለት ኣኽራናት ሳሕል ሓቢሮሞ ዝነበሩ ብጾቱ። ምንጪ ስእሊ, E.G ፈለማ ኣብ ዩኒቨርሲቲ ኣዲስ ኣበባ፡ ዳሕራይ ከኣ ኣብ ሱዳን ኣጸቢቑ ክፈልጦ ዕድል ዝረኸበ ፕሮፌሰር ጋይም ክብረኣብ፡ " ተስፋይ ናይ ብሓቂ ውፉይ፡ ሕውስ እዩ። ልዕሉ ኹሉ ከኣ ንዝሓዞ ስራሕ ብተገዳስነት ዝፍጽም ሓዲሽ ነገራት ክፈልጥን ክመራመርን ዝደሊ ሰብ ነይሩ" ክብል ይገልጾ። ተስፋይ፡ ነቲ ክሳብ መድሃኒትን ኢንፊዥዩንን ከፍሪ ዝበቕዐ ኣብ እዋን ብረታዊ ተጋድሎ ኣብ ሜዳ ዝተሃንጸ ክፍሊ ፋርማሲ ምስ ብጾቱ ኮይኑ፡ እግሪ ዘትከለን ስርዓትን ዘትሓዘን ምኩር ፋርማሲስት እዩ ነይሩ። ዳሕራይ ብኣድላይነት ናብ ክፍሊ ስለያን ጸጥታን ምስ ተሰጋገረ እውን፡ ከም ውልቀ ተጋዳላይ፡ ኣብቲ ናጽነት ንምቅልጣፍ ኩለንትናዊ ተወፋይነት ነብሲ ወከፍ ተጋዳላይ ዝሕተት ዝነበረ እዋን፡ ኣገልግሎቱ ብዓቢ ብቕዓት ዝፈጸመ ጻዕራም ሰብ ምንባሩ ኩሎም ብጾቱ ይሰማምዑ። "ተስፋይ ዝተራእዩ ዝዛረብ ደፋር፡ ወትሩ ኣዎንታ ጥራሕ ዝሓስብ ቅኑዕ፡ ንዝኾነ ሰብ ይዕበ ይንኣስ ሓላፊ ይኹን ተራ ብማዕረ ሚዛን ዝርኢ፤ ቅድሚ ኩሉ ስራሕን ረብሓ ህዝብን ዘቐድም ነብሱ ረሲዑ ለይትን ቀትርን ዝውፈ ተጋዳላይ እዩ" ይብሎ፡ ኣብ ምኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ተመዲቡ ምስ መጽኦም ኣብ ስራሕ ዝፈልጦ ገዲም ውፉይ ኤርትራዊ ጠዓመ ተወልደብርሃን። ተስፋይ ድሕሪ ናጽነት ኣብ ክፍሊ ውሽጣዊ ጉዳያት እዩ ተመዲቡ። ድሕሪ ናጽነት፡ ኩሉ ትካላት መንግስቲ ካብ ዜሮ ይብገስ ስለዝነበረ፡ ተስፋይ ካብ ጎረባብቲ ሃገራት፡ ብፍላይ ከኣ ኣብ ሱዳን ግቡእ ስልጠና ወሲዱ ተመኩሮ ስልጡን ሕብረተሰብ ዝነግር መጻሕፍቲ ኣገማጢሉ፡ ዝኾነ ዜጋ፡ ኣብ ሃገሩ ከም ድላዩ ኪንቀሳቐስን ንወጻኢ እውን ብዘይ ሰዓቦ ጉተቶ ገይሹ ክምልስ ዘፍቅድ ሕጊ ንምትእትታው ኣበርቲዑ ከምዝሰርሐ፡ ኣብ 2014 ኣብ ዝተቓልሐ ሰነዳት ሬድዮ ድምጺ ሓርነት ሰፊሩ ይርከብ። ተስፋይ ብ1994 ኣብ ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ከም ኣመሓዳሪ ምስተመደበ እውን ንሓይሊ ሰብን ፋይናንያዊ ስርሓትን፡ ከምኡ ድማ ንፍሉይ ኣገልግሎት ዝምልከት ዕማማትን ንጥፈታትን ስርዓት ከምዘትሓዘን ብግቡእ ከምዝወደቦን ኣብቲ ክፍሊ፡ መሳርሕቱን መላዝብቱን ዝነበረ ብጻዩ ይዛረብ። ምንጪ ስእሊ, E.G መርየም ዑመር እውን፡ ተስፋይ፡ ካብ እዋን ቃልሲ ኣትሒዙ ንኹሉ ዝርእዮ ጉድለታት ብድፍረት ዝቃወም ወትሩ ምስ ደሞክራስን ፍትሕን ደው ዝበል ጽኑዕ ተጋዳላይ ምንባሩ እያ ትገልጽ። ተጋዳላይ ጎመራ፡ ህዝባዊ ግንባር ኣብ 1994 ኣብ ናቕፋ ኣብ ዘካየዶ ሳልሳይ ውድባዊ ጉባኤ፡ እቲ ውድብ ኣብ ውሽጡ ካልእ ምስጢራዊት ሰልፊ ከምዝነበረቶ ብወግዐዒ ምስገለጸ፡ ንሓላፊ ውድባዊ ጉዳያት ህዝባዊ ግንባር ንደሞክራስን ፍትሕን ኣቶ የማነ ገብረኣብ፡ እቲ ውድብ ንተጋደልቱ ብወግዒ ይቕሬታ ክሓትት ከምዘለዎ እተዘኻኽር ደብዳበ ከምዝጸሓፈሉ ፈለጥቲ ምስጢሩ ይዛረቡ። ጎመራ እምበኣር ካብ ሽዑ ኣትሒዙ እዩ ኣብ ዓይኒ መቐናቕንቱ ኣትዩ ድማ ይብሉ ነቲ ዳሕራይ ዘጋጠሞ ኩነታት ክገልጹ እንከለው። ተስፋይ፡ ብ1999 ዓ.ም ናይ ማህደረ-ትምህርቲ ዕድል ረኺቡ፡ ንሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካ ከይዱ፡ ብህዝባዊ ምምሕዳር ብማስተርስ መዓርግ ተመሪቑ ምስ ዕድመኡ ዘዋህለሎ ፍልጠት ደሪዑሉ። ቤተሰቡ ምስታ ኣብ ፈለማ 90ታት ኣብ ሜዳ ዝተመርዓዋ፡ ኣብ ዓዲ ኢንግሊዝ ሰሪሓ እትነብር በዓልቲ ቃል ኪዳኑ ተጸምቢሩ ህይወቱ ክመርሕ እኳ እንተሓተቱዎ፡ ኣብቲ ግዜ'ቲ ኤርትራ ኣብ ኵናት ዶባት ተጸሚዳ ስለዝነበረት፡ ነቲ "ብዝግባእ ከየገልገልኩዎ ከይመውት እፈርሕ" ዝበሎ ህዝቢ ኣብ እዋን ጸገሙ ሓቢሩዎ ክኸውን ብቕጽበት ናብ ሃገሩ ተመሊሱ። እቲ ኩናት ብውዕል ኣልጀርስ ምስ ተዛዘመ ከኣ ተስፋይ፡ ምስቶም ንኣተሓሕዛ እቲ ኩናት ክግምገም ዝጸውዑን ሃገር ናብ ዲሞክራሲያዊ ቅዋማዊ ስርዓት ክትሰጋገር ዝሓተቱ ብጉጅለ -15 ዝፍለጡ ኣባላት መንግስቲ ንዝተላዕለ ሕቶ ስለዝደገፈ ብጥቅምቲ 2001 ካብ ቤቱ ተዓፊኑ ምስተወስደ ክሳብ ሕጂ ደሃዩ የሎን። ከም ንቡር ኣብ ቤት ፍርዲ ኣይቀረበን፡ ስድራ ቤቱን መቕሩቡን ክበጽሐዎ ዕድል ኣይተዋህቦምን። "ተስፋይ ብብርዒ ሓሳባቱን ርእይትኡን ስለዝገለጸ ጥራይ ንዓሰርተ ትሽዓተ ዓመት መመላእታ ኣብ ጎዳጉዲ ክሕየር ዓቢ ገበን እዩ" ትብል ተጋዳሊት መርየም ዑመር። መንግስቲ ኤርትራ 'ግፋ መንእሰያት ደው ከብሎ' ሕቡራት ሃገራት ጸዊዑ ኤርትራውያን ተቐማጦ ለንደን ሲሃም ዓሊ ክትፍታሕ ጸዊዖም 'ኣቦይሲ ኣብቲ ጸላም ማእሰርቲ ከመይ ኮን የሕልፎ ይህሉ?'
