ራእሲ ኣሉላ ኣባ ነጋ፡ ካብ ድኻ ቤተ ሰብ ዝተወልደ ኮይኑ፡ ዳዊት ደጊሙ፡ ፊደል ቖጺሩ ከም ዝዓበየ'ዩ ዝዝንቶ። ሃጸይ ዮውሃንስ ራብዓይ 'ንጉሰ ነገሰት' ቅድሚ ምባሎም፡ ዓስከር [ኣገልጋሊ] ኣመሓዳሪ እንደርታ ዝነበሩ ራእሲ ኣርኣያ ድምጹ ኮይኑ'ዩ ዓብዩ። "ሃጸይ ዮውሃንስ ራብዓይ ንጉሰ ነገስት ምስ ኮኑ ግን፡ እሙንን ምእዙዝን ሓሽከር ክኾነካ'ዩ ኢሎም ራእሲ ኣርኣያ ንሃጸይ ዮውሃንስ ሂቦምዎ። ኣብ መዋእል እቶም ንጉስ፡ ብፍላይ ድማ እቲ ሕጂ ዘሎ ናይ ኤርትራን ትግራይን ቦታታት ኣብ ምውሓስ ኣብ ዝተገበሩ ውግኣት መራሒ ኮይኑ'ዩ ወፊሩ" ይብል ሙሁር ታሪኽ ዩኒቨርሲቲ ኣክሱም ኣቶ ሳሙኤል ኪዳነ። "ኣፍሪቃዊ ዓወት ኣብ ዘበነ ንግስና" ብዝብል ርእሲ ዓወት ዓድዋ ዝጸሓፈ ኣሜሪካዊ ፕሮፌሰር ታሪኽ ራይሞንድ ጆናስ፡ ንስብእና ኣሉላ ኣባ ነጋ እንትገልጽ፥ "ኣብ ታሪኽ ኢትዮጵያ ልዑል ናይ ጅግንነት ቦታ ካብ ዘለዎም ውሑዳት ሓርበኛታት ሓደ'ዩ። ኣሉላ ቀጢን እንትኾን፡ ዓይኑ ንውሽጢ እትው ዝበላ ክቢ ቕርጺ ገጽ ዘለዎ'ዩ" ይብል። ንራእሲ ኣሉላ ብቐረባ ካብ ዝፈልጡዎ ልኡኽ መንግስቲ እንግሊዝ ዝነበረ ኣጉስተስ ዋይልድ ድማ፡ "ኣሉላ ጸሊም ኢንግሊዛዊ'ዩ ዝመስል። መልክዐኛ መንእሰይ ኾይኑ፡ ብማዕርነት ዝኣምን ኣንደበተ ርቱዕ ሰብ'ዩ" ክብል ከም ዝገለጾ ራይሞንድ ይጠቅስ። ምሁር ታሪኽ ዩኒቨርሲቲ ኣክሱም ኣቶ ሳሙኤል ኪዳነ ብወገኑ፡ ራእሲ ኣሉላ ኣባ ነጋ፡ ተዋጋኢ፣ ምእዙዝን ንፉዕን መራሕን ኮይኑ፡ ዝነበሮ ብምልኡ ምስ ሰብ ተኻፊሉ ዝበልዕ ለጋስ ሰብ'ዩ ነይሩ ብምባል የዘኻኽር። ዘይተዳህሰሰ ታሪኽ ኣፍሪቃ ታሪኽ ዝቕይራ ዘለዋ ኢትዮጵያውያን ደቂ ኣንስትዮ "ስለምንታይ ኣሉላ ጀግናይ ኮይኑ?" ንጉዕዞ እግሪ እቶም መናእሰይ ዝመርሕ ዘሎ መንእሰይ መሓሪ ዮውሃንስ፡ ስለ ምንታይ ኣሉላ ኣባነጋ ናተይ ጀግና ኮይኑ?
