ዶክተር ያቆብ፡- ኣብዚ ሕቶ እዚ ከም ክኢላ ስነ ኣእምሮ፡ ኣብ መጽናዕቲ ዝተሞርከሰ ርእይቶ ክህብ'የ ዝደሊ። ክሳብ እዛ ስዓት እዚኣ ከኣ ኣነ ዝፈልጦ፡ ሃገራዊ ኣገልግሎት ጠንቂ ስደት ድዩ ኣብ ዝብል ዝተገበረ መጽናዕቲ የለን። ስለዚ፡ 'እወ ወይ ኣይፋል' ኢለ ክምልስ ኣይደፍርን። ግን ሓፈሻዊ ክንሪኦ እንከለና፡ ዝኾነ ይኹን ኣብ ውትህድርና ዝተሳተፈ ሰብ ንስነ ኣእምሮኣዊ ሽግራት ናይ ምቅላዕ ተኽእልኡ ዝለዓለ'ዩ። ንኣብነት፡ ኣነ ካብዞም መጽናዕቲ ዘካየድኩሎም እቶም 85-ሚእታዊት ዝኾኑ ኣብ ሃገራዊ ኣገልግሎት ዝነበሩ እዮም። ካብዚኦም ሓደ ሲሶ፡ ኵናት ዝረኣዩ እዮም። 30 ሚእታዊት ዝተኣሰሩ፣ 40 ምኢታዊት ከኣ ኣብ ሰራዊት እንከለዉ ክኸውን ይኽእል ወይ'ውን ሲቪል እንከለዉ ተዅሲ ርእዮም ዝፈልጡ እዮም። ተዘክሮታት 1ይ ዙርያ ሃገራዊ ኣገልግሎት ኤርትራ "ሃገራዊ ኣገልግሎት ማሕበራዊ ውህደት ዝፈጥር ባይታ'ዩ" ኣብ ሃገራዊ ኣገልግሎት ዝነበረ፡ ኣብ ስደት ማእለያ ዘይብሉ ስነ-ኣእምሮኣዊ ሽግራት'ዩ ዘጋጥሞ። ብሓፈሻ እቲ ጠንቂ፡ ሃገራዊ ኣገልግሎት እዩ፡ ወይ ስደት እዩ ክንብል ግን ፍትሓዊ ኣይመስለንን። ምኽንያቱ እዚ ሰብ'ዚ ወላዲ፡ ሓዉ፡ ሓፍቲ፡ ኣቦ፡ ሓው ወዘተ እዩ ነይሩ። ስለዚ ሃገራዊ ኣገልግሎት ንበይኑ ጠንቂ ክኸውን ኣይክእልን እዩ። ሓፈሻዊ መግዛእትን ውትህድርናን ኣብ ስነኣእምሮኣዊ ውልቀ ሰብ ኣሉታዊ ዝኾነ ጽልዋ ከም ዘለዎ ግን ዝከሓድ ኣይኮነን። እዚ ኩሉ ግን ኣብ ኣረኣእያ እዩ ዝምርኮስ። ንኣገልግሎት ከም ጭንቀት እንተሪእየዮ ጭንቀት እዩ ዝኾነኒ፣ ከም ሽግር እንተሪአዮ ከኣ ሽግር እዩ ዝኾነኒ። ክልተ፡ ኣብ ሃገራዊ ኣገልገሎት ብሓደ ዘገልገሉ፣ ብሓደ ኣብ ኵናት ውዒሎም ጽቡቕን ሕማቕን ዝረኣዩ፣ ብሰንኪ ኣረኣእየኦም ዝተፈላለዩ ኩነተ ኣእምሮ ክህልዎም ይኽእል እዩ። ቢቢሲ፦ ስደት ካብቲ ዝነበርካሉ ሕብረተሰብን ከባብን ተሰዲድካ ኣብ ካልእ ሕብረተሰብን ቦታን ምንባር ማለት ካብ ኮነ፡ እዚኸ ናብ ትካዘ ጭንቐትን ስንባደን ከምርሓና ይክእል'ዶ?
