ዝብሉ ጉዳያት ምርኣይ ኣገዳሲ ከምዝኾነ የቐምጥ። ኣብዛ ሃገር ዝመጽኡ ዘለዉ ለዉጢታት ዓብዪ ናይ ሕጋዉነት ሕቶ ከምዝቐርበሎም ዝገልጽ ተሓጋጋዚ ፕሮፌሰር ዓለምለኻዊ ሕግን ርክባትን ዩኒቨርሲቲ መቐለ ኣብዪ ጨልቀባ ብወገኑ፡ ካብቲ ዝመርሖ ዘሎ ዉድብ ከይተረፈ ከቢድ ፈተና ክገጥሞ ከምዝኽእል ይዛረብ። "ኣብ ሓደ ግንባር ናይ ዘለዉ ዉድባት ሙሉእ ድምጺ ሒዙ ብዘይምምጽኡን ናብ ስልጣን ዝመጽአሉ ኣካይዳ ዝምልከትን ሕቶ ብምልዓል ተቐባልነቱ ብዝተወሰነ መልክዑ ዝሓቱ ኣካላት ኣለዉ። ካብቲ ዝመጽአሉ ማሕበራዊ ከባቢ ድማ ነቲ ሕዚ ዝግበር ዘሎ ለዉጢ መሰረት'ዮም ዝተብሃሉ ኣጀንዳታት ርሒቑ'ዩ ዝብሉ ቅርታታት ይቐርቡ'ዮም ዘለዉ" ይብል። ምንጪ ስእሊ, NAHOMTESFAY እዚ ትካላዊ ብዝኾነ መገዲ ዝምርሐሉን ሕቶታት ምላሽ ዝወሃበሉ መስርሕ ዝትግበረሉን ሃዋህዉ እንተዘይተፈጢሩ ከበድቲ ጸገማት ክለዓሉ ይኽእሉ'ዮም ይብል እቲ ሙሁር። "እቲ ዝመጽአሉ ማሕበረሰብ ኦሮሚያ ስለዝኾነ ቋንቋ ኦሮሚኛ ናይ ስራሕ ቋንቋ ኣብ ምግባር፣ ኦሮሚያ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዘለዋ ጥቕሚ ምኽባር ዝምልከት ሕቶታት ኣለዉ። ክሳብ ሕዚ እዚኦም ክምልስ ብዘይምኽኣሉ ድማ ኣብ ዝተፈላለዩ ከባቢታት ኦሮሚያ ካብቲ ሕሉፍ ዝቐጸሉ ጎንጺታት ንርኢ ኣለና" ይብል ተሓጋገዚ ፕሮፌሰር ኣብዪ ጨልቀባ። ቐጻሊ ሰላምን ምርግጋእን እታ ሃገር ምኽባር፣ ደሕንነት ዜጋታት ምሕላዉ፣ ሕግን ሕገ መንግስታዊ ስርዓትን እታ ሃገር ምኽባር፣ ንዝለዓሉ ሕቶታት ቅልጡፍ ምላሽ ምሃብ ኣገዳስነቱ ዕዙዝ ከምዝኾነ ዘስምርሉ እዞም ሙሁራት፡ ጥንኩር ልፍንታዊ ኣካይዳ ክህሉ ኣብ ምግባር እቲ ቀዳማይ ሚኒስትር ከድህብ ከምዘለዎ ይገልጽ ኣቶ ኣብዪ። "እቲ ዓብዪ ጸገም ክኸዉን ዝኽእል ጉዳይ ጸጥታን ርግኣትን እታ ሃገር'ዩ። ብቐጻልነት ጸጥታን ደሕንነትን ኣብ ምስፋን እቲ ቀዳማይ ሚኒስትር ንብሕቱ ዘይኾነ ምስቶም ኣብ ኢህወደግ ዘለዉ ሰልፊታትን ኣጋር ዉዳበታትን ተወሃሂዱ ክኸይድ ኣለዎ'የ ዝብል" ክብል የስምረሉ ኣብዪ ጨልቀባ። ኣብ ኲዊን ማሪዩኒቨርሲቲ ኦፍ ለንደን፡ መምህር ምጣነ ሃብቲ ዶክተር ነመራ ገበየሁ ድማ "ፖለቲካዊ ማሕለኻታት'ኳ እንተዘይተብሃሉ ዝያዳ ዘስግኡኒ ንቕድሜና ዝጽበዩና ምጣነ ሃብታዊ ግድላት'ዮም" ይብል። ቁጠባ እታ ሃገር ብዉሑዳት ኣከብቲ ኪራይ ዝተትሓዘ ብምዃኑ፡ እዞም ዉልቀ ሰባት ድማ ዘለዎም ዓቕሚ ጉልባብ ብምግባር እቲ ቑጠባ ሓሊኾም ከዉድቑዎ ዝኽእሉ ምዃኖም ነቲ ቀዳማይ ሚኒስትር ዓበይቲ ፈተናታት ክኾኑ ዝኽእሉ'ዮም ይብል። "ኣብ መረጻ 2012 ክፍጠር ዝኽእል ምክፍፋል የስግአኒ" ኢትዮጵያ ዘለዋ ብዙሕነት ኣብ ግምት ብምእታዉ ዝተቐረጸ ስርዓት ፌደራሊዝም ኾነ፣ እታ ሃገር ኣብ እትዉከለሉ ባንዴራ፣ ሕገ መንግስታዊ ድንጋገታት ካልኦትን ክሳብ ሕዚ ኣብ ሓደ ሃገራዊ ምርድዳእ ክብጽሐሎም ዘይኽኣሉ ገዘፍቲ ጉዳያት ኣለዉዋ። ካብዚ ሓሊፉ ኣብ ሞንጎ እቲ ነታ ሃገር ዝመርሕ ዘሎ ልፍንታዊ ሰልፊ ተፈጢሩ ዘሎ ነቓዕ፡ ኣብ ነንሓድሕዶም ምጥርጣርን ዘይምትእምማንን ክሰፍን ምኽንያት ከምዝኾነ ይዝረበሉ። ኣብ ዉሽጢ ኢህወዴግ ብዝተገበረ ለዉጢ መሪሕነት ክሳብ ሎም መዓልቲ ብዙሓት ለዉጢታት መጺኦም ኣለዉ ዝብል ሓገዚ ፕሮፌሰር መኮንን ፍስሃ እዚኦም እወንታዉን ኣሉታዉን ምልክታት ዝሓኡዘ'ዮም ይብል። "ህወሓት ኣብ ውሽጢ ኢህወዴግ ሎሚ'ውን ኣብነታዊ ግደ ኣለዎ" ብድሕሪ ሕዚ እቲ ቀዳማይ ሚኒስትር ክገጥሙዎ ዝኽእሉ ፈተናታት ብኣርባዕተ መገዲ'የ ዝርእዮ ዝብል ሓገዚ ፕሮፌሰር መኮንን፡ እቲ ሓደ ኣብ ዉሽጢ ኢህወደግ ክህሉ ዝኽእል ምፍንጭጫል'ዩ ብዝብል የቐምጦ። "ኣሰራርሓን ሕግን እቲ ግንባር ተኸቲሉ ዘይምኻዱ ስዒቡ፡ ኣብ መረጻ 2012 መን'ዩ ናብ መረጻ ክቐርብ?
