ኣሰር ኣበበ በቂላን ማሞ ወልዴን ተኸቲሉ፡ ዘመዝገቦ ዉጽኢት ናይቲ ዘስደምም ዓወቱ ድማ ንቡዙሓት ጐየይቲ ዓብዪ ኣብነት ገዲፉ'ዮ። ከም በዓል ሃይለ ገብረስላሰ ኾነ ደራርቱ ቱሉ ዘኣመሰሉ ብዓለምለኻዊ ዉድድራት ፍለጡ ኣትሌታት፡ ምሩጽ ይፍጠር ጥዋፍ ኣብሪሁ መገዲ ከም ዝመርሖም ይምስክሩ። ምሩጽ፡ እቲ ፍሉይ ዓወቱ ንኽጐናጸፍ ሸሞንተ ነዋሕቲ ዓመታት'ዮ ተጸብዩ። ዋላ'ኳ ብ1968 ብጕያ ዕሉም ምንባሩ ኣካየድቲ ሃገራዊት ጋንታ ዓይኒ እንተ ኣንበርሉ፡ ዓቕሙ ብ1972 ኣብ ዝተኻየደ ኦሊምፒክስ ሙኒክ ተጋህደ። ኣብዚ ዉድድር እታ ናይ 5,000 ሜትሮ እኳ እንተምለጠቶ፡ ብ10,000 ሜትሮ ግና ሜዳልያ ነሓስ ተሸሊሙ'ዩ። ዛንታ ናይ'ታ ዘምለጠቶም ዕድል ግን ሳዕቤናት ስለ ዝነበራ ትሕት ኢልና ክንገልጻ ኢና። ብዙሓት ሃገራት ኣፍሪቃ ብምኽንያት እብያ (boycott) ኣብቲ ኣብ 1976 ዝተኻየደ ኦሊምፒክስ ሞንትሪያል ሙሩጽ ተሳታፊ ኣይነበረን፤ ኢትዮጵያ'ውን ከምኡ። ጋንታ ራግቢ ኒውዚላንድ (New Zealand Rugby Team) ምስ ደቡብ ኣፍሪቃ ስለ ዝተጻወተት 23 ሃገራት ኣፍሪቃ ካብ ኦሊምፒክስ 1976 ኣንሰሓባ። እዚ ኸኣ ደቡብ ኣፍሪቃ ብናይ ዘርኣዊ ፍልያ ፖሊሲኣ ካብ ዓለም ግልልቲ ሃገር ስለ ዝነበረት'ዩ። ብዚ ምኽንያት ከኣ ምሩጽ ንዓመታት ዝተዳለወሉ ናይ ጉያ ሞይኡ ተኾሊፉ። ምሩጽ ዕድሚኡ ልዕሊ ሰላሳ ስለዝነበረ ብዙሕ ስክፍታ ዝሓድሮ ሰብ'ኳ እንተነበረ ኣብ ካልኦት ኣህጉራዊ ውድድራት ካብ ምስታፍ ዓዲ ኣይወዓለን። ብኣህጉራዊ ፈደሬሽን ማሕበር ኣትሌቲክስ (IAAF) ብ1977 ኣብ ዱዙልዶርፍ (ጀርመን)፡ ብ1979 ኸኣ ኣብ ሞንትርያል (ካናዳ) ዝተኻየዱ ውድድራት ምሩጽ ድርብ ዓወት ኣመዝጊቡ ጉዳይ ዕድሚኡ ድምብርጽ ከምዘይብሎ ኣመስከረ። ቅድሚኡ'ውን፡ ብፍላይ ኣብ ዉሽጢ ኣፍሪቃ ዝካየዱ ዝነበሩ ውድድራት፡ 'ሻምፕዮና ኣፍሪቃ '፡ 'ሓፈሻዊ ዉድድር ኣፍሪቃ'፡ ዝበሉ መድረኻት ዉድድር ብርክት ዝበሉ ሜዳልያታት ተሸሊሙ'ዩ። ምንጪ ስእሊ, Tony Duffy/Getty መግለጺ ስእሊ, 24 ነሓሰ 1979፥ ኣብ ከተማ ሞንትርያል ካናዳ ኣብ ፍፃመ እቲ ውድድር ምስ ሓደ መነሓንሕቱ ሰላምታ እንትለዋወጥ 1980፡ ኦሊምፒክስ ሞስኮ ታሪኻዊ ድርብ ዓወት ምሩጽ ትርኢቱ በራሕ፡ ቑመቱ ሓጺር፡ ሚዛኑ ከኣ 53 ኪሎ፡ ቅርጸ ኣካል ጎያዪ ዘይነበሮ እንትኾን፡ ጋዜጠኛታት ዓለም ትኽክለኛ ዕድሚኡ ብዘይምፍላጦም የላግጽሉ ነይሮም። ሽዑ እቲ ኣውራ ኣካትዒ ነገር ጉዳይ ድማ ዕድመ ኾነ። ናይ ሓቂ ዕድሚኡ ዝፈልጥ ሰብ'ኳ እንተዘይነበረ ዕለት ትውልድኦም 15/5/1944 ዝብል ጽሑፍ ኣብ ፖስተር ዝተቐመጠሉ እዋን ነይሩ። ግናኸ ብትርኢቱ ኣብ መወዳእታ ሰላሳታት ከምዝተወለደ ይዉሰድ ነይሩ። ከም ዝፍለጥ፡ ንፈላማይ እዋን ኣብ ሞስኮ ወርቂ ሜዳልያ ክሽለም ከሎ ወዲ 37 ከይኮነስ ኣብ መፈለምታ ኣርብዓታት ኣትዩ'ዩ ይበሃል ነይሩ። ይኹን'ምበር ኣብ ሜዳ ክጎዪ እንትኣቱ፡ ናይ ሓቂ ዕድሚኡ ብዘየገድስ፡ ንዕኡ ዘርክብ ኣትሌት ኣይነበረን። ኣብ ሰብዓታት ንጉያዓለም ዝተቖጻጸራ፡ ብዓይኒ ጋዜጠኛታት ኣዝዩ ልዑል ቦታ ዝነበሮ ላሲ ቪረን ዝበሃል ፊንላንዳዊ ጐያያይ ነይሩ። ኣብቲ ሽዑ እዋን፡ ኣብ 1972 (ኦሊምፒክስ ሙኒክ) ክልተ ወርቂ ሜዳልያ ዝሰዓረ፣ ኣብ 1976 ድማ ኣብ ኦሊምፒክስ ሞንትሪያል (ምሩጽ ኣብ ዘይነበሩሉ እዋን ማለት'ዩ) ክልተ ሜዳልያታት ወርቂ ዝደገመ ዘይድፈር ኣትሌት'ዩ ነይሩ። ምሩጽ ግና ነቲ ኣዝዩ ግኑን ላሲ ቪረን ኣብ ሞስኮ 'ካ ለሽ ኣበሎ!
