ኢሉ ምሕታት ንቡር እዩ። ዳናይት፡ ዳርጋ ንሓደ ዓመትን ሽዱሽተ ወርሕን ኣብ ገዛ ክትዕጾ እንከላ፣ ካብ ቤት ትምህርቲ ክትቦኩር እንከላ፣ ካብ ዓይኖም ክትኽወል እንከላ፡ ጎረባብቲ ናበይ ኣበለት ዘይምባሎም፡ ንጸሓፊት ዛንታ እዛ ውልቀሰብ ክሳብ ሕጂ ዘሕዝና ተጓንፎ'ዩ። መበገሲ እቲ ሕጂ ተካይዶ ዘላ ንጥፈት ማሕበረሰባዊ ንቕሓት እዚ'ዩ። "ኣነ፡ ከም መንእሰይ፡ ንመሰለይ ደው ክብል ዝኽእል ክኸውን ይኽእልን ግን ናይ ሓንቲ መንእሰይ ሙሉእ ቑልዕነት ተመንጢሉ ክትሰምዕ ከቢድ እዩ። ድሕሪ እዚ ኣነ ንበይነይ መሰለይ ምፍላጠይን ንመሰለይ ደው ምባለይን እኹል ዘይምዃኑ ተረዲኡኒ፤ ኩልና ደቂ ኣንስትዮ ውሑሳት እንተዘይኮይንና'ዩ ከም ማሕበረሰብ ንድሕን" ትብል። ኣዘራራቢ ጉዳይ መርዓ ትሕቲ ዕድመ ኣብ ትግራይ ፍሬሚናጦስ፡ 'ንዝወደቑ ሰባት' ዘልዕል ዘሎ ማእኸል ኣብዚ ሕጂ እዋን፡ ኣብ ትግራይ ከምዚ ዓይነት ኣብ ልዕሊ ህጻናትን ደቂ ኣንስትዮን፡ ብወላዲ ኣቦን ናይ ቐረባ ዘመድን ዝበጽሕ ጾታዊ መጥቃዕቲ ብሰፊሑ ክውግዓሉ ክጅምር እንከሎ፡ ኣዝዩ ናብ ዘሰክፍ ደረጃ ይዓቢ ከም ዘሎ ይንገር። ትሕቲ ዕድመ ዝኾኑ ደቂ ተባዕትዮ'ውን፡ ኣካል እቶም ዝፍጸሙ ጾታዊ ዓመጻት እናኾኑ ምምጽኦም፡ ድማ ካልእ ሻቕሎት ፈጢሩ ኣሎ። ኣብቲ ክልል፡ ኣብ ውሽጢ እዘን ኣርባዕተ ኣዋርሕ ጥራሕ 159 ዝኾና ደቂ ኣንስትዮ ዝተፈላለየ መጥቃዕቲ በጺሑና ኢለን፡ ኣብ መቐለ ስፔሻላይዝድ ሆስፒታል ዓይደር ናብ ዝርከብ 'ዋን ስቶፕ' ዝተባህለ፡ ናይ ሕክምናን ሕግን ሓገዛት ዝህብ ማእከል መጺአን። እዞም፡ ኣብ ልዕሊ እዘን ደቂ ኣንስትዮን ህጻናትን ዝበጽሑ መጥቃዕታት ብዙሓት ዓይነት ኮይኖም፡ እቲ ጾታዊ መጥቃዕቲ ሚዛን ድፍእ ኣቢሉ ንረኽቦ ዝበለት ዓቃቢት ሕጊ ሓዳስ ኣስጨናቂ፡ ምስ ኣካላዊ ጉድኣት [መውቃዕቲ] ዝተኣሳሰር ዝበጽሕ መጥቃዕቲ'ውን ስዒቡ ንረኽቦ ትብል። ዋላ'ኳ እዚ ማእከል ኣብ ወርሒ ለካቲት ካብ ዝኽፈት ንነጀው ኣብ ዘለዋ ኣዋርሕ ጥራሕ፡ ከምዚ ዝበሉ ጥርዓናት ይቕረበሉ ድኣምበር፡ ኣብ ውሽጢ እቲ ሕብረሰተብ ብዝተፈላለየ ምኽንያት ተሓቢኦም ዝተርፉ ተመሳሰልቲ ዘቤታውን ጾታውን መጥቃዕታት ከም ዘለው ይእመን። ኣብዚ፡ ካብ 2 ዓመትን ትሸዓተ ወርሕን ህጻን ጀሚሩ ክሳብ 75 ዓመት ጾታዊ መጥቃዕቲ ዝበጽሐን ሰባት ክህልዋ እንከለዋ፡ እተን ዝበዝሓ ትሕቲ 15 ዓመት ዘለዋ ደቂ ኣንስትዮ እየን። ብ28 ሚያዚያ 2020 ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ዘውጽኦ ጸብጻብ፡ ለበዳ ኮሮናቫይረስ ኣብ ዘለወሉ እዋን ኣብ መላእ ዓለም ኣብ ልዕሊ ደቂ ኣንስትዮን ህጻናትን ዝበጽሑ ዘቤታውን ጾታውን መጥቃዕታት ከም ዝወሰኹ ይጠቅስ። ብፍላይ፡ እቲ ዝርግሐ እዚ ቫይረስ ንምቁጽጻር ብዙሓት ሃገራት ወሲደንኦ ዝጸንሓን ኣብ መብዛሕቲአን ዳርጋ ሕጂ'ውን ኣብ መስርሕ ዘሎን ኣዋጅ ዕጽዋ ንዝቕጽል ሽዱሽተ ወርሒ ተግባራዊ ዝኸውን ኮይኑ፡ 31 ሚልዮን ሓደሽቲ ዘቤታዊ ዓመጻት ክጋጥሙ ከም ዝኸእሉ ገሊጹ። ኣብ ትግራይ'ውን፡ ብምኽንያት ለበዳ ኮሮናቫይረስ ብዝተፈላለየ ምኽንያት ዝበዝሐ ምንቅስቓሳት ተገዲቡ ስለ ዘሎ፡ መብዛሕቲኡ ሰብ ንነዊሕ ሰዓታት ኣብ ገዛ ብሓባር ናይ ምውዓል ተኽእሎ ስለ ዘሎ፡ "እዚ ኩነታት፡ እተን ደቂ ኣንስትዮ ነዚ መጥቃዕቲ ተቓላዕቲ ክኾና ገይሩ እዩ ኢልና ንኣምን ትብል" ዓቃቢት ሕጊ ሓዳስ። "ገሊአን ትሕቲ ዕድመ ዝኾና ደቂ ኣንስትዮ፡ ኣዴታተን ናብራ ንምድፋእ ናብ ሃገራት ማእከላይ ምብራቕ ኣብ ዝኸዳሉ፡ ምስ ወላዲ ኣቡአን ወይ ናይ ቐረባ ዘመድ ዝኾነ ሰብ ክጸንሓ ገይረንአን ዝኸዳ፡ ግዳያት ጾታዊ መጥቃዕቲ ክኾና እንከለዋ፡ ኣብ ትግራይ ኣብ ቀረባ ናብዚ ማእከል ክትሕገዝ ዝኸደት፡ ጓል ኣንስተይቲ ወለዳ ካብ ሓዳሮም ስለ ዝተፋትሑ፡ ወላዲ ኣቡኣ ምስኡ ክትነብር ብቤት ፍርዲ ተወሲኑለይ እዩ ኢሉ ኣገዲዱ ብምውሳድ ንኸባቢ ኽልተ ዓመት ኣገዲዱ ምስኡ ጾታዊ ርክብ ክትፍጽም ዝተገበረት ጓል ኣንስተይቲ'ውን መጺኣትና እያ" ኢላ። ብኣሕዋተንን ካልእ ናይ ቀረባ ዘመድ ዝኾነ ሰብን ዝተጠቕዓ እውን ኣለዋ። እዚ ኣብ ልዕሊ ጓል ኣንስተይቲ ዝፍጸም ጾታዊ መጥቃዕቲ፡ ሕብረተሰባዊ ጥዕናዊ ጸገም ኮይኑ ቀጺሉ፤ ናብ ደቂ ተባዕትዮ ህጻናት'ውን ተሰጋጊሩ ኣሎ። እዚ ኣብ ህይወት ደቂ ኣንስትዮ ኣዝዩ ዘስካሕክሕ ስነ-ኣእምሮኣዊ ጽልዋ ዘለዎ ተግባር፡ ብምኽንያት እዚ ኣብ ልዕሊ እተን ግዳያት ዝበጽሕ ማሕበራዊ ተነጽሎ ብዙሓት ነቲ ዝበጽሐን በደል ደፊረን ንክዛረብኦ ይፈርሓ። እዚ ንደቂ ኣንስትዮ ኣትሒቱ ዝርኢ ባህሊ ኣብ ዘለወን ኣብ ከም ኢትዮጵያ ዝበላ ሃገራት፡ ደቂ ኣንስትዮ ኣብ ገዛ ክጸንሓ ኣለወን ዝብል ሕብረተሰብ ልሙድ ኣተሓሳስባ ኮይኑ፡ መብዛሕትኦም ነዚ ገበን ዝፍጽሙ ሰባት ካብ ተሓታትነት ክሕብኡ ከም ዝገብር ይግለጽ። እቲ ጸገም ዝነበረን እናተሸፋፈነ ዝጸንሐን'ዩ እትብል ወይኒ ኣብርሃ፡ ከምዚ ዓይነት በደላት ብቓልዕ ምዝራብ ክብሪ እቲ ሕብረሰተብ ይጎድእ እዩ ተባሂሉ ስለ ዝእመን፡ ኣብ ገዛ ተዓቢጡ ዝተርፍ ኮይኑ ጸኒሑ እዩ ኢላ ትኣምን። "እዚ ከኣ ብዙሕ ዋጋ ኣኽፊሉና እዩ፤ ልዕሊ ፍርቂ ማሕበረሰብ ዝኾና ደቂ ኣንስትዮ፡ ጾታዊ መጥቃዕቲ እናበጽሐን፣ ኣሲድ እናተደፍአን፣ እቲ ማሕበረሰብ ክብሩ ከይትንከፍ ስቕ በሉ ይብሃል ነይሩ። ጸገምካ ምሕባእ ግን ናብ ዝኸፍአ ጸገም እዩ ዝወስድ። ውሑዳት ዝሰርሑዎ ጀግንነት ንሕበነሉ እንተኾይንና፡ ውሑዳት ሰባት ዝሰርሑዎ ገበን ድማ፡ ከም ተጋሩ ክንኹንኖ፡ ብሕጊ ንክንሓቶም ፍትሒ ክርከብ ክንጽዕር ይግባእ። እምበር ውሑዳት ጀጋኑ ዝሰርሑዎ ታሪኽ፡ ታሪኽና ኩላትና፡ ውሑዳት ዝሰርሑዎ ሕማቕ በደል ኸዓ ንዓና ኣይውክለናን ኢልና ክንሓድጎ ልክዕ ኣይመስለንን። ከም ማሕበረሰብ ድሕረታትና ነጺርና፡ ንዕኦም ኣብ ምውጋድ ክንሰርሕ ኣለና" ትብል። ምንጪ ስእሊ, WOYNI/FB መግለጺ ስእሊ, ወይኒ ኣብርሃ፡ ካብተን ወደብቲ ኣብ ልዕሊ ደቂ ኣንስትዮ ዝበጽሑ ዝተፈላለዩ መጥቃዕቲ ንምኹናን ኣብ መቐለ ተኻይዱ ዝነበረ ሰልፊ ነይራ 'ሕብረሰተብ እንታይ ይብለኒ?
