ትግርኛ BBC News, ትግርኛናብቲ ትሕዝቶ ቀጽሉ ክፍልታት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት እታ "ስዉራት" ሕሳባት ኢንስታግራም እትከታተል ጓል ኣንስተይቲ 23 ሕዳር 2019 ጓል 22 ዓመት ኢዮንቦ ብሊንድሃይም፡ ኣብ ሞባይላ ዝንበብ ሃሰስ እናበለት፡ ንምንታይ "እታ ሓላዊት ህይወት [ዘ ላይፍ ጋርድ]" ዝብል ሳጓ ከምዝተዋህባ ትገልጽ። "ብዙሓት ክሞቱ ዝደልዩ ሰባት`ዮም ዝመጹኒ" ትብል እዛ ኖርወጃዊት መንእሰይ። "ሓደ ሰብ ነብሰይ ክቐትል`የ እናበለኒ ሸለል ብምባል ጽቡቕ ነገር ከጋጥም ክጽበ ኣይክእልን" ትብል ኢዮንቦ። ነብሰ-ቕትለት ክፍጽሙ ንዝደልዩ ተጠቀምቲ ኢንስታግራም ምድሓን ኢዮንቦ ትመርጾ ስራሕ ኣይነበረን። ምስ ኢንስታግራም ኣይትሰርሕን`ያ፡ ነቲ እትሰርሖ ስራሕ`ውን ኣይትኽፈልን`ያ። ብሞያ ክንክን ሕማም ኣእምሮ ዝወሰደቶ ስልጠና ስለዘየለ`ውን ሓገዝ ክትህብ ወግዓዊ ብቕዓት የብላን። ነቶም ተስፋ ናይ ምቑራጽ ጽሑፋት ኣብ ኦንላይን ዝጽሕፉ ሰባት ንሳ ናይ መወዳእታ ዕድሎም ምዃና ስለእትፈልጥ ግን ሓገዝ ናይ ምብርካት ግዴታ ከምዘለዋ ትኣምን። "ሞባይለይ ሒዘ እከታተል እንተዘይሃልየ፡ ሰባት ዝርእዮም ኣብ ዘይብሉ እዋን ነብሶም ይጎድኡ ይህልዉ ኢለ እሓስብ" ትብል። እዚ ማለት ድማ ብቐጻሊ ኢንስታግራም ምክትታልን ነቶም ነብሰ-ቕትለት ክፍጽሙ ዝተገማገሙ ምልላይን ንፖሊስን ሰራሕተኛታት ኣምቡላንስ ምሕባር ማለት`ዩ። ድቃስ ዘይብላ ከም ትሓድር ድማ ተኣሚና። ኣቓልቦኣ ብሞባይላ ዝተሰልበ ምዃኑ ንስድርኣን ፈተውታን ከምዘሕርቖም ትፈልጥ`ያ፡ እንተኾነ ግን ንሳ ብዘይምንቅሓ ዝኾነ ሰብ ክመውት ስለዝኽእል ትጭነቕ። "ሕማቕ ከጋጥም ይኽእል`ዩ፡ ኣጋጢሙ`ዩ ኸኣ" ኢላ ኢዮንቦ። ፆታዊ ትንኮያ በፂሑኒ ብምባላ ተቓፂላ ክትመውት ዝተገበረት ንእስቲ ሕቶ ዑቕባኡ ስለዝተነጽገ ህይወቱ ዘሕለፈ ኢትዮጵያዊ መንእሰይ ካብ ዝውለዱ፡ ዝንጸሉ ቆልዑ ዝበዝሑላ ሃገር ሓድሕዳዊ ጎነጽ ኣብ መንጎ ስደተኛታት መንእሰያት ኤርትራ ኢዮንቦ ኣብ`ዚ እዋን ን450 ውልቃውያን ሕሳባት ኢንስታግራም ትከታተል። ክትከታተሎ ቅድሚ ምጅማራ ግን ፍቓድ ናይ ዋናታቶም ክትረክብ ኣለዋ። ውሑዳት ኣወዳት`ውን`ኳ እንተሃለዉ፡ መብዛሕትኦም ኣብ ጸበባ ብዘለዋ ኣዋልድ ዝውነኑ`ዮም። ኣብ ጽሑፍ ብዘይሰፈረ "ምስላይ የለን" ብዝብል ሕጊ ዝመሓደር ውልቃውያን ኣተሓሳስባታት፣ ምስልታትን ንስሓታትን ዝመልኦ ምስጢራዊ ዓለም`ዩ። ናብ ፖሊስ ኣብ እትድውለሉ እዋን፡ ብዛዕባ`ቶም ኣባላት ጉጅለ ኢንስታግራም ብዙሕ ሓበሬታ ንዘይምሃብ ጥንቅቕቲ`ያ። መብዛሕትኡ እዋን ብዛዕባ`ቶም ምስጢራዊ ስም ዝጥቀሙ ሰባት እኹል ሓበሬታ ንምርካብን ንምትሕልላፍን ኣብ እትገብሮ ጻዕርታት መርማሪት ገበን ዝኾነት ኮይኑ`ዩ ዝስምዓ። ካብ ክኢላታት እትረኽቦም ምላሻት-ግብሪ ግን ዝተሓዋወሱ`ዮም። ሓደ ሓደ እዋን ትምስገን፡ ኣብ ካልእ እዋን ድማ ሰብ ኣይኣምናን። ኣብ ፈለማ ናይ`ዚ ዓመት`ዚ፡ ሓንቲ ጓል ነብሳ ክትቀትል ኣብ ትደናደን ኣብ ዝነበርትሉ እዋን ንፖሊስ ሓቢራ። እቶም ፖሊስ ግን እታ ጓል ቅድሚ`ቲ እዋን`ቲ 16 ጊዜ ከምኡ ክትገብር ፈቲና`ያ ብምባል ኣይኣመንዋን። ንጻባሒቱ ግን ናብ ኢዮንቦ ደዊሎም እታ ጓል ከም ፈኸርኣ ከምዝገብረት ሓቢሮማ። "ደሃያ ክገብሩ ለሚነዮም፡ ዕቱብ ገይሮም ግን ኣይወሰድዎን" ኢላ ኢዮንቦ። ኢዮንቦ ኣብ ናታ ተሞክሮ ተመርኲሳ፡ ሓይሊ ምክፋል ሓሳባት ኣብ ኦንላይን ትፈልጦ`ያ። ንሳ ቲነጀር [ኣብ ክሊ ዕድመ 13-19] ኣብ ዝነበረትሉ እዋን ምዝንባል ስርዓት ኣመጋግባ ምስ ኣጋጠማ`ያ ነቲ ሰባት ብዘይ ሕብእብእ ብዛዕባ ሸውሃት-ኣልቦነትን ነብሰ-ሃስያን ዝጽሕፍሉ ሕሳባት ትዊተር ክትከታተል ጀሚራ። መግለጺ ስእሊ, ጓል 17 ዓመት ኣንድሪን ህይወታ ክተሕልፍ እንከላ፡ ኣባል ኢንስታግራም ነይራ "እቶም ሕሳባት፡ ግንዛበ ካብ ዘለዎምን ክሕግዙ ካብ ዝደልዩን ሰባት ብዙሕ ኣድህቦ ከምዝረኽቡ ምስ ርኣኹ፡ ኣነ`ውን ከም`ኡ ክገብር ብሂገ፡ ምኽንያቱ ኣካል መሓዙተይ ከምዘይኮንኩ ተረዲአ" ኢላ ኢዮንቦ። ተጠቀምቲ ድማ ነቲ ምሕጋዝ`ዮም እወታዊ ሸነኽ ናይ ማሕበረሰብ ኦንላይን ገይሮም ዝርእይዎ። ሓደ ሓደ ጊዜ፡ ካልኦት ሰባት፡ ብፍላይ ድማ ዓበይቲ ሰባትን ወሃብቲ ሕክምናዊ ሓገዝን ወጊድ በሃልትን ነቐፍትን ኣብ ዝኾንሉ እዋን እቶም ሕሳባት ኦንላይን ዝሰምዖም ኣእዛን ዝረኽብሉ መድረኽ ክኾኑ ይኽእሉ`ዮም ትብል ንሳ። እዞም መርበባት ኢንስታግራም ግን፡ ውሑሳት ሰፈራት`ዮም። እንተኾነ ግን ሰባት ኣብኡ ዝረኽብዎም ጽቡቓት ነገራት፡ በቶም ኣብ`ኦም ዝርከቡ ሕማቓት ነገራት ይዋሓጡ ትብል ኢዮንቦ። ሓለፋ ፍሉይነት ዘለዎም ሓሳባት ወይ ምስልታት እንተኣስፊርካ ዓስቢ ትረክብ። እቲ ሓሳብ ክፉእ ወይ ዘሕዝን እንተኾይኑ፡ ዝያዳ ምፍታውን [ላይክ] ኣድህቦን ትረክብ ትብል ኢዮንቦ። ናይ ውድድር ስምዒታት ፈጢሮም ከም ሓበሬታ ናይ ጽሑፍ [ማንዋል] ኮይኖም ድማ፡ ንነብስኻ ብኸመይ ከምትጎድእ ይሕብሩ። "እቲ ማሕበረሰብ ኦንላይ ከመይ ጌርካ ህይወትካ ከምተሕልፍ፣ ከመይ ጌርካ ንነብስኻ ብጥሜት ትቐጽዓ፣ ከመይ ጌርካ ዝበላዕካዮ መግቢ ከምተጥፍኦ ወይ ሕማምካ ትሓብእ ሓበሬታታት ስለዝህቡ፡ ንሽግራት ሰባት ዘጋድዱ ይመስለኒ" ኢላ ኢዮንቦ። ስእልታት ናይ ዝማሰነ ሰውነታ ኣብ ትዊተር ምስ ለጠፈት፡ ሓደ ፈዋሳይ [ቴራፒስት] ስእልታታ ንኻልኦት ሰባት የተባብዑ ኣለዉ ኢሉ ኣጠንቂቕዋ። ነብሶም ዝጎድኡ ሰባት ካብ ትዊተር ናብ ኢንስታግራም ግዒዞም፡ ምኽንያቱ ዝጽሕፍዎም ነገራት ክርእይሎም ካብ ዘይደልዩ ሰባት ንምሕባእ፡ ኣብ`ኡ ዝቐለለ ስለዝኾነ። ቅድሚ ኣርባዕተ ዓመት፡ ኢዮንቦን ጓል 15 ዓመት መሓዝኣን፡ ብምኽንያት ዝነበረን ምቅዋስ ኣእምሮ ኣብ ሆስፒታል ደቂሰን ይሕከማ ነይረን። ክልቲኤን ድማ ኣብ ሓደ እዋን ካብ ሆስፒታል ወጺኤን። ኢዮንቦ ክሕሻ ምዃኑ ተኣማሚና ነይራ፡ መሓዝኣ ግን ናብ ቤታ እንተተመሊሳ ነብሳ ክትቀትል ምዃና ፈኪራ። ስእሊ ናይ መንገዲ ባቡር ኣብ ኦንላይን ምስ ለጠፈት ድማ፡ ኢዮንቦ ደዊላ ውሕስነታ ክተረጋግጽ ተማሕጺናታ፡ ንሳ`ውን ጸገም ከምዘየለ ገሊጻትላ። ድሕሪ ሒደት ሰዓታት ግን፡ ኢዮንቦ ሞት መሓዝኣ ተረዲኣ። "በዚ ምኽንያት ድማ`የ፡ እቲ ዝገብሮ ዝገብር ዘለኹ" ትብል ኢዮንቦ። "እታ ዝበለጸት መሓዛይ ብሞት ምስ ተፈለየትኒ፡ ካልኦት ሰባት እቲ ንዓይ ዝወረደኒ መዓት ከይወርዶም፡ ኩሉ ዝከኣለኒ ክገብር ቃል ኣትየ" ድማ ትብል። እታ መርማሪት ኢዮንቦ ነቲ ናይ ኢንስታግራም መርበባ ኣብ ርእሰ ከተማ ኖርወይ ኦስሎ፡ በርየን ኣብ ዝተባህለ ቦታ ዝርከብ ቤታ ኮይና ክትከታተል እንከላ፡ ሓንቲ መርማሪት ጋዜጠኛ [ኢንቨስቲጌቲቭ ጆርናሊስት] ድማ፡ ነቲ ዕጹውን ረባሺን ዓለም ክትከታተል ጸኒሓ`ላ። ኣንማርተ ሞላንድ፡ ምስ`ቲ መንግስታዊ ማዕከን ዜና ኤን ኣር ኬ እያ ትሰርሕ። ቅድሚ ሓደ ዓመት ጉዳይ ሰለስተ ነብሰን ዝቐተላ ኣዋልድ ክትምርምር፡ ናብ ሓንቲ ንእሽቶ ከተማ ኖርወይ ምስ ተጓዓዘት`ያ ድማ ብዛዕባ`ቲ ናይ ኦንላይን ማሕበረሰብ ኣፍልጦ ረኺባ። ሓንቲ ካብ`ተን ኣዋልድ ብመንገዲ ውልቃዊ ናይ ኢንስታግራም ሕሳባ፡ ብዛዕባ ነብሰ-ቅትለትን ነብሰ-ሃስያን ሓሳባት ኣካፊላ ነይራ። "ኣብ`ታ ሃገር፡ ሓደ ሚእቲ ተኸተልቲ ከምዘለዉዋ ፖሊስ ሓቢሮሙኒ፡ ዝወሰድዎ ስጉምቲ ግን ኣይነበረን" ኢላ ኣንማርተ። መግለጺ ስእሊ, ኣንማርተ "እዚ ስግንጢር ይመስለኒ። ሚእቲ ተኸተልቲ?
