መን`ዮም`ዞም ሰባት`ዚኦም?" እቲ ታሪኽ ናይ`ታ ጓል ኣብ ማዕከናት ዜና ምስ ተዘርግሐ፡ ሓንቲ መንእሰይ ንኣንማርተ ረኺባ፡ ካልኦት ብውሕዱ 10 ዝኾና ኣዋልድ ኣባላት ናይ`ቲ ጉጅለ ኢንስታግራም፡ ነብሰን ከምዝቐተላ ሓቢራታ። እታ ጋዜጠኛ ካብ`ቲ ገሚታቶ ዝነበረት ዝዓበየ ጸገም ከምዘሎ ምስተርድአት፡ ምስ ኣባላት`ቲ ምስጢራዊ መርበብ ኢንስታግራም ርክብ ክትፈጥር ጀሚራ። ፈለማ፡ ናይ ሓሶት ምስሊ [ፕሮፋይል ፎቶ] ኣብ ኢንስታግራም ብምልጣፍ፡ ምስ ካልኦት ኣዋልድ ርክብ ንምፍጣር ፈቲና። በቲ ኢንስታግራም፡ ብቕልጡፍ ዝሃባ ብደርዘናት ዝቑጸሩ ክትኽተሎም እትኽእል ብዛዕባ ኣፈጻጽማ ነብሰ-ቕትለትን ነብሰ-ሃስያን ሓበሬታ ዝሓዙ ሕሳባት ድማ ተገሪማ። 'ጓለይ ስኢነ' ሓቅነት`ቶም ዝተነግርዋ ነብሰ-ቅትለታት ንምርግጋጽ፡ ስድራ መወትቲ ሃሰሰ እናበለት ክትረኽቦም ጀመረት። እዚ ድማ ቅድሚ ክልተ ዓመት መበል 18 ልደታ ክትጽምብል ትዳሎ ዝነበረት ጓላ ኣንድሪን፡ ብተመሳሳሊ መንገዲ ናብ ዝሞተታ ሃይዲ መሪሕዋ። ሃይዲ ተሌፎን ናይ መዋቲት ጓላ ምስ`ኣ ከምዘላን ተንኪፋታ ከምዘይትፈልጥን፡ ንኣንማርተ ምስ ሓበረታ፡ እታ ጋዜጠኛ ናብ`ቲ መርበብ ዘእትዋ መንገዲ ከምዝረኸበት ተረድአት። "ክርእዮ ዘይደሊ ነገር ኣብ`ታ ተሌፎን ከምዘሎ እፈልጥ`የ" ኢላትኒ ሃይዲ ትብል ኣንማርተ። መግለጺ ስእሊ, ሃይዲ ኣንማርተ ሃይዲ፡ ነታ ተሌፎን በይና እንከላ ከይትኸፍታ ምዒዳታ፡ ሃይዲ ግን ጓላ ኣብ ኢንስታግራም ምስጢራዊ ዝኾነ ህይወት ከምዝነበራ ጠርጢራ፡ ምኽንያቱ ድሕሪ ሞታ፡ ገለ ካብ`ቶም ናይ ኦንላይን ኣዕሩኽታ ደሃይ ይገብሩላ ነይሮም። ነቶም ኣንድሪን ዝለጠፈቶም ንምርኣዮም ዘጽልኡ ምስልታት ክትርእዮም ግን፡ ድልውቲ ኣይነበረትን። "ሃይዲ ደዊላ፡ ኣንድሪን ብመንገዲ ኦንላይን ነብሳ ከምዝቐተለት ነጊራትኒ" ትብል ኣንማርተ። "ነፍሲ ወከፍ ካልኢት ናይ ኣማውትኣ፡ ሰኒዳቶ`ያ"። ጸኒሓ ሃይዲ ምስ ኣንማርተ ኮይና ንሕሳብ ኢንስታግራም ናይ ኣንድሪን ንምድህሳስ፡ ናብ ከተማ ኦስሎ ተጓዒዛ። "ስእልታት፣ ምስልታት ቪድዮን ጽሑፋትን ረኺበ። ገሊኦም ኣዝዮም መስሓቓት`ዮም ነይሮም። ገሊኦም ምርኣዮም ጽቡቕ`ዩ፡ ምኽንያቱ ኣዝያ ሕጉስቲ ኮይና ዝሰነደቶም`ዮም ነይሮም፡ እቲ ጽቡቕን ሕማቕን ሸነኽ ናይ ህይወታ ድማ ኣርእያ" ኢላ ሃይዲ። ገለ ካብ`ቶም ዝለጠፈቶም ምስልታት ግን ልቢ ዝሰብሩ`ዮም፤ ንኣብነት፡ ኣብ ሓደ ምስሊ ዘይትርእየሉ ጸሊም መስኮት [ስክሪን፡] ኣንድሪን ክትበክይ እንከላ ትስማዕ። ሃይዲ ካልእ ከቢድ ነብሰ-ሃስያ ዘርእዩን፡ ኣንድሪን ንዘጋጠምዋ ጸገማት ካብ ሕጂ ንንዮ ክትጻወሮም ስለዘይትኽእል ክትመውት ከምእትደሊ እናገለጸት ዝተራእየትሉን ምስልታትን`ውን፡ ኣብ ተሌፎና ረኺባ። እቲ ዝኸበደ ክፋል ናይ`ቲ ምስሊ ግን፡ እተን ናይ መወዳእታ ዝሞተትለን ሰዓታት`የን ነይረን። "በቃ ንሞታ እተእውየሉ ዝነበረት ኮይኑ`ዩ ዝስመዓካ" ኢላ ሃይዲ። ኣብ ተሌፎን ናይ ኣንድሪን ዝረኸበቶም ምስልታት ተመርኲሳ፡ ኣንማርተ ምስልታት ናይ ብዙሓት ካልኦት ኣባላት ናይ`ቲ መርበብ ኢንስታግራም ረኺባ። መርበብ ነብሰ-ቕትለት ኣንድሪን ኣስታት 130 ተኸተልቲ ነይሮማ። እዚ ናይ ሓደ ኖርወጃዊ ሕሳብ ዝውክል ልሙድ ኣሃዝ`ዩ ትብል፡ ኣንማርተ። ኣንማርተ ኣብ ተኸተልቲ ናይ ኣንድሪን ተመርኲሳ፡ 26,000 ሕሳባት ኢንስታግራም ክተለሊ ክኢላ። ኣድህቦኣ ግን፡ ኣብ`ቶም ዘጨንቕ ምስልታት፣ ቃላትን ኢሞጂታትን ዘለዎ ጥራይ ኣጽቢባቶ። ክልተ ስጉምቲ ካብ ሕሳብ ናይ ኣንድሪን ኣብ ዘይርሕቕ ልዕሊ ሓደ ሽሕ ምስጢራውያን ሕሳባት ኢንስታግራም ረኺበ ኢላ ንሳ። ዋናታቶም ድማ ተወልድቲ ዴንማርክ፣ ብሪጣኒያ፣ ጀርመን፣ ኣውስትራሊያን ኣሜሪካን ዝርከብኦም፡ ኣስታት 20 ሃገራት ዝኾኑ መንእሰያት ኣዋልድ`የን። ምንጪ ስእሊ, NRK ኣንማርተን ብጾታን ኣብ ዝገበርዎ መርመራ፡ መብዛሕትአን ወነንቲ ናይ`ቶም ሕሳባት፡ ብማእከላይ ገምጋም ደቂ 19 ዓመት ዝኾና ኣዋልድ`የን። መብዛሕትአን ካብ ገለ ናይ ኣእምሮ ጸገማት ዘለወን`የን። ገሌአን ቁሩብ ዝተጸልአን፡ ገሊአን ድማ ከቢድ ጭንቀት ነይርወን። ሓያሎ ካብ`ኣተን ኣብ ሆስፒታል ኣተውትን ወጻእትን ኮይነን ዝጸንሓ`የን። ቴለቪዥን ኤን ኣር ኬ ዘርኣየቶ ምስሊ ኣንድሪነ ኣብ ማእከል እትርከበሉ፡ ኣብ መላእ ዓለም ዝተዘርግሐ ምስጢራዊ መርበብ ዓለባ ሳሬት ምዃኑ ኣርእዩ። እተን ኣዋልድ፡ ልክዕ ልሙድ ጠባያት ናይ ኣብ ክሊ ዕድመ 13-19 ዘለዋ ኣዋልድ እየን ዘርእያ፡ ማለት ስእልታት ሓደስቲ ክዳውንትን፡ ንሳተን ንባዕለን እንዳሳዕስዓ እንከለዋ ዘርኢ ምስልታትን ይለኣኣኻ። "ብዙሕ ደገፍን ኣድህቦ ኣሎ" ትብል ኣንማርተ። "ኩለን፡ ካብ ካልእ ሰብ ሓገዝ ክረኽባ ከምዝኽእላ ኣይኣምናን`የን። በዚ ምኽንያት ድማ፡ ኣብ እዋን ጸገመን ነንሕድሕደን ተራኺበን ክተሓጋገዛን ክደጋገፋን ከምዝኽእላ ጥራሕ እየን ዝኣምና"። ጓላ፡ ካብ ዓመጽቲ ንምድሓን ምስ ሰብኡት ዝገጠመት ኣዶ እታ ጋዜጠኛ ግን ሓደገኛነት ናይ`ቲ መርበብ`ውን ክትርእይ ክኢላ`ያ። እቶም ኣዝዮም ሕማቓትን ንሞት ዝዕድሙን ምስልታትን መልእኽትታትን ዝያዳ ኣድህቦ ይረኽቡ። ደገፍቲ ድማ ቅርጺ ልቢ ዘለዎም ኢሞጂታት "በርትዒ" ወይ "ሓንሳብ ጽንሒ" ዝብሉ ሓረጋት ይጽሕፉ። "ግልብጥሽ ናይ ሓቀኛ ድጋፍ`የ ዝብሎ፡ ምኽንያቱ ኣዝየን ዝሓመማ ኣዋልድ፡ ንኸምአን ኣዝየን ዝሓመማ ኣዋልድ ሓገዝ ዝልግሳሉ ኩነታት`ዩ። ግልብጥሽ ዝኾነ መርበብ`ዩ" ትብል ኣንማርተ። እቲ መርበብ ኣዝዩ ብሕቱው ብምዃኑ፡ ንትሕዝቶ`ቶም ዝልጠፉ ምስልታት ይኹን ጽሑፋት ዘማእክል ወይ ሞያዊ ሓገዝ ዘበርክት ድምጺ የብሉን። ካብ`ዚ ተበጊሳ ድማ እተን ኣዋልድ ከይተፈለጠን ስጉምቲ ኣብ ምውሳድ ነንሕድሕደን ይተባብዓ ምንባረን፡ እታ ጋዜጠኛ ተገንዚባ። "ነንሕድሕደን ናብ ገምገም ይደፋፍኣ ዝነበራ ኮይኑ እስማዓኒ። እቲ ኩነታት ኣብ ገምገም ምስ በጽሐ ግን፡ `ኣይፋልክን፡ ኩለን ከይትገብርዮ፡ ህይወትኪ ዓቅቢ` ይበሃሃላ" ትብል ንሳ። እዚ ከምዚ ዝኣመሰለ ጠባያት ናይ ጉጅለ ኣብ ኣንድሪን ዓቢ ጽልዋ ከምዝነበሮ ትኣምን። መግለጺ ስእሊ, ኣንድሪን "ከም ዝመስለኒ፡ እቲ መርበብ ማሕበረሰብ፡ ንዓኣ ኩሉ ነገር`ዩ ነይሩ። ካብ ንእስነታ ኣትሒዛ ብቐሊሉ ብኻልኦት ሰባት እትተባባዕ ቆልዓ ብምንባራ፡ መወዳእትኡ ሕማቕ ኮይኑ" ኢላ። ኣንማርተ፡ ኣብ`ቲ ሓደ ዓመት ዝወሰደ መርመራኣ፡ ብውሑዱ 15 ኖርወጃውያን ኣዋልድ ነብሰ-ቕትለት ከምዝፈጸማ ኣረጋጊጻ። "ብህይወተን`የን ዝጻወታ ዘለዋ" ኢላ ኣንማርተ። "ሓንቲ ንነብሳ እንተሓሪዳ፡ ብዙሕ ቅርጺ ልብን ምፍታውን [ላይክ] ትረክብ። ከመይ ጌርካ ኢኻ ንስእሊ ናይ ሓንቲ ንነብሳ ዝሓረደት ሰብ ትፈቱ?"ኣንድሪን መልሲ ኢንስታግራም ካብ ዝሓለፈ ለካቲት ጀሚሩ፡ ኢንስታግራም ዘስካሕክሑ ምስልታት ነብሰ-ሃስያ ኣጊዱ፡ ምልጣፍ ነብሰ-ቅትለታዊ ቴማ ዘለዎም ምስልታት ቪድዮ ድማ ደሪቱ። እዚ ውሳነ`ዚ ንሞት ናይ`ታ ኣብ 2017 ኣብ ኢንስታግራም ዘስካሕክሕ ምስሊ ምስ ረኣየት ህይወታ ዘሕለፈት፡ ብሪጣንያዊት መንእሰይ ሞሊ ራሰል ስዒቡ`ዩ መጺኡ። ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ድማ፡ እዚ ኣሜሪካዊ ኩባንያ፡ ነብሰ-ቅትለትን ነብሰ-ሃስያን ዘተባብዑ ቀልድታት፣ ናይ ኢድ ስእልታትን ካርቱናትን`ውን ኣጊዱ። ኣንማርተ ግን እቲ ዝተወስደ ስጉምቲ እኹል ኣይኮነን በሃሊት`ያ። ድሕሪ`ቲ እገዳ፡ መጠን ዘስካሕክሑ ምስልታት`ኳ እንተነከየ፡ ኣባላት`ቲ መርበብ ነቲ እገዳ ዘታልልሉ መንገዲ ምሂዞም ኣለዉ ትብል፡ ኣንማርተ። "እቶም ነብሰ-ቅትለታት ገና ይቕጽሉ ኣለዉ፡ ግን ኣይረኣዩን። ሒደት ዘስካሕክሑ ምስልታት፡ ግን ከኣ ዝያዳ ነብሰ-ቅትለታት ይፍጸሙ ኣለዉ" ትብል ንሳ። "ሕጂ ኣዋልድ ናይ ነብሰ-ቅትለት ፈተንአን ኣብ ዝገብራሉ እዋን፡ ከም መረዳእታ ዘገልግል ምስሊ መዓልታዊ ህይወተን`የን ዝልጥፋ፡ ንኣብነት፡ ኣብ ዓራት ተጋዲመን ዝተሳእልኦ ስእሊ ይልጥፋ`ሞ፡ 'እዚ`ኣ ናይ መወዳእታ መዓልቲ ህይወት`ያ፡ ካብ ሕጂ ንንዮ ክነብር ኣይደልን`የ` ብዝብል ጽሑፍ የሰንይኦ`"። ብዕስለ ዝፍፀም መጥቃዕቲ፡ ክሳብ መዓዝ?
