መኸተ ኦቲዝም ብኤርትራዊት ኣደ ጸሃይቱ በራኺ "ኣይኣመንኩን ኢለ ክጽሕፍ ጸኒሐ ሕጂ" ሕማም ስነ ኣእምሮ፡ ከም ዝኾነ ንክፍልታት ኣካላትና ዘጥቅዕ ካልእ ዓይነት ሕማማት እዩ። ሊቃውንቲ እዚ ዓውዲ ኣስታት 200 ዓይነት ሕማማት ስነ-ኣእምሮ ምህላውን፡ ኣብ ሓንጎል ደቂ ሰባት ብዝፍጠር ናይ ኬሚካል ምዝንባል ከምዝኽሰትን ብምሕባር፡ 'ሓደ ምሉእ ጥዕና ኣለዎ ዝበሃል ሰብ፡ ጥዑይ አካላውን ኣእምሮኣውን ጥዕና ምስዝህልዎ'ዩ ክብሉ ይገልጹ። እዞም ብዛዕባ'ዚ ሕምማ'ዚ ተመኩሮኦም ዘካፍሉ፡ ኣብ ማእከላይ ዕድመ ዝርከቡ ብፍቓዶም ስሞም ዝተቐየረ መብራህቱን መብራትን፡ ክልቲኦም ብዝተፈላለየ ምኽንያት ኣብ ቅዛነት ወዲቖም፡ ግን ከኣ ግቡእ ኣገልግሎት ረኺቦም ዕለታዊ ስርሖም ዝሰርሑን ንቡር ህይወቶም ዝመርሑን ኣብነታውያን ዜጋታት እዮም። መብራህቶም በዓል ሓዳርን ኣቦ ስድራን እዩ። መብራት ግን ገና ኣይበጽሓቶን ዘላ። መብራህቶም፡ ካብ ስድራ-ቤቱ ካብ ደቁን በዓልቲ ቤቱን ተፈልዩ ናብ ስደት ምስ መጽአ፡ እዚ'ዩ ብዘይብሎ ነገር ክሓርቕን ክበሳጮን ከምዝጀመረን፡ ከም ሳዕቤኑ ለይቲ ድቃስ ክኣብዮ፡ ሸውሃቱ ክዕጾ፡ ኣብ ሰብነቱ ዝነበሮ ተገዳስነት ክጎድል፡ ምሕጻብን ምጽርራይን ነክዩ፡ ዓለም ከምዘጽልኣቶን ይዛረብ። ብርቱዕ ናፍቖት ስድራን ደቁን ድቃስ ከምዝኸልኦ፡ ብቐጻሊ ድምጾም ክሰምዕ ከምዝደሊ፡ ግን ከኣ ናብ ዓዲ ከም ድሌቱ ስልኪ ንኽድውል ስለዝሽገር ብነብሰ ምትሓት ክሽገር ከምዝጀመረ ኣይሓብአን። ብሓጺሩ፡ ኣብ ፈለማ ስደቱ፡ ህይወት ከምዝመረሮን ነብሱ ከምዝጸልአን ግን ከኣ ብዕድል ሓደ ተመሳሳሊ ተመኩሮ ዘሕለፈ 'ሓበሻ'፡ ኩነታቱ ተረዲኡ ቀልጢፉ ምኽርን ሓበሬታን ንኽረክብ ስለዘተባብዖን ስለዝሓገዞን ብዝተዋህቦ ምኽርን መድሃኒትን ነብሱ ተቖጻጺሩ ንቡር ህይወቱ ክመርሕ ከምዝበቕዐ ይገልጽ። "እንድዒ እምበር ከማይ ገይሩ ንፈጣሪ ዘመስግን ዘሎ ኣይመስለንን። ነቲ ዝሓለፍኩዎ ሽግር ርእየን ዘኪረን ክድቅስን ክትንስእን ወትሩ ተመስገን እየ ዝብል" ይብል። ንነብሱ ከም ኣብነት ብምቕራብ ከኣ፡ ዝኾነ ዓይነት ሕማም ብኣግኡ እንተ ተለልዩ፡ ንዕኡ ዝበቅዕ ምኽርን ክንክንን እንተ ተረኺቡ ክመሓየሽን ክሓውን ከምዝኽእል ይምስክር። ምንጪ ስእሊ, Getty Images ናይ መብራት ግን ዝተፈልየ ተመኩሮ እዩ። መብራት እቲ ሕማም በዚ እዩ መጺኡኒ ክትብል ኣይትኽእልን እያ። ግን ሓደ መዓልቲ ቋንቋ እቲ እተሰደትሉ ዓዲ ተማሂራ፡ ንቤታ ክትምለስ እንከላ፡ ገለ ሰባት ይስዕቡዋን ይሃድኑዋን ዘለው ኮይኑ ተሰሚዑዋ። "እዞም ሰባት ይተናኾሉኒ ኣለው!" ብማለት ከኣ ፍርሒ ተሰመዓ። እቶም ሰባት ብዕድመን ኣካላዊ ግዝፍን ስለዝዓብዩዋ ከኣ "እንተሒዞሙኒ ክረጋግጹኒ እዮም" ኢላ ተጨኒቓ ኣብ ሓደ እንዳ ሻሂ ኣተወት። እቶም ሰባት ብዘይ ምቁራጽ ብኣፍ-ደገ እቲ እንዳ-ሻሂ ክመላለሱ ምስ ረአየቶም መሊሳ ብፍርሒ ተሓቑነት። ሓገዝ ስለዝደለየት ከኣ ናብ ሓንቲ መሓዝኣ ስልኪ ደዊላ፡ "ክልተ ሰባት ክጎድኡኒ ደልዮም ደድሕረይ ብምኻድ ይከታተሉኒ ኣለው!" ክትብል ነገረታ። እታ መሓዝኣ ንፍርሕን ጭንቀትን መብራት ምስ ሰምዐት ንርእሳ ሰምቢዳ "እሞ ንፖሊስ ዘይትሕብሪ - ናይ ፖሊስ ቁጽሪ ስልኪ'ዶ ክህበኪ!" በለታ፡ ንመብራት ክተናኾሉ ዝደልዩ ሰባት ደኣ እንታይ ዝኾኑ ኮይኖም እዮም ኢላ ብምሕሳብ። መብራት ግን ኣይደለየትን " መሊስኪ ዲኺ ከተግድድለይ ደሊኺ?
