ትግርኛ BBC News, ትግርኛናብቲ ትሕዝቶ ቀጽሉ ክፍልታት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት ዶባዊ ምስሕሓብ ኢትዮጵያን ሱዳንን-‘ዶብ ናብ ዝነበሮ ተመሊሱ፡ እቲ ጸገም ብሰላም ክፍታሕ ኣለዎ’ መንግስቲ ኢትዮጵያ' 7 ጥሪ 2021 ምንጪ ስእሊ, MFA መግለጺ ስእሊ, ወሃቢ ቃል ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኢትዮጵያ፡ ኣምባሳደር ዲና ሙፍቲ ኣብ መንጎ ኢትዮጵያን ሱዳንን ዝተፈጠረ ምስሕሓብ ዶብ፡ ብሰላማዊ መገዲ ክፍታሕ መንግስቲ ኢትዮጵያ ድልየት ከምዘለዎ ወሃቢ ቃል ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኢትዮጵያ፡ ኣምባሳደር ዲና ሙፍቲ ንቢቢሲ ተዛሪቡ፡፡ ኣብ መንጎ መንግስቲ ፌደራልን ህወሓትን ብኣቆጻጽራ ኢትዮጵያ 24 ጥቅምቲ 2013 ጎንጺ ምስተፈጠረ፡ ሰራዊት ሱዳን ዶብ ኢትዮጵያ ጥሒሱ ብምእታዉ መሬት ምሓዙ እተን ሃገራት ቅድም ክብል ዝነበረን ርክብ ክሕርፍፍ ከምዝገበረ እቲ ወሃቢ ቃል ገሊጹ፡፡ ሱዳን፡ ጉዳይ ዶብ ክልቲአን ሃገራት ንምፍታሕ ክልቲአን ሃገራት ዝፈረምኦ ስምምዕ ከምዝጠሓሰት፡ ብወገን ኢትዮጵያ ዘለዉ ኣባላት ኮምሽን ዶብ ኢትዮ-ሱዳን ንሚድያታት ውሽጢ ዓዲ ኣብ ዝሃብዎ መግለጺ ከሲሶም ነይሮም፡፡ ንኢትዮጵያን ሱዳንን ዘሰሓሕብ ዘሎ ዶብ ኣብ መንጎ ሓይልታት ኢትዮጵያን ሱዳንን ግጭት ከምዝተፈጥረ ክልቲአን ሃገራት ኣረጋጊጸን ኣብ መንጎ ወተሃደራት ሱዳንን መሊሻ ኢትዮጵያን ግጭት ከምዘተወለዐ ተሓቢሩ ሚኒስተር ዜና ሱዳን፡ ኣብቲ ዶብ መሬት ሱዳን ክንሱ ኣብ ትሕቲ ኢትዮጵያ ዝጸንሐ ቦታታት ከምዝተቖጻጸሩ ኣብ መወዳእታ ወርሒ ታሕሳስ ተዛሪቡ ነይሩ። ሚኒስተር ፈይሰል ሳልሕ ኣብቲ ምስ ሮይተርስ ዝገበሮ ቃለ መሕተት "ዝኾነ ጸገም ብዘተ ክፍታሕ ይኽእል እዩ ዝብል እምነት እዩ ዘለና" ኢሉ። ንሱ ብምስዓብ: "እንተኾነ ሰራዊትና ንዝተመንዘዐ መሬታና ናይ ምምላስ ሓላፍነት ኣለዎ፡ ስለዝኾነ ኸኣ ኣብዚ ሰዓት እዚ ካብ 60 ክሳብ 70 ሚእታዊ ካብቲ ብኢትዮጵያን ሓረስቶት ተታሒዙ ዝጸንሐ መሬትና ሒዝናዮ ኣለና" ክብል ምግላጹ ይዝከር። ኣምባሳደር ዲና ምስ ቢቢሲ ኣብ ዝገበሮ ጻንሒት፡ ወታሃደራት ሱዳን መሬት ኢትዮጵያ ምሓዞምን ኣብ ልዕሊ ሓረስቶት ጸገም ምፍጣሮምን ‘‘ድልየት መንግስቲ ሱዳን ኣይኮነን’’ ኢሉ፡፡ ኣብቲ ምስሕሓብ ውሑዳት ላዕለዎት ኣመራርሓ ሱዳን ድልየት ክህልዎም ከምዝኽእል ብምሕባር፡ ‘‘ብድሕሪት ካልእ ኣካል ኣሎ’’ ይብል፡፡ ‘‘ካብ ሕጊ ወጻኢ ነዚ ጉዳይ ዝደፋፍኡ ኣለዉ ኢልና ኢና እንኣምን፤ ኣብ ድሕሪት ኮይኖም ኣብ መንጎ ኢትዮጵያን ጎረባብታን ዘይምርድዳእ ክይፍጠር ዝሰርሑ ኣለዉ’’ ዝብል ኣምባሳደር ዲና፡ መንነት እቶም ኣካላት ግን ኣይገለጸን፡፡ ክልቲአን ሃገራት ክሳብ ሕዚ ተረዳዲአናሉ ዝጸንሓ ዶብ ብኣቆጻጽራ ኣውሮጳ 1972 ዝተፈረመ ስምምዕ ከምዝኾነ ዝገልጽ ኣምባሳደር ዲና፡ ክልቲአን ሃገራት ኣብ 1972 ብሕጋዊ መገዲ ክጥርረኦ እኳ ተሰማሚዐን እንተነበራ፡ ዛጊድ ግን ከምዘይተፈጸመ ጠቒሱ፡፡ ብወገን ኢትዮጵያ ዘሎ ኮምሽን ዶብ ኢትዮ-ሱዳን ድማ ክልቲአን ሃገራት ኣብ 1972 ዝተፈራረመኦ ውዕል ሱዳን ጥሒሳቶ ብምባል ኣብ መግለጺኡ ኣስፊሩ ኣሎ፡፡ ብመሰረት እቲ ስምምዕ ጉዳይ ሓበራዊ ዶብ እተን ሃገራት መዕለቢ ክሳብ ዝረክብ፡ ኣብ ባይታ ዘሎ ኩነታት ብዘለዎ ክቕጽል ከምዝእዝዝ እቲ ኮምሽን ይሕብር፡፡ መንግስቲ ኢትዮጵያ ‘‘ ሕጊ ምኽባር’’ ብዝብል ወፍሪ ኣብ ትግራይ 24 ጥቅምቲ 2013 ድሕሪ ዝጀመሮ ኲናት፡ ወታሃደራት ሱዳን ነቲ ኣጋጣሚ ብምጥቃም መሬት ኢትዮጵያ ከምዝሓዙን ኣብ ልዕሊ ህይወት ሰባት እውን ጉድኣት ከምዝበጽሐን ኢትዮጵያ ትኸስስ። ወታሃደራት ሱዳን ብሓይሊ ካብ ዝሓዝዎ ከባቢ ክወጽኡ ኢትዮጵያ ዘቕረበቶ ሓሳብ ሱዳን ከምዝነጸገቶ፡ ገለ መራኸብቲ ብዙሓን ሱዳን ገሊጸን እየን፡፡ ኣብዚ እዋን ሱዳን ኣብ ዝተቖጻጸረቶ ከባቢታት ውግእ ብዛዕባ ምህላዉ ዝተሓተተ ኣምባሳደር ዲና፡ ሓበሬታ ከምዘይብሉ ተዛሪቡ፡፡ ተቛሪጹ ዝጸንሐ ዘተ ግድብ ህዳሰ፡ ኣብ ዝሓለፈ ሰንበት ኣብ ዝተኻየደሉ እዋን፡ ብኣቦመንበር ሕብረት ኣፍሪቃ ዝተመረጹ ሰብሞያ ዘቕረብዎ ሰነድ ግብጺ ኣይቕበልን ከምዝበለት ሚኒስትሪ ማይ፣ መስኖን ጻዓትን ኢትዮጵያ ገሊጹ ነይሩ፡፡ ኣብቲ ዘተ ጉዳይ ህዳሰ ንምቕጻል ምኽክር ዝተገረበሉ ኣኼባ፡ ‘‘ኢትዮጵያ አቲ ሰነድ ኣብ ቀጻሊ ንዝካየድ ድርድር ከም እታወት ክትጥቀመሉ ፍቓደኛ ከምዝኾነት’’ ምግላጻ፤ ሱዳን እውን ‘‘እቲ ሰነድ ኣብቲ ከይዲ ጠቓሚ ከምዝኾነ ከምእትርእዮን’’ ብምግላጽ ‘‘ ናይ ግብጺ ልኡኻት ግን ነቲ ሰነድ ጠቕሊሎም ከምዘይቅበሉዎ ገሊጾም’’ ብምባል እቲ ሚኒስተር ሓቢሩ፡፡ ብካሊእ ገጽ ሱዳን፡ ኣብቲ ኣብ ምምላእን ቀጻሊ ስራሕትን ግድብ ህዳሰ ኣመልኪቱ ብሰኑይ ዝተኻየደ ሰለስተኣዊ ኣኼባ ሚኒስተራት፡ ቅረታ ከምዘለዋ፡ ንሚኒስትሪ ሃብቲ ማይን መስኖን ሱዳን ብምጥቃስ ፡ ማዕከን ዜና ሱዳን ሱና ሓቢሩ እዩ፡፡ እቲ ሚኒስተር ኣብቲ ሰንበት ዝተኻየደ ኣኼባ ኣመልኪቱ ኣብ ዘውጸኦ መግለጺ፡ ሱዳን ኣብቲ ዕለት ኣቐዲማ ምስ ሰብሞያ ሕብረት ኣፍሪቃ ክልተኣዊ ዘተ ንምግባር ዘቕረበቶ ሓሳብ መልሲ ከይተውሃቦ፡ ብቕጥታ ናብ ስሉሳዊ ዘተ ከትኣቱ ከምዝሓተተት ሓቢሩ፡፡ እቲ ብሕቶ ሱዳን ንሓደ ወርሒ ተቛሪጹ ዝጸንሐ ዘተ ግድብ ህዳሰ፡ ዝሓለፈ ሰንበት ተጀሚሩ ኣብ ዝተኻየደሉ እዋን፡ ብሰብሞያ ሕብረት ኣፍሪቃ ዝቐረበ ረቒቕ ሰነድ ሃገራት ሱዳንን ኢትዮጵያን እንትቕበለኦ ግብጺ ግን ከምዘይተቐበለቶን እቲ ዘተ ከምዝቕጽልን ተገሊጹ ነይሩ፡፡ እቲ ዘተ ኣብ ዝመጽእ ቀዳም ክቕጽል መደብ ተታሒዙ ከምዘሎ፡ ኣምባሳደር ዲና ሙፍቲ ገሊጹ፡፡ ተዛማዲ ትሕዝቶ ኣብ መንጎ ሓይልታት ኢትዮጵያን ሱዳንን ግጭት ከምዝተፈጥረ ክልቲአን ሃገራት ኣረጋጊጸን17 ታሕሳስ 2020 ንኢትዮጵያን ሱዳንን ዘሰሓሕብ ዘሎ ዶብ22 ታሕሳስ 2020 ኣብ መንጎ ወተሃደራት ሱዳንን መሊሻ ኢትዮጵያን ግጭት ከምዘተወለዐ ተሓቢሩ29 ጉንቦት 2020 ዲፕሎማስያዊ ዝምድና ሱዳንን ኤርትራን ይመሓየሽ ከም ዘሎ ተገሊጹ1 ሕዳር 2018 ዜናታት ሕብረት ኣውሮጳ ኣብ ትግራይ ገበናት ኲናት ተፈጺሙ ክኸውን ከምዝኽእል ስክፍትኡ ገሊጹ16 ጥሪ 2021 ቦቢ ዋይን፡ “ንህይወተይን ህይወት በዓልቲ ገዛይን ተጨኒቐ ኣለኹ”ቅድሚ 6 ሰዓታት ስለምንታይ ንፓትሪስ ሉሉምባ ምዝካር ኣድለየ?ቅድሚ 5 ሰዓታት ኣዘራረብቲ ዛዕባታት እናኸረረ ዝመጽእ ዘሎ ጎንጺ ዶብ ኢትዮጵያን ሱዳንን14 ጥሪ 2021 ክልል ኦሮሚያ፡ መምህር ኪቲላ ጉዳታ ስለምንታይ'ዩ 'ተረሺኑ'?12 ጥሪ 2021 3:42 ቪድዮ, ብዛዕባ ፕረዚደንታዊ መረጻ ኡጋንዳ እንታይ ትፈልጡ?, ዕምሪ ፈነወ 3,4212 ጥሪ 2021 ኣብ ኣፍሪቃ ዘሎ መዓልታዊ ዝርገሐ ኮሮናቫይረስ ዘርኢ ሰሌዳ24 መጋቢት 2020 ሱዳን ኣብ መስርሕ ልዝብ ግድብ ሕዳሰ ኣይተሰማመዐትን11 ጥሪ 2021 ምስ ሱዳን ዘሎ ምስሕሓብ ‘ዶብ ናብ ዝነበሮ ተመሊሱ ብሰላም ክፍታሕ ኣለዎ’- ኢትዮጵያ7 ጥሪ 2021 ቦይንግ 737 ነፋሪት ኢንዶኔዥያ ዝወደቐትሉ ከባቢ ተፈሊጡ ተባሂሉ10 ጥሪ 2021 ኣብ ኣብያተ ማእሰርቲ ስዑዲ ዓረብ ዝሳቐዩ ኢትዮጵያውያን፡ መንግስቲ ናብ ዓዶም ክመልሶም ይምሕጸኑ7 ጥሪ 2021 ኣቶ ጃዋር መሓመድ ዝርከቦም ክሱሳት ሎሚ ኣብ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም12 ጥሪ 2021 ብብዝሒ ዝተነበ 1 ኣብ 50 ግዝኣታት ኣመሪካ ብኣጽዋር ዝተዓጀበ ተቓውሞ ከይካየድ ተሰጊኡ 2 ላዕለዎት መሪሕነት ህወሓት ትማሊ ናብ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም 3 ወድብ ኣንጌላ መርክል፡ ሓድሽ ኣቦ መንበር መሪጹ 4 ኡጋንዳ፡ ፕረዚደንት ዩወሪ ሙሰቨኒ ከምዝተዓወተ ተገሊጹ 5 ሕብረት ኣውሮጳ ኣብ ትግራይ ገበናት ኲናት ተፈጺሙ ክኸውን ከምዝኽእል ስክፍትኡ ገሊጹ 6 ቦቢ ዋይን፡ “ንህይወተይን ህይወት በዓልቲ ገዛይን ተጨኒቐ ኣለኹ” 7 ኣብ ትግራይ ምሉእ ኣገልግሎታት መብራህትን ስልክን መዓስ ክጅምር ይኸውን?
