ኢልካ ምሕታት ኣገዳሲ እዩ። ዝበዝሑ ብሄረሰባት ካብታ ሃገር ክንፀሉ እዮም ተዳልዮም ነይሮም። እቶም ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝፀንሑ ሊሃቃን፡ ህወሓት/ኢህወዴግ ንደርግ ከጥፍአሎም ደልዮም። ብድሕሪኡ ግን ናብታ ዝመፀኣ ክምለስ እዮም ተፀብዮም። እዚ ድማ ኣብ ልዕሊ ስሑል ሚካኤል ዝተፈጠረ ውዲት ክደገም ደልዮም። ምስ ወደቑ እዮም ዝመሃሩ ብመሰረት መፅናዕታዊ ምርምር ጉንተር፡ ህወሓት ዘተግበሮ ኣብ ብሄር ዝተመስረተ ስርዓት ፌደራሊዝም ቅኑዕን ክትግበር ዝኽእልን'ዩ ነይሩ። እዚ ድማ ነቲ ተሃንዲዱ ዝመጽአ ድልየት ምንፃል ክገትእን ሃገር ከድሕንን ዝኽእል እዩ። እንታይ ዓይነት ስርዓት ይምስረት ዝብል፡ መራሕቲ ህወሓት ገና ቅድሚ ውድቀት ደርግ ብ1985 ዓ.ም ኣብ በረኻ ኰይኖም እዮም ወሲኖምዎ። ንኢትዮጵያ ከም ሃገር ከቕፅላ ዝኽእል ፊዴራሊዝም እምበር ኣሃዳዊ ስርዓት ዘይምዃኑ እዮም ኣሚኖም። ኰይኑ ግና እቲ ፀገም ኣፋሪቖም እዮም ፈቲሖምዎ። ምኽንያቱ መራሕቲ ህወሓት ብዛዕባ ኢትዮጵያ ውሱን ፍልጠት'ዩ ነይርዎም። ቅድሚ ምግዳሎም ኣብ ትግራይ ይመሃሩ ነይሮም፤ ብድሕሪኡ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዩኒቨርሲቲ ፀኒሖም። ብዛዕባ ካልኦት ከባቢታት ኢትዮጵያ ንፁር ሓበሬታን እኹል ፍልጠትን ኣይነበሮምን። ስልጣን ምስተረከቡ ፍታሕ ከምፅኡ ነይርዎም። ትሽዓተ ክልላት መሰሪቶም። ምስቲ ደርግ ዘጣየሾ ትካል መፅናዕቲ ብሄረሰባት ኢትዮጵያ ብሓባር ክሰርሑ ጀሚሮም፤ ስታሊናዊ ኣተሓሳስባ እዮም ወሪሶም። ኣብዚኣ ፖሊቲካዊ ሓጥያት ፈፂሞም። ሓደ ህዝቢ፡ ቁፅሩ ይውሓድ ይብዛሕ ህዝቢ እዩ። ብሄር፣ ብሄረሰባትን ህዝብታትን ኢሎም ንመሰል ህዝቢ ደረጃታት ኣውፂኦምሉ። ኣመዳድባ ክልላት እውን ክልተ ደረጃ ኣውፂኦምሉ። ነቶም ሓደ ዓይነት ዓሌት ዘለዎም፡ ትግራይ፣ ኣምሓራ፣ ኦሮም፣ ዓፋርን ሶማልያን ብክልል መዲቦም። ነቶም ዝተፈላለየ ዓሌት ዘለዎም ጋምቤላ፣ ቤኒሻንጉልን ደቡብን ድማ ንበይኑ ከሊሎምዎ። ብዛዕባ ወላይታ፡ ፍልጠት'ዶ ነይሩዎም?
