ትግርኛ BBC News, ትግርኛናብቲ ትሕዝቶ ቀጽሉ ክፍልታት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት ቅልውላው ትግራይ ኢትዮጵያ፡ ሕቡራት ሃገራት ሰብኣዊ ቅልውላው ይዓርግ ምህላዉ ገሊፁ 17 ሕዳር 2020 ምንጪ ስእሊ, AFP እቲ ኣብ መንጎ መንግስቲ ኢትዮጵያን ክልል ትግራይን ተወሊዑ ዘሎ፡ ክልተ ሰሙን ዘቑፀረ ኵናት፡ ናብ ከቢድ ሰብኣዊ ቅልውላው ይዓርግ ምህላዉ ሕቡራት ሃገራት ኣፍሊጡ። ዛጊድ ልዕሊ 27 ሽሕ ሰባት ናብ ጎረቤት ሃገር ሱዳን ከምዝተመዛበሉን፡ ጉጅለ እቲ ውድብ ይሰርሓሉ ከምዘሎን ገሊፁ። መንግስቲ ኢትዮጵያ፡ ኣብ ትግራይ ገዛኢ ውድብ ንዝኾነ ህወሓት ብክሕደት ድሕሪ ምኽሳሱ እዩ እዚ ውግእ ተወሊዑ። ህወሓት ብወገኑ፡ ንመንግስቲ ፌደራል ከምዘይሕጋዊ እዩ ዝርእዮ። ኣብ'ዚ ኣብ መንጎ ክልቲኦም መንግስታት ዝተወልዐ ጎንፂ፡ ክሳብ ሕዚ ብኣማኢት ዝቑፀሩ ሰባት ከምዝተቐትሉ እዩ ዝግለፅ። ይኹን’ምበር ኣብ ትግራይ መራኸብታት ስለዝደስከለ፡ ሓበሬታ ንምርካብ ከቢድ ኮይኑ ኣሎ። ኣብ ኣሜሪካ፡ ኣብ ትግራይ ዝካየድ ዘሎ ኲናት ደው ክብል ሰልፈኛታት ጸዊዖም መንግስቲ ክልል ትግራይ ኢትዮጵያ ንከይትፈርስ ማሕበረሰብ ዓለም ኢዱ ከእቱ ጸዊዑ ኦነግን ኦፌኮን ንውሳነ ቤት ምኽሪ ፌደሬሸን "ዘይሕጋዊ" ክብሉ ተቓዊሞምዎ እቶም መረበቶም ገዲፎም ካብ ኢትዮጵያ ክሃድሙ ዝተገደዱ ዜጋታት፡ ብሰንኪ እቲ ኣብ ሞንጎ ክልቲኦም ሓይልታት ዝተወልዐ ጎንፂ ከምዝኾነ ዝገለፀ ውድብ ሕቡራት ሃገራት፡ ኣብዚ ሕዚ እዋን ወሃብቲ ረድኤት ናብ ትግራይ መእተዊ ከምዝሰኣኑ'ውን ገሊፁ። ሃገራት ኬንያን ዩጋንዳን፡ እቲ ጎንፂ ብሰላም ንክፍታሕን ክልቲኦም ተጓነጽቲ ሓይልታት ክላዘቡን ፀዊዐን። መንግስቲ ኢትዮጵያ ግና፡ ህወሓት ሕገ-መንግስቲ ናይ ምፍራስ ተግባር ፈፂሙ እዩ ብምባል፡ ምስ ህወሓት ክላዘብ ድልየት ከምዘይብሉ ይገልፅ። መራሒ እታ ሃገር ኣብይ ኣሕመድ፡ ኣብ ትግራይ የካይዶ ዘሎ ወተሃደራዊ ስርሒት “ኣብ ናይ መወዳእታ ብርኪ ይበፅሕ” ከምዘሎን ኣባላት ፍሉይ ሓይልን ምልሻታትን ትግራይ ኢዶም ንክህቡ ዝተቐመጠሎም ናይ ሰለስተ መዓልቲ ገደብ ግዜ ከምዘብቅዐን ተዛሪቡ። ኣብ ትግራይ ብሰንኪ ይካየድ ዘሎ ኵናት፡ ከቢድ ሰብኣዊ ቅልውላው ከምዘጋጠመን ብኣሽሓት ዝቑፀሩ ሰባት ይሃድሙ ከምዘለዉን፡ ካብ ትግራይ ኣብ መዓልቲ ብውሑዱ 4 ሽሕ ሰባት ከምዝሃድሙን፡ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ገሊፁ። ወሃቢ ቃል ትካል ስደተኛታት ውድብ ሕቡራት ሃገራት፡ ባባር ባሎች፡ ናብ ትግራይ መእተዊ እንተተረኺቡን ውሕስነት እንተተረኺቡን፡ እቲ ኤጀንሲ ኣብ ትግራይ ድጋፍ ንምሃብ ድሉው ምዃኑ ኣፍሊጡ። ወሃቢ ቃል ምትሕብባርን ሰብኣዊ ጉዳያትን ሕቡራት ሃገራት ጀንስ ሌርከ’ውን፡ “ኣብ ትግራይ ገዚፍ ምምዝባል ክህሉ ከምዝኽእልን፡ ሓገዝ ንምግባር ዝከኣለሉ መገዲ የናድዩ ከምዘለዉን ሓቢሩ። ኣመዓባብላ እቲ ኵናት መንግስታት ፈደራልን ክልል ትግራይን ብፍልልይ ስነ-ሓሳብ፡ ክረሓሓቑ ድሕሪ ምጽናሕ፡ ንዝነበሮም ልፍንታዊ ኪዳን ኣፍሪሶም ብልጽግናን ህወሓትን ኮይኖም ተፈላልዮም። ብሰንኪ ለበዳ ኮቪድ-19 ምርጫ ምስተናውሐ ድማ፡ ዝያዳ ተሰሓሒቦም። ባይቶ ፈደሬሸን ኢትዮጵያ፡ እቲ ኣብ ወርሒ ነሓሰ ክካየድ ዝነበሮ ሃገራዊ መረፃ፡ ኮቪድ-19 ድሕሪ ምህድኡ ሓደ ዓመት ኣብ ዘሎ ግዜ ክፍጸም ወሲኑ። መንግስቲ ክልል ትግራይ ግን፡ ነቲ ውሳነ ብምንጻግ ናይ ርእሱ መረፃ ኣካይዱ። ኣቢዪ ኣሕመድ፡ እቲ መረፃ ዘይሕጋዊ እዩ ክብል ክነጽጎ እንከሎ፡ መንግስቲ ክልል ትግራይ ብወገኑ፡ መንግስቲ ፈደራል ድሕሪ መስከረም 25 ስልጣኑ ስለዘብቀዐ ፡ዘይሕጋዊ እዩ ዝብል መርገጺ ሒዙ። ብድሕሪ'ዚ ክልቲኦም መንግስታት ነንሓድሕዶም "ዘይሕጋዊ" እናተበሃሃሉ ክካሰሱ ጸኒሖም፡ ርክባቶም ድማ በቲኾም። ብ 03 ሕዳር ከኣ፡ ሓይልታት ትግራይ ኣብ'ታ ክልል ዓስኪሩ ምስ ዝጸንሐ ሰራዊት ምክልኻል ኢትዮጵያ (እዚ ሰሜን) ከምዝተጓነጹ ተገሊጹ። ኣብዪ ኣሕመድ፡ ነቲ ኣብ ልዕሊ እዚ ሰሜን ተፈጺሙ ዝበሎ መጥቃዕቲ ብምኹናን፡ 'ሕጊ ንምኽባር' ብዝብል ወተሃደራዊ ስጉምቲ ክውሰድ ኣዚዙ። ኣብ ልዕሊ ትግራይ ድማ ናይ ሽዱሽተ ወርሒ ኣዋጅ ህጹጽ ግዜ ኣዊጁ። ቤት ምኽሪ ፈደሬሽን ኢትዮጵያ ድማ፡ ንመንግስቲ ክልል ትግራይ ኣፍሪሱ ካልእ መንግስቲ ከምዘቕውም ብምግላጽ፡ ሓድሽ ኣመሓዳሪ ትግራይ ካብ ኣዲስ ኣበባ ሸይሙ። መራሕቲ ክልል ትግራይ ግን፡ ነዚ ውሳነ "ክፍጸም ዘይክእል ሕልሚ ቀትሪ" ክብሉ ነጺጎምዎ። ነቲ ሕዚ ተወሊዑ ዘሎ ኵናት "ወራር መንግስቲ ፌደራል" እናበሉ ዝገልጽዎ መራሕቲ ትግራይ፡ ንክልተ ሰሙናት ምስ ሰራዊት ምክልኻል ኢትዮጵያን ምስ ፍሉይ ሓይልን ምልሻታትን ክልል ኣምሓራን ይዋግኡ ኣለዉ። ተዛማዲ ትሕዝቶ ኣብ ትግራይ ንዝርከቡ ኤርትራውያን ስደተኛታት ኣገልግሎት ንምቕራብ ከምዝተጸገመ ሕቡራት ሃገራት ገሊጹ17 ሕዳር 2020 ኣብ ትግራይ ዝርከቡ ኤርትራውያን፡ ኲናት ደው ንኽብል ዝጽውዕ ሰላማዊ ሰልፊ ኣካይዶም15 ሕዳር 2020 ቅልውላው ኢትዮጵያ - ትግራይ፡ 'ንኡሽቶ ሓወይ መድሃኒት የድልዮ'ዩ'13 ሕዳር 2020 ብሰንኪ ኲናት ኢትዮጵያ፡ 9 ሚልዮን ህዝቢ ክመዛበል ከምዝኽእል ሕቡራት ሃገራት ኣጠንቂቑ8 ሕዳር 2020 ዜናታት ሕብረት ኣውሮጳ ኣብ ትግራይ ገበናት ኲናት ተፈጺሙ ክኸውን ከምዝኽእል ስክፍትኡ ገሊጹ16 ጥሪ 2021 ቦቢ ዋይን፡ “ንህይወተይን ህይወት በዓልቲ ገዛይን ተጨኒቐ ኣለኹ”ቅድሚ 6 ሰዓታት ስለምንታይ ንፓትሪስ ሉሉምባ ምዝካር ኣድለየ?ቅድሚ 5 ሰዓታት ኣዘራረብቲ ዛዕባታት እናኸረረ ዝመጽእ ዘሎ ጎንጺ ዶብ ኢትዮጵያን ሱዳንን14 ጥሪ 2021 ክልል ኦሮሚያ፡ መምህር ኪቲላ ጉዳታ ስለምንታይ'ዩ 'ተረሺኑ'?12 ጥሪ 2021 3:42 ቪድዮ, ብዛዕባ ፕረዚደንታዊ መረጻ ኡጋንዳ እንታይ ትፈልጡ?, ዕምሪ ፈነወ 3,4212 ጥሪ 2021 ኣብ ኣፍሪቃ ዘሎ መዓልታዊ ዝርገሐ ኮሮናቫይረስ ዘርኢ ሰሌዳ24 መጋቢት 2020 ሱዳን ኣብ መስርሕ ልዝብ ግድብ ሕዳሰ ኣይተሰማመዐትን11 ጥሪ 2021 ምስ ሱዳን ዘሎ ምስሕሓብ ‘ዶብ ናብ ዝነበሮ ተመሊሱ ብሰላም ክፍታሕ ኣለዎ’- ኢትዮጵያ7 ጥሪ 2021 ቦይንግ 737 ነፋሪት ኢንዶኔዥያ ዝወደቐትሉ ከባቢ ተፈሊጡ ተባሂሉ10 ጥሪ 2021 ኣብ ኣብያተ ማእሰርቲ ስዑዲ ዓረብ ዝሳቐዩ ኢትዮጵያውያን፡ መንግስቲ ናብ ዓዶም ክመልሶም ይምሕጸኑ7 ጥሪ 2021 ኣቶ ጃዋር መሓመድ ዝርከቦም ክሱሳት ሎሚ ኣብ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም12 ጥሪ 2021 ብብዝሒ ዝተነበ 1 ኣብ 50 ግዝኣታት ኣመሪካ ብኣጽዋር ዝተዓጀበ ተቓውሞ ከይካየድ ተሰጊኡ 2 ላዕለዎት መሪሕነት ህወሓት ትማሊ ናብ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም 3 ወድብ ኣንጌላ መርክል፡ ሓድሽ ኣቦ መንበር መሪጹ 4 ኡጋንዳ፡ ፕረዚደንት ዩወሪ ሙሰቨኒ ከምዝተዓወተ ተገሊጹ 5 ቦቢ ዋይን፡ “ንህይወተይን ህይወት በዓልቲ ገዛይን ተጨኒቐ ኣለኹ” 6 ሕብረት ኣውሮጳ ኣብ ትግራይ ገበናት ኲናት ተፈጺሙ ክኸውን ከምዝኽእል ስክፍትኡ ገሊጹ 7 ጣሊባን ኣባላቱ ብዙሓት ኣንስቲ ከይምርዓው ትእዛዝ ኣመሓላሊፉ 8 ኣብ ትግራይ ምሉእ ኣገልግሎታት መብራህትን ስልክን መዓስ ክጅምር ይኸውን?
