6 ነሓሰ 2019 ኣብ ዝሓለፉ ዓመታት ኣብ መዋስንቲ ከባቢታት ክልቲኤን ክልላት ብዝተፈጠሩ ጎንጽታት፡ ህይወት ብዙሓት ሓሊፉ'ዩ። ብኣማኢት ኣሽሓት ዝቑጸሩ ሰባት'ውን ተመዛቢሎም። ሕጂ እዞም ከባቢታት ምርግጋእ ስለ ዘርኣዩ፡ ቑጽሮም ዘይነዓቕ ተመዛበልቲ ናብ መረበቶም ከም ዝተመለሱ ይግለጽ። ምኽትል ፕሬዝደንት ክልል ኦሮሚያ ኣቶ ሽመልስ ኣብዲሳ፡ ኣብ መዋሰንቲ ከባቢታት እተን ክልላት ተላዒሉ ብዝነበረ ጎንጺ ዝተፈጠረ በሰላ ምሕዋይን ርክብ ህዝቢ እተን ክልላት ናብ ሓድሽ ምዕራፍ ምውሳድን፡ ዕዮ ሓለፍቲ ስራሕ መንግስቲ ምኻኑ ይዛረብ። ኣብ ዝሓለፉ ሰለስተ ዓመታት ብዝነበሩ ግጭታት ዝተዓጸው መገዲታት ከም ዝተኸፈቱ ዝገልጽ ኣቶ ሽመልስ፡ "ተመዛበልቲ ናብ መረበቶም ክምለሱ ጌርና ኢና። ብዝተፈለየ መልክዑ ድማ ንግዳዊ ምንቅስቓስ ናብ ንቡር ተመሊሱ ኣሎ" ኢሉ። ኣብ ሶማሌ ኢትዮጵያ 700 ሽሕ ሰባት ተመዛቢሎም ጎንፂ ኦሮሚያን ሶማሌ ኢትዮጵያን፥ ሐሙሽተ ቀንዲ ዛዕባታት እቲ ምኽትል ፕሬዝደንት ተመዛበልቲ ብፍቓዶም ናብ መረበቶም ከም ዝተመለሱ'ዩ ዝገልጽ። "ተመዛበልቲ ብሙሉእ ፍቓዶም ኢና መሊስናዮም። ክምለሱ ዘይደለዩ'ውን ኣለው'ዮም"። ብመሰረት እዚ መንግስቲ ዝተፈላለዩ ሓገዛት የቕርብ ከም ዘሎ ብምሕባር፡ ሙሩጽ ዘርኢ፣ ኣገልግሎት ልቓሕን ካልኦትን ክቐርበሎም ይስራሕ ከም ዘሎ ተዛሪቡ። ጎንጽታት ወሰን ይግብኣኒ ኣብ መዋሰኒ ከባቢታት ክልላት ኦሮሚያን ሶማሌን ንዝለዓሉ ግጭታት፡ ሕቶ ወሰን ይግብኣኒ ሓደ ምኽንያት ኮይኑ ይቐርብ። ምስዚ ተታሒዙ ንዝለዓሉ ሕቶታት ዘላቒ ፍታሕ ንምሃብ ህዝበ ውሳነ ክካየድ'ዩ ተባሂሉ ነይሩ። ይኹን'ምበር ምኽትል ፕሬዝደንት ክልል ኦሮሚያ ኣቶ ሽመልስ እዚ መፍትሒ'ዩ ኣይብሎን። "ህዝበ ውሳነ ምክያድ ወይ ወሰን ምኽላል ጎንጽታት ኣይፈትሕን። ቅድም ኢሎም ንዘጋጥሙ ዝነበሩ ጸገማት ምኽንያቶም ወሰን ኣይኮነን" ኢሉ። ተመሳሳሊ ሕቶ ቐሪብሉ ዝነበረ ምኽትል ፕሬዝደንት ክልል ሶማሌ ኣቶ ሙስጦፌ መሓመድ'ውን ብተመሳሳሊ፡ ሕቶ ወሰን ነቶም ዝለዓሉ ዝነበሩ ጎንጽታት ምኽንያት ኣይኮነን'ዩ ዝብል። "ኣብ ዝሓለፉ ዓመታት ንዘጋጠሙ ጎንጺ መገሃጫ መሬት ወይ ወሰን ምኽንያት ዝገበሩ ኣይኮኑን። እቲ መሓውር መንግስቲ ዘለዎ ኔትዎርክ'ዩ ህዝቢ ናብ ከቢድ ጸገም ኣእቲዩ ዘመዛበሎ" ክብል ንቢቢሲ ተዛሪቡ። ሓድሽ ፕረዚደንት ክልል ሶማል መን'ዩ?
