መልእኽቲ ካቶሊካውያን ጳጳሳት ኤርትራ - BBC News ትግርኛ BBC News, ትግርኛናብቲ ትሕዝቶ ቀጽሉ ክፍልታት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት ፍትሕን ሰላምን ኣይነጻጸልን'ዩ - መልእኽቲ ካቶሊካውያን ጳጳሳት ኤርትራ 1 ጉንቦት 2019 ምንጪ ስእሊ, Getty Images ዝሓለፈ ሰሙን፡ ካቶሊካውያን ጳጳሳት ኤርትራ ብምኽንያት በዓል ትንሳኤ ንሃገራዊ ዕርቀ- ሰላም ዝጽውዕ ሃዋርያዊ መልእኽቲ ከም ዝዘርግሑ ይዝከር። እቲ መልእኽቲ፡ መንደቕ ጽልኢ ኢትዮ-ኤርትራ ንዘፍረሰ ትብዓት፡ ኣብ ኤርትራውያን አሕዋት ንዘሎ ፍልልይ፣ ጽልእን ቅርሕንትን ብዕርቀ ሰላምን ፍቕርን ፈዊሱ፤ ዜጋታት ንዝኸሰሩዎ ግዜ ብድርብ ጻዕርን ስራሕን ክኽሕሱ፡ እሱራት ክፍትሑን ይጽውዕ። እቲ መንፈሳውን ሕልናውን ጽሑፍ፡ ንዝሓለፈን ዘሎን ኩነታትን ሃገርን ህዝብን ብምትንታን ካብቲ ሽግር ብዕርቀ ሰላም ጥራሕ ክውጻእ ከም ዝኽእል ብምግላጽ፡ እቲ ዝግበር ዕርቀ ሰላም ንዝኾነ ወገን ዘየጓኒ ኪኸውን ኣለዎ ይብል። ኣምራት ሰላም፣ ምሕረት፣ ሕድገት ዝርዝር መልእኽቲ እቲ ጻውዒት ኮይኑ፡ መንግስቲ መባእታዊ መሰላት ዜጋታት ከኽብር ግዴታ ከም ዘለዎ ብምዝኽኻር ምእመናን ድማ፡ ብጸሎት ናብ እግዚኣብሄር ከንቃዕርሩ የተሓሳስብ። ኣብ 2001፡ ካቶሎካውያን ጳጳሳት "ነዛ ሃገር'ዚኣ እግዚኣብሔር የፍቅራ'ዩ" ኣብ ዝብል ጽሑፎም፡ ኵናት፡ ንህንጸትን ምዕባሌን ንድሕሪት ዚጐትት፣ ማሕበራዊ፣ ስነ-ልቦናውን መንፈሳውን መዳያት ወዲ ሰብ ከም ዝጎድእ ብምጥቃስ፡ "እዛ ብሰንኪ ኩናት ኣብ ከቢድ ማሕበራዊ ቅልውላው ወዲቓ እትርከብ ኤርትራ፡ ብፍቕርን ሓድነትን ክትሕደስ ይግባእ" ምባሎም ይዝከር። ካቶሊካውያን ጳጳሳት ኤርትራ ንሃገራዊ ዕርቀ-ሰላም ጸዊዖም መንግስቲ ኤርትራ ንትካል ስደተኛታት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ነቒፉ ኣብ ሊቢያ ዘለው ኤርትራውያን ስደተኛታት ንምሕጋዝ ጉዕዞ ብሽክለታ ክግበር'ዩ ኣብ 2014 እውን "ሓውኻ ኣበይ ኣሎ!" ኣብ ዝብል ጽሑፎም፡ ብጃምላው ህልቂት ኤርትራውያን መንእሰያት ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ብምስትንታን፡ እቲ ቀንዲ ፍልሰትን ጥፍኣትን መንእሰያት ኮይኑ ዘሎ ሃገራዊ ኣገልግሎት ናብ ንቡር ግዜኡ ክምለስ፣ ኣብ ምሕደራ ዘሎ ብልሽውና ተለልዩ ክምሖ ጸዊዐም ነይሮም። እዛ ሕጂ "ሰላም... ለርሁቃን - ወሰላመ ለቅሩባን" እትብል ዕርቀ ሰላም ኣሕዋት እትጽውዕ ጽሕፍቲ ድማ፡ ኤርትራ ካብዚ ሕጂ ወሪዱዋ ዘሎ ኣደራዕን መከራን ንላዕሊ ክትጻወር ከም ዘይትኽእል የዘኻኽር። እቲ እንኮ መገዲ ፍታሕን ድሕነትን፡ ዕርቀ ሰላም ጥራይ ምዃኑ፡ ንተመኩሮ ደቡብ ኣፍሪቃን ካልኦትን ብምጥቃስ፡ ኹሎም ደቂ ሃገር፡ መራሕትን ተመራሕትን፡ ደገፍትን ነቐፍትን ልባዊ ዕርቂ ብምክያድ፡ ዴሞክራሲያዊት ሓባራዊት ቤት ኩሎም ኤርትራውያ ክሃንጹ ኣዘኻኺሮም። ኩሉ ወገን ልቢ ብምዕባይ ኣብ ክንዲ ዘረሓሕቕ ዘቀራርብን ዝጸናብርን ቃል ብምጥቃም፡ ብሰናይ መንፈስ ዝወዳደር፡ ኣብ ሓድሕዱ ዝመላለእ ስርዓት ሹም ኣሕዋት ክተኽሉ ምሕጽንትኡ የቕርብ። ምንጪ ስእሊ, Eparchy of Keren መግለጺ ስእሊ, ካቶሊካውያን ጳጳሳት ኤርትራ ንጹሑፍ እቶም ጳጳሳት ኣገዳስን ታሪኻውን ዝበሎ፡ ተቐማጢ ሃገረ ኣንጎላ ሙሉጌታ ፍርዙን፡ "ምስ'ዚ ኣብ ደገ ዝጎሃሃር ዘሎ ናይ 'ይኣክል' ጻውዒት፡ ኣብ ኤርትራ ብዕርቀ ሰላም፡ ኣብ ሓጺር ግዜ ለውጢ ክመጽእ እዩ" ድሕሪ ምባል ንተበግሶኦምን ትብዓቶምን ንኢዱ። ዋላኳ ከምቲ ናይ ካቶሊካውያን ጳጳሳት ንኹሉ መዳያት ህይወትን ሃለዋት ሃገርን ህዝብን ዝተንክፍ ነዊሕን ዝርዝራውን እንተዘይኮነ፡ ኣብ ዝተፈላለዩ ሃገራት ዝርከቡ መራሕቲ ኣብያተ ክርስትያናት ልዑላውነት ኤርትራ ክኽበር መራሕቲ ኤርትራ ዕርቀ ሰላም ኣዊጆም ስቃይን መከራን ህዝቦም ከሕጽሩ ብጽሑፉን ብቃልን ጻውዒት ከመሓላልፉ ጸኒሖም እዮም። ሓደ ስሙ ክዕቀበሉ ዝመረጸ ተቐማጢ ኣስመራ፡ ጳጳሳት ካቶሊካዊት ቤተ ክርስትያን ንዕርቀ ሰላም ዝጽውዕ ጽሑፍ ምዝርግሖም፡ ድላይን ሃረርታን ነፍሲ ወከፍ ግዱስ ሃገራዊ ምዃኑ ብምሕባር፡ "ወጥሪ 20 ዓመታት ዘዝለቐ ዕርቀ ሰላም ኢትዮ ኤርትራ፡ እሱራት ብምፍታሕ ብዕርቀ ሰላም ክስነ ትጽቢት ነይሩኒ" ይብል። ምንጪ ስእሊ, ኣር ሓመድናካ መግለጺ ስእሊ, ኣርሀ ሓመድናካ ኣባል ባይቶ ስዊድን ነበር ኣቶ ኣርሀ ሓመድናካ፡ እቲ ጽሑፍ ናብ መንግሰቲ ጥራይ ዘይኮነ ናብ መላእ ህዝቢ ኤርትራ ዝቐንዐ ናይ ሰላምን ዕርቅን ጻውዒት ምዃኑ ይዛረብ። እቲ ጽሑፍ መንፈሳዊ መልእኽቲ ዘለዎ፡ ንፖሎቲካዊ ኩነታት ኤርትራ ብዕምቆት ዝትንትን እዋናውን ኣገዳስን እዩ ክብል'ውን ይንእዶ። እቶም መራሕቲ ሃይማኖት፡ 'ኣጋጢሙና ካብ ዘሎ ቅልውላው ብዕርቀ ሰላም ጥራሕ'ዩ ክውጻእ ዝኽእል' ክብሉ ንዝሃቡዎ ምኽሪ ዝድግፍ ኣቶ ኣርሀ ብኽፉት ልቢ ክረአን ክስማዕን ከም ዝግባእ ኣዘኻኺሩ። ኣብቲ ኣገባብ ዕርቀ ሰላም ዝብል ክፋል ጽሑፎም፡ ኤርትራውያን፡ ብውልቀን ብስድራን፡ ብኮምን ከባብን፡ ከም ህዝብን ሃገርን ንዚህልወና ጸገማት ሰብን ምኽንያትን ካብ እንደልየሉ፡ ድጉል ጽልእን ቂምን ቅርሕንትን ኣወጊድና፡ "ብሰንኪ እገሌ ምባል ሓዲግና" ቅድሚ ዝኣገረ መደብ ዕርቂ ኪንፍጽም ከም ዝግባእ የዘኻኽር። መባእታ ተግባር ዕርቂ፡ ምሕረት ሕድገትን ምዃኑ ብምግንዛብ ንሃብታም ባህልን ያታዊ ክብርታትን ሕብረተሰብና ክንጥቀመሉ ኣለና ይብል። ኤርትራዊ ኣቶ ሰመረ ሃይለ ብወገኑ፡ "ኣብቲ ጽሑፍ ዝሰፈረ ዓሚቕ መልእኽቲ እንታይ ዓይነት ጸገማት ከም ዘለውና ጥራይ ዘይኮነ፡ ብኸመይ ክፍታሕ ከም ዝኽእል እውን ሓሳባት ኣቐሚጡ ስለ ዘሎ ክንጥቀመሉ ይግባእ" ክብል ይመክር። ሳልሳይ ፓትርያርክ ኤርትራ ኣብ ናይ ገዛ ማሕዩር ካብ ዝኣትዉ ከባቢ 13 ዓመት ሓያሎ ምእመናን፡ እቶም ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ኮይኖም፡ ጳጳሳት ካቶሊካዊት ቤተ ክርስትያን፡ ዝኾነ ይኹን ኣደራዕ ከይወርዶም ስክፍታ ከም ዘለዎም ብምጥቃስ ፈጣሪ ኪዳኑ ከንብረሎም ጸሎቶም ከም ዘዕርጉ ኣብ ማሕበራዊ ሚድያታት ገሊጾም'ዮም። ኣቶ ኣርሀ ሓመድናካ'ውን እውን፡ ንብጹእ ወቅዱስ ሳልሳይ ፓትርያሪክ ኦርቶዶክስ ቤተክርትያን ተዋህዶ ኤርትራ ኣቡነ እንጦንዮስ ዘጋጠሞም ጸገም ከየጋጥሞም ስክፍታ ከም ዘለዎ ብምሕባር፡ "ፈጣሪ ባዕሉ ክሕልዎም ተስፋ ይገብር" ክብል እምነቱ ገሊጹ። ኣቶ ሰመረ ሃይለ ከኣ እታ ጽሕፍቲ፡ ንመንግስትን ህዝብን ብሓባር እትመክር ከም ዜጋታት መገዲ የማን ክንሕዝ፡ ብዕርቅን ሰላምን፡ ብምሕረትን ሕድገትን ስቓይ ህዝብና ክሓጽር ከም ዝኽእል እትመክር መንፈሳዊት ጽሕፍቲ ብምግንዛብ መንግስቲ እውን ኣቓልቦ ክህብ የተሓሳስብ። ካብ ዝሓለፈ ሳምንታት ኣትሒዙ ኣብ ዝተፈላላየ ሃገራት ዓለም ዝርከቡ ኤርትራውያን ብውልቅን ብጉጅለን ተኣኪቦም፡ ሕሰም ህዝቢ ኤርትራ ክቕንጠጥን ስቓዩ ከብቅዕን፡ ንለውጢ ዝዕድም 'ይኣክል' ዝብል ድምጺ የቃልሑ ኣለው። እዚ ብጳጳሳት ካቶሊካዊት ቤተ ክርስትያን ኤርትራ ዝተዘርገሐ "ኩሉ ነገር ብዕርቀ ሰላም ክውዳእ ይኽእል'ዩ" ዝብል ጽሑፍ፡ ኤርትራ፡ ብሰላማዊ ኣገባብ ጸገማታ ክትፈትሕን ናብ ደሞክራሲያዊ ስርዓት ክትሰጋገር ከም እትኽእል ዝሕብርን እዩ። ሓያሎ ኤርትራውያን፡ ነዚ ብጳጳሳት ካቶሊካዊት ቤተ ክርስትያን ዝቐረበ ጻውዒት፡ መንግስቲ ኤርትራ ክሰምዖን ክቕበሎን ዘለዎም ተስፋ ብምንጽብራቕ፡ ኣብ ቀረባ እዋን ኣብ ኤርትራ ብስራት ዕርቀ ሰላም ተኣዊጁ ምትሕውዋስ የሕዋት ክመጽእ ዘለዎም ተስፋ ልዑል ምኻኑ ይዛረቡ። እቲ ዝሓለፈ ዓመት ወርሒ ሰነ ዝተበሰረ ዕርቀ ሰላም ኢትዮ ኤርትራ ድማ፡ ናብ አሕዋትን ብጾትን ልሒሙ ኣብ ኩሉ ጫፋት ኤርትራ ዳስ ሓጎስ ተተኺሉ ክርኢ ልዑል ተስፋ ከም ዘለዎም ንቢቢሲ ሓቢሮም። ብምብጽጻሕ ክልቲኦም መራሕቲ ሃገርን፡ ምፍርራም መትከላዊ ስምምዓት ኣስመራን ጂዳን ዝተሰብረ መንደቕ ጽልኢ፡ ተኸፊቱ ንዝተዓጽወ ዶባት ክልቲአን ሃገራት፡ ብንጽሩን ግሉጽን ሕጋዊ ስምምዓት፡ ዳግማይ ኣርሕዩ ኣብ መንጎ ክልቲኦም ጎረባብቲ ህዝብታት ዝጀመረ ፍቕርን ርክብን ክቕጽል ልዑል ባህግን ድላይን ከም ዘለዎም ተዛሪቦም። ተዛማዲ ትሕዝቶ ሳልሳይ ፓትርያርክ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተክርስትያን ኤርትራ ድሕሪ 13 ዓመት ድምጾም የስምዑ23 ሚያዝያ 2019 መራሕቲ ኣብያተ ክርስትያናት ልዑላውነት ኤርትራ ክኽበር ጸዊዖም15 ለካቲት 2019 ዜናታት ሕብረት ኣውሮጳ ኣብ ትግራይ ገበናት ኲናት ተፈጺሙ ክኸውን ከምዝኽእል ስክፍትኡ ገሊጹ16 ጥሪ 2021 ቦቢ ዋይን፡ “ንህይወተይን ህይወት በዓልቲ ገዛይን ተጨኒቐ ኣለኹ”ቅድሚ 7 ሰዓታት ስለምንታይ ንፓትሪስ ሉሉምባ ምዝካር ኣድለየ?ቅድሚ 6 ሰዓታት ኣዘራረብቲ ዛዕባታት እናኸረረ ዝመጽእ ዘሎ ጎንጺ ዶብ ኢትዮጵያን ሱዳንን14 ጥሪ 2021 ክልል ኦሮሚያ፡ መምህር ኪቲላ ጉዳታ ስለምንታይ'ዩ 'ተረሺኑ'?12 ጥሪ 2021 3:42 ቪድዮ, ብዛዕባ ፕረዚደንታዊ መረጻ ኡጋንዳ እንታይ ትፈልጡ?, ዕምሪ ፈነወ 3,4212 ጥሪ 2021 ኣብ ኣፍሪቃ ዘሎ መዓልታዊ ዝርገሐ ኮሮናቫይረስ ዘርኢ ሰሌዳ24 መጋቢት 2020 ሱዳን ኣብ መስርሕ ልዝብ ግድብ ሕዳሰ ኣይተሰማመዐትን11 ጥሪ 2021 ምስ ሱዳን ዘሎ ምስሕሓብ ‘ዶብ ናብ ዝነበሮ ተመሊሱ ብሰላም ክፍታሕ ኣለዎ’- ኢትዮጵያ7 ጥሪ 2021 ቦይንግ 737 ነፋሪት ኢንዶኔዥያ ዝወደቐትሉ ከባቢ ተፈሊጡ ተባሂሉ10 ጥሪ 2021 ኣብ ኣብያተ ማእሰርቲ ስዑዲ ዓረብ ዝሳቐዩ ኢትዮጵያውያን፡ መንግስቲ ናብ ዓዶም ክመልሶም ይምሕጸኑ7 ጥሪ 2021 ኣቶ ጃዋር መሓመድ ዝርከቦም ክሱሳት ሎሚ ኣብ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም12 ጥሪ 2021 ብብዝሒ ዝተነበ 1 ላዕለዎት መሪሕነት ህወሓት ትማሊ ናብ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም 2 ኣብ 50 ግዝኣታት ኣመሪካ ብኣጽዋር ዝተዓጀበ ተቓውሞ ከይካየድ ተሰጊኡ 3 ወድብ ኣንጌላ መርክል፡ ሓድሽ ኣቦ መንበር መሪጹ 4 ኡጋንዳ፡ ፕረዚደንት ዩወሪ ሙሰቨኒ ከምዝተዓወተ ተገሊጹ 5 ሕብረት ኣውሮጳ ኣብ ትግራይ ገበናት ኲናት ተፈጺሙ ክኸውን ከምዝኽእል ስክፍትኡ ገሊጹ 6 ኣብ ትግራይ ምሉእ ኣገልግሎታት መብራህትን ስልክን መዓስ ክጅምር ይኸውን?
