18 ለካቲት 2020 ምንጪ ስእሊ, Valery Matytsin መግለጺ ስእሊ, መድሃኒት ኮቪድ-19 ንምርካብ ይጽዓር ኣሎ ኣብዚ ሕጂ እዋን፡ ዓለም ብለበዳ ኮቪድ-19 ዝብል መጸውዒ ዝተውሃቦ ኮሮናቫይረስ ትጭነቕ'ያ ዘላ። ሓደ መፍረዪ መድሓኒት ዝኾነ ትካል ድማ፡ ብሚሊዮናት እንተኽኢሉ'ውን ብቢሊዮናት ዝቑጸር ኽታበት ኣፍርዩ ተኣምር ክፈጥር ትጽበዮ። እቲ ሓቂ ግን፡ ተኣምር ክፈጥር እዩ ተባሂሉ ተስፋ ዝግበረሉ ትካል ክርከብ ኣይተኽኣለን ዘሎ። ዓለማዊ ዕዳጋ ኽታበት እዚ ዓመት ናብ 60 ቢሊየን ዶላር ክዓቢ ትጽቢት'ኳ እንተሃለወ፡ ዓብዪ ከስቢ ግን ይርከብ'ዶ ንዝብል ዘተኣማምን ነገር የብሉን። "ከምዚ ዓይነት ቅልውላው ጥዕና እንትፍጠር ዕውት ዝኾነ ክታበት ወይ መከላኸሊ መድሓኒት ምፍራይ ኣጸጋሚ'ዩ። ብዙሕ ገንዘብን ግዘን'ዩ ዝሓትት" ይብል ኣብ ኣሜሪካ ማእከሉ ዝገበረ ዋና ሓላፊ ኢንቨስትመንት ሎንካርን ኣውፋርን ስነህይወታዊ ቴክኖሎጅን ብራድ ሎንካር። ረቡዕ 242 ሰባት ብኮሮናቫይረስ ሞይቶም ኮሮናቫይረስ ዓዲ እንግሊዝ ኣትዩ "ከምቲ ገለ ኣውፈርቲ ብጌጋ ትጽቢት ዝገብሩዎ ብቢሊዮናት ዝግመት ዘይኮነ፡ ሓደ ነገር ውጽኢታዊ ብዝኾነ ኣገባብ ክምህዙ ንዝደልዩ ኩባኒያታት፡ እቲ ገንዘብ ውሑድ'ዩ" ይብል። ዓለምለኻዊ ኢንዳስትሪ ክታበት ብከም ፒፊዘር፣ ሜርክ፣ ግላክሶስምዚዝክሊን [ጂኤስኬ]፣ ሳኖፊኢ ከምኡ'ውን ጆንሰን ኤንድ ጆንሰን ዝተትሓዙ'ዩ። ዝሓለፈ ዓመት፡ ጠቕላላ ኣህጉራዊ መሸጣ ክታበት 54 ቢሊዮን ዶላር ነይሩ። እዚ ካብ 2014 ንነዘ ብክልተ ዕጽፊ'ዩ ዓብዩ። ረኽሲ ሕማማት ኢንፍሉዌንዛ፣ ጉንፋዕ ሓሸማ፣ ሁፓታተስን ኢቦላን ክውስኽ ብምኽኣሉ፡ ጠለብ ክታበት'ውን ብኡ ልክዕ ዓብዩ። ምንጪ ስእሊ, Getty Images መግለጺ ስእሊ, ብቕልጡፍ ዝላባዕ ዘሎ ኮሮናቫይረስ ካብ ቁጽጽር ወጻኢ ይኸውን ኣሎ "ዝኾነ ሰብ፡ ኢንዳስትሪ ምፍራይ ክታበት ከምዚ ዓይነት ጸገማት ክሳገረሉ ዝኽእል መሐለውታ ኣለዎ ኢሉ ክሓስብ ይኽእል'ዩ። እንተኾነ፡ ካብቶም ገዘፍቲ ኣርባዕተ ኩባኒያታት፡ እቲ ሓደ'ውን ነዚ ቫይረስ ዝኸውን መከላኸሊ ንምፍራይ ድልየት ኣየርኣየን" ትብል ዳይሬክተር ፖሊስን ሕግን ኣፋውስ ዩኒቨርሲቲ ማእከል ሕክምና ግሮኒገን ኣመስተርዳም ዶክተር ኢለን ሆን። ካብቶም ዓበይቲ ኩባኒያታት መፍረ ኣፋውስ ወጻእ ድማ፡ ዓቕሚ ዘለዎም ንኣሽቱ ኩባኒያታት መድሓኒት ንኮቪድ-19 ዝውዕል ክታበት ንምርካብ ይጽዕሩ ኣለው። እዚ ቫይረስ፡ ክሳብ ሕጂ ህይወት ልዕሊ ሓደ ሽሕ ሰባት ከም ዘጥፍአ ይእመን። መድሃኒት ጸረ ኤችኣይቪ ኤድስ ዝሰርሐ ኩባኒያ ጊሊድ፡ ሬመድሲቪር ዝተብሃሉ መድሃኒት ከም ዝፍትን ኣፍሊጡ'ሎ። ኮሮናቫይረስ ሓድሽ መጸውዒ ስም ረኺቡ ኣውስትራልያውያን ተመራመርቲ ቅዳሕ ኮሮናቫይረስ ኣማዕቢሎም 'ኣብቪ' ዝተብሃለ ጉጅለ ምፍራይ መድሓኒት፡ ኣብ ቀረባ፡ 'ካለትራ' ዝተብሃለ ሕዋስ ክልተ መድሓኒት ጸረ ኤችኣይቪ ኣብ ቻይናውያን ሕሙማት ኮሮናቫይረስ ፈተነ ገይሩ'ሎ። ክልቲኦም ፈተነታት ግን፡ ሓድሽ ዝተምሃዘ መከላኸሊ ብምጥቃም ዘይኮነ ኣብ መኽዝን ብዝጸንሑ መድሓኒታት ዝተደረኹ'ዮም። ምንጪ ስእሊ, Getty Images መግለጺ ስእሊ, ሓደ ትካል መፍረ መድሃኒት፡ ክታበት ብምፍራይ ከስቢ ክረክብ'ዩ ዝብል ዘተኣማምን ኣይኮነን ኩባኒያታት መፍረ መድሓኒት፡ ንኮቪድ-19 ዝኸውን ፈውሲ ንክምህዙ፡ ካብ ለገስቲ ትካላት ሓገዝ ገንዘብ ተኣኪቡ'ዩ። ጥምረት ድልውነት ምህዞ ለብዒ ምህዞ ጥምረት ለብዒ (CEPI) ሓደ ካብቶም ለገስቲ'ዩ። መንግስታት ኖርወይን ህንድን፣ ፋውንዴሽን ቢልን ሚሌንዳ ጌትስ ከምኡ'ውን ዌልካም ትረስት መስረትቲ እዚ ጥምረት'ዮም። ግላክሶስምዚዝክሊ [ጂኤስ ኬ] ድማ፡ ኮቪድ-19 ንምክልኻል ዘኽእል መድሓኒት ንምምሃዝ ቴክኖሎጂኡ ነዚ ጥምረት ክፉት ክኸውን ፈቒዱ ኣሎ። ንሕሙማት ኮሮናቫይረስ ክሕክም ዝቐነየ ዶክተር በቲ ቫይረስ ሞይቱ ንክላገጽ ኮሮናቫይረስ ከምዝሓዞ ዘምሰለ ሩስያዊ፡ ማእሰርቲ ሓሙሽተ ዓመት ከምዝጽበዮ ተሓቢሩ ኮሮናቫይረስ፡ ምልክታት ዝተርኣዮም 14 ኢትዮጵያውያን ናጻ ኮይኖም ተረኺቦም ይኹን'ምበር፡ ዝኾነ ዝተምሃዘ ክታበት ናብ ዕዳጋ ቅድሚ ምቕራቡ ኣብ ብዙሓት ኣሽሓት ሰባት ተፈቲኑ ክሓልፍ ብዙሕ ግዘ'ዩ ዝወስድ። ኣብ 2015፡ ቫይረስ ኢቦላ እንትኽሰት፡ ሜሪክ ዝመሃዞ ክታበት ዕውት ብዝኾነ ወፍሪ ኣብ ጊኒ ግብራዊ ክኸውን ክኢሉ'ዩ። ኣብቲ እዋን፡ እቲ ናብ ተጠቀምቲ ዝቐረበ መድሓኒት ፍቓድ'ውን ኣይረኸበን ነይሩ። ክሳብ'ቲ ዝሓለፈ ዓመት'ውን፡ እዚ ክታበት ኣሜሪካ ብስሩዕ ኣየጽደቐቶን ነይራ። ካልእ ብጆንሰን ኤንድ ጆንሰን ዝተምሃዘ ክታበት ኢቦላ ድማ፡ ኣብ 2019 ፍቓድ መንግስቲ ረኺቡ ኣብ ዲሞክራሲያዊት ሪፐብሊክ ኮንጎ ኣብ ረብሓ ክውዕል ተገይሩ። ምንጪ ስእሊ, Getty Images መግለጺ ስእሊ, ሜርክ ዝመሃዞ ክታበት ቫይረስ ኢቦላ ሓሙሽተ ዓመት ዝወሰደ'ዩ ዝኾነ ዝተምሃዘ መድሃኒት ቅድሚ ኣብ ዕዳጋ ምውዓሉ ሕጋዊ ደንቢ ቑጽጽር ክወሃቦ ዓመታት ዝወስደሉ ምኽንያት፡ ጎናዊ ሳዕቤናቱ ክሳብ ክንደይ'ዮም ዝብል ንምፍላጥ'ዩ። እዚ ግን፡ እቲ መድሓኒት ሕጋውነቱ ጸዲቑሉ ኣብ ዕዳጋ ምስ ወዓለ'ውን ከጋጥም ይኽእል'ዩ። ኣብ 2009- 2010፡ ለበዳ ሓሸማ ጉንፋዕ እንተጋጥም፡ ሽዱሽተ ሚሊዮን ሰባት ግላክሶስሚዝክሊን ዝመሃዞ ክታበት ፓንደምሪክስ ክወሃቦም ተገይሩ'ዩ። ይኹን'ምበር፡ ኣብ ገለ ሰባት ኣብ መዓልቲ ብተኸታታሊ ናይ ድቃስ ስምዒት ክስምዖም ዝገብር ናይ ድቃስ ምዝባዕ [ናርኮሌፕሲ] ከኸትል ከም ዝኽእል ምስ ተበጽሓሉ፡ ቀልጢፉ ካብ ዕዳጋ ክእገድ ተገይሩ። ዳይሬክተር ኣሜሪካዊ ትካል ሕማማት ኣለርጅን ረኽስን ዶክተር ኣንቶኒ ፋውሲ፡ ክሳብ ሕጂ፡ ንኮቪድ-19 ዝኸውን ክታበት ከፍሪ'የ ኢሉ ዝመጽአ ትካል የለን ይብል። ኮሮናቫይረስ ንፈለማ እዋን ኣብ ሓደ መዓልቲ 97 ሰባት ቐዚፉ ቻይና፡ ሓደ ዕሸል ብኮሮናቫይረስ ተታሒዙ ኣመሪካ፡ ናብ ቻይና ዝገሸ ዝኾነ ወጻእተኛ ከምዘይተእቱ ኣፍሊጣ ነዚ፡ "ኣዝዩ ኣጸጋምን ኣስጋእን" ኢሉ ይገልጾ። "ዓቕሚ ዘለዎም ኩባኒያታት ስቕ ኢሎም ኮፍ ኢሎም ክትደልዮ ከለኻ እትወስዶ ነገር ከዳልው ኣይኽእሉን" ኢሉ ዶክተር ኣንቶኒ። ብተወሳኺ፡ ክታበት ኮቪድ-19 ኣብ ዕዳጋ ቅድሚ ምውዓሉ ሓደ ዓመት ክወስድ ከም ዝኽእል ገሊጹ። ትካል ጥዕና ዓለም ብወገኑ፡ እዚ ኽታበት ኣብ ውሽጢ 18 ኣዋርሕ ድልዊ ክኾነሉ ተስፋ ይገብር። ኩባኒያታት መፍረ መድሓኒት፡ ቅድም ኢሎም ዝተኸሰቱ ቅልውላዋት ጥዕና ምንካይ ዘኽእሉ ክታበታት'ዮም ከፍርዩ ክኢሎም። "ንኢቦላ ዝኸውን ክታበት ከነፍሪ ከለና ውፉይ ዝነበረ ኩባኒያ'ዩ ሕጂ ዘድሐርሕር ዘሎ" ይብል ዶክተር ኣንቶኒ ፋውሲ። "ሕጂ፡ ነዚ ቫይረስ [ኮቪድ-19] ዝኸውን ክታበት ዘፍሪ ኩባኒያ ምርካብ ከጸግም'ዩ" ኢሉ። ተዛማዲ ትሕዝቶ ኣፍሪቃዊት ሃገረ ኢኳቶሪያል ጒኒ ንቻይና 2 ሚልዮን ዶላር ኣወፍያ7 ለካቲት 2020 መገዲ ኣየር ኬንያ ናብ ቻይና ዝግበሩ በረራታት ሰሪዙ31 ጥሪ 2020 ኣብ ቻይና ዝርከቡ ኢትዮጵያውያን ተምሃሮ ዋላ ብናቶም ወጻኢ ናብ ዓዶም ክምለሱ ይሓቱ7 ለካቲት 2020 ሓድሽ ቫይረስ ቻይና ኣብ ኣመሪካ ተራእዩ22 ጥሪ 2020 ዜናታት ሕብረት ኣውሮጳ ኣብ ትግራይ ገበናት ኲናት ተፈጺሙ ክኸውን ከምዝኽእል ስክፍትኡ ገሊጹ16 ጥሪ 2021 ቦቢ ዋይን፡ “ንህይወተይን ህይወት በዓልቲ ገዛይን ተጨኒቐ ኣለኹ”ቅድሚ 7 ሰዓታት ስለምንታይ ንፓትሪስ ሉሉምባ ምዝካር ኣድለየ?ቅድሚ 6 ሰዓታት ኣዘራረብቲ ዛዕባታት እናኸረረ ዝመጽእ ዘሎ ጎንጺ ዶብ ኢትዮጵያን ሱዳንን14 ጥሪ 2021 ክልል ኦሮሚያ፡ መምህር ኪቲላ ጉዳታ ስለምንታይ'ዩ 'ተረሺኑ'?12 ጥሪ 2021 3:42 ቪድዮ, ብዛዕባ ፕረዚደንታዊ መረጻ ኡጋንዳ እንታይ ትፈልጡ?, ዕምሪ ፈነወ 3,4212 ጥሪ 2021 ኣብ ኣፍሪቃ ዘሎ መዓልታዊ ዝርገሐ ኮሮናቫይረስ ዘርኢ ሰሌዳ24 መጋቢት 2020 ሱዳን ኣብ መስርሕ ልዝብ ግድብ ሕዳሰ ኣይተሰማመዐትን11 ጥሪ 2021 ምስ ሱዳን ዘሎ ምስሕሓብ ‘ዶብ ናብ ዝነበሮ ተመሊሱ ብሰላም ክፍታሕ ኣለዎ’- ኢትዮጵያ7 ጥሪ 2021 ቦይንግ 737 ነፋሪት ኢንዶኔዥያ ዝወደቐትሉ ከባቢ ተፈሊጡ ተባሂሉ10 ጥሪ 2021 ኣብ ኣብያተ ማእሰርቲ ስዑዲ ዓረብ ዝሳቐዩ ኢትዮጵያውያን፡ መንግስቲ ናብ ዓዶም ክመልሶም ይምሕጸኑ7 ጥሪ 2021 ኣቶ ጃዋር መሓመድ ዝርከቦም ክሱሳት ሎሚ ኣብ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም12 ጥሪ 2021 ብብዝሒ ዝተነበ 1 ላዕለዎት መሪሕነት ህወሓት ትማሊ ናብ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም 2 ኣብ 50 ግዝኣታት ኣመሪካ ብኣጽዋር ዝተዓጀበ ተቓውሞ ከይካየድ ተሰጊኡ 3 ኡጋንዳ፡ ፕረዚደንት ዩወሪ ሙሰቨኒ ከምዝተዓወተ ተገሊጹ 4 ወድብ ኣንጌላ መርክል፡ ሓድሽ ኣቦ መንበር መሪጹ 5 ሕብረት ኣውሮጳ ኣብ ትግራይ ገበናት ኲናት ተፈጺሙ ክኸውን ከምዝኽእል ስክፍትኡ ገሊጹ 6 ኣብ ትግራይ ምሉእ ኣገልግሎታት መብራህትን ስልክን መዓስ ክጅምር ይኸውን?
