ህዝቢ ትግራይ ኣብ ታሪኽ ኢትዮጵያ “ንቑሕ ተሳትፎ ዘይገበረሉ እዋን ኣይነበረን" ብምባል ድማ፡ ምውጋኑ “ክሕሰብ ይኹን ክሕለም ዝኽእል ኣይኮነን” ኢሉ። “ብወገን ብልጽግና፡ ኩሉ ነገር ብምርድዳእ ብገምጋም ተመያዪጥና ናይ ምፍታሕ ልዑል ድሌት ኣለና ድማ” ኢሉ። ብወገን ህወሓት’ውን እንተኾነ፡ ነቲ ኣፈላላይ ብምርድዳእ ናይ ምፍታሕ ድሌት ዘለዎም መራሕቲ ከምዘለዉ ተዛሪቡ። እንተኾነ ግን “ኣብ ውሽጢ ህወሓት ኣፈላላይ ብጎነጻዊ መገዲ ናይ ምፍታሕ ድሌት ዘለዎም መራሕቲ ምህላዎም ንኹሉ ግሉጽ ክኸውን ኣለዎ” ኢሉ። ነቲ ወጥሪ ንምትዕብባይን ንምግፋሕን ዝጽዕሩ “ገለ ሓይልታት” ከምዘለዉ’ውን ገሊጹ። እቶም ሓይልታት መን ምዃኖም ግን ብንጹር ኣይጠቐሰን። "ከምዚ ኢልካ ምንባር ስለዘይክኣል፡ ካብኡ ንነጀው'ውን ናይ ቤተሰብ ወጥሪ ስለዝኾነ ምፍታሕ ናይ ግድን'ዩ ዝብል እምነት'ዩ ዘለኒ" ኢሉ። "ግና ምእንቲ ክሓጽር፡ ህዝቢ ትግራይ ኣብ መሪሕነት ህወሓት ንዘለዉ፡ ከም እኒ ዶ/ር ደብረጽዮን ኣዕሩኽታት'ውን ወሲኹ፡ ልምዓትን ሰላምን ስለዝደልዩ ክድግፎም ኣለዎ ዝብል እምነት ኣለኒ። "እኒ ብዓል ደብረጽዮን ካብ መጀመርያ ጀሚሩ፡ ምስ መንግስቲ ፌደራል፡ ኮፍ ኢሎም ተዘራሪቦም ጸገም ብናትና ወገን ይኹን ብናቶም ወገን ዘለዉ ጸገማት ናይ ምፍታሕ ዘለዎም ድልውነት ኩሉ ሻዕ ዝረአን ዝፍለጥን ነይሩ። እዚ ካብ ህዝቢ ትግራይ ደገፍ ክግበረሉ ከም ዝግባእ ይኣምን"። "ብፍላይ ንዶክተር ደብረጽዮን፡ ህዝቢ ትግራይ ሓገዝ እንተገይርሉ መብዛሕትኡ ጸገም ክፍታሕ ከም ዝኽእል ይኣምን"። ብኻልእ ወገን፡ ነቶም ደለይቲ ጎነጻዊ መንገዲ ዝደልዩ ድማ፡ ኣይፋልኩምን ክብሎም ከምዘለዎ ተዛሪቡ። ብወገን ብልጽግና'ውን እንተወሲድካ፡ ክንእርሞ ዘለና ዝኾነ ገምጋም እንተሃልዩ፡ ንምፍታሽ ንምእራም ክንዘራረብ ንኽእል ኢና- ኢሉ። ሃገርና ኣብ ፈተና’ያ ዘላ ንሱ ናብ ስልጣን ካብ ዝመጽእ ንደሓር፡ እታ ሃገር ኣብ ዘይምርግጋእ ከም ዘላ ብምእማን ድማ፡ ሓደ ካብቶም ቀንዲ ጸገማት ምስቲ ለውጢ ዝተኣሳሰር ምዃኑ ይገልጽ። “ለውጢ ድማ ብባህሪኡ ጽቡቕ’ኳ እንተኾነ፡ ዝተወሰነ ቃንዛ ኣለዎ” እዩ ዝብል። “ልክዕ ከም ሕማም ሕርሲ ለውጢ’ውን ሕማም ኣለዎ፡ እንተኾነ ግና ድሕሪ ሕማም ዝህሉ ተስፋ ጽቡቕ ስለዝኾነ፡ ከምታ ወላድ ንሕማም ሕርሲ ንጽሞሞ ኣለና።” እቶም ጸገማት “ኣብ ቀረባ እዋን ክፍትሑ” ምዃኖም ብምግላጽ ድማ፡ “ከም ቀዋሚ ሽግር” ክርአ የብሉን በሃላይ እዩ። እቲ ቀዳማይ ሚኒስተር ናብ ስልጣን ካብ ዝድይብ ንደሓር፡ ኣብታ ሃገር ጸጥታውን ቁጠባውን ጸገማት ከጋጥማ ምጽንሑ ይፍለጥ። ንሱ፡ ኣብ ኢትዮጵያ መድረኽ ደሞክራሲ ብምስፋሕ፡ ናጻ ፕረስ ብምፍቃድ፡ እሱራት ብምፍታሕን ጨቆንቲ ሕግታት ብምፍራስን ብምሕዳስን ናእዳ ረኺቡ’ዩ። ይኹን እምበር መንግስቱ ኣብዚ ቀረባ እዋን፡ ምስቲ ኣብዚ ቀረባ እዋን ተወሊዑ ዝነበረ ናዕቢ ብዝተሓሓዝ ፍሉጣት ፖለቲከኛታት ዝርከብዎም ልዕሊ 5000 ኣብ ቀይዲ ምእታዉ ካብ ውሽጥን ወጻእን ሓያል ነቐፌታት ኣስዒቡሉ’ሎ። ምዕጻው ሜድያታት ናጽነት ፕረስ ብምፍቃዱ ክናኣድ ዝጸንሐ እቲ ቀዳማይ ሚኒስተር፡ ሜድያታት ናይ ምዕፋን ድሌት ከምዘይብሉ ተዛሪቡ። ነቶም ዓሌታዊ ግጭት ኣባልሑ ዝበሎም ሜድያታት ንምእራም ግን ስጉምቲ ምውሳድ ኣድላዪ እዩ ይብል። “ሜድያታት ትግራይ፡ ውልቀሰባት ኣብ ምጽራፍን፡ ናይ ሓሶት ወረ እናነዝሑ ይውዕሉ ኣለዉ” ክብል ከሲሱ። መንግስታዊ ሜድያታት’ውን፡ ንዘመነ ስልጣን ህወሓት ከቢድ ምግሃስ ሰባዊ መሰላት ከም ዝተፈጸመ ዘርኢ ሰነዳዊ ፊልምታት ምድላዎም፡ ኣብ ትግራይ ብዙሕ ተቛውሞታት ኣልዒሉ’ዩ። ድሕሪ ቅትለት ስነጥበባዊ ሃጫሉ ሁንዴሳ እውን፡ ማዕከናት ዜና ፌደራላዊ መንግስቲ ንህወሓት በቲ ናዕቢታት ዝኸስስ መደባት ምቕራቦም ይፍለጥ። ምዕጻው ተሌቪዥናት ትግራይ፡ ኣካል ናይቲ ንዓሌታዊ ግጭታት ምብላሕ ዝኾና ሜድያታት ንምእራም ዝተወስደ ግዝያዊ ስጉምቲ ምዃኑ ብምግላጹ፡ ክፍታሕ ዝኽል ምዃኑ ተዛሪቡ። ጉዳይ ክልላዊ ምርጫ ትግራይ “ኣብ ኣድላይነትን ግድነትን ምርጫ ኣፈላላይ ዘለና ኣይመስለኒን” ዝበለ ኣብዪ ንሓደ ዓመት ምጽማም ከም ዝካኣል’ዩ ዝምጉት። እቲ ኣብ መወዳእታ ወርሒ ነሓሰ ክካየድ ተመዲቡ ዝነበረ ሃገራዊ ምርጫ ብሰንኪ ለበዳ ኮሮናቫይረስ ምንውሑ ይዝከር። “ምርጫ ድሕሪ ሓደ ዓመት ዝግበር እናሃለወ፡ መንግስቲ ክልል ትግራይ ንምንታይ ሚልዮናት ባጀት መዲቡ ክልላዊ መረጻ [ምባሉ] ዘገርም’ዩ።” “ሚልዮናት ኣውጺኡ ምርጫ ካብ ዝገብር ክልተ ሰለስተ ደድጓድ ማይ ዘይኩዕት” ዝብል ሕቶታት ኣልዒሉ። ሃገራዊ ኮሚሽን ምርጫ ኢትዮጵያ፡ ነቲ በይናዊ መስርሕ ምርጫ ከምዘየካይዶን፡ ዝኾነ ሎጀስቲካዊ ደገፍ ክገብር ከምዘይግደድን ድሕሪ ምግላጹ’ዩ፡ እቲ ክልል ነቲ ምርጫ ብናቱ ባጀት ከካይዶ ወሲኑ። ህወሓት፡ ኩነታት ናይቲ ለበዳ ምርጫ ካብ ምግባር ዝዓግት ከምዘይኮነ ብምምጓት፡ ብመሰረት ሕገ-መንግስቲ ዝጠልቦ ሕጋዊ ቅድመ ኩነት፡ ክልላዊ ምርጫ ንምክያድ ይጓየ ኣሎ። ድሮ ኮሚሽን ምርጫ ቆይሙ፡ ቤት ጽሕፈቱን ተፈልዩሉ፡ ባጀቱ ተሰሊዑሉ ስርሑ ጀሚሩ ኣሎ። እቲ ቀዳማይ ሚኒስተር፡ ፌደራላዊ መንግስቲ ንመስርሕ ምርጫ ክልል ትግራይ ንምዕንቃጽ ዝወስዶ ስጉምቲ ከምዘየለ’ዩ ኣተንቢሁ ዘሎ። ግብረመልሲ ፌደራላዊ መንግስቲ እንታይ ክኸውን’ዩ ዝብል ስክፍታታት ተፈጢሩ ምጽንሑ ይግለጽ። “መንግስቲ ፌደራል ኣብ ናይ ክልል ጉዳይ ኢዱ ኣእትዩ ኣይፈልጥን ንቕድሚ’ውን ኣይገብርን” ዝበለ እቲ ቀዳማይ ሚኒስተር፡ “ናይ ፌደራል ሓላፍነቱ ድማ ኣሕሊፉ ኣይህብን” ኢሉ። ርክብ ምስ ኤርትራን ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብዪ ኣሕመድ፡ ብዛዕባ ተራ ኤርትራ ኣብ ውሽጣዊ ኩነታት ኢትዮጵያ’ውን ከይተንከፈ ኣይሓለፈን። ንሱ ከምዝበሎ፡ ኤርትራ ነቲ ኢትዮጵያ “ምስ ገለ ሃገራት” ዘለዋ ዘይምርድዳእ ንምፍታሕ ትጽዕር ከም ዘላ ጠቒሱ። ኢትዮጵያ፡ ኣብ ጉዳይ ግድብ ሕዳሰ ምስ ግብጺን ሱዳንን ዝጸንሓ ምስሕሓብ ናብ ወጥሪ ገጹ የምርሕ ምህላዉ ይፍለጥ። ምስ መንግስቲ ኤርትራ ተሻሪኹ ንክልል ትግራይ ንምጉዳእ መደብ ኣለዎ ንዝብል ሕቶ’ውን፡"ካብ ኩሎም ክስታት ዝኸፍአን ጠገለ ዘይብሉን ክሲ እዩ" ብምባል ነጺግዎ። “እቲ ርክብ ንሓውና ህዝቢ ኤርትራ’ውን ዝጠቅም” ክኸውን ኣለዎ ብምባል፡ ናይ ትግራይ ጥራይ “ፍሉይ ረብሓ” የለን ኢሉ። እንተኾነ፡ እቲ ቅድሚ ክልተ ዓመት ኣብ ዛላምበሳ ብዕሊ ተኸፊቱ ዝነበረ ዶብ ድሕሪ ሒደት ኣዋርሕ ምስ ተዓጸየ እዩ ዘሎ። ምስ ካልኦት ሃገራት ዝግበር ዲፕሎማስያዊ ዝምድናታት ሓላፍነት ፌደራላዊ መንግስቲ ምዃኑ’ውን ተዛሪቡ። በቲ ምስ ኤርትራ ዝገበሮ ናይ ሰላም ስምምዕ ኣብ 2019 ሽልማት ኖበል ሰላም ምዕዋቱ ይዝከር። ተዛማዲ ትሕዝቶ ኣብዪ ኣሕመድን ኢትዮጵያን ኣብ ቀራና-መንገዲ29 መጋቢት 2019 ፖለቲካ ኢትዮጵያ፡ ተስፋታትን ግድላትን መሪሕነት ኣብዪ ኣሕመድ4 መጋቢት 2019 ዜናታት ኣውሮጳዊ ሕብረት ንኢትዮጵያ ክህቦ ዝሓሰበ 110 ሚልዮን ዶላር ኣቋሪጽዎቅድሚ ሓደ ሰዓት ኣብ ትግራይ ልዕሊ ክልተ ሚልዮን ህጻናት ረድኤት ክበጽሖም ኣይከኣለን - ዩኒሴፍ16 ታሕሳስ 2020 ጀርመን ሓድሽ ደግሲ ኮሮናቫይረስ ንምቊጽጻር ጽኑዕ ሕጊ ኣውጺኣቅድሚ 3 ሰዓታት ኣዘራረብቲ ዛዕባታት ኣብ ኤርትራ ዕጽዋ ኮቪድ-19 መዓስ እዩ ዝፈኩስ?15 ታሕሳስ 2020 "ካብ ጨወይተይ ንምህዳም ከም ተመን እናተሰሓብኩ ነዊሕ ተጓዒዘ"15 ታሕሳስ 2020 ወታሃደራት ኢትዮጵያ ኣብ ልዕሊ ሰራሕተኛታት ሕቡራት ሃገራት ከምዝተኮሰ መንግስቲ ተኣሚኑ8 ታሕሳስ 2020 ናሚቢያዊ ዲፕሎማሰኛ ክልተ ደቁ “ኣብ ኢትዮጵያ ተቐቲሎም”14 ታሕሳስ 2020 ኣብ ኣፍሪቃ ዘሎ መዓልታዊ ዝርገሐ ኮሮናቫይረስ ዘርኢ ሰሌዳ24 መጋቢት 2020 ኣመሪካ፡ ንሱዳን ካብ 'መዝገብ ግብረ-ሽበራ' ብወግዒ ኣልያታ14 ታሕሳስ 2020 ኤርትራ ኣብ ውሽጣዊ ግጭት ኢትዮጵያ ኢድ ኣለዋ ድዩ?25 ሕዳር 2020 ቻይና ብዛዕባ ዘማዕበለቶ ክታበት ኮሮናቫይረስ እንታይ ንፈልጥ?10 ታሕሳስ 2020 ኤርትራ፡ ናይ የሆዋ መሰኻኽር ድሕሪ 26 ዓመት ካብ ቤት-ማእሰርቲ ተፈቲሖም7 ታሕሳስ 2020 ብብዝሒ ዝተነበ 1 ላዕለዋይ ልኡኽ ስዑዲ ዓረብ ትማሊ ምሸት ናብ ኤርትራ ኣትዩ 2 ኣውሮጳዊ ሕብረት ንኢትዮጵያ ክህቦ ዝሓሰበ 110 ሚልዮን ዶላር ኣቋሪጽዎ 3 ኣብ ትግራይ ውልቀሰባት ዕጥቂ ንከረክቡ ዝተነብረ ገደብ መዓልቲ ተዛዚሙ 4 ጉግልን ዓበይቲ ትካላት ቴክኖሎጅን ‘ዓሌታውያን’ዮም”፡ ትምኒት ገብሩ 5 ኣብ ኤርትራ ዕጽዋ ኮቪድ-19 መዓስ እዩ ዝፈኩስ?
