ሉሙምባ ካብ ተኣሲሩሉ ዝነበረ ናይ ቤት-ቈረኛ ኣምሊጡ ናብ ምብራቕ ገጹ ናብ ስታንቪል ዝበሃል ቦታ ከደ። ወተሃደራት ሞቡቱ ግን ኣርኪቦም መሊሶም ኣሰርዎ። ሶቬት-ሕብረት ሉሙምባ ንክፍታሕ ንሕቡራት-ሃገራት ኣቤት በለት፣ ኵነታት ማእሰርቱ ኣብ ዓለም ተቓልሐ። ሕቡራት ሃገራት ግን ንይፈታሕ ዚብል ጻውዒት ሶቬት-ሕብረት ነጸጎ። ሞቡት ኵነታት ጥዒሙሉ ንሉሙምባ ኣብ ኢድ ጸላእቱ ኣረከቦ - ሞይስ ቾምበ (መራሒ ካታንጋ)። ኣብ ዕለት 17 ጥሪ 1961፡ ከምዛ መዓልቲ'ዚኣ፡ ሉሙምባ ብዘይ ፍርዲ ህይወቱ ኣብ ኤሊዛበትቪል ዝበሃል ቦታ ከም ትሓልፍ ተገብረ። ብህዝቢ ተመሪጹ ዝነበረ መራሒ ክነሱ ኣብ ስልጣን ንሽድሽተ ኣዋርሕ ጥራይ ክጸንሕ ከኣለ። ታርኽ ሉሙምባ ማለት ታሪኽ ዉዲትን ጥልመትን'ዩ ክበሃል ይከኣል። ሉምምባ ሓደ ገስጋሲ ዝባህሪኡ፡ ፍጹም ናጽነት ሃገሩን ህዝቡን ዝደሊ ዝነበረ ተቓላሳይ ምንባሩ፡ ድሒሩ ኣብ ዓለምና ተቐባልነት ዝረኸበን ክሳብ ሕጂ ብጽቡቕ ስምን ሃገራውነትን ዝልዓለ ናይ ሓጺር ዘበን መራሒ ነበረ። ዓሚ ከምዚ እዋን፡ ጁልያና፡ እንኮ ጓሉ ንሉሙምባ፡ ብዛዕባ ኣቦኣ ምስ ቢቢሲ ኣብ ዝገበረቶ ቃለ-መጠይቕ፡ "ኣቦይ ናጽነት ኮንጎን ሓርነት ህዝቢ ኮንጎን ጥራይ'ዩ ነይሩ ድልየቱ፣ ህዝቢ ማሕበራዊ ፍትሒ ምእንቲ ክረክብ" ኢላ ብኣስቈርቍሮ ትዛረብ። "እቦይ ይፈትወኒ ስለ ዝነበረ ንስራሕ ምስኡ ሒዙኒ ክኸይድ ይዝከረኒ፣ ኣብ ሰድያ ኮፍ ኢለ ክሕልዎ ክውዕል ይዝከረኒ" ድሕሪ ምባል ልቢ ምስ ገበረት ኣቃትልኡ ምስ ፈለጠን ክሳብ ሎሚ ከምዘይትጻወሮ ትዛረብ። ሎሚ ሉሙምባ ብክብርን ኣድናቖትን'ዩ ዝዝከር። ሓወልቱ ኣብ ኵሉ ይርከብ። ሞይስ ቾምበ ኸኣ ከም ሓደ ሽዩጥ። ሕቡራት ሃገራት ደጋጊሞም ንዕሱባት ወትሃደራት በልጅዩም ካብ ካታንጋ ንክወጹ'ኳ ዉሳኔ ኣብ ልዕሊ ዉሳኔ እንተ ጸሓፉ ዉሳኔታቶም ፋይዳ ኣይተረኽቦን። ብ 1961 ማዕረ 20,00 ወትሃደራት ሕቡራት ሃገራት ኣብ ኮንጎ ነይሮም'ዮም። ኣብ ካታንጋ ዝካየድ ዝነበረ ዉግእ ደው ከብልዎ ኣይከኣሉን። ብዕለት 18 መስከረም 1961፡ ዳግ ሃመርሾልድ፡ ሽወደናዊ ዋና-ኣማሓዳሪ ሕቡራት ሃገራት፡ ንጕዳይ ካታንጋ ክዓርቕ ኢሉ ናብቲ ከባቢ ተንቀሳቐሰ፣ ነፋሪቱ ወዲቓ ኣብኡ ሞተ። ሕቡራት ሃገራት ብዉሳኔ 169 ኣቢላ ንጠለባት ሞይስ ቾምበ ብምንጻግ ንካታንጋ ከም ኣካል ኮንጎ (ሽዑ ዛየር) ብምቝጻር ኣህጕራዊ ጸቕጢ ገበረት - ሉሙምባ ምስ ሞተ። ብዕለት 1 ታሕሳስ ቾምበ ከይፈተወ ንሕብረት ኮንጎን ካታንጋን ብዕሊ ከም ዝፍርም ተገብረ። ቀስ-ብቐስ ከኣ ዕሱባት ወትሃደራት በልጅዩም ከም ዝስሕቡ ተገብረ። ኣብ ዓመቱ ኸኣ መንግስቲ በልጅዩም ንማእከላይ መንግስቲ ኮንጎ (ብሞቡቱ ዝምራሕ) ብዕሊ ከም ዝፈልጥ ተገብረ። ኣብ በልጅዩም ብጕዳይ ቅትለት ሉሙምባ - በልጅዩም ኢድ ከም ዝነበራ - ብተደጋጋሚ ይልዓል ስለ ዝነበረ፡ ነቲ ጕዳይ ዘጻሪ ብ2001 ኮሚቴ ተፈጢሩ ኣጽንዖ፣ መንግስቲ በልጅዩም ብዕሊ ይቕሬታ ሓቲታ- "ሞራላዊ ሓላፍነተይ ስሒተ" ዘስምዕ ይቕሬታ። ኣብ ቅትለት ሉሙምባ ሕ.መ.ኣ.
