ተጋሩ ተምሃሮ ዩኒቨርሲቲ ኣዲስ ኣበባ፡ ኣብ ማገብት ተወዲቦም ምንቅስቓስ እንትጅምሩ፡ብፅሑፍ ዝሰፈረን ብዕሊ ዝፍለጥን ፖለቲካዊ ዕላማ ኣይነብሮምን። ወላ እኳ ብመንፈስ ደረጃ ንምንታይ ከምዝቃለሱ ርዱእ እንተነበረ፡ ከም መጠን ፖለቲካዊ ውዳበ ግን ብንፁር ዝፍለጥን ተዛትዮም ዘፅደቕዎን እሞ ድማ ናብ ህዝቢ ዘቕርብዎ ኣብ ፅሑፍ ዝሰፈረ መበገሲ ሓሳብ ከምዘይነበረ ኣብ ዛንታ ታሓህት ተደሪኹ ዝተሰርሐ ፊልም "ኦፕረሽን ሙሴ" ይገልፅ። ተጋዳላይ ገብሩ ኣስራት እውን ተጋደልቲ ተሓህት ክሳብ 1968 ዓ.ም ዕላማ ውድቦም ብዘዝመሰሎም ይትርጉምዎ ምንባሮም ፅሒፉ'ሎ። ገሊኦም ዕላማ ተሓህት ንህዝቢ ትግራይ ሓራ ንምውፃእ እዩ ይብሉ፤ ገሊኦም ከዓ ደርባዊ ቃልሲ ብምክያድ ውፁዓት ህዝብታት ሓራ ንምውፃእ ዝግበር ቃልሲ እዩ ይብሉ ነበሩ። ምንጪ ስእሊ, TPLF/museuem እታ ውድብ ሕገ ደንብ እውን ኣይነበራን። ታሓህት ኣድላይነት ሕገ ደንብ ብዕሊ ምስተመስረተ ድሕሪ ሓሙሽተ ኣዋርሕ እዩ ተረዲእዋ። እዚ እውን ኣብ ውሽጣ ብርቱዕ ሕንፍሽፍሽ ምስኣተወን ንምእላይ ኣብ ዝተበገሰትሉ እዋን እዩ።ሕገ ደንብ ዘርቅቕ ጉጅለ ድማ ድሕሪ ምስረታ እታ ውድብ ድሕሪ ሓደ ዓመት ኣብ ምብራቕ ትግራይ ኣብ መሬት ዓጋመ፡ዲማ ኣብ ዝበሃል ስፍራ ኣብ ዝተኻየደ ዋዕላ ፀዲቑ። ኰይኑ ግና ቅድሚ ዕጥቃዊ ቃልሲ ምጅማሩ ብዘይስሩዕ ዝካየዱ ዝነበሩ ምይይጣት ዘመላኽትዎ ነገራት ኣሎ። ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ትግራይ ዝተዳዕነነ ኣርዑት ወፅዓ ክወርድ እንድሕር ደኣ ኰይኑ፡ እቲ ቃልሲ ማእኸሉ ብሄራዊ ሕቶ ኣንፃር መስፍንነት፣ሃፀያውያን፣ ቢሮክራሲያዊ ርእሰ ማልነት ከምዘድሊ ብዝግባእ ይዝተየሉ ምንባሩ ተፃሒፉ'ሎ። ንተሓህት ዘናገዐ ውሽጣዊ ማሕለኻ "ሕንፍሽፍሽ" ተሓህት ገና ታተ ምባል ምስ ጀመረት ምስ ውድባት ኢትዮጵያን ኤርትራን ተሃናዅታ። ምስ ግገሓት(ግንባር ገድሊ ሓርነት ትግራይ)፣ተሓህት ክሳብ ንግገሓት ከምዘይነበረት ተጠፍኣ ዝዘለቐ ኣፈላላይ ነይርዋ። ምስ ኢድዩ(ሕብረት ዴሞክራሲያዊት ኢትዮጵያ) ሓያል ኵናት ብምክያድ ብዙሓት ለጋልግ ተጋደልቲ ስኢና እያ። ገና እንተይተረረት ምስ ኢህኣፓ(ወያናይ ፓርቲ ህዝቢ ኢትዮጵያ) ናብ ሓያል ምፍጣጥ ኣትያ። ምስ ጀብሃ(ተሓኤ) ዝነበራ ርክብ እውን ፅቡቕ ኣይነበረን። ምስ ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ዝነበራ ዝምድና እውን ወላ እኳ ኣብታ መወዳእታ ዓመት እንተመሓየሸቶ፡ ውጥጥ ዝበዘሖ እዩ ነይሩ። ኮሎኔል ኢያሱ መንገሻ ኣብቲ "መለስ ዜናዊን ጉዕዞ ቃልሲ ህወሓትን" ኣብ ዝብል መጽሓፉ፡ "ነቲ ሕንፍሽፍሽ በዓል እከለ ፃሕቲሮምዎ፣ በዓል እከለ ድማ ኣባሪዖምዎ፤ ምባል ንዓይ ተቐባልነት የብሉን። ምክንያቱ እቲ ወጥሪ እናኸረረ ኣብ ዝኸደሉ እዋን፡ ካብ ምጥቕቓን ሓሊፉ፡ ናይ ነብሲወከፎም ግደ ብልክዕ ፈሊኻ ንምፍላጥ ኣፀጋሚ እዩ" ይብል። ብኻልእ ገፅ ኣይተ ገብሩ ኣስራት ኣብ ዘስፈሮ ፅሑፍ ድማ፡ "ተሓህት ዝተፈጠረትሉ ማሕበረሰብ መስፍናዊ ኣተሓሳስባ ስለዝዀነ፡ትእዛዝ ካብ ላዕሊ ናብ ታሕቲ እዩ ዝወርድ፤ ኣብዚ ማሕበረሰብ ድማ ቁሸታውን ኣውራጃዊነትን ሰፊሕ ቦታ ኣለዎም። ኣመራርሓ እታ ውድብ እውን ካብዚ ኣተሓሳስባ እዚ ዝተናገፉ ኣይኰኑን። ምንጪ ስእሊ, TPLF Museum መግለጺ ስእሊ, ሓዳር ኣብ ገድሊ ብ1978 እዩ ተፈቒዱ ብኣንፃሩ ድማ ኣብቲ ሻቡ እዋን ከም ፋሽን ዝጋፋሕ ዝነበረ፡ ማርክሰ-ሌኒናዊ ስነ ሓሳብ ኣብ ዝበዝሑ ፖለቲካዊ ሰልፍታት ፅልዋ ፈጢሩ እዩ። ተሓህት ድማ ማርክሰ ሌኒናዊ ስነ ሓሳብ እየ ዝኽተል ኢላ ኢያ። እዚ ነንባዕሉ ዝላተም ኣተሓሳስባ ፈጢሩ። ኣብቲ እዋን ኣብ ውሽጢ ተጋደልቲ ተሓህት፡ ንዘጋጠመ ፀገም ንምፍታሕ ክሳብ ወታደራዊ ሸንጐ ኣጣይሻ ኢያ። እቲ ሕንፍሽፍሽ ደቂ ዝተወሰኑ ከባቢ ትግራይ ዝፈጠርዎ ኣይነበረን። ብምኽንያት እቲ ሕንፍሽፍሽን ንዕኡ ንምእላይ ዝተወሰደ ስጉምትን ግና ብዙሓት ተጋደልቲ ተቐቲሎምን ካብታ ውድብ ንኽሃድሙን ምኽንያት ኰይኑን እዩ" ብምባል ፅሒፉ ኣሎ። ተሓህት ፀረ ዴሞክራሲያዊት ውድብ ኢያ ብምባሎም ጥራይ ብዝፈፀምክምዎ ገበን ተናስሑ፡ ርእሰ ነቐፌታ ግበሩ ተባሂሎም፡ ዝኣበዩ ናብ ባዶ ሽዱሽተ(ቤት ማእሰርቲ) ይኣትዉ ነበሩ። ኣብቲ ውድባዊ ሕንፍሽፍሽ ተሳቲፍኩም ኢኹም ዝተበሃሉ ድማ ሞት ተፈሪድዎም፡ ቅፅዓቶም ብፍሽኽታ እናተቐበሉ ዝተቐተሉ ተጋደልቲ ከምዝነበሩ ኣብ ታሪኽ ተሓህት ይዝንተው። "ነቲ ዝነበረ ፀረ ዴሞክራስያዊ ኣተሓሕዛ ኣውራጃዊ ምክፍፋል ኣምሲሉ፡ ኣብቲ ጉዳይ ተሳቲፍኩም ኢኹም ብምባል ንዝተወሰደ ስጉምቲ ማእከላይ ኮሚቴ ተሓህት እዩ ዝሕተተሉ" እንትብል እውን ፅሒፉ እዩ ገብሩ ኣስራት። ኣብቲ እዋን 1.
