ትግርኛ BBC News, ትግርኛናብቲ ትሕዝቶ ቀጽሉ ክፍልታት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት "ሓደ ዓመት ወሲኸ እየ ንናጽነት ድምጸይ ሂበ" 25 ሚያዝያ 2018 ምንጪ ስእሊ, ALEXANDER JOE ቅድሚ 25 ዓመታት፡ ካብ 23-25 ሚያዝያ ኣብ ዝነበረ ግዜ ህዝቢ ኤርትራ ድሕሪ ናይ ኣስታት 50 ዓመታት ፖለቲካውን ብረታዊ ተጋድሎኡ፡ ኣብ ጸሊም ኣፍሪቃ ዝዓበየን ዝሓየለን ሰራዊት ደርግ ስዒሩ ናጽነቱ ኣረጋጊጹ። ነቲ ብብረት ዘረጋገጾ ናጽነት ሕጋዊ ክዳን ንምልባስ ከኣ ሕቡራት ሃገራት ዝምእክሎን ዳርጋ ኩሎም ዞባውያን ውድባት ብተዓዛብነት ዝሳተፉዎን ረፈረንዱም ኣካይዱ 99.8% እወ ንናጽነት ብምድማጽ ብወግዒ ኣባል ሕቡራት ሃገራት ኮይኑ። እዚ ታሪኻዊ ክውንነት እዚ 25 ዓመቱ ኮይኑዎስ ህዝቢ ብደሙን መስዋእቱን ንዘረጋገጻ ናጽነት ይዝክራ ኣሎ። ይኹን እምበር ድሕሪ ናጽነት፡ እቲ ኣብ እዋን ብረታዊ ቃልሲ ዝተዋህበ፡ " ኤርትራ ድሕሪ ናጽነት፡ ብቕዋምን ቅዋማዊ ስርዓትን ዝግዛእን ዝምእዘዝን፡ ብዴሞክራሲያዊ ህዝባዊ ምርጫ እተሓርየ ሕብረ ሰልፋዊ ስርዓት ክትምስርት እያ" ዝተባህለ መብጽዓ ተጠሊሙ። እቲ ንሰለስተ ዓመታት ዝወሰደ፡ ብርትዓዊ ህዝባዊ ተሳትፎን ዘተን ዝተጻሕፈ፡ ብሃገራዊ ባይቶ ዝጸደቐ ህዝባዊ ቅዋም ተጎስዩ፡ መሰረታዊ ሰብኣዊ መሰላት ህዝቢ ተዓንቂፉ። ናጽነት ሕትመትን ዘረባን፡ ኣኼባን ምንቅስቓስን፡ እምነትን ኣምልኾን ምስተጋህሰ፡ ናጽነት ደኣ እንታይ እዩ ትርጉማ ኢሉ ዘማርር ኣይተሳእነን። ግን ዋላ እውን ብምሕደራ መንግስቲ ኤርትራ ብዙሕ ዘማርር ዝተወጸዐ ወገን ብዙሕ ህዝቢ እንተሎ፡ መንግስታት ሓለፍትን ተተካእትን እዮም ሃገርን ህዝብን ግን ዘልኣለማውያን እዮም ብምባል፡ " ናጽነትን ልዑላውነት ሃገር ኣብ ዋጋ ዕዳጋ ክኣቱ ኣይግባእን"ይብል ኣቶ ኤልያስ ሃብተስላሰ ምሁር ሕግን ምርግጋእ ጎንጽን። "ትሕቲ ዕድመ ነይረ" ንናጽነት ካብ ዝነበራ ልዑል ባህጊ ኣብ ዕድመኣ ሓደ ዓመት ወሲኻ ኣብ ሱዳን ድምጻ ዝሃበት ኣብ ስዊዘርላንድ እተነብር ወ/ሮ ርግዓት ሓድሽ፡ "ብመግዛእቲ ተገፊዕና ንሱዳን ምስተሰደድና እውን እንተኾነ ብቐጻሊ ከማና ብግፍዒ ዝስደዱ ሰባት ኣብ ገዛና ይኣትዉ ስለዝነበሩ ምረት መግዛእቲ ምሳና እዩ ነይሩ፤ እቲ ህይወት ብቐጻሊ ኢና ንነብሮ ነይርና፤ ስለዚ እየ ከኣ ሓንቲ ዓመት ወሲኸ ኣድሚጸ። ነቲ ዝሃብኩዎ ድምጺ ከኣ ኣዝየ እየ ዝኾርዓሉ" ትብል፡ ንሳን ስድራኣን ነቲ ህዝበ ውሳነ ብሙሉእ ልቦም ከምዝደገፉዎ ብምዝክር። ካልእ ሽሞም ክግለፅ ዘይደለዩ ኣቦ ድማ፡ "ናጽነት መላእ ህዝቢ ዝተቓለሰሉ ብምዃኑ፡ ንናጽነት ድምጸይ ብምሃበይን ኣካል እቲ ታሪኽ ብምዃነይ ኩርዓት ይስመዓኒ" ብምባል ሕጂ ኣብታ ሃገር ብዘሎ ሃዋህው "ፍረ ናጽነት ኣይረኣናን - ናጽነት ደኣ እንታይ እዩ ትርጉማ!" ዝብሉ'ኳ እንተኾኑ ንናፅነት ኤርትራ ድምፆም ምሃቦም ግን ፈጺሙ ከምዘየጣዕሶም ሓቢሮም። ምንጪ ስእሊ, ALEXANDER JOE ኣብ ዩኒቨርሲቲ ኣዲስ ኣበባ፡ መምህር ፖለቲካል ሳይንስ ዶክተር ያእቆብ ኣርሳኖ፡ እቲ ህዝበ ውሳነ፡ እኹል ምድላው ዘይተገብሮ ንህዝቢ ዘየሳተፈ፡ ውሳነ ክልተ ሓያላት ውድባት ምንባሩ ይገልጽ። "እቲ ከይዲ፡ ንህዝቢ ዘየሳተፈን ክልቲአን ሃገራት ብሓባር ክመሓደራሉ ዘኽእል መማረፂ ስርዓት እንታይ ክኸውን ከምዝግባእ ዘተ ዘይተገበረሉ፡ ናይ ተዓወትቲ ውሳነ እዩ ዝመስል" ይብሉ። ምሁር ሕጊ ኣቶ ኤልያስ ሃብተስላሰ ግን፡ "ህዝቢ ኤርትራ ፈደራላዊ መሰላቱ ተጋሂሱ ብሓይሊ ስለዝተጎብጠን ስለዝተገፍዐን ን30 ዓመታት ተቓሊሱ፡ ንደርግ ስዒሩ ዘረጋገጾ ናጽነት ብሓይለይ ብቕልጽመይ እየ ኣምጺአዮ ከይበለ፡ ሕቡራት ሃገራት ብዝምእክሉዎ ህዝባዊ ረፈረንዱም ሕጋዊ ክዳን ዘልበሶ ንዘልኣለም ዘይገሃስ ሕጋዊ ፍጻሜ እዩ። በቲ ክግበር ዝግበኦ ዝነበረ ሕጋዊ መስርሕ ብኣፍልጦን ተሳትፎን ሕቡራት ሃገራትን ከኣ እዩ ተገይሩ" ይብል። ኣብ ኢትዮጵያ ዝነብር ኣካቢ ኮሚተ ሰላም ኤርትራን ኢትዮጵያን ኣቶ ይስሃቅ ዮሴፍ ከኣ፡ ዋላ'ኳ እቲ ህዝበ ውሳነ እኹል ቅድመ ምድላው እንተዘይተገብሮ ፡ ድሌት ህዝቢ ኤርትራ ዘማእኸለ ከምዘይነበረ ብምሕባር፡ "እቲ ህዝቢ ምስ ዝኸፈሎ መስዋእቲ ክነጻጸር እንከሎ ነቲ ሽዑ ዝነበረ ስምዒት ንድሕሪት ምምላስ ዝከኣል ኣይነበረን" ይብሉ። ኣብቲ እዋን ኣብ ህወሓት፡ ኣባል ማእኸላይ ኮሚቴ ዝነበራ ወይዘሮ ኣረጋሽ ኣዳነ፡ እቲ ህዝበ ውሳነ ቀፃሊ ረብሓታት ክልቲአን ሃገራት ኣብ ግምት ዘእተወ ከምዘይነበረ ብምእማን " እቲ ህዝበ ውሳነ፡ ብወገን ኢትዮጵያ ዝነበረ ርኢቶን ድሌትን ህዝብን መሰረት ገይሩ ዝተኻየደ ኣይነበረን" ይብላ። ኣቶ ኤልያስ ግን፡ ብቐዳምነት ህወሓትን ህዝባዊ ግንባርን ተሓባቢሮም እዮም ንደርግ ስዒሮሙዎ። እቲ ሽዑ ኣብ ኢትዮጵያ መንግስቲ ዘቖመ ስርዓት ከኣ ንመሰል ርእሰ ውሳነ ህዝቢ ኤርትራ ደጊፉዎን ተቐቢሉዎን እዩ። ድሕሪ ረፈረንዱም ከኣ ክሳብ ክልቲኦም ሓይልታት ብዶባት ብዝምኽነ ጉዳይ ዝጋጨዉ ክሳብ ብደረጃ ሚኒስተራት ኣብ ዝጋባእ ሓበራዊ ስሩዕ ወግዓዊ ኣኼባታት፡ ኣብ ንግድ፡ ኣገልግሎት ወደባት፡ ምክልኻል ከይተረፈ ዝምስገን ምትሕብባር ከምዝነበሮም ክዝከር ይግባእ። ወይዘሮ ርግኣት ሓዲሽ ከኣ ኣብዚ እዋን እዚ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ሕማቕ ኩነታት እኳ እንተሎ፡ መድርኽ ብረታዊ ቃልስን ናጽነትን ከም ሓደ መድርኽ ከምእትርእዮን እቲ ካልኣይ መድረኽ ምርግጋጽ ሓርነትን ሰብኣዊ መሰላትን ከኣ ኩሉ ዝምልከቶ ዜጋ ክሰርሓሉን ክጽዕረሉን ዘለዎ ጉዳይ ምዃኑ ትገልጽ። ተዛማዲ ትሕዝቶ ቪድዮ, ኣበበ፡ ብምርኩስ ሰሃራ በረኻ ዝጨደደ ስንኩል ተጋደላይ ኤርትራ20 ታሕሳስ 2017 ጉዳይ ሰብኣዊ መሰላት ኤርትራ ኣብ መበል 37 ዋዕላ ሰብኣዊ መሰላት16 መጋቢት 2018 ዜናታት ሕብረት ኣውሮጳ ኣብ ትግራይ ገበናት ኲናት ተፈጺሙ ክኸውን ከምዝኽእል ስክፍትኡ ገሊጹ16 ጥሪ 2021 ቦቢ ዋይን፡ “ንህይወተይን ህይወት በዓልቲ ገዛይን ተጨኒቐ ኣለኹ”ቅድሚ 7 ሰዓታት ስለምንታይ ንፓትሪስ ሉሉምባ ምዝካር ኣድለየ?ቅድሚ 5 ሰዓታት ኣዘራረብቲ ዛዕባታት እናኸረረ ዝመጽእ ዘሎ ጎንጺ ዶብ ኢትዮጵያን ሱዳንን14 ጥሪ 2021 ክልል ኦሮሚያ፡ መምህር ኪቲላ ጉዳታ ስለምንታይ'ዩ 'ተረሺኑ'?12 ጥሪ 2021 3:42 ቪድዮ, ብዛዕባ ፕረዚደንታዊ መረጻ ኡጋንዳ እንታይ ትፈልጡ?, ዕምሪ ፈነወ 3,4212 ጥሪ 2021 ኣብ ኣፍሪቃ ዘሎ መዓልታዊ ዝርገሐ ኮሮናቫይረስ ዘርኢ ሰሌዳ24 መጋቢት 2020 ሱዳን ኣብ መስርሕ ልዝብ ግድብ ሕዳሰ ኣይተሰማመዐትን11 ጥሪ 2021 ምስ ሱዳን ዘሎ ምስሕሓብ ‘ዶብ ናብ ዝነበሮ ተመሊሱ ብሰላም ክፍታሕ ኣለዎ’- ኢትዮጵያ7 ጥሪ 2021 ቦይንግ 737 ነፋሪት ኢንዶኔዥያ ዝወደቐትሉ ከባቢ ተፈሊጡ ተባሂሉ10 ጥሪ 2021 ኣብ ኣብያተ ማእሰርቲ ስዑዲ ዓረብ ዝሳቐዩ ኢትዮጵያውያን፡ መንግስቲ ናብ ዓዶም ክመልሶም ይምሕጸኑ7 ጥሪ 2021 ኣቶ ጃዋር መሓመድ ዝርከቦም ክሱሳት ሎሚ ኣብ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም12 ጥሪ 2021 ብብዝሒ ዝተነበ 1 ኣብ 50 ግዝኣታት ኣመሪካ ብኣጽዋር ዝተዓጀበ ተቓውሞ ከይካየድ ተሰጊኡ 2 ላዕለዎት መሪሕነት ህወሓት ትማሊ ናብ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም 3 ወድብ ኣንጌላ መርክል፡ ሓድሽ ኣቦ መንበር መሪጹ 4 ኡጋንዳ፡ ፕረዚደንት ዩወሪ ሙሰቨኒ ከምዝተዓወተ ተገሊጹ 5 ሕብረት ኣውሮጳ ኣብ ትግራይ ገበናት ኲናት ተፈጺሙ ክኸውን ከምዝኽእል ስክፍትኡ ገሊጹ 6 ቦቢ ዋይን፡ “ንህይወተይን ህይወት በዓልቲ ገዛይን ተጨኒቐ ኣለኹ” 7 ኣብ ትግራይ ምሉእ ኣገልግሎታት መብራህትን ስልክን መዓስ ክጅምር ይኸውን?
