ናይዘን ሕቶታት መልስኹም 'እወ' እንተኾይኑ፡ ፍርሒ በረራ ኣየር ክህልወኩም ይኽእል እዩ። ቦይንግ ዘካየዶ መጽናዕቲ ከም ዝሕብሮ፡ 17 ሚኢታዊት ኣሜሪካውያን ፍርሒ በረራ ኣየር ኣለዎም። ብድሕር'ቲ ኣብ ነፋሪት መገዲ ኣየር ኢትዮጵያ ቦይንግ 737 ዘጋጠመን 157 ሰባት ዝሞቱሉን ሓደጋ ምሕምሻሽ፡ ስግኣታት ወይ ፍርሒ ክውስኽ ባህርያዊ'ዩ። ይኹን ደኣ'ምበር ምሕምሻሽ ነፈርቲ ሳሕቲ እዩ ዘጋጥም። መርበብ ድሕነት ኣቪየሸን ኣብ 2018 ኣብ ዝኣከቦ ዓመታዊ ጸብጻብ ከም ዝሕብሮ፡ ዓመታዊ ኣስታት 37,800,000 በረራታት ኣብ ዓለም ይካየድ። ምስዚ ኹሉ በረራታት ድማ ሓደጋ ብዙሕ ኣየጋጥምን እዩ። ሓደጋ ናይ ምግጣም ዘሎዎ ተኽእሎ 1 ካብ 2,520,000 በረራታት እዩ። ምርመራ ሓደጋ ነፋሪት ኢትዮጵያ፡ ግዘ ክወስድ ከም ዝኽእል ተገሊጹ ኩባንያ ቦይንግ ንኹለን 737-8 ማክስ ነፈርቲ ካብ በረራ ኣጊዱ ሕብረት ኣውሮጳ ቦይንግ 737 ማክስ ኣብ ክሊ ኣየሩ ከይበራ ኣጊዱ ይኹን ደኣ'ምበር ኣብ ልዕሊ ነፈርቲ ዝበፅሑ ሓደጋታት ዝለዓለ ሽፋን ዜና ስለዝረኽቡ፡ እቲ ፍርሒ ንኽጋደድ ይገብሩ። ጽቡቕ ኣጋጣሚ ኮይኑ ግን፡ ፍርሒ በረራ (ብኣየር ጉዕዞ ምግባር) ግን ክዕረ ከም ዝኽእል ሰብ ሞየያ ጥዕና ኣእምሮ ይሕብሩ። ክኢላታት ስነ ኣእምሮ ነዘን ዝስዕባ ነጥብታት ከም ምፍትሒ ይቕርቡ። ብዕምቆት ምትንፋስ ምንጪ ስእሊ, Getty Images መግለጺ ስእሊ, ሙሁር ስነ-ልቦና ማቲው ፕራይስ ከም ዝብሎ ብዕምቆት (ናብ ውሽጢ) ምትንፋስ ኣብ እዋን በረራ ዝፍጠር ፍርሒ ወይ ሻቕሎት የወግድ ገሊኡ ሰባት ንመጀመርታ ግዜ ነፋሪት ይስቀል ስለ ዘሎ ይፈርሕ፡ ገሊኡ ድማ ቅድሚ ሕጂ ሕማቅ ተመክሮ ስለዘጋጠሞ ይፈርሕ ይብል ክኢላ ስነ ኣእምሮ ማቲው ፕራይስ ካብ ቨርሞንት ዩኒቨርስቲ። ስለምንታይ ገሊኡ ሰብ ይፈርሕ፡ ገሊኡ ድማ ዘይፈርሕ ንዝብል ሕቶ፡ ሓደ መልሲ ክትረኽበሉ ኣሸጋሪ እዩ ይብል እቲ ክኢላ። ምናልባሽ ተመክሮ ናይ ገያሾ ክፈላለ ይኽእል እዩ። ገለ ገያሾ ብዛዕባ ዝተሓምሸሸት ነፋሪት ሰሚዖም ክኾኑ ይኽእሉ፡ ውይ ድማ ፍርሒ ናይ ዕጹው ቦታ ክህልዎም ይኽእል እዩ። ኣብ ከምዚ ኩነታት ፕራይስ ትንፋስና ክንቆጻጸር ይምዕድ። ፕራይስ፡ ብዕምቆት ምትንፋስ ክንለማመድ ይምዕደና። ቀስ ኣቢልና ዕምቆት ዘለዎ ኣየር ብኣፍና ክኣትው ብምግባር፡ ቀስ ኢሉ ብኣፍንጫና ክወፅእ ንግበሮ። ከም ተወሳኺ ድማ፡ ደስ ትብለና ጥቕሲ ወይ ቃል ብምድግጋም ክንሃድእ ንኽእል። ብኸምዚ ኣገባብ ፍርሕና ክንቆጻጸሮ ንኽእል። ቴራፒ (therapy) ምንጪ ስእሊ, Getty Images መግለጺ ስእሊ, ብዘዕባ ፍርሒ ወይ ሻቕሎትና ምስ ሰባት ክንዘራረብ ምኽኣል ረብሓ ኣለዎ ኣብ እዋን በረራ፡ ገሌና መስምዒ ድምፂ (ሄድፎንስ) ንገበር፡ ገለና ንጭንቀት ወይ ንድቃስ ዝኸውን ኣፋውስ ንጥቀም፡ ገለና ድማ ኣልኮላዊ መስተ ንሰቲ። እቲ ፍርሒ እንተሃልዩ፡ ዝገበርና እንተገበርና'ውን ምስ በረራ ክንላመድ ኣየኽእለናን። ክንፈልጦምን ክንጥቀመሎን ዝግባእ ኣማራፅታት ፍወሳ ግን ኣለዉ። ሃይፕኖቴራፒ (መስተዓዝማዊ ፍወሳ)፣ ሳይኮቴራፒ (ስነ-ኣእምሮኣዊ ፍወሳ) ከምኡ'ውን ኮግኒቲቭ ቢሄቪየራል ቴራፒ (ተገንዝቦኣዊ ፍወሳ) ኣብ ምእላይ ፍርሒ በረራ ኣየር ዝሕግዙ መገድታት እዮም። ንፍርሕኻ ምግጣም ምንጪ ስእሊ, Getty Images መግለጺ ስእሊ, ብቴክኖሎጂ 'ቨርቹዋል ሪያሊቲ' እናተዘናጋዕካ ንፍርሒ በረራ ምቅላስ ልሙድ እናኾነ ይመፅእ ኣሎ ክኢላታት ከምዝብልዎ እቲ ዝበለጸ ኣገባብ፡ ንፍርሒ በረራ ኣየር ንምብዳህ ዝሕግዝ ተክኒክ (controlled exposure) ብብደረጃ ምልምማድ ይብሃል። ኣብዚ ኣገባብ እዚ ክኢላታት፡ ብብደረጃ ናይ ምብራር ተመክሮ ክህልወና ይገብሩ። ኣብ ዝማዕበላ ሃገራት ብዘይ ፍርሒ ምብራር ዘኽእል ዓቕሚ ንምፍጣር ዝሕግዙ ስልጠናታት ዝህቡ ትካላት ኣለዉ። ኣብቶም ስልጠናታት፡ ሙኩራት ኣብረርቲ (ፓይለታት) እናተረኸቡ ንዝተፈላለዩ ሕቶታት መልሲ ክህቡ ዝግበረሉ ኩነታት ኣሎ። በዚ ድማ ፍልጠት ይርከብ፤ ግንዛበ ይፍጠር፤ ኣብ መወዳእታ ንፍርሒ ምቁፅፃር ይከኣል። ንሓደ ነገር ክትግንዘቦ እንተኺኢልካ፡ ክትቆፃፀሮ እምበር ንሱ ክቆፃፀረካ ኣይክእልን። ንሓቅታት ክትፈልጥ ምኽኣል ምንጪ ስእሊ, Getty Images መግለጺ ስእሊ, 2017 ኣቆፃፅራ ኣውሮጳ፡ ኣብ ታሪኽ በረራ እቲ ውሑስ (ካብ ሓደጋ ዝፀረየ) ዓመት ኮይኑ ሓሊፉ ሓደጋታት ምሕምሻሽ ነፈርቲ ሰፊሕ ሽፋን ዜና'ዮም ዝረኽቡ። ናይ ቀረባ እንተወሲድና፡ ኣብ ዝሓለፈ ሰንበት ዘጋጠመ ሓደጋ ምሕምሻሽ ነፋሪት መገዲ ኣየር ኢትዮጵያ ቦይንግ 737 ማክስ፡ ነዚ ኣብነት ይኸውን። እታ ነፋሪት ምስ በረረት ኣብ ውሽጢ 6 ደቓይቕ ብምሕምሻሻ 157 ሰባት ህይወቶም ሓሊፉ። ሰብ ሞያ ድሕነት ከም ዝብልዎ፡ ብሓደጋ ነፋሪት ካብ ዝሞቱ እቶም ብሓደጋ መኪና ዝሞቱ ይበዝሑ። ኣብ ውሽጢ ዝሓለፉ 20 ዓመታት ዘጋጠመ ሓደጋ ምሕምሻሽ ነፈርቲ ብጣዕሚ ውሑድ'ዩ። ኣብ 2013 ጥራሕ ብሓደጋ መኪና ህይወቶም ዝሰኣኑ ሰባት ግና 1.25 ሚልዮን ሰባት ከም ዝኾኑ መረዳእታ ትካል ጥዕና ዓለም ይሕብር። ሓደጋ መኪና ካብ ሓደጋ በረራ ኣየር ብ 100 ግዜ ይዛይድ። ናይ 2018 ኣሃዛዊ መረዳእታ ከም ዘመልክቶ፡ ካብ 2.5 ሚልዮን በረራታት ሓደ ከቢድ ሓደጋ ጥራሕ'ዩ ኣጋጢሙ። ዜናታት ሕብረት ኣውሮጳ ኣብ ትግራይ ገበናት ኲናት ተፈጺሙ ክኸውን ከምዝኽእል ስክፍትኡ ገሊጹ16 ጥሪ 2021 ቦቢ ዋይን፡ “ንህይወተይን ህይወት በዓልቲ ገዛይን ተጨኒቐ ኣለኹ”ቅድሚ 7 ሰዓታት ስለምንታይ ንፓትሪስ ሉሉምባ ምዝካር ኣድለየ?ቅድሚ 5 ሰዓታት ኣዘራረብቲ ዛዕባታት እናኸረረ ዝመጽእ ዘሎ ጎንጺ ዶብ ኢትዮጵያን ሱዳንን14 ጥሪ 2021 ክልል ኦሮሚያ፡ መምህር ኪቲላ ጉዳታ ስለምንታይ'ዩ 'ተረሺኑ'?12 ጥሪ 2021 3:42 ቪድዮ, ብዛዕባ ፕረዚደንታዊ መረጻ ኡጋንዳ እንታይ ትፈልጡ?, ዕምሪ ፈነወ 3,4212 ጥሪ 2021 ኣብ ኣፍሪቃ ዘሎ መዓልታዊ ዝርገሐ ኮሮናቫይረስ ዘርኢ ሰሌዳ24 መጋቢት 2020 ሱዳን ኣብ መስርሕ ልዝብ ግድብ ሕዳሰ ኣይተሰማመዐትን11 ጥሪ 2021 ምስ ሱዳን ዘሎ ምስሕሓብ ‘ዶብ ናብ ዝነበሮ ተመሊሱ ብሰላም ክፍታሕ ኣለዎ’- ኢትዮጵያ7 ጥሪ 2021 ቦይንግ 737 ነፋሪት ኢንዶኔዥያ ዝወደቐትሉ ከባቢ ተፈሊጡ ተባሂሉ10 ጥሪ 2021 ኣብ ኣብያተ ማእሰርቲ ስዑዲ ዓረብ ዝሳቐዩ ኢትዮጵያውያን፡ መንግስቲ ናብ ዓዶም ክመልሶም ይምሕጸኑ7 ጥሪ 2021 ኣቶ ጃዋር መሓመድ ዝርከቦም ክሱሳት ሎሚ ኣብ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም12 ጥሪ 2021 ብብዝሒ ዝተነበ 1 ላዕለዎት መሪሕነት ህወሓት ትማሊ ናብ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም 2 ኣብ 50 ግዝኣታት ኣመሪካ ብኣጽዋር ዝተዓጀበ ተቓውሞ ከይካየድ ተሰጊኡ 3 ወድብ ኣንጌላ መርክል፡ ሓድሽ ኣቦ መንበር መሪጹ 4 ኡጋንዳ፡ ፕረዚደንት ዩወሪ ሙሰቨኒ ከምዝተዓወተ ተገሊጹ 5 ሕብረት ኣውሮጳ ኣብ ትግራይ ገበናት ኲናት ተፈጺሙ ክኸውን ከምዝኽእል ስክፍትኡ ገሊጹ 6 ኣብ ትግራይ ምሉእ ኣገልግሎታት መብራህትን ስልክን መዓስ ክጅምር ይኸውን?
