ትግርኛ BBC News, ትግርኛናብቲ ትሕዝቶ ቀጽሉ ክፍልታት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት ወሰንቲ ፍጻመታት ኣብ ታሪኽ ኤርትራ 23 ጉንቦት 2019 ምንጪ ስእሊ, AFP ኤርትራ ኣብ 1993፤ ድሕሪ ናይ 30 ዓመት መሪር ኲናት ናጽነታ ረኺባ። እንተኾነ፤ ድሕሪ ናጽነታ'ውን ብምልካዊ መግዛእትን ምስ ጎረባብታ ብዝነበረ ምትፍናንን ተሃስያ እያ። ኤርትራ፤ ምስ ሱዳን ኢትዮጵያን ጁቡትን እትዳወብ ኮይና፤ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ኣዝዩ ኣገዳሲ ቦታ እትውንን ሃገር እያ። ኣብ 2018፡ ኢትዮጵያ ሃንደበት ጻውዒት ሰላም ክሳብ ዘቕረበትሉ እዋን፤ ዶብ ክልቲኤን ሃገራት፡ ንከባቢ 20 ዓመታት ብኣጽዋርን ወተሃደራትን ዝሕሎን ምትፍናናት ዝዓሰሎን ኮይኑ ጸኒሑ። ኤርትራ ሓደ ሰልፋዊ ስርዓት ዘለዋ ሃገር እያ። ብቐጻልነት ዘጋጠመ ጎንጽን ድርቅን ንሕርሻ እታ ሃገር ሃስዩዎ እዩ፤ ስለዝኾነ ድማ ኤርትራ ሓንቲ ካብተን ዝደኸያ ሃገራት ኣፍሪቃ እያ። ከም ግምት ውድብ ሕቡራት ሃገራት፤ ብኣማኢት ኣሸሓት ዝቑጸሩ ኤርትራውያን ኣብ ቀረባ ዓመት ንሃገሮም ገዲፎም፡ ከቢድ ጉዕዞ ምድረ በዳ ሰሃራን ማእከላይ ባሕርን እናሰገሩ ናብ ኣውሮጳ ተሰዲዶም እዮም። ሓቅታት ብዛዕባ ኤርትራ GETTY IMAGES ሓቅታት ብዛዕባ ኤርትራ ብዝሒ ህዝቢ5.6 ሚልዮን ስፍሓት117,400 ስኩዌር ኪሜ ቀንዲ ቋንቋታትትግርኛ፣ ትግረ፣ ዓረብኛ፣ እንግሊዝኛ ቀንዲ ሃይማኖታትእስልምና፣ ክርስትና ዕምሪ ህይወት63 ዓመት (ደቂተባዕትዮ)፣ 67 ዓመት (ደቂ ኣንስትዮ) ባጤራናቕፋምንጪ: ውሕሃ፣ ባንኪ ዓለም መራሒ እታ ሃገር ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ምንጪ ስእሊ, Getty Images ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፍወርቂ፡ ኤርትራ ኣብ 1993 ናጽነታ ካብ እትረክብ ጀሚሩ ነታ ሃገር ይመርሓ ኣሎ። ህዝባዊ ግንባር ንዴሞክራስን ፍትሕን (ህግደፍ) ድማ እንኮ ፖለቲካዊ ሰልፊ ኤርትራ ኮይኑ ይቕጽል ኣሎ። ኣብ 1997 ክካየድ መደብ ተታሒዙሉ ዝነበረ ፕረዚደንታዊ ምርጫ ከይተኻየደ ተሪፉ፤ ኣብቲ ዓመት ዝተነደፈ ቅዋም'ውን ኣይተተግበረን። ኣብ 1966 ናብ ቃልሲ ሓርነት ኤርትራ ዝተጸምበረ ኢሳይያስ፡ ድሕሪ ሒደት ዓመታት'ዩ መራሒ ናይቲ ቃልሲ ክኸውን በቒዑ። ኣብ 1991 ኣቦመንበር ግዚያዊ መሰጋገሪ መንግስቲ ኮይኑ። ድሕሪ 'ሪፈረንደም' ድማ፡ ኣብ 1994 ፕረዚደንት ኤርትራን ኣቦ መንበር ሃገራዊ ባይቶን ኮነ። በዚ ኣቢሉ ድማ፤ ንፈጻሚ ኣካልን ሓጋጊ ኣካልን ክቆጻጽር ክኢሉ። መራኸቢ ብዙሓን መንግስቲ ኤርትራ፡ ኣብታ ሃገር ንዝነበራ ጋዜጣታት ብሕቲ ዓጽዩወን እዩ። ስለዝኾነ ድማ፤ ብመንግስቲ ዝውነና መራኸብቲ ብዙሓን ጥራይ እየን ኣብታ ሃገር ዘለዋ። ኣብ ደገ ብዝነብሩ ኤርትራውያን ዝቖማ ኣማራጺ መራኸቢ ብዙሓን ኣለዋ፤ እንተኾነ፡ ዝርገሐ ናይዘን መራኸቢ ብዙሓን ኣዝዩ ድሩት እዩ። እቲ ምኽንያት ናይዚ ድማ፡ እቲ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ትሑት ቀረብ ኢንተርኔት እዩ። ገለ ወሰንቲ እዋናት ኣብ ታሪኽ ኤርትራ: ምንጪ ስእሊ, Getty Images መግለጺ ስእሊ, ገዳም ደብረ ቢዘን 300-600 - እታ ናይ ሕዚ ኤርትራ ኣካል ንግስነት ኣክሱም ነይራ። 1889-1941 - ኤርትራ ኣብ ትሕቲ ኢጣልያ። 1941-52 - ሓይልታት ብሪጣንያ ንኤርትራ ተቖጻጺሮምዋ። 1952 - ሕቡራት ሃገራት፡ ኤርትራ ብፌደሬሽን ኣብ ኢትዮጵያ ክትመሓደር ወሲኑ። 1961- ብረታዊ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ተጀሚሩ። 1962 - ኢትዮጵያ ነቲ ፌደሬሽን ኣፍሪሳቶ፤ እዚ ድማ ንብረታዊ ቃልሲ ኤርትራ ሓይሊ ወሲኽሉ። 1991 - ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ንስርዓት ደርግ (ኢትዮጵያ) ብምስዓር ተዓዊቱ። 1993 - ኤርትራ ካብ ኢትዮጵያ ክትፍለ ብሪፈረንደም ወሲና። 1997 - ዴሞክራሲያዊ ቅዋም ተነዲፉ፤ ግን ኣይተተግበረን። 1998-2000 - ምስ ኢትዮጵያ ኲናት ዶብ ተኻይዱ። 2018 - ኢትዮጵያን ኤርትራን ስምምዕ ሰላም ፈጺመን፡ ኩነተ ኲናት ብወግዒ ከምዘብቀዐ ኣዊጀን። ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ተነቢሩ ዝጸንሐ እገዳ ኣልዒሉ። ምንጪ ስእሊ, Getty Images መግለጺ ስእሊ, ካብ 1998 ክሳብ 2000 ኣብ ዝተኻየደ ኲናት ኢትዮጵያን ኤርትራን ኣስታት 70,000 ሰባት ከምዝሞቱ ይግመት ዜናታት ሕብረት ኣውሮጳ ኣብ ትግራይ ገበናት ኲናት ተፈጺሙ ክኸውን ከምዝኽእል ስክፍትኡ ገሊጹ16 ጥሪ 2021 ቦቢ ዋይን፡ “ንህይወተይን ህይወት በዓልቲ ገዛይን ተጨኒቐ ኣለኹ”ቅድሚ 6 ሰዓታት ስለምንታይ ንፓትሪስ ሉሉምባ ምዝካር ኣድለየ?ቅድሚ 5 ሰዓታት ኣዘራረብቲ ዛዕባታት እናኸረረ ዝመጽእ ዘሎ ጎንጺ ዶብ ኢትዮጵያን ሱዳንን14 ጥሪ 2021 ክልል ኦሮሚያ፡ መምህር ኪቲላ ጉዳታ ስለምንታይ'ዩ 'ተረሺኑ'?12 ጥሪ 2021 3:42 ቪድዮ, ብዛዕባ ፕረዚደንታዊ መረጻ ኡጋንዳ እንታይ ትፈልጡ?, ዕምሪ ፈነወ 3,4212 ጥሪ 2021 ኣብ ኣፍሪቃ ዘሎ መዓልታዊ ዝርገሐ ኮሮናቫይረስ ዘርኢ ሰሌዳ24 መጋቢት 2020 ሱዳን ኣብ መስርሕ ልዝብ ግድብ ሕዳሰ ኣይተሰማመዐትን11 ጥሪ 2021 ምስ ሱዳን ዘሎ ምስሕሓብ ‘ዶብ ናብ ዝነበሮ ተመሊሱ ብሰላም ክፍታሕ ኣለዎ’- ኢትዮጵያ7 ጥሪ 2021 ቦይንግ 737 ነፋሪት ኢንዶኔዥያ ዝወደቐትሉ ከባቢ ተፈሊጡ ተባሂሉ10 ጥሪ 2021 ኣብ ኣብያተ ማእሰርቲ ስዑዲ ዓረብ ዝሳቐዩ ኢትዮጵያውያን፡ መንግስቲ ናብ ዓዶም ክመልሶም ይምሕጸኑ7 ጥሪ 2021 ኣቶ ጃዋር መሓመድ ዝርከቦም ክሱሳት ሎሚ ኣብ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም12 ጥሪ 2021 ብብዝሒ ዝተነበ 1 ኣብ 50 ግዝኣታት ኣመሪካ ብኣጽዋር ዝተዓጀበ ተቓውሞ ከይካየድ ተሰጊኡ 2 ላዕለዎት መሪሕነት ህወሓት ትማሊ ናብ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም 3 ወድብ ኣንጌላ መርክል፡ ሓድሽ ኣቦ መንበር መሪጹ 4 ኡጋንዳ፡ ፕረዚደንት ዩወሪ ሙሰቨኒ ከምዝተዓወተ ተገሊጹ 5 ሕብረት ኣውሮጳ ኣብ ትግራይ ገበናት ኲናት ተፈጺሙ ክኸውን ከምዝኽእል ስክፍትኡ ገሊጹ 6 ቦቢ ዋይን፡ “ንህይወተይን ህይወት በዓልቲ ገዛይን ተጨኒቐ ኣለኹ” 7 ኣብ ትግራይ ምሉእ ኣገልግሎታት መብራህትን ስልክን መዓስ ክጅምር ይኸውን?
