"በይዛኹም ካብዚ ሞት እዚ ኣውፅኡና" ካብ የመን ኣልግሃር ዝመፅአ ስደተኛ፡ እቶም እሱራት ተዳጒኖምሉ ዝርከቡ ክፍሊ፡ ቤት-ማእሰርቲ እዩ ንምባል ከምዘይከኣልን፡ ኣብቲ ንሱ ዝርከበሉ ክፍሊ ልዕሊ 1000 ሰባት ኣብ ሓደ ተፀፋፂፎም ከምዝርከቡ ሓቢሩ። "ኣብ ሽቓቕ ኢና ንድቅስ፣ ኣብ ሽቓቕ ንበልዕ፣ ካብ ሽቓቕ ማይ ንሰቲ። እታ ማይ'ውን ኣብ ሳልስቲ ሓንሳብ እያ ትመፅአና። ሕዚ ዝረድኣና ሰብ የለን። እቲ እንነብረሉ ዘለና ቦታ ይትረፍ ክትድቅሰሉ ንምርኣዩ እውን ዘፅልእ እዩ። ኣብ ነብስና ፍታን ይፈሰና ኣሎ" ብምባል ዘለውዎ ሃለዋት ይገልጽ። ካብ ሞንጎኦም ዝሞቱ ሰባት እኳ እንተለው፡ ዛጊድ ዝረድኦም ከምዘይረኸቡ ሓቢሩ። "ኣብ ሓደ መዓልቲ ሰለስተ ሰብ ሞይቶምና ሱቕ ኢሎም ተጓሒፎም ኣለዉ። ሕዚ ባዕሉ ሓደ ክመውት ዝቐረበ ሰብ ኣሎ። ንዓና ዝረድእ ሰብ መን ምዃኑ ኣይንፈልጥን፤ መፍትሒ ስኢንና። ነዚ ትሰምዑ በይዛኹም ርድኡና። ካብዚ ሞት ኣውፅኡና" ብምባል፡ ዝምልከቶን ዝኽእልን ዘበለ፡ ካብቲ ዘለውዎ መንቀራቕሮ ሞት ንከውጽኦም ተማሕጺኑ። ኣብ ካልእ ቤት-ማእሰርቲ ዝርከብ ካልእ ስደተኛ ድማ፡ "ኣብ ሓደ ገዛ 150 ሰብ ኢና ተኣሲርና ዘለና። ብጥምየትን ብቁማልን ሓሲኽና ኣለና። በጃኹም ህዝቢ ትግራይ፡ ህዝቢ ኢትዮጵያ ተራድኡና" ይብል ተስፋ ብዝቐበፀ ኣንደበት፡ ካብቲ ቋሕ ኢልካ ሰማይ ቋሕ ኢልካ ምድሪ ዝኾነ ፀበባ፡ ዘውፅኦም ብምእላሽ። "መንግስቲ ኢትዮጵያ ስደተኛታት ክቕበል ቅሩብ ኣይኮነን" ኣመራርሓ ኮምዩኒቲ ኢትዮጵያ ኣብ ስዑዲ ዓረብ ኣይተ መሓሪ በላይ፡ ኮረናቫይረስ ምስ ተርኣየ እቶም ምልሻ ናይ ሑቲ ነቶም ስደተኛታት ኣባሪረሞም። ስዑዲ ዓረብ ድማ በራ ከፊታ እኳ እንተእተወቶም፡ መንግስቲ ኢትዮጵያ ግና ነቶም ስደተኛታት ንምቕባል ቅሩብ ከምዘይኮነ ገሊፁ። "ስዑድ ዓረብ፡ ናብ ዓዶም ክትሰዶም መደብ ሒዛ ነይራ። ናትና ናይ ኢትዮጵያ መንግስቲ ግና፡ ነቶም ስደተኛታት ንምቕባል ቅሩብነት ስለዘየርኣየ፡ ክሳብ እንዳሎ ኣብኡ ክፀንሑ ኣለዎም ስለዝበለ፡ ኣብዚ ተዓጽዮም ኣለዉ። ልዕሊ 11 ሽሕ ስደተኛታት ኢና ንቕልብ ዘለና" ኢሉ። ኣብታ ሃገር ዝርከቡ ኣብያተ-ማእሰርቲ ስለዝመልኡ ድማ፡ እቶም ስደተኛታት ኣብ ዝኾነ ናይ ወተሃደር መዓስከራት፡ ተደርብዮም ኣብ ኣዐርዩ ሕሱም ዝኾነ ኩነታት ከምዝርከቡ ንቢቢሲ ገሊፁ። "ከም ኮምዩኒቲ ዝከኣለና ንገብር ኣለና፡ ግና ብኣና ዝፍታሕ ፀገም ኣይኮነን ዘሎ። እቲ ናይ ምግዕዓዝ ካብ ዓቕምና ንላዕሊ ስለዝኾነ ግና፡ ጠጠው ኢልና ኣለና" ዝብል ኣይተ መሓሪ፡ እቶም ኣብ ኢሚግሬሽን ኣብ ዝርከብ መዳጎኒ ቦታ ዝርከቡ ስደተኛታት ግና ዝያዳ ኣብ ሕማቕ ኩነታት ከምዝርከቡ ሓቢሩ። ከም ኮምዩኒቲ ኢትዮጵያ መዓልታዊ ዜጋታት ስለዝሞቱ፡ ንቆንስላ ከምዘፍለጥዎምን፡ እንተኾነ፡ "ንሰርሐሉ ኣለና ኢና። ንጉዳያት ወፃኢ ንፅበ ስለዘለና ተፀበዩና" ዝብል መልሲ ከምዝወሃቦም ብምሕባር፡ ኤምባሲ ኢትዮጵያ ኣብ ስዑዲ ዓረብ'ውን፡ ቅዳሕ ደብዳበ ስለዝፀሓፈሎም እቲ ጉዳይ ከምዝፈልጥዎ ይዛረብ። እዞም ስደተኛታት፡ ኣብቲ ፈለማ ስሞም እኳ እንተተመዝገበ፡ ብድሕሪኡ ግና ዝምልከቶም ኣካላት ኣይተመልሱዎምን። በዚ ከኣ ኣስታት 95% ተጋሩ ምዃንና ስለዝተፈለጠ እዩ፡ ሰማዒ ስኢንና ዝብል ስምዒት ከምዘሕደረሎም ይዛረቡ። ምንጪ ስእሊ, ALI MUSETEFA AND ATAKHLTI TADELE መግለጺ ስእሊ, ኣብ ሞንጎ ስዑድ ዓረብን የመንን ኣብ ዝርከብ ዶብ፡ ኣብ ሞንጎ ክልተ ዓረር ዝነበሩ ስደተኛታት ኣይተ መሓሪ ግና፡ "እቶም እሱራት ኣብ ፀገም ስለዘለዉ ብዙሕ ክዛረቡ ይኽእሉ እዮም። ኣብዚ ዘለና ናይ ኮምዩኒቲ ኣመራርሓን ናይ ቆንስላ ተወከልትን ተጋሩ፡ ካብ ዓቕምና ንላዕሊ እንተዘይኮይኑ፡ ንሰርሕ ኢና ዘለና። ጫማ ንዘይነበሮም ካብ ሕብረተሰብ ኣዋፂእና ክንገዝእ ፈቲንና ኢና። ሳሙናን ማስክን እውን ከምኡ" ይብል። ኩነታት እቶም ስደተኛታት ብዝምልከት፡ "ብሙሉኡ ትኽክል እዩ። ግን ድማ ኣማራጺ ኣይተረኸበን፤ ምኽንያቱ እቲ ናብ ዓዲ ክምለሱ ዘይምግባር ሓደ ጉዳይ ኮይኑ፡ እቲ ቀንዲ ንሕና እውን ንጠርዐሉ ዘለና፡ ኤምባሲ ነዚ ናይዚ ዓዲ መንግስቲ ፅዕንቶ ብምፍጣር፡ ናብ ዝሐሸ ቤት-ማእሰርቲ ክቕየሩ ዝኽእልሉ ዕድል ንክፍጠር ከቢድ ሕቶ ነቕርብ ኣለና" ብምባል፡ ሓጋዚ ክርከብ ከምዘይተኽኣለ ሓቢሩ። ክሳብ ሕዚ፡ ኣብተን ኣብያተ-ማእሰርቲ ብዘሎ ምፅቕቓጥ ዝተፈጥረ ሕማማት፡ ሽድሽተ ስደተኛታት ሞይቶም ኣለዉ። እቶም እሱራት ምስቲ ዘለዎም ጭንቅን ሕማቕ ኣተሓሕዛን፡ ማዕፆ ሰይሮም ንምህዳም ዝፍትንሉ ኩነታት ከምዘሎ ዝገልፅ ኣይተ መሓሪ፡ ሓደ ድማ ካብ ኣካላት ፀጥታ ብዝተተኮሰ ጥይት ከምዝተቐተለ ይሕብር። "እዚ በዓልትና እውን ከይድና ዝራእናዮ እዩ። ብሕማም ደረጃ ግና መዓልታዊ እዮም ዝሞቱ፡ ኣብ ናይ ኢምግሬሽን ዘሎ ቤት-ማእሰርቲ ሰሙናዊ ሞት የጋጥም እዩ። ኣንፀርፂሮም ዝሞቱን ዝቕበሩን፡ ብጣዕሚ ብዙሓት ሰባት እዮም" ኢሉ እቲ ቁፅሪ ካብኡ ንላዕሊ ክዛይድ ከምዝኽእል ብምሕባር። ኣብዚ ጉዳይ፡ ንጉዳያት ቆንስል ኢትዮጵያ ኣብ ስዑድ ዓረብ ንኣይተ ዓብዱ ያሲን ኣዘራሪብናዮ። ይኹን'ምበር እቶም ስደተኛታት ኣብ ዘስካሕክሕ ኩነታት ይርከቡ ዝብል ኣይቕበሎን። "ብወገንና፡ ኣብ ሰለስቲኡ ቤት-ማአሰርቲ ዝነበሩ ኩሎም ኣብ ጅዳ ናብ ዝርከብ ቤት-ማእሰርቲ ኣግዒዝናዮም ኢና። እንተኾነ ኣብ ሓፈሻዊ ጉዳያት ሓበሬታ ንምርካብ ናብ ሚኒስትር ጉዳያት ወፃኢ ጉዳያት ቆንስላ እንተደወልኩም ይሓይሽ" ብምባል ኣብዚ ጉዳይ፡ ልዕሊ'ዚ ክዛረብ ከምዘይኽእል ሓቢሩ። የመን፡ ብስዑዲ ዓረብን ኢማራትን ዝድገፉ ሓይልታት፡ ንምንታይ ነንሕድሕዶም ይዋግኡ?
