እዮብ (ዶ/ር) ኣብ ምዕቡላት ሃገራት ዝከኣል’ኳ እንተኾነ፡ ኣብ ኢትዮጵያ ግን ቀዲሞም ኣብ ግምት ክኣትዉ ዝግበኦም ነገራት ነይሮም ይብል። ብሰንኪ ለበዳ ኮቪድ-19 ቁጠባ ኢትዮጵያ ከምዝተጎተተ ብምጥቃስ፡ ብሰንኪ እቲ ለበዳ ገለ ክፋል ቁጠባ ናይታ ሃገር ኣዝዩ ተሃስዩ ምህላዉ ይዛረብ። “ካብ’ዚ ጸቕጢ ከይተናገፍናን ምሉእ ሸክሚ ናይ’ዚ ለበዳ ከይተረዳእናዮን፡ ካብ ብሕዚ ሰለስተ ዓመት ኢልካ ምውሳን ንዓይ ኣይተረደኣንን። ብወገነይ’ውን ዝቕበሎ ኣይኮነን” ይብል። እቲ በዓል ሞያ ከም ዝብሎ፡ ናብ ከም’ዚ ዓይነት ስርዓት ሸርፊ ንምስጋር ቅድመ ምድላዋት ከምዘድልዩን፤ ኢትዮጵያ ቅድሚ ናብ’ዚ ምስጋራ “እቲ ማክሮ ኢኮኖሚ ክረግእ ምግባር፣ ዝቕባበ ዋጋ ምቁጽጻር የድሊ፡ እኹል ሸርፊ ወጻኢ ክውህለል ኣለዎ፡ ከምኡ ድማ ኣፈላላይ ሚዛን ንግዲ ክጸብብ ኣለዎ” ብምባል ይምዕድ። እዮብ (ዶ/ር)፡ ቅድሚ ናብ’ዚ ሰርዓት ምስጋርና፡ ኣብታ ሃገር ዘሎ ዝቕባበ ዋጋ ናብ ሓደ ኣሃዝ ክንኪ “ኣገዳሲ እዩ” ይብል። ድፍኢት ኣይኤምኤፍን ባንኪ ዓለምን ዓለማዊ ትካል ገንዘብ ኣይኤምኤፍን ባንኪ ዓለምን፡ ኢትዮጵያ ዋጋ ገንዘባ ብዕዳጋ ክትውስን ድፍኢት ከምዝገብሩ ይግለጽ እዩ። እዮብ (ዶ/ር) ናይ’ዚ ምኽንያት ክገልጽ እንከሎ፤ ኣይኤምኤፍ ካብ ዝተመስረተሎም ምኽንያታት ሓደ፡ ዋጋ ባጤራ ሃገራት ዓለም ክረግእ ንምግባር እዩ። “ብናቶም ፍልስፍና፡ ሸርፊ ዝረግእ ካብ ኢድ ኣእታውነት መንግስቲ ናጻ ክኸውን ከሎ እዩ። ምኽንያቱ፡ ሸርፊ ከም ኩሉ ዓይነት ሸቐጥ ዋጋ ኣለዎ። ልክዕ ከም ዝኾነ ሸቐጥ፡ ዋግኡ ብዕዳጋ ክውሰን ኣለዎ ኢሎም ይኣምኑ” ይብል። ኣለማየሁ ገዳ (ዶ/ር) ድማ፡ ኢትዮጵያ ዝያዳ ናብ ደገ ካብ እትልእኾ ፍርያታት እቲ ናብ ዓዲ እተእትዎ ብብዙሕ ዕጽፍታት ዝውስኽ ብምዃኑ፡ ነዚ ፍልልይ ንምጽባብ፡ ዋጋ ብር ብዕዳጋ እንተተወሲኑ፡ ሸርፊ ወጻኢ ብዝሓሸ ክርከብ ይኽእል እዩ ብዝብል ሓሳብ፡ ዓለማዊ ትካላት ኢትዮጵያ ናብ’ዙ ስርዓት ክትኣቱ ከም ዝደፍኡ ይገልጽ። ይኹን’ምበር፡ ናብ ደገ ዝልእኹ ነጋዶ ኢትዮጵያ ቀንዲ ጸገሞም፡ ሸርፊ ወጻኢ ኣይኮነን ይብል። “ኣነ ልዕሊ 100 ለኣኽቲ ነጋዶ ኣዛሪበ ዝበጻሕኩዎ፡ እቲ መሰረታዊ ጸገም፡ ሕጽረት ጥረ ኣቑሑ፣ ጸገም ቀረብ መሬትን ፋይናንስን፡ ብልሽውናን ኣብ ጉምሩክ ዘሎ ድኻምን እምበር እቲ ቀንዲ ጸገም ሕጽረት ዶላር ኣይኮነን” ይብል። “ቀንዲ ውራይ ክኸውን ዘለዎ፡ ምስ ኣብ ጸሊም ዕዳጋ ዘለዎ ፍልልይ ምጽባብ፡ ከምኡ ድማ ኣብ መንጎ ናብ ዓዲ ዝኣቱን ናብ ደገ ዝለኣኽን ንግዲ ዘሎ ፍልልይ ምጽባብ እዩ” ይብል። ኣብ መንጎ ኣታውን ወጻእን ንግዲ ዘሎ ኣፈላላይ ዝሰፍሓሉ ቀንዲ ምኽንያት፡ ናብ ደገ ዝለኣኽ ምህርቲ ስለዘይዓበየ ምዃኑ እቲ በዓል ሞያ ይገልጽ። “ናብ ዓዲ ዝኣቱን ናብ ደገ ዝለኣኽን ንግዲ ንምጽባብ፡ ንደገ እንልእኾ ንግዲ በብዓመቱ ብማእከላይ 20 ምኢታዊት ንሾሞንተ ተኸታተልቲ ዓመታት ክዓቢ ኣለዎ” ይብል። ስለዝኾነ ድማ “ትኹረት መንግስቲ ክኸውን ዘለዎ ናብ ደገ ዝለኣኹ ምህርትታት ዝውስኽሉ መገዲን፡ ካብ ደገ ዝኣትዉ ፍርያታት ኣብ ውሽጢ ዓዲ ንምፍራይ ንኣፍረይቲ ምትብባዕን እዩ” ይብል። ሓፈሻዊ ገምጋም እቶም ሰብ ሞያ እዮብ (ዶ/ር) – ስርዓት ሸርፊ ወጻኢ ክቕየር ከምዘለዎን ብዕዳጋ ክውሰን ከምዘለዎን እኣምን እየ። እቲ ከይዲ ግን፡ ቀስ ብቀስ ክኸውን ኣለዎ። ኣለማየሁ (ዶ/ር) - ካብ ረብሕኡ ጉድኣቱ እዩ ዝዛይድ። ቅድሚ ስርዓት ሸርፊ ምቕያርና ክንዓዮም ዘለዉና ውሽጣዊ ዕዮታት ኣለዉ። ኣይተ ዋሲሁን - ብሓፈሽኡ የዋጽእ እዩ ኢለ ይኣምን። እቲ ሰርዓት ባዕሉ ናብኡ የእትወና ኣሎ እዩ። ኣብ’ቶም ዝቕጽሉ ሰለስተ ዓመታት ዕዮ ገዛና እንተደኣ ክንፍጽም ክኢልና፡ ድሕሪ ሰለስተ ዓመታት ዋጋ ብር ብዕዳጋ ክውሰን ምግባር ቅኑዕ ኣካይዳ እዩ። ተዛማዲ ትሕዝቶ ስለምንታይ ኢትዮጵያውያን ዝርግሐ ለበዳ ኮቪድ-19 ኣብ ምክልኻል ሰኒፎም?29 ሓምለ 2020 ዘቤታዊ ዓመጽ፡ 'ሰብኣየይ ንህይወተይ የስግኣኒ'ዩ'6 ነሓሰ 2020 ዋጋ ነዳዲ ኣብ 18 ዓመት ተራእዩ ናብ ዘይፈልጥ ትሑት ዋጋ ጎዲሉ30 መጋቢት 2020 ፊሊስ ኦሚዶ፡ ንኣፍረይት ባትሪ 'ሊድ'ን በከልትን ሞጊታ ዝረትዐት ጓል ኣንስተይቲ3 ነሓሰ 2020 ዜናታት ሕብረት ኣውሮጳ ኣብ ትግራይ ገበናት ኲናት ተፈጺሙ ክኸውን ከምዝኽእል ስክፍትኡ ገሊጹ16 ጥሪ 2021 ቦቢ ዋይን፡ “ንህይወተይን ህይወት በዓልቲ ገዛይን ተጨኒቐ ኣለኹ”ቅድሚ 8 ሰዓታት ስለምንታይ ንፓትሪስ ሉሉምባ ምዝካር ኣድለየ?ቅድሚ 6 ሰዓታት ኣዘራረብቲ ዛዕባታት እናኸረረ ዝመጽእ ዘሎ ጎንጺ ዶብ ኢትዮጵያን ሱዳንን14 ጥሪ 2021 ክልል ኦሮሚያ፡ መምህር ኪቲላ ጉዳታ ስለምንታይ'ዩ 'ተረሺኑ'?12 ጥሪ 2021 3:42 ቪድዮ, ብዛዕባ ፕረዚደንታዊ መረጻ ኡጋንዳ እንታይ ትፈልጡ?, ዕምሪ ፈነወ 3,4212 ጥሪ 2021 ኣብ ኣፍሪቃ ዘሎ መዓልታዊ ዝርገሐ ኮሮናቫይረስ ዘርኢ ሰሌዳ24 መጋቢት 2020 ሱዳን ኣብ መስርሕ ልዝብ ግድብ ሕዳሰ ኣይተሰማመዐትን11 ጥሪ 2021 ምስ ሱዳን ዘሎ ምስሕሓብ ‘ዶብ ናብ ዝነበሮ ተመሊሱ ብሰላም ክፍታሕ ኣለዎ’- ኢትዮጵያ7 ጥሪ 2021 ቦይንግ 737 ነፋሪት ኢንዶኔዥያ ዝወደቐትሉ ከባቢ ተፈሊጡ ተባሂሉ10 ጥሪ 2021 ኣብ ኣብያተ ማእሰርቲ ስዑዲ ዓረብ ዝሳቐዩ ኢትዮጵያውያን፡ መንግስቲ ናብ ዓዶም ክመልሶም ይምሕጸኑ7 ጥሪ 2021 ኣቶ ጃዋር መሓመድ ዝርከቦም ክሱሳት ሎሚ ኣብ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም12 ጥሪ 2021 ብብዝሒ ዝተነበ 1 ላዕለዎት መሪሕነት ህወሓት ትማሊ ናብ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም 2 ኣብ 50 ግዝኣታት ኣመሪካ ብኣጽዋር ዝተዓጀበ ተቓውሞ ከይካየድ ተሰጊኡ 3 ኡጋንዳ፡ ፕረዚደንት ዩወሪ ሙሰቨኒ ከምዝተዓወተ ተገሊጹ 4 ወድብ ኣንጌላ መርክል፡ ሓድሽ ኣቦ መንበር መሪጹ 5 ሕብረት ኣውሮጳ ኣብ ትግራይ ገበናት ኲናት ተፈጺሙ ክኸውን ከምዝኽእል ስክፍትኡ ገሊጹ 6 ኣብ ትግራይ ምሉእ ኣገልግሎታት መብራህትን ስልክን መዓስ ክጅምር ይኸውን?
