ትግርኛ BBC News, ትግርኛናብቲ ትሕዝቶ ቀጽሉ ክፍልታት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት ቨይራ ቪካ-ፍሪበርጋ፡ ካብ ስደተኛ ናብ ፕረዚደንት ሃገረ ላቲቭያ ዝበጽሐት ኣደ 7 ነሓሰ 2019 ምንጪ ስእሊ, AFP መግለጺ ስእሊ, ቨይራ ቪካ-ፍሪበርጋ፡ ኣብ 2003 ንካልኣይ ግዜ ንፕረዚደንትነት ምስ ተመረጸት ቃለ መሓላ ንምፍጻም እናተፈዳለወት ምስ ብዓል ቤታ ዝተሳኣለቶ እታ ጓል ሸውዓተ ዓመት ቨይራ ቪካ-ፍሪበርጋ ምስ ወለዳ ኮይና ናብ ስደት ኣምሪሓ፡ ድሕሪ ኣስታት 50 ዓመታት ኣብ ስደት ምንባር ድማ ናብ መበቆል ሃገራ፡ ላቲቭያ ብምምላስ፡ ኣብ 1999 ቀዳመይቲ ጓልንስተይቲ ፕረዚደንት ሃገረ ላቲቭያ ኮይና። ክልተ እብረ ተመሪጻ ድማ ንሃገራ ንሸሞንተ ዓመታት ፕረዚደንት ብምዃን ኣገልጊላ። ሕጂ ጓል 82 ዓመት ክንሳ ኣብ ኣህጉራዊ መጋባእያታት ኣብ ጉዳይ ሓርነት ማዕርነትን ማሕበራዊ ፍትሕን እትነጥፍ ኣደ ኢያ። ምንጪ ስእሊ, Getty Images መግለጺ ስእሊ, ኣብ 1941 ጀርመናውያን ናብ ላቲቭያ ብምእታው ብዙሓት ሶቨየታውያን ወተሃደራታ ማሪኾም "ወለደይ ጓል ላቲቭያ ከምዝኾንኩ ከይርስዕ ኢዮም ኩልሳዕ ዝምዕዱኒ ነይሮም" ክትብል ንቢቢሲ ሓቢራ። እታ ኣብ ግዝኣት ባልቲክ ትርከብ ላቲቭያ፡ ኣብ ካልኣይ ኲናት ዓለም ብመንግስቲ ናዚ ናይ ጀርመንን ሕብረት ሶቭየትን ተወሪራ ዝነበረት ሃገር ኢያ። ቨይራ፡ ናይቲ ህውከት ዝመልኦ እዋን ድሙቕ ዝኽርታት ኣለዋ። ብፍላይ፡ ኣብ 1944፡ እቲ ቀይሕ ሰራዊት ናይታ ዴሳዊት ሃገር ሩስያ፡ ናብ ላቲቭያ ዝተመልሰሉ እዋን። ዘሕዝን ዛንታ ልዕልቲ ሳይዳ ሳልመ ህንዲ ምስ ህፃናት መርዑ ዝግበር ፆታዊ ርክብ፡ ገበን ምዃኑ ደንጊጋ ብዕድመ ዝነኣሰት ናይ ዓለምና ሃብታም "በቲ ቀይሕ ባንዴራ ዝሓዙን ናይ ዓወት ምልክት [ዝተጨበጠ ኢድ] ዘርእዩ ዝነበሩ ወተሃደራት ሩስያ ኣዝየ ይምሰጥ ነይረ። ኣብ ሓደ ህሞት፡ እቶም ወተሃደራት ብጥቓና ክሓልፉ ከለው፡ የእዳወይ ብምዝርጋሕ ናይ ታሕጓስን ደገፍን ድምጺ ብዓውታ ኣቃሊሐ" ኢላ ቨይራ። "ሽዑ ኣደይ፡ ኣብ ሓደ ፓሎ ናይ መብራህቲ ተጸጊዓ፡ ብጓሂ ዝርንዝሕ እናነብዓት 'እዛ ጓለይ ከምኡ ኣይትግበሪ። እዛ መዓልቲ ንላቲቭያ ናይ ሓዘን መዓልቲ ኢያ' " ኢላትኒ። ምንጪ ስእሊ, Vaira Vike-Freiberga መግለጺ ስእሊ, 1949 ቨይራ ቪካ-ፍሪበርጋ፡ ኣብ 1949 ኣብ ጀርመን መዓስከር ስደተኛታት ሕሱም ተመክሮ እታ ጓል ሸውዓተ ዓመት፡ ቨይራ፡ ምስ ስድራቤታ እቲ መስገደል ዝመልኦ ጉዕዞ ናብ ሃገራት ምዕራብ ጀሚራ። ፈለማ ናብታ ብዂናት ዝዓነወት ጀርመን፡ ካብኡ ናብታ ግዝኣት ፈረንሳ ዝነበረት ሞሮኮን ካናዳን ከይዳ። ስጋብ 1998፡ ጓል 60 ዓመት ትኸውን ናብ ላቲቭያ ኣይተመልሰትን። ሸሞንተ ኣዋርሕ ድሕሪ ምምላሳ ድማ ኣብ 1999 እታ ቀዳመይቲ ጓልንስተይቲ ፕሬዚደንት ላቲቭያ ኮይና። ኣብ 1944፡ ኣቦኣ እቲ ኲናት ከመይ ይምዕብል ከምዝነበረ ንምክትታል ሪድዮ ቢቢሲ ይሰምዕ ከምዝነበረ ትዝክር። ሽዑ ኢዩ ድማ ወለዳ እናሓዘኑ ሃገሮም ገዲፎም ክስደዱ ዝወሰኑ። ምንጪ ስእሊ, Vaira Vike-Freiberga መግለጺ ስእሊ, ቨይራ ቪካ-ፍሪበርጋ፡ ጓል 11 ዓመት እንከላ ኣብ ሞሮኮ ኣብታ ናይ 1945 ሓድሽ ዓመት ለይቲ [ኣብ መጀመርታ ወርሒ ጥሪ] ድማ ሃገሮም ገዲፎም ብመርከብ ናብ ጀርመን ተጓዒዞም። "ኣብ ናይ ጀርመን መደበር ዕቑባት ተዓቚብና፡ እቲ ሂወት ኣብቲ መደብር ዕቑባት ኣዝዩ ሕማቕ ኢዩ ነይሩ።" ትብል ቨይራ ቪካ-ፍሪበርጋ፡ እታ ጓል ዓሰርተ ኣዋርሕ ንእሽቶ ሓብታ፡ ነድሪ ሳምቡእ [ኒሞንያ] ትሓምም`ሞ፡ ትመውት። ድሕሪ ሓደ ዓመት፡ ኣዲኣ ወዲ ትወልድ። ሓዋ ክውለድ ከሎ፡ ቨይራ ብኻልእ ኣብ ሂወታ ዝጓነፈ ሕሱም ተመክሮ ተዋሒጣ ነይራ። ናይ ሕልና እሱራት ክፍትሑ ኤርትራውያን ኣብ ለንደን ጸዊዖም መን'ዩ ናይ ፖለቲካ እሱር ?
