ትግርኛ BBC News, ትግርኛናብቲ ትሕዝቶ ቀጽሉ ክፍልታት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት ኤርትራ፡ ንኣስመራ ኣስመራ ዝገበረ ህንጻ 1 ሰነ 2019 ምንጪ ስእሊ, Getty Images መጻሕፍትን መጽሔታትን ታሪኽ ካቶሊካዊት ቤተ-ክርስትያን ኤርትራ ምስ እንገናጽል እነንብቦም መሰጥቲ ዛንታታት ብቐሊሉ ኣብ ኵሉ ክዝርግሑ እንተዝኽእሉ ኣንበብቲ ብዙሕ ክምሃሩ ምኽኣሉ። ኣንባቢ ዘለዎ ኩነታት ንምምዛን ሃለዋቱ ምስ ሕሉፍ ብምንጽጻር ዓሚቝ ኣስተብህሎን ትዕዝብትን ክድልብ ይኽእል'ዩ ዝብሉ ተመራመርቲ ታሪኽ ኣሎዉ። ታሪኽና ገጸ-ባህሪና'ዩ፣ ህንጻ ካቴድራለ ድማ ኣብ ታሪኽና እቱው ጥራይ ዘይኰነስ ሓደ ካብ ኣርማታት ኤርትራ'ዩ። ኰይኑ ድማ ሓደ ተራ ኤርትራዊ ንካቴድራለ ከም ሓወልቲ'ምበር ከም ቤት-መቕደስ ገይሩ ኣይርእያን። ርግጽ'ዩ ህላወ ካቴድራለ ንኣመንቲ ካቶሊክ ፍሉይ ትርጕም ኣሎዎ። ንሕጂ ግን ኣብቲ መንፈሳዊ ዘይኰነስ ኣብ ታሪኻዊ ትርጕም ህላዌ ካቴድራለ ነትኵር። ኣብ ስሳታት ዝዓበዩ ኤርትራውያን ንካቴድራለ ብብዙሕ ነገራት'ዮም ዝዝክርዋ። ካብ'ቶም ሓሓሊፍና ዘዛረብናዮም ሰባት ዝተፈላለዩ መልስታት ክንእክብ ከኣልና። ተዘክሮታት 1ይ ዙርያ ሃገራዊ ኣገልግሎት ኤርትራ ኤርትራ ካሕሳ ሓቲታ ኤርትራ፡ "ምሕታት'ዶ ሓጢኣት'ዩ?" ገሊኦም "ብቖልዑትና ሰንበተ-ሰንበት ኣብ ካቴድራለ ሲነማ ክንርኢ ንኸይድ ኔርና፡ እኳ ድኣ ብጥርሑ" ኢሎም የዘንትዉ፣ ካልኦት ከኣ "ኣብ ቅነ ልደት ኣብ ኣፍደገ ካቴድራለ ዝካየድ ዝነበረ ሸተኽ-መተኽ ይዝከረና" ይብሉ። "ካብ ቤት ንባብ ካቴድራለ መጻሕፍቲ ክልቃሕ እዝከረኒ" ዝበለ'ውን ነይሩ። እቶም ዝበዝሑ ግን ንክዛወሩ በቲ ኣፍደገ ካቴድራለ ሸናዕ እናበሉ ይሓልፉ ከም ዝነበሩ ይዝከሮም። ጸብጻብ ኣባ ሃብተማርያም ዓድዑመር ኣባ ሃብተማሪያም ዓድዑመር ዝተባህሉ ካህን፡ ካብ ማሕበር ካፑቺን፡ ዘቕረብዎ ታሪኽ ካቶሎካዊት ቤተ-ክርስትያን ኤርትራ መሰረት ብምግባር እቲ ምምሕዳር ቤተ ክርስትያን ከመይ ኢሉ ካብ "ሃዋርያዊ መስተናብርነት" ናብ "ሃዋርያዊ ህየንተ መንበረ ጵጵስና" ከም ዝተሰጋገረ ክንርዳእ ንኽእል። እቲ ጽሑፍ ኣብ "ዝኽሪ መንፈሳዊ መበቈልና" ዚበሃል መጽሓፍ ይርከብ። እቲ ዘቕረብዎ ታሪኽ ኣብ 1910'ታት ምዕባሌ ቤተ-ክርስትያን ካቶሊክ ከመይ ይመስል ከም ዝነበረ ብጥንቃቐ ይገልጽ። ኣብቲ እዋን'ቲ ብጻዕሪ ኣባ ሚካኤል ድ-ካርቦናራ ቍጽሪ ኣብያተ ክርስትያን ካቶሊክ ኣብ ኤርትራ 42 በጺሑ ከም ዝነበረ ይገልጹ። እተን ዝበዝሓ ኣብያተ-ክርስትያን ካቶሊክ ኣብ ከባቢ ኣከለጉዛይ እየን ተሃኒጸን። እቲ ጸብጻብ ግን ጣልያን ከመይ ኢሉ ኣብ ኤርትራ ከም ዝኣተወ ኣየዘንቱን፣ ጽልዋ ጣልያን ምስ ምትእትታው ሃይማኖት ካቶሊክ ብኸመይ ከም ዝተኣሳሰር ኣይገልጽን፣ ምስቲ ዕብየት ቤተ-ክርስትያን ዳርጋ ዝተኣሳሰር ድሕረ-ባይታ ዝተበርጀነ ዉዕል ዉጫሌን ዉግእ ዓድዋን ሳዕቤናቱን'ውን ኣይትንክፍን። ወሰንቲ ፍጻመታት ኣብ ታሪኽ ኤርትራ ኤርትራውያን ተቐማጦ ለንደን ሲሃም ዓሊ ክትፍታሕ ጸዊዖም ባህታ ሓጎስ፡ ንኣብነት፡ ኣብ'ቲ እዋን'ቲ ኣብ ኣከለጉዛይ ብዝፈጠርዎ ምልዕዓል ብሰራዊት ጣልያን ከም ዝተቐትሉ እንተ ዚጥቀስ ነቲ ዝቐረበ ጽሑፍ ታሪኻዊ ባይታን ምንጻፍን ማእለማን ምዀኖ። ንካቴድራለ መን ሃነጻ?
