ትግርኛ BBC News, ትግርኛናብቲ ትሕዝቶ ቀጽሉ ክፍልታት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት 'ትግራይ፡ ኣብ ሰለስተ ወርሒ፡ ልዕሊ 133 ደቂ ኣንስትዮ ጾታዊ ዓመጽ ተፈጺሙወን' 4 ሰነ 2020 መግለጺ ስእሊ, ትግራይ፡ ኣብ ሰለስተ ወርሒ፡ ልዕሊ 133 ደቂ ኣንስትዮ ጾታዊ ዓመጽ ተፈጺሙወን ኣብ ትግራይ፡ ካብ ወርሒ ለካቲት ክሳብ ግንቦት፡ ኣብ ልዕሊ 133 ደቂ ኣንስትዮን ክልተ ደቂ ተባዕትዮን: ጾታዊ ዓመጽ ተፈጺሙ። መተሓባበሪት ፕሮጀክት ፈንድ ስነ ህዝቢ ቤት ጽሕፈት ማሕበር ደቂ ኣንስትዮ ትግራይ ወይዘሮ ለታይ ተስፋይ ንቢቢሲ ኣብ ዝሃበቶ ሓበሬታ፡ ጾታዊ ዓመጽ ሓዊሱ ኣብ ልዕሊ ደቂ ኣንስትዮ ዝፍጸሙ ዘቤታዊ ጥቕዓታት ይውስኹ ኣለው ኢላ። ብፍላይ ድሕሪ እቲ ዝርግሐ ኮሮናቫይረስ ንምክልኻል ዝወጽአ ኣዋጅ፡ ኩሎም ዓይነታት ጾታዊ በደላት አዐርዮም ከም ዝወሰኹ ገሊጻ። ኣብ ዝሓለፉ ሰለስተ ኣዋርሕ ካብ ዝተፈጸሙ ዓመጻት ኣገዲድካ ምድፋር፡ ኣብዚ ሰሙን ኣብ ልዕሊ ጓል ሰለስተ ዓመትን ትሸዓተ ወርሕን ህጻን ዝተፈጸመ ዝነኣሰ ዕድመ ኮይኑ፡ እቲ ዝዓበየ ዕድመ ድማ 25 እዩ። 'ንዓሰርተ ዓመት ብሰበይተይ ተዓሚጸ' 'ብሰንኪ ኮሮናቫይረስ ምስ ዓማጺየይ ተወሺበ ኣለኹ' 32 ጾታዊ ዓመጽ ዝፈጸመ ገበነኛ፡ 32 ዓመታት ማእሰርቲ ተፈሪድዎ ጾታዊ ዓመጽ ዝተፈጸሞም ደቂ ተባዕትዮ ድማ ኣብ ክሊ ዕድመ 12ን 13ን ዝርከቡ እዮም። ብተመሳሳሊ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት፡ ልዕሊ 560 ጾታዊ ዓመጽ ዝተፈጸመን ደቂ ኣንስትዮ ናብ ማእከላት ሕክምና ምምጽአን እትገልጽ ወይዘሮ ለታይ፡ ካብ ጓል ሸሞንተ ወርሒ ህጻን ክሳብ ጓል 90 ዓመት ወላዲት ግዳያት ከም ዝኾና ሓቢራ። 'በዳሊአን ኣብ ገዝአን'ውን ኣሎ' ዓመጽቲ፡ ኩሎም ኣይኮኑን ካብ ርሑቕ ዝመጽኡ። ብዙሓት ደቂ ኣንስትዮ በይዘአን ክኾኑ ብዝግበኦም ወለደን፣ ኣሕዋተን፣ ኣኮታተን፣ ኣዝማደንን ጎረባብተንን፡ ካብ በላዒ ክድሕናሉ ኣብ ዝግበአን ገዝአንን ከባቢአንን እዩ ጥቕዓት ዝበጽሐን። "ኣብዚ ሰሙን እኳ እንተወሲድና፡ ጓል ኣርባዕተ ዓመት፡ ብጎረባብታ ጥዕቅዓት ተፈጺሙዋ እዩ፡፡ ኣብቲ ናይ ሓደ ማእከል ግልጋሎት [ጾታዊ ዓመጽ ዝበጽሐን ደቂኣንስትዮ ኣገልግሎት ዝረኽባሉ ማእከል] ዘሎ ሓበሬታ'ውን፡ ድሕሪ እቲ ኣዋጅ ዘሎ ብዝሒ እንትንርኢ፡ ኣብ ህጻናት 'ውን ብሰፊሑ የጋጥም ከም ዘሎ እዩ ዘርእየና" ትብል ወይዘሮ ለታይ። መግለጺ ስእሊ, መተሓባበሪት ፕሮጀክት ፈንድ ስነ ህዝቢ ቤት ጽሕፈት ማሕበር ደቂ ኣንስትዮ ትግራይ ወይዘሮ ለታይ ተስፋይ ካብ እዋን ናብ እዋን እናወሰኸ ዝኸይድ ዘሎ ጾታዊ ዓመጽ፡ ኣብቲ ዓውዲ ዝስራሕ ዘሎ ስራሕቲ ውጽኢታዊ ዘይምዃኑ እዩ ዘርእይ። "እቲ እንሰርሖ ዘለና ስራሕቲ መሰረታዊ ለውጢ ዘምጽእ ከም ዘይኮነ ዘረድኡ ነገራት ኣለዉ። እቲ እንሰርሖ ዘለና ናይ ግንዛበ ምፍጣርን ናይ ሕጊ ከለላን ስራሕቲ መሰረታዊ ለውጢ ከምጽእ ዝኽእል እንተዘይኮይኑ፡ ሱር እቲ ጸገም ኣይፈለጥናዮን ማለት እዩ" ትብል። ኣብ ዝተፈላለየ ከባቢታት ትግራይ ጾታዊ ዓመጽ ዝበጽሐን ደቂ ኣንስትዮ፡ ኣብ ሪፈራል ሆስፒታል ዓይደር እየን ግልጋሎት ምርመራን ሕክምናን ዝረኽባ። ምንጪ ስእሊ, AFP ነቲ ግልጋሎት ንምርካብ ዝመጽኣ ደቂ ኣንስትዮ፡ ዝወስደለን ግዘን ጉልበትን ንምንካይ፡ ማሕበር ደቂ ኣንስትዮ ምስ UNFPA ብምትሕብባር 'ኣገልግሎት ሓደ ማእከል' ኣጣይሶም፡ ካብ ዝሓለፈ ወርሒ ለካቲት ጀሚሩ፡ ኣገልግሎት ኣብ ምሃብ ይርከብ። እዚ ማእከል፡ "ብፍላይ ኣገዲድካ ምድፋር ዝበጽሐን ደቂ ኣንስትዮ፡ ናይ ፖሊስ፣ ፍትሒ፣ ጥዕናን ምትሕብባርን ስራሕቲ ዘጠቓለለ ኣገልግሎት ንክረኽባ፡ እቶም ክኢላታት ኣብ ሓደ ማእከል ኮይኖም ናይታ ጥቕዓት ዝበጻሓ ጓል ኣንስተይቲ ቃል ዝቕበሉ፥ ግልጋሎት ሕክምና ዝህቡሉን ክሲ ዝምስረተሉን ዝምረሐሉ ስርዓት ኮይኑ ከም ኣድላይነቱ ተወሳኺ ግልጋሎት ዝደልያ እንትህልዋ ድማ ናብ ዝድለ ቦታ ዝለኣኻሉ ማእከል እዩ" ኢላ። ብተወሳኺ፡ ስነ ልቦናዊ ሕክምና ንዘድልየን ደቂ ኣንስትዮ ድማ፡ ኣብ ከተማ መቐለ ኣብ ዝርከብ እፎይታ መሐብሐቢ ማእከል ግልጋሎት ምሕዋይ ክረኽባ ከም ዝግበር ትገልጽ። ስለምንታይ፡ ነቲ ቅድሚ 67 ዓመት ዝበጽሐኒ ጾታዊ ዓመጽ ሎሚ ተዛሪበዮ?
