"ਸਾਡੇ ਦੇਸ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਆਸੀ ਸਮਝਦਾਰੀ ਘੱਟ ਹੈ। ਸੱਤਾ ਕਿਸ ਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਦੀ ਕੀ ਅਹਿਮੀਅਤ ਹੈ, ਲੋਕ ਘੱਟ ਜਾਣਦੇ ਹਨ

ਭਾਗਵਤ ਸੰਘ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਕਰਵਾਏ ਗਏ ਤਿੰਨ ਰੋਜ਼ਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ 'ਭਵਿੱਖ ਦਾ ਭਾਰਤ, ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਵੈਸੇਵਕ ਸੰਘ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ' ਵਿੱਚ ਬੋਲ ਰਹੇ ਸਨ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਤਾਂ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੇ ਬਾਹਰੋਂ ਜੋ ਆਏ ਅਤੇ ਅੱਜ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਮਰਥਕ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਹਨ। ਇਸਲਾਮ ਹੈ, ਈਸਾਈ ਹਨ, ਉਹ ਜੇ ਭਾਰਤੀ ਹਨ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੀ ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਦਾ ਰੁਝਾਨ ਅੱਜ ਵੀ ਹੈ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਜੋੜਨ ਵਾਲੀ 'ਇਹ ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਆਧਾਰਿਤ ਸੱਭਿਆਚਾਰ' ਹੀ ਹੈ।"

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

'ਕਾਂਗਰਸ ਦਾ ਵੱਡਾ ਯੋਗਦਾਨ'

ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਅੰਦੋਲਨ ਬਾਰੇ ਮੋਹਨ ਭਾਗਵਤ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਸਾਡੇ ਦੇਸ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਆਸੀ ਸਮਝਦਾਰੀ ਘੱਟ ਹੈ। ਸੱਤਾ ਕਿਸ ਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਦੀ ਕੀ ਅਹਿਮੀਅਤ ਹੈ,  ਲੋਕ ਘੱਟ ਜਾਣਦੇ ਹਨ। ਆਪਣੇ ਦੇਸ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਿਆਸੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਜਾਗਰੂਕ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।"

"ਇਸ ਲਈ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇਸ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਰਬ ਤਿਆਗੀ ਮਹਾਂਪੁਰਖ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਅੱਜ ਵੀ ਸਾਡੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਅਜਿਹੇ ਲੋਕ ਪੈਦਾ ਹੋਏ।"

ਮੋਹਨ ਭਾਗਵਤ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇਸ ਵਿੱਚ ਖ... ਅਧਿਕਤਮ 4000 ਅੱਖਰਾਂ ਲਈ ਲੇਖ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖੋ:

ੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ

"ਦੇਸ ਵਿੱਚ ਹਰ ਪਾਸੇ ਮੰਨੇ ਹੋਏ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦੀ ਲਈ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੇ ਕਰਨ ਦਾ ਕੰਮ ਉਸ ਧਾਰਾ ਨੇ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਆਜ਼ਾਦੀ ਹਾਸਿਲ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਯੋਗਦਾਨ ਉਸ ਧਾਰਾ ਦਾ ਹੈ।"

ਉਨ੍ਹਾਂ  ਨੇ ਰਵੀਂਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ, "ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਵਦੇਸ਼ ਸਮਾਜ ਨਾਮ ਦਾ ਵੱਡਾ ਲੇਖ ਹੈ। ਉਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਏਕਤਾ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਝਗੜੇ ਹੋਣ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਚੱਲੇਗਾ।"

ਮੋਹਨ ਭਾਗਵਤ ਦੇ ਸੰਬੋਧਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੰਘ ਵਿਚਾਰਕ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰੋਫੈੱਸਰ ਬਜਰੰਗ ਲਾਲ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਇਸ ਲਈ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਤਾਂ ਕਿ ਲੋਕ ਸੰਘ ਦੇ ਬਾਰੇ ਜਾਣਨ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ, "ਇਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੀ ਟਾਈਮਿੰਗ ਸਬੰਧੀ ਕੋਈ ਕਿਆਸ ਲਾਏ ਜਾਣ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਿਆਸ ਲਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ 2019 ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।"

ਸੰਘ ਦੇ ਇਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਗੁਰੂਆਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਖਿਡਾਰੀਆਂ, ਸਿਆਸਤਦਾਨਾਂ, ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਦੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸਨਅਤਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੇ ਆਗੂਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

ਸੰਘ ਦੇ ਇਸ ਸੱਦੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੰਬੋਧਨ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਦੀਆਂ ਕਈ ਹਸਤੀਆਂ ਮੌਜੂਦ ਸਨ।  ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਨਵਾਜੁਦੀਨ ਸਿੱਦਿਕੀ, ਮਧੁਰ ਭੰਡਾਰਕਰ, ਹੰਸਰਾਜ ਹੰਸ, ਰਵੀ ਕਿਸ਼ਨ, ਮਾਲਿਨੀ ਅਵਸਥੀ, ਅਨੁ ਮਲਿਕ, ਅਨੁ ਕਪੂਰ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਅਦਾਕਾਰਾ ਮਨੀਸ਼ਾ ਕੋਇਰਾਲਾ ਵੀ ਹਾਜ਼ਰ ਸੀ।

'ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਜਥੇਬੰਦੀ ਹੈ ਸੰਘ'

ਮੋਹਨ ਭਾਗਵਤ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਸੀ, "ਵਿਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਤੋਂ ਡਰਨਾ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਤਾਲਮੇਲ ਇੱਕ ਮੂਲ ਹੈ, ਜੋ ਮਿਲਜੁਲ ਕੇ ਰਹਿਣਾ ਸਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ।"

ਆਰਐਸਐਸ ਦੇ ਤਿੰਨ ਰੋਜ਼ਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਹੰਸਰਾਜ ਹੰਸ, ਰਵੀ ਕਿਸ਼ਨ, ਅਨੁ ਮਲਿਕ, ਅਨੁ ਕਪੂਰ, ਮਨੀਸ਼ਾ ਕੋਇਰਾਲਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਏ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਡਾ. ਹੈਡਗੇਵਾਰ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਆਪਣੀ ਮਾੜੀ ਹਾਲਤ ਦਾ ਇਲਜ਼ਾਮ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਅਤੇ ਇਸਲਾਮ ਦਾ ਜੋ ਹਮਲਾ ਹੋਇਆ ਸੀ ਉਸ ਦੇ ਲਈ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਕਦੋਂ ਤੱਕ ਦਿੰਦੇ ਰਹੋਗੇ। ਇਹ ਹੋਇਆ ਕਿਵੇਂ ਕਿ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਮੀਲ ਦੂਰ ਤੋਂ ਮੁੱਠੀ ਭਰ ਲੋਕ ਆਏ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਚਿੜੀ ਕਹਾਉਣ ਵਾਲੇ ਦੇਸ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਵੇਂ ਜਿੱਤ ਲਿਆ? ਤੁਹਾਡੀ ਹੀ ਕੋਈ ਕਮੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰੋ।"

ਭਾਗਵਤ ਨੇ ਡਾ. ਹੈਡਗੇਵਾਰ ਦੀ ਚਰਚਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਉਹ ਪੁੱਛਿਆ ਕਰਦੇ ਸੀ ਕਿ ਦੇਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਕੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਵੀ ਇਸ ਸਵਾਲ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਇੱਥੋਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਇੱਥੋਂ ਦਾ ਹਿੰਦੂ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਜਦੋਂ ਆਪਣੀਆਂ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਭੁੱਲ ਕੇ ਵਿਚਰਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਹੀ ਸਾਡਾ ਪਤਨ ਹੁੰਦਾ...


"ਸਿੱਧੀ ਬਿਜਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਲੇਜ਼ਰ ਕਰਾਹ ਲਗਵਾਉਣਾ ਸਾਡੀ ਮਜਬੂਰੀ ਹੈ।"

ਮੋਹਾਲੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਮੀਆਂਪੁਰ ਚੰਗਰ ਦੇ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਅਮਨਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਟਿੰਕੂ ਅਤੇ ਪਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ ਮਾਵੀ ਇਹ ਫ਼ਿਰਕੇ ਆਪਣੀ ਗੱਲਬਾਤ ਦੌਰਾਨ ਬੋਲਦੇ ਹਨ।

ਇਨ੍ਹਾਂ ਫ਼ਿਕਰਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਕਾਰਨ ਬਣੇ ਹਾਲਾਤ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਝੋਨੇ ਦੀ ਚਲਦੀ ਫ਼ਸਲ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਕੰਡੀ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਖੇਤਾਂ ਦੀਆਂ ਵੱਟਾਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਚੌੜੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਖੇਤ ਦਾ ਦੂਜੇ ਖੇਤ ਨਾਲੋਂ ਪੱਧਰ ਉੱਚਾ-ਨੀਵਾਂ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਲੇਜ਼ਰ ਕਰਾਹ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜੋ ਹਰ ਖੇਤ ਦਾ ਪੱਧਰ ਇੱਕਸਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਅਮਨਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਟਿੰਕੂ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਲੇਜ਼ਰ ਕਰਾਹ ਖ਼ਰੀਦਿਆ ਸੀ ਜੋ ਰਵਾਇਤੀ ਕਰਾਹ ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਤਕਨੀਕ ਦਾ ਮਿਲਗੋਭਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਤਿੰਨ-ਟੰਗੇ ਉੱਤੇ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦਾ ਯੰਤਰ ਲੱਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਤਾਰਾਂ ਹੇਠਾਂ ਪਈ ਬੈਟਰੀ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।

ਕੋਰੋਨਾ ਤੇ ਲੇਬਰ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਕਰਾਹ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਧੀ

ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਟਰੈਕਟਰ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚਾਰ ਟਾਇਰਾਂ ਵਾਲਾ ਯੰਤਰ ਕਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਉੱਤੇ ਤਿੰਨ-ਟੰਗੇ ਉੱਤੇ ਲੱਗੇ ਯੰਤਰ ਵਰਗਾ ਹੀ ਕੁਝ ਕਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਤਾਰਾਂ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਹੇਠਾਂ ਬੈਟਰੀ ਨਾਲ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਟਰੈਕਟਰ ਉੱਤੇ ਡਰਾਇਵਰ ਦੀ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਤੱਕ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।... ਅਧਿਕਤਮ 4000 ਅੱਖਰਾਂ ਲਈ ਲੇਖ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖੋ:

ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਯੰਤਰਾਂ ਦਾ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਲੇਜ਼ਰ ਰਾਹੀਂ ਤਾਲਮੇਲ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਖੇਤ ਦੀ ਉੱਚੇ ਪਾਸੇ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਨੂੰ ਨੀਵੇਂ ਪਾਸੇ ਲਿਜਾਣ ਦੀਆਂ ਗਿਣਤੀਆਂ-ਮਿਣਤੀਆਂ ਕਰਨੀਆਂ ਹਨ। ਟਰੈਕਟਰ ਨੇ ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗਿਣਤੀਆਂ-ਮਿਣਤੀਆਂ ਦਾ ਤਰਜਮਾ ਕਰ ਦੇਣਾ ਹੈ।

ਟਰੈਕਟਰ, ਕਰਾਹ ਅਤੇ ਲੇਜ਼ਰ ਤਾਂ ਤਕਨੀਕ ਦੀ ਵਿਉਂਤਬੰਦੀ ਨੂੰ ਉਘਾੜਦੇ ਹਨ ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਨਫ਼ੇ-ਨੁਕਸਾਨ ਜਾਂ ਮਜਬੂਰੀਆਂ ਦਾ ਲੇਖਾ-ਜੋਖਾ, ਇਸ ਵੇਲੇ ਕਈ ਸੂਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਅਜ਼ਮਾਇਸ਼ ਵਜੋਂ ਦਸ ਸਾਲ ਦੇ ਤਜਰਬੇ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਮਹਿਕਮਿਆਂ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਲੇਜ਼ਰ ਕਰਾਹ

ਅਮਨਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੇਜ਼ਰ ਕਰਾਹ ਚਲਾਉਣ ਦਾ ਤਜਰਬਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਸ ਵਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਡਰਾਈਵਰ ਰੱਖਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਵਾਰੀ ਬਦਲ ਕੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ 15 ਤੋਂ 18 ਘੰਟੇ ਲੇਜ਼ਰ ਚਲਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਣਕ ਵੱਢਣ ਅਤੇ ਝੋਨਾ ਲਗਾਉਣ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੀ ਲੇਜ਼ਰ ਦਾ ਕੰਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸੁੱਕੇ ਅਤੇ ਵਿਹਲੇ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਸਾਨ ਲੇਜ਼ਰ ਕਰਾਹ ਲਗਵਾਉਂਦੇ ਹਨ।

ਮੀਆਂਪੁਰ ਚੰਗਰ ਵਿੱਚ ਜੋ ਗੱਲਬਾਤ ਅਮਨਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਟਿੰਕੂ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਉਸ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਨਾਲ ਜ਼ਰਬ ਦੇਣ ਦਾ ਕੰਮ ਸੂਬੇ ਦੇ ਖੇਤੀ ਸਕੱਤਰ ਕਾਹਨ ਸਿੰਘ ਪੰਨੂ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਸ ਵੇਲੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਤਕਰੀਬਨ ਅੱਠ ਤੋਂ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਲੇਜ਼ਰ ਕਰਾਹ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਲੇਜ਼ਰ ਕਰਾਹ ਦੀ ਆਮਦ 2009-10 ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ ਜਦੋਂ 300-350 ਕਰਾਹ ਇਟਲੀ ਦੀ ਬਲੈਕ ਸਟੈਲੀਅਨ ਨਾਮ ਦੀ ਕੰਪਨੀ ਤੋਂ ਖ਼ਰੀਦੇ ਗਏ ਸਨ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਲੇਜ਼ਰ ਕਰਾਹ ਖ਼ਰੀਦਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ 50 ਫ਼ੀਸਦੀ ਸਬਸਿਡੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।

ਸਬਸਿਡੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਸੀ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਝੋਨਾ ਲਗਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਕਾਮਯਾਬ ਨਹੀਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਾਕਾਮਯਾਬੀ ਦਾ ਇੱਕ ਕਾਰਨ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਖੇਤਾਂ ਦਾ ਪੱਧਰ ਇੱਕਸਾਰ ਨਾ ਹੋਣਾ ਸੀ। ਕਾਹਨ ਸਿੰਘ ਪੰਨੂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਾਰੇ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਲੇਜ਼ਰ ਕਰਾਹ ਫਿਰ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨ ਚਾਰ-ਪੰਜ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਇਹ ਕਰਾਹ ਲਗਵਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

ਮੀਆਂਪੁਰ ਚੰਗਰ ਦੇ ਪਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ ਮਾਵੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਸਾਲ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੇ ਝੋਨੇ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਬਿਜਾਈ ਕਰਨੀ ਹੈ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਲੇਜ਼ਰ ਕਰਾਹ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਗੱਲ ਵਿੱਚ ਲੇਜ਼ਰ ਕਰਾਹ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਫ਼ਾਇਦੇ ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਹਾਲਾਤ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲੀ ਮਜਬੂਰੀ ਰਲ਼ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੇ ਸਿੱਧੀ ਬਿਜਾਈ ਕਰਨੀ ਹੈ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਲੇਜ਼ਰ ਕਰਾਹ ਦੀ ਮੰਗ ਵਧ ਗਈ ਹੈ।

ਮੀਆਂਪੁਰ ਚੰਗਰ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਨਕਸ਼ੇ ਉੱਤੇ ਵੀ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਦਾ ਅਸਰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕਰਾਹ ਨਾਲ ਵੀ ਪੱਧਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਦਾ ਖੇਤੀ 'ਤੇ ਅਸਰ

ਖੇਤੀ ਵਿੱਚ...


"ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਦੂਰ ਤੋਂ ਤੰਗ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ"

ਸਾਲ 2011 ਵਿੱਚ ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਬਿਜ਼ੀ ਫਰੈਂਕਫਰਟ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ 'ਤੇ ਇਸ ਦੇ ਚੌਥੇ ਰਨਵੇਅ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਵਾਧੇ ਨੇ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਮੁਜ਼ਾਹਰਾਕਾਰੀ ਹਰ ਸੋਮਵਾਰ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਪਰਤਦੇ ਰਹੇ।

ਇੱਕ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਮੁਜ਼ਾਹਰਾਕਾਰੀ ਨੇ ਖ਼ਬਰ ਏਜੰਸੀ ਰਾਇਟਰਜ਼ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, "ਇਹ ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹਰ ਵਾਰ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਬਗ਼ੀਚੇ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਸਭ ਮੈਂ ਸੁਣ ਸਕਦਾ ਜਾਂ ਦੇਖ ਸਕਦਾ ਹਾਂ ਉਹ ਇੱਕਦਮ ਉੱਪਰ ਉੱਡਦੇ ਜਹਾਜ਼ ਹਨ।"

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ :

ਨਵੇਂ ਰਨਵੇਅ ਤੋਂ ਮੇਨਜ਼ ਦੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਮੈਡੀਕਲ ਸੈਂਟਰ ਵਿੱਚ ਦਿਲ ਦੇ ਰੋਗਾਂ ਦੇ ਮਾਹਰ ਥੌਮਸ ਮੂੰਜ਼ੇਲ ਦੇ ਘਰ ਉੱਪਰੋਂ ਦਰਜ਼ਨਾਂ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੇ ਉਡਾਨ ਭਰਨੀ ਸੀ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਮੈਂ ਜਰਮਨ ਆਟੋਬਮ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਟਰੇਨ ਟਰੈਕ ਦੇ ਨੇੜੇ ਰਹਿੰਦਾ ਹਾਂ।"

"ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਦੂਰ ਤੋਂ ਤੰਗ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।"

ਮੂੰਜ਼ੇਲ ਨੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ (WHO) ਦੀ 2009 ਦੀ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਪੜ੍ਹੀ ਸੀ, ਜੋ ਰੌਲੇ ਦੇ ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਜੋੜਦੀ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਇਸ ਦੇ ਸਬੂਤ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਸਨ।

ਇਸ ਦੇ ਆਪਣੀ ਸਿਹਤ 'ਤੇ ਅਸਰ ਬਾਰੇ ਚਿੰਤਤ ਹੁੰਦਿਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 2011 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਖੋਜ ਦਾ... ਅਧਿਕਤਮ 4000 ਅੱਖਰਾਂ ਲਈ ਲੇਖ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖੋ:

ਰੁਖ਼ ਇਸ ਪਾਸੇ ਕੀਤਾ।

ਰੌਲੇ ਦੇ ਸਿਹਤ 'ਤੇ ਸਿੱਧੇ ਪ੍ਰਭਾਵ

ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਨੂੰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਬੋਲੇਪਣ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਰ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਕਾਰਾਂ ਦਾ ਰੌਲਾ ਕੰਨਾਂ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ।

ਟ੍ਰੈਫ਼ਿਕ ਦੇ ਰੌਲੇ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਰੀਰਕ ਤਣਾਅ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਵਜੋਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਹਵਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੂਜਾ ਤੇ ਸੈਕਿੰਡ-ਹੈਂਡ ਸਮੋਕ (ਧੂੰਏ ਨਾਲ ਅਸਿੱਧਾ ਸੰਪਰਕ) ਅਤੇ ਰੇਡੋਨ (ਇੱਕ ਰਸਾਇਣਿਕ ਗੈਸ) ਦੇ ਤਕਰੀਬਨ ਬਰਾਬਰ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਯੂਐੱਸ ਦੇ ਅੰਦਾਜ਼ਨ ਇੱਕ ਤਿਹਾਈ ਲੋਕ ਗ਼ੈਰ-ਸਿਹਤਮੰਦ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਰੌਲੇ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ

ਪਿਛਲੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਖੋਜ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋ ਰਹੀ ਸੰਸਥਾ ਨੇ ਏਅਰਕਰਾਫ਼ਟ ਅਤੇ ਸੜਕੀ ਟ੍ਰੈਫ਼ਿਕ ਦੇ ਰੌਲੇ ਅਤੇ ਦਿਲ ਦੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੋਗਾਂ ਦੇ ਵੱਧਦੇ ਖ਼ਤਰਿਆਂ ਦਰਮਿਆਨ ਸਬੰਧ ਦੱਸਿਆ,  ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਇਸ ਵਰਤਾਰੇ ਦੇ ਢੰਗ ਤਰੀਕੇ ਬਾਰੇ ਵੀ ਦੱਸਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।

ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਯੂਐੱਸ ਦੇ ਅੰਦਾਜ਼ਨ ਇੱਕ ਤਿਹਾਈ ਲੋਕ ਗ਼ੈਰ-ਸਿਹਤਮੰਦ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਰੌਲੇ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 70 ਤੋਂ 90 ਡੈਸੀਬਲਜ਼ (ਆਵਾਜ਼ ਦਾ ਮਾਪਦੰਡ) ਤੱਕ ਪ੍ਰਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਤੁਲਣਾ ਲਈ ਆਮ ਗੱਲਬਾਤ ਤਕਰਬੀਨ 60 ਡੈਸੀਬਲਜ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਟਰੱਕਾਂ ਦੀ ਰੇਂਜ 70 ਤੋਂ 90 ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਈਰਨਜ਼ (ਹੋਰਨ) ਅਤੇ ਏਅਰਕਰਾਫ਼ਟਜ਼ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ 120 ਡੈਸੀਬਲਜ਼ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਕਈ ਅਧਿਐਨਾਂ ਨੇ ਅਜਿਹੀਆਂ ਵਾਤਾਵਰਨ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੰਪਰਕ ਨੂੰ ਦਿਲ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਰੋਗਾਂ ਦੇ ਵੱਧਦੇ ਜੋਖ਼ਮ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਹੈ।

 ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ ਸਾਲ 2018 ਵਿੱਚ ਆਏ ਇੱਕ ਅਧਿਐਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 10 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਿਹਤ ਸਬੰਧੀ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਮੁਤਾਬਕ ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਫ਼ਰੈਂਕਫਰਟ ਏਅਰਪੋਰਟ ਦੇ ਨੇੜੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ,  ਨੂੰ ਦਿਲ ਦਾ ਦੌਰਾ ਪੈਣ ਦਾ 7 ਫ਼ੀਸਦ ਵਧੇਰੇ ਖ਼ਤਰਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਜਿਹੜੇ ਸ਼ਾਂਤ ਗੁਆਂਢੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਆਵਾਜ਼ ਦਾ ਦਿਲ 'ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ

ਹਾਲ ਹੀ ਵਿਚ ਇੱਕ ਟੀਮ ਦੀ ਯੂਰਪੀਅਨ ਹਾਰਟ ਜਨਰਲ ਵਿੱਚ ਆਈ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਦੇ ਜ਼ੁਰੀਕ ਏਅਰਪੋਰਟ ਦੇ ਨੇੜੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ 2000 ਅਤੇ 2015 ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਲਗਭਗ 25,000 ਦਿਲ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਬੰਦ ਕਰਨ ਕਾਰਨ ਹੋਈਆਂ ਮੌਤਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ ਕਿ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਉਡਾਨ ਭਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਾਤ ਸਮੇਂ ਮੌਤ ਦਰ ਵਿਚ ਅਹਿਮ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਵਿਚ।

ਖੋਜਕਰਤਾ ਸ਼ੋਰ ਦੇ ਕਾਰਡੀਓ ਵੈਸਕੁਲਰ ਨਤੀਜਿਆਂ ਵਿਚਲੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸਰੀਰ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।

ਪਰਤ ਇੱਕ ਸਿਹਤਮੰਦ ਅਵਸਥਾ ਤੋਂ "ਗਤੀਸ਼ੀਲ" ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੰਭਾਵੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗੰਭੀਰ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੇ ਨਾਲ ਸੋਜਿਸ਼ ਹੋ ਸਕਦੀ...


"ਹਾਂ ਮੈਨੂੰ ਅਜਿਹੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਉਹ ਇੱਕ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਦੀ ਸ਼ਾਮ ਸੀ। 25 ਸਾਲ ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਬੈਠਾ ਸੀ।

ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਬੈੱਡਰੂਮ ਸ਼ੇਅਰ ਕਰਨ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਹ ਵੀ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਕਿਰਾਏ ਦੇ...ਪਰ ਇੱਕ ਸ਼ਰਤ ਸੀ?

ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਆਸਰੇ ਦੀ ਕੀਮਤ ਉਸ ਨਾਲ ਸੈਕਸ ਕਰਕੇ ਚੁਕਾਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ।

ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਰੈਂਟ ਫੌਰ ਸੈਕਸ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਮਕਾਨ ਮਾਲਿਕ ਕਿਰਾਏਦਾਰਾਂ ਤੋਂ ਮਕਾਨ ਦੇਣ ਦੇ ਬਦਲੇ ਸੈਕਸ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰ ਰਹੇ ਸੀ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ :

ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬੀਬੀਸੀ ਥ੍ਰੀ ਦੀ ਡਾਕੂਮੈਂਟਰੀ ਲਈ ਮੈਂ ਇਹ ਪੜਤਾਲ ਕਰਨੀ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਸੈਕਸ ਰੈਕਟ ਆਖਿਰ ਕਿਸ ਪੈਮਾਨੇ 'ਤੇ ਚੱਲ ਰਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਸਿਲਸਿਲੇ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਇੱਕ ਅੰਡਰਕਵਰ ਆਪਰੇਸ਼ਨ 'ਤੇ ਗਈ।

ਮੈਂ ਜਿਸ ਸ਼ਖਸ ਦੇ ਰੂਬਰੂ ਹੋਈ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਲਈ ਮੈਂ 24 ਸਾਲ ਦੀ ਨਰਸਿੰਗ ਦੀ ਵਿਦਿਆਰਥਣ ਸੀ ਅਤੇ ਜਿਸ ਕੋਲ ਰਹਿਣ ਦੇ ਲਈ ਕੋਈ ਛੱਤ ਨਹੀਂ ਸੀ।

ਪੂਰੇ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ

ਉਹ ਲੰਡਨ ਦੇ ਜਿਸ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਉੱਥੇ ਹੋਰ ਲੋਕ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੇ ਸੀ ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਬਾਕੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਦਿੱਕਤ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ। ਬਸ ਇੰਨਾ ਕਹਿਣਾ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਗਰਲਫਰੈਂਡ ਹਾਂ।

ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਹਿਚਕਿਚਾਹਟ ਦਿਖਾਈ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ।

ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ,... ਅਧਿਕਤਮ 4000 ਅੱਖਰਾਂ ਲਈ ਲੇਖ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖੋ:

"ਔਨਲਾਈਨ ਰੂਮ ਆਫਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵੱਧ ਉਮਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲੋਂ ਮੈਂ ਬਿਹਤਰ ਬਦਲ ਹਾਂ। ਬਹੁਤ ਮਜ਼ਾ ਆਵੇਗਾ ਮੇਰਾ ਯਕੀਨ ਕਰੋ।''

ਰੈਂਟ ਫਾਰ ਸੈਕਸ

ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕੋਈ ਇਕੱਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਜੋ ਰੈਂਟ ਫੌਰ ਸੈਕਸ ਦੀ ਆਫ਼ਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਮੈਂ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਾਂ ਵਾਲੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਵੀ ਚੈੱਕ ਕੀਤੀ।

ਦਰਜਨਾਂ ਅਜਿਹੇ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਗਏ, ਜੋ 'ਐਡਲਟ ਅਰੇਂਜਮੈਂਟਸ' ਦੇ ਬਦਲੇ ਕਮਰੇ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਸੀ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ :

ਅਜਿਹੇ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਾਂ ਦਾ ਦਾਇਰਾ ਪੂਰੇ ਬਰਤਾਨੀਆ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਹਰ ਛੋਟੇ-ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਲੋਕ ਮੌਜੂਦ ਸਨ।

ਮੈਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਦਿਖਾਉਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਕੁਝ ਹੀ ਮਿੰਟ ਬੀਤੇ ਸੀ ਕਿ ਇੱਕ ਜਵਾਬ ਆਇਆ। ਇਸ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਸਾਫ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੈਕਸ ਲਈ ਇਸ਼ਾਰਾ ਸੀ।

ਇੱਕ ਮਕਾਨ ਮਾਲਿਕ ਨੇ ਫੌਰਨ ਮੇਰੀ ਬੌਡੀ ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਬ੍ਰਾਅ ਦਾ ਸਾਈਜ਼ ਪੁੱਛਿਆ।

ਇੱਕ ਹੋਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਮੈਂ ਅਡਲਟ ਅਰੇਂਜਮੈਂਟ ਲਈ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਰਾਜ਼ੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ, ਅਸੀਂ ਵੱਟਸਐਪ 'ਤੇ ਗੱਲਬਾਤ ਜਾਰੀ ਰੱਖ ਸਕਦੇ ਹਾਂ।

ਮੈਂ ਅਜਿਹੇ ਕਈ ਮਕਾਨ ਮਾਲਿਕਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਿਛੋਕੜ ਤੋਂ ਸਨ।

ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਉਮਰ 24 ਸਾਲ ਸੀ ਤੇ ਦੂਜਾ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਧੀ ਦਾ ਕਮਰਾ ਦੇਣ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਧੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹ ਰਹੀ ਸੀ।

ਤੀਜੇ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੈਂ ਉਸ ਕੈਬਿਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਸਕਦੀ ਹਾਂ ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਬੰਗਲੇ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਵਾਲੇ ਗਾਰਡਨ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਸ਼ਰਤ ਇਹੀ ਸੀ ਕਿ ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਸੈਕਸ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ।

ਮੈਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਮਕਾਨ ਮਾਲਿਕਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਇਕੱਲੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਸਨ ਪਰ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਖਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਲੋਕ ਵੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਗਰਲਫਰੈਂਡ ਦੱਸਣਾ ਹੋਵੇਗਾ।

ਬਿਜ਼ਨਸ ਦਾ ਲੈਣ-ਦੇਣ

ਸਕੌਟਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਜਿਸ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਮਿਲੀ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਉਮਰ ਕੋਈ 24 ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ। ਉਹ ਹਰ ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਸੈਕਸ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ ਪਰ ਸੈਕਸ ਵਿੱਚ ਇਮੋਸ਼ਨ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਨਾਲ ਇਤਫਾਕ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਵਪਾਰਕ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੇਖਦਾ ਹਾਂ।''

ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੁਦ ਨੂੰ ਲਾਚਾਰ ਕੁੜੀ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਕੋਲ ਪੈਸੇ ਨਹੀਂ ਸਨ ਅਤੇ ਰਹਿਣ ਲਈ ਕੋਈ ਟਿਕਾਣਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ।

 ਮੈਂ ਹੈਰਾਨ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਮਕਾਨ ਮਾਲਿਕ ਕਿਸ ਬੇਸ਼ਰਮੀ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਰਹਿਣ ਦੀ ਥਾਂ ਲਈ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਸੌਣ ਲਈ ਕਹਿ ਰਹੇ ਹਨ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਬਾਰੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਜੋ ਸ਼ਰਤ ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਕਹਿ ਰਹੇ ਹਨ, ਉਸ ਦਾ ਮੇਰੇ 'ਤੇ ਕੀ ਅਸਰ ਪਵੇਗਾ।

ਹਕੀਕਤ ਤਾਂ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਵਧੇਰੇ ਮਕਾਨ ਮਾਲਿਕਾਂ ਨੂੰ ਅਹਿਸਾਸ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਕੁਝ ਗਲਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਆ...


"ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਊਧਮ ਸਿੰਘ ਦੇ ਬੁੱਤ ਕੋਲ ਬੈਠ ਕੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਜੇ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸਾਡੀਆਂ ਮੰਗਾਂ ਨਾ ਮੰਨੀਆਂ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਮਰਨ ਵਰਤ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦੇਵਾਂਗੇ।"

ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਅਜ਼ਾਦੀ ਘੁਲਾਟੀਏ ਮੋਹਕਮ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਬੀਤੀ 28 ਜੁਲਾਈ ਤੋਂ ਅਜ਼ਾਦੀ ਘੁਲਾਟੀਏ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸੁਨਾਮ ਵਿਖੇ ਊਧਮ ਸਿੰਘ ਦੇ ਬੁੱਤ ਕੋਲ ਰੋਸ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ 'ਤੇ ਬੈਠੇ ਹਨ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ-

ਊਧਮ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਅਸਥੀਆਂ ਨੂੰ ਕਿਸਦੀ ਉਡੀਕ?

ਮੋਹਕਮ ਸਿੰਘ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਭਾਰਤ ਛੱਡੋ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ 9 ਮਹੀਨੇ ਲਾਹੌਰ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਕੱਟੇ ਸਨ।

ਕੀ ਹਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮੰਗਾਂ

ਊਧਮ ਸਿੰਘ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਸੁਨਾਮ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਸਨ। 31 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ਹਰ ਸਾਲ ਸੁਨਾਮ ਵਿਖੇ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਊਧਮ ਸਿੰਘ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਪੱਧਰੀ ਸਮਾਗਮ ਵੀ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਊਧਮ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜੱਦੀ ਘਰ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਮਾਮਲੇ ਵਿਭਾਗ ਪੰਜਾਬ ਵੱਲੋਂ ਯਾਦਗਾਰ ਦੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਸੰਭਾਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਸੰਨ 1974 ਵਿੱਚ ਊਧਮ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਅਸਥੀਆਂ ਇੰਗਲੈਂਡ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬ ਲਿਆਂਦੀਆਂ ਗਈਆਂ ਅਤੇ 31 ਜੁਲਾਈ 1974 ਨੂੰ ਤਤਕਾਲੀ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਪੰਜਾਬ ਗਿਆਨੀ ਜ਼ੈਲ ਸਿੰਘ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਇਹ ਅਸਥੀਆਂ ਸੁਨਾਮ ਵਿਖੇ ਲਿਆਂਦੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ।

ਤਤਕਾਲੀ ਬਾਦਲ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਊਧਮ ਸਿੰਘ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਦਾ ਨੀਂਹ ਪੱਥਰ 25 ਦਸੰਬਰ 2016 ਨ... ਅਧਿਕਤਮ 4000 ਅੱਖਰਾਂ ਲਈ ਲੇਖ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖੋ:

ੂੰ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ

ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਸਥੀਆਂ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਲਸਾਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਲਸਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹੀ ਦੋ ਕਲਸ ਸ਼ਹੀਦ ਊਧਮ ਸਿੰਘ ਕਾਲਜ ਸੁਨਾਮ ਦੀ ਲਾਇਬਰੇਰੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ ਗਏ ਹਨ।

ਸਥਾਨਕ ਲੋਕਾਂ ਮੁਤਾਬਿਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਲਸਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਬਣਨ ਵਾਲੇ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾਣਾ ਸੀ ਪਰ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਨਾਂ ਬਣਨ ਕਰਕੇ ਹਾਲੇ ਤੱਕ ਇਹ ਕਲਸ ਲਾਇਬਰੇਰੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪਏ ਹਨ।

ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਕਲਸਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਦਕਿ ਸੁਨਾਮ ਨਾਲ ਹੀ ਸਬੰਧਿਤ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਰਕੇਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਲਸਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਸੱਤ ਦੱਸਦੇ ਹਨ।

ਪਿਛਲੀ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਊਧਮ ਸਿੰਘ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿਚ ਮਿਊਜ਼ਮ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਨੀਂਹ ਪੱਥਰ ਰੱਖਿਆ ਸੀ।

ਮੋਹਕਮ ਸਿੰਘ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤ ਛੱਡੋ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਸੀ।

ਮੌਜੂਦਾ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਨੂੰ ਵੀ ਦੋ ਸਾਲ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਸਮਾਂ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਪਰ ਯਾਦਗਾਰ ਵਾਲੀ ਇਸ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਹਾਲੇ ਤੱਕ ਵੀ ਇਕੱਲਾ ਨੀਂਹ ਪੱਥਰ ਹੀ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ।

ਨਹੀਂ ਬਣਿਆ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ

ਆਰਟੀਆਈ ਕਾਰਕੁਨ ਜਤਿੰਦਰ ਜੈਨ ਮੁਤਾਬਿਕ, "ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ 2006 ਵਿੱਚ ਸੁਨਾਮ ਦਾ ਨਾਂ ਬਦਲ ਕੇ ਊਧਮ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਪਰ ਅਮਲੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਮੇਰੇ ਸਮੇਤ ਹੋਰ ਆਰਟੀਆਈ ਕਾਰਕੁਨਾਂ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੇ ਯਤਨਾਂ ਕਰਕੇ ਸੁਨਾਮ ਦੇ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦਾ ਨਾਂ ਸਾਲ 2016 ਵਿੱਚ ਊਧਮ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।"

"ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਪਿਛਲੀ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਵੇਲੇ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਉਸਾਰਨ ਦਾ ਐਲਾਨ ਵੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਨਵੀਂ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਵੀ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਹਨ ਪਰ ਹਾਲੇ ਤੱਕ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਨਹੀਂ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਕੋਲੋਂ ਆਰਟੀਆਈ ਰਾਹੀਂ ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।"

ਆਰਟੀਆਈ ਐਕਟੀਵਿਸਟ ਜਤਿੰਦਰ ਜੈਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਿਸਤੌਲ, ਗੋਲੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਮਾਨ ਕੇਸ ਪ੍ਰਾਪਰਟੀ ਵਜੋਂ ਇੰਗਲੈਂਡ ਸਰਕਾਰ ਕੋਲ ਪਿਆ ਹੈ

"ਇਸ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮੁਤਾਬਿਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਿਸਤੌਲ, ਗੋਲੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਮਾਨ ਕੇਸ ਪ੍ਰਾਪਰਟੀ ਵਜੋਂ ਇੰਗਲੈਂਡ ਸਰਕਾਰ ਕੋਲ ਪਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਸਾਲ 2014 ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਚਿੱਠੀ ਲਿਖਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਯਤਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।"

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਸਾਡੀ ਇਹ ਮੰਗ ਹੈ ਕਿ ਜਲਦੀ ਹੀ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਬਣਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅਸਥੀਆਂ ਦੇ ਕਲਸ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਪਈਆਂ ਵਸਤਾਂ ਵੀ ਮੰਗਵਾ ਕੇ ਰੱਖਿਆਂ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਜੋ ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਇਸ ਸ਼ਹੀਦ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਲੈ ਸਕੇ।"

ਬੀਤੀ 28 ਜੁਲਾਈ ਤੋਂ ਅਜ਼ਾਦੀ ਘੁਲਾਟੀਏ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਸੁਨਾਮ ਵਿਖੇ ਊਧਮ ਸਿੰਘ ਤੇ ਬੁੱਤ ਕੋਲ ਰੋਸ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ-

ਮੰਗਾਂ ਨਾ ਮੰਨੇ ਜਾਣ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਦਿੱਤੀ ਮਰਨ ਵਰਤ ਰੱਖਣ ਦੀ ਧਮਕੀ

ਫਰੀਡਮ ਫਾਈਟਰ ਉਤਰਾ-ਅਧਿਕਾਰੀ...


#BBCShe ਦੀ ਟੀਮ ਆਂਧਰਾ ਪਹੁੰਚੀ ਹੈ

ਹੁਣ ਉਸਦੇ ਦੋ ਬੱਚੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਵਿਆਹੁਤਾ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ ਹੈ ਪਰ ਉਹ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਤੋਂ ਹੋਰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਉਸ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ।

#BBCShe ਦੇ ਤਹਿਤ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਤੱਟੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਸ਼ਾਖਾਪਟਨਮ ਦੀ ਆਂਧਰਾ ਯੂਨੀਵਰਸਟੀ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੇ ਸੀ ਤਾਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।

ਕੁੜੀਆਂ ਜਲਦੀ ਵਿਆਹ ਵਿੱਚ ਧੱਕੇ ਜਾਣ ਅਤੇ ਕਰੀਅਰ ਦੇ ਸੁਫ਼ਨੇ ਛੱਡਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦਾ ਡਰ ਜ਼ਾਹਿਰ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।

ਜਿਹੜੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਸੀ ਉਹ ਜੈਨੇਟਿਕਸ, ਫਾਰਮਾਕੋਲੋਜੀ, ਕਾਨੂੰਨ, ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਤੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵਰਗੇ ਤਕੀਨੀਕੀ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਦਿਆਰਥਣਾਂ ਸਨ।

ਬਿਹਾਰ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਤਸਵੀਰ

ਇਹ ਬਿਹਾਰ ਤੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਉਲਟ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਕੁੜੀਆਂ ਅਜੇ ਵੀ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਅਤੇ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।

#BBCShe ਦੀ ਟੀਮ ਬੀਤੇ ਹਫ਼ਤੇ ਬਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸੀ।

ਕੁੜੀਆਂ ਦੀ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਬਿਹਾਰ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਅੱਗੇ ਹੈ।

ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਸਰਵੇ ਆਫ਼ ਹਾਇਰ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ 2015-2016 ਵਿੱਚ ਆਂਧਰਾ 'ਚ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਕੁੜੀਆਂ ਦਾ ਅਨੁਪਾਤ(ਘਰੇਲੂ ਨਾਮਜ਼ਦ ਅਨੁਪਾਤ ਯਾਨਿ ਜੀਈਆਰ) ਮੁੱਖ ਸੂਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦੇਸ 'ਚ ਦੂਜੇ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਹੈ। ਇਸ ਸੂਚੀ ਵ... ਅਧਿਕਤਮ 4000 ਅੱਖਰਾਂ ਲਈ ਲੇਖ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖੋ:

ਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਹੈ।

ਜੀਈਆਰ ਕੁੱਲ ਕਾਬਲ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲਾ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦਾ ਅਨੁਪਾਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇਹ 18-23 ਉਮਰ ਵਰਗ 'ਤੇ ਮਾਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਦਾ ਅਨੁਪਾਤ 23.5 ਫ਼ੀਸਦ ਹੈ ਪਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੂਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਹੈ।

ਬਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦਰ 12.6 ਫ਼ੀਸਦ ਹੈ ਜਦਕਿ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਵਿੱਚ 42.4 ਫ਼ੀਸਦ ਹੈ। ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇਸ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ 5 ਮੁੱਖ ਸੂਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਦਾ ਜੀਈਆਰ 26.9 ਫ਼ੀਸਦ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਹੈ।

ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਹਾਜ਼ਰੀ ਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ ਕਿ ਨੌਕਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਧੇਰੇ ਔਰਤਾਂ ਹੋਣ ਪਰ ਆਂਧਰਾ ਯੂਨੀਵਰਸਟੀ ਦੀਆਂ ਵਿਦਿਆਰਥਣਾਂ ਦੇ ਤਜਰਬੇ ਤੋਂ ਅਜਿਹੇ ਸੰਕੇਤ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੇ।

ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਹੈਰਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਬਿਆਨ ਇੱਕ 22 ਸਾਲਾ ਸਟੂਡੈਂਟ ਨੇ ਦਿੱਤਾ ਜਿਸ ਨੇ ਕਿਹਾ,''ਸਾਡੇ ਮਾਪੇ ਸਾਨੂੰ ਯੂਨੀਵਰਸਟੀ ਭੇਜ ਰਹੇ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਚੰਗੀ ਸਿੱਖਿਆ ਹਾਸਲ ਕਰ ਸਕੀਏ ਅਤੇ ਸਾਨੂੰ ਚੰਗੀਆਂ ਡਿਗਰੀਆਂ ਮਿਲ ਸਕਣ ਤੇ ਜਦੋਂ ਸਾਡਾ ਸੀਵੀ ਸੰਭਾਵਿਤ ਲਾੜਿਆਂ ਨੂੰ ਭੇਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਚੰਗਾ ਲੱਗੇ। ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਕਰੀਅਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਇੱਥੇ ਨਹੀਂ ਭੇਜ ਰਹੇ ਹਨ।''

ਪਰਿਵਾਰਕ ਦਬਾਅ

ਇਸ ਵਿਦਿਆਰਥਣ ਦੀ ਗੱਲ ਨਾਲ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਹੀ ਸਹਿਮਤ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਕਹੀ ਤਾਂ ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਤਾੜੀਆਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਸੁਣਾਈ ਦਿੱਤੀ।

ਇਹ ਗੱਲ ਸਪੱਸ਼ਟ ਸੀ ਕਿ ਸਾਰੀ ਕੁੜੀਆਂ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵਿਆਹ ਲਈ ਭਾਰੀ ਦਬਾਅ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਨੌਕਰੀਆਂ 'ਚ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਫ਼ੀਸਦ ਨੌਕਰੀ ਕਰਨ ਦੀ ਚਾਹਤ ਅਤੇ ਹੁਨਰ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ 24 ਫ਼ੀਸਦ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਔਸਤ 39 ਫ਼ੀਸਦ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਹੇਠਾਂ ਹੈ।

ਵਿਸ਼ਵ ਬੈਂਕ ਦੀ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਸਾਲ 2016 ਵਿੱਚ ਆਈ 185 ਦੇਸਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਥਾਨ 172ਵਾਂ ਸੀ।

ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨੌਕਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਹੀ ਰਹੀ ਹੈ। ਸਾਲ 1990 ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਇਹ 28 ਫ਼ੀਸਦ ਸੀ ਉੱਥੇ ਹੀ ਸਾਲ 2016 ਵਿੱਚ 24 ਫ਼ੀਸਦ ਹੀ ਰਹਿ ਗਿਆ।

ਸਾਰੇ ਸੂਬਿਆਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੀ ਹੈ ਪਰ ਇੱਥੇ ਵੀ ਇਹ ਅੰਕੜਾ ਹੇਠਾਂ ਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਾਲ 2006 ਵਿੱਚ 46 ਫ਼ੀਸਦ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੋ ਕੇ ਸਾਲ 2011 ਵਿੱਚ ਇਹ 36 ਫ਼ੀਸਦ ਹੀ ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈ।

ਸੈਂਟਰ ਫ਼ਾਰ ਇਕਨੌਮਿਕਸ ਐਂਡ ਸੋਸ਼ਲ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਦੀ ਇੱਕ ਫੀਲਡ ਸਰਵੇ ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੰਮਕਾਜੀ ਵਿਆਹੁਤਾ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਵਿੱਚ ਗਿਰਾਵਟ ਆ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਟਰੈਂਡ ਪੇਂਡੂ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਭਾਰਤ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਆਂਧਰਾ ਯੂਨੀਵਰਸਟੀ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕੀਤੀ ਉਹ ਪੇਂਡੂ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਦੋਵਾਂ...


#MeToo ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਾਮਲੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਮੀਡੀਆ ਤੋਂ ਹੀ ਆਏ ਹਨ

"ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, ਹਾਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਪਰ ਕੁਝ ਫੀਸ ਲੱਗੇਗੀ।''

"ਉਸ ਵਕਤ ਮੈਂ ਮੀਡੀਆ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਤਾਂ ਕਰ ਲਈ ਸੀ ਪਰ ਮੇਰਾ ਦਿਮਾਗ ਪਿੰਡ ਦੀ ਇੱਕ ਮਾਸੂਮ ਕੁੜੀ ਵਰਗਾ ਹੀ ਸੀ ਜਾਂ ਮੈਂ ਪੂਰੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਮਾਰਟ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਮੈਂ ਫੀਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਪੈਸਾ ਸਮਝ ਲਿਆ।''

ਮੈਂ ਕਿਹਾ, "ਸਰ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਅਜੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪੈਸੇ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਮੈਂ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ 5000 ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਏ ਦੇ ਸਕਦੀ ਹਾਂ।''

ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਨਹੀਂ-ਨਹੀਂ ਪੈਸੇ ਨਹੀਂ, ਬੱਸ ਉੰਝ ਹੀ...''

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੈਂ ਸਮਝਿਆ ਕਿ ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕੀ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਮੈਂ ਸਿੱਧਾ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਜਿਹਾ ਕੁਝ ਤਾਂ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੈ

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

'ਮੈਂ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਕੇ ਪਿੰਡ ਪਰਤ ਗਈ'

ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੈਂ ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਵੀ ਕਾਮਯਾਬ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਕਿਉਂਕਿ ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਕੋਈ ਕੁੜੀ ਖੁਦ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ, ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਉਹ ਤਰੱਕੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਮੈਂ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਪਿੰਡ ਦੀ ਕੁੜੀ ਹਾਂ। ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਮੈਂ ਪਿੰਡ ਜਾ ਕੇ ਖੇਤੀ ਕਰ ਲਵਾਂਗੀ।''

ਨੀਤੂ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਹੀ #MeToo ਵਰਗੇ ਹਾਲਾਤ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ ਸੀ

ਇਸ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਵਾਬ ਸੀ, "ਫਿਰ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਪੂਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਖੇਤੀ ਹੀ ਕਰੋਗੀ, ਮੀਡੀਆ ... ਅਧਿਕਤਮ 4000 ਅੱਖਰਾਂ ਲਈ ਲੇਖ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖੋ:

ਵਿੱਚ ਸਫਲਤਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲੇਗੀ।''

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਮੈਨੂੰ ਇੰਨੀ ਬੁਰੀ ਲੱਗੀ ਕਿ ਮੈਂ ਕੁਝ ਵਕਤ ਲਈ ਤਾਂ ਘਰ ਵਾਪਸ ਚਲੀ ਗਈ ਪਰ ਮੈਂ ਇਹ ਤੈਅ ਕੀਤਾ ਸੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਨੂੰ ਗਲਤ ਸਾਬਿਤ ਕਰਾਂਗੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗਲਤ ਸਾਬਿਤ ਵੀ ਕੀਤਾ।''

ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਹੈ 'ਪਿੰਡ ਕਨੈਕਸ਼ਨ' ਅਖ਼ਬਾਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਰਿਪੋਰਟਰ ਨੀਤੂ ਸਿੰਘ ਦੀ। ਇਹ ਨੀਤੂ ਦੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦੌਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ।

ਅੱਜ ਔਰਤਾਂ ਗਰਾਊਂਡ ਜ਼ੀਰੋ ਤੋਂ ਮੌਕਾ-ਏ-ਵਾਰਦਾਤ ਦਾ ਅੱਖੀਂ ਡਿੱਠਾ ਹਾਲ ਲੋਕਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।

ਬਲਾਤਕਾਰ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਦੀਆਂ ਪੀੜਤਾਂ ਨੂੰ ਇਨਸਾਫ਼ ਦਿਵਾਉਣ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਬਣ ਕੇ ਬ੍ਰੇਕਿੰਗ ਨਿਊਜ਼ ਅਤੇ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ੁਰਖ਼ੀਆਂ ਬਣ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।

ਪਰ...

ਪਰ ਉਹੀ ਔਰਤਾਂ ਨਿਊਜ਼ਰੂਮ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਸਰੀਰਕ ਸ਼ੋਸ਼ਣ 'ਤੇ ਖਾਮੋਸ਼ ਹਨ।

ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਤੋਂ ਜਦੋਂ ਨਿਊਜ਼ਰੂਮਜ਼ ਤੋਂ ਇੱਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ #MeToo ਯਾਨੀ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰਕ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਫੱਟੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।

ਨਿਊਜ਼ਰੂਮ ਤੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ #MeToo ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗੱਲ ਹੋਰ ਗੌਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਤੱਕ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈਆਂ ਇਹ ਕਹਾਣੀਆਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਮੀਡੀਆ ਤੋਂ ਹਨ।

ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਸਵਾਲ ਇਹ ਉਠਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਮੀਡੀਆ ਤੋਂ ਕਿਤੇ ਵੱਡੇ ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਖੇਤਰੀ ਮੀਡੀਆ ਤੋਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਕਿਉਂ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਆ ਰਹੀਆਂ ਹਨ? ਕੀ ਉੱਥੇ ਸਰੀਰਕ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ?

ਹਾਲਾਂਕਿ ਅਜਿਹਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਉੱਥੇ ਦੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਕੁਝ ਬੋਲ ਹੀ ਨਹੀਂ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।

ਦਬੀਆਂ ਹੀ ਸਹੀ ਪਰ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਆਉਣੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲੰਦ ਹੋਣ ਤੋਂ ਕੌਣ ਰੋਕ ਰਿਹਾ ਹੈ?

ਨੀਤੂ ਕਾਨਪੁਰ ਦੇਹਾਤ ਦੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਪਿੰਡ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਪੰਜ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੱਕ ਕੋਈ ਗੱਡੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

ਨੀਤੂ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, "ਹਿੰਦੀ ਮੀਡੀਅਮ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਦੀ ਪਿੱਠਭੂਮੀ ਕਾਫੀ ਵੱਖ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਛੋਟੇ ਕਸਬਿਆਂ ਤੋਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਇਹ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਕੁਝ ਗਲਤ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਗਲਤੀ ਸਾਡੀ ਹੀ ਹੈ।''

ਖੇਤਰੀ ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਰੂੜੀਵਾਦੀ ਸੋਚ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਤੋਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ

"ਇਸ ਲਈ ਜਦੋਂ ਦਫ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਕੁਝ ਗਲਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਕਿਤੇ ਨਾ ਕਿਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਗਲਤੀ ਮੰਨ ਕੇ ਚੁੱਪ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ।''

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਨੀਤੂ ਇਹ ਵੀ ਮੰਨਦੀ ਹੈ ਕਿ ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਲਈ ਪੱਤਰਕਾਰਿਤਾ ਨੂੰ ਕਰੀਅਰ ਵਜੋਂ ਚੁਣਨਾ ਹੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਵਾਲੇ ਵੀ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਉਹ ਪੱਤਰਕਾਰ ਬਣੇ। ਉਸ ਨੂੰ ਬੀਐੱਡ ਕਰਕੇ ਟੀਚਰ...


#PakistanAndCongress ਦੇ ਨਾਲ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਟਵੀਟ ਕੀਤੇ ਹਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸੱਜੇ ਪੱਖੀ ਰੁਝਾਣ ਵਾਲੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਯੂਜ਼ਰਜ਼ ਨੇ ਕਈ ਤਰੀਕੇ ਦੇ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲਗਾਏ ਹਨ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਲਜ਼ਾਮ ਹਨ ਕਿ ਪੁਲਵਾਮਾ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਲਈ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਰੁਖ 'ਨਰਮ' ਹੈ।

ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਇਸ ਹੈਸ਼ਟੈਗ ਨਾਲ ਨਾ ਕੇਵਲ ਟਵਿੱਟਰ 'ਤੇ ਹੀ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਫੇਸਬੁੱਕ ਅਤੇ ਸ਼ੇਅਰ ਚੈਟ ਵਰਗੀਆਂ ਐਪਸ 'ਤੇ ਭੜਕਾਉਣ ਵਾਲੀ ਸਮੱਗਰੀ ਸ਼ੇਅਰ ਕੀਤੀ ਹੈ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਇਸ ਹੈਸ਼ਟੈਗ ਨਾਲ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਅਤੇ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤੇ ਹਨ।

ਪਰ ਸਾਡੀ ਪੜਤਾਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਤੇ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਗਲਤ ਅਤੇ ਬੇਬੁਨਿਆਦ ਸਾਬਿਤ ਹੋਏ ਹਨ।

#PakistanAndCongress ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਕਈ ਫਰਜ਼ੀ ਖ਼ਬਰਾਂ ਦੇ ਟਵੀਟ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ

ਪ੍ਰਿਅੰਕਾ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ

ਸੱਜੇ ਪੱਖੀ ਹਮਾਇਤੀ ਆਪਣੇ ਫੇਸਬੁੱਕ ਗਰੁੱਪਸ ਵਿੱਚ ਟ੍ਰੈਂਡਿੰਗ ਹੈਸ਼ਟੈਗ ਦੇ ਨਾਲ ਲਿਖ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਨਵੀਂ ਜਨਰਲ ਸਕਤੱਰ ਪ੍ਰਿਅੰਕਾ ਗਾਂਧੀ 7 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਦੁਬਈ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਾਨ ਦੇ ਫੌਜ ਮੁਖੀ ਕਮਰ ਜਾਵੇਦ ਬਾਜਵਾ ਨਾਲ ਮਿਲੇ ਸਨ।

ਟਵਿੱਟਰ ਅਤੇ ਫੇਸਬੁੱਕ 'ਤੇ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਦੇ ਸੰਦੇਸ਼ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਬਾਰ ਸ਼ੇਅਰ ਕੀਤੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।

ਪਰ ਤੱਥਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਇਹ ਦਾਅਵਾ ਗਲਤ ਸਾਬਿਤ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਪੁਲਵਾਮਾ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਬਾ... ਅਧਿਕਤਮ 4000 ਅੱਖਰਾਂ ਲਈ ਲੇਖ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖੋ:

ਅਦ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ’ਤੇ ਕਈ ਤਰੀਕੇ ਦੀਆਂ ਫਰਜ਼ੀ ਖ਼ਬਰਾਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ

ਕਿਉਂਕਿ 7 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਿਅੰਕਾ ਗਾਂਧੀ ਆਗਾਮੀ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਅਧਿਕਾਰਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ ਮੀਟਿੰਗ ਲਈ ਪਹੁੰਚੇ ਸਨ।

ਇਸ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਅਤੇ ਸੂਬਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਰੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਏ ਹਨ।

ਰਾਹੁਲ ਗਾਂਧੀ ਦਾ ਟਵੀਟ

ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ 'ਤੇ ਰਾਹੁਲ ਗਾਂਧੀ ਦਾ 24 ਅਕਤੂਬਰ 2018 ਦਾ ਇੱਕ ਟਵੀਟ ਸ਼ੇਅਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਇਸ ਟਵੀਟ ਵਿੱਚ ਕਾਂਗਰਸ ਪ੍ਰਧਾਨ ਰਾਹੁਲ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨੂੰ ਇਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ ਹੈ ਕਿ, "ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਸੀਬੀਆਈ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਨੂੰ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂ ਜੋ ਜਾਂਚ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਸਕੇ।"

ਵਾਇਰਲ ਹੋਏ ਇਸ ਟਵੀਟ ਨੂੰ ਹੁਣ ਤੱਕ 10 ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕ ਰੀ-ਟਵੀਟ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।

ਪਰ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਅਜਿਹਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ "ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਡਿਫੈਂਸ ਨੇ ਵੀ ਰਾਹੁਲ ਦਾ ਇਹ ਟਵੀਟ ਰੀ-ਟਵੀਟ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਮੋਦੀ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਲਈ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।"

ਇਹ ਦਾਅਵਾ ਬਿਲਕੁਲ ਗਲਤ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰਾਲੇ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫੌਜ ਦਾ 'ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਡਿਫੈਂਸ' ਨਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਅਧਿਕਾਰਿਕ ਟਵਿੱਟਰ ਹੈਂਡਲ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਆਪਣੇ ਡਿਫੈਂਸ ਅਤੇ ਫੌਜ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਟਵੀਟ ਕਰਨ ਲਈ 'ਇੰਟਰ ਸਰਵਿਸ ਪਬਲਿਕ ਰਿਲੇਸ਼ਨ' (ISPR) ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਿਕ ਹੈਂਡਲ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਸਿੱਬਲ ਦਾ ਬਿਆਨ

ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕਥਿਤ ਮੋਦੀ ਹਮਾਇਤੀ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਗਰੁੱਪਸ ਵਿੱਚ ਕਾਂਗਰਸ ਨੇਤਾ ਕਪਿਲ ਸਿੱਬਲ ਦਾ ਬਿਆਨ #PakistanAndCongress ਦੇ ਨਾਲ ਸ਼ੇਅਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਇਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸਿੱਬਲ ਨੇ 'ਅੱਤਵਾਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦ' ਨੂੰ ਪੁਲਵਾਮਾ ਹਮਲੇ ਦਾ ਕਾਰਨ ਦੱਸਿਆ ਹੈ।

ਇਸ ਨੂੰ ਸੱਜੇ ਪੱਖੀ ਰੁਝਾਨਾਂ ਵਾਲੇ ਵੱਡੇ ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ੀ ਗਰੁੱਪਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਅਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਇਸ ਬਾਰੇ ਕਾਂਗਰਸ ਨੇਤਾ ਕਪਿਲ ਸਿੱਬਲ ਨੇ ਬੀਬੀਸੀ ਨਾਲ ਹੋਈ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 14 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਹੋਏ ਪੁਲਵਾਮਾ ਹਮਲੇ 'ਤੇ ਨਾ ਕੇਵਲ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਜ਼ਰੀਏ, ਬਲਕਿ ਦੂਜੀ ਮੀਡੀਆ ਜ਼ਰੀਏ ਵੀ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਦਾ ਕੋਈ ਬਿਆਨ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।

ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਟਰੱਕ ਡਰਾਈਵਰ

ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ 'ਤੇ ਕਾਫ਼ੀ ਲੋਕ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਬਾਸ਼ਿੰਦਿਆਂ ਬਾਰੇ ਜ਼ਹਿਰ ਉਗਲ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਭੜਕਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।

ਬਹੁਤ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ 'ਕਾਂਗਰਸੀ ਨੇਤਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸਾਥ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੁਲਵਾਮਾ ਦੀ ਘਟਨਾ ਨੂੰ ਅੰਜਾਮ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।'

ਪਰ ਕੁਝ ਅਜਿਹੇ ਲੋਕ ਵੀ ਹਨ ਜੋ ਪੁਰਾਣੇ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਸ਼ੇਅਰ ਕਰਕੇ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਡਰ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭੜਕਾਉਣ ਦੀ...


''ਇਸ ਔਰਤ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰੋ''

''ਉਸਦੇ ਦਸ ਪਿਤਾ ਹਨ ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਅਜਿਹੀ ਪੋਸਟ ਬਣਾ ਰਹੀ ਹੈ''

ਪੱਤਰਕਾਰ ਸਵਾਤੀ ਵਦਲਾਮੁਦੀ ਵੱਲੋਂ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ 'ਤੇ ਇੱਕ ਕਾਰਟੂਨ ਪੋਸਟ ਕੀਤਾ ਸੀ ਜਿਸ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਮੈਂਟ ਆਏ। ਇਹ ਕਮੈਂਟਸ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹੀ ਕੁਝ ਹਨ।

ਕਠੂਆ ਅਤੇ ਉਨਾਓ ਰੇਪ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੀ ਨਿਖੇਧੀ 'ਚ ਸਵਾਤੀ ਨੇ ਇੱਕ ਕਾਰਟੂਨ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਕਾਰਟੂਨ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰ ਰਾਮ ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਦੀ ਚਿਤਰਣ ਗੱਲਬਾਤ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਸੀ।

ਕਾਰਟੂਨ ਨੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ 'ਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਕੀਤਾ ਵਿਵਾਦ

ਕਾਰਟੂਨ ਵਿੱਚ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਅਖ਼ਬਾਰ ਫੜੇ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਅਖ਼ਬਾਰ ਦੀ ਹੈੱਡਲਾਈਨ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰ ਰਹੀਆਂ ਬਲਾਤਕਾਰ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਹੈ। ਸੀਤਾ ਰਾਮ ਨੂੰ ਕਹਿ ਰਹੀ ਹੈ,''ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹਾਂ ਜੋ ਰਾਵਣ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਅਗਵਾਹ ਕੀਤਾ ਨਾ ਕਿ ਰਾਮ ਦੇ ਭਗਤਾਂ ਨੇ।''

ਇਸ ਕਾਰਟੂਨ ਨੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ 'ਤੇ ਵਿਵਾਦ ਖੜ੍ਹਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।

ਫੇਸਬੁੱਕ 'ਤੇ ਇਸ ਕਾਰਟੂਨ ਨੂੰ 5000 ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸ਼ੇਅਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਟਵਿੱਟਰ 'ਤੇ ਵੀ ਕਈਆਂ ਨੇ ਇਸ ਕਾਰਟੂਨ ਨੂੰ ਰੀ-ਟਵੀਟ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਸਵਾਤੀ ਇੱਕ ਕੌਮੀ ਅਖ਼ਬਾਰ ਵਿੱਚ ਸੀਨੀਅਰ ਪੱਤਰਕਾਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਿਆਸੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਮੁੱਦਿਆਂ 'ਤੇ ਵਿਅੰਗਮਈ ਕਾਰਟੂਨ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਕਾਰਟੂਨ ਉਹ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ 'ਤੇ ਵੀ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਮੁਤਾਬਿਕ ਇਹ ਉਸ... ਅਧਿਕਤਮ 4000 ਅੱਖਰਾਂ ਲਈ ਲੇਖ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖੋ:

ਦਾ ਸ਼ੌਕ ਹੈ।

ਸਵਾਤੀ ਨੇ ਕਾਰਟੂਨ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਉਸਦਾ ਮਕਸਦ ਅਤੇ ਉਸ 'ਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਏ ਵਿਵਾਦ ਬਾਰੇ ਬੀਬੀਸੀ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕੀਤੀ।

'ਫੇਕ ਅਕਾਊਂਟਸ ਜ਼ਰੀਏ ਮਿਲੀਆ ਧਮਕੀਆਂ'

ਕਾਰਟੂਨ ਦਾ ਮਤਲਬ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਸਵਾਤੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ,''ਕਠੂਆ ਵਿੱਚ 8 ਸਾਲਾ ਕੁੜੀ ਦਾ ਬੇਰਹਿਮੀ ਨਾਲ ਰੇਪ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਨਾਬਾਲਗ ਕੁੜੀ ਨੇ ਉੱਤਰ-ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਉਨਾਓ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਅਦਿੱਤਿਆ ਨਾਥ ਯੋਗੀ ਦੇ ਘਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ।''

''ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਪੁਲਿਸ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਹ ਵੀ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲਾਏ ਗਏ ਕਿ ਉੱਤਰ-ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਕੇਂਦਰੀ ਮੰਤਰੀ 'ਤੇ ਚੱਲਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਨੂੰ ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਾਪਿਸ ਲੈਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ।''

ਸਵਾਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, ''ਇਹ ਸਾਫ਼ ਹੈ ਕਿ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰੀਆਂ ਵਾਰਦਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਤਾਂ ਬੀਜੇਪੀ ਆਗੂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਿਮਾਇਤੀ। ਕਈ ਬੀਜੇਪੀ ਆਗੂਆਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਬਲਾਤਾਕਾਰ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਦਰਜ ਹਨ।''

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ,''ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵਧੇਰੇ ਖ਼ੁਦ ਨੂੰ ਮਾਣ ਨਾਲ ਰਾਮ ਭਗਤ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜੈ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਦੇ ਨਾਅਰੇ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਮਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵੀ ਵਾਂਗ ਪੂਜਦੇ ਹਨ ਪਰ ਉਹ ਔਰਤਾਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਅਜਿਹੇ ਜੁਰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਕਾਰਟੂਨ ਬਣਾਉਣੇ ਪਏ।''

''ਭਾਵੇਂ ਰਾਵਣ ਨੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਅਗਵਾ ਕੀਤਾ ਪਰ ਉਸਦਾ ਬਲਾਤਾਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਕਾਰਟੂਨ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਸਿੱਧਾ ਤਰਕ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਸੀਤਾ ਰਾਮ ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਲੱਗ ਜਾਂਦੀ ਤਾਂ ਉਸ ਨਾਲ ਕੀ ਹੁੰਦਾ। ਇਸੇ ਸੋਚ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਅਜਿਹਾ ਕਾਰਟੂਨ ਬਣਾਇਆ।''

ਕਾਰਟੂਨ ਦੇ ਮਕਸਦ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦੇ ਹੋਏ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ,'' ਖ਼ੁਦ ਨੂੰ ਰਾਮ ਭਗਤ ਕਹਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਰਾਵਣ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਰਾਵਣ ਇੱਕ ਬਿਹਤਰ ਸ਼ਖ਼ਸ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਨੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਕੋਈ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਸੀ।''

ਸਵਾਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕਾਰਟੂਨ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਹੋਈ ਟਰੋਲਿੰਗ ਅਤੇ ਧਮਕੀਆਂ ਮਿਲਣਾ ਇਸ ਦੇਸ ਦੀ ਪੱਛੜੀ ਸੋਚ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ।

''ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ 'ਤੇ ਮਿਲੇ ਦਬਾਅ ਕਾਰਨ ਮੈਂ ਕਈ ਰਾਤਾਂ ਨਹੀਂ ਸੋ ਸਕੀ। ਮੇਰਾ ਪਰਿਵਾਰ ਵੀ ਧਮਕੀਆਂ ਕਰਕੇ ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਚੁੱਪ ਰਹਿਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ।''

ਸਵਾਤੀ ਨੂੰ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਫੇਕ ਅਕਾਊਂਟਸ ਜ਼ਰੀਏ ਧਮਕੀਆਂ ਮਿਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਖ਼ਾਸ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਏਜੰਟਾਂ ਦੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਸਵਾਤੀ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਮੌਤ ਦੀਆਂ ਧਮਕੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਣਾਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਧਮਕੀਆਂ ਅੱਗੇ ਨਹੀਂ ਝੁਕੇਗੀ।

ਸਵਾਤੀ ਨੇ ਟਰੋਲਿੰਗ ਬਾਰੇ ਫੇਸਬੁੱਕ 'ਤੇ ਟਵਿੱਟਰ ਨੂੰ ਸੂਚਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।

ਸਵਾਤੀ ਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ,''ਦੇਸ ਦੀ ਇੱਕ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਨਾਗਰਿਕ ਅਤੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਹੁੰਦਿਆਂ ਮੈਂ ਚੁੱਪ ਕਿਵੇਂ ਰਹਿ ਸਕਦੀ ਹਾਂ।...


''ਉੱਥੇ ਕੋਈ ਸੋਸ਼ਲ ਡਿਸਟੈਂਸਿੰਗ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਸ਼ਾਮ ਦੀ ਆਰਤੀ ਦੇ ਵੇਲੇ ਬੰਦਾ ਬੰਦੇ ਦੇ ਨਾਲ ਚਿਪਕ ਕੇ ਬੈਠਾ ਸੀ''

ਦੇਹਰਾਦੂਨ ਦੀ ਫ਼ਲਾਈਟ 'ਚ ਬੈਠਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੱਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਹਰਿਦੁਆਰ 'ਚ ਇੰਨੀ ਸਖ਼ਤ ਸੁਰੱਖਿਆ ਹੋਵੇਗੀ ਕਿ ਕਿਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਐਂਟਰੀ ਹੀ ਨਾ ਮਿਲੇ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਨੈਗੇਟਿਵ ਕੋਵਿਡ ਆਰਟੀ-ਪੀਸੀਆਰ ਟੈਸਟ ਰਿਪੋਰਟ ਸਰਕਾਰ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਉੱਤੇ ਰਜਿਸਟਰ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ ਪਰ ''ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਨਹੀਂ ਚੱਲ ਰਹੀ ਸੀ।''

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਪਰ ਨਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਏਅਰਪੋਰਟ ਉੱਤੇ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਹਰੀਦੁਆਰ 'ਚ ਕੋਈ ਚੈਕਿੰਗ ਹੋਈ।

ਹਰ ਕੀ ਪੌੜੀ 'ਚ ਖਿੱਚੀਆਂ ਗਈਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਉੱਤੇ ਜਾਂ ਮਾਸਕ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜਾਂ ਫ਼ਿਰ ਠੋਡੀ 'ਤੇ ਖਿਸਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਰਾਤ ਨੂੰ ਖਿੱਚੀ ਗਈ ਇੱਕ ਤਸਵੀਰ 'ਚ ਘਾਟ ਦੀ ਪੌੜੀਆਂ ਬਿਨਾਂ ਮਾਸਕ ਪਹਿਨੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਸਨ।

ਕੁਝ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਪੂਜਾ ਦੀ ਭਾਵਨਾ 'ਚ ਹੱਥ ਜੋੜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਕੋਈ ਕੱਪੜੇ ਖੋਲ੍ਹ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਕੋਈ ਪਹਿਨ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਕੋਈ ਤੋਲੀਏ ਨਾਲ ਵਾਲ ਸੁਕਾ ਰਿਹਾ, ਕੋਈ ਮੋਬਾਈਲ ਵਿੱਚ ਮਸਤ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਦਾ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਬੱਚਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ''ਉੱਥੇ ਕੋਈ ਸੋਸ਼ਲ ਡਿਸਟੈਂਸਿੰਗ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਸ਼ਾਮ ਦੀ ਆਰਤੀ ਦੇ ਵੇਲੇ ਬੰਦਾ ਬੰਦੇ ਦੇ ਨਾਲ ਚਿਪਕ ਕੇ ਬੈਠਾ ਸੀ।''

ਉੱਜਵਲ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਕੁ... ਅਧਿਕਤਮ 4000 ਅੱਖਰਾਂ ਲਈ ਲੇਖ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖੋ:

ੰਭ ਮੇਲੇ 'ਚ ਰਹੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਹਰ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਵਾਰ ''ਬਾਬਿਆਂ ਨਾਲ ਸੈਲਫ਼ੀ ਲੈਣ ਲਈ ਮਾਸਕ ਹਟਾਇਆ।''

ਉੱਜਵਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ''ਮੈਂ ਸਭ ਕੁਝ ਰੱਬ ਉੱਤੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।''

ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਜਦੋਂ ਉਹ ਘਰ ਪਹੁੰਚੇ ਤਾਂ ਡਰੇ ਹੋਏ ਸਨ।

ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ''ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਕੋਰੋਨਾ ਟੈਸਟ ਕਰਵਾਇਆ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਮੈਂ ਘਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਆਇਆ, ਮੈਂ ਖ਼ੁਦ ਨੂੰ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਘਰ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਵੀ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਪੂਰੀ ਸਾਵਧਾਨੀ ਵਰਤੀ...।''

ਸਰਕਾਰੀ ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੋਰੋਨਾ ਦੇ ਕਹਿਰ ਕਾਰਨ ਹੁਣ ਤੱਕ ਕਰੀਬ ਪੌਣੇ ਦੋ ਲੱਖ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।

ਕਈ ਸੂਬਿਆਂ ਦੇ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਬੈੱਡ, ਆਕਸੀਜਨ ਸਿਲੰਡਰ, ਦਵਾਈਆਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਕਮੀ ਹੋਣ ਦੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਹਨ। ਲੋਕ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਥਾਂ ਦੇ ਲਈ ਸੜਕਾਂ ਉੱਤੇ ਮਾਰੇ-ਮਾਰੇ ਫ਼ਿਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ ਘਾਟ ਵਿੱਚ ਟੋਕਨ ਵੰਡੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਹਨ। ਅਜਿਹੇ 'ਚ ਕੁੰਭ ਮੇਲੇ ਵਿੱਚ ਲੱਖਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਨੂੰ ਸੁਪਰ-ਸਪ੍ਰੈਡਰ ਈਵੈਂਟ ਦੱਸਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਕੋਰੋਨਾ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਭਾਜਪਾ ਦੇ ਰਾਜ ਵਾਲੇ ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਵਿੱਚ ਕੁੰਭ ਦੇ ਆਯੋਜਨ ਨੂੰ ਕਈ ਲੋਕ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਹਿੰਦੁਤਵ ਰਾਜਨੀਤੀ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਦੇਖ ਰਹੇ ਹਨ।

ਮਸੂਰੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਗੋਪਾਲ ਭਾਰਦਵਾਜ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੋਰੋਨਾ ਕਾਲ 'ਚ ਕੁੰਭ ਨੂੰ ਟਾਲ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ।

ਧਰਮਸ਼ਾਲਾ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਮਿਥਿਲੇਸ਼ ਸਿਨਹਾ ਮੁਤਾਬਕ ''ਸਥਾਨਕ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਡਰ ਹੈ''

ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ''ਜੋ ਲੋਕ ਕੁੰਭ 'ਚ ਨਹਾਉਣ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ ਕੀ ਉਹ ਪਾਪ ਦੇ ਭਾਈਵਾਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ?...ਇਹ ਆਦਮੀ ਦੀ ਆਤਮਾ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਬਿਮਾਰ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤਾਂ ਘਰ ਵਿੱਚ ਕੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਹੋਵੇਗੀ।''

ਗੋਪਾਲ ਭਾਰਦਵਾਜ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਕੁੰਭ ਦੋ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਪਰ ਬਜਾਰੀਕਰਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਲੰਘੇ 35-40 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਵਕਤ ਵੱਧਦਾ ਚਲਾ ਗਿਆ।

ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ''ਇਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਇਸ਼ਨਾਨ ਵਿਸਾਖੀ ਦਾ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਸੀ....ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਮਕਰ ਸੰਕ੍ਰਾਂਤੀ ਨਾਲ ਜੋੜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਸ਼ਿਵਰਾਤਰੀ ਵੀ ਆ ਗਈ। ਸ਼ਿਵਰਾਤਰੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਤਿਓਹਾਰ ਹੈ। ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਜੋੜ ਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸਾਢੇ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦਾ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ।''

ਗੋਪਾਲ ਭਾਰਦਵਾਜ ਅੱਗੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ''ਕੁੰਭ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਧਾਰਮਿਕ ਆਚਾਰ-ਵਿਵਹਾਰ। ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ਾਸਤਰਾਰਥ ਹੁੰਦੇ ਸੀ ਕਿ ਆਪਣੇ ਧਰਮਾ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਬਚਾਉਣਾ ਹੈ। ਜੋ ਇੰਨੇ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਅਖਾੜੇ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਇਹ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਬਣੇ ਸਨ।”

“ਜੇ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ 'ਚ ਬੁਰਾਈਆਂ ਆ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਸ ਉੱਤੇ ਗੱਲਬਾਤ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਦੂਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਹੁਣ ਉਹ ਚੀਜ਼ਾਂ ਤਾਂ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਨਾ ਇੰਨਾ ਸਮਾਂ, ਵਿਦਵਾਨ ਵੀ ਇੰਨੇ ਕਿੱਥੇ ਰਹਿ ਗਏ ਹਨ ਜੋ ਬੈਠ ਕੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਰਥ...


''ਕਈ ਪਾਰਟੀਆਂ ਆਪਣੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਮੁਨਾਫ਼ੇ ਲਈ ਅਫ਼ਵਾਹਾਂ ਫੈਲਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ'' - ਅਮਿਤ ਸ਼ਾਹ

ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸਿਆਸੀ, ਸਮਾਜਿਕ ਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੀਆਂ 59 ਪਟੀਸ਼ਨਾਂ ਉੱਤੇ ਸੁਣਵਾਈ ਕਰਦਿਆਂ ਕੇਂਦਰ ਦੀ ਜਵਾਬ ਤਲਬੀ ਕੀਤੀ ਹੈ।

ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਦੀ ਅਗਲੀ ਸੁਣਵਾਈ 22 ਜਨਵਰੀ 2020 ਨੂੰ ਹੋਵੇਗੀ ।

End of Twitter post, 1

ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਸੋਧ ਕਾਨੂੰਨ ਨੂੰ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰਾਂ ਵਲੋਂ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੇ ਗੈਰ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਹੈ। ਕੇਂਦਰੀ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰੀ ਅਮਿਤ ਸ਼ਾਹ ਤੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਇਹ ਕਹਿ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਕਾਨੂੰਨ ਕਿਸੇ ਵੀ ਭਾਰਤੀ ਨਾਗਰਿਕ ਦੀ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਉੱਤੇ ਨਹੀਂ  ਖ਼ਤਰਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਤੇ ਬੰਗਲਾ ਦੇਸ ਦੇ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਤੇ ਧਰਮ ਕਾਰਨ ਤਸ਼ੱਦਦ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋਏ ਹਨ।

ਕਿੱਥੇ ਕਿੱਥੇ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ ਮੁਜ਼ਾਹਰੇ

ਕੌਮੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦਿੱਲੀ ਵਿਚ ਜਾਮੀਆ ਇਸਲਾਮੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਤੇ ਕਾਫ਼ੀ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਲੋਕ ਸੜ੍ਹਕਾਂ ਉੱਤੇ ਹਨ। ਮੁਜ਼ਾਹਰਾਕਾਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਪੁਲਿਸ ਨਾਲ ਝੜਪਾਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਕਾਫ਼ੀ ਲੋਕ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਵੀ ਹੋਏ ਹਨ।

ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਸਲੇਮਪੁਰ ਸਣੇ ਕਈ ਹੋਰ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਵੀ ਮੁਜ਼ਹਾਕਾਰੀ ਹਿੰਸਕ ਹੋ ਗਏ। ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ 5 ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿਚ ਲਿਆ ਗਿਆ।

ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦੇ  ਦਿੱਲੀ ਇਕਾਈ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮਨੋਜ ਤਿਵਾ... ਅਧਿਕਤਮ 4000 ਅੱਖਰਾਂ ਲਈ ਲੇਖ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖੋ:

ੜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿਚ ਲਏ ਗਏ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਅਤੇ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਆਗੂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।।

ਅਸਾਮ ਵਿੱਚ ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ

ਅਸਾਮ ਦੇਸ ਵਿੱਚ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਸੋਧ ਕਾਨੂੰਨ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਮੁਜ਼ਾਹਰੇ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਪੁਲਿਸ ਦੀਆਂ ਗੋਲੀਆਂ ਨਾਲ ਅਸਾਮ ਵਿੱਚ ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਚਾਰ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਰਾਜ ਦੇ ਜਿਆਦਾਤਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੋਬਾਇਲ ਇੰਟਰਨੈਂਟ 'ਤੇ ਪਬੰਦੀ ਹੈ।

ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਸੋਧ ਬਿੱਲ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਆਲ ਅਸਾਮ ਸਟੂਡੈਂਟ ਯੂਨਿਨ (ਆਸੂ) ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਸੱਤਾਧਾਰੀ ਐਨਡੀਏ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਰਹੇ ਅਸਮ ਗਣ ਪਰੀਸ਼ਦ ਨੇ ਨਵੇਂ ਕਾਨੂੰਨ ਨੂੰ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਚਣੌਤੀ ਦੇਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕਹੀ ਹੈ ਜਦਕਿ ਉਸਨੇ ਸੰਸਦ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ ਸੀ।

ਲਖਨਊ ਵਿੱਚ ਟਕਰਾਅ

ਲਖਨਊ ਵਿੱਚ ਦਾਰੂਲ ਉਲੂਮ ਨਦਵਾ-ਤੁਲ-ਉਲੇਮਾ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਅਤੇ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਵਿੱਚ ਟਕਰਾਅ ਦੇ ਵੀਡਿਓ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ।

ਇਸ ਵੀਡਿਓ ਵਿੱਚ ਦੋ ਸੌ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਅਤੇ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਵਿੱਚ ਪੱਥਰਬਾਜ਼ੀ ਦੀ ਘਟਨਾ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਆ ਰਹੀ ਹੈ।

ਪੱਛਮ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਰੈਲੀ

ਪੱਛਮ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਕਈ ਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਅੱਗ ਲਗਾਉਣ ਤੇ ਤੰਨ -ਤੋੜ ਦੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਵੀ ਸ਼ਨਿਵਾਰ ਅਤੇ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਆਉਂਦੀਆਂ ਰਹੀਆ। ਮਮਤਾ ਬੈਨਰਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਕੈਬ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਦੇਣਗੇ।

ਮਮਤਾ ਬੈਨਰਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, ''ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਸੋਧ ਕਾਨੂੰਨ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਦਿਆਂਗੀ। ਜੇ ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਮੇਰੀ ਲਾਸ਼ 'ਤੇ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇਗਾ।''

ਤਮਿਲ ਨਾਡੂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ

ਤਮਿਲਨਾਡੂ ਵਿੱਚ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਕਮਿੂਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ (ਸੀਪੀਐਮ) ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸੰਗਠਨ ਐਸਐਫ਼ਆਈ ਨੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਕੈਬ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।

ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੀ ਮੌਲਾਨਾ ਆਜ਼ਾਦ ਨੈਸ਼ਨਲ ਉਰਦੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਹੋਏ ਹਨ, ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਪ੍ਰਿਖਿਆ ਦੇਣ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ ਰਹੇ ਹਨ। ਮਦਰਾਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ ਰੋਸ ਪ੍ਰਗਟਾਇਆ ਹੈ।

ਪਟਨਾ ਵਿੱਚ ਮੁਜ਼ਾਹਰਾ

ਪਟਨਾ ਦੇ ਕਰਗਿਲ ਚੌਂਕ 'ਤੇ ਮੁਜ਼ਾਹਰਾਕਾਰੀਆਂ ਦੀ ਭੀੜ ਨੇ ਇੱਕ ਪੁਲਿਸ ਚੌਂਕੀ 'ਚ ਅੱਗ ਲਾ ਦਿੱਤੀ। ਮੁਜ਼ਾਹਰਾਕਾਰੀਆਂ ਦੀ ਭੀੜ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਲਈ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਗੋਲੀਆਂ ਚਲਾਈਆਂ। ਮੁਜ਼ਾਹਰਾਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਪੱਥਰਬਾਰੀ ਵੀ ਕੀਤੀ।

ਕੇਰਲ ਰਾਜ ਦੇ ਰਾਜਪਾਲ ਆਰਿਫ਼ ਮੁਹੰਮਦ ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਕੈਬ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਰਾਜ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਪਿਨਰਾਈ ਵਿਜਅਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਬਿੱਲ ਅਸੰਵਿਧਾਨਕ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਇਸ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗੀ।

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ)


''ਕਈ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਮੰਦਿਰ ਜਾਂ ਮਸਜਿਦ ਬਾਹਰ ਬੈਠ ਕੇ ਭੀਖ ਮੰਗਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਪਰ ਮੈਂ ਬੇਇੱਜ਼ਤੀ ਭਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨਹੀਂ ਜਿਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ।''

31 ਸਾਲਾ ਬੰਦੇਨਵਾਜ਼ ਨਦਾਫ਼, ਜਿਹੜੇ ਅਵਿਕਸਿਤ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਸਨ, ਆਪਣੀ ਕਹਾਣੀ ਕੁਝ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਨਦਾਫ਼ ਹੁਣ ਇੱਕ ਚਰਚਿਤ ਪੇਂਟਰ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਕਲਾ ਬਦੌਲਤ ਹਰ ਮਹੀਨੇ 25 ਤੋਂ 30 ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਏ ਕਮਾ ਰਹੇ ਹਨ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੇਟਿੰਗ ਨੂੰ ਮੁੰਬਈ ਦੀ ਜਹਾਂਗੀਰ ਆਰਟ ਗੈਲਰੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਥਾਂ ਮਿਲ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਉਹ ਇੰਡੀਅਨ ਮਾਊਥ ਐਂਡ ਫੁੱਟ ਪੇਂਟਰ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਪਰ ਇਸ ਮੁਕਾਮ ਤੱਕ ਪੁੱਜਣ ਦਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਫ਼ਰ ਸੌਖਾ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ।

ਜਨਮ ਹੀ ਬਣਿਆ ਤਮਾਸ਼ਾ

ਬੰਦੇਨਵਾਜ਼ ਨਦਾਫ਼ ਦਾ ਜਨਮ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਸ਼ੋਲਾਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਹੱਤੂਰ ਪਿੰਡ 'ਚ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਜਨਮ ਤੋਂ ਹੀ ਵਿਕਲਾਂਗ ਸੀ ਜਿਹੜੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ 'ਚ ਅਜੀਬ ਗੱਲ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਦੂਰ-ਦੂਰ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਇਸ 'ਅਜੀਬ ਬੱਚੇ' ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਲਈ ਆਏ।

ਨਦਾਫ਼ ਮਜ਼ਾਕ 'ਚ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਮੇਰੀ ਦਾਦੀ ਨੂੰ ਇਹ ਸਭ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਲੱਗਿਆ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਦੇਖਣ ਲਈ 5 ਪੈਸੇ ਟਿਕਟ ਰੱਖ ਦਿੱਤੀ। ਆਖ਼ਰਕਾਰ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਇਸ 'ਅਜੀਬ ਬੱਚੇ' ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਆਉਣਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।''

ਮੁੰਬਈ ਮਹਾਂਨਗਰ ਸਾਬਿਤ ਹੋਇਆ ਬਹੁਤ ਜ਼ਾਲਮ

ਲੋਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮੁੰਬਈ ਸਭ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰਖਦੀ ਹ... ਅਧਿਕਤਮ 4000 ਅੱਖਰਾਂ ਲਈ ਲੇਖ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖੋ:

ੈ ਪਰ ਨਦਾਫ਼ ਦਾ ਤਜਰਬਾ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਦੇ ਸੀ ਉਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਵਾਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੁੰਬਈ ਲੈ ਕੇ ਆਏ। ਪਰ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਜ਼ਾਲਮਾਂ ਵਾਲਾ ਵਤੀਰਾ ਕੀਤਾ।

ਉਹ ਦੱਸਦੇ ਹਨ,''ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਵੱਡਾ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਘਰ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਮੇਰੇ ਦਾਖ਼ਲੇ ਲਈ ਕਈ ਸਕੂਲਾਂ ਦੇ ਚੱਕਰ ਕੱਢੇ ਪਰ ਹਰ ਸਕੂਲ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਦਾਖ਼ਲਾ ਦੇਣ ਤੋਂ ਨਾਂਹ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਉਹ ਬਿਨਾਂ ਹੱਥਾਂ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਬੱਚੇ ਦਾ ਅਸਰ ਦੂਜੇ ਬੱਚਿਆਂ 'ਤੇ ਪੈਣ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਚਿੰਤਤ ਸਨ।''

ਨਦਾਫ਼ ਦੱਸਦੇ ਹਨ,''14 ਸਾਲ ਤੱਕ ਮੈਂ ਸਕੂਲ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਿਆ। ਫਿਰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਵਿਕਲਾਂਗ ਬੱਚਿਆਂ ਵਾਲੇ ਸਕੂਲ ਜਾਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ।''

ਬੰਦੇਨਵਾਜ਼ ਇਸ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਸੱਤਵੀਂ ਕਲਾਸ ਤੱਕ ਪੜ੍ਹੇ। ਇਸ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਵੀਮਿੰਗ ਅਤੇ ਡਰਾਇੰਗ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਪੈਦਾ ਹੋਈ। ਇੱਥੇ ਆਰਟ ਟੀਚਰ ਵਿਨੀਤਾ ਯਾਦਵ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਲਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ।

ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਏ ਨਦਾਫ਼

ਇਸ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਬੰਦੇਨਵਾਜ਼ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਪੇਟਿੰਗ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਸਕੂਲ ਦੀ ਟਰੱਸਟੀ ਜ਼ਰੀਨ ਚੌਥੀਆ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਪੇਟਿੰਗ ਕਰਦੇ ਵੇਖਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬੰਦੇਨਵਾਜ਼ ਦੇ ਹਨੁਰ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲਿਆ।

ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਜ਼ਰੀਨ ਚੌਥੀਆ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉਹ ਦੱਸਦੇ ਹਨ,''ਜ਼ਰੀਨ ਮੈਡਮ ਮੈਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਭਾਲਚੰਦਰ ਧਾਨੂ ਕੋਲ ਗਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਪੇਟਿੰਗ ਬਾਰੇ ਕਈ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸਿਖਾਈਆਂ। ਜ਼ਰੀਨ ਮੈਡਮ ਨੇ ਮੇਰਾ ਸਾਰਾ ਖ਼ਰਚਾ ਚੁੱਕਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕੌਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਬਦਲੌਤ ਹੀ ਮੇਰੀ ਪੇਟਿੰਗ ਜਹਾਂਗੀਰ ਆਰਟ ਗੈਲਰੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਸਕੀ।''

ਇਸ ਆਰਟ ਗੈਲਰੀ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਲੱਗਣ ਨਾਲ ਬੰਦੇਨਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ। ਇਸਦੇ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੋਇਆ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਦਮ 'ਤੇ ਪੈਸਾ ਕਮਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ,'' ਉਸ ਦਿਨ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋਇਆ ਕਿ ਮੇਰੇ ਪੈਰਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਣ ਲਾਇਕ ਬਣਾਇਆ ਹੈ।''

ਨਦਾਫ਼ ਦੀ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤ

ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਬੰਦੇਨਵਾਜ਼ ਨੂੰ ਇੰਡੀਅਨ ਮਾਊਥ ਐਂਡ ਫੁੱਟ ਪੇਂਟਰ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਸੰਸਥਾ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਬਣਨ ਲਈ ਅਰਜ਼ੀ ਦਿੱਤੀ । ਚੋਣ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਈਐਮਐਫਪੀਏ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਲਾਕਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਚੁਣ ਲਿਆ ਗਿਆ।

ਬੰਦੇਨਵਾਜ਼ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ,''ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪੇਟਿੰਗਜ਼ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਉਣੀ ਪੈਂਦੀ ਸੀ। ਮੈਨੂੰ ਪੂਰਾ ਸਾਲ ਪੇਟਿੰਗ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਇੱਕ ਮੋਬਾਈਲ ਰਿਪੇਅਰਿੰਗ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਖੋਲ੍ਹਮੀ ਪਈ। ਪਰ ਆਈਐਮਐਫਪੀਏ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਲਾਕਾਰ ਦੇ ਰੂਪ 'ਚ ਚੁਣੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਸੌਖੀ ਹੋ ਗਈ।''

ਆਈਐਮਐਫਪੀਏ ਵਿੱਚ ਕਲਾਕਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ...


''ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਆਮਦਨ ਦੁੱਗਣੀ ਕਰਨਾ ਮੋਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਤਰਜੀਹ'' - ਅਮਿਤ ਸ਼ਾਹ

ਪੰਜਾਬੀ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਮੁਤਾਬਕ ਅਮਿਤ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਆਮਦਨ ਨੂੰ ਦੁੱਗਣਾ ਕਰਨਾ ਮੋਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਤਰਜੀਹ ਸੀ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਖੇਤੀ ਕਾਨੂੰਨ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਆਮਦਨ 'ਚ ਵਾਧੇ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣਗੇ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਖ਼ਬਰ ਮੁਤਾਬਕ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਅੱਗੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਦੋਂ ਦੀ ਮੋਦੀ ਸਰਕਾਰ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਹੈ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਖੇਤੀ ਸੈਕਟਰ ਲਈ ਬਜਟ ਵਧਿਆ ਹੈ ਸਗੋਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫ਼ਸਲਾਂ ਦੇ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਸਮਰਥਨ ਮੁੱਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਸ਼ਾਹ ਬਾਗਲਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਕੇਰਾਕਾਲਮੱਟੀ ਪਿੰਡ 'ਚ ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟਾਂ ਦੇ ਉਦਘਾਟਨ ਤੇ ਨੀਂਹ ਪੱਥਰ ਸਮਾਗਮਾਂ ਮਗਰੋਂ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।

ਕੋਰੋਨਾ ਵੈਕਸੀਨ ਦਾ 447 ਮਰੀਜ਼ਾਂ 'ਤੇ ਸਾਈਡ ਇਫ਼ੈਕਟ - ਸਿਹਤ ਮੰਤਰਾਲਾ

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਵੈਕਸੀਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 16 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਹੋਈ ਅਤੇ ਵੈਕਸੀਨ ਦੇਣ ਦੇ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਕੁਝ ਥਾਂਵਾਂ ਤੋਂ ਇਸਦੇ ਬੁਰੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਆ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।

ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਟਾਇਮਜ਼ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਮੁਤਾਬਕ ਐਤਵਾਰ 17 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰੀ ਸਿਹਤ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਪ੍ਰੈੱਸ ਕਾਨਫਰੰਸ ਦੌਰਾਨ ਇਸ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਟੀਕਾ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 16 ਤੇ 17 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ 447 AEFI (ਐਡਵਰਸ ਇਵੈਂਟ ਫੌਲੋਇੰਗ ਇਮੀਊਨਾਇਜ਼ੇਸ਼ਨ) ਰਿਪ... ਅਧਿਕਤਮ 4000 ਅੱਖਰਾਂ ਲਈ ਲੇਖ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖੋ:

ੋਰਟ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।

ਸਿਹਤ ਸਕੱਤਰ ਡਾ. ਮਨਹੋਰ ਅਗਨਾਨੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਮਾਮੂਲੀ ਪੱਧਰ ਦਾ ਸੀ।

ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਐਂਡਰਾਇਡ ਫ਼ੋਨ 'ਤੇ ਇੰਝ ਲੈ ਕੇ ਆਓ:

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ ਤਿੰਨ ਅਜਿਹੇ ਮਾਮਲੇ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਸਪਤਾਲ ਭਰਤੀ ਕਰਵਾਉਣਾ ਪਿਆ।

ਪੁਤਿਨ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਐਲੇਕਸੀ ਨਵੇਲਨੀ ਮੌਸਕੋ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹੀ ਹਿਰਾਸਤ 'ਚ ਲਏ ਗਏ

ਰੂਸੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵਲਾਦੀਮੀਰ ਪੁਤਿਨ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਅਤੇ ਰੂਸ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਦੇ ਆਗੂ ਐਲੇਕਸੀ ਨਵੇਲਨੀ ਨੂੰ ਰੂਸ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹੀ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲਿਆ ਗਿਆ।

ਪੁਲਿਸ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਲਏ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਐਲੇਕਸੀ ਨਵੇਲਨੀ

ਉਹ ਪੰਜ ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ ਜਰਮਨੀ ਤੋਂ ਮੌਸਕੋ ਪਹੁੰਚੇ ਸਨ। ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਨਰਵ ਏਜੰਟ ਨਾਲ ਹਮਲਾ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਮਰਦੇ-ਮਰਦੇ ਬਚੇ ਸਨ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਜਰਮਨੀ 'ਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। 44 ਸਾਲ ਦੇ ਨਵੇਲਨੀ ਨੂੰ ਪੁਲਿਸ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਪਾਸਪੋਰਟ ਕੰਟਰੋਲ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਲੈ ਗਈ। ਬਰਲਿਨ ਤੋਂ ਆਈ ਨਵੇਲਨੀ ਦੀ ਫਲਾਈਟ ਨੂੰ ਮੌਸਕੋ ਦੇ ਇੱਕ ਏਅਰਪੋਰਟ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਏਅਰਪੋਰਟ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ। ਇਹ ਭੀੜ ਨੂੰ ਦੇਖਦਿਆਂ ਕੀਤੀ ਗਿਆ ਸੀ।

ਕਈ ਲੋਕ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਨਵੇਲਨੀ ਦੀ ਜਾਨ ਲੈਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਪਿੱਛੇ ਰੂਸ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਸੀ। ਕੁਝ ਖੋਜੀ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਨੇ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾਅਵਿਆਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ ਸੀ ਪਰ ਰੂਸ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਇਲਜ਼ਾਮਾਂ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

ਬੀਬੀਸੀ 'ਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਖ਼ਬਰ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਇੱਥੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ

ਇਹ ਖ਼ਬਰਾਂ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਇਹ ਵੀਡੀਓ ਵੀ ਦੇਖੋ:

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ)


''ਕਿਸੇ ਵੀ ਅਮਰੀਕੀ ਜਾਂ ਇਰਾਕੀ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਰਾਨੀ ਹਮਲੇ ਵਿਚ ਸਾਡੇ ਨਾਗਰਿਕ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹਨ।''

ਟਰੰਪਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਈਰਾਨ ਦੀਆਂ ਸੱਭਿਅਕ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਦੀਆਂ ਨੀਤੀਆ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਅਸੀਂ ਪਿਛਲੇ ਹਫ਼ਤੇ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਕਾਸਿਮ ਸੁਲੇਮਾਨੀ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ।

ਟਰੰਪ ਨੇ ਕਿਹਾ, ''ਕਾਸਿਮ ਸੁਲੇਮਾਨੀ ਇੱਕ ਅੱਤਵਾਦੀ ਉਹ ਇਰਾਕ ਵਿਚ ਬਗਦਾਦ ਧਮਾਕੇ ਸਣੇ ਕਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਹਿੰਸਕ ਵਾਰਦਾਤਾਂ ਲ਼ਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਸੀ।''

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਟਰੰਪ ਨੇ ਨਾਟੋ ਨੂੰ ਵੀ ਮਿਡਲ ਈਸਟ ਦੇ ਸੰਕਟ ਲਈ ਹੋਰ ਵਧੇਰੇ ਸਰਗਰਮੀ ਦਿਖਾਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ , ਟਰੰਪ ਨੇ ਅੱਗੇ  ਕਿਹਾ, ''ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਮੈਂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਹਾਂ ਅਮਰੀਕਾ ਈਰਾਨ ਨੂੰ ਪਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰ ਨਹੀਂ ਰੱਖਣ ਦੇਵੇਗਾ।''

ਟਰੰਪ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ''ਈਰਾਨ ਅੱਤਵਾਦ ਦਾ ਸਮਰਥਕ'' ਹੈ ਸੁਲੇਮਾਨੀ ਦੁਨੀਆਂ ਦਾ ''ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅੱਤਵਾਦੀ'' ਸੀ ਜਿਸ ਦੇ ''ਹੱਥ ਖ਼ੂਨ ਨਾਲ਼ ਲਿੱਬੜੇ'' ਹੋਏ ਹਨ।

ਟਰੰਪ ਨੇ ਆਖ਼ਰ ਵਿਚ ਈਰਾਨ ਨੂੰ ਚਿਤਾਵਨੀ ਭਰੇ ਲਹਿਜ਼ੇ ਵਿਚ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਾਨੂੰ ਤੁਹਾਡੇ ਤੇਲ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ, ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀਆਂ ਹਮਲਾਵਰ ਨੀਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਬਦਲਦੇ ਅਸੀਂ ਚੁੱਪ ਕਰਕੇ ਨਹੀਂ ਬੈਠਾਂਗੇ।

22 ਮਿਜ਼ਾਇਲਾਂ ਦਾਗੀਆਂ ਸਨ

ਇਰਾਕੀ ਫੌਜ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਈਰਾਨ ਨੇ ਇਰਾਕ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਫੌਜੀ ਠਿਕਾਣਿਆਂ 'ਤੇ ਕੁੱਲ 22 ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਦਾਗੀਆਂ ਸਨ। ਇਰਾਕੀ ਫੌਜ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਹ... ਅਧਿਕਤਮ 4000 ਅੱਖਰਾਂ ਲਈ ਲੇਖ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖੋ:

ਮਲੇ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਜਾਨੀ ਨੁਕਸਾਨ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਰਾਕ ਦਾ ਇਹ ਬਿਆਨ ਈਰਾਨ ਦੇ ਹਮਲੇ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਕੁਝ ਘੰਟਿਆਂ ਬਾਅਦ ਆਇਆ ਹੈ।

ਇਰਾਕ ਦੇ ਏਅਰਬੇਸ ‘ਤੇ ਹਮਲਾ

ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਅਮਰੀਕਾ ਵਲੋਂ ਮਾਰੇ ਗਏ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਮਾਂਡਰ ਕਾਸਿਮ ਸੁਲੇਮਾਨੀ ਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਲਈ ਈਰਾਨ ਨੇ ਇਰਾਕ ਵਿਚ ਅਮਰੀਕੀ ਫੌਜ ਦੇ ਟਿਕਾਣਿਆ ਵਾਲੇ ਦੋ ਏਅਰ ਬੇਸਿਸ ਉੱਤੇ ਮਿਜ਼ਾਇਲ ਨਾਲ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਸੀ।

ਈਰਾਨ ਦੇ ਦਾਅਵੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਸੀ, ''ਪੱਛਮੀ ਬਗਦਾਦ ਦੇ ਇਰਬਿਲ ਤੇ ਅਲ ਅਸਦ ਦੇ ਦੋ ਹਵਾਈ ਟਿਕਾਣਿਆਂ ਉੱਤੇ ਦਰਜਨਾਂ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਦਾਗੀਆਂ।ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਮਲਿਆਂ ਵਿਚ ਕਿੰਨੇ ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਗਏ ਹਨ''।

ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਟਰੰਪ ਨੇ ਟਵੀਟ ਕਰਕੇ ਸਿਰਫ਼ ਇੰਨਾ ਕਿਹਾ ਸੀ , 'ਆਲ ਇੰਜ ਵੈੱਲ', ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਰ ਹੁਣ ਇਰਾਕੀ ਫ਼ੌਜ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਹਮਲੇ ਵਿਚ ਕੋਈ ਜਾਨੀ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਦੁਨੀਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ

ਈਰਾਨ  ਦੇ ਇਰਾਕ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਸੈਨਿਕ ਠਿਕਾਣਿਆਂ 'ਤੇ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਦੇ ਹਮਲੇ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਆਇਆ ਹੈ। ਯੂਰਪੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਮਿਡਲ ਈਸਟ ਵਿੱਚ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਰੋਕਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਯੂਰਪੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਦੋਵੇਂ ਗੱਲਬਾਤ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਟਕਰਾਅ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਯੂਰਪੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਉਰਸੁਲਾ ਵਾਨ ਡੇਰ ਲੀਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਇਸ ਮੁੱਦੇ 'ਤੇ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਨਗੇ।

ਦੁਬਾਰਾ ਹਮਲਾ ਨਾ ਕਰੇ ਈਰਾਨ- ਬ੍ਰਿਟੇਨ

ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਨੇ ਇਰਾਕ ਵਿਚ ਈਰਾਨ ਦੇ ਅਮਰੀਕੀ ਸੈਨਿਕ ਠਿਕਾਣਿਆਂ 'ਤੇ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਹਮਲੇ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਰਾਕ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸੈਨਿਕ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਡੋਮਿਨਿਕ ਰਾਬ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਈਰਾਨ ਦਾ ਗੱਠਜੋੜ ਫੌਜ ਦੇ ਠਿਕਾਣਿਆਂ' ਤੇ ਹਮਲਾ ਸਹਿਨ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਈਰਾਨ ਨੂੰ ਅਪੀਲ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਉਹ ਦੁਬਾਰਾ ਅਜਿਹਾ ਹਮਲਾ ਨਾ ਕਰੇ।

ਜਪਾਨ ਨੇ ਕੀ ਕਿਹਾ

ਜਾਪਾਨ ਨੇ ਵੀ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਤਣਾਅ ਘੱਟ ਕਰਨ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਜਾਪਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸ਼ਿੰਜੋ ਆਬੇ ਇਸ ਮਹੀਨੇ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ, ਯੂਏਈ ਅਤੇ ਓਮਾਨ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਪਰ ਕਿਹਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਤਿੰਨਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਮੁਲਤਵੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਜਪਾਨ ਦੀ ਕੈਬਨਿਟ ਦੇ ਬੁਲਾਰੇ ਯੋਸ਼ੀਹਿਦ ਸੁਗਾ ਨੇ ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਤਾਲਮੇਲ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੇਗੀ। ਜਾਪਾਨ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕੂਟਨੀਤਕ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਤਣਾਅ ਘੱਟ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਾਪਾਨੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਜਾਪਾਨ ਹੁਣ ਖਾੜੀ ਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਭੇਜ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ

ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸਕਾਟ ਮੌਰਿਸਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ...


''ਚਾਰ ਹਜ਼ਾਰ ਦੀ ਇੱਕ ਗਾਂ ਖ਼ਰੀਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਡੰਗ ਦਾ ਕਿੱਲੋ ਦੁੱਧ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਾਗ ਵੀ ਤੋੜ ਕੇ ਲਿਆਉਦੇ ਹਾਂ। ਬੇਡਰ ਹੋ ਕੇ ਪੱਠੇ ਵੀ ਖੇਤੋਂ ਲਿਆਉਦੇ ਹਾਂ। ਆਪਣੇ ਬੱਚੇ ਮਾਣ ਨਾਲ ਪਾਲਦੇ ਹਾਂ।"

ਇਹ ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਕਲਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਦਲਿਤ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ ਜੋ ਨਿੱਕੀ ਕੌਰ ਨੇ ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਸੁਣਾਈ।

ਪਹਿਲਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗਾਂ-ਮੱਝ ਨਹੀਂ ਰੱਖੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਸਵੈਮਾਨ ਦਾ ਸੁਆਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗਾਂ ਰੱਖੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਸਵੈਮਾਣ ਨਾਲ ਸਿੱਧਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਹੈ।

ਜ਼ਮੀਨ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਸੰਘਰਸ਼ 'ਚ ਮੋਹਰੀ ਔਰਤਾਂ

ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਕੁਲਾਰਾਂ ਦੀ ਮਜ਼ਦੂਰ ਔਰਤ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਸਵੈਮਾਣ ਕਾਰਨ ਆਈਆਂ ਤੰਗੀਆਂ, ਸਵੈਮਾਣ ਕਾਰਨ ਕੀਤੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਅਤੇ ਸਵੈਮਾਣ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਖੇਤੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ।

ਜ਼ਮੀਨ ਲਈ ਲੜਦੀਆਂ ਪੰਜਾਬਣਾਂ

45 ਸਾਲਾਂ ਹਰਬੰਸ ਕੌਰ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਦਲਿਤ ਤਬਕੇ ਨੇ ਪੰਚਾਇਤੀ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਤੀਜੇ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਬੋਲੀ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਇਸੇ ਨੂੰ ਵੰਡ ਕੇ ਖੇਤੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਹੈ।

ਹਰਬੰਸ ਕੌਰ ਆਪਣੇ ਚਾਰ ਜੀਆਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਤਕਰੀਬਨ ਪੰਜਾਹ ਗਜ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋ ਪਾਲਤੂ ਪਸ਼ੂ ਵੀ ਇਸੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਹਰਬੰਸ ਕੌਰ ਪਿੰਡ ਦੀ ਪੰਚਾਇਤੀ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਿੱਘੇ ਉੱਤੇ ਖ... ਅਧਿਕਤਮ 4000 ਅੱਖਰਾਂ ਲਈ ਲੇਖ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖੋ:

ੇਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਹਰਬੰਸ ਕੌਰ ਮੁਤਾਬਕ, "ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਪਤਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਪੰਚਾਇਤੀ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿੱਚ ਸਾਡਾ ਵੀ ਹਿੱਸਾ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਚਾਰ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਬੜੀ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਇਹ ਜ਼ਮੀਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਹੁਣ ਇਸੇ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਸਾਗ-ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਬੀਜਦੇ ਹਾਂ। ਅੱਧੇ ਵਿੱਘੇ ਵਿੱਚ ਪਸ਼ੂਆਂ ਲਈ ਪੱਠੇ ਬੀਜਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਅੱਧੇ ਵਿੱਘੇ ਵਿੱਚ ਕਣਕ-ਝੋਨਾ ਬੀਜਦੇ ਹਾਂ।ਖਾਣ ਜੋਗੀ ਕਣਕ ਵੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੂੜੀ ਵੀ ਘਰ ਦੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।"

ਹਰਬੰਸ ਕੌਰ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਆਰਥਿਕਤਾ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਭਾਵੇਂ ਹੋਰ ਕੰਮ ਵੀ ਕਰਨੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ ਪਰ ਇਸ ਇੱਕ ਵਿੱਘੇ ਦੀ ਖੇਤੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦਾ ਸਾਰਾ ਸਾਲ ਢਿੱਡ ਭਰਨ ਦੀ ਜ਼ਾਮਨੀ ਭਰੀ ਹੈ।

ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਦਲਿਤ ਸਮਾਜ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਮਾਜਿਕ ਹਾਲਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ ਦੋ ਕਿੱਲੋ ਦੁੱਧ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਗਾਂ ਰੱਖਣਾ ਵੀ ਸਵੈਮਾਣ ਖੁੱਸਣ ਜਾਂ ਬਹਾਲ ਹੋਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਇਸੇ ਪਿੰਡ ਦੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਨਿੱਕੀ ਕੌਰ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਅਤੇ ਦੋ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।

ਨਿੱਕੀ ਕੌਰ ਦਾ ਪਤੀ ਦਿਹਾੜੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਿੱਕੀ ਕੌਰ ਮਜ਼ਦੂਰ ਵਜੋਂ ਘਰੇਲੂ ਕੰਮ ਸਮੇਤ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਲਈ ਹਰ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਅਗਵਾਈ ਕਰਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਹੱਡਬੀਤੀ

ਨਿੱਕੀ ਵੀ ਹਰਬੰਸ ਕੌਰ ਵਾਂਗ ਪੰਚਾਇਤੀ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਇੱਕ ਵਿੱਘੇ ਉੱਤੇ ਖੇਤੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਨਿੱਕੀ ਕੌਰ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਾਥਣਾਂ ਨੂੰ ਪੰਚਾਇਤੀ ਜ਼ਮੀਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਜੱਦੋਜਹਿਦ ਕਰਨੀ ਪਈ। ਉੱਚ ਜਾਤੀ ਦੇ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰਾਂ ਹੱਥੋਂ ਜ਼ਲੀਲ ਵੀ ਹੋਣਾ ਪਿਆ।

ਹੱਥੋਪਾਈ ਵੀ ਹੋਈ, ਥਾਣਿਆਂ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵੀ ਕੱਟਣੇ ਪਏ। ਹਾਲੇ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਦਿੱਕਤਾਂ ਖ਼ਤਮ ਨਹੀਂ ਹੋਈਆਂ ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਇਹ ਮਜ਼ਦੂਰ ਔਰਤਾਂ ਸਮਝਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਇੱਜ਼ਤਦਾਰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਹਾਸਿਲ ਕਰਨ ਲਈ ਇਹ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਬਹੁਤ ਛੋਟੀਆਂ ਹਨ।

ਬਜ਼ੁਰਗ ਅਮਰਜੀਤ ਕੌਰ ਦੱਸਦੀ ਹੈ, "ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਬੋਲੀ ਦੇਣ ਗਏ ਤਾਂ ਤਿੰਨ-ਚਾਰ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰਾਂ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਰੋਕਿਆ। ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਹੱਕ ਲਈ ਅੜੇ ਰਹੇ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਗੰਦੀਆਂ ਗਾਲ੍ਹਾਂ ਕੱਢੀਆਂ।ਬੰਦੇ ਥੋੜੇ ਝਿਪਦੇ ਸੀ ਫਿਰ ਅਸੀਂ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਦੋ ਹੱਥ ਕੀਤੇ ਤਾਂ ਬੰਦੇ ਵੀ ਹੌਸਲੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ।

ਉਹ ਅੱਗੇ ਦੱਸਦੀ ਹੈ, "ਬੋਲੀ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਸਾਡੇ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਇੱਕ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ ਟਰੈਕਟਰ ਨਾਲ ਵਾਹੁਣ ਆ ਗਿਆ। ਅਸੀਂ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਉੱਥੇ ਹੀ ਫੜ ਕੇ ਕੁੱਟਿਆ। ਟਰੈਕਟਰ ਉਸ ਦਾ ਥਾਣੇ ਫੜਾ ਦਿੱਤਾ। ਹੁਣ ਉਹੀ ਬੰਦੇ ਸਾਸਰੀਕਾਲ ਬੁਲਾ ਕੇ ਲੰਘਦੇ ਆ। ਉਹ ਜਾਂ ਤਾਂ ਝਿਪ ਗਏ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗ ਗਿਆ ਵੀ ਇਹ ਹੁਣ ਚੇਤੰਨ ਹੋ ਗਏ।"

ਪਿੰਡ ਦੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਔਰਤ ਬਲਜੀਤ ਕੌਰ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, "ਸਾਡੇ ਵਿੱਚੋਂ ਹੀ ਕੁੱਝ ਬੰਦਿਆਂ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰਾਂ ਨਾਲ ਰਲ ਕੇ ਬੋਲੀ ਦੇਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਬੋਲੀ ਦਿੱਤੀ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਥੋਂ ਵੱਧ ਹਿੱਸਾ ਮੰਗਿਆਂ। ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੇ ਰੋਟੀ ਇੱਕ ਆ...


''ਮਦੀਹਾ ਗੌਹਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਰੰਗ ਕਰਮੀ ਤੇ ਅਦਾਕਾਰਾ ਸਨ, ਪਰ ਮੇਰਾ ਟਾਕਰਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਕੁਝ ਹੋਰ ਅੰਦਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ।''

''ਮਦੀਹਾ ਗੌਹਰ ਦੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪਛਾਣ ਤਾਂ ਅਜੋਕਾ ਥਿਏਟਰ ਗਰੁੱਪ ਨਾਲ ਹੀ ਏ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਜ਼ੁਬਾਨ ਦੀ ਢਾਹਣੀ ਦਾ ਵੀ ਸੀ।''

ਪ੍ਰੋ. ਮਦੀਹਾ ਦਾ ਪਾਨ ਲਾਉਣ ਦਾ ਸਟਾਈਲ

''ਸੰਨ 1984 ਦੀ ਗੱਲ ਏ, ਜਦੋਂ ਮੈਂ 12ਵੀਂ ਜਮਾਤ 'ਚ ਪੜ੍ਹਦੀ ਸੀ, ਮਦੀਹਾ ਗੌਹਰ ਸਾਡੇ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਲਈ ਆਈ। ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਮਦੀਹਾ ਗੌਹਰ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ।''

''ਸਾਡੇ ਲਈ ਇਹ ਬੜੀ ਨਵੇਕਲੀ ਤੇ ਦਿਲਚਸਪ ਗੱਲ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਸਾਡੇ ਕਾਲਜ 'ਚ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਬਣ ਕੇ ਆਈ ਸੀ ।''

ਇੱਕ ਨਾਟਕ ਦੌਰਾਨ ਜੌਹਰਾ ਸਹਿਗਲ ਤੇ ਹੋਰ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਮਦੀਹਾ ਗੌਹਰ

''ਇਹ ਉਹ ਦੌਰ ਸੀ ਜਦੋਂ ਮੋਬਾਈਲ ਫ਼ੋਨ ਤੇ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਨਹੀਂ ਆਏ ਸਨ ਤੇ ਕੁੜੀਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਟੀਚਰਾਂ ਬਾਹਰ ਦੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਫ਼ੈਸ਼ਨ ਬਹੁਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਰਦੀਆਂ।''

''ਪਰ ਮਦੀਹਾ ਗੌਹਰ ਦਾ ਪਾਨ ਲਾਉਣ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ ਬਾਕੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲੋਂ ਮੌਡਰਨ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਸਾਰੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਮਦੀਹਾ ਨੂੰ ਵੇਖ-ਵੇਖ ਕੇ ਬੜੀਆਂ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ।''

''ਮਦੀਹਾ ਨੇ ਕੁਝ ਮਹੀਨੇ ਸਾਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਤੇ ਬੜੀ ਚੰਗੀ ਪੜ੍ਹਾਈ।''

ਮੌਡਰਨ ਅੰਦਾਜ਼ ਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ 'ਤੇ ਫ਼ਿਦਾ ਸਨ ਕੁੜੀਆਂ

''ਕਾਲਜ ਸਮੇਂ ਮਦੀਹਾ ਦਾ 'ਕਲਾਸ 'ਚ ਅੰਦਾਜ਼ ਕਾਫ਼ੀ ਸਖ਼ਤ ਰਿਹ... ਅਧਿਕਤਮ 4000 ਅੱਖਰਾਂ ਲਈ ਲੇਖ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖੋ:

ਾ।''

''ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਸ਼ਾਗੀਰਦਾਂ ਨਾਲ ਬਹੁਤੀ ਘੁਲਦੀ-ਮਿਲਦੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਲਿਹਾਜ਼ਾ ਉਸ ਨਾਲ ਗੱਪਾਂ ਮਾਰਨ ਦਾ ਕਦੇ ਮੌਕਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ।''

''ਸਾਰੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਉਸ ਦੇ ਮੌਡਰਨ ਅੰਦਾਜ਼ ਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਬੋਲਣ ਦੇ ਤਰੀਕੇ 'ਤੇ ਫ਼ਿਦਾ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ।''

ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਹੱਕ ਲਈ ਚੁੱਕੀ ਆਵਾਜ਼

''ਮਦੀਹਾ ਗੌਹਰ ਨੇ ਬਤੌਰ ਰੰਗ ਕਰਮੀ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਹੱਕ-ਹਕੂਕ ਲਈ ਆਪਣੇ ਥਿਏਟਰ ਰਾਹੀਂ ਆਵਾਜ਼ ਚੁੱਕਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ।''

''ਉਸ ਦੀ ਇਸ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨੇ ਸਾਰੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਇੱਕ ਅਲੱਗ ਹੀ ਮੁਕਾਮ ਬਣਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।''

''ਜਿੱਥੇ ਕੁਝ ਕੁੜੀਆਂ ਉਸ ਦੇ ਪਾਨ ਲਾਉਣ ਦੇ ਅੰਦਾਜ਼ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ ਦੀ ਚਾਹਤ ਰੱਖਦੀਆਂ ਸਨ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਕੁਝ ਅਜਿਹੀਆਂ ਵੀ ਸਨ ਜੋ ਮਦੀਹਾ ਗੌਹਰ ਵਾਂਗ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਹਕੂਕ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਖੁਆਇਸ਼ ਵੀ ਰੱਖਦੀਆਂ ਸਨ।''

''ਮਦੀਹਾ ਗੌਹਰ ਨੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਲਈ ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਤਾਲੀਮ ਤੋਂ ਮਹਿਰੂਮ ਕਰਨ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਜਿਹੜਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਗਿਰਦਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ੌਹਰਤ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਬਣਿਆ।''

''ਆਪਣੀਆਂ ਸ਼ਾਗਿਰਦਾਂ ਲਈ ਉਹ ਇੱਕ ਆਈਡਲ ਔਰਤ ਬਣ ਗਈ।''

''ਮਦੀਹਾ ਗੌਹਰ ਦੇ ਨਾਲ ਮੇਰੀਆਂ ਨਿੱਜੀ ਯਾਦਾਂ ਤਾਂ ਬਹੁਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਪਰ ਮੇਰੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਕਲਾਸ ਫੈਲੋ ਤੇ ਬੇਲੀ ਅਜਿਹੇ ਹਨ, ਜਿਹੜੇ ਮਦੀਹਾ ਗੌਹਰ ਦੇ ਬੜੇ ਕਰੀਬ ਰਹਿ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।''

ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਆਤਿਫ਼ ਰਿਜ਼ਵਾਨ ਵੀ ਇੱਕ ਹਨ, ਜੋ ਹੁਣ ਕੈਨੇਡਾ ਜਾ ਵਸੇ ਹਨ।

ਮੈਂ ਸੋਚਿਆ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਾਂ ਕਿ ਮਦੀਹਾ ਬਾਰੇ ਕੀ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਦੀਹਾ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਵਕਤ ਗੁਜ਼ਾਰਿਆ?

ਆਤਿਫ਼ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਦੱਸੋ ਕਿ ਮਦੀਹਾ ਗੌਹਰ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡੀ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਕਦੋਂ ਹੋਈ?

 ''ਮਦੀਹਾ ਗੌਹਰ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਈ ਕਿ ਉਹ ਵੀ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਲਜ 'ਚ ਪੜ੍ਹਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਤੋਂ ਸੀਨੀਅਰ ਸਨ। ਉਸ ਦੌਰਾਨ ਥਿਏਟਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦਿਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪੁੱਛਿਆ, ''ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚੋਂ ਡਰਾਮਾ ਕੌਣ-ਕੌਣ ਕਰੇਗਾ?''

''ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਸੀਂ ਡਰਾਮਾ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਾਂਗੇ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਫ਼ਿਰ ਸਾਡਾ ਆਡੀਸ਼ਨ ਲਿਆ। ਕੁਝ ਦੋਸਤਾਂ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਅਸੀਂ ਡਰਾਮਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਂ ਸੀ 'ਜਲੂਸ'।''

ਜਤਿੰਦਰ ਬਰਾੜ ਤੇ ਹੋਰ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਮਦੀਹਾ

''ਅਸੀਂ ਇਸ ਡਰਾਮੇ ਦੀ ਰਿਹਰਸਲ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਲਜ ਦੇ ਓਪਨ ਏਅਰ ਥਿਏਟਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।''

''ਉਹ ਮਾਰਸ਼ਲ ਲਾਅ ਦਾ ਦੌਰ ਸੀ ਤੇ ਜਲੂਸ ਡਰਾਮਾ ਐਂਟੀ ਮਾਰਸ਼ਲ ਲਾਅ ਸੀ।''

''ਜਦੋਂ ਇਸ ਬਾਬਤ ਪ੍ਰਿੰਸਿਪਲ ਨੂੰ ਖ਼ਬਰ ਹੋਈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਇਹ ਡਾਰਾਮਾ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਡੇ 'ਤੇ ਬੈਨ ਲਗਾ ਦਿੱਤਾ।''

''ਫ਼ਿਰ ਅਸੀਂ ਉਹ ਡਰਾਮਾ ਐਨਸੀਏ ਕਾਲਜ 'ਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਇਸ ਡਰਾਮੇ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ  ਵੀ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਡਰਾਮਾ ਨਹੀਂ ਕਰ...


''ਮਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਸੰਸਕਾਰ ਲਈ ਸਿਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਣਾਏ ਗਏ ਪੱਕੇ ਚਬੂਤਰੇ ਵਿੱਚ ਆ ਰਹੀਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਕਾਰਨ ਘੱਟ ਪੈ ਰਹੇ ਹਨ। ਜੇ ਅਸੀਂ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਨੂੰ ਹਾਲੇ ਵੀ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਨਾ ਲਿਆ ਤਾਂ ਘਰ-ਘਰ ਸੱਥਰ ਵਿੱਛ ਜਾਣਗੇ।"

ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਬਠਿੰਡਾ ਸੋਸ਼ਲ ਗਰੁੱਪ ਨਾਂ ਦੀ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਵਲੰਟੀਅਰ ਰਾਜੇਸ਼ ਬਾਂਸਲ ਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਸਥਾ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਤੋਂ ਜਾਗਰੂਕ ਕਰਨ ਅਤੇ ਪੀੜਤ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਲਈ ਖਾਣਾ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਲਈ ਪਿਛਲੇ ਵਰ੍ਹੇ ਤੋਂ ਲਗਾਤਾਰ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਆ ਰਹੀ ਹੈ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੁਧਿਆਣਾ, ਜਲੰਧਰ, ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ (ਮੁਹਾਲੀ), ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਾਲਵਾ ਖਿੱਤੇ ਦਾ ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ  ਕੋਵਿਡ-19 ਨਾਲ ਵੱਧ ਮੌਤਾਂ ਕਾਰਨ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹੈ।

ਰਾਜੇਸ਼ ਬਾਂਸਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ''ਜਿਹੜੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ ਤੇ ਜਾਂ ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਕਾਂਤਵਾਸ ਹੋਏ ਕੋਵਿਡ-19 ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਤਾਂ ਦਰਜ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਪਰ ਆਮ ਮੌਤਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹਾਲ ਦੀ ਘੜੀ ਸਪਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੈ।"

"ਬਠਿੰਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਦਾਣਾ ਮੰਡੀ ਸਮਸ਼ਾਨਘਾਟ ਵਿੱਚ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰਨ ਲਈ 24 ਪੱਕੇ ਥੜ੍ਹੇ ਹਨ। ਪਰ, ਹੁਣ ਲਾਸ਼ਾਂ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦੌਰ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵੱਧ ਆਉਣ ਲੱਗੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਮਜਬੂਰੀ-ਵੱਸ ਲਾਸ਼ਾਂ ਦਾ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਸ਼ਮਸ਼ਨ ਘਾਟ ਅੰ... ਅਧਿਕਤਮ 4000 ਅੱਖਰਾਂ ਲਈ ਲੇਖ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖੋ:

ਦਰ ਕੱਚੀ ਜਗ੍ਹਾ 'ਤੇ ਕਰਨਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਤ ਬੇਕਾਬੂ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਸਮਾਜ-ਸੇਵੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੇ ਵਲੰਟੀਅਰ ਅੱਗੇ ਨਾ ਆਉਂਦੇ ਤਾਂ ਸਥਿਤੀ ਵਧੇਰੇ ਬਦਤਰ ਹੋ ਜਾਣੀ ਸੀ।"

ਕੋਵਿੰਡ-19 ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਪ੍ਰਸਾਸ਼ਨ ਸਖ਼ਤੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪਰ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਬੇਲੋੜੀ ਆਵਾਜਾਈ ਘਟਣ ਦਾ ਨਾਂ ਨਹੀਂ ਲੈ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਾਸ਼ਨ ਨੇ ਖੇਡ ਮੈਦਾਨਾਂ ਨੂੰ 'ਓਪਨ ਜੇਲ੍ਹ' ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰਨ ਦੇ ਹੁਕਮ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਹਨ।

ਮੋਗਾ ਦੇ ਡਿਪਟੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਸੰਦੀਪ ਹੰਸ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ-ਲੁਧਿਆਣਾ ਮੁੱਖ ਮਾਰਗ 'ਤੇ ਬਣੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਇੰਡੋਰ ਸਟੇਡੀਅਮ ਨੂੰ 'ਓਪਨ ਜੇਲ੍ਹ' ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਬਠਿੰਡਾ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਐੱਸਐੱਸਡੀ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਨੂੰ ਅਜਿਹੀ ਹੀ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਦੇ ਹੁਕਮ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਹਨ।

ਸੂਰਤ-ਏ-ਹਾਲ ਤਾਂ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਮੌਤਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਧੇਰੇ ਹੈ।

ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਤਾਂ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮੌਤਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਾਲਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ 'ਕਾਰਨ' ਹੀ ਸਰਕਾਰੀ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਪਿੰਡ ਧੱਲੇਕੇ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਸਰਪੰਚ ਹਰਬੰਸ ਸਿੰਘ ਜੌਹਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅੱਜ-ਕੱਲ੍ਹ ਡੈਥ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਦੀ ਲੋੜ ਹਰ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੋਈ ਮੌਤ ਹੋਣ ਦੀ ਸੂਰਤ ਵਿੱਚ 'ਸਾਧਾਰਣ' ਮੌਤ ਹੀ ਕਾਰਨ ਵਜੋਂ ਸਬੰਧਤ ਆਸ਼ਾ ਵਰਕਰ (ਐਕਰੀਡੀਟਿਡ ਸੋਸ਼ਲ ਹੈਲਥ ਵਰਕਰ) ਕੋਲ ਦਰਜ ਕਰਵਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

''ਮੋਤਾਂ ਤਾਂ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋ ਹੀ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਦੇ ਕਾਰਨ ਦਾ ਪਤਾ ਲਾਉਣਾ ਕੋਈ ਸੌਖੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ। ਕਾਰਨ ਸਾਫ਼ ਹੈ, ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਲੋਕ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਤੋਂ ਜਾਂ ਤਾਂ ਡਰਦੇ ਹੀ ਨਹੀਂ ਤੇ ਜਾਂ ਫਿਰ ਇਸ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਟੈਸਟ ਕਰਵਾਉਣ ਤੋਂ ਝਿਜਕਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਦੱਸੋ ਕਿਵੇਂ ਪਤ ਲੱਗੇਗਾ ਕਿ ਮੌਤ ਕੋਵਿਡ-19 ਕਰਕੇ ਹੋਈ ਹੈ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹਰ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ।"

ਵੀਡੀਓ: ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਇੰਝ ਲਿਆਓ ਆਪਣੀ ਹੋਮ ਸਕਰੀਨ ’ਤੇ

ਇਹ ਗੱਲ ਵੀ ਧਿਆਨ ਮੰਗਦੀ ਹੈ ਕਿ ਬਠਿੰਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ 8 ਸਮਸ਼ਾਨ ਘਾਟ ਹਨ ਪਰ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਕਾਰਨ ਹੋਈਆਂ ਮੌਤਾਂ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਦਾਣਾ ਮੰਡੀ ਵਾਲੇ ਸਿਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਬਠਿੰਡਾ ਸੋਸ਼ਲ ਗਰੁੱਪ ਦੇ ਵਲੰਟੀਅਰ ਡਾ. ਤਰਸੇਮ ਗਰਗ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੋਵਿੰਡ-19 ਦੀ ਦਹਿਸ਼ਤ ਕਾਰਨ ਸਾਧਾਰਣ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਜਾਂ ਔਰਤ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਾਲੇ ਆਪਣੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਦਾ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਦਾਣਾ ਮੰਡੀ ਵਾਲੇ ਸਮਸ਼ਾਨ ਘਾਟ ਵਿੱਚ ਕਰਨ ਤੋਂ ਗੁਰੇਜ਼ ਹੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।

"ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਸਾਫ਼ ਹੈ ਕਿ ਬਾਕੀ ਦੇ ਸਮਸ਼ਾਨ ਘਾਟਾਂ ਜਾਂ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਬਣੇ ਅਨੇਕਾਂ ਸਿਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਗਨ-ਭੇਂਟ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਵੱਲ...


''ਮੇਰੇ ਦੇਸ ਦੀਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੀੜਤ ਮਾਵਾਂ-ਭੈਣਾਂ ਨੂੰ, ਮੇਰੀਆਂ ਮੁਸਲਿਮ ਭੈਣਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਭਰੋਸਾ ਦਿਵਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਨਿਆਂ ਲਈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਕ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਕਸਰ ਨਹੀਂ ਛੱਡਾਂਗਾ ਅਤੇ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਤੇ ਉਮੀਦਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ ਰਹਾਂਗਾ।''

ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲਾਂ 15 ਅਗਸਤ, 2018 ਨੂੰ ਲਾਲ ਤੋਂ ਦਿੱਤੇ ਆਪਣੇ ਭਾਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਕਹੀਆਂ ਸਨ।

ਪਰ ਆਪਣੇ ਭਾਸ਼ਣਾਂ ਅਤੇ ਬਿਆਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਰ-ਵਾਰ 'ਮੁਸਲਿਮ ਭੈਣਾਂ', 'ਮੁਸਲਿਮ ਮਾਤਾਵਾਂ' ਅਤੇ 'ਮੁਸਲਿਮ ਧੀਆਂ' ਦੇ ਹੱਕ ਅਤੇ ਇਨਸਾਫ਼ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਉਹੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਸਬਰੀਮਾਲਾ ਮਦਿੰਰ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਣ ਦੇ ਮੁੱਦੇ 'ਤੇ ਬਿਲਕੁਲ ਵੱਖਰਾ ਰਵੱਈਆ ਰੱਖਦੇ ਨਜ਼ਰ ਆਏ।

ਸਮਾਚਾਰ ਏਜੰਸੀ ਏਐਨਆਈ ਦੀ ਸੰਪਾਦਕ ਸਮਿਤਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨੇ ਜਦੋਂ ਤਿੰਨ ਤਲਾਕ ਅਤੇ ਸਬਰੀਮਾਲਾ ਮੁੱਦੇ 'ਤੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਰਾਇ ਪੁੱਛੀ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ:

''ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਜਿਹੇ ਦੇਸ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਤਿੰਨ ਤਲਾਕ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਆਸਥਾ ਦਾ ਮਸਲਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਤਿੰਨ ਤਲਾਕ ਜੈਂਡਰ ਇਕਵੈਲਿਟੀ (ਲਿੰਗਕ ਸਮਾਨਤਾ) ਦਾ ਮਸਲਾ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਸਮਾਜਿਕ ਨਿਆਂ ਦਾ ਮਸਲਾ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਧਾਰਮਿਕ ਆਸਥਾ ਦਾ।"

"ਇਸ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ ਕਰੋ। ਦੂਜੀ ਗੱਲ, ਭਾਰਤ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸ... ਅਧਿਕਤਮ 4000 ਅੱਖਰਾਂ ਲਈ ਲੇਖ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖੋ:

ਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਬਰਾਬਰ ਹੱਕ ਮਿਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।''

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

''ਹਿੰਦੂਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮੰਦਿਰ ਅਜਿਹੇ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਮਰਦ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੇ ਅਤੇ ਮਰਦ ਉੱਥੇ ਜਾਂਦੇ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਮੰਦਿਰ ਦੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਹਨ, ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਦਾਇਰੇ ਵਿੱਚ।"

"ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੀ ਮਹਿਲਾ ਜੱਜ (ਇੰਦੂ ਮਲਹੋਤਰਾ) ਦਾ ਜਿਹੜਾ ਜੱਜਮੈਂਟ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਸਿਆਸੀ ਦਲ ਦੇ ਦਖ਼ਲ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਔਰਤ ਦੇ ਨਾਤੇ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ ਆਪਣੇ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਮੇਰਾ ਖਿਆਲ ਹੈ ਉਸ 'ਤੇ ਵੀ ਚਰਚਾ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।''

ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਜੁੜੇ ਦੋ ਵੱਖ ਮੁੱਦਿਆਂ 'ਤੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਉਲਟ ਰਵੱਈਏ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾਵੇ?

ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਦੇ ਅੰਦੋਲਨ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਕਾਰਕੁਨ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਦੇਸਾਈ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, "ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨੂੰ ਅਜਿਹੀ ਗੱਲ ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਸੀ। ਜਿਵੇਂ ਤਿੰਨ ਤਲਾਕ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਇਨਸਾਫ਼ੀ ਹੁੰਦੀ ਆਈ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਕ ਖੋਏ ਜਾਂਦੇ ਰਹੇ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਜੇਕਰ 10-50 ਸਾਲ ਦੇ ਮਰਦ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਔਰਤਾਂ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਸਾਡੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਮਾਨਤਾ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਦੀ ਬੇਇੱਜ਼ਤੀ ਹੈ, ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਬੇਇੱਜ਼ਤੀ ਹੈ।"

ਆਸਥਾ ਦੇ ਸਵਾਲ 'ਤੇ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, "ਕੀ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਆਸਥਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ? ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੰਦਿਰ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਵਿੱਚ ਕੀ ਆਸਥਾ ਨਾਲ ਖਿਲਵਾੜ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ? ਉਂਝ, ਮੈਨੂੰ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਆਸਥਾ ਦਾ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਸਮਾਨਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ।"

ਨਿਊਜ਼ ਵੈੱਬਸਾਈਟ 'ਦਿ ਵਾਇਰ' ਦੀ ਸੀਨੀਅਰ ਸੰਪਾਦਕ ਆਰਫ਼ਾ ਖ਼ਾਨੁਮ ਸ਼ੇਰਵਾਨੀ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਚਾਹੇ ਸਬਰੀਮਲਾ ਦਾ ਮੁੱਦੇ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਤਿੰਨ ਤਲਾਕ ਦਾ, ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਪਿਤਾਪੁਰਖੀ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬੀਬੀਸੀ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ, "ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਸਿਆਸਦਾਨਾਂ ਤੋਂ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਐਨੀ ਉਮੀਦ ਰੱਖਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਉਹ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਲਿੰਗਕ ਨਿਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਮਸਲਿਆਂ 'ਤੇ ਨਿਰਪੱਖ ਹੋ ਕੇ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰਨਗੇ। ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਆਪਣੀ ਵੋਟ ਬੈਂਕ ਸਿਆਸਤ ਤੋਂ ਵੱਖ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਮੁੱਦਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਹੀ ਹੋਇਆ ਹੈ।"

ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਮੰਦਿਰ 'ਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਣ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ 'ਚ ਕਈ ਔਰਤਾਂ ਹੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ

ਆਰਫ਼ਾ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, "ਸਬਰੀਮਲਾ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਤਲਾਕ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੇ ਫ਼ੈਸਲਿਆਂ ਦਾ ਵੀ ਸਿਆਸੀਕਰਣ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੀ ਸਹੂਲਤ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਸਵੀਕਾਰ ਜਾਂ ਨਹੀਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।"

"ਤਿੰਨ ਤਲਾਕ ਨੂੰ ਜੁਰਮ ਠਹਿਰਾਇਆ ਜਾਣਾ ਭਾਜਪਾ ਦੀ ਸਿਆਸਤ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਹੀ ਸਬਰੀਮਾਲਾ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਐਂਟਰੀ ਦੇਣੀ...


''ਮੈਂ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁਨ ਬਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ ਤਾਂ ਕਿ ਜਦੋਂ ਆਪਣੇ ਦੇਸ ਵਾਪਿਸ ਜਾਵਾਂ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਲੜਾਈ ਲੜ ਸਕਾਂ।''

22 ਸਾਲ ਤਸਮੀਦਾ ਇਹ ਗੱਲ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਉਮੀਦ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਤਸਮੀਦਾ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਹੇ 40 ਹਜ਼ਾਰ ਰੋਹਿੰਗਿਆ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਕੁੜੀ ਹੈ ਜਿਹੜੀ ਕਾਲਜ ਜਾਵੇਗੀ। ਉਸ ਨੇ ਜਾਮੀਆ ਮਿਲਿਆ ਇਸਲਾਮੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੇ ਕੋਟੇ ਤਹਿਤ ਫਾਰਮ ਭਰਿਆ ਹੈ।

ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਯਮੁਨਾ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਵਸੀਆਂ ਰੋਹਿੰਗਿਆ ਬਸਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਤਸਮੀਦਾ ਟਾਟ ਅਤੇ ਪਲਾਸਟਿਕ ਨਾਲ ਬਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਮਾਤਾ, ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਭਰਾ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਛੇ ਭਰਾਵਾਂ ਦੀ ਇਕੱਲੀ ਭੈਣ ਤਸਮੀਦਾ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰੋਹਿੰਗਿਆ ਬੱਚੀਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਬਣ ਗਈ ਹੈ।

ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਮਿਆਂਮਾਰ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਦੇਸ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਉਹੀ ਮਿਆਂਮਾਰ, ਜੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਰੋਹਿੰਗਿਆ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਨਾਗਰਿਕ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਕਾਲਜ ਤੱਕ ਪੁੱਜਣ ਦੀ ਲੜਾਈ ਤਸਮੀਦਾ ਲਈ ਸੌਖੀ ਨਹੀਂ ਰਹੀ, ਉਹ 6 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਮਿਆਂਮਾਰ ਛੱਡ ਕੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਆ ਗਈ ਪਰ ਜਦੋਂ ਹਾਲਾਤ ਵਿਗੜੇ ਤਾਂ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਰੋਹਿੰਗਿਆ ਮੁਸਲਮਾਨ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਆਉਣ ਲੱਗੇ, ਵਿਗੜਦੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ ਤਸਮੀਦਾ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਸਾਲ 2012 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ 'ਚ ਸ਼ਰਨ ਲਈ।

ਆਪਣੇ ਦੇ... ਅਧਿਕਤਮ 4000 ਅੱਖਰਾਂ ਲਈ ਲੇਖ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖੋ:

ਸ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਦੋ ਦੇਸਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਨ ਲੈਣ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਦੇ ਹੋਏ ਤਸਮੀਦਾ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ,  ''ਸਾਡੇ ਦਾਦਾ ਜੀ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਦੇ ਕੋਲ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਸੀ ਪਰ ਪੜ੍ਹੇ-ਲਿਖੇ ਨਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਸਨ ਅਤੇ ਇਹ ਨਹੀਂ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਸਾਡੀ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦਾ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ। ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਦਰ-ਦਰ ਦੀ ਠੋਕਰ ਖਾ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਅਸੀਂ ਇਸ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਤਾਂ ਹਾਂ ਪਰ ਕਿਸੇ ਦੇਸ ਦੇ ਨਹੀਂ।''

''ਮੈਨੂੰ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਡਾਕਟਰ ਬਣਨ ਦਾ ਸ਼ੌਕ ਸੀ, ਮੈਂ ਜਦੋਂ ਭਾਰਤ ਆਈ ਤਾਂ 10ਵੀਂ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲੇ ਲਈ ਅਰਜ਼ੀ ਭਰੀ ਪਰ ਇੱਥੇ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆਧਾਰ ਕਾਰਡ ਨਹੀਂ ਸੀ ਇਸ ਲਈ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ। ਫਿਰ ਮੈਂ ਓਪਨ ਕੈਂਪਸ ਤੋਂ ਆਰਟਸ ਦਾ ਫਾਰਮ ਭਰਿਆ। 10ਵੀਂ ਪਾਸ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੈਂ 11ਵੀਂ ਅਤੇ 12ਵੀਂ ਵਿੱਚ ਪੋਲੀਟੀਕਲ ਸਾਇੰਸ ਵਿਸ਼ਾ ਚੁਣਿਆ ਅਤੇ ਜਾਮੀਆ ਦੇ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲਾ ਲਿਆ। ਹਰ ਦਿਨ ਮੈਂ ਬਰਮਾ ਦੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਦੇਖਦੀ ਹਾਂ ਉੱਥੇ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਸਾਡੇ ਵਰਗੇ ਕਿੰਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਅਤੇ ਸਾੜ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਵਕਾਲਤ ਕਰਾਂ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁਨ ਬਣਾਂ।''

ਤਸਮੀਦਾ

ਨਵਾਂ ਦੇਸ, ਨਵੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੀ ਜ਼ਿੱਦ

ਕਾਲਜ ਜਾਣ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਉਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਤੋਂ ਸਾਫ਼ ਝਲਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਉਹ ਆਪਣੇ ਬੀਤੇ ਹੋਏ ਕੱਲ੍ਹ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਸਾਰੀ ਚਮਕ ਉਦਾਸੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਇਹ ਕੁੜੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤਮਾਮ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਦੇਸ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਤਸਮੀਦਾ ਉਸ ਰੋਹਿੰਗਿਆ ਸਮਾਜ ਦੀ ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਹੈ ਜੋ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਤਾਏ ਗਏ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇੱਕ ਰਫਿਊਜੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਸ ਦੀ ਕੋਈ ਪਛਾਣ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਕੋਈ ਦੇਸ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਪਰ ਤਸਮੀਦਾ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਹੋਂਦ ਦੀ ਲੜਾਈ ਲੜ ਰਹੀ ਹੈ।

''ਸਾਲ 2005 ਵਿੱਚ ਮੈਂ 6 ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ, ਮੇਰੇ ਪਾਪਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਉਹ ਬਾਹਰ ਤੋਂ ਸਾਮਾਨ ਲਿਆਉਂਦੇ ਅਤੇ ਬਰਮਾ ਵਿੱਚ ਵੇਚਦੇ ਸਨ। ਇੱਕ ਦਿਨ ਪੁਲਿਸ ਸਾਡੇ ਘਰ ਆਈ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਪਾਪਾ ਨੂੰ ਲੈ ਗਈ। ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਥਾਣੇ ਗਏ ਤਾਂ ਦੇਖਿਆ ਕਈ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪੁਲਿਸ ਚੁੱਕ ਕੇ ਲਿਆਈ ਸੀ। ਪੁਲਿਸ ਰੋਹਿੰਗਿਆ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਪੈਸੇ ਲੈਂਦੀ ਅਤੇ ਛੱਡ ਦਿੰਦੀ।''

''ਇਸ ਤੋਂ ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ ਫਿਰ ਉਹ (ਪੁਲਿਸ ਵਾਲੇ) ਲੋਕ ਆਏ ਅਤੇ ਪਾਪਾ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਚਲੇ ਗਏ। ਜਦੋਂ ਪਾਪਾ ਵਾਪਿਸ ਆਏ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਇੱਥੇ ਨਹੀਂ ਰਹਾਂਗੇ। ਮੈਂ ਤੀਜੀ ਕਲਾਸ ਵਿੱਚ ਸੀ ਜਦੋਂ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਆ ਗਈ।''

''ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ 2005 ਵਿੱਚ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਪਹੁੰਚੇ ਤਾਂ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਕੋਈ ਰਫਿਊਜੀ ਕਾਰਡ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਸਭ ਕੁਝ ਠੀਕ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉੱਥੇ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਂਗਲਾ ਭਾਸ਼ਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੀ ਤਾਂ ਮੈਂ ਬਾਂਗਲਾ ਸਿੱਖੀ, ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲਾ ਲਿਆ।''

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

''ਪਾਪਾ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਸਭ ਕੁਝ ਠੀਕ...


''ਮੋਦੀ ਜੀ ਦੀ ਗ਼ਲਤੀ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਿਫ਼ਾਰਮ (ਸੁਧਾਰ) ਦਾ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਚਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ।”

ਪਰ 'ਇੰਡੀਆ ਅਨਬਾਉਂਡ' ਨਾਮ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਲੇਖਕ ਗੁਰਚਰਨ ਮੁਤਾਬਕ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਕਿਸਾਨਾਂ ਤੱਕ ਸਹੀ ਪੈਗਾਮ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਨਾਕਾਮ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਚੰਗੇ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਕਿਸਾਨਾਂ ਤੱਕ ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਫ਼ਲ ਨਹੀਂ ਰਹੇ।

ਬੀਬੀਸੀ ਨਾਲ ਇੱਕ ਖ਼ਾਸ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, ''ਮੋਦੀ ਜੀ ਦੀ ਗ਼ਲਤੀ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਿਫ਼ਾਰਮ (ਸੁਧਾਰ) ਦਾ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਚਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਹੁਣ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਸ ਨੂੰ ਨਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਨ ਦਾ ਖ਼ਾਮਿਆਜ਼ਾ ਤਾਂ ਭੁਗਤਣਾ ਪਵੇਗਾ। ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਪੋਜ਼ੀਸ਼ਨ ਲੈ ਲਈ ਹੈ, ਹੁਣ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੈ।''

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ

ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਆਰਥਿਕ ਸੁਧਾਰ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲੇ ਆਗੂ ਡੇਂਗ ਜ਼ਿਯਾਓਪਿੰਗ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੀ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮਾਰਗਰੇਟ ਥੈਚਰ ਦੀ ਮਿਸਾਲ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਆਰਥਿਕ ਸੁਧਾਰ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।

ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ''ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਵੱਡੇ ਸੁਧਾਰਕ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਡੇਂਗ ਜ਼ਿਯਾਓਪਿੰਗ ਜਾਂ ਮਾਰਗਰੇਟ ਥੈਚਰ, ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਉਹ 20 ਫੀਸਦੀ ਸਮਾਂ ਸੁਧਾਰਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ 80 ਫੀਸਦੀ ਸਮਾਂ ਸੁਧਾਰਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ।''

ਮੋ... ਅਧਿਕਤਮ 4000 ਅੱਖਰਾਂ ਲਈ ਲੇਖ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖੋ:

ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਪਾਸ ਕੀਤੇ ਗਏ ਤਿੰਨ ਨਵੇਂ ਖ਼ੇਤੀ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦਾ ਕਿਸਾਨ, ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਪੰਜਾਬ, ਹਰਿਆਣਾ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਕਿਸਾਨ ਸਖ਼ਤ ਵਿਰੋਧ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਬਾਹਰ ਧਰਨੇ ਉੱਤੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨੁਮਾਇੰਦਿਆਂ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਵਿਚਾਲੇ ਗੱਲਬਾਤ ਦੇ ਦੌਰ ਹੋਏ ਪਰ ਅਸਫ਼ਲ ਰਹੇ। ਹੁਣ ਅਗਲੀ ਗੱਲਬਾਤ 9 ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ ਹੈ।

ਕਿਸਾਨ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਖ਼ੇਤੀ ਸਬੰਧੀ ਨਵੇਂ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਕੇ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਸਮਰਥਨ ਮੁੱਲ ਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰ ਲਵੇ। ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਇਹ ਵੀ ਮੰਗ ਹੈ ਕਿ ਮੰਡੀਆਂ ਦਾ ਸਿਸਟਮ ਖ਼ਤਮ ਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।

ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਨੁਮਾਇੰਦਿਆਂ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਵਿਚਾਲੇ ਗੱਲਬਾਤ ਦੇ ਦੌਰ ਹੋਏ ਪਰ ਅਸਫ਼ਲ ਰਹੇ

ਗ਼ਰੀਬ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਕੈਸ਼ ਸਿਕਉਰਿਟੀ

ਕਿਸਾਨ ਅੰਦੋਲਨ ਜਾਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਬਾਅ ਵਿੱਚ ਹੈ ਪਰ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਮੰਗਾਂ ਬਾਰੇ ਗੁਰਚਰਣ ਦਾਸ ਕੀ ਸੋਚਦੇ ਹਨ?

ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ''ਹਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤੱਕ ਠੀਕ ਹੈ ਪਰ ਇਹ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਸਮਰਥਨ ਮੁੱਲ ਇੱਕ ਆਦਰਸ਼ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇੱਕ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਕਹਾਂਗਾ ਕਿ ਇਹ ਘਟੀਆ ਸਿਸਟਮ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਮੀਆਂ ਹਨ।”

“ਮੈਨੂੰ ਜੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਸਿਸਟਮ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਜਵਾਬ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਰਿਆਇਤਾਂ ਅਤੇ ਸਬਸਿਡੀ ਨਹੀਂ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ। ਖ਼ਾਦ ਬਿਜਲੀ, ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਮੁੱਲ ਉੱਤੇ ਸਬਸਿਡੀ ਨਹੀਂ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਛੋਟੇ ਅਤੇ ਗ਼ਰੀਬ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਕੈਸ਼ ਟਰਾਂਸਫ਼ਰ ਕਰ ਦਿਓ। ਇਸ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਛੋਟੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਲਈ ਕੈਸ਼ ਸਿਕਉਰਿਟੀ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਹੋ।''

ਉਹ ਅੱਗੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ''ਇਸ ਸਮੇਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਰਿਆਇਤਾਂ ਨੂੰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸਾਨੂੰ ਟੈਕਸ ਅਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸਹਿਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।''

ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਐਂਡਰਾਇਡ ਫ਼ੋਨ ਵਿੱਚ ਇੰਝ ਲੈ ਕੇ ਆਓ:

''ਖਾਦ ਸੁਰੱਖਿਆ ਜਾਂ ਫੂਡ ਸਿਕਉਰਿਟੀ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਕਾਨੂੰਨ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਗ਼ਰੀਬਾਂ ਨੂੰ ਅੰਨ ਦੇਣਾ ਪਵੇਗਾ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਇੱਕ ਆਦਰਸ਼ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨਾ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਚੱਲੇਗੀ। ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਡਰ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਜੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਸਮਝਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਕਿ ਕੀ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਕਿ MSP ਨਹੀਂ ਜਾ ਰਹੀ ਅਤੇ ਮੰਡੀਆਂ ਨਹੀਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਤਾਂ ਤਸਵੀਰ ਕੁਝ ਹੋਰ ਹੁੰਦੀ।''

ਕਿਸਾਨ ਅੰਦੋਲਨ ਜਾਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਬਾਅ ਵਿੱਚ ਹੈ

ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਗ਼ਲਤੀ?

ਗ਼ੁਰਚਰਣ ਦਾਸ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਗੱਲਬਾਤ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਹੁਣ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਣਾ ਸੌਖਾ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਸਰਕਾਰ ਫ਼ਿਲਹਾਲ ਮੌਜੂਦਾ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀ।

ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਦੱਸਦੇ ਹੋਏ...


''ਯੋ ਯੋ ਹਨੀ ਸਿੰਘ ਹੁਣ ਬਿਲਕੁਲ ਠੀਕ ਹਨ ਅਤੇ ਬਿਮਾਰੀ ਤੋਂ ਉੱਭਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਫਿਲਹਾਲ ਸੰਗੀਤ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਤਾਂ ਬਸ ਗਾਣੇ 'ਤੇ ਗਾਣੇ ਆਉਣਗੇ।''

ਇਹ ਗੱਲ ਕਹੀ ਹੈ ਹਨੀ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਵੇਂ ਗੀਤ 'ਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਆਵਾਜ਼ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਗਾਇਕਾ ਸਿਮਰ ਕੌਰ ਨੇ।

ਹੁਣ ਕਿਵੇਂ ਹੈ ਹਨੀ ਸਿੰਘ ਦੀ ਤਬੀਅਤ?

ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਸਨ ਕਿ ਹਨੀ ਸਿੰਘ ਕਾਫ਼ੀ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਬਿਮਾਰ ਹਨ। ਇਹੀ ਵਜ੍ਹਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਡੇਢ ਸਾਲ ਤੱਕ ਲੋਕਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਨਹੀਂ ਆਏ।

ਸਿਮਰ ਅਨੁਸਾਰ, ''ਹੁਣ ਹਨੀ ਸਿੰਘ ਫੁੱਲ ਪਾਵਰ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਉਹ ਬਿਲਕੁਲ ਠੀਕ ਹਨ। ਫਿਲਹਾਲ ਸੰਗੀਤ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਗਾਣੇ 'ਤੇ ਗਾਣੇ ਆਉਣਗੇ।''

ਇਹ ਸੀ ਹਨੀ ਸਿੰਘ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ

ਹਨੀ ਸਿੰਘ ਨੂੰ 'ਬਾਇਪੋਲਰ ਡਿਸਆਰਡਰ' ਨਾਂ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਨੇ ਘੇਰ ਲਿਆ ਸੀ।

ਬੀਬੀਸੀ ਏਸ਼ੀਅਨ ਨੈਟਵਰਕ ਨਾਲ 2016 'ਚ ਇੰਟਰਵੀਊ ਦੌਰਾਨ ਆਪਣੀ ਬਿਮਾਰੀ ਬਾਰੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਖੁੱਲ ਕੇ ਗੱਲ ਰੱਖੀ ਸੀ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਸੀ, ''ਬੀਤੇ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਬੁਰਾ ਦੌਰ ਰਿਹਾ। ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਕਈਆਂ ਨੇ ਇਸ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ੇ ਦੇ ਵੱਧ ਮਾਤਰਾ 'ਚ ਲੈਣ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਦੇਖਿਆ। ਸੱਚ ਤਾਂ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਬਾਇਪੋਲਰ ਡਿਸਆਰਡਰ ਨਾਲ ਗੁਜ਼ਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।''

ਹਨੀ ਸਿੰਘ ਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਸੱਚ ਤਾਂ ਇਹ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਬਾਇਪੋਲਰ ਅਤੇ ਸ਼ਰਾਬੀ ਹਾਂ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਹਾਲਾਤ ਵਿਗੜ ਗਏ ਸ... ਅਧਿਕਤਮ 4000 ਅੱਖਰਾਂ ਲਈ ਲੇਖ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖੋ:

ਨ।

ਕਰੀਬ ਡੇਢ ਸਾਲ ਤੱਕ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹੇ ਹਿਰਦੇਸ਼ ਸਿੰਘ ਉਰਫ਼ ਯੋ ਯੋ ਹਨੀ ਸਿੰਘ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨਵੇਂ ਗਾਣੇ ਨਾਲ ਫਿਰ ਪਰਤੇ ਸਨ।

ਗਲੈਮਰ ਤੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਦੀ ਦੁਨੀਆਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹੇ ਯੋ ਯੋ ਹਨੀ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਹ ਵਾਪਸੀ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫਿਲਮ 'ਸੋਨੂ ਕੇ ਟੀਟੂ ਕੀ ਸਵੀਟੀ' ਵਿੱਚ ਗਾਏ ਗੀਤ 'ਦਿਲ ਚੋਰੀ ਸਾਡਾ ਹੋ ਗਿਆ' ਦੇ ਰੀਮੇਕ ਵਰਜ਼ਨ ਨਾਲ ਕੀਤੀ।

ਯੂ-ਟੀਊਬ 'ਤੇ ਟ੍ਰੈਂਡਿਗ 'ਚ ਰਹੇ ਇਸ ਗਾਣੇ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨੇ ਦੇਖਿਆ।

ਹੰਸ ਰਾਜ ਹੰਸ ਦੇ ਮਕਬੂਲ ਗੀਤ 'ਦਿਲ ਚੋਰੀ ਸਾਡਾ ਹੋ ਗਿਆ' ਦੇ ਰੀਮੇਕ ਗਾਣੇ ਵਿੱਚ ਜਿਹੜੀ ਕੁੜੀ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਹੈ ਉਹ ਹਨ ਸਿਮਰ ਕੌਰ।

ਆਵਾਜ਼ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਨਾਂ ਦੇ ਗਾਇਕੀ ਦੇ ਰਿਐਲਟੀ ਸ਼ੋਅ 'ਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਿਮਰ ਕੌਰ ਨੇ ਗਾਇਕੀ ਦੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕਦਮ ਰੱਖਿਆ। ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਲੰਧਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਹਨ।

ਯੋ ਯੋ ਹਨੀ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸਿਹਤ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਮਾਜ, ਗਾਇਕੀ ਤੇ ਨੌਜਵਾਨ ਪੀੜੀ ਬਾਰੇ ਦਿੱਲੀ 'ਚ ਹੋਏ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੌਰਾਨ ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕੀਤੀ।

'ਮੌਕੇ ਮਿਲਣ ਨਾਲ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਤੇ ਸਕੂਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ'

ਸਿਮਰ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਹਨੀ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਕਾਫੀ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, ''ਹਨੀ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਪਤਾ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਗਾਣੇ ਵਿੱਚ ਮੇਰੀ ਆਵਾਜ਼ ਫਿੱਟ ਬੈਠੇਗੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਇੱਕ ਖ਼ਾਸ ਅਨੁਭਵ ਸੀ।''

ਸਿਮਰ ਅੱਗੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ''ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੌਕੇ ਮਿਲਣ ਨਾਲ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਅਤੇ ਸਕੂਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਵੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।''

'ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਹਾਰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਣੀ ਚਾਹੀਦੀ'

ਕੁੜੀਆਂ ਆਪਣੇ ਕਰਿਅਰ 'ਚ ਅੱਗੇ ਕਿਵੇਂ ਵਧਣ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਔਂਕੜਾਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਸ 'ਤੇ ਵੀ ਸਿਮਰ ਬੋਲੇ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, ''ਔਕੜਾਂ ਤਾਂ ਹਨ ਪਰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਬਦਲਾਅ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਮਾਜ ਨਾਲ ਲੜਨ ਲਈ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਨਾਲ ਹੋਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਵੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ। ਕਦੀ ਵੀ ਹਾਰ ਨਾ ਮੰਨੋ।''

ਸਿਮਰ ਅੱਗੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ''ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਹੀ ਸਾਬਿਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਤਾਂ ਲੋਕ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ। ਤੁਹਾਡਾ ਕੰਮ ਆਪਣੇ ਆਪ ਬੋਲਦਾ ਹੈ।''

ਅਜੋਕੀ ਗਾਇਕੀ ਦਾ ਨੌਜਵਾਨਾਂ 'ਤੇ ਅਸਰ?

ਅਜੋਕੇ ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਣਿਆ ਵਿੱਚ ਹਿੰਸਾ, ਹਥਿਆਰ ਅਤੇ ਸ਼ਰਾਬ ਦੇ ਮੇਲ 'ਤੇ ਬਹਿਸ ਦਾ ਦੌਰ ਜਾਰੀ ਹੈ।

ਇਸ ਮੁੱਦੇ 'ਤੇ ਸਿਮਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ''ਬੜਾ ਮਾੜਾ ਤੇ ਉਦਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵਰਤਾਰਾ ਹੈ। ਗਾਇਕੀ ਦਾ ਅਸਰ ਨੌਜਵਾਨਾਂ 'ਤੇ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਕੁਰਾਹੇ ਪੈ ਰਹੇ ਹਨ। ਸਾਡੀ ਪੰਜਾਬੀ ਇੰਡਸਟਰੀ ਇੱਕ ਅਜੀਬ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਵਪਾਰਕ ਲਿਹਾਜ਼ ਨਾਲ ਸਾਰਿਆਂ ਦੇ ਆਪੋ-ਆਪਣੇ ਤਰਕ ਹਨ।''

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


''ਸਾਡੇ ਤਿੰਨਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਸਮੇਤ ਹੋਰ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਵੀ ਨਾਲ ਸਨ। ਤਿੰਨ ਜੂਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਪਹੁੰਚੇ, ਚਾਰ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਆਉਣਾ ਸੀ ਪਰ ਚਾਰ ਨੂੰ ਗੋਲ਼ੀਬਾਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ। ਜਿੰਨੇ ਗਏ ਸੀ ਬੱਸ ਅੱਧੇ ਹੀ ਵਾਪਸ ਪਰਤੇ।"

End of YouTube post, 1

ਪਿੰਡ ਸੰਘੇੜਾ ਦੇ ਜੱਗਾ ਸਿੰਘ ਜਦੋਂ ਆਪਣੀ ਹੱਡਬੀਤੀ ਸੁਣਾ ਰਹੇ ਸਨ ਤਾਂ ਇੰਝ ਜਾਪ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੇ ਵੱਡੇ ਦੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸਹਿਜ ਮਤੇ ਨਾਲ ਸੁਣਾਉਣ ਦੀ ਜਾਂਚ ਸਿਖਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।

ਬਰਨਾਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਸੰਘੇੜਾ ਦੇ ਜੱਗਾ ਸਿੰਘ ਸਮੇਤ ਸੰਘੇੜਾ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪਰਿਵਾਰ ਤਿੰਨ ਜੂਨ 1984 ਨੂੰ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਮੱਥਾ ਟੇਕਣ ਗਏ ਸਨ। ਨਵੇਂ ਲਏ ਟਰੱਕ ਦੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਜਿੰਨੇ ਹੱਸਦੇ ਖੇਡਦੇ ਗਏ ਸਨ ਵਾਪਸੀ ਉਨ੍ਹੀਂ ਹੀ ਦੁਖਦਾਈ ਸੀ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਨਾਂ ਭੁੱਲਣ ਯੋਗ ਘਟਨਾ ਬਾਰੇ ਜੱਗਾ ਸਿੰਘ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, "ਅਸੀਂ ਤਿੰਨ ਜੂਨ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਹੀ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ ਤਾਂ ਜੋ ਚਾਰ ਨੂੰ ਸਵਖਤੇ ਵਾਪਸ ਚੱਲ ਸਕੀਏ। ਚਾਰ ਤਰੀਕ ਨੂੰ ਸਵੇਰੇ ਪੰਜ ਵਜੇ ਗੋਲ਼ੀਬਾਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ। ਸਾਨੂੰ ਪਤਾ ਸੀ ਕਿ ਇੱਥੇ ਗੋਲ਼ੀਬਾਰੀ ਕਦੇ ਕਦਾਈਂ ਹੁੰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਇਹ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਗੋਲ਼ੀਬਾਰੀ ਸੀ।''

''ਅਸੀਂ ਮੰਜੀ ਸਾਹਿਬ ਬੈਠੇ ਸੀ, ਗੋਲ਼ੀਬਾਰੀ ਪਹਿਲਾਂ ਛੱਤ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਆਉਂਦੀ ਗਈ ਫਿਰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਨੀਵੀਂ ਹੁੰਦੀ ਗਈ। ਸਾਡੇ ਗੋਲੀਆਂ ਦੇ ਛਰਰੇ ਵੱਜਣ ਲੱਗ ... ਅਧਿਕਤਮ 4000 ਅੱਖਰਾਂ ਲਈ ਲੇਖ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖੋ:

ਪਏ। ਫਿਰ ਅਸੀਂ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਸਰਾਂ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ। ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਦੇ ਕੁੱਝ ਪਹਿਲੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਤੇ ਸਨ।''

ਸਾਕਾ ਜੂਨ '84

ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੱਠਵੇਂ ਦਹਾਕੇ ਦੇ  ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਮਸਲੇ ਬੇਬਾਕੀ ਨਾਲ ਚੁੱਕਣ ਕਾਰਨ ਸਿਆਸਤ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਬਿੰਦੂ ਬਣ ਚੁੱਕੇ ਸਨ। ਅਕਤੂਬਰ 1983ਵਿੱਚ ਢਿੱਲਵਾਂ ਬੱਸ ਕਾਂਡ ਦੌਰਾਨ 6 ਹਿੰਦੂ ਮਾਰੇ ਗਏ ਤੇ ਪੰਜਾਬ 'ਚ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਦਰਬਾਰਾ ਸਿੰਘ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਹੁਕਮ ਉੱਤੇ ਭੰਗ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹਿੰਸਾ ਦਾ ਦੌਰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਚੁੱਕਿਆ ਸੀ ਤੇ 1984 ਵਿੱਚ ਜੂਨ ਤੱਕ ਹਿੰਸਕ ਵਾਰਦਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਜਨਾਂ ਆਮ ਲੋਕ ਅਤੇ ਪੁਲਿਸ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਮਾਰੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਸਨ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜੂਨ 1984 ਦੌਰਾਨ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਵੱਲੋਂ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਉੱਤੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹਮਲਾ 'ਆਪਰੇਸ਼ਨ ਬਲੂ ਸਟਾਰ' ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਹਮਲਾ ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲੇ ਅਤੇ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਖਾੜਕੂਆਂ ਨੂੰ ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਕੰਪਲੈਕਸ 'ਚੋਂ ਕੱਢਣ ਲਈ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਹਮਲੇ ਦੌਰਾਨ ਫੌਜ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰ ਰਹੇ ਜਨਰਲ ਕੁਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਬਰਾੜ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲੇ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀ ਵੱਖਰੇ ਰਾਜ ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫੌਜ  ਦੀ ਮਦਦ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਸੀ ਇਸ ਲਈ ਫੌਜੀ ਐਕਸ਼ਨ ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੀ। ਪਰ ਸਿੱਖ ਵਿਦਵਾਨ ਤੇ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਸਲਾਹਾਕਾਰ ਰਹੇ ਡਾਕਟਰ ਭਗਵਾਨ ਸਿੰਘ ਇਸ ਦਾਅਵੇ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਯੋਜਨਾ ਪਹਿਲਾਂ ਗਿਣੀ-ਮਿਥੀ ਗਈ ਸੀ। ਸਿੱਖ ਆਗੂਆਂ ਮੁਤਾਬਕ ਇਸ ਹਮਲੇ ਰਾਹੀਂ ਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਸਿਆਸੀ ਧਿਰਾਂ ਮੁਲਕ ਵਿੱਚ ਫਿਰਕੂ ਧਰੁਵੀਕਰਨ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਸਿਆਸੀ ਹਿੱਤ ਪੂਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਸਰਕਾਰੀ ਵਾਈਟ ਪੇਪਰ ਮੁਤਾਬਕ ਹਮਲੇ 'ਚ 83 ਫੌਜੀ ਤੇ 493 ਆਮ ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਗਏ। ਕੇਂਦਰੀ ਸਿੱਖ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹਮਲੇ ਦੇ ਮ੍ਰਿਤਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ 743 ਨਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਤਤਕਾਲੀਅਧਿਕਾਰੀ ਅਪਾਰ ਸਿੰਘ ਬਾਜਵਾ ਨੇ ਬੀਬੀਸੀ ਨੂੰ 2004 ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਸੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ 800 ਲਾਸ਼ਾਂ ਆਪ ਗਿਣੀਆਂ ਸਨ। ਜਦਕਿ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁਨ ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੇਜੀ ਅਤੇ ਕਈ ਮੰਨੇ-ਪ੍ਰਮੰਨੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਤੇ ਵਿਦਵਾਨ ਮ੍ਰਿਤਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 4,000 ਤੋਂ 5,000 ਹੋਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਸਾਕੇ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਹਿਲੂਆਂ ਨੂੰ ਬਿਆਨ ਕਰ ਰਹੀ ਖਾਸ ਲੜੀ ਜੂਨ 2018 ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।

''ਮੈਂ ਤੇ ਮੇਰਾ ਪਰਿਵਾਰ ਦੂਸਰੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਉੱਤੇ ਸੀ। ਪੰਜ ਜੂਨ ਦੀ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਸਾਡੇ ਕਮਰੇ ਦੇ ਰੌਸ਼ਨਦਾਨ ਵਿੱਚ ਦੀ ਗਰਨੇਡ ਸੁੱਟਿਆਂ। ਜਿਹੜੇ ਬੈਠੇ ਸੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਤਾਂ ਗਰਦਨਾਂ ਹੀ ਕੱਟੀਆਂ ਗਈਆਂ,ਜਿਹੜੇ ਲੰਮੇ ਪਏ ਸੀ ਉਹ ਜ਼ਖ਼ਮੀਂ ਹੋ ਗਏ। ਮੇਰੀ ਘਰਵਾਲੀ ਵੀ ਮਾਰੀ ਗਈ। ਮੇਰਾ ਦੋ ਕੁ ਸਾਲ ਦਾ ਮੁੰਡਾ ਮਰੀ ਪਈ ਮੇਰੀ ਘਰਵਾਲੀ ਦਾ ਦੁੱਧ ਚੁੰਘਦਾ ਰਿਹਾ।...


'ਅਬਕੀ ਬਾਰ.... ਸੀਰੀਜ਼', 'ਹਰ ਹਰ ਮੋਦੀ' ਅਤੇ 'ਸਭ ਦਾ ਸਾਥ ਸਭ ਦਾ ਵਿਕਾਸ' ਵਰਗੇ ਨਾਅਰੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਤੱਕ ਅਸਰਦਾਰ ਰਹੇ। ਕਿਉਂਕਿ ਨੋਟਬੰਦੀ ਦੇ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਵਾਲੇ ਤਜ਼ਰਬੇ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਾਇਮ ਰਿਹਾ।

ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਅਰਿਆਂ ਦਾ ਮਜ਼ਾਕ ਉਡਾਉਣ ਵਾਲੀ ਪੈਰੋਡੀਆਂ ਪਹਿਲੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਆਈਆਂ। ਪਰ ਅੱਜ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭਰਮਾਰ ਹੈ।

ਸਰੀਰਕ ਸਬੰਧ 'ਤੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਨਾਲ ਕੀ ਬਦਲੇਗਾ?

15 ਮਿੰਟ 'ਚ ਪੜੋ ਕਿਤਾਬ

ਕਿਸੇ ਹਰਮਨ ਪਿਆਰੇ ਨਾਅਰੇ ਦਾ ਮਜ਼ਾਕ ਉਡਾਉਣਾ ਸੌਖਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਜਨਤਾ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਅਰੇ ਦੇ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ । ਅਜਿਹੀ ਹਰ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਕਾਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਬਲਕਿ ਲੋਕ ਅਜਿਹੀ ਗਲਤੀ ਕਰਦੇ ਹੀ ਨਹੀਂ।ਅੱਜਕੱਲ ਫੇਸਬੁੱਕ ਅਤੇ ਵਟਸਐਪ 'ਤੇ ਵਾਇਰਲ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਜਨਤਾ ਦਾ ਮੂਡ ਬਦਲ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਟ੍ਰੋਲ ਤੇ ਆਈਟੀ ਸੈਲ ਦੇ ਕਾਰੀਗਰ ਬੀਜੇਪੀ ਦੇ ਹੋਣ ਭਾਵੇਂ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ, ਉਹ ਲੱਖ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਲੈਣ ਗੱਲ ਉਹੀ ਅੱਗੇ ਵੱਧਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਜਨਤਾ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ।

ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੱਕ ਮੋਦੀ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮੰਨਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਭੀੜ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ 'ਤੇ ਵਿਖ ਰਹੀ ਸੀ। ਇਹ ਬੇਸ਼ੱਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਪਿਆਰ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਸੀ।

ਸਰਕਾਰ ਦੇ 40ਵਾਂ ਮਹੀਨਾ ਪਾਰ ਕਰਦਿਆਂ ਹੀ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਨਾਰਿਆਂ 'ਤੇ ਸਵਾਲ ਉੱਠਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗ... ਅਧਿਕਤਮ 4000 ਅੱਖਰਾਂ ਲਈ ਲੇਖ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖੋ:

ਏ।  ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗੇ ਗਏ ਹਨ 'ਕਿਸਦਾ ਸਾਥ, ਕਿਸਦਾ ਵਿਕਾਸ?' ਇਹ ਵੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਸ਼ੱਕ ਦਾ ਸਟੀਕ ਸੰਕੇਤ ਹੈ।

ਚੰਗੇ ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਲੰਬਾ ਇੰਤਜ਼ਾਰ

'ਚੰਗੇ ਦਿਨਾਂ' ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਉਸ ਵੇਲੇ ਢਹਿੰਦਾ ਹੋਇਆ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤਾ, ਜਦੋਂ ਅਗਸਤ 2015 ਵਿੱਚ ਅਸ਼ਲੀਲ ਸਾਈਟਾਂ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰਨ ਦੀ ਚਰਚਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਤਾਂ ਮਜ਼ਾਕ ਹੋਣ ਲੱਗਾ ਕਿ 'ਚੰਗੇ ਦਿਨ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਆਏ, ਚੰਗੀਆਂ ਰਾਤਾਂ ਵੀ ਗਈਆਂ।'

ਪਰ ਨਾਰਿਆਂ ਦੀ ਅਸਲ ਤਸਵੀਰ ਉਸ ਵੇਲੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਜਦੋਂ ਹਰਿਆਣਾ ਬੀਜੇਪੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੁਭਾਸ਼ ਬਰਾਲਾ ਦੇ ਮੁੰਡੇ ਵਿਕਾਸ ਬਰਾਲਾ ਤੇ ਇੱਕ ਆਈਏਐਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਦੀ ਕੁੜੀ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਅਗਵਾਹ ਕਰਨ ਦਾ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲੱਗਿਆ।

ਇੱਥੋਂ ਹੀ 'ਵਿਕਾਸ' ਦੇ ਵਾਅਦੇ ਅਤੇ 'ਬੇਟੀ ਬਚਾਓ ਦੇ ਨਾਅਰੇ' 'ਤੇ ਤੰਜ ਕਸੇ ਜਾਣ ਦੀ ਠੋਸ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋਈ।

ਮੋਦੀ ਅਤੇ ਅਮਿਤ ਸ਼ਾਹ ਦੇ ਸੂਬੇ ਗੁਜਰਾਤ ਵਿੱਚ (ਵਿਕਾਸ ਪਾਗਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ) ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਟ੍ਰੈਂਡ ਕਰਨ ਲੱਗਾ ਹੈ ਕਿ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਵਿਜੇ ਰੁਪਾਣੀ ਵੀ ਇਸਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੇ। ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਪਾਗਲਪਨ ਦੇ ਨਵੇਂ-ਨਵੇਂ ਲਤੀਫ਼ੇ ਅੱਜ ਵੀ ਲਗਾਤਾਰ ਚੱਲ ਰਹੇ ਹਨ।

ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਸੋਸ਼ਲ ਟ੍ਰੇਂਡਸ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।

'ਸਬ ਦਾ ਸਾਥ ਸਬ ਦਾ ਵਿਕਾਸ' ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਨਾਅਰਾ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਕਿਤੇ ਵਿੱਚ-ਵਿਚਾਲੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਨਵਾਂ ਨਾਅਰਾ ਆਇਆ 'ਸਾਥ ਹੈ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ, ਹੋ ਰਹਾ ਵਿਕਾਸ ਹੈ'।

ਸਰਕਾਰ ਜਨਤਾ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਵਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੋਈ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਕਰੋ, ਵਿਕਾਸ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਇਸਦੀ ਲੋੜ ਇਸ ਲਈ ਪਈ ਕਿਉਂਕਿ ਲੋਕ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗੇ ਸੀ -'ਕਿੱਥੇ ਹੈ ਵਿਕਾਸ?'

'ਕਾਲਾ ਧਨ' ਲਿਆਉਣ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਖਾਤਿਆਂ ਵਿੱਚ 15 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਪਾਉਣ ਦੇ ਚੋਣ ਵਾਅਦੇ ਨੂੰ ਅਮਿਤ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਫਰਵਰੀ 2015 ਵਿੱਚ ਬਿਹਾਰ ਚੋਣ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦੌਰਾਨ ਜੁਮਲਾ ਦੱਸਿਆ ਸੀ। ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਕਈ ਨਾਅਰੇ-ਵਾਅਦੇ ਜੁਮਲਾ ਹੋਣ ਦੇ ਸ਼ੱਕ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਹਨ।

ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਮੰਤਰੀ 'ਸਮਾਰਟ ਸਿਟੀ', 'ਮੇਕ ਇਨ ਇੰਡੀਆ', ਡਿਜ਼ੀਟਲ ਇੰਡਿਆ, 'ਸਕਿੱਲ ਇੰਡੀਆ' ਵਰਗੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨੀਆਂ ਛੱਡ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਇਸ ਸਾਲ ਅਗਸਤ ਮਹੀਨੇ ਦੇ 'ਸਕੰਲਪ ਤੋਂ ਸਿੱਧੀ' ਦਾ ਨਵਾਂ ਨਾਅਰਾ ਚਲਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ 2022 ਤੱਕ 'ਨਿਊ ਇੰਡੀਆ' ਬਣ ਜਾਵੇਗਾ ਜਦਕਿ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਕਾਰਜਕਾਲ 2019 ਤੱਕ ਹੀ ਹੈ।

ਇਹ ਸਰਕਾਰ ਦਾ 2019 ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਦਾ ਅਤਿ-ਆਤਮਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ ਜਾਂ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਕਿ 2022 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਉਮੀਦ ਨਾ ਰੱਖੀ ਜਾਵੇ।

ਸਭ 'ਚਕਾਚਕ' ਹੈ ਵਾਲਾ ਨੈਰੇਟਿਵ

ਸਤੰਬਰ ਦਾ ਪੂਰਾ ਮਹੀਨਾ ਮੋਦੀ ਸਰਕਾਰ ਲਈ ਲਗਾਤਾਰ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਲੈ ਕੇ ਆਇਆ ਹੈ , ਜੋ ਅਕਤੂਬਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜਾਰੀ ਰਹੇਗਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਤੱਕ ਅਲੋਚਨਾ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਨ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ 'ਸਭ ਕੁਝ ਚੰਗਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ' ਦੀ...


'ਅਸੀਂ ਹਰ ਹਿੱਲਦੀ ਹੋਈ ਚੀਜ਼ 'ਤੇ ਬੰਬ ਸੁੱਟੇ।' ਇਹ ਅਮਰੀਕੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਡਿਆਨ ਏਚਿਸਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਕੋਰੀਆਈ ਜੰਗ (1950-1953) ਦੌਰਾਨ, ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਬਾਰੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਮਕਸਦ ਦੱਸ ਰਹੇ ਸਨ।

ਪੈਂਟਾਗਨ ਦੇ ਮਾਹਰਾਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ 'ਆਪਰੇਸ਼ਨ ਸਟ੍ਰੈਂਗਲ' ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

ਕਈ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ 'ਤੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਲਗਾਤਾਰ ਹਵਾਈ ਹਮਲੇ ਕੀਤੇ ਗਏ।

ਖੱਬੇਪੱਖੀ ਰੁਖ਼ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਇਸ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਅਨੇਕਾਂ ਪਿੰਡ ਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਬਰਬਾਦ ਹੋ ਗਏ।  ਲੱਖਾਂ ਆਮ ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਗਏ।

ਕਿਮ ਜੋਂਗ ਉਨ ਦੇ ਦਾਦਾ ਕਿਮ ਇਲ ਸੰਗ (ਫਾਈਲ ਫੋਟੋ)

ਇਤਿਹਾਸ ਜੋ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਛੁਪਾ ਲਿਆ

ਕੋਰੀਆਈ ਰਾਜਨੀਤੀ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਦੇ ਵਿਲਸਨ ਸੈਂਟਰ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਜੇਮਜ਼ ਪਰਸਨ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਅਮਰੀਕੀ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਇਕ ਪੰਨਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਅਮਰੀਕੀਆਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ।

ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਇਸ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਭੁੱਲ ਸਕਿਆ,  ਉਸ ਦੇ ਜ਼ਖਮ ਅਜੇ ਵੀ ਅੱਲ੍ਹੇ ਹਨ।

ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਪੂੰਜੀਵਾਦੀ ਦੁਨੀਆਂ ਲਈ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਦੀ ਰੰਜਿਸ਼ ਦਾ ਇਹ ਵੀ ਕਾਰਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਫਾਈਲ ਫੋਟੋ

ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਦੀ ਖਿਲਾਫ਼ਤ

ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਅਮਰੀਕਾ ਨੂੰ ਇਕ ਖ਼ਤਰੇ ਵਜੋਂ ਵੇਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੋਵਾਂ ਮੁਲਕਾਂ ਦੀ ਇਹ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਹੁਣ ਕੋਰੀਆਈ ਉੱਪ ਮਹਾਦੀਪ ਵਿਚ ਤਣਾਅ ਦਾ ਮੁੱਦਾ ਬਣ ਰਹੀ ਹੈ।

ਕੋਰੀਆਈ ਯੁੱਧ ਕਿਉਂ ਹ... ਅਧਿਕਤਮ 4000 ਅੱਖਰਾਂ ਲਈ ਲੇਖ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖੋ:

ੋਇਆ ਸੀ, ਉਸ ਦਾ ਕੀ ਕਾਰਨ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਮੁੱਦਾ ਅਜੇ ਵੀ ਅਣਸੁਲਝਿਆ ਕਿਉਂ ਹੈ?

ਇਹ 1950 ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਗੱਠਜੋੜ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਵਾਲੀ ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ੌਜ, ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਵਿਚ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆਈ ਫ਼ੌਜ ਦੀ ਘੁਸਪੈਠ ਖਿਲਾਫ਼ ਲੜ ਰਹੀ ਸੀ।

ਸਿਓਲ ਵਿਚ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਸਮਰਥਕਾਂ ਦੇ ਦਮਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ,  ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਦੇ ਨੇਤਾ ਕਿਮ ਉਲ-ਸੰਗ ਨੇ ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਮੋਰਚਾ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤਾ।

ਕਿਮ ਉਲ-ਸੰਗ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਦੇ ਵਰਤਮਾਨ ਸ਼ਾਸਕ ਕਿਮ ਜੋਂਗ ਉਨ ਦੇ ਦਾਦਾ ਸੀ।

ਫਾਈਲ ਫੋਟੋ

ਯੁੱਧ ਦੀ ਤਸਵੀਰ

ਦੱਖਣੀ ਗੁਆਂਢੀ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਖਿਲਾਫ਼ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਦੀ ਇਸ ਕਾਰਵਾਈ ਵਿਚ ਕਿਮ ਉਲ-ਸੰਗ ਨੂੰ ਸਟਾਲਿਨ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਹਾਸਿਲ ਸੀ।

ਕੋਰੀਆ ਯੁੱਧ ਸ਼ੀਤ ਜੰਗ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਅਤੇ ਵੱਡਾ ਸੰਘਰਸ਼ ਸੀ।

ਯੁੱਧ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪੜਾਅ 'ਚ ਅਮਰੀਕੀ ਹਵਾਈ ਹਮਲੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਦੇ ਫੌਜੀ ਠਿਕਾਣਿਆਂ ਅਤੇ ਸਨਅਤੀ ਕੇਂਦਰਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਸਨ।

ਅਚਾਨਕ ਕੁਝ ਅਜਿਹਾ ਹੋਇਆ ਕਿ ਯੁੱਧ ਦੀ ਪੂਰੀ ਤਸਵੀਰ ਹੀ ਬਦਲ ਗਈ।

ਯੁੱਧ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਕੁਝ ਮਹੀਨਿਆਂ ਬਾਅਦ, ਚੀਨ ਨੂੰ ਇਹ ਡਰ ਸਤਾਉਣ ਲੱਗਾ ਕਿ ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ੌਜ ਉਸ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਵੱਲ ਰੁਖ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਅਮਰੀਕੀ ਜਨਰਲ ਮੈੱਕ ਅਰਥਰ (ਫਾਈਲ ਫੋਟੋ)

ਧਰਤੀ ਸਾੜਨ ਵਾਲੀ ਨੀਤੀ

ਚੀਨ ਨੇ ਫ਼ੈਸਲਾ ਲਿਆ ਕਿ ਇਸ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਦਾ ਸਾਥ ਦੇਵੇਗਾ।

ਚੀਨੀ ਫ਼ੌਜ ਵੱਲੋਂ ਮੋਰਚਾ ਖੋਲ੍ਹਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅਮਰੀਕੀ ਫੌਜੀਆਂ ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ।

ਹਾਲਾਂਕਿ ਚੀਨੀ ਸੈਨਿਕਾਂ ਕੋਲ ਚੰਗੇ ਹਥਿਆਰ ਨਹੀਂ ਸਨ ਪਰ ਉਹ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਤਾਦਾਦ ਵਿੱਚ ਸਨ।

ਪ੍ਰੋ. ਜੇਮਸ ਪਰਸਨ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, "ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਨੂੰ ਚੀਨ ਅਤੇ ਸੋਵੀਅਤ ਸੰਘ ਵੱਲੋਂ ਮਿਲ ਰਹੀ ਸਪਲਾਈ ਲਾਈਨ ਨੂੰ ਕੱਟਣਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੀ।"

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜਨਰਲ ਡਗਲਸ ਮੈੱਕ ਅਰਥਰ ਨੇ 'ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦੇਣ ਵਾਲੀ' ਆਪਣੀ ਯੁੱਧ ਨੀਤੀ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਲਿਆ।

ਫਾਈਲ ਫੋਟੋ

ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਪਿੰਡ ਰਾਖ਼ ਬਣ ਗਏ

ਇਹ ਉੱਤਰ ਕੋਰੀਆ 'ਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਵਾਈ ਹਮਲੇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸੀ। ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਪਿੰਡਾਂ  'ਤੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅਮਰੀਕੀ ਬੰਬ ਸੁੱਟਣ ਵਾਲੇ ਜਹਾਜ਼ ਬੀ-29 ਅਤੇ ਬੀ-52  ਘੁੰਮਣ ਲੱਗੇ।

ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੜਾਕੂ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਵਿਚ ਨਾਪਾਲਮ ਨਾਮ ਦਾ ਪਦਾਰਥ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ , ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਦਾ ਜਲਣਸ਼ੀਲ ਤਰਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਨਾਲ  ਜਨਰਲ ਡਗਲਸ ਬਹੁਤ ਬਦਨਾਮ ਹੋਏ,  ਪਰ ਇਹ ਹਮਲੇ ਰੁਕੇ ਨਹੀਂ।

ਸਿਓਲ ਨੈਸ਼ਨਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ  ਪ੍ਰੋ. ਤਾਈਵੂ ਕਿਮ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਮਰੀਕੀ ਕਾਰਵਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਜਲਦ ਹੀ ਮਲਬੇ ਵਿਚ ਬਦਲਣ ਲੱਗੇ।

ਫਾਈਲ ਫੋਟੋ

ਤਿੰਨ ਸਾਲ : 20 ਫ਼ੀਸਦੀ ਅਬਾਦੀ ਤਬਾਹ

ਸੰਘਰਸ਼ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਰਣਨੀਤਕ ਏਅਰ ਕਮਾਂਡਰ ਜਨਰਲ ਕਰਟਿਸ ਲੀਮੇ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, 'ਅਸੀਂ 20 ਫ਼ੀਸਦੀ ਅਬਾਦੀ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।'

ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ 'ਤੇ...


'ਇੱਥੇ ਹਰ ਸਾਲ ਵਿਕਦੀਆਂ ਹਨ ਕਰੀਬ 12 ਹਜ਼ਾਰ ਕੁੜੀਆਂ'

ਇੱਥੇ ਰਾਤ ਹੁੰਦੇ ਹੀ ਮਹਫ਼ਿਲ ਸੱਜਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸੱਜ-ਸੰਵਰ ਕੇ ਨੱਚ ਰਹੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਫਿਲਮੀ ਧੁੰਨਾਂ 'ਤੇ ਲੋਕ ਨੱਚਣ ਲੱਗਦੇ ਹਨ।

ਰਾਤ ਹੁੰਦੇ ਹੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਗਰੁੱਪ ਇਨ੍ਹਾਂ ਡਾਂਸ ਬਾਰਸ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ।

ਯੇਰੋਸ਼ਲਮ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ: ਡੌਨਲਡ ਟਰੰਪ

ਬਲਾਤਕਾਰ ਪੀੜਤ ਬੱਚੀ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ ਮਿਲੇ ‘ਮਾਪੇ’

ਕੁੜੀਆਂ ਦੀ ਬੋਲੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ

ਇਹ ਲੋਕ ਖਰੀਦਦਾਰ ਹਨ ਜੋ ਬਾਰ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਕੁੜੀਆਂ ਦੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਲਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਸੌਦਾ ਤੈਅ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਮਹਫ਼ਿਲ ਸਵੇਰ ਤੱਕ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੱਲਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।

ਨੇਪਾਲ ਤੋਂ ਕੁੜੀਆਂ ਦੀ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਤਸਕਰੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਕੁੜੀਆਂ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਡਾਂਸ਼ ਬਾਰਸ ਵਿੱਚ ਲਿਜਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਲਈ ਕੁੜੀਆਂ ਦੀ ਤਸਕਰੀ ਕੋਈ ਸਮੱਸਿਆ ਨਹੀਂ ਹੈ।

2015 ਵਿੱਚ ਆਏ ਤਬਾਹੀ ਮਚਾਉਣ ਵਾਲੇ ਭੁਚਾਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੁੜੀਆਂ ਦੀ ਤਸਕਰੀ ਵਿੱਚ ਅਚਾਨਕ ਦੇਖੇ ਗਏ ਵਾਧੇ ਨੇ ਨੇਪਾਲ ਸਰਕਾਰ ਤੇ ਨੇਪਾਲ ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।

ਨੇਪਾਲ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਬੁਲਾਰੇ ਮਨੋਜ ਨੇਓਪਾਨੇ ਨੇ ਬੀਬੀਸੀ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ, "ਸਮੱਸਿਆ ਕਿੰਨੀ ਵੱਡੀ ਹੈ ਇਸਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਲਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਸਾਲ ਨਵੰਬਰ ਮਹੀਨੇ ਤੱਕ ਨੇਪਾਲ ਪੁਲਿਸ ਨੇ 2,700 ਤੋਂ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨੇਪਾਲੀ ਕੁੜੀਆਂ ... ਅਧਿਕਤਮ 4000 ਅੱਖਰਾਂ ਲਈ ਲੇਖ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖੋ:

ਨੂੰ ਤਸਕਰੀ ਅਤੇ ਦਲਾਲਾਂ ਤੋਂ ਛੁਡਵਾਇਆ ਹੈ।''

'ਸਾਲਾਨਾ 12,000 ਕੁੜੀਆਂ ਦੀ ਤਸਕਰੀ'

ਮਨੋਜ ਨੇਓਪਾਨੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਮਨੁੱਖੀ ਤਸਕਰੀ ਦਾ ਇਹ ਜਾਲ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਤਾਰ ਇੱਥੋਂ ਲੈ ਕੇ ਭਾਰਤ ਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਤੱਕ ਫੈਲੇ ਹੋਏ ਹਨ।''

ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ, "ਮਨੁੱਖੀ ਤਸਕਰੀ ਦੀ ਵੱਧਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸੈੱਲ ਬਣਾਇਆ ਹੈ। ਸਾਨੂੰ ਸਫਲਤਾ ਵੀ ਮਿਲ ਰਹੀ ਹੈ ਪਰ ਉੰਨੀ ਨਹੀਂ।''

ਮਨੋਜ ਨੇਓਪਾਨੇ, ਨੇਪਾਲ ਪੁਲਿਸ

ਇਸ ਅਮਰੀਕੀ ਸੰਸਥਾਨ ਦੀ ਰਿਸਰਚ ਮੁਤਾਬਕ ਹਰ ਸਾਲ 12,000 ਨੇਪਾਲੀ ਕੁੜੀਆਂ ਤਸਕਰੀ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਨੇਪਾਲ ਤੋਂ 4,000 ਕੁੜੀਆਂ ਸਰਹੱਦ ਪਾਰ ਕਰਕੇ ਭਾਰਤ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਤਸਕਰੀ ਰੋਕਣਾ ਨਾਮੁਮਕਿਨ

ਨੇਪਾਲ-ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਦੀ ਚੌਕਸੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਨੇਪਾਲ ਦੀ 1,751 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਲੰਬੀ ਸਰਹੱਦ 'ਤੇ ਤਸਕਰੀ ਰੋਕਣਾ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਸਗੋਂ ਨਾਮੁਮਕਿਨ ਹੈ।

ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਗੋਰਖਪੁਰ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀ ਸੋਨੌਲੀ ਸਰਹੱਦ 'ਤੇ ਤਾਇਨਾਤ ਦਿਲੀਪ ਕੁਮਾਰ ਝਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣਾ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੈ ਜੋ ਬਾਲਿਗ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸਰਹੱਦ ਪਾਰ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਕਈ ਕੁੜੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।''

ਦਿਲੀਪ ਝਾ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, "ਸਾਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕੁੜੀਆਂ ਤਸਕਰੀ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਜਾਣਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਅਸੀਂ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੋਲ ਸਹੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਬਾਲਿਗ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।''

"ਕਦੇ-ਕਦੇ ਸ਼ੱਕ ਪੁਖ਼ਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਅਜਿਹੀ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਨੇਪਾਲ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਅਫ਼ਸਰ ਜਾਂ ਉੱਥੇ ਮੌਜੂਦ ਸਮਾਜਿਕ ਜੱਥੇਬੰਦੀਆਂ ਦੇ ਸਪੁਰਦ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ ਪਰ ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ ਕਾਫ਼ੀ ਵੱਡੀ ਹੈ।''

ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਰਹੱਦ 'ਤੇ ਤਾਇਨਾਤ ਸੁਰੱਖਿਆ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖੀ ਤਸਕਰੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਗਰੀਬੀ ਹੈ।

'ਗਰੀਬੀ ਹੈ ਵਜ੍ਹਾ'

ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਦੂਰ-ਦਰਾਡੇ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਦੇ ਮੌਕੇ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਹਿਜ਼ਰਤ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ।

ਸੁਨੀਤਾ ਦਾਨੁਵਰ ਘੱਟ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਤਸਕਰੀ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੁੰਬਈ ਲੈ ਜਾਇਆ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਬਲਾਤਕਾਰ ਹੋਇਆ ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਬਰਨ ਦੇਹ ਵਪਾਰ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਧੱਕ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

ਇੱਕ ਦਿਨ ਉਸ ਥਾਂ 'ਤੇ ਪੁਲਿਸ ਦਾ ਛਾਪਾ ਪਿਆ ਜਿੱਥੇ ਸੁਨੀਤਾ ਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਥੋਂ ਕੱਢਿਆ ਤੇ ਵਾਪਸ ਨੇਪਾਲ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ।

ਇਹ ਸਿਲਸਿਲਾ ਸਿਰਫ਼ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸੁਨੀਤਾ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਨੇਪਾਲੀ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਤਸਕਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚੀਨ, ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਅਤੇ ਅਰਬ ਦੇਸਾਂ ਵਿੱਚ ਵੇਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇਹ ਵਪਾਰ ਵਿੱਚ...


'ਉਮਰਾਵ ਜਾਨ', 'ਬਾਜ਼ਾਰ', 'ਕਭੀ-ਕਭੀ', 'ਨੂਰੀ', 'ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ' ਵਰਗੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਧੁੰਨ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਮੁਹੰਮਦ ਜ਼ਹੂਰ ਖ਼ਯਾਮ ਸੰਗੀਤ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਦੇ ਕੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਦ ਘੋਲਦੇ ਰਹੇ ਹਨ।

18 ਫ਼ਰਵਰੀ ਨੂੰ ਮੁਹੰਮਦ ਜ਼ਹੂਰ ਖ਼ਯਾਮ 90 ਸਾਲ ਦੇ ਹੋ ਗਏ ਹਨ।

ਬੀਬੀਸੀ ਲਈ ਮਧੂ ਪਾਲ ਨੇ 2015 ਵਿੱਚ ਖ਼ਯਾਮ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਖ਼ਯਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਕਈ ਰਾਜ਼ ਖੋਲ੍ਹੇ।

ਹੀਰੋ ਬਣਨ ਆਏ ਸਨ

ਖ਼ਯਾਮ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਲੁੱਕ ਕੇ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੇਖਿਆ ਕਰਦੇ ਸੀ।

ਇਸ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਘਰੋਂ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

ਖ਼ਯਾਮ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਅਦਾਕਾਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸੀ।

ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਵੱਧਦੀ ਗਈ ਅਤੇ ਉਹ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਮੁਰੀਦ ਹੋ ਗਏ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰੀ ਫ਼ਿਲਮ 'ਹੀਰ-ਰਾਂਝਾ' ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

ਖ਼ਯਾਮ ਨੂੰ ਮੁਹੰਮਦ ਰਫ਼ੀ ਦੇ ਗੀਤ 'ਅਕੇਲੇ ਮੇਂ ਵੋ ਘਬਰਾਤੇ ਹੋਂਗੇ' ਤੋਂ ਪਛਾਣ ਮਿਲੀ।

ਫ਼ਿਲਮ 'ਸ਼ੋਲਾ ਅਤੇ ਸ਼ਬਮਨ' ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

ਉਮਰਾਵ ਜਾਨ ਵੇਲੇ ਕਿਉਂ ਡਰੇ ਖ਼ਯਾਮ?

ਖ਼ਯਾਮ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ 'ਪਾਕੀਜ਼ਾ' ਦੀ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਕਾਮਯਾਬੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 'ਉਮਰਾਵ ਜਾਨ' ਦਾ ਸੰਗੀਤ ਬਣਾਉਦੇ ਹੋਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਡ... ਅਧਿਕਤਮ 4000 ਅੱਖਰਾਂ ਲਈ ਲੇਖ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖੋ:

ਰ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਪਾਕੀਜ਼ਾ ਅਤੇ ਉਮਰਾਵ ਜਾਨ ਦਾ ਪਿਛੋਕੜ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਸੀ। 'ਪਾਕੀਜ਼ਾ' ਕਮਾਲ ਅਮਰੋਹੀ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਬਣਾਈ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੀਨਾ ਕੁਮਾਰੀ, ਅਸ਼ੋਕ ਕੁਮਾਰ, ਰਾਜ ਕੁਮਾਰ ਸਨ।

"ਇਸ ਦਾ ਸੰਗੀਤ ਗੁਲਾਮ ਮੁਹੰਮਦ ਨੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਵੱਡੀ ਹਿੱਟ ਫ਼ਿਲਮ ਸੀ। ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ 'ਉਮਰਾਵ ਜਾਨ' ਦਾ ਸੰਗੀਤ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਮੈਂ ਕਾਫ਼ੀ ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਮੇਰੇ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਸੀ।"

ਖ਼ਯਾਮ ਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ, "ਲੋਕ 'ਪਾਕੀਜ਼ਾ' ਵਿੱਚ ਸਭ ਕੁਝ ਦੇਖ ਸੁਣ ਚੁੱਕੇ ਸਨ। ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਉਮਰਾਵ ਜਾਨ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਨੂੰ ਖਾਸ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਮੈਂ ਇਤਿਹਾਸ ਪੜ੍ਹਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।"

ਅਖੀਰ ਖ਼ਯਾਮ ਦੀ ਮਿਹਨਤ ਰੰਗ ਲਿਆਈ ਅਤੇ 1982 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਮੁਜ਼ੱਫ਼ਰ ਅਲੀ ਦੀ 'ਉਮਰਾਵ ਜਾਨ' ਨੇ ਕਾਮਯਾਬੀ ਦੇ ਝੰਡੇ ਗੱਡ ਦਿੱਤੇ।

ਖ਼ਯਾਮ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਰੇਖਾ ਨੇ ਮੇਰੇ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਜਾਨ ਪਾ ਦਿੱਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੇਖ ਕੇ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਰੇਖਾ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਉਮਰਾਵ ਜਾਨ ਹੀ ਸੀ।"

'ਬਹੁਤ ਬਦਕਿਸਮਤ'

ਖ਼ਯਾਮ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦਾ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਹਿੱਟ ਹੋਇਆ ਪਰ ਕਦੇ ਸਿਲਵਰ ਜੁਬਲੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਿਆ ਸੀ।

ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਖ਼ਯਾਮ ਨੂੰ ਯਸ਼ ਚੋਪੜਾ ਨੇ ਦਿਵਾਇਆ।

ਖ਼ਯਾਮ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਯਸ਼ ਚੋਪੜਾ ਆਪਣੀ ਇੱਕ ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਕਰਵਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ ਪਰ ਸਾਰੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਮਨ੍ਹਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।"

"ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹਾ ਵੀ ਸੀ ਕਿ ਇੰਡਸਟਰੀ ਵਿੱਚ ਕਈ ਲੋਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਖ਼ਯਾਮ ਕਾਫ਼ੀ ਬਦਕਿਮਸਤ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਹਿੱਟ ਤਾਂ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਪਰ ਜੁਬਲੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।"

ਉਹ ਅੱਗੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਗੱਲਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਮੈਂ ਯਸ਼ ਚੋਪੜਾ ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਫ਼ਿਲਮ ਨੇ ਡਬਲ ਜੁਬਲੀ ਕਰ ਲਈ ਅਤੇ ਸਭ ਦਾ ਮੂੰਹ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।"

'ਇੱਕ ਪਟਰਾਣੀ...'

ਖ਼ਯਾਮ ਨੇ ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ, ਆਸ਼ਾ ਭੋਂਸਲੇ, ਕਿਸ਼ੋਰ ਕੁਮਾਰ, ਅਨਵਰ ਅਲੀ, ਮੁਕੇਸ਼, ਸ਼ਮਸ਼ਾਦ ਬੇਗਮ, ਮੁਹੰਮਦ ਰਫ਼ੀ ਵਰਗੇ ਗਾਇਕਾਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।

ਆਸ਼ਾ ਅਤੇ ਲਤਾ ਦੋਵੇਂ ਭੈਣਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੰਗੀਤ ਕਾਫ਼ੀ ਕਾਮਯਾਬ ਰਿਹਾ।

ਖ਼ਯਾਮ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਮੈਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਭੈਣਾਂ ਦੇ ਲਈ ਕਹਾਂਗਾ ਕਿ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਪਟਰਾਣੀ ਹੈ ਤਾਂ ਦੂਜੀ ਮਹਾਰਾਣੀ। ਮੈਂ ਜਦੋਂ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹਾਂ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਬੱਸ ਇਹੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਜ਼ਮਾਨਾ ਕਿੰਨਾ ਬਦਲ ਗਿਆ ਹੈ।"

ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਦੇਹਾਂਤ ਦਾ ਦੁੱਖ

ਖ਼ਯਾਮ ਦੀ ਪਤਨੀ ਜਗਜੀਤ ਕੌਰ ਵੀ ਚੰਗੀ ਗਾਇਕਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਖ਼ਯਾਮ ਨਾਲ ਕੁਝ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਜਿਵੇਂ 'ਬਾਜ਼ਾਰ', 'ਸ਼ਗੁਨ', 'ਉਮਰਾਵ ਜਾਨ' ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।

ਉਮਰ ਦੇ ਇਸ ਪੜਾਅ 'ਤੇ ਆ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਮੌਤ ਨੇ ਝੰਜੋੜ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ।

ਦਿਲ ਦਾ ਦੌਰਾ ਪੈਣ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਉਹ ਸਾਰਿਆਂ ਤੋਂ...


'ਉਹ ਸਾਡੇ ਘਰ ਵੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਪਤੀਆਂ ਸਾਹਮਣੇ ਸਾਡਾ ਰੇਪ ਕਰਦੇ ਹਨ'

ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਡੀਪਸਲੂਟ ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਦੋ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੇ ਬੀਬੀਸੀ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਕਈ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਬਲਾਤਕਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਕੈਮਰੇ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ 'ਤੇ ਕੋਈ ਪਛਤਾਵਾ ਨਹੀਂ ਸੀ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਕੁਝ ਗ਼ਲਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਦੇ ਖ਼ੁਦ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਲਾਤਾਕਾਰ ਪੀੜਤਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਰੱਖ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਕਲੀਫ਼ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਉਹ ਕੈਮਰੇ 'ਤੇ ਆਪਣਾ ਚਿਹਰਾ ਦਿਖਾਉਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਸਨ ਪਰ ਆਪਣੇ ਨਾਮ ਲੁਕਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬੜੇ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਜੁਰਮਾਂ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖੀਆਂ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ, "ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਉਹ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਖੋਲ੍ਹਦੀਆਂ ਸਨ, ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਵੜ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਚਾਕੂ ਕੱਢ ਲੈਂਦੇ ਸੀ। ਉਹ ਚੀਕਦੀਆਂ ਸਨ। ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚੁੱਪ ਕਰਨ ਲਈ ਕਹਿੰਦੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਿਸਤਰੇ 'ਤੇ ਜਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰੇਪ ਕਰਦੇ ਸੀ।"

ਔਰਤਾਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਜ਼ੁਰਮ ਅਤੇ ਰੇਪ ਕਲਚਰ ਨੇ ਇੱਥੋਂ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਾੜਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ

ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਦੂਜੇ ਵੱਲ ਮੁੜਿਆ ਅਤੇ ਬੋਲਿਆ, "ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਮੈਂ ਇੱਕ ਵਾਰ ਇਸਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੀ ਇਸਦੀ ਗਰਲਫ... ਅਧਿਕਤਮ 4000 ਅੱਖਰਾਂ ਲਈ ਲੇਖ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖੋ:

ਰੈਂਡ ਦਾ ਰੇਪ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।"

ਇਹ ਬਿਆਨ ਹੈਰਾਨ ਕਰ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਪਰ ਡੀਪਸਲੂਟ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਭ ਬੇਹੱਦ ਆਮ ਹੈ।

ਹਰ ਤੀਜਾ ਸ਼ਖ਼ਸ ਰੇਪਿਸਟ

ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਹਰ ਤਿੰਨ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਪੁਰਸ਼ ਨੇ ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਇੱਕ ਵਾਰ ਬਲਾਤਕਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਗਿਣਤੀ ਇੱਥੋਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦੀ 38 ਫ਼ੀਸਦ ਹੈ।

ਇਹ ਗੱਲ 2016 ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਰਵੇ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਸੀ। ਇਸ ਸਰਵੇ ਲਈ ਯੂਨੀਵਰਸਟੀ ਆਫ਼ ਵਿਟਵੌਟਰਸਰੰਡ ਨੇ 2600 ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਦਮੀਆਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਹੀ ਔਰਤ ਦਾ ਦੋ ਵਾਰ ਰੇਪ ਕੀਤਾ ਸੀ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਮਾਰੀਆ ਦਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੀ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰੇਪ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰੇਪ ਹੋਇਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੁੜੀ ਨਾਲ ਦੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਸੌਂ ਰਹੀ ਸੀ।

"ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਕੁੜੀ ਦੇ ਨਾ ਉੱਠਣ ਦੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਮੈਨੂੰ ਡਰ ਸੀ ਕਿ ਕਿਤੇ ਉਹ ਲੋਕ ਉਸ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾ ਪਹੁੰਚਾਉਣ।"

ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਵੱਲੋਂ ਕਾਰਵਾਈ ਨਾ ਕਰਨ 'ਤੇ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਨੂੰਨ ਲੈ ਲੈਂਦੇ ਹਨ

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੇਪੀਸਟ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਮਾਰਨਗੇ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਉਹ ਜੋ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਮਾਰੀਆ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਰਨ ਦੇਵੇ।

ਮਾਰੀਆ ਦੱਸਦੀ ਹੈ,''ਮੈਂ ਕਿਹਾ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਜੋ ਕਰਨਾ ਹੈ ਉਹ ਕਰ ਲਵੋ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੇਰਾ ਰੇਪ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਮੇਰਾ ਰੇਪ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।"

ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਪੀੜਤਾਂ ਆਪਣੇ ਰੇਪੀਸਟ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਡੀਪਸਲੂਟ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ 'ਚ ਇਹ ਧਾਰਨਾ ਹੈ ਕਿ ਬਲਾਤਕਾਰ ਜੁਰਮ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਰੇਪ ਦੀ ਕੋਈ ਸਜ਼ਾ ਨਹੀਂ

ਬੀਤੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਡੀਪਸਲੂਟ 'ਚ ਰੇਪ ਦੀਆਂ 500 ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ, ਪਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਾਰਵਾਈ ਨਹੀਂ ਹੋਈ।

ਰੇਪ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਦੂਜੇ ਜੁਰਮਾਂ ਲਈ ਵੀ ਇੱਥੋਂ ਦਾ ਕਾਨੂੰਨ ਅਪਾਹਜ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।

ਸਥਾਨਕ ਪੱਤਰਕਾਰ ਗੋਲਡਨ ਐਮਟਿਕਾ ਕਰਾਈਮ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟਿੰਗ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਰਾਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਡੀਪਸਲੂਟ ਦੀਆਂ ਸੜਕਾਂ 'ਤੇ ਨਿਕਲਣਾ ਬਹੁਤ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਹੈ। ਕੁਝ ਗ਼ਲਤ ਹੋਣ 'ਤੇ ਮਦਦ ਮਿਲਣਾ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੈ।"

'ਇੱਕ ਵਾਰ ਇਸਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੀ ਇਸਦੀ ਗਰਲਫਰੈਂਡ ਦਾ ਰੇਪ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ'

"ਰਾਤ ਦੇ 10 ਜਾਂ 11 ਵਜੇ ਵੀ ਕਿਸੇ ਦਾ ਕਤਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੁਲਿਸ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਤੱਕ ਉਸ ਸ਼ਖ਼ਸ ਦੀ ਲਾਸ਼ ਨਹੀਂ ਚੁੱਕਦੀ।"

ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਕਾਨੂੰਨ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਲਿਆ

ਐਮਟਿਕਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਡੀਪਸਲੂਟ ਵਿੱਚ ਕਾਨੂੰਨ ਨਾਮ ਦੀ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵਾਰ ਵੱਡੇ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਜੁਰਮ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਕਰਾਈਮ ਪ੍ਰਤੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦਾ ਇਹ ਢਿੱਲਾ ਰਵੱਈਆ ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਵੱਡਾ ਖ਼ਤਰਾ ਹੈ।

ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਕਾਰਵਾਈ ਨਾ ਕਰਨ ਕਾਰਨ ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਲੋਕ ਕਾਨੂੰਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਮੁਲਜ਼ਮਾਂ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣ ਲਈ ਲੋਕ ਕਈ ਵਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੁੱਟ-ਕੁੱਟ ਕੇ ਮਾਰ ਦਿੰਦੇ...


'ਏਂਡ ਵਾਇਲੈਂਸ ਅਗੇਂਸਟ ਵੂਮੈਨ' ਨਾਮੀ ਸੰਸਥਾ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੇ ਸਰਵੇਖਣ ਅਨੁਸਾਰ ਇੱਕ ਤਿਹਾਈ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਬਲਾਤਕਾਰ ਦੇ ਲਈ ਸਰੀਰਕ ਹਿੰਸਾ ਹੋਣੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।

ਇੱਕ ਤਿਹਾਈ ਮਰਦਾਂ ਅਤੇ 21% ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੇ ਕਿਸੇ ਔਰਤ ਨੇ ਡੇਟਿੰਗ ਦੌਰਾਨ ਫਲਰਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਮਰਦ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸਬੰਧ  ਬਲਾਤਕਾਰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।

ਸੰਸਥਾ ਵੱਲੋਂ ਸਰਵੇਖਣ ਕੀਤੇ ਗਏ 3,922 ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ "ਬਲਾਤਕਾਰ ਬਾਰੇ  ਮਿੱਥ ਹਾਲੇ ਵੀ ਬਹੁਤ ਆਮ ਹਨ।"

ਬਲਾਤਕਾਰ ਬਾਰੇ ਕਾਨੂੰਨ ਸਪਸ਼ਟ ਹੈ - ਸਹਿਮਤੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸਰੀਰਕ ਸਬੰਧ ਬਤਾਲਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਜੋੜਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸਵੀਕਾਰਨਯੋਗ ਵਿਹਾਰ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜੁਰਮ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਵਿਹਾਰ ਨੂੰ ਪਛਾਨਣ ਤੋਂ ਅਸਮਰੱਥ ਹਨ।

ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਤੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਰੇਪ ਸਬੰਧੀ ਵੱਖਰੀ ਸੋਚ

ਈਵੀਏਡਬਲੂ ਸੰਸਥਾ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸਰਵੇਖਣ ਦੌਰਾਨ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੇ ਜਵਾਬ 'ਕਾਨੂੰਨ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ' ਸਨ।

ਸੰਸਥਾ ਮੁਤਾਬਕ ਬਲਾਤਕਾਰ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਾਮਲੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਪੁਲਿਸ ਕੋਲ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤੇ ਆਪਸੀ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਅਧਾਰਿਤ ਮਾਰਕੀਟ ਰਿਸਰਚ ਅਤੇ ਡਾਟਾ ਫਰਮ 'ਤੇ ਯੂਗਵ (YouGov) ਦੇ ਸਰਵੇਖਣ ਮੁਤਾਬਕ ਕਾ65 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਉਮਰ ਦੇ ਇੱਕ... ਅਧਿਕਤਮ 4000 ਅੱਖਰਾਂ ਲਈ ਲੇਖ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖੋ:

-ਤਿਹਾਈ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕ ਵਿਆਹ ਜਾਂ ਫਿਰ ਰਿਸ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਬਿਨਾਂ ਸਹਿਮਤੀ ਤੋਂ ਸਰੀਰਕ ਸਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਬਲਾਤਕਾਰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ ਜਦੋਂ ਕਿ 16 ਤੋਂ 24 ਸਾਲ ਦੇ 16 ਫੀਸਦੀ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦਾ ਵੀ ਇਹੀ ਮੰਨਣਾ ਹੈ।

ਅਤੇ 65 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਉਮਰ ਦੇ 42% ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੇ ਔਰਤ ਦੇ ਆਪਣਾ ਮਨ ਬਦਲ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਸਰੀਰਕ ਸਬੰਧ ਜਾਰੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਬਲਾਤਕਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਜਦੋਂਕਿ 25-49 ਉਮਰ ਵਰਗ ਦੇ 22% ਲੋਕ ਹੀ ਇਸ ਨੂੰ ਬਲਾਤਕਾਰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।

ਸਤੰਬਰ ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇਸ ਔਨਲਾਈਨ ਸਰਵੇਖਣ ਦੇ ਨਤੀਜੇ:

ਆਪਸੀ ਸਹਿਮਤੀ ਨਾਲ ਔਰਤ ਅਤੇ ਮਰਦ ਵਿੱਚ ਬਣਿਆ ਕਿਸੇ ਕਿਸਮ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਨਹੀਂ ਹੈ।

'ਕਰਾਊਨ ਪ੍ਰੋਸੀਕਿਊਸ਼ਨ ਸਰਵਿਸਜ਼ ਵਾਇਲੈਂਸ ਅਗੇਂਸਟ ਵੂਮੈਨ ਐਂਡ ਗਰਲਜ਼' ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਨੇ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਸਾਲ ਇੰਗਲੈਂਡ ਅਤੇ ਵੇਲਜ਼ ਵਿੱਚ ਮੁਲਜ਼ਮਾਂ ਉੱਪਰ ਬਲਾਤਕਾਰ ਦੇ ਇਲਜ਼ਾਮਾਂ ਵਿੱਚ 23.1 ਫੀਸਦੀ ਕਮੀ ਆਈ ਹੈ। ਜਦਕਿ ਸਾਲ 2017-2018 ਦੌਰਾਨ ਬਲਾਤਕਾਰ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਕਨਵਿਕਸ਼ਨ ਰੇਟ 36% ਸੀ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਈਵੀਏਡਬਲੂ ਦੀ ਸਹਿ-ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਰਸ਼ੈਲ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ, "ਇਹ ਅੰਕੜੇ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਯੂਕੇ ਦੇ ਬਾਲਗਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਹਾਲੇ ਇਹ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿ ਰੇਪ ਕੀ ਹੈ। ਅਤੇ ਇਹੀ ਲੋਕ ਬਲਾਤਕਾਰ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਲੈਣ ਵਾਲੀਆਂ ਜਿਊਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬੈਠਦੇ ਹਨ"

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜਿਨਸੀ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਬਾਰੇ ਦੋ ਕਾਨੂੰਨ ਹਨ।

"ਬਲਾਤਕਾਰ ਬਾਰੇ ਉਲਝਣਾਂ ਅਤੇ ਮਿੱਥ ਅਜੇ ਵੀ ਬਹੁਤ ਆਮ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਇਹ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਫੈਸਲਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਜੱਜਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰਪੱਖ ਫੈਸਲੇ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਕਿਉਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਲਾਤਕਾਰ ਸਬੰਧੀ ਸਾਡੇ ਕਾਨੂੰਨ ਬਾਰੇ ਸਮਝ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਜਾਂ ਉਹ ਕਾਨੂੰਨ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।"

ਈਵੀਏਡਬਲੂ ਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ ਕਿ #MeToo ਮੁਹਿੰਮ ਨੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਸਤੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਰੀਰਕ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ 'ਤੇ ਚਾਣਨਾ ਜ਼ਰੂਰ ਪਾਇਆ ਸੀ ਪਰ ਇਹ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਸੀ ਕਿ ਲੋਕ ਹਾਲੇ ਵੀ ਰੇਪ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਹਿੰਸਾ ਬਾਰੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਚਾਰ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜਿਣਸੀ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਦੀ ਰੋਕਥਾਮ ਲਈ ਦੋ ਕਾਨੂੰਨ ਹਨ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਸਾਲ 2013 ਵਿੱਚ ਬਣੇ ਸਨ।

ਭਾਰਤੀ ਕਾਨੂੰਨ ਵਿੱਚ ਜਿਨਸੀ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਦੀ ਕੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਕੀ ਹੈ?

ਜਿਨਸੀ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਦੀ ਰੋਕਥਾਮ ਲਈ ਦੋ ਕਾਨੂੰਨ ਹਨ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਸਾਲ 2013 ਵਿੱਚ ਬਣੇ ਸਨ।

ਪਹਿਲੇ ਕਾਨੂੰਨ ਤਹਿਤ ਕਿਸੇ ਦੇ ਮਨ੍ਹਾ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਵਜ਼ੂਦ ਉਸ ਨੂੰ ਛੂਹਣਾ, ਛੂਹਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨਾ, ਸਰੀਰਕ ਸੰਬੰਧ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਨਾ, ਕਾਮੁਕ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਕਰਨੀਆਂ, ਨੰਗੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਦਿਖਾਉਣਾ ਜਾਂ ਕਹੇ-ਅਣਕਹੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਬਿਨਾਂ ਸਹਿਮਤੀ ਦੇ ਜਿਣਸੀ ਵਿਹਾਰ ਕਰਨਾ, ਜਿਣਸੀ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਮੰਨਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।

ਇਸ ਲਈ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਅਤੇ ਜੁਰਮਾਨਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਦੂਜਾ ਕਨੂੰਨ ' ਸੈਕਸ਼ੂਅਲ ਹੈਰੈਸਮੈਂਟ...


'ਓਸਾਮਾ ਬਿਨ ਲਾਦੇਨ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰਨ ਦੇ ਕਾਰਜ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤਰਜੀਹੀ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇ'

ਇਸ 'ਚ ਵ੍ਹਾਈਟ ਹਾਊਸ ਦੇ ਚੀਫ ਆਫ਼ ਸਟਾਫ ਰਹਿਮ ਇਮੈਨੁਅਲ, ਸੀਆਈਏ ਦੇ ਨਿਦੇਸ਼ਕ ਲਿਓਨ ਪਨੇਟਾ ਅਤੇ ਉਪ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ, ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਲਾਹਕਾਰ ਟਾਮ ਡਾਨਿਅਲ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।

ਓਬਾਮਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਓਸਾਮਾ ਬਿਨ ਲਾਦੇਨ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰਨ ਦੇ ਕਾਰਜ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤਰਜੀਹੀ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਇਸ ਮੁਹਿੰਮ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਹਰ 30 ਦਿਨਾਂ 'ਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੱਗੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਬਰਾਕ ਓਬਾਮਾ ਆਪਣੀ ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ ' ਅ ਪ੍ਰਾਮਿਸਡ ਲੈਂਡ' 'ਚ ਲਿਖਦੇ ਹਨ , " 9/11 ਦੀ 9ਵੀਂ ਬਰਸੀ ਤੋਂ ਇੱਕ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਸੀਆਈਏ ਦੇ ਨਿਦੇਸ਼ਕ ਲਿਓਨ ਪਨੇਟਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨੰਬਰ ਦੋ ਮਾਈਕ ਮਾਰੇਲ ਨੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸਮਾਂ ਮੰਗਿਆ ਸੀ।''

ਲਿਓਨ ਨੇ ਕਿਹਾ , " ਮਿਸਟਰ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਟ ਓਸਾਮਾ ਬਿਨ ਲਾਦੇਨ ਦੇ ਸਬੰਧ 'ਚ ਸਾਨੂੰ ਕੁਝ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸੁਰਾਗ ਹਾਸਲ ਹੋਏ ਹਨ।"

ਬਰਾਕ ਓਬਾਮਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਬਾਰੇ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਹੈ

"ਸਾਡੇ ਜਾਸੂਸਾਂ ਨੇ ਅਬੂ ਅਹਿਮਦ ਅਲ ਕੁਵੈਤੀ ਨਾਂਅ ਦੇ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਭਾਲ ਕੀਤੀ ਹੈ ਜੋ ਅਲ-ਕਾਇਦਾ ਦੇ ਲਈ ਸ਼ੱਕੀ ਰੂਪ 'ਚ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਓਸਾਮਾ ਬਿਨ ਲਾਦੇਨ ਦਾ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਵੀ ਹੈ। ਸਾਡੇ ਜਾਸੂਸਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਫੋਨ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਮਰਾ ਦੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖੀ ਹੋਈ... ਅਧਿਕਤਮ 4000 ਅੱਖਰਾਂ ਲਈ ਲੇਖ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖੋ:

ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ 'ਚ ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਤੋਂ 35 ਕਿਮੀ. ਦੂਰ ਐਬਟਾਬਾਦ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਬਾਹਰੀ ਇਲਾਕੇ 'ਚ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਜਿਹੇ ਅਹਾਤੇ ਤੱਕ ਲੈ ਗਏ ਹਨ।''

ਮਾਈਕ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਸ ਵੱਡੇ ਜਿਹੇ ਅਹਾਤੇ ਦੇ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਅਕਾਰ ਤੋਂ ਇੰਝ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉੱਥੇ ਅਲ-ਕਾਇਦਾ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਕੋਈ ਵੱਡੀ ਹਸਤੀ ਰਹਿ ਰਹੀ ਹੈ।"

ਉਸ ਸਥਾਨ ਅੰਦਰ ਟਹਿਲਣ ਵਾਲਾ 'ਦ ਪੇਸਰ'

ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ 14 ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਲਿਓਨ ਅਤੇ ਮਾਈਕ ਨੇ ਬਰਾਕ ਓਬਾਮਾ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ।

ਇਸ ਵਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸੀਆਈਏ ਦਾ ਇੱਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕ ਵੀ ਸੀ। ਇਹ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸੀਆਈਏ ਦੇ ਅੱਤਵਾਦ ਵਿਰੋਧੀ ਕੇਂਦਰ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਬਿਨ ਲਾਦੇਨ ਮੁਹਿੰਮ ਦਾ ਮੁਖੀ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਓਬਾਮਾ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਤੱਥਾਂ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਕਰਵਾਇਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਉਹ ਐਬਟਾਬਾਦ 'ਚ ਉਸ ਸਥਾਨ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੇ ਸੀ।

ਸੀਆਈਏ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਨਿਦੇਸ਼ਕ ਲਿਓਨ ਪਨੇਟਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਵੈ ਜੀਵਨੀ ' ਵਰਦੀ ਫਾਈਟਜ਼' 'ਚ ਇਸ ਸਬੰਧੀ ਜ਼ਿਕਰ ਵੀ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਇਹ ਉਹੀ ਅਹਾਤਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਓਸਾਮਾ ਬਿਨ ਲਾਦੇਨ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ

ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ,"ਇਹ ਅਹਾਤਾ ਆਸ-ਪਾਸ ਦੇ ਹੋਰਨਾਂ ਪਲਾਟਾਂ ਨਾਲੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੀ, ਨਾਲ ਲਗਦੇ ਪਲਾਟ ਨਾਲੋਂ ਤਕਰੀਬਨ ਅੱਠ ਗੁਣਾ ਵੱਡਾ।¨

“ਇਸ ਅਹਾਤੇ ਦਾ ਮਾਲਿਕ ਇਬਰਾਹਿਮ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਭਰਾ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿੱਤੀ ਸਥਿਤੀ ਇੰਨ੍ਹੀ ਸਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਇੱਕ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਕੀਮਤ ਵਾਲੇ ਇਸ ਪਲਾਟ ਦੀ ਮਾਲਕੀ ਲੈ ਸਕਦੇ ਸਨ। ਹੈਰਾਨੀ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਇਬਰਾਹਿਮ ਭਾਵੇਂ ਇਸ ਅਹਾਤੇ ਦਾ ਮਾਲਿਕ ਸੀ ਪਰ ਉਹ ਇਸ ਦੀ ਇਮਾਰਤ ਦੇ ਮੁੱਖ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਨਾ ਰਹਿ ਕੇ ਸਗੋਂ ਗੈਸਟ ਹਾਊਸ 'ਚ ਹੀ ਰਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ।"

"ਇਸ ਇਮਾਰਤ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਮੰਜ਼ਿਲਾਂ ਸਨ। ਉੱਪਰ ਵਾਲੀ ਮੰਜ਼ਿਲ 'ਚ ਇਕ ਬਾਲਕੋਨੀ ਸੀ, ਪਰ ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਦੀਵਾਰ ਨਾਲ ਢਕਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਬਾਲਕੋਨੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕੰਧ ਕੌਣ ਖੜ੍ਹੀ ਕਰਦਾ ਹੈ? ਉਸ ਘਰ 'ਚ ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਕੁਨੈਕਸ਼ਨ ਸੀ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਲੈਂਡਲਾਈਨ ਫੋਨ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਸੀ। ਸਾਡੇ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਨਿਗਰਾਨੀ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕਈ ਵਾਰ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਘਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆ ਕੇ ਅਹਾਤੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਤੇਜ਼-ਤੇਜ਼ ਕਦਮਾਂ ਨਾਲ ਤੁਰਦਾ ਸੀ।"

ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਐਂਡਰਾਇਡ ਫ਼ੋਨ ਵਿੱਚ ਇੰਝ ਲੈ ਕੇ ਆਓ:

"ਅਸੀਂ ਉਸ ਨੂੰ 'ਦ ਪੇਸਰ' ਦਾ ਨਾਂਅ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਘਰ ਦੇ ਬਾਹਰ ਕੂੜਾ ਚੁੱਕਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਆਉਂਦੇ ਸਨ ਪਰ ਘਰ ਦੇ ਲੋਕ ਆਪਣਾ ਕੂੜਾ ਕੂੜੇਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਾ ਦੇ ਕੇ ਅਹਾਤੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਸਾੜਦੇ ਸਨ।"

ਸੀਆਈਏ ਦੇ ਜਾਸੂਸਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਸੀ ਕਿ 'ਦ ਪੇਸਰ' ਓਸਾਮਾ ਬਿਨ ਲਾਦੇਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਸੀ।

ਹਵਾਈ ਹਮਲੇ 'ਚ ਅਹਾਤੇ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਦਾ ਵਿਕਲਪ

ਓਬਾਮਾ ਦੀ ਰਾਏ ਸੀ ਕਿ ਭਾਵੇਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਹਕੂਮਤ ਅਮਰੀਕਾ ਨੂੰ ਸਹਿਯੋਗ ਦੇ ਰਹੀ ਸੀ ਅਤੇ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ 'ਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ 'ਚ ਮਦਦ ਵੀ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਪਰ ਇਹ ਵੀ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਲੁਕਿਆ ਨਹੀਂ...


'ਕਫ਼ਾਲਾ' ਸਿਸਟਮ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਦਾ ਅਸਰ ਤਕਰੀਬਨ ਇੱਕ ਕਰੋੜ ਪਰਵਾਸੀ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 'ਤੇ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ

'ਕਫ਼ਾਲਾ' ਸਿਸਟਮ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਦਾ ਅਸਰ ਤਕਰੀਬਨ ਇੱਕ ਕਰੋੜ ਪਰਵਾਸੀ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 'ਤੇ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਇਨਾਂ ਸੁਧਾਰਾਂ ਦੇ ਬਾਅਦ ਹੁਣ ਨਿੱਜੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਮਜ਼ਦੂਰ ਆਪਣੇ ਮਾਲਕਾਂ ਦੀ ਮਰਜ਼ੀ ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਨੌਕਰੀ ਬਦਲ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦੇਸ ਛੱਡ ਕੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ

ਸਾਊਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਹ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਹੈ ਕਿ "ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਵਧਾਈ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਕੰਮ ਦੇ ਮਾਹੌਲ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ  ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ।"

ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁਨਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਮੌਜੂਦਾ ਕਫ਼ਾਲਾ ਸਿਸਟਮ ਦੇ ਕਰਕੇ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦਾ ਸੋਸ਼ਣ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹਨ।

ਇੱਕ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁਨ ਨੇ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਇਸ ਕਦਮ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਪਰ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਸਿਸਟਮ ਦੇ ਕੁੱਝ ਹਿੱਸੇ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖੇ ਗਏ ਹਨ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਦੇ ਐਚਆਰਡੀ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਉੱਪ ਮੰਤਰੀ ਅਬਦੁੱਲਾ ਬਿਨ ਨਸੀਰ ਅਬੂਥੂਨਾਇਨ

ਮਾਰਚ ਤੋਂ ਲਾਗੂ ਹੋਣਗੇ ਨਿਯਮ

ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਦੇ ਐਚਆਰਡੀ ਮੰਤਰਾਲੇ (ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਮੰਤਰਾਲੇ) ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਕਾਨੂੰਨ ਵਿੱਚ ਜੋ ਨਵ... ਅਧਿਕਤਮ 4000 ਅੱਖਰਾਂ ਲਈ ਲੇਖ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖੋ:

ੇਂ ਬਦਲਾਅ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਉਹ ਉਨਾਂ ਸਾਰਿਆਂ 'ਤੇ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਨਿੱਜੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਬਦਲਾਅ ਮਾਰਚ ਮਹੀਨੇ ਤੋਂ ਲਾਗੂ ਹੋਣਗੇ।

ਕਫ਼ਾਲਾ ਸਿਸਟਮ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਦੇ ਬਾਅਦ ਹੁਣ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਨੂੰ ਨੌਕਰੀ ਛੱਡਣ ਜਾਂ ਫ਼ਿਰ ਬਦਲਣ ਲਈ ਮਾਲਕ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ।

ਨਾਲ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਲਕ ਦੀ ਆਗਿਆ ਤੋਂ ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇਸ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਜਾਣ ਦੀ ਵੀ ਇਜ਼ਾਜਤ ਹੋਵੇਗੀ।

ਮਜ਼ਦੂਰ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਲਈ ਅਰਜ਼ੀ ਦੇ ਸਕਣਗੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਜੋ ਵੀ ਨੌਕਰੀ ਸੰਬੰਧੀ ਸਰਵਿਸ ਕੰਟਰੈਕਟ ਹੋਵੇਗਾ ਉਸਨੂੰ ਆਨਲਾਈਨ ਰੱਖਣਗੇ।

ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੇ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਸੰਸਥਾ ਹਿਊਮਨ ਰਾਈਟਸ ਵਾਚ ਦੇ ਸੀਨੀਅਰ ਖੋਜਕਰਤਾ ਰੋਥਾਨਾ ਬੇਗ਼ਮ ਨੇ ਬੀਬੀਸੀ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ "ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਇਹ ਐਲਾਨ ਬੇਹੱਦ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਆਏਗਾ।"

ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਦੇ ਐਚਆਰਡੀ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਉੱਪ ਮੰਤਰੀ ਅਬਦੁੱਲਾ ਬਿਨ ਨਸੀਰ ਅਬੂਥੂਨਾਇਨ ਨੇ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਅਸੀਂ ਦੇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਿਹਤਰ ਮਜ਼ਦੂਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੇ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਵੀ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ।"

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮਜ਼ਦੂਰ ਕਾਨੂੰਨ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਨਾਲ ਵਿਜ਼ਨ 2030 ਦੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਹਾਸਿਲ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲੇਗੀ। ਵਿਜ਼ਨ 2030 ਤਹਿਤ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਤੇਲ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਨਿਰਭਰਤਾ ਘੱਟ ਕਰਕੇ ਦੂਸਰੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਵਧਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹ ਸਕਦੇ ਹੋ

ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਿਕ ਕਈ ਨੌਕਰਾਂ ਦਾ ਸਰੀਰਕ ਅਤੇ ਯੌਨ ਸੋਸ਼ਣ ਵੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ

ਸ਼ੋਸ਼ਣ

ਰੋਥਾਨਾ ਬੇਗ਼ਮ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਅਜਿਹਾ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਨੂੰ ਹਾਲੇ ਵੀ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਆਉਣ ਲਈ ਸਪਾਂਸਰਸ਼ਿਪ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋਵੇਗੀ, ਨਾਲ ਹੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮੇਂ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੇ ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸੀ ਪਰਮਿਟ ਰੱਦ ਕਰਨ ਜਾਂ ਪਰਮਿਟ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਵੀ ਨੌਕਰੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੀ ਕਰ ਸਕੇਗਾ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, "ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦਾ ਸੋਸ਼ਣ ਹੋਣਾ ਜਾਰੀ ਰਹੇਗਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕਾਂ ਦਾ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਕੰਟਰੋਲ ਰਹੇਗਾ।"

ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ "ਇਹ ਬਦਲਾਅ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ 'ਤੇ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਹੋਣਗੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੋਸ਼ਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ।"

ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਹਿਊਮਨ ਰਾਈਟਸ ਵਾਚ ਨੇ ਆਪਣੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਮਾਲਕ ਆਪਣੇ ਘਰੇਲੂ ਨੌਕਰਾਂ ਨੂੰ ਆਰਾਮ ਕਰਨ ਦਾ ਸਮਾਂ ਦਿੱਤੇ ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਘੰਟਿਆਂ ਤੱਕ ਕੰਮ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਤਨਖਾਹ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਘਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਵੀ ਨਿਕਲਣ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ।

ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਿਕ ਕਈ ਨੌਕਰਾਂ ਦਾ ਸਰੀਰਕ ਅਤੇ ਸੈਕਸ ਸੋਸ਼ਣ ਵੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ...


'ਕੁਝ ਵੀ ਤਾਂ ਨਹੀਂ, ਬਸ ਇੰਝ ਹੀ...N ਤੋਂ ਨਾਦੀਆ... ਮੈਂ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਸਮਾਂ ਬਤੀਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇਹ ਸਭ ਲਿਖਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹਾਂ...'

'ਨਾਦੀਆ ਕੌਣ ਹੈ?'

'ਨਾਦੀਆ ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ'

'ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਤੁਹਾਡਾ ਵਿਆਹ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ.'

ਕਾਮਿਲ ਦਾ ਵਿਆਹ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਪਰ ਐਲੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਹੋਇਆ ਹੈ...'

'ਐਲੀ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਹੈ!'

'ਮੈਨੂੰ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਇਕੱਲਾਪਣ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਮੈਂ ਲਿਖਦਾ ਹਾਂ'

'ਕਾਮਿਲ ਨੂੰ ਕਦੇ ਇਕੱਲਾਪਣ ਮਹਿਸੂਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ'

'ਠੀਕ ਹੈ, ਮੈਂ ਅੱਗੇ ਤੋਂ ਚਿੱਠੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਿਖਾਂਗਾ.'

'ਚਿੱਠੀਆਂ? ਹੋਰ ਵੀ ਹਨ? ਕਿੱਥੇ ਹਨ?'

'ਜੂਲੀਆ ਪਲੀਜ਼, ਮੈਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਤੇ ਪੋਸਟ ਨਹੀਂ ਕਰਨ ਜਾ ਰਿਹਾ। ਬਸ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਇੱਕ ਦਿਨ ਜਦੋਂ ਇਹ ਸਭ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ ਤਾਂ ਮੈਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ (ਨਾਦੀਆ ਨੂੰ) ਦਿਖਾ ਸਕਦਾ ਹਾਂ ...ਨਹੀਂ ਨਹੀਂ ਨਹੀਂ, ਪਲੀਜ਼ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜੋ ਨਾ...'

'ਇਹ ਕੋਈ ਖੇਡ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਾਮਿਲ। ਇਹ ਕੋਈ ਰੋਲ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਅਦਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ। ਜਾਂ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਕਾਮਿਲ ਹੋ ਜਾਂ ਫਿਰ ਮਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਰਹੋ!'

ਜੂਲੀਆ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਸ਼ਖ਼ਸ ਦੀ ਧੋਣ ਦਬੋਚ ਕੇ ਖੜ੍ਹੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਧਮਕੀ ਵੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਇਸ ਹਰਕਤ ਦੇ ਬਾਰੇ ਆਪਣੇ ਆਲਾ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਖ਼ਬਰ ਦੇਣੀ ਹੋਵੇਗੀ।

ਕਾਮਿਲ ਸਮਝ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਤੋਂ ਭੁੱਲ ਹੋਈ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦੁਹਰਾਉਣ ਦੀ ... ਅਧਿਕਤਮ 4000 ਅੱਖਰਾਂ ਲਈ ਲੇਖ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖੋ:

ਬੇਵਕੂਫ਼ੀ ਉਹ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ।

ਪਿੱਛੇ ਮੌਜੂਦ ਫਾਇਰਪਲੇਸ ਵਿੱਚ ਚਿੱਠੀਆਂ ਰਾਖ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਨਾਦੀਆ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਅਰਮਾਨ ਵੀ ਅਤੇ ਐਲੀ ਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਮੁੜ ਕਾਮਿਲ ਦਾ ਜਾਮਾ ਪਹਿਨ ਲਿਆ।

ਨੈੱਟਫਲਿਕਸ 'ਤੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਛੇ ਐਪੀਸੋਡ ਦੀ ਸੀਰੀਜ਼ 'ਦਿ ਸਪਾਈ' ਦਾ ਇਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਇੱਕ ਆਮ ਇਨਸਾਨ ਦੇ ਜਾਸੂਸ ਬਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੁੜ ਤੋਂ ਆਮ ਇਨਸਾਨ ਬਣਨ ਦੀ ਚਾਹਤ ਅਤੇ ਜ਼ਰੂਰਤ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਐਲੀ ਜਾਂ ਕਾਮਿਲ। ਕਾਮਿਲ ਜਾਂ ਐਲੀ। ਇਸਰਾਇਲੀ ਜਾਂ ਸੀਰੀਆਈ। ਜਾਸੂਸ ਜਾਂ ਕਾਰੋਬਾਰੀ।

ਕਹਾਣੀ ਭਾਵੇਂ ਫ਼ਿਲਮੀ ਲੱਗੇ, ਪਰ ਐਲੀ ਕੋਹੇਨ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਕੁਝ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਥ੍ਰਿਲ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਪੂਰਾ ਨਾਮ ਐਲੀਯਾਹਬ ਬੇਨ ਸ਼ੌਲ ਕੋਹੇਨ।

ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸਰਾਇਲ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਬਹਾਦੁਰ ਅਤੇ ਸਾਹਸੀ ਜਾਸੂਸ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਜਾਸੂਸ ਜਿਸ ਨੇ ਚਾਰ ਸਾਲ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਸੀਰੀਆ ਵਿੱਚ ਕੱਢੇ, ਸਗੋਂ ਉੱਥੇ ਸੱਤਾ ਦੇ ਗਲਿਆਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੀ ਪੈਠ ਬਣਾਈ ਕਿ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਤੱਕ ਆਪਣੀ ਪਹੁੰਚ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਰਹੇ।

1967 ਦੀ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਸੀਰੀਆ, ਜਾਰਡਨ ਅਤੇ ਮਿਸਰ ਨੂੰ 6 ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹਰਾਇਆ ਸੀ

'ਦਿ ਸਪਾਈ' ਸੀਰੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੋਹੇਨ, ਕਾਮਿਲ ਬਣ ਕੇ ਸੀਰੀਆਈ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੇ ਐਨਾ ਕਰੀਬ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਸਨ ਕਿ ਸੀਰੀਆ ਦਾ ਡਿਪਟੀ ਡਿਫੈਂਸ ਮਿਨੀਸਟਰ ਬਣਨ ਦੇ ਜ਼ਰਾ ਕੁ ਫਾਸਲੇ 'ਤੇ ਸਨ।

ਅਜਿਹਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੋਹਨ ਦੀ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਖੂਫ਼ੀਆ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨੇ ਸਾਲ 1967 ਦੇ ਅਰਬ-ਇਸਰਾਇਲ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਇਸਰਾਇਲ ਦੀ ਜਿੱਤ 'ਚ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।

ਮਿਸਰ ਵਿੱਚ ਜੰਮੇ ਐਲੀ ਇਸਰਾਇਲ ਕਿਵੇਂ ਪਹੁੰਚੇ?

ਇਹ ਸ਼ਖ਼ਸ ਨਾ ਇਸਰਾਇਲ ਵਿੱਚ ਜੰਮੇ ਸਨ, ਨਾ ਸੀਰੀਆ ਜਾਂ ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਵਿੱਚ। ਐਲੀ ਦਾ ਜਨਮ ਸਾਲ 1924 ਵਿੱਚ ਮਿਸਰ ਦੇ ਅਲੈਗਜ਼ੇਂਡਰੀਆ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੀਰੀਆਈ-ਯਹੂਦੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਸਾਲ 1914 ਵਿੱਚ ਸੀਰੀਆ ਦੇ ਅਲੇਪੋ ਤੋਂ ਇੱਥੇ ਆ ਕੇ ਵਸੇ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਇਸਰਾਇਲ ਬਣਿਆ ਤਾਂ ਮਿਸਰ ਦੇ ਕਈ ਯਹੂਦੀ ਪਰਿਵਾਰ ਉੱਥੋਂ ਨਿਕਲਣ ਲੱਗੇ।

ਸਾਲ 1949 ਵਿੱਚ ਕੋਹੇਨ ਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਭਰਾਵਾਂ ਨੇ ਵੀ ਇਹੀ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸਰਾਇਲ ਜਾ ਕੇ ਵਸ ਗਏ। ਪਰ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨਿਕਸ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰ ਰਹੇ ਕੋਹੇਨ ਨੇ ਮਿਸਰ ਵਿੱਚ ਰੁਕ ਕੇ ਆਪਣਾ ਕੋਰਸ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਲਿਆ।

ਐਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਬ੍ਰਿਟੇਨਿਕਾ ਮੁਤਾਬਕ ਅਰਬੀ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਭਾਸ਼ਾ 'ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਪਕੜ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇਸਰਾਇਲੀ ਖੂਫ਼ੀਆ ਵਿਭਾਗ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਕਾਫ਼ੀ ਦਿਲਚਸਪ ਹੋਇਆ।

ਸੀਰੀਆ ਵਿੱਚ ਐਲੀ ਕੋਹੇਨ

ਸਾਲ 1955 ਵਿੱਚ ਉਹ ਜਾਸੂਸੀ ਦਾ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਕੋਰਸ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸਰਾਇਲ ਗਏ ਵੀ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਮਿਸਰ ਪਰਤ ਆਏ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸਵੇਜ਼ ਸੰਕਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੂਜੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕੋਹੇਨ ਨੂੰ ਵੀ ਮਿਸਰ ਤੋਂ ਬੇਦਖ਼ਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸਾਲ 1957 ਵਿੱਚ ਇਹ ਇਸਰਾਇਲ...


'ਕੋਰੋਨਿਲ' ਨਾਮ ਦਾ ਇਹ ਪ੍ਰੋਡਕਟ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੌਰਾਨ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਕੁਝ ਮੰਤਰੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।

ਪਰ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਕੋਈ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਇਲਾਜ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਬਾਰੇ ਵੀ ਗੁੰਮਰਾਹਕੁੰਨ ਦਾਅਵੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਕੋਰੋਨਿਲ ਬਾਰੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਕੀ ਜਾਣਕਾਰੀ

ਇਹ ਜੜ੍ਹੀਆਂ-ਬੂਟੀਆਂ ਦਾ ਸੁਮੇਲ ਹੈ ਜੋ ਰਵਾਇਤੀ ਭਾਰਤੀ ਦਵਾਈ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਖ਼ਪਤਕਾਰ ਕੰਪਨੀ ਪਤੰਜਲੀ ਵੱਲੋਂ ਕੋਰੋਨਿਲ ਦੇ ਨਾਮ ਹੇਠ ਵੇਚੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।

ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਜੂਨ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਯੋਗ ਗੁਰੂ ਬਾਬਾ ਰਾਮਦੇਵ ਨੇ ਪ੍ਰਮੋਟ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਅਧਾਰ ਦੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਕੋਵਿਡ -19 ਦੇ 'ਇਲਾਜ' ਲਈ ਹੈ।

ਪਰ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਦਖ਼ਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਨੂੰ ਰੋਕਣਾ ਪਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਦਾ ਕੋਈ ਡਾਟਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕੋਰੋਨਾ ਦੇ ਇਲਾਜ ਵਿੱਚ ਕਾਰਗਰ ਹੈ।

ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ 'ਇਮਿਊਨਿਟੀ ਬੂਸਟਰ' ਵਜੋਂ ਵੇਚਣਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

'ਕੋਰੋਨਿਲ' ਦੇ ਲਾਂਚ ਵੇਲੇ ਬਾਬਾ ਰਾਮਦੇਵ ਨਾਲ ਸਿਹਤ ਮੰਤਰੀ ਡ. ਹਰਸ਼ ਵਰਧਨ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਸਨ

ਇਸ ਸਾਲ 19 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਿਹਤ ਮੰਤਰੀ ਡਾ. ਹਰਸ਼ ਵਰਧਨ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਇਸ ... ਅਧਿਕਤਮ 4000 ਅੱਖਰਾਂ ਲਈ ਲੇਖ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖੋ:

ਦੌਰਾਨ ਫਿਰ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕਿ ਇਹ ਕੋਵਿਡ -19 ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਅਤੇ ਇਲਾਜ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਡਾ. ਹਰਸ਼ ਵਰਧਨ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਕਾਰਨ ਭਾਰਤ ਦੇ ਡਾਕਟਰਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸੰਸਥਾ ਇੰਡੀਅਨ ਮੈਡੀਕਲ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਤੋਂ ਆਲੋਚਨਾ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਿਹਤ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ 'ਗ਼ੈਰ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਦਵਾਈ' ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਨੂੰ 'ਭਾਰਤ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਬੇਇੱਜ਼ਤੀ' ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਮੰਤਰੀ ਨੂੰ ਇਹ ਸਪਸ਼ਟੀਕਰਨ ਮੰਗਿਆ ਕਿ ਕੀ ਉਹ 'ਕੋਰੋਨਿਲ ਨਾਲ ਇਲਾਜ' ਦੇ ਦਾਅਵੇ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਡਾ. ਹਰਸ਼ ਵਰਧਨ ਦੀ ਇਸ ਸਮਾਗਮ ਵਿੱਚ ਹਾਜ਼ਰੀ ਬਾਰੇ ਜਾਣਨ ਲਈ ਅਸੀਂ ਸਿਹਤ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰਕੇ ਜਾਣਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਪਰ ਖ਼ਬਰ ਲਿਖਣ ਤੱਕ ਕੋਈ ਜਵਾਬ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ ਸੀ।

ਪਤੰਜਲੀ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਹਾਜਰੀ ਦਾ ਬਚਾਅ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ, "ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਾ ਤਾਂ ਆਯੁਰਵੇਦ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਆਧੁਨਿਕ ਦਵਾਈ ਨੂੰ ਲਾਂਭੇ ਕੀਤਾ।"

ਕੋਰੋਨਿਲ ਬਾਰੇ ਕੀ ਦਾਅਵੇ ਹਨ

ਕੰਪਨੀ ਇਹ ਦਾਅਵਾ ਲਗਾਤਾਰ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਕੋਰੋਨਿਲ ਕੋਵਿਡ -19 ਵਿਰੁੱਧ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਪਤੰਜਲੀ ਦੇ ਮੈਨੇਜਿੰਗ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਆਚਾਰਿਆ ਬਾਲਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਬੀਬੀਸੀ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, "ਇਸ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਠੀਕ ਹੋਏ ਹਨ।"

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਵਿਗਿਆਨਕ ਟਰਾਇਲਜ਼ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਕਈ ਪੀਅਰ-ਰਿਵਿਊਡ ਰਸਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਛਾਪੇ ਗਏ ਹਨ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਵਿਜ਼ਰਲੈਂਡ-ਅਧਾਰਿਤ ਐੱਮਡੀਪੀਆਈ ਵੱਲੋਂ ਛਾਪੇ ਇੱਕ ਰਸਾਲੇ ਵਿੱਚ ਨਵੰਬਰ 2020 ਦੇ ਇੱਕ ਅਧਿਐਨ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਲੈਬ ਅਧਾਰਤ ਸੀ।

ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਅਧਿਐਨ ਮੱਛੀ 'ਤੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕੋਰੋਨਿਲ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਰੋਨਵਾਇਰਸ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰ ਸਕਦੀ ਸੀ।

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ ਵਿੱਚ ਦੂਜੇ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਹੈ

ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਇਹ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਕਿ "ਮੌਜੂਦਾ ਪ੍ਰੀ-ਕਲੀਨਿਕਲ ਅਧਿਐਨ ਤੋਂ ਮਿਲੇ ਨਤੀਜੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਕਲੀਨਿਕਲ ਟਰਾਇਲਜ਼ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਯੂਕੇ ਵਿੱਚ ਸਾਊਥੈਂਪਟਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਗਲੋਬਲ ਸਿਹਤ ਦੇ ਮਾਹਰ ਡਾਕਟਰ ਮਾਈਕਲ ਹੈੱਡ ਨੇ ਬੀਬੀਸੀ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਲੈਬ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੀ-ਕਲੀਨਿਕਲ ਟਰਾਇਲਜ਼ ਕਰਨ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਲਈ ਰੈਗੂਲੇਟਰੀ ਤੋਂ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਫ਼ਰਕ ਹੈ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ,"ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਸੰਭਾਵੀ ਵਾਅਦੇ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਉੱਤੇ ਟਰਾਇਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਕਈ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀਆਂ।"

ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਮਈ ਤੋਂ ਜੂਨ ਵਿਚਾਲੇ 95 ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਉੱਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਟਰਾਇਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਕੋਰੋਨਵਾਇਰਸ ਪੌਜ਼ਿਟਿਵ ਸਨ।

ਵੀਡੀਓ: ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਇੰਝ ਲਿਆਓ ਆਪਣੀ ਹੋਮ ਸਕਰੀਨ ’ਤੇ

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 45 ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ 50 ਇੱਕ...


'ਕੰਮ-ਧੰਦਾ' ਵਿੱਚ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਵੱਧਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਅਤੇ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋ ਰਹੇ ਬਦਲਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਾਂਗੇ।

ਨਾਲ ਹੀ ਇਹ ਵੀ ਵੇਖਾਂਗੇ ਕਿ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਦਾ ਕੀ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਹੈ?

ਫਰਵਰੀ 2016 ਵਿੱਚ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀ ਕੀਮਤ 27 ਡਾਲਰ ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਸੀ ਅਤੇ ਅਪ੍ਰੈਲ 2018 ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਕੀਮਤ 70 ਡਾਲਰ ਦੇ ਪਾਰ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।

ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਸਾਲ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪੈਟਰੋਲ ਅਤੇ ਡੀਜ਼ਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਨ।

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਤੇਲ ਦੀ ਮੰਗ ਵੀ ਲਗਾਤਾਰ ਵੱਧ ਰਹੀ ਹੈ।

ਕੰਮ-ਧੰਦਾ: ਕਿਉਂ ਵੱਧ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਅਤੇ ਕੀ ਹੈ ਇਸ ਦਾ ਭਵਿੱਖ?

80 ਫੀਸਦ ਤੇਲ ਤਾਂ ਬਾਹਰਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਮੰਗਵਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਭਾਰਤ ਦਾ ਤੇਲ ਬਰਾਮਦ ਬਿੱਲ ਕਈ ਛੋਟੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਜੀਡੀਪੀ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਹੈ।

ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪੈਟਰੋਲ ਅਤੇ ਡੀਜ਼ਲ ਦੀਆਂ ਰਿਟੇਲ ਕੀਮਤਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਅੱਧੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤਾਂ ਟੈਕਸ ਹੀ ਹੈ।

ਕਿਉਂ ਵੱਧ ਰਹੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ?

2014 'ਚ ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਡਿੱਗੀਆਂ ਸਨ।

ਹਰ ਥਾਂ ਤੇਲ ਦੀ ਕੀਮਤ ਘੱਟ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਨੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰਨਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਟੈਕਸ ਲਗਾ ਦਿੱਤਾ।

ਪਰ ਜਦੋਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਧਣ ਲੱਗੀਆਂ ਤਾਂ ਗਾਹਕਾਂ 'ਤੇ ਸਿੱਧਾ ਅਸਰ ਪਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਵਾਰ ਕੀਮਤਾਂ ਵੀ ਵਧੀਆਂ ਅਤੇ ਟੈਕਸ ਵੀ ਲ... ਅਧਿਕਤਮ 4000 ਅੱਖਰਾਂ ਲਈ ਲੇਖ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖੋ:

ੱਗਿਆ।

ਗਾਹਕਾਂ 'ਤੇ ਇਸਦਾ ਕੀ ਅਸਰ ਹੋਵੇਗਾ?

ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਸਕੂਟਰ, ਬਾਈਕ ਅਤੇ ਗੱਡੀ, ਟ੍ਰੈਵਲ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸਾਧਨ ਮਹਿੰਗੇ ਹੋ ਜਾਣਗੇ।

ਡੀਜ਼ਲ ਮਹਿੰਗੇ ਹੋਣ ਨਾਲ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟੇਸ਼ਨ ਦੀ ਕੀਮਤ ਵਧੇਗੀ, ਫਲਾਂ ਅਤੇ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਦੀ ਵੀ ਕੀਮਤ ਵਧੇਗੀ।

ਮਹਿੰਗਾਈ ਰੋਕਣ ਲਈ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਬਿਆਜ਼ ਦਰਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾਏਗਾ, ਯਾਨਿ ਕਰਜ਼ ਲੈਣਾ ਵੀ ਮਹਿੰਗਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।

ਕੀ ਹਨ ਇਸ ਦੇ ਹੱਲ?

PPAC (ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਪਲੈਨਿੰਗ ਅਤੇ ਐਨਾਲਿਸਿਸ ਸੈੱਲ) ਮੁਤਾਬਕ ਸਾਲ 2017-18 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦਰਾਮਦ ਦਾ ਬਿੱਲ 88 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਸੀ।

ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਨਾਲ 2018-19 ਵਿੱਚ ਇਹ 105 ਬਿਲਿਅਨ ਡਾਲਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਵੇਗਾ। ਨਵਿਆਉਣਯੋਗ ਊਰਜਾ ਵੀ ਇਸ ਦਾ ਇੱਕ ਲੌਂਗ ਟਰਮ ਉਪਾਅ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)