Kritiek en normativiteit in bestraffingssociologie
Met veel interesse las ik het artikel ‘Straftoemeting, bestraffingssociologie, bestraffingsfilosofie’ van de hand van Erik Claes, dat enkele afleveringen terug in R&R verscheen.1 Claes snijdt een boeiend, maar ook moeilijk thema aan: de relatie tussen bestraffingssociologie en bestraffingsfilosofie. Hij heeft daarbij een ambitieus doel voor ogen: Claes wil niet enkel een normatief kader uitwerken voor de straftoemeting, maar in eenzelfde beweging wil hij ook afrekenen met de hardnekkige kritiek van bestraffingssociologen dat dit a priori onmogelijk zou zijn. Door bestraffing te reduceren tot een moreel probleem maakt de filosofie in zodanige mate abstractie van de bestraffingsrealiteit dat een dergelijk project gedoemd is om te mislukken, zo vat Claes de kritiek samen. Hij is het hier duidelijk niet mee eens. Door die kritiek te weerleggen, zendt Claes impliciet een duidelijke boodschap naar al wie zich met bestraffingssociologische vraagstukken bezighoudt: bestraffingssociologen moeten maar eens ophouden met hun stiefmoederlijke behandeling van de straffilosofie. Hoe gaat Claes te werk? Het artikel heeft een logische, stapsgewijze opbouw en valt uiteen in drie fasen. In een eerste fase neemt Claes de kritiek van bestraffingssociologen ter harte dat filosofen al te zeer abstractie maken van de bestraffingsrealiteit. Claes trekt hier zijn conclusies uit en gaat op zoek naar bestraffingsfuncties die bij de straftoemeting aan de orde zijn. In een tweede fase gaat Claes na hoe de twee functies die hij identificeert – de expressieve en de controlefunctie – in de laatmoderniteit ingevuld worden. Hij steunt hierbij exclusief op het boek The Culture of Control van David Garland. Op die manier wil hij de kwetsbare punten van de twee bestrafR&R 2007 / 1