De theorie van de rechtvaardige oorlog en het 'ius post bellum'
Begin 1990 heerste in het Westen een stemming van euforie. In OostEuropa was het Sovjetimperium razendsnel ineengestort. In de SovjetUnie zelf was een terugkeer naar de zwartste jaren van onderdrukking dankzij Gorbatsjovs peresjtroïka onwaarschijnlijk geworden. In ZuidAfrika had president F.W. de Klerk oppositieleider Nelson Mandela na een gevangenschap van 27 jaar vrijgelaten en uitgenodigd voor besprekingen over de verdeling van de macht. De oorlog tussen Irak en Iran was geëindigd met een wapenstilstand. In Nicaragua kwam een einde aan de burgeroorlog, nadat de Sandinisten met vrije verkiezingen hadden ingestemd en deze hadden verloren. In Zuidoost-Azië trok Vietnam zich terug uit Cambodja. Een tijd leek te zijn aangebroken waarin de democratie een onstuitbare opmars zou maken en waarin wereldwijde economische en politieke samenwerking en integratie een einde of in ieder geval een zeldzaam verschijnsel zouden maken van oorlog en conflict. In The End of History maakte Francis Fukuyama zich zorgen dat wereldwijde consensus over de zegeningen van vrije markt en democratie zou leiden tot verveling. Helemaal misplaatst is dit optimisme, zoals bekend, niet geweest. Sinds de jaren negentig groeiden voormalige Oostbloklanden en enkele staten die ontstonden na de desintegratie van de Sovjet-Unie, uit tot meer of minder volwaardige democratieën. De betrekkingen tussen het Westen en veel van deze staten kenmerken zich door een mate van politieke, economische en militaire coöperatie en integratie die niemand twintig jaar geleden voor mogelijk had gehouden. Maar tot een wereldwijde opmars van vrede en democratie is het niet gekomen. In augustus 1990 viel het Irakese leger Koeweit binnen, met als resultaat de eerste Golfoorlog van 1991. In hetzelfde jaar begon de burgeroorlog in Joegoslavië en in 1994 de