դատարանի որոշում թիվ ՎԴ/0436/05/17
Վարչական գործ թիվ ՎԴ/0436/05/17 2019թ.
դռնբաց դատական նիստում, քննելով Երևանի քաղաքապետարանի (այսուհետ` Քաղաքապետարան) վճռաբեկ բողոքը ՀՀ վերաքննիչ վարչական դատարանի 13.11.2018 թվականի որոշման դեմ` ըստ հայցի Վարդան Երիցյանի ընդդեմ Քաղաքապետարանի` որոշումն անվավեր ճանաչելու պահանջի մասին,
Դիմելով դատարան` Վարդան Երիցյանը պահանջել է անվավեր ճանաչել Քաղաքապետարանի աշխատակազմի հասարակական կարգի պահպանության ծառայության 11.11.2016 թվականի «Վարչական տույժ նշանակելու մասին» թիվ Վ-0188653 որոշումը (այսուհետ` Որոշում):
ՀՀ վարչական դատարանի (դատավոր` Մ. Համբարձումյան) (այսուհետ` Դատարան) 04.05.2017 թվականի որոշմամբ վարչական գործի վարույթը կարճվել է, և Քաղաքապետարանից ՀՀ պետական բյուջե բռնագանձվել է 4.000 ՀՀ դրամ` որպես պետական տուրքի գումար:
ՀՀ վերաքննիչ վարչական դատարանի (այսուհետ` Վերաքննիչ դատարան) 13.11.2018 թվականի որոշմամբ Քաղաքապետարանի վերաքննիչ բողոքը մերժվել է, և Դատարանի 04.05.2017 թվականի որոշումը` դատական ծախսերի մասով, թողնվել է անփոփոխ:
Բացի այդ, իր իսկ դիրքորոշման մեջ Վերաքննիչ դատարանն ընդունել է, որ պետական տուրք պետք է վճարի յուրաքանչյուր ոք, ով հայցադիմում, դիմում կամ բողոք է ներկայացնում դատարան, եթե չի համապատասխանում օրենքով այդ տուրքերից ազատելու համար սահմանված պահանջներին, բայց անհիմն կերպով անտեսել է այն հանգամանքը, որ Քաղաքապետարանի կողմից որևէ հայցադիմում, դիմում կամ բողոք չի ներկայացվել դատարան, այլ հայցադիմում ներկայացրել է Վարդան Երիցյանը, որն էլ, ընդ որում, համապատասխանել է օրենքով այդ տուրքերից ազատվելու համար սահմանված պահանջներին, և ազատված է եղել ու չի վճարել պետական տուրք:
Փաստորեն, Վերաքննիչ դատարանը պետք է ելներ այն հիմնադրույթներից, որ պետական տուրքը վճարելու պարտավորությունը կրել է Վարդան Երիցյանը, սակայն «Պետական տուրքի մասին» ՀՀ օրենքի 22-րդ հոդվածի «թ» կետի ուժով ազատված է եղել այդ պարտավորությունից: Իսկ Քաղաքապետարանը նման անմիջական պարտավորություն չի կրում, այլ առավելագույնը կարող է կրել այդ վճարումը հատուցելու պարտավորություն: Սակայն, քանի որ Վարդան Երիցյանն ազատված է եղել այդ տուրքը վճարելու պարտավորությունից և չի կատարել վճարում, հետևաբար չի կարող առաջանալ նաև չկատարված վճարումը հատուցելու պարտավորություն, և Քաղաքապետարանից հայցադիմումի համար պետական տուրքի գումար գանձման ենթակա չէ:
Վերոգրյալի հիման վրա բողոք բերած անձը պահանջել է Վերաքննիչ դատարանի 13.11.2018 թվականի որոշումը փոփոխել և Դատարանում պետական տուրքի հարցը համարել լուծված:
Ծառայության պետի 11.04.2017 թվականի «Վարչական տույժ նշանակելու մասին որոշումներն անվավեր ճանաչելու մասին» թիվ Վ-12/13 որոշմամբ անվավեր է ճանաչվել նաև սույն գործով վիճարկվող Որոշումը (գ.թ. 67):
Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործը հարուցվել է Վարդան Երիցյանի կողմից ներկայացված վիճարկման հայցի հիման վրա, որով վերջինս խնդրել է անվավեր ճանաչել Որոշումը: Սույն վարչական գործի քննության ընթացքում Ծառայության պետը 11.04.2017 թվականի «Վարչական տույժ նշանակելու մասին որոշումներն անվավեր ճանաչելու մասին» թիվ Վ-12/13 որոշմամբ իր նախաձեռնությամբ անվավեր է ճանաչել նաև վիճարկվող վարչական ակտը, և սույն գործի հարուցման համար հիմք հանդիսացած պահանջի հիմքում ընկած հանրային-իրավական վեճն ըստ էության սպառվել է:
Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ Որոշումը` որպես Վարդան Երիցյանին վարչական պատասխանատվության ենթարկելու վերաբերյալ վարչական ակտ, վիճարկելու պահանջով դատարան դիմելու համար Վարդան Երիցյանն օրենքի ուժով ազատված է պետական տուրք վճարելու պարտականությունից: Ըստ այդմ` Վարդան Երիցյանը հայցադիմում ներկայացնելու համար պետական տուրքի գծով դատական ծախս չի կատարել: Սակայն դատական պաշտպանություն նրան տրամադրվել է, քանի որ կաշկանդված լինելով քաղաքացիական իրավունքների ու ազատությունների պաշտպանության սահմանադրական սկզբունքներով` ֆիզիկական անձին վարչական պատասխանատվության ենթարկելու վերաբերյալ վարչական ակտերի դեմ այդ անձի դատական պաշտպանության իրավունքի անխոչընդոտ իրականացման ապահովման նպատակով պետությունը սահմանել է պետական տուրքի վճարումից ազատման ձևով արտոնություն:
Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ սույն վարչական գործի վարույթը կարճվել է գործի քննության ընթացքում Ծառայության պետի նախաձեռնությամբ վիճարկվող վարչական ակտն անվավեր ճանաչվելու պատճառով վեճն ըստ էության սպառված լինելու հիմքով: Սույն գործի նման ելքի պայմաններում, ՀՀ վճռաբեկ դատարանի վերը նշված իրավական դիրքորոշումների համաձայն, դատական ծախսերի հատուցման պարտականությունը դրվում է պատասխանող վարչական մարմնի` Քաղաքապետարանի վրա: Մյուս կողմից, Վճռաբեկ դատարանի գնահատմամբ Որոշման վիճարկման պահանջով հայցադիմում ներկայացնելու համար պետական տուրք վճարելու պարտականությունից ազատված լինելու պայմաններում Վարդան Երիցյանը դատարան դիմելու համար պետական տուրքի գծով դատական ծախս չի կատարել և չի կատարելու: Ավելին, այդ վարչական ակտի դեմ Վարդան Երիցյանի դատական պաշտպանության իրավունքն արդյունավետորեն իրականացնելու համար պետական տուրքի գծով դատական ծախս կատարելու անհրաժեշտությունը ողջամտորեն բացակայում է:
Հետևաբար, Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ տվյալ դեպքում Քաղաքապետարանը պարտավոր չէ պետությանը հատուցել Որոշումը վիճարկելու պահանջով դատարան դիմելու համար սահմանված պետական տուրքի գումարը, որի վճարումից Վարդան Երիցյանն ազատված է օրենքի ուժով, քանի որ այդ որոշման վիճարկման պահանջով դատարան դիմելիս պետական տուրքի գծով ծախս չի կատարվել, և այդ ծախսի կատարումը ողջամտորեն անհրաժեշտ չէր, իսկ ՀՀ վարչական դատավարության օրենսգրքի 60-րդ հոդվածի 1-ին մասի տեսանկյունից դատական ծախսերի հատուցման պարտականություն կրող կողմը պարտավոր է հատուցել միայն այն դատական ծախսերը, որոնք մյուս կողմը կրել է, և որոնք անհրաժեշտ են եղել դատական պաշտպանության իրավունքի արդյունավետ իրականացման համար:
Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով Դատարանի 04.05.2017 թվականի «Գործի վարույթը կարճելու մասին» որոշումը վերաքննության կարգով, իսկ Վերաքննիչ դատարանի 13.11.2018 թվականի որոշումը վճռաբեկության կարգով բողոքարկվել են միայն դատական ծախսերի մասով, իսկ Քաղաքապետարանը ՀՀ վճռաբեկ դատարանի վերոգրյալ որոշման ուժով ազատված է այդ բողոքների համար պետական տուրքի վճարման պարտականությունից: Հաշվի առնելով վերոգրյալը և նկատի ունենալով այն հանգամանքը, որ Քաղաքապետարանը տվյալ դեպքում վերաքննիչ և վճռաբեկ բողոքների համար պետական տուրք չի վճարել, Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ վերաքննիչ և վճռաբեկ բողոքների համար սահմանված պետական տուրքի բաշխման հարցը պետք է համարել լուծված:
1. Վճռաբեկ բողոքը բավարարել: Բեկանել ՀՀ վերաքննիչ վարչական դատարանի 13.11.2018 թվականի որոշումը և այն փոփոխել. հայցադիմում ներկայացնելու համար պետական տուրքի հարցը համարել լուծված:
N ՎԴ/0436/05/17