Պետական աջակցությամբ գյուղատնտեսության ապահովագրական համակարգի ներդրման կառուցակարգերի ձևավորումը ՀՀ-ում - Հայաստանի ատենախոսությունների բաց մատչելիության պահոց = Open Access Repository of the Armenian Electronic Theses and Dissertations (Armenian ETD-OA) = Репозиторий диссертаций Армении открытого доступа
Պետական աջակցությամբ գյուղատնտեսության ապահովագրական համակարգի ներդրման կառուցակարգերի ձևավորումը ՀՀ-ում
Գյուղատնտեսությունը, հանդիսանալով տնտեսության կարևորագույն ճյուղերից մեկը, միաժամանակ տնտեսական գործունեության ամենառիսկային ոլորտներից է: ՀՀ-ում գյուղատնտեսությունն ունի ռազմավարական նշանակություն: Բավական է նշել, որ գյուղատնտեսության համախառն արտադրանքի մասնաբաժինը ՀՆԱ-ում վերջին տարիների վիճակագրական տվյալներով կազմում է 19.7%, բնակչության 36.5%-ը ապրում է գյուղական բնակավայրերում, իսկ գյուղացիական տնտեսություններում զբաղվածները կազմում են ընդհանուր զբաղվածների շուրջ 34%-ը: Այս ամենով հանդերձ, գյուղատնտեսությունը գրեթե ամեն տարի հսկայական վնասներ է կրում տարատեսակ ռիսկերի, մասնավորապես տարերային աղետների հետևանքով (կարկտահարություն, ցրտահարություն, փոթորիկ, երաշտ և այլն), ինչը խոչընդոտում է ոլորտի կայունությանը և զարգացմանը: Գյուղատնտեսական գործունեությամբ զբաղվողների գույքային շահերի պաշտպանությունը և գյուղատնտեսական ռիսկերի կառավարումը ոչ միայն տնտեսա-վարողների, այլև ամբողջ հասարակության և պետության խնդիրն է: Խնդրի լուծման տարբերակների որոշումը եղել և շարունակում է մնալ գիտնականների, պետական կառավարման մարմինների, միջազգային կազմակերպությունների ուշադրության կենտրոնում: ՀՀ կառավարությունը համապատասխան միջոցառումներ է իրականացնում տարերային աղետների կառավարման, ինչպես նաև դրանցից տուժած գյուղացիական տնտեսություններին աջակցելու ուղղությամբ (հակակարկտային կայանների, կարկտապաշտպան ցանցերի տեղադրում, հետաղետային օգնությունների տրամադրում և այլն): Սակայն ուսումնասիրությունները վկայում են, որ այդ միջոցառումների ազդեցության արդյունավետությունը դեռևս այնքան էլ բարձր չէ, և անհրաժեշտություն առաջանում կիրառել գյուղատնտեսական ռիսկերի կառավարման այլ գործիքներ: Վերջին ժամանակաշրջանում հաճախ է քննարկվում ապահովագրության միջոցով գյուղատնտեսական ռիսկերի կառավարման հարցը: Օտար և հայազգի շատ տնտեսագետներ իրենց աշխատություններում անդրադարձել են գյուղատնտեսության ապահովագրության դերին, իրականացման առանձնահատկություններին, ապահովագրական պրոդուկտներին, պետական աջակության ձևերին: ՀՀ գյուղատնտեսությունում ապահովագրական որոշ ծրագրեր իրականացվել են, սակայն շարունակական բնույթ չեն կրել և դրանք կարելի է ձախողված համարել: Գյուղատնտեսության ապահովագրությունը, որպես ռիսկի կառավարման գործիք, իրականացվել է դեռևս 17-րդ դարում Արևմտյան Եվրոպայի երկրներում: Այսօր այն կիրառվում է ավելի քան 100 երկրում, ընդ որում` տնտեսապես զարգացած երկրներում գործում են գյուղատնտեսության ապահովագրական բավականին արդյունավետ և կայուն համակարգեր, մինչդեռ զարգացող երկրներում գյուղատնտեսության ապահովագրությունն իրականացվում է ընդամենը փորձնական եղանակով և ունի մի քանի տարվա պատմություն: Ներկայումս ՀՀ-ում գյուղատնտեսության ապահովագրական համակարգն ընդհանրապես բացակայում է, որն անդրադառնում է գյուղացիական տնտեսությունների կայունության, եկամուտների, արտագաղթի և գործազրկության մակարդակների վրա: Диссертация посвящена разработке действенных механизмов внедрения страховой системы в сфере сельского хозяйства факторов, обуславливающих устойчивое развитие села и сельского хозяйства. Сельское хозяйство, будучи одной из важнейших отраслей экономики РА, имеющих стратегическое значение, является наиболее рисковым сектором экономической деятельности. Почти ежегодно сельское хозяйство несет огромные убытки от различных стихийных бедствий (града, заморозков, ураганов, засухи и т.д.), что препятствует устойчивому развитию данного сектора. Для минимизации ущерба, возникшего в результате воздействия неблагоприятных природных факторов, снижения возможных убытков, необходимо управление сельскохозяйственными рисками, которое является задачей не только фермерских хозяйств, но и общества и государства в целом. Одним из вариантов решения этой проблемы является страхование сельскохозяйственных рисков. Цель исследования предложить научно обоснованные организационно-хозяйственные мероприятия и концептуальные подходы по внедрению страхования сельскохозяйственных рисков, применение которых будет возможным в сформировавшихся в настоящее время социально-экономических условиях РА. Для достижения данной цели поставлена задача – изучить теоретические и методические основы агрострахования, особенности, традиционные и инновационные продукты, международный опыт по развитию системы страхования в аграрном секторе, выявить риски аграрного сектора РА и их социально-экономические последствия, анализировать начинания по внедрению агрострахования в РА, исследовать предпосылки и факторы, препятстующие внедрению системы страхования в сельскохозяйственном секторе РА, разработать организационно-хозяйственные, методологические предложения и механизмы государственной поддержки по внедрению системы страхования в сельском хозяйстве РА. Проведенные в работе исследования и их анализ привели к ряду результатов, из которых обладающие научной новизной являются следующие: разработаны основные положения законов и подзаконных актов, необходимых для внедрения агрострахования с государственной поддержкой в РА, обоснована необходимость внедрения страхования сельскохозяйственных культур от номинального риска и индексного страхования в сельское хозяйство РА, разработаны мероприятия по применению этих продуктов, разработаны основные направления государственной поддержки внедрения системы страхования в сельском хозяйстве РА, а также структура и функции предлагаемой организации, осуществляющей агрострахование. Актуальность темы исследования, обозначенные цели и задачи определены во введении. Установлены объект и предмет исследования, его теоретические, методологические и информационные основы; сформулированы результаты, являющиеся научной новизной; представлена практическая значимость исследования. The thesis is dedicated to developing active mechanisms of introducing insurance system in the RA agriculture - the factors of village and agriculture sustainable development. Agriculture, being one of the most important sectors of the RA economy that have strategic meaning, is the riskiest one. Almost every year the agriculture suffers huge losses, partially, due to the natural disasters (hail, frost, storms, drought, etc) that impede its sustainable development. To mitigate the detriments caused by the adverse impact of natural disasters and minimize the losses, the agricultural risk management is required which is the issue that relates not only to the farmers but also to the society and state in whole. One of the options to solve this issue is introduction of agricultural risk insurance. The research aims at suggesting science-based management and economic activities, as well as conceptual approaches on introduction of insurance of agricultural risks in the RA which can be applicable under the current social and economic conditions established in the RA. In order to achieve the goal a task has been set up – to study the theoretical, methodological frameworks and specifications of agricultural insurance, traditional and innovation products, the international experience of development of insurance system in agrarian sector, to reveal the risks of agrarian sector and their social – economic impacts in RA, to analyze initiatives of introduction of agro insurance in RA, to study prerequisites and hindering factors for introduction of insurance system in RA agrarian sector, to develop organizational, economic, methodological practical suggestions and state support mechanisms towards introduction of insurance system in RA agriculture. The research and analysis conducted in the thesis led to a number of results from which the following are considered to be scientific novelties: The main provisions of laws and regulations necessary for the investment of state supported agricultural insurance in RA have been developed. The necessity of the investment of named peril crop insurance and index insurance in the RA agriculture has been justified and activities for the application of those products has been developed. The main directions of state support for the investment of insurance system in the RA agriculture and the structure and functions of the suggested organization assigned for implementing the agricultural insurance have been developed. The actuality of the research topic, its goal and objectives has been justified in the Introduction. The research object, subject, theoretical, methodological and information bases have been introduced. The main results that are assumed to be the scientific novelty have been formulated and the practical importance of the survey has been suggested.
Формирование механизмов внедрения системы сельскохозяйственного страхования с государственной поддержкой в РА. Formation of introduction mechanisms of agricultural insurance system by state support in the RA.
Восканян Гоар Вазгеновна, Voskanyan Gohar
http://etd.asj-oa.am/id/eprint/3702