«Անկախութիւնը իւրաքանչիւր ազգի գոյատեւման երաշխիքն է» - «ԱԼԻՔ» Օրաթերթ
You are here:Գլխաւոր էջ»Լուրեր»Ազգային»«Անկախութիւնը իւրաքանչիւր ազգի գոյատեւման երաշխիքն է»
«Անկախութիւնը իւրաքանչիւր ազգի գոյատեւման երաշխիքն է»
Հայաստանի արտակարգ եւ լիազօր դեսպան պարոն Թումանեան եւ դեսպանատան աշխատակազմ, հիւսիսային իրանահայութեան յարգարժան պատգամաւոր դոկտ. Կարէն Խանլարեան, ազգային եւ հասարակական մարմինների սիրելի ներկայացուցիչներ, մարզա-մշակութային միութիւնների վարչութիւնների անդամներ եւ սիրելի պատանիներ ու պարմանուհիներ, սիրելի հայրենակիցներ եւ յարգելի ժողովուրդ.
«Ալիք» հաստատութեան ներկայացուցիչ Հենրիկ Խալոյեանի ելոյթը Մայիս 28-ի առիթով «Արարատ» մարզաւանի «Սասունցի Դաւիթ» սրահում կազմակերպւած միջոցառման ընթացքում
Ինձ համար մեծ պատիւ է, որ այս պատմական պանծալի օրը առիթ է ընձեռնւել ինձ մտածումներս կիսել ձեզ հետ: Նախեւառաջ թոյլ տւէք բոլորիս շնորհաւորել մեր տօների տօնը՝ Մայիս 28-ը: Շնորհաւորել նաեւ այս միասնական նախաձեռնութիւնը՝ մեր մարզա-մշակութային միութիւններին, տօնախմբելու 98-ամեակը մեր Առաջին Հանրապետութեան եւ Անկախութեան եւ որպէս նախաքայլ, ընդառաջ գնալ նրա հարիւրամեակը լաւագոյնս եւ բարձր մակարդակով նշելու:
Իսկ որն է կարեւորութիւնը եւ խորհուրդը Մայիսի 28-ի եւ Անկախութեան ու արդեօք կարեւորւե՞լ է այն իր արժէքին համապատասխան: Սիրելիներ, 21-րդ դարում եւս կարելի է անկախութիւնը այսպէս բնութագրել՝ համաշխարհային քաղաքական բեմում՝ Անկախութիւնը իւրաքանչիւր ազգի գոյատեւման երաշխիքն է. Անկախ եւ իրաւական պետականութիւնը մարմնաւորում է ազգի քաղաքական կամքը, պաշտպանում նրա շահերը եւ ապահովում ազգային անվտանգութիւնն ու ինքնուրոյն զարգացումը:
Այսպէս, Սարդարապատի, Բաշ Ապարանի եւ Ղարաքիլիսայի ճակատամարտերով մեր հերոսական յաղթանակը շուրջ վեց դար մեր պետականութիւնից զրկւածութեան իրաւունքի վերականգնումն է եւ պատմա-քաղաքական ամենամեծ ձեռքբերումը ու ինչպէս ասւել է՝ մեր ներկայ գոյութեան ամրաքարը:
Ներկայի առաւել նիւթապաշտ ժամանակահատւածում պատմական իրողութիւնները ընդհանրապէս գնահատւում են ու մեկնաբանւում հիմնականում որպէս արդիւնք առարկայական պայմանների կամ թէ՝ գերուժերի ի նախագունէ մշակւած ծրագրերի արդիւնք: Մոռացւելով առաջին հերթին ենթակայական պայմաններն ու հոգե-մտաւոր ենթահողի կարեւորութիւնը, երկրորդ հերթին ժողովուրդ-ազգ հասկացութեան հսկայ եւ մեծ ուժի որոշիչ շարժառիթը: Այս բացատրութեամբ կուզէի մերժել այն կատեգորիկ գնահատումները, որ մեր Առաջին Հանրապետութեան եւ Անկախ պետականութեան վերականգնումը արգասիքն է Առաջին Համաշխարհային պատերազմի աւարտի ու նոյն աշխարհաընկալումով մեկնաբանւող 1991-ի սեպտեմբեր 21-ը, Արցախի Անկախութիւնը եւ շարան նմանօրինակ վերծանումները նոյնիսկ օտարների համար՝ սկսած Ուկրայինայից մինչեւ Արաբական աշխարհ: Հակառակելով դրան կուզէի կենտրոնանալ եւ շեշտել ենթակայական պայմանների եւ մարդային հոգե-մտաւոր կարողականութեան իրական արժէքի որպէս պատմութեան կերտման կարեւոր գործօն:
Պատմական սխրանքներ հերոսական, որին համապատասխան գոյանում են յաղթանակներ ու կամ թէ պատմութիւններ՝ յաջողութիւն, զարգացում, նւաճում պատմական փայլուն եւ կամ հակառակը՝ մութ եւ սեւ էջեր: Այդպէս է պատահում իւրաքանչիւր անհատի կեանքում եւ այդպէս նաեւ հաւաքական կեանքում:
Այս հայեացքով նայելիս միայն կը տեսնենք մեր առաւելութիւններն ու թերութիւնները մեր յաջողութիւններում եւ պարտութիւններում, հակառակ պարագային միշտ պիտի պատճառները որոնենք մեզնից դուրս եւ յանգենք սխալ եզրակացութեան, գտնել պատասխաններ, որոնք աւելի դիւրին են: Մէկ խօսքով կը ցանկանայի ասել՝ մենք ենք կերտել մեր պատմութիւնը, մեր անկախ պետականութիւնը ու նաեւ մեր մէջ պիտի փնտրել նրա քայքայման արդիւնքը, դարեր պետականութիւնից զուրկ լինելու հանգամանքը, մեր տարագրութիւնը, սակայն, լաւագոյնս պահել ենք մեր ինքնութիւնը եւ ծառայել ուրիշներին եւ օտարներին: Արդեօք սա չի նշանակում, որ մենք առաւել ազգասէր ու մարդասէր ենք քան հայրենասէր:
Վերադառնալով օրւայ նիւթին պէտք է ասել, որ վերջին հարիւրամեակում մեր պատմական սխրագործութիւնները մեծ են եղել ու 1880-ականներից սկսած մեր ազգային զարթօնքին որպէս արդիւնք ամենաճգնաժամային պահին նոյնիսկ ցեղասպանութիւնների եաթաղանների ներքոյ Վանի հերոսամարտով Արամ Մանուկեանի հէնց ղեկավարութեամբ ստեղծւեց Վանի Հանրապետութիւնը միայն մի քանի ամիսների համար: Հէնց նոյն դաժան պայմաններում, երբ ամայացւել էր Արեւմտեան Հայաստանը եւ ծրագրել էին ոչնչացնել նաեւ Արեւելեան Հայաստանը, մեզ յաջողւեց կերտել 1918- 21-ի Անկախ պետականութիւնը, ուր եւ կարճ ժամանակում ստեղծւեց պետական համակարգի բոլոր ատրիբուտները եւ հեգեմոնիան՝ կառավարութիւն, խորհրդարան, բանակ, նախարարութիւններ, 4 վարչապետ, դեսպանութիւններ՝ Իրանից մինչեւ Ճապոնիա, առաջին կին դեսպանը, որբանոց եւ այլն եւ այլն... որոնք այսօրւայ արագընթաց աշխարհում եւս դժւար է պատկերացնել այդքան կարճ ժամանակում: Իսկ իրաւական առումով Առաջին Անկախ Հանրապետութիւնը եւ նրա կերտումը Սեւրի դաշնագրով միջազգայնօրէն ճանաչում գտաւ հայ ազգի իրաւատիրութիւնը իր Հայրենիքի նկատմամբ եւ Վիլսոնեան Իրաւարար վճռագրով սահմանագծւեց ու ամրագրւեց մեր հողային պահանջատիրութեան իրաւական հիմքը ու Հայկական Հարցը փոխւեց Հայ Դատի:
Ներկայ Հայաստանի Հանրապետութիւնը Առաջին Անկախ Հանրապետութեան իրաւաժառանգորդն է եւ իբրեւ այդպիսին, հայկական բռնագրաււած բոլոր տարածքների օրինական իրաւատէրը, ինչպէս նաեւ Արցախի, Ջաւախքի եւ Նախիջեւանի երկրամասերի: Այսքան մեծ է արժէքը Մայիսեան մեր յաղթանակների իր պատմական, ազգային, քաղաքական եւ իրաւական առումներով ու մեզ է մնում արժեւորել այն:
Թէեւ երկար տարիներ է, որ խօսւում է օրինակ Արամ Մանուկեան անունը մեծարել Հայաստանի Հանրապետութիւնում ըստ արժանաւոյնս, սակայն, չկամութիւնն կամ առօրեայ լիբերալ քաղաքական դաշտը որպէս օրինակ իր տունն անգամ, որի պատշգամբից 1918-ի օրւայ կարկառուն ճառերն էր հնչում ճակատամարտ վազելու, նոյնիսկ պատմական թանգարանի վերածւելու չի արժանացել:
Սիրելիներ, պէտք է փայփայել Անկախութեան գաղափարը, հակառակ պարագային ինչպէս բնութագրւեց ոչ թէ պաշտպանելու ենք մեր ազգային շահերը եւ անվտանգութիւնը, այլ ինքնիշխանութեան թուլացումով՝ քայլելու ենք օտարի շահերի ու նրանց անվտանգութեան ուղիով:
Մեր օրերում մէկ անգամ եւս մեզ յուզեց, յուշեց եւ ազգային զգաստութեան հրաւիրեց Արցախեան քառօրեայ պատերազմը՝ իհարկէ դարձեալ մեր ժողովուրդը սխրանք գործեց յանձինս մեր բանակի, զօրքի եւ կամաւոր զինւորագրեալների, որոնք իրենց հերոսութեամբ չէզոքացրին թշնամու նպատակը:
Այո՛, դարձեալ շատ թանկ վճարեցինք մեր ազատութեան եւ անկախութեան բագինին: Եւ այսօր ամէն մէկս մեր հերթին պատասխանատու ենք թափւած ամէն մի կաթիլ արեան եւ ամէն մի թիզ հողի համար:
Այսօր Արցախը Հայ Դատի հասկացութեան՝ Ազատ, Անկախ, Միացեալ Հայաստանի կերտման առաջնային եւ կարեւոր հանգրւաններից է հանդիսանում եւ մեր յաղթանակն ու կամ պարտութիւնը կարող է հիմնովին փոփոխութեան ենթարկել մեր ազգային ողջ պատմա-քաղաքական ապագան եւ վստահ նոյն այդ քաջ գիտակցութեամբ էր, որ մեր քաջամարտիկները հերոսաբար մարտնչեցին ապրիլին Ադրբեջանի ագրեսիայի դէմ, քանզի վստահ էին, որ ապրիլից յետոյ մայիս է գալու: Մեր բանակը եւ մեր ժողովուրդը՝ Հայաստան եւ Սփիւռք մէկ բռունցքի պէս միացան. ահա դրա օրինակը տեսանք մենք այստեղ մեզ մօտ՝ Իրանում յանուն խաղաղութեան զօրակցութեան կոչին աննախադէպ եւ ինքնակամ նւիրաբերմամբ: Եւ այսօր մնում է, որ մեր բանակի հերոսութեան ու միասնականութեան արդիւնքում հայ քաղաքական միտքը, պետական եւ դիւանագիտական վարչամեքենան իր դրական արդիւնքին եւ վախճանին հասցնեն սկսածը, իսկ քառօրեայ պատերազմը մեզ զգօնութեան հրաւիրեց հէնց անկախութեան գաղափարաբանութեան խորհրդանիշով վերանայելու մեր արտաքին քաղաքականութիւնը եւ արմատապէս վերանայելու մեր պետականաշինութեան գործը սկսած բանակի ու սպառազինման գործընթացից մինչեւ մեր առօրեայ կեանքը բոլոր ոլորտներում, երբ դեռ լուծւած չէ մեր անվտանգութեան հիմնահարցը եւ դեռ մեր թշնամին հեռու չէ մեզնից ու ատակ է ցեղասպան ոգով ականջ եւ վիզ կտրելու:
Ուրեմն, հիմնւելով մեր ունեցածի վրայ, հիմնւելով մեր սեփական ուժի վրայ, պէտք է փայփայել անկախութեան գաղափարը մեր ներկայ եւ գալիք սերունդների մօտ՝ Հայրենիքում թէ՛ Սփիւռքում ու այդ ամէնը յանուն պետականութեան հզօրացման, որպէսզի հայը ապրի Ազատ, Անկախ եւ բարօր իր բնօրրանում: Այդպէս ենք քայլել շարունակ՝ փայփայել ենք մեր Եռագոյն դրօշը եւ Զինանշանը, մինչեւ դրանք դարձել են իրականութիւն: Ահա եւ պէտք է պահպանենք իրականութիւնը եւ լինենք նոյնքան հայրենասէր եւ ազգասէր ու մարդասէր:
Ահա Մայիս 28-ի ոգով պիտի անել ամէն ինչ յանուն Հայաստանի Հանրապետութեան հզօրացման, որով Սփիւռքն ու ամէն մի հայ իրեն կը զգայ ապահով, երբ Հայկական Պետականութիւնը պաշտպանում է իր շահերը, մինչեւ հեռաւոր ափեր, մինչեւ Սիրիա: Իսկ Հայաստանի Հանրապետութիւնը կարող է լինել հզօր, երբ ունի հզօր Սփիւռք 10.000.000 կազմակերպւած հայութիւն ողջ աշխարհում, այս է պատգամում խորհուրդը Մայիսեան յաղթանակների:
Փառք Մայիս 28-ը կերտողներին, փառք մեր հերոս ծնող ժողովրդին եւ այսօր՝ յանուն Անկախութեան վեհ գաղափարի մեր սահմանները պահպանող բանակին:
Յարգելի պարոն դեսպան. 1918-ի Անկախութիւնից յետոյ, երբ խորհրդայնացաւ Հայաստանը, երեւի ամէն մի հայ օտար ափերում եղաւ դեսպանը եւ ներկայացւեց հայն ու Հայաստանը, իսկ այսօր ուրախ ենք Դուք կաք եւ մեզ մօտ էք: Ուրախ ենք, որ գոյութիւն ունի մեր Անկախ Պետականութիւնը եւ առաւել ուրախ կը լինենք ձեր հզօրութեամբ: Ինչպէս ասացի արդէն Դուք տեսաք իրանահայութեան պատրաստակամութիւնը ճգնաժամային պահին, որը իր տեսակով ու մակարդակով կարելի է առաջինը համարել Սփիւռքում, նկատի ունենալով մեր թւաքանակը, զորօրինակ, համեմատելով Միացեալ Նահանգների կամ այլ տեղերի հետ:
Նաեւ մամուլի միջոցով տեղեկացանք, որ մեր Պատգամաւորական ժողովը ու Թեմական խորհուրդը հաստատել են, որպէսզի Հայաստանի Հանրապետութեան դեսպանատունը փոխադրւելով «Վաչէ Յովսէփեան» համալիր, աւելի համալրւի եւ իրեն աւելի արժանավայել տեղը ունենայ:
Սրանք միայն փոքր օրինակներ են մեր պատրաստակամութեան՝ կանգնելու Հայաստանի Հանրապետութեան կողքին եւ պահելու ու պահպանելու մեր համազգային ողջ արժեհամակարգը: Յամենայնդէպս մենք Ձեր կողքին ենք, մենք Ձեր մէջքին ենք եւ շնորհաւորում ենք այս յաղթական եւ պանծալի օրը եւ խնդրում մեր շնորհաւորանքները փոխանցել Հայաստանի պետական բոլոր բարձրաստիճան այրերին: