Կրոնական կազմակերպությունների դերը երեխայի սեռի խտրական ընտրության դեմ պայքարում
Ավանդական դեր, նոր կարիքներ
Մարդ­կա­յին կյան­քը արժ­ևո­րե­լու և­ ի­մաս­տա­վո­րե­լու գոր­ծում կրո­նա­կան կազ­մա­կեր­պութ­յուն­նե­րը ռազ­մա­վա­րա­կան դե­րա­կա­տա­րում ու­նեն, որն ա­ռա­վել կար­ևոր­վում է ըն­տա­նի­քի, ծնե­լիութ­յան, ա­ռող­ջութ­յան, բռնութ­յան և ­հա­մայն­քա­յին խնդիր­նե­րի հա­մա­տեքս­տում, ինչ­պես նաև բնակ­չութ­յան և ­զար­գաց­ման ժա­մա­նա­կա­կից մար­տահ­րա­վեր­նե­րին ըն­դա­ռաջ: Պտ­ղի սե­ռի խտրա­կան ընտ­րութ­յան մար­տահ­րա­վե­րին հա­ջո­ղութ­յամբ դի­մա­կա­յե­լու ե­րաշ­խիք­նե­րից կար­ևո­րա­գույ­նը հա­մայն­քում հան­րա­յին կար­ծիք ձևա­վո­րող ա­ռաջ­նորդ­նե­րի, այդ թվում կրո­նա­կան կազ­մա­կեր­պութ­յուն­նե­րի, ռազ­մա­վա­րա­կան հա­մա­գոր­ծակ­ցութ­յունն է: ­Փոխ­կա­պակց­վա­ծութ­յան ներ­կա պայ­ման­նե­րում հրա­մա­յա­կան է դառ­նում կրո­նա­կան և ­քա­ղա­քա­ցիա­կան հա­սա­րա­կութ­յան կազ­մա­կեր­պութ­յուն­նե­րի (ՔՀԿ), կա­ռա­վա­րութ­յան և ­զար­գաց­ման մի­ջազ­գա­յին գոր­ծըն­կեր­նե­րի ջան­քե­րի հա­մա­տե­ղու­մը: ­Սո­ցիա­լա­կան ցան­կա­լի փո­փո­խութ­յուն­նե­րի հաս­նե­լու հա­մար նրանք պետք է ձգտեն փոխ­գոր­ծակ­ցել, և ­միայն հա­մա­տեղ ջան­քե­րի արդ­յուն­քում հնա­րա­վոր կլի­նի հա­յաս­տան­յան հա­սա­րա­կութ­յու­նում, հա­մայնք­նե­րում և­ ըն­տա­նիք­նե­րում գեն­դե­րա­յին հա­վա­սա­րակշ­ռութ­յուն ա­պա­հո­վել վե­րար­տադ­րո­ղա­կան ո­րո­շում­ներ կա­յաց­նե­լիս: Ն­ման հա­մա­գոր­ծակ­ցութ­յուն կա­րող է ձևա­վոր­վել այն ար­ժեք­նե­րի, ա­վան­դույթ­նե­րի ու հա­վա­տամ­քի հի­ման վրա, ո­րոնք ըն­կած են նաև մի շարք հիմ­նա­րար ի­րա­վունք­նե­րի հիմ­քում: Այն կա­րող է խարսխ­վել նաև մար­դու ար­ժա­նա­պատ­վութ­յան և ­մար­դու ի­րա­վունք­նե­րի հա­մընդ­հա­նուր տես­լա­կա­նի վրա: ­Կա­նանց նկատ­մամբ բռնութ­յու­նը, նե­րառ­յալ դրա վա­տա­գույն դրսևո­րու­մը՝ աղ­ջիկ ե­րե­խա­յի ման­կաս­պա­նութ­յու­նը, մար­դու ար­ժա­նա­պատ­վութ­յան, հետ­ևա­բար մար­դու ի­րա­վունք­նե­րի խախ­տում է:
Հա­յաս­տան­յան կրո­նա­կան կազ­մա­կեր­պութ­յուն­ներն ա­ռանց­քա­յին դեր են ու­նե­ցել պտղի սե­ռի ընտ­րութ­յան խնդրի շուրջ լռութ­յու­նը խախ­տե­լու և ­տա­բու­նե­րը շրջան­ցե­լու գոր­ծում: ­Հա­յաս­տա­նում կրո­նա­կան կազ­մա­կեր­պութ­յուն­ներն այ­սօր էլ շա­րու­նա­կում են ծա­ռա­յել որ­պես հա­մայն­քա­յին կենտ­րոն­ներ, ո­րոնք հան­րա­յին հար­գանք վա­յե­լող ինս­տի­տուտ­ներ են և­ ընտր­ված քա­ղա­քա­կան ա­ռաջ­նորդ­նե­րի և ­քա­ղա­քա­կա­նութ­յուն մշա­կող­նե­րի հետ միա­սին դաս­վում են ա­ռաջ­նորդ­նե­րի շար­քում: Ն­րանք ջա­տա­գովն են մար­դա­կենտ­րոն ո­լոր­տա­յին քա­ղա­քա­կա­նութ­յուն­նե­րի մշակ­ման, և­ այդ իսկ պատ­ճա­ռով կրո­նա­կան ա­ռաջ­նորդ­նե­րը և կ­րո­նա­կան կազ­մա­կեր­պութ­յուն­նե­րը պետք է դի­տարկ­վեն ոչ թե որ­պես խնդրա­հա­րույց դե­րա­կա­տար­ներ, այլ խնդրի լուծ­ման շա­հագր­գիռ կողմ: Ն­րանց դերն ա­ռանց­քա­յին է հա­մայն­քա­յին նոր­մե­րի վրա ազ­դե­լու ա­ռու­մով, ինչ­պես նաև պտղի սե­ռի խտրա­կան ընտ­րութ­յան պատ­ճառ­նե­րի և ­հետ­ևանք­նե­րի վե­րա­բեր­յալ հան­րա­յին ի­րա­զեկ­վա­ծութ­յան մա­կար­դա­կը բարձ­րաց­նե­լու և­ այն­պի­սի մի­ջա­վայր ստեղ­ծե­լու հար­ցում, ո­րը կնպաս­տի գեն­դե­րա­յին հա­վա­սա­րակշռ­ված վե­րար­տադ­րո­ղա­կա­նութ­յան և­ ընդ­հան­րա­պես խտրա­կա­նութ­յու­նից զերծ մշա­կույթ ձևա­վո­րե­լուն: ­Բա­ցի ծա­ռա­յութ­յուն­նե­րի մա­տուց­ման մի­ջո­ցով կա­նանց դեմ բռնութ­յանն ար­ձա­գան­քե­լու դե­րա­կա­տա­րու­մից, կրո­նա­կան կազ­մա­կեր­պութ­յուն­նե­րին անհ­րա­ժեշտ է ա­ջակ­ցել, որ­պես­զի նրանք կա­րո­ղա­նան ամ­բող­ջութ­յամբ օգտ­վել ի­րենց յու­րա­հա­տուկ կար­գա­վի­ճա­կից՝ որ­պես ազ­դե­ցիկ դե­րա­կա­տար­ներ, ո­րոնք կա­րող են կան­խել բռնութ­յու­նը և ­մաս­նա­վո­րա­պես պտղի սե­ռի խտրա­կան ընտ­րութ­յու­նը: ­Վիր­տո­ւալ կամ ի­րա­կան ա­պա­հով տա­րած­քի կա­րիք կա, որ­տեղ հնա­րա­վոր կլի­նի ա­նար­գելք քննար­կել այն­պի­սի բարդ և զ­գա­յուն խնդիր­ներ, ինչ­պի­սիք են տղա­յի նա­խա­պատ­վութ­յու­նը և ­վե­րար­տադ­րո­ղա­կան ո­րո­շում­նե­րը: ­Տի­րա­պե­տե­լով հա­մա­պա­տաս­խան կա­րո­ղութ­յուն­նե­րի՝ կրո­նա­կան կազ­մա­կեր­պութ­յուն­նե­րը կա­րող են նման ի­րա­կան սո­ցիա­լա­կան և ­հոգ­ևոր տա­րածք­ներ ա­ռա­ջար­կել ըն­տա­նիք­նե­րին, կա­նանց ու տղա­մարդ­կանց:
Կա­ռա­վա­րութ­յան, քա­ղա­քա­ցիա­կան հա­սա­րա­կութ­յան և ­զար­գաց­ման մի­ջազ­գա­յին հա­մայն­քի ա­ռանց­քա­յին դե­րա­կա­տար­նե­րը այս ա­մե­նը գի­տակ­ցե­լով պետք է ար­ձա­գան­քեն կրո­նա­կան կազ­մա­կեր­պութ­յուն­նե­րի բարձ­րա­ձայ­նած կրթա­կան և ­կա­րո­ղութ­յուն­նե­րի զար­գաց­ման կա­րիք­նե­րին, այդ թվում՝ ա­ջակ­ցեն փաս­տե­րի, վի­ճա­կագ­րութ­յան և ­հե­տա­զո­տութ­յուն­նե­րի արդ­յունք­նե­րի վրա հիմն­ված ընդ­հա­նուր մո­տե­ցում­ներ ձևա­վո­րե­լու հա­մար անհ­րա­ժեշտ կա­րո­ղութ­յուն­նե­րի զար­գաց­մա­նը: Կ­րո­նա­կան կազ­մա­կեր­պութ­յուն­նե­րը կա­րիք ու­նեն նաև կա­րո­ղութ­յուն­նե­րի, ո­րոնք հնա­րա­վո­րութ­յուն կըն­ձե­ռեն տար­բեր ի­րա­վի­ճակ­նե­րում բա­ցա­հայ­տել պտղի սե­ռի խտրա­կան ընտ­րութ­յան պատ­ճառ­նե­րը, հետ­ևանք­ներն ու խնդիր­ներն ընդ­հան­րա­պես, ինչ­պես նաև փո­խան­ցել ձևա­վոր­ված գի­տե­լիքն ու պրակ­տի­կան: Ա­վե­լին, հիմ­նա­կան դե­րա­կա­տար­նե­րը պետք է կամր­ջեն կրո­նա­կան կազ­մա­կեր­պութ­յուն­նե­րի, մա­մու­լի և ­շա­հագր­գիռ այլ կա­ռույց­նե­րի միջև հա­մա­գոր­ծակ­ցութ­յան բա­ցե­րը՝ հան­րա­յին ի­րա­զեկ­ման, ինչ­պես նաև հա­մա­գոր­ծակ­ցութ­յան նոր հնա­րա­վո­րութ­յուն­ներ ստեղ­ծե­լու նպա­տա­կով:
Ներ­կա­յում, հա­ջող­ված փոխ­գոր­ծակ­ցութ­յուն է ձևա­վոր­վել հա­սա­րա­կա­կան կազ­մա­կեր­պութ­յուն­նե­րի կոն­սոր­ցիու­մի գոր­ծու­նեութ­յան շրջա­նակ­նե­րում, ո­րը հա­մա­կար­գում է ­Մարդ­կա­յին զար­գաց­ման մի­ջազ­գա­յին կենտ­րո­նը (ՄԶՄԿ)՝ Եվ­րո­պա­կան միութ­յան և ­Հա­յաս­տա­նում ՄԱԿ-ի բնակ­չութ­յան հիմ­նադ­րա­մի ա­ջակ­ցութ­յամբ: ­Կոն­սոր­ցիու­մին հա­ջող­վել է կրո­նա­կան կազ­մա­կեր­պութ­յուն­նե­րի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­նե­րին ներգ­րա­վել «­Տե­ղա­կան մաս­նակ­ցութ­յան և­ ոչ խտրա­կա­նութ­յան» փոր­ձի և ­գի­տե­լի­քի փո­խա­նակ­ման ցան­ցի աշ­խա­տանք­նե­րում, ո­րի ա­վե­լի քան 400 ան­դամ­նե­րը տե­ղա­կան գոր­ծիչ­ներ են, ո­րոնք ակ­տի­վո­րեն մաս­նակ­ցում են պտղի սե­ռի խտրա­կան ընտ­րութ­յան դեմ պայ­քա­րին հան­րա­պե­տութ­յան ողջ տա­րած­քում: ­Հա­մա­գոր­ծակ­ցութ­յունն ամ­րապնդ­վում է նաև հան­րա­յին ի­րա­զեկ­ման և ­քա­րո­զար­շավ­նե­րի մի­ջո­ցով, ո­րոնք անդ­րա­դառ­նում են պտղի սե­ռի խտրա­կան ընտ­րութ­յան, տղա­յի ե­րե­խա­յի նա­խա­պատ­վութ­յան, ծնե­լիութ­յան ցածր մա­կար­դա­կի և ­վե­րար­տադ­րո­ղա­կան տեխ­նո­լո­գիա­նե­րի կի­րառ­ման է­թի­կա­կան խնդիր­նե­րին: Այս փորձն օգ­տա­կար կա­րող է լի­նել խնդրով զբաղ­վող շա­հագր­գիռ կող­մե­րի հա­մար՝ կրո­նա­կան կազ­մա­կեր­պութ­յուն­նե­րին ա­ջակ­ցութ­յուն տրա­մադ­րե­լու գոր­ծում ջան­քե­րը հա­մախմ­բե­լու ա­ռու­մով, հատ­կա­պես՝ առ­կա գի­տե­լիք­նե­րը տա­րա­ծե­լու և ­կա­րո­ղութ­յուն­նե­րը զար­գաց­նե­լու մի­ջո­ցով: Այս աշ­խա­տան­քը մաս­նակ­ցա­յին, և ­շա­րու­նա­կա­կան բնույթ պետք է ու­նե­նա՝ թե՛ բնակ­չութ­յան հետ ընդ­հան­րա­պես, թե՛ ա­ռա­վել խո­ցե­լի սո­ցիա­լա­կան խմբե­րի հետ: Վս­տա­հե­լի և ­տե­ղայ­նաց­ված փաս­տե­րի և ­տե­ղե­կատ­վութ­յան տրա­մադ­րու­մը, ինչ­պես նաև հե­տա­զո­տա­կան և ­տեխ­նի­կա­կան ա­ջակ­ցութ­յու­նը՝ միտ­ված կրո­նա­կան կազ­մա­կեր­պութ­յուն­նե­րի գի­տե­լիք­նե­րի և ­կա­րո­ղութ­յուն­նե­րի զար­գաց­մա­նը, կա­րող է դառ­նալ այն օ­ժան­դա­կութ­յու­նը, ին­չը թույլ կտա կրո­նա­կան կազ­մա­կեր­պութ­յուն­նե­րին ա­ջակ­ցել ի­րենց հա­մայնք­նե­րին՝ խնդրի վե­րա­բեր­յալ պատ­շաճ ու­ղերձ­ներ ա­ռա­ջար­կե­լով և­ արդ­յու­նա­վետ կեր­պով մա­տու­ցե­լով ծա­ռա­յութ­յուն­ներ:
Բազ­մա­կողմ հա­մա­գոր­ծակ­ցութ­յուն
Կ­րո­նա­կան կազ­մա­կեր­պութ­յուն­նե­րին՝ սո­ցիա­լա­կան ո­լոր­տի քա­ղա­քա­կա­նութ­յան ի­րա­կա­նաց­ման ըն­թաց­քում հա­մա­պա­տաս­խան պրակ­տի­կա­յի ձևա­վոր­ման գոր­ծում ա­ջակ­ցութ­յուն ցու­ցա­բե­րե­լը, ման­րա­մաս­նո­րեն մշակ­ված գործ­նա­կան կա­նոն­նե­րի և­ ան­մի­ջա­կա­նո­րեն հով­վա­կան գոր­ծու­նեութ­յամբ զբաղ­վող կրո­նա­կան կազ­մա­կեր­պութ­յուն­նե­րի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­նե­րի հա­մար խնդրին վե­րա­բե­րող օ­րի­նա­կե­լի, ա­ռօ­րեա­կան օ­րի­նակ­նե­րի տրա­մադ­րու­մը կա­րող է օգ­տա­կար լի­նել խնդրին ար­ձա­գան­քե­լու հա­մա­տեքս­տում: Օ­ժան­դա­կե­լով կրո­նա­կան կազ­մա­կեր­պութ­յուն­նե­րին ըն­տա­նի­քին ա­ջակ­ցե­լու գոր­ծա­ռույ­թում նո­րա­րա­րա­կան գոր­ծի­քա­կազ­մի ներդր­ման և ­կի­րառ­ման հար­ցում՝ հնա­րա­վոր է դառ­նում մե­ծաց­նել կա­ռա­վա­րու­թան և ՔՀԿ-նե­րի կող­մից ի­րա­կա­նաց­վող ծրագ­րե­րի արդ­յու­նա­վե­տութ­յու­նը:
Այս գոր­ծիք­նե­րը պետք է ա­ռա­ջար­կեն, թե գործ­նա­կա­նում ինչ­պես կա­րե­լի է ար­ծար­ծել վե­րար­տադ­րո­ղա­կան ի­րա­վունք­նե­րի, ծնե­լիութ­յան, կա­նանց ի­րա­վունք­նե­րի և­ ոչ խտրա­կա­նութ­յան խնդիր­նե­րի ա­ռա­վել բարդ հար­ցե­րը: Այս գոր­ծիք­նե­րի մշակ­ման ըն­թաց­քում պետք է ի մի բե­րել խնդրով գոր­ծա­նա­կա­նում զբաղ­վող բո­լոր դե­րա­կա­տար­նե­րի փոր­ձը, տե­ղայ­նաց­ված գի­տե­լիքն ու ժա­մա­նա­կա­կից մե­թոդ­նե­րը: Ս­րանք կա­րող են ար­ժե­քա­վոր ռե­սուրս լի­նել այն հոգ­ևո­րա­կան­նե­րի և կ­րո­նա­կան կազ­մա­կեր­պութ­յուն­նե­րի այլ ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­նե­րի հա­մար, ո­րոնք շա­հագրգռ­ված են ա­վե­լի լավ ճա­նա­չե­լու ի­րենց հետ­ևորդ­նե­րին և ­ձեռք բե­րե­լու հմտութ­յուն­ներ՝ խնդրին ա­վե­լի արդ­յու­նա­վե­տո­րեն անդ­րա­դառ­նա­լու հա­մար: Ն­ման ա­ջակ­ցութ­յու­նը կրո­նա­կան կազ­մա­կեր­պութ­յուն­նե­րի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­նե­րին կա­ռա­ջար­կի մո­տե­ցում­նե­րի հար­թակ, ո­րի հի­ման վրա նրանք կա­րող են ձևա­վո­րել, կի­րա­ռել և ­տա­րա­ծել սե­փա­կան հա­ջող­ված պրակ­տի­կան:
Հա­յաս­տան­յան կրո­նա­կան կազ­մա­կեր­պութ­յուն­ներն ար­դեն իսկ ՔՀԿ-նե­րի և ­զար­գաց­ման մի­ջազ­գա­յին գոր­ծըն­կեր­նե­րի հետ հա­մա­գոր­ծակ­ցութ­յան հա­ջող­ված փորձ ու­նեն, ո­րի արդ­յուն­քում մշակ­վել են բնակ­չութ­յան և ­զար­գաց­ման խնդիր­նե­րի ար­ձա­գանք­ման նո­րա­րա­րա­կան գոր­ծիք­ներ, ո­րոնց նպա­տակն էր դյու­րաց­նել սո­ցիա­լա­կան փո­փո­խութ­յուն­նե­րը: ­Մաս­նա­վո­րա­պես, ՄԱԿ-ի բնակ­չութ­յան հիմ­նադ­րա­մի հա­յաս­տան­յան ներ­կա­յա­ցուց­չութ­յու­նը, ՄԶՄԿ-ն, Ե­կե­ղե­ցի­նե­րի հա­մաշ­խար­հա­յին խորհր­դի հա­յաս­տան­յան մի­ջե­կե­ղե­ցա­կան Կ­լոր սե­ղան հիմ­նադ­րա­մը և­ այլ դե­րա­կա­տար­ներ արդ­յու­նա­վե­տո­րեն հա­մա­գոր­ծակ­ցե­լով կրո­նա­կան կազ­մա­կեր­պութ­յուն­նե­րի հետ, մշա­կել և ­կի­րա­ռել են ըն­տա­նե­կան բռնութ­յան դեմ պայ­քա­րի ու­ղե­ցույց կրո­նա­կան կազ­մա­կեր­պութ­յուն­նե­րի հա­մար: Ն­մա­նա­տիպ գոր­ծիք­նե­րը և ­հա­մա­պա­տաս­խան կա­րո­ղութ­յուն­նե­րը, հատ­կա­պես ­Հայ Ա­ռա­քե­լա­կան Ե­կե­ղե­ցու սպա­սա­վոր­նե­րին ուղղ­ված, պետք է հիմն­ված լի­նեն այն ա­ռա­ջարկ­նե­րի վրա, ո­րոնք վե­րա­բե­րում են վեր­ջին տա­րի­նե­րին հա­ճա­խա­կի և­ ակ­տի­վո­րեն քննարկ­վող քա­ղա­քա­կա­նութ­յան և պ­րակ­տի­կա­յի ձևա­վոր­ման և ­փո­փո­խութ­յան խնդիր­նե­րին։ Ն­ման խնդիր­նե­րի շրջա­նա­կը նե­րա­ռում է ա­մուս­նութ­յունն ու ­Սուրբ Պ­սա­կը, ա­մուս­նա­լու­ծութ­յու­նը, վե­րար­տադ­րո­ղա­կան ո­րո­շում­ներն ու ծնե­լիութ­յու­նը, քրիս­տո­նեա­կան է­թի­կան և ­վե­րար­տադ­րո­ղա­կան տեխ­նո­լո­գիա­նե­րի կի­րա­ռու­մը, ըն­տա­նի­քը, այդ թվում՝ ազ­գակ­ցա­կան կա­պե­րը, դե­րե­րը, վե­րար­տադ­րո­ղա­կան ի­րա­վունք­նե­րը, մոր, հոր և­ ե­րե­խա­նե­րի ի­րա­վունք­նե­րը, ըն­տա­նե­կան բռնութ­յու­նը, պա­տիվն ու պա­տաս­խա­նատ­վութ­յու­նը, տնտե­սա­կան խնդիր­նե­րը, ծնող­ներն ու ե­րե­խա­նե­րը, աղ­ջիկ և տ­ղա ե­րե­խա­նե­րի հա­վա­սար արժ­ևո­րու­մը:
Ժա­մա­նա­կա­կից գի­տե­լիք, հմտութ­յուն­ներ և ­տե­ղայ­նաց­ված գոր­ծիք­ներ
Պտ­ղի սե­ռի խտրա­կան ընտ­րութ­յու­նը կան­խե­լուն ուղղ­ված հոգ­ևոր ար­ձա­գանք­նե­րը կա­րող են նշա­նա­կա­լի ազ­դե­ցութ­յուն ու­նե­նալ ո­րո­շա­կի կրո­նա­կան հա­մայնք­նե­րում: ­Չա­փա­զանց կար­ևոր է պտղի սե­ռի խտրա­կան ընտ­րութ­յան վե­րա­բեր­յալ մի­ֆե­րի և ­փաս­տե­րի ներ­կա­յա­ցու­մը, ինչ­պես նաև խնդրի շուրջ աստ­վա­ծա­բա­նա­կան մտո­րում­նե­րը: ­Հոգ­ևո­րա­կան­նե­րի հա­մար նա­խա­տես­ված գոր­ծի­քա­կազ­մը պի­տի պա­տաս­խա­նի այն­պի­սի հար­ցե­րի, ինչ­պի­սիք են.
ին­չո՞ւ է հա­սա­րա­կութ­յու­նում և­ ըն­տա­նիք­նե­րում առ­կա պտղի սե­ռի խտրա­կան ընտ­րութ­յան խնդի­րը.
ի՞նչ հետ­ևանք­ներ կա­րող է ու­նե­նալ պտղի սե­ռի խտրա­կան ընտ­րութ­յու­նը հա­սա­րա­կութ­յու­նում, հա­մայնք­նե­րում և­ ըն­տա­նիք­նե­րում.
ո­րո՞նք են պտղի սե­ռի խտրա­կան ընտ­րութ­յան պատ­ճառ­նե­րը.
ով­քե՞ր են պտղի սե­ռի խտրա­կան ընտ­րութ­յուն կա­տա­րում.
ե՞րբ է տե­ղի ու­նե­նում պտղի սե­ռի խտրա­կան ընտ­րութ­յուն.
հա­մայն­քի ո՞ր ըն­տա­նիք­նե­րում են հակ­ված ընտ­րել պտղի սե­ռը.
ի՞նչ է պտղի սե­ռի խտրա­կան ընտ­րութ­յունն ի­րա­վա­կան հար­թութ­յու­նում. ին­չո՞ւ պետք է կրո­նա­կան կազ­մա­կեր­պութ­յուն­նե­րի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­նե­րը ներգ­րավ­վեն պտղի սե­ռի խտրա­կան ընտ­րութ­յան դեմ պայ­քա­րում.
ինչ­պե՞ս շա­րու­նա­կել խնդրի կանխ­ման աշ­խա­տանք­նե­րը աշ­խար­հիկ և կ­րո­նա­կան տե­սանկ­յուն­նե­րից.
ի՞նչ կա­րե­լի է ա­նել. ինչ­պի­սի՞ պայ­ման­ներ պետք է ա­պա­հո­վել, որ­պես­զի ըն­տա­նիք­նե­րում և ­հա­մայնք­նե­րում պտղի սե­ռի խտրա­կան ընտ­րութ­յու­նը կան­խե­լուն միտ­ված աշ­խա­տանք­ներն ի­րա­կա­նաց­վեն արդ­յու­նա­վե­տո­րեն:
Անհ­րա­ժեշտ է, որ­պես­զի նման գոր­ծիք­նե­րի մշակ­ման հիմ­քում ըն­կած լի­նեն հա­մա­պա­տաս­խան սո­ցիա­լա­կան տե­սութ­յուն­ներ, քրիս­տո­նեա­կան վար­դա­պե­տութ­յունն ընդ­հան­րա­պես, և ­Հայ Ա­ռա­քե­լա­կան Ե­կե­ղե­ցու վար­դա­պե­տութ­յու­նը մաս­նա­վո­րա­պես։ Այս ա­ռու­մով, հատ­կա­պես կար­ևոր է ա­ռանձ­նաց­նել եր­կու աստ­վա­ծա­բա­նա­կան և կ­րո­նա­կան խնդիր՝ աղ­ջիկ ե­րե­խա­յի և կ­նոջ արժ­ևո­րու­մը և­ ոչ խտրա­կա­նութ­յու­նը քրիս­տո­նեա­կան դա­վա­նան­քի տե­սանկ­յու­նից: Անհ­րա­ժեշտ է նաև քննար­կել ա­մուս­նութ­յան և ­հա­րա­կից մի շարք այլ հաս­կա­ցութ­յուն­նե­րի բնույ­թը, նե­րառ­յալ ծնող­նե­րի ընտ­րութ­յան, տղա­յի նա­խա­պատ­վութ­յան և ծ­նե­լիութ­յան հար­ցե­րը, ո­րոնք ուղ­ղա­կիո­րեն առնչ­վում են ա­ռանց բժշկա­կան ցուց­ման պտղի սե­ռի ընտ­րութ­յան հետ: ­Կան նաև բազ­մա­թիվ այլ հար­ցեր, ո­րոնց անհ­րա­ժեշտ է անդ­րա­դառ­նալ, այդ թվում՝ հա­վատ­քի կո­րուս­տը, մար­դու ա­րա­րումն Աստ­ծո կեր­պա­րով, Աստ­ծո ու­ժը՝ փո­խե­լու մար­դու վար­քը և պտ­ղի սե­ռի ընտ­րութ­յան և ­սո­ցիա­լա­կան ար­դա­րութ­յան միջև կա­պը:
Անհ­րա­ժեշտ է հոգ­ևո­րա­կան­նե­րին ա­ջակ­ցել ձևա­վո­րե­լով այն­պի­սի կա­րո­ղութ­յուն­ներ, ին­չը նրանց հնա­րա­վո­րութ­յուն կըն­ձե­ռի հա­մայն­քում և­ ե­կե­ղե­ցա­կան ծխում բա­ցա­հայ­տել պտղի սե­ռի խտրա­կան ընտ­րութ­յան վաղ նշան­նե­րը: ­Հոգ­ևո­րա­կան­նե­րին անհ­րա­ժեշտ են գոր­ծիք­ներ, ո­րոնք կօգ­նեն ար­ձա­գան­քել մի շարք կար­ևոր խնդիր­նե­րի, օ­րի­նակ՝ ի՞նչ ա­նել, երբ մե­կը ա­հա­զան­գում է, թե հան­դի­պել է պտղի սե­ռի խտրա­կան ընտ­րութ­յան դեպ­քի. ինչ­պե՞ս ան­հա­տա­կան խորհր­դատ­վութ­յուն ի­րա­կա­նաց­նել, այդ թվում՝ նա­խաա­մուս­նա­կան և ճգ­նա­ժա­մա­յին խորհր­դատ­վութ­յու­նը. ի՞նչ մե­խա­նիզմ­ներ կի­րա­ռել պտղի սե­ռի խտրա­կան ընտ­րութ­յու­նը արդ­յու­նա­վե­տո­րեն կան­խե­լու հա­մար և­ ինչ­պե՞ս հա­մո­զել մարդ­կանց:
Այս ա­ռու­մով անհ­րա­ժեշտ է գոր­ծել եր­կու մա­կար­դա­կում՝ ազ­գա­յին և ­հա­մայն­քա­յին: ­Հա­մա­գոր­ծաց­կութ­յու­նը և ­տար­բեր ցան­ցե­րին ան­դա­մակ­ցու­մը, հատ­կա­պես «­Տե­ղա­կան մաս­նակ­ցութ­յան և­ ոչ խտրա­կա­նութ­յան» փոր­ձի և ­գի­տե­լի­քի փո­խա­նակ­ման ցան­ցի հետ հա­մա­գոր­ծակ­ցութ­յան ամ­րապն­դու­մը, էա­կան նշա­նա­կութ­յուն ու­նի կրո­նա­կան կազ­մա­կեր­պութ­յուն­նե­րի հա­մար: ­Կար­ևո­րա­գույն խնդիր է նաև հոգ­ևո­րա­կան­նե­րին ա­ջակ­ցութ­յու­նը՝ խնդի­րը բարձ­րա­ձայ­նե­լու և դ­րան ար­ձա­գան­քե­լու, ինչ­պես նաև ի­րա­վա­կան սկզբունք­նե­րի հետ հա­մադ­րե­լու, անհ­րա­ժեշ­տութ­յան դեպ­քում ծխա­կան հա­մայն­քի ան­դամ­նե­րին հա­մա­պա­տաս­խան ծա­ռա­յութ­յուն­նե­րին հղե­լու և­ ըն­տա­նիք­նե­րին, կա­նանց և տ­ղա­մարդ­կանց հա­մա­պա­տաս­խան ռե­սուրս­նե­րի վե­րա­բեր­յալ ի­րա­զե­կե­լու գոր­ծում:
Ընդ­հա­նուր առ­մամբ, անհ­րա­ժեշտ է հոգ­ևո­րա­կան­նե­րին տրա­մադ­րել այն­պի­սի գոր­ծի­քա­կազմ, ո­րը հնա­րա­վո­րութ­յուն կըն­ձե­ռի նրանց ցույց տալ, որ պտղի սե­ռի խտրա­կան ընտ­րութ­յու­նը և­ աղ­ջիկ ե­րե­խա­յի հան­դեպ խտրա­կա­նութ­յունն ա­նըն­դու­նե­լի են: Կ­րո­նա­կան կազ­մա­կեր­պութ­յուն­նե­րին անհ­րա­ժեշտ է ա­ջակ­ցել, որ­պես­զի նրանք կա­րո­ղա­նան ի­րենց հետ­ևորդ­նե­րին պար­զո­րոշ և ­մատ­չե­լի կեր­պով բա­ցատ­րել Ե­կե­ղե­ցու և ­հոգ­ևո­րա­կա­նութ­յան դիր­քո­րո­շումն այս խնդրի շուրջ: ­Կար­ևոր է հոգ­ևո­րա­կան­նե­րին օ­ժան­դա­կել ի­րենց ծխա­կան հա­մայնք­նե­րում սե­ռի ընտ­րութ­յան և խտ­րա­կա­նութ­յան խնդիր­նե­րի շուրջ քա­րո­զե­լու, ինչ­պես նաև մե­ծա­հա­սակ­նե­րի, դե­ռա­հաս­նե­րի և­ ե­րե­խա­նե­րի հա­մար հա­մա­պա­տաս­խան կրթա­կան ծրագ­րեր մշա­կե­լու հար­ցում: ­Կա­ռա­վա­րութ­յու­նը, ՔՀԿ-նե­րը և ­զար­գաց­ման մի­ջազ­գա­յին հա­մայն­քը պետք է ա­ջակ­ցեն հոգ­ևո­րա­կան­նե­րին, որ­պես­զի վեր­ջին­ներս բա­ցա­հայ­տեն, թե ի­րենց ծխա­կան հա­մայնք­ներն ինչ­պես կա­րող են ա­ջակ­ցել պտղի սե­ռի խտրա­կան ընտ­րութ­յու­նը կան­խե­լու ազ­գա­յին և ­հա­մայն­քա­յին ծրագ­րե­րի, ինչ­պես նաև ընդ­հան­րա­պես խտրա­կա­նութ­յան կանխ­մա­նը միտ­ված ծրագ­րե­րի ի­րա­կանց­մա­նը: ­Վեր­ջա­պես, անհ­րա­ժեշտ է հոգ­ևո­րա­կան­նե­րին ծա­նո­թաց­նել սե­ռի ընտ­րութ­յան առ­կա պրակ­տի­կա­յին առնչ­վող ի­րա­վա­կան դաշ­տին:
Հա­մա­ռո­տա­գի­րը մշակ­վել է «Պտ­ղի սե­ռի խտրա­կան ընտ­րութ­յան դեմ պայ­քար» ծրագ­րի շրջա­նակ­նե­րում 2016թ­-ի մար­տի 21-ին կա­յա­ցած «­Հոգ­ևոր ծա­ռա­յութ­յան գործ­նա­կան փորձն ու գոր­ծիք­նե­րը. հնա­րա­վո­րութ­յուն­ներ և ­մար­տահ­րա­վեր­ներ» թե­մա­յով հա­մա­տեղ քննարկ­ման մաս­նա­կից­նե­րի կող­մից ար­տա­հայտ­ված կար­ծիք­նե­րի հի­ման վրա: Քն­նարկ­մա­նը մաս­նակ­ցում էին ան­կախ վեր­լու­ծա­բան­ներ, պե­տա­կան պաշ­տոն­յա­ներ, մի­ջազ­գա­յին կա­ռույց­նե­րի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­ներ: Ծ­րա­գի­րը ֆի­նան­սա­վոր­վում է Եվ­րո­պա­կան միութ­յան կող­մից։
Ներբեռնեք համառոտագրի հայերեն տարբերակը Adobe Acrobat ֆորմատով (704 KB)
Պարտադիր բժշկական ապահովագրության ինստիտուտի ներդրումը Հայաստանում
Կուտակային կենսաթոշակային համակարգի կառավարական ստուգարքը առաջընթացի ճանապարհին
Համայնքային քննարկումներ Երևանում ( մարզերում ՀՀ ՊՆ ծրագրերի շուրջ
Երևանում և 5 մարզերում իրականացրած հանրային քննարկման վերաբերյալ «Պոստֆակտում» հեռուստածրագրի տեսանյութը։
Հայաստանի Հանրապետությունում երեխայի սեռի խտրական ընտրության և սեռով պայմանավորված հղիության արհեստական ընդհատման կանխարգելմանն ուղղված պետական քաղաքականության և ծրագրերի Մշտադիտարկման զեկույց
Մարդկային զարգացման միջազգային կենտրոնը պետական մարմիններում քաղաքականության մշակման պատասխանատուների, քաղաքացիական հասարակության, գիտակրթական համայնքի և մասնավոր հատվածի շահագրգիռ կողմերի, տեղական համայնքերի, Փոխցանցի անդամների և միջազգային զարգացման գործընկերների ուշադրությանն է ներկայացնում Հայաստանի Հանրապետությունում պտղի սեռի խտրական ընտրության և սեռով պայմանավորված հղիության արհեստական ընդհատման կանխարգելմանն ուղղված պետական քաղաքականության և ծրագրերի Մշտադիտարկման երկրորդ զեկույցը:
Ներբեռնեք հայերեն օրինակը (1354 KB)