Ամբիոնը ղեկավարել են պրոֆ. Ա.Ի. Իսահակյանը (1923-51թթ.), պրոֆ. Բ.Գ. Ավետիքյանը (1951-54 թթ.), պրոֆ. Վ.Գ. Միքայելյանը (1954-75 թթ.), դոց. Լ.Ա. Ֆրանգուլյանը (1975-86 թթ.), պրոֆ. Վ.Ա. Շեկոյանը (1986 թ. առ այսօր):
Ամբիոնի հիմնադիր, գիտության վաստակավոր գործիչ, պրոֆեսոր Աբգար Իսահակի Իսահակյանը (1885-1977թթ.) ծնվել է Շուլավերում (Վրաստան): 1911թ. ավարտել է Օդեսայի համալսարանի բժշկական ֆակուլտետը և աշխատել է նույն համալսարանի ընդհանուր ախտաբանության և մանրէաբանության լաբորատո-րիայում: 1914թ. զինվորական ծառայության է անցել Հայաստանում և գիտագործնական աշխատանքներ է կատարել ինֆեկցիոն հիվանդությունների դեմ պայքարի կանխարգելման միջոցառումների մշակման ուղղությամբ: Ակտիվորեն մասնակցել է սանհիգիենիկ գիտահետազոտական և անասնաբուժական, անասնաբուծական ինստիտուտների հիմնադրմանը, տարիներ շարունակ ղեկավարել է առաջինի մանրէաբանական բաժանմունքը, իսկ երկրորդի՝ մանրէաբանության ամբիոնը: Նրա գրչին են պատկանում ավելի քան 40 գիտական աշխատանքներ:
Շուրջ 20 տարի ամբիոնը ղեկավարել է ՀՍՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ, բ.գ.դ., պրոֆեսոր Վերգինե Գևորգի Միքայելյանը, որը մեծ ավանդ ունի Հայաս¬տանում բժշկական կրթության, մանրէաբանության և իմունաբանության զարգացման գործում: Վ.Գ.Միքայելյանը ծնվել է 1903թ. Գյումրիում: 1927թ. առաջին 32 շրջանավարտների թվում ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի բժկական ֆակուլտետը և անցել աշխատանքի գործնական առողջապահության համաճարակաբանական ծառայությունում, գործունեություն ծավալելով Հայաստանի մի շարք շրջաններում: 1932թ. աշխատել է բժշկական ինստիտուտում՝ սկզբում որպես համաճարակաբանության ամբիոնի ասիստենտ, այնուհետև 1938-44թթ. եղել է բժշկական ինստիտուտի ռեկտոր, 1951-54թթ. սննդի հիգիենայի ամբիոնի վարիչ, 1954-75թթ. ղեկավարել է մանրէաբանության ամբիոնը: 1940թ. պաշտպանել է թեկանածուական, իսկ 1948թ. դոկտորական ատենախոսություններ: Նրա ղեկավարությամբ պաշտպանվել են ավելի քան 15 թեկնածուական և մեկ դոկտորական ատենախոսություններ, որոնք նվիրված են եղել ինֆեկցիոն հիվանդությունների ախտորոշման, կանխարգելման և իմունաբանական հիմնահարցերի լուծմանը: Նա հանդիսացել է մանրէաբանների և ինֆեկցիոնիստների հանրապետական գիտական ընկերության նախագահ, համամիութենական նույնանուն ընկերության վարչության անդամ, պարգևատրվել է Աշխատանքային Կարմիր Դրոշի, Պատվո նշան երկու շքանշաններով և մեդալներով:
1986թ.-ից ամբիոնը ղեկավարում է բ.գ.դ., պրոֆեսոր Վլադիմիր Արմենակի Շեկոյանը: Ծնվել է Երևանում 1942թ.: 1964թ. ավարտել է Երևանի պետական բժշկական ինստիտուտի բուժպրոֆիլակտիկ ֆա¬կուլտետը և շուրջ 53 տարի գիտամանկավարժական գործունեություն է իրականացնում բժշկական համալսարանում, անցնելով աշխատանքային հետևյալ ուղին՝ մանրէաբանության ամբիոնի ասպիրանտ, ասիստենտ, պրոֆեսոր և ամբիոնի վարիչ: 1979-81թթ. աշխատել է ինստիտուտի ԿԳՀԼ-ում որպես իմունաբանության լաբորոտորիայի վարիչ: 1967թ. պաշտպանել է թեկնածուական, իսկ 1978թ. Լենինգրադում՝ դոկտորական ատենախոսություններ: 1982թ. նրան շնորհվել է պրոֆեսորի կոչում: Ավելի քան 50 տարի նրա գիտական գործունեությունը նվիրված է նյարդային և իմուն համակարգերի փոխազդեցության դերի ուսումնասիրությանը իմունաբանական պրոցեսներում: Հեղինակ է շուրջ 140 ուսումնագիտական հրապարակումների, այդ թվում՝ մենագրության, երեք դասագրքի և մի շարք ուսումնական ձեռնարկների: Նրա ղեկավարությամբ պաշտպանվել են մեկ դոկտորական և ինը թեկնածուական ատենախոսություններ: Պրոֆեսոր Վ.Ա.Շեկոյանը ընտրվել է Հայաստանի հանրապետության Բժշկական Գիտությունների ակադեմիայի և Ռուսաստանի դաշնության բնական գիտությունների ակադեմիայի (Հայաստանյան մասնաճյուղի) ակադեմիկոս, պաշտպանական մասնագիտական և մի շարք գիտական հանդեսների խմբագրական խորհուրդների անդամ է: 1979-82թթ. ընտրվել է ինստիտուտի արհկոմիտեի նախագահ, 1983-91թթ. բուժական ֆակուլտետի դեկան, իսկ 2002-2011թթ. աշխատել է համալսարանի ուսումնական աշխատանքների գծով պրոռեկտոր:
Բազմամյա ու բեղմնավոր կազմակերպչական և գիտամանկավարժական գործունեության համար 2000թ. ՀՀ նախագահի հրամանագրով պարգևատրվել է Մ.Հերացու անվան մեդալով, 2010թ. նրան շնորհվել է ՀՀ գիտության վաստակավոր գործչի պատվավոր կոչում:
Տարբեր տարիներ ամբիոնում իրենց գիտամանկավարժական գործունեությունն են ծավալել Ա.Հ.Միրզաբեկյանը, Լ.Ա. Ֆրանգուլյանը, Մ.Ի.Ալավերդյանը, Ջ.Հ.Ամյանը, Մ.Հ.Մելքումյանը, Է.Գ.Շեկո¬յանը, Ջ.Ա.Ահարոնովան, Ռ.Հ.Մանուկյանը, Ն.Պ.Բաբայանը, Լ.Դ.Մխեյանը, Վ.Ս. Թովմասյանը, Ն.Ա.Թարվերդյանը, Մ.Ս.Հովհաննիսյանը, Կ.Ղ.Մանուկյանը, Ս.Ց.Չիլինգարյանը, Կ.Խ.Քալաշյանը, Դ.Մ.Մուրադյանը, Ս.Յու.Զալինյանը, Ք.Հ.Աբգարյանը, Գ.Մ. Պողոսյանը, Վ.Ա.Ասոյանը, Լ.Ա.Սարգսյանը, Զ.Հ.Գևորգյանը և ուրիշներ:
Ամբիոնում ուսուցումը տարվում է ինտեգրված ուսուցման համակարգի դեղագիտական ֆակուլտետի ուսանողների համար III և IV կիսամյակներում (II կուրս), ընդհանուր բժշկության և ստոմատոլոգիական ֆակուլտետների ուսանողների համար IV և V կիսամյակներում (II և III կուրս) հայերեն, ռուսերեն, անգլերեն լեզուներով: 2011թ.-ից կազմակերպված է ուսուցում <Մանրէաբանություն> մասնագիտությամբ կլինիկական օրդինատորների համար և երկարաժամկետ ու կարճաժամկետ վերապատրաստման և մասնագիտացման դասընթացներ բժիշկ մանրէաբանների և լաբորանտների համար: Դասավանդվում է բժշկական մանրէաբանություն, վիրուսաբանություն իմունաբանություն առարկաները: Համապատասխան ծրագրերով նախատեսված նյութը ինտեգրված ուսուցման համակարգի ուսանողներին, կլինիկական օրդինատորներին և բժիշկ մանրէաբաններին մատուցվում է դասախոսությունների, գործնական և լաբորատոր աշխատանքների ձևով:
Ամբիոնում մեծ աշխատանք է կատարվում ուսումնական գործընթացի կատարելագործման, ուսումնամեթոդական գրականության ստեղծման և նոր տեխնոլոգիաների ներդրման ուղղությամբ: Համակարգչային տեխնիկայի և ինտերնետ կապի հնարավորությունների կիրառմամբ ստեղծվել է էլեկտրոնային բանկ, որը ներառում է երեք լեզուներով մշակված և ունիֆիկացված դասախոսություններ ու թեստեր, մանրէների մորֆոլոգիան և ուլտրակառուցվածքը ներկայացնող էլեկտրոնային ատլաս, առարկայի տարբեր բաժինները ներկայացնող տեսաֆիլմեր, մուլտիմեդիաներ, լազերային սկավառակներ և այլ ցուցադրական նյութեր: Անգլերեն լեզվով դասավանդումը ամբիոնում սկսվել է 2002/03ուս. տարում, որի արդյունավետ կազմակերպման նպատակով պատրաստվել են որակյալ դասախոսներ (դասավանդում են 5 դոցենտ և 3 դասախոս), և ուսումնամեթոդական գրականություն առարկայի բոլոր բաժիններից:
Վերջին տարիներին ամբիոնի կողմից հայերեն, ռուսերեն, անգլերեն լեզուներով հրատարակվել են դասագիրք՝ <Բժշկական մանրէաբանություն, վիրուսաբանություն և իմունաբանություն> (2009), <Բժշկական մանրէաբանություն, վիրուսաբանություն և իմունաբանություն> (2015)և ուսումնական ձեռնարկներ՝ <Մեթոդական մշակումներ ընդհանուր մանրէաբանությունից> (2003), <Methodical instructions for practical lessons of common microbiology> (2001), <Methodical Instructions for Practical lessons of special Microbiyology>, (2002), <Viruses. General characteristics of viruses. Viral structure. Taxonomy of viruses. Viral multiplication. Cultivation of viruses. Bacteriophage> (2003), <Microflora of plant drug raw material, phythopathogenic microorganisms, microbial control of drug material, Microbiology and immunology of stomatologic diseases> (2008), <Special microbiology> (2016), <Общая микробиология> (2008), <Частная микробиология> (2016):
Ամբիոնը կազմավորման սկզբնական շրջանում զբաղվել է արևադարձային տեղական վարակների ուսումնասիրություններով: Ա.Իսահակյանն առաջինն է Հայաստանում բացահայտել պապատաչի տենդը, լեյշմանիոզները, տզային հետադարձ տիֆը, նախակենդանիներով փոխանցվող աղիքային վարակները և մալթայան տենդը (բրուցելյոզ): Միաժամանակ ուսումնասիրվել են այդ հիվանդությունների հարուցիչները, տարածման ուղիները և դրանց դեմ պայքարի միջոցները: Հետագայում ամբիոնի աշխատակիցները զբաղվել են ՀՍՍՀ երկրամասային ախտաբանության՝ աիքային վարակների հարցերով (Բ.Ավետիքյան, Վ.Միքայելյան, Ա.Միրզաբեկյան, Ջ.Ահարոնովա, Լ.Ֆրանգուլյան, Է.Շեկոյան և ուրիշներ): Ուսումնասիրվել են նաև դիֆթերիայի հարուցիչը (Ջ.Ամյան), վերքային ինֆեկցիաների հարուցիչները (Բ.Ավետիքյան, Մ.Ալավերդյան) և պնևմոնիայի միկոպլազմաներով հարուցված հիվանդությունը (Ն.Բաբայան): Հետազոտվել են նաև հակաբիոտիկների, արդյունաբերական թույների, գյուղատնտեսական թունաքիմիկատների ազդեցությամբ օրգանիզմի իմունաբանական տեղաշարժերը, նյարդահումորալ մեխանիզմների դերը՝ մասնավորապես հարվահանագեղձի, օրգանիզմի իմուն պրոցեսների կարգավորման հարցում (Վ.Շեկոյան): Ամբիոնի գործունեության տարբեր տարիներին ուսումնասիրվել է նաև էլեկտրոստատիկ դաշտի ազդեցությունը առաջնային իմուն պատասխանի և մակրոֆագերի ակտիվության վրա (Վ.Թովմասյան), կարդիովիրա¬բու¬ժական միջամտությունների ազդեցությունը իմունակարգավորման օղակի վրա և վերջինիս դերը թարախասեպտիկ բարդությունների առաջացման խնդրում (Լ.Մխեյան), անաէրոբ-աէրոբ մանրէների փոխազդեցության ասոցացված դերը վերքային ինֆեկցիաների պաթոգենեզում (Ն.Թարվերդյան), ժամանակակից հրազենային վնասվածքի մանրէաբանա¬կան հատկանիշների փոփոխման դինամիկան (Կ.Բարոյան), Երևան քաղաքի երեխաների և դեռահասների ֆիզիկական զարգացման և սեռական հասունացման տեմպերի և աղիների նորմալ միկրոբիոցենոզի վիճակը (Մ.Հովհաննիսյան), ռոտավիրուսային գաստրոէնտերի¬տով հիվանդացությունը Հայաստանում (Կ.Մանուկյան), աղիքային ինֆեկցիաներով հիվանդացության համաճարակաբնությունը ԼՂՀ-ում (Զ.Ասրիյան):
1986 թվականից բժշկական մանրէաբանության ամբիոնի գիտական գործունեությունը նվիրված է նյարդային և իմուն համակարգերի փոխազդեցության դերի ուսումնա¬սիրությանը իմունաբանական գործընթացներում: Հետազոտություն-ների արդյունքները թույլ են տվել առաջին անգամ պարզաբանելու հիպոթալամուսի մոդուլացնող դերը մոնոնուկլեար ֆագոցիտար համակարգի բջիջների, մասնավորապես մակրոֆագերի և դրանց լիզոսոմալ ապարատի ֆունկցիոնալ ակտիվության գործում (Վ.Շեկոյան): Հետագայում պարզաբանվել է ԳԱԿԹ-էրգիկ համակարգի նեյրոմեդիատորների, մասնավորապես ԳԱԿԹ-ի (գամմաամի¬նոկա-րագա¬թթու) փոքր դոզաների իմունոխթանիչ ազդեցությունը բնական իմունիտետի կարևորագույն գործոնների (ֆագոցիտոզ, կոմպլեմենտի ակտիվություն) և առաջնային իմուն պատասխանի վրա, որն իրականացվում է մոնոնուկլեար ֆագոցիտար համակարգի բջիջների միջոցով (Վ.Շեկոյան, Դ.Մուրադյան): Բացահայտվել է ԳԱԿԹ-ի նպատակա¬ուղղված օգտագործման հնարավորությունը, որպես իմունոմոդուլյատոր, իմուն պրոցեսների կարգավորման նպատակով նորմայում և տարբեր ախտաբանական պրոցեսներում՝ վեր¬քային ինֆեկցիոն պրոցես (Վ.Շեկոյան, Ն.Թարվերդյան, Լ.Մխեյան, Կ.Մանուկյան) իմոբիլիզացիոն սթրես (Վ.Շեկոյան, Վ.Թովմասյան), սակավաշարժություն (Վ.Շեկոյան, Ս.Զալինյան, Ք.Աբգարյան, Գ.Պողոսյան),: 2005-16թթ. ընթացքում հրատարակվել են շուրջ 60 աշխատանքներ, որոնք ներկայացվել են միջազգային գիտաժողովներում (Իտալիա, Իսպանիա, Ֆրանսիա, Ռուսաստանի Դաշնություն):
Վերջին տարիներին ուսումնասիրվել է սակավաշարժության պայմաններում իմունոգե¬նեզի օրգաններում կառուցվածքային և իմունաբանական տեղաշարժերը: Հետազոտության նպատակն է իմունոգենեզի օրգաններում 3,7,14,30 օր սակավաշարժության պայմաններում ուսումնասիրել ցիտոարխիտեկտոնիկան, IL-6 արտադրող B-լիմֆոցիտար պոպուլյացիայի կազմը, ԳԱԿԹ-ի բաշխման տոպիկ առանձնահատկությունները, TNF-α-ի, IL-2-ի և պրոլակտինի մակարդակները, ԳԱԿԹ-ի փոքր դոզաների համուղղող ազդեցությունը, ինչպես նաև ներկայումս հետազոտվում է սպիտակ առնետների հաստ աղու նորմալ միկրոֆլորան և դրա ներկայացուցիչների հնարավոր տրանսլոկացիան տարբեր ներքին օրգաններ և արյուն՝ տարբեր տևողության հիպոկինեզիայի պայմաններում:
Բժշկական մանրէաբանության ամբիոնը սերտորեն համագործակցում է ԵՊԲՀ գիտահետազոտական կենտրոնի և Պերուջիայի (Իտալիա) համալսարանի հետ:
Արմենակի Շեկոյան
Բժշկական մանրէաբանության ամբիոնի վարիչ
Ղուկասի Մանուկյան
Բժշկական մանրէաբանության ամբիոնի դոցենտ
Սերյոժայի Հովհաննիսյան
Մարտինի Մուրադյան
Ընդհանուր բժշկության ֆակուլտետի փոխդեկան,բժշկական մանրէաբանության ամբիոնի դոցենտ
Յուրիկի Զալինյան
Հենրիխի Աբգարյան
Մեսրոպի Պողոսյան
Բժշկական մանրէաբանության ամբիոնի ավագ դասախոս
Հուսիկի Գևորգյան
Բժշկական մանրէաբանության ամբիոնի դասախոս
Անդրեյի Սարգսյան
Գևորգի Խաչատրյան
Վրույրի Էլբակյան
Բժշկական մանրէաբանության ամբիոնի ասիստենտ
Շահենի Հարությունյան
Էդիկի Ղալաչյան
Հայկի Ստեփանյան
Հրանտի Պետրոսյան
Բժշկական մնարէաբանության ամբիոնի լաբորանտ
Միհրդատի Հարությունյան
Անդրանիկի Մանվելյան
Բժշկական մնարէաբանության ամբիոնի պրեպարատոր
Հովհաննեսի Հարությունյան
Բժշկական մնարէաբանության ամբիոնի համակարգչային օպերատոր
(+37410) 56 09 81
gayanep5@yandex.ru