﻿ Մարտին Շահբազյանի մտքերից
Մարտին Շահբազյանի մտքերից
Ես սիրել եմ լուսանկարչությունը ու մինչեւ այժմ ապրում եմ դրանով։ Աշխատանքը՝ աշխատանք, բայց լուսանկարիչը նախ պետք է լուսանկարի մարդկային տեսանկյունից։ 1988—ին, երբ եղավ երկրաշարժը, անմիջապես մեկնեցինք Սպիտակ, հետո՝ Գյումրի։ Առաջին 4 ժամը չէի կարողանում նկարել. շատ ցավալի էր, արցունքները թափվում էին աչքերիցս, չէի կարողանում ֆոկուս բռնել։ Հետո աստիճանաբար համակերպվեցի, արտասվելով սկսեցի նկարել։ Նույնիսկ առաջարկում էին՝ օղի խմեմ, որ մի քիչ թուլանամ։
Երբ դեռ առաջին նախագահի հետ էի աշխատում, մի օր դժգոհեցի, որ արարողակարգերի ժամանակ անվտանգությունը չի թողնում՝ նորմալ կադրեր անեմ։ Նա ինձ հարց տվեց. «Քո մասնագիտությունն ո՞վ է ընտրել։ Դու, չէ՞։ Ուրեմն քո խնդիրն է։ Եթե մի տեղից քշում են, մյուս կողմից պետք է հարմարեցնես նկարես։ Ինչպես ուզում ես, նկարիր»։ Հետաքրքիր պատմություններ շատ կան, երբ նախագահները զարմացել են, թե ինչպես եմ հանուն մեկ լուսանկարի ներխուժել արգելված տարածքներ ու լուսանկարել։ Ես շատ լրագրողների եմ հանդիպել, որոնք պրոֆեսիոնալ լուսանկարիչ չեն. նրանք նույնիսկ սիրողական խցիկներով ու հեռախոսներով են խցկվում, նկարում։ «Չի կարելի»—ն մինչեւ օրս կա, բայց որոշողը միայն դու ես, որովհետեւ լուսանկարիչն ինքը պետք է աշխատի ստանալ այն պատկերը, որն իրեն պետք է։ Իսկ երբ նախագահի լուսանկարիչ ես, միայն մաքուր, ճիշտ, արարողակարգային կադրեր պետք է անես, պետք է անես այնպիսի նկար, որ քո երկրի նախագահը լավագույնը երեւա։ Ես նույնիսկ իմ ադրբեջանցի կոլեգաներին եմ ասել՝ հանկարծ չանեք այնպիսի ֆոտոներ, որտեղ ձեր նախագահը լավ կերեւա, մերը՝ ոչ։ Դու չպետք է հրահրող նկարներ անես։
Հատկապես 90—ականներին շատ դժվարություններ են եղել, նույնիսկ ավտոմատ են պահել վրաս։ Դժվար, բայց պատմական տարիներ էին։ Մինչեւ ղարաբաղյան շարժման ծավալվելը Երեւանում տեղի էին ունենում բնապահպանական ցույցեր ու հանրահավաքներ։ Այն տարիներին էլ, միշտ էլ թույլ չէին տալիս ամեն ինչ լուսանկարել։ Բայց տղաները, միտինգավորները ինձ տեղեկացնում էին, ես էլ գնում, նկարում էի։ Մի օր ասացին. «Մարտին, վաղը կգաս օպերայի հրապարակ, շատ հետաքրքիր բան է լինելու»։ Կոմունիստական կուսակցությունը դեռ իշխանության էր։ Կենտկոմի քարտուղարը կանչեց, հարցրեց. «Քեզ ո՞վ է ասել՝ նկարես»։ Ասացի. «ԻՐԵՆՔ»։ Ասաց. «Դե, լավ, նկարի՛ր»։ Հետո ԿաԳեԲե—ն կանչեց, հարցրեց. «Քեզ ո՞վ է ասել՝ նկարես»։ Կրկին ասացի. «ԻՐԵՆՔ»։ Ու այդ ԻՐԵՆՔ—ը բոլորի առջեւ դարձավ անցաթուղթ, ու սկսեցի նկարել։ Անկախության իմ ֆոտոալբոմը մի ամբողջական պատմություն է մեր նորանկախ հանրապետության ու հայ ժողովրդի մասին։
ՀԳՄ նախագահ Լեւոն Անանյանը՝ Մարտին Շահբազյանի «Հայաստանի մարզերը» պատկերագրքի վերաբերյալ. «Այս ցուցահանդեսը պիտի որակենք որպես լուսանկարիչ Մարտին Շահբազյանի Հայաստանը, լուսանկարներ, որոնք կտավների ուժով պատկերում են մեր երկիրը, մեր պատմությունն ու մշակույթը, մեր ժամանակները։ Նրա օբյեկտիվը մի բոլորովին այլ տեսանկյունից է ներկայացնում մեր ազգային արժեքները, մեզ նորից է ճանաչելի դարձնում այն, ինչը հազար անգամ տեսել ու վայելել ենք։ Մարտինի լուսանկարները, որոնք ամփոփված են պատկերագրքում, պիտի դառնան Հայաստանի զբոսաշրջիկների համար շատ կարեւոր սկզբնաղբյուր, իբրեւ նաեւ որպես հրաշքների հայտնաբերում։
Պատկերագիրքը լավ հուշանվեր հիշատակ է լինելու, նրանում կան նաեւ գեղանկարչության գույներ. ե՛ւ բնանկար կա, ե՛ւ գրաֆիկա, ե՛ւ քանդակ ու նատյուրմորտ»։
(2011թ.)