ĴAŬDON, LA 20-AN de marto 2008, je la 21-a horo, la ĝardenisto Sabri Al-Jarjaŭi, 25-jara, loĝanto de la beduena komunumo de la Negevo Ŝkejb Al-Salam, veturas, kun sia amiko Ismail Abu Muhareb, de Lakija, al la plej proksima plaĝo : tiu de Aŝkelon. Sur la parkejo, du civile vestitaj policistoj kontrolas iliajn identec-paperojn. „Kion vi faras ĉi tie, arabaĉoj ? Forpafu vin. Vi ne havas la rajton esti ĉi tie !”, krias ili al la du junaj beduenoj.
Sabri, ŝokita, protestas. Unu el la policanoj vangofrapas lin, poste frapas lin per sia poŝlampo, dum la alia policisto metas mankatenon al Ismailo. La du policistoj tiam ĵetas Sabri-on teren, antaŭ ol doni al li piedbatojn ĝis kiam li perdas la konscion.
La membroj de polica patrolo kiu alvenas surloken konstatas la krizan staton de Sabri kaj alvokas ambulancon. La kuracista skipo, malkovrante ke la junulo jam ne spiras kaj ne havas pulson, provas, dum dudek minutoj, respirigi lin. Post tio li estas kondukata al la plej proksima malsanulejo : Varzilai en Aŝkelono. Tie, la kuracistoj notas ke lia korpo havas kontuzojn ĉe la kapo, sur la frunto, la vizaĝo, la brusto, la gamboj, ostorompiĝojn de la frunto kaj de la vizaĝo kaj duoblan hemoragion : cerebran kaj pulman.
Sekvatage, la polico telefonas al onklo de Sabri por informi lin ke tiu estas vundita kaj en malsanulejo. Ismail siaflanke estas liberigita post du tagoj da aresto sen esti kulpigita. Sed la stato de Sabri kriziĝas, tiom ke la kuracistoj de Aŝkelono transigas lin al Berŝevo, kies malsanulejo Soroka estas pli bone ekipita. Tie li forpasas post sepdek tagoj da komato, la 2-an de julio 2008. Konforme al la leĝo oni faras aŭtopsion kaj la polico de la polico komencas enketon.
Tamen, tri monatojn poste, la polico de la polico informas la familion de Sabri ke ĝi ne sukcesis trovi la kaŭzojn de la morto : la aŭtopsio pruvas ke li estis batita, sed la fakuloj asertas ne scii ĉu la batoj kaŭzis la forpason. Doktoro Mansur Al-Jarjaŭi, kuracisto kaj frato de Sabri, tamen parolas pri „frida murdo, mortigo sen ia ajn kialo”. La gepatroj de Sabri, pli ol 70-jaraj, restos senkonsolaj. La familio engaĝis patologiiston kaj privatan detektivon por ke tiuj liveru al la advokato la necesajn elementojn por lanĉi proceson.
Ke tia historio okazis al arabo de la Negevo (en la hebrea) estas neniel hazarda. Ĉar la beduenoj de la Nakab (en la araba) estas - kun la judoj devenaj el Etiopio - la plej malfavorata socia tavolo de la israela socio [1], kaj ili estas proksimume 12 % de la arabaj civitanoj de la ŝtato.
EN 1948, KUN sepdek mil homoj, ili estis ankoraŭ preskaŭ la tuta loĝantaro de la dezerto, vivantaj de terkulturado kaj de bredado. Tero kaj akvo, antaŭe kolektiva proprieto, fariĝis iom post iom privata proprieto, ofte sen katastro - la najbareco validis anstataŭe. Post la Nakba („katastrofo” de 1948) restis da ili nur dek-unu mil : la aliaj fuĝis aŭ estis elpelitaj. Tiuj armitaj elpeloj daŭris ĝis 1959.
Tiuj kiuj restis perdis 90 % da sia origina teritorio, estis ĉirkaŭbaritaj de sajag („barilo”) kaj submetitaj al la sama arme-reĝimo kiel ĉiuj arabaj civitanoj (ĝis 1966). Tiel ĉia moviĝo bezonis permeson kiu dependis de la bona plezuro de la guberniestroj. El la 1.260.000 hektaroj da teroj de la Negevo kiuj apartenis, laŭ la oficialaj dokumentoj de la brita mandato, al la beduenoj, ili konservas nur 24.000, kaj ili devas nun senĉese batali por konservi ilin. Ĉar la ŝtato daŭre avidas tiujn terojn kaj uzas senliman arsenalon da leĝoj, da reguladoj kaj da formoj de arbitra ĉikanado.
En la 1960-aj kaj 1970-aj jaroj, Israelo klopodis por devigi la beduenojn instaliĝi en sep komunumoj (Rahat, Hura, Tel Al-Saba, Lakija, Ŝkejb Al-Salam, Kseifa, Ararat Al-Nakab) sen konsideri iliajn kutimojn de vilaĝa vivo. Pro tio nur 56 % el la cent dudek mil da ili akceptis fari tion. Tiuj, kiuj rifuzis, spertis ke iliaj deven-vilaĝoj estis „ne rekonataj” : konsiderataj kontraŭleĝaj, ili eĉ ne aperas sur la oficialaj mapoj.
Certe, la sep „rekonataj” komunumoj restas subevoluintaj : ili ne havas fabrikojn, tie furiozas amasa senlaboreco, kaj iliaj infrastrukturoj kaj publikaj servoj estas supraĵaj. Laŭ la oficialaj statistikoj ili troviĝas sur la plej malalta nivelo de la soci-ekonomia skalo de la lando. Sed la situacio de la „ne rekonataj” vilaĝoj montriĝas eĉ pli malbona, aparte pri sano kaj edukado. La plej multaj ne estas konektitaj al la naciaj retoj de akvo, elektro kaj telefono.
La plej dolora problemo estas tiu de loĝado. Malgraŭ la rapida kresko de la loka loĝantaro, kiu montriĝas kiel la plej forta demografio de la lando, la instancoj malpermesas ĉian konstruadon, eĉ supraĵan. La beduenoj estas do devigataj konstrui sen permeso. Kaj la reprezalioj pluvas : pezaj monpunoj, sed ĉefe la sistema detruado de la vilaĝoj. La „detruistoj” estas akompanataj de granda nombro da policistoj, kies agresemo kaŭzas perfortajn alfrontiĝojn, kiuj finiĝas per arestoj. Laŭ esploradoj de la universitato Ben-Gurion de Berŝevo, la nombro da detru-ordonoj en la „ne rekonataj” vilaĝoj atingis dek-ses mil.
EKZEMPLO : DE MAJO 2006 ĝis marto 2009, la israelaj instancoj, por devigi la centojn da beduenoj de la vilaĝo Tuajel Al-Jerual forlasi ĝin, detruis iliajn domojn ... dudek-du fojojn ! Vane : decidemaj, la loĝantoj, jam sekvatage, rekonstruas siajn lad-barakojn, eĉ restarigas siajn tendojn ...
Por fari tiun geril-militon, la ŝtato Israelo kontestas la rajton je proprieto de la beduenoj sur la plej multaj teroj kie ili vivas. Tio ebligas al ĝi, per sia subprem-aparato, konfiski la terojn, malpermesi konstruadon de loĝejoj kaj de konstruaĵoj por terkultura ekspluatado kaj bredado, igi la akvoputojn neuzeblaj, limigi la zonojn de paŝtado. En la periodo 2002-2004, ekzemple, ĝi detruis la kulturojn sur 24.500 dunum (2.450 hektaroj), ĉu per ilia plugado ĉu per priŝprucado de venenaj ĥemiaĵoj ...
„Tiom longe kiom la murdintoj de mia frato ne estos juĝitaj kaj kondamnitaj, ni ne ĉesos insisti”, ripetas d-ro Al-Jarjaŭi ...
J. ALGAZY.
Atentigo : Ĵus aperis la libro
Dominique Vidal kun S.B. : Kiel Israelo ELPELIS la palestinanojn. Elfrancigita de Vilhelmo Lutermano, Monda Asembleo Socia (MAS), 360 paĝoj, 21 €.
[1] Inter la fontoj de tiu ĉi artikoloj : Emanuel Marx, Bedouin of the Negev, Manchester University Press, 1967 ; Sabri Jiryis, La araboj en Israelo (en la hebrea), Hajfo, 1966 ; Ghazi Falah, The Forgotten Palestinians, Arab An-Naqab 1906-1986 (en la araba), Tayiba, Arab Heritage Center, 1989 ; Statistical Yearbook of the Negev Bedouin 2004, Center for Bedouin Studies and Development, universitato Ben-Gurion, Berŝevo ; The Bulletin of the Negev Coexistence Forum for Civil Equality (www.dukium.org).