Pano - Wikipedia's Bread as translated by GramTrans
Wikipedia's Bread as translated by GramTrans
La ĉi-suba teksto estas aŭtomata traduko de la artikolo Bread article en la angla Vikipedio, farita per la sistemo GramTrans on 2016-07-01 12:36:32. Eventualaj ŝanĝoj en la angla originalo estos kaptitaj per regulaj retradukoj. Se vi volas enigi tiun artikolon en la originalan Esperanto-Vikipedion, vi povas uzi nian specialan redakt-interfacon. Rigardu la artikolon pri WikiTrans por trovi klarigojn pri kiel fari tion. Ankaŭ ekzistas speciala vortaro-interfaco por proponi aŭ kontroli terminojn.
Por aliaj uzoj, vidu Pano (malambiguigo).
Diversa fermentita panumas
Faruno, akvo
Kuirlibro: Pano Amaskomunikilaro: Pano
Pano en restoracio
Pano estas bazmanĝaĵo kuirita de pasto de farungluo, kutime per bakado. Dum registrita historio ĝi estis populara ĉirkaŭ la mondo kaj estas unu el la plej malnovaj artefaritaj manĝaĵoj, estis de graveco ekde la krepusko de agrikulturo.
Ekzistas multaj kombinaĵoj kaj proporcioj de specoj de faruno kaj aliaj ingrediencoj, kaj ankaŭ de malsamaj tradiciaj receptoj kaj reĝimoj de preparado de pano. Kiel rezulto, ekzistas vastaj gamoj de specoj, formoj, grandecoj, kaj teksturoj de panumas en diversaj regionoj. Pano povas esti fermentita per unu el multaj malsamaj procesoj, intervali de dependeco sur nature okazantaj mikroboj (tielnomitaj " fermentpasto- " receptoj) ĝis aldono el kemiaĵoj aŭ industrie produktis giston al altpremaj artefaritaj aerumadmetodoj dum preparo aŭ bakado. Tamen, kelkaj produktoj estas kuiritaj antaŭ ol ili foje povas fermenti, pro tradiciaj aŭ religiaj kialoj. Multaj ne-cerealaj ingrediencoj povas esti inkluzivitaj, intervalante de fruktoj kaj nuksoj ĝis diversaj grasoj. Komerca pano aparte ofte enhavas aldonaĵojn, iom da ili ne-nutranta, por plibonigi guston, teksturon, koloron, komsumlimdaton, aŭ facilecon de produktado.
Depende de loka kutimo kaj oportuno, pano povas esti servita en diversaj formoj ĉe iu manĝo de la tago. Ĝi ankaŭ estas manĝita kiel manĝeto, aŭ utiligita kiel ingredienco en aliaj kuirartaj preparoj, kiel ekzemple frititaj eroj kovritaj per paneroj por malhelpi algluiĝi, aŭ la banala ĉefa komponento de panpudingo, aŭ farĉoj dizajnis por plenigi kavaĵojn aŭ reteni sukojn kiuj alie eble gutetos for.
Parte pro ĝia graveco kiel baza nutrovaro, pano havas socian kaj emocian signifon preter sia graveco en nutrado; ĝi pozas esencajn rolojn en religiaj ritoj kiel kaj laika kulturo. Ĝia eminenteco en ĉiutaga vivo estas reflektita en lingvo, kie ĝi aperas en proverboj, parollingvaj esprimoj ("Li ŝtelis la panon de mia buŝo"), en preĝo ("Donu al ni tiun tagon nian ĉiutagan panon") kaj eĉ en la etimologio de vortoj, kiel ekzemple " kunulo " kaj " firmao " (de latina com "kun" + panis "pano").
4.1 Kemia kunmetaĵo
4.2 Servado kaj konsumo
4.3 Nutrosignifo
4.4 Komsumlimdato
4.5 Krusto
5.1 Formuliĝo
5.2 Faruno
5.3 Likvaĵoj
5.4-a 1 Kemiaĵoj
5.4-a 2 Gisto
5.4-a 3 Fermentpasto
5.4-a 4 Vaporo
5.4-a 5 Bakterioj
5.4-a 6 Aerumado
5.5 Grasoj aŭ mallongigoj
5.6 Panreformantoj
6 Kultura signifo
6.3 Latin-Ameriko
6.4 Nordafriko
6.5 Nordameriko
6.6 Religia signifo
6.6-a 1 abrahamaj religioj
6.6-a 2 Paganismo
7 Kontraŭpanaj movadoj
8 En medicino
1 Panfarado
1.2 Paŝoj
1.2.1 Konvena, permana metodo
1.2.2 Industria metodo
1.2.3 Per hejma panpretigilo
2 Historio de la pano
2.1 Fermentado
3 Tipoj de pano
4 Kultura gravo
4.2 Latinameriko
4.3 Nordafriko
5 Religia gravo
5.1 Abrahamaj religioj
5.2 Paganismo
6 Kontraŭpanaj movadoj
7 En medicino
8 Interesaj faktoj
9 Proverboj
La vorto mem, oldangla pano, estas plej ofta en diversaj formoj al multaj ĝermanaj lingvoj, kiel ekzemple frisa brea, nederlanda idaro, germana Brot, sveda bröd, kaj norvega kaj dana brød; estis asertite esti venita de la radiko de bierspeco . Ĝi povas esti ligita kun la radiko de paŭzo, ĉar ĝiaj fruaj uzoj estas limigitaj al elĉerpitaj pecoj aŭ pecetoj da pano, la latina cruvinbersuko, kaj daŭris ĝis la 12-a jarcento ke ĝi prenis la lokon - kiel la gentnomo por pano - de hlaf ( hlaif'oj en gotika: moderna angla pano), kiu ŝajnas esti la plej malnova teŭtona nomo. [1] Malnovaltgermana hleib [2] kaj moderna germana Laib venas de tiu La praĝermana vorto por "pano", kiu estis pruntita en slava ( pola kleb, rusa khleb) kaj Finic ( finna leipä, estona leib) lingvojn ankaŭ.
En multaj kulturoj, pano estas metaforo por bazaj necesaĵoj kaj vivkondiĉojn ĝenerale. Ekzemple, "prizorganto" estas la ĉefa ekonomia kontribuanto de domanaro kaj havas malgrande farendaĵo kun fakta pano-zorgaĵo. Tio ankaŭ vidiĝas en la frazo "lokadpano sur la tablo". La romia poeto Juvenal satirumis supraĵajn politikistojn kaj publikon kiel prizorgante nur " panem et circense'ojn " ( pano kaj cirkoj). En Rusio en 1917, la bolŝevikoj promesis "pacon, teron, kaj panon." [3] [4] La esprimo " pankorbo " indikas agrikulture produktivan regionon. En slavaj kulturoj pano kaj salo estas ofertitaj kiel bonvenigo al gastoj. En Hindio, la bazaj necesaĵoj de vivo ofte estas referitaj kiel "roti, kapra aŭromakan" (pano, ŝtofo, kaj domo). En Israelo, la plej kutima frazo en laborrilataj manifestacioj estas lekhem, avoda ("pano, laboro").
La vorto pano estas ofte uzita ĉirkaŭ la mondo en anglalingvaj landoj kiel sinonimo por mono [1] (kiel estas la kazo kun la vorto " pasto "). Rimarkinda aŭ revolucia novigado ofte estas referita en Nordameriko kaj Britio kiel " la plej granda aĵo ekde tranĉaĵigita pano " aŭ "la plej bona aĵo ekde tranĉaĵigitan panon".
Ĉefa artikolo: Historio de pano
Panbutiko, Tacuinum Sanitatis de Norda Italio, komenco de la 15-a jarcento
Pano estas unu el la plej malnovaj pretaj manĝaĵoj. Indico de 30,000 jaroj antaŭe en Eŭropo rivelis amelrestaĵon en ŝtonoj utiligitaj por marteladado de plantoj. [5] Estas eble ke dum tiu tempo, amelekstrakto de la radikoj de plantoj, kiel ekzemple tifaoj kaj filikoj, estis disvastigita en plata roko, metita super fajro kaj kuirita en primitivan formon de platpano. Ĉirkaŭ 10,000 a.K., kun la krepusko de la Neoolita aĝo kaj la disvastiĝo de agrikulturo, grajnoj iĝis la ĉefapogilo de farado de pano. Gisto sporoj estas ĉieaj, inkluzive de la surfaco de cerealgrajnoj, tiel ke ĉiu pasto foriris ripozi iĝos nature fermentita.
Ekzistis multoblaj fontoj de fermentado havebla por frua pano. Aeraj gistoj povus esti jungitaj forlasante nekuiritan paston eksponita por aerumi por iom da tempo antaŭ kuirado. Plinio la Maljuna raportis ke la Gaŭlio kaj Iberoj uzis la ŝaŭmon superpasis de biero por produkti "fajrigilspecon de pano ol aliaj popoloj." Partoj de la praa mondo kiu trinkis vinon anstataŭe de biero uzis paston kunmetitan de vinbersuko kaj faruno kiu estis permesita komenci fermenti, aŭ tritikbranon trempitan en vino, kiel fonto por gisto. La plej ofta fonto de fermentado devis reteni pecon el pasto de la antaŭa tago ĝis uzo kiel formo de fermentpastostartigilo.
En 1961 la Chorleywood panumas proceson estis evoluigita, kiu uzis la intensan mekanikan funkciadon de pasto por dramece redukti la fermentad periodon kaj la tempon okupitan por produkti panon. La proceso, kies alt-energia miksado enkalkulas la uzon de pli malalta proteingreno, nun estas vaste uzita ĉirkaŭ la mondo en grandaj fabrikoj. Kiel rezulto, pano povas esti produktita tre rapide kaj je malaltaj kostoj al la produktanto kaj la konsumanto. Tamen, ekzistas iu kritiko de la efiko al nutrovaloro.
Lastatempe, hejmaj panmaŝinoj kiuj aŭtomatigas la procezon de igado de pano fariĝinti popularaj.
Vidu ankaŭ: Listo de panumas
Kruda pano (maldekstre) kaj plengrajna pano
Pano estas la bazmanĝaĵo de la Proksima Oriento, Nordafriko, Eŭropo, kaj en Eŭrop-derivitaj kulturoj kiel ekzemple tiuj en la Amerikoj, Aŭstralio, kaj Suda Afriko, kontraste al Orientazio kie rizo estas la bazvaro. Pano estas kutime farita de tritiko - faruno pasto kiu estas klera kun gisto, permesita pliiĝi, kaj finfine bakita en forno. La aldono el gisto al la pano klarigas la aerenfermaĵojn ofte troviten en pano. [9] Pro ĝiaj altaj niveloj de gluteno (kiuj donas al la pasto spongececon kaj elastecon), ordinara tritiko (ankaŭ konata kiel pantritiko) estas la plej ofta greno uzita por la preparado de pano.
Pano ankaŭ estas farita de la faruno de aliaj tritikspecioj (inkluzive de durum-tritiko, spelto kaj triticum), sekalo, hordeo, maizo (maizo), kaj aveno, kutime, sed ne ĉiam, en kombinaĵo kun tritika faruno. Literumita pano (Dinkelbrot) daŭre estas vaste konsumita en Germanio, kaj triticumpano estis bazmanĝaĵo en antikva Egiptujo. Kanada pano estas konata pro sia pli joviala konsistenco pro altaj proteinniveloj en kanada faruno.
Platpano estas antikva semi-fermentita pano ĝeneraligita en la Proksima Oriento, Levantenio kaj Suda Orienta Eŭropo.
Blanka pano estas farita de faruno enhavanta nur la centran kernon de la greno (albumeno).
Kruda pano estas farita kun albumeno kaj 10% brano. Ĝi ankaŭ povas rilati al blanka pano kun ekstra koloreco (ofte karamelo) por igi ĝin brunigi; tio estas ofte enklasigita en Ameriko kiel tritikpano (kontraste al plentritika pano).
Tutgrajna pano enhavas la tutaĵon de la tritikogreno (albumeno, brano, kaj ĝermo). Ĝi ankaŭ estas prisignita kiel "tut-grena" aŭ "plentritika pano", precipe en Nordameriko.
Tritikoĝerm pano aldonis tritikoĝermon por aromigado.
Tut-grena pano povas rilati al la sama kiel tutgrajna pano, aŭ al blanka pano kun ekstraj tutaj grajnoj por pliigi it fibrenhavon, kiel en "60=%=whole-grain bread".
Klasika franca pano, franca ĵetglobludo.
Roti estas plengrajnatritik-bazita pano manĝita en Sudazio. Ĉapatoj estas speco de roti. Naano estas al fermentita ekvivalenta al tiuj.
Plengrena pano (registrita varmarko, posedata fare de Rank Hovis [11] ) estas farita de elguŝigitaj tritikograjnoj kaj blanka aŭ bruna faruno. La norma maltigadproceso estas modifita por maksimumigi la Maltozon aŭ sukeran enhavon sed minimumigi restan alfa-amelazenhavon. Aliaj gustkomponentoj estas aldonitaj de parta fermentado pro la speciala maltigadproceso uzita kaj al Maillard-reagoj sur elguŝigado kaj rostado.
Sekalpano estas farita kun faruno de sekalgreno de ŝanĝiĝantaj niveloj. Ĝi estas pli alta en fibro ol multaj komunaj specoj de pano kaj ofte estas pli malhela en koloro kaj pli forta en gusto. Ĝi estas populara en Skandinavio, Germanio, Finnlando, la baltaj landoj, kaj Rusio.
Nefermentita pano aŭ maco, uzita por la juda festeno de Pesaĥo, ne inkludas giston, tiel ke ĝi ne pliiĝas.
Fermentpano estas farita por fermenti uzantajn bakteriojn, prefere ol bakistgisto. Fermentpastostartigilo eble estos uzita en enkonduki tiujn bakteriojn facile, kvankam ili ankaŭ okazos nature, donitaj sufiĉe da tempo. .
Platpano ofte estas simpla, faris kun faruno, akvo, kaj salo, kaj tiam formita en platpremitan paston; la plej granda parto estas nefermentita, farita sen gisto aŭ fermentpastkulturo, kvankam kelkaj estas faritaj kun gisto.
Krusteca pano estas plata kaj seka speco de pano aŭ biskvito, enhavanta plejparte sekalan farunon.
Kanab pano inkludas forte gustadaptitan kanabfarunon aŭ semojn. Kanabo estis uzita dum miloj da jaroj en tradicia ĉina medicino. [12] Kanabfaruno estas la kromprodukto de premado de la petrolo de la semoj kaj muelado la restaĵo. Ĝi estas efemera kaj stokas plej bone en la frostujo. Kanabpasto ne pliiĝos pro sia manko de gluteno, kaj pro tiu kialo ĝi estas plej bone miksita kun aliaj farunas. 5:1 rilatumo de tritik-al-kanaba faruno produktas jovialan, nutrigan panon alta en proteino kaj esencaj grasacidoj. [13] Kanabsemoj havas relative altan naftenhavon de 25-35%, kaj povas esti aldonitaj kun rapideco al ĝis 15% de la tritika faruno. La petrolo omego-6-omego-3-proporcio kuŝas en la vico da 2:1-to-3:1, kiu estas konsiderita ideala por homa nutrado.
Rapidaj panoj kutime rilatas al pano kemie fermentitaj, kutime kun kaj bakpulvoro kaj natro, kaj ekvilibro de acidaj ingrediencoj kaj alkalaj ingrediencoj. Ekzemploj inkludas krespojn kaj vaflojn, molbulkojn kaj karotan kukon, Boston krudan panon, kaj skvaŝon kaj bananpanon.
Sengluten panoj estis kreitaj en la lastaj jaroj [15] pro la eltrovaĵo ke homoj influis de gluten-rilataj malsanoj, kiel ekzemple celiakio kaj ne-celiakaj glutenaj sentem malsanuloj, profiton el sengluten dieto. [16] [17] [18] Sengluten pano estas farita kun grundo farunas de gamo da materialoj kiel ekzemple migdaloj, rizo, sorgo, maizo, aŭ guŝoj kiel ekzemple faboj, sed ĉar tiuj farunas malhavi glutenon kiun ili eble ne tenas sian formon kiam ili pliiĝas kaj ilia panero povas esti densa kun nur malmulte da aerumado. Aldonaĵoj kiel ekzemple ksantan gumas, guar gumas, hidroksipropilmetilcelulozo (HPMC), maiza faruno, aŭ ovoj kutimas kompensi por la manko de gluteno.
En tritiko, fenolaj kunmetaĵoj estas plejparte trovitaj en karenoj en la formo de nesolveblan malliberan ferulan acidon kie ĝi estas signifa al tritikrezisto al fungaj malsanoj.
Sekalpano enhavas fenolajn acidojn kaj ferulajn aciddehidrodimer.
Tri naturaj fenolaj glukosidoj, sekoisolariciresinol-diglukosido, p-coumaric acidglukosido kaj ferula acidglukosido, povas esti trovita en reklamvideo panumas entenantan linsemon.
Servado kaj konsumo
Salmaj kremfromaĝsandviĉoj
Pano povas esti servita ĉe multaj temperaturoj; post kiam bakite, ĝi poste povas esti tostita. Ĝi estas plej ofte manĝita kun la manoj, aŭ flank itself aŭ kiel aviad-kompanio por aliaj manĝaĵoj. Pano povas esti trempita en likvaĵojn kiel ekzemple saŭco, oliv-oleo, aŭ supo; ĝi povas esti pintita kun diversaj dolĉaj kaj gustoplenaj disvastiĝoj, aŭ uzita por igi sandviĉojn enhavi miriadgamojn da viandoj, fromaĝojn, legomojn, kaj spicaĵojn.
Pano ankaŭ povas esti utiligita kiel ingredienco en aliaj kuirartaj preparoj, kiel ekzemple la uzo de paneroj por disponigi krustecajn krustojn aŭ densigi saŭcojn, dolĉajn aŭ delikatajn panpudingojn, aŭ kiel deviga agento en kolbasoj kaj aliaj hakviandaĵoproduktoj.
Nutrosignifo
Nutre, pano estas konata kiel abunda fonto por la grajnokategorio da nutrado. Servanta grandeco de pano estas norma tra uncoj, nombrante unu tranĉaĵon pano (blanka prilaborita pano) kiel 1 Oz. Ankaŭ, pano estas konsiderita bona fonto de karbonhidratoj tra la tutaj grajnoj, nutraĵoj kiel ekzemple magnezio, fero, seleno, vitaminoj B, kaj manĝfibroj. Kiel parto de la 2010 Dietaj gvidlinioj por amerikanoj, [22] estas rekomendite fari almenaŭ duonon de la rekomendita totala grenkonsumado kiel tutaj grajnoj kaj al totala pliiĝa tuta grajnokonsumado.
En 2009, natura preventilo por plilongigado de la komsumlimdato de pano dum ĝis du semajnoj (kontraste al kelkaj tagoj) estis patentita kaj licencita al Puratos, Belgi-bazita bakadingrediencoj-firmao kiu provizas al pli ol 100 landoj. La sukceso estis iniciatita de profesoro Elke Arendt ĉe la University College Cork (UCC) per integrigado en la pano lakta acida bakteriolinio kiu ankaŭ "produktas bonan panerteksturon" kaj "plibonigas la guston, volumenon kaj nutrovaloron de la manĝaĵo ankaŭ." Antaŭ tio, "Proksimume 20% de ĉiu pano estas forĵetitaj pro konsumtempo-temoj."
La krustaĵo estas formita de surfacpasto dum la kuira proceso. Ĝi estas hardita kaj brunigita tra la Maillard-reago uzante la sukerojn kaj aminoacidojn kaj la intensan varmecon ĉe la pansurfaco. La naturo de la krusto de pano malsamas depende de la speco de pano kaj la vojo ĝi estas elbakita. Komerca pano estas elbakita uzante jetojn kiuj direktas vaporon direkte al la pano por helpi produkti dezirindan kruston.
La krusto de la plej multaj panoj estas malpli mola, kaj pli komplekse kaj intense aromigis, ol la resto, kaj juĝoj varias inter individuoj kaj kulturoj kiel al ĉu ĝi estas tial la malpli bongustan aŭ la pli da flavorfulparto de speciala stilo de pano. Kelkaj produktantoj, en septembro 2009 [ĝisdatigo] Sara Lee, merkato tradiciaj kaj senkrustaj panoj.
La unuaj kaj lastaj tranĉaĵoj pano (aŭ tranĉaĵo kun alta rilatumo de krusto-areo al volumeno kompariblis al aliaj de la sama pano) estas foje referitaj kiel la kalkano aŭ la krusto de la pano.
Malnovaj edzinrakontoj indikas ke manĝi la krustaĵon produktas la hararon de persono pli bukla. Plie, la krusto estas disvastigita por esti pli sana ol la resto. Kelkaj studoj montris ke tio estas vera kiam la krusto havas pli manĝfibrojn kaj antioksidantojn, precipe pronyl-lizinajn. [25] [26] La pronyl-lizino trovita en krustaĵo estas esplorita por siaj eblaj kolorektaj kanceraj inhibiciaj trajtoj.
Estis sugestite ke tiu sekcio estu dividita en artikolan titolitan Pankreadon .
Ĵetdiskoj) (marto 2016) Pligrandiĝi">
Bakisto kuiras ieastitajn vespermanĝrondaĵojn.
Pastoj estas kutime elbakitaj, sed en kelkaj kuirartoj panumas estas vaporitaj (ekz., manto), fritis (ekz., puri), aŭ bakitaj sur neoleumita pato (ekz., tortiloj). Ĝi povas esti fermentita aŭ nefermentita (ekz. maco). Salo, graso- kaj fermentiloj kiel ekzemple gisto kaj natro estas oftaj ingrediencoj, kvankam pano povas enhavi aliajn ingrediencojn, kiel ekzemple lakto, ovo, sukero, spico, frukto (kiel ekzemple sekvinberoj), legomoj (kiel ekzemple cepo), nuksoj (kiel ekzemple juglandoj) aŭ semoj (kiel ekzemple papavo). Rilatis al ordinarlingve kiel la "kunlaborantaro de vivo", pano estis preta dum almenaŭ 30,000 jaroj. La evoluo de fermentpano povas verŝajne ankaŭ esti spurita al la pratempo. Foje, la vorto pano rilatas al dolĉigita pankuko, ofte enhavanta allogajn ingrediencojn kiel sekfrukto, ĉokoladpecoj, nuksoj aŭ spicoj, kiel ekzemple kukurbpano, bananpano aŭ spickuko.
Ŝtupoj en pankreado. Tio montras nefermentitan ĉilian tortilon.
Panbakado en Orienta Timoro
Ĵusbakita pano estas aprezita por sia gusto, aromo, kvalito, aspekto kaj teksturo. Reteni ĝian freŝecon estas grava reteni ĝin apetitiga. Pano kiu rigidiĝis aŭ sekigis pasintecon sia primo laŭdire estas malfreŝa. Moderna pano foje estas enpakita en formo de biletoj aŭ plasta folio aŭ stokita en ujo kiel ekzemple panujo por redukti sekigadon. Panumi tion estas konservita en varmaj, humidaj medioj estas ema al la kresko de ŝimo. Pano konservita ĉe malaltaj temperaturoj, en fridujo ekzemple, evoluigos ŝimkreskon pli malrapide ol pano konservis ĉe ĉambra temperaturo, sed fariĝos malfreŝa rapide pro malantaŭenmovado.
La mola, interna parto de pano estas konata al bakistoj kaj aliaj kuirartaj profesiuloj kiel la panero, kio estas malsama al malgrandaj pecetoj da pano kiuj ofte defalas, vokis panerojn. La ekstera malmola parto de pano estas nomita la krusto. La teksturo de la panero estas tre determinita per la kvalito de la poroj en la pano.
Profesiaj bakistreceptoj estas deklaritaj utiligante notacion nomitan la procento de bakisto. La kvanto de faruno estas indikita por esti 100%, kaj la kvantoj de la aliaj ingrediencoj estas esprimitaj kiel procento de tiu kvanto per pezo. Mezurado de pezo estas pli preciza kaj konsekvenca ol mezurado laŭ volumeno, precipe por sekaj ingrediencoj.
La proporcio de akvo al faruno estas la plej grava mezurado en panrecepto, ĉar ĝi influas teksturon kaj paneron plej. Malmolaj US-tritikaj farunoj absorbas proksimume 62% akvon, dum pli molaj tritikaj farunoj absorbas proksimume 56%. [29] Ofta tablo panumas farita de tiu pastrezulto en fajne teksturita, malpeza pano. La plej multaj metiistaj panformuloj enhavas ie ajn de 60 ĝis 75% akvon. En gistopanoj, la pli alta akvoprocentoj rezulto en pli da CO2 vezikoj kaj pli kruda panero. Unu funto (450 g) de faruno donos norman panon aŭ du francajn panojn.
Kalciopropionato estas ofte aldonita fare de komercaj bakejoj por malfruigi la kreskon de ŝimoj.
Ĉefa artikolo: Faruno
Faruno estas produkto farita de greno kiu estis muelita al pulvora konsistenco. Faruno disponigas la primarstrukturon al la fina elbakita pano. Dum tritika faruno estas plej ofte uzita Dum panumas, farunas farita de sekalo, hordeo, maizo, kaj aliaj grajnoj ankaŭ estas ofte haveblaj. Ĉiu el tiuj grajnoj disponigas la amelon kaj proteinon bezonatan por formi panon.
La proteina enhavo de la faruno estas la plej bona indikilo de la kvalito de la panpasto kaj la preta pano. Dum pano povas esti farita de tute-cela tritika faruno, specialaĵa panfaruno, enhavanta pli da proteino (12-14%), estas rekomendita por altkvalita pano. Se oni uzas farunon kun pli malalta proteino kontenta (9-11%) por produkti panon, pli mallonga miksadotempo estos postulata por evoluigi glutenforton konvene. Plilongigita miksadotempo kaŭzas oksigenigon de la pasto, kiu donas al la preta produkto pli blankan paneron, anstataŭe de la kremkoloro preferita fare de la plej multaj metiistbakistoj.
Tritika faruno, aldone al it amelo, enhavas tri hidrosoveblajn proteingrupojn ( albumino, globulino, kaj proteose'oj) kaj du akvo-nesolveblajn proteingrupojn ( glutenin kaj gliadino). Kiam faruno estas miksita kun akvo, la hidrosoveblaj proteinoj dissolviĝas, forlasante la glutenin kaj gliadinon por formi la strukturon de la rezulta pano. Kiam kun relative seka pasto estas laborita per knedado, aŭ malseka pasto estas permesita pliiĝi por longa tempo (vidu sen-knedin panon), la glutenin formas fadenojn de longa, maldika, ĉenosimilaj molekuloj, dum la pli mallonga gliadino formas pontojn inter la fadenoj de glutenin. La rezultaj retoj de fadenoj produktitaj per tiuj du proteinoj estas konataj kiel gluteno. Glutenevoluo pliboniĝas se la pasto estas permesita al aŭtolise.
Akvo, aŭ iu alia likvaĵo, kutimas formi la farunon en paston aŭ paston. La pezo de likvaĵo postulata varias inter receptoj, sed rilatumo de 3 partlikvaĵo al 5 partfaruno estas ofta por gistopanoj. [31] Receptoj kiuj utiligas vaporon kiel la primaran fermentan metodon povas havi likvan enhavon pli ol 1-parta likvaĵo al 1 partfaruno. Anstataŭe de akvo, aliaj specoj de likvaĵoj, kiel ekzemple laktaĵoj, fruktosukoj, aŭ biero, povas esti uzitaj; ili kontribuas kromajn dolĉigilojn, grasigas, aŭ fermentanta komponentojn, same kiel akvon.
Pastotrogo post kiam uzite por fermentado de pano de Aberdour Castle, Fife, Skotlando.
Fermentado estas la procezo de aldonado de gaso al pasto antaŭ aŭ dum bakado por produkti fajrigilon, pli facile maĉis panon. Plej multe de la pano konsumita en la Okcidento estas fermentita. Nefermentitaj panoj havas simbolan gravecon en judismo kaj kristanismo: judoj konsumas nefermentitan panon nomitan maco dum Pesaĥo, kaj katolikoj kaj kelkaj protestantaj kristanoj konsumas nefermentitan hostion dum festado de la Komunio, rito derivita de la rakonto de la Lasta Vespermanĝo kiam Jesuo rompis panon kun siaj disĉiploj, eble dum Piedira ponto-Seder. En kontrasto, Ortodoksa Kristanoj ĉiam uzas fermentpanon dum sia liturgio.
Simpla tekniko por fermentado de pano estas la uzo de gas-produktantaj kemiaĵoj. Ekzistas du oftaj metodoj. La unua devas uzi bakpulvoron aŭ memfermentan farunon kiu inkludas bakpulvoron. La dua devas inkludi acidan ingrediencon kiel ekzemple buterlakto kaj aldoni natron; la reago de la acido kun la sodo produktas gason.
Kemie fermentita panumas estas nomitaj rapidaj panoj kaj sodo panumas . Tiu metodo kutimas ofte fari molbulkojn, krespojn, Amerik-stilajn biskvitojn, kaj rapidajn panojn kiel ekzemple bananpano.
(junio 2015) ( Lernu kiel kaj kiam por forigi tiun ŝablonmesaĝon) Ĉefa artikolo: Baker-gisto
Bloko el kunpremita freŝa gisto en ĝia envolvaĵo
Multaj panoj estas fermentitaj per gisto. La gisto plej ofte uzis por fermentado de pano estas Saccharomyces cerevisiae , la sama specio uzis por farado de alkoholaĵoj. Tiu gisto fermentas kelkajn el la karbonhidratoj en la faruno, inkluzive de iu sukero, produktante karbondioksidon. La plej multaj bakistoj en Usono fermentas sian paston kun komerce produktita bakejo gisto. Baker-gisto havas la avantaĝon de produktado de unuformaj, rapidaj, kaj fidindaj rezultoj, ĉar ĝi akiriĝas de pura kulturo. Multaj metiistbakistoj produktas sian propran giston preparante al kreskkulturo tion ili tiam uzi en la kuirado de pano. Kiam tiu kulturo estas konservita en la dekstraflankaj kondiĉoj, ĝi daŭros kreski kaj disponigi fermentadon dum multaj jaroj.
Kaj la bakejo gisto kaj la fermentpastmetodoj de panbakado sekvas la saman padronon. Akvo estas miksita kun faruno, salo kaj la fermentilo (bakejo gisto aŭ fermentpasto startigilo). Aliaj aldonoj (spicoj, herboj, grasoj, semoj, frukto, ktp.) ne estas bezonitaj por baki panon, sed ofte estas uzitaj. La miksita pasto tiam estas permesita pliiĝi unu aŭ pluraj fojojn (pli longaj altiĝantaj temporezultoj en pli da gusto, tiel ke bakistoj ofte "truas malsupren" la paston kaj lasas ĝin pliiĝi denove), tiam panoj estas formitaj, kaj (poste laŭvola fina altiĝanta tempo) la pano estas elbakitaj en forno.
Multaj panoj estas faritaj de " rekta pasto ", kio signifas ke ĉiuj la ingrediencoj estas kombinitaj en unupaŝo, kaj la pasto estas bakita post la altiĝanta tempo; aliaj estas faritaj de " avancado " en kiu la fermentilo estas kombinita kun iom da el la farungluo tage aŭ tiel antaŭ bakado kaj permesita fermenti subite. En la tago de la bakado, la resto de la ingrediencoj estas aldonita, kaj proceso daŭras kiel kun rekta pasto. Tio produktas pli da flavorfulpano kun pli bona teksturo.
Multaj bakistoj vidas la startigilmetodon kiel kompromiso inter la tre fidindaj rezultoj de bakejo gisto kaj la gusto kaj komplekseco de pli longa fermentado. Ĝi ankaŭ permesas al la bakisto uzi nur minimuman kvanton de bakejo gisto, kio estis malabunda kaj multekosta kiam ĝi unue iĝis havebla. La plej granda parto ieastis antaŭ-fermentoj falo en unu el tri kategoriojn: " poolish " aŭ "pouliche", loz-teksturita miksaĵo kunmetita de proksimume egalaj kvantoj de farungluo (per pezo); " biga ", rigida miksaĵo kun pli alta proporcio de faruno; kaj "pâte fermentée", kiu estas simple parto de pasto rezervis de antaŭa aro. Fermentpasto (ankaŭ konataj kiel "levain" aŭ "naturulo fermentas") prenas la antaŭ-fermentan metodon paŝo plu, miksante farungluon por permesi nature al okazanta gisto kaj bakterioj disvastiĝi (kutime Saccharomyces exiguus, kiu estas pli acid-tolerema ol S. cerevisiae kaj diversaj specioj de Lactobacillus ).
Pasto antaŭ unua leviĝo. Pasto post unua leviĝo. Pasto post dissekcado en stano, preta baki.
(junio 2015) ( Lernu kiel kaj kiam por forigi tiun ŝablonmesaĝon) Ĉefa artikolo: Fermentpasto
Fermentpastpanoj
Fermentpasto estas speco de pano produktita per longa fermentado de pasto uzanta nature okazantajn gistojn kaj lactobacillus. En komparo kun panumas farita kun kultivita gisto, ĝi kutime havas iom acidan guston pro la lakta acido produktita per la lactobacillus.
Fermentpanoj estas faritaj per fermentpastostartigilo (kiu devias de startigiloj produktitaj kun bakejo gisto). La startigilo kultivas giston kaj lactobacillus en miksaĵo de farungluo, farante uzon de la mikroorganismoj jam nuna sur faruno; ĝi ne bezonas ajnan ekstran giston. Startigilo povas esti konservita senfine per regulaj aldonoj el farungluo. Kelkaj bakistoj havas startigilojn pluraj generacioj malnovoj, kiuj laŭdire havas specialan guston aŭ teksturon. Estas eble akiri ekzistantajn startigilkulturojn komenci novan.
Foje, tute gist-fermentitaj panumas estis fermentpastoj. La fermentadproceso ne estis komprenita ĝis la 19-a jarcento, kiam gisto unue estis identigita. Ekde tiam, trostreĉoj de Saccaromyces cerevisiae estis breditaj por sia fidindeco kaj rapideco de fermentado kaj venditaj kiel "bakejo gisto". Baker-gisto estis adoptita por la simpleco kaj fleksebleco kiujn ĝi enkondukis en pankreado, superfluigante la longecan kultivadon de fermentpastostartigilo. Dum fermentpanoj pluvivis en kelkaj partoj de Eŭropo, ĉie en la plej granda parto de Usono, ili estis anstataŭigitaj per bakejo gisto. Lastatempe okazis reanimado de fermentpano en metiistbakejoj.
Ekzistas aliaj manieroj de fermentpastbakado kaj kulturprizorgado. Pli tradicia unu estas la procezo kiu estis sekvita fare de terkultivistfamilioj ĉie en Eŭropo en pretere jarcentoj. La familio (kutime la virino estis en pagendaĵo de pankreado) bakus en fiksa horaro, eble unufoje semajne. La startigilo estis savita de la pasto de la antaŭa semajno. La startigilo estis miksita kun la novaj ingrediencoj, la pasto estis igita pliiĝi, kaj tiam peco de ĝi estis ŝparita (por esti la startigilo por la pano de venonta semajno). La resto estis formita en panojn kiuj estis markitaj kun la familiosigno (tio estas de kie hodiaŭ dekoracia tranĉado de panoj originas) kaj prenitaj al la komunuma forno por baki. Tiuj komunumaj fornoj kun tempo evoluis en la modernan bakejon.
La rapida vastiĝo de vaporo produktita dum bakado fermentas la panon, kio estas tiel simpla kiam ĝi estas neantaŭvidebla. La plej konata vapor-fermentita pano estas la poptranspafo. Vaporo-fermentado estas neantaŭvidebla ĉar la vaporo ne estas produktita ĝis la pano estas elbakita.
Vaporfermentado okazas nekonsiderante la altiĝantaj agentoj (natro, gisto, bakpulvoro, acida pasto, venkitaj ovoblankoj, ktp.).
La fermentilo aŭ enhavas bobelojn aŭ generas karbondioksidon.
La varmeco vaporigas la akvon de la interna surfaco de la vezikoj ene de la pasto.
La vaporo disetendiĝas kaj igas la panon pliiĝo.
Tio estas la ĉeffaktoro en la pliiĝo de pano post kiam ĝi estis metita enen la forno. [32] CO2 generado, sur sia propra, estas tro malgranda por respondeci pri la pliiĝo. Varmigu mortigbakteriojn aŭ giston en frua stadio, tiel ke la CO2 generado estas haltigita.
Sal-altiĝanta pano utiligas formon de bakteria fermentado kiu ne postulas giston. Kvankam la fermenta ago ne estas ĉiam konsekvenca, kaj postulas proksiman atenton al la kovaj kondiĉoj, tiu pano faras revenon pro sia unika fromaĝ-simila gusto kaj bona teksturo.
CO2-levita pano estas fermentita per karbondioksido estanta devigita en paston sub premo. De la mezaj 19-a ĝis 20-a jarcentoj pano farita tiun manieron estis iom populara en Britio, farita fare de la CO2-levita Pano-Firmao kaj vendita en ĝiaj ĉefstrato teejoj. La firmao estis fondita en 1862, kaj ĉesis sendependajn operaciojn en 1955. Dum ĝi havis kelkajn sindonajn anojn, ĝi neniam superbrilis la uzon de bakejo gisto tutmonde.
La Premo-vakuomiksilo poste estis evoluigita fare de la Faruno-Muelado kaj Baking Research Association ĉe Chorleywood. Per la apliko de kaj premo kaj vakuo ĉe malsamaj punktoj en la miksadprocezo, tiu miksilo ne nur manipulas la gasan vezikograndecon, ĝi ankaŭ povas manipuli la kunmetaĵon de gasoj en la pasto per la gaso surŝmirita al la kapspaco.
Grasoj aŭ mallongigoj
Grasigas, kiel ekzemple butero, plantoleojn, porkograson, aŭ kiu enhavita en ovoj, influi la evoluon de gluteno enen panumas per tegado kaj lubrikado de la individuaj fadenoj de proteino. Ili ankaŭ helpas teni la strukturon kune. Se tro multe da graso estas inkludita en panpasto, la lubrikadefiko igos la proteinstrukturojn disigi. Grasenhavo de ĉirkaŭ 3% de pezo estas la koncentriĝo kiu produktos la plej bonegan fermentantan agon. [35] Aldone al iliaj efikoj al fermentado, grasigas ankaŭ serviron por moligi panojn kaj konservaĵofreŝecon.
Panreformantoj
Ĉefa artikolo: Panreformanto
Pano reformantoj kaj pastmoligaĵoj ofte estas uzitaj en produktado de reklamvideo panumas por redukti la tempon necesan por pliiĝado kaj plibonigi teksturon kaj volumenon. Kemiaj substancoj ofte utiligitaj kiel panreformantoj inkludas askorbatan acidon, hidrokloridon, natriometabisulfaton, salamoniakon, diversajn fosfatojn, amelazon, kaj proteazon.
Salo estas unu el la plej oftaj aldonaĵoj uzitaj en produktado. Aldone al plifortigado de gusto kaj limigado de gistaktiveco, salo influas la paneron kaj la totalan teksturon per stabiligado kaj fortigado [36] la gluteno. Kelkaj metiistbakistoj antaŭas frua aldono el salo al la pasto, kaj atendas ĝis post 20-precizega "ripozo". Tio estas konata kiel aŭtolise [37] kaj estas farita kun kaj delikata kaj plengrajno farunas.
Estis sugestite ke tiu sekcio estu dividita en artikolon titolita Kultura signifo de pano .
( Ĵetdiskoj) (marto 2016) Vidu ankaŭ: Bakad§ Kultura kaj religia signifo
Malhela ŝosita pano
Pano havas signifon preter nura nutrado en multaj kulturoj en la Okcidento kaj Proksime de kaj Mezoriento pro ĝia historio kaj nuntempa graveco. Pano ankaŭ estas signifa en kristanismo kiel unu el la elementoj (kune kun vino) de la Komunio; vidu hostion. La vorto kunulo venas de latina com- "kun" + panis "pano".
La politika signifo de pano estas konsiderinda. En 19-a jarcento Britio, la plenblovita prezo de pano pro la Grenleĝo kaŭzis grava politikajn kaj sociajn sekciojn, kaj estis centraj al debatoj super libera komerco kontraŭ protektismo. [ citaĵo bezonis ] La Assize of Bread (Kortumsesio de Bread) kaj Biero en la 13-a jarcento elmontris la gravecon de pano en mezepokaj tempoj metante pezajn punojn por mallong-variaj bakistoj, kaj pano prezentiĝis en la Magna Carta duon-jarcento pli frue.
Kiel aliajn manĝaĵojn, elekti la "rajto-" specon de pano estas utiligita kiel specon de socia signalado, lasi aliajn scii, ekzemple, ke la persono aĉetanta multekostan panon estas finance sekura, aŭ la persono aĉetanta whatever specon de pano kiun la aktualaj modoj opinias plej sana estas san-konscia konsumanto.
... pano fariĝis artikolo de manĝaĵo de la unua neceso; kaj konvene, ĉar ĝi konsistigas de si mem kompletan vivo-sustainer, la gluteno, amelo, kaj sukero, kiun ĝi enhavas, reprezentas azotigitajn kaj hidro-karbonigitajn nutraĵojn, kaj kombinante la nutrantajn potencojn de la bestaj kaj plantregnoj en unu produkto. Mrs Beeton (1861) [40]
Kiel simpla, malmultekosta, kaj fleksebla speco de manĝaĵo, pano ofte estas utiligita kiel Sinekdoĥo por manĝaĵo ĝenerale en kelkaj lingvoj kaj dialektoj, kiel ekzemple la greka kaj la panĝaba. Ekzistas multaj varioj en la bazrecepto de pano tutmonde, kiel ekzemple kringoj, bastonpanoj, biskvitoj, bocadilo, brioŝo, ĉapatoj, purigicindro, naano, platpanoj, pico, brecoj, puris, tortiloj, kaj multaj aliaj. Ekzistas diversaj specoj de tradicia "fromaĝo panumas" en multaj landoj, inkluzive de Brazilo, Kolombio, Italio, kaj Rusio.
La tradicia pano en Ĉinio estas manto . Ĝi estas farita per vaporado aŭ fritujo-frita pasto farita de tritika faruno. En Norda-Ĉinio kaj norda centra Ĉinio, manto estas ofte manĝita kiel alternativbazvaro al rizo. Vaporita manto estas simila al okcidenta blanka pano, sed ĉar estas ne elbakite ke ĝi ne havas brunan eksteran kruston. Manto kiuj havas plenigaĵon kiel ekzemple viando aŭ legomoj ( cha Siubao, ekzemple) estas nomitaj baozi . La kompiang de Fuzhou estas ekzemplo de ĉina pano bakita en argilforno.
En Sudazio (inkluzive de Hindio, Pakistano, kaj la Proksima Oriento), ĉapatoj aŭ roti , specoj de nefermentitaj platpanoj kutime faris de plengrajna tritikfaruno aŭ foje delikata tritika faruno kaj bakita sur varma fero kontaktrosti vokis tavan, formas la ĉefapogilon de la dieto de homoj. La Miraklo-Ĉapatoj, ĉar ĝi iĝis konata, estas nefermentita pano kun longa tradicio. La pano povas esti literumita Chapathi, Chapati, Chapatti, aŭ Chappati. [41] Rotis kaj naanoj estas kutime servitaj kun kareo ĉie en la regiono. Variaĵo nomita makidiroti uzas maiz farunon prefere ol blankfaruno. Alia variaĵo estas puri , maldika platpano kiu estas fritita prefere ol elbakita kaj pufiĝas dum kuirite. Paratha estas alia vario sur roti . Naano (fermentita plengrajnatritika pano) estas elbakita en sunbrunpordo aŭ argilforno kaj malofte estas preparita hejme. Blankaj kaj krudaj panoj ankaŭ estas tre oftaj, sed ne same oftaj kiel roti .
En Filipinio, pandesal (aŭ pato de salo, kun la signifo pano de salo aŭ salpano) estas rondeta pano kutime manĝita fare de filipinanoj dum matenmanĝo. Filipinio ankaŭ produktas malmultekostan senmarkan blankan panon nomitan Pinoy Tasty.
Ĉefa artikolo: Pano en Eŭropo
Franca pano
Araba poŝpano
Grandega diverseco de pano estas havebla en tuta Eŭropo. Germanio meritpostulas pli ol 1300 bazajn specojn de panumas, ruloj, kaj bakaĵojn, same kiel havantajn la plej grandan konsumon de pano pokape tutmonde, sekvita fare de Ĉilio. [44] [45] [46] [47] Pano kaj salo estas bonvenigo salutanta ceremonio en multaj centraj kaj orientaj eŭropaj kulturoj. Dum gravaj okazaĵoj kie gastoj alvenas, al ili estas ofertitaj pano kun salposedanto por reprezenti gastamon.
En Francio, ekzistas enorma malkresko en la bastonpan kulturo. En la 1970-aj jaroj, francaj homoj konsumis mezumon de unu pano je tago. Antaŭ Nur jarcento, la francoj manĝis ĉirkaŭ 3 panojn je tago. Hodiaŭ, francaj homoj manĝas nur duonan panon je tago. En respondo al tiu malkresko, bakistoj kreis nacian kampanjon ricevi homojn voki en la bakejo antaŭ kaj post labori ekzakte kiam ili uzis. La kampanjo modeligas la amerikan "Got Milk?" kampanjo, gipsante "Hey there, have you picked up the bread (Hey tie, vi kolektis la panon)?" ĉie en afiŝtabuloj kaj pansakoj.
Ekzistas vasta gamo de tradiciaj panoj en Britio, ofte bakita en rektangula ladskatolo. Rondaj panoj ankaŭ estas produktitaj, kiel ekzemple la North East England specialaĵo nomita stotiekuko. Vircigno estas malgranda rondpano. Dometpano fariĝas de du pilkoj el pasto, unu aldone al la alia, por formi figuro-de-okformon. Ekzistas multaj varioj sur bulkoj, kiel ekzemple molbulkoj, gistoj, pankukoj. La Chorleywood-procezo por amasprodukta pano estis evoluigita en Anglio en la 1960-aj jaroj antaŭ disvastiĝi tutmonde. Amasproduktitaj tranĉaĵigitaj blankpanaj markoj kiel ekzemple Wonderloaf kaj Mother's Pride estis kritikitaj pro kialoj de malbona nutrovaloro kaj gustas je la panoj produktitaj.
En Hispanio, pano estas vokita pato. La tradicia hispana pato estas longa pano, simila al la franca bastonpano sed pli larĝa. Oni povas aĉeti ĝi ĵus faris ĉiun matenon en la tradiciaj bakejoj, kie ekzistas granda sortimento de pano. Pli malgranda versio estas konata kiel bocadilo, ikoneca peco de la hispanida kuirarto. En Hispanio, precipe en la mediteranea areo, ekzistas gildoj de bakistoj dum pli ol 750 jaroj. La bakistgildo en Barcelono estis fondita en 1200 p.K. [51] Ekzistas regiono vokis Tierra del Pan ("Tero de la Pano"), situantan en la regiono de Zamoro, kie ekonomio estis en la pasinteco interligis al tiu agado.
Laŭ Guinness-libro de rekordoj, Turkio havas la plej grandan pokapan konsumon de pano en la mondo aktuale en 2000, kun 199.6 kg (440 funt.) per persono; Turkio estas sekvita en pankonsumo fare de Serbujo kaj Montenegro kun 135 kg (297 funt. 9.9 Oz), kaj Bulgario kun 133.1 kg (293 funt. 6.9 Oz).
En Meksiko, pano estas vokita pato. Kvankam tortiljoj estas la bazpano en la plej granda parto de Meksiko, bulkoj en multaj specoj estas grava ĉiutaga manĝaĵo por urbanoj. Popularaj panoj en Meksiko inkludas la bolil rulon kaj pato dulce . Pajno dulce, kiu estas hispana por "dolĉa pano", estas manĝita en la vesperoj kun varmaj trinkaĵoj kiel tradicia varma ĉokolado.
En Peruo, pato havas multajn variojn pro la diverseco de perua kuirarto. Homoj kutime manĝas pato de piso kaj pato serano. Ekzistas ankaŭ kelkaj specoj de pano farita de terpomoj; tiuj estas nuntempe popularaj en la Andoj. Bizkokoj estas dolĉa pano kutime manĝita kun iom da butero kaj varma ĉokolado. Pasto faris kun kuirita kukurbo aŭ skvaŝo, ofte formis kaj fritita en ringbulkojn kaj servita kun dolĉa frukteca trempa saŭco, estas tradicia favorato. Pano estas ingredienco de sopaj de ajo, Gazpaĉo, kaj salmorejo.
En Etiopio en orienta Nordafriko, pano nomita injera estas farita de grajno nomita tef. [53] Tio estas larĝa, plata, cirkla pano kiu estas en simila formo de tortilo kaj ankaŭ estas utiligita kiel ilo por kolekti manĝaĵon.
Ankaŭ konsumita dika kaj delikata fritita pano estas kiu estas sufokita en petrolo anticipe. La rghifa pano estas bazvaro en la manĝaĵo de Maroko kaj konsistas el pluraj tavoloj de malpeze kuirita pano.
En Egiptujo, pano estas nomita aish ( aishomerahrah aŭ aishobaladi) kaj la maljunega proverbo havas ĝin ke "vivo sen aish ne estas vivo". La tipa egipta pano estas cirkla, proksimume 6 coloj laŭlarĝe, ofte bakitaj en malgrandaj kvartalbakejoj kaj daŭre aĉetis varma.
Maizpano
Tradiciaj panoj en Usono inkludas maizpanojn kaj diversajn rapidajn panojn, kiel ekzemple biskvitoj. Ruloj, faritaj de tritika faruno kaj gisto, estas alia populara kaj tradicia pano, manĝita kun la vespermanĝmanĝo.
Maizpano estas farita de maizfaruno kaj povas malsami signife en gusto kaj teksturo de regiono ĝis regiono. Ĝenerale, la Sudŝtatoj preferas blankan maizfarunon kun malmulto al neniu tritika faruno aŭ dolĉigiloj aldonis; ĝi estas tradicie elbakita en gisfera fritilo kaj ideale havas krustecan eksteran kaj humidan internon. La Nordo kutime preferas flavan maizfarunon kun foje tiel multe kiel duona tritika faruno en ĝia kunmetaĵo, same kiel sukero, mielo, aŭ acersiropo. Tio rezultigas panon kiu estas pli mola kaj pli dolĉa ol sia suda ekvivalento. Tritika faruno ne estis havebla al la meza nordamerika familio ĝis la fruaj 1900-aj jaroj kiam nova raso de tritiko nomita markizo estis produktita. Tio estis hibrido de Ruĝeco-Fife kaj Malmola ruĝa vintro-tritiko. Markizo kreskis bone kaj baldaŭ mezaj amerikanoj povis havi memfaritan tritikpanon sur la tablo. [56] Memfarita tritiko panumas estas faritaj en rektangula ladskatolo simila al tiuj en Britio.
Kulerpano, ankaŭ nomita batantpano aŭ ovpano, estas farita de maizfaruno kun aŭ sen ekstra rizo kaj polento, kaj estas miksita kun lakto, ovoj, mallongigo kaj fermentado al tia konsistenco ke ĝi devas esti servita de la bakaĵoplado per kulero. Tio estas populara ĉefe en la Sudŝtatoj.
Fermentpastbiskvitoj estas tradicia "vakermanĝaĵo" en la Okcidento. La San-Francisko-golfa regiono estas konata pro ĝia krusta fermentpasto.
Supren ĝis la 20-a jarcento (kaj eĉ poste en certaj regionoj), ĉiu faruno krom maizfaruno estis konsiderita lukso; tio klarigus la pli bonegan diversecon en maizpanspecoj komparite kun tiu de tritiko panumas. Laŭ komerca fabrikado, la plej populara pano estis mol-teksturita tipo kun maldika krusto kiu estas kutime farita kun lakto kaj estas iomete dolĉa; tio estas la tipo kiu estas ĝenerale vendita pret-tranĉaĵigita en pakaĵoj. Ĝi estas kutime manĝita kun la krusto, sed kelkaj manĝantoj aŭ preparantoj povas forigi la kruston pro persona prefero aŭ stilo de servado, kiel kun fingrosandviĉoj funkciite kun posttagmeza teo. Iuj el la plej mola pano, inkluzive de Wonder Bread, estas referitaj kiel "balonpano".
Kvankam blanka " sandviĉpano " estas la plej popularaj, amerikanoj estas inklinaj direkte al pli artmetiaj panoj. Malsamaj regionoj de la lando havas certajn etnajn panvariaĵojn inkluzive de la Ashkenazi juda kringo, la franca bastonpano, la Ital-stila scaliopano faris en Nov-Anglio, juda sekalo, ofte asociite kun frandaĵej kuirarto, kaj indiana fiŝidaro-pano (produkto de aflikto, formiĝis dum la hindaj reloĝigoj de la 19-a jarcento).
La Komunio (ankaŭ nomita Eŭkaristio aŭ la Eŭkaristio) estas konsiderita sakramento, preskribo, aŭ ekvivalento en la plej multaj kristanaj konfesioj.
Dum la juda festivalo de Pesaĥo, nur nefermentita pano estas manĝita, en memorceremonio de la flugo de sklaveco en Egiptujo. La hebreoj ne havis sufiĉe da tempo permesi al ilia pano pliiĝi, kaj tiel manĝis nur nefermentitan panon ( matzoh ).
En la kristana rito de la Komunio, pano estas manĝita kiel sakramento aŭ kiel simbola reprezentado de la korpo de Kristo aŭ, kiel en la katolika liturgio, kiel reala manifestiĝo de la korpo de Kristo. [58] Specifaj aspektoj de la rito mem, inkluzive de la kunmetaĵo de la pano, varias de nominala valoro al nominala valoro. La diferencoj en la praktiko de la Komunio devenas de malsamaj priskriboj kaj bildigoj de la Lasta Vespermanĝo kiu disponigas la biblian bazon por la Komunio. [59] La ĉeestantaj Sinoptikaj evangelioj la Lasta Vespermanĝo kiel Pesaĥa manĝo kaj indikas ke la pano ĉe la Lasta Vespermanĝo estus nefermentita. Tamen, en la kronologio en Evangelio laŭ Johano, la Lasta Vespermanĝo okazis la tagon antaŭe Pesaĥo sugestante ke la pano estus fermentita. Malgraŭ tiu punkto de malkonsento, la Konsilio de Florenco da la katolika eklezio konsentis ke "la korpo de Kristo estas vere produktita en kaj nefermentita kaj fermentita tritikpano, kaj pastroj devus produkti la korpon de Kristo en ĉiu el ambaŭ".
Kelkaj tradicioj de Viko kaj Nea-paganismo konsumas panon kiel parto de siaj religiaj ritoj, alkroĉante multfacetan simbolecon al la ago.
Kontraŭpanaj movadoj
Kvankam manĝite fare de preskaŭ ĉiuj homoj, kelkaj malaprobis panon tute aŭ malaprobis specojn de pano kiun ili konsideras nesana. Kialoj de faranta tiel esti variinta tra historio: plengrajna pano estis kritikita kiel estante nerafinita, kaj blanka pano kiel esti unhealtfuly prilaboris; memfarita pano estis rigardita kiel nesanitara, kaj uzinfabrikita pano rigardis kun suspekto por estado falsita. [39] Amylofobio, laŭlitere "timo de amelo", estis movado en Usono dum la 1920-aj jaroj kaj 1930-aj jaroj.
En Usono, panvendo falis je 11.3% inter 2008 kaj 2013. Tiu statistiko eble reflektos ŝanĝon en la specoj de manĝaĵo de kiuj amerikanoj ricevas siajn karbonhidratojn, sed la tendencoj estas neklaraj pro diferencoj inter la merkatoj por malsamaj klasoj de panproduktoj. [62] Estas ankaŭ eble ke ŝanĝi dietmodojn influis la malkreskon en panvendo dum tiu periodo.
La antikvaj egiptoj uzis ŝiman panon por trakti infektojn kiuj ekestiĝis de malpuraĵo en brulvundvundoj.
Pantranĉeto
Pangadmeso
Listo de markonomo panumas
Listo de panpladoj
Breadmaking-ingrediencoj, teknikoj kaj iloj
Rapida pano
Tranĉaĵigita pano
Pana Bovlo
Panerizado
Melba rostpano
Konsolaĵeto
Specoj de panumas
Anadama pano
Hordeopano
Bierpano
Brioŝo
Kanada Blankulo
Kardamompano
Ĥalao
Dometpano
Hinda pano
Irlanda sodpano
Simiopano
Nigrpano
Rizpano
Semo krustiĝas
Tigropano
Plentritika pano
^ Chorleywood Industrial Bread Making Process . allotment.org.uk
^ Air Holes or Tunnels Inside . quakeroats.com
^ CBS Interactive Inc. White Bread in Wheat Bread's Clothing CBS Early Show. Prenite 14 junion 2008.
^ Products/Hovis Varomarkoj . rankhovis.co.uk
^ Cicero, Dennis; Czartoryski, Kris; Gruber, Suzanne (2001). The Galaxy Global Eatery Hemp Cookbook. Frog Books. ISBN 1-58394-055-3.
^ Bavec, Martina; Bavec, Franc (2006). Organic Production and Use of Alternative Crops. London: Taylor & Francis Ltd. pp. 177-178. ISBN 1-4200-1742-X.
^ Lamacchia C, Camarca A, Picascia S, Di Luccia A, Gianfrani C (2014). "Cereal-based gluten-free food: how to reconcile nutritional and technological properties of wheat proteins with safety for celiac disease patients". Nutrients (Review) 6 (2): 575-90. doi:10.3390/nu6020575. PMC 3942718. PMID 24481131.
^ Volta U, Caio G, De Giorgio R, Henriksen C, Skodje G, Lundin KE (Jun 2015). "Non-celiac gluten sensitivity: a work-in-progress entity in the spectrum of wheat-related disorders". Best Pract Res Clin Gastroenterol 29 (3): 477-91. doi:10.1016/j.bpg.2015.04.006. PMID 26060112. After the confirmation of NCGS diagnosis, according to the previously mentioned work-up, patients are advized to start with a GFD [49]. (...) NCGS patients can experience more symptoms than CD patients following a short gluten challenge [77]. (NCGS=non-celiac gluten sensitivity; CD=coeliac disease; GFD=gluten-free diet)
^ Mulder CJ, van Wanrooij RL, Bakker SF, Wierdsma N, Bouma G (2013). "Gluten-free diet in gluten-related disorders". Dig Dis. (Review) 31 (1): 57-62. doi:10.1159/000347180. PMID 23797124. The only treatment for CD, dermatitis herpetiformis (DH) and gluten ataxia is lifelong adherence to a GFD.
^ Hischenhuber C, Crevel R, Jarry B, Mäki M, Moneret-Vautrin DA, Romano A, Troncone R, Ward R (Mar 1, 2006). "Review article: safe amounts of gluten for patients with wheat allergy or coeliac disease". Aliment Pharmacol Ther 23 (5): 559-75. PMID 16480395. For both wheat allergy and coeliac disease the dietary avoidance of wheat and other gluten-containing cereals is the only effective treatment.
^ Boskov Hansen, H, Andreasen, MF, Nielsen, MM, Melchior Larsen, L, Bach Knudsen, KE, Meyer, AS, Christensen, LP & Hansen, Å; Andreasen; Nielsen; Larsen; Knudsen; Meyer; Christensen; Hansen (2002). "Changes in dietary fibre, phenolic acids and activity of endogenous enzymes during rye bread-making". European Food Research and Technology 214: 33. doi:10.1007/s00217-001-0417-6. CS1-maint: Multoblaj nomoj: verkintlisto ( ligo)
^ Dietary Guidelines for Americans 2010 . U.S. Department of Agriculture, U.S. Department of Health and Human Services
^ Hofmann, T; Lindenmeier, M; Somoza, V (2005). "Pronyl-Lysine - A Novel Protein Modification in Bread Crust Melanoidins Showing in Vitro Antioxidative and Phase I/II Enzyme Modulating Activity". Annals of the New York Academy of Sciences 1043: 887. Bibcode:2005NYASA1043..887H. doi:10.1196/annals.1333.101.
^ Panneerselvam, J; Aranganathan, S; Nalini, N (2009). "Inhibitory effect of bread crust antioxidant pronyl-lysine on two different categories of colonic premalignant lesions induced by 1,2-dimethylhydrazine". European Journal of Cancer Prevention 18 (4): 291-302. doi:10.1097/CEJ.0b013e32832945a6. PMID 19417676.
^ Panneerselvam, Jayabal; Aranganathan, Selvaraj; Nalini, Namasivayam (2009). "Inhibitory effect of bread crust antioxidant pronyl-lysine on two different categories of colonic premalignant lesions induced by 1,2-dimethylhydrazine". European Journal of Cancer Prevention 18 (4): 291-302. doi:10.1097/CEJ.0b013e32832945a6. PMID 19417676.
^ Hydration ratio for breads . Food.laurieashton.com (5 June 2009). Prenite 21 marton 2013.
^ "Susan R. Brown's Salt Rising Bread Project". Home.comcast.net. Retrieved 3 June 2010.
^ Kilcast, D.; McKenna, B. M., eds. (2003). Texture in food. Cambridge, England: Woodhead Pub. p. 448. ISBN 1-85573-724-8. The arrival of the Pressure-Vacuum mixer, developed by the Flour Milling and Baking Research ASsociation (FMBRA) at Chorleywood, provides bakers with unique opportunities for creating new cell structures in bread products because of the greatly improved possibilities for manipulating gas bubble populations in the mixed dough. Nor are the opportunities limited to the incorporation of air during dough mixing. As long ago as the 1970s FMBRA showed that the modification of the gas composition of the mixer headspace also contributed to bread crumb structure (Chaberlain and Collins, 1979).
^ Silverton, Nancio (1996) Breads From The La Brea Bakery , Villard, ISBN 0679409076
^ Reinhart, Petro (2001) The Bread Baker's Apprentice:=Mastering the Art of Extraordinary Bread , Ten Speed Press, ISBN 1580082688
^ a b c Copeland, Libby (6 aprilo 2012) " blanka Bread Kills: historio de nacia paranoia. " Ardezo
^ Flour related traditions and quotes . fabflour.co.uk
^ "Bread and Salt Ceremony in Europe". cookatease.com.
^ Kim, Eun Kyung (6 August 2013) Mon dieu ! New campaign urges French to eat more bread . TODAY.com
^ Chorleywood , the Bread that Changed Britain . BBC.co.uk (7 June 2011). Prenite 21 marton 2013.
^ Ethiopian Injera Recipe | Exploratorium . Exploratorium.edu. Prenite 21 marton 2013.
^ "Egyptian Pita / Aish Baladi". breakurfast. Retrieved 2016-02-11.
^ "Egyptian Bread - 'Eesh baladi' - Egyptian Local Bread". www.ahmedhamdyeissa.com. Retrieved 2016-02-11.
^ Thought For Food : An Overview of the Seder . Farbrengen Magazine
^ Eucharist (Christianity ) - Encyclopedia Britannica
^ Hazen, Walter (1 September 2002). Inside Christianity. Lorenz Educational Press. Retrieved 3 April 2012. The Anglican Church in England uses the term Holy Communion. In the Roman Catholic Church, both terms are used. Most Protestant churches refer to the sacrament simply as communion or The Lord's Supper. Communion reenacts the Last Supper that Jesus ate with His disciples before He was arrested and crucified.
^ Albury, W. R.; Weisz, G. M. (2009). "Depicting the Bread of the Last Supper" (PDF). Journal of Religion and Society 11: 1-17.
^ Why Bread Is No Longer Rising . The Huffington Post . 31 October 2012
^ Pećanac, M.; Janjić, Z.; Komarcević, A.; Pajić, M.; Dobanovacki, D.; Misković, SS. (2013). "Burns treatment in ancient times.". Med Pregl 66 (5-6): 263-7. doi:10.1016/s0264-410x(02)00603-5. PMID 23888738.
Kaplan, Steven Laurence: Good Bread is Back: Contemporary History of French Bread, the Way It Is Made, and the People Who Make It. Durham/Londono: duko University Press, 2006. ISBN 978-0-8223-3833-8
Jakobo, Heinrich Eduard: Six Thousand Years of Bread. Its Holy and Unholy History. Ĝardenurbo/New York: Doubleday, Doran kaj Atento. , 1944. Nova 1997: New York: Lyons & Burford, eldonistoj (Antaŭparolo de Lynn Alley), ISBN 1-55821-575-1 &
Spiekermann, Uwe: Kruda pano for Victory: German and British Wholemeal Politics in intermilita tempo, en: Trentmann, honesta kaj Ĵus, Flemming (red.): Food and Conflict in Eŭropo in the Age of the Two World Wars. Basingstoke/New York: Palgrave, 2006, pp 143-171, ISBN 1-4039-8684-3
D. Samuel (2000). "Brewing and baking". Ancient Egyptian materials and technology. Eds: P.T. Nicholson & I. Shaw. Cambridge: Cambridge University Press. pp. 537-576. ISBN 0-521-45257-0.
Trovu pli koncerne Panon
Bread Recipes en Wikibook Cookbooks
Tritikbero
La ĉi-suba teksto estas la originala artikolo Pano el la Esperanto-Vikipedio, prenita de GramTrans 2015-04-13 05:39:18. Eblaj ŝanĝoj en la originalo estos kaptitaj per regulaj ĝisdatigoj.
Ĉi tiu artikolo temas pri manĝaĵo. Por aliaj signifoj vidu la paĝon pri la greka dio Pajno.
Diversaj tipoj de pano.
Blanka pano (maldekstre) kaj bruna pano (dekstre).
Pano estas homa nutraĵo, pretigita el faruno, akvo, fermentaĵo kaj eventuale kun aldonaĵoj (ekz. kemiaj elementoj, komponaĵoj, terpomo). Oni uzas farunon de la cerealoj surlokaj (ekz. tritiko, maizo, hordeo, sekalo ktp).
La kapablecon de la grenoj je fari panon oni mezuras per pluraj metodoj: la Hagberg-a faltempo, la "W", la Chopin-a bobelmezurilo, la protein-kvoto (la kanadaj tritikogrenoj entenas la plej altan kvoton). Pano farita el blanka faruno estas pli bone digestebla, pano el bruna faruno estas pli riĉa je kemiaj elementoj (B-vitamino).
Specialaj panoj:
Diabeta pano (el faruno de tritiko kaj sojo)
Graham-pano por digestaj perturboj (riĉa je brano)
La ĉefa ingredienco de pano estas la faruno de iu greno (kutime de iu poaco).
Ne ĉiuj grenoj, tamen, taŭgas por panfarado. Krom kelkaj apartaj tipoj de pano, necesas sufiĉa procento de gluteno, enkaptonta la bobelojn produktatajn de gisto. La plej uzata greno estas tritiko; ankaŭ taŭgas aveno, hordeo, sekalo, sed ne maizo aŭ rizo, kvankam oni povas produkti iajn panojn el maizo aŭ rizo. Iufoje, oni miksas farunojn de pluraj grenoj aŭ eĉ farunon de iu greno kun faruno de malsama tipo (ekzemple de sojo).
La aspekto de tritika pano dependas forte de la bran-enhavo de la faruno (bruna faruno, blanka faruno ktp), kaj iomete ankaŭ de ĝia fajneco.
Panoj de malsamaj grenoj
el sekalo
el tritiko (blanka faruno)
el tritiko (bruna faruno)
el hordeo / aveno
Oni knedas farunon kun akvo. Antaŭ la bakado, la pezo de la akvo estas normale de ĉirkaŭ du trionoj de la pezo de la faruno; post la bakado, ĝia pezo malgrandiĝas kaj, en multaj landoj, ne devas superi laŭleĝajn limojn. Ankaŭ la akvokvalito efikas sur la gusto de la pano.
Gisto ordinara
Nur faruno kaj akvo estas nepre devigaj ingrediencoj. Pluaj kutimaj ingrediencoj estas gisto kaj salo. Pano sengista estas manĝebla (kaj uzata en religiaj okazoj aŭ en kelkaj regionoj de la mondo), sed ĝenerale ĝi estas nekutima. Pano sensala estas tradicia en malmultaj lokoj (ekzemple en Florenco) kaj estas bezonata dum kelkaj malsanoj, sed ankaŭ ĝi ne estas kutima.
Franca dolĉa pano (pain d'épices)
Krom tiuj kvar normalaj ingrediencoj, iufoje oni aldonas pluajn ingrediencojn; la plej oftaj estas grasoj (butero, ŝmalco, oleo), lakto aŭ laktopulvoro, semoj de sezamo aŭ sunfloro. En kelkaj okazoj oni aldonas ovojn, terpomojn, olivojn, juglandojn, spicojn ktp.
Estas ankaŭ dolĉaj panoj, al kiuj oni aldonas sukeron, sekvinberojn, ĉokoladon, mielon ktp. En kelkaj okazoj, oni nomigas "pano" kukojn kiuj nur parte similas al pano.
Kemie artefaritajn aldonaĵojn plurfoje enhavas la faruno: ekzemple la askorbata acido. Pluaj kemiaj ingrediencoj estas iufoje aldonataj dum la knedado. La permesataj aldonaĵoj dependas de la loka leĝaro.
Bakisto knedanta.
Konvena, permana metodo
Antaŭpreparo de la aldonaĵoj
Knedado en knedotrogo
Maturigo
Industria metodo
Malvarmigo kaj rezervado
Vendado loke aŭ transportado al vendejoj
Per hejma panpretigilo
La funkcianta maŝino aŭtomate faras la paŝojn de la knedado ĝis la bakado
Historio de la pano
Panfarado ĉe la tombo de Ramseso la 3-a
Panfarejo, el gvidilo tacuina sanitatis el Norda Italio, komence de la 15a jarcento
Neolitikaj homoj jam eklernis kuiri panon antaŭ pluraj miloj da jaroj[1][2]. Ja pano estas unu el la plej malnovaj pretigitaj manĝaĵoj. Indico de 30,000 jaroj antaŭe en Eŭropo rivelis amelo-restaĵon sur ŝtonoj utiligitaj por marteladado de plantoj.[3] Estas eble ke dum tiu tempo, amel-ekstrakto de la radikoj de plantoj, kiel ekzemple tifaoj kaj filikoj, estis disvastigita sur plata roko, metita super fajro kaj kuirita en primitivan formon de platpano. Ĉirkaŭ 10,000 a.K., kun la krepusko de la Neolitika apoko kaj la disvastiĝo de agrikulturo, grajnoj iĝis la ĉefapogilo de farado de pano. Gisto sporoj estas ĉieaj, inkluzive de la surfaco de cerealgrajnoj, tiel ke ĉiu pasto kiu ripoziĝis iĝos nature fermentita.[4]
Oni pretigis en la antikvaj Babilono kaj Egiptujo panon. La scio de la panofarado alvenis al la Romia Imperio plej verŝajne el la Orienta Mediteraneo kaj poste la romianoj disvastigis ĝin en multaj lokoj de la tiam konata mondo. Ekzistis multoblaj fontoj de fermentado havebla por frua pano. Aeraj gistoj povus esti jungitaj forlasante nekuiritan paston eksponita por aerumi por iom da tempo antaŭ kuirado. Plinio la Maljuna raportis ke la Gaŭloj kaj Iberoj uzis la ŝaŭmon elirita el biero por produkti "pli malpezan specon de pano ol aliaj popoloj." Partoj de la praa mondo kiu trinkis vinon anstataŭe de biero uzis paston kunmetitan de vinbersuko kaj faruno kiu permesis ĝin komenci fermenti, aŭ tritikbranon trempitan en vino, kiel fonto por gisto. La plej ofta fonto de fermentado devis reteni pecon el pasto de la antaŭa tago ĝis uzo kiel formo de fermentpasta startigilo.[5]
Ĝis la komenco de la 19-a jarcento oni faris la panon permane, poste aperis la panfabrikoj, en kiuj ĉiu paŝo estas mekanikigita. En 1961 estis evoluigita la Chorleywood panum-proceso, kiu uzis la intensan mekanikan funkciadon de pasto por spektakle redukti la fermentadan periodon kaj la tempon okupitan por produkti panon. La proceso, kies alt-energia miksado enkalkulas la uzadon de pli malalta protein-greno, nun estas vaste uzita ĉirkaŭ la mondo en grandaj fabrikoj. Kiel rezulto, pano povas esti produktita tre rapide kaj je malaltaj kostoj al la produktanto kaj al la konsumanto. Tamen ekzistas iu kritiko de la efiko al nutrovaloro.[6]
Fine de la 20-a jarcento aperis la panpretigilo, aŭtomata maŝino por hejme pretigi la panon.
Karbigita romia pano, trovita en Pompejo
Ne estas konata, kiam gisto estis ekuzata por baki panon. La plej fruaj raportoj venis el antikva Egiptujo.[7] Sciencistoj spekulas, ke miksaĵo de faruno kaj akvo estis lasita pli longe ol kutime je varma vetero kaj la gistoj kiuj okazas en naturaj malpuraĵoj de la faruno igis ĝin fermenti antaŭ la bakado. Tiu rezultanta pano estis pli leĝera kaj pli bone gustis ol la kutimaj malmolaj panoj. Oni ĝenerale supozas, ke la fruaj variantoj de acidigo estis tre similaj al moderna fermentpasto.
Tipoj de pano
Pita-pano
Pita-pano kun falaflo
Acidpasta pano
Pumperniklo
Senglutena pano, ĉefe kontraŭ celiakio.
Kultura gravo
Religia gravo
En novembro 2009 Matthew Mitnitsky, la posedanto de la manĝejo "Nonni's Italian Eatery" en la urbo Concord (Nov-Hampŝiro, Usono) bakis la plej grandan panon en la mondo — je pezo de 101 kilogramoj. La novan rekordon konfirmis reprezentantoj de la Guinness-libro de rekordoj. La rekordorompa pano estis poste donacita al la «Amika Kuirejo» de Concord por nutri la malriĉulojn malsatajn.
Por rompi la rekordon, la panego devas esti pli granda versio de la normala manĝaĵo kun la samaj klasikaj ingrediencoj, kaj esti preparita en la daŭro de unu tago, kaj ankaŭ esti manĝebla.[8]
Ekzistas pluraj proverboj pri pano en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof, inter ili[9]:
„ Espero panon ne donas. ”
↑ BBC News - Oldest bread in Britain angle
↑ Direzione Regionale Beni Culturali... Marche - L'alimentazione nel Neolitico itale
↑ Prehistoric man ate flatbread 30,000 years ago: study. Physorg.com (19-a de oktobro de 2010). Alirita 19-a de oktobro de 2010.
↑ (2004) On food and cooking. Scribner. ISBN 0-684-80001-2.
↑ (1973) Food in History. Stein and Day, 68–69. ISBN 0-8128-1437-1.
↑ "The History of Bread Yeast". BBC. Konsultita la 24an de decembro de 2006. angle
↑ Plej granda pano en la mondo estas usona! esperante
Traktato de Parmentier.
Antoine Augustin Parmentier et Antoine-Baudouin Poggiale, Rapport inédit de Parmentier sur le pain des troupes, annoté par M. Poggiale, Impr. de H. et C. Noblet,‎ 1856
J.C. Fawtier, De la fabrication du pain dans la classe agricole et de ses rapports avec l'économie politique, Paris, 1845
Roland, Appareils de panification, pétrin mécanique, four à air chaud et à sole tournante, Paris, 1855
André Garnier, Pains et viennoiseries : recettes et techniques, Lucerne, Suisse, Dormonval,‎ 1992 (ISBN 2-7372-2272-9)André Garnier,
Julia Child, Louisette Bertholle et Simone Beck (ill. Sidonie Coryn), Mastering the art of French cooking, New York, Knopf,‎ 2001 (ISBN 978-0-375-41340-7 et 0375413405, LCCN 2009288212, rete)
Peter Reinhart, Crust and crumb : master formulas for serious bread bakers, Berkeley, Calif, Ten Speed Press,‎ 2006 (ISBN 1-58008-802-3)
Laurel Robertson et al., The Laurel's kitchen bread book : a guide to whole-grain breadmaking, New York, Random House,‎ 9 septembre 2003 (ISBN 978-0-8129-6967-2 et 0812969677, OCLC 53031878, rete)
Jean-Philippe de Tonnac (dir.) (enk. Steven Laurence Kaplan), Dictionnaire universel du pain, Paris, R. Laffont, coll. « Bouquins »,‎ 14a de oktobro de 2010, 1222 p. (ISBN 2-221-11200-8 et 978-2221112007)
Michèle Barrière, « Le pain », Historia,‎ novembre 2011, p. 10 (ISSN 0750-0475)
Tortiljoj
Pano en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Kategorio Pano en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Page translated on: 2016-07-01 12:36:32