Аб забароне выкарыстоўвання жывёл у забаўляльных мэтах – Zvarot.by\nОтправлено обращений 220647\nАб забароне выкарыстоўвання жывёл у забаўляльных мэтах\n7362 грамадзян падтрымала гэтую кампанію\nВераніка Раманюк, студэнтка тэатральнай лабараторыі Fortinbras пры Беларускім Свабодным тэатры.\n“Я заклікаю грамадзян нашай краіны звярнуць увагу на тое, што ў наш час жывёлы ў цырках, заапарках і іншых забаўляльных установах рэгулярна падвяргаюцца гвалту, устрымліваюцца па ўмовах, якія супярэчаць законам прыроды, што вядзе да фізічных траўм і псіхічных разладаў, а ў некаторых выпадках і да смерці жывёл.\nЯ лічу, што выкарыстоўванне жывёл у забаўляльных мэтах у сучасным грамадстве цалкам недапушчальна. Дзеля ўласнай забавы мы закрываем вочы на той факт, што жывёлы, у адрозненні ад людзей, не могуць забяспечыць уласную бяспеку. Мы жывем на адной планеце, і мы, і яны можам адчуваць; але толькі чалавек можа сказаць “не”, “стоп”, “хопіць”, “мне балюча”.\nМы можам гэта спыніць.\nМы можам патлумачыць, дзе наша мяжа.\nА жывёлы – не.\nАле мы не можам ведаць, што жывёлы адчуваюць, калі знаходзяцца ў ненатуральных для свайго віда і варварскіх для любой жывой істоты ўмовах.\nЯ не магу знайсці апраўданне таму, што мы ўсхваляем гвалт дзеля забавы”.\nПадпішыце электронны зварот з прапановай Міністэрству прыродных рэсурсаў выступіць з заканадаўчай ініцыятывай аб уключэнні ў праект Закона “Аб абыходжанні з жывёламі” забароны на эксплуатацыю жывёл (у тым ліку, дзікіх і сельскагаспадарчых) у забаўляльных мэтах у цырках, заапарках і іншых падобных установах на ўсёй тэрыторыі Рэспублікі Беларусь.\nА таксама – Міністэрству жыллёва-камунальнай гаспадаркі ўключыць дадзеную забарону ў распрацаваны праект Закона “Аб абыходжанні з жывёламі”.\nМіністэрства прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя- minproos@mail.belpak.by, Міністэрства жыллёва-камунальнай гаспадаркі - info@mjkx.gov.by, Палата прадстаўнікоў Рэспублікі Беларусь - letters@house.gov.by.\nЗгодна з дадзенымі, якія прыводзіць сусветная арганізацыя PETA, жывёлы ў цырках, заапарках і іншых забаўляльных установах рэгулярна падвяргаюцца гвалту, устрымліваюцца па ўмовах, якія супярэчаць законам прыроды, што вядзе да фізічных траўм і псіхічных разладаў, а ў некаторых выпадках і да смерці жывёл. Забарона на выкарыстанне жывёл у забаўляльных мэтах ужо прыняты такімі краінамі, як Аўстрыя, Данія, Гішпанія, Італія, Нідэрланды, Польшча і шматлікімі іншымі. Я, грамадзянін Рэспублікі Беларусь, выступаю з прапановаю па прывядзенню норм заканадаўства Рэспублікі Беларусь і практыкі па гуманным абыходжанні з жывёламі, якія выкарыстоўваюцца ў забаўляльных установах, у адпаведнасць перадавым стандартам, якія адпавядаюць міжнародным прынцыпам па абыходжанні з жывёламі. Улічваючы хуткі разгляд у Парламенце праекта Закону (Аб абыходжанні з жывёламі) (далей – Закон), прапаноўваю: - Міністэрству прыродных рэсурсаў выступіць з заканадаўчай ініцыятывай аб уключэнні ў дадзены праект закона забароны на эксплуатацыю жывёл (у тым ліку, дзікіх і сельскагаспадарчых) у забаўляльных мэтах у цырках, заапарках і іншых падобных установах на ўсёй тэрыторыі Рэспублікі Беларусь. - Міністэрству жыллёва-камунальнай гаспадаркі уключыць дадзеную забарону ў распрацаваны праект Закона. На падставе арт. 7 Закона (Аб зваротах грамадзян і юрыдычных асобаў) прашу адказаць на мой зварот ва ўстаноўлены заканадаўствам тэрмін па адрасе альбо па электроннай пошце.


Маналог пра фізіку, у якую ўсе мы былі ўлюбёныя <<\n>> Маналог пра свабоду і мару аб звычайнай смерці\n"У першыя дні... Адчуванні былі розныя... Памятаю два самыя моцныя пачуцці – пачуццё страху і пачуццё крыўды. Усё адбылося і аніякай інфармацыі: улада маўчыць, медыкі нічога не кажуць. У раёне чакалі ўказанняў з вобласці, у вобласці – з Мінска, а ў Мінску – з Масквы. Доўгі-доўгі ланцужок, а ў канцы яго ўсё вырашала некалькі чалавек. Мы аказаліся безабароннымі. Вось гэта было самае галоўнае адчуванне ў тыя дні. Усяго некалькі чалавек вырашалі наш лёс. Лёс мільёнаў людзей. Гэтак жа, як і ўсяго некалькі чалавек маглі нас знішчыць... Не маньякі, і не злачынцы. Звычайныя дзяжурныя аператары на атамнай станцыі. Калі я гэта зразумела, я зведала моцнае ўзрушэнне. Чарнобыль расхінуў бездань, нешта такое, што далей за Калыму, Асвенцім і Халакост. Чалавек з сякерай і лукам ці чалавек з гранатамётам і газавымі камерамі не мог забіць усіх. Але чалавек з атамам...\nЯ – не філосаф, не стану філасофстваваць. Лепей яшчэ раз пра тое, што памятаю...\nПаніка першых дзён: нехта кінуўся ў аптэкі і накупіў ёду, нехта перастаў хадзіць на рынак, купляць там малако, мяса, асабліва ялавічыну. У нашай сям'і ў гэты час стараліся не эканоміць, бралі дарагую каўбасу, спадзеючыся, што яна з добрага мяса. Але неўзабаве ўведалі, што менавіта ў дарагую каўбасу падмешвалі заражанае мяса, маўляў, раз яна дарагая, яе купляюць патрошку, спажываюць меней. Мы аказаліся безабароннымі. Але гэта ўсё, вам ужо, канешне, вядома. Хачу напісаць пра іншае. Пра тое, што мы былі генерацыяй савецкай.\nМае сябры – урачы, настаўнікі. Мясцовая інтэлігенцыя. У нас быў свой гурток. Сабраліся ў мяне дома. П'ём каву. Сядзяць дзве закадычныя сяброўкі, адна з іх урач. У абедзвюх малыя дзеці.\n– Заўтра еду да бацькоў. Завязу дзяцей. Раптам захварэюць, пасля ніколі сабе не дарую.\n– У газетах пішуць, што праз некалькі дзён абстаноўка стане нармальнай. Там – нашы войскі. Верталёты, бранятэхніка. Па радыё паведамлялі.\n– Табе таксама раю: забяры дзяцей! Завязі! Схавай! Гэта не вайна. Мы нават не можам сабе ўявіць, што адбылося.\nНечакана яны перайшлі на высокія тоны, і скончылася сваркай. Узаемнымі абвінавачваннямі:\n– Ты – здрадніца! Дзе твой мацярынскі інстынкт? Фанатычка!\n– Што б з намі было, калі б кожны рабіў гэтак, як ты? Перамаглі б мы ў вайну?\nСпрачаліся дзве маладыя прыгожыя жанчыны, якія бязмежна любілі сваіх дзяцей. Штосьці паўтаралася, якісьці знаёмы тэкст...\nI ва ўсіх, хто там быў, маё, у прыватнасці, адчуванне: яна спараджае трывогу. Трэба дачакацца, пакуль скажуць. Аб'явяць. Яна – урач, ведала болей: "Уласных дзяцей не здольныя абараніць! Вам ніхто не пагражае? А вы ўсё адно баіцеся!"\nЯк мы яе ў тыя хвіліны ненавідзелі, яна сапсавала нам вечар.\nНа наступны дзень яна паехала, а мы прыбралі сваіх дзяцей і павялі на першамайскую дэманстрацыю. Маглі ісці, а маглі і не ісці. У нас быў выбар. Нас ніхто не прымушаў, не патрабаваў. Але мы палічылі гэта сваім абавязкам. Як жа ж! У такі час, у такі дзень... Усе павінны быць разам... Беглі на вуліцу, у натоўп...\nНа трыбуне стаялі ўсе сакратары райкома, побач з першым сакратаром – яго малая дачка, яна стаяла так, каб яе бачылі. На ёй – плашч і шапачка, хоць свяціла сонца, а на ім – вайсковая плашч-палатка. Але яны стаялі... Гэта я памятаю...\nЯ напісала пісьмо, каб засталася праўда тых дзён і тых адчуванняў. Тую першамайскую дэманстрацыю я не забуду...\nШто з намі адбылося? Што нам адкрылася? Паўтаруся: з намі адбылося нешта такое, што далей за Калыму, Асвенцім і Халакост. Але дзе нашы інтэлектуалы? Пісьменнікі? Філосафы? Чаму яны маўчаць?"\nЗ ліста Людмілы Дзмітрыеўны Паленскай,\nсельскай настаўніцы, перасяленкі з


Адрас у iнтернэце: http://www.marakou.by/by/prose/nepamjark/index_238.html\nІваноў злавіў сябе на тым, што думае па-руску.\nАбрусеў за якія паўгода. Памяць дзяцінства бярэ сваё, на тое яна і памяць.\nБацька пакінуў Расію на адным з караблёў французскай эскадры, які адплываў ад Севастопальскага прычала ў лістападзе дваццатага. Яшчэ першай пасля перавароту вясной, калі яму перадалі, што азвярэлае мужыччо разрабавала і спаліла пад Мсціславам іх радавы маёнтак, бацька пачаў шукаць смерці. Ён хацеў загінуць у баі, душачы гэтую чэрнь, пускаючы ў распыл дзесяткі, сотні чырвоных. Ваяваў смела, з адметным майстэрствам, набытым яшчэ ў германскую. Чырвоныя ўцякалі ад яго палка, як ад чумы. Ведалі — каб супрацьстаяць зводнаму, трэба мець шматразовую перавагу. Афіцэры палка, у якім не было шараговых, нават параненыя, забіралі з сабой у магілу па некалькі будзёнаўцаў.\nАле ўсё было марна. Парадак адольвае, паралізуе натоўп, ды шматлікая маса бярэ верх над парадкам.\nПрынамсі, пра парадак у той час наўрад ці варта казаць. Краіна ляцела немаведама куды, як ашалелы ад болю падстрэлены ў баі конь. Людскія натоўпы ў падраных шэрых шынялях хвалямі перакочваліся то з захаду на ўсход і з усходу на захад, то з поўдня на поўнач і з поўначы на поўдзень. Розныя сцягі луналі над гэтымі шэрымі масамі, але ачумелыя, перакошаныя ад злосці раты вывяргалі адно і тое ж: «Смерць! Смерць! Смерць!» І калі б хто-небудзь спыніўся ды прыслухаўся да гэтых воклічаў, зразумеў бы: смерць пагражае ўсім і ўсяму. Толькі спыніцца і задумацца было таксама смяротна небяспечна: цябе тут жа раздушыў бы і змёў азвярэлы натоўп. Шмат хто не чакаў, калі іх растопчуць, — пускаў сабе кулю ў лоб. І бацькава рука не аднойчы цягнулася да пісталета. Апошні раз — на тым французскім караблі, што пакідаў Севастопаль. Гэта быў не сыход, гэта быў крах. Канец усяго: веры, надзеі, жыцця.\nТады, на параходзе, бацька не застрэліўся. Ён выняў пісталет, але ўбачыў жонку з сынам, якія падымаліся на палубу, і апусціў руку: без яго на чужой зямлі кволая, хваравітая Наталі і васьмігадовы Міця не выжывуць.\nЗ ім і дзякуючы яму — выжылі. Як, дзе і колькі вандравалі? Па якіх турэцкіх, грэчаскіх, арабскіх берагах? За што і чаму? Чаму сам Бог выракся іх? Час, вядома, лечыць, аднак асобныя раны, найперш душэўныя, — і абвастрае. Ён зразумеў гэта не сёння і не ўчора, зразумеў, гледзячы на бацьку і маці. З гадамі, з узростам да іх так і не прыходзілі ціхамірнасць, душэўная раўнавага і лагода. Яны, бедакі, стараліся і выгляду не паказаць, што іх нешта гняце, але гэта выходзіла кепска: выдавалі вочы. У вачах затаілася безвыходная неадольная туга. Ён не адразу зразумеў, што гэта туга па радзіме. Сам ён быў ужо еўрапейцам, якім, кажуць, не ўласціва настальгічная меланхолія. Яна ўласціва славянам, галоўным чынам — усходнім. Акурат яны найбольш схільныя катаваць сябе. Ён адчуваў гэтую невылечную хваробу ў бацькоў. Шкадаваў іх, а дапамагчы не мог. І рады быў, калі даведаўся, што бацька нешта піша, хутчэй за ўсё — успаміны. І, нягледзячы на маладосць, зразумеў: для бацькі, а значыць, і маці — гэта адхланне, душэўная палёгка.\nНу а сам ён? Напіша калісь пра сваю жыццёвую дарогу, пра сваё напачатку ціхае, утульнае, а потым неспакойнае, ваеннае дзяцінства? Наўрад. Ды й ці было яно?\nУ школу, адразу ў трэці клас, Міця Іваноў пайшоў у Францыі. З шасці гадоў яго вучылі латыні, нямецкай і, вядома ж, мове Напалеона. Ад усіх гэтых Monsieur Dimitri, commençons notre leçon par ce que nous avons appris hier. Et bien, continuons la conjugaison des verbes du troisième groupe*… у хлапчука пад вечар галава ішла кругам.\nБацька жартаваў, кажучы маці: «І навошта яму французская? Я разумею — гадоў сто таму, калі Банапарта праводзілі да Парыжа. А цяпер?»\nІ ўсё ж даймалі яго мовамі не дарэмна.\nУ пятнаццаць ён захапіўся Гётэ, а ў семнаццаць быў студэнтам Берлінскага універсітэта. Вучыўся лёгка, вольнага часу хапала, і зноў, як і ў Францыі, заняўся сваім любімым бегам. Праз год эмігранта заўважылі трэнеры, і на чацвёртым курсе «француз» стаў чэмпіёнам універсітэта. Неўзабаве яго цішком уключылі ў маладзёжную зборную і нават пачалі рыхтаваць (з перспектывай змены грамадзянства) да чарговай, Берлінскай алімпіяды.\nАле ішоў 1933 год. Мяняўся час, мяняліся норавы. Не абмінулі перамены і яго.\nНа вакацыях, перад апошнім курсам, яго запрасілі ў старасвецкі двухпавярховы будынак. Адтуль ён выйшаў іншым чалавекам. Пасля зноў вучоба, дакладней — навучанне. У спецшколе. Два гады па шаснаццаць, а часам і па дваццаць гадзін у дзень. Навучанне, падчас якога ён не раз мог аддаць Богу душу.\nАле ўсё калі-небудзь канчаецца. Мінулі і тыя два гады. Пасля яшчэ год, пад канец якога ён апынуўся тут — у Амурдальлагу.\nЛегенда спрацавала ідэальна. Іваноў атрымаў свае паўтара за хуліганства, і на той час, калі падзеі пачалі свой ліхаманкавы бег, трэць тэрміну засталася ззаду. Ён разумеў, што праграма яго засылкі разлічана надоўга, але калі раней яму толькі здавалася, то цяпер быў перакананы: ведалі б там, што гэта такое — паўтара года ў Амурдальлагу, — пашукалі б іншы варыянт укаранення. Суткамі галадаць, не спаць, не размаўляць у сне, трываць боль, здзекі, не паказваючы, што ты можаш даць адпор, — гэтаму яго навучылі яшчэ там. Але спакойна назіраць, як забіваюць за акраец хлеба, як катуюць і гвалцяць, ён так і не навучыўся.\nУ тую ноч шакалы абралі сваёй ахвярай суседа Іванова па нарах, малалетку. Юнак быў худы і слабы. Раніцай яго пераводзілі ў інвалідны лагер, і гэтая ноч была для хлопца апошняй у іх бараку. Звалі гаротніка, як і яго калісьці, — Міця.\nШакалаў было трое. Па адпрацаванай схеме з розных бакоў яны накінуліся на хлопца і ў лічаныя секунды звязалі. Спачатку да Міцюні палез галоўны. Звер ён і ёсць звер: не ведае літасці. Не ведалі і шакалы…\nРаніцай, калі вертухай гучна скамандаваў: «Пад’ём!», — трое ў цэнтральным сектары не падняліся. Не напалохаў іх і злосны рык: «Прыстрэлю!» Яны ўжо нікога не баяліся.\nПасля таго як высветлілася, што ўсе тры зняволеныя памерлі ад пералому шыйнай часткі хрыбетніка, у лагер прыбыла следчая брыгада энкавэдыстаў. Вінаватых не знайшлі, і чатырох западозраных — іх нары былі найбліжэй да нараў забітых, — а заадно і дзяжурнага па бараку пастанавілі расстраляць. Дзяжурным быў Іваноў.\nНоччу ён не спаў і, калі яшчэ задоўга да світання іх падымалі, заўважыў, што будзяць зэкаў навічкі з трэцяга ўзвода. Камандзір, мабыць, вырашыў: пара новаму кантынгенту прайсці хрышчэнне — першы ўдзел у расстрэле.\nНавічкі… Бог зноў за яго. Цяпер па дарозе туды галоўнае — нічога не выпускаць з поля зроку: ні слоў, ні рухаў. Ратунак акурат у руху. На шляху туды. Там будзе позна. Там — шанцу няма. Шанец — толькі па дарозе да месца расстрэлу.\nСупакоіўся, стаў дыхаць раўней: у ланцужку асуджаных удалося стаць апошнім. У разведшколе такую сітуацыю адпрацоўвалі. І ён ужо ведаў: апошні — гэта на яго карысць, яго дадатковы шанец. І ён той шанец не ўпусціць.\nІх вялі доўга. Першагодкі знарок марудзілі. Не проста гэта — упершыню забіваць. Пляліся нага за нагу. Дзесяць салдат, памкамузвода і пяцёра зэкаў усё далей адыходзілі ад лагера.\nКраем вока Іваноў адсочваў адлегласць між сабой і малодшым лейтэнантам. Нечакана той паклаў руку на кабуру і пачаў нервова па ёй пастукваць.\nКалі яны зноў апынуліся за нейкія тры крокі адзін ад аднаго, памкамузвода выняў пісталет. Іваноў глыбока ўдыхнуў, выдыхнуў і — спружыніста скочыў. Трэніраваныя рукі, як і ўначы, калі ён бараніў Міцю, дзейнічалі маланкава. Ад удару локцем у лоб лейтэнанцік толькі няўцямна мэкнуў. Левай рукой Іваноў прыціснуў да сябе за шыю абмяклае цела, а правай вырваў пісталет з рукі. «ТТ», — навобмацак пазнаў зброю, якой дасканала авалодаў за два гады спецшколы. «Малайчына, а з ТТ — проста Бог», — казалі пра яго. Паглядзім, на што ж Бог здатны.\nКалі салдаты ачомаліся і пачалі страляць, першыя кулі прыняло на сябе цела лейтэнанта. Адступаючы з гэткім адмысловым шчытом ад канвою, Іваноў убачыў, як астатнія смяротнікі скарысталі збянтэжанасць аховы і кінуліся наўцёкі. Ды дзе там! Страляючы ў яго, канваіры не забыліся і на іх.\nА Іваноў адыходзіў усё далей і далей. Нарэшце адкінуў выратавальны груз і скокнуў у кусты ядлоўцу. Трохi прабег, павярнуў налева, потым яшчэ раз крута ўзяў убок і, калі апынуўся крокаў за трыццаць справа ад стралкоў, стаіўся.\nПершагодкі разгубіліся без камандзіра — за Івановым не пагналіся, а ўсчалі бязладную страляніну па кустах. Потым, пэўна, хтосьці з іх узяў ініцыятыву на сябе: стрэлы заціхлі. Двое пайшлі дабіваць параненых, астатнія рушылі да таго месца, дзе бачылі Іванова ўсяго хвілю назад. Эх, лепш бы ім не чапаць яго…\nСілуэты апошніх двух, што яшчэ не паспелі сысці са сцежкі, ён нейкі час разглядаў праз мушку пісталета. Прыцэліўся, двойчы націснуў на курок. Стралкі, быццам хтосьці выцяў іх знячэўку адным бізуном, узмахнулі рукамі і ўпалі, як падкошаныя, у снег.\n«Засталося восем», — адзначыў Іваноў.\nМаладыя ахоўнікі нечым нагадалі яму будзёнаўцаў: іх ён аднойчы бачыў з-за бацькавай спіны падчас раптоўнага бою. Будзёнаўцы таксама бязладна мітусіліся па полі. Толькі тады на месцы дзесяці забітых вырасталі сотні новых. Цяпер новых не відаць.\n«Трэба спяшацца», — вырашыў Іваноў, але не пабег, бясшумна звярнуў са сцежкі. «Яшчэ восем», — паўтарыў, як заклён.\nСтралкі, хоць і першагодкі, неўзабаве скемілі — зэк збочыў. Пакуль яны шукалі тое месца, Іваноў ужо стаяў на адлегласці трапнага стрэлу ад апошняга ў іх ланцужку. І зноў, не спяшаючыся, прыцэліўся. У лесе было ціха, і яму падалося, што стрэл прагрымеў як выбух гранаты. Салдат упаў. Куля трапіла яму ў спіну і, па ўсім, перабіла хрыбетнік. Ён ужо не дыхаў, а між дрэў яшчэ доўга ляцеў яго перадсмяротны крык.\nСем стралкоў пападалі на зямлю і, як іх вучылі, распаўзліся, займаючы кругавую абарону.\n«Малайцы! — пахваліў Іваноў. — Цяпер можна адысці». Але не адразу скрануўся з месца — прысеў паназіраць, што будзе далей. Сцішыліся і стралкі, прыслухоўваліся: мо ўцякач зварухнецца, выдасць сябе?\nХапіла ў іх вытрымкі ненадоўга. Неўзабаве салдаты асмялелі, пачалі перагаворвацца. Іваноў жа па-ранейшаму не высоўваўся, чакаў, пакуль падставяцца яны. Турбавала думка: ці далёка адышлі ад лагера? Ці чуваць там стрэлы? Калі чуваць, дык трэба ўцякаць далей, калі не — можна троху адпачыць, перавесці дух.\nСхамянуўся, убачыўшы, што салдат, які вылучаўся сярод іншых ростам і які спачатку трымаўся за лейтэнантам, а потым — у сярэдзіне групы і таму застаўся жывы, нібы кідае яму выклік: раз за разам падымае галаву, прыкладае да вачэй бінокль, выстаўляе напаказ сваю смеласць, сваю перавагу над усімі — перавагу новага камандзіра. «Ох, дарэмна, хлопча!» — не сказаў, а падумаў — і прыцэліўся. Куля прашыла салдаціку горла, і ён не паспеў нават крыкнуць.\n«Шэсць, — машынальна падрахаваў Іваноў. — Лічы палова».\nСтралкі зноў затаіліся.\n«Трэба пашумець, — вырашыў Іваноў, — бо так і праляжаць да прыходу падмогі». I, ламаючы галлё, пабег праз кусты.\n— Вертухаі-і-і! — разлягаўся рэхам ягоны крык.\nГэта, як і меркаваў, вярнула першагодкам смеласць, і яны кінуліся за ім.\n«Ужо весялей, — выдыхнуў Іваноў. — Пагуляем у наўздагонкі, паглядзім, хто каго». І пабег — не напрасткі, а ўлукаткі, далей ад сцяжыны і ад лагера.\nСтралкі былі маладыя, трэніраваныя, ды ўсё ж не чэмпіёны Берлінскага універсітэта — неўзабаве адсталі. «Спякліся салдацікі, — спінай адчуў Іваноў. — Цяпер — затаіцца і чакаць».\nМінулі доўгія хвіліны, перш чым паказаліся задыханыя стралкі. Яны стаміліся ад бегу і ад страху і ўжо не асцерагаліся, не азіраліся па баках. Іх вёў адно шал пагоні, нецярплівасць паляўнічых.\nІваноў зноў прыцэліўся. Рухавы жывы ланцужок і ў ім спарадзіў азарт, неадольнае жаданне перастраляць усіх. Падняў пісталет. І, калі шэры шынялёк трапіў на мушку, стрэліў. Потым яшчэ і яшчэ… Трое ўпалі ад ягоных стрэлаў, астатнія самі бухнуліся ў снег, а Іваноў усё ціснуў і ціснуў на курок, не заўважаючы раптоўна павіслай цішыні.\n«Нервы, — нарэшце схамянуўся. — Нервы, як і памяць, — не схаваеш».\nУцямілі і стралкі, што ў яго не засталося патронаў. Падняліся, рушылі ўперад. Паляўнічыя даганялі здабычу.\nІваноў рыўком сціснуў да болю кісці рук, прыводзячы нервы ў парадак. Азірнуўся. Няўжо ўсё, канец? Не! Здрадлівых дрыжыкаў у целе не адчуваў, галава працавала цвяроза. Мільганула думка: ён жа не ў полі — у лесе, наўкол дрэвы. Мо яны — апошняя надзея? Мо яны памогуць, схаваюць, уратуюць?\nЕлкі стаялі густа, блізка адна ля адной, гэтак, што можна, бадай, пераскочыць з дрэва на дрэва. Што ж, паспрабуем — больш, і праўда, нічога не застаецца.\nІваноў палез на бліжэйшую елку. Палез лёгка, як малпа. «Дарвін не памыляўся адносна паходжання чалавека. Дарвін не памыляўся», — не вельмі дарэчы ўсплыла думка. Але розум адкінуў яе. Іваноў падумаў пра іншае. Караскаючыся на елку, ён раз-пораз паўтараў, нібы суцешваў сябе: «Трое. Іх толькі трое. Трое — гэта не васьмёра і не сямёра». І нібыта падахвочваў іх: «Няхай падыходзяць хлопцы, няхай. Ён зверху прасочыць за імі, добранька прасочыць! А ўжо яны за ім — як Бог дасць».\nСтралкі не спяшаліся, ішлі павольна. Досыць, набегаліся. Надышла іх чарга. Цяпер яны адвядуць душу, пацешацца.\nАбступілі елку, на якую толькі што залез уцякач. І калі адзін з іх на імгненне апынуўся спінай да Іванова, той скочыў. Інтуіцыя нешта падказала стралку, змусіла яго павярнуцца, але ўратаваць не змагла. Іваноў ударыў ручкай ТТ салдата ў скронь і кінуў яго на другога, блiжэйшага, а сам сігануў да трэцяга, ірвануў таго за вінтоўку. Слушна прыкінуў, што той учэпіцца ў яе мёртваю хваткай, скарыстаў гэта, змяніў цэнтр цяжару і павярнуў яго перад сабою.\nІ не памыліўся.\nДругі стралок адапхнуў ад сябе мёртвага таварыша, згледзеў ненавісную фуфайку і імгненна ўскінуў вінтоўку. Націскаючы курок, бачыў, як фуфайку перад ім засланяе шынель. Ён разумеў, што адбываецца, аднак спыніцца не мог: палец зрабіў сваё. Куля пранізала стралка, але не закранула Іванова.\n«Гэта ўжо не гены і не Дарвін, — падумаў ён. — Гэта — Бог!»\n«Фініш, дружа», — прачытаў у вачах Іванова апошні жывы стралок і, нічога не цямячы ад жаху, выпусціў вінтоўку і кінуўся наўцёкі — у лес, за дрэвы, абы-куды, толькі б далей ад гэтай незразумелай, д’ябальскай істоты, якая нясе смерць.\nАле ён таксама не быў чэмпіёнам Берлінскага універсітэта. Паляўнічы рабіўся здабычай.\nІваноў не адразу спыніў стралка. Не было жадання. Расхацелася. Падзейнічаў яго крык. У ім, поўным жаху, прагучала штосьці да болю знаёмае, роднае. Ён крыкнуў, — не — жаласна прастагнаў: «Мамачка, ратуй!». Няйначай зямляк. А мог забіць земляка. Яшчэ імгненне таму. А цяпер вось не хоча. Але і адпускаць — нельга.\nУскінуў вінтоўку, прыцэліўся, гукнуў рэзка і патрабавальна:\nКрыссё шыняля перастала матляцца, уцякач — ужо не стралок, а ўцякач — замёр, нібыта ад стрэлу.\n— Гэтак будзе лепш! — сказаў Іваноў досыць гучна не то сабе, не то яму. — Ад мяне не ўцячэш. Як ад лёсу. Можа, пагамонім, га?\nІ пайшоў да салдата. Той пакорліва чакаў.\nВартавы на бліжэйшай да лагерных варот вышцы першы заўважыў зэка, які дробна перабіраў нагамі ўздоўж калючай агароджы. «Уцякач!» — скеміў. Ад хвалявання забыў пра першы папераджальны стрэл, прыцэліўся і націснуў на курок.\nЗэк спатыкнуўся, паспрабаваў, нібыта чымсьці здзіўлены, азірнуцца, але не змог — асунуўся ў снег.\nКалі да нерухомага ўцекача падбег начальнік аховы, вусны пераапранутага ў зэкаўскую фуфайку першагодка з дзіўным для тутэйшых мясцін імем Змітрок яшчэ варушыліся.\n— Ён чамусьці назваў мяне будзёнаўцам, спытаў па-нашаму, як завуць, і адпусціў… — выдыхнуў Змітрок апошнія ў сваім жыцці словы на роднай мове.\nІ праз дваццаць, і праз трыццаць гадоў кожнага ахоўніка-навабранца, які прыбываў у Амурдальлагер, вялі на мясцовыя могілкі да слупка, надпіс на якім рэгулярна аднаўляўся, — каб папярэдзіць:\n* Мсье Зміцер, пачнём з паўтарэння ўчарашняга матэрыялу. Такім чынам, працягнем спражэнне дзеясловаў трэцяй групы… (фр.)


13 верасень 2017, 20:10\nУкраінскі парлямэнт прыняў закон «Аб адукацыі». Дакумэнт, у прыватнасьці, уводзіць навучаньне па праграмах 12-гадовага поўнай агульнай сярэдняй адукацыі.\nМяркуецца, што мовы нацыянальных меншасьцяў, у прыватнасьці, расейскую, вугорскую, румынскую, польскую, малдаўскую, школьнікі будуць вывучаць толькі ў малодшых клясах, але ўжо з 2020 году гэтай нормы ня будзе і ўкраінская адукацыя стане на 100% па-ўкраінску. На мовах нацыянальных меншасьцяў зараз навучаюцца прыкладна чатыры сотні тысяч дзяцей у 735 навучальных установах Украіны.\nЯк заявіла ў інтэрвію «Громадському радіо» міністар адукацыі Ўкраіны Лілія Грыневіч, «Украіна — адзіная краіна — носьбіт украінскай мовы, і закон» Аб адукацыі «пашырае ўжываньне дзяржаўнай мовы ў сфэры адукацыі, і гэта цалкам натуральна і нармальна». Па словах міністра, недапушчальна, калі ў школах з мовамі нацменшасьцяў дзеці, атрымаўшы поўную сярэднюю адукацыю, ня валодалі ўкраінскай мовай і ў выніку мелі абмежаваны доступ да вышэйшай адукацыі ў краіне.\nАкцыя за навучаньне на ўкраінскай мове. Травень 2017.\nРэформа адукацыі, рэалізацыя якой будзе каштаваць дзяржбюджэту тры мільярды даляраў, ужо стала падставай для крытыкі як унутры Ўкраіны, так і за яе межамі. Характэрна, што з патрабаваньнем да прэзыдэнта краіны Пятра Парашэнкі накласьці вета на закон «Аб адукацыі» зьвярнуліся ня толькі ўкраінскія апазыцыйныя палітыкі, але і паплечнік кіраўніка дзяржавы, кіраўнік Закарпацкай абласной адміністрацыі Генадзь Маскаль (на Закарпацьці пражываюць ня менш за 150 тысяч этнічных вугорцаў, а таксама больш 20 тысяч этнічных славакаў і румынаў).\nСааўтар закона «Аб адукацыі», старшыня парлямэнцкага падкамітэту ў пытаньнях навукі і адукацыі Тарас Крэмень кажа, што дакумэнт цалкам адпавядае Канстытуцыі Ўкраіны:\nПачынаючы з 5-й клясы, гэта значыць пры пераходзе вучняў у сярэднюю школу, усё навучаньне будзе весьціся па-ўкраінску\n— Ключавая фраза, зь якой пачынаецца сёмы моўны артыкул, абвяшчае: «Вучэбны працэс ва ўсіх установах адукацыі ажыцьцяўляецца на ўкраінскай мове». І гэта цалкам адпавядае Канстытуцыі Ўкраіны. Што ж тычыцца нацыянальных меншасьцяў, то, згодна з законам, іх прадстаўнікі маюць права навучацца ў асобных групах дзіцячых садкоў, клясах пачатковай школы, у якіх акрамя ўкраінскай будзе выкарыстоўвацца ў адукацыйным працэсе мова адпаведнай меншасьці. Гэта значыць, для таго, каб не былі ўшчэмленыя правы нацыянальных меншасьцяў, павінны быць створаныя групы, у залежнасьці ад колькасьці, і навучальны працэс у іх будзе праходзіць, у тым ліку, і на мове нацменшасьці.\n...Пачынаючы з 5-й клясы, гэта значыць пры пераходзе вучняў у сярэднюю школу, усё навучаньне будзе весьціся па-ўкраінску. Выключэньні магчымыя толькі для прадстаўнікоў карэнных народаў, у першую чаргу гэта тычыцца крымскіх татараў, якія могуць захоўваць дзьвюхмоўе падчас вучобы да заканчэньня старэйшай школы. Адпаведна, сама сыстэма такой адукацыі, калі прэзыдэнт Парашэнка падпіша закон, стартуе 1 верасьня 2018 году, а для тых, хто пачаў вучыцца ў школах з мовай нацыянальнай меншасьці раней, — зь 1 верасьня 2020 году. Пры гэтым цягам трох гадоў у школах з мовай нацменшасьцяў паступова будзе павялічвацца колькасьць прадметаў з навучаньнем на ўкраінскай мове.\nУкраінскія школьнікі. Крывы Рог. 2017 год.\nВажна падкрэсьліць, што гэта не закон пра мову, а закон аб адукацыі\nНаступны кампанэнт рэформы: у навучальных установах у адпаведнасьці з адукацыйнымі праграмамі, якія зацьвярджаюцца на мясцовым узроўні, могуць выкладацца адна або некалькі дысцыплін з дзьвюма і больш мовамі — дзяржаўнай, ангельскай альбо любым іншым афіцыйнымі мовамі Эўразьвязу. Варта адзначыць, што з 24 моў ЭЗ ёсьць і мовы некаторых нацыянальных меншасьцяў Украіны, у тым ліку славацкая, баўгарская, вугорская і румынская. Адказваючы нашым апанэнтам, хачу сказаць, што расейская мова не зьяўляецца мовай ЭЗ, таму нават асобныя прадметы або дысцыпліны, акрамя курса расейскай мовы, ня могуць выкладацца на расейскай ні ў базавых, ні ў профільных, ні ў музычных ці мастацкіх школах, ня кажучы ўжо пра сыстэму вышэйшай адукацыі і прафтэхадукацыі. Важна падкрэсьліць, што гэта не закон пра мову, а закон аб адукацыі, і калі ўзьнікаюць некаторыя складанасьці ў яго інтэрпрэтацыі, то нашы калегі з іншых камітэтаў Вярхоўнай Рады гатовыя бліжэйшым час перагледзець моўнае заканадаўства, стварыць неабходныя ўмовы для навучаньня і выкарыстаньня мовы нацменшасьцяў і тым самым стварыць моўнай балянс.\nУкраіна — шматнацыянальная краіна, і мы зацікаўленыя ў тым, каб мова, культура, традыцыі кожнай нацыянальнай меншасьці, і тым больш карэнных народаў, былі захаваныя. Але, зь іншага боку, мы таксама зацікаўлены і ў тым, каб выпускнікі ўкраінскіх школ ва Ўкраіне валодалі неабходнымі мінімальнымі ведамі для працягу вучобы ў нашых ВНУ і ўстановах прафтэхадукацыі.\nЛекцыя для дзяцей пра гісторыю дэпартацыі крымскіх татараў, тэхнічны ліцэй, Кіеў.\n— Як вы расцэньваеце крытыку закона аб адукацыі ня толькі ўнутры Ўкраіны, але і яе суседзямі — Вугоршчынай, Румыніяй, Польшчай, Малдовай, Расеяй?\n— Валоданьне дзяржаўнай мовай у любой краіне — абавязковы мінімум, прадугледжаны Асноўным законам. Але ніхто ня мае права забараніць выкладаньне асобных дысцыплін — родных моў, гісторыі, культуры, традыцый на мове нацыянальных меншасьцяў. У прынятым законе мы ўлічылі існуючую ў сьвеце практыку выкладаньня мовы нацменшасьцяў і дзяржаўнай мовы... На належным узроўні валодаць дзяржаўнай мовай — абавязак прадстаўнікоў сучаснага грамадзтва, і гэта неабходна для таго, каб выпускнікі школ былі канкурэнтаздольнымі і эфэктыўнымі ва Ўкраіне як украінцы. І мы не павінны блытаць пытаньні нацменшасьцяў і пятай калёны, якая спрабуе любым спосабам узурпаваць рэформы ва Ўкраіне, — кажа Тарас Крэмень.\nМЗС Расеі новую ўкраінскую рэформу назваў спробай «майданнай» улады ажыцьцявіць поўную ўкраінізацыю адукацыйнай прасторы краіны. Як адзначае кіраўнік львоўскага аддзяленьня прарасейскага руху «Украінскі выбар — Права народу» Алег Растоўцаў, хоць у законе «Аб адукацыі» расейская мова і не згадваецца, відавочна, што галоўнай яго мэтай зьяўляецца ўшчамленьне правоў расейскамоўных жыхароў Украіны:\nШкольнікі ў Данецку. 1 верасьня 2017 году.\n— На сёньняшні дзень ва Ўкраіне навучаньне вядзецца на шасьці мовах. З больш чым 15 тысяч школ з расейскай — 581, з румынскай — 75, з вугорскай — 71, з малдаўскай — 3 і з польскай — 5 навучальных устаноў. То бок зараз у краіне засталося ўсяго толькі 3,7% расейскамоўных школ. І што важна — у прыватных школах, дзе рашэньне прымаецца на падставе заявак бацькоў, выбар на карысьць расейскай мовы складае больш за 40%. У законе прапісана, што ў пачатковай школе з наступнага году яшчэ застануцца клясы з выкладаньнем на мовах нацыянальных меншасьцяў, а вось з 5-й клясы навучаньне толькі на ўкраінскай, і з 2020 года ўся адукацыя ў краіне стане ўкраінамоўнай. Мяркуецца, што з 2018-га будзе цалкам спынена выданьне падручнікаў на расейскай мове. Усе гэтыя заканадаўчыя навацыі супярэчаць 10-му артыкулу Канстытуцыі Ўкраіны, у якім сказана, што дзяржаўнай мовай зьяўляецца ўкраінская, але дзяржава спрыяе разьвіцьцю і расейскай мовы, і моў іншых нацыянальных меншасьцяў.\nпрыняты закон мае відавочны эканамічны і матэрыяльны характар\nВядома ж, усе школьнікі павінны ведаць дзяржаўную мову, але яны павінны мець права і атрымліваць адукацыю на мове сваіх продкаў. Гэта і ў псыхалягічным, і ў культурным пляне зьяўляецца неабходнасьцю. У законе патураюць прадстаўнікам карэнных народаў. Маюцца на ўвазе фаварыты ўкраінскіх уладаў — крымскія татары, гагаузы, крымчакі, караімы. І цяпер гаворка ідзе пра будучае закрыцьцё ня толькі расейскіх, але і вугорскіх, польскіх, румынскіх, малдаўскіх школ. І гэта парушэньне правоў грамадзян Украіны розных нацыянальнасьцяў, парушэньне Дэклярацыі правоў нацыянальнасьцяў Украіны ад 1991 года, ужо згаданага мной артыкулу Канстытуцыі і шэрагу міжнародных дакумэнтаў, у прыватнасьці, закона Вярхоўнай Рады «Аб ратыфікацыі Эўрапейскай хартыі рэгіянальных моў або моў меншасьцяў» ад 2003 года. Калі падсумаваць, то прыняты закон мае відавочны эканамічны і матэрыяльны характар. З аднаго боку, ідэалягічны ціск на расейскамоўных грамадзян, а з другога — эканамічны фактар. У Радзе выдатна ведаюць, што многія бацькі будуць аддаваць апошняе, каб вучыць сваіх дзяцей у прыватных школах, дзе за немалую плату будзе прадастаўляцца магчымасьць навучаньня, у тым ліку, і на расейскай. Гэта ж тычыцца і навучаньня ў ВНУ. Новы закон «Аб адукацыі» скіраваны супраць прававых і эканамічных інтарэсаў украінскіх грамадзян, — мяркуе Алег Растоўцаў.\nМіж тым прынятая Вярхоўнай Радай рэформа сыстэмы адукацыі можа стаць яблыкам разладу паміж краінамі ЭЗ і Украінай. З заявамі аб парушэньні правоў нацменшасьцяў ужо выступілі ўлады Вугоршчыны. МЗС гэтай краіны накіраваў скаргі ў шэраг міжнародных арганізацый датычна ўкраінскага закону «Аб адукацыі». Занепакоенасьць з гэтай нагоды выказалі ў Румыніі і Польшчы. Перагледзець новую палітыку ў дачыненьні да этнакультурных меншасьцяў заклікаў Кіеў прарасейскі прэзыдэнт Малдовы Ігар Дадон. Рэакцыю краін-суседзяў на моўнае становішча адукацыйнай рэформы камэнтуе дырэктар Інстытуту стратэгічных дасьледаваньняў «Новая Ўкраіна» Андрэй Ермалаеў:\nУрок вугорскай мовы ў школе Ўжгараду.\n— Такога роду рашэньне сурʼёзна ўзмацніла тыя палітычныя сілы суседніх дзяржаў, якія і раней выступалі з кансэрватыўнай пазыцыі адносна абмежаваньня эўрапейскай пэрспэктывы Ўкраіны, умацаваньня сваіх інтарэсаў ва ўкраінскім грамадзтве, асабліва ўлічваючы барацьбу за розныя культурныя прасторы, уплыў на тэрыторыі, дзе пражываюць іх суайчыньнікі. Гаворка ідзе пра Вугоршчыну, Румынію і Польшчу. Таму такое рашэньне для іх аказалася своечасовым і ўдалым. Гэта яшчэ адна нагода паказаць на недэмакратычнасьць працэсаў ва Ўкраіне, пазначыць на яе нясьпеласьць і негатоўнасьць удзельнічаць у паўнавартасным эўрапейскім працэсе. Будапэшт і Бухарэст ужо адкрыта выступілі з гэтых пазыцый. Але ў чым іх рэальны інтарэс? Па сутнасьці, ва ўмовах унутранага крызісу, нявырашаных праблем палітычнай сыстэмы і самакіраваньня нашы суседзі атрымалі дадатковыя рычагі ўплыву і аргумэнты ў дачыненьні да тых тэрыторый і этнакультурных супольнасьцяў, да якіх у іх асаблівую цікавасьць.\nГэта яшчэ адна нагода паказаць на недэмакратычнасьць працэсаў ва Ўкраіне\nУзьнікае рэальная рызыка таго, што новы рэгіянальны геапалітычны крызіс можа абярнуцца і новай хваляй лякальнага сэпаратызму. Жыхары, якія атрымліваюць цяпер маральную, гуманітарную падтрымку краін — суседзяў па Цэнтральнай Эўропе, будуць шукаць тых, хто абараняе іх інтарэсы. І гэта ня толькі дэпутаты ў мясцовых органах улады і парлямэнтах, але і палітычныя сілы, якія цяпер падхопяць тэму асаблівых інтарэсаў гэтых меншасьцяў. Груба кажучы, гэтым рашэньнем украінская ўлада выклікала сурʼёзную крытыку за незбалянсаванасьць унутранай палітыкі, умацавала падазрэньні ў пагрозе новага ўкраінскага нацыяналізму і ўмацавала пазыцыі тых суседзяў, якія зьяўляюцца нашымі канкурэнтамі і вядуць барацьбу за свой сацыяльны капітал. І такім сацыяльным капіталам для іх зьяўляецца насельніцтва, якое лічыць сябе суайчыньнікамі, дзе раздаюцца іх пашпарты, дзе фармуюцца тэрыторыі вонкавага ўплыву. Чым гэта пагражае Ўкраіне? Ня выключана, што ня толькі краіны-суседзі, але і лідэры ЭЗ бліжэйшым часам дадуць крытычную ацэнку спрэчнай адукацыйнай рэформе.\nПад пагрозай можа адмовіцца і абмеркаваньне далейшых праграм інтэграцыі Украіны ў ЭЗ, улічваючы спэцыфіку эўрапейскіх адукацыйных праграм, зьвязаных з правамі нацыянальных меншасьцяў, і ўлічваючы пэўную гістарычную сытуацыю, у якой знаходзіцца Ўкраіна: вайна ў Данбасе, вялікія праблемы з паўночным суседам, напружаньне, зьвязанае зь неабходнасьцю пастаяннай палітычнай, фінансавай дапамогі. І цяпер шмат што залежыць ад таго, як прэзыдэнт Пятро Парашэнка, улічваючы маючыя адбыцца сустрэчы і ў рамках Генасамблеі ААН у Нью-Ёрку, і перамовы па Данбасу, наколькі ён зможа растлумачыць, што ж адбываецца ў яго ўласнай краіне ў пытаньнях культурнай палітыкі, грамадзянскіх правоў. Таму мой прагноз сумны: мы на мяжы сурʼёзнага крызісу, перш за ўсё, ва ўзаемаадносінах з нашымі эўрапейскімі партнэрамі, а краіны Цэнтральнай Эўропы не прамінуць скарыстацца сытуацыяй, каб узмацніць свой уплыў на тыя ўкраінскія тэрыторыі, дзе пражываюць іх суайчыньнікі, — лічыць кіраўнік Інстытута стратэгічных дасьледаваньняў «Новая Ўкраіна» Андрэй Ермалаеў.\nПрэмʼер-міністар Украіны Ўладзімір Гройсман напярэдадні даручыў кіраўніку зьнешнепалітычнага ведамства Паўлу Клімкіну і міністру адукацыі і навукі Ліліі Грыневіч сустрэцца з пасламі краін ЭЗ і растлумачыць ім дэталі закону «Аб адукацыі». Гэты дакумэнт, заявіў кіраўнік ураду, «забясьпечвае нармальны доступ да моў нацменшасьцяў і дае новыя магчымасьці для прымяненьня дзяржаўнай украінскай мовы на ўсёй тэрыторыі нашай краіны».\nАнатоль Стрэляны: У Расеі ёсьць толькі адзін вораг... Украінская мова\n«Я пазайздросьціла ўкраінцам», — дэпутатка Анісім параўнала моўную сытуацыю ва Ўкраіне і Беларусі


Гарбачоў і Фядута агітавалі ў Віцебску за Някляева\nhttp://spring96.org/be/news/38315 2010 2010-11-29T12:14:14+0200 2010-11-29T12:14:14+0200 1970-01-01T03:00:00+0300 be http://spring96.org/files/images/sources/fiadutaviciebsk.jpg Праваабарончы цэнтр «ВЯСНА» Праваабарончы цэнтр «ВЯСНА» Праваабарончы цэнтр «ВЯСНА»\nВыступае Аляксандр Фядута\nДавераныя асобы Уладзіміра Някляева прыехалі 28 лістапада ў Віцебск замест самога кандыдата, які крыху прыхварэў. Віктар Гарбачоў і Аляксандр Фядута правялі ў горадзе дзве сустрэчы: у прафесійна-тэхнічным каледжы і ў ліцэі №5. Дакладней, у актавых залах гэтых устаноў, вызначаных уладамі для агітацыйных сходаў.\nЗала ў прафесійна-тэхнічным каледжы разлічана на 100 гледачоў, і яна была запоўнена цалкам, некаторым нават давялося стаяць. У віцебскіх выбаршчыкаў было шмат пытанняў да выступоўцаў: адны скардзіліся на цяперашнія ўлады і выказвалі салідарнасць з Уладзімірам Някляевым, другія прыйшлі з відавочнымі намерамі дыскрэдытаваць кандыдата. Некалькі правакацыйных пытанняў было падрыхтавана загадзя: ці не запозна ў 64 гады ісці ў прэзідэнты, чаму Някляеў не праявіў сябе ў палітыцы раней, за што ён жыве, чаму з’язжаў з Беларусі і гэтак далей.\nУ залі ліцэя людзей сабралася крыху менш, аднак пад сотню чалавек усе ж прыйшлі сустрэцца з даверанымі асобамі. Як высветлілася, у газетнай аб’яве, размешчанай напярэдадні, была памылка: людзей скіравалі ў сам ліцэй, а не ў інтэрнат, дзе месціцца актавая зала. Таму шмат хто проста не трапіў на сустрэчу.\nМногіх цікавіла, як пры ўмове перамогі Уладзіміра Някляева будуць будавацца адносіны Расіі і Беларусі, ці захаваецца бясплатная адукацыя і медычные абслугоўванне, ці будуць выплочвацца пенсіі. Але адна спадарыня, якая прыйшла на сход, каб паціснуць руку самому Уладзіміру Някляеву сказала:\n“Я дужа хачу за яго прагаласаваць! І ў запрашэнні на сход гаварылася, што ён прыедзе. Я лічу, што гэта непавага да выбаршчыкаў – не з’явіцца туды, дзе цябе чакаюць людзі”.\nСпадарыню заверылі, што Уладзімір Някляеў патэлефануе ёй асабіста, папросіць прабачэння і выслухае яе парады. І што ён яшчэ абавязкова прыедзе ў Віцебск.\nДарэчы, шмат хто з мясцовых жыхароў выказваў свае парады камандзе кандыдата, а некаторыя нават прапанавалі дапамогу, да прыкладу, у распаўсюдзе агітацыйных матэрыялаў.\nНа фота: Выступае Аляксандр Фядута


Эгіпэт: год пасьля рэвалюцыі\n25 студзень 2012, 20:26\nЭгіпэт адзначае першую гадавіну рэвалюцыі 25 студзеня, якая закончылася зьвяржэньнем рэжыму прэзыдэнта Мубарака.\nСёньняшні дзень абвешчаны ў краіне выходным. У цэнтры Каіру і іншых буйных гарадоў праходзяць масавыя маніфэстацыі. Наплыў людзей на знакамітую плошчу Тахрыр быў вельмі масавым, у выніку падзеньня перанаселенай трыбуны некалькі людзей пацярпелі, а цяжарная жанчына нарадзіла дзіця.\nЦяперашнія ўлады Эгіпту абяцаюць у гонар першай гадавіны рэвалюцыі вызваліць каля дзьвюх тысяч чалавек, якіх абвінавачвалі за ўдзел у непарадках. Напярэдадні кіраўнік Вышэйшай ваеннай рады Хусэйн абвясьціў і пра частковую адмену надзвычайнага становішча. Аднак, паводле яго словаў, жорсткія меры ў адносінах да «бандытаў» будуць захоўвацца.\nМногія эгіпцяне між тым чакаюць ад Тантаўі, былога паплечніка Мубарака, большага – хутчэйшай перадачы ўлады грамадзянскім інстытутам. Прадстаўнікі Вышэйшай ваеннай рады ў сваёй сёньняшняй заяве пацьвердзілі гатовасьць перадаць уладу 30 чэрвеня, пасьля правядзеньня прэзыдэнцкіх выбараў. У дакумэнце гаворыцца, што пасьля 30 чэрвеня вайскоўцы будуць толькі гарантаваць бясьпеку «на зямлі, у паветры і на моры ў Эгіпце». Вайскоўцы абяцаюць раскрыць таксама засакрэчаныя зьвесткі пра свае дзеяньні напярэдадні рэвалюцыі.\nЗрынуты прэзыдэнт Хосьні Мубарак, нягледзячы на праблемы са здароўем, застаецца падсудным. Яго абвінавачваюць у расстрэле дэманстрантаў, а таксама ў карупцыі.


Прадказаньне Джанатана СўіфтаРэдагаваць\nУ трэцяй частцы разьдзела 3 «Падарожжаў Гулівера» (1726), якая апісвае лятучую выспу Лапута, гаворыцца, што астраномы Лапуты адкрылі два спадарожніка Марса на арбітах, роўных 3 і 5 дыямэтрам Марса з пэрыядам кручэньня адпаведна 10 і 21,5 гадзін. Рэальна Фобас і Дэймас знаходзяцца на адлегласьці 1,4 і 3,5 дыямэтра Марса ад цэнтру плянэты, а іх пэрыяды — 7,6 і 30,3 гадзіны. У той час не існавала такіх магутных тэлескопаў, здольных адкрыць гэтыя спадарожнікі, таму гэтае блізкае супадзеньне вельмі дзіўнае.\nФобас — другі спадарожнік Марса\nДэймас — сховішча мультымэдыйных матэрыялаў\nАтрымана з «https://be-tarask.wikipedia.org/w/index.php?title=Дэймас&oldid=1860808»\nАпошняе рэдагаваньне ў 22:31 6 жніўня 2016\nГэтая старонка апошні раз рэдагавалася 6 жніўня 2016 году ў 22:31.


31 сакавік 2020, 21:33\nТруны зь целамі памерлых ад каранавірусу ў Італіі\nКолькасьць выяўленых выпадкаў інфікаваньня каранавірусам у сьвеце да вечара 31 сакавіка перасягнула 800 тысяч. За мінулыя суткі яна павялічылася больш чым на 60 тысяч чалавек. Больш за ўсё заражаных — больш за 175 тысяч — выяўлена ў ЗША, зь іх амаль палова ў штаце Нью-Ёрк.\nКолькасьць памерлых у выніку выкліканай каранавірусам інфэкцыі COVID-19 у сьвеце 31 сакавіка перасягнула 40 тысяч. Каля 36 тысяч памерлі ў сакавіку, калі інфэкцыя пашырылася на большасьць краін сьвету і набыла характар пандэміі.\nБольш за 12 тысяч чалавек памерлі ў Італіі. За мінулыя суткі ў гэтай краіне — больш за 800 ахвяраў каранавірусу. Сёньня ў Італіі дзень жалобы па ахвярах эпідэміі. Колькасьць новых выяўленых выпадкаў інфікаваньня ў гэтай краіне за апошнія некалькі сутак памалу зьніжаецца, аднак яна па-ранейшаму большая за 4 тысячы ў дзень.\nУ Гішпаніі памерлі больш за 8 тысяч інфікаваных каранавірусам, больш за тры тысячы — у ЗША, Кітаі і Францыі.\nНягледзячы на значнае паляпшэньне ў такіх краінах, як Кітай і Паўднёвая Карэя, Сусьветная арганізацыя здароўя ў аўторак заявіла, што эпідэмія каранавірусу яшчэ далёкая ад завяршэньня — як ва ўсім сьвеце, так і ў Паўднёва-Ўсходняй Азіі.\n«Гэта будзе доўгатэрміновая бітва, і нельга аслабіць пільнасьць. Трэба, каб кожная краіна працягвала дзейнічаць у адпаведнасьці са сваёй сытуацыяй», — заявіў рэгіянальны дырэктар САЗ Такесі Касаі.\nЭкспэрты настойваюць, што ўрадам неабходна ўжываць актыўныя захады і працягваць ціск, каб стрымаць пашырэньне вірусу. Сярод такіх захадаў: правядзеньне аналізаў, ізаляцыя, адсочваньне кантактаў і карантын, — паведамляе «Голас Амэрыкі». Карантынныя захады ўведзеныя ў многіх краінах Эўропы.


Як правільна выбраць шторы для залы: ствараем унікальны інтэр'ер | Інтэр'Ерныя Штучкі\nБез усялякага сумнення, зала з'яўляецца асноўнай пакоем ў нашым жыллё. Па-першае, гэта самае вялікае памяшканне ў кватэры. Па-другое, як правіла, менавіта тут ўладкоўваецца гасцёўня, па якой і ствараецца ўражанне ад усяго жылля ў цэлым. Таму пытанне, як правільна выбраць шторы для залы, досыць актуальны, бо менавіта гэтая працэдура становіцца апошнім штрыхом ў афармленні інтэр'еру пакоя.\nШторы для залы - фота\nШто варта ўлічваць пры выбары штор: асноўныя правілы\nПры выбары фіранак працуюць усе асноўныя правілы афармлення інтэр'еру, таму улічвайце, у якім памяшканні будуць выкарыстоўвацца шторы:\nДля невялікіх памяшканняў пераважней выкарыстоўваць светлыя адценні і лёгкія тканіны.\nПакоя, неабмежаваныя ў аб'ёме, дазваляюць прымяняць больш разнастайныя варыянты. Тут можна выкарыстоўваць як цяжкія матэрыі, так і аб'ёмныя каскады фіранак.\nТаксама варта сачыць, каб не стваралася перегруза па колеры. Шторы не толькі павінны спалучацца з навакольным становішчам, але і не прыгнятаць інтэр'ер адным тонам.\nНе забудзьцеся старанна замерыць даўжыню і шырыню аконнага праёму, а таксама вышыню ад падлогі да столі. Дык вы дакладна адгадаеце з прыдатным памерам штор, і іх пасля не прыйдзецца перарабляць.\nТаксама прадумайце зручнасць эксплуатацыі фіранак. Лёгкія тканіны, як правіла, выкарыстоўваюцца для абароны ад сонца, цяжкія парцьеры павінны зачыняць акно ў вячэрні час. Таму ў першую чаргу вызначыцеся, якія функцыі будуць выконваць шторы, і толькі пасля гэтага адпраўляйцеся за купляй.\nАкрамя таго, пры выбары запавес неабходна ўлічваць адразу ўсе параметры, якія маюць значэння для інтэр'ера: фасон, колер, фактуру тканіны і іншыя крытэры.\nФасоны штор для залы\nСёння на рынку тэкстылю прадстаўлены самыя разнастайныя фасоны штор для залы: класічныя строгія, аўстрыйскія, італьянскія і сталыя ў апошні час асабліва папулярнымі рымскія і японскія фіранкі. Такі вялікі асартымент часам ставіць ў тупік не спрактыкаванага пакупніка, таму перад набыццём варта разабрацца, якія шторы бываюць і дзе іх лепш ужыць:\nДля прыхільнікаў строга і элегантнага дызайну лучим выбарам стануць класічныя фіранкі, прыдатныя практычна пад любы стыль інтэр'еру.\nНе менш цікавым варыянтам з'яўляюцца і італьянскія шторы, якія збіраюцца па дыяганалі, або аўстрыйскія, якія ўтвараюць пышныя фестоны.\nЯпонскія фіранкі ідэальна падыдуць для залаў з сумешчаным балконам або лоджыяй. Яны не толькі створаць непаўторны інтэр'ер у памяшканні, але і дазволяць бесперашкодна выйсці на свежае паветра.\nРымскія рулонныя шторы ўяўляюць сабой палатна тканіны з мінімумам дэкаратыўных элементаў, асноўнае значэнне тут мае фактура і малюнак тканіны.\nТакі варыянт вельмі практычны, зручны ў эксплуатацыі, а акрамя таго, дазваляе рэгуляваць ўзровень асветленасці ў пакоі.\nАкрамя прадстаўленых вышэй найбольш распаўсюджаных варыянтаў, існуюць і іншыя фасоны. Да таго ж сёння стала папулярна сумяшчэнне розных формаў у адным памяшканні, што дазваляе стварыць арыгінальны інтэр'ер у зале.\nІ яшчэ адзін нюанс: як правіла, кожны фасон мяркуе выкарыстанне пэўнага тыпу тканіны. За выключэннем можа быць класічных фіранак, дзе магчыма прымяненне практычна любога матэрыялу. Таму выкарыстоўваная тканіна таксама мае вялікае значэнне, асабліва ў выпадку вырабу штор сваімі рукамі.\nПрынцыпы выбару тканіны\nПры афармленні аконнага праёму неабходна ўлічваць тэкстуру, шчыльнасць і структуру матэрыялу, з якога будуць выкананы шторы. Тут прымяняюцца наступны прынцып выбару тканіны: для кожнага стылю ў інтэр'еры існуе прыкладны дызайн штор, для якога пераважней выкарыстоўваць пэўны матэрыял.\nДля залы ў роўнай ступені дастасавальныя цяжкія парцьеры, лёгкія фіранкі, а таксама шматузроўневыя кампазіцыі з розных тканін:\nАтлас і аксаміт прэтэндуюць на раскоша і шык навакольнага становішча, таму выкарыстанне гэтых варыянтаў магчыма толькі ў падыходным інтэр'еры: барока, класікі ці мадэрн.\nВельмі ўрачыста і самавіта выглядаюць велюравыя і плюшавыя шторы, асабліва ў спалучэнні з дадатковай драпіроўкай з больш лёгкіх тканін.\nЦюль і тафта знойдуць сваё прымяненне ў невялікіх залах з добрым натуральным асвятленнем.\nНатуральныя тканіны, такія як лён, надаюць інтэр'еру натуральнасць. Падобныя шторы нярэдка выкарыстоўваюць у зале, сумешчаным са спальняй.\nДля стварэння ілюзіі руху можна выкарыстоўваць тканіна, вырабленую па сучасных тэхналогіях: органза або іншы матэрыял з даданнем алюмініевай або пазалочанай ніткі будуць вельмі прыгожа пералівацца пад вячэрнімі свяцільнямі.\nФіранкі ў залю: асаблівасці выкарыстоўваных тканін\nАднак улічыце, што кожны матэрыял для фіранак ў залу мае не толькі вартасці, але і недахопы:\nТак, варсістыя тканіны лёгка збіраюць навакольнае пыл, таму патрабуюць перыядычнай чысткі.\nМногія матэрыялы катэгарычна не прымаюць мыццё: органза пачынае сыпацца, а бавоўна губляе ўсё сваё натуральнае зачараванне. Таму такія тканіны, як правіла, адпраўляюць у хімчыстку.\nУ шаўковых і аксамітных запавес таксама ёсць свая асаблівасць, каб фіранкі з гэтых матэрыялаў не віселі на карнізе бясформеннымі анучкамі, ім патрабуецца спецыяльная падшэўка.\nТаму пры выбары запавес цвяроза ацэньваеце свае сілы, наколькі вялікая ваша гатоўнасць надаваць увагу догляду за гэтым прадметам інтэр'еру. У выпадку адмоўнага адказу, выбірайце практычныя немаркие тканіны адпаведнага колеру.\nПадбіраем колер для афармлення залы\nНемалаважным фактарам, якія ўплываюць на агульнае ўспрыманне залы - гэта каляровае афармленне пакоя, у якім шторы маюць вялікае значэнне:\nКласічнае дызайнерскае рашэнне - падабраць колер запавес у тон мэблі, якая выкарыстоўваецца ў пакоі. Дастасавальна у выпадку калі вы прыхільнік сталасці, і раз падабраная абстаноўка для залы праіснуе досыць доўгі час.\nЯшчэ адзін варыянт спалучэння колеру штор з навакольным становішчам - выбраць адценне, прыдатны да тону асноўнага элемента ў памяшканні, напрыклад, вялікага канапы.\nНярэдка колер запавес спалучаюць з адценнем насценнага пакрыцця. Тут можна ўжыць адно з распаўсюджаных дызайнерскіх рашэнняў. Павесіць шторы таго ж колеру, што і аздабленне сцен, выбраўшы пры гэтым больш светлы або цёмны тон, каб два элемента дэкору ня зліваліся адзін з адным.\nФіранкі пры неабходнасці можна выкарыстоўваць і як яркі дэкаратыўны акцэнт, калі ўся навакольнае становішча выканана ў занадта спакойных адценнях. Пры гэтым улічвайце, што тканіна павінна спалучацца з колерам штор. Напрыклад, жоўты велюр і такога ж колеру атлас будуць глядзецца зусім па-рознаму.\nАднак не ўсе прэтэндуюць на званне дызайнера. Таму калі вы сумняваецеся ў сваіх магчымасцях падабраць падыходны колер, можна скарыстацца бяспройгрышным варыянтам - выбраць шторы нейтральнага колеру: пясочныя, бэжавыя, малочныя або серабрыстага. Такія адценні ўдала ўпішуцца ў інтэр'ер практычна любога кірунку.\nДля ажыўлення занадта сумных аднатонных адценняў можна скарыстацца дадатковымі драпіроўкі, ламбрекенов, рознакаляровай аздабленнем, або ўжыць пры вырабе два колеру, адпаведных па адценні.\nПадбіраем шторы для маленькага залы\nАдвечная праблема расійскіх кватэр - малагабарытныя пакоя, якія патрабуюць асаблівага падыходу пры стварэнні інтэр'еру. Невялікія памеры памяшкання, вядома, некалькі абмяжоўваюць разнастайнасць варыянтаў афармлення аконных праёмаў. Аднак гэта не значыць, што падабраць шторы для маленькага залы занадта складана:\nСкарыстайцеся моднымі на сённяшні дзень фасонамі, такімі як рымскія і рулонныя шторы. Яны досыць блізка размяшчаюцца да акна, таму не абмяжоўваюць прастору пакоя.\nКалі вы больш імкнецца да класічнага варыянту спадальных або мер штор, абярыце фіранкі светлых адценняў. Або спалучэнне больш цёмных шчыльных парцьер і лёгкага цюлю.\nДля маленькіх залаў, асабліва з вокнамі, якія выходзяць на паўночны бок, удалым рашэннем стане прымяненне светлых фіранак з даданнем люрексом.\nКалі выкарыстоўваюцца шторы з малюнкам, ня выбірайце фіранкі з буйным узорам. Аптымальным варыянтам стануць дробныя напаўпразрыстыя арнаменты, якія ня абцяжараць прастору памяшкання.\nБудзьце больш асцярожнымi ў выкарыстанні ламбрекенов, яны дастасавальныя толькі ў прасторных памяшканнях. Але калі ўжо вельмі хочацца ўжыць гэты дызайнерскі элемент, выкарыстоўвайце яго мадыфікацыю - бандыт, які ўяўляе сабой жорсткую аснову рознай канфігурацыі, абцягнутую дэкаратыўнай тканінай.\nСучасныя тэндэнцыі пры афармленні залы шторамі: што модна сёння?\nІ напрыканцы, варта згадаць пра модныя кірунках, якіх сёння прытрымліваюцца дызайнеры пры стварэнні інтэр'еру. Кажучы пра сучасныя тэндэнцыі пры афармленні залы шторамі, варта разглядаць не тое, што модна ў дадзены канкрэтны момант, а бліжэйшыя прагнозы на будучыню.Бо гэты элемент дэкору пры добрым сыходзе арыентыровачна служыць каля 5-7 гадоў. Таму ствараючы інтэр'ер, мае сэнс арыентавацца на заўтрашні дзень.\nТакім чынам, у бліжэйшыя 2-3 гады для цяжкіх тканін будуць актуальныя бэзавыя, бірузовыя і карычневыя тоны. Для лёгкіх фіранак - класічныя светлыя адценні ад малочнага да бэжавага колеру з амаль празрыстымі нябачнымі малюнкамі.\nУ афармленні аконнага праёму ў зале варта прытрымлівацца мінімалізму або класічнага стылю, які заўсёды будзе ў модзе. Пры гэтым асаблівая перавага аддаецца шторы на люверсаў (пластыкавых кольцах, абстаўленых у палатно тканіны). А таксама японскім і рымскім шторы, якія таксама адказваюць галоўнай тэндэнцыі сучаснай моды: мінімум матэрыялу, максімум функцыянальнасці і практычнасці.\nДобрым варыянтам стане і спалучэнне гэтых напрамкаў, сумешчанае у адным пакоі з выкарыстаннем падобных тканін.\nШторы для кухні - фота, парады і асноўныя стылі →


Опубликовано: 08 июня 2013, 00:12\nУладальніцай Гран-пры конкурсу маладых выканаўцаў "Маладзечна-2013" стала Валерыя Грыбусава з Магілёва (ФОТА)\nЯна атрымала прапанову працаваць у Нацыянальным акадэмічным канцэртным аркестры Беларусі пад кіраўніцтвам Міхаіла Фінберга.\nКонкурс маладых выканаўцаў беларускай эстраднай песні адбыўся 7 чэрвеня ў Маладзечне ў межах Нацыянальнага фестывалю беларускай песні і паэзіі. У ім удзельнічаў 21 канкурсант. Край.бай анансаваў гэту падзею.\nЯк расказаў журналістам 7 чэрвеня падчас аб'яўлення вынікаў член журы, заслужаны дзеяч мастацтваў, кампазітар Эдуард Зарыцкі, журы прысудзіла Гран-пры Валерыі Грыбусавай з Магілёва. Першае месца заняла Наталля Кірэенка з Жодзіна. Другія месцы – у Андрэя Чабана, які прадстаўляў Віцебскую вобласць, і ў Ксеніі Жук з Мінска. Трэція – у Андрэя Цямчыка з Брэсцкай вобласці і ў Ягора Шаранкова з Гомельскай вобласці.\nПа словах Эдуарда Зарыцкага, ён уваходзіць у склад журы конкурсу ад першага года яго правядзення. Але сёлетні ён назваў адным з самых моцных. "Нам было цяжка выбіраць першых: яны ўсе былі побач паводле ўзроўню выканальніцкага майстэрства, у паўміліметры адзін ад аднаго. Звычайна на фестывалі – два-тры моцныя канкурсанты. Астатнія слабейшыя. А тут – усе моцныя, падрыхтаваныя, відаць, што з імі працавалі педагогі", – адзначыў Эдуард Зарыцкі.\n"Мы нават не маглі ўявіць, што ў нас ёсць такія таленты, – сказаў Міхаіл Фінберг. – Я лічу, што ў нас выдатная будучыня".\nЁн таксама расказаў, што ўладальніцу Гран-пры Валерыю Грыбусаву ён запрасіў на працу ў Нацыянальны акадэмічны канцэртны аркестр Рэспублікі Беларусь, якім ён кіруе.\nВалерыі Грыбусавай 18 гадоў. Сёлета яна заканчвае Магілёўскі дзяржаўны каледж мастацтваў. На конкурсе выконвала песні "Чырвоная ружа" на музыку Уладзіміра Мулявіна і "Спі, малы сакол" (словы Янкі Лучыны, музыка Рамана Козырава).\nВалерыя Грыбусава адзначыла, што рада перамозе. "Я ў захапленні! – сказала яна. – Спяваць з аркестрам мне вельмі спадабалася. Пад час першых рэпетыцый вельмі хвалявалася, але мне вельмі спадабалася. Мяне запрасілі працаваць у аркестр, думаю, гэта – добрая прапанова. Я хачу працаваць, хачу вучыцца і развівацца".\nУвечары 7 чэрвеня на цырымоніі адкрыцця фестывалю пераможцам і прызёрам конкурсу ўручылі дыпломы. Валерыя Грыбусава выканала песню "Спі, малы сакол"\nФота Кацярыны СУШКО, Міхаіла МАРЖЭЎСКАГА


У жыцці палешука яны займалі вельмі вялікае месца. Гэта адзначаў яшчэ ў другой палове XIX ст. М.Е. Кіркор. Ён звярнуў увагу на тое, што ў гэтых балоцістых мясцінах амаль не было чахоткі (туберкулёзу). Вучоны тлумачыў гэта тым, што харчаванне палешука было не ў прыклад лепшае за харчаванне паўночнага беларуса, бо ў рацыён першага ўваходзілі дзічына, рыба, мёд, грыбы, ягады, якія складалі ў некаторых мясцінах да 40 працэнтаў ужываемых харчовых прадуктаў. Нават у неспрыяльны год селянін меў на стале рыбу, птушку, дзічыну, хаця хлеба магло і не хапіць. Вядома, што такія промыслы, як пчалярства, рыбная лоўля, паляванне, тут атрымалі вялікае развіццё.\nПчалярства было адным з самых старадаўніх заняткаў. Раней гэта былі борці, якія тут называліся слепетні. Борць была агульнай назвай: "мая борць" — азначала ўсе слепетні, якія належалі аднаму гаспадару. На адным дрэве быў адзін ці два слепетні. У XIX і да сярэдзіны XX ст. пераважалі вуллі-калоды. Пчол раней трымала амаль кожная хата: у сярэднім па 10 — 12 сем'яў, але былі пчаляры, якія трымалі да 60. Вуллі трымалі на сядзібах, але часцей за ўсё на дрэвах у навакольных лясах. Вуллі падымалі наступным чынам: устанаўлівалі кола з доўгай тоўстай воссю, якое мацуецца пры дапамозе спецыяльных накладак, што прывязваюцца да дрэў, або калкамі. На восі мацавалася тоўстая вяроўка — ліна, сплеценая з трох звычайных. На дрэве на тоўстым суку мацаваўся каперац — трывалы блачок. Да другога канца ліны прывязвалі калоду. Калі круцяць кола, ліна намотваецца на вось і калода падымаецца на патрэбную вышыню. Чалавек на насціле зверху ўстанаўлівае калоду ў патрэбнае становішча, і чалавек пры коле адпускае вяроўку, калода становіцца на месца. Для пад'ёму калоды хапае двух чалавек. Для аховы ад мядзведзяў падвешвалі вакол ствала завостраныя знізу калоды па ўсім крузе.\nМядзведзь, лезучы ўгару, з любога боку натыкаецца на завостраную калоду, потым пачынае адштурхоўваць калючую перашкоду, якая ўсё больш балюча б'е ласуна, — нарэшце ён звальваецца...\nРаней пчол з галоўкі вулля не глядзелі, а толькі праз поцяж. Бывала, што мёдам была забіта ўся прастора вулля, аж да пода. Часам пчаляр зыходзіў да вулляў на некалькі дзён. Ён браў з сабой спецыяльную бандарную пасудзіну для мёду - дзежачку. Яна рабілася плоскай, каб лягчэй было пакласці ў варэньку. Вядома, што мёд вельмі цякучы, і не ўсякая бандарная пасудзіна, якая трымае ваду, будзе трымаць і яго. Таму дзежачку мог зрабіць далека не кожны бондар.\nНе менш важнае месца займае рыбалоўства. Рыбалоўных прылад было вельмі шмат — плеценыя з лазы кош, кашолка, кошыца і інш., зробленыя з сеткі броднік, волак, валачайка і г. д., лескавыя розныя тыпы вудаў і дарожак, а таксама разнастайныя восці-астрогі. Па прызначэнні снасці былі пастаўныя і валачыльныя, летнія, зімовыя і г.д. Калі на Прыпяці, Цне, іншых вадаёмах існавалі арцелі рыбаловаў, якія выкарыстоўвалі розныя невады і буйныя прылады, то на шматлікіх рэчках, рачулках, ручаях, пратоках патрэбен быў іншы рыбалоўны інвентар. Акрамя таго, у адрозненне ад арцеляў, селянін лавіў рыбу толькі для сваіх патрэб. Трэба адзначыць, што ў звычайны час рыбнай лоўляй займаліся дзеці і падлеткі, а дарослыя лавілі толькі ў сезоны нерасту ці разліваў, а таксама выязджаючы далека на балотныя завадзі для зімовага лову ўюноў. Лавілі ўюноў зімой кашолкамі (сустракаюцца і назвы "кошака", "решемета"). Па памерах кашолкі прасякаецца палонка, у якую кашолку ставяць такім чынам, каб цэнтравы выступ з адтулінай быў ніжэй узроўню вады на 2 — 3 см. Снасць звычайна шчыльна абтыкаецца з усіх бакоў, а часам прывязваецца да палкі. Палонка перакрываецца некалькімі палкамі і закрываецца бярэмам вішы ці сена, засыпаецца паверх снегам, таўшчыня якога залежыць ад надвор'я — каб палонка не замерзла і кашолка не ўмерзла ў лёд. Уюны ідуць наверх, праходзяць праз адтуліну, перавальваюцца праз цэнтравы выступ і апускаюцца на дно кашолкі. Калі ўюны "ідуць", праз некалькі гадзін іх набіраецца кашолка да цэнтравага выступу. Яе здымаюць, высыпаюць здабычу і ставяць зноў. Звычайна ставіцца 5 — 6, а то і да дзесяці прылад. За некалькі дзён ловіцца вялікая колькасць рыбы.\nВясной, у час, калі пачынае сыходзіць паводка, уюноў таксама ловяць. Шматлікія пратокі, па якіх сыходзіць вада, перагароджваюцца "гаткамі"-грэблямі, у якіх рабілі "езы"-разрывы. У езы клалі кашы, прыладу, якая апісана ўжо шмат разоў. Цікава, што ў той час, калі пачынаюць ляцець камары, у кашы "ідуць" вужы. Каб засцерагчы кашы ад вужоў, існаваў радыкальны метад — перад вусцем каша крыжом ставіліся дзве белыя палачкі, звычайна з ашкуранай лазы. Знаўцы справы сцвярджаюць, што гэтая перашкода для вужоў непераадольная. Магчыма, гэта адзін са старажытных магічных прыёмаў, які дайшоў да нашага часу. Ва ўсякім разе, мае суразмоўцы не спрабавалі нават растлумачыць дзеянне гэтай абароны ад вужоў.\nУюноў салілі, яны заціхалі, потым іх нізалі на мэткі — тонкія гладка абгабляваныя дубцы лазы даўжынёй 70 — 80 см. Калі ўюноў рыхтавалі дома, то мэткі клалі на бляхі і запякалі, а потым высушвалі на печы. У лесе ж клалі доўгае вогнішча, напальвалі вуголля, забівалі расошкі, на іх клалі жэрдачкі так, каб канцы мэтак змяшчаліся на іх. Хвасты ўюноў клаліся на галовы ўюноў наступнай мэткі. Калі ўюны з аднаго боку падсыхалі, іх пераварочвалі — і так да поўнага высыхання. Іх вывешвалі ў хаце пад столлю на печы, а часам абламвалі з мэтак у бочку ці цэбрык і закрывалі. Так яны маглі доўга захоўвацца. З уюноў рыхтавалі розныя стравы, асабліва ў пост, а часам прадавалі гандлярам-перакупшчыкам, і яны траплялі на рынкі Вільні і Варшавы. Уюноў лавілі так шмат, што дробязь высушвалі, клалі ў бочкі і потым кармілі свіней.\nКалі зыходзіла з брадоў і заліўных азерцаў вада, з ёю ў раку імкнулася і больш буйная рыба, у першую чаргу шчупакі. Для іх лоўлі выкарыстоўваліся доўгія, большза метр даўжынёй, лубяныя, пераплеценыя лазой "трубы", дыяметр якіх быў амаль роўны памерам шчупака. Іх таксама ставілі на пратоках у езах, часта некалькі, адзін каля аднаго. Адтуліну на плыні затыкалі сенам. Шчупак ішоў у снасціну, не маючы магчымасці вярнуцца назад, там і заставаўся. У адну снасціну часам траплялі 3 — 5 шчупакоў.\nНаогул, метадаў рыбнай лоўлі было шмат, але мы звярнулі ўвагу толькі на самыя адметныя — характэрныя для гэтага і навакольных раёнаў.\nНягледзячы на тое, што лясы належалі ў асноўным памешчыкам ці дзяржаве і заканадаўства ў адносінах да палявання было даволі жорсткім, селянін умеў здабыць дзічыну, прычым без стрэльбы, выкарыстоўваючы розныя лоўчыя прыстасаванні і пасткі. Асабліва шмат лавілі вадаплаўнай птушкі. Яе таксама нарыхтоўвалі ў запас, засушваючы накшталт рыбы. Сушаны селязень мог праляжаць год і больш, не страчваючы сваіх спжыўных якасцей. З яго можна было прыгатаваць шмат смачных страў. Але яны былі скаромнымі... Трапляліся ў пасткі зайцы і іншы звер. Наогул, хаця паляшук шкадаваў сваю хатнюю жывёліну, тым не менш быў забяспечаны мясной і рыбнай стравай на працягу амаль усяго года.\nНе менш шчодрымі да працавітага селяніна былі лес, балота, луг. У збіральніцтве грыбоў і ягад строгага падзелу працы не было, займаліся ім і мужчыны, і жанчыны, хаця першыя збіралі пераважна грыбы, а жанчыны — ягады. Найбольшай перавагай з ягад карысталіся чарніцы і брусніцы. З чарніц рабілі сок, настойкі, іх у вялікай колькасці сушылі і выкарыстоўвалі для прыгатавання кампотаў (як заварку), для запраўкі кісялю. Сухія чарніцы былі добрым лекавым сродкам пры страўнікавых захворваннях і прастудах. Журавіны нарыхтоўвалі восенню, а часам і ранняй вясной — гэтыя ягады не баяцца маразоў і амаль не псуюцца. Нарыхтаваныя журавіны ссыпалі ў бочку і залівалі вадой, каб не завялі. Выкарыстанне іх таксама было разнастайным. Іх дабаўлялі ў капусту пры квашанні, баршчы, варылі з іх квас. Журавіны валодаюць антысептычнымі якасцямі, таму морс з іх быў жарапаніжальным сродкам. З грыбоў найбольшай павагай карыстаўся белы (баравік). Іх сушылі, нізалі на ніткі і вешалі ў закутку дзе-небудзь ля печы. Не грэбавалі і чырвонагалоўцамі (падбярозавікамі і падасінавікамі). У час пастоў грыбы былі адным з галоўных прадуктаў харчавання. Умелі іх саліць і марынаваць. Плюшкі (грыбы, падобныя на белыя) парылі і нарыхтоўвалі бочкамі.\nІснавала яшчэ шмат промыслаў і рамёстваў, якія былі распаўсюджаны не толькі ў вёсках і мястэчках па берагах Прыпяці і ў нізоўях Цны. Багатая лясамі і рэчкамі мясцовасць была прыдатная для нарыхтоўкі і сплаву лесу і дроў. Арцелі зімой нарыхтоўвалі драўніну і тралявалі яе да рэк Лань, Смердзь, Цна, Бобрык і ўпадаючых у іх пракапаных сплаўных канаў. Для тралёўкі лесу выкарыстоўвалі спецыяльна абсталяваныя фурманкі — сані з падсанкамі, з насаджанымі на капылы бабкамі — бярвеннямі па шырыні саней, з высечанымі жалабкамі ўпоперак, на якія клалі бярвенні. Тралёваны лес з паводкай збівалі ў плыты і сплаўлялі да Прыпяці, дзе плытаўшчыкі зганялі бярвенні ў вялікія пленіцы — звязаныя адно з адным лазовымі закрутамі, часам у некалькі накатаў. Потым гэтыя пленіцы злучалі адну з другой і такі вялікі плыт адпраўлялі па прызначэнні. У прыбярэжных вёсках існавалі арцелі плытаўшчыкоў, якія мелі добрую рэпутацыю і якіх ахвотна наймалі пакупнікі лесу.\nАдным з важнейшых заняткаў было будаўніцтва. У той ці іншай ступені кожны селянін быў будаўніком. Ён мог без усялякай дапамогі збудаваць драўляны хлёўчык, быў галоўнай рабочай сілай на будаўніцтве сваёй хаты. Для самых адказных работ (абчэсваць бярвенні, засякаць вуглы і г. д.) наймаўся спецыяліст-склюдоўшчык. Ён валодаў уменнем працаваць склюдам, спецыяльнай сякерай з доўгім вострым лязом, дзякуючы чаму абчасанае ім бервяно было роўным і нагадвала абразное. Звычайна ён валодаў і майстэрствам распілоўкі бярвенняў на дошкі. Гэта цяжкая і патрабуючая ўмення справа, асабліва з боку верхняга пільшчыка, які павінен быў накіроўваць ход пілы і сачыць, каб дошка была роўнай, не ішла ні "вінтом", ні "на клін". Паколькі вельмі рэдка сустракаецца апісанне гэтага працэсу і існуюць розныя варыянты, можна даць больш падрабязныя тлумачэнні.\nАбчэсванне склюдам патрабуе добрых навыкаў, і звычайна яму вучылі хлопчыкаў з 13 — 15 гадоў. Склюдаўшчык з Багданаўкі Аляксей Міхайлавіч Ільючык пачаў вучыцца гэтаму ў 15 гадоў. Склюдам нельга абчэсваць бервяно так, як звычайнай сякерай, прапускаючы яго паміж шырока расстаўленымі нагамі, бо яно абавязкова атрымаецца "на клін". Для атрымання роўнай грані бервяно "шнурылі", для чаго ў патрэбных месцах ачышчалі ад кары вузкія палоскі і з тарцоў нацягвалі шнур, намазаны перад гэтым галавешкай. Потым адзін з майстроў строга вертыкальна адцягваў шнур уверх і адпускаў. На бервяне заставалася чорная лінія, па якой яго абчэсвалі на брус. Гэткім жа чынам, заўважым, размячалі бервяно і на дошкі. Склюдаваныя бярвенні-брусы складвал і гэтак жа, як цяпер абразныя.\nПадрыхтаваныя для распілоўкі падоўжанай пілой бярвенні скочваліся пры дапамозе легароў — доўгіх моцных жэрдак, якія прыстаўляліся да абодвух козлаў сталюгі (сталюгі вышынёй больш 2 м). На сталюгі клалі адразу 3 — 5 бярвенняў. Тоўшчыкі выступалі за заднюю сталюгу сантыметраў на 15 — 25 з такім разлікам, каб іх можна было абматаць. Вяроўка свабодна правісае, і ў правесы ўстаўляюць цяжкія дубовыя ці з сырой бярэзіны вагі так, каб тонкі канец вагі ўпіраўся ў ніз бервяна сталюгі, а доўгі (да 2,5 м) завісаў і нацягваў вяроўку. Тады бярвенні нікуды не маглі катацца, чым забяспечвалася дакладнасць пілавання. Пярэдняя сталюга ставілася як мага далей ад сярэдзіны бярвенняў — каб тончыкі і верхні пільшчык, што стаяў на іх, не пераважвалі пры працы тоўшчыкі. Падоўжаная піла зроблена так, што яе зубы рэжуць толькі пры руху ўніз. Таму знізу, як правіла, пілу цягнулі два пільшчыкі, а верхні яе толькі падцягваў і "пускаў", напраўляючы рух у патрэбным накірунку. Калі піла зойдзе дастаткова далёка, у распіл заганяюць клінок, але так, каб не раскалоць бервяно, а толькі забяспечыць лёгкую хаду пілы. Па патрэбе клінкі падганяюць далей. Надрэз даводзяць да першай сталюгі, клінок выбіваюць, а пілу вяртаюць на пачатак наступнага надрэза, і ўсё паўтараецца, пакуль да пярэдняй сталюгі не будуць распілены канцы ўсіх бярвенняў. Потым пярэднюю сталюгу перастаўляюць прыкладна на паўметра ўперад, каб разрэзы заставаліся на 25 — 30 см за сталюгай. I зноў па чарзе ў кожны разрэз устаўляецца піла (у яе ніжняя ручка робіцца здымнай), і разрэз даводзіцца да задняй сталюгі. Апошнія 25 — 30 см ля тоўшчыка расколваюцца па разрэзах пры дапамозе ўсё тых жа клінкоў. Пры гэтай працы ніжні пільшчык толькі цягне пілу, ён не адказвае за якасць, таму і нарадзілася прыказка: "Хто я? Ніжні пільшчык" — г. зн. ні за што не адказваю.\nЯк і ўсюды на поўдні Беларусі, тут не было падмурку. У якасці падмурку пад вуглы і сярэдзіны сцен укопваліся тоўстыя дубовыя калоды-тарцакі — штандары. Потым, калі сталі насцілаць падлогу, штандары ўкопвалі ў тых месцах, дзе павінны ляжаць падваліны — тоўстыя, звычайна дубовыя лагі, да якіх прыбівалі дошкі падлогі. Па штандарах клаўся першы вянец — падрубы, таксама часта з больш тоўстых, чым астатнія вянцы, дубовых бярвенняў. Бо больш чым на палавіну вышыні падрубы насыпалася прызба — слой зямлі для ацяплення, часам прызба агароджвалася і зверху адзярноўвалася, і каля сцяны па ўсім перыметры атрымоўваўся ўступ вышынёй іншы раз да паўметра і шырынёй 35 — 40 см. У летні час сяляне ў нядоўгія хвіліны адпачынку ці на свята любілі пасядзець на прызбе, тут вечарамі збіраліся ў адным месцы жанчыны парасказаць пра вясковыя навіны, у другім — мужчыны паталкаваць пра справы рыбалоўныя ці паляўнічыя, а дзесь, дзе багата дзяўчат, — моладзь з жартамі і песнямі. Сям-там на прызбах і старыя з успамінамі пра старое жыццё-быццё і са сваімі крытычнымі заўвагамі наконт дзяцей і ўнукаў. Прызба была адначасова і канструкцыйным элементам хаты, і архітэктурнай канструкцыяй, якая служыла аб'яднанню вёскі ў адзіны арганізм. Сцены рубілі ў вугал з астаткам. Вугал круглы, прычым высякалася бервяно не верхняе, а ніжняе.\nТэхналогія рубкі сцен у круглы вугал, нягледзячы на прастату ідэі, у выкананні патрабавала высокага майстэрства цесляра — крывалінейная апрацоўка дрэва заўсёды складаней, чым прамалінейная. А паколькі хату будавалі талакою — усе родзічы-мужчыны збіраліся, — у тыя часы звычайна запрашалі толькі аднаго спецыяліста — склюдавіка. I большасць мужчын былі цеслярамі. Ці не таму цесляры з Лунінецкага, Столінскага, Жыткавіцкага, Пінскага раёнаў карысталіся такой павагай і пашанай у 50 — 70-ыя г. на велізарных прасторах былога Савецкага Саюза, дзе яны будавалі шмат жылля і гаспадарчых пабудоў.\nБольш ранняя планіроўка — жыллё курнае. Прыведзеная планіроўка з'яўляецца адным са шляхоў развіцця традыцыйнай курнай хаты, якая бытавала на вялікіх прасторах Беларусі, Украіны, Расіі, нягледзячы на разнастайнасць матэрыялаў.\nАкрамя плана, які ў этнаграфіі называецца двухкамерным, існавала і трохкамерная планіроўка, калі сенямі звязана з хатай сцёнка — халоднае памяшканне са столлю, як і хата, дзе захоўваліся найбольш каштоўныя рэчы і харчовыя прыпасы. Зусім відавочна, што сучасная планіроўка развілася менавіта з гэтых двух тыпаў.\nЗрубы накрываліся стрэхамі з чароту альбо саломы. У раёне бытавалі стрэхі "пад страхоўку", часцей за ўсё саламяныя, і толькі на поўдні раёна — з чароту. Яшчэ раней — да сярэдзіны XVIII ст. стрэхі рабіліся з колатых плах на "кабылках" — аднатыпна, як на поўначы Беларусі і ў Расіі. Калі ставілі паціят (шчыт, франтон), зверху прыбівалі кветку — летам з бярозы і кветак, зімой — з елкі, а часам і выразаную з дрэва. Гэта было завяршэнне хаты, яно адзначалася добрым пачастункам. Пачастунак гаспадар выстаўляў таксама на акладзіны (калі закрывалі першы вянец зруба), ошлапіны (калі перакрывалі аконныя і дзвярныя праёмы), бальковыя (пасля ўстаноўкі бэлек) і паціят альбо шчытовэ (пасля ўстаноўкі паціятаў і кветкі на адным з іх).\nЗвяртае на сябе ўвагу стрыманасць у аздабленні жылля знешнімі ўпрыгожваннямі — разьбой, узорамі і г.д. Міфалогія і вераванне палешукоў валодалі ўнутранай завершанасцю і стройнасцю і не запатрабавалі знешняга аздаблення і фіксацыі ў архітэктуры, прадметах быту і г.д. Бо вядома, што народная архітэктура ў значнай ступені адлюстроўвае светапогляд і светаўспрыманне этнасу таму, што жыллё адыгрывае тую ж ролю аховы, што і магічныя знакі. Магічныя знакі могуць утрымлівацца ў аздабленні (узоры разьбы), ролю магічных знакаў могуць выконваць розныя элементы і канструкцыі збудаванняў, не ўпрыгожаныя разьбой, але ў такім разе вытрыманыя ў вядомых прапорцыях. Гэта тое, што мастацтвазнаўцы называюць мастацкім густам народа. Мабыць, у сувязі са сваім светаўспрыманнем пабудовы палешукоў, нягледзячы на сціплыя памеры, даюцца з першага погляду добра прадуманай, завершанай формы і ствараюць уражанне манументальнасці і лаканічнасці. Упрыгожванне разьбой налічнікаў і дзвярэй таксама адрозніваецца стрыманасцю і яснасцю ліній, якія толькі дапаўняюць і падкрэсліваюць прапорцыі аб'ёмаў, не выпадаючы з агульнага строгага малюнка. Адсутнасць у палешукоў багатага разьбянога аздаблення ніяк не вынік недаразвітага эстэтычнага густу ці беднага мастацкага ўяўлення, а хутчэй наадварот — імкненне да адзінства формы і зместу, больш таго — мастацкае ўспрыняцце не плоскае, а аб'ёмнае.\n...I толькі на франтонах часам (на поўдні — часцей) сустракаюцца салярныя знакі.\nВялікую цікавасць уяўляе і планіроўка двара. У наш час пераважае двор з незвязанымі пабудовамі, хаця яшчэ часцяком можна сустрэць пагонную аднарадную, а зрэдку і двухрадную планіроўку двара. Вёскі, створаныя на асушаных землях (рэгіён Рэдзігерава), мелі правільную геаметрычную планіроўку (першапачаткова). Вёскі іншых рэгіёнаў часцей за ўсё выцягнутыя ўздоўж рэчак і толькі потым разрасліся ў паселішча вуічнага тыпу. Паселішчы поўдня — Лахва, Кажан-Гарадок, Лунін і іншыя планіраваліся і забудоўваліся пад уплывам развіцця гандлю і рамяства (спачатку звязаных з Прыпяццю, а потым і чыгункай). Тут жыло шмат яўрэяў, сяліліся гандляры-палякі. Гэтыя ці не самыя найстаражытнейшыя паселішчы па сваёй планіроўцы спалучаюць тыпічна вясковыя рысы і рысы гандлёва-рамесніцкіх мястэчак.\n"Ез" — запруда ўпоперак ракі Лань для лоўлі рыбы. З фота А. К. Сержпутоўскага\nСушня-авін для сушкі льну, в. В. Чучавічы. З фота А. К. Сержпутоўскага\nСядзіба, в. В. Чучавічы. З фота А. К. Сержпутоўскага\nГумно і хлеў, в. В. Чучавічы. З фота А. К. Сержпутоўскага


Лукашэнка загадаў пасадзіць на трыбуны радавых, сяржантаў і малодшых афіцэраў\nАляксандр Лукашэнка загадаў, каб вайскоўцы былі на парадзе 9 траўня не толькі ў якасці ўдзельнікаў, але і гледачоў. Пра гэта ён заявіў учора пасля цырымоніі закладкі капсулаў з зямлёй у храме-помніку ў гонар Усіх Святых. Эпізод трапіў у сюжэт «Беларусь 1».\nАдзін з афіцэраў, які прысутнічаў на цырымоніі, звяртаючыся да Лукашэнкі заўважыў, што вайскоўцы звычайна ў парадзе ўдзельнічаюць, але ў якасці гледачоў іх не запрашаюць. Афіцэр пацікавіўся ў кіраўніка дзяржавы, як ён да гэтага ставіцца?\n«Я зразумеў ваш папрок, гэта сапраўды так. Гэта вельмі цікавая думка. Вайскоўцы заўсёды былі галоўнымі дзеючымі асобамі на парадзе. І мы неяк забывалі, што там тысячы людзей застаюцца па-за парадам у тэлевізараў. Ніколі амаль не было іх – радавых, сяржантаў, малодшых афіцэраў – на трыбунах. Мы пастараемся выправіць гэтую сітуацыю», – падкрэсліў Лукашэнка.\nЗвяртаючыся да кіраўніка Адміністрацыі прэзідэнта Ігара Сяргеенкі, Лукашэнка сказаў: «Трэба вайскоўцаў запрасіць. Нічога страшнага не адбудзецца».\nНагадаем, Лукашэнка 8 траўня таксама заявіў: ён абсалютна перакананы ў тым, што «людзі на парад прыйдуць, і нам не трэба нікога прымушаць».\nТэгі: Аляксандр Лукашэнка беларускія вайскоўцы вайскоўцы парад 9 траўня парад Перамогі Парад-2020


Дзень здароўя “Юныя турысты” - Адукацыйная прастораАдукацыйная прастора\nДзень здароўя “Юныя турысты”\nАрганізацыя выхаваўчай работы ў шосты школьны дзень з’яўляецца важнай і актуальнай. Мерапрыемствы ў суботні дзень у нашай школе праводзяцца з улікам узроставых асаблівасцей дзяцей і з выкарыстаннем розных відаў дзейнасці. Мы хочам, каб кожнае дзіця мела больш магчымасцей для самасцвярджэння і самарэалізацыі.\nУ нашай установе адукацыі ўжо склалася шмат традыцый у правядзенні шостага школьнага дня: гэта фальклорныя святы “Калядныя сустрэчы”, “Масленіца”, кірмашы, творчыя сустрэчы з мастакамі, паэтамі Рагачоўшчыны, дні музеяў, экскурсіі, паходы і паездкі, калектыўна-творчыя справы, спартыўныя святы. Кожны год мы шукаем, як і чым напоўніць гэты дзень. Каб разнастаіць праграму шостага школьнага дня, важна выкарыстоўваць міжведамаснае ўзаемадзеянне. Нашы дзеці з задавальненнем наведваюць гульнявую пляцоўку “Пацешная субота” ў Цэнтры творчасці дзяцей і моладзі, а таксама шматлікія аб’яднанні па інтарэсах, якія арганізаваны не толькі на базе нашай школы, але і ў іншых установах адукацыі горада.\nКраязнаўства і турызм — вось найбольш цікавыя кірункі ў рабоце нашай навучальнай установы. На базе школы працуюць аб’яднанні па інтарэсах “Літаратурнае краязнаўства”, “Турызм”, “Краязнаўства” ад Рагачоўскага раённага цэнтра турызму і краязнаўства дзяцей і моладзі. Таму асабліва запамінальным мерапрыемствам у рамках міжведамаснага ўзаемадзеяння стаў Дзень здароўя “Юныя турысты”, да арганізацыі і правядзення якога далучыліся супрацоўнікі раённага Цэнтра турызму і краязнаўства дзяцей і моладзі і прадстаўнікі Асвода. Далучэнне вучняў да спорту, турызму і здаровага ладу жыцця, а таксама прапаганда актыўнага адпачынку — такія мэты мы ставілі, задумваючы гэтае спартыўнае мерапрыемства. Праграма Дня здароўя была разнастайнай і насычанай. З навучэнцамі 2—3 класаў праводзіліся вясёлыя эстафеты, дзе дзяўчынкі і хлопчыкі памераліся сіламі і праявілі свае турыстычныя навыкі. Актыўнымі заўзятарамі на гэтым мерапрыемстве былі не толькі аднакласнікі, але і дружная каманда бацькоў.\nДля навучэнцаў 4—9 класаў была падрыхтавана паласа перашкод, дзе хлопцы і дзяўчаты змаглі паказаць свой спрыт у этапах “Навясная пераправа”, “Пераправа па бервяне”, “Маятнік”, “Купіны”. Праявіць свае ўменні і шмат чаму навучыцца атрымалася на станцыі “Турыстычныя вузлы”. Супрацоўнікі Асвода на станцыі “Першая медыцынская дапамога” расказалі, як аказваць першую медыцынскую дапамогу, а навучэнцы, выкарыстоўваючы вучэбны манекен, змаглі зрабіць штучнае дыханне.\nСкончылася свята падвядзеннем вынікаў і зарадам добрага настрою на выхадныя, а для кагосьці і на ўвесь вучэбны тыдзень.\nнамеснік дырэктара па выхаваўчай рабоце сярэдняй школы № 6 Рагачова.\nнамеснік дырэктара Рагачоў сярэдняя школа № 6 шосты школьны дзень\nЗ тегами: намеснік дырэктара Рагачоў сярэдняя школа № 6 шосты школьны дзень\nПапярэдняя: Бліскучыя прыгажуні\nНаступная: Сустрэча з гісторыяй


У Нью-Ёрку памёр пляменнік Якуба Коласа - Салiдарнасць\nУ Нью-Ёрку памёр пляменнік Якуба Коласа\nЗ-за акіяну прыйшла тужлівая вестка. 28 красавіка на 96-м годзе жыцця ў Нью-Ёрку спынілася сэрца Аляксандра Міцкевіча — аднаго з арганізатараў жыцця беларускай дыяспары ў Амерыцы, пляменніка Якуба Коласа.\nЯгонае няпростае жыццё — нібы люстэрка пакручастага лёсу Беларусі ў 20 стагоддзі.\nАляксандар Іванавіч Міцкевіч нарадзіўся 15 лістапада 1919 года ў славутай вёсцы Мікалаеўшчына. Скончыў польскую пачатковую школу яшчэ ў Заходняй Беларусі, а настаўніцкія курсы — ужо ў савецкіх Стоўбцах. Паводле сямейнай традыцыі, за саветамі і падчас нямецкай акупацыі працаваў настаўнікам у вясковых школках на Стаўпеччыне, прычапляючы малым беларусам любоў да роднай мовы і гісторыі. За гэта мусіў заплаціць выгнаннем: у 1944-м Міцкевіч разам з сотнямі тысяч беларусаў падаўся на Захад.\n“Мы лічылі, што бальшавікі не дазволяць нам спакойна жыць, — распавядаў мне Алесь Міцкевіч. — Лёс склаўся так, што на эміграцыі для беларушчыны былі значна большыя магчымасці, чым на радзіме”.\nШлях Алеся Міцкевіча за акіян расцягнуўся на цэлае дзесяцігоддзе. У Францыі ён ўдзельнічаў у працы Каардынацыйнага камітэту беларускіх арганізацыяў, у Бельгіі — у дзейнасці Звязу беларусаў і Дапамогавага камітэта. Вывучаў філасофію ў славутым Лёвенскім ўніверсітэце, што даў прытулак дзясяткам свядомых беларусаў.\nУ 1955-м Алесь Міцкевіч на запрашэнне дзядзькі Міхася (брат Якуба Коласа, вядомы ў літаратуры пад псеўданімам Антось Галіна), пераехаў у Нью-Ёрк. Цяжка і старанна зарабляў на пражыццё фізічнай працай. А ўвесь вольны час прысвячаў справе ўсяго свайго жыцця ¬— беларушчыне.\nДоўгія дзесяцігоддзі пляменнік Якуба Коласа быў адным з завадатараў беларускага жыцця ў Амерыцы. Стаў адным са стваральнікаў і кіраўнікоў Беларуска-Амерыканскага дапамогавага камітэта (дабрачынная арганізацыя для дапамогі беларусам у працэсе эміграцыі і ўсталявання ў ЗША). Старшынстваваў у нью-ёркскім аддзеле найбуйнейшага грамадска-палітычнага згуртавання дыяспары Беларуска-Амерыканскага задзіночання і ў Царкоўнай радзе пры Кафедральным саборы Кірылы Тураўскага ў Брукліне. Цягам дзесяцігоддзяў адказваў за распаўсюд па ўсім свеце галоўнай эмігранцкай газеты “Беларус”. 15 гадоў выдаваў двухтыднёвік БАЗА “Весткі і паведамленьні”.\nСябар Рады БНР, ён актыўна ўдзельнічаў у зборы сродкаў на дапамогу пацярпелым ад Чарнобыльскай катастрофы ў Беларусі і падтрымку палітычных уцекачоў…\nШырокі жыццёвы кругагляд, сумленнасць і надзвычайная адказнасць дазволілі Алесю Міцкевічу ў роўнай ступені паспяхова пісаць і рэдагаваць газетныя артыкулы, выконваць функцыі скарбніка ў эмігранцкіх арганізацыях ды трымаць сувязь з беларусамі па ўсім свеце.\n“Я вёў вельмі шырокую карэспандэнцыю амаль з усімі асяродкамі ў замежжы і часткова ў Беларусі, — распавядаў мне спадар Алесь, які за сваё жыццё даслаў дзесяткі, калі не сотні тысяч лістоў. — Лічу, што лучнасць і паразуменне ёсць найважнейшым складнікам у змаганні за вольнасць. Бо гэтая лучнасць яднае беларусаў, кансалідуе і салідарызуе грамадства”.\nНе маючы ані кроплі славалюбства, пра ўласныя дасягненні Міцкевіч казаў каротка: “Мая роля ёсць сціплая”. І ўсё жыццё працягваў спакойна і метадычна рабіць “сваю беларускую справу”.\n“…жыву жыццядайнымі Беларускімі Справамі”\nУлетку 2004-га я пабываў у гасцінным доме Алеся і Тэрэсы Міцкевічаў у нью-ёркскім раёне Куінс. З таго часу мы ліставаліся. Спачатку між Менскам і Нью-Ёркам, потым — між Нью-Ёркам і Лонданам. Ад ягоных па-таварыску цёплых лістоў станавілася светла на душы, хацелася ўставаць і дзеіць. І ці не ў кожным допісе — развагі пра прынцыпы вольнага чалавека і свабоднага грамадства, без якіх, на думку спадара Алеся, Беларусь ніколі не стане незалежнай дэмакратычнай краінай.\nАпошнім часам я тэлефанаваў яму некалькі разоў на год, кожны раз чуючы ў адказ выбачэнні, што здароўе ўжо не тое і ён не можа працягваць ранейшае ліставанне.\n“Хочацца яшчэ пабачыць, што будзе на свеце і асабліва ў Беларусі і ў беларускім замежжы”, — напісаў мне ў адным з апошніх лістоў спадар Алесь, дадаючы: “Я і цяпер ў сваім старэчым веку са шматлікімі недамаганнямі жыву вось гэтымі жыццядайнымі Беларускімі Справамі”.\nНа маё віншаванне з 95-мі народзінамі ў слухаўцы з іншага боку Атлантыкі адказаў аслабелы, алё ўсё яшчэ не без энтузіязму голас: “Цяпер зусім мала рухаюся, дома ў мяне “шпіталь”. Усталявалі апаратуру, прыходзяць лекары, чэкаюць усе параметры”...\nПобач з ім заўжды была жонка Тэрэса, а таксама дочкі Яланта, Марыя ды ўнук Юзік. Апошні стаў у Штатах вядомым спартовым журналістам, і Алесь Міцкевіч ім асабліва ганарыўся: “Ён нарадзіўся ў Амерыцы, ягоны бацька італьянец, але Юзік цудоўна ведае беларускую мову. Мы ж гадавалі!”\nДжэймс Парзьяле першым і паведаміў беларускай грамадзе аб смерці дзеда.\n2 траўня Аляксандра Міцкевіча пахаваюць на беларускіх могілках у горадзе Іст-Брансуік (Нью-Джэрсі) пасля адпявання ў беларускай царкве Святой Жыровіцкай Іконы Божай Маці.\nАднойчы я запытаў, ці не жадае ён наведаць Беларусь, дзе не быў болей за паўстагоддзя. Адказ спадара Алеся мяне ўразіў: “Ёсць вядомы прыклад аднаго польскага эмігранта ў ЗША, які не хацеў вяртацца на Бацькаўшчыну, бо не мог суіснаваць з цяперашняй польскай ментальнасцяй. Гэтаксама і я. Надта ўжо многа змянілася. Незваротна многа...”\nАднак я дакладна ведаю, што ў думках ён не пакідаў радзімы ні на дзень. Тут, па-над краявідамі роднай Мікалаеўшчыны, і спачне яго душа.\nЖыццёвыя прынцыпы Аляксандра Міцкевіча\nПра наш лёс\n“Кожны народ мае свой спецыфічны лёс, гісторыю, дзеля чаго не заўсёды можна раўняць адзін з адным. Лёс хацеў, каб беларусы з двух бакоў мелі суседзяў з імперскімі памкненнямі ды наўпростых кантактаў з Захадам не мелі. Нельга забываць, што за савецкімі часамі ў 30-х наш народ перажыў ці не найвялікшую трагедыю ў гісторыі, страціўшы праз знішчэнне Крамлём амаль усю нацыянальную інтэлігенцыю. Гэта была цана за “беларусізацыю”, цана ўколу-антыбіётыку, дзякуючы якому Беларусь пратрывала да сённяшняга дня”.\nПра беларускую эміграцыю\n“Наша эмігранцкая дзейнасць мела свае дасягненні і хібы. Не дабачвалася важнасць добра арганізаванай грамадскасці, не звярталася ўвага на каардынацыю дзейнасці. Балазе больш адукаваная інтэлігенцыя старалася нечым адзначыцца, ці то выданнем кніг, ці то ўдзелам ў навуковых і палітычных канферэнцыях… Сёння адным з галоўных прыярытэтаў нашай палітыкі ёсць ўмацаванне ўласных асяродкаў”.\nЯк даць рады русіфікацыі\n“Пачынаць трэба з асветы. Усё залежыць ад таго, ці здолеем даць дзецям і моладзі сапраўды беларускую патрыятычную адукацыю. Так, у кожнай газеце найперш мусяць быць змешчаныя лекцыі па беларускай мове. Але нельга друкаваць сляпыя старонкі. Увесь час думайце, як падаць матэрыял, каб зацікавіць чытача, а не адбіць ягоную ахвоту разбірацца ў аб’ёмістых навуковых тэкстах.\nТаму і ў Беларусі, і на эміграцыі мы павінны складаць больш метадычных дапаможнікаў для настаўнікаў і выкладчыкаў па мове і гісторыі, як гэта робіцца ў амерыканскай сістэме адукацыі. Бо выцягнуць лекцыю з падручніка — няпростая справа. Як і 100 гадоў таму, настаўнік — нашая апора — нясе веды беларускім дзецям. Трэба больш займацца прыватна, заўжды ўдасканальваць уласны светапогляд. Гэта нікому не зашкодзіць”.\n“Якой я бачу Беларусь праз 50 гадоў? Цяжка сказаць. Палітычныя аглядальнікі кажуць, што для такіх краінаў як Расея, Украіна, Арменія, Азербайджан і шэрагу іншых, у тым ліку і Беларусь, патрабуецца яшчэ найменш 30 гадоў, каб іхні стан палепшыўся. Я падзяляю такую пазіцыю”.\nПра асабістае крэда\n“Я заўжды раўняўся да тых, хто безупынна і колькі можа аддаецца для сваіх людзей, беларусаў. Галоўнае для мяне — жыць сярод свайго народу і працаваць для беларускае справы з упэўненасцю, што не раблю гэтым шкоды. У “Евангеллі” напісана: “Дапамажы бліжняму свайму”. Гэта абавязак кожнага з нас. Жадаю ўсім беларусам берагчы здароўе дый імкнуцца з надзеяй і верай да шчаслівейшага жыцця ў сваёй дарагой старонцы!”


100 гадоў споўнілася брастаўчанцы Ганне Аляксееўне Цынгель\nУ сераду ва ўрачыстай абстаноўцы брастаўчанцы Ганне Аляксееўне Цынгель уручылі пашпарт грамадзяніна Рэспублікі Беларусь. Замена галоўнага дакумента – планавая, праўда, мала хто можа пахваліцца, што мяняе пашпарт у сувязі з дасягненнем 100-годдзя. Пашпарт доўгажыхарцы ўручыў начальнік аддзялення па грамадзянстве і міграцыі Маскоўскага РАУС г. Брэста Юрый Бразінскі. Замест даты і месяца нараджэння ў пашпарце – крыжыкі. Справа ў тым, што дакументы Ганны Аляксееўны былі згублены і дакладная дата не захавалася. Блізкія родзічы, якія займаліся стварэннем сямейнага генеалагічнага дрэва, лічаць, што жанчыне сёлета ўжо споўнілася 102 гады, а найбольш верагодная дата яе нараджэння – 21 студзеня. А вось некаторыя захаваныя дакументы сведчаць: 100 гадоў Ганне Аляксееўне споўнілася менавіта 13 лютага.\nПавіншаваць юбіляршу прыехаў кіраўнік адміністрацыі Маскоўскага раёна Брэста Аляксандр Рагачук. Ён уручыў Ганне Аляксееўне кветкі і падарункі. А яшчэ пажартаваў, што цяпер абавязкова трэба ісці на рэкорд: “Гэта да ста гадоў дажыць складана, а далей ужо лягчэй…”\nГанна Аляксееўна пражыла нялёгкае жыццё, рана засталася сіратой. На вайне загінуў муж. Аднак гэта не зламала жанчыну. Яна змагла выгадаваць і выхаваць дзяцей. І сёння ў яе ёсць на каго абаперціся – заўсёды побач 2 дачкі, 9 унукаў, 15 праўнукаў і 4 прапраўнукі. Асноўным сакрэтам свайго даўгалецця Ганна Аляксееўна лічыць тое, што заўсёды жыла сумленна, нікому нічога дрэннага не жадала і ўсё жыццё шчыра працавала.\nДаведка “НТ”. Маскоўскі раён Брэста, дзе цяпер жыве Ганна Аляксееўна Цынгель, налічвае каля 200 тысяч жыхароў, сярод якіх толькі 5 чалавек маюць узрост больш за 100 гадоў. А ўсяго на Брэстчыне жыве 250 чалавек, якія перасягнулі 100-гадовы рубеж. Ва ўпраўленні па грамадзянстве і міграцыі УУС аблвыканкама паведамілі, што найбольшая колькасць доўгажыхароў зарэгістравана ў Баранавіцкім, Драгічынскім, Пінскім і Столінскім раёнах.\nвядучы спецыяліст аддзела інфармацыі і грамадскіх сувязей УУС аблвыканкама.


Еўра 605 Мабільны слот фриролл турнір\nЖнівень 26, 2016 Інтэрнэт казіно\nКазіно Эпока Казіно\nБонус ад Casino Época Casino\nEur 671000 Max абнаявіць\nСпецыяльны бонус: EURO 500 бясплатна CH на пацалунку\nЕўра 605 Мабільны слот фриролл турнір абноўлена: Жнівень 26, 2016 аўтар: Бэрн Gaetano\nЗапатрабуйце бонус казіно Época Casino\nТэгі: Casino Época Casino Bonus Codes, Best Casino Época Casino Бонус без дэпазіту, Casino Época Casino Free chip, Casino Época Casino Coupons, Casino Época Casino Tournament, Casino Época Casino Бясплатныя кручэння, 2020 г. № 1\nСумежныя бонусы "EURO 605 Mobile Free Slot турнір":\n435% бонус на першы дэпазіт\nEURO 3275 без дэпазіту\n$ 280 Казіно фрироллов\n120% Лепшы Бонус Казіно\n225 Бясплатныя Казіно Спіны\nЗрабі добрую справу. Падзяліцеся бонусам Casino Época Casino з сябрамі;)\nПаспрабуйце поспех з бонусам Casino Época\nПачніце з "EURO 605 Mobile freeroll turnir"\nНяма Дэпазіт Казіно Бонусы | Вегас пік казіно без дэпазіту\nКаментарыі да "EURO 605 Mobile турнір па фрылансе"\nТомас Moise Ліпеня 2, 2017 9: 53 раніцы\nпроста праходзячы міма\nМірон ранку Лістапада 16, 2017 8: 22 вечара\nФрыроль EURO 605 Mobile ...


Мэн — Вікіпедыя\n45°30′ пн. ш. 69°00′ з. д.HGЯO\n(Пасля перасылкі з Штат Мэн)\nУ гэтага паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Мэн (значэнні).\nангл.: State of Maine\nState of Maine Song[d] і Ballad of the 20th Maine[d]\n15 сакавіка 1820\nJanet T. Mills[d]\n1 328 361 чал. (1 красавіка 2010)\nпаўночнаамерыканскі ўсходні час[d] і зона Амерыка/Нью-Ёрк[d]\nМэн на Вікісховішчы\nМэн (англ.: Maine) — штат на паўночным усходзе ЗША. Насельніцтва 1,27 млн чалавек (40-е месца сярод штатаў ЗША; звесткі 2000 году). Сталіца — Агаста, найбуйнейшы горад — Портленд.\nАфіцыйная мянушка — «Хваёвы штат».\nМэн займае плошчу 86 542 км² (39-е месца сярод штатаў).\nЗасяленне тэрыторыі штату Мэн еўрапейцамі пачалося ў 1607 годзе пад кантролем Plymouth Company. Зямельны патэнт 1622 году рэгламентаваў стварэнне Правінцыі Мэн. Назва, меркавана, адбываецца ад імя французскай правінцыі Мэн.\nЭдна Сент-Вінсэнт Мілей\nНа Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Мэн\nАфіцыйны сайт штату(англ.)\nАстравы · Акругі Кангрэса · Губернатары · Гісторыя · Постаці · Славутасці · Урад\nАдукацыя · Злачыннасць · Культура · Насельніцтва · Палітыка · Эканоміка\nВэст Мантанас · Даўн Іст · Кенэбек Валі · Мэн Гайлендс · Паўднёвае ўзбярэжжа · Паўночныя лясы · Пэнабскот-Бэй · Сярэдняе ўзбярэжжа\nАндраскогін · Арустук · Вашынгтон · Ёрк · Камберленд · Кенэбек · Лінкальн · Нокс · Оксфард · Пенабскот · Піскатакуіс · Сагадахок · Самерсэт · Уалдо · Франклін · Ханкок\nБангор · Бат · Белфаст · Біддэфард · Бруэр · Гардынер · Істпорт · Каліс · Карыбу · Льюістан · Вунсокет · Олд-Таўн · Портленд · Прэск-Айл · Рокленд · Сако · Саўт-Портленд · Сэнфард · Уотэрвіл · Уэстбрук · Хэлоўэл · Элсуэрт\nАрона · Брансуік · Брыджтан · Горэм · Ёрк · Кенэбанк · Кітэры · Кэйп-Элізабэт · Лісбон · Олд-Орчард-Біч · Санфорд · Скарбара · Скоўгэган · Стандыш · Топшэм · Уіндэм · Портсмут · Уэльс · Фалмут\nВермонт | Канектыкут | Масачусетс | Мэн | Нью-Гэмпшыр | Род-Айленд\nУзята з "https://be.wikipedia.org/w/index.php?title=Мэн&oldid=3707041"\nАпошняе змяненне старонкі адбылося 19:41, 5 кастрычніка 2020.