I fəSİL. 6 Tikinti sektorunun ölkənin iqtisadi inkişaf sistemində rolu 6 - səhifə 8\nStrateji məqsədlərinin və vəzifələrin formalaşması\nQiymətləndirməyə məxsus, parametrlərin siyahısının müəyyənləşdirilməsi\nTikiləcək obyektin rəqabət qabiliyyətinin inteqral göstəricisinin müəyyən edilməsi\nTikinti müəssisəsinin səmərəliyinin nisbi göstəricisinin müəyyən edilməsi\nTikinti müəssisəsinin rəqabət qabiliyyətinin inteqral göstəricisinin hesablanması\nRəqabət qabiliyyətinin yüksəldilməsi tədbirlərinin işlənilməsi və onun xərclərlə uçotunun optimallaşdırılması\nTikinti müssisəsinin rəqabət qabiliyyətinin qiymətləndirilməsi sxemi. Cədvəl 2.4\nQanunun pozulması ciddi cinayət sayılır. Qanunun pozulması bir sıra ölkələrdə 3 il azadlıqdan mərhum edilməklə, böyük miqdarda pul vəsaiti ilə cərimə edilməklə nəticələnə bilər.\nİnzibati (qanunverici) tənzimləmə qeyri-vicdanlı rəqabətə əks durmağa, qanunverici aktların çap olunması yolu ilə inhisar praktikası və iqtisadiyyatın inhisarlaşdırılması və dövlət tərəfindən onlara riayət edilməsinə nəzarətə əsaslanır. Belə aktların birincisi 1889-cu ildə Kanadada qəbul olunmuşdur. Lakin digər qanun – Şerman qanunu (sənaye və ticarətin qanunsuz birləşmələr və inhisardan müdafiəsinə yönəlmiş qanun) daha geniş yayılmışdır. O, 1890-ci ildən ABŞ-ın konqresi tərəfindən qəbul olunmuşdur. Şerman qanunun bütün dünyada rəqabət haqqında qanunvericiliyin inkişaf çıxış nöqrəsi olduğu qəbul edilmişdir, lakin sahibkarların və istehlakçıların qeyri-vicdanlı bazar praktikasında müdafiə etmək məqsədi ilə qanunvericiliyin rəqabət mexanizmlərinə təsiri cəhdinə hətta Napoleonun Vətəndaş kodeksində də rast gəlmək olar; bu kodeks kommersiya sahəsində yalanı və fırıldaqçılığı qadağan edirdi.\nABŞ-da antiinhisar tənzimləmə bu gün təkçə Şerman qanunu ilə deyil, həmçinin sonralar qəbul edilmiş Federal Ticarət Kompaniyası haqqında Qanun, Kleyton qanunu, Maqnusson – Moss Qanunu və digər dövlət aktları ilə təyin edilir. Bazar iqtisadiyyatlı bütün ölkələrdə antiinhisar qanunvericilik aktları qəbul edilmişdir. 80-ci illərdə belə qanunlar hətta bir sıra Afrika ölkələrində, məsələn Keniyada, Tabzaniyada da qəbul edilmişdi. Beynəlxalq bazarda rəqabət xüsusi ölkələrarası razılaşmalarla, həmçinin BMT-nin sənaye və ticarətə dair komissiyalarının sənədləri ilə, Avropa iqtisadi cəmiyyətinin (indi Avropa Birliyi), digər təşkilatların sənədləri ilə tənzimlənir.\nBu gün iki növ antiinhisar qanunvericliyinin – amerikan və Qərbi Avropa – mövcudluğundan danışmaq olar.Onların arasında meyar olaraq qanunlar inhisar fəaliyyətinin mövcudluğuna münasibəti çıxış edir. Amerikan qanunvericilik növü, “Şerman qanunu”ndan başlayaraq, inhisarçılıq razılığı yaxud birliyinin hər hansı formasını inkar edir. Qərbi Avropa qanunvericilik növü – daha liberaldır, burada əks-təsir obyekti olaraq hər hansı inhisar yox, yalnız bazarın bu və ya digər sektorunda rəqabət imkanlarını nəzərə çarpacaq qədər məhdudlaşdıranlar çıxış edir.\nQanunvericilikdə həmçinin antitrest və antikartel istiqamətlər də qeyd olunur. Antitrest qanunlar daxil olduqları ittifaq, birlik, konsern çərçivəsində firmaların öz müstəqilliklərini tam istiqamətlərinə qarşı yönəlmişdir, çünki belə olanda rəqabət tamamilə yox olur və buna görə də bazar iqtisadiyyatı üçün qəbul edilə bilməzdir. Antikartel qanunlar kartel tipli firmalar arasında sözləşmələrə qarşı yönəldilir (sözləşmə predmeti-satış bazarının istehlakçılar arasında bölünməsi, yaxud rayonlar üzrə bölünməsi, eyni qiymətlərin qoyulması və s.). Trest, kartel, ittifaq sözləşmələrini qadağan edərək antiinhisar qanunları beləliklə həm rəqabətə təkan verir, firmaların yeni bazar sektorlarını mənimsəməsinə kömək edir. Bir çox ölkələrdə istehsalat və ticarətdə fırıldaqçılıq da daxil olmaqla qeyri-vicdanlı rəqabətə əks-təsir göstərmək haqqında da xüsusi qanunlar yaradılmışdır.\nQeyri-vicdanlı rəqabət metodlarına:\nözgənin məhsul imkanından, məhsulun firmaya aid adından özbaşına istifadə etmək;\ndigər firmanın məhsulunun forması, qablaşdırılma qaydası, xarici görünüşünü özbaşına təkrar etmək etmək;\nrəqiblərin adına, ödəmə qabiliyyətinə zərər vura bilən yalan məlumat yaymaq, yaxud təhrif olunmuş məlumat vermək;\nreklam fəaliyyətində məhsulları müqayisə edərkən ədəb qaydalarını pozmaq;\nrəqibə üstün gəlmək üçün onun qərarlarına təsir etmək;\nrəqibin razılığı olmadan onun kommersiya sirrini açmaq;\nkonfedensial məlumatdan özbaşına istifadə etmək və onu yaymaq;\nistehlakçıya məhsulun keyfiyyəti, istehlak xüsusiyyətləri, hazırlanma üsulu və yeri haqqında düzgün olmayan məlumat vermək;\nistehlakçıları və sifarişçiləri aldatmaq aid edilir. Firmaların inhisar praktikası metodlarına;\ntərəf müqabillərə qeyri-bərabər müqavilə şərtləri təklif etmək;\nsüni yolla defisit yaratmaq məqsədi ilə məhsulu dövriyyədən çıxartmaq və ya məhsulun istehsalını azaltmaq, yaxud tam kəsmək;\neyni məhsul istehsal edən yaxud satan iki və daha artıq firmada rəhbər vəzifələrin bir adamın icra etməsi aiddir.\nQeyd etmək lazımdır ki, xarici firmaların inhisarçılıq praktikasına əks-təsir formaları hazırlanmışdır. Lakin bizim ölkəmizdə idarələrin inhisarçılıq praktikasına və “mərkəz” sifətindəki dövlətin özünün inhisarçılıq praktikasına əks-təsir etməsi böyük əhəmiyyət kəsb edir.\nİqtisadiyyatın inhisarlaşması istehsal-kommersiya fəaliyyətinə qadağan qoyulması, firmaların xırdalaşması, yenidən təşkil olunması tam yox olana qədər bölüşdürülməsi formalarında özünü göstərir. Hər bir ölkədə inhisarlaşmanın öz parametrləri mövcuddur. Bir çox ölkələrdə o firma inhisarçı sayılır ki, o, bazarın 40-dan 70 %-ə qədər paya malik olsun.\nBizim ölkəmizdə haqsız rəqabətə, iqtisadiyyatın inhisarlaşması və inhisarçılıq fəaliyyətinə əks-təsir göstərən əsas qanunvericilik aktı 1995-ci ilin iyununda qəbul edilmiş “haqsız rəqabət haqqında” və “sahibkarlıq fəaliyyəti haqqında” 1992-ci ilin dekabrında qəbul edilmiş Azərbaycan Respublikasının Qanunudur. Burada trest və konsern tipli iri kompaniyaların yaranmasına və kartel tipli müqavilələrə əks-təsir tədbirləri nəzərdə tutmuşdur. Haqsız rəqabət əks-təsir tədbirlərinə Qanunda xüsusi maddə həsr edilmişdir. Rəqib firmalar arsaındakı münasibətləri nizamlamaq üçün Azərbaycan Respublikası höküməti tərkibində xüsusi orqan – Antiinhisar Siyasəti və Sahibkarlığa Kömək Komitəsi yaradılmışdır. Bu komitə antiinhisar qanunların pozulması hallarına dair işlərə baxmaq səlahiyyətinə malikdir. Komitə və onun ərazi orqanları bazarların inhisarlaşmasına qulluq edən konsern, korporasiya, assosiasiya və ittifaqların yaranmasına nəzarət edirlər.\nAzərbaycan Respublikasında antiinhisar qanunu olduqca sərt xarakter daşıyır. Bu keçmiş sovet iqtisadiyyatındakı inhisarçılığı nəzərə alaraq yaradılmışdır. Antiinhisar siyasəti və Sahibkarlığa Kömək Komitəsi sahibkarlığa kömək və onun müdafiəsi üzrə dövlətin vəzifələri və funksiyalarını yerinə yetirir. Sahibkarlığa kömək tədbirlərini maliyyələşdirmək məqsədi ilə Azərbaycan Respublikası Dövlət Antiinhisar Siyasəti və Sahibkarlığa Kömək Komitəsi yanında Sahibkarlığa Kömək Milli Fondu fəaliyyət göstərir. Haqsız rəqabət haqqında qanunvericiliyin icrasına Azərbaycan Respublikasında antiinhisar siyasətini həyata keçirən mərkəzi icra hakimiyyəti orqanı və qanunvericilikdə nəzərdə tutulan digər orqanlar öz səlahiyyətləri çərçivəsində nəzrət edirlər.\nAntiinhisar Komitəsi “Haqsız rəqabət haqında” Qanun pozulmasına görə:\nmüvafiq icra hakimiyyəti orqanlarına, bazar subyektlərinə və onların vəzifəli şəxslərinə qanun pozuntularının dayandırılması və onların nəticələrinin aradan qaldırılması ilə bağlı icrası məcburi olan göstərişlər verə bilər;\nqanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş qaydada və əsaslarla maliyyə sanksiyaları və cərimələr tətbiq edilə bilər;\nhaqsız rəqabət nəticəsində əldə olunmuş mənfəətin büdcəyə ödənilməsi və vurulmuş zərərin ödənilməsi ilə bağlı məhkəməyə və ya İqtisad Məhkəməsinə iddia ilə müraciət edilə bilər;\n“Haqsız rəqabət haqqında” Qanun pozulması ilə bağlı cinayət əlamətləri olduqca materialları cinayət işi qaldırılması məsələlərin həlli məqsədi ilə prokurorluğa göstərə bilər.\nBazar iqtisadiyyatı ölkələrində antiinhisar qanunvericilik tənzimlənməsi ilə yanaşı həm də normativ-istiqamətləndirici təsir metodları tətbiq edilir: hökümət sifarşləri, vergilər, faizlər, dövlət yardımı. Bu vəsaitlərdən istifadə edərək, “mərkəz” müxtəlif sektorlarda və bazar seqmentlərində rəqabətin intensivliyinə təsir etmək, inhisarçılıq cəhdlərini məhdudlaşdırmaq imkanı qazanır.\nRəqabətin normativ-istiqamətləndirici nizamlanmasının əsas cəhəti-firmaların sahibkarlıq cəhətinə təkan verməkdir ki, bu da onlar arasında rəqabət təsiri formalarının dərinləşməsinə səbəb olur. “Mərkəz”, məsələn dövlət kontrakt sistemində yarış əsaslarını inkişaf etdirə, lider firmalara inzibati qiymətqoymanı qəbul etdirə, istehsalatın prioritet istiqamətlərinin inkişafında vergi imtiyazları və subsidiyalar tətbiq edə bilir.\nYeni firmalara yardım xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Qərbdə, məsələn ABŞ-da, yeni yaradılmış kompaniyalara maliyyə, naddi-texniki, informasiya, məsləhət kimi böyük bir yardım şəbəkəsi xidmət göstərir.\nİşgüzar münasibətləri normativ-istiqamətləndirici yolla tənzimləyərək “mərkəz” –hər şeydən qabaq rəqabətin fəallaşması yolu ilə bazar iqtisadiyyatının inkişafına kömək edən dövlətin biznesə yardım aləti rolunu oynayır.\nİndiki dövrdə tikinti maşınlarının və avadanlıqlarının icarəyə verilməsi istehsal infrastrukturlarının genişlənməsini göstərir. Bu cür icarəyə verməyə lizinq (ingiliscə leasing icarəyə vermək) deyilir.\nLizinqin intensiv inkişafı üçün vacib olan şərtlərdən biri də bazar iqtisadiyyatı subyektlərində öz fəaliyyətini həyata keçirərkən lizinq mexanizmindən istifadə etməyə maraq olmasıdır.\nLizinq əməliyyatlarında iştirakı lizinq alana (tikinti təşkilatına) öz fəaliyyətində ən bahalı yeni texnika da aid edilməklə yeni, qabaqcıl avadanlıqdan istifadə etməyə imkan verir, əsas fondların yeniləşməsi üçün, istehsal gücünün artırılması, həmçinin inşaat maşınları və avadanlığının mülkiyyət kimi əldə edilməsi ilə müqayisədə istehsal vəzifələrinin daha çevik və operativ halda həll etmək imkanı yaradır. Bu daha çox tikinti təşkilatlarının ümumi sayının təxminən 90%-ni təşkil edən kiçik müəssisələr üçün daha vacibdir, çünki çox vaxt onlar qeyri-lizinq şəraitində müasir və səmərə verən avadanlıq və inşaat maşınları əldə etmək imkanından məhrumdurlar. Bundan başqa, lazımı avadanlıq və digər inşaat texnikasından bu məqsədlə öz vəsaitini, yaxud da kredit ehtiyatlarını cəlb etmədən istifadə etmək imkanı yaranır. Bu da onunla izah olunur ki, alqı-satqıdan fərqli olaraq, lizinqdə əmlakdan istifadə ilə bağlı xərclər müqavilə müddəti üzrə bərabər bölünür və lizinq ödənişlərinin axını realizə olunmuş məhsulun (iş, xidmətlər) maya dəyərindən yaranır, bu da lap az ilkin kapital qoyuluşu ilə inşaat texnikasının tam istehlak dəyərindən istifadə etməyə imkan verir.\nLizinq əməliyyatının sadə forması şəkil 2.1-də verilir.\nBank kreditindən (burada mütləq borc götürərkən öz vəsaiti hesabına borcun 15-20 %-ni ödəmək lazımdır) fərqli olaraq lizinq müqaviləsində inşaat təşkilatı üçün maliyyələşmə və əldə etmə problemi eyni vaxtda həll olunur, çünki lizinq verən lizinq əməliyyatını 100% maliyyələşdirir.\nTikinti maşınlarının ödənilməsi və müqavilə\nTikinti maşınlarını istehsal edən zavod\nŞəkil 2.1. Lizinq əməliyyatının sadə forması.\nLizinq alan üçün lizinqin daha bir üstünlüyü lizinq ödənişlərinin həyata keçirilmə qaydasındadır. Ödənişlərin müddəti və həcmi lizin verən və lizinq alan arasında qarşılıqlı razılaşma üzrə müəyyən olunduğu üçün müqavilədə maşın və avadanlığın qurulması, sazlanması və işə salınması müddətində yaxud işlərin bəzi mərhələlərinin başa çatması dövründə birinci ödənişin vaxtını uzatma məsələsi qeyd oluna bilər ki, bu da inşaat texnikasından müvəqqəti istifadə ilə bağlı xərcləri lizinq üzrə götürülmüş texnikadan istifadə etməklə yerinə yetirilən tikinti-quraşdırma işlərinin maya dəyərinə aid etməyə imkan verir.\nLizinq alanın maliyyə vəziyyətindən asılı olaraq lizinq ödənişlərini getdikçə artırmaq, yaxud, əksinə, lizinq müqaviləsinin sonuna ödəniş ölçüsünü getdikcə azalmaq olar. Bundan başqa, lizinq ödənişlərinin təkçə pul formasında deyil, həm də bir hissəsini, yaxud bütövlükdə mal şəklində, ya da xidmət şəklində ödəyə bilmək imkanı indiki zamanda ağır maliyyə vəziyyətində olan ayrı-ayrı tikinti təşkilatları üçün xüsusi əhəmiyyət kəsb edir.\nLizinq verən üçün bu fəaliyyətin həyata keçirilməsində əsas stimullardan biri lizinqin investisiyanın səmərəliliyinin mühüm dərəcədə artırmağa imkan yaratmasıdır, çünki tikinti təşkilatlarına pul vəsaiti deyil (xərclərin əsaslığına nəzarət mümkün olmur), istehsal-təsərüfat fəaliyyəti üçün təşkilatlara lazım olan əsas fondlar bilavasitə təqdim edilir. Belə olanda qoyulan vəsaitin qayıtmayacağı təhlükəsi azalır, çünki lizinq razılaşmasının obyekti olan inşaat texnikası müqavilə müddəti ərzində onun lizinq alan tərəfindən girovdan çıxarıldığı vaxta qədər lizinq verənin mülkiyyəti olaraq alır.\nİnşaat texnikası və avadanlıq buraxan zavoda (satıcıya) lizinq münasibətlərində iştirakı öz məhsulunu satmaq üçün əlavə kanallar verir. Belə olanda satıcının fəaliyyət dairəsi maliyyə səbələrindən inşaat texnikasını mülkiyyət olaraq ala bilməyən və yaxud onun ayrı-ayrı növlərinə müntəzəm olaraq ehtiyac duymayan tikinti təşkilatlarının hesabına potensial istehlakçıların miqdarının artması yolu ilə genişlənir. Bundan başqa satış bazarı böyüdükcə lizinq əmlakın istehsalçısında öz məhsulunun yeniləşmə tempini artırmaq imkanı yaranır.\nLizinqin inşaat kompleksinin təsərrüfat subyektlərinə həvəsləndirici təsir edən (adı çəkilən) üstünlüklərindən savayı qanunvericilik ilə lizinq mexanizmindən daha səmərəli istifadə edilməsinə təsir edən bir sıra normalar da qoyulmuşdur. Belə ki, lizinq fəaliyyətinin subyektləri lizinq ödənişləri ilə yanaşı maliyyə lizinqi əməliyyatları üçün istifadə olunan bank və digər təşkilatların krediti də daxil olmaqla alınmış borc vəsaiti üzrə faizlərin ödənməsi ilə bağlı xərcləri də məhsulun (iş, xərclərin) maya dəyərinə aid edə bilərlər. Bu, həm lizinq alanın və ya lizinq verənin təmiz gəlirinin artmasına təsir edir.\nMaliyyə lizinqin əsas fondların aktiv hissəsinə aid olunan obyektlərinə, müqavilənin şərtlərinə müvafiq olaraq əmsalı 3-dən yuxarı olmayan sürətləndirici amortizasiya mexanizmi tətbiq edilə bilər. Beləliklə, inşaat texnikasının və avadanlıqdan müvəqqəti istifadə edərkən tikinti təşkilatı daha az bir zaman ərzində lizinq üzrə götürdüyü avadanlığın tam dəyərini lizinq verənə ödəyə və onu mülkiyyət kimi ala bilər.\nHal-hazırda Azərbaycan Respublikasının hökuməti iqtisadiyyatın ayrı-ayrı sektorlarında, həmçinin də inşaatda lizinqin inkişafına böyük diqqət yetirir.\nDaha çox tikinti gedən rayonlarda Azərbaycan Respublikası Tikinti Nazirliyi bu məqsəd üçün kommersiya strukturlarının kapitalını cəlb etməklə inşaat-yol maşınları, avadanlıq, texnoloji avtonəqliyyat vasitələri ilə əməliyyatlarda ixtisaslaşmış lizinq kompaniyalarının yaradılması üzərində iş aparır.\nLizinq fəaliyyətinin inkişafına yönəldilmiş tədbirlərdən biri də kiçik müəssisələrin lizinq ödənişlərinin əlavə dəyər vergisindən azad olunmasıdır ki, bu da əsasən xırda sahibkarların subyektləri olan tikinti təşkilatları üçün böyük əhəmiyyətə malikdir.\nBazar iqtisadiyyatına keçidlə əlaqədar tikinti təşkilatlarının inkişafını təmin edən vacib amillərdən biri idarəetmə üsulunun təkmilləşdirilməsidir. Tikintidə idarəetmə sistemində həlledici dönüş yaratmaq üçün bazar münasibətlərinin inkişafı və özünümaliyyələşdirmə, ədalətli rəqabət və elmi-texniki tərəqqi kimi şərtlər vacibdir. Bununla əlaqədar, keçid dövründə sahənin fəaliyyət göstərdiyi iqtisadi mühit aşağıdakı prinsipal istiqamətlərdə dəyişdirilmişdir:\nmülkiyyətin özəlləşdirilməsi, onun bütün formalarının təmin edilməsi (dövlət, bələdiyyə, xüsusi) və onlara eyni iqtisadi şəraitin yaradılması:\ndövlət idarəetmə orqanları ilə sahə münasibətlərinin tənzimlənməsinin (vergi, maliyyə-kredit münasibətləri şərtlərinin) iqtisadi üsullarla aparılması;\nsahədə qarşılıqlı münasibətlərin dəyişdirilməsinin əsas istiqamətlərini şaquli idarəetmə əlaqələrindən, qarşılıqlı faydalı əməkdaşlıq yaradılması məqsədilə üfüqi əlaqələrə keçirilməsi.\nSahibkarlıq - rəhbərin təsərrüfatçılıq əxlaqının xüsusi yenilik stilidir və onun da əsasında yeni imkanlar axtarışı, rəqabət şəraitində ən rəngarəng mənbələrdən ehityatlar axtarmaq və istifadə etmək bacarığı durur. Sahibkarlıq fəaliyyəti təcrübəsində müəyyən qaydalar yaranmışdır ki, onlar bu və digər şəraitdə biznesi başlamaq və udmaq üçün necə hərəkət etməyin yolunu göstərir. Hər çeydən əvvəl aydın və yerinə yetirilə biləcək məqsədlər qoyulmalıdır ki, müştəriyə lazım olan məhsul istehsal olunsun. Müvəffəqiyyətin tərkib hissəsi məhsulun yüksək keyfiyyəti, əla xidmət, keyfiyyətli və etibarlı marketinqdir. Firmanın kommersiya müvəffəqoyyəti (xidmətin) reallaşdırılması yolu ilə qoyulmuş vəsaitin geri qaytarılmasının sürətindən asılıdır. Bunun üçün sistematik olaraq bazarı öyrənmək: hansı eyni cür məhsulun və kimin tərəfindən satıldığını, hansı kanallarla və qanunlarla reallaşdırıldığını, satışdan sonrakı xidmətlərin şərtlərini bilmək lazımdır.\nBuraxılış işinin yerinə yetirilməsinin aşağıdakı nəticələrini qeyd etmək olar:\nBazar iqtisadiyyatına keçid dövründə tikinti sektorunun qarşısında duran əsas vəzifələr nəzərdən keçirilmişdir.\nTikinti sektorunun texniki-iqtisadi xüsusiyyətləri haqqında məlumat verilmişdir.\nTikinti sektorunda müqavilə münasibətlərinin təkmilləşdirilməsi ilə bağlı məsələlərə baxılmışdır.\nTikinti sektorunda sahibkarlıq fəaliyyətinin mahiyyəti haqqında məlumat verilmiş, təşkilati-hüquqi əsasları qeyd edilmişdir.\nTikinti sektorunda xüsusi və kollektiv biznesin forma və metodları haqqında məlumat verilmişdir.\nTikinti sektorunda rəqabətlilik, antiinhisar tənzimləmə və lizinqin istifadə edilməsi xüsusiyyətlərinə baxılmışdır.\nİSTİFADƏ OLUNMUŞ ƏDƏBİYYATIN SİYAHISI\nAzərbaycan Respublikası Konstitusiyası, Bakı 2002\nAzərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsi, Bakı 2012\nNuriyev E., Zərdablı M. “Azərbaycan inkişaında tikinti kompleksinin rolu” Bakı 2011\nEyniyev T.T. , Qeybullayev Q.R., Məmmədov M.A., “Tikintinin iqtisadiyyatı və idarə edilməsi” Bakı 2001\nMehdiyev İ.Ə. Şirəliyev V.M., “Tikintinin iqtisadiyyyatı” Bakı 2005\nHüseynov T.Ə. “Sənayenin iqtisadiyyatı” Bakı 2000\nMusayev V.R., Seyfullayev İ.Z., “Sahibkarlığın əsasları” Bakı 2000\nNiftullayev V. “Sahibkarlığın əsasları” Bakı 2002\nYahudov X.M. “Müəssisənin iqtisadiyyatı” Bakı 2005\nAxundov Ş., Axundov M. “Bazar iqtisadiyyatının əsasları” Bakı 2001\nAzərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin “Əsaslı tikinti və əsaslı təmir haqqında” qanunvericilik qərarları


Satılır 2 otaqlı Yeni Tikili Nəriman Nərimanov metrosu Nərimanov rayonu Qiyməti 137000 manat\nElanın kodu: 117853\nTƏCİLİ!!! QAZLI VƏ KUPÇALI MƏNZİL!!! Metro Nərimanov, Şuşa restoranının yanında , Təbriz küçəsində yerləşən 16 mərtəbəli yeni tikili binanın 3-cü mərtəbəsində 2 otaqlı mənzil satılır. Mənzil tam təmirlidi . Mənzilin sahəsi 94 kv.m-dir. Mənzil əşyalı satılır. Geniş və işıqlı otaqlar. Mənzilin kombi sistemi movcuddur.


16 Mart 2017, 12:07 (GMT +4)\nBakı, 16 mart, SalamNews. 2017-ci ilin mart ayı üzrə ölkəmizdə əmək pensiyalarının nəzərdə tutulan qrafikdən əvvəl maliyyələşdirilməsi üçün aidiyyəti tədbirlərin görülməsi təmin olunub. Xüsusən də qarşıdan gələn Novruz bayramı nəzərə alınmaqla, Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi yanında Dövlət Sosial Müdafiə Fondu tərəfindən pensiyaların maliyyələşdirilməsinin bayrama qədər tam yekunlaşdırılması təmin olunub.\nBu barədə SalamNews-a Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin ictimaiyyətlə əlaqələr şöbəsinin müdiri Elman Babayev bildirib.\nOnun sözlərinəg görə, Dövlət Sosial Müdafiə Fonduna daxilolmaların artım səviyyəsinin getdikcə yüksəlməsi, eyni zamanda Maliyyə Nazirliyinin dəstəyi bütün ölkə üzrə pensiyaların maliyyələşdirilməsini belə tez həyata keçirməyə imkan yaradıb. Əmək pensiyalarının maliyyələşdirilməsi üçün tələb olunan vəsait Fondun mərkəzi xəzinə hesabından müəyyən olunmuş qrafikdən əvvəl yerli orqanların hesablarına köçürülüb. Pensiyaların maliyyələşdirilməsi üçün mart ayı üzrə 272,9 milyon manat vəsaitin tam köçürülməsi təmin edilib.


29.09.2019 09:30 134\nİnce.Az medicina.az-a istinadən bildirir ki, araşdırmalar göstərib ki, təmiz araqda qarışıq maddələr azdır, orqanizm tərəfindən daha asan həll olunur. Əgər araqdan içib sərxoş olmaq üçün yox, arada müalicə üçün istifadə edə biləcəksizsə, bəzi faydalarını təqdim edirik:\nBu bəndləri saymaqla, fikrimiz sizi arağa bağlamaq deyil. Amma artıq içiləndə su da zərər verdiyi kimi, az və yerində içiləndə araq da fayda verir prinsipi ilə yaşasanız, sağlam olarsız


"Wizz Air" martın 29-dan Bakı-Budapeşt marşrutu üzrə reysləri bərpa edir | Report.az\n"Wizz Air" martın 29-dan Bakı-Budapeşt marşrutu üzrə reysləri bərpa edir\n"Wizz Air" martın 29-dan Bakı-Budapeşt marşrutu üzrə reysləri bərpa edir Biletlərin qiyməti dəyişməyib\n4 Mart , 2015 10:14\nBakı. 4 mart. REPORT.AZ/ Macarıstanın "Wizz Air" avia operatoru martın 29-dan Budapeşt-Bakı-Budapeşt marşrutu üzrə reysləri bərpa edir.\n"Wizz Air" şirkətinin ictimaiyyətlə əlaqələr üzrə meneceri Tamara Mşveniradze "Report"a bildirib ki, biletləri şirkətin saytı vasitəsilə əldə etmək olar. Onun sözlərinə görə, biletlərin qiyməti dəyişməyib, bütün rüsum və vergilər daxil olmaqla 49 avro təşkil edir.\nQeyd edək ki, həmin marşrut üzrə aviareyslər ötən ilin oktyabr ayında dayandırılıb. "Wizz Air" şirkəti 2013-cü ilin iyun ayından Bakıya uçuşları həyata keçirir. Lakin uçuşlara icazə verən müqavilə müddətinin bitməsi ilə əlaqədar tərəflər reyslərin davam etdirmək şərtləri haqqında razılığa gələ bilmirdilər.\nİngilis versiyası Wizz Air resumes flights on Baku-Budapest from March 29\nRus versiyası Wizz Air возобновляет полеты по маршруту Баку-Будапешт с 29 марта


"Bakı Metropoliteni" Avropa Gənclər Yay Olimpiya Festivalına tam hazırdır » Gundeminfo.az\nÜmumən sərnişinlərin təhlükəsizliyi və rahatlığı məqsədilə metropoliten stansiyaları və elektrik deposu gücləndirilmiş iş rejimi şəraitində fəaliyyət göstərəcək. Bu xüsusda əlavə işçi qüvvəsinin və texniki vasitələrin, o cümlədən zərurət yaranacağı təqdirdə xəttə buraxılmaq üçün ehtiyat qatarların ayrılması nəzərdə tutulub. Yarışların sıx keçiriləcəyi məkanlara yaxın, şəhərin mərkəzi hissəsində yerləşən, həmçinin əsas sərnişin axını gözlənilən stansiyalarda növbətçilik cədvəlləri tərtib olunmaqla əlavə işçi personalın ayrılması planlaşdırılıb.


"Kredo Bank"ın aktivləri son bir ildə 13% artıb | Report.az\n"Kredo Bank"ın aktivləri son bir ildə 13% artıb\n"Kredo Bank"ın aktivləri son bir ildə 13% artıb Əhalinin bankdakı əmanətləri ötən il 22%, istehlak kreditləşməsi isə 21% azalıb\n13 Fevral , 2015 15:16\nBakı. 13 fevral. REPORT.AZ/ Azərbaycanın "Kredo Bank" ASC-nin aktivləri 2014-cü il ərzində 13,2% artraq cari il yanvarın 1-nə 165,3 mln. manata çatıb.\n"Report"un banka istinadən verdiyi xəbərə görə, hesabat ilində kredit portfeli 9,15% azalaraq 101,4 mln. manat olub. Bunun da 21,1 mln. manatını 12 ayadək, 80,4 mln. manatını 12 aydan artıq müddətədək verilmiş kreditlər əhatə edib.\nÖtən il ərzində bankda istehlak kreditlərinin həcmi 21,0% azalaraq 17,5 mln. manat, avtomobil kreditləri 46,17% azalaraq 160,6 min manata düşüb.\nHesabata əsasən, kreditlərin 24,19%-nin vaxtı keçib. Ötən il vaxtı keçmiş kreditlərin həcmi 6,30% artaraq 2015-ci il yanvarın 1-nə 24,5 mln. manat təşkil edib.\nHesabat ilində bankın depozit portfeli 15,1% azalaraq 25,6 mln. manata düşüb. Bunun da 11,3 mln. manatı müddətli, 14,4 mln. manatı tələb olunanadək depozitlərin payına düşüb. Bu müddətdə əhalinin əmanətlərinin həcmində də azalma qeydə alınıb. Əmanətlərin həcmi 22,1% azalaraq cari il yanvarın 1-nə 11,9 mln. manata düşüb.\nCari il yanvarın 1-nə "Kredo Bank"ın nizamnamə kapitalı 50,5 mln. manat, məcmu kapitalı 55,3 mln. manat təşkil edib.


Azadlıq aclığı | Azadliqciragi.org\nSəadət Cahangir, 21/4/14\nBakıda baharı xatırladan az şey var. Yaşıllıq adına paytaxtın qırılıb tükənməkdə olan tək-tük ucaboylu ağacları da bir-birinin gözünü çıxaran yöndəmsiz binaların arxasında itib-batıb. Heyrətləndiricidir, yaşadığımız məhlədə bu boz mənzərələrin soyuqluğunu və sıxıntısını bir bülbül səsi pozur hər səhər. Demək, bəzən həbsxana hüdudlarından içəri də bülbüllər gəlib çıxır. Kim bilir, bəlkə insanı dərin kədərindən ovundurmaq üçün bir təsəlli, bir ümid müjdəçisi kimi yolunu salır o gözəl səsli quşlar buralardan. Zamana qarşı dayanmağın imkansızlığına, baharın bir gün mütləq gələcəyinə inandırmaq üçün...\nYer üzündəki bütün insanların bir aclığı var. Azadlığa ac olanların sırası daha genişdir, məncə. Bu yazını hazırda məhkəmə hökmü gözləyən “Nida”çı gənclərə həsr etmək istədim. Çox çalışdım, fikrimi bir yerə yığa bilmədim. Ağlar qalan anaların fəryadı var qulaqlarımda. Zaurun anası Səkinə xanımın səhifəsində paylaşdığı sözlərə insan ürəyi dayanmaz. 6-8 il arasında cəza gözləyir bu gəncləri. Amma haqsızlıq qarşısında susmurlar belə, 4 gündür aclıq aksiyaları davam edir. Dünən əli hər yerdən üzülən analar da övladlarına dəstək üçün aclığa başladılar. Bu necə ölkə, necə məhkəmə, necə ədalətdir, İlahi?!\nBelə çarəsiz və qəzəbli halında “bura xoşbəxt olmaq üçün uyğun yer deyil” fikri keçir insanın içindən. Keşkə, buralara çox uzaq bir yerdə doğulsaydıq! Lap təbiətlə həmahəng həyat tərzi yaşanan, həbsxana və məhkəmələrin olmadığı bir yerdə! Xoşbəxtliyin formulunu kim bilir ki? Məgər texnologiyadan, universitetdən, qanun adına yazılmış kitablardan nəsibini almamış bir müdrik hindu bizdən az xoşbəxtdir? Orada, o gözdən-könüldən uzaq yerdə hər gün avtobusları deyil, günəşi gözləmək, tıxaca deyil, yağmura düşmək, qiymət artımlarına üzülüb, hökumətdən mərhəmət gözləməkdənsə, məhsul artımına ümid bağlayıb, təbiətdən nicat ummaq daha gözəl deyilmi?! Heç xəstəlik kağızları ilə diyar-diyar dolaşmaq da yox! Otların, yarpaqların məlhəmi sağaldardı yaralarımızı. Olmasın karaokelər, yaşıl təpələrin başında dünya gözəli quşlara qoşulub nəğmələr oxumaq daha xoş! Hələ nə qədər bol vaxtımız qalardı “desinlər, deməsinlər…”in olmadığı o yerdə yalansız, içdən, bir dəlilik kimi sevməyin gözəlliyini yaşamağa!\nƏslində, bu gəncləri anladan bir hekayə var, oxusanız, nədən cəzalandırıldıqlarını biləcəksiniz...\nUzaq keçmişdə bir adada oddan istifadə etməyi bacarmayan 4 qəbilə yaşayırdı. Bir gün bir alim öz tələbələri ilə həmin adaya gəlib çıxır. Alimin tələbələri arasından dördü həmin qəbilələrə oddan istifadəni öyrətmək qərarına gəlir və orada qalırlar. Qrupun başqa üzvləri bir müddət adada dolaşıb, tələbələri almağa döndükdə, onların dördünün də öldürüldüyün eşidirlər. Birincidə tələbə atəşi hər kəsin istifadə edə biləcəyini söylər-söyləməz rahiblərin təhriki ilə yandırılmış, ikincidə tələbəni xalqın tapındığı alətlərdən istifadə edib odu yandırdığına görə öldürmüşdülər. Üçüncüdə odu onlara tanıdan adamın toteminə və dördüncüdə Tanri bildikləri oda “dil uzatdıqlarına” görə qətlə yetirmişdilər.\nQrup adadan uzaqlaşan zaman alim başlarına gələn acı dərsi tələbələrinə belə anladır: ”Cahillər bildiklərini doğru zənn edər, onlara yeniliyi öyrətmək istədiyiniz zaman müqavimət göstərərlər. Yenilik cahillər üçün qorxu qaynağıdır. Belələrinə bir şey öyrətmək çox çətindir. Onlar yenilikçi insanlara nifrət edərlər. Ona görə də, cəzalandırarlar.”\nAzərbaycanda da yeniliyə nifrət etdiyi üçün cəzalandıran qəbilə təfəkkürü hökm sürür illərdir. Başqa səbəb yoxdur, insanlar o üzdən azadlıq aclığı çəkir bu ölkədə...


UEFA-dan növbəti cəzalar gəlir – Futbol İnfo\nUEFA-dan növbəti cəzalar gəlir\nUEFA maliyyə feyr-pleyi qaydaları çərçivəsində apar…\n30 Aprel 2014 saat 13:58:00\nUEFA maliyyə feyr-pleyi qaydaları çərçivəsində aparılan araşdırmaların nəticəsini açıqlamaq üzrədi. Futbolinfo.az xəbər verir ki, avrokuboklarda mübarizə aparan 237 klubdan 76-sının maliyyə ilə bağlı problemləri var. Onlardan 20-sinin isə cəza alması gözlənilir.\nMəlumatlarda bildirilir ki, "Real", "Barselona", "Arsenal", "Napoli", "Borussiya" (Dortmund) və "Bavariya"da hər şey qaydasındadı. Bu klublar UEFA-nın Maliyyə Fair-Playı qaydaları çərçivəsində heç bir cəza almayacaq.\n"Eurosport"un iddiasına görə, "Atletiko", "Yuventus" və "Roma" kimi klublar risk altındadı. UEFA bu klubların başını arğıda bilər. PSJ, "Çelsi", "Liverpul", "Mançester Siti" və "İnter" isə cəza almağa ən real namizədlərdi. Büdcələrindəki qeyri-sabitlik bu klubları UEFA-nın onlarla bağlı araşdırmalar aparmasına səbəb olub.\nVenger Özildən razıdı\nRobben: “Real" çempion olacaq”\nArxiv Ay Seçin Yanvar 2021 (658) Dekabr 2020 (1074) Noyabr 2020 (1219) Oktyabr 2020 (1325) Sentyabr 2020 (1166) Avqust 2020 (1085) İyul 2020 (925) İyun 2020 (850) May 2020 (772) Aprel 2020 (671) Mart 2020 (852) Fevral 2020 (942) Yanvar 2020 (465) Dekabr 2019 (957) Noyabr 2019 (828) Oktyabr 2019 (1209) Sentyabr 2019 (1114) Avqust 2019 (1197) İyul 2019 (1151) İyun 2019 (910) May 2019 (1062) Aprel 2019 (1007) Mart 2019 (887) Fevral 2019 (1016) Yanvar 2019 (980) Dekabr 2018 (824) Noyabr 2018 (878) Oktyabr 2018 (987) Sentyabr 2018 (920) Avqust 2018 (990) İyul 2018 (1007) İyun 2018 (999) May 2018 (928) Aprel 2018 (917) Mart 2018 (884) Fevral 2018 (880) Yanvar 2018 (1087) Dekabr 2017 (926) Noyabr 2017 (1019) Oktyabr 2017 (1085) Sentyabr 2017 (1039) Avqust 2017 (1172) İyul 2017 (1303) İyun 2017 (1026) May 2017 (868) Aprel 2017 (1057) Mart 2017 (1048) Fevral 2017 (900) Yanvar 2017 (482) Dekabr 2016 (752) Noyabr 2016 (827) Oktyabr 2016 (1041) Sentyabr 2016 (1028) Avqust 2016 (1005) İyul 2016 (944) İyun 2016 (839) May 2016 (1131) Aprel 2016 (861) Mart 2016 (815) Fevral 2016 (832) Yanvar 2016 (830) Dekabr 2015 (848) Noyabr 2015 (895) Oktyabr 2015 (1218) Sentyabr 2015 (1062) Avqust 2015 (940) İyul 2015 (1120) İyun 2015 (950) May 2015 (973) Aprel 2015 (967) Mart 2015 (898) Fevral 2015 (1035) Yanvar 2015 (1010) Dekabr 2014 (1131) Noyabr 2014 (1118) Oktyabr 2014 (1146) Sentyabr 2014 (1370) Avqust 2014 (1455) İyul 2014 (1387) İyun 2014 (1222) May 2014 (1447) Aprel 2014 (1470) Mart 2014 (1419) Fevral 2014 (1421) Yanvar 2014 (1449) Dekabr 2013 (1674) Noyabr 2013 (1569) Oktyabr 2013 (658) 0 (5)\nDünya futbolu2021-01-20 15:29\nDünya futbolu2021-01-20 14:33\nDünya futbolu2021-01-20 14:12\nDünya futbolu2021-01-20 13:44\nÖlkə futbolu2021-01-20 13:25\nDünya futbolu2021-01-20 13:06\nDünya futbolu2021-01-20 12:00\nÖlkə futbolu2021-01-20 11:45\nÖlkə futbolu2021-01-20 11:30\nDünya futbolu2021-01-20 11:15\nDünya futbolu2021-01-20 11:00\nDünya futbolu2021-01-20 10:40\nDünya futbolu2021-01-20 10:20\nDünya futbolu2021-01-20 10:00\nDünya futbolu2021-01-20 09:40\nDünya futbolu2021-01-20 09:20\nMedianın İnkişafı Agentliyindən gözləntilər – idman jurnalistləri danışdı (SORĞU)\nDünya futbolu2021-01-20 02:24\n“Sevilya”dan səfərdə çətin qələbə\nDünya futbolu2021-01-20 02:10\n“Lester Siti” “Çelsi”ni məğlub yola saldı\n“Qarabağ”dan Nurlan İbrahimovun istefasına münasibət\nÖlkə futbolu24 saat əvvəl\nÖlkə futbolu5 saat əvvəl


Naxçıvan TV - Heyrət... Təəccüb... Məmnunluq...\nHeyrət... Təəccüb... Məmnunluq...\nYaradılıb 06 412 2017\nBaxış sayı: 9893\n...Göyün yeddinci qatındayam. Buludların ənginliyində ətraf ağappaq görünür.\nZülmətə bürünmüş dünyanın bir parçasında bu bəyazlığı seyr etmək qəlbinə qədər rahatladırsa, düşüncələrdəki saysız-hesabsız təəssüratları ipə-sapa düzmək, sanki gecənin zülmət rəngli qələmi ilə pənbə buludların sinəsinə yazdığı xəyali kəlmələrə əl yetirmək bir o qədər qayğılandırır adamı.\nElə təyyarəyə də “bəyaz dünya”dan - məmləkətin başlanğıc nöqtəsindən, qoca Şərqin qapısından, illərdir blokada durumunda qalmasına baxmayaraq, intibahın, quruculuğun rəmzinə çevrilən vətən torpağından qədəm qoymuşam.\nArtıq növbəti günün ilk dəqiqələridir. Zaman yeni bir sabaha doğru irəliləyir. Birgünlük Naxçıvan səfərimin qəlbimdəki isti təəssüratları isə o qədər möhtəşəmdir ki, xoş duyğular mənə təyyarənin rahat kreslosunda bir anlıq uyğuya dalmağa, mürgüyə təslim olmağa imkan vermir.\nVə təyyarə bələdçisindən kağız istəyirəm. Xahişimi yerinə yetirmək üçün gedir. O gələnə qədər səbrim təhəmmül etmir, kreslonun ön cibindən çıxardığım kiçik salfet kağızını qarşımdakı balaca masanın üzərində iki qatlayıb əbədi yol yoldaşım olan mürəkkəbli qələmlə ilk təəssüratlarımı yazıram:\nYaradıcı adam üçün səfərlər bir qida kimidir. Keçib getdiyin yollar düşüncələrinin sərhədlərini genişləndirir. Rastına çıxan, ömrünün cəmi bir neçə dəqiqəsindən ötüb keçən insanları da bəzən hansısa əsərin unudulmaz qəhrəmanına, xarakterlər və portretlər dünyasının bir sakininə çevirir.\nYollardan gözlərinə köçən məskənlər, təbiət mənzərələri, evlər, yurdlar, ağaclar müəyyən bir bədii epizodun məkani həllini tapmağa kömək göstərir, qələm onları adama doğmalaşdırır.\nHər səfər insana yaddaş dolusu təəssürat qazandırır, yazıb-yaratmaqdan ötrü yeni mövzular, ideyalar verir, ömrünün aylarını yazı masasının arxasında kağız-qələmlə baş-başa keçirməyə ilhamlandırır.\nSəfərləri həmişə xoşlamışam. Burada söhbət təkcə xarici səfərlərdən getmir. Vətənimizin hər guşəsini qarış-qarış gəzməyə can atıram. Rayonlarımıza dönə-dönə səyahətlər edirəm. Və təkrar-təkrar getdiyim bir rayonu hər dəfəsində sanki ilk dəfə görürəmmiş kimi yenidən öyrənirəm, getdiyim hər rayondan yeni təəssüratlar gətirməyə çalışıram.\nƏsas təəssüratlarımsa, yollardır, yolqırağı evlərdir, bu evlərdən yollara çıxan insanların çöhrələrindəki sevincdir, kədərdir, düşüncələrdir... Bu ifadələrlə o məkanları kitab kimi oxuyuram. Bölgənin həyatını hiss edirəm, insanların duyğularına işıq salmağa çalışıram...\nYazıçılıq taleyi də elə bu olmalıdır...\nNaxçıvana sübh tezdən varmışdıq və əsrlər boyu Şərqə qapı açmış bu qədim məkanla ilk tanışlığımız şəhərin hava limanından başlanmışdı.\nİndiyə qədər dünyanın irili-xırdalı çox şəhərlərinin hava limanlarına güzarım düşüb. Yüksək səviyyədə olanlarını da görmüşəm, bərbadlarını da. Müşahidə və müqayisələrimsə belə bir ümumi qənaət formalaşdırıb ki, bir şəhərin hava limanı necədirsə, onun inkişaf durumu, sosial-iqtisadi əhvalı da aşağı-yuxarı oxşardır.\nTəyyarədən düşəndə bu torpaqların təmiz sübh havası ilə birgə Naxçıvan hava limanında gördüyüm xoş mənzərənin sevinci də köksümü doldurdu. Qarşımda gördüyüm - şəraitinə, infrastruktur imkanlarına, xidmət səviyyəsinə, müasir standartlara uyğunluğuna görə indiyə qədər dünyanın müxtəlif əyalət şəhərlərində müsafir olduğum hava limanlarının ən yaxşılarından idi. Bir az mübaliğə kimi görünəcək bəlkə də, amma burada şahid olduğum mükəmməlliyi heç dünyanın bəzi adlı-sanlı böyük hava limanlarında da görə bilməmişdim.\nNaxçıvan təəssüratlarımın ilk təəccüblü anları burada başlandı və hiss etdim ki, bir günlük səfər boyunca belə anlar hələ çox olacaq.\nƏslində isə belə anlarla heç qarşılaşmadım deyə yaza bilərəm. Çünki “an”, “qarşılaşma” sözlərini adətən ötüb keçən, ötəri epizodlar haqqında deyirik. Naxçıvan səfərimdə isə heyrət hissi düşüncələrimi heç tərk etmədi. Müsbət mənada təəccübləndirən məqamların biri öz yerini başqasına verdi və bu hiss gün boyu dünyamda dolaşdı.\nŞəhərə doğru irəlilədikcə asfalt yolların rahatlığına, keyfiyyətinə, az məsrəflə əldə olunmuş böyük abadlığa, səliqə-sahmana, ən əsası isə məsuliyyətli işə heyran kəsildim, bu torpaqların üzərinə hopmuş hüzur dolu ovqata, mütəvazi əhvala məftun oldum.\nBu şəhərə varid olandan sonra anlamağa başladım ki, niyə Naxçıvanda insanlar həyatı sevirlər, fərdləri sarsıntılara sürükləyən stresdən, depressiyadan uzaqdırlar, qəlbləri həyat eşqi ilə doludur. Çünki buralarda qəribə bir sakitlik, sabitlik, harmoniya, müsbət enerji var.\nMüasir dünyanın insanı ona görə stresə qapılır ki, həyatın getdikcə artan sürətinin dalınca çata bilmir. Bunu bütün böyük meqapolislərdə daha çox müşahidə etmək olar. Adamlar sanki harasa tələsirlər, elə bil zamanı qovub tutmağa çalışır hamı. Bir avtomobil işıqforda yerindən iki saniyə gec tərpənəndə siqnal səsləri əsəbləri çarmıxa çəkir, insanlar bir-birinə səbirsizlənirlər, həyatın ahəngi ilə adamların hərəkəti arasında ritmiklik itir elə bil.\nBöyük şəhərlərdə belə bir harmoniya, bəlkə, heç əzəldən olmayıb. Sovet dövründən üzü bəri, müxtəlif illərdə dünyanın çox ölkələrində, şəhərlərində olmuşam. Estetik gözəlliyi olan meqapolislər də görmüşəm, tarixi simasını yeni minilliyə qədər gətirib çıxarmış şəhərlər də. Amma o şəhərlərin də heç birində harmoniya görməmişəm. Ya həddən artıq sakitlik olub, amma ətrafda bir gözəllik gözə dəyməyib. Ya da göz dolusu gözəllik olub, amma maşınların səs-küyü, nizamsızlıq, xaotiklik bütün bu gözəlliyi bir anda məhv edib.\nUzun illərdən bəri dünyanın fərqli şəhərlərində axtardığım bu harmoniyanı, nizamı, hüzuru, nəhayət, Naxçıvanda tapdım. İlk dəfə burada sakitliklə gözəlliyin, tarixlə müasirliyin, həyatın sürəti ilə insanların hərəkətinin qarşılıqlı vəhdətini gördüm. Burada bütün binalar, sadə amma sadə olduğu qədər də yüksək zövqlə üzlənib və göz önündə sözlə təsvirə gəlməz gözəl Naxçıvan mənzərələri açılır. Adicə yollarda maşınların ahəngdar, tələsmədən, siqnalsız hərəkəti, küçələrin ideal təmizliyi bu gözəlliyə rəng qatır. İnsanların simasında mehribanlıq, səmimiyyət, təbəssüm, rahatlıq görünür.\nİlk baxışda adama elə gəlir ki, Naxçıvanda heç varlı-kasıb fərqi yoxdur. Bütün insanlar bərabər imkanlara sahibdirlər. Hiss edirsən ki, burada dəyərlər tamam bambaşqadır. İnsanların üzündəki səmimiyyət, comərdlik, məmnunluq ifadəsini yaradan yüksək təminatlı həyat, zəngin imkanlar, dəbdəbəli həyat tərzi deyil.\nBu ifadənin qaynağı könül xoşluğudur. Tanrının əta elədiyi ömrü könül xoşluğu içində yaşamağı, bir tikə halal ruzini mənəvi rahatlıq içində yeməyi bacarmaqdır.\nİnsanın ruhu dincəlir burada...\nNaxçıvanın yolları torpağın köksündə uzanıb gedir. Dağların qoynunda qıvrılır, düzənlərdən təpələrə tərəf yüksəlir, kəndlərin, şəhərlərin başına dolanır.\nÖyrənirəm ki, Naxçıvanın hətta ən ucqar kəndlərini belə muxtar respublikanın mərkəzi ilə rahat asfalt yollar bağlayır. Və təəccüblüsü bu deyil. Adamı heyrətə salan odur ki, bu yolların bircə kilometrinin də həndəvərini ağacsız görməzsən.\nYolların hər iki tərəfi yaşıllıqdır. Ümumiyyətlə, Naxçıvanın, demək olar ki, hər yanı ağacdır. Ən əsası da meyvə bağlarıdır. Naxçıvanın meyvələri lap əzəldən adla deyilib. Bu torpaqların göyçəsidir, əriyidir, limonudur, - bunların bəlkə heç dünyada tayı-bərabəri yoxdur. İnsan əlinin hünəri indi əriyindən gavalısına, almasından şaftalısına, heyvasından armuduna, alçasından gilasına qədər bar verən hər növ meyvə ağacları ilə buranı başdan-başa vitamin ümmanına çevirib.\nAğac əkmək, yaşıllıq salmaq, torpağın üzərində bir ağacla, bir gül kolu ilə lap xırdaca bir yaşıllıq yaratmaq insanın savaba yazılan ən mübarək əməllərindəndir. Hər ağac onu əkib boya-başa çatdırmış insana əbədi bir abidədir. Peyğəmbərimiz də buyurur ki, hətta qiyamət anının çatdığını görsəniz və əlinizdə əkiləsi ağac qalmış olsa, yenə onu torpağa basdırıb ondan sonra məşhərə tələsin. Bu da müqəddəs inancımızın təlqini. Gileylənmək fikrində deyiləm, amma daha insana başqa nə deyilməlidir ki, ömründə heç olmasa bircə ağac əkmək, ya da susuzluqdan təşnə bir fidanın dibinə su tökmək həvəsinə düşsün. Yaxud kiminsə min bir əziyyətlə bitirib üstündə əsdiyi ağaca xətər yetirmək azarından özünü saxlasın. Ağacları vəhşi kimi sındırıb tökən övladına tərbiyə verib bu dilsiz-ağızsız yaşıl canlıları sevməyi öyrətsin.\nNaxçıvanda gördüyüm saysız-hesabsız ağaclarla insanların torpağa sevgisini duydum. Burada yaşayan insanların bu ərazinin hər qarışına doğma yurd yeri kimi, sanki öz həyətyanı sahələrinin bir hissəsi kimi yanaşdıqlarını hiss etdim.\nBura başdan-başa yaşıl bir ormandır sanki. Baxdıqca baxıram və bir anlıq düşünürəm ki, kimsə qabalıq edib bu ağacların bir budağını sındırmaq fikrinə düşsə, bütün Naxçıvan üzərinə gələr.\nÇünki bu ağaclarda bütün Naxçıvan sakinlərinin əməyi var, sevgisi var. Bu qədər ağacı ancaq vətənə intəhasız məhəbbət, el birliyi bitirə bilər. Belə bir gözəlliyi təkcə inzibati qərarlarla yaratmaq mümkün deyil ki. Bunu edən sadə naxçıvanlılardır, bu təşəbbüsü irəli sürən və ona nəzarət edən məsul şəxslərdir, elini-obasını sevən və gələcəyini düşünən azərbaycanlılardır.\nYol yoldaşlarımız deyir ki, bu yaşıllıqların, təbiət mənzərələrinin yaradılmasında Naxçıvanda xoş bir ənənəyə çevrilmiş həftəsonu iməciliklərinin böyük rolu olub. Olsun ki, beş günlük iş həftəsindən sonra şənbə səhəri də şirin yuxusuna haram qatıb ağac əkməyə, yaşıllıqlara qulluq etməyə getməkdən narazı qalanlar tapılıb. Amma axı insanın fərdi həyatından başqa bir ictimai həyatı və tarix qarşısında məsuliyyəti də var. İnsanın öz evinin divarları, həyətinin hasarları arasında keçirdiyi günlərdən, bu balaca çevrədə sərf elədiyi əməkdən tarixə heç nə qalmır. İnsan dünyadan köçməklə sadəcə yox olub gedir.\nBu ağaclar, bu yaşıllıqlar, bu mənzərələr isə onların yaradılmasına lap kiçicik də olsa, əmək sərf etmiş hər kəsin tarixdəki əbədi nəcib nişanələridir. O ağaclar yaşadıqca insanlar da yaşayacaq, baharda o ağacların yaşıllaşması ilə insan da yenidən doğulacaq, o ağacların meyvəsi ilə əlinin bərəkətini, halal bəhrəsini gələcəyə yetirəcək.\nİndi yaşıllıqların salınması, camaatın istirahəti üçün parkların qurulması vətənin hər guşəsində izlənən xoş meyildir. Naxçıvanda gördüyüm meyvə ağaclarından sonra isə bunu etiraf etməliyəm, bu parkların ümumi görünüşü, yüksək zövqlə işlənmiş landşaft dizaynı adamda hər nə qədər məmnunluq yaratsa da, əkilmiş ağacların növü bir o qədər rəncidə edir. Nədənsə yeni parklarımızda hər tərəf dekorativ ağac və kollarla, bar verməyən əcnəbi ağaclarla, şamlarla “bəzədilir”. Əfsuslar olsun ki, heç bir parkda, yaşıllıq zolağında meyvə ağacı gözə dəymir. Ən ağrılısı odur ki, hətta dağ rayonlarımızda, hər qarışı bərəkət olan torpaqlarımızda da regionun ağız dadı olan möcüzəvi meyvə ağaclarındansa xaricin barsız ağaclarını bitiririk. Kölgəsiz ağacları becərir, onlara həyat veririk... Dünyanın ən lətif meyvələrinin vətəni olan məmləkətimizdə yaşıllıqlar salınarkən yerli məmurların öz nemətlərimizə belə ögey münasibətinin adı nədir? Yaxud, əgər məqsəd kölgəlik yaratmaqsa, bu yurdun minillərdən soraq gətirən xan çinarlarına, başı buludlara yüksələn qovaqlarına, qarağaclarına, palıdlarına, vələslərinə, cökələrinə nə gəlib ki, onların fidanlarını əkib-becərməkdənsə palmalar əkəsən?!\nNaxçıvanda bütün bunların əksini gördüm. Bir-iki yaşıllıq zolağının künc-bucaqlarındakı dekorativ kolları, küknar və sərv ağaclarını çıxmaq şərtilə Ordubaddan Sədərəyə, Şahbuzdan Culfaya, Şərurdan Babəkə və Kəngərliyə qədər bütün mərkəzi və kəndlərarası yolların ətrafı bar verən meyvə ağacları ilə, kölgəli ənənəvi ağaclarla, gül-çiçəklə dolu idi. Yolətrafı ağac zolaqları Naxçıvanın yaşıl magistralıdır.\nAvtomobilin pəncərəsindən ətrafdakı payız qızılgüllərinə tamaşa elədikcə Alla Puqaçovanın bizim uzaq gəncliyimizin himni olan məşhur mahnısı sanki gözlərim önündə oxunurdu: “Milyon-milyon al qızılgül Görürsən pəncərədən”.\nBaxdıqca bu yollarda payızın min bir rəngini görürdüm: qızılı payız, yaşıl payız, ağ payız. Və düşünürdüm ki, Tanrı Naxçıvana təbiətin ən yaxşılarını verib. İnsan əli isə bu gözəlliyi daha da rövnəqləndirib.\nPrezident İlham Əliyev ölkəmizə rəhbərliyinin ilk dövrlərindən maraqlı və son dərəcə faydalı bir təşəbbüs irəli sürüb. Müxtəlif rayon və şəhərlərin icra hakimiyyəti başçıları inkişaf etmiş xarici ölkələrin əsas şəhərlərinə səfər edir, bu ölkələrin şəhərçilik təcrübəsini öyrənirlər. Gördüklərini rəhbərlik etdikləri rayonda uğurla tətbiq edənləri də olur, gözləntiləri lazımi şəkildə yarıtmayanları da. Naxçıvandakı inkişaf mənzərələrini görüncə düşündüm ki, artıq özümüzdə də öyrəniləsi, tətbiq ediləsi nümunələr formalaşıb. Bir çox şeyləri xaricdən yox, elə özümüzdən də öyrənə bilərik. Məsələn, niyə başqa bölgələrimizin icra hakimiyyəti başçıları Naxçıvanın rayonlarına səfər edib buralarda görülmüş işlərdən öyrənməsinlər?! Fikrimcə, bu rayonlardan əldə ediləcək təcrübə, tutaq ki, Fransanın hansısa şəhərindən əxz olunanlardan əsla geri qalmayacaq.\nBir az da Naxçıvan sürücülərindən yazım. Muxtar respublikanın yollarında hərəkət qaydalarını pozmağı özünə rəva görən sürücü çətin tapıla. Burada sürücü nizam-intizamı ciddi şəkildə qorunur. Kəmərlərin bağlanması, sürət rejimi, işıqforda düzgün dayanma, maşını doğru yerdə parklama və digər bu kimi tələblərə ciddi əməl edilir.\nBizi gəzdirən sürücüdən zarafatla soruşdum ki, deyəsən, burada yol hərəkəti qaydalarını heç pozan yoxdur. Nə əcəb hamı intizamla sürür? Onun söylədiklərindən belə anladım ki, Naxçıvanda belə məsələlər artıq cərimə, inzibati qadağalar mərhələsini çoxdan keçib. Burada qaydalara hamılıqla əməl etmək qanunvericiliyin tələbləri ilə yanaşı, artıq həm də ictimai borc məsələsidir və kimsə yollarda intizamsızlıq edib başqalarının haqlı ictimai qınağına tuş gəlməyi özünə sığışdırmır.\n“Olub ki, dəfələrlə Ali Məclis Sədrinin avtomobili ilə işıqforda yanaşı dayanmışam. Əgər onun özünün, övladlarının avtomobilləri də işıqforda dayanırsa, kəmər taxırlarsa, bu nümunəyə necə hörmətsiz yanaşaq, qaydaları necə pozaq?” deyə sürücü sözünə davam etdi.\nBəli, ictimai əxlaq normaları və buna qarşı çıxanlara el qınağının formalaşması, insanların bir-birindən örnək götürməsi, gözəl nümunələrin hamıya görk olması Naxçıvanın sosial-mədəni həyatında nəzərə çarpan mühüm uğurlardandır.\nBurada cəmiyyət həyatının bir çox önəmli məsələlərinə, toplum üçün aktuallıq kəsb edən mühüm suallara mili-mənəvi ənənələrlə müasirliyin vəhdətindən doğan mükəmməl yanaşma var.\nNaxçıvana respublikamızda kifayət qədər tanınmış, nüfuzlu, əsil-nəcabətli bir dostumun yaxın qohumunun hüzr məclisində iştirak üçün getmişdik. Xeyir-şər məclislərimizdəki israfçılıq günümüzün bəlasıdır, bilirsiniz. Son illər bu məsələ dövlət qurumlarını da, əli qələmli ziyalıları da çox düşündürür. Bu sahədə nizam yaratmaqdan ötrü lazımi addımlar atılır. Mətbuatda ictimai müzakirələr aparılır. Bütün bunlar bəzi yerlərdə səmərə verir, bəzi yerlərdə hələ faydasız nəticələnir. Çünki bu da inzibati qərarlardan daha çox şəxsi nümunələrə bağlı bir məsələdir.\nƏslində, hamı hüzr məclislərində israfçılığa qarşıdır. Dünyadan köçmüş yaxınının kədərini unudub təziyə məclislərini öz aləmində guya urvatla yola verməkdən ötrü ət-yağ, düyü dalınca qaçmaq, yeddi gün, yeddi gecə qonaq-qara qarşısına çıxıb iş-gücündən qalmaq heç kimə uyğun deyil. Di gəl ki, uzun illər belə davam etdiyindən bir çoxları ətrafın rəyini nəzərə alaraq adətləri pozmağa özündə cürət tapmır.\nNaxçıvanda isə bu məsələnin artıq öz həllini tapdığını, hüzr məclislərində yalnız çay, limon və halva verilməsinin el adətinə çevrildiyini çoxdan eşitmişdim. Bu dəfə özüm də əyani şahid oldum.Və cəmiyyətin sayılıb-seçilən adamlarının yaratdığı şəxsi nümunələrin sadə insanlara necə güclü təsir göstərdiyini, nə qədər müsbət səmərə verdiyini gördüm.\nHaqqında bəhs etdiyim dostum da, qohum-qardaşları da yetərincə imkanlı adamlardır. İstəsəydilər, ehsan süfrəsini çox zəngin edə bilərdilər. Amma onlar da Naxçıvanda formalaşmış ənənələrə əməl etməyi özlərinə borc sanmışdılar. Süfrədə yalnız çay, limon və halva vardı. Məclisə gələnlər başsağlığı verib, çaylarını içib, mərhumun ruhuna dualar oxuyub gedirdilər. Nə mənasız israfçılıq vardı, nə də hüzr sahibinin izafi əziyyəti.\nƏn önəmlisi isə, Naxçıvanda bu məsələdə də varlı-kasıb fərqi duyulmur. İmkanı aşağı olan hüzr yiyəsi kasad ehsan süfrəsinə görə sıxılmır, lap imkanlısı isə aşıb-daşan süfrəsi ilə qürrələnə bilmir. Bu bərabərlik müqəddəs inancımızın da buyurduğu kimidir. Zatən dünyadan köçən hər kəs bütün maddi imkanlarını, sosial statuslarını bu fani aləmdə qoyub axirət dünyasına başqaları ilə bərabər şəkildə getmirmi? Elə isə təmtəraqlı ehsan süfrələri ilə məclisi başqalarının təziyələrindən fərqləndirməyə nə hacət? Bu məclislərin dünyadan köçmüşlərə zərrə qədər aidiyyəti yoxdur. Hüzr məclisləri hələ bu dünyada ömür sürüb cəmiyyətin ictimai həyatını təşkil edən, birgəyaşayış normalarını müəyyənləşdirən diriləri mənəvi-əxlaqi cəhətdən tərbiyələndirmək, onları xoş əməllərə, nəcib davranışlara səsləmək üçündür.\nBu niyyətə isə ancaq kamil nümunələrlə çatmaq olar ki, onu da Naxçıvanda gördüm...\nBəzən mətbuat Naxçıvanda möhkəm nizam-intizamın olmasından, belə nümunələrin Ali Məclis Sədrinin qərarları əsasında yaradılmasından yazır. Açığını deyim ki, cəmiyyətdə yaxşı nümunələrin tez və kütləvi yayılmasından ötrü müəyyən müddət dəmir qaydaların tətbiqinə qarşı deyiləm. Fikrimcə, bu, demokratik prinsiplərin pozulması deyil, cəmiyyətə doğru olanları göstərmək, onu düzgün istiqamətlərə yönləndirməkdir. Əks halda, insan xislətidir, azca boş buraxsan, görəcəksən ki, cəmiyyətdə pis nümunələr populyarlaşmağa başlayıb. Əgər hansısa zaman müddətində toplumun davranışlarını inzibati qaydalarla yönləndirməyi bacarsan, müəyyən müddətdən sonra ictimai qaydalara uyğun yaşamaq insanlar üçün bir həyat tərzinə çevriləcək. Ağac əkməyin, yol hərəkəti qaydalarına əməl etməyin, təmizliyi qorumağın, başqalarına hörmətlə yanaşmağın, növbədə digər insanlardan önə keçməməyin, kitaba-təhsilə, mütaliəyə meyil salmağın kənardan necə gözəl göründüyünü və nə qədər xoş örnəklər yaratdığını dərk edən insanlar qanunlarsız, qaydalarsız, qadağalarsız, inzibati məcburiyyətlərsiz də buna əməl edəcəklər.\nBəlkə nə vaxtsa Naxçıvanda da müəyyən müddət qadağalar olub, sərt qaydalar, cərimələr tətbiq edilib, düzü, bilmirəm. Son müşahidələrimə söykənərək yalnız onu deyə bilərəm ki, mən burada insanların davranışlarını çərçivəyə salan hər hansı inzibati məhdudiyyətlərə şahid olmadım. Əvəzinə Ali Məclis Sədrinin hamı üçün faydalı təşəbbüslərinin kütləvi dəstəklə qarşılanıb, ictimai qaydalara çevrildiyini gördüm. Çünki bu təşəbbüslərin özü də bir nəfərin iradəsi, istəyi deyil, onların hər biri cəmiyyətdən gələn sosial sifarişlərə əsaslanır. Bu ictimai qaydaların heç biri hər hansı hüquqi aktla tənzimlənmir, amma hamı onlara əməl etməyi faydalı bilir. Çünki bu qaydalarda öz istəklərini görür.\nNaxçıvanda yenə kimsə təmtəraqlı ehsan məclisləri təşkil edə bilər. Onun işinə kimsə qarışmayacaq. Amma həmin adam belə etməklə elin adətinə qarşı çıxmış olacaq və belə bir davranış kənarda ikrah doğuracaq. Yaxud mənəvi-psixi cəhətdən sağlam, tərbiyəsi yerində olan bir insan avtomobilini başqalarının üzərinə niyə sürsün, tərtəmiz küçələri niyə zibilləsin, öz doğma şəhərinin, qəsəbəsinin gözəlləşməsinə xidmət edən tədbirlərdə iştirakdan niyə boyun qaçırsın ki?!\nBunlar adi birgəyaşayış normalarıdır və heç bir məmur hökmü, inzibati məcburiyyət, dəmir intizam olmadan hər insan bu normalara əməl etməlidir.\nƏn məmnun təəssüratımsa Naxçıvanda görülən bütün bu işlərin maarif işığında aparılmasını görüb-duymağım oldu.\nNaxçıvanın cəmi 30-40 şagirdi olan ucqar kəndlərində də məktəblər tikilir ki, məktəblilər qonşu kəndlərin yollarında əziyyət çəkməsinlər. Muxtar respublika məktəb sayının əhali sayına olan nisbətinə görə Azərbaycanda öncül mövqedədir. Adını unutduğum mütəfəkkirlərdən biri demiş ki, bir məktəb tikən bununla bir həbsxana bağlayır. Naxçıvanda tikilən məktəblər maarif işığını ətrafa yayan nur mənbəyidir. Bu çırağın işığında yeni elm-maarif pərvanələri - XXI əsrin Mirzə Cəlilləri, Bəhruz Kəngərliləri, Yusif Məmmədəliyevləri, İsa Həbibbəyliləri, Abbas Zamanovları yetişir.\nNaxçıvan şəhərində zəngin kitab evi yaradılıb. Bir müddət əvvəl isə Naxçıvan məktəblilərinin, ümumilikdə muxtar respublika sakinlərinin oxuması üçün tövsiyə edilən 30 kitablıq siyahı Azərbaycan ictimaiyyətində xoş təəccüb doğurdu. Elə bir ziyalı sözü ilə rastlaşmadım ki, bu tövsiyəni təqdir etməsin. Naxçıvanda baş verən dəyişiklikləri, inkişafı, abadlığı seyr etdikcə, anlayırdım ki, bu 30 kitablıq siyahı da insanların mənəvi dünyasının abadlığı, nizamı və inkişafın, tərəqqinin ardıcıllığı üçün düşünülmüş addımdır və yalnız inkişafa xidmət edir.\nDünya tarixinin ən böyük nailiyyətləri dünən də kitabla başlanmışdı, bu gün də kitabla davam edir və gələcəkdə də məhz o cəmiyyətlər irəli gedəcək ki, bir əli kitabdan üzülməyib.\nAzərbaycanın ən ucqar kəndində də gecə vaxtı yad bir qapını döysən, səni mehribanlıqla qarşılayacaqlar, qarşına bir stəkan çay, Allah verəndən bir qismət çörək qoyacaqlar. Evin ən hörmətli otağında, məxsusi qonaq üçün saxlanan qəttəzə yorğan-döşəkdən yer salacaqlar.\nBu, milli dəyərimizdir. Və bu dəyər Azərbaycan xalqının olduğu hər yerdə eynidir. Lerikdə də, Gədəbəydə də, Qusarda da, Naxçıvanda da, hətta ölkə sərhədlərindən kənarda Azərbaycan ruhunu qoruyan milyonlarla soydaşımızın ev-ocağında da.\nNaxçıvan səfərimizdə deputat həmkarım, dostum akademik İsa Həbibbəylinin Dan yeri kəndindəki ata evində qonaq olduq. İsa müəllimgil 5 qardaşdırlar, hamısı da sadə və yaraşıqlı ev tikdirib. Bu, Naxçıvan insanlarının torpağa, yurda bağlılığına bir nümunədir. Diqqəti çəkən ən mühüm cəhət isə bu evlərin heç birinin arasında çəpərin, hasarın olmaması idi. Həyatda qardaşlar arasında çox hasarlar gördüm, mal-mülk üstündə çox qardaş davaları gördüm. İsa müəllim və qardaşları isə hasarları ixtisara salmaqla ata yurdunun ərazisini bir az da genişləndiriblər. Yer üzünün başdan-başa sərhədlərlə bölündüyü, kimlərinsə beş qarışlıq yeri belə çəpərləyib mənimsəməyə çalışdığı indiki dövrdə bu mənzərə məni çox mütəəssir etdi.\nİsa müəllimin yaşı səksəni keçmiş anası Qəndab xanımla görüşdük. Sinəsi söz boğçası olan əsl el ağbirçəyi, müdrik Ana abidəsi... Titulsuz akademik dedim bu anaya, sözündən-söhbətindən doymaq bilmədim.\nBu qadın dünyanın hər üzünü görüb, cadar torpaq kimi qırış-qırış əlləri bu əllərin çəkdiyi ağır ömür yükündən, saysız-hesabsız əziyyətlərdən xəbər verir. Bu əziyyətin bəhrəsi isə akademik övladdır, dövlətin iqtisadi gücünə güc qatan sahibkar oğuldur, Prezident təqaüdçüsü olan nəvədir. Azərbaycan dövlətinə, xalqımızın ümummilli lideri, ulu öndər Heydər Əliyevin dövlətçilik irsinə, bu irsi əzmlə davam etdirən Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyevin yürütdüyü inkişaf siyasətinə sadiq törəmələrdir.\nBu ailənin həyətində indiyə qədər heç yerdə görmədiyim qədər ağaclar gördüm. Müxtəlif cür meyvə ağaclarının sayı-hesabı bilinmirdi. Evlərin arxasında qatar-qatar düzülmüş qələmə ağaclar vardı, hamısını İsa müəllim atası, özü və qardaşları əkib.\nYolumuz yenidən Naxçıvan hava limanına sarıdır.\nAvtomobilin pəncərəsindən gördüyüm heyrət dolu mənzərələri bir-bir gözlərimə köçürür, bir günlük səfər zamanı rastlaşıb kəlmə kəsdiyim insanları xatırlayıram. Naxçıvanda heç bir rəsmi şəxslə, hətta adi bir kənd icra nümayəndəsi statusu daşıyan məmurla da ünsiyyətimiz olmadı. Gördüklərim sürücülər, hüzr məclisində söhbətləşdiyimiz sadə insanlar idi. Bu insanların hər birində yüsək dövlətçilik təfəkkürü, milli ideallara sadiqlik, Azərbaycanın xoşbəxt gələcəyinə böyük inam gördüm. Onların həyat eşqinə, səmimiyyətinə, halallığına vuruldum. Onların çoxu ötən əsrin 90-cı illərinin əzab-əziyyətli günlərini görüb gəlmiş, o məşəqqətləri iliklərinə qədər hiss eləmiş adamlardır.\nAzərbaycan xalqının ümummilli lideri, ulu öndər Heydər Əliyev 1990-cı ildə Moskvadan Naxçıvana qayıdanda bu qədim Azərbaycan yurdu tarixinin ağır günlərini yaşayırdı. Ovaxtkı hakimiyyət Naxçıvanı siyasi, Ermənistan isə iqtisadi blokadaya almışdı. Muxtar respublikanın yüzlərlə kəndi ermənilərin aramsız atəşinə məruz qalırdı. İnsanlar işğal qorxusu altında yaşayırdılar. Hər tərəfdən sıxılan Naxçıvana görkəmli dövlət xadimi Heydər Əliyev qayıdışı ilə, şəxsiyyətinin əzəməti ilə yeni ruh, qurtuluş əzmi gətirdi və bu bölgəni, sözün əsl mənasında, xilas etdi. Vətənin düşmən işğalından, Azərbaycanın bağrından qoparılma təhlükəsindən, sosial-iqtisadi böhranın düyünlənmiş kələfindən ilk qurtulan hissəsi məhz Naxçıvan oldu.\nXIV əsrdə Mərkəzi, Qərbi və Şərqi Asiyadan qədim Rus torpaqlarına, Qafqazlardan Volqaətrafı bölgələrə qədər böyük bir imperiya qurmuş Əmir Teymurun qoşunları önündə Əlincə qalasındakı misilsiz şücaətləri ilə dirəniş göstərərək böyük bir qəhrəmanlıq salnaməsi yazmış naxçıvanlılar XX əsrin sonunda da Heydər Əliyevin ətrafında birləşərək haqsızlığın, ədalətsizliyin, şərin üzərinə yeridilər.\nHeydər Əliyevi qorumaqla ümumən Azərbaycanı qorumuş oldular.\nNaxçıvandakı hərbi hissələrdən birinin yaxınlığından keçərkən burada nizami addımlarla hərəkət edən əsgərlər gördüm. Avtomobili saxlatdırıb onlara baxdım, qəlbim qürur hissi ilə doldu. Vətənin bu müqəddəs parçası inkişaf dinamikası qədər, nailiyyətləri qədər hərbi qüdrəti ilə də bu gün düşmənlərə göz dağıdır. Dövlətçilik irsimiz bu torpaqlarda şərəflə qorunaraq tarixin ucalıqlarına yüksəlir.\nBu, Azərbaycan xalqının ümummilli lideri, ulu öndər Heydər Əliyevin görmək istədiyi Naxçıvandır! Bu, Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyevin yürütdüyü siyasətin uğurları sayəsində tarixinin ən qüdrətli dönəmini yaşayan vətənin qutsal parçasında bu qüdrətin xoş mənzərəsidir.\nBakıya qayıdandan sonra köməkçimdən Naxçıvanla bağlı statistika istədim. Xeyli rəqəmlər toplusu gətirdi. O göstəricilərin hamısı qürurverici idi, sadəcə oxucularımı rəqəmlərlə yormaq istəməzdim. Bu rəqəmlərin təhlilini aparmaq peşəkar iqtisadçıların işidir. Görülən işlərin, abadlıq tədbirlərinin, inşa edilən binaların, açılan yeni müəssisələrin ümumi cəmini yazıçı qələmi ilə sadəcə belə təsvir edim ki, indi Naxçıvanın bir çox kəndlərini görkəminə görə şəhərdən ayıra bilmirsən.\nBu günlərdə Milli Məclisdəki büdcə müzakirələri zamanı Naxçıvanın da büdcəsi müzakirə olundu. Düşünürəm ki, Naxçıvana dotasiya imkan daxilində daha da artırılmalıdır. Çünki bu vəsaitlərin bir qəpiyi də boşuna xərclənmir, hamısı Azərbaycanın xeyrinə istifadə olunur. Dövlətimizin bu dəstəyi blokada şəraitində düşmənlə üz-üzə dayanmış Naxçıvanı daha da güclü edir, mətinləşdirir.\nBu qeydləri yazarkən Naxçıvan adının mənasını yada salıram. Xalq etimologiyasına əsasən, Naxçıvan toponimi “Nuh yurdu”, Naxçıvan deməkdir. Rəvayətə görə, Nuh Peyğəmbərin gəmisi tufandan sonra bu əraziyə yan alıb. Bununla bağlı dünyanın bir sıra nüfuzlu mifologiya alimləri elmi dəlillər irəli sürürlər. Hətta Qərb mütəxəssislərinin çəkdikləri bir sənədli filmdə gəminin hərəkət marşrutunun Naxçıvan tərəfə gəlib çıxmasına özüm tamaşaçı kimi şahid olmuşam.\nBu mənada Naxçıvan tufanların dağıdıb param-parça etdiyi bəşəriyyətin yenidən binə olunduğu yerdir. Məsələnin mifoloji tərəfini kənara qoysaq, bu qədim Azərbaycan torpağının indi də tarix üçün eyni əhəmiyyəti daşıdığını görərik. Naxçıvan bu gün də yenidən qurulan, inkişaf edən, yüksələn, nümunə yaradan, hər tərəfə hüzur, sevgi, səmimiyyət saçan önəmli bir dünyadır.\nGələn il Naxçıvan şəhəri İslam Mədəniyyətinin paytaxtı olacaq.\nDünya Nuh yurdunu özü üçün yenidən kəşf edəcək.\nBakı-Tbilisi-Qars dəmir yolunun Naxçıvana qədər uzanması bu torpağa yeni nəfəs verəcək.\nİctimai fikir tariximizə dühalar bəxş etmiş bu müqəddəs vətən torpağı Azərbaycanın tərəqqisinin yenə önündə gedəcəkdir.\nGöyün yeddinci qatındayam. Buludların ənginliyində ətraf ağappaq görünür.\nNaxçıvana gedəndə düşünmürdüm ki, bir günlük səfərimi yazıya çevirərəm. O diyara, qeyd etdiyim kimi, hüzr məclisində iştirak üçün getmişdim. Belə məclislərdən evə dönəndə, adətən, insanlar bir-birinə “evinizə xeyir aparasınız” deyirlər. Mən də Naxçıvan səmasındakı pənbə buludlardan düşüncələrimə nur kimi ələnən işıqlı təəssüratlarla dogma Bakımıza qəlb dolusu xeyir gətirib onu dəyərli oxucularımla da paylaşmağa tələsirəm.\nHəyatınız hər zaman xeyirlərlə dolu olsun, əzizlərim!..


Azərbaycanda bir vakant yerə dörd işsiz iddia edir - Dövlət Komitəsi\nBiznes və iqtisadiyyat xəbərləri 16 İyul 2009 10:44 (UTC+04:00)\nAzərbaycan, Bakı, 16 iyul / Trend , müxbir N.İsmayılova /\nAzərbaycanda iyulun 1-də rəsmi olaraq 44125 nəfər işsiz qeydə alınıb ki, onların da 45,7 faizi qadındır, bu barədə çərşənbə günü Dövlət Statistika Komitəsindən bildirilib. Birinci yarımil ərzində işsizlərin sayı 0,1 faiz azalıb. Ölkədə bir vakant yerə dörd nəfər iddia edir.\nHesabat dövründə işləyən əhalinin sayı 4064,4 min nəfər təşkil edib. 1383,7 min nəfər muzdla işləyənlərdir.\nİstehsalat sahələrində muzdla işləyənlərdən 12,4 faizi sənaye, 4,8 faizi tikinti, 2,7 faizi kənd, meşə təsərrüfatında, balıqçılıq sahələrində çalışır.\nXidmətlər sahəsində çalışanların 25,5 faizi təhsil, 19,5 faizi topdan və pərakəndə satış, avtomobil, məişət avadanlıqları təmiri sahələrində, 10,1 faizi səhiyyə və sosial xidmətlər sahəsində, 5 faizi nəqliyyat, rabitə, 6,2 faizi kommunal, sosial sahə xə xüsusi xidmət sahələrində, beş faizi mülk əməliyyatları, icarə, 4,2 faizi dövlət idarəetmə və müdafiə sahələrində, 2,7 faizi isə digər sahələrdə fəaliyyət göstərir.\nYanvar-may aylarında (bu göstəricilər üzrə statistika bir ay gecikib) iqtisadi fəaliyyət ilə məşğul olan əcnəbilərin sayı beş min nəfər təşkil edib ki, onların da 1,5 min nəfəri tikinti, 0,6 min nəfəri mülk əməliyyatları, 0,5 min nəfəri ticarət, 0,4 min nəfəri təhsil, 0,6 min nəfəri isə digər sahələrdə fəaliyyət göstərir.\nİşsizlik üzrə yardımın orta məbləği 157,8 manat təşkil edir.\nİyulun 15-nə olan rəsmi məzənnə 0,8043 AZN/USD təşkil edir.


Portuqaliya polisi rusların ukraynalı qaçqınlarla məşğul olduğu yerli orqana reyd keçirdi - Aİ müxbiri\nÇərşənbə axşamı (10 may) Portuqaliya polisi Kremlyönlü rus mühafizəçilərinin Rusiyanın işğalından qaçan onlarla ukraynalının şəxsi məlumatlarını topladığı iddiası ilə Lissabonun Setubal şəhərindəki qaçqınlara yardım mərkəzinə reyd keçirib.\nAçıqlamada polis, məlumatların sui-istifadəsi və icazəsiz girişlə bağlı araşdırma zamanı dəstək mərkəzində, bələdiyyə binasında və Şərqi Avropadan gələn Miqrantların Yedinstvo Assosiasiyasında axtarış apardıqlarını, sənədləri ələ keçirdiklərini bildirdi.\n“Expresso” qəzeti rusiyalı cütlük İqor Xaşin və onun həyat yoldaşı Yuliyanın Moskva ilə əlaqədə olmaqda ittiham edildiyini yazıb. Onlar qaçqın sənədlərinin surətini çıxarıb və Ukraynadakı qohumları ilə bağlı onları dindiriblər. Bu, bir çox qaçqını qorxutdu.\nExpresso bildirib ki, Portuqaliyanın təhlükəsizlik xidmətləri 2014-cü il ilhaqından sonra Xaşinin fəaliyyətini yaxından izləyib.\nPortuqaliya Kommunist Partiyasının (PKP) məlumatına görə, bələdiyyə həmin şəxsin Setubalda rus arvadının da işlədiyi qaçqınlar mərkəzi ilə “əməkdaşlıq etdiyi” barədə qərar çıxarıb.\nPCP Rusiyanın Ukraynaya işğalını pisləmədiyi üçün tənqid edilib.\nCütlük ikili vətəndaşdır. Bələdiyyə sədrinin müavini İqor Xaşin bildirib ki, uzun illər onunla və digər yerli dövlət qurumları ilə əməkdaşlıq edib.\nMüxalifət partiyaları Setubal meri Andre Martinsi istefaya çağırıb. Onlar iddia edirlər ki, Martinsin xaşinlər arasındakı əlaqələrdən və onların Rusiya dövləti ilə əlaqəsindən xəbəri olub.\nMartinsin ofisi bildirdi ki, assosiasiya tərəfindən törədilən şübhəli davranış və ya hərəkətlər barədə heç bir məmura məlumat verilməyib. Assosiasiya 2005-ci ildən bələdiyyə ilə işləyir.\nParlament İşləri Naziri Ana Katarina Mendes deyib ki, bu iş “sona qədər” araşdırılmalıdır və hökumət bura gələn insanlara... ləyaqət və hörmətlə yanaşılmasına icazə verməyəcək.\nRusiyanın fevralın 24-də işğalından sonra Portuqaliya 36,000 minə yaxın ukraynalı qaçqını qəbul edib.\nPortuqaliyanın həssas məlumatlarla işləməsi əvvəllər də tənqid edilib. Lissabon meri bu ilin əvvəlində rusiyalı etirazçıların şəxsi məlumatlarını səfirliyi ilə paylaşdığına görə 1.2 milyon avro cərimələnib.


4. Kəmiyyətlərin dəyişməsinin faizlə ifadəsi - II Fəsil. Adi kəsrlər - H. 1 OV WD


Ana səhifə » Xəbər lenti\t» Dekabrın 30-da gözlənilən hava proqnozu açıqlanıb\nDekabrın 30-da gözlənilən hava proqnozu açıqlanıb\nAzərbaycanda dekabrın 30-na gözlənilən hava proqnozu açıqlanıb.\nEkologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyinin Milli Hidrometeorologiya Xidmətindən AZƏRTAC-a verilən məlumata görə, Bakıda və Abşeron yarımadasında hava şəraitinin dəyişkən buludlu olacağı, arabir tutulacağı, əsasən yağmursuz keçəcəyi gözlənilir. Gecə və səhər bəzi yerlərdə duman olacaq, şimal-qərb küləyi gündüz cənub-şərq küləyi ilə əvəzlənəcək. Havanın temperaturunun Bakıda və Abşeron yarımadasında gecə 2-4°, gündüz 8-10° isti olacağı gözlənilir. Atmosfer təzyiqi normadan yüksək - 773 millimetr civə sütunu, nisbi rütubət gecə 70-80, gündüz 50-55 faiz təşkil edəcək.\nDekabrın 30-da Azərbaycanın rayonlarında hava şəraitinin əsasən yağmursuz keçəcəyi ehtimalı var. Bəzi yerlərdə arabir duman olacaq, qərb küləyi əsəcək. Havanın temperaturunun gecə 2° şaxtadan 3°-dək isti, gündüz 7-10° isti, dağlarda gecə 0-5° şaxta, gündüz 5-10° isti olacağı ehtimal edilir.\nSinoptiklərin tibbi-meteoroloji proqnozuna görə, dekabrın 30-da meteoroloji amillərin zəif və mülayim tərəddüdü gözlənilir ki, bu da meteohəssas insanlar üçün əlverişlidir.


Mariya Yovanoviç — Vikipediya\n26 noyabr 1985(1985-11-26) (34 yaş)\n182 sm. (5 ft 11 in)\nQızıl 2012 Serbiya Komanda\nMariya Yovanoviç (d. 26 noyabr 1985) — Monteneqronu təmsil edən həndbolçu.\nMariya Yovanoviç Monteneqro yığmasının heyətində 2012-ci ildə London şəhərinin ev sahibliyində baş tutan XXX Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. Final oyununda Norveç yığmasına 26:24 hesabı ilə məğlub olan Monteneqro yığması, London Olimpiadasını 2-ci yerdə başa vurdu və gümüş medal qazandı.\nDaha sonra Mariya Yovanoviç Monteneqro yığmasının heyətində 2016-cı ildə Braziliyanın Rio-de-Janeyro şəhərinin ev sahibliyində baş tutan XXXI Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. Qrup mərhələsində baş tutan beş oyunun hamısında məğlub olan Monteneqro yığması, Rio-de-Janeyro Olimpiadasını 11-ci yerdə başa vurdu.\n↑ "Mariya Yovanoviçin tərcümeyi-halı (ing.)". www.sports-reference.com. İstifadə tarixi: 22 may 2019-cu il.\nMənbə — "https://az.wikipedia.org/w/index.php?title=Mariya_Yovanoviç&oldid=5431812"


Mirhüseyn Seyidov: Mərc kontorlarına pul qoymağımızla bağlı yayılan xəbər tamamailə yalandır - Olimpiya Idman NövləriOlimpiya Idman Növləri\nMirhüseyn Seyidov: Mərc kontorlarına pul qoymağımızla bağlı yayılan xəbər tamamailə yalandır\n1 dekabr 2017 / 16:01 Baxış sayı: 250\nÖtən ölkə futbolunda məlum qalmaqal böyük səs-küyə səbəb olub. Allsport.az saytı xəbər verir ki, oyun alqı-satqısında adı hallanan “Keşlə”nin yarımmüdafiəçisi Mirhüseyn Seyidovun ötən gün hüquq-mühafizə orqanı tərəfindən saxlanıldığı deyildi. Ölkə.az furbolçu ilə əlaqə yaradaraq, duruma aydınlıq gətirməyə çalışıb.


“DOST” mərkəzlərində vətəndaş qəbulu bərpa olundu – Xalq.Az\nXALQ.AZ xəbər verir ki, iyun ayının 21-dən etibarən ölkəmizdə elan olunan sərtləşdirilmiş xüsusi karantin rejimini ilə əlaqədar “DOST” mərkəzlərində də vətəndaş qəbuluna fasilə verilmişdi. Müraciətlər yalnız onlayn şəkildə qəbul olunurdu. 5 avqust 2020-ci il tarixindən etibarən isə vətəndaş qəbulu bərpa olunub. Mərkəzlər saat 9:00-dan 18:00-a qədər vətəndaşların xidmətində olub.\nÖncəki xəbər Polad Həşimovun adı verilən küçə ilə bağlı – Rəsmi açıqlama\nSonraki xəbər Rəşad Sadıqovun atası vəfat etdi


“Vaqner” Tovuza gəlir? - Səfirin açıqlamasının şifrələri çözülür | Busaat.az – Bu saata olan xəbərlər\n01 Avq 2020 - 11:15 1.6 K\nBusaat.az xəbər verir ki, Rusiyanın Belarusdakı səfiri Minskdə yaxalanan “Vaqner” özəl hərbi şirkətinin 32 döyüşçüsünün təyyarə ilə İstanbula qaçma planlarının olduğunu açıqlayıb.\nMaraqlıdır ki, səfirin sözlərində “başqa yerdə enerji infrastrukturunu və qaynaqalarını qorumaq” sözləri diqqət çəkir. Nəzərə alsaq ki, hazırda “enerji infrastrukturu və qaynaqlarını qorumaq” məsələsi dedikdə, Tovuz yada düşür. Bu qrupun Tovuz bölgəsinə gəlmə ehtimalı da nəzərdən qaçmamalıdır. Belə ki, əksər ekspertlər ermənilərin Tovuzu hədəf seçməsində məhz enerji xəttini hədəf götürdüklərini vurğulayırlar. Türk Ordusunun Naxçıvanda təlimlərlə yanaşı Tovuza, bu xəttləri qorumaq üçün Azərbaycan silahlı qüvvələrinə dəstək birliyi göndərəcəyi də vurğulanır. Belə olan təqdirdə, “”Vaqner” enerji xəttini qorumaq üçün çağırılıb, yoxsa ermənilərin Azərbaycan ordusu qarşısında bacarmadığını etmək üçün gəlir?” sualı açıq olaraq qalır. Hər ehtimala qarşı Azərbaycana və Gürcüstana yalnız İstanbul üzərindən hava girişinin olduğunu da nəzərdən qaçırtmamalıyıq. Yəni, səfirin sözlərinin şifrələri hazırda qaynar bölgə sayılan Tovuzu göstərməkdədir. Onu da nəzərə alsaq ki, rus mətbuatı hələ Tovuz döyüşlərinin ilk günlərində türklərin bölgəyə Azad Suriya Ordusunu yeridəcəyinə dair dezinformasiyanı yaymışdı. ASO-nun rəqibi “Vaqner”in bölgəyə soxulmaq istəməsi heç də təəccüblü gəlməməlidir. (Yenicag.az)\n10 Avq 2020 - 10:37\n10 Avq 2020 - 00:45\n09 Avq 2020 - 23:13\nBelarusda prezident seçkiləri başa çatdı - YENİLƏNİB\n09 Avq 2020 - 21:38\nİsraildən Azərbaycan Ordusuna BÖYÜK DƏSTƏK - Ermənistana SƏRT TƏLƏB\n09 Avq 2020 - 19:15\nDaha bir nazir istefası- Livanda\n09 Avq 2020 - 17:15\nLivanda ilk nazir istefası\n09 Avq 2020 - 15:45\n09 Avq 2020 - 13:30


Romada Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin 100 illiyinə və Azərbaycan ilə İtaliya arasında strateji tərəfdaşlıq münasibətlərinə dair konfrans\nSentyabrın 25-də Romadakı Custiniani sarayında “Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin yaranmasının 100 illiyi və Azərbaycan Respublikası ilə İtaliya Respublikası arasında strateji tərəfdaşlıq münasibətləri” adlı konfrans keçirilib. Azərbaycan Respublikasının Birinci vitse-prezidenti, Heydər Əliyev Fondunun prezidenti Mehriban Əliyeva konfransın açılışında...\nParisdə Koişiro Matsuuranın 80 illiyi münasibətilə konfrans\nMayın 18-də Parisdə UNESCO-nun baş qərargahında 1999-2009-cu illərdə təşkilatın baş direktoru olmuş Koişiro Matsuuranın anadan olmasının 80 illiyi münasibətilə konfrans keçirilib. Tədbirdə Azərbaycan Respublikasının Birinci vitse-prezidenti, Heydər Əliyev Fondunun prezidenti, UNESCO-nun xoşməramlı səfiri Mehriban Əliyeva iştirak edib...


06-04-2016 / 11:59\nƏmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin “İş yerinə dair arayış” elektron xidmətindən mart ayında faydalanan şəxslərin sayı yanvar ayı ilə müqayisədə 15,7 faiz, fevral ayı ilə müqayisədə isə 4 faiz artaraq 15 348-ə çatıb.\nMəlumata görə, vətəndaş öz iş yerinə dair elektron formada arayış əldə etmək üçün “Elektron Hökumət” portalında “Elektron arayışlar” bölməsinə daxil olaraq, müvafiq e-xidməti seçir.\nDaha sonra öz seçiminə uyğun autentifikasiya vasitəsindən istifadə etməklə iş yerinə dair arayışı avtomatik şəraitdə formalaşdırır.\nİstifadəçi bu e-arayışları elektron şəkildə aidiyyəti təşkilatlara göndərə və ya çap edərək kağız şəklində də təqdim edə bilər.\nArayışın təqdim olunduğu təşkilatlar həmin sənəddə əksini tapan məlumatların düzgünlüyünü yoxlamaq imkanına malikdirlər. Bunun üçün arayışda qeyd olunan ştrix-kod vasitəsilə "E-hökumət" portalındakı "Portal üzərindən verilmiş arayışların yoxlanılması" xidmətindən istifadə olunur.\nAzərbaycanda kağız formasında arayışların elektron arayışlarla əvəzlənməsi prosesinin xeyli sürətlənməsinə səbəb olan “İş yerinə dair arayış” e-xidməti hazırda ölkədə mövcud olan 12 növ e-arayış xidməti sırasında xüsusi populyarlığı ilə seçilir. 2014-cü ilin dekabrında əhaliyə təqdim olunan bu e-xidmətdən 01 aprel tarixinə artıq 268 809 dəfə istifadə qeydə alınıb.


MÜRVƏT HƏSƏNLİ yazır: Xalqın boğazından kəsilib mənimsənilən mülkiyyətlər...\n13:13 17-06-2020 | 197 | İqtisadiyyat\nÖlkə iqtisadiyyatının dirçəlməsi üçün o vəsaitlərə ehtiyac var\nÖlkə ictimaiyyətinin çoxdan gözlədiyi qanunvericilik aktı MM-də ilk oxunuşda qəbul olundu. Söhbət Cinayət Prosessual Məcəlləsinin 521-ci maddəsinə edilmiş xaricdəki əmlakın müsadirə edilməsi qaydası barədə bənddən gedir.\nQeyd edək ki, Məcəllədəki bu maddə “Xarici dövlətlərin məhkəmələrinin hökmlərinin və ya digər yekun qərarlarının icrası qaydası” adlanırdı. Milli Məclisin 5 iyun sessiyasında maddənin adı dəyişdirilərək “Əmlakın müsadirəsi barədə Azərbaycan Respublikasında çıxarılmış hökm və ya digər yekun qərarların xarici ölkədə icrası” adlandırıldı və ona maddənin icra mexanizmini müəyyənləşdirən bənd artırıldı. Artırılan 521.1 bəndinə əsasən, xarici ölkədə yerləşən əmlakın müsadirə olunması barədə Azərbaycanda çıxarılmış hökm və ya digər yekun qərar qanuni qüvvəyə mindiyi tarixdən beş gün müddətində icra olunacaq. Əmlakın hüquqi yardım çərçivəsində xarici ölkədə müsadirə edilməsi, həmin əmlakın, yaxud onun dəyərinin ölkəyə qaytarılmasının təmin olunması məqsədilə cinayət işi üzrə bütün materiallarla birlikdə Baş Prokurorluğa göndəriləcək. Baş Prokurorluq xarici ölkədə yerləşən əmlakın müsadirə edilməsi və həmin əmlakın, yaxud onun dəyərinin ölkəyə qaytarılması məqsədilə Azərbaycan qanunvericiliyinə və tərəfdar çıxdığı beynəlxalq müqavilələrə əsasən tələb olunan zəruri tədbirləri görəcək.\n2020-ci il iyul ayının 1-dən qüvvəyə minməsi nəzərdə tutulan bu maddə ona görə əhəmiyyətlidir ki, bu günə qədər Azərbaycanın müxtəlif dövlət orqanlarında işləyən iri məmurların və məmurlar ilə bağlı olan iş adamlarının korrupsiya yolu ilə ələ keçirib xaricə daşıdığı sərvətlərin geri qaytarılması mexanizmi faktiki yox idi. Xarici dövlətlər isə mənbəyi göstərilə bilməyən həmin əmlakları müsadirə edir və ya fəaliyyətini dondururdu. Nəticədə Azərbaycan xalqının boğazından kəsilib mənimsənilən mülkiyyətlər əslində oğru məmurlara da qismət olmur, havadan asılı vəziyyətdə qalırdı. Halbuki həmin mülkiyyətlər Azərbaycan xalqının halal pullarıdır və ölkə iqtisadiyyatının dirçəlməsi üçün o vəsaitlərə ehtiyac var. Sözsüz ki, onların geri qaytarılması ölkə iqtisadiyyatını yenidən canlandıra və neft gəlirləri azalan məmləkətimizdə qeyri-neft sektorunun inkişafına təkan verə biləcək.\nHər bir halda, ədalətin bərpası cəmiyyətin qanunlara, mövcud hakimiyyətə, hüquq mühafizə orqanlarına inamını artırır və cəmiyyətə qanun-qaydalara hörmət və riayət hissi doğurur.\nKorrupsioner məmurların əmlakının müsadirə edilərək Azərbaycana qaytarılmasının ən müsbət cəhəti ondan ibarətdir ki, xalqın cibindən oğurlanmış həmin vəsaitlər oğrularda qalmayacaq, öz həqiqi sahibinə - Azərbaycan xalqının ixtiyarına veriləcək. Ölkəmizə qaytarılan o vəsaitlər bir sıra müəssisələrin yaradılması və inkişaf etdirilməsi məqsədilə iş adamlarına kredit olaraq verilə biləcək və iş adamlarımız öz təsərrüfatlarını inkişaf etdirdikcə, həmin vəsaitləri müəyyən faiz artımlarıyla hissə-hissə geri verəcək. Nəticədə iqtisadi inkişafımızın təməli sayılan bir fond formalaşacaq və davamlı böyüyəcək. Bu həm də Azərbaycanda real iqtisadi sektorlarla yanaşı, bank sisteminin də möhkəmlənməsinə şərait yaradacaq. Ölkədən qaçaq yolla pul çıxarmada ixtisaslaşan, Türkiyə ilə bağlı Matrix Group kimi şirkətlərin və onların benefisarlarının xüsusi reyestrləri olmalı və bu məlumatların Azərbaycan Respublikasının əməkdaşlıq etdiyi digər ölkələrin hüquq mühafizə orqanları ilə paylaşma mexanizmin yaradılmasını məqsədəuyğun hesab edirəm.\nSirr deyil ki, Azərbaycan iqtisadiyyatı neft və qaz hasilatından indiyədək yüz milyardlarla dollar qazanc əldə edib. Dövlət Neft Fondunun rəsmi açıqlamasına görə, təkcə Azəri-Çiraq-Günəşli yataqlarından 2018-ci il sentyabrına qədər 135 milyard 142 milyon dollar vəsait əldə edə bilmişik. Digər yataqları və qaz hasilatını da bu hesaba qatsaq, karbohidrogen ehtiyatlarımızın ölkəmizə qazandırdığı pulların həcminin daha da artacağını görə bilərik. Əlbəttə ki, bu vəsaitlərin hamısı göyə sovrulmayıb. Azərbaycan iqtisadiyyatının infrastrukturu məhz bu maliyyə gücümüz hesabına formalaşıb və hazırda fəaliyyət göstərir. Bu vəsaitlər sayəsində Azərbaycanın ən ucqar kəndlərindən tutmuş paytaxta qədər müasir yollar salınıb, iqtisadiyyatımızın qan-damar sistemi formalaşdırılıb. Ölkəmiz məhz bu yolların sayəsində bir çox beynəlxalq nəqliyyat-kommunikasiya marşrutlarının yolayrıcına çevrilib. TANAP-TAP kimi beynəlxalq əhəmiyyətli qaz kəməri, Bakı-Ceyhan boru xətti, Bakı-Tblisi-Qars dəmiryolu kimi böyük layihələri maliyyələşdirib. Məmləkətimizin müxtəlif yerlərində böyük sənaye parkları salınıb, kənd təsərrüfatı inkişaf etdirilib. Onlarla böyük aqro-parklar salınıb, istehsal müəssisələri tikilib. Ölkə iqtisadiyyatımızın təməlləri məhz bu gəlirlərin sayəsində qoyulub və inkişaf etdirilib.\nBununla belə, Azərbaycan xalqının bu sərvətinə əl uzadanlar, xalqın əmlakını mənimsəyənlər də az olmayıb. Dövlətin gücündən istifadə edib korrupsiya yolu ilə şəxsi əmlakını artıran iri məmurlar mənimsədikləri vəsaiti Azərbaycana belə yatırmayıb xarici ölkələrə daşıyıblar. Bir növ, Azərbaycanın var-dövlətinin talanması hesabına xarici dövlətlərin iqtisadiyyatının güclənməsinə xidmət ediblər. Məhz bu səbəbdən də korrupsioner məmurların fəaliyyətini yalnız vəzifə səlahiyyətlərindən sui-istifadə yoluyla haqsız qazanc əldə etmək kimi qiymətləndirmək də mümkün deyil. Bu həm də öz ölkəsində yüksək vəzifə tuta-tuta xarici dövlətlərə töycübaşılıq etmək deməkdir. Xarici dövlətlərin Azərbaycanın sərvətini talamaq üçün planlaşdırdıqları imperialist siyasəti həyata keçirmək mexanizmidir. Bu mexanizmin çərxinə çevrilən hər bir iri məmur korrupsiya əməlləriylə gözə görünməyən işğalçılıq siyasətində içtirak ediblər. Öz xalqının istismarında imperialist qüvvələrin yanında yer alıblar. Belə adamların əməlinə də məhz bu aspektdən hüquqi qiymət verilməlidir. Necə ki, II Dünya müharibəsində alman faşistlərinin sırasında yer alıb öz xalqına divan tutan legionerlər vətənə xəyanət ittihamı ilə məhkum olunmuşdular, Azərbaycanın sərvətini xaricə daşıyanlar da eyni cəzanı almalıdırlar. Çünki öz ölkəsinin iqtisadiyyatını çökdürərək əldə etdikləri vəsaitlər hesabına xarici dövlətlərin iqtisadiyyatını gücləndirməyin vətənə xəyanətdən başqa adı yoxdur və o cür də tövsif olunmalıdır. Bu gün müxtəlif media qurumlarında Azərbaycanın sabiq və hazırkı iri məmurlarının sərvətlərinin siyahısına baxanda adamın heyrətdən gözləri bərəlir. Belə məlum olur ki, möhtərəm Prezidentin etibar edib ölkə idarəçiliyinin ən mühüm sahəsini tapşırdığı bu məmurlar onlara bəslənən etimaddan sui-istifadə edərək ölkə başçısını da, xalqı da aldadaraq, xarici dövlətlər qarşısında öhdələrinə götürdükləri “tala, ölkədən çıxar və bizim iqtisadiyyata yatır” göstərişlərini həyata keçiriblər. İndisə hər bir töycübaşı kimi oğurlayıb xaricə qaçırdıqları mülkiyyətlər müxtəlif bəhanələrlə onların da əlindən alınır.\nXarici dövlətlərin imperialist siyasətinə qulluq edən bu məmurlardan bəziləri hələ də hakimiyyətdədirlər və dövlətin xalqımıza verdiyi sosial xidmətlərdən yararlanırlar. Övladları, nəvələri Azərbaycan xalqının alın təriylə ərsəyə gələn dövlət büdcəsindən maliyyələşən məktəblərdə oxuyur, özləri və yaxınları polis tərəfindən qorunur, sərhədlərdə şəhid olan kasıb balalarının fədakarlığı sayəsində ölkənin müxtəlif yerlərində özününküləşdirdikləri torpaqları və ail namusları müdafiə olunur. Onlar isə bu millətin sərvətini talayaraq xaricdə aldıqları və heç vaxt içərisində yaşamadıqları mülkiyyətlərə yatırırlar. Bəziləri hətta bu mülkiyyətlərini və pullarını qorumaq üçün əcnəbi fahişələrinin adına keçirirlər. Beləcə, xalqımızın halal haqları hansısa ölkələrin ən aşağı təbəqəsinə qismət olur. Sonunda isə mənbəyini göstərə bilmədikləri həmin sərvətlər tamamilə əllərindən alınaraq xarici dövlətlərin balansına keçir.\nÜstəlik, Azərbaycan xalqının əmlakı yalnız iri məmurlar tərəfindən talanmır da. Onların himayədarlıq etdikləri bacarıqsız adamlar da ölkəmizin sərvətlərini talamaqla məşğuldurlar. Məşhur ingilis yazıçısı Redyard Kiplinqin “Cəngəlliklərin kitabı” əsərində Mauqlinin əsas düşməni olan Şirxanın kölgəsinə sığınmış tülkü personajına bənzəyən bu adamlar da ölkəmizə az zərər vurmayıblar. Böyük oğrulara tülkülük edənlərdən bəzilərini tanıyıram ki, Azərbaycandan oğurladıqları sərvətləri xarici ölkələrdən birində iş ofisi açmağa sərf edib. Həmin iş ofisi normal işləyəcəyi təqdirdə ona qazandırdığı pul 28-30 il ərzində çəkilən xərci geri qaytara bilər. Bu müddətdə həmin müəssisənin təmirinə, dövlətə ödədiyi vergilərə xərclədiklərini nəzərə alsaq, bu müddət daha da uzanar. Halbuki o vəsaiti Azərbaycanda ağıllı bir sahəyə yatırsaydı, qısa müddətdə həm xərcini çıxarardı, həm də dəfələrlə artıq pul qazanardı. Amma bu gün çörək puluna həsrət qalan azərbaycanlının var-dövlətinin oğurlanması hesabına xaricə yatırılan o vəsait Şirxanın tülküsünə də heç nə qazandırmır. Koronavirus məhdudiyyətləri səbəbindən xarici ölkəyə gedə bilməyən həmin zavallı qeyri-qanuni yolla əldə etdiyi mülkiyyətinə nəzarət də edə bilmir. Azərbaycan dövləti isə pandemiyayla mübarizə tədbirləri üçün hər gün 150 min manat pul xərcləməli, dolayısıyla Şirxanı və onun tülküsünü də “əsrin vəbası”ndan qorumalıdır. Heç bir dövlət onu avam yerinə qoyan bu tülküləri və Şirxanları bağışlamaz.\nBu mənada Cinayət Prosessual Məcəlləsinin 521-ci maddəsinə edilmiş dəyişikliklər labud idi.


Cenevrədə 75-ci Ümumdünya Səhiyyə Assambleyası keçirilir - AZƏRTAC\nAZƏRTAC xəbər verir ki, koronavirus pandemiyası başlayandan bəri ilk dəfə birbaşa iştirak formatında keçirilən assambleyanın əsas devizi “Sağlamlıq üçün sülh, sülh üçün sağlamlıq” adlanır.\nÜST-nin baş direktoru Tedros Qebreyesus assambleya çərçivəsində, həmçinin qlobal və regional səhiyyə məsələlərində liderlik səriştəsi və səylərinə görə “Qlobal Səhiyyə Liderləri“ mükafatına layiq görülən şəxslərin adlarını açıqlayıb.\nÜmumdünya Səhiyyə Assambleyası Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının qərarverici orqanıdır. İldə bir dəfə keçirilən tədbirdə ÜST-ə bütün üzv dövlətlərin nümayəndə heyətləri iştirak edir və əsas diqqəti İcraiyyə Şurası tərəfindən hazırlanmış sağlamlıqla bağlı xüsusi gündəliyə yönəlir. Ümumdünya Səhiyyə Assambleyasının əsas funksiyaları sırasında baş direktoru seçməklə yanaşı, ÜST-nin siyasəti, proqramları və büdcəsini müəyyən etmək dayanır.\nAZERTAG.AZ :Cenevrədə 75-ci Ümumdünya Səhiyyə Assambleyası keçirilir


Qadın » Страница 5 » Sizin psixoloq | www.psixoloq.info\npsixoloq.info » Mövzular » Qadın » Страница 5\n05.03.2018 Zamir 741\n05.03.2018 Nurlan 1 392\nİlk öncə unutmayın ki, siz hər kəsin ehtiyac duyduğu sevgi və diqqəti mehriban dillə deyil, dava dalaş salaraq istəyirsiniz ki, bu da aranızdakı soyuqluğun yaranması üçün ilk və əsas səbəbdir. Virtual aləmdə bu cür "hücumlar" olmadığından yoldaşınız orada qalmağı seçir. Əgər Siz rəqibiniz "İNTERNET" üzərində asan və sakit yolla qalib gəlmək istəyirsinizsə, o zaman aşağıdakılara diqqətlə əməl edin...\nBölmə: Məqalələr / Kişi / Qadın / Həkim məsləhətləri\n03.03.2018 Nurlan 1 392\n01.03.2018 Zamir 693\nXərçəng xəstəliyindən vəfat etmiş, amerikalı yazıçı Erma Bombeck ölümündən əvvəl bunları qələmə almışdır. Həyatımı yenidən yaşaya bilsəydim əgər...\nBölmə: Manşet / Motivasiya / Qadın\n01.03.2018 Gunay.I 699\n27.02.2018 Gunay.I 1 203\n26.02.2018 Zamir 716\nQida pozuntularından ən çox yayılanı anoreksiya və bulimiyadır...\nBölmə: Məqalələr / Qadın / Xəstəliklər\n15.02.2018 Gunay.I 1 501