Evdə Poinsettia - Potted çiçəklər və bitkilər - 2020\nPoinsettia Qırmızı çiçək: evdə necə böyüdülmə, böyüdülmə və təkrarlanma\nMüəllif: Listieva Lily 19 sentyabr, 2014 Kateqoriya: Houseplants\nEuphorbia gözəl (lat. Euphorbia pulcherrima)və ya poinsettia (lat. Poinsettia) - Meksikanın və Mərkəzi Amerikanın tropik təbiətində böyüyən, Euforbia ailəsinin Euphorbia cinsinin bir bitki. Poinsettia bitkisi yaşayış yerinin dörd metrliyinə çatan, 30-50 sm uzunluğunda bir çalı olan poinsettia isə yarpaqları 10-15 sm uzunluğunda qara rəngli, elliptik, petiolatdır. Çiçəklər sarımsı, kiçik, rozet çiçəklərində yığılır, ancaq cazibədarların çiçəkləri düşündükləri ətrafındakı parlaq qırmızı çürüklər. Hazırda breeders poinsettia sortlarını çəhrayı, ağ, sarı və hətta iki rəngli çətənə ilə inkişaf etdirmişlər. Poinsettia çiçəyi, ilk Meksika naziri olan Joel Roberts Poinsett'in şərəfinə adını aldı, botaniyanı sevən və süd və gözəllik gözəlliyindən məmnun oldu. Poinsettia Miladda çiçəklənir, buna bəzən "Bethlehem Yolu" və ya "Milad Yıldızı" deyilir.\nPoinsettia əkin və qayğı (qısaca)\nÇiçəkləmə: Milad və Yeni il ərəfəsində.\nİşıqlandırma: parlaq diffuz işıq (qərb və şərq şüşələri).\nTemperatur: böyümə və inkişaf dövründə - 18-25 ˚C, çiçəkləmə zamanı - 16-14 ˚C, istirahət dövründə - 14-12˚C.\nSuvarma: Yaz aylarında - müntəzəm və bolca, qışda zərif bir yer olmalıdır.\nHava rütubəti: isti su ilə müntəzəm çiçəkləmə zamanı tövsiyə olunur.\nÜst sosu: hər iki həftədən bəri bahardan kompleks mineral gübrə ilə. Çiçəkləmə dövründə, kalium komponentinə diqqət vurulur.\nKesim: İldə iki dəfə: aprel ayında bir çubuq yaratmaq üçün 15 sm hündürlüyə və transplantadan sonra.\nİstirahət müddəti: Mart-Aprel aylarında altı ila yeddi həftə.\nNəql: hər il istirahət dövründən sonra.\nZararlılar: thrips, mealybugs, whiteflies, scutes, spider mites.\nXəstəliklər: boz çürük, şirin çiyələk, fusarium.\nPoinsettia çiçək - artan xüsusiyyətləri\nMağazada çiçəklənən poinsettia alır və Milad üçün yaxınlarınıza verirlər. Adətən çiçəklənmədən sonra ölür, amma bir az səy göstərsəniz, evinizi hər Miladını bəzəyən birdəfəlik poinsettia-nın bir çoxillik edə bilərsiniz. Bütün poinsettia xüsusiyyətlərinizə kömək etmək üçün bəzi məsləhətlər:\n- yarpaqları düşməyə başlamazdan sonra torpağın az quru olduğu və qidalanmasını dayandırmaq üçün poinsettia sulamasını azaldır, torpaq səviyyəsindən 15 sm yüksəklikdə poinsettia sapı kəsdirin, qaranlıq bir yerə köçürün və may ayına qədər yuxuya icazə verin,\n- May ayında, böyümənin başlanğıcını stimullaşdırmaq üçün yaxşı bir yerə çiçək qoyun, mineral gübrələrlə suvarma və bəslənmə başlayın. Bitki böyüməyə başlayanda, onu yeni bir zəminə nəql edir,\n- oktyabrın əvvəlində gecə ən azı 14 saat olacağı yerdə və ya bir şkafda işıq yaranmasına imkan verməyən bir qutuda gecəni çiçək yerləşdirin - bu şəkildə bitkinin burulmasını stimullaşdırın,\n- Bəhrəmələr açılmağa başlamazdan sonra zavodun adət-ənənəsinə diqqət yetirin.\nPoinsettia'nın xüsusi bir xüsusiyyəti, onun siqar şirəsi zəhərli olduğunu göstərir. Xüsusilə gözlər üçün zərərlidir. Bəzi hallarda, poinsettia şirəsi alerji yaradır. Yutulduğunda, qusma və bağırsaqların ağrılarına səbəb ola bilər. Bu çətinliklərin qarşısını almaq üçün, budama və poinsettia nəql etməzdən əvvəl əlcəkləri istifadə edin. Toksisitə evdə euphorbia baxımından bitki növündən asılı olduqca fərqlənir, baxmayaraq ki, bütün öforbiyi birləşdirən bir xüsusiyyətdir.\nPoinsettia üçün necə qayğı.\nPoinsettia qərbdə və ya şərq şüşələrində yaşamağa sevər, amma günəşin birbaşa şüaları qorxunc kimi zərər verir. Bitki yetişdirilməsi üçün ən rahat temperatur 18-25 ºC, çiçəkləmə zamanı - 16-14 ºC, qalan hissəsi isə 14-12 ºC. Yazda suvarma bol olmalıdır, qışda suvarma azalır ki, torpağın həcmi azdır. Milad poinsettia çiçəkləndikdə, isti su ilə sıxışdırmağa başlayın.\nÜst paltar poinsettia.\nPoinsettia kompleks mineral gübrələri ilə ayda iki dəfə payızdan payıza qidalanmalıdır. Çiçəkləmə dövründə, bir çox yetiştiriciler bu mövzuda batil olduqları və çiçəkləmə dövründə bitkiləri gübrə verməməyi üstün tutsalar da, potash gübrələrinə ehtiyacınız olacaq.\nPoinsettia, gənc yaşıl yarpaqları oyanmış poinsettia göründüyü zaman bir istirahət dövründən sonra, aprel və ya may ayında yazda nəql olunur. Torpaq 2: 3: 1: 1 nisbətində plitə, gil-soda, torf torpaq və qumdan ibarət olan bir qədər asitli olmalıdır. Drenaj qatını unutma. Pota bir əvvəlki qədər çox olmamalıdır. Bir bitkinin transplantasiyası stressini minimuma endirmək üçün poinsettia transplantasiyası transshipment üsulu ilə həyata keçirilir.\nPoinsettia'nın kəsilməsinə necə xüsusi bir incəlik yoxdur, mövcud deyil. İki dəfə daraldılar: aprel ayının əvvəlində, həyəcan verici bir dövr gözlənildiyi zaman, qazanda torpağın səviyyəsindən 15 sm yüksəklikdə və transplantadan sonra, yeni bitkilər bitki üzərində böyüməyə başlayanda. Bu gözəl bir kol yaratmaq və zəif tumurcuqları çıxarmaq üçün edilir, sonra vegetativ təbliğat üçün şlam kimi istifadə olunur.\nPoinsettia'yı necə artırmaq olar? Təbii şəraitdə poinsettia toxum ilə təbliğ olunur, lakin evdə, poinsettia böyüməsi üçün, yay mövsümündə kəsilmiş kəsiklər tərəfindən bitki yayılım metodu istifadə olunur. Kesim uzunluğu 7-10 sm olmalıdır, buna görə ən az 3-6 yaxşı qaynaq ehtiva edir, kəsici birbaşa düyün altında keçməlidir. Zərərli bitki suyunu aradan qaldırmaq üçün bir neçə dəqiqə isti suya endirilir, sonra qumdan, quru gübrə və humusdan ibarət olan yaşlı bir substrat ilə konteynerlərə əkilmiş kök formalaşanlarla müalicə olunur və 24-28 ºC-də parlaq yer, amma parlaq günəş işığı olmadan bəzən havalandırmaq və səpmək. Şerlər kök aldıqda və bu vəziyyət təxminən bir ayda baş verirsə, istilik rejimi az sərbəst ola bilər, amma istilik 16 ºC-dən aşağı olmamalıdır. Payızda gənc poinsettia bitkiləri 18-20 sm diametrli qablar içərisinə köçürülür, lakin onlar yalnız bir ildən sonra gözəl çiçəkli çalılar ola bilərlər.\nDüşmənlər: zərərvericilər və poinsettia xəstəlikləri.\nBəzən poinsettia, bu kimi həşəratlardan trips, scutes, whiteflies, mealybug və spider mite kimi əziyyət çəkir. Bu yemək balığı ağ balzamlı bir maddə yaradır və ağcaqanad və ağfalla yarpaqlarda yapışqan ləkələr buraxır. Həm milli yollarla, həm də sistem insektisidləri ilə mübarizə aparmaq mümkündür. Toxunmalar və qırıntılar hər həftə hər tərəfdən sabunlu su ilə poinsettia barmaqlarını silməklə məhv edilir, sabunun duşla yuyulmasından sonra bitkinin yapraklarını mineral yağla təmizləyərək solucanlarla mübarizə aparırlar. Ancaq bəzən bu mübarizə hələ zərərsiz hazırlıq üçün mağazaya gedərək bitər.\nPoinsettia gri kalıbından, fusariumdan və pudralı küfdən təsirlənir. Boz bozulması, yüksək rütubətin fonunda meydana gələr və sürgünlərdə, çiçəklənmə və ciyərlərdə boz qalığa bənzər görünür, qəhvəyi ləkələr yarpaqlarda yaranır. Boz çürüklə mübarizə aparmaq üçün "Fundazol", "Skor" və ya "Çilan" istifadə edin. Fusarium tumurcuqları qəhvəyi, sonra isə demək olar ki, qara, quruyur və ölür. Pudra çiyəsi ağ bitki ilə yarpaqları və çiçəklərini əhatə edir, bitki tədricən qəhvəyi bir rəng əldə edir. Bu mantar xəstəlikləri Fitosporin-M, Topaz, eyni Skor və Chistotel kimi funqisidlər tərəfindən məhv edilir.\nPoinsettia niyə sarıcıya çevrilir.\nBitki sərin bir otaqda saxlanılır və eyni zamanda müntəzəm torpaqları nəmləndirir, kök çürük olur, bu da yarpaqların sararması ilə müşayiət olunur. Bu, sarı yarpaqların fenomeninin səbəblərindən yalnız biridir. Başqa bir səbəb sadəcə aşağı hava nəmləndiricisi ola bilər ki, bunun nəticəsində bitki bir örümcek ağrısını zədələyir və həyati fəaliyyəti poinsettia yarpaqlarının sararması kimi bir nəticəyə gətirib çıxarır.\nNiyə poinsettia düşür?\nFalling yarpaqları əvvəlki bənddə göstərilən səbəblərə görə ola bilər: aşağı otaq temperaturunda torpağın həddindən artıq ıslatılması və otaqda çox quru hava. Yəni, yarpaqlar ilk növbədə sarıya çevrilir və sonra düşürlər. Sarı yarpaqları bitkinin kifayət qədər suvarmasından düşür. Milad tətilləri bitdikdə, poinsettia sarıya çevrilir və istirahət dövrü üçün hazırlaşır, yarpaqları tutur. Bəzən yarpaqların düşməsi kəskin temperatur düşməsi və ya işığın olmamasıdır.\nNiyə poinsettia çiçəklənmir?\nÇox güman ki, mütəxəssislərin aqrotexniki tövsiyələrindən bir şey qaçırdığınız üçün. Poinsettia çiçəkli bölməni diqqətlə oxuyun və özünüzdə səhv tapa bilərsiniz. Bir bitkinin çiçəklənməsi üçün ehtiyacı olan əsas şey, poinsettia'nın çiçəklənəcəyi altında düzgün işıq və temperatur şəraitidir.\nPoinsettia çiçəkləndikdən sonra\nPoinsettia-da istirahət dövrü mart-aprel aylarında gəlir, təxminən altı həftə davam edir. Bitki yarpaqları atmağa başladığında, zirvədən 15 sm yüksəklikdə sürgünlərini kəsdirib, poinsettiaı qaranlıq bir soyuducu otaqda hərəkət etdirin və yalnız ara sıra və çox az miqdarda torpağı nəmləndirin. May ayında gözəl qadınınız oyanacaq və sizdən qayğı və diqqəti tələb edəcək. Bunun üçün parlaq bayram şüaları ilə qışın başlaması ilə sizə təşəkkür edir.\nQırmızı Poinsettia çiçək böyüyən nüanslar\nBitki bitki 3 fazdan ibarətdir: aktiv böyümə, çiçəkləmə və istirahət dövrü.\nBitki örtüyü Aprel ayında başlayır. Yaz və yaz aylarında bitki fışqırıq və yarpaqları yetişdirir.\nSentyabr ayında poinsettia çiçəklənməyə hazırlaşır, dekabrın sonunadək başlanır və təxminən 2 ay davam edir.\nÇiçəklənmədən sonra, bitki 1,5-2 ay ərzində bitki örtüyünü tamamilə tərk edir.\nHər mərhələdə bitkiyə bir az diqqət lazımdır.\nEuforbia ailəsinin üzvləri olaraq, Milad Yıldızı poinsettia mukoza yanmasına, zəhərlənməyə və allergik reaksiyaya səbəb ola biləcək zəhərli süd sapı ehtiva edir. Bu səbəblə çiçəyin qayğısına qalma işi əlcəklərlə həyata keçirilir və bitki özü uşaqlara və ev heyvanlarına əlçatmaz yerlərə yerləşdirilir.\nEvdə poinsettia necə qayğı?\nPoinsettia Red olduqca tələb edir və hava tərkibinə həssas olan müəyyən bir işıq və istilik şəraitinə ehtiyac duyur. Çiçək baxımı onun inkişafı və inkişafı üçün əlverişli şəraitin yaradılmasını çox sadələşdirəcəkdir.\nAktiv bitki örtüyü dövründə çiçək parlaq, lakin yayılmış işıqa ehtiyac duyur, buna görə o, otağın ən parlaq yerdə yerləşdirilir. Qışda çiçəkləmə zamanı əlavə işıqlandırma təşkil edin.\nAydın olmayan işıqlandırma halında, çiçəkləmə baş verməyəcək və ya keyfiyyəti acı çəkəcəkdir.\nİstirahətdə bitki qaranlıq yerə köçürülür.\nPoinsettia yalnız nəmli deyil, həm də təzə hava sevir, buna görə:\nyaz aylarında bitki açıq havaya aparılır, onu doğrudan günəş işığından qorunan bir yerdə yerləşdirir,\nQışda otaq tez-tez havalandırılır, layihə hazırlanır.\nBitkilərin böyüməsi və çiçəkləmə zamanı bitki tez-tez və bolca suvarılır, üst torpaq quruyur.\nDəyişkən dövrdə nadir hallarda nəmlənirlər, yalnız torpağın koması tamamilə quruyanda, ayda bir dəfə olur.\nMilad ulduzu nəmlik çatışmazlığına və daşqına dözmür.\nBitki gübrə dəstəyi olmadan yaxşı inkişaf və müntəzəm çiçəkləmə mümkün deyil. Ən yaxşı soyunma sentyabr ayında başlamışdır. 2 həftə içində 1 dəfə houseplants üçün kompleks mineral gübrə gətirir. Çiçəkləmə zamanı yüksək miqdarda fosfor və kalium tərkibli aşqarlara üstünlük verilir.\nZavodun dekorativ çalılıq formasını vermək üçün tumurcuqlar müntəzəm olaraq budama və çimdikdir.\nBudama, yarpaqları atdıqdan sonra, hər il həyata keçirilir. Çılpaq tumurcuqlar 1/3 qısaldılmış, zəifləmiş və deformasiya olunmuşdur.\nGənc böyüyən filiallar 5 - 6 barmaq üzərində çimdik. Bu artımın artmasına kömək edir.\nBirgə tacı meydana gəlməsi üçün, poinsettia ilə olan pot mütəmadi olaraq öz oxları ətrafında çevrilir.\nHər yaz, yeni sürgünlərin böyüdülməsindən sonra, Milad ulduzu torpağı və yeri dəyişdirərək köçürülür.\nPoinsettia çox geniş konteynerə ehtiyac yoxdur. Bir potu seçərkən çiçəyin torpaq hissəsinin ölçüsü istiqamətləndirilir. Kapasitə 2 - 2,5 dəfə az olmalıdır.\nGenişlik və hündürlüyü, qazanın olduğu maddənin nisbəti əhəmiyyətli deyil.\nPoinsettia yüngül drained torpaqlarda yaxşı yetişir. Torf və qum həcminə bərabər hissələrə bənzəyən 3 hissədən ibarət soda, 2 hissə yarpaqlı torpaqdan ibarət olan torpaq qarışığı onun becərilməsi üçün substrat kimi uyğun gəlir.\nGənc ştampların və yarpaqların görünüşü ilə göstəriləcək yeni şərtlərə uyğunlaşdıqdan sonra, çiçək yetkin bitki kimi baxılır. Bir istisna qidalanır: 1 - 1,5 ay sonra həyata keçirilir.\nYazda və ya yaz aylarında yığılmış şlamlar. Bu prosesi müntəzəm budama ilə birləşdirmək rahatdır.\nBitki, gənc apikal tumurcuqları hər biri ən azı 5-6 internodes var ki, 7-dən 15 sm uzunluğunda kəsilir. Kesim düyün altında aparılır.\nŞirələrin axıdılmasını dayandırmaq üçün şlamlar 10-15 dəqiqə isti suya yerləşdirilir və 1-2 saat ərzində qurudulur.\nAnanın bitkisindən çıxarılan sapı hygroscopic material ilə batırılır və əzilmiş aktivləşdirilmiş karbon ilə tozlanır.\nKöklənmədən əvvəl kökün aşağı hissəsi hər hansı bir kök stimulatorla müalicə olunur.\nChristmas Star İşıqlandırma\nÇiçəkləmə mühüm bir dövrdir, bu anda poinsettia bolca işıq tələb edir. Qışda işıq kifayət deyil, gün çox qısa, sizə işıq lazımdır. Cənub pəncərəsi poinsettia üçün ən yaxşı yerdir. Günəşin Milad ulduzunu yandıracağından qorxmayın, qışda şüalar bu üçün çox zəifdir. Əksinə, bitki yarpaqları çatışmazlığı ilə yapışdırır. Ağrılı göründüyünü görsəniz, əlavə işıq mənbələri ilə bir poinsettia parlaq.\nPoinsettia baxımında istilik şəraiti\nBir çoxu poinsettia'nın uzun çiçəklənməsi ilə razıdır. Dekabr ayında Milad ulduzu çiçəkləri mart ayının sonuna qədər parlaq rənglər verir. Soyuq bir çiçəyə zərər verdiyini xatırlamaq lazımdır, onu qoruyucu və aşağı temperaturdan qoruya bilərsiniz. Satın aldığınız zaman zavodun təhlükəsizliyinə diqqət yetirmək lazımdır: avtomobil qabığında qablaşdırılır və nəql olunur.\nEvi adi otaq temperaturu ilə təmin edin - + 18-24 dərəcə. Poinsettia sıfırdan 14 dərəcə temperatura bənzədir, lakin uzun müddət orada yaşaya bilməz. Yaz və yazda çiçəklənmədən sonra poinsettia sərinliyə ehtiyac duyur: + 16- + 18 dərəcə. Bu çiçək yeni çiçəkləmə üçün güc qazanacaq sayəsində bir istirahət dövrü olacaq.\nMilad ulduzu bir çox suya ehtiyac duyur, nəmin olmaması çox ağrılı şəkildə qəbul edilir. Bərpa mövsümü boyunca bol paunsetinin suyunun sulanması lazımdır. Lakin, gündəlik suvarma həmişə tələb olunmur. Torpağın içində yerin qurudulmadığı yoxlanılmalıdır. Ayrılan suyu otaq temperaturunda sulayın.\nOptimal şərait yaratmaq vacibdir, bitki nəm sevir, çox quru havaya dözmür. Bizim mənzillər qışda qızdırılır, buna görə kifayət qədər nəm ola bilməz. Poinsettia şıltaq olacaq - yarpaqları, çiçəkləri atın. Bədbəxtlikdən qaçınmaq üçün təkcə Milad ulduzu üçün deyil, həm də insan sağlamlığı üçün faydalı olan adi bir nəmləndirici almaq kifayətdir.\nPoinsettia qidalandırmaq üçün necə\nÇiçəklənmə üçün gübrə alın və əlavə qidalanma ilə gözəlliyi xahiş edin. Bu, çiçəyin vəziyyətinə müsbət təsir edəcək, yamıq yarpaqları və çürükləri inkişaf etdirməyə imkan verir.\nFaiz artım dövründə, hər iki-üç həftədə payızda bitki kompleks mineral gübrələrin həlli ilə qidalanır.\nMilad ulduzu qönçələr meydana gətirəndə, potas fosfat gübrələri istifadə olunur.\nEvdə çiçəkləndikdən sonra poinsettia kəsmək üçün başqa bir video izah edəcəyik:\nPoinsettia budama yalnız çiçəklənmənin olmamasına deyil, hətta bitki ölməsinə gətirib çıxara biləcək bitkidən güc almaq üçün çox nazik olan bir çox cücələrin formalaşmasını qarşısını almaq üçün kolun düzgün formalaşması üçün zəruridir.\nPoinsettia çiçəklənmədən sonra Poinsettia-nı qidalandırmaq üçün necə\nPoinsettia budamadan sonra yeni sürgünlərə icazə verir və tezliklə fotoşəkilləri çiçəkləndirir\nPoinsettia üçün bir çox dəfə çiçəklənən, təbii şəraitdə bitki həyat dövrünün xüsusiyyətlərini bilmək lazımdır. İstirahət dövrünə və aktiv artımlara imitasiya edərkən, asanlıqla gözəl çiçəklənmə əldə edə bilərsiniz.\nPoinsettia fadesiyle az su ilə su. Сброс листьев после цветения — нормальное явление, не стоит пугаться.\nЛетом наступает период покоя, пуансетия должна отдохнуть и набраться сил перед будущим цветением в декабре. Qaranlıq sərin yerdə yerləşdirilir.\n2-3 aylıq istirahət dövrünün sonunda poinsettia'yı parlaq yerdə qoyduq, suvarma səviyyəsini artırdıq.\nYarpaqların aktiv böyüməsinin başlanğıcında Milad ulduzunu bəsləyin.\nÇoxsaylı proseslər ən yaxşı şəkildə qaldırılır və ən güclülərdən yalnız bir neçəsini tərk edir. Yeri gəlmişkən, kəsilmiş tumurcuqlar da asanlıqla köklənə bilər.\nSentyabr ayında məsul vaxt başlayır. Milad üçün gözəl çiçəklər lazımi şərtlər altında gəlir. Payız qönçələrində qoyulur, qış qış görünür. Bir çox çiçək yetişdiricisi qarışıq hissi var, onlar çiçək açmaq üçün nə edəcəyini bilmirlər. Payızda işıq gün uzun qalır, poinsettia isə qısa bir müddətə ehtiyac duyur. Parlaq işıqda oyaq qalmaq üçün 14 saat, 10 saat yatmalıdır. Onu qaranlıq dolaba çəkin və ya işığa 10 saat təsir göstərdikdən sonra örtüyü ilə örtünüz. Orta dərəcədə nəmlənməmiş su.\nBu şərtlərin iki ayı çiçəyin gələcək inkişafını təmin edəcəkdir. Parlaq bracts çiçəklənəcək, bir müddət sonra çiçəklər olacaq.\nYuxarıda sadalanan şərtləri yerinə yetirərkən, Yeni il və Milad bayramları üçün çiçəklənən bir poinsettia qazanırsınız.\nEvdə poinsettia üçün necə Poinsettia nəqli video poinsettia çiçəklənməsi\nMilad Star Çeşitləri\nEvdə böyüyən poinsettia müxtəlif seçimi ilə başlayır. Cədvəldə hər birinin evdə yaşaya biləcəyi Milad ulduzunun əsas heyvandarlıq növləri göstərilir.\nMasa - Poinsettia Çeşidləri\nMilad ulduzunun fərqli bir xüsusiyyəti selektiv heyvandarlıqda onun rahatlığıdır. Masada təqdim edilənlər - yetiştiricilər bu gün istifadə edə biləcək bütün becərilən poinsettia çeşidlərinin yalnız bir hissəsi.\nBir "bayram" bitkisini necə seçmək olar: 3 ipucu\nPoinsettia'nın ev həyatında ən çətin, çiçəyin mağazadan mənzilə gətirildiyi uyğunlaşma dövrüdür. Zavodun ev şəraitinə uyğunlaşmasından asılı olmayaraq, satışa çıxmadan əvvəl nəqliyyatın nə dərəcədə rahat keçməsindən asılıdır. Sənin vəzifəniz Cənnətdəki pəncərə nümayişindən sənə baxan onlarla insanın ən sağlam və səmərəli bitkisini seçməkdir. Yetkin bir yanaşma, satın alındıktan sonra poinsettia'nın bakımını basitleştirmenize kömək edəcək. Üç vacib nöqtəni seçərkən düşünün.\nYalnız mağazada alın. Bethlehem ulduzunu bazarda almaq təklifi inamla rədd edilməlidir. Qışda kökləri dondurmaq riski var. Bunu bilmirsinizsə, əlverişsiz bir bitki satın ala bilərsiniz.\nTorpağın içində olan torpaq. Torpaq bir az nəmli olmalıdır. Çox xammal olsa, kökləri çürüymək riski var. Bəlkə də bitki sular altında qalır.\nSıx qönçələr. Milad ulduzunun həyat dövrü üç mərhələdən ibarətdir: soyuq mövsümdə çiçəklənmə, istirahət və inkişaf dövrü. Seçilmiş bitki üzərindəki kurdlar hələ çiçəkləmə vaxtı olmadıqda, onun həyat dövrünün başlanğıcında poinsettia gözəlliyi ilə razı qalmaq üçün kifayət qədər vaxt qazanacaq.\nYazda çiçək uzun günəşli günlərdə sevinir və parlaq diffuz işıqlandırmanı üstün edir. Yaz dövründə Milad ulduzunu çıxarmaq üçün gözəl bir yer, yaz sundurması yaxınlığında balkon və ya yer olacaqdır. Bu dövrdə Meksikanı evdə saxlasanız, tez-tez otağı havalandırın, lakin layihələrə icazə verməyin.\nQışda çiçəkləmə dövründə bitki daha çox işıqa ehtiyacı var. Onu keyfiyyətli işıqlandırma ilə təmin etmirsənsə, hirsli Southerner dərhal yarpaqları qoparacaq. Pəncərədən kənarda buludlu hava Milad ulduzu üçün süni işıq mənbəyi təşkil etmək üçün bir siqnaldır.\nVəziyyət istiliklə bir qədər sadədir: ilin istənilən vaxtında, 18-25 ° C aralığında olan bir rejim, öforbiya üçün rahat olacaq. 14 ° C-dən aşağı temperatur böyümə və çiçəkləmə dövründə kritik dərəcədə aşağı düşmüş sayılır.\nBağbanlar başlayaraq tez-tez çiçəklənmə sonra bir poinsettia (Christmas ulduz) qayğı və necə təmin etmək üçün lazım olan temperatur şərtləri narahat. Ekspertlərin nəzərdən keçirəcəyi qənaətə gəlmək olar ki, istirahət dövründə olan zavod 12-14 dərəcə temperaturda rahat hiss edir.\nİsti mövsümdə suvarma tez-tez və kifayət qədər bol olmalıdır. Torpaq quru üst qabığının - bitki nəmə ehtiyacı olduğu bir işarədir. Qışda suvarma minimuma endirilməli, hər üç-dörd həftədən sonra birdən çox qazan yerə ıslatılmalıdır.\nBethlehem ulduzu, bir insan kimi, nəm səviyyəsinin 40-60% ətrafında dəyişdiyi bir otaqda ən rahat hiss edir. Quru hava zərərvericilərin görünüşü ilə doludur. Və həddindən artıq rütubət - kök sisteminin çürüməsi.\nPoinsettia gübrəsi bahar istisna olmaqla, ilin istənilən vaxtında həftədə iki dəfə həyata keçirilməlidir. Çağırış dövründə, cənub qadının çiçəklənməsindən sonra, qidalanma ayda bir dəfədən çox olmamalıdır. Cədvəldə mövsümdən asılı olaraq Milad ulduzunun ehtiyacı olan gübrələrin növləri göstərilir.\nCədvəl - Mövsümi Poinsettia Top dressing\nMilad ulduzu sürətlə böyüyür, yalnız genişliklə deyil, həm də yuxarıya doğru. Bir dəfə minyatür çiçəyin bir pəncərəyə uyğun olmayan bir nəhəng hala gəlməsi üçün poinsettia kəsilməlidir. Budama, bağlanan bitki çiçəklənmə bitdikdən sonra həyata keçirilir - mart-aprel aylarında. Çətənə ağacından 10 sm uzunluğundan daha çox yaşıl çubuqlar qoyaraq, ağaclar kəsilmişdir. Budanın bitməsindən sonra rahat bir temperatur rejimi olan bir otaqda qalır, suvarır və bolca püskürür.\nBir neçə həftə sonra, yeni tumurcuqları işlənmiş bitkiyə görünməyə başlayacaq. Taskınız, ən uyğun və güclü yarpaqları ilə beş və ya altı növünü tərk etməkdir. Qalanları yenidən budama ilə aradan qaldırılmalıdır. Ləğv edilən tumurcuqlar yerə köklənə bilər.\nPoinsettia hər il başqa qazana nəql edilməlidir. Taşıma metodu ilə bunu edin. Ən əlverişli dövr baharın sonudur. Meksika gözəlliyi subacid torpaq sevir. Təxminən pH (pH) altıdır. Bitkilərin əkilməsi üçün ərazi mağazadan əldə oluna bilər və aşağıdakı reçeteyle (3: 2: 2: 1 nisbətində) özünüzü bişirmək olar:\nSüd verən sədəqə\nToxum poinsettia iki səbəblə yayılmaq mümkün deyil. Daxili əsarətdə bitki çox nadir hallarda onlara verir. Bundan əlavə, toxum toxum üsulu ilə çiçəklənmə növlərinə yayılmaq mümkün deyil, çünki toxum müxtəlifliyin xüsusiyyətlərini saxlamır. Bu o deməkdir ki, gecikmədən cənnətcə "klon" etmək arzusu səni şlamları götürməyə məcbur edəcək.\nReprodüksiya poinsettia (Milad ulduzu) şlamları yalnız isti mövsümdə həyata keçirilir. Ən çox "klonlama" üçün maydan avqusta uyğundur. Bir əkinçilik materialı olaraq istifadə etmək məqsədi ilə qaçışını söndürməklə dərhal isti suya qoyduğunuzu unutmayın. Bethlehem Yulduzunun gövdəsi süd kimi suyu ehtiva edir. Kökdən tamamilə axın etməməsi vacibdir. Biz dörd mərhələdə hərəkət edirik.\n"Kornevin" (gübrə-kök-məcburi) hər bir kəsmə dunk.\nÇürüymək riski aradan qaldırmaq üçün bir qabda 1 ədəddən çox dərinliyə iki çəkməyi əkəcəyik.\n24-29 ° C temperaturu olan bir otaqda əkilmiş şlamları saxlayırıq, tez-tez suvarma və gündəlik bir sprey şüşə ilə isti su ilə çiləmə.\n21 gün sonra müxtəlif qablarda ştamplar oturdu.\nPoinsettia satın alma, bir yaxşı üçün ümid etməlidir, lakin ən pis hazırlamaq. Çiçək çox tələb edir. Buna görə çiçək yetişdirənlər tez-tez sadə və üzləşdiyi çox problemlərlə üzləşirlər.\nBaxım qaydalarının hər hansı pozulması Milad ulduzunun "qışqıracına" səbəb olur. Cədvəldə ən çox yayılmış xəstəliklər onların səbəblərinin göstəricisidir. Bənzər simptomları müəyyən edərkən, tapşırıq zəmanətlə tez bir müalicə təmin etmək, əksinə hərəkət edir.\nCədvəl - poinsettia nə və niyə xəstədir\nPoinsettia (parlaq prisotsvetnye yarpaqları) yaşıl dönüb qorxmayın. Bu çiçəkləmə dövrünün bitdiyi sübutdur. Yaşıllaşdırıldıqdan sonra yarpaqlar solğun olacaq və sonra tamamilə düşür. Bu normaldır. Bir bitkinin çiçəklənmə vaxtıdır, amma çiçəklənməsə, bu yaxın keçmişdə siz bunun üçün bir istirahət dövrü düzəltməməyiniz deməkdir. Bəzən çiçəklənmənin olmaması floristin qidalanmasını qarışdırdığını və Meksika gübrəsinin böyüməsini təmin etdiyini göstərir.\nÇiçək qayğı qaydalarının pozulması yalnız bitki sağlamlığını sarsıtmaqla yanaşı, daha çox ciddi narahatlıq yarada bilər - həşərat zərərvericiləri. Cədvəldə poinsettia ən pis düşmənləri və onların simptomları göstərilir.\nCədvəl - Christmas Star zərərvericiləri\nHəşərat zərərvericilərinin az miqdarda mexaniki təmizlənməsi ilə təmizlənə bilər. Sadəcə susuzluğun təmiz suya batırılması və diqqətlə sinir bozucu fəthlərdən qurtarmaqla, hər bir poinsettia səthini təmizləyin. Daha inandırıcılıq üçün potanı polietilenə sarın və duşun altındakı bitkiləri iyli bir şəkildə yuyun. Bu kömək etmədikdə, bir çiçək dükanı işçisindən ilacın becərilməsi haqqında ilkin məsləhətləşməni aldıqdan sonra insektisidləri istifadə edin.\nEvdə poinsettia yetişdirilməsi asan bir iş deyil. Amma nəticə həqiqətən buna dəyərdir. Baxım və qayğı qaydalarına uyğun olaraq, Meksika gözəlliyi sizi qızıl sikkə ilə ödəyəcəkdir. O, möhtəşəm bir şəkildə Milad bayramı ilə çiçəklənəcək və Martın səkkiz gününə qədər onun qızğın geyimində qalacaq. Bu vaxt, yalnız çiçəklənməsinə heyran deyil, həm də poinsettia'yı canlı bir dekor olaraq fəal şəkildə istifadə edə bilərsiniz. Yeşil yaşıl bitkilərdən yuxarı qalxaraq, qırmızı ulduzlarla dolu kaş-çömüyə, Yeni il üçün bəzədilmiş salonun içinə mükəmməl uyğun gəlsin və ya Milad masasının başında onun layiqli yerini tapın.\n"Milad ağacı altında bir dost üçün mükəmməl hədiyyə"\nMən bu cür bir şey etmədim, yalnız suvarma və sulama! Çiçəkləndikdən sonra, qırmızı yapraklar yaşıl oldu və böyüməyə başladı. Dekabr ayının əvvəlində kiçik yarpaqlar qırmızı, buruq və çiçəklərə çevrilib, yanvar ayında bir fırça tapdı, küçəyə qoydu (-10 - -15) və bir həftə sonra onu geri gətirdi (göründüyü kimi, dondurma donmuşdu: sanki sağ idi). Spreyli kimyəvi maddələr. Çiçək "çiçəklər və qoxular". Heç bir narahatlıq və ya problem yoxdur. Alın və dondurmayın! Bu il sünnət ola bilər və mən istirahət verəcəyəm ... Əgər unutmasam. )))\nPoinsettia çox gözəl bir çiçəkdir. Müxtəlif mənbələrdəki təsvirlərə inanırsınızsa, qayğı göstərmək çox mürəkkəb deyil, amma təəssüf ki, şəxsən onunla ünsiyyət qura bilmədi. Mağazalarda Poinsettia, qış aylarında, yeni il tətillərindən əvvəl satılmağa başlayır. Şəxsən, bu anda bu çiçəkləri keçə bilməyəcəyəm, çünki olduqca gözəl və olduqca ucuzdur. Bir çiçək təxminən 100-150 rubla başa gəlir və əlləri onları almaq üçün çalışır. Çiçəklənən poinsettia yarpaqları qırmızı, çəhrayı və sarıdır. Satışda yalnız ilk iki rənglə tanış oldum. Hər ikisi də məni ziyarət etdilər. Mən yalnız bir dəfə çəhrayı poinsettia götürdüm. Mən artıq bir neçə ildir qırmızı satın almışam. Qırmızı poinsettia görünüşündə tünd yaşıl bir tərəfə baxır, əlbəttə, daha parlaq və daha möhtəşəmdir. Çiçəkləri aldım sonra adi plastik qablarda nəql edirəm. Torpaq universaldır. Lazım olduğu kimi su. Poinsettia daşması çox sevmir, ona görə də yerə çox nəmləndirməməyə çalışıram. Gözəl bir çiçəklənən dövlətdə, bir çiçək bir neçə ay dayanır, tədricən altını itirir və sonra üst parlaq yarpaqları. Əlavə imkanlar mümkün variantlardır. Ümumiyyətlə, qış aylarında mənzildə çox quru hava var və bir çiçəyi olan otaqda böyük bir akvariumun (250 litr) olması belə bir şəkildə vəziyyəti çox yaxşı qoruyur. Və poinsettia, çıxdı kimi, quru havada çox çətindir. Satın aldıqdan üç ay sonra qurudum ilk çiçək. Birincisi, yarpaqlar düşdü, sonra yeni ortaya çıxdı. Alındığım ikinci çiçək çox qoruyucu idi. Mən yarpaqların düzgün nəmləndirilməsini təmin etməyə çalışdım, tövsiyə olunan yazda budama etdi və payızınadək mənim yaşıl formanda qaldı. Ancaq istilikdən sonrakı keçidlə birlikdə qurudulmuşdu. Ona görə də, əldə etdikləri bütün sonrakı çiçəklər, bir neçə aydan sonra maksimum ayağa qalxacaqlarını düşünür və mən onlara yalnız gözəl, lakin müvəqqəti, dekorativ buket kimi baxıram.\nYeni il bayramı ərəfəsində bir dostu ziyarət etmək, hədiyyə edərək təəccüblənir. İlin simvolu ilə yalnız bir biblo almaq istəyirsiniz? Xeyr, istəmirəm - gəzir. Şirniyyat, şampan - trite. Hədiyyələr çox bahalı olmalı, məcburi deyil, eyni zamanda xoş görünüş olmalıdır. Eh, heç bir şey ağla gəlməyəcək, mən artıq sinir almağa başlayıram və sonra Eho'ya Moskvy'deki bütün faydalı və çox yaxşı bitkilər haqqında ənənəvi rubrikanı eşidirəm. Onlar Poinsettia gözəl və ya, da adlanır kimi Milad ulduzu haqqında deyirlər. Eureka! Bütün möhtəşəm sadədir! Yalnız bu çiçək ən yaxın mağazada olarsa! Mənim rahatlığımda o, orada idi. Bildiyiniz kimi, Poinsettia müxtəlif növ və rənglər ola bilər, amma ənənəvi olaraq qırmızı seçdim və qız yoldaşım kimi başqa bir krem rəngini çəkdim. Ümumiyyətlə, verdim və hər kəs xoşbəxt idi!))\nMağazada satıcının sözlərinə görə, çiçəklənmədən sonra poinsettia ölür və ədəbiyyatda yazılır ki, çiçək qorunub saxlanıla bilər. Satıcıya da inanmırdım, çiçəklənmədən sonra bitki qismən kölgə qoydu və yazda nəql etdilər və dərhal yaşadıqlarını gördükdə ağacları kəsdilər və hər zamanki kimi baxmağa başladılar. Mənim poinsettia gələn il çiçək açdı, baxmayaraq ki, çiçəkləmə mağazada olduğu kimi gurultulu deyil və yarpaqları çox böyük deyil, amma bu, mənim kiçik zəfərimdir.\nYılda bir dəfə - Miladda satın alırıq. sonra yarpaqları tez düşmək kimi atmaq - və elmi olaraq sübut edir ki, evdə bir təcrübəsiz şəxs üçün gələn il qədər onu dəstəkləmək üçün təəccüblü deyil. gübrə qiyməti artıqdır. Bu, 5 dollardan, orgomenlərdən - 100-dək gəlirlərə başa gəlir - ancaq bu nadir hallarda olur. 5-dən 7-dək toplu mal, biz ABŞ-da yaşayırıq - burada bir dəfə oyuncaqlar kimi. yatdığınız bir otaq qoyun - edə bilməzsiniz. zəhərli maddələr çıxarır. Yeni il dekorativ.\nBağlı poinsettia çiçəyi üçün necə qayğı\nBitkilərin fotoşəkilləri asanlıqla diqqət çəkir. Ancaq çiçəyin özü qeyri-adi deyil, həm də adıdır. Bunu izah etmək çox sadədir, çünki bitki Miladda çiçəklənməyə başlayırona görə "Christmas Star" adı verildi. Lakin, çiçəklənmə sona çatdıqda, bitki təkcə çiçəklənmələri yox, həm də yarpaqları itirir, onun inkişaf mərhələsində onun tamamilə məhv edilməsi riski vardır. Ancaq hər bir yetişdiricinin qüdrəti bu gözəl bitkini qorumaqdır, bunun üçün əkinçiliklə bağlı bəzi məqamları xatırlamaq lazımdır:\nYaprakların ilk əlamətlərində suvarma və gübrə buraxılmalıdır. Torpağın 15 sm yüksəkliyində sapları kəsmək vacibdir, sonra bitki baharın sonuna qədər olmalıdır, qaranlıq yerə köçürülür,\nbaharın sonunda poinsettia günəşli bir yerə qaytarılmalı, o vaxtdan etibarən bol suvarma və gübrə verməyə başlayır,\nBirinci böyümə əlaməti olaraq, ən gözəl euphorbia yeni bir torpağa köçürülür,\nToxumların meydana gəlməsini stimullaşdıran təsirli bir tədbir, bitki oktyabr ayında qaranlıq bir yerə yerləşdirmək və ya bir qutu ilə örtməkdir. Poinsettia ilə oxşar əməliyyat ən azı gündə 14 saat,\nçürüklər artıq meydana gəldiyini fərq edərək, çiçəkləri qaranlıq bir yerdə saxlaya bilməyəcəksiniz. Bu nöqtədən mütəmadi suvarmağı təmin etməliyik.\nOnlara verərkən gözəl poinsettia'ya çox diqqət yetirilməlidir çox zəhərli suyu. Onunla hər hansı bir əlaqə sağlamlıq üçün zərərli ola bilər: əgər meyvə suyu dəridə olursa, gözlər ilə qarşılıqlı əlaqədə olduqda allergik reaksiyalara səbəb ola bilər, körlük meydana gələ bilər və ağız boşluğu ilə - qusma refleksləri. Belə mənfi hadisələrin qarşısını almaq üçün, poinsetiya ehtiyatlarının rezin əlcəklərdə saxlanması üçün bütün tədbirləri görmək məsləhət görülür.\nPoinsettia bitkilərinin yetişdirilməsi üçün uyğun temperatur\nBu bitki daha az xəstə olacağı və daha uzun olacağı təqdirdə daha da çiçəklənəcək əlverişli istilik şəraitində böyümək. Bunun üçün aşağıdakı nöqtələri nəzərdən keçirin:\nPoinsettia 18-25 dərəcə selsi çiçək temperaturu üçündür,\nçiçəklərin formalaşmasının başlanğıcında temperatur 14-16 dərəcə,\nsoyuq mövsümdə, poinsettia istirahətdə olduğu zaman istilik 14 santimetrdən yuxarı olmayan otaqda saxlamaq,\nPoinsettia'yı, layihələrdən qorunmaq üçün sakit bir yerdə böyüməsi məsləhətdir.\nPoinsettia onun ən rahat hiss əgər pəncərədə böyüyür. Yaxşı işıqlandırma olmalıdır, amma doğrudan günəş işığından qaçın. Bu tövsiyəni yerinə yetirməmək, mənfi dəyişikliklərə gətirib çıxara bilər: çoxdan qısa müddətdə yapraklar qəhvəyi dönəcək və düşəcək.\nBağlı Poinsettia Bitki Suvarma\nQışda çiçək lazım olduğu qədər suvarılır: torpağın necə tamamilə qurumağa başladığı anını təyin edə bilərsiniz. Yaz aylarında qayğı göstərmək üçün tamamilə fərqli bir yol Hər gün suvarma aparılır kiçik miqdarda.\nУдобрения в почву под пуансетию вносят два раза в месяц. İlk qidalanma baharda, sonda isə payızda həyata keçirilir. Bu məqsədlə gəlir. mineral gübrələr tətbiq. Spurge gözəl başlanğıc zaman, kalium zəngin gübrələr istifadə edin. Amma bu hesaba görə poinsettia asanlıqla paltarlar olmadan edə bilər bir fikir var. Ən yüksək keyfiyyətli çiçəklərə yalnız bitkilərin həyat dövrünün bu mərhələsində heç bir xüsusi hadisə olmadığı zaman əldə edilir.\nPoinsettia qapalı çiçək nəqli\nMilad ulduzu, ümumiyyətlə, aprelin sonu və ya mayın başlarında baş verən dormansiyadan çıxdıqda, o, nəql edilə bilər. Bu qaynaqlarda yaşıl yarpaqların formalaşmasının başlanğıcı ilə müəyyən edilə bilər. Gözəl bir poinsettia əkilməsi üçün hazırlıq, pot alt drenaj qat ilə doldurulmalıdır. Torpağa diqqət yetirmək lazımdır qeyri-acidik reaksiyaya malik olmalıdır.\nTorpağın torpaq, torf, gil-soda və qum istifadə edərək əkin torpaqlarının hazırlanması üçün. Bütün bu komponentlər 2: 1: 3: 1 nisbətində qəbul edilir.\nYeni bir qazana köçürdüyünüzdə maksimum dəqiqliyi göstərsəniz, poinsettia şansını yeni bir yerdə yaşamaq və xəstəliklərə daha davamlı hala gətirmək şansını artırmaq mümkündür. Köhnə torpaqların maksimum miqdarının köklərdə qalmasına əmin olmaq çox vacibdir. Baxımın qalan hissəsi adi şəkildə həyata keçirilir.\nPoinsettia çiçəyi bəzəmək üçün necə?\nEvdə qayğı Budama təmin ediryarpaqların sararılması zamanı həyata keçirilir, torpağın səviyyəsindən 15 sm səviyyəyə qalxır. Yeni növlər meydana gəlməyə başladıqda transplantasiya sonunda bu proseduru təkrar həyata keçirmək lazımdır. Bu əməliyyat zavodun maksimum cəlbediciliyini və düzgün formasını təmin edir. Milad ulduzunu düzəldən müsbət təsiri, bitki gələcəkdə birdən çox dəfə çiçəklənməsidir.\nSiz faydalı tətbiq və zəif, qırxılmış tumurcuqları tapa bilərsiniz, bu reproduksiya üçün əkin materialı kimi xidmət edə bilər.\nBu mərhələ poinsettia yarpaqlarının formalaşması ilə müəyyən edilə bilər. Ən çox bu, aprelin əvvəlində baş verir. Bu halda, mayın başlanğıcına qədər bitki qaranlıq, sərin yerə köçürülməlidir.\nMilad ulduzu çox zərərvericilər varona ciddi təsir göstərə bilər. Bu siyahıda ləkəli həşəratlar, yemək bişirənlər, thrips, whitefly və spider mites daxil ola bilərsiniz. Tez-tez bir xəstəlik dövründə yarpaqların muma bənzər bir ağ kütlə ilə necə örtülməsini görürsünüz. Onlar da ağitmə, xoşagəlməz ləkə ola bilər.\nHəşərat nəzarətində kimyəvi maddələrlə birlikdə istifadə edə bilərsiniz xalq müalicəsi. Sonuncudan aşağıdakıları təklif edə bilərik:\nQalxan və aphids ilə mübarizə yaxşı nəticələr bir sabun həll göstərir. Bunu etmək üçün həftədə bir dəfə yoluxmuş yarpaqları müntəzəm idarə etmək lazımdır. Hər silməkdən sonra bitkilər təmiz su ilə yuyulmalıdır.\nMineral yağı həşəratlarla mübarizə aparmaq üçün istifadə edilə bilər.\nAncaq xalq müalicəsinin köməyi ilə problemi həll etmək həmişə mümkün deyil. Bu vəziyyətdə, xəstəliyə qarşı mübarizəyə başlamağa və poinsettia sararma qarşısını almaq üçün xüsusi qoruyucu avadanlıq satın seçimi düşünmək mantiqidir.\nYeter bitkilər üçün təhlükəli xəstəliklər aşağıdakılardır:\nGöy rot. Onun yaranması üçün əlverişli şərait bol suvarma və yüksək nəmlik ilə baş verir. Bu ağac, göbələklər və yarpaqlarda qəhvəyi ləkələr üzərində gül, göbələk çiçəyi ilə müəyyən edilə bilər. Mübarizə etmək üçün "Skor", "Chistotel" və "Fundazol" dərmanlarını istifadə edə bilərsiniz.\nFusarium Bu xəstəlik təhlükəlidir, çünki bu, tumurcuqların tam ölümü ilə nəticələnə bilər,\nMealy rot. Çiçəklərdə göründüyünüz zaman xarakterik bir ağ çiçək görə bilərsiniz. Bu xəstəlik adətən bitki ölümü ilə nəticələnir. Siz Topaz və Fitosporin-M preparatlarının köməyi ilə öhdəsindən gələ bilərsiniz.\nÇox vaxt qapalı şəraitdə böyüdükcə poinsettia yarpaqları sarıya çevrilir. Bunun ən əsas səbəbi çox suvarma və sərin inkişaf şərtləri. Bu amillər kök çürüyür, ilk yarpaqları reaksiya verərək rengini dəyişdirir. Ancaq bu, çox pis suvarma səbəbiylə ola bilər. Bu halda, gözəl spurge yarpaqları sarı çevirmək başlayır nəticəsində, mayalar cəlb edə bilər.\nHətta poinsettia tropik bir bitki və bizim genişliklərimizdə evdə olmasıdır uğurla inkişaf edə bilər. Bu bitki yarpaqları və çiçəkləri ilə göstərilən çox dekorativdir. Lakin, bu gözəlliyi yalnız baxma qaydalarına əməl etsəniz istifadə edə bilərsiniz.\nHəyatının tropik olduğunu nəzərə alaraq, temperatur rejiminə xüsusi diqqət yetirilməlidir. Buna görə, bitki inkişafı hər mərhələsində müəyyən bir temperatur saxlamaq lazımdır. Poinsettia və suvarma zamanı eyni dərəcədə vacibdir. Və yalnız kifayət deyil. Buna görə də əlavə olaraq, optimallaşdırılmış nəm səviyyəsini saxlamağa kömək edəcək püskürtməni aparmaq məsləhət görülür.\nPoinsettia növlərinin və növlərinin təsviri və təsviri\nPoinsettia üçün digər adlar "Christmas Star" və "Bethlehem Star", çünki onun çiçəkləmə vaxtı Milad dövrünə düşür. Qışda çox məşhurdur: soyuq hava şəraitində parlaq qırmızı çiçəklənmə qeyri-adi görünür və bayram hissini yaradır. Yetiştiriciler, orijinal bir görünüşü olan qüsurların fərqli rəngləri ilə hibridləri gətirdi.\nAmatör çiçəkçilik tələbində:\nPoinsettia ən gözəl ("Christmas çiçəyi") - qapalı çiçəkçilikdə istifadə olunan mövcud növlərin atasıdır. Qırmızı bracts və "korporativ" görünüşü var. Vətəni isti Meksikadır.\nTaxta yaprakları ilə meşə yarpağı müxtəlifliyi Qərb Miladının ənənəvi simvoludur. Bənzərliklərin dərəcəsi fotoşəkildə ola bilər. Bu da qırmızı çürükləri olan ilk əkilən növlərdir.\nCortez Pink dərəcəli incə çəhrayı rəng ilə fərqlənir. Qızıl mərkəzdən uzaqlaşdığınız zaman kölgə zəif olur.\nPremium Miro bir çox müxtəlifdir. Onun həcmli, görünən xırda bracts səmərəli və çəhrayı.\nVariety Winter Rose White, ən qaranlıq qış gününü bəzəyə biləcək ağ rəngli kabartma çarxı var.\nMonet Tünd qırmızı ilə işıq fonunda "düşür". Görünür, kimsə bitki üzərində qırmızı boya səpdi.\nBu müxtəlif sortların siyahısı deyil. Onların arasında parlaq sarı, ərik və mavi çiçəkli bitkilər vardır. Onlara foto ilə tanış ola bilərsiniz.\nMağazada satın aldıktan sonra zərif poinsettia üçün necə qayğı\nÇiçəklər çarxlara və aşağı temperaturlara dözmür. Buna görə qışda əldə etmə, istilikdə nəqliyyat təmin etmək lazımdır. Zərif bitki şaxtalı hava ilə təmasda olmamalıdır. Saksı küçə boyunca daşımaq lazımdırsa, o zaman bir plastik torba ilə qorunmalıdır.\nDərhal evə bir surət gətirmək üçün satın alındıqdan dərhal başqa rənglərə qoymağa tələsməyin. Parazitlər və xəstəliklər (mövsümi satışda qeyri-adi olmayan) ilə yoluxa bilərlər, belə ki, pəncərənin silllərinin digər sakinlərinə yoluxmamaq üçün yeni bir gündə ən azı 7 gün təcrid olunmalıdır. Bitki daha uzun müddətə gözəl çiçəklərə davam etməsi və gələcəkdə ölməməsi üçün dərhal şərait yaratmaq lazımdır.\nOptimal temperatur və işıqlandırma\nOtaqdakı hava temperaturu, inkişaf üçün rahat şərait yaradır, inkişaf mərhələsinə asılıdır:\nÇıraq dövründə (yarpaqlar aprel ayına qədər salındıqdan bəri) çiçəyin sərin havaya ehtiyacı var: 12-15 ° C\nBitki mövsümünə uyğun qiymət 18-25 ° C-dir.\nÇiçəkləmə zamanı hava istiliyi soyuqlaşmalıdır - təxminən 16 ° C Təəssüf ki, bu qayda yerinə yetirmək həmişə mümkün deyil, çünki zərif poinsettia görkəmli yerdə isti bir mənzilə yerləşdirilir. Bu ölümlə nəticələnməyəcək, çiçəklənmə müddəti azalacaq.\nBuranı qoruyuculardan qoruyan əhəmiyyətlidir.\nPoinsettia yaxşı işıqlandırma ilə pəncərələrində yaxşı hiss edir. Amma ən bağlanan çiçəklər kimi, doğrudan günəş işığına dözə bilmərik. Yarpaqlara düşürsələr, qəhvəyi ləkələrin görünüşünə səbəb olur və ölür.\nEvdə poinsettia qorumaq üçün məsləhətlər əlavə maddələrin məcburi tətbiqi daxildir. O, böyümə və çiçəkləmə üçün lazım olan maddələr və elementləri qəbul etməlidir. Qidalanma vaxtı - maydan payıza qədər. Mineral komplekslərinə üstünlük vermək yaxşıdır. Çiçəkləmə dövründə yüksək miqdarda potassium olan gübrələrin istifadəsi faydalı olacaq.\nÇiçəklənmə üsulları Milad Yıldızı\nEvdəki poinsettinin bərpası kəsiklə aparılır. Onlar çiçək bahar budama zamanı əldə edilir. Optimal uzunluq 7-10 sm-dir. Bitki uğurla çarpmaq və sürətlə inkişaf etmək üçün sapı üzərində bir neçə (4-6) canlı qönçə olmalıdır.\nVəhşi, poinsettia toxum köməyi ilə çarpır, lakin bu üsulu daxili çiçəkçilikdə istifadə etmək səmərəsizdir.\nSonra yarım saat içərisində boşluqlar zəhərli suyu almaq üçün suya batırılır. Kesim kök inkişaf stimulyatoru ilə işlənə bilər. Sonra şlamlar münbit torpaq və ya qum qarışığı, qurudulmuş gübrə və humus ilə dolu qablar əkilir.\nKonteyner 25-28 ° C temperaturda isti bir yerdə yerləşdirilib, bir filmlə örtülür və hər 3 gündə bir sprey şüşə ilə sprey edərək torpağı müntəzəm nəmləndirir. Müntəzəm doğulan istixana yayımlanmalıdır. Bir aydan sonra konteyner soyuducu otaqa köçürülür və filmi çıxarır. 3-4 aydan sonra bitkilər fərdi qablarda əkilir.\nCutting, gənc nüsxə almaq üçün asanlaşdırır. Müvafiq qayğı ilə, onlar gələn il çiçək açacaq.\nEvdə çiçək budama\nBudama, düzgün formanın həcmli bir kolunu meydana gətirir və reproduksiya üçün kəsiklər çıxarır. Bu, ildə 2 dəfə aparılmalıdır: istirahət dövründə (mart - erkən aprel) və formalaşma payızında. Çəkilər sadəcə yerdən 15 sm qalxaraq çapraz şəkildə kəsilirlər. Kəskin olmaq, poinsettia daha da artmaqdadır.\nPoinsettia tumurcuqlarını necə qısaltmaq üçün video təliminə baxın.\nMilad Yıldızı çiçəkləmək üçün yollar:\nQazan sonra parlaq bir yerə qoyulur.\nYeni yarpaqları və tumurcuqları görünməyə başlayanda, çiçəyi qidalandırmaq vacibdir.\nYeni sürgünlərin 3-4 ən güclü tərk etməsi lazımdır.\nSentyabr ayında çiçək qönçələri qoyulur. Proses 2 ay davam edir. Bu müddət ərzində gündüz saatları 10 saatdan çox olmamalıdır. Qalanı 14 saat üçün qaranlıq yerdə yerləşdirə bilərsiniz və ya sıx bir qapaq ilə əhatə edə bilərsiniz. Eyni zamanda suvarma azaldır.\nÇürüklər çiçəklənməyə başlayanda, adi qayğıya qayıtmaq lazımdır.\nÇiçəklənmə bitdikdə, tuluq istirahət mərhələsinə hazırlaşır. Ona kömək etmək üçün suvarımı azaltmaq və gübrə verməyi dayandırmaq lazımdır.\nMart ayında və ya aprelin əvvəlində bitki öz yarpaqlarını tökməyə başlayır. Qazanı sərin havada qaranlıq bir yerdə yerləşdirmək və sürgünləri kəsmək məsləhətdir. Qalan vaxt bir yarım ay davam edəcək, sonra isə Milad ulduzu istirahətdən sonra qalxacaq və gedəcək.\nPoinsettia çiçəyi Euphorbia ailəsinə məxsusdur və görmə orqanlarına çox zərər verən bir zəhərli suya malikdir və həzm sistemini pozur. Buna görə də evdə uşaqlar və ev heyvanları olduqca parlaq bir bitkiyə maraq göstərəcəklərsə, onların təhlükəsizliyinə diqqət yetirmək lazımdır: potu zənginləşdirin. Poinsettia ilə işləyərkən əllər əlcəklərlə qorunur.\nEvdə - Meksikada - təvazökar bir yaşıl bitki kimi istifadə edildiyi bir əfsanə var, lakin İsanın beşiyi ilə çiçək açdı.\nQədim Azteks çiçəyi "Cuetlaxochitl" adlandırdı. Onu boyalar, kosmetika və dərmanlar etdi.\n17-ci əsrdən etibarən, Katolik Kilsəsi onu Baytlahmın ulduzunun simvolu olaraq Milad bayramlarında istifadə edirdi.\nVəhşi, bu, 4 m-ə qədər hündürlüyə malik bir çalıdır.\nPoinsettia'yı uyğun ev baxımı ilə necə təmin edəcəyini bilmək və budamak üçün necə gözəl bir bitki əldə edə bilərsiniz. Bu soyuq aylarda gözləri xahiş edəcək və həqiqətən Milad atmosferini yaradır.\nSatın almadan əvvəl qarşılaşacağınız ilk şey, müxtəlif seçimdir. Evdə böyüdükdə əsas növlər bunlardır:\nMeşə yarpağı - ilk süni şəkildə yetişdirilən müxtəliflik, yarpaqların şəkli palıd bənzəyir,\nCortez Burgundy - bənövşəyi yarpaqların zəngin kölgəsi,\nCortez Red - yarpaqları qırmızı, qaranlıq yaşıl tündlər var,\nPremium Red - klassik poinsettia, yarpaqları işarələnir, çiçəklərin ortası sarıdır,\nPremium Miro - ağ-çəhrayı çiçək başları, bir çox əyri və kompaktlığı,\nQış Gül Ağ - həssas süt yarpaqları, onların kompaktlığı gözəl qış gül bənzəyəcək,\nWhite Star - yarpaqların üstündə ağ rəngli başqa bir nümayəndə, uzanır, işarə edir və bir ulduza bənzəyir,\nJingle Bells - hər kəs üçün yeni il əhval yaratmaq kimi, onun carmine yarpaqları ağ lopa ilə örtülmüş kimi var.\nƏslində, bu gözəl qapalı çiçəyin bir çox növləri var. Ən günahsız ağ kölgələrdən zəngin qırmızıya qədər. Sənin səviyyənizi seçərək, bütün bu müxtəlifliyə asanlıqla itirə bilərsiniz.\nAlınması üçün qızdırılan mağazalara üstünlük verməkdir. Təəssüf ki Açıq bazarlarda dondurulmuş kökləri olan bitkinin üzərinə qaçmaq üçün böyük bir şans var.\nPoinsettia almaqdan sonra nə etməli\nBelə ki, satın alınır və razıdır, poinsettia ev gətirin. Nə edəcəyik?\nBirincisi, bunun üçün yaxşı işıqlı bir pəncərə sillası seçin. Onu yadda saxlayın layihələrə dözüm vermir!! O dövrdə poinsettia uyğunlaşdıqda, onun üçün 16-17 dərəcə bir otaq temperaturu yaradır.\nHabituation prosesi təxminən üç həftə davam edəcək. Bundan sonra, orada qum və vermikulit əlavə yaxşı bir drenaj sonra, yerə nəql.\nBu video satın alındıqdan sonra bir bitkiyə necə qayğı göstərəcəyini, necə bişirmək və gələn il necə çiçəklənməyi necə göstərir:\nZararlıları və xəstəlikləri\nƏlbəttə bu gözəllik də incidir. Bunun qayğısına qalma qaydalarına riayət edilməməsi xəstəliyin inkişafına səbəb ola bilər. Poinsettia sarı və ya solğun yarpaqları açmağa başlaya bilər, bitkilər düşə bilər, rəng daha az doymuş ola bilər.\nBütün bu "simptomlar" torpağın üstünü örtdüğünüzü, bitki qabını bir taslağa qoyduğunu ya da istirahət müddətini pozduğunu göstərir. Bütün bunlar kök səbəbi aradan qaldırmaqla asanlıqla qarşısını almaq olar.\nZararlıların bu gözəlliyi tez-tez trips hücumları, spider qarışığı və mealybugs əziyyət çəkir. Bir problemi vaxtında müəyyənləşdirirsinizsə, ondan qurtulmaq çətin olmayacaq. Bitkini sabunlu su ilə təmizləyin və isti duşla yuyun (lakin torpağın üstündən nəmləndirməyin).\nYuxarıda qeyd edildiyi kimi, poinsettia yandırılmış yerləri sevirlayihədən tamamilə gizlənmişdir.\nYaz aylarında onu daha yaxşı hiss edəcək olan açıq havaya aparmaq daha yaxşıdır.\nBu mümkün deyilsə, yalnız tez-tez otağı ventilyasiya edə bilərsiniz (əlbəttə bir layihə yaratmadan).\nBir bitki qışda az işıq əldə edərsə, bitki örtüyünü asanlıqla itirəcəkdir. Buna görə əlavə işıq mənbələri yaratmaq vacibdir.\nÇiçəkləmə mərhələsindən sonra poinsettia qaçılmaz olaraq başlayır istirahət zamanı.\nMart-aprel aylarında gözəllik heç də çiçəklənməyəcək, yaşıl yarpaqlar isə çürüklər üzərində görünür. Belə bir dövrdə belə bir diqqət tələb olunur:\nOnu qoy gölgeli bir yerdəburada sərin olacaq (12-15 dərəcə)\nXərcləyin budama. 10 sm yüksəklikdə çəkilişlər kifayət edəcək\nAzaltın minimuma qədər suvarma. Hətta suvarma üçün sulamaq üçün yer az quru imkan verə bilər.\nBu vəziyyətdə çiçək təxminən bir yarım və ya iki ay qalacaq.\nƏslində, şişkin poinsettia üçün qayğı çətin deyil. Əsas odur ki, bunun üçün əlverişli şərtlərə riayət etməkdir.\nHər şeyi doğru bir şəkildə yerinə yetirərək, bəzək qabiliyyətini bir neçə dəfə artıracaq və parlaq rənglər ilə sıx yaşıl bitki örtükləri ümumi diqqət və heyranlığa çevriləcəkdir.\nBu, poinsettia sualını mübahisəli bir şəkildə sprey etməkdir. Bu ətirli, yəni. Əvvəlcə bu bitki az yağış olduğu quru ərazilərdə böyüyür (Meksikada). Belə ki, yarpaqları vasitəsilə yemək xüsusi rol oynamır. Üstəlik, böyük bir eksi var: qaynadılmış su istifadə olsa belə, çiləmə üsulu ilə yarpaqlarda çirkin ağ ləkələr var. Və yaz aylarında və yazda bir istirahət dövründə nə üçün kölgə niyə başa düşmürəm? İstirahət dövründə, əksinə, uzun bir iş günü, çiçəkləmə isə qısa bir müddətə lazımdır. Yalnız yuxarı yarpaqların qırmızıya çevrilməsini təmin etmək üçün kölgə, yəni. Milad üçün gözəl bir çiçək istəsəniz, o zaman sentyabrda bir yerə kölgə salmalısınız. Yeri gəlmişkən, yapışlar hər hansı bir tarixdə qırmızıya çevrilə bilər, Pasxa üçün halam bunu edir.\nƏslində bir ay əvvəl bu çiçəyi aldım. İnformasiya baxarkən müxtəlif saytlardan bir çox ipucuya əməl edirəm. Я хочу дополнить вашу статью тем, что данное растение раньше многим людям помогал белый сок для избавления в лечении по лихорадке, по исчезновению бородавок и быстром вылечивании зубных болей возникающих в ротовой полости, а также насущих непредвиденных болей при самом ревматизме\nКстати данный вид появился лишь, потому, что Пойнсетт был ботаником и при этом еще и 1 послом американским в Мексике. Əgər heyvandarlıq növləri və reprodüksiyasında onun səyləri olmasaydı, indi heç kim evdə belə bir gözəlliyi olmayacaqdı.\nHətta boğulduğu dükanlarda belə dondurulmuş çiçək satır. Onlar da Hollandiyadan alınırlar, bəzən yol boyunca dondurmaq vaxtı var ((ağ rəngli çəhrayı və çəhrayı çırpılmış - ən nadir rənglər, mənim kolleksiyam üçün heç bir yerdə tapa bilmədim.) Artıq hər il nəql etmirəm, yerə baxıram, amma onu kəsdim Sürgünləri kəsərkən və ya kökkələyərkən, çürümməmək üçün, şirələrin çıxarıldığı dilimləri, küldən və ya qırışlarla aktivləşdirilmiş kömür ilə səpmək məsləhətdir.\nPoinsettia 'nın saqqallara aid olduğunu yazırsınız ki, bu da çox təəccüblüdür. Təsdiq və ya inkar axtarışında rummaged. Heç bir yerdə bu cür məlumatı tapmadım. Vikipediya süd vermək üçün Miladını birmənalı olaraq təyin edir. Rod-euphorbia, ailə-euphorbia. Yeri gəlmişkən, çox zəhərli bir çiçək. Hər hansı bir vəziyyətdə yatmadığınız və ya uşaq bağçasında bir otaq qoyun. Və uşaqlarınızdan və ev heyvanlarınızdan uzaq olmağınıza əmin olmalısınız.\nE-poçt ilə yeni şərhlər əldə edin. Siz də şərh vermədən abunə ola bilərsiniz.\nCopyright 2020 \_ Bitkilər haqqında onlayn jurnal \_ Poinsettia Qırmızı çiçək: evdə necə böyüdülmə, böyüdülmə və təkrarlanma


UNEC-də Elmi Şuranın növbəti iclası keçirilib. İclasda UNEC İctimai Nəzarət Şurasının üzvləri də iştirak edib.\nUNEC-in rektoru, professor Ədalət Muradov qış imtahan sessiyasının obyektiv və şəffaf keçirilməsində göstərdiyi dəstəyə görə şura üzvlərinə təşəkkür edib. Bildirib ki, UNEC İctimai Nəzarət Şurası universitetdə bütün tədris boyu fəaliyyət göstərəcək və bir ixtisasın idarəetməsi tamamilə onlara həvalə olunacaq.


İstanbulun fəthinə həsr olunan tədbirdə 28 May – Respublika Günü münasibətilə videoçarx nümayiş etdirilib – Azerbaycanda Ataturk Merkezi\nMay 31, 2020 Xəbərlər\nİstanbulun fəthinin 567-ci ildönümü münasibətilə bu şəhərdə “VIII Fəth Kuboku” uğrunda oxçuluq müsabiqəsi keçirilib.\nTürkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan tədbirə videokonfrans bağlantısı ilə qatılıb.\nTədbir zamanı Azərbaycanın 28 May – Respublika Günü münasibətilə xüsusi videoçarx nümayiş etdirilib, qardaş ölkəyə bayram təbrikləri çatdırılıb. Videoçarxda Türkiyə və Azərbaycan dövlət başçılarının qaşılıqlı görüşlərindən ibarət görüntülər öz əksini tapıb.\nTürkiyə Respublikası Prezidenti Administrasiyasının himayəsi, ölkənin Gənclik və İdman Nazirliyi və Oxçular Fondunun birgə təşkil etdiyi tədbirdə ölkəmizin İstanbuldakı baş konsulu Məsim Hacıyev, Dünya Etnoidman Konfederasiyasının prezidenti Bilal Ərdoğan, Türkiyənin Gənclər və İdman naziri Mehmet Kasapoğlu, İstanbul Valisi Ali Yerlikaya, Bəyoğlu Bələdiyyəsinin başçısı və Oxçular Fonudunun sədri Haydar Ali Yıldız və Türkiyə Böyük Millət Məclisinin deputatları iştirak ediblər. Azərtac


Bərdənin Otuzikilər və Bayramlı kəndlərində təbii qaz verilişinin açılışı olmuşdur. - Xəbərlər - BƏRDƏ RAYON Icra Hakimiyyəti\nBərdənin Otuzikilər və Bayramlı kəndlərində təbii qaz verilişinin açılışı olmuşdur.\nİyulun 25-də Bərdə rayonununOtuzikilər və Bayramlı kəndlərinə təbii qaz verlişinə həsr edilmiş açılış tədbiri keçirilmişdir. Həmin tədbirdə rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı Vidadi İsayev, “Azəriqaz” İstehsalat birliyinin Tərtər Regional Qaz İstismar İdarəsinin rəisi Azər Musayev, rayonun hüquq-mühafizə orqanlarının, YAP rayon təşkilatının, idarə, müəssisə və təşkilatların rəhbərləri, kəndlərin sakinləri və KİV nümayəndələri iştirak etmişlər.\nTədbiri giriş sözü ilə açan Bərdə rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı Vidadi İsayev Azərbaycan Respublikasının möhtərəm Prezidenti cənab İlham Əliyevin diqqət və qayğısı ilə bütün respublikamızda olduğu kimi Bərdə rayonunda da geniş tikinti-abadlıq işləri aparıldığından, yaşayış məntəqələrinin elektrik şəbəkələrinin yenidən qurulmasından, rayonun kəndlərinin bir-birinin ardınca qazlaşdırıldığından danışmışdır. Bildirmişdir ki, yaxın vaxtlarda rayonun bütün yaşayış məntəqələri təbii qazla təmin ediləcək və rayonumuz respublikamızda tam qazlaşmış ilk rayon olacaqdır. Bütün bunlara görə rayon sakinləri Azərbaycan Respublikasının möhtərəm Prezidenti cənab İlham Əliyevə minnətdardılar. Otuzikilər və Bayramlı kəndlərinin qazlaşdırılması üçün 43,5 km müxtəlif diametrli polad magistral qaz xətləri çəkilmiş, 52 ədəd siyirtmə və 554 ədəd sayğac quraşdırılmışdır. Abonentlərin təhlükəsizliyini təmin etmək üçün bütün qaz xətləri möhkəmliyə və kipliyə görə yoxlanılmışdır. Bu gün 554 ailəyə təbii qaz verilir.\nTədbirdə Otuzikilər kənd sakinləri Telman Hüseynov, Rəhim Məmmədov, Bayramlı kənd sakini Etibar Mikayılov çıxış edərək kəndlərinə təbii qaz verilişinə görə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyevə minnətdarlıqlarını bildirmişlər.\nTədbirdə “Azəriqaz” İstehsalat Birliyinin Tərtər Regional Qaz İstismar İdarəsinin rəisi Azər Musayev çıxış edərək kənd sakinlərini və tədbir iştirakçılarını bu əlamətdar gün münasibəti ilə təbrik etmişlər.\nTədbirin sonunda rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı Vidadi İsayev kənd ağsaqqalı Telman Hüseynov ilə birlikdə kəndlərə təbii qaz verilişinin rəmzi olan məşəli yandırmışlar.


Nikol Paşinyan güzəştlərə hazır olduğunu bəyan edib » Civil Azerbaijan - İnformasiya portalı\nTarix: 26-10-2020, 22:12\n"Ermənistan münaqişəni nizamlamaq üçün maksimum elastik idi. Amma Azərbaycan bunu istəmədi".\nCivilAzerbaijan.com Turan-a istinadla bildirir ki, bu barədə oktyabrın 26-da Ermənistan baş naziri Nikol Paşinyan öz Facebook səhifəsində canlı yayında bəyan edib.\n"Biz nəyəsə razılaşırdıqsa, bu, artıq Azərbaycan üçün qəbuledilməz idi, çünki onlar daha çox şey istəyirdilər. İndi Azərbaycan Qarabağ münaqişəsinin nizamlanmasını deyil, ən azı Qarabağın təslim olmasını istəyir", deyə Paşinyan bildirib.\n"İndi mən istəyirəm ki, biz bir suala cavab verək. Erməni xalqı güzəştlərə hazırdır? Düşünürəm ki, bəli, erməni xalqı buna hazırdır. Biz hətta ağrılı güzəştlərə də hazırıq, amma erməni xalqı təslimiyyətə hazırdır? Düşünürəm ki, erməni xalqı buna hazır deyil", deyə Paşinyan bilirib.\n"Azərbaycanın tələbinin Qarabağın təslimiyyətindən deyil, güzəştlərdən ibarət olmasını təmin edəcək vəziyyət yaratmaq üçün resurslar tapmağı bacarmalıyıq", deyən Ermənistan lideri Ermənistanın hansı güzəştlərə hazır olduğunu dəqiqləşdirməyib.


X.5. Məna və koqnisiya - F. H. Zeynalov\nX.6. Cümlə semantikası\nX.5. Məna və koqnisiya\nSon 40 ildə elmin yeni sahəsi-koqnitiv psixologiya və ya daha ümumi şəkildə desək, koqnisiya elmi inkişaf etməyə başladı ki, bu da linqvistikaya və xüsusilə semantikaya xüsusi təkan verdi. Koqnisiya elmi insan əqlinin necə fəaliyyət göstərməsi, əqli orqanlarla məlumatın xaricdən qəbulu, onları tanımaq, əvvəlki məlumatlarla müqayisə etmək, təsnifləmək və yaddaşda saxlamaq prinsiplərini öyrənir. O külli miqdarda informasiyanın beynimizdə, koqnitiv sistemimizdə necə strukturlaşmasını, düşünərkən ondan necə istifadə etdiyimizi öyrənir. Bu zaman dil mühüm rol oynayır. Dildə nəyinsə yaranması və dərki və mental leksikonun strukturu psixolinqvistikanın mərkəzi obyektidir. Digər tərəfdən, başımızda, fikrimizdə olanın dillə ifadəsi çox vacib rol oynayır.\nKoqnitiv psixologiyanın semantika üçün əhəmiyyəti ondadır ki, o, konsept və kateqoriyaların tədqiqini və nəzəri modellərini hazırlamaqda mühüm köməklil göstərir. Struktur semantika mühüm məna əlaqələrinin öyrənilməsində mənanı struktur elementlərə bölür, ancaq məna birbaşa tədqiq olunmur. Məntiqi aspektlə gerçəklik şərtləri və implikasiyalar formal semantikada əsas götürülür. Ancaq belədə mənanın konseptual tərəfi tamam kənarda qalır. Sözlərin necə və hansı yolla predmetləri işarələməsini koqnitiv yanaşma öyrənir. Semiotik üçbucaq mənanı konsept kimi aydın göstərir (bax: şəkil 26):\nreferent və ya referent situasiyası\nŞəkil 26. Koqnitiv semantikanın əsas dayağı.\nƏnənəvi dilçilkdə kateqorizasiya mühüm və kifayətedici şərtlərdən ibarət məsələ kimi götürülürdü. Məsələn, bir sıra şərtlərə cavab verən quşları pinqvin kateqoriyasına aid edirlər. Prototip nəzəriyyəsi tərəfdarları bunu şübhə altına alırdılar və kateqoriyaları prototiplərlə, yəni ilk ağlımıza gələn və tipik hallara uyğun olan misallarla müəyyən edirdilər. Belədə kateqoriyalar aydın sərhədlərə malik olmur və dərəcəlikdə nisbilik müəyyən edilir. Digər məsələ isə bizim kateqoriya üslubumuzla hierarxik qaydaların tətbiq olunmasıdır. Bunun nəticəsində orta ümumiliyə malik bazis səviyyəsi alınır ki, ona biz düşüncədə və ünsiyyətdə üstünlük veririk. Biz bu barədə irəlidə danışacağıq. Ilk öncə görək kateqoriya və konsept nədir? Kateqoriyalaşdırmaq (dərk və ya təsvir etmək, yada salmaq) nəyisə müəyyən qrupdan ayırmaq deməkdir. Şəkildə baxırıq, heyvanı, bitkini, insanı, insanların arasında hansısa bir şəxsi tanıyırıq və tanıdığımız şey kimi onlarla olan münasibətləri yada salırıq. Deməli, şüurumuza daxil olan hər şeyi bu və ya digər kateqoriyaya aid edirik. Məsələn, /it/, /at/, /ot/ və s. /it/ deyəndə keçmişdə, indi və hətta roman və hekayələri oxuduğumuz zaman rastlaşdığımız fiktiv it obrazı canlanır. Tanıdığımız kişi, şəxs, ev yiyəsi, maşın sahibi, partiya sədri daha nələr təsəvvürümüzdə canlanır. Böyük və ümumi kateqoriyalar subkateqoriyalara aid ola bilər: qadın, kişi, biznesmen şəxs kateqoriyasının subkateqoriyalarıdır. Deməli, çoxluq nəzəriyyəsilə müqayisə etsək, kateqoriyalar çoxluq, subkateqoriyalar yarımçoxluq və üzvlər, elementlər kimi müəyyən edilə bilər. Məsələn, /ördək/ deyəndə /qaz/, /toyuq/ kateqoriyalarından fərqlənən /ördək/ kateqoriyası başa düşülür. Kateqoriyalaşma kateqoriyaların mental təmsilçiliyidir. Bu təmsilçilklə bağlı çoxsaylı nəzəriyyələr var. Ən sadəsi odur ki, kateqoriya bizim koqnitiv sistemdə öz üzvləri olan konseptdir, bu üzvün mental təsviridir. Məsələn, /ördək/ kateqoriyası beynimizdə /it/ konseptilə təmsil olunmur. Biz bu obyektə rast gəlməklə hissiyyat üzvümüz beynimizdə anlama və kontekstə uyğun təsəvvürün mental təsviri yaranır: forması, həcmi, iyi, rəngi, rolu və funksiyası. Bu eyniləşmə yaradırsa, o təsəvvür /it/ konseptinə uyğundursa, deməli, obyekt /it/ kimi kateqoriyalaşır. Ancaq burada iki şeyi fərqləndirmək lazımdır: əvvəla, hər konsept dilimizdə söz mənası yaratmır, bunun əksinə olaraq heç də hər kateqoriya onu göstərən sözə malik olmamalıdır. Ancaq konseptlər də var ki, onların söz və ya ifadəsi olmur, ya da kifayətləndirici deyil. Məsələn, bədənin hiss elədiyi duyğu və əhval-ruhiyyə, üz ifadələri, fizionomiya, iy və dadlar, melodiya və harmoniyaların birbaşa adları yoxdur. Söz qızıl gülün tam qoxusunu verməkdə acizdir. Biz konseptlərimizin yalnız bir qismini sözdə ifadə edirik.\nİkincisi, sözlə bildirdiyimiz təsəvvürlər (konseptlər) söz mənaları həmin kateqoriyalar üçün təsəvvürlərlə üst-üstə düşmür. Məsələn, velosiped mücərrəd təfəkkürün heç də velosipedlərə xas olan fərdi və ümumi cəhətlərini tam şəkildə əks etdirmir. Deməli, sözün mənası beynimizdəki təsəvvür sisteminin bir hissəsidir. Təsəvvürlərin kateqoriyada ümumiləşməsi və dildə ifadəsi həmişə təxmini olur.\nPrototip nəzəriyyəsi, Aristoteldən bu yana zəruri və kifayətedici şərtlər modelini irəli sürür. Qadın kateqoriyası üçün insan, qadın və böyük (yaşlı) zəruridir. Bu şərtlərə əməl etməyən qadın ola bilməz. Onlar həm də kifayətedici şərtlərdir. Bu, qadın kateqoriyası üçün yetərli şərtlərdir. Əlavə şərtlər də ola bilər.\nAristotelin modeli aşağıdakı əlamətləri vacib hesab edir:\n- kateqoriyalaşma sabit şərtlər çoxluğuna əsaslanır;\n- bu şərtlərin hər biri zəruridir;\n- şərtlər binardır (ya-ya);\n- bir kateqoriyaya aidlik binar məsələdir;\n- kateqoriyaların şəffaf sərhədi var;\n- kateqoriyanın bütün üzvləri eyni statusludur.\nŞərtlərə əməl olunarsa, eyni kateqoriya üzvülüyündən danışmaq olar. Əks təqdirdə bu mümkün deyildir. Onlar həmin şərtlərə əməl olunduqda eyni statusludur. Görünür ki, bu model binar əlamət semantikası kimidir. Bu əlamətlər zəruri şərtlərə uyğun gəlir. Buradan da prototip nəzəriyyəsi inkişaf elədi.\nBu elə haldır ki, ağlımıza birinci gəlir, daha az tipik olan və uyğun ən “yaxşı” misallardır. Belə mərkəzi misalları prototip adlandırırlar. Məsələn, Əhməd deyir: /bax, orada bir quş var//. Bu zaman söhbət ümumi quşdan deyil, konkret bir quşdan gedir. Ancaq biz deyəndə ki, /Pinqvin Antarktidada yaşayan yeğanə quşdur//; /üç yumurta qoyur//. Ancaq burada /quş/ prototipi konkretləşdi, daxilən kateqoriyalaşdı. Kateqoriyaların sərhədi məlum deyil. Amerikan alimi V.Labrov (1927-) 10 dənə fincan, qədəh və stəkan (qulplu, qulpsuz) tələbələrə təqdim edir və onların adını soruşur. Çox dolaşıq cavablar alır: var qulplu, qulpsuz fincan və s.12, kofe, çay və ya su üçün və s.\nAncaq onların hamısını bildirən bir cəhət var ki, o da L.Vitqenştaynın (1889-1951) təbirincə, klass oxşarlığıdır (Familienähnlichkeit). O, oyunlarla bağlı bu termini işlətmişdi: stolüstü, sahə oyunları. Tək oynamaq olur, cüt, bir neçə nəfərlə, bütün klass üzvləri nədəsə bir-birilərinə oxşayırlar. Deməli, fincan kateqoriyasında qulplu və qəhvə və ya çay içmək əlamət kimi ümumi ola bilər. Oxşarlıq bir-biri arasında olmasa da dəyərləri vasitəsilə göstərilə bilər (bax: şəkil 27).\nŞəkil 27. Müxtəlif fincanlar\nTədrici, nisbi və ya dərəcəli aidilik. O fincanları düz xətt üzrə düzsək, fincana məxsusluğun dərəcəsini müəyyən etmək olar. O zaman biz aidliyi “f”-lə ifadə edə bilərik: 100%, 80%, 20%. Əgər fincana aidiyyatı yoxdursa, onda 0%-lə ifadə olunar.\nPrototip nəzəriyyəsində kateqoriyalaşma modeli aşağıdakı əlamətlərlə müəyyənləşir:\nkateqoriyanın mərhələli strukturu: üzvlər eyni statuslu deyil.\nprototiplər ən yaxşı nümunələr kimi: elə prototiplər var ki, ən yaxşı nümunədirlər;\nzəruri əlamətlərin sabit çoxluğu yoxdur: aidilik müəyyən sabit çoxluğun olması ilə deyil, kateqoriya prototipi həmin kateqoriyanın heç də bütün üzvlərinə aid olmayan əlamətlərlə müəyyənləşə bilər;\nailə, sinif oxşarlığı: kateqoriyanın üzvlərində ailə, sinif oxşarlığı olur;\nprototiplər kateqoriyalaşmanın referens halları kimi: kateqoriyaya məxsusluq prototipə oxşarlıqda təyin olunur;\ntədrici məxsusluq, yəni dərəcəlidir, nisbidir;\nPrototiplərin iki mühüm əlaməti var: əvvəla, onlar kateqoriya üçün yaxşı nümunədir, bu da bölünən kateqoriya strukturunun nəticəsidir, başqa sözlə, bölünən struktur müxtəlif misalların olmasıdır; ikincisi, prototiplər referens hallar kimi kateqoriyalaşmaya xidmət edir, halbuki kateqoriyaya məxsusluq üçün əsas kriteriya prototiplə yetərli oxşarlığın olması şərtdir. Qeyri-dəqiq sərhəd növbə ilə sıralanan strukturu ehtiva edir.\nPrototiplərin eyniliyi nədədir? Prototip hansı halların xüsusi növüdür (subkateqoriya), ya kateqoriyaya aid konkret bir haldır. /Quş/ prototipin bütün abstrakt əlamətlərini təcəssüm etdirirsə, deməli, prototipdir. Məsələn, heyvan prototipi üçün dördayaqlı və ya qanadlı olması azdır: /pişiklər, quşlar, balıqlar, həşəratlar, amöblər/ da heyvandırlar axı. Amöbi itlə müqayisə edəndə heyvan prototipindən çox kateqoriyalaşma üçün fərdi hal daha düzgün nəticə olardı.\nQuşlarda lələk relevant sayıla bilər, çünki bununla onlar qeyri-quş heyvanlardan fərqlənir. Lələk ən yüksək tanınma əlamətidir, çünki qanad uçmağı bacarmaqdır, yumurtlamaq başqa heyvanlarda da var. Quş kateqoriyasının prototip konsepti üçün əlamətlərin kombinasiyası vacibdir: qanadı, lələyi olmaq və uçmaq.\nPrototipə oxşarlıq kateqoriyaya məxsusluğu müəyyən edən məsələdir. /Canavar/, /çaqqal/ və /it/ sırasında, /çaqqal/ /canavara/ çox oxşayır, ancaq o /it/ kateqoriyasına aiddir. Burada təkcə zahiri yox, həm də başqa əlamətlər də nəzərə alınmalıdır. Iki kişidən biri mənəvi cəhətdən zəngin və safqəlblidir, o /kişi/ kateqoriyasına uyğun gəlir. Ancaq o birisi fırıldaqdır, əliəyridir, ancaq güclüdür və idmançıdır, o, başqa anlamda /kişi/ kateqoriyasına uyğun gəlir. Ancaq ikisi də /kişi/ prototipinin təmsilçisidir. Buradan da oxşarlığın nisbəti ortalığa çıxır. Oxşarlıq şkalası təyin edir: 0%-100%. Məsələn, /canavar/ /itə/ /inəkdən/ daha çox oxşayır. Deməli, prototipin oxşarlığını müəyyən etmək o qədər də asan deyil.\nBazis səviyyəsi öz əlamətləri ilə seçilir: musiqi instrumenti, gitara (simli alət), saksafon (nəfəsli alət) və pianoya bölünür. Bunlar bazis səviyyəsi sayılır. Onların da digər bölgüsü olur: /skripka/, /kontrabas/, /elektron gitara/ və s.\nBazis anlayışların əlamətləri bazis kateqoriyasının ifadələridir. Bir qayda olaraq buraya sadə, qısa, dilin öz sözləri aiddir. Başqa dillərdən alınmış uzun sözlər dildə qısalır. Məsələn, /Omnibus®Obus/, /Avtomobil®Auto/, /Untergrundbahn®U-Bahn/; /personal computer/-/PC/, /Büstenhalter/-BH/ və s. Aşağı səviyyələrdə isə düzəltmə və mürəkkəb söz daha geniş yayılır. Məsələn, /Notebook/, /Keyboard/ və s.\nBazis sözlər daha çox və tez işlənir. Psixoloji cəhətdən bu sərfəlidir, çünki bazis səviyyəsinin konseptlərinə daha tez reaksiya verilir, bu da mətnin anlaşılmasını asanlaşdırır və tezləşdirir. Bazis kateqoriyaları həm fərqlənməni, həm də tanınmanı yüksək dərəcədə təmin edir.\nPrototip nəzəriyyəsinin əsas cəhətləri ondadır ki, empirik göstərilə bilən kateqoriyaların silsilə daxili strukturu qraduel məxsusluq və qeyri-aydın sərhədlərlə eyniləşdirilə bilər, ona görə ki, bu nəzəriyyədə kateqoriyalaşma prototiplə müqayisədə olur. Bəzən elə olur ki, kateqoriyalar da tam dəqiq sərhədlər silsiləli struktura malik olur. Məsələn, tək (1, 3, 5, 7, 9) rəqəmlər də ən yaxşı nümunələr kimi prototip halları təmsil edirlər. Ancaq bunlar üçün sərhəd yoxdur, ona görə də 18764098 və 376542141 heç də 3-dən az tək rəqəmlər deyillər. Tək rəqəmlər 0-dan böyük olur və 2-yə bölünə bilmirlər. Tək rəqəmlərin çoxüzvlü birləşməsində sonda 1, 3, 5, 7, və 9 gəlməsini əsas götürürük. Deməli, tək rəqəm kateqoriyasının silsiləli strukturu və aydın sərhəddi olur.\nDeməli, prototip nəzəriyyəsində aşağıdakı amillər nəzərə alınmalıdır:\n- kateqoriyanın prototipik halları olur, ancaq onlar kateqoriyalaşmada referens hallar rolunu oynamır;\n- kateqoriyaya aidilik zəruri deyil ki, prototiplə oxşar olsun;\n- zəruri və yetərli şərtlər-modelindəki kimi, kateqoriyaya aidilik zəruri şərtlərin nəticəsidir;\n- silsiləli daxili strukturun dərəcəliliyə görə aidliliyi zəruri deyil (bax: şəkil 28).\n0%  100%  0% xeyir / bəli / xeyir\ndərəcəli aidilik binar aidilik\nŞəkil 28. Silsiləli strukturda dərəcəli və ikili aidilik.\nKateqoriyaların aydın sərhədə malik olmasının iki əsas səbəbi var: bir tərəfdən bilirik ki, kateqoriya sərhədləri əksərən qeyri-dəqiq, variabel və axıcı olur. Bunun da müxtəlif səbəbləri var.\n-söz mənasının variabelliyi; məsələn, /gözəl/, /darıxdırıcı/, /ləzzətli/; bunlar subyektivdir.\n- söz mənasının dəqiq mənasının bilinməməsi, çoxumuz sözü başa düşmədən işlədirik;\n- praqmatizm, sözlərin işlənməsinin qeyri-dəqiqliyi; dünyagörüşü, sosial sifariş və s.\n- söz mənasının dəyişkənliyi; sözlərin mənası tez-tez dəyişir. Məsələn, /yaman/.\nDigər tərəfdən aparılan təcrübələr birmənalı nəticə vermir. Onlar testin formasından asılı olur. Bəzən də tamam başqa faktlarla izah oluna bilirlər. Semantika və prototip nəzəriyyəsindən danışanda öncə koqnitiv semantikadan başlamalıyıq. İfadə məna daşıyan sözdən ibarətdirsə, onda onun mənası potensial referent üçün bir təsəvvürdür (konseptdir), cümlədirsə, onda məna onun potensial referens situasiyası üçün konseptdir. Məsələn, /Şirinnaz Əhmədə deyir/: /Çay çox istidir//\nBurada Şirinnaz /çay çox istidir/ referens situasiyasını kateqoriyalaşdırır, referens etdiyi çaydır, özü də çox istidir. Cümlədəki xəbərlik onun arqumentlərinin kateqoriyalaşmasına uyğun gəlir, cümlənin kompleks xəbəri isə referensiya situasiyasının kateqorizasiyasıdır.\nGeniş mənada koqnitiv semantika məna və referensi yuxarıda izah edildiyi kimi götürür. Koqnitiv semantikanın obyekti koqnisiya elmindəkindən xeyli dardır. Bir tərəfdən koqnitiv semantika kateqoriyalaşma və konseptuallaşma problemini, digər tərəfdən isə kateqoriyalaşma dillə ifadə olunduğuna görə bizim koqnitiv sistemin bir hissəsini təşkil edir. Ona görə də semantik konseptləri (dil mənalarını və semantik kateqoriyaları (denotasiyaları) ayrılıqda nəzərdən keçirsək, yaxşı olar.\nCümlələr təsdiq və inkar cütlər təşkil edir. Sözlərdə də bu var: /həmişə/; /heç vaxt/; hər cümlə həm təsdiqdə, həm də inkarda olur. Deməli, alternativ var: /Mən yedim//, /Mən yemədim// və s., eləcə də ümumi sual cümləsinə binar cavab verilə bilər: /Məktəbə gedirsən? /Hə/, /yox!/ Buna qütbləşmə deyilir: /düz ≠ yalan/, /hə ≠ yox/, /gəlir ≠ gəlmir/ və s. cümlələrin əksəriyyəti semantik presuppozisiyaya malikdir. Bu, məntiqi cəhətdən qabaqcadan bəlli şərtlərlə bağlıdır. Istənilən halda düz və ya səhv olduğunu müəyyənləşdirmək mümkündür: seçim məhdudiyyəti. Məsələn, deyəndə ki, /Bu yaşıldır//, deməli, yaşıl rəngin arqumentidir, yəni rəng görünür. Görünməsə, onda artıq söyləm konteksti köməyə gəlir.\nDeməli, qütbləşmə bütün cümlə növlərinə aiddir. Məsələn,\n¿Niyə su soyuducuda deyil?\n¿Soyuducuda niyə su yoxdur?\nQütbləşmə təkcə cümlə üçün deyil, cümlənin hər bir üzvü üçün mümkündür.\n/Siçan böyük bir dəni yeyir//\nBurada hər bir üzv predikasiya olunur. Hər bir üzvü inkar etmək olar. Hər bir nəqli cümləni sual cümləsinə çevirmək olar: /Əhməd qazdır//, ¿Əhməd qazdır? Bu suala cavabda orta vəziyyət yoxdur, çünki ya həqiqi, ya da səhv olur. Təsəvvür edək ki, /Siçan böyük bir dən yedi// cümləsində hər bir sözə nisbi mənada yanaşsaydıq, onda qütbləşmədən söhbət getməzdi: 05, 10, 20 və s. Burada ikili yox, dərəcəli ifadədən danışmaq düzgün olardı. Yəni gerçəklik dəyəri tam olmayaydı. Praqmatizmi əsas götürsək onda çevrə üzrə o münasibəti belə verə bilərik (bax: şəkil 29).\nreal çevrə çevrə uyğunluq\nŞəkil 29. Semantik təsəvvür və gerçəklik\nŞəkildən aydın olur ki, real çevrə ilə onun təsəvvürümüzdəki əksi real referentə uyğun gəldiyindən biz çevrə kateqoriyalaşması üçün qütbləşməni çevrə kimi qəbul edirik. Semantik kateqoriyalar binardır, ikitərəflidir və ya həm də diskretdir. Belədə ortalığa sual çıxır: necə olur ki, çox kateqoriyaların sərhədləri dəyişən olsa da, aidilik binar prinsipə əsaslanır? Necə olur ki, dünya polar qarşılaşmaya – qara və ağa bölünür, təbiətən hissələrə bölünməyən fenomenlər qarşımızda canlanır. Birinci suala cavab dəyişkənlik təsəvvürü şəklində olur. Ikinci suala cavab isə ondan ibarətdir ki, təbii dilləri fərqləndirmək üçün böyük miqdarda imkanların olmasındadır.\nSemantik kateqoriyanın dəyişkənliyi onun birbaşa söz mənasına, semantik təsəvvürə daxil olmamasıdır. Məsələn, /böyük/ sözü kontekstdən asılı olaraq çox müxtəlif məna verə bilər. Siçanın taxılın böyüyünü yeməsi necə izah oluna bilər: doğrudanmı dən böyük imiş. Böyük olduğu üçün siçan onu necə yeyib və, nəhayət, həqiqətən böyük olubmu. Bütün hallarda /böyük/ bu söz üçün mövcud norma səviyyəsindən artıq olub. Digər tərəfdən bu sözə norma baxımından yanaşdıqda şkalada kiçiklər, sonra böyüklər, sonra daha böyüklər yerləşməlidir (bax: şəkil 30).\nkiçiklər; böyüklər; lap böyüklər\nŞəkil 30. Böyük olmaq şkalası\nBu da sözün kontekstdə işlənməsindən asılıdır. Rənglərdə də bu belədir. Dodaqlarını qızardıb, nə dərəcədə qırmızı olduğu konkret situasiyada dəqiqləşir. Denotasiyanın sərhədi kontekstdə açılır. /Cavan/ sözü /insan/, /kişi/ komponentləri sabit, yalnız üçüncüsü-/yaşlı/ dəyişkəndir, yəni konkret neçə yaşında olması yalnız kontekstdə məlum olur. Eynilə /fincan/ da belə, həcmi, forması, materialı, ölçüsünə görə və s. hər zaman situasiyada dəqiqləşir.\nLakin bir şey də var ki, dünya qarşımızda heç də ikiyə bölünmüş şəkildə canlanmır. Dilin dünya ənginliklərini hər cür ifadə etməyə daha üç vasitəsi var:\n1. Kateqoriyanın genişlənməsi və ya daralması. Məsələn, /Bu örtük çarpayı kimi bir şeydir//. Çarpayı deyil, sadəcə dəyişən təsəvvürdür. Ancaq /Əhməd çox yaxşı bağbandır// cümləsində bağban Əhmədin fəaliyyətini çox daraldır.\n2. Leksik vasitələrə ünsiyyətdə ehtiyac olduqda çoxşaxəli əlavələrlə mənaları dəyişdirmək mümkündür.\n/Alagöy/, /göytəhər/, /göyümtül/, /göyəçalan/, /açıq göy/, /tünd göy/ və s. və ya yeni sözlər. /Səma kimi mavi/, /oliv/, /umbra/ və s.\n3. Differensiyanın bir növü də kəmiyyət parametrinə söykənir: /hər şey/≠ /heç nə/, /hər kəs/≠/heç kim/, və s.\n/Yumurtalar çiydir//≠ /Yumurtalar çiy deyil//\n/Yumurtaların bəzisi çiydir//≠ /Yumurtaların çoxu çiydir//\nBuna kvantor deyilir: hamısı, bəzisi və s. kəmiyyətin ifadəsinə xidmət edir. dil işarələri, bütöv qruplar, sərhədlənmiş klasslar kimi təcrübələrlə əlaqəli olmalıdır ki, ünsiyyət yarana bilsin. Bunu hələ vaxtilə E.Sepir yazırdı.13 Koqnisiyada klass və qruplara kateqoriya uyğun gəlir.14 Burada şəxs fərdi biliklə ümumi bilik arasında fərq qoymalıdır. Məsələn, alma haqqında bilik və bizim biliyimiz. Amma biliyimizin bir qismi aid olduğumuz cəmiyyətin ümumi malıdır. Məsələn, alma meyvədir, görünüşü, ümumi dadı, vitamin tərkibi, yetişdiyi məkan, alındığı və satıldığı yer və s., bütün bunları fərdi biliklərdən fərqli olaraq mədəni biliklər adlandırmaq olar. Mədəni bilikləri mədəni kateqoriyalar kimi tərifləndirirlər ki, bu da cəmiyyətin qeyd-şərtsiz qəbul etdikləridir. Bunu K işarəsilə göstərmək olar: Ak (alma kateqoriyası). Almanın kimyəvi tərkibi, becərmənin aqrotexniki şərtləri Ak-ya daxil deyildir. Fərdi bilik mədəni biliyin böyük hissəsini əhatə edir. Ancaq bütün cəmiyyətə xas olan mədəni bilikləri o, əhatə edə bilməz. Əlbət ki, biz buraya dünya haqqında biliyi və ya ensiklopedik biliyi aid etmirik. Almanın mənası yalnız Ak ilə üst-üstə düşürmü? Əlbət ki, yox. Elə ona görə də sözün mənası yalnız mədəni təsəvvürün bir qismini təşkil edir. Konkret işlənəndə mədəni biliklərin böyük hissəsi kənarda qalır. Semantik bilik (məna haqqında bilik) və dünya biliyi (mədəni bilik), onların fərqləndirilməsi ənənəvi semantikanın doqmasına çevrilmişdir.\nStrukturalistlər semantik fikirləri dil sisteminin təhlilindən əldə edirdilər. Əslində düzgün olan odur ki, hər hansı bir məfhum (alma, siçan) haqqında məlumat almaq üçün tam mədəni bilik əldə etmək gərək deyil, yəni “alma, siçan nə deməkdir?” sualına cavab vermək üçün bütün mədəni biliklərə yiyələnmək vacib deyil.\nKoqnitiv istiqamət tələb edir ki, heç belə fərq qoyulmasın. Bizim dil bilgimiz sıx şəkildə ümumi koqnitiv sistemlə bağlıdır, ona görə onların ayrılmasına ehtiyac yoxdur. Sözün mənası da o zaman tam açılar ki, konsept bizim koqnitiv sistemdə dolğun strukturlara ayrılsın. Bu yanaşmanın özü strukturalizmlə paralel aparmaq deməkdir. Ancaq bu yanaşma izah edir ki, bizim kateqoriya sistemlərimiz, o cümlədən semantik kateqoriyalar dünyanın bizim koqnitiv modelimizə necə bağlanmasını, necə onu qəbul edib şərh etməyimizi açıqlayır. Amma buna baxmayaraq mədəni bilik və semantik bilik bir-birindən ayrı nəzərdən keçirilməlidir.\nƏnənəvi dilçilk /alma şirəsi/ndə əsas komponent kimi ikinci hissəni götürürdü. Ancaq son illərin təcrübəsi göstərdi ki, məna baxımından bu belə deyil. Ancaq bu yeni təsəvvürdür, ona görə alma şirəsi haqqında dünya biliyi bu tərkibə daxil olan komponentlərin heç birinin haqqındakı dünya biliyinə uyğun gəlməməlidir. Axı referentlər tamam başqadır. Alma şirəsi tamam yeni referentdir. Alma şirəsinin mənası yalnız /Alma şirəsi/ semantik konseptin bir hissəsidir. Bunu əyani olaraq semiotik üçbucaqda belə göstərmək olar (bax: şəkil 31).\neməkdir ifadə edir\nt əyin edir\nŞəkil 31. Məna semantik konseptin tərkib hissəsi kimi.\n“Mədəni” semantika aşağıdakıları izah edir:\n- mədəni söz mənalarının relativ sabitliyini;\n- mədəni söz mənalrının relativ abstraktlığını;\n- mədəni söz mənalarının kommunikativ qənaətini;\n- məna əlaqələrinin sadəliyini.\nMədəni biliklər daim dəyişiklikdədir. Məsələn, telefon və kompyuter son 10 ildə necə dəyişildi. Ancaq bugünkü telefon və kompyuter Ts və Cs semantik kateqoriyaların elementləri olaraq qalmaqdadır. Düzdür, indi mobil telefonlar və PC-lər yaranıb. Lakin sözlərin mənası bu gün də həmindir. Deməli, daim dəyişiklik olsa da, məna möhkəmlənərək sabit qalır. Leksikonda bu dəyişikliyi əks etdirən hallar da vardır. Öz təcrübəmizdən bilirik ki, neologizmlər və sözün məna ilə birlikdə keçmələri leksikonda həmişə özünə yer tapır.\nSemantik konsept (təsəvvür) aktual mədəni konseptin konseptual təzyiqindən azad olduğu üçün onlar abstraktdır. Bizim adi təcrübə üfüqümüzdən kənara çıxdıqlarından başqa mədəni kontekstlərdə onların tətbiqini görmək olar. Məsələn, elə alma şirəsi bunu sübut edir.\nÜnsiyyətdə əlavə mədəni bilik mühüm rol oynayır. Biz bilirik ki, semantik konsept relevant mədəni biliyi aktivləşdirir. Bu ondan bəlli olur ki, dil daşıyıcısı deyiləni kontekstdə yoxlayır və bununla da təcrübə əlaqələrini canlandırır. O da deyiləni minimum informasiya ilə məhdudlaşdırmağa imkan verir (eyni zamanda arxa plandakı bilikdən maksimum yararlanırıq).\nƏgər /Alma şirəsi balkondadır// cümləsində dəqiqləşdirmə lazım gəlirsə, onda əlavə məlumat verilir: /Alma şirəsi kağız qablarda balkondadır//. Məlumdur ki, /kağız qablarda/ alma şirəsi birləşməsinin mənasına daxil deyildir. Bəzən qənaət xətrinə belə əlavələr edilmir: söz mənası kontekstdən asılı olur və ümumi mədəni biliklərin bir hissəsini təşkil edir.\nYekunlaşdıraq: konsept və denotasiyanı kateqoriya kimi koqnisiya elminə gətirdik. Burada əsas məsələ kateqoriyalaşmanın müəyyən edilməsidir. Ənənəvi semantikada bir kateqoriyaya aidilik zəruri şərtlərin sabit çoxluğunun olmasıdır. Bu zaman /hə/ və ya /yox/ üsulu aidiliyi müəyyən edir, yəni istənilən bir əşya verilmiş kateqoriyaya ya aid olur, ya da yox. Burada bütün üzvlərin statusu eyni olur və dəqiq sərhəd üzvləri qeyri-üzvlərdən ayırılır. Bu yanaşmanı prototip nəzəriyyəsi radikal şəkildə şübhə altına aldı. Prototip nəzəriyyəsinə görə sərhədlər aydın deyil. Kateqoriyanın üzvləri, xüsusilə ən yaxşı nümunələr eyni hüquqlu deyil. Deməli, başqa üzvlər də var. Əşyanın kateqoriyaya aidiliyi dərəcəli olur. Deməli, aidilik şərtlər siyahısı ilə deyil, prototiplə müqayisədə mümkündür.\nAncaq faktlar və təcrübələr məsələnin heç də təsvir olunduğu kimi olmadığını göstərir. Dərəcəli yanaşmadan çoxlu problem çıxır. O, qütbləşmə ilə düz gəlmir, bu zaman universal dil əlamətləri daha mənalı görünür. Qütbləşmə hər bir predikasiyanın kökündə durur, deməli, bütün sözlərin mənasına aid olur. Cümlə də qütbləşmədən kənar deyildir, çünki hər cümlənin bir xəbəri olur və fellər predikat ifadələridir. Dildə hər bir kateqoriyalaşma binardır.\nPrototip nəzəriyyəsi semantika üçün çox şey etdi. Əksər kateqoriyalarda prototiplərlə hərəkət edirik. O, bazis səviyyəsinin kəşfinə və təsvirinə kömək etdi. O, dəyişkən mənaları çevik kateqoriyalaşdırmağa təkan verdi. Bununla bərabər leksik dəqiqləşmələr, kvantifikasiya və s. qütbləşmənin kobudluğunun qarşısını aldı. Prototip nəzəriyyəsi koqnitiv səviyyəyə meydan açdı. Məlumdur ki, həm struktur, həm də formal semantika birbaşa mənadan qaçırlar. Struktur yanaşma mənanı dil sistemində ifadənin semantik əlaqələrinin məcmusunu başqa ifadələrə münasibətdə müəyyənləşdirir. Formal semantika isə mənanı dolayısı ilə referensiya və gerçəklik şərtlərinin məntiqi təhlili kimi götürür.\nKonseptual səviyyə daha bir ciddi problemi: ümumi koqnitiv sistemdə dil mənalarının rolunu qaldırır. O, fərdi biliklə ümumi mədəni biliyi eyni götürmür, çünki ümumi qəbul olunan bilik bazasında hər bir sözlü ünsiyyət mümkündür. /Alma şirəsi/ ilə bağlı eksperiment göstərdi ki, mədəni və semantik bilgilər fərqləndirilməlidir. Semantik təsəvvürlər mədənidən mahiyyətcə stabildir. Məhz bu səbəbdəndir ki, sözlərin mənaları kültürəl dəyişmələrdə stabil qalır, dəqiq və sadə yolla sözlər arasındakı məna əlaqələrini açmağa nisbətən imkan tapır.\nPolisemiya və məna dəyişməsi də koqnitiv semantikaya aiddir. Demək olar ki, metonimiya və metafora ümumi koqnitiv mexanizmlərlə idarə olunur. Son zamanlar koqnitiv semantika çox inkişaf edib. Ancaq onun tam formalaşmış elm sahəsi olduğunu demək tezdir: məna əlaqələri; söz birləşmələrinin ümumi məsələləri. Bunlar da güman ki, yaxın gəlcəkdə öz təhlilini tapacaq və koqnitiv semantika əhatəli bir elm sahəsi kimi formalaşacaq.\nCümlənin semantik təhlili diqqəti çox cəlb edir. O birbaşa formal semantika ilə bağlıdır (buna model nəzəriyyəsi, gerçəklik şərtlərini açan, referensial, məntiqi və ya mümkün hallar semantikası da deyirlər). Bu nəzəri yanaşma referensiyaya və gerçəklik şərtlərinə, yəni məntiqi yanaşmaya əsaslanır. Bu daha geniş, texniki və ən çətin semantik nəzəriyyədir.\nCümlə tərkibinə görə iki mərhələdə təhlil olunur: birinci mərhələdə təbii dil ifadələri xüsusi formal dilə tərcümə olunur, əsasən predikat məntiqinin bir variantı kimi, bu da bölgüyə əsaslanır. Mürəkkəb ifadənin tərcüməsi addımbaaddım cümlənin komponentlərinin tərcüməsindən ibarət olur. Ikinci mərhələdə isə tərcümələr, yəni ekvivalent götürülən məntiqi formullar model nəzəriyyəsi semantikası formasında kompozisional şərh əldə edir (bax: şəkil 32).\nŞəkil 32. İkimərhələli şərh semantikası.\nİlk baxışdan bu gərəksiz görünə bilər. Ancaq onun üstünlüyü göz qabağındaır.\nBirinci mərhələ daha vacibdir., burada məna təhlil olunur. O, təbii dil cümlələrinin semantik strukturunu açıb göstərir.\nİkinci mərhələdə götürülən formal dillər matematik dəqiqliklə kompozisional təhlil olunur. Ona görə də ikinci mərhələni adətən atırlar. Hər iki mərhələni birləşdirirlər. Formal semantika da belə edir. Təbii dil ifadələrinə formullar üzrə şərhlər verilir. Sadəcə olaraq burada məna təsviri çox dolğun olur, bu, çox vəsait və vaxt tələb edir.\nSemantika hələ dilin böyük hissəsinin təhlilini verməkdə acizdir. Ona görə də formal semantikada fraqment ilə məhdudlaşırlar, kompozisional qaydalar məhdud miqdarda leksem və sintaksis qaydalarına əsaslanır.\nIfadə bazası kimi fraqmentin leksikonu kiçikdir, ancaq o mühüm söz siniflərini və minimum variasiyaları əhatə edir. Qrammatik məna səviyyəsini istisna etmək məqsədilə fellər indiki zaman məlum növdə, isimlər təkdə, sifətlər adi dərəcədə götürülür. Əsas formalar kateqoriyalara bölünür.\nAB əsas ifadələr Kateqoriyalar\nƏhməd, Şirinnaz İS-ismi söyləm\nPişik, şəxs İ-isim\nNazik, ağıllı, cazibəli S-sifət\nÇəkir, tikir FS-feli söyləm\nTanıyır/nifrət edir TF-təsirli fel\n- Dir KF-köməkçi fel/xəbər şəkilçisi\nSintaktik qayda formal sistemdə 3 kateqoriyanı səciyyələndirir: 1) daxil olma kateqoriyası, yəni ifadələr komponent qaydalarına görə düzəltmə ifadələrə daxil olurlar; 2) düzəltmə ifadənin forması; 3) hansı kateqoriyaya aidiliyi. Fraqmentin birinci sintaktik qaydası İS və FS birləşməsinə imkan verir. Qaydanın çıxışı (output) qaydası cümlədir (C), bu elə kateqoriyadır ki, ona bazis ifadələri aiddir. Bu yeganə qaydadır ki, onunla cümlə fraqmenti düzəltmək olur. Deməli, bütün cümlələr İS və FS-ə malikdir. Semantik cəhətdən bu qayda FS-i ehtiva edir, bu da biryerli xəbər ifadəsi kimi özünün tək arqumentilə səciyyələnir, bu da FS-in İS-lə birləşməsi deməkdir.\nSq1 qayda İS FS C\nOxun solunda input kateqoriyalar verilib. O göstərir ki, ifadə İS və FS-dən düzəlir. Bu cür düzüm bir-birilə əlaqəni (konkatenasion) göstərməklə C kateqoriyasını düzəldir.\nDeməli, İS götürürük, ona FS-i əlavə edirik və nəticədə cümlə düzəldirik. Təkcə bu qaydaya görə 4 cümlə düzəldə bilərik.\nİS FS Nəticədə cümlə yaranır\nƏhməd siqaret çəkir. Əhməd çəkir.\nŞirinnaz tikir Şirinnaz tikir.\nEldar çəkir Eldar çəkir.\nGülşən tikir Gülşən tikir.\nNövbəti qaydada İS determinativ və addan ibarətdir.\nSq2 DAİ İS\nBu qaydaya görə, iki İS bir şəxs və heyvan bildirilir. Deməli, daxilolma determinativ hesabına genişlənir və indi daha dörd cümlə düzəltmək olar:\n/Bir kişi siqaret çəkir// və s.\n3-cü qaydaya görə ismin qarşısında sifət işlədilir. Alman və rus dilində sifət tabe edən sözün tələbilə şəkilçi qəbul edir, ancaq Azərbaycan və ingilis dillərində buna ehtiyac yoxdur.\nSq3 Sİ İ\nİndi biz /nazik, cazibəli şəxs/ deyə bilərik. Özü də bu sifətlərin yerini dəyişmək olar: /cazibəli, nazik şəxs/ və s. İndi biz sonsuz miqdarda cümlələr düzəldə bilərik. Digər tərəfdən, biz hələ köməkçi fellərdən danışmamışıq, tranzitiv və intranzitiv fellərə toxunmamışıq. İndi biz belə qaydalar verə bilərik.\nSq4 TFİS FS\nSq5 KF İS FS\nSq6 KF sifət FS\nBu qaydalarla biz cümlələr düzəldə bilərik. Məsələn,\nSq daxilolma1 daxilolma2 Nəticə (output)\n/Nazik bir pişikdir//\n/Pişik Əhmədi tanıyır// və s.\nFraqmentin formal dilə tərcüməsi indi xüsusi bir xəbərli- məntiqli dilin (XN-Fraqment) olmasını tələb edir. Bunun üçün xüsusi qeyd etmə standartları olmalıdır ki, onlar eyni sintaktik qaydalarla və bazis ifadələrilə təchiz edilsin. Pişik və Əhməd üçün, biryerli xəbər konstantları olan adlar, sifətlər, keçməz fellər, ikiyerli keçər fellər, bundan əlavə iki fərdi variabellərdən də istifadə edilməlidir.\nFərdi variabellər və konstantlar xüsusi terminlərdir (T), ondan başqa fərdi variabellər F kateqoriyasını yaradır, çünki onlar sintaktik planda özlərini konstantlardan fərqli aparırlar. Sonluqlar atılır, XM-in bazis ifadələri yağlı şriftlərlə yazılır.\nA B bazis ifadələri kateqoriya\nf u T fərdi konstantlar\nx y F T fərdi variabellər\npişik, şəxs X1 1-yerli xəbər konstantları\ncazibədar çək, tik\ntanı, nifrət et X2 2-yerli xəbər konstantları\nBu sintaktik qaydalar yalnız bir qisim üçündür, çünki burada zəruri məhdudiyyətlər var.\nSq1 və Sq2 ilkin formulları düzəltməyə imkan verir, bu zaman xəbər ifadəsi öz arqumentləri üçün terminlərlə təchiz edilir.\nSq1 x1 (T) C (cümlə)\nSq2 x1 (T,T) C (cümlə)\nBu qaydalarla bütövlükdə 60 ifadə düzəltmək olur. Məsələn,\nSq3 T=T C\nBu bərabərlik söyləmləridir. Semantik baxımdan bərabərlik işarəsi ikiyerli xəbər ifadəsidir, çünki iki termindən arqument ifadələri kimi cümlə düzəlir. Burada tanı və nifrət et kimi də göstərilə bilər.\nİki ifadə bağlayıcı ilə birləşə bilər. Bu zaman “üçün və ya ® üçün, əgər..... onda” birləşmələri, habelə inkar da ola bilər. Məsələn,\nSq4 C ^ C C\nBu qaydanın təkrarı ilə mürəkkəb ifadələr düzəltmək olar.\nnazik (u) ^ cazibədar (u)\npişik (x) ^ pişik (y)\npişik (x) ^ nazik (x) ^ nifrət et (x, y) ^y=f\nYuxarıdakı sxemin açması budur ki, məstan arıq və cazibədardır, x və y ifadələrdir. Axırıncı c) misalında ifadə olunan odur ki, x arıq pişikdir, o y-ə nifrət edir və y də pişikdir.\nAxırıncı sintaktik qayda mövcudluq kvantoru Э əlavə edir. Bu operator variabellə birləşir və ifadədən qabaq gəlir ki, yeni bir ifadə düzəltsin. Kvantorun aid edildiyi ifadə skopus adlanır və mötərizədə göstərilir:\nSq5 (S) C\nBu qayda ifadələrin düzəldilməsinə imkan verir:\n x (arıq x)\nBir x var, o arıqdır.\n x (arıq (x) şəxs (x))\nBir x var, o arıqdır, həm də şəxsdir.\ny (tanı (x, y) x=u)\nBir y var: onun üçün: x y-i tanıyır və x məstandır = Bir y var, onu məstan tanıyır.\nSq4 və Sq5 yeni ifadələr düzəldir və qarışıq tətbiq oluna bilərlər. Misala fikir verək:\nx (x=u^y (nifrət et (x,y) ^pişik (y))).\nBelə oxunur: bir x var, onun üçün x u-olur, bir y var, onun üçün: x y-ə nifrət edir və y pişikdir. Mərhələlər üzrə bunu primitiv formadan başlayaraq (1-dən 3-ə qədər) belə açmaq olar:\n1-ci mərhələ Sq3 x=y\n2-ci mərhələ Sq2 nifrət et (x,y)\n3-cü mərhələ Sq1 pişik (y)\n4-cü mərhələ Sq4 nifrət et (x,y) ^ pişik (y)\n5-ci mərhələ Sq5 y nifrət et (x,y) ^pişik (y)\n6-cı mərhələ Sq6 x=u ^ y (nifrət et x,y) ^pişik (y))\n7-ci mərhələ Sq7 x (x=u ^ y nifrət et (x,y) ^pişik (y)))\nKvantor tətbiq edilənə qədər variabellər sərbəstdir, sonra isə bağlıdır, çünki kvantor qoşulur.\nBağlı variabellər xüsusi çevrilmələri istisna edirlər (məs, bir şey var, o x-ə nifrət edir və o, pişikdir), ancaq sərbəst variabellər buna imkan verir.\nReferensial və predikativ İS-lər Sq1 və Sq4-də mübtəda və tamamlığın yerini doldurur, onlar felin komplementləridir, ona görə də referensieldirlər. Sq5-dən sonra gələn İS-lər ismi xəbərə aid olub predikativdirlər. Bunların hər ikisi nəzərə alınmalıdır.\nXüsusi adlar və indefinit İS-lər müxtəlif rollar oynayır.\nPişik (x) ^ nifrət et (x,u) u vasitəsilə xüsusi ad\nMəstan /nifrət et/-in 2-ci arqument yerini doldurur. Amma /pişikdir/ də xüsusi predikativ nifrət et-in 1-ci arqumentini idarə edir. Onları birləşdirmək olar.\nHansı xəbərlərin hansı arqumentləri tələb etməsini müəyyənləşdirmək vacibdir. Adətən mübtəda felin 1-ci arqumentidir.\nBütün bazis ifadələr (artikl və kopuladan başqa) beşyerli xəbər ifadələri kimi tərcümə edilir, həmçinin xüsusi adlar.\nTərcümə: İS Məstan: = həmçinin yumşaq (pişik adı kimi)\nİ pişik: pişik (-) – şəxs\nS arıq arıq (-) – ağıllı, cazibədar\nFS çəkir çək (-) – tikir\nTF tanıyır tanı (-,-)- nifrət edir\nSoruşula bilər, niyə xüsusi adlar biryerli xəbər konstantları kimi tərcümə olunmur. Məsələ burasındadır ki, xüsusi adlar bir fərdə aid olub, bir adın daşıyıcısıdır (mətndə xüsusi ad hər bir adın daşıyıcısıdır, amma faktiki olaraq eyni adda çox adam ola bilər). Xüsusi adın xəbər ifadəsi kimi verilməsi = u-da bir arqument ifadəsilə doldurulmalıdır. Digər tərəfdən, bir fərd üçün doğrudan xəbərlik, yəni u üçündür, çünki x Məstandır. X=u-ya ekvivalentdir. Başqa predikat ifadələri üçün (isim, fel, sifət) bu, mümkün deyildir. Beləliklə, xüsusi adların o biri söyləmlərdən fərqi aydın olur.\nAlman və ingilis dillərində köməkçi fellə artiklin tərcüməsi sadəcə olaraq sıfır tərcümə adlanır.\nTərcümə qaydası1 (Tq1)- eine N=N (isim)\n(Tq5) ist NP=NP (İS)\n(Tq6) ist A=A\n/Katze/ (pişik) biryerli xəbər ifadəsi bütün pişikləri ehtiva edir, yəni İS /eine Katze/ eynilə bir xəbəri ifadə edir. Bunu /ist/ köməkçi felilə birləşdirdikdə yenə biryerli xəbər ifadəsi alırıq. /eine Katze/ İS-i /ist eine Katze/ FS-dən onunla fərqlənir ki, birincidə predikasiya subyektə, ikincidə isə subyektin referentinə aid olur. Qaydaları və tərcümələri ümumiləşdirərək belə nəticəyə gəlmək olar:\nist eine Person= eine Person=Person=Person (-)\nist Frans=Hans= -=h\nist klug = klug =klug (-)\nSifət üçün qayda belə olacaq\nTq3 AcN = A^A\nIst eine reizbare Person (cazibəli şəxsdir)\n= eine reizbare Person Tq5\n= reizbare Person Tq2\n= reizbar ^ Person Tq3\n= reizbar (-)^ Person (-)\nHər iki qayda felin İS-lərlə birləşməsi üçün mövcudluq kvantoru əlavə edir.\nTq1 İS FS = x (/İS ^ FS/ -x)\n/.../ x qeydləri boş yerlərin variabellərlə doldurulması üçündür.\n/Ute schielt an/ (Ute gözünü qıyır) cümləsi belə yazılacaq:\nx (/ Ute ^ schielt/ -x) Tq1\nx (/- = u ^schiel (-)/-x) Tərcümə\nx (x = u ^schiel x/) x əvəzetməsi\nAşağıdakı misal bir az mürəkkəbdir.\n/Hans ist eine kluge Person//\n=x (/Hans^ ist eine kluge Person /-x) Tq1\n=x (/Hans^ eine kluge Person /-x) Tq5\n=x (/Hans^ kluge Person /-x) Tq2\n=x (/Hans^ kluge^ Person /-x) Tq3\n=x (/=h^ kluge (-)^Person (-) /-x) Tərcümə\n=x (/x=h^ klug (x) n Person (x)) –x əvəzetməsi\nTranzitiv fel Tq1-ə analoji olacaq, yəni eyni prosesdir.\nTq4 TVNP = y (/TV^ NP/-y)\nBu təsvirə iradlar bundan ibarətdir: 1) həddən artıq mürəkkəb qeyd işarələri var, digər tərəfdən formal göstərilən yalnız qadın cinsi üçün nəzərdə tutulur. Müəyyən artikl və digər determinativlər (dieses, jener, alle, manche, kein) nəzərə alınmır.\n/Eine Katze hasst Haus//\n=x (/eine Katze hasst Haus (+) Tq1\n=x (/Katze^ hasst Haus /+) Tq2\n=x (/Katze^ y (/hasst Haus/-y) (-x) Tq4\n=x (/Katze (-)^y (/hasst (-,-)^ =u (-y) /-x) Tərcümə\nİndi bütün tərcümə mərhələləri arxada qaldı. Yalnız variabelləri vermək lazımdır. Məsələn,\n=x (/Katze (-)^y (/hasst Haus (-y) ^ y =u)\nAşağıda variabellər əlavə edilir.\nDeməli, tərcümə bazası fraqmentlərin bazis ifadələri üçün düzgün yol göstərir, yəni biryerli xəbər ifadələri isim, sifət və keçməz fellər üçün təklif olunur. Tərcümə qaydalarının isə 4 problemi öz həllini tapır:\n1) Referensial və predikativ İS-lər. Tq1 və Tq4 referensial ismi söyləmlər üçün aid olmaqla, hər biri subyekt və obyekt arqumentləri üçün mövcudluq kvantoru daxil edir. Predikativ ismi söyləmlərin Tq ilə tərcüməsində bu belə olmur. Beləliklə, referensial və predikativ İS arasındakı fərqlər nəzərə alınır, çünki yalnız İS-in referensial işlənməsi referentin olmasını ehtiva edir.\n2) Atributiv və predikativ sifətlərin işlənməsi də eyni cürdür. Sifət hər dəfədə xüsusi xəbərlilik tələb edir, ya sonra gələn isimlə ifadə olunan arqument vasitəsilə (Tq5), ya da kopula konstruksiyasının subyektinin referenti vasitəsilə.\n3) Xüsusi adlar və indefinit İS-lərdə Tq-ı eyni olur, çünki onların hər ikisi biryerli predikat ifadələri kimi götürülür.\n4) Ümumi arqumentlər sistemi dəqiq nəticələr əldə etməyə imkan verir. Arqument yaradan xəbərliliyi və ifadələri (A və İ, TF və İS, FS) əvvəlcə xəbərlilik kimi bağlayıcılarla birlikdə boş yer kimi götürülür, sonra boş yerlərə subyekt və obyekt referentləri üçün variabellər daxil edilir (cümlədə keçər fel varsa). Bu zaman Tq1 və Tq4 boş yerlərə münasib variabellər daxil edilir, arqument bildirən hallarda həmin variabellər üzə çıxır (bax: şəkil 33).\nC ümlə [Hans] ist [eine kluge Person] [eine Katze] hasst [Hans]\nİ S-lər NP A NP N NP TV NP\nt ərcümə (predikativ İS,\nx (x=f^ klug (x) ^ Person (x))\nŞəkil 33. Predikasiyalar və arqumentlər


STM | Türkiyə Respublikasında İnsan Hüquqları və məhkəmə islahatları ilə bağlı yeni Fəaliyyət Planı qəbul ediləcək\nTürkiyə Respublikasında İnsan Hüquqları və məhkəmə islahatları ilə bağlı yeni Fəaliyyət Planı qəbul ediləcək\nTürkiyə Respublikasının Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanın təşəbbüsü ilə bəyan ediləcək İnsan Hüquqları ilə bağlı yeni Fəaliyyət Planının mətn layihəsi məlum olub.\nİnsan Hüquqları ilə bağlı yeni Fəaliyyət Planında məhkəmə islahatları ilə bağlı geniş tədbirlər həyata keçirilməsi nəzərdə tutulur.\nYeniliklərdən biri bundan ibarətdir ki, Plana əsasən hakimlər və prokurorların məhkəmə müraciətlərini və s. sənədləri vaxtında icra etmələri və süründürməçiliyə yol verməmələri üçün bal sisteminin planlaşdırılması nəzərədə tutlur.\nBal sistemi- apellyasiya şikayətinə və Ali Məhkəmənin verdiyi ballara görə müəyyən edilən qiymətləndirmə sistemi əsasında yaradılacaq. Qiymətləndirmə hakimlər və prokurorların, məhkəmə sistemi əməkdaşlarının sonrakı karyera üzrə irəliləməsinə təsir edəcəkdir. Müəyyən edilmiş baldan aşağı qiymətləndirilən hakim və prokurorlar apellyasiya məhkəmələrinə təyin oluna bilməyəcək və məhkəmə sədri və ya baş prokuror vəzifəsini tuta bilməyəcəklər.\nApelyasiya məhkəmələrinin təftiş edilməsi\nLayihəyə əsasən apelyasiya məhkəmələrinin fəaliyyətini artırmaq üçün yeni qaydalar da planlaşdırılır. Yerli məhkəmə ilə Ali Məhkəmə arasında qərarın vaxtaşırı uzadılması ilə bağlı problemlər olduğu bildirilsə də, apelyasiya məhkəmələrində hakim, prokuror, personal sayının və müvafiq otaq sayının artırılması qiymətləndirilir. Həmçinin, problemləri aradan qaldırmaq üçün yerli məhkəmələrin verdiyi bəzi qərarlarının birbaşa Ali Məhkəməyə göndərilməsi də gündəmdədir. Bununla, İnsan Hüquqları ilə bağlı yeni Fəaliyyət Planındakı yeniliklərdən razı qalmayanların da olduğu bildirilir.\nHüquq fakültələrinin fəaliyyətində nəzərdə tutulan yeniliklər\nHüquq fakültələrinin tədris proqramının yenilənməsi də planlaşdırılır. Yeniliklər qanunun keyfiyyətini artırmağı hədəfləyir. XXI əsr hüquq elminin tələblərinə uyğun olaraq fakültələrdə - hava və kosmik hüquq, kiber-təhlükəsizlik, məhkəmə genetikası, nüvə və dəniz hüququ kimi ixtisaslaşmış sahələrin hüquq ixtisaslarının tədris proqramına daxil edilməsi gözlənilir.\nTürkiyə Respublikasında İnsan Hüquqları ilə bağlı yeni Fəaliyyət Planının ilkin layihə mətni 80 səhifədir.\nMəhkəmə və hüquq islahatlarının əsasını təşkil edəcək 80 fəaliyyət planında müəyyənləşdirilən başlıca 10 hədəf aşağıdakılardır:\nİnsan hüquqlarının qorunmasının güclü sisteminin yaranması;\nHüquqi proqnozlaşdırma və şəffaflıq;\nİfadə, toplaşma və din azadlıların hüquqi müdafiəsi;\nŞəxsi azadlıq və təhlükəsizliyin genişləndirilməsi;\nVətəndaşların fiziki və mənəvi həyatının qorunmasını təmin etmək;\nİnsan hüquqlarını qoruyan çevik icra sistemini formalaşdırmaq;\nMülkiyyət hüquqlarının qorunması;\nCinayət qurbanlarının hüquqlarının qorunması.


Şahmar İbadov Beyləqana icra başçısı getmək istəyir? - İDDİA » Qlobal.Az\nSentyabr ayının 5-dən boş qalan Beyləqan rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı vəzifəsinə "namizəd"lərin sayı artmaqdadır.\nQlobal.az-ın ələ etdiyi məlumata görə Beyləqan rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı vəzifəsinə iddialı şəxslərdən biri də Nərimanov rayon İcra Hakimiyyətinin başçısının birinci müavini Şahmar İbadovdur.\nİddiaya görə 10 ildən artıq müddətdir Nərimanov rayon İcra Hakimiyyətinin başçısının birinci müavini vəzifəsində çalışan Şahmar İbadovun İcra başçısı vəzifəsinə getmək çoxdankı arzusudur.\nŞ. İbadov bu illər ərzində Bakı şəhərinin rayonlarından birinin başçısı olmağa çalışsa da, hakimiyyətin ali instansiyasında onu bu vəzifəyə layiq görməyiblər.\nƏslən İmişli rayonundan olan Ş.İbadovun aqrar sahədən məlumatsız şəxs olduğu deyilir.\nXatırladaq ki, ötən ilin avqust ayında Ş.İbadovun oğlu Elmar İbadov 10-AC-100 nömrəli "Range-Rover" markalı avtomobillə qəza törətmişdi. Hadisə zamanı 1 qadın həlak olmuşdu.


“Mirvari” Park Kompleksi açıldı - FOTOLAR+YENİLƏNİB Marja.az - Azərbaycanın iqtisadi xəbərlər saytı\nBeş hektar sahəsi olan kompleksdə uşaqlar üçün mini futbol və iki oyun meydançası, müxtəlif attraksionlar, yelləncəklər, idman qurğuları, söhbətgahlar və fəvvarə quraşdırılıb.\nMüasir işıqlandırma sistemi ilə təchiz olunan bu istirahət guşəsində, eyni zamanda, müxtəlif tədbirlərin keçirilməsi üçün səhnə də inşa edilib.\nİstirahət məkanında “Ahılların Günərzi Mərkəzi” də fəaliyyət göstərir.\nMərkəz Prezident İlham Əliyevin “Xüsusi qayğıya ehtiyacı olan uşaqlara və digər şəxslərə göstərilən sosial xidmətlərin genişləndirilməsi üçün əlavə tədbirlər haqqında” 2019-cu ilin iyun ayında imzaladığı Sərəncama əsasən yaradılıb. Burada hər gün sosial yardıma ehtiyacı olan 50 ahıla növbəlilik əsasında pulsuz xidmət göstəriləcək.\n7 Avqust 2019 , 17:00