Viləş, Kalinovka (?-2018) – Azərbaycan Respublikasının Masallı rayonunun inzibati ərazi vahidində kənddir. 12 iyun 2018-ci il Azərbaycan Respublikasının bəzi ərazi vahidlərinin adlarının dəyişdirilməsi haqqında qanuna əsasən kəndin keçmiş adı Kalinovka dəyişdirilərək Viləş adı verilib.\nKalinovka kəndi azərbaycan ərazisində ən qədim molokan kəndlərindəndir. Rusların ilk məskunları 1828- ci ildə İranla Rusiya arasında bağlanmış Türkmənçay sülh müqaviləsindən sonra Zaqafqaziyada qalan əsgərlərdən ibarət olub. Həmin yerlərdən biri də sonralar Kalinovka kimi tanınacaq ərazi olub. Həmin ərazi Xəzər dənizi sahilində, kəndi yaxınlığında poçt yolu kənarında olması güman edilir və Şamaxıdan 1833-cü ildə köçüb gəlmiş otuz malokan sakinlər burada məskunlaşıblar. 1837-ci ili çarın fərmanı bizim ərazimizdə rus kəndlərinin yaranmasına təkan verir. 1838-ci ildə Mixail Akinfeyeviç Popovun tərəfdarları Lənkəran qəzasının Qızılağac kəndi yaxınlığında poçt yolu ətrafında yerləşirlər. Yaşayış ərazisi hər tərəfli yararlı bir məkan idi. 1840-cı ildə Popovun həmfikirlərinin yeni dəstəsi Rusiyadan sürgün edilir və otuz iki malakanlılar bu ərazidə yerləşdirilir. Yeni salınmış ərazi Mixail Popovun şərəfinə Mixaylovka adlandırılır. Sonralar bu ad dövlət tərəfindən dəyişdirilib Nikolayevka qoyulur. Molokanlar bu adla barışırlar- qəbul edirlər. Sürgün edilən malakanlar əsasən Rusiyanın mərkəzindən, Volqaboyundan gətirilmişlərdirlər. Onların hamısına Popov rəhbərlik edirdi. Malakanlar əsasən heyvandarlıq və əkinçiliklə məşğul olurdular. Sonrakı illər buraya yeni-yeni dəstələr, Popovun tərəfdarları axıb gəlməkdə davam edirdilər. Sovet hakimiyyətinin qələbəsindən sonra kəndin adı “Ümumittifaq starosta” Kalininin şərəfinə dəyişdirildi.\nKənddə ilk məktəbin açılması: Tarixi faktlara inansaq, Masallı rayonunda ilk təhsil ocağı ( məktəb) 1861- ci ildə Kalinovkada açılmışdır. Təməli hələ XIX əsrin birinci yarısında qoyulmuş hal-hazırkı məktəb, indi də rayonun təhsil sahəsində həmişə ön sıralarda olmuşdur. Neçə-neçə alimlərin, həkimlərin, yüksək çinli zabitlərin yetişməsində məktəbin rolu böyük olmuşdur. Məktəb, ümumiyyətlə, kənd XX əsrin 50-70-ci illərində rayonun mədəniyyət mərkəzi olmuşdur. Həmin illərin məzunlarının indi də məktəblə sıx əlaqəsi var, onlarla məktəbdə görüşlər təşkil olunur.\n1. Məmmədov Aliq Nağı oğlu- Aliq Nağıoğlu- 12 sentyabr 1957-ci ildə Masallı rayonunun Birinci Yeddioymaq kəndində anadan olub. 1980-ci ildə Krasnodar Politexnik İnstitutunu, 2 illik jurnalist sənətkarlığı kursunu bitirib. Uzun illər respublikanın sənaye müəssisələrində müxtəlif vəzifələrdə çalışıb. 1981- ci ildən çap olunur. Doqquz nəsr, iki tərcümə kitablarının müəllifidir. Bir çox kitabların ön söz müəllifi və redaktorudur. Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü (1998) və yazıçıların XII qurultayının (2014-cü il) nümayəndəsidir. Prezident təqaüdçüsüdür (2015). Rusiya Yazıçılar İttifaqının (2016) üzvüdür. Əsərləri Türkiyə, Rusiya, İran, Ukrayna və b. xarici ölkə ədəbi saytlarında, çoxsaylı yerli portallarda yayımlanıb, Moskvada, İstanbulda, Praqada, Bişkekdə dərc olunan toplularda, Azərbaycan ədəbi-bədii jurnal-qəzet səhifələrində, almanaxlarda nəşr olunub. Son illər Azərbaycanda baş tutan nüfuzlu ədəbi müsabiqələrin iştirakçısıdır, seçmə hekayələri Azadlıq Radiosunun Azərbaycan ədəbiyyatı kitabxanasına (on-line yenilənir) və daha üç hekayəsi 2012, 2013, 2014-cü illərdə keçirilən Milli Müsabiqələrin nəticələrinə əsasən tərtib edilmiş kitablara daxil edilib. 2012-2013 illərdə baş tutan sayca üçüncü MKM-in (Milli Kitab Mükafatı Azərbaycanın ədəbiyyat sahəsində ən böyük layihəsidir) 241 müəllif sırasında uzun (lonq-list) siyahısına - 20-liyə düşüb. 2014-cü ildə çoxmilyonlu "Proza.ru" portalının "2014-cü ilin yazıçısı", "2015-ci ilin yazıçısı" nominasiyası üzrə nominantı olub. Tanınmış Azərbaycan yazıçısı Eyvaz Zeynalovun "Alın yazısı" ("Prednaçertaniye") romanını, "Qış günəşi" ("Zimneye colnçe") povestini və dörd pritçasını rus dilinə çevirib. Müasir rus yazıçılarından Roman Sençin, Dmitri Bakin, German Sadullayev, Aleksandr Xurqin, Yevgeni Mamontov və başqalarının əsərlərini ana dilimizə tərcümə edib. 2016-cı ildə AMEA Nizami adına Ədəbiyyat institutunun Azərbaycan Respublikasının dövlət müstəqilliyinin bərpasının 25 illiyi münasibətilə nəşr olunmuş "Müstəqillik dövrü Azərbaycan ədəbiyyatı" ikicildliyində Aliq Nağıoğlunun hekayəçiliyi də vurğulanıb. Əsərləri rus, türk, ingilis, ukrayna və b. dillərə tərcümə olunub. Haqqında tənqidi məqalələr, resenziyalar yazılıb. Hal-hazırda Viləş (keçmiş adı Kalinovka) kəndində yaşayıb yaradır.\n2. Bəşir Kəsərli- şair,\n3. Salmanov Aslan Bəhlul oğlu- filolofiya elməri doktoru\n4. Əzizov Ədalət Cəfər oğlu- Bakı şəhər İcra hakimiyyəti Başçısının keçmiş 1- ci müavini\nMənbə — "https://az.wikipedia.org/w/index.php?title=Viləş&oldid=5125807"\nBu səhifə sonuncu dəfə 21 aprel 2020 tarixində, saat 20:46-də redaktə edilib.


Hamilelik dovrunde ehtiyatli olun: Bezi dermanlar usaqlarda karliga ve dovsandodaqliga sebeb olur (FOTO) - Olkem.az Xeber\nHamilelik dovrunde ehtiyatli olun: Bezi dermanlar usaqlarda karliga ve dovsandodaqliga sebeb olur (FOTO)\nGönderen: Olkem.az\t 08/01/2016 20/03/2016 Hamilelik dovrunde ehtiyatli olun: Bezi dermanlar usaqlarda karliga ve dovsandodaqliga sebeb olur (FOTO) için bir yorum bırakın\n8 Yanvar 2016 23:02 – xeber –\nHəkim-konsultant Yazgül Abdiyeva Trend-ə deyib ki, praktik olaraq istənilən farmakoloji preparat dölə zərərli təsir göstərə bilər. Buna görə də hamilə qadında farmakoterapiya ciddi aparılmalı və onun aparılmasının vacibliyi dəqiq əsaslandırılmalıdır.\nQlükokortikoidlər ("Kortizon") qrupuna daxil olan preparatlar dölün sərt və yumşaq damağın yarılmasına, qıcolma əleyhinə preparatlar – "Fenobarbital", "Fenitoin" yenidoğulma dövründə ölümün (0-28 günlər) baş verməsinə, mikrosefaliyaya, dovşan dodaqlığa səbəb olur.\nPeroral diabet əleyhinə preparatlar döldə inkişaf anomaliyalarının baş verməsinə səbəb olur. Vərəm əleyhinə preparatlardan ("Tubazid", "İzoniazid") hamiləliyin I trimestrində istifadə etmək anomaliyalara – anensefaliyaya, ürək qüsurlarının baş verməsinə və fəqərələrin yarılmasına gətirib çıxarır.\nHamiləlik zamanı şiş əleyhinə vasitələrdən – "Metotreksat", "Vinkristin", "Siklofosfamid"dən istifadə inkişaf anomaliyalarına, "Streptomisin" isə karlıq, skelet sümüklərinin qurulmasında pozğunluğun yaranmasına gətirib çıxarır. "Diazepam" dərmanları ətrafların ikiləşməsi və anomaliyasına, "Sulfanilamid"lər isə teratogen təsirə malikdir.\nBaki 12 zonaya bolundu – ev satisinda ferqli vergi alinacaq\nTurkiyede sernisin avtobusu asib, 26 nefer xesaret alib


GÜNEY MƏSCİD ALTI EVLƏR\nBu məhəllədən Qarabağ şəhidləri: 1. Ağayev Azər Bayramalu oğlu; 2. Hacıyev Arif Bəhram oğlu;\nAllah bütün şəhidıərimizə rəhmət eləsin!. HACI NOVRUZ DƏRƏSİ\nHACI RÜSTƏM DƏRƏSİ\nGÜNEY KƏHRİZ ƏTRAFI EVLƏR\nTofiq Əbil oğlu\nŞahverənlilər məhəlləsı – Zaqun dərəsi ilə Hacı Novruz dərəsi arasında olan, Horadiz – Füzuli şosse yolunun şərqində və “Rus qəbri”-ndən başlayan yalın aşağı hissəsində yerləşir.\nBu məhəllənin baş hissəsində, Şahverənlər nəslinin böyük və üstü dəmirdən yaraşıqlı evləri olduğuna görə bu məhəlləni “Şahverənlilər məhəlləsi” adlandırılıb.\nŞahverənlilərin XIX əsrin axırlarında Şahverən, Hacı Fəhrad, Məhərrəm və Bayram Hüseyn oğullarının birgə iştirakı ilə Qaradağlı kəndindən usta Fərhadı evi tikməyə dəvət olunur. Əvvəlcə dağın hündür yerində dağı yararaq ev üçün böyük meydançada, kəndin ən görkəmli yerində, evi tikmək üçün Şuşadan gətirilmiş, yonulmuş guşə daşları ilə inşa etmişlər. Bu daşın hər biri bir qızıl onluğa başa gəlmişdir.\nUzunluğu 20 metr, eni 14 metr olan kürsülü daşdan, yaraşıqlı və dam örtüyü dəmirdən evi tikib hazır edirlər. Evin içinə Gəncədən gətirilmiş gəclə suvaq çəkilir. İçərisindəki divarlarda mənzərə şəkilləri, gül və bülbül şəkilləri və cürbəcür naxışlarla İran nəqqaşları tərəfindən bəzədilmişdi. Halbuki, o vaxtları kənddə əksər evlər çiy kərpicdən, dam örtüyü isə qalın torpaqdan və ya sarı torpaqdan şirə çəkərdilər.\nHacı (Mirzə) Fəhrad Çar Rusiyası dövründə Cəbrayıl qəzasında dövlət məmuru işləmiş və varlı adamlardan olmuşdur. O, şəxsiyyətli və tanınmış, sözü keçən, öz doğma kəndinin təəssibin çəkən kişilərdən olubdur. O vaxtları Horadiz kəndinin torpaqlarının, dəmir yoldan cənub tərəflərdə yerləşən torpaq sahələrini başqa kəndlərə, yəni Qazaxlara və Əhmədallılara verilməsinə razı olmadığına görə, bəzi qara qüvvələr Hacı Fəhradı öz kabinetində iş vaxtı güllə ilə vuraraq qətlə yetirmişlər.\nBu evdə yaşamış Bayram Hüseyn oğlu şəxsi çəkişmə qurbanı kimi öldürüldükdən sonra böyük oğlu Hüseyn analığı Zərəfşanın və kiçik oğlu Əfsəri isə xalası Zərəfşan İsmayıl ağaya (Pirəhmədli kəndindən) ərə getmiş və öz himayəsində böyütmüşdür. Onu oğulluğa götürərək soy adını dəyişdirb Cavanşirov yazdırmışlar. Əfsər Cavanşirov - Azərbaycan İncəsənət Xadimi adına layiq görülmüş, Respublika Komsomolu mükafatı laureantı və Bəstəkarlar İttifaqının üzvü olmuşdur..\nBu binada yaşamış Allacov Allahverən Həsənqulu oğlu Horadiz kolxozunda müxtəlif vəzifələrdə calışmışdır. Onun kiçik oğlu Akif Allacov Dəmiryol sistemində şərəfli və uzun yol keçərək, Bakı şəhər dəmir yol vağzalının Baş mühəndisi vəzifəsində çalışırdı. 2011-ci il sentyabr ayında amansız ölüm onu aramızdan apardı.\nBu məhəllədə Şahverənlərdən aşağıda Hacı Həzı oğlu Cabbar kişinin evi vardı. Cabbar kişi kənd ağsaqqalı, kənddə dini mərasimlərdə yaxından iştirak edərək “Qurani-Kərim”- dən surələr oxuyaraq mollalıq edərdi.\nBundan başqa burada: Əliyevlər, Yusifov-Hacıyevlər, Əmirovlar, Vəliyevlər, Hüseynovlar, Əhmədovlar, Novruzövlar və başqa nəsillərin nümayəndələri yaşayırdılar.\nBu məhəllədə şosse yolunun yanında Məişət evi yerləşirdi və orda Eyvaz Xanlar olunun “Qarışıq mallar” mağazası, bərbərxana, çəkməçi, çayxana fəaliyyət göstərirdi. Bu məhəllənin tanınmış şəxsiyyətləri haqda sonrakı səhifələrdə öyrənəcəksiniz.\nGüney Məscid altı evləri – Şosse yolunun boyunca, Saqqızlı məhəlləsi, Aralıq yol məhəlləsi və birdə Əmirqulular məhəllənin arasında qalan evlər təşkil edir.\nBurada İbişovlar, İmanovlar, Kazımovlar, Məmmədovlar, Əliyevlər, Məmişovlar, Qurbanovlar və İsmayılovlar nəslinin nümayəndələri yaşayırdılar.\nBu məhlənin körkəmli və tanınmış adamları haqda məlumat sonrakı səhifələrdə veriləcək.\nSaqqızlı məhəlləsi – Horadiz kəndinin Güney məscidin aşağı hissəsində, kəndin cənub qurtaracağında, Füzuli – Horadiz şosse yolunun sağ və sol tərəfində yerləşir. Bu məhəlləyə Hacı Novruz dərəsi, Hacı Rüstəm dərəsı və Güney kəhriz ətrafı evlər daxildir.\nHoradiz kəndimizdə ilk məskun salan Yadigarlılar tayfası olmuşdur. Əvvəllər Qarağan təpədə məskən salıb yaşasalarda, soralar orada sıxlıq olduğu üçün köçüb burada ev tikib, yurd salıb yaşamağı məsləhət bilmişlər.\nMəhəllənin “Saqqızlı” adlandırılması ilə bağlı müxtəlif fikirlər vardır. “Saqqızlı” sözünün elmi əsaslarla demək olar ki, qədim türk tayfalarından olan “sak”-lar və “oğuz”-lar bu məhəllədə yaşadıqlarına görə, bura iki sözün birləşməsindən əmələ gələn “sakoğuz” yaransa da sonralar bu “Saqqızlı” kimi işlənmişdir.\nYerli adamların dediyinə görə “Saqqızlı” yozumunun biri də, onunla bağlıdır ki, bu məhəllənin adamları dadlı, şirin dilləri ilə aldatmaqda, onları inandırıb öz tərəfinə çəkməkdə, müəyyən bir işi görməyə razı etməkdə - ümumiyyətlə onların “saqqızını oğurlamaqda” mahir imişlər. Məhz bu səbəbdən də bu məhəllə belə adlanır.\nƏlbəttə, toponimin izahına başqa prizmadan da yanaşanlar var. Məhəllədə yol qırağı saqqız və badam ağacları vardı. Saqqız ağacını bıçaqla kəsdikdə, saqqıza oxşar şirə buraxırdı, bəlkə elə buna görə bu məhəlləyə “Saqqızlı” adı vermişlər.\nBu məhəllənin ağsaqqalları başqalarından xeyli səbəbdən fərqlənirlər. Çox baməzə, deyib-gülən və zarafatcıl adamlardır. Nümunə olaraq: - Atakişi Quluyevi, Səfqulu Hacıyevi, Abdulla Qurbanovu, Vəzir Quluyevi, Yavər İbişovu, Mikayıl Məmişovu, Hüseynqulu Yadigarovu (Sarabski), Allahverdi və Haqverdi Quluyevləri, Qəmbər və Ərşad Nağıyevləri, Yaqub Hacıyevi, Cəlil və Məhi Quluyevləri və başqaları, istədiklər insanları güldürər, lağa qoyarlar və ya elə hadisə danışarlar ki, səni təəccüb bürüyər, ümumiyyətlə şit zarafatlar edərdilər.\n1975-ci ildə kolxoz sədri işləyən Hüseyn Talıbovun təşəbbüsü və başçılığı ilə elektrik cərəyanı ilə işləyən un dəyirmanı tikdirib ıstifadəyə verdilər. Bu dəyirman unu üç növ: 1-ci, 2-ci və kəpək (heyvan yemi) üyüdürdü. İlk burda işləyən Nağıyev Ərşad oldu.\nSaqqızlı məhəlləsində doğulub, boya-başa çatmış tanınmış şəxsləri çoxdur və onlar bizim şərəf-şöhrətimizdir. Bu haqda kitabın son səhifələrində oxuyacaqsınız.\nBu məhəllədən Qarabağ şəhidləri:\n1. Ağayev Azər Bayramalu oğlu;\n2. Hacıyev Arif Bəhram oğlu;\n3. İbişov Bəşir Əşrəf oğlu;\n4. Quluyev Rafiq Hümbət oğlu;\n5. Əmirov Bağı İslam oğlu.\nAllah bütün şəhidıərimizə rəhmət eləsin!.\nHACI NOVRUZ DƏRƏSİ\nHacı Novruz dərəsi – Saqqızlı məhəlləsinə aid olub, Güney məscidi ilə Hacı Rüstəm dərəsi arasında və şosse yolun şərq tərəfində yerləşən dərədir.\nHacı Novruz kişi deyilənlərə görə, cavan yaşlarında kasıbçılıq çəkib, varidatı olmamışdır. Yetgin vaxtında əmisi ona qarabağ cinsindən bir dayça bağışlayıb. Novruz buna çox sevinir və dayçasına qulluq etməyə başlayır. O, balaca dayçasına o qədər alışır ki, onsuz ayrı qala bilmir, bütün məhəbbətini, səyini, əməyini və qulluğunu bu atına göstərərək onu böyüdür. Nəticədə onun əməyinin bəhrəsində elə gözəl, qaçışda tayı bərabəri olmayan və yaraşıqlı ata çevrilir ki, səs-sorağı bütün mahala yayılır. Eyni zamanda gözəl atın sədası Cəbrayıl quberniyasının pristavına da çatır. Pristav Novruzu Cəb-rayıla çağırtdırıb onun atına baxış keçirir və bəyənir, həm də ona təklif edir ki, atı ona bağışlasın. Novruz razı olmur və qayıdır kəndə. Bir həftə keçdikdən sonra yenə Novruzu Cəbrayıla çağırtdıraraq belə təklif edirək deyir: - “Sən atı mənə verirsən, məndə sənə on qat qiymətin vetirəm. Yox əgər razı olmasan zorla alacağam və səni qazamata saldıracağam. Novruz kişi çarəsiz qalıb razılaşır. Pristav atın əvəzinə 10 baş sağmal inək, 2 cüt kəl, kənddə 10 hektar torpaq sahəsi və 100 manat qızıl pul bağışlayır. Beləliklə Novruz kişi varlanaraq, sayılıb seçilən şəxsiyyətlərdən biri olur. Qurban bayramı ərəfəsində Məkkə və Mədinə şəhərinə gedərək müsəlmanların ən vacib əməl-lərində olan “Həcc” ziyarətində olub ən yüksək Hacı adını qazanır.\nHacı Novruzun 3 oğlu: - Alı, Əli və Vəli olub. Onlardan yalnız Alının oğlu Məhərrəmin övladı olub: Alı, İslam, Novruz və Suliddin.\nHacı Novruz kişi kənd ağsaqqalı olub, kəndinin xeyir-şərində yaxından iştirak edib, “Həcc” ziyarətindən qayıtdıqdan sonra xeyriyyəçiliklə də məşğul olaraq, Güney məscidin tikilib başa çatmasında və kənd adamlarından mütəşəkkil ianə yığılmasında müstəsna xidməti olmuşdur.\nHacı Novruz dərəsində yaşayanları yad etdikdə ilk yada düşən II Dünya Müharibəsinin (1941-45) qanlı-qadalı illərini keçirən, Belorusiyanın bataqlıq meşələrində “İskra” partizan dəstəsinin komsomol komitəsinin katibi olan, faşist almanlara qarşı barışmaz və amansız olan, cəsarətlə və qəhrəmanlıqla vuruşan, vətənə qayıtdıqdan sonra, Məhəmməd Məmmədova sən əsirlikdə olmusan deyə damğa vurularaq, müəllimlikdən qovulan, böyük bir çətinliklə poçtalyon işləyən, dözülməz və haqsızlıq münasibətlərdən min-bir əzab çəkən Məhəmməd müəllimi yada salmamaq insafsızlıq olardı. Sonralar 1965-cı ildə Müharibə illərindən 20 il keçdikdən sonra əsl həqiqət üzə çıxarıldı və ədalət qalib gəldi. Belə ki, Məhəmməd Məmmədovun partizan dostları uzun axtarışdan sonra, onu tapdılar və xüsusi təyyarə ilə Belorusiyalı partizan dostları ilə görüşə getdi və vaxtında ünvanına çatdırılmayan “Qırmızı ulduz“ordeni-ni alaraq qəhrəman kimi vətənə qayıtdı. “Qırmızı ulduz”ordenini vaxtında almaması səbəbi o olub ki, onun ünvanı Karyagin (Füzulinin keçmiş adı) rayonu əvəzinə, Karaçenski rayonu və Mamedov Mişa yazıldığına görə səhv düşərək sahibinə çatdırılmayıb. Sonra isə bütün qadağalar götürülərək, yenidən müəllimlik fəaliyyətin davam etdirib.\nBu məhəllədə yaşayanlardan: uzun müddət poçt müdiri işləyən gözəl insan – Məhəmmədəli (Məhiş) Vəliyevdir.\nKəndlilərinə çətin vəziyyətdə kömək əlini əsirgəməyən, işgüzar bir adam kimi tanınan və Füzuli şəhərində “Yağ–pendir” zavodunda baş mühasib işləyən Məhərrəm Cəfərovun da fəaliyyəti və kənd adamlarına çətin işlərində yardım etməsi danılmazdır.\nUzun müddət müəllimlik edən – Muxtar Mehdiyevi xoş əməlləri ilə həmişə həmyerliləri arasında hörmət sahibidir.\nBu dərədə: İbişovlar, Novruzovlar, Vəliyevlər, Ağayevlər, Əmirovlar, Cəfərovlar, Məhərrəmovlar, Zeynalovlar, Mehdiyevlər, Kazımovlar, Şükürovlar və Məmmədovlar nəslinin nümayəndələri yaşayırdılar.\nHacı Rüstəm dərəsi – Saqqızlı məhəlləsinə aid olub, Hacı Novruz dərəsindən aşağıda (cənuba tərəf) yerləşən və şosse yolun şərq tərəfindəki dərədir. Bu dərədə yaşamış Hacı Rüstəm kişi, “Həccə” ziyarət edərək öz müsəlman borcunu verdikdən sonra, xeyriyyə işlərilə məşğul olub, həm də kənd aqsaqqalı kimi mənəvi və maddi köməyini əsirgəməyərək, həmyerliləri arasında hörmət, izzət qazanıb. Məhz onun vəfatından sonra kənd adamları bura Hacı Rüstəm dərəsi adı çağrılıb.\nacı Rüstəm kişinin övladları: - Fərzalı, Fətalı və Əli olub. 1. Fərzalı kişinin 3 övladı olub: - Nəbi, Səfqulu və İbrahim.\n- Nəbinin övladları: - Pakizə, Ərşad, Həsən, Mirzalı, Möhsün, İsa və Səmayə.\n- Səfqulunun övladları: - Məhərrəm, Süleyman, Bəhrəm, Yaqub və Füruzə.\n- İbrahimin övladı olmayıb.\nFətalı kişinin 3 övladı olub: - Gülgəz, Simuzər və Əbil.\n- Simuzər – Mehdi Əliyevə ərə gedir və övladları: - Əkbər, Məleykə, Cabbar, Adilə və Faxrı olmuşdur.\n- Əbilin övladları: - Yusif, Kərəm, Qaratel, Gülzar, Fətalı Rüstəm və Hacı.\n- Əli kişinin 2 övladı olub: - Məryəm və Hüseyn.\n- Məryəm - Cabbara ərə gedib və övladları: - Bəhrəm, Əyyub, Tofiq oğlu və Leyla qızı olub. - Hüseynin övladları: - Vaqif, Şakir, Zakir, Əli və Svetlana.\nHacı Rüstəm dərəsində onlarla yaşayış evləri vardı. Burada: Yadigarovlar, Hacıyevlər, Orucovlar, Nuruyevlər, Heydərovlar, İbişovlar, Rüstəmovlar, Məmmədovlar, Fərzəliyevlər və başqa nəsil nümayəndələri yaşayırdılar.\nBu məhəllədən bizim fəxrimiz olan: Nuruyev Əli – Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü, professor; Abbas Abbasov – professor; Əsəd Yadigarov alim kimi görkəmli şəxsiyyətlər yetişmişdir.\nMəhəllənin igid və qoçaq kişilərindən biri də Məmmədov Məmməd Nəcəf oğlu olmuşdur. Belə ki, Gölbağ dərəsində Səfqulu Hacıyevlə birlikdə kənd adamlarının naxırını otararkən, bir dəstə İranın atlı qaçaqları onun əlindən camaatın malqarasını almaq məqsədilə onlara hücum edib aparmaq istəyiblər. Cəsur Məmməd kişi Səfqulunu kənd camaatını köməyə çağırmağa göndərib və özü əlində olan tüfənglə onlarla tüfəng döyüşündə vuruşaraq onlara aman verməmiş. Qaçaqlardan biri işi belə gördükdə tüfəngini çıxarıb xeyli vuruşdan sonra Məmməd kişinin ağzını yaralıyıb, çoxlu qan itirməkdən qorxmayıb elə qanlı-qanlı vuruşmada qalib gələ bilmədiyini hiss edən qaçaqlar, həm də kənd adamların köməyə gəlməsini görüb bu işdən əl çəkib uzaqlaşırlar. Beləliklə, qorxmaz Məmməd kişi kənd naxırına heç bir itgi vermədən sağ-salamat kəndə qaytarir, həm də “ağzı para Məmməd” kimi özünə ləqəb qazanır.\nBundan başqa bu məhəllədə: Atakişi, Səfqulu kimi kənd ağsaqqaları yaşayıb.\nGüney kəhriz ətrafı evlər - Saqqızlı məhəlləsinə aid olub - Aralıq yol sərhəddi, Şosse yolunun alt hissəsi, Babı novuna qədər və Qozlu çay sərhəddinə qədər olan ərazidir.\nu məhəllə sonralar yaranmadır, beləki, 1950-ci illərdən sonra Hacı Novruz dərəsində və Hacı Rüstəm dərəsindən köçüb gələnlərdir.\nYeni həyətyanı evlər tikildiyi və yeni həyətyanı bağlar salındığından birdə Kolxoz bağının yaxınlığında olduğuna görə, həm də Güney kəhrizin ətrafında olduğu üçün həmişə abad və yaşıllığa bürünmüşdü.\nBurada Quluyevlər, Məmişovlar, Yadigarovlar, Qurbanovlar, İbişovlar, Nağıyevlər, Məmmədovlar, Ağayevlər, Vəliyevlər, Orucovlar, Fərzəliyevlər, Hüseynovlar, Talıbovlar, Əliyevlər və Əmirovlar nəslin nümayəndələri yaşayırdılar.


şəkərburanın hazırlanma qaydasi\nAzərbaycanı "Eurovision-2018"də Aysel təmsil edəcək\nNoyabrın 8-də Azərbaycanı "Eurovision-2018" mahnı müsabiqəsində təmsil edəcək ifaçının müəyyənləşdirilməsi məqsədilə münsiflər heyətinin iclası keçirilib. Axşam.az xəbər verir ki, toplantıda ölkəmizi builki möhtəşə\nAstroloji proqnoz - 09 iyul\nQOÇ - Hansısa əlamətdar bir hadisənin şahidi ola bilərsiniz. Sürprizlərə hazır olun. Sağlamlığınıza diqqət yetirməyi də unutmayın. BUĞA - Olduqca rəvan gündür. Ulduzlar müdafiənizdə durduğundan qarşıya qoyduğunuz ədalətl\nSoyuq su ilə üz yumağın dəridəki ölü hüceyrələri təmizlədiyini, sızanaqların azalmasını təmin etdiyini bilirsiniz? -a istinadən soyuq su ilə üz yumağın bilmədiyiniz faydalarını təqdim edir. Gün ərzində çirkli hava və makiya\n"Koronavirusun qan köçürülməsi ilə ötürülə biləcəyinə dair heç bir məlumat və ya sübut yoxdur". TƏBİB-dən bildirilib ki, dünyada koronavirus da daxil olmaqla hər hansı bir tənəffüs virusuna qanla yoluxma halı ras\nQırışları anında aparır, dərini hamar edərək nəmləndirir\nLIFT-UP qırışlara qarşı ən gözəl vasitə! Bu məhsul təbii tərkibi və faydalı xüsusiyyətləri ilə oldquca zəngindir. Tərkibində olan E vitamini qırışlara gözəl təsir edir və tez bir zamanda dəri sallanmasının, qırışların qarşısın\nD vitamini çatışmazlığının əlamətləri - TAM SİYAHI\nQışda Günəş işığı olmadığı və sutkanın 90%-i qapalı məkanda keçdiyi üçün kəskin D vitamin azalması, çatışmaması qaçılmazdır. D vitamin əsklikliyinin tam siyahısını təqdim edir. Əgər bunlardan 4-5 əlamət varsa, deməli sizd\nAlessandra Ambrosio`dan dəbli geyimlər\nMərkəzi Qan Bankı donor olmaq istəyənlər üçün məlumat açıqlayıb. Məlumatda bildirlib ki, qanvermə prosesində iştirak etmək üçün yaş məhdudiyyəti var. Qan vermək üçün aşağı yaş həddi 18, yuxarı yaş həddi 65 olmalıdır. Dono\nFinlyandiya alimləri uzunmüddətli araşdırmalar nəticəsində depressiya ilə mübarizə aparmağa kömək edən qidaların siyahısını tərtib ediblər. Bu qidalar arasında:. - Meyvə-tərəvəz (xüsusilə sarı, qırmızı və narıncı rəngdə olanla\nXalq artisti küçənin ortasında elə hərəkət etdi ki... - VİDEO\nAygün Kazımovadan küçənin ortasında GÖZLƏNİLMƏZ RƏQS - VİDEO. Xalq artisti Aygün Kazımova Gürcüstana yollanıb. -ın məlumatına görə, gəzinti zamanı müğənni küçədə musiqi ifa edən şəxslərin yanına gedib. O, Azərbaycan rəqs\nAzərbaycanlı məmurun faciə baş verən evindən görüntülər yayıldı (VİDEO)\nBələdiyyəsinin sədrinin atasının Lerik rayonunda qar uçqununun altında qalan evinin görüntüləri yayılıb. -in xəbərinə görə, səhər saatlarında rayonun Orat kəndində baş verən hadisə nəticəsində evdəki Ə.Mustafayevin həya\nşəkərburanın hazırlanma qaydasi melumatlari 2022, şəkərburanın hazırlanma qaydasi haqqinda melumat , şəkərburanın hazırlanma qaydasi xeberleri, şəkərburanın hazırlanma qaydasi haqqinda ətraflı xanim.az saytında öyrənə bilərsiz\nsonxeber.az reseptler toy gecesi qadın geyimi zire yagi sac ucun qadın sonsuzluğu testosteron nədir seksual kosmetika intim munasibet xerceng burcunun insurleri


Malavidə hicablı müsəlman qızların məktəbə qəbul edilməməsi müsəlmanların etirazı ilə qarşılanıb.\nMaide.Az-ın IQNA-ya istinadla verdiyi xəbərə görə Malavi Müsəlmanlar Birliyinin (MAM) rəsmiləri dövləti bu məktəbin özbaşına atdığı addım qaşrısında passivlik göstərməsini qınayıblar.\nMalavinin Balka şəhərinin Anqilkan məktəbi uzun illərdir ki, hicablı müsəlman qızların təhsilinə mane olmaqda davam edir.\nMAM-ın sözçüsü Şeyx Dinala Çabulika bu barədə deyib: Bu məktəbdə təhsil davam edir, amma müsəlman qızlar sinifdə hicabla otura bilməzlər. Təhsil nazirliyi bu qeyri-qanuni işin qarşısında səssiz dayanmamalıdır. Bu vəziyyətlə bizim qızlarımız təhsil haqqından məhrum edilirlər.\nMalavi dölvəti bəyanat yayaraq bildirib ki, məktəblər heç bir şagirdi geyim qaydalarına riayət etmədiyi üçün məktəbdən qova bilməz. Buna baxmayaraq bu ölkənin katolik kilsəsi bəyanatı görməzdən gəlir və təhsil qanunlarının hicabı məktəbli geyim forması kimi qəbul etmədiyini iddia edir.\nTEQLƏR: Hicablı şagirdin məktəbə buraxılmaması etirazlara səbəb oldu


Dodaq kənarındakı çatları necə müalicə etməli? » 3w.LeGenD.Az | Əfsanə olmaq istəyən bizimlədi... | Eurovision 2013, Geyimler, sac duzumleri, mentiq, aforizmler, animasiyalar, sekiller, avatarlar, menali sozler, maraqli, dadli tortlar, mp3, video\n19 avqust 2015 19:16\n11 avqust 2015 20:10\n7 avqust 2015 16:13\n7 avqust 2015 00:52\nsalam , cox tewekkurler\n2 avqust 2015 22:23\n2 avqust 2015 22:21\n2 avqust 2015 20:31\nAta həyat, Ana nəfəsdir.\n2 avqust 2015 19:39\n2 avqust 2015 17:46\n2 avqust 2015 17:45\nXebere gore tewekkur duyam\n2 avqust 2015 17:43


Təhsil- - Elm və təhsil elm və TƏHSİL\nElm və təhsil elm və TƏHSİL\nElm öz funksiyasına görə iki qola ayrılır: fundamental və tətbiqi. Birincidə məqsəd gerçəklik haqqında yeni biliklər əldə etmək, həqiqətə daha çox yaxınlaşmaqdır. İkincidə isə məqsəd – alınmış bilikləri gerçəkliyə tətbiq etmək, yeni texnoloji sistemlər yaratmaqdır.\nFundamental tədqiqatlar – yeni biliklər alınması artıq məlum olan elmi biliklərin və metodların yüksək səviyyədə mənimsənilməsini tələb edir. Yenini yaratmaq üçün köhnəni öyrənmək lazımdır. Bu mənada fundamental tədqiqatlar fundamental təhsillə sıx surətdə bağlıdır. Mahiyyətlər arasındakı bu əlaqə, təbii ki, təşkilati strukturda da nəzərə alınmalıdır. İnkişaf etmiş ölkələrdə doğrudan da belədir. Fundamental tədqiqatla fundamental təhsil vahid müəssisələrdə – universitetlərdə birləşdirilmişdir. Ölkəmizdə isə bu zərurət unudulmuşdur.\nTətbiqi tədqiqatlar gerçəklik haqqında deyil, gerçəkliyi dəyişdirməyin yolları haqqında biliklərə əsaslanır. Bu biliklərin öyrənilməsi sonrakı yaradıcılıq üçün zəruri şərtdir. Və deməli, burada bu tədqiqatla təhsil vəhdətdə olmalıdır. Lakin burada fundamental biliklər yox, tətbiqi biliklər öyrənildiyindən hər bir tətbiqi sahəyə uyğun gələn spesifik ali təhsil sahəsi vardır. Məsələn, texnoloji ali məktəblər sahə elmləri ilə, ali tibb məktəbləri tibb profilli tədqiqat institutları ilə vəhdətdə olmalıdır (inteqrasiya getməlidir).\nElmin hər iki qolunun müvafiq ali təhsil sahələri ilə daxili əlaqəsi inkişaf etmiş ölkələrdə (bəlkə, əksinə, onların inkişafı elə elmlə təhsilin düzgün inteqrasiyasının nəticəsidir) nəzərə alınsa da, SSRİ-də nəzərə alınmamış, elm təhsil sistemindən ayrı düşmüşdür. Yüzlərlə yüksək ixtisaslı alim biliklərini gənc kadrlara öyrədə bilməmiş, yüzlərlə professor əsasən tədrislə məşğul olduğundan elmi yaradıcılıq potensialını reallaşdıra bilməmişdir.\nNəyi isə dərk eləmək, başa düşmək hələ azdır. Öyrənilənləri həyatda tətbiq etməyi bacarmaq lazımdır. Əgər bilik hər hansı fəaliyyət proqramına daxil edilə bilmirsə, istifadəsiz qalırsa o, passiv hafizəyə keçərək tədricən unudulur, və ya xüsusi saxlanma vasitələri ilə (kitab və s.) gələn nəsillərə ötürülür. Bu cür "lazımsız" biliklər "lazımlı bilikləri" tamamlamaq üçün lazım olur. Yaxud sonradan əldə olunmuş yeni biliklərlə birləşərək istifadə olunmaq imkanı əldə edir. "Saxla samanı, gələr zamanı". Bu el hikməti özünü bilik sahəsində də doğrultduğundan biliklərin sistemə salınması və tətbiqdən asılı olmadan, nisbi müstəqil bir sərvət kimi yeni nəsillərə ötürülməsi ənənə halını alır. Nəticədə, bir tərəfdən, müstəqil elm sahələrinin əsaslarını, fənləri öyrədən təhsil sistemi formalaşır, digər tərəfdən, yeni bilik əldə etmək özü məqsədə çevrilir və nisbi müstəqil elmi fəaliyyət sahəsi yaranır. Bir-biri ilə sıx əlaqədar olan və məntiqi yolla biri digərindən alına bilən müəyyən qrup biliklər sistemi formalaşır ki, bunlar da gələcək elmi fənlərin əsasını təşkil edir.\nO vaxt ki, hər bir adam yalnız özünə lazım olan bilikləri öyrənməklə kifayətlənirdi – o vaxt arxada qalır. Elm sağlam şüur və əxlaqi meyar hüdudlarını keçərək özünə münasibətdə yeni düşüncə tərzi tələb edir. Əgər o dövrdə Sədi öz dediklərinə əməl etməyən alimi əlində çıraq gəzdirən kora bənzədirdisə, indi belə korlardan kənarda elmin inkişafını təsəvvür etmək qeyri-mümkün olur. Kim isə axtarır, kəşf edir, tapır, lakin özü üçün deyil, başqaları üçün. Özü də konkret mənada başqaları üçün yox, məsələn, öz övladları üçün, ya bir qohumu, tanıdığı bir adam üçün yox, naməlum başqaları üçün. Bütün bəşəriyyət üçün.\nBaşqasının kəşf etdiyi bilik elə bil ki, yəhərli, yüyənli at kimi qaça-qaça gəlib hamının qarşısından keçir. Keçir, lakin dayanmır. Ata minib onu istədiyin səmtə sürmək üçün, ona sahib olmaq üçün də xüsusi məharət lazımdır. Bir yerdə dayanan adam qaçan ata minə bilməz. Gərək sən özün də hərəkətdə olasan. Elə bil ki, elm adamı üzünü tətbiqçilərə tutub deyir: "Məndən bərəkət, sizdən hərəkət". Elmin tətbiqi isə olduqca müxtəlif sahələri əhatə edir.\nKim belə hesab edirsə ki, elmin həyatla əlaqəsi yalnız texnika vasitəsilə mümkünür, böyük səhv edir. Həyat yalnız istehsalatdan ibarət deyil. Başqa sözlə, maddi istehsal ictimai həyatın yalnız cüzi bir hissəsini təşkil edir. Düzdür, maddi istehsalın rolu böyükdür. Lakin mənəvi amillərin getdikcə daha çox dərəcədə məhsuldar qüvvəyə çevrildiyi bir şəraitdə ictimai həyatın mənəvi və maddi komponentləri arasındakı nisbətdə ciddi dəyişmələr baş verməkdədir.\nBütövlükdə ictimai həyatın mənzərəsi hər bir adamın həyatına nəzərən daha zəngin və daha rəngarəngdir. İctimai həyata insanın həm maddi, həm də mənəvi ehtiyaclarının ödənilməsinə yönəlmiş fəaliyyət sahələri ilə yanaşı, əslində heç bir konkret insana lazım olmayan, yalnız müəyyən sosial təşkilati strukturların özünümühafizəsinə xidmət edən fəaliyyət sahələri də daxildir. İnsanın bilavasitə maddi tələbatına xidmət edən yüngül sənaye, həmin sənayenin texniki ehtiyaclarını təmin edən maşınqayırma sənayesi, texnologiyalara nəzarət edən mühəndis fəaliyyəti, fəhlələrin bilavasitə icraçılıq fəaliyyəti, yeni texniki sistemlərin layihəsini hazırlayan ixtiraçı və konstruktorların fəaliyyəti, elmi nailiyyətlərin istehsala tətbiq yollarını axtaran elmi-texniki fəaliyyət və nəhayət, yeni elmi biliklərin əldə olunmasına xidmət edən elmi işçilərin fəaliyyəti – elmi kəşflər. Elmi axtarışlar aparan adamların, habelə mühəndis və konstruktor kadrlarının hazırlanmasına xidmət edən təhsil sistemi. Bu, vahid bir zəncirdir. Təhsil-elm-ixtiraçılıq fəaliyyəti – texnologiyaların mənimsənilməsi, – mühəndis fəaliyyəti – bilavasitə icraçılıq – istehlak mallarının hazırlanması – istehlak...\nLakin həyatda elm həlqəsini bir tərkib elementi kimi özündə saxlayan başqa analoji zəncirlər də az deyil. Məsələn, Təhsil-Elm-Səhiyyə-Fiziki sağlamlıq; Təhsil-Elm-İdarəetmə; Təhsil-Elm-Siyasət; Təhsil-Elm-Hüquq; Təhsil-Elm-Ticarət; Təhsil-Elm-Özünüidarə... və s. Bütün bu zəncirlərin başlanğıcında dayanan Təhsil özü də mürəkkəb sistem olmaqla elmi daxili ünsür kimi əhatə edir: Təhsil-Elm Təhsil-Elm-Səhiyyə və s. Burada birinci təhsil elm adamının yetişməsi üçün, ikinci təhsil isə həmin elm adamlarının verdiyi bilik əsasında konkret bir sahədə mütəxəssislər yetişməsi üçündür.\nAli təhsildən sonrakı təhsil və\ngənclərin elmi tədqiqata cəlb olunması\nAzərbaycan elminin perspektivləri müasir gəncliyin elmi-tədqiqat işinə necə cəlb olunmasından, onlar üçün müvafiq elmi mühit yaradılmasından asılıdır.\nÜstün elmi-tədqiqat istiqamətlərinin düzgün seçilməsi, tələbə, aspirant və gənc alimlərin intellektual potensialının ölkəmiz üçün gərəkli olan problemlərə yönəldilməsi elm təşkilatçılarının, elmi-tədqiqat institutları və ali məktəb rəhbərlərinin başlıca vəzifələrindən biridir.\nYaxın keçmişdə kommunist ideologiyası cəmiyyətşünaslıq sahəsindəki tədqiqatları məhdudlaşdırdığından, cəmiyyətin obyektiv tədqiqinə yol verilmədiyindən bütün intellektual potensial əsasən təbiət elmləri və riyaziyyata yönəldilirdi. Ona görə də, cəmiyyətin, iqtisadiyyatın, təsərrüfatın elmi əsaslarla idarə olunması, menecmentin, tədbiqi sosiologiyanın bir elm kimi təşəkkül tapması ancaq kapitalist ölkələrinə xas bir hadisə idi. İndi ictimai elmlərin həqiqi bir elm kimi inkişafı üçün meydan açılmışdır. Həm də milli dövlət quruculuğu bu sahədəki tədqiqatların aktuallığını daha da artırır və intellektual potensialın daha çox bu sahəyə yönəldilməsini tələb edir.\nHər hansı bir dövlət beynəlxalq miqyasda yalnız o zaman özünü müstəqil hiss edə bilər, öz mənafeyini müdafiə edə bilər ki, mövcud geopolitik kontekstdə onun yeri dəqiq surətdə araşdırılmış olsun, bu sahədə ciddi fəlsəfi, siyasi, iqtisadi tədqiqatlar aparılmış olsun, bir sözlə, praktik fəaliyyət elmi zəmində aparılsın. Lakin təəssüf ki, ictimai elmlər sahəsində Azərbaycanda ciddi bir dönüm hələ də hiss olunmur.\nBu gün Azərbaycan beynəlxalq siyasət arenasına inamla çıxa bilirsə, özünəməxsus siyasi mövqeyi və nüfuzu varsa, bunlar hamısı ancaq onun rəhbərinin şəxsi nüfuzu, beynəlxalq siyasi təcrübəsi və böyük intellektual potensialı sayəsində mümkün olur. Lakin cəmiyyətin bütün pillələrdə, ayrı-ayrı müəssisə və təşkilatlardan başlamış ümumölkə miqyasına qədər elmi əsaslarla təşkili və idarə olunması üçün müasir Azərbaycan cəmiyyətşünaslığının yaradılmasına böyük ehtiyac vardır və bu işə heç şübhəsiz, marksist-leninçi ictimai-siyasi fikrin təsirindən azad olan gənc cəmiyyətşünas alimlərin cəlb edilməsi tələb olunur.\nBu gün cəmiyyətin öyrənilməsi sahəsində respublika alimlərinin tutduğu passiv mövqe, ictimai həyatdakı mənəvi durğunluğun elmə nüfuz etməsi alimlərin mütəşəkkil və məqsədyönlü fəaliyyətini çətinləşdirir. Elm hələ heç cür öz nüfuzunu yüksəltmək və ictimai həyata fəal müdaxilə etmək mövqeyini tuta bilmir. Halbuki belə bir şəraitdə respublikamızın cəmiyyətşünas alimləri təşəbbüsü öz üzərinə götürməli, qarşıda duran çətin vəzifənin yerinə yetirilməsində öz sözünü deməlidirlər.\nRespublikamızın sosial-iqtisadi və mənəvi həyatında uzun illərdən bəri yığılıb qalmış ciddi problemlərin sistemli şəkildə öyrənilməsi, keçid dövrünün xüsusiyyətlərinin aşkar edilməsi, bu sahədə kompleks tədqiqatlar aparılması bütün cəmiyyətşünas alimlərin: filosofların, sosioloqların, iqtisadçıların, tarixçilərin və s. qarşılıqlı əməkdaşlığını və birgə fəaliyyətini tələb edir. Bizim hamımızın bir ümumi tədqiqat obyektimiz var. Bu da ümumdünya kontekstində götürülmüş Azərbaycandır; onun tarixi, mədəniyyəti, dili, habelə sosial, iqtisadi, siyasi, ekoloji, demoqrafik problemləridir. Bu problemlərin müxtəlif müstəvilərdə, rakurslarda tədqiqi ilə məşğul olan alimlərimiz bir-birindən ayrı düşmüş, bir-birini dinləmək, fikir mübadiləsi aparmaq imkanından məhrum olmuşlar. Hərə öz şöbəsindən, kafedrasından, ən yaxşı halda isə öz institutundan kənarda fəaliyyət göstərən tədqiqatçılardan xəbərsizdir. Alim ziyalılarımız arasındakı pərakəndəlik, akademiyada, ali məktəblərdə və digər elmi müəssisələrdə çalışan alimlərin tədqiqatlarının əlaqələndirilməməsi, vahid elmi cəbhə yaradılmaması, elm adamlarının passiv həyat mövqeyi gənc alimlərin formalaşmasına pis təsir göstərir.\nMüasir dövrdə cəmiyyətşünaslığın əsas məqsədlərindən biri ictimai problemlərin öyrənilməsi sahəsində səyləri birləşdirməklə yanaşı, gənclərin intellektual tərbiyəsi üçün də şərait yaratmaq, onların müstəqil düşüncə və diskussiya mədəniyyətinə yiyələnməsinə nail olmaqdan ibarətdir.\nMüstəqil Azərbayacanın hərtərəfli surətdə öyrənilməsi, kompleks tədqiqat proqramları yaradılması və bu işə gənc alimlərin cəlb edilməsi, istedadlı gənclərin intellektindən səmərəli istifadə olunması günün aktual problemlərindəndir.\nBiz yolun hələ lap başlanğıcındayıq. Məqsəd ictimai həyatımızın aktual problemlərinin tədqiqi sahəsində fayda verə biləcək hər bir adamı, ixtisasından asılı olmayaraq, bu ümumxalq işinə cəlb etməkdir.\nBu gün xalqımızı, cəmiyyətimizi, respublikamızı narahat edən başlıca məsələləri elm süzgəcindən keçirmək, konkret praktik tövsiyyələr hazırlamaq tələb olunur. Bu iş yalnız gəncliklə bağlı olmayıb, ümumxalq işidir. Əgər gənc nəsl belə çətin və mürəkkəb bir vəzifəni öz öhdəsinə götürürsə, deməli təkcə öz gənclik enerjisinə deyil, həm də dövlətin, bütün ziyalı ictimaiyyətinin köməkliyinə ümid bəsləyir.\nƏslində buradakı "gənc" anlayışı tamamilə şərtidir. Gənc alim dedikdə biz elmi axtarış sahəsindəki gənclik təravətini hələ də itirməmiş, yaradıcılıq ehtirası hələ sönməmiş elm entuziastlarını nəzərdə tuturuq. Burada "gənclik" elmdə təcrübəsizlik kimi deyil, əksinə, elmi eqoizm və konservatizm sahəsində "təcrübəsizlik" kimi başa düşülür. Yaşın kiçikliyi deyil, intellektual potensialın, həvəsin və enerjinin böyüklüyü əsas götürülür. Gənc alim formalizm və bürokratiya xəstəliyinə tutulmamış, prokrustlaşmamış alimdir.\nQarşıda duran vəzifələr o qədər böyükdür ki, o qədər problemlər yığılıb qalıb ki, onları nisbətən qısa müddətdə həll etmək tükənməz enerji və fantaziya tələb edir. Burada soyuq ağlın, "normal" elmi tədqiqatın on ilə gördüyü işi yanar zəka bir ilə görməlidir. Burada daha kiçik müddət, daha böyük sürət mümkün deyil. Çünki elm poeziya deyil. Elmdə tək ilham, tək entuziazm heç nə edə bilməz. Burada təmkin, səbat ehtirasla, ilhamla birləşməlidir. İmpulsiv düşüncə, fəhm qığılcımları soyuq ağlın sərt skeptisizm sınağından keçməli və əksinə, səbrlə, inadla, damla-damla yığılan qalaq-qalaq elmi material assosiativ təfəkkürün, zəka şöləsinin işığında saf-çürük edilməli, yüksək nəzəri hazırlığı olan alimlərin köməyi ilə elmi konsepsiya səviyyəsinə qaldırılmalıdır.\nTədqiqatçılar gənc, problemlər isə qocadır. İlk baxışda təzadlı görünsə də, burada müəyyən qanunauyğunluq var. Məsələ burasındadır ki, o problemlər yığılıb qalır ki, onlar elmin hər hansı sahəsində nüfuz sahibi olan adamlar tərəfindən həll oluna bilmir, hakim təfəkkür tərzinin "normativ"lərindən kənarda çıxır. Yaşlı nəsil həmin təfəkkür tərzinə möhkəm surətdə bağlı olduğundan yeni həll yolu, yeni baxış tələb edən belə problemlər qarşısında aciz qalır. Gənc tədqiqatçılar isə hakim təfəkkür üslubuna, normal elmin ehkamlarına çox da möhkəm bağlanmadığına görə problemə bəzən gözlənilməz mövqedən yanaşır, yeni metodlardan istifadə edir. Burada gəncliyə daha çox xas olan assosiativ təfəkkür də öz müsbət sözünü deyir. Elm tarixindən buna çox misallar göstərmək olar. Məsələn, XX əsrin əvvəllərində bir sıra fiziki hadisələr Nyuton mexanikası çərçivəsində izah edilə bilməyəndə, dövrün bütün görkəmli alimlərinin həll edə bilmədiyi məsələni 25 yaşlı A.Eynşteyn həll elədi. Bir qədər sonra, mikrohadisələr üçün klassik mexanika özünü doğrultmayanda yeni kvant mexanikasının əsas qanununu 26 yaşlı V.Heyzenberq kəşf elədi. Şellinq ilk fəlsəfi əsərini yazanda 20 yaşı var idi. Biz siyahını davam etdirmək istəmirik. Məqsədimiz budur ki, xalqımızın taleyi ilə bağlı olan ciddi cəmiyyətşünaslıq problemlərinin həllinə məhz gənc alimlərin təşəbbüs göstərməsi heç kəsdə inamsızlıq doğurmasın.\nBelə bir cəhət də nəzərə alınmalıdır ki, nəinki problemlər, elmin özü də getdikcə qocalır. Görkəmli fizik Maks Delbryukun dediyi kimi, elm qocalır, cəmiyyət isə cavan qalır. Elmin nailiyyətləri üst-üstə toplanır, elmi informasiya çoxalır, nəhəng elm ağacı bar gətirdikcə başı aşağı əyilir. Cəmiyyət isə getdikcə yeniləşir, nəsillər bir-birini əvəz edir. Hər yeni alim nəsli qarşısında daha mürəkkəb, daha ciddi problemlər durur. Belə bir şəraitdə gərək yeni nəslin tədqiqat imkanları da daim artsın.\nBəs, bu imkanları necə artırmaq olar?\nBəlkə yeni nəslin elmi tədqiqat imkanları genetik yolla artır? Xeyr. Müşahidələr göstərir ki, insanın intellektual imkanı çox ləng inkişaf edir. Məsələn, yeni erada bu sahədə nəzərə çarpacaq təkamül hiss olunmur. Qalileyin Aristotelə və ya Eynşteynin Qalileyə nəzərən intellektual üstünlüyündən danışmaq üçün heç bir əsas yoxdur. Bununla belə, Qaliley Aristotelə, Eynşteyn isə Qalileyə düzəliş vermişdir. Məsələ burasındadır ki, intellektual səviyyəsindən asılı olmayaraq hər sonra gələn nəsil əvvəlki nəsildən miras qalmış daha mükəmməl elmi aparata və metodlara yiyələnmiş olur. Bu da problemlərə daha dərin nüfuz eləmək imkanı yaradır. Digər tərəfdən, qabaqcıl ölkələrdə elmin sosial strukturu getdikcə təkmilləşir, əmək bölgüsü güclənir, alimlər kənar qayğılardan azad edilirlər. Bir sözlə, bioloji genetika xüsusi rol oynamasa da, sosial-mənəvi genetika inkişafın əsas hərəkətverici qüvvəsi kimi çıxış edir.\nDeməli, elmin inkişafına yönəlmiş dövlət siyasətindən, sosial elm sisteminin nə dərəcədə səmərəli təşkil olunmasından çox şey asılıdır. Bizim respublikada bu sahədə vəziyyət hələ çox ağırdır. Elm adamı ancaq öz başını dolandırmaq haqqında düşünməli olur. Alimin vətəndaşlıq mövqeyini fərdi hadisə kimi başa düşənlər səhv edirlər. Ayrıca bir alim nə qədər böyük qeyrət sahibi olursa-olsun, heç bir böyük problemi həll edə bilməz. "Tək əldən səs çıxmaz" hikməti eyni dərəcədə elmə də aiddir. Adətən böyük kəşflərdən, dünya miqyaslı elmi nailiyyətlərdən danışarkən gənclərin yadına qeyrət hissini, milli iftixar hissini də salmağı unutmurlar. Lakin unudurlar ki, elm sosial hadisədir. Bizim elmi sahədə geri qalmağımız gənclərimizin intellektual potensialının və ya qeyrət hissinin zəifliyinə dəlalət etmir. Elm meydanı güləş meydanı deyil. Halbuki, müasir dövrdə hətta güləşdə və boksda da mübarizənin taleyi rinqdə deyil, bundan xeyli əvvəl – professional məşqçi məktəbinin müntəzəm fəaliyyətində, kadrların seçilməsi və tərbiyəsi prosesində həll olunur. Elm üçün kadr hazırlığı nəinki aspiranturadan və ya ali məktəbdən, hətta lap orta məktəbdən, bağçadan başlanır. Ona görə də, milli elmi kadrların həqiqi yüksəlişini görmək istəyənlər təhsil sistemində sağlam sosial-mənəvi mühit yaradılması işindən başlamalıdırlar. Lakin burada çox ciddi əks əlaqə də var. Təhsil sistemindəki vəziyyət də öz növbəsində elmi kadrların intellektual və mənəvi inkişaf səviyyəsindən asılıdır. Ona görə də, təhsil siyasətinin təməlində sağlam elmi mühit yaradılması durmalıdır. Hər hansı bir sahədə atılan yeni bir addım bir bataqlıqdan başqa bataqlığa, bir xaosdan başqa xaosa gətirib çıxarmasın deyə ciddi elmi prinsiplərə əsaslanmalıdır. Hazırda elmi, xüsusən ictimai elmləri təmsil edən adamlardan böyük əzmkarlıq, vətəndaşlıq və qeyrət tələb olunur. Lakin bu hələ azdır. Elmi işçilərin ciddi meyar əsasında, prinsipial surətdə seçilməsi, sağlam qüvvələrin səfərbər edilməsi, onlara qayğı göstərilməsi, elmin təşkilati strukturunun təkmilləşdirilməsi daha böyük səriştə, daha böyük vətəndaşlıq və qeyrət tələb edir.\nRespublikamızın gənc cəmiyyətşünas alimləri üçün elmi tədqiqat mərkəzləri açmağa, yeni təşkilati forma fikirləşib tapmağa vadar edən də ilk növbədə elmi mühitə olan ehtiyacdır. Zira şəxsiyyət sosial mühitin məhsulu olduğu kimi alim də elmi mühitin məhsuludur. Təəssüf ki, gənclərimiz məhz bu sarıdan korluq çəkir, əsil elmi şəraitdə işləmək üçün xarici ölkələrin məşhur mərkəzlərinə ezam olunmağa çalışır, hansı isə qrantın, sponsorun sayəsində məşhur bir alimin laboratoriyasına, məktəbinə "düşməyi" üstün tuturlar. Lakin belə əlaqələr müvəqqətidir və respublikamızda tədqiqatları əsas, mərkəzi problemlərə yönəltməyə, yerli elmi məktəblər yaratmağa kömək etmir. Bu mənada aspirant və doktorantların, ali təhsilli kadrların kənarda hazırlanması vəziyyətdən əsil çıxış yolu deyil. Hamısı birdir, onlar da aspirantlar kimi qayıdıb elmi mühitdən əsər-alamət olmayan bir şəraitə düşürlər və yaranmış ziya qığılcımları şölələnmək və başqalarının da yolunu işıqlandırmaq əvəzinə tədricən sönür. Bu tədbirlər yalnız o zaman səmərə verər ki, respublikanın özündə elmi fikir ocağı olsun, necə deyərlər, "ümumdünya standartı" səviyyəsində elmi məktəblər olsun. Onda hər bir qığılcım elm ocağının daha da şölələnməsinə səbəb olar.\nSual oluna bilər. Deyək ki, ictimai problemlər elmi şəkildə öyrənildi. Bəs əldə olunan biliklər istifadə olunacaqmı və kim tərəfindən? Axı, bilmək azdır, tətbiqin özü də xüsusi professional mədəniyyət və təşəbbüskarlıq tələb edir. Real iş elmi biliklərdən tətbiqi biliklərə, ondan isə əməli vərdişə keçməyi nəzərdə tutur. Hər bir sahədə düzgün texnologiyaya, metodikaya əsaslanan əməli vərdişlər əldə etmək çox çətindir.\nİctimai elmlərin tətbiq sahəsi daha çox cəmiyyətin elmi əsaslarla idarə olunmasını əhatə edir. İndiyədək bütün elmlər içərisində tətbiq üçün ən az rəhbər tutulan məhz ictimai elmlər olmuşdur. Öyrənmək və tətbiq olunmaq hüququ bu elmlərin əlindən alınmış və təbliğat funksiyası ilə əvəz edilmişdir. Ona görə də, ən yüksək diletantizm məhz idarəetmə sahəsində özünü göstərir. Rəhbərlik etməyə can atanlar rəhbərlik işinin yüksək professional hazırlıq tələb etdiyini və bu sahədə ictimai elmlərlə ittifaqın zəruri olduğunu unudurlar. Unudurlar, çünki uzun illər ərzində idarəetmə sistemində təşəbbüskarlıq, müstəqillik onsuz da istisna olunurdu. Ona görə də, əksinə, rəhbərlik işlərinə elmə arxalanan, yaradıcı, təşəbbüskar adamlar əvəzinə, yaxşı icraçılar cəlb olunurdu. Onlar sadəcə olaraq yüksək rütbəli rəhbərlərin – yuxarının göstərişi əsasında fəaliyyət göstərirdilər. Onların elmi biliyə ehtiyacı yox idi.\nBu ənənə hələ tam aradan götürülməmişdir. Ona görə də, bizim vəzifəmiz yalnız yığılıb qalmış ictimai problemlərin səbəblərini, mahiyyətini üzə çıxarmaq və onların həll yollarını tövsiyyə etməkdən ibarət ola bilməz. Biz həm də bu tövsiyyələrin həqiqətən nəzərə alınması, həyata keçirilməsi işində elm adamlarının özünün iştirakını nəzərdə tuturuq.\nİnsanı təbiətin bir hissəsi kimi, spesifik fərdi mənəvi aləmin nisbi müstəqil mövcudluğu kimi, habelə digər insanlarla qarşılıqlı əlaqə və münasibətdə öyrəndikdən sonra bu ictimai münasibətlər sisteminin özünü ayrılıqda, müstəqil surətdə öyrənməyə ehtiyac yaranır.\nSinfiliyin mütləqləşdirildiyi dövrdə insan cəmiyyətin içərisində əridilmişdi və bu iki tərəf arasındakı ziddiyyətlər çox vaxt nəzərdən atılır, öyrənilmirdi. Halbuki cəmiyyətin həqiqi mahiyyəti daha çox məhz insanla qarşıdurmada üzə çıxır. Cəmiyyət hər bir insanı əhatə edən yox, hər bir insana qarşı dayanan nisbi müstəqil fenomen kimi mövcuddur.\nİnsanla cəmiyyətin nisbəti damla ilə dəryanın nisbəti kimi başa düşülə bilməz. İnsan cəmiyyətin bir hissəsi deyil, çünki o eyni zamanda bioloji və mənəvi varlıqdır və qismən başqa sistemlərə də daxil olur. Ona görə də, insanla cəmiyyətin dialektikası tam və hissənin deyil, iki kəsişən sistemin dialektikasıdır. Bu mühüm metodoloji mövqe təqdim olunan "İnsan və cəmiyyət" kursunu əvvəlki "İctimaiyyət" kursundan və ölkəmizdə çıxan digər ictimai-siyasi məzmunlu dərsliklərdən fərqləndirən başlıca cəhətlərdən biridir. Hər hansı bir mövzunu tədris edərkən müəllim bu prinsipial fərqi yaddan çıxarmamalıdır.\nCəmiyyətin insana nəzərən yabançılaşması problemi də yalnız bu mövqedən yanaşdıqda anlaşıla bilər. Məsələn, indiyədək "ictimai mənafeyin şəxsi mənafedən üstün tutulması" yüksək əxlaqi prinsip kimi irəli sürülürdü. Çünki ictimai mənafeyin əslində elə hər bir şəxsin mənafeyi üçün daha çox lazım olduğu özlüyündə aydın bir şey kimi qəbul olunurdu. Lakin nəzərə aldıqda ki, cəmiyyətin mənafeyi ilə insanların mənafeyi arasında əkslik var, istənilən sosial quruluşda və istənilən şəraitdə ciddi ziddiyyətlər mövcuddur, bu prinsipin elmi cəhətdən əsassız olduğu ortaya çıxır.\nİnsanın ümumbəşəri mənəvi sərvətlərin daşıyıcısı olan müstəqil və bütöv bir varlıq kimi deyil, bu sərvətlər sistemində yalnız bir ünsür, halqa kimi mövcud olması şəraitində onun yaradıcı potensialı açıla bilməz. "İnsan və cəmiyyət" kursunda başlıca vəzifələrdən biri məhz elmi-texniki tərəqqi və kommunizm quruculuğu adlandırılan dövrdə cəmiyyətin və onun böyük ideallarının arxasında gizlənmiş, özünü itirmiş olan insanı özünə qaytarmaq, "daxilə pəncərə" açmaq, ən böyük xəzinə olan fərdi mənəvi dünyanın labirintlərindən keçməkdə ona bələdçi olmaqdır.\nNeçə onilliklər ərzində dini inamdan ayrı düşən, indi isə kommunizm idealına bağlılığını itirən, əqidəcə sarsılan və yalnız iqtisadi çətinliklər deyil, həm də kəskin mənəvi təbəddülatlar keçirən sovet adamının yenidən ümumbəşəri mənəvi sərvətlərə qovuşması ən aktual həyati tələbatdır.\nBu məsələdə gecikmək olmaz. Lakin tələsikliyə də yol verilə bilməz, çünki yeni yetişən gənc nəslin mənəvi aləmində, dünyagörüşündə yaranan boşluğun necə doldurulmasından, onun hansı səmtə yönəldilməsindən indi çox şey asılıdır.\nElmi kadrların yetişdirilməsində təhsilin rolu;\nBir elmşünas olaraq, bilavasitə elm və təhsilin öyrənilməsi ilə məşğul olan tədqiqatçı olaraq və bu iki fəaliyyət sahəsinin ümumi və fərqli cəhətlərini müqayisə etməklə, mən həmişə dövlətimizin elm və təhsil sahəsindəki siyasətinin vahid konsepsiyaya əsaslanması zərurətindən çıxış etmişəm. Elm və təhsil haqqında qanunlar ayrı-ayrı olsalar da, onlar əvvəlcə birlikdə, vahid sistemin tərkib hissələri kimi nəzərdən keçirilməli və yalnız bundan sonra onların nisbi müstəqil mövcudluq qaydaları hüquqi müstəvidə təsbit olunmalıdır, spesifik hüquqi tənzimləmə sistemləri yaradılmalıdır.\nBiz, vahid elm və təhsil konsepsiyasından çıxış etmək zərurətini qeyd edərkən, heç də bu iki sahənin həddindən artıq yaxın olduğunu nəzərə çarpdırmaq fikrində deyilik. Əksinə, məqsəd bu iki sahə arasındakı fərqlərin nəzərə alınmasıdır. Belə ki, elm və təhsilin mahiyyətlərinin çox vaxt qarışıq salınması nəticəsində bu barədəki qanunlar da, necə deyərlər, bir-birini əhatə dairələrinə təcavüz edir, özünə aid olmayan məsələlərin hüquqi tənzimlənməsi iddiası ilə çıxış edir.\nSon vaxtlar Təhsil Qanununun layihəsi ilə əlaqədar elmi dərəcələr və elmi adların sovet modelindəki kimi saxlanması, yoxsa müasir Qərb modelinə uyğun olaraq dəyişdirilməsi üzərində böyük mübahisələr gedir. Kimlərsə magistraturanın guya aspiranturanı əvəz etdiyini iddia edir. Kimlərsə magistraturanın elmi dərəcə ilə az əlaqəsi olduğunu söyləyir və onu sadəcə olaraq ali təhsilin yüksək pilləsi hesab edir. Kimlərsə aspiranturanın Qərbdəkinə uyğun olaraq doktorantura ilə əvəz olunmasını, kimlərsə belə bir təhsil pilləsinin ümumiyyətlə ləğv edilməsini təklif edir.\nBeləliklə, təhsil-elm pilləkanında üçpilləli (bakalavriat, magistratura, doktorantura) və dördpilləli (bakalavriat, magistratura, aspirantura, doktorantura) variant tərəfdarları arasında ciddi mübahisələr səngimək bilmir. Əslində isə, təhlil göstərir ki, bu iki variantın heç biri müasir Qərb modelinə uyğun deyil. Məsələyə aydınlıq gətirmək üçün hər iki modelin yalnız formaca deyil, həm də məzmun baxımından araşdırılmasına ehtiyac vardır.\nElmin əsas funksiyası heç də sadəcə olaraq insanın mənəvi intellektual maraqlarına deyil, onun dünyanı məqsədyönlü surətdə dəyişdirmək öz əməli fəaliyyətini elmi əsaslar üzrə qurmaq məqsədinə xidmət etməkdir.\nBütün əməli fəaliyyət sahələri ancaq elmi əsaslarla təşkil olunduqda səmərə verir. Buna görə də ixtisasından asılı olmadan bütün fəaliyyət sahələrində çalışan insanlar həmin sahənin elmi əsaslarını öyrənmək məcburiyyətindədirlər. İxtisaslaşmış ali təhsil məhz hər bir fəaliyyət sahəsinin elmi əsaslarının öyrənilməsinə xidmət edir.\nBeləliklə ali təhsilin məqsədi konkret fəaliyyət sahələri üzrə əməli bilik və vərdişlərlə yanaşı həmin sahənin elmi əsaslarını da mənimsədilməsini təmin etməkdir. Başqa sözlə elmi əsaslar ali təhsilin mühüm tərkib hissəsidir.\nBəs elmi əsaslar nədir ?\nÇox vaxt elmi əsaslar elmlə qarışıq salınır. Əlbəttə elmi fəaliyyət üçün də elmi əsaslar lazımdır. Lakin yuxarıda qeyd etdiyimiz kimi elmi əsaslar təkcə elmin deyil, muvafiq fəaliyyət sahəsinin də tərkibinə daxildir. Yəni ali təhsil alan şəxs elm adamı olmasa da müvafiq fəaliyyət sahəsinin elmi əsaslarına yiyələnmiş olmalıdır.\nMagistratura daha konkret bir sahə üzrə elmin əsaslarını daha dərindən öyrətməklə yanaşı, həmin dar ixtisas sahəsi üzrə ya elmi nəzəri tədqiqat aparmaq, ya da elmi tətbiqi biliklərə yiyələnmək üçündür. Hər iki halda elmi dünya görüşünün genişləndirilməsi, ümumelmi tədqiqat metodlarının mənimsənilməsi nəzərdə tutulur. Beləliklə əsas ali təhsil pilləsində müəyyən sahə üzrə əməli biliklər və vərdişlər sistemi ilə yanaşı ümumi elmi biliklər sistemi, başqa sözlə, ixtisas sahəsinin elmi əsasları da mənimsədilir. Lakin hələ elmi yaradıcılıq vərdişləri aşılanmır və elmi praktik biliyin əməli fəaliyyətə tətbiqi sahəsində də ancaq məlum biliklər öyrədilir. Magistratura pilləsində isə dar ixtisas sahəsinə aid olan spesifik, diferensial elmi biliklər öyrədilir ki, bu da elmin ön cəbhəsinə daha yaxın olmaqla ya elmi tətbiqi yaradıcılıq üçün, ya da elmi-nəzəri axtarışlar üçün müəyyən baza yaradır.\nFərdi yanaşma və yaradılıcıq tələb edən diferensiallaşmış ixtisas sahələrindən fərqli olaraq daha geniş fəaliyyət sahəsində çalışmaq üçün lazım olan bilik və vərdişlərə daha çox sayda insan yiyələnir. Başqa sözlə, müəyyən geniş sahə üzrə ən ümumi və zəruri biliklərin mənimsənilməsi sonralar ixtisaslaşmış mütəxəssis olmaq və ya daha konkret bir problem üzrə ixtisaslaşaraq elmi tədqiqatlar aparmaq üçün ilkin zəruri şərtdir. Magistratura və doktoranturaya daxil olmaq üçün əvvəlcə ali təhsil almaq tələbi də bununla əlaqədardır. Beləliklə elmi biliklərin əsaslarına yiyələnmək təkcə elm adamı olmaq üçün deyil, bütün fəaliyyət sahələrində çalışmaq üçün, praktik işçi olmaq üçün də zəruridir.\nElmi biliklər, elmin əsasları müasir dövrdə bütün fəaliyyət sahələrinin strukturuna daxildirsə, bəs onda elm digər fəaliyyət sahələrindən nə ilə fərqlənir? Ümumiyyətlə elm əməli fəaliyyət sahələrindən ayrımı mövcud olmalıdır ?\nDigər tərəfdən, bütün ali məktəblərdə elmin əsasları öyrədilirsə və gələcək elm adamları da məhz bu təhsil alanlar sırasından çıxmalıdırsa, elmin ictimai təşkilatlanma forması təhsil sahəsindən kənardamı olmalıdır?\nKeçmişdə elm və əməli fəaliyyətlər sahələri ayrı olduqlarına görə, əməli işlə məşğul olan adamlara əməli bilik və vərdişlər kifayət etdiyinə görə alimlər ancaq fundamental sahələr və ya fənlər üzrə ixtisaslaşırdı. Yəni bilavasitə əməli fəaliyyətlə bağlı olmayan riyaziyyat, fizika, kimya və s. fənlər – elm sahələri hesab olunurdu. Müəllimlik, mühəndislik, həkimlik və s. isə əməli fəaliyyət sahələri və ya peşə hesab olunurdu. Sovet ali təhsil sistemi də əsasən bu prinsip üzərində qurulmuşdu. «Universitetlər» adlanan təhsil müəssisələrində hər bir fənn bir fakultə idi və birbaşa deyilməsə də belə nəzərdə tutulurdu ki, burada elm adamları hazırlanır. Hətta həmin fənlər üzrə müəllimlər belə başqa ali məktəblərdə – pedaqoji institutlarda hazırlanırdı.\nİkinci dünya müharibəsindən sonra bir sıra qabaqcıl ölkələrdə elm və praktika arasında münasibət dəyişsə də Sovet İttifaqı öz ənənəsinə sadiq qalaraq elmi praktikadan ayrı saxlamağa və hətta gələcək elm adamlarını da ayrıca ali məktəblərdə hazırlamağa çalışırdı. Düzdür, bu sahədə müəyyən istisnalar var idi. SSRİ dövləti zamanın tələbi ilə hesablaşaraq bir sıra texniki sahələrdə də alim hazırlığı ilə məşğul idi. Məsələn, Bauman adına texniki məktəb, Moskva mühəndis-fizika institutu, Moskva fizika-texnika institutu və s. Lakin bu məktəblər ancaq Mərkəzdə idi və bütövlükdə SSRİ-nin elmi-texniki qüdrətinin artırılmasına xidmət edirdi. Müttəfiq respublikalarda isə «alimlər» əsasən universitetlərdə hazırlanırdı. Mühəndis hazırlayan texniki institutların, müəllim hazırlayan pedaqoji institutların elmi potensialı çox aşağı səviyyədə idi. Bu sahələrdə kadr hazırlığı əsasən əməli məqsədlərə xidmət etdiyindən «elmin əsasları» da çox aşağı səviyyədə mənimsədilirdi. Təəssüflər olsun ki, SSRİ dağıldıqdan sonra da yeni yaranmış müstəqil ölkələrin ali təhsil siyasətində ciddi dəyişiklik baş vermədi və SSRİ-nin rəqabətə tab gətirə bilməməsinə və dağılmasına gətirib çıxaran ciddi nöqsanlardan biri onun xələfləri tərəfindən böyük mühafizəkarlıqla qorunub saxlanmaqdadır. Daha doğrusu dəyişiklik ancaq formada, daha dəqiq desək ancaq adda edildi. Avropa təhsil təcrübəsini mənimsəmək ancaq bütün ali məktəbləri «Universitet» adlandırmaqla məhdudlaşdı. Ad dəyişdi, amma məzmun dəyişmədi. Halbuki ali təhsil sahəsində zamanın tələbində böyük islahatlar aparılması günün tələbidir.\nAvropada universitet dedikdə bütün əsas əməli fəaliyət sahələrinin əhatə olunması nəzərdə tutulur. Biz də ayrıca fakultə olan fizika, kimya bu kimi fənlər isə «fənn» fakultəsində əhatə olunur. Həm də bu fənlərin öyrədilməsi əməli fəaliyyət sahələrindən biri olan pedoqoji sahə olan kadr hazırlığına xidmət edir. Gələcək elm adamları isə əməli fəaliyyət üçün zəruri olan elmin əsaslarına yiyələndikdən sonra xüsusi yaradıcılıq potensialına görə seçilərək magistraturada təhsilini davam etdirirlər. Yəni elmi fəaliyyət üçün kadrlar əsas ali təhsil pilləsindən sonra seçilir və hazırlanır. Yəni elm digər fəaliyyət sahələri ilə yanaşı duran bir sahə kimi deyil, vertikal şkalada hər sahənin xüsusi yüksək səviyyəsi kimi seçilir. Biz də bu cəhətdər hələ də nəzərə alınmamışdır. Bakı Dövlət Universiteti ənənəvi olaraq yenə də fənn sahələri üzrə kadrlar hazırlayır. Lakin onların məhz müəllimlik fəaliyyəti üçün nəzərdə tutulduğunu «boynuna almır» - «Pedoqoji Universitet» var. Nəticədə BDU-da pedoqoji fənlər az tədris olunur və buranın məzunlarının statusu məlum olmur. Daha dərin bilik verən BDU və daha nisbətən aşağı bilik verən amma müəllim hazırlığı üçün zəruri proqramı yerinə yetirməyə çalışan pedoqoji universitetlər. Hər birinin də öz magistraturası, doktoranturası.\nMagistratura-aspirantura-doktorantura üçlüyündə hansısa pillənin artıq olub-olmaması barədə mübahisələrin səbəblərindən biri də magistratura pilləsinin məqsədi, statusu və məzmununun hələ də dəqiq müəyyənləşdirilməməsidir.\nƏslində ikipilləli ali təhsil sisteminə keçid olduqca böyük miqyaslı və mühüm əhəmiyyətli bir dəyişiklik idi. Bu aktın icrasına artıq iki ildir ki, başlanmışdır. Lakin, görünür, bu cür islahatlar daha dərin təhlil tələb edir. Belə ki, hələ iki il keçməsinə baxmayaraq, nə ictimai rəydə, nə də rəsmi dairələrdə magistratura haqqında birqiymətli təsəvvür yoxdur. Ümumiləşdirmə aparsaq, bu barədəki təsəvvürlər iki qrupa ayrıla bilər.\nBirinci təsəvvürə görə magistratura, sadəcə olaraq, ali təhsilin ikinci pilləsidir və bakalavr diplomu verən birinci pillədən ancaq ixtisaslaşma dərəcəsinə görə fərqlənir. Yəni, ali təhsilin birinci pilləsində daha geniş profil üzrə, ikinci pilləsində isə nisbətən diferensial ixtisas sahəsi üzrə kadr hazırlığı gedir. Belə yanaşdıqda bakalavr dərəcəsi almış məzun hələ tam ali təhsilli mütəxəssis hesab edilmir. Müəyyən konkret sahə üzrə mütəxəssis olmaq üçün mütləq magistratura pilləsini də keçmək tələb olunur. Bu cür təsəvvür magistraturanın bütün ixtisaslar üzrə geniş şəbəkəsinin yaradılmasını və tələbə gənclərin getdikcə daha böyük əksəriyyətinin bu pillədə təhsil almasını nəzərdə tutur.\nİkinci təsəvvürə görə, bakalavr diplomu verən ali təhsil pilləsi əslində tam ali təhsildir və bu pillənin məzunları ali təhsilli mütəxəssis kimi xalq təsərrüfatının müvafiq sahələrində (elmdən başqa) istənilən yüksək vəzifədə çalışa bilərlər. Magistratura isə, həmin ixtisas üzrə elmi yaradıcılıqla məşğul olmaq istəyənlər üçündür. Ona görə də, magistraturada təhsilini ancaq gələcəkdə ali məktəblərdə dərs demək və elmi tədqiqatla məşğul olmaq istəyənlər davam etdirməlidirlər. (Əlbəttə, magistraturanı bitirənlər də sonradan praktik fəaliyyətə keçə bilərlər. Lakin bunun üçün magistraturanı bitirmək zəruri şərt sayılmır). Magistratura belə başa düşüldükdə, onun proqramına dar ixtisaslaşma ilə bağlı fənlərdən başqa, elmi yaradıcılıqla, elmi tədqiqatın metodları ilə bağlı fənlər də daxil edilməlidir. Bir zaman aspiranturada fəlsəfədən və xarici dildən "namizədlik minimumu" adlanan imtahanların verilməsi də elmi tədqiqat üçün zəruri baza yaradılmasına xidmət edirdi. İndi bu tələblər prinsipcə magistratura pilləsində də ödənilə bilər.\nBeləliklə, təhsilin sonrakı pillələri sayıla biləcək aspirantura və doktorantura haqqında qənaət xeyli dərəcədə magistratura pilləsinin necə başa düşülməsindən və necə istiqamətləndirilməsindən asılıdır.\nİndi aspirantura-doktorantura dilemmasını həll etməyə çalışan mütəxəssislər əsasən xarici ölkələrin, ilk növbədə ABŞ və Avropa ölkələrinin təcrübəsinə istinad etməyə çalışırlar. Aspiranturanı da saxlamağı nəzərdə tutan dördpilləli təhsil estafetinin tərəfdarları isə guya sovet təhsil sisteminin ənənələrinə və ya indi Rusiyada tətbiq olunan sistemə istinad edirlər. Lakin unudulur ki, sovet təhsil sistemində magistratura pilləsi yox idi və elmi yaradıcılıq üçün hazırlanma mərhələsi ancaq aspiranturadan başlanırdı. Ali təhsilin dörd və ya beş il ərzində verilməsi isə ancaq fənlərin sayı və saatların miqdarı baxımından, bir sözlə, kəmiyyət baxımından olan fərqdir. Və ya magistratura haqqında yuxarıda qeyd etdiyimiz birinci təsəvvürə uyğun olaraq, burada məqsəd ancaq ali təhsil verməkdən ibarətdir. Lakin, magistratura ikinci mənada başa düşüldükdə burada yalnız müddət fərqindən deyil, həm də mahiyyət fərqindən söhbət getdiyi aydınlaşır. Və indi sovet təhsil sistemini və ondan bizə yadigar qalan aspiranturanı hər vəchlə qoruyub-saxlamağa çalışanlar bilməlidirlər ki, biz artıq iki il əvvəl, magistraturanı təhsil pilləsi kimi qəbul edərkən, sovet təhsil sistemindən uzaqlaşmışıq. Qatar artıq hərəkətə gəlib və indi geri qayıtmaq çox çətindir. Əgər sovet təhsil sistemini, o cümlədən aspiranturanı saxlamaq məqsədi var idisə, bu barədə xeyli əvvəl məsələ qaldırılmalı idi...\nHazırda Təhsil Qanununun layihəsinin müzakirəsində ən çox mübahisə doğuran məsələlərdən biri "aspirantura" sözünün saxlanıb-saxlanmaması ilə bağlıdır. Özü də mübahisə məhz sözün üzərindədir, çünki heç kim magistraturadan sonra alimlik dərəcəsi almaq üçün nəzərdə tutulan təhsil pilləsinin əleyhinə deyil. Aspiranturanı saxlamaq tərəfdarları sadəcə olaraq magistraturadan sonra bir yox, iki elmi dərəcənin olması zərurətindən çıxış edirlər. Bu dərəcələrin "elmlər namizədi" və "elmlər doktoru" kimi saxlanması, yoxsa Avropada qəbul olunmuş ifadələrə uyğunlaşdırılması isə məsələnin ikinci tərəfidir.\nXarici ölkələrdə elmi dərəcələrin verilməsində və adlandırılmasında vahid qaydanın olmaması bu və ya digər modelə üstünlük verilməsini çətinləşdirir.\nAspiranturanı bitirib müdafiə etdikdən sonra alınan elmi dərəcəyə (sovet sistemində – "elmlər namizədi) xarici ölkələrdə ən çox uyğun gələn elmi dərəcə – PhD – "fəlsəfə doktoru"dur. Burada "fəlsəfə" sözünün mənasına toxunmadan qeyd edək ki, biz də bu fikirlə razıyıq. Lakin bir şərtlə ki, buradakı uyğunluq ancaq elmi dərəcələr arasındakı uyğunluqdur. Sovet modelində "elmlər namizədi" dərəcəsi almaq üçün lazım olan təhsil pilləsinin – aspiranturanın isə analoqu Qərb ölkələrində yoxdur. Elmi dərəcə almaq üçün bu ölkələrdə məhz tədqiqat işinin yerinə yetirilməsi tələb olunur. Elmi yaradıcılıq üçün zəruri olan biliklərin tədrisi və imtahan verilməsi isə bir təhsil pilləsi kimi əvvəlcədən magistraturada keçilmiş olur. Magistratura bir təhsil pilləsi olaraq aspiranturanı tam əvəz edir, lakin bir tədqiqat pilləsi olaraq əvəz etmir. Belə ki, magistraturada müdafiə olunan tədqiqat işinə qoyulan tələblər aşağı olur. Bu bir növ ciddi yazılan diplom işinə uyğun gəlir. Əsas ağırlıq isə təhsil tərəfinə düşür.\nMəhz buna görədir ki, magistratura (master degree) pilləsindən sonra təhsilə bənzər bir pilləyə ehtiyac qalmır. Və ya əgər qalırsa bu, fərdi qaydada müəyyənləşdirilir və əvvəlki təhsil pillələrinin tamamlanması yolu ilə həll olunur.\nYəni iddiaçı dissertasiyanın mövzusuna uyğun olan müəyyən ixtisas fənnindən imtahan verməyibsə, bunu fərdi qaydada həll edib aşağı təhsil pilləsində oxuyanlarla bir yerdə imtahan verə bilər.\nBir sözlə, Qərb ölkələrində magistraturadan sonrakı pillə təhsilə yox, tədqiqata uyğun gəlir. Bu isə sovet modelində doktorluq dissertasiyasının yazılma prosedurasını xatırladır.\nBeləliklə, Qərb modelində formaca magistratura aspiranturanı, doktorluq dərəcəsi almaq üçün keçilən tədqiqat mərhələsi isə sovet modelindəki doktoranturanı xatırladır. Yazılan tədqiqat işinin səviyyəsi baxımından yanaşdıqda isə bu uyğunluq bir pillə sürüşür; Qərb modelində magistraturada yazılan tədqiqat diplom işinə, doktorluq işi isə namizədlik dissertasiyasına uyğun gəlir. Sovet sistemindəki doktorluq dissertasiyasının müdafiəsi isə Qərb modelində sadəcə olaraq mövcud deyil. Görünür, artıq alim adını almış adamın yenidən kürsüyə çıxarılaraq imtahan edilməsinə ehtiyac duyulmur. Bəzi ölkələrdə "elmlər doktoru" dərəcəsinə adekvat olan yüksək doktorluq dərəcəsi müdafiə prosedurası olmadan tədqiqat işi əsasında Elmi Şura tərəfindən verilir. Yeri gəlmişkən, Elmi Şuranın qərarının başqa bir instansiyada təsdiqlənməsinə də ehtiyac duyulmur.\nSovet təhsil sistemində ali ixtisas təhsili almaq istəyənlərin hamısı üçün ümumi olan beş illik ali təhsildən sonra elmi yaradıcılıq yolunu seçənlər üçün üç illik aspirantura təhsili nəzərdə tutulurdu. Aspirantura təhsilin ən yüksək pilləsi idi. Düzdür, namizədlik dissertasiyasını müdafiə etdikdən sonra daha bir dissertasiya yazıb müdafiə etmək – "elmlər doktoru" adını almaq mümkün idi. Lakin bunun üçün xüsusi bir təhsil pilləsi yox idi. "Doktorantura" sözü formal xarakter daşıyırdı və görünür, Qərb dünyasında aspiranturaya adekvat təhsil pilləsi "doktorantura" adlandırıldıqdan sonra bu söz bizdə də leksikona daxil olmuş, lakin başqa mənada işlənmişdir. Bu söz doktorluq dissertasiyası adı ilə səsləşdiyindən, guya aspiranturadan sonrakı təhsil təsəvvürü yaradırdı. Əslində isə belə təhsil pilləsi heç sovet dövründə də yox idi. Doktorluq dissertasiyasını bir qayda olaraq ali məktəblərdə dərs deyən və ya elmi-tədqiqat institutlarında elmi işçi kimi çalışan elmlər namizədləri müstəqil surətdə yazırdılar. Bunun üçün sadəcə olaraq dissertasiya mövzusunun Elmi Şurada təsdiq olunması kifayət idi. "Doktorantura" imitasiyasını yaradan isə çox vaxt bir illik yaradıcılıq məzuniyyətləri və ya paytaxtdakı tədqiqat mərkəzlərinə müxtəlif müddətli yaradıcılıq ezamiyyətləri olurdu. Bu isə, təbii ki, təhsil pilləsi kimi başa düşülə bilməzdi. Çünki doktorluq dissertasiyasının yazılması dövründə iddiaçıya nəinki dərslər keçilməsi nəzərdə tutulmurdu, həm də müəllim-şagird münasibətini xatırlada biləcək rəhbər-iddiaçı münasibəti də yox idi. Başqa cür ola da bilməzdi. Artıq elmi yaradıcılıq vərdişi qazanmış və alimlik dərəcəsi almış adama yenə də rəhbərlik etmək, ona tədqiqat yolunu göstərmək sadəcə olaraq, onun elmi yaradıcılıq müstəqilliyinin əlindən alınması olardı.\nElmi-tədqiqat sahəsində bizdən xeyli irəlidə gedən Avropa ölkələrində, ABŞ-da və Yaponiyada öyrətmək adı ilə tədqiqatçını daha çox çərçivələrə salmaq deyil, tədqiqatçıya daha çox müstəqillik vermək, onun sərbəstlik dərəcəsini artırmaq üçün yollar axtarılır. Bu ölkələrdə elmi dərəcələrin verilməsi səlahiyyəti də bizdəki kimi çoxpilləli bürokratik strukturlara deyil, Elmi Şuraların kompetensiyasına aiddir. Elmi dərəcələr və adlar bütün ölkə miqyasında vahid standartlar və meyarlar əsasında eyni bir komissiya tərəfindən deyil, müxtəlif universitetlərin Elmi Şuraları tərəfindən verildiyindən iddiaçı seçim imkanına malikdir. Belə ki, hər hansı bir komissiya, Elmi Şura iddiaçının nailiyyətini qiymətləndirmirsə və burada subyektiv amillər varsa, iddiaçı başqa universitetdə, başqa komissiya qarşısında öz şansını reallaşdırmaq imkanına malikdir. Bizim ölkədə isə Ali Attestasiya Komissiyası deyilən mərkəzləşmiş qurum subyektivlik göstərərsə, iddiaçının heç bir seçim imkanı qalmır. Bu isə dövlət quruculuğunda başlıca strateci xətt olan cəmiyyətin demokratikləşdirilməsi prinsipinə heç cür uyğun gəlmir.


Ermenistanın Azerbaycan qorxusu - Azadliq Xeber\nErmenistanın Azerbaycan qorxusu\nErmənistanın Azərbaycan qorxusu\n15:33 xeber – Ermənistan Azərbaycanın Kollektiv Təhlükəsizlik Müqaviləsi Təşkilatı (KTMT) üzvləri ilə hərbi əməkdaşlığından narazıdır.\nAzadlıq.az xəbər verir ki, anspress-in məlumatına görə, Ermənistan mətbuatında dərc edilən yazıda Kollektiv Təhlükəsizlik Müqaviləsi Təşkilatı üzvlərinin imzaladıqları sazişə əməl etməmələrindən narahatlıq ifadə edilir.\n“Ermənistan, Rusiya, Qazaxıstan, Belarus, Tacikistan və Qırğızıstan KTMT-nin üzvləridir. Həmin müqavilənin birinci bəndində isə deyilir: iştirakçı dövlətlər hər hansı hərbi ittifaqa qoşulmayacaq və ya dövlətlərin qruplaşmalarında, həmçinin digər iştirakçı dövlətə qarşı olan əməliyyatlarda iştirak etməyəcək”, – yazılan məqalədə bildirilib ki, Belarusun Azərbaycanla hərbi əməkdaşlığı təkcə silah tədarükü ilə məhdudlaşmır.\n“Hər iki ölkə müəssisələri Azərbaycanın “BUK-M1”, “OSA” və “Peçora” zenit-raket komplekslərinin (ZRK) modernizasiyası ilə də məşğuldur. Bundan başqa 2013-cü ildən etibarən Azərbaycan Belarus-Ukrayna istehsalı olan “Stilet” T-38 zenit-raket kompleksi ilə təchiz edilir. Çatdırılmanın 2016-cı ildə bitməsi planlaşdırılır”, – deyə həmin yazıda bildirilib.\nBununla belə, məqalədə Azərbaycanın daha çox Rusiya ilə hərbi əməkdaşlığından narazılıq ifadə olunur və Ermənistan prezidenti Serj Sarkisyanın bəyanatından bir cümlə xatırlanır: “…erməni əsgəri başa düşür ki, onu rus silahından öldürmək istəyirlər… bu, həll edilməli olan problemdir”.\nMəqalənin sonunda isə müəllif Ermənistanın etirazlarına və narazılığına baxmayaraq, Rusiyanın Azərbaycanla hərbi əməkdaşlığı daha da inkişaf etdirməsində maraqlı olmasından narazılığını bildirib.\n“Daşkənd paktı” da adlandırılan KTMT regional beynəlxalq təşkilatdır. Məqsəd sülhün, beynəlxalq və regional təhlükəsizlik və stabilliyin möhkəmləndirilməsi, üzv dövlətlərin müstəqilliyinin və ərazi bütövlüyünün kollektiv şəkildə müdafiəsidir.\n1992-ci il mayın 15-də Özbəkistanın paytaxtı Daşkənd şəhərində ilk dəfə imzalananan müqaviləyə Ermənistan, Qazaxıstan, Qırğızıstan, Rusiya, Tacikistan və Özbəkistan imza atıb. 1993-cü ildə isə Azərbaycan, Belarusiya və Gürcüstan da qoşuldu. Bununla belə, Azərbaycan 1999-cu ildə müqavilənin vaxtını uzatmaqdan imtina edərək təşkilatı tərk edib.\nKTMT üzvlərinin təmsilçiləri


«Azərsun» : Qiymətlərimiz dollara görə artıb - ƏRZAQ SƏBƏTİ - Fins.az\n«Azərsun» : Qiymətlərimiz dollara görə artıb\n“Azərsun holdinq” istehsal etdiyi məhsulların bahalaşmasını dolların bahalaşması ilə idxal məhsullarının qiymətinin artması ilə izah edib. Bu barədə fins.az-a şirkətin mətbuat xidmətinin rəhbəri Afiq Səfərov bildirib: «Dolların bir ay əvvəlki qiyməti ilə indiki arasında 20 faiz fərq yaranıb. Biz xammalın bir hissəsini xaricdən alırıq. Ona görə də xammalın qiymətləri bahalaşıb. Ona uyğun olaraq istehsal olunan məhsullar da bahalaşmalıdı».\nŞirkət rəsmisi iddia edir ki, şirkətin məhsullarında bahalaşma 2-3%, bəzi mallarda 5%-dən artıq deyil. Ancaq bəzi məhsullar da 15-20 faiz bahalaşma olub.\n«Azərsun» nümaynədəsi qiyət artımının digər səbəbini mağazaların qiymətləri özbaşına qaldırması ilə izah edib. Onun sözlərinə görə, şəhərin mərkəzində yerləşən mağazalar icarə haqqı və digər yüksək xərclərini qarşılamaq üçün qiymətləri artırırlar.\nŞirkətin öz qiymətlərinə limit tətbiq etməsi bunun qarşısını ala bilərdi. Amma «Azərsun»da belə limit yoxdur: «Azərsun»un məhsullarına konkret qiymət limiti tətbiq edilmir. Bu səbəbdən də marketlər həmin məhsullara öz faizlərini də tətbiq edirlər. Onlar da öz xərclərini hesablayaraq məhsullara fərqli qiymət tətbiq edirlər. Biz buna müdaxilə edə bilmərik».


01-04-2017 / 13:06\nMartın 30-da Mingəçevir şəhərinin sakinlərinə "Elektron hökumət" portalından istifadə qaydaları, vətəndaşların ən çox müraciət etdiyi elektron xidmətlər və informasiya sistemləri üzrə seminar keçirilib.\nXeberler.az-ın məlumatına görə, seminar Niderland Krallığının Xarici İşlər Nazirliyi tərəfindən maliyyələşdirilmiş Avrasiya Əməkdaşlıq Fondunun həyata keçirdiyi "Azərbaycanda İnsan Haqları, Demokratikləşmə və Yaxşı İdarəetmənin Təşviqi" Proqramı çərçivəsində baş tutub.\nNəqliyyat, Rabitə və Yüksək Texnologiyalar Nazirliyi və Regional İnsan Hüquqları və Media Mərkəzi İctimai Birliyinin ekspertləri tərəfindən keçirilmiş seminarın məqsədi regionlarda yaşayan vətəndaşlara "Elektron hökumət" infrastrukturu, elektron xidmətlər, "Elektron imza" mexanizmi və elektron sənəd mübadiləsi barədə məlumat vermək, informasiya kommunikasiya texnologiyalarının sosial xidmət sahələrinə tətbiqi ilə yaradılan bu imkanlardan geniş istifadənin təminidir.\nSeminarı Regional İnsan Hüquqları və Media Mərkəzi İctimai Birliyinin eksperti Xalid Kazımov açaraq elektron xidmətlərin əvəzedilməz rolundan, istifadə rahatlığından və dövlət qurumlarının elektron xidmətlərini bir məkanda toplayan "Elektron hökumət" portalının internet mühitindəki rolundan danışıb.\nDaha sonra, Nəqliyyat, Rabitə və Yüksək Texnologiyalar Nazirliyinin Məlumat Hesablama Mərkəzinin mütəxəssisləri Günay Hüseynova və Elvin Cəfərli İKT-nin xidmət sahələrinə tətbiqi ilə bağlı rəsmi sənədlərdən, "Elektron hökumət" portalının qanunvericilik bazası, portalın yaranması və inkişaf mərhələləri barədə məlumat verib.\nNəzəri məlumatlandırmadan sonra, "Elektron hökumət" portalı seminar iştirakçılarına praktiki olaraq göstərildi. Portalın giriş vasitələri, xidmət qrupları və ən çox müraciət olunan elektron xidmətlər, eləcə də vətəndaşların portaldan istifadəsini sadələşdirən "Onlayn Konsultasiya", "Əks-Əlaqə" və "Mənim xidmətlərim" alətləri əyani olaraq test edilib.\nSonda tədbirdə fəal iştiakçılara "Elektron hökumət" portalına daxil olmaq üçün istifadəçi adı və şifrə verilib.\nAğdaşda e-xidmətlərlə bağlı seminar keçirilib


Şiələrə suallar (II hissə) - Страница 3 - Şiə-sünni dialoqu - 313NEWS.NET - FORUM\nŞiələrə suallar (II hissə)\nАвтор al-Fath, 05 май 2012 16:38\nОтправлено 10 Июнь 2012 - 16:50\n"Əlinin (ə) ilk üç qəsbkara qarşı münasibəti" barədə xülasə cavab verək biiznilləh .\n1. Əlinin (ə) həqiqi ilk xəlifə olması Quran və sünnətlə sabitdir.\n2. İlk üç qəsbkarın Əlidən (ə) qabağa keçməkləri Quran və sünnətin ziddinədir.\n3. Əlinin (ə) xilafəti qəsb edənlərə qarşı etirazı , onları haqlı hesab etməməsi, onları pis sifətlərə yad etməsi HƏR İKİ TƏRƏFİN MƏNBƏLƏRİNDƏ SABİTDİR.\n4.Əlinin (ə) ZAHİRƏN islamın xeyri üçün başqa çıxış yolu qalmadıqda normal münasibətlər qurması da mütəvatir məsələdir.\n5. BÜTÜN BUNLAR NƏQLİ DƏLİLLƏRLƏ SABİT OLMAQDAN ƏLAVƏ, ƏQLİ DƏLİLLƏRLƏ DƏ sabitdir. Yəni, əql qəbul edir ki, belə bir şey mümkündür.\nMəsələn, əgər bir anadan uşağı qəsb edilirsə, qəsb edən ailə doğma ananın UŞAĞIN ANASI OLDUĞUNU İDDİA EDİB, SƏS-KÜY SALACAĞINA GÖRƏ , MƏHKƏMƏYƏ MÜRACİƏT EDƏCƏYİNƏ GÖRƏ əsl ananı təhdid edirsə, uşağın doğma anası da uşağı üçün təhlükə yarandığını bilirsə, UŞAĞIN ÖLMƏYİNDƏNSƏ qəsbkarların əlində sağ qalmasına razı olması əqlə uyğun seçimdir.\nBundan sonra məhz uşağın salamatçılığı üçün ananın öz uşağına xatir qəsbkar ailə ilə də ZAHİRƏN normal münasibətdə olması tamamilə əqlə uyğundur!\nƏlinin (ə) ilk üç qəsbkarla saxladığı normal münasibətlər , köməkliklər əslində İslamın yaşaması üçün idi.\nHətta, Osmanın mühasirədə olduğu zaman ona qarşı açıq-aşkar düşmənçilik edilməməsi, əksinə, fitnənin qarşısının alınmasına cəhd edilməsi də yenə də İslamda ZURƏRİ OLAN ŞƏRTLƏRDƏN BİRİNİN, nizam-intizamın pozulmamasına xatir idi.\nОтправлено 11 Июнь 2012 - 09:40\nSalamu aleykum qardaw. Seni yene de suallarimla narahat edirem)) Bes Peygember s.a.v.a.s.qizlarini bu nadurust osmana niye, hansi meqsedle verib? Bu haqda tarixde melumat var?\nОтправлено 11 Июнь 2012 - 16:24\nMuheqqiq, çox gözəl sual veribsən. Uca Allahın izni ilə belə araşdırsan haqqı taparsan.\nHəmçinin nəzərə al ki, Peyğəmbər (s) Allahın elçisi idi. Allah isə insanların keçmişini, gələcəyini, qəlbində olanları, aşkarda və gizlində etdiklərini bilir.\nAllaha çoxlu-çoxlu həmd olsun.\nƏhli Sünnə mənbələrində Osman (radiallahu anhu)Peyğəmbərin (s) ən yaxın və ən fəzilətli səhabələrindən biri kimi vəsf olunur.\nOnu həmçinin "Zunnurreyn" də adlandırırlar. Mənası "iki nur sahibi" deməkdir.\nPeyğəmbərin (s) iki qızı ilə evli olduğu üçün bu ad ona verilib.\nŞiələrin əqidəsinin əsası budur ki, hamı pisdir təkcə Əli (radiallahu anhu)yaxşıdır. Fərqi yoxdur kimdir Əlidən (radiallahu anhu) başqa hamını pisləyir haqlarında böhtançı rəvayətlər uydurur, Əlini (rad) isə olduğundan artıq şişirdirlər.\nAz qalır desinlər ki, bütün səhabələr kafir olub bir dənə Əli (radiallahu anhu) belə fəzilətli olub.\nBənzər sualları mən də verirəm.\nPeyğəmbər (s) niyə Əbu Bəkr (rad), Ömər (rad)və Osman (rad) ilə dostluq edirdi?\nPeyğəmbər (s) niyə Əbu Bəkrin (rad) qızı Aişə (radiallahu anhə) ilə evlənir?\nPeyğəmbər (s) niyə Ömərin (rad) qızı Həfsə (radiallahu anhə) ilə evlənir?\nMəgər Peyğəmbər(s) Allahın elçisi deyildi? Məgər Peyğəmbər(s) Allahın elçisi ola-ola özünə mömin dostlar və mömin zövcələr seçə bilmirdi?\nƏgər Peyğəmbər(s) Allahın elçisi ola-ola özünə mömin dostlar və mömin zövcələr seçə bilmirdisə bizə necə dost seçmək və yaxud zövcə seçmək ilə bağlı məsləhətlər verə bilər?\nСообщение отредактировал hənbəli_84: 11 Июнь 2012 - 16:26\nОтправлено 11 Июнь 2012 - 17:05\nhenbeli_84. Ebumekr omer ve osmanin fasiq ve munafiqliyi tekzibolunmazdir ve Peygember s hec vaxt bu 3 munafiqle dost olmayib bu oz yerinde. Diger suallarinla bagli forumda geniw muzakireler var maraqlansan tapib oxuya bilersen.\nСообщение отредактировал Muheqqiq: 11 Июнь 2012 - 17:06\nОтправлено 11 Июнь 2012 - 17:10\nBismilləh. Va Aleykum əs-salam va rahmətullahi va bərakətuhu.\nƏstəğfirullah qardaşıM. narahat etmirsiz )\nYuxarıda da qeyd etdiyimiz kimi onların peyğəmbərin (s.a.s) öz qızları olub-olmaması haqqında rəy müxtəlifliyi mövcuddur.\nPeyğəmbərin (s.a.s) öz qızları olması təqdirdə də bir insanın ZAHİRƏN şəhadəteyni deyib islamı qəbul etməsi kifayətdir.\nBu baxımdan Osmana peyğəmbərin (s.a.s) öz qızlarını verməsi o demək deyildir ki, Osman yükəsk iman sahibi, Allah və rasulu (s.a.s) qatında sayğı dəyər bir şəxs olmuşdur.\nMəsələn, Allah rasulu (s.a.s) Əbu Bəkrin də, Ömərin də qızlarını alıb.\nBu iki qəsbkara qarşı Həzrət Əlinin (ə) ƏSLƏN yaxşı münasibət bəsləməməsi mütəvatir həddədir.Hətta, əhli-sünnə mənbələrində də bu məsələni sübut edən SƏHİH hədis mövcuddur.\nMəgər Əbu BƏkr yüksək iman sahibi idimi ? Məhz Ona görə peyğəmbər (s.a.s) onunla qohum olmuşdu ?\nHalbuki, Xanım ZƏhranın (s.a) Əbu BƏkrə münasibəti bəlli idi. Ömrünün sonuna kimi ondan qəzəbli oldu və onu dindirmədi. Əbu bəkr Zəhranı (s.a) qəzəbləndirməklə ALlah rasulunu (s.a.s) , Allah rasulunu (s.a.s) qəzəbləndirməklə Allahı qəzəbləndirmişdi. Amma, peyğəmbərin (s.a.s) qaynatası idi. Peyğəmbərin (s.a.s) qaynatası olması məgər onun imanlı olmasının göstəricisidirmi ? )\nHəmçinin də Ömər .\nYaxud, Xanım Aişəyə nəzər salaq. Dəvənin belində dövrünün imamına qarşı, xəlifəsinə qarşı savaşmağa gəlmişdi. Əliylə (ə) müzalifət edirdi. Əli (ə) olmasın , qeyri - Əli (ə) olsun! Məgər , xanım Aişənin vəzifəsi idimi ki cihada gəlsin ?\nCihada gəlmək bir yana. ONa açıq-aşkar əmr edilmişdi ki, evində qərar tutsun. Xanım Aişə bir yox, bir neçə\ndəfə , özü də bir neçə cəhətdən Allahın əmrinə qarşı gəlmişdi.\nMəgər Allah rasulu (s.a.s) razı idimi ki , xanım Aişə Əlini (ə) incitsin. Aişə ilə düşmənçilik etmək peyğəmbərlər, Allahla düşmənçilik etmək deyil.\nAmma, Əliylə (ə) düşmənçilik etmək, Allah rasulunun (s.a.s) özüylə, Allahla düşmənçilik etmək deməkdir .\nBu isə açıq-aşkar təqvanın zəifliyindən xəbər verir. Məgər Xanım Aişə peyğəmbər (s.a.s) xanımı idi deyə təqva əhli sayılırdımı ?\nOsman da həmçinin. Layiq olmadığı halda xilafət məqamını qəsbi olaraq mənimsəmiş, dəfələrlə haqqa qarşı savaşmışdır.\nPeyğəmbərin (s.a.s) kürəkəni olması , onun təqva əhli olması, yaxud, TƏQVA əhli olduğuna görə peyğəmbərin (S.a.s) qızlarıyla evlənməsi demək deyildir.\nPeyğəmbərlərin (s.a.s) qohumlarının da , zövcələrinin də, övladlarının da zəlalət əhli olması mümkündür bu hadisələr baş verib də .\nОтправлено 11 Июнь 2012 - 17:11\n"əxi" səndə "işıq" görmüşdü. Bəlkə də indi əhvalını təmiz korladun ))\nОтправлено 11 Июнь 2012 - 17:29\nBəli! heç kəs inkar etmir ki, peyğəmbər (s.a.s) Allahın elçisidir və ALlah hər şeyi biləndir. Bunun mətləbə nə dəxli var ki əxican ?\nGerçək əhli-sünnə olan şiə mənbələrində Osman ALlah və rasulu (s.a.s) ilə müxalifət edən , şeytanın ən yaxın və fəzliətsiz "səhabələrindən" biri kimi vəsf olunur.\nOnun nə adlandırılması mühim deyildir. Bir də baxır onu kim "iki nur sahibi " adlandırır.\nBundan əlavə, "iki nur sahibi" olmaq Osman üçün yox, peyğəmbərin (S.a.s) qızları üçün fəzilət sayılır. Çünki, nur Osman yox, peyğəmbərin (s.a.s) qızlarına nisbət verilir.\nYaxşı insanlarla qohum olmaq insanı hər zaman fəzilət sahibi eləmir.\nOna qalsa Xanım Asiyənin yoldaşı kafir Firon da "ZUNNUR" idi. Yəni, "NUR SAHİBİ" idi. Niyə ? Çünki, yoldaşı xanım Asiyə idi . Elə deyil əxican ?\nŞiələrin əqidəsinin əsası budur ki, hamı pisdir təkcə Əli (radiallahu anhu)yaxşıdır.\nAllah səni islah eləsün! Atdığın bu iftiraya görə inşaAllah qiyamət günü bütün şiələrdən halallıq alarsan.\nİftira atmaqda alimlərivizin sünnətinə tabe olursan.\nŞİƏLƏRİN ƏQİDƏSİNİN ƏSASI TÖVHİDDİR, NÜBUVVƏTDİR, İMAMƏTDİR, MƏADDIR, ƏDLDİR.\n" Əlidən (ə) başqa hər kəs pisdir" iftirası təəssübkeş iftiraçı zalimlərin uydurduğu yalandan başqa bir şey deyildir.\nBizim əqidəmizə görə Əlidən (ə) başqa ƏLİYLƏ (ə) BİRGƏ OLAN səhabələr yaxşıdır.\nƏliylə düşmənçilik edən "səhabələr" pisdir.\nBu da GERÇƏK İSLAM ƏQİDƏSİDİR.\nBu məsələ Quran və sünnətlə sabitdir.\nALlahdan qorx! Yalan danışma! İftira atma! Əgər kimsə "haqqı" araşdırıb sənin kimi təəssübkeş, yalan danışan, iftiraçı olaceysə, əgər haqq budursa, sənün "haqqun" sənə qalsun! )\nОтправлено 11 Июнь 2012 - 17:30\nFərqi yoxdur kimdir Əlidən (radiallahu anhu) başqa hamını pisləyir haqlarında böhtançı rəvayətlər uydurur, Əlini (rad) isə olduğundan artıq şişirdirlər.\nGörürəm ki, iftira atmaqda sərhəd tanımırsan!\nAllah səni islah eləsün! )\nBununla Artıq üçüncü iftiradır atırsan.\nƏlini (ə) isə olduğundan artıq "şişirtmirik". Sİz Əlini (ə) olduğundan əskik göstərməyə çalışmaqla haqqına girirsiz.\nBu da sənün dördüncü iftiran. Bizim belə deməyimiz nə az qalır, nə çox qalır.\nÜmumiyyətlə, biz sahabələrə güldən artıq söz demirik. Amma, SƏHABƏLƏRƏ. SƏHABƏ KİMİ TANINANLARA yox.\nBu ZAHİRƏN İSLAMIN xeyri üçün idi. Bunu dəfələrlə izah etmişik. Bunun belə olmağının sübutu nəqli dəlillərlə mütəvatir şəkildə sabitdir. Hətta, sünni mənbələrində də bunu təsdiq edən dəlillər mövcuddur.\nƏbu Bəkr, yaxud, Xanım Aişə "təqvalı" olduqlarına görə evlənmir.\nBunun dəlili də islami mənbələrdə sabitdir.\nMəgər evlənirsə, deməli, təqvasına görə evlənir ? Xanımları asi olan peyğəmbərlər (ə) nəyə görə Allahın əmrindən çıxan xanımları ilə evlənmişdilər ?\nYuxarıdakı cavab və sual Ömərə , xanım Həfsəyə də aiddir.\nMəgər həyat yoldaşları asi olan peyğəmbərlər (ə) Allahın elçiləri deyildilər ? Məgər onlar (ə) ALlahın elçisi ola-ola mömin dostlar və mömin zövcələr seçə bilmirdilər ?\nƏgər xanımları asi olan peyğəmbərlər Allahın elçisi ola-ola özünə mömin dostlar və mömin zövcələr seçə bilmirdisə bizə necə dost seçmək və yaxud zövcə seçmək ilə bağlı məsləhətlər verə bilərlər ?\nMəgər İSanı (ə) öz "sahabəsi" satmamışdı ?\nBundan əlavə! Nə bizim üçün burda nağıl danışmağa çalışırsan əxican ?\nMəgər süzün əqidəvizə görə peyğəmbərlər də (ə) səhv eləmirlər ?\nƏgər onlar (ə) Allahın elçiləri idilərsə, necə səhv eləyirdilər ?\nAllah səni islah eləsün! Sən bu cür araşdırıb "haqqı" tapmısan əxi ?\nОтправлено 11 Июнь 2012 - 18:02\nGeniw ve deyerli melumata gore cox sag ol Exi ) Allah seni qardawligdan eskik etmesin. Amin.\nОтправлено 11 Июнь 2012 - 18:05\nbunlarin "iwigini" sondurmeye adet etmiwem artiq agacan)))\nОтправлено 12 Июнь 2012 - 08:41\nSən niyə İslamı bu forumdan öyrənirsən. Bəlkə bu forumda məsələlər birtərəfli işıqlandırılır. Bəlkə Əhli sünnə tərəfdən bu forumda elmli şəxslər iştirak etmir və ya iştirak etsə də məsələləri kifayət qədər izah etmirlər.\nHaqq-hesab günü Allahın qarşısında nə cavab verəcəksən? Deyəcəksən dini forumdan öyrənmişəm?\nƏhli Sünnənin mötəbər hədis kitablarında Əbu Bəkr (rad), Ömər (rad), Osman (rad)və Əli (rad) səhabələrin hər birinin fəzilətləri haqqında yüzlərlə hədislər var.\nBu hədisləri oxuyandan sonramı bu qənaətə gəlibsən? Yaxud bu hədisləri oxuyubsanmı?\nBuxaridə və Müslimdə Bu səhabələrin fəzilətləri haqqında ayrıca bablar var.\nsən fikirləşirsən ki, Buxari də, Müslim də, Tirmizi də, İbn Macə də, Əbu Davud də, Nəsai də, Beyhəqi də, imam Malik də və s. böyük hədis alimləri oturub bu səhabələrin fəzilətləri haqqında hədislər uydurub?\nNiyə bu yüzlərlə hədisi qəbul etmirsən?\nGəl məsələyə belə yanaşaq:\nBu səhabələr haqqında 2 qrup hədislər var\n1) onların fəzilətləri haqqında\n2) onların münafiqliyi haqqında\nAydındır ki, bu qruplar bir-birinə ziddir.İkisindən biri doğrudur, digəri uydurmadır. Peyğəmbərin (s) öz iki qızını Osmana (rad) ərə verməsi hansı qrup hədislərin doğru olduğuna dəlalət edir? Bir az bu haqda fikirləş.\nСообщение отредактировал hənbəli_84: 12 Июнь 2012 - 08:42\nОтправлено 12 Июнь 2012 - 08:52\nSən hələ Muhəqqiqin sualına cavab vermiyibsən. Muheqqiq Peyğəmbər (s) məqsədini soruşurdu. Sən isə bu haqda heç nə yazmayıbsan.\nPeyğəmbərin (s) məqsədi nə idi qızlarını Osmana (rad) ərə verməkdə? Bu suala cavanb ver\nMuheqqiqe verdiyim sualı sənə də verirəm. SƏn də bu səhabələrin fəzilətləri haqqında olan yüzlərlə hədisləri oxuyubsan?\nSəncə zahirən şəhadət gətirmək kifayətdirmi?\nSən öz qızlarını zahirən şəhadət gətirənə verərsənmi?\nPeyğəmbər (s) münafiq ilə mömini ayırd edə bilmirdimi?\nSən fikirləşirsən ki, Peyğəmbər (s) münafiq ilə mömini ayırd edə bilmirdi, ancaq sən ayırd edə bilirsən?\nDin Peyğəmbər (s) vasitəsilə bizə çatdırılıb. Münafiq kimdir, mömin kimdir Peyğəmbər (s) vasitəsilə insanlara çatdırılıb.\nİndi sən özüvü Peyğəmbərdən (s) daha bilgilimi hesab edirsən?\nОтправлено 12 Июнь 2012 - 09:01\nPeyğəmbər (s) aşağıdakı ayəyə əməl etmirdimi?\nMüşrik qadınlar iman gətirməyincə onlarla evlənməyin. Əlbəttə, iman gətirmiş bir kəniz, sizi heyran edən müşrik bir qadından daha xeyirlidir. Müşrik kişilər iman gətirməyincə (mömin qadınları) onlara ərə verməyin. Əlbəttə, iman gətirmiş bir kölə, sizi heyran edən müşrik bir kişidən daha xeyirlidir. Onlar Oda çağırırlar. Allah isə Öz izni ilə Cənnətə və bağışlanmağa dəvət edir. O, Öz ayələrini insanlara bəyan edir ki, bəlkə, düşünüb ibrət alsınlar.\nXanımları asi olan peyğəmbərlər (ə) həmin xanımları onlara peyğəmbərlik veriləndən sonra almışdırlar, yoxsa peyğəmbərlik verilməmişdən əvvəl?\nОтправлено 12 Июнь 2012 - 09:05\nBəs sizin əqidəvizə görə isə peyğəmbərlər səhv eləmir. Onda nəticədə alırıq ki, bu evliliklər doğru olub.\nHəm Aişə (rad), həm Həfsə (rad), həm də Osman (rad) mömin olublar.\nСообщение отредактировал hənbəli_84: 12 Июнь 2012 - 09:06\n#75 H I Z B U L L A H\nОтправлено 12 Июнь 2012 - 10:03\nBeli Peygemberler serf elemir onu xec kes inkar etmir!Ve kim deyib ki ALLAHIN Resulu (s) ozu elci gonderib aisheyenin ve hefsenin evlerine?abu bekir ve omer can oz ishlerni cox gozel bilirdiler ve oz gizlarni gesten ALLAHIN Resuluna (s) caliyiblar!O ki galdi osman4ika,ALLAHIN Resuli (a) oz gizlarni ona vermemishti o Xanim Xeticenin (k) bacisinin gizlariydi!\n#76 H I Z B U L L A H\nОтправлено 12 Июнь 2012 - 10:06\nVay e! Lut (a) ve Nuh (a) yoldashlari senin lap yadinnan cixti ki!Men xelem Lut (a) xerekitinnen danishmiram, o oz gizlarni kime vermek istiyirdi???!!!\nОтправлено 12 Июнь 2012 - 10:36\nSən özün öz yazdıqların haqqında heç fikirləşirsənmi?\nPeyğəmbərin (s) öz razılığı olmadan Aişə (rad) və Həfsə (rad) ilə evlənmişdi?\nLap deyək ki, calamaq istəyiblər Peyğəmbər (s) o qədər zəif insan idi ki, etiraz edə bilmirdi və öz istəyini ifadə edə bilmirdi?\nAllah sənə hidayət versin.\nLap tutaq ki, Xədicənin bacısının qızları idi. Yaxşı sənin fikrincə Xədicənin bacısının qızlarını niyə münafiq Osmana vermişdi?\nÖz qızlarına başqa cür yanaşırdı, başqasının qızlarına başqa cür?\nÖz qızını başqa qızlardan üstün tuturdu?\nСообщение отредактировал hənbəli_84: 12 Июнь 2012 - 10:37\n#78 H I Z B U L L A H\nОтправлено 12 Июнь 2012 - 11:02\nBeli, abu bakr,omer osman cox xeyliger insaniydilar xetta ALLAHIN Resulini (s)Tabuk doyusinnen gayidanda oldurmek istiyirdiler!ALLAHIn Resuli (s) aradan din gedmesin o 3 adami netrelashtirmak istiyirdi, cun ki onlar deriden gabigdan cixirdilar ki ALLAHIN Resuluna eziyet versinler!\nPex ooooooooooooooooooooo, bes Lut (a) oz gizlarni niye oz mundar govmune vermek istiyirdi?berkem onada don bagliyasan bir???\nОтправлено 12 Июнь 2012 - 11:24\nSən də mənim salamıma cavab verməmisən!\nƏxican, bilirsən biz burda olduğumuz qısa zaman zərfi içində nə qədər vahabi aferistlər, artistlər görmüşük ? )\nHamısının da oxşar iradları olub : "suala cavab verməmisən", "cavab məntiqsizdir" və s. Odur ki, sənin də belə irad tutmağın məni heç də təəccübləndirmədi.\nBundan əlavə sən burda mübahisə etməyə gəlmisən ya sual verməyə ?\n2. SUbhanALlah! Bu suala artıq cavab verib və ətraflı da izah edilib. Muhəqqiq qardaşımız da cavab da razı qalıb. Əgər etirazı olsa, özü edər. Sən kimsən ki, kiminsə adından nə isə danışasan ? )\nYaxşı, sən özün ayrıca sual verirsənsə, gəl sənə cavab verim )\nƏvvəla, qeyd edildiyi kimi, bu barədə rəy müxtəlfliyi mövcuddur ki, o qızlar peyğəmbərin (s.a.s) qızları olub ya yox.\nİkincisi, cavab verildi ki, əgər qızları olubsa da OSMAN FƏZİLƏTLİ OLUB DEYƏ, FƏZİLƏTLİ ADAMA QIZ VERMƏK MƏQSƏDİ İLƏ verilməyib .\nBU da açıq -aşkar yazılmışdı. İndi sən başa düşməmisən bizim nə günahımız var ki ?\nYox əgər iddia edirsənsə ki, peyğəmbərin (s.a.s) məqsədi bu deyildi, başqa idi, o zaman buyur sən dəlil gətir, sübut elə ki, OSMAN MƏHZ FƏZİLƏTLİ OLDUĞUNA GÖRƏ PEYĞƏMBƏR (s.a.s) qızlarını ona vermişdi. Mütləq cavab gözləyəcəyəm!\nОтправлено 12 Июнь 2012 - 11:33\nBu camaat ne coreyi yeyir ? ne suyu icir ? melum deyilde\nBu qeder fezileti hardan kesb edibler muwkul mesele olub\nArtistlerin sayi hesabi yoxduda bu diyarda !!!\nAllah SSSR-ni quranlara ebedi lenet elesin !!!\nCamaatin coreyine harami qatdi suyuna werabi qatdi !!!\nMuctehid ve Alimlerini represiya eledi !!!\nIndi Artistler gelib mollaliq edirler bu diyarda !!!\nSah Ismayilin diyarinda Artistler at oynadirlar !!!\nGoresen Analar bir daha wah Ismayil dunyaya getire bileceklermi bu diyarda???\nОтправлено 12 Июнь 2012 - 11:39\nMuhəqqiqə də verdiyin sualın cavabını verirəm :\nSən nəzərdə tutduğun bu "səhabələrin fəziləti" barədə bircə dənə də mötəbər hədis yoxdur. Yox, əgər peyğəmbərin (s.a.s) adından uydurduğunuz "hədisləri" deyirsənsə bəli oxumuşam. Sənə dəqiq say lazımdı ? )\nMünafiqliyi, islamla müxalifəti açıq-aşkar məlum olmadığı təqdirdə bəli! Zahirən şəhadət gətirmək kifayətdir.\nSən öz xalavı dəvənin belinə mindirib onun "şotuna" ordu yığarsanmı ?\nSən öz arvadıvın dəvənin belinə minib döyüşə getməsinə razı olarsanmı ?\n2. Zahirən şəhadət gətirdiyinə görə mən sənin bacılarıvı, qızlarıvı özümə arvad edə bilərəm. Heç bir problemi yoxdur!\nŞəxsi sualların cavabı müsbət ya mənfi olmağından asılı olmayaraq , şəxsi suallar verməyivizin nə mənası var ki ? ) ŞƏxsi suallar verəcəyiniz təqdirdə məhz bu şəkildə cavab alaceysüz )\n3. "ZAHİRƏN ŞƏHADƏT GƏTİRMƏYİN" mənası budur ki, bir insan zahirən şəhadət verirsə, sən onun həmin anda müsəlman olduğuna qərar verirsən.\nYoxsa, siz zahirən şəhadəteyni deyən insanları kafir hesab edirsiz ?\nSubhanALlah! Bəli! Sizin əqidənizdə hətta, namaz qılmayanlar da kafir sayılırlar.\nAmma, İslam əqidəsində belə deyil. Bir kimsə şəhadəteyni deyirsə, müsəlmandı. ONUN İSLAMLA MÜXALİFƏT ETDİYİ VAXTA QƏDƏR MÜSƏLMANLIĞINA ŞƏHADƏT VERİLİR.\nMəgər sən öz qızlarıvı ZAHİRƏN şəhadəteyni qəbul edib müsəlman olmuş kimsəyə qızlarıvı verməzsən ?\nGərək məhz sənin kimi sapıq birinə qızlarıvı verəsən ? )\nAyırd edə bilirdi ?\nAYIRD EDƏ BİLİRDİ YA BİLMİRDİ ?\nSənin bu barədə fikrin nədir ?\n2. Peyğəmbərlə (s.a.s) bir dövrdə yaşayıb bir insanın əsl sifətini görməmək başqadır, peyğəmbərdən (s.a.s) sonra da yaşayıb onların əsl simasının şahidi olmaq başqadır. Əgər peyğəmbər (s.a.s) -in ömrü vəfa etməyibsə, o (s.a.s) müəyyən münafiqlərin münafiqliyinin şahidi olmayıbsa, məsələn, sən bunun şahidi olmusansa, o deməkdir ki, sən peyğəmbərdən (s.a.s) üstünsən ? )\nYenə də ümumi sözlər işlədirsən. Məgər bunları inkar edən var ?\nAmma, sənə kim deyir ki, peyğəmbərlər (ə) bütün münafiqləri tanıyırlar ?\nSƏnə sual verirəm : Məgər İsanı (ə) satan elə İsanın (ə) "sahabs"-si deyildi ? İsa (ə) onu tanımırdı ?\nBir də ki, sənə kim deyir ki, bütün peyğəmbərlər bütün münafiqləri tanıyırdılar ?\nBu nə əqidəsidir ? Sizin icad elədiyiviz təzə dindi ? )\nBuyur dəlil gətir , özü də Qurandan!\nAllahu təala buyurur :\nÇevrənizdəki bədəvilərdən və Mədinə əhalisi arasında münafiqlər var. Onlar ikiüzlülükdə inadkarlıq göstərir, sən isə onları tanımırsan. Biz ki onları tanıyırıq. Biz onlara iki dəfə işgəncə verəcəyik. Sonra isə böyük bir əzaba qaytarılacaqlar.\nHeç dəxli var ? ))\nBiz heç vaxt özümüzü peyğəmbərdən (s.a.s) bilgili hesab etməmişik. Məgər biz sizin kimi vahabiyik ki, özümüzü peyğəmbərdən bilgili hesab edək ? )\nОтправлено 12 Июнь 2012 - 11:41\nSən deyirsən ki, məqsəd filan şey olmuyub. Məqsəd özü nə olub bundan danışmırsan.\nMəqsəd nə olub de görək?\nSən verilmiş sualı bir neçə dəfə oxu bəlkə başa düşəsən səndən nə soruşulur\nОтправлено 12 Июнь 2012 - 11:44\nYenə də sapıq vahabi əqidəvizə uyğun olaraq dəxlisiz yerdə dəxlisiz sözlər danışırsız.\nZahirən də özüvüzü elə aparırsız ki, guya Qurani-Kərimdən dəlillər gətirməklə danışırsız )\nAllah sizi islah eləsün!\nSən əvvəlcə de görüm bu ayələr MÜŞRİKLƏR haqqındadır ya asilər ?\nÜmumiyyətlə, "müşrik" nə deməkdir, "asi" nə deməkdir ?\nHər "müşrik" asıdır. Hər "asi" də müşrikdir ?\nSonuncu peyğəmbərimiz (s.a.s) də Qurana , dövrünün imamına qarşı asi olan Xanım Aişəni peyğəmbər (s.a.s) olmamışdan qabaq almışdı ?\nSən ümumiyyətlə, Xanım Aişənin Quranın ziddinə hərəkət etdiyini qəbul etmirsən ?\nO zaman buyur , xanım Aişənin əməlinə Qurandan bircə dənə də olsa dəlil gətir!\nMütləq cavab gözləyəcəyəm!\nMən sənə deyirəm ki, məqsəd bu olmayıb.\nSən onsuz da bu cavabı neçə dəfə də oxusan başa düşən deyilsən.\nBəli! Məqsəd Osmanın fəzilət sahibi oldğuna görə evləndirilməsi olmayıb.\nMəqsəd müəyyən məsləhətlər olub.\nDeyək ki, o məsləhətləri lap incəliyinə kimi biz bilmirik.\nİNdi buyur sən sübut elə ki, məqsəd Osmanın fəzilətli olması idi.\nPeyğəmbərin (s.a.s) məqsədi haqqında dəlil gətir!\nОтправлено 12 Июнь 2012 - 11:53\nSənə kim deyir ki, qardaş islamı bu forumdan öyrənir ?\nLap tutalım ki, elə bu forumdan öyrənir!\nBəs sizin vahabi əxiləriviz nəyə görə islamı Əbu Bəkr məscidinin forumundan öyrənirlər ?\nBəlkə elə orda məsələlər birtərəfli işıqlandırılır ?\nBəlkə şiələr tərəfindən o forumda elmli şəxslər iştirak etmir və ya iştirak etsə də kifayət qədər izah etmirlər ?\nGənə də başladuz artistliy eləməyə ? )\nSizin "haqq-hesab günü", "təqvalı olmaq", "imanlı olmaq", "Allah qarşısında cavab vermək" anlayışıvız Xəvaricin artistliyindən, metodundan başqa bir şey deyil.\nSiz öz hayıvıza qalun ki, İslama zidd əqidəviz ola-ola qiyamət günü necə cavab vereceysüz ? )\nƏxi, sən elə bilirsən ki, burda ZAHİRƏN MÜSƏLMAN kimi danışıb psixoloji təsir göstərəməyə çalışan tək adam sənsən ? )\nsəndən qabaq da çox nasibilər, iftiraçılar, yalançılar olub burda!\nBir bundan qabaqkı postlarıva bax, şiələrə atdığın iftiraya bax! Nədənsə cavab vermədün o iftiraların barədə! Deməli, özün də qəbul elədün ki, şiələrə iftira atmisan )\nBəs sən iftira atanda ALlahdan qorxmursan ?\nHaqq hesab günü Allaha nə cavab verəceysən ?\nÖzün Allahdan qorxmadan, həyasılzcasına iftira atırsansa, burda niyə görə artistlik edirsən əxican ? )\nОтправлено 12 Июнь 2012 - 12:00\nSənin əhli-sünnə adlandırdığın kimsələr nə həqiqi əhli-sünnə deyillər, nə də kitabları mötəbər kitablar deyil.\nHədislər də öz -özlüyündə huccət deyil və əhli-beyt (ə) mədrəsəi tərəfindən qəbul edilməyən bütün uydurduğuvuz hədisləri apar çırp divara!\nBundan əlavə, sizin öz mötəbər kitablarınızda Ömərin, Əbu Bəkrin əsil simasını aşkarlayan səhih hədislər var. Onlardan niyə görə danışmırsan əxican ? )\nMəgər bu "hədislər" Quran ayələridirmi ki , oxuyub mütləq qəbul etmək lazımdı ?\nSən heç Buxarinin , muslimin kitabını oxumusan ?\nHeç rastıva çıxmayın onların əhli-beytə (ə) etdikləri əziyyətlər barədə, Xanım Zəhranın (s.a) Əbu Bəkr qəzəbli halda dünyadan keçməsi, Əlinin (ə) ilk iki qəsbkarı pis sifətlərlə yad etməsi, Ömərin də bunları etiraf etməsi barədə səhih hədislər rastıva çıxmayıb ?\nBuxari və Muslim öz - özlüyündə huccət deyil. ÖZ -ÖZLÜYÜNDƏ orda yazılanlar da "hədis" deyil. Apar çırp divara!\nSƏn fikirləşirsən ki, uydurmayıb ? )\nÇünki, mötəbər hədislər deyil.\nZAHİRƏN peyğəmbərin (s.a.s) öz qızlarını Osmana ərə verməsi ( əgər veribsə ) bu iki qrupun ikisi ilə də uyğun gəlir.\nÇünki, münafiqliyin də , islamın da zahirində İSLAM var .\nОтправлено 12 Июнь 2012 - 12:05\nSən mötəbər olmadığını necə müəəyyən etdin? Niyə Əhli Sünnə mənbələrindən əqidəvə uyğun olan hədisləri qəbul edirsən və dəlil kimi gətirirsən uyğun olmayanları isə inkar edirsən?\nMeyar sənin batil əqidəndir. Nə uyğun gəlir qəbul edirsən, nə uyğun gəlmir təkzib edirsən.\nBelə şeylər sənin fikrinə gəlir. Deməli belə əxlaq sahibisən. Belə şeylər fikirləşirsən.\nPeyğəmbər (s) aid etdiyivi özüvə aid edəndə niyə belə reaksiya verirsən?\nÖzüvü Peyğəmbərdən (s) üstün tutursan?\nMən öz bacılarımı və qızlarımı sənin kimi qəbirlərə pərəstiş edən şəxsə vermərəm istəyirsən 100 dəfə kəlmeyi şəhadət denən.\nelədir zahirən şəhadət verirsə müsəlman hesab olunur. Bizim əqidədə namaz qılmayanın kafir hesab olunması isə iftiradır\nzahirən şəhadət gətirməyi ilə kifayətlənmirsən ki. ibadətlərinə baxırsan, əməllərinə baxırsan, əxlaqına baxırsan.\nbaxırsan qəbirlərdən kömək istəyir ya yox. Təkcə Allahdan kömək istəyir ya yox?\nBu ömürlük ailə həyatıdır. Yarımsaatlıq siğə deyil ki,\nОтправлено 12 Июнь 2012 - 12:06\nSən sərf eləyəndə bizim əqidə ilə, sərf eləməyəndə öz əqidəvizlə məsələyə niyə yanaşırsan ki ?\nDeyək ki, mən tərk elədim öz əqidəmizi , sizin əqidəvizin astanasındayam . SƏnin əqidəvizə görə peyğəmbər (s.a.s) səhv də eləyib.\nİndi mən sənə sual verirəm ki, peyğəmbər (s.a.s) Xanım Aişə ilə evlənməyi ola bilərdimi səhv olsun ?\nSən əgər "yox" deyirsənsə, buyur isbat elə ki, bu "səhv" deyildi )\n2. Bizim əqidəmiz gəlincə ... Bəli! Bizim əqidəmizdə peyğəmbərlər (s.a.s) səhvdən uzaqdılar.Amma, tərki-övla onlar haqqında keçərlidir.\nXanım Aişə ilə evlilik səhv deyildi.\nÇünki, ZAHİRƏN şəhadəteyn evlilik üçün kifayətdir.\nİsanın da (ə) Yəhudə ilə dost olması səhv deyildi. Çünki, zahirən iman gətirmişdi.\nZahirən şəhadəteyni demişdilər. AMma, xanım Aişə ilə , Osmanın sonradan haqq ilə müxalifəti sabitdir.\nОтправлено 12 Июнь 2012 - 12:08\nBəs sən mötəbər olduğunu necə müəyyən etdin ?\nNiyə görə gerçək əhli-sünnə əqidəsi olan şiə mənbələrində əqidəvə uyğun olan hədisləri qəbul edirsən və dəlil kimi gətirirsən , uyğun olmayanları isə inkar edirsən ? )\nGördüyün kimi əxican! Sizin bu artistliklərivizin də faydası yoxdur ! Eyni şeyləri mən də səndə irad tuta bilərəm! )\nQaldı ki, əqidəyə bizim əqidəmiz islam əqidəsidir. Əgər sən onu batil görürsənsə, deməlİ. islam əqidəsini batil görürsən. İslam əqidəsini batil görən əqidənin batil olmasını sübut etmək üçün dəlilə ehtiyac yoxdur!\nОтправлено 12 Июнь 2012 - 12:10\nSene kim dedi ki men islami yalniz bu forumdan oyrenirem?)))) Men bu foruma bir nece ay olar gelmiwem amma islami artiq nece ildir oyrenirem elhemdulilleh. Ve dediyin kimi mehz her iki terefin kitablarini ve goruwlerini mutalie ederek oyrenirem. Bele de ki forumdan islam oyrenmek "zapadlodur" meger?)))) Exilerin butun gunu saytlarda, forumlarda propaqandayla mewguldur hec onlari demirsen)) Savadlilarinizi da gormuwem hem virtualda hem realda qeti narahat olma))) Bu forumda ise elhemdulilleh kifayet qeder elmli qardawlar var ve onlarin suallara verdiyi cavablar realda ustadlarin verdiyi cavablarla demek olar ki ferq etmir. Sene de meslehet gorurem ki dinini abu zeyd kimi kezzeblerden oyrenmekdense bu forumdaki qardawlardan oyrenesen. Inan ki uduzmazsan.