«Manas»ın bağlanması Moskvanın Vaşinqtona güc nümayişidir»\nQırğızıstan müxalifəti açıq şəkildə «Manas»ın bağlanmasına etiraz edir\nABŞ və NATO qoşunlarının Qırğızıstandakı «Manas» hərbi hava bazası bağlanacaq. İndi qırğız parlamentinin üzvləri bununla bağlı qanun layihəsi üzərində işləyirlər. Amma daha öncə hələ heç bir qərarın verilmədiyini deyən Qırğızıstanın prezidenti Kurmanbek Bakiyev fevralın 3-də Moskvada, rusiyalı həmkarı Dmitri Medvedevin yanında olanda daha əmin danışıb:\n«Dəfələrlə amerikalı tərəfdaşlarımızla bazaya görə, bizə ödənəcək iqtisadi kompensasiya məsələsini müzakirə etmişik. Amma təəssüf ki, Amerikayla heç bir razılıq əldə edə bilməmişik. Artıq üç ildir ki, biz deyirik ki, müqavilənin şərtlərini dəyişmək lazımdır. Amma bizim istədiyimiz kompensasiyanın məbləğiylə bağlı sual hələ də həll olunmayıb».\nDüzdür, Bakiyev Amerika qoşunlarından nə vaxt ölkədən çıxmağı tələb edəcəklərini bildirməyib. Amma deyib ki, maliyyə tələblərinin yerinə yetirilməməsi üzündən artıq bu bazanı saxlamağa ehtiyac görməyə bilərlər. Və Qırğızıstan parlamenti belə bir qərar qəbul etsə, sürpriz olmamalıdır.\nAmma deyəsən, Kurmanbek Bakiyevin bu qədər əmin açıqlamaları Amerikanın Qırğızıstandakı səfirliyi üçün artıq sürpriz olub. Bişkekdəki ABŞ səfirliyinin sözçüsü Mark Kameron fevralın 3-də «Azadlıq» radiosuna belə deyib:\n«Bu müzakirələr davam edəcək. Bu ana qədər hələ ki, Qırğızıstan tərəfindən bazanın bağlanmaq ehtimalıyla bağlı hər hansı yazılı xəbərdarlıq almamışıq. Bizim Qırğızıstan xalqı və hökumətini maraqlandırmaq, inandırmaq üçün çoxlu proqramlarımız və təkliflərimiz var».\nAmma Bişkekdəki Rusiya və Orta Asiya üzrə ekspert Pol Kuinn Cac düşünür ki, Qırğızıstan prezidentini indiki halda ancaq pulla maraqlandırmaq olar. Bakiyevin bu addımında başqa məntiq axtarmağa dəyməz:\n«Qırğızıstanın bu qərarında hansısa ideya yoxdur. Sadəcə onların çox ciddi şəkildə pula ehtiyacları var, iqtisadi sıxıntı içindədirlər. Burda enerji böhranı yaşanır. Və məncə, əhali qarşıdan gələn yaz aylarında səslərini çıxarmasın deyə, hökumətə pul lazımdır.\nPakistanın şimalından gələn quru yol tez-tez atəşə tutulduğundan təhlükəlidir\nÇünki burda belə fikir var ki, artıq yazda problemlərdən bezən camaat kütləvi aksiyalara başlaya bilər. Üstəlik, əgər prezident Bakiyev erkən seçkiyə getmək qərarı versə, sağa-sola səpələmək üçün də pula ehtiyacı var».\nAmma Bakiyevin «Manas» bazasını bağlamaq xəbərdarlığını pula bağlamayanlar da var. Xüsusən də nəzərə alanda ki, Bakiyev bu açıqlamasını Bişkekdə yox, Moskvada, Rusiya prezidenti Dmitri Medvedevin yanında mətbuat konfransında verib. Həmin konfransda isə, Rusiya prezidenti Qırğızıstana ehtiyacı olan pulu verəcəklərini vəd edib:\n«Rusiya Qırğızıstana 2 milyard dollar məbləğində kredit verəcək və 150 milyon dollarlıq yardım edəcək. Bu vəsait həm Qırğızıstan büdcəsinin sabitləşməsinə, həm də əsas infrastruktur layihələrinin inkişafına sərf ediləcək. Məsələn, hidroenergetikanın. Bu məqsədlə biz elə indicə Qırğızıstanda «Kambarata-1» Su Elektrik Stansiyanın tikilməsi haqda saziş imzalamışıq. Bu, çox ciddi, vacib və geniş miqyaslı layihədir».\nEkspertlərin bir çoxu, məsələn, elə Pol Kuinn Cac iddia edir ki, Rusiyanın özündə iqtisadi böhran hiss edildiyi bir vaxtda Qırğızıstana kredit ayırması təsadüfi deyil. Bu, onu göstərir ki, Moskva sözügedən hərbi bazanın bağlanmağında maraqlıdır.\nMoskvadan hərbi ekspert Pavel Felqenqauer isə deyir ki, əslində «Manas»ın bağlanması Moskvanın Vaşinqtona güc nümayişidir. Çünki istər Rusiya, istərsə də Çin Qırğızıstandakı Amerika bazası sarıdan çox narahat idilər. Çünki həmin baza Rusiya və Çinin yeni silahları sınaqdan keçirdiyi poliqonlara yaxın idi:\n«Sözsüz ki, Moskvanın israrı ilə baza bağlanır və bu, Rusiya-Amerika münasibətlərini korlayacaq. Çoxları düşünürdü ki, Vaşinqtonda yeni administrasiyanın gəlməsiylə Moskvanın Vaşinqtonla münasibətləri düzələcək. Amma görünən odur ki, əksinə korlanmaqda davam edəcək».\nRusiya prezidenti Qırğızıstana ehtiyacı olan pulu verəcəklərini vəd edib\nAmma «Jane's Defense Weekly» dərgisindən Tim Ripli Moskvanın məhz «Manas» bazası məsələsində Amerika və ya NATO-ya qarşı olduğuna inanmaq istəmir. Çünki Riplinin fikrincə, Rusiya özü Orta Asiya, Çeçenistan və Əfqanıstandan gələ biləcək islam yaraqlıları təhlükəsindən ehtiyat edir və bu bazaya qarşı çıxmaları inandırıcı görünmür.\nAmma Ripli onu da etiraf edir ki, istənilən halda «Manas» hərbi hava bazasının bağlanması Əfqanıstandakı NATO qoşunları üçün çox ciddi problem yaradacaq.\nÇünki belədə Əfqanıstana təchizatın əksər hissəsi Rusiya üzərindən Kabul yaxınlığındakı «Bagram» aviabazasına çatdırılmalı olacaq. Pakistanın şimalından gələn quru yol tez-tez atəşə tutulduğundan təhlükəlidir. Pakistanın Kəraçi limanından Kabula gedən yollar da həmçinin. Məhz bütün bu amillər üzündən NATO öz qoşunlarının təchizatını əsasən Orta Asiya üzərindən «Manas»la həyata keçirirdi. Və qırğızların da buna görə, daha çox pul istəməsi başadüşüləndir.\nKurmanbek Bakiyevə zaman-zaman narahatlıqlar yaradan Qırğızıstan müxalifəti isə açıq şəkildə «Manas»ın bağlanmasına etiraz edir. Qırğızıstan Təhlükəsizlik Şurasının keçmiş katibi Miroslav Niyazovun fikrincə, Amerika hərbi bazasının bağlanması Qərb investisiyalarının da ölkədən getməsinə səbəb olacaq. Çünki «Manas» Qırğızıstanı təkcə radikal islam və ya terror təhlükəsindən qorumurdu, həm də bir investisiya və sabitlik təminatıydı.


Uşaqların peyvənd təqvimi » wWw.Qadinlar.Biz ~ Qadınlar Bir Incidir! Populyar Qadın Saytı\nSəs ver: Hər bir ölkə ərazisində yayılan infeksiyalara qarşı xüsusi peyvənd təqvimi tərtib edir və uşaqların həmin cədvələ uyğun peyvənd olunması vacibdir. Sizi Azərbaycanın milli peyvənd təqvimi ilə tanış edirik.\nQEYD: Ekzotik ölkələrə səyahətdən əvvəl həmin ölkələrin peyvənd cədvəli ilə tanış olun. Əlavə peyvənd sizi həmin ölkələrdə yayılan xəstəliklərdən qoruyar. NoName


« Öncəki 1 … 4 5 6 7 8 … 20 Sonrakı »\nAmin turşusunun istehsalı möcüzəsi\nİstehsal müəssisələri sənaye üçün son dərəcə əhəmiyyətli sistemlər ehtiva edirlər. İstehsalı nəzərdə tutulan maddələr buralarda ardıcıl, keyfiyyətli və idarəli şəkildə meydana gətirilir. Tək bir məhsul üçün çox sayda maşın və avadanlıq lazımdır. Bu maşınların istehsalında isə mühəndislər, elm adamları və işçilər çalışır. Təfərrüatlı hesabatlar və layihələr edilərək ən yaxşı nəticə verəcək sistemlər istehsal olunur. Bu iş heç vaxt təsadüflərə güvənərək edilməz, əksinə hər mərhələsi vasvası nəzarət altında saxlanılır. Müasir biologiya və genetika, eynilə bu nümunələrdə olduğu kimi canlıların dünyasında yüksək texnologiyalı kiçik fabriklər və istehsal obyektləri olduğunu göstərmişdir. Bunlardan biri də amin turşusu adlı orqanizmin əsas quruluş materiallarının istehsalı ilə bağlıdır.\nBir istehsal müəssisəsi gördükdə, əlbəttə, bunun təsadüfən baş vermədiyini bilirsiniz. Hüceyrələrdə də, istehsal müəssisələri yerləşir. Bütün bunlar, canlılardakı bütün sistemlərin yüksək ağlın nəzarətində olduğunu göstərir.\nAmin turşuları, proteinlərin təməl maddələridir. Canlılarda 20 növ amin turşusu olur. Fermentlər və hüceyrə mürəkkəb kiçik fabriklər amin turşularını istifadə edərək sanki göydələn kimi nəhəng molekulları, yəni proteinləri inşa edirlər. Beləliklə, turşu miqdarının nəzarəti çox mühüm vəzifədir.\nAmin turşuları son dərəcə təfərrüatlı istehsal zəncirindən sonra meydana gəlir. Amin turşularının istehsalı üçün səylə çalışan fermentlər olur. Lakin burada çox maraqlı bir detal var. Fermentlər də protein quruluşundan yaranır və onlar da… ardı... →\nHüceyrə içində 7/24 zülal təmizliyi və qulluğu edən molekulyar cihazlar\nHüceyrə zülallarla həyat tapır, hüceyrədə davam edən həyat hər bir proses üçün xüsusi hazırlanmış zülallar sayəsində baş verir.\nTipik bir məməli hüceyrəsində 10 min ilə 20 min arasında fərqli zülal növü çalışır. Hüceyrənin sağlam olması üçün öncə bu zülallar sağlam olmalıdır. Buna görə hüceyrə içindəki keyfiyyət nəzarət mexanizmlərinin varlığı həlledici əhəmiyyətə malikdir.\nSon aparılan elmi işlər hüceyrə içində zülallara nəzarət edən, yenə də zülallardan əmələ gəlmiş bir keyfiyyət nəzarət sistemini ortaya çıxardı. Buna görə xətalı istehsal edilmiş və ya zərər görmüş zülallar öncə müəyyənləşdirilir sonra da dərhal xaric edilir.\nZÜLAL DOĞRU BÜKÜLMƏYƏNDƏ ZƏRƏRLİ TƏSİR GÖSTƏRƏR\nBir zülal minlərlə amin turşusundan ibarət bir zəncir halında ribosomda əmələ gəlir, ancaq öz içinə bükülmüş 3 ölçülü halı olmadan funksiyalarını yerinə yetirə bilməz. Şaperon adı verilən zülallar bu amin turşusu zəncirlərini alır və saniyələr ərzində planlaşdırılmış son hallarına gətirir və çalışan nano-cihazlar halına çevirirlər. Ancaq molekulyar səviyyədə həssas əlaqələr tələb edən bu bükülmə mərhələsində səhvlər olur və xətalı amin turşusu yığınları da ortaya çıxa bilir. Belə xətalı zülallar isə hüceyrə sağlamlığı üçün mühüm təhlükə kəsb edirlər. Çünki tam bükülməmiş bu zülalların, açıq qalmış əlaqələri səbəbi ilə ətrafdakı digər molekullarla kimyəvi əlaqə qura bilmək ehtimalı çox yüksəkdir.\nHər cür nəzarətsiz kimyəvi əlaqələrə hazır, funksiyasız… ardı... →\n“New Scientist” və “BBC News”un qeysərlə doğum təkamülə təsir edir yalanı\nKeçdiyimiz ay boyunca başda “New Scientist”, “BBC News”, “Independent” olmaqla bir çox yerli və xarici mətbuatda “Qeysəriyyə ilə doğuşun guya təkamül prosesini dəyişdirdiyi” ilə əlaqəli yazılar yazıldı. Bu yazıların qaynağı kimi “Proceedings of the National Academy of Science” jurnalında 26 oktyabr 2016-cı il tarixli məqalə göstərildi.\nMəqalənin məzmunu, “insan doğumlarının uşaq başının böyüklüyü və ananın dar bud sümüyü uyğunsuzluğu səbəbindən çətin olduğu, son 50 il ərzində qeysərlə doğuşun genişlənməsi ilə təkamül prosesinin təsirləndiyi və uyğunsuzluğun artım göstərdiyi” şəklində idi. Bu məqaləyə əsaslanaraq qoyulan başlıqlardan bəziləri bu şəkildə oldu; “Qeysər kəsiyi daha böyük uşaqlara doğru təkamülləşməyə həqiqətən səbəb olurmu?”, “Artan qeysər sayı insan təkamülünə təsir edir”, “Uğurlu qeysərlər insanın təkamül prosesin dəyişdirir”.\nBaşlıqların bu şəkildə qoyulmasının məqsədi adətən, sanki yeni bir elmi məlumat əldə edilmiş və nəticədə guya təkamül prosesi varmış və davam edirmiş kimi bir təəssürat verməkdir. Beləliklə, təkamül nəzəriyyəsinin guya elm tərəfindən dəstəklənməsi müxtəlif qondarma dəlillərlə sübut edilməyə çalışılır. Adətən bu cür xəbərlər mövzular haqqında məlumatı olmayan cəmiyyətin müəyyən təbəqələrini aldada bilmək məqsədini daşıyırlar. Böyük elmi jurnallarda dərc olunmaları da vəziyyəti inandırıcı etmək üçündür. Halbuki sözügedən elm jurnalları, elmi mənada süquta uğramış təkamül nəzəriyyəsini yaşatmağa çalışan darvinist diktatorluq tərəfindən himayə olunurlar.\nMəqalə ətraflı tədqiq etdikdə, məsələnin tamamilə fəlsəfi… ardı... →\nArılardan ilham alınaraq hazırlanan proqram\nArılar möhtəşəm inşaat mühəndisləri olmaları ilə yanaşı, sosial həyatları və aralarındakı rabitə ilə də elm adamlarını heyrətlər içində buraxan canlılardır.\nOn minlərlə arının pətəkdəki nizamı necə qoruduqlarını, qaranlıqda necə əlaqə yarada bildikləri və necə sürətlə və asanlıqla ən səmərəli qida mənbələrini tapdıqları hazırda araşdırılan məsələlər arasındadır.\nQida axtaran kəşfiyyatçı arılar çox zaman uzaqlara gedərək geniş sahələri gözdən keçirərlər. Yeni bir qida mənbəyi tapanda isə dərhal pətəyə qayıdaraq koloniyaya xəbər verərlər. Qısa müddət içərisində də digər üzvlər yolu heç səhv salmadan, çox sürətli və asan şəkildə qida mənbəyinə çatarlar.\nKar olan və bir-birləri ilə səsli ünsiyyət qura bilməyən arılar elm adamlarını olduqca təəccübləndirən bir xəbərləşmə üsulundan istifadə edirlər. İzah etmək istədikləri yeri “rəqs edərək” digərlərinə izah edirlər. Qida mənbəyinin pətəyə olan məsafəsi, istiqaməti, məhsuldarlığı, günəşin bucağı, mənbəyin günəşə görə yeri və daha sadalamadığımız bir çox məlumat bu rəqsdəki titrəyişlərdə gizlidir.\nAparılan təcrübələrdə, qida mənbəyini kəşf edərək pətəyə qayıdan arılar davamlı olaraq titrəmə və rəqs hərəkətləri etdikləri müşahidə edilmişdir. Ancaq tək bir arının rəqsi ilə bütün pətək hərəkətə keçməz. İlk olaraq aparıcı bir qrup ərazi müşahidəsi aparar, əgər onlar da rəqs edərlərsə, daha çox arı hədəfə yönələr. Tapdıqları mənbə nə qədər yaxşıdırsa, o qədər daha uzun müddət rəqs edər və daha çox… ardı... →\nRibozomal keyfiyyətə nəzarət\nTək bir hüceyrədə bir neçə milyon ribozom olar. Zülalın istehsal zavodları olaraq qəbul edilən ribozomların orqanizmin bütün hüceyrələrində aktiv rolları vardır. Məsələn, hüceyrə içərisində zülalların birləşdirilərək daha böyük makromolekular strukturlar meydana gətirmək ribozomların vəzifələri arasındadır. Ancaq molekulyar biologiyanın “quru qutusu” olaraq adlandırılan ribozomların bütün funksiyaları hələ tam olaraq aydın ola bilməmişdir, bu səbəblə ribozomla əlaqədar çox sıx yeni araşdırmalar aparılmaqdadır. Nəticələri 2016-cı il sentyabrda Cell Reports və The EMBO jurnallarında nəşr olunan bunlardan biridir. Vürzburq Universiteti və Max Plank İnstitutundan araşdırmacılar, bu yeni araşdırma ilə, ribozomların bilinən vəzifələri olan zülal istehsalı yanında, “keyfiyyətə nəzarət nöqtəsi” vəzifəsini də boynuna götürdüyünü ortaya qoymuşdur.\nMolekulyar səviyyədə LEQO oyunu\nVürzburq Universitetindən prof. Ats Fişer illərdir “makromolekul maşınlar” olaraq xatırlanan zülalların hüceyrə içində necə bir araya gətirildiyini araşdırmaqdadır. Fişer bu bir-birinə əlavə olunma əməliyyatını sanki LEQO oyununa bənzədərək belə açıqlamaqdadır:\n“Bunu, molekulyar səviyyədəki LEQO parçaları olaraq düşünün: Məhsul bitənə qədər, bir parça sıradakı parçaya əlavə olunur. Yalnız tək bir qüsurlu ya da səhv parça istifadə edildiyində, bütün quruluş pozula bilir.”\nProf. Fişer araşdırmada “splaysozom” adı verilən strukturlara diqqətini cəmləmişdir. Bu böyük RNA-protein kompleksləri, hüceyrə içindəki gen ifadəsinin (gen ifadəsi: DNT silsiləsi olan genlərin, funksional zülal strukturlarına çevrilməsi müddəti) əhəmiyyətli parçasıdır. Vəzifələri, zülal kodlaşdırma məlumatı… ardı... →


2020/2021-ci tədris ilində ADNSU-nun magistraturasına qəbul olmaq arzusunda olan bakalavrlara kömək məqsədi qəbul imtahanlarının I mərhələsi üçün nəzərdə tutulmuş “Məntiqi təfəkkür”, “İnformatika” və “Xarici dil” (İngilis) fənnləri üzrə hazırlıq kursları təşkil edilir.\nKurslar hər 3 fənni dinləyən bir dinləyici üçün aylıq 120 AZN (hər fənn 40 AZN), yalnız “Məntiqi təfəkkür” fənnində iştirak edən dinləyicilərə isə aylıq 60 AZN olmaqla ödənişli əsaslarla təşkil olunacaq və ödənişlər Bank vasitəsilə ADNSU-nun hesablaşma hesabına daxil ediləcəkdir. Hazırlıq kurslarının 15 oktyabr 2019-cu il tarixindən 4 ay müddətinə aşağıda adları göstərilən ADNSU-nun müəllimləri tərəfindən aparılması nəzərədə tutulur:\n1. “Məntiqi təfəkkür” – (azərbaycan və rus bölmələri) Məmmədov İbadət Əhməd oğlu, “Kompüter mühəndisliyi” kafedrasının assistenti;\n2. “İnformatika” - (rus bölməsi) Sərdarov Yaqub Balı oğlu, “Kompüter mühəndisliyi” kafedrasının dosenti\nAğazadə Lalə Firudin qızı – (azərbaycan bölməsi) “Kompüter mühəndisliyi” kafedrasının assistenti\n3. “Xarici dil” – (İngilis dili) Eyvazova Firəngiz Ağa-Rza qızı “Xarici dillər-2” kafedrasının b/müəllimi.\nKursların fəaliyyəti dövründə dinləyicilər üçün sınaq imtahanları təşkil olunur.\nKursa yazılmaq üçün koordinator Rəhimova Sevda Salman qızına müraciət edilməlidir (mob. 050 636 21 25, otaq 1424, II tədris korpusu)\nHazırda ADNSU-da fakültələr və TEMPUS proqramı üzrə magistr hazırlığı 34 ixtisas və 49 ixtisaslaşma üzrə aparılır. Magistratura səviyyəsində tədrisə Universitetin 25 kafedrası üzrə 205 nəfər professor-müəllim heyəti cəlb edilib.\n2017/2018-ci tədris ilində ADNSU-nun Magistratura bölməsinə 512 nəfər tələbə qəbul olunub. Magistratura səviyyəsinə qəbul olunan tələbələrin orta bal göstəricisi 100,6 baldır.\nADNSU-nun Magistratura pilləsində ümumilikdə 1122 nəfər tələbə təhsil alır. Fakültələr üzrə 807, MBA proqramında 276, TEMPUS proqramında isə 39 nəfər magistrant var. Hazırda 1-ci kursda 433, 2-ci kursda 390, təhsilin növbəti ilində isə 22 tələbə təhsilini davam etdirir.\nMagistratura pilləsində tələbələrin oxuyaraq öz ixtisasları üzrə işləmələrinə şərait yaratmaq məqsədilə dərslər saat 17:50-də başlayır. 2016/2017-ci tədris ilində ADNSU-nun 1-ci kurs magistrantlarının 72%-i, 2-ci kurs magistrantlarının isə 92%-i təhsil almaqla bərabər işləyiblər. Başqa sözlə magistrantlarımızın 80%-i işlə təmin olunub.\nADNSU-da magistr hazırlığı Nazirlər Kabinetinin 13.02.97 tarixli 15 saylı qərarına əsasən təsdiq edilmiş “Çoxpilləli ali təhsil sistemində magistratura haqqında”, Təhsil Nazirliyinin 22.04.97-ci il 235 saylı əmri ilə təsdiq olunmuş “Magistr hazırlığının minimum məzmununa və səviyyəsinə qoyulan tələblərin strukturu”na, Təhsil Nazirliyinin 18.06.2011-ci il 59 saylı “Magistratura səviyyəsində mövcud vəziyyət, problemlər və onların həlli yolları barədə” kollegiyasının qərarına, Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyinin 202 nömrəli 20.04.98-ci il tarixli əmri ilə təsdiq olunmuş “Magistrlik dissertasiyasının hazırlanması, təqdim olunması və müdafiəsi qaydaları”na, Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyinin 742 nömrəli 10.11.98-ci il tarixli əmri ilə təsdiq olunmuş “Magistrlik dissertasiyasının müdafiəsi üçün ixtisaslaşdırılmış Elmi Şuralar haqqında Əsasnaməsi”nə, Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabinetinin “Ali təhsil müəssisələrinin bakalavr və magistratura səviyyələrində kredit sistemi ilə tədrisin təşkili qaydaları”nın təsdiq edilməsi haqqında 24 dekabr 2013-cü il tarixli 348 nömrəli qərarının tələblərinə və digər normativ sənədlərə uyğun təşkil edilib.\nADNSU-da magistr hazırlığı aşağıdakı istiqamətlərdə aparılır\nixtisas və ixtisaslaşmalar üzrə\nbeynəlxalq proqramlar üzrə\nAzərbaycan Dövlət Neft və Sənaye Universiteti (ADNSU) Amerika Birləşmiş Ştatlarının Corciya Dövlət Universiteti ilə birgə 1998-ci ildən ingilis dilində MBA (Master of Business Administration) Proqramı çərçivəsində “Biznesin təşkili və idarə edilməsi”, “İdarəetmədə informasiya sistemləri” və “Menecment” ixtisasları üzrə magistr hazırlığı aparır.\n“Ətraf mühit və neft sənayesi” ixtisası üzrə Fransanın Sofiya – Antipolis və İtaliyanın Genuya universitetləri tərəfindən hazırlanmış birgə magistr tədris planı əsasında Azərbaycan və rus dillərində mütəxəssis hazırlığı müvəffəqiyyətlə davam etdirilir.\nAlmaniyanın Köln Tətbiqi Elmlər Universiteti, Avstriyanın Graz Texniki Universiteti və Polşanın Varşava Texnologiya Universiteti ilə əməkdaşlığımız nəticəsində birgə tərtib olunmuş tədris planları əsasında “Proseslərin avtomatlaşdırılması mühəndisliyi” və “Elektroenergetika mühəndisliyi”, magistratura səviyyəsində isə “(Neft sənayesində) Enerji menecmenti” ixtisas şuraları üzrə mütəxəssislər hazırlanır. Bu üç ixtisas Almaniyanın ASIIN Consult Agentliyi tərəfindən akkreditasiya olunub.\nMagistratura bölməsi Universitetin Elmi Şurasının 14 dekabr 2002-ci il tarixli iclasında (protokol №10) qəbul olunmuş Əsasnaməyə əsasən öz işini təşkil edir. Bölmə ADNSU-da mütəxəssis hazırlığı aparılan bütün istiqamətlər və proqramlar (o cümlədən beynəlxalq) üzrə magistratura səviyyəsində tədris prosesinin planlaşdırılması, təşkili və idarə olunması ilə bağlı işlərə rəhbərlik edir.\nBölmə mövcud qaydada ADNSU-nun Nizamnaməsinə müvafiq olaraq Universitetin Elmi Şurasının qərarına əsasən rektorun əmri ilə yaradılır və ləğv edilir.\nMagistratura bölməsinin Elmi Şurası dekanın başçılıq etdiyi və bölmənin fəaliyyətində kollegial qərarlar qəbul edən orqandır. Şuranın tərkibinə ADNSU-nun magistr hazırlığı aparılan fakültələrin dekanları və beynəlxalq proqramlar üzrə rəhbərlər koordinator kimi daxil edilirlər. Şura üzvlüyünə həmçinin müvafiq fakültə dekanlarının təqdimatına əsasən magistr hazırlığı aparılan ixtisas kafedra müdirləri də seçilir.


"İnsan sözü kəşf edib, söz də insanı"...Şair Xanəli Kərimli ilə söhbət. » Ovqat.com\nRuhumuza sığal çəkən, könlümüzü oxşayan, bizi düşündürən, mənəviyyatımıza təsir edən poeziya romantik duyğuların təcəssümüdür. "Şair olmaq xoşbəxtlikdir"- deyirlər. Lakin o şair xoşbəxtdir ki, yaratdıqları özündən sonra da onu yaşadır. Əminliklə deyə bilərik ki, şair Xanəli Kərimlinin də yaradıcılığı nəsildən-nəsilə keçərək onu yaşadacaq. Çünki Xanəli Kərimli "Ay işığında", "Anamdan məktub", “Bu da bir nağıldı...”, “Mənə elə gəlir ki...”, “Duyğularım, düşüncələrim”, “Mənim könlüm bir ümmandır”,"Payız Duyğuları", "Ahlat taşı" kimi onlarla bir-birindən dəyərli poeziya nümunələrinin toplandığı kitabların müəllifidir.\nSözün dəyərini bilən, şeiriyyətin bəstəkarı, gözəl poeziya nümunələri yaradan Xanəli Kərimli ilə olan söhbətimiz şairlər üçün əlamətdar bir günə - Beynəlxalq Poeziya Gününə təsadüf etdi.\n-Şair Xanəli Kərimli üçün poeziya nədir?\n-Poeziya elə bir sənət, insan qəlbinin elə bir kəşfidir ki, o bütün bəşəriyyəti irqindən, dinindən, dilindən asılı olmayaraq bir məcrada birləşdirə bilir. Poeziya geniş anlamdır, o, təkcə şeir deyil. Nə qədər varlıq, nə qədər yaranış varsa hər bir varlığın, hər bir yaranışın özünəməxsus poeziyası var. Rənglərin poeziyası var, səsin poeziyası var, memarlığın poeziyası var. Ona görə də poeziya hislərin, duyğuların tərənnümüdür və poeziyanın bayramı da azad düşüncənin, azad fikrin bayramıdır.\n-Taleyinizə Şahbuz rayonunun Mahmudoba kəndində, dağlar qoynunda, zəhmətkeş bir ailədə doğulmaq və şair olmaq düşdü. Hər halda Məmməd Araz yurdunda doğulmaq, şair olmaq özü də bir xoşbəxtlikdir?\n-Şairlik taleyin, qismətin işidir. Şair adını daşımaq, şair sözünün yükünü çəkmək çox çətindir. Şair hər şeydən əvvəl öz zamanının, öz dövrünün danışan dili, vətəninin çarpan ürəyi, görən gözüdür. Dünya şöhrətli Qırğız yazıçısı Çingiz Aytmatovun bir yaxşı sözü var. Deyir: “Mən bilirəm ki, xalqım mənə öz adından danışmaq etibarını, danışmaq səlahiyyətini veribsə gərək mən elə yazam, elə danışam ki həmişə xalqıma baş ucalığı gətirəm”. Yuxusuz gecələr keçirib yaxşı alim, tədqiqatçı olmaq olar. Amma şair olmaq üçün gərək anadan şair doğulasan. Şair olmaq ona görə xoşbəxtlikdir ki, sən duyğularını, hislərini, düşüncələrini sözə çevirib kiməsə ötürə bilirsən. Şair ömrü daim vətənin keşiyində olan əsgər ömürdür.\n-Yaradıcılıq əhval-ruhiyə ilə sıx bağlıdır deyirlər. Hər şeir yazılmamışdan öncə ağrı – acıdan, sevincdən, həsrətdən, sevgi yanğısından doğursa ürəklərə daha tez yol tapar ...\n-Poeziya ovqat işidir, şair hər şeydən əvvəl öz duyğularının, düşüncələrinin, hisslərinin əsiridir. Sevgi, məhəbbət, ata, ana, ağsaqqal, əxlaq, vətən mövzusu yüz illərdir işlənir, yenə də dadı, duzu qaçmır. Ona görə ki, hər bir şair o kədərə, o sevgiyə öz möhürünü vurur, hər bir şair o vətən sevgisinə özünün dərk etdiyi sevgini yazır.\n-Ayrı–ayrı dövrlərdə nəşr olunmuş kitablarınıza nəzər salanda keçdiyiniz yaradıcılıq yolunu əhatəli şəkildə izləmək mümkündür. Yazdığınız şeirlərin hər misrasında torpağa, vətənə, təbiətə və insana məhəbbət bəsləyən bir şair ürəyinin yanğısı var.\n-Təbiət, cəmiyyət vahiddir. İnsan təbiətin bir parçasıdır. İnsan təbiət qoynunda olanda onda romantik duyğular, sentimental düşüncələr baş qaldırır. Çünki, insan təbiətdən gəlib cəmiyyətə. Ona görə insan təbiət ilə qovuşanda o hiss, o duyğuda, ilkə qayıdış baş verir. İnsan təbiətə doğmalaşdıqca təbiətə olan duyğularını təbiətə qaytarır. Hər bir şeirin özündə də bir ictimai duyum, düşüncə var. Şair üçün təbiətin ağacı da, torpağı da, daşı da, yarpağı da hər biri bir insan obrazıdı. Çünki şair bir çox hallarda cəmiyyətə təbiətdən baxır…\n-Bir bahar gününü yaşayırıq. Bu havada şairin ovqatı necədir? “Ömür bahar deyil ki, bir də qayıtsın”,- deyirlər . Siz necə düşünürsüz, baharlar olduğu kimi qayıdırmı insan ömrünə?! Hər halda belədirsə, bu, şairin gözündən yayınmır...\n-Bahar həmişə gözəldir. Ama insan ovqatından çox şey asılıdır. Bahar həmişə insana zövq verir , əhval-ruhiyyəsini xoş edir. Xüsusilə şairləri ilhama gətirən fəsildir bahar. Amma şair var ki baharda daha çox yazıb yardır , şair də var ki payızda. Şair Xanəli Kərimli isə payızda daha çox yazıb-yaradır.\nO ki, qaldı baharlar olduğu kimi qayıdırmı ömrümüzə sualınıza, baharlar təbii ki, insan ömründə bir-birinə bənzəmir. Əlbəttə heç nə əvvəlki kimi olmur. Hər şeydə nəsə bir təzəlik olur. Ömür isə bahar kimi bir də geri qayıtmır.İnsan ömrünün yayı, payızı,qışı da var. Hər fəslin bir gözəlliyi var sadəcə təbiətin bir parçası olan insan o gözəlliyi duymalıdır.\n-Poeziya və vətən. Bu mənada şair X. Kərimlinin poeziyasında vətən anlayışı...\n-Vətən mövzusu həmişə ədəbiyyatmızın başlıca mövzusu olub. Abbas Səhhət nə gözəl deyib:\nVətənin yoxdursa sənin qürurun da yoxdur, arxan da, elin, oban da yoxdur, sözünün kəsəri də yoxdur. Vətən elə bir məfhumdur ki, ondan min ildir yazıblar, min il də bundan sonra yazacaqlar yenə də bitib tükənməyəcək. Məmməd Arazın məhşur misrasında deyildiyi kimi…\nVətən daşı olmayandan olmaz ölkə vətəndaşı..\n“Qeyrət qılıncımız pas atsa qında,\nBizə məzarlıqçün torpaq da qalmaz”.\nƏgər biz vətənimizi qorumasaq dəfn olunmağa yer də tapmarıq...\n-Yaradıcılığınızda fəlsəfi fikir və düşüncə aparıcı mövqe tutur...\nMənim oxucuya dediklərim ilə oxucunun şeirimdən götürdükləri arasında bərabərlik bəzən pozula da bilər. Yazıdıqlarımı hər kəs eyni cür qavramır. Şair çox sey deyə bilər, oxucu isə özünün düşüncə imkanlarına uyğun olanı mənimsəyir. Fəlsəfi düşüncə mənadır, mənasız söz yoxdur. O sözün ki, mənası var onun özü fəlsəfədir. Hər bir şairin bu və ya digər şəkildə özünün fəlsəfi fikri var. O fəlsəfəni qarşındakı necə qəbul edəcək, o artıq oxucunun fəlsəfi düşüncəsindən asılıdır. İnsan sözü kəşf edib, söz də insanı, bax, bunun özü bir fəlsəfədir.\n-“Şeirlərində də özü olan adam”- qələm dostlarınız sizin üçün belə deyirlər. Qismətinizə “öz taleyinizin yol yoldaşı” olmaq yazılıb...\n- Şairin gərək öz yolu ola, düşüncəsi ola. Əgər yolu yoxdursa mənzili də yoxdur. Ondan sonra deyilir ki, bu dəsti -xətt Xanəli Kərimlinindir ya da başqa şairin. Hər bir şair özündən əvvəlkilərdən bəhrələnir, sonda öz yolunu tutur.İlkində kiminsə yaradıcılığına oxşarlıq ola bilər. Amma şair gec-tez öz yolunu tapmalıdır.\n- İllərdir yazırsınız. Yüzlərlə şeirləriniz arasında özünüzə həsr etdiyiniz poeziya nümunəsi varmı?\n“ İnsan var” şeiri…Şeirdə yazmışam ki,\nİnsan var –\nsürtülmüş çay daşına bənzəyir.\nLap üzünə tüpürsən də,\nsusuz səhra daşı kimi\ndəfn edibdi içində\nYaşın çoxu keçsə də,\nhələ tapa bilməyib\nİnsan da var –\nbir üzü səhra daşı,\nbir üzü çay daşıdı.\nBir tikə çörək üçün\nbütün ömrü boyu\nüzdə boynun qaşıdı,\niçində qəm daşıdı.\nBeş əli alımlı.\nbir əli verimli,\niçi azar dünyada\nbəs sən kimsən –\nay Xanəli Kərimli?!..\nŞair özü-özünə hesabat verməli, özünün başlıca tənqidçisi olmamıdır…\nİçində insanlıq ölən şairin\nölü də doğulur şeiri, sənəti,\nmin dastan yazsa da vətən eşqinə\nbir toz qədərincə yoxdur qiyməti ..\n-Xanəli müəllim gerçək şeir həm də o zaman uzun ömürlü olur ki, həm tarixə, həm bu günə, həm də torpağın ruhuna bağlı olur...\n-Haqqın dərgahı bəşəriyyətin şərikli vətəni olduğu kimi, Azərbaycan da əlli milyonluq xalqımızın bölünməz,vahid Vətənidir.Vətənimizin hər bir qarışı,hər bir guşəsi bizim üşün həmişə əzizdir,o cümlədən onun ayrılmaz tərkib hissəsi Naxçıvan da…\n-Bu dünya bir cənnətdirsə,\nO cənnətin qapısı sən!\nVarım, yoxum - nəyim varsa,\nCümləsi sən, hamısı sən!\nYaşa xoşbəxt anım mənim -\nƏbədi ünvanım mənim -\nDoğma Naxçıvanım mənim!\nNaxçıvan hamımızın döyünən ürəyidir. Naxçıvan haqqında olan duyğu, düşüncələrimiz də,sevgimiz də sonsuzdur. Naxçıvan bəşər sivilizasiyasının beşiyi, peyğəmbərlər vətənidir. Ona görə bu vətəni vəsf etmək bütün zamanların şairlərinin borcudur.\nEy şəhidlər qanı ilə yoğrulan torpağım mənim,\nFırtınalar qucağında sönməyən çırağım mənim.\nSən dünyaya sığışmayan özün boyda bir qüdrətsən\nSən peyğəmbərlər vətəni, bir müqəddəs məmləkətsən.\nMüqədəs məmləkəti də gərək müqəddəs sözünən vəsf edəsən...\n- Bu payızda 70 yaşa qədəm qoyacaqsınız. Söz cavandı, təzə-tərdi, ancaq şair qocalır...\n-Qocalıq ucalıq deməkdir. Əgər taleyimə şair kimi qocalmaq düşübsə bu Allahın bir lütfüdür. İnsan qocaldıqca müdrikləşir. Qaldı ki şairin qocalmağı... bu şərti ifadədir. Əgər şair 80 yaşında da gənclik həvəsi ilə yazıb-yaradırsa, o ruhən cavandı. Xalq şairimiz Bəxtiyar Vahabzadənin bu misralarını yerində xatırlasaq əgər… “Əsl sənətkarın , əsl şairin özü qocalsa da, sözü qocalmır”.\nOna görə şairlər həmişə cavandı sözü ilə, düşüncəsilə….\n-Şair bir ömrün işığına nələri sığdırdı?\n-Ömrün işığına sığdırdıqlarım çox oldu, amma elə şeylər də oldu ki, heç o ömrün işığına yaxın da gəlmədi. İnsan bir addım qazandıqca bir addım da itirir, qazana - qazana, itirə - itirə bu yaşa çatdıq. Aylar, illər, ailə, övlad, müəllim, şair... Bu ömür yolunda yol göstərənim də oldu, yol göstərən də oldum.\n- Bir şeirinizdə yazmısınız ki,\nŞair haqqın yolçusudur,\nHaqq yolu kəfən yoludur.\nKəfənin özü biçənin,\nYolu da vətən yoludur.\nŞair, yolunuz axarlı olsun...\nAna səhifəyə qayıt Baxış: 765 Tarix: 28-03-2020, 11:57\n“Əl vursam, hönkürüb ağlayacaqdır”\nTiflisdə Mirzə Fətəli Axundovun 205 illiyinə həsr olunan tədbir keçirilib


NƏTİCƏLƏRİ Monitorinq haqqında\nYüklə 196.89 Kb.\nölçüsü 196.89 Kb.\nQHT Əməkdaşlıq Alyansının\nsiyasi partiyaların resurslarının öyrənilməsi üzrə keçirdiyi monitorinqin\nQHT Əməkdaşlıq Alyansı 2013-cü il oktyabrın 16-da Azərbaycan Respublikasında keçiriləcək Prezident seçkisini ölkənin tərəqqisi, demokratik təsisatların möhkəmlənməsi və vətəndaş cəmiyyətinin inkişafı baxımından əhəmiyyətli hesab edir. Buna görə də QHT Əməkdaşlıq Alyansı ölkənin aparıcı vətəndaş cəmiyyəti institutlarından biri kimi seçkilərin demokratik keçirilməsinə dəstək olaraq monitorinq aparmağı, real seçki mənzərəsini öyrənməyi və bu vəziyyətin ölkə əhalisinə, eləcə də beynəlxalq ictimaiyyətə çatdırılmasını özünün əsas prioritetlərindən biri sayır. Təqdim olunan bu monitorinq hesabatı da demokratik və azad seçkilərin keçirilməsinə vətəndaş cəmiyyətinin töhfəsi kimi qiymətləndirilməlidir.\nQHT Əməkdaşlıq Alyansı monitorinq keçirilən müddətdə ölkədə fəaliyyət göstərən beynəlxalq təşkilatlar və səfirliklərlə görüşlər keçirib, məsləhətləşmələr aparıb və monitorinq haqqında onlara təfsilatı ilə bilgilər verib. Alyans Avropa Şurasının Azərbaycan nümayəndəliyinin Bakı ofisinin rəhbəri və ATƏT-in nümayəndələri ilə faydalı və səmərəli görüşlər keçirərək müzakirə zamanı ortaya çıxan vacib məqamları da monitorinq sənədinə daxil edibdir.\n16 oktyabr 2013-cü il Prezident seçkisinin monitorinqi və vətəndaş cəmiyyətinin bu prosesdə fəal iştirakı ilə bağlı QHT Əməkdaşlıq Alyansı 2012-ci ilin iyul ayında qərar qəbul edib. Seçki monitorinqinin həyata keçirilməsi uzun müddətə nəzərdə tutulub və seçki öncəsi, seçki təşviqatı və seçki sonrası dövrlər olmaqla, 3 hissəyə bölünüb. Hər üç dövr üzrə ayrı-ayrılıqda seçkinin monitorinq edilməsi nəzərdə tutulur.\nBirinci mərhələdə ölkədə fəaliyyət göstərən və ictimai fikrə təsir gücü olan, eləcə də prezident seçkilərini özünün əsas hədəflərindən sayan, birbaşa və ya dolayısı ilə bu seçkidə iştirak edən 24 siyası partiyanın resurslarının öyrənilməsi həyata keçirilib. Bu çərçivədə hər bir partiyanın sosial bazası, regionları əhatə etməsi kimi çox vacib elementlər monitorinq edilib.\nMonitorinqə cəlb edilən partiyaları 4 qrupa bölmək olar. Birinci qrupa hakimiyyətdə olan YAP və ona yaxın – iqtidaryönlü partiyalar (AVP, ASRP, Vətəndaş Birliyi Partiyası), ikinci qrupa müxalifət partiyaları (AXCP, Müsavat, Vətəndaş Həmrəyliyi, KXCP, AXP, Ümid, ADP, ALP, AMİP, ACP, Azadlıq), üçüncü qrupa cəmiyyətdə nisbətən loyal müxalifət partiyaları kimi taninan (Böyük Quruluş, VİP, Aydınlar, BAXCP, Ədalət, Demokratik İslahatlar, Milli Dirçəliş Hərəkatı) partiyalar və dördüncü qrupa isə marginal partiyalar (Sosial Demokrat, Kommunist partiyaları) daxildir.\nEyni zamanda bu partiyalar fəaliyyət dairəsinə görə də fərqlənir. Bu da onların Milli Məclisdə təmsil olunub-olunmamaları ilə bağlıdır. Monitorinqə cəlb olunan siyasi partiyalardan 11-i (YAP, VHP, Ana Vətən, Ümid, Ədalət, Böyük Quruluş, BAXCP, VBP, ADİP, ASRP və AMDHP) parlamentdə təmsil edilir, 13-ü isə (AXCP, Müsavat, AXP, KXCP, ADP, ALP, VİP, AMİP, Aydınlar, ACP, Azadlıq, Sosial-Demokrat, Kommunist partiyaları) Milli Məclisdə təmsil olunmur.\nMonitorinqə aşağıdakı siyasi partiyalar cəlb edilib:\nAçıq Cəmiyyət Partiyası (ACP)\nSülhəddin Əkbər, lideri Rəsul Quliyev\nAna Vətən Partiyası (AVP)\nAydınlar Partiyası (Ay. P)\nAzadlıq Partiyası (AP)\nAzərbaycan Demokrat Partiyası (ADP)\nAzərbaycan Demokratik İslahatlar Partiyası (ADİP)\nƏdalət Partiyası (ƏP)\nKlassik Xalq Cəbhəsi Partiyası (KXCP)\nKommunist Partiyası (KP)\nAzərbaycan Liberal Partiyası (ALP)\nƏvəz Temirxan, lideri Lalə Şövkət\nAzərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyası (AXCP)\nAzərbaycan Xalq Partiyası (AXP)\nAzərbaycan Milli Dirçəliş Hərəkatı Partiyası (AMDHP)\nAzərbaycan Milli İstiqlal Partiyası (AMİP)\nYusif Bağırzadə, lideri Etibar Məmmədov\nAzərbaycan Sosial Rifah Partiyası (ASRP)\nAzərbaycan Sosial Demokrat Partiyası (ASDP)\nVətəndaş və İnkişaf Partiyası (VİP)\nMüsavat Partiyası (MP)\nÜmid Partiyası (ÜP)\nƏli Əhmədov, sədr İlham Əliyev\nQeyri-Hökumət Təşkilatlarının (QHT) Əməkdaşlıq Alyansı 2011-ci ildə təsis edilib. Alyansda Azərbaycan Respublikasında və ondan kənarda tanınan, fəaliyyət göstərdikləri sahələrdə kifayət qədər təcrübə toplamış, yüksək reytinqli peşəkar şəxslərin rəhbərlik etdiyi 50-dən çox qeyri-hökumət təşkilatı birləşir.\nQHT Əməkdaşlıq Alyansı ölkədə aparıcı QHT koalisiyalarından biridir. Ümumi məqsədi Azərbaycanda vətəndaş cəmiyyətinin inkişafı, üçüncü sektorun əsas və aparıcı sektorlardan birinə çevrilməsidir.\nQeyri-Hökumət Təşkilatlarının Əməkdaşlıq Alyansı Azərbaycan Respublikasında 2013-cü il oktyabrın 16-da keçiriləcək prezident seçkilərindən bir il əvvəl, 2012-ci ilin noyabrından etibarən siyasi partiyaların resurslarının öyrənilməsi monitorinqinin aparılmasına start verib. İlkin mərhələ kimi siyasi partiyaların resurslarının öyrənilməsində əsas məqsəd siyasi partiyaların seçkilərdə hansı sosial baza, maliyyə vəsaiti, iddia və tələblərlə iştirakını müəyyənləşdirmək və bu sahədəki reallığı ölkə ictimaiyyətinin, eləcə də beynəlxalq ictimaiyyətin diqqətinə çatdırmaqdır.\nSeçki Monitorinqinin məqsədi ölkədəki real seçki mənzərəsinin tədqiqi və bununla bağlı hesabatların hazırlanmasıdır.\nSeçki Monitorinqi bir neçə mərhələdən ibarətdir. Birinci mərhələdə ölkədə fəaliyyət göstərən və ictimai fikrə təsir gücü olan, eləcə də prezident seçkilərini özünün əsas hədəflərindən sayan, birbaşa və ya dolayısı ilə bu seçkidə iştirak edən 24 siyası partiyanın resursları öyrənilib. Siyasi partiyaların resurslarının (üzvlərinin sayı, regionları əhatə etməsi, maliyyə durumu və s.) öyrənilməsində məqsəd cəmiyyətə siyasi qüvvələrin güc nisbəti haqqında ətraflı informasiya təminatının çatdırılması, eləcə də ümumi vəziyyətin təhlilidir. Ona görə də bu mərhələdə hər bir partiyanın sosial bazası, regionları əhatə etməsi kimi çox vacib elementlər monitorinq edilib.\nMonitorinqin metodologiyası hər mərhələyə uyğun olaraq, tətbiq ediləcəkdir.\nBu mərhələdə monitorinqin mövzusuna uyğun olaraq aşağıdakı metodologiyadan istifadə olunub:\nPartiya üzvləri ilə söhbətlər və onlardan alınan şifahi məlumatlar;\nMonitorinq Qrupu üzvlərinin məlumatları;\nPartiyalara təqdim olunan və cavablandırılan sorğu anketləri;\nMonitorinqin nəticələri onu deməyə əsas verir ki, seçicilərin hər 3,8 nəfərindən biri siyasi təşkilatlarda təmsil olunur. Bu da Azərbaycanda ümumən vətəndaşların siyasi aktivliyinin yüksək olması mənzərəsini yaradır. Düzdür, hələlik proses yüksək templə getmir və Prezident seçkiləri ilə bağlı ciddi fəallıq müşahidə olunmur. Amma əhalinin bütün seçki kampaniyalarında daha da fəallaşdığı təkzibolunmaz faktdır. Buna səbəbdən, əhalinin indiki siyasi təmsilçiliyinin seçki dövründə daha sürətlə artması və bu rəqəmlərin dəyişməsi gözləniləndir.\nMüşahidələr göstərir ki, istər əhali, istərsə də siyasi partiya üzvləri arasında bələdiyyə və parlament seçkiləri ilə müqayisədə prezident seçkiləri daha populyardır. Aparılan müşahidələr və şifahi sorğular də bunu təsdiqləyir. Təqribi hesablamalara görə, seçicilərin 65 faizi prezident seçkilərinin ölkə üçün əhəmiyyət daşıdığını bildirir. Bu bir neçə səbəblə izah edilir. Birinci yanaşma budur ki, Azərbaycanda dövlət idarəçiliyi bilabasitə Prezident vasitəsi həyata keçirilir və buna görə də ölkədə inkişafın, azad cəmiyyətin və demokartiyanın əsas dayağı da məhz xalq tərəfindən seçilmiş Prezidentdir. İkincisi, prezident seçkilərinin əhəmiyyəti həm də ona görə yüksəkdir ki, vətəndaşlar prezident seçkisini istər sosial rifahlarının, istər iqtisadi durumlarının yaxşılaşması, istərsə də işsizlik problemini aradan qalxmasında əsas və gərəkli şərt sayır. Ona görə də prezident seçkilərinə maraq böyükdür. Bu da hakimiyyətdə olmayan siyasi partiyaların 2005-ci ildən zəifləyən, 2008-ci ildəki Prezident seçkilərindən sonra tənəzzülə uğrayan imkanlarının bərpası və fəallaşması üçün imkanlar yarada bilər.\nMonitorinqin nəticələrini indiki durumda siyasi qüvvələr arasında yekun nəticə kimi qəbul etmək mümkündür. Amma siyasi proseslərin sürətlənəcəyi ilə bağlı proqnozlar da, gözləntilər də nəzərdən qaçmamalıdır. Çünki ölkənin siyasi spektrində daha çox görünən hakim YAP və müxalifətçi İctimai Palata (bu qurumda əsas söz sahibi AXCP və Müsavatdır), eləcə də son vaxtlar Demokratik Qüvvələrin Məşvərət Məclisi (bu quruma isə KXCP, AMİP, ACP, ALP və digərləri daxildir) arasında rəqabət və mübarizə daha da dərinləşir. Bu da seçki marafonunun ciddi mübarizə şəraitində keçəcəyini ehtimal etməyə əsas verir.\nTəəssüf doğuran hal əksər partiyaların maliyyə durumu və onun şəffaflığı ilə bağlıdır. Monitorinq nəticələrinə əsasən deməliyik ki, siyasi partiyalar ictimaiyyət üçün tam şəffaf ola bilmir. Bu da əsasən partiyaların üzvlük haqqı ilə bağlı məlumatların verilməməsi, aylıq üzvlük haqqının məbləği ilə bağlı suallara cavabdan yayınmaları, eləcə də partiyada çalışan işçilər haqqında məlumatları gizli saxlamalarında özünü ehtiva edir. Buradan bu nəticə hasil olur: ya partiyalarda üzvlük haqqı yığılmır, ya da üzvlər üzvlük haqqı verməkdən imtina edirlər. Bunun da hesabına partiyalar işçiləri qeyri-rəsmi işə götürür və əmək müqaviləsi bağlanmır. Bu səbəbdən də ştatlı işçilərlə bağlı suallar həmişə cavabsız qalır, əvəzində partiyanın iş mexanizminin könüllü işçilər vasitəsi ilə həyata keçirildiyi bildirilir. Digər bir tərəfdən isə belə bir şübhə də yaranır ki, əksər partiyaların göstərdikləri qədər üzvləri yoxdur, yoxsa müəyyən maliyyə vəsaiti yığılar və onun hesabına da partiyada ştatlı işçilər saxlamaq mümkün olardı.\nMonitorinqin ekspertlərinin fikrincə, subyekt kimi seçilmiş siyasi partiyalar Azərbaycanda ictimai-siyasi mühitə, fikrə bu və ya digər dərəcədə təsiri olan qurumlardır və gələcəkdə onların tərkibi daha da təkmilləşdirilə bilər. Burada ilk növbədə Milli Məclisdə təmsil olunan bütün siyasi partiyalar, sonra dövlət qeydiyyatından keçmiş, sosial bazaya malik və təsir mexanizmlərinə malik qurumlar, daha sonra isə qeydiyyatdan keçə bilməyən, lakin təsir effekti doğura bilən qurumlar monitorinqin əsas subyektləri sırasına daxil edilib.\nOnu da qeyd etmək lazımdır ki, hazırda Azərbaycan Respublikasında 55 siyasi partiya dövlət qeydiyyatından keçibdir, bir neçə partiya isə qeydiyyata alınmasa da, həmin siyasi qurumlar faktiki fəaliyyətdədir. Dövlət qeydiyyatına alınmış siyasi qurumlardan 23-i, alınmayanlardan isə 1-i monitorinqin subyekti kimi seçilib. Bu da qeydiyyatdan keçən partiyaların 41.8 faizi deməkdir.\nMüəyyən təsəvvür yarada biləcək fikirlər və nəticələr əldə oluna bilməsi üçün monitorinq paralel olaraq bir neçə sahəni əhatə edib. Monitorinq zamanı əldə olnmuş nəticələr qruplaşdırılıb və yaranmış mənzərə geniş ictimaiyyətə təqdim edilir. Məlumatlar monitorinqin şərtləri ilə ziddiyyət təşkil etmir.\nSiyasi partiyaların və onların mamizədlərinin ötən prezident seçkilərində iştirakı\nMonitorinqin subyekti olan partiyaların əksəriyyəti bundan öncə keçirilən prezident seçkilərində iddia ilə çıxış edib, müxtəlif nəticələr göstəriblər. Bizim monitorinqə daxil etdiyimiz partiyalardan 7-si - YAP, Müsavat, AMİP, ALP, Ədalət, BAXCP, VHP 2003-cü ilin prezident seçkilərində birbaşa, digər partiyalar isə dolayısı ilə iştirak edib. 2008-ci ildə keçirilən prezident seçkilərində isə bu siyasi təşkilatlardan 5-i – YAP, Aydınlar, Ümid, BQP və BAXCP iştirak edibdir. Digərləri, o cümlədən də əsas müxalifət partiyaları isə seçkini boykot etdiklərini bəyan edərək, prezident seçkilərində namizədlərini verməyiblər.\nSiyasi partiyaların 2013-cü il oktyabrın 16-də keçiriləcək Azərbaycan Respublikasının Prezident seçkiləri ilə bağlı mövqeyi\nQarşıdan gələn prezident seçkiləri ilə bağlı isə vəziyyət başqadır. Daha doğrusu, 2008-ci il seçkilərini boykot etdiklərini bəyan edən və cəmiyyətdə əsas müxalifət partiyaları kimi qəbul edilən siyasi qurumlar da bu seçkidə iştirak edəcəklərini bildiriblər. Əsasən, AXCP sədri Əli Kərimli, Müsavat başqanı İsa Qəmbər, KXCP sədri Mirmahmud Mirəloğlu və ACP lideri Rəsul Quliyev seçkidə iştirakları haqqında bəyanat veriblər. Eyni zamanda, hakimiyyətdə olan YAP-ın İcraçı katıbı Əli Əhmədov tərəfindən YAP-ın sədri, Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin namizədliyinin YAP tərəfindən irəli sürüləcəyi bildirilib. Bundan başqa, Ümid Partiyasının sədri İqbal Ağazadə, Böyük Quruluş Partiyasının sədri Fazil Mustafa, ALP lideri Lalə Şövkət də seçkidə iştiraklarını bəyan edib.\nMonitorinq aparılan partiyalardan 34 faizi prezident seçkilərinə bir ildən az vaxt qalmasına baxmayaraq seçkilərdə öz namizədləri ilə iştiraklarına qərar versələr də, 66 faizi isə hələlik mövqe açıqlamayıblar.\nÖz namizədləri ilə seçkiyə qatılacaqlarını bəyan edən partiyalardan AXCP və Müsavat İctimai Palatada, KXCP, ALP və ACP Demokratik Qüvvələrin Məşvərət Məclisində, Ümid Partiyası isə “Qarabağ” blokunda təmsil olunur.\nPartiyaların resurslarının analizi\nSeçicilərə nisbətdə partiya üzvlərinin sayı\nMonitorinqə daxil olan partiya üzvlərinin sayı\n1 069 318\n2013-cü il oktyabrın 16-da Prezident seçkisi ilə bağlı resurslarının öyrənilməsi üçün subyekt kimi seçilən siyasi partiyalar haqqında əldə olunan nəticələr maraqlı nüanslar ortaya çıxardı. Belə ki, monitorinqin subyekti olan 24 siyasi partiyanın üzvlərinin ümumi sayı 1 milyon 69 min 318 nəfər təşkil edir. Onlardan 581 748 nəfəri (54. 4 %) YAP-ın, 487 570 nəfər (45.6 %) digər partiyaların payına düşür.\nAzərbaycanda son statistikaya görə ölkə əhalisinin sayı 9 milyon 294 min nəfərdir. Əhalinin 49,6 %-ni kişilər, 50,4 %-ni qadınlar təşkil edir. Seçicilərin sayı isə 4 milyon 922 min 600 nəfər təşkil edir ki, bu da əhalinin 52,97 %-i deməkdir.\nMüqayisə üçün deyək ki, monitorinqin subyekti olan 24 siyasi partiyanın bütünlükdə üzvlərinin sayı seçicilərin 21.74 %-ni əhatə edir. Bu əhalinin və seçicilərin sayı ilə müqayisədə kiçik rəqəm deyil. Həm də nəzərə alsaq ki, bütün partiyaların üzvlərindən heç də az olmayan sayda təəssübkeşləri var, o zaman bu rəqəmin nə qədər artma ehtimalının olduğunu təsəvvür etmək çətin deyil. Bu səbəbdən ölkə əhalisini siyasi cəhətdən aktiv hesab etmək olar. Seçicilərin aktivliyi seçki öncəsi müşahidə olunmaya bilər. Əhalinin əksəriyyəti adətən, seçkiqabağı təşviqat zamanı və seçki günü fəallıq nümayiş etdirir. Deməli, Azərbaycan seçicisi aktivdir və bu aktivliyin bir qədər də artması hər zaman gözləniləndir.\nPartiya üzvlərinin sayı və onların seçicilərə nisbəti\nsayı (min nəfərlə)\nSeçicilərin sayına nisbətən\nAzərbaycan Demokrat Partiyası (ADP\nAzərbaycan Milli İstiqlal Partiyası (AMİP\nMonitorinqin subyekti olan ayrı-ayrı partiyaların resurslarının analizi göstərir ki, hakim YAP öz gücünə görə digərlərindən seçilir. Bunun səbəblərini izah etmək bu monitorinqin məqsədi olmadığından üzərində xüsusi dayanmırıq. Faktiki reallıq isə belədir ki, YAP üzvlərinin sayına görə, digər partiyalardan öndədir. Belə ki, hakim partiyanın üzvlərinin sayı ümumi seçicilərin 11,82%-ni əhatə edir.\nHakim Yeni Azərbaycan Partiyası ilə eyni siyasəti müdafiə edən Ana Vətən, Sosial Rifah və Vətəndaş Birliyinin hazırda 668656 nəfər üzvü var və bu seçicilərin 13.58%-ni təşkil edir.\nGeniş seçici auditoriyası olan siyasi təşkilatlardan biri də müxalif qurum olan İctimai Palatadır (bu qurumun əsas güc mərkəzi AXCP və Müsavat, eləcə də, bu qurumda KXCP, Xalq Partiyası, AMİP, ADP və VHP üzvləri müəyyən sayda təmsil olunur). Bu quruma daxil olan siyasi təşkilatların seçicilərə nisbəti 2.57% təşkil edir.\nMüsavat və Xalq Cəbhəsi partiyaları arasındakı fərqlər elə də böyük deyil. Birlikdə ökə seçicilərinin 2,57%-ni (Müsavat 1.22%, AXCP 1.25%, AXP 0.1%) əhatə edir. Bu gün AXCP-nin 61500 nəfər üzvü olduğu bildirlir. Onun müttəfiqi Müsavat partiyasının üzvlərinin sayı da təxminən eynidir (60 000 nəfər)\nMəşvərət Məclisinə daxil olan partiyalar (AMİP, KXCP, ALP, ACP, Aydınlar, Azadlıq partiyası) 96 596 nəfər üzvlə seçicilərin 1,96 %-ni əhatə edir. “Qarabağ” bloku (ADP və Ümid partiyaları) 67 000 üzvlə seçicilərin 1,36 %-ni əhatə edir.\nAyrı-ayrılıqda fəaliyyət göstərən partiyalar isə (Ədalət, VHP, VİP, BAXCP, Böyük Quruluş, Demokratik İslahatlar, Sosial Demokrat partiyaları) 76920 nəfərlə seçicilərin 1.56%-ni əhatə edir.\nKommunist Partiyasının isə göstəriciləri belədir: seçicilərin 0.30%-i.\nOnu qeyd etmək lazımdır ki, Azərbaycan Respublikası Milli Məclisində təmsil olunan və təmsil olunmayan müxalifət partiyalarının (bu sıraya AXCP, Müsavat, KXCP, AMİP, ACP, VHP, Ümid, Ədalət, Böyük Quruluş, BAXCP, ALP, VİP, AXP, Aydınlar və ADP daxildir) üzvlərinin ümumi sayı 381904 nəfərdir. Bu seçicilərin 7.76 %-ni təşkil edir və bura partiyaların təəssübkeşlərini də əlavə etsək, seçki təşviqatı və namizədlərin aktiv seçki kampaniyası zamanında daha böyük bir fəallığın olması gözləniləndir.\nRegionların əhatə olunması\nRayon təşkilatlarının say nisbəti\nRegionların əhatə olunması %-lə\nÜmid Partiyası (ÜP\nMonitorinqin subyekti olan partiyaların regionları necə əhatə etməsi də maraqlı məsələlərdəndir. Azərbaycan 84 rayona – inzibati ərazi vahidinə malikdir. Monitorinqin subyekti olan partiyalardan YAP, Sosial Rifah, AXCP, Müsavat, VHP, KXCP daha çox regionları əhatə edir. Bu sırada YAP 84 rayon təşkilatı ilə bütün ölkə ərazisini, Sosial Rifah Partiyası 81 təşkilatla ölkənin 96%-ni, Müsavat, AXCP, VHP 80 rayon təşkilatı ilə 95 %-ni, KXCP isə 74 yerli şöbə ilə 88%-ni əhatə edir. Növbəti sıralamada isə SDP 72 rayon şöbəsi ilə, daha sonra isə 70-60 aralığında dəyişən rəqəmlərlə Ədalət, Milli İstiqlal, Liberal, Böyük Quruluş, Bütöv Azərbaycan Xalq Cəbhəsi partiyaları gəlir.\nBuradan belə bir nəticəyə gəlmək olar ki, monitorinqə daxil edilən partiyaların 8.33 %-nin rayon təşkilatlarının sayı regionların 50%-dən də azını, 91.67 %-i isə regionların 50%-dən çoxunu əhatə edir.\nÖzək təşkilatlarının (ilk partiya təşkilatları) sayı\nÖzək (ilk partiya) təşkilatlarının sayı\nMonitorinqdə rayon şəbələri ilə yanaşı özək təşkilatlarının (ilk partiya təşkilatları) da monitorinqi aparılıb. Bunun öyrənilməsi partiyaların sosial bazalarının seçkiqabağı vəziyyətinin ümumi analizi üçün vacib idi və partiyaların öz sosial bazalarını gələcəkdə artıra bilib-bilməyəcəkləri ilə bağlı rəyin formalaşmasına xidmət edirdi. Nəticə onu göstərir ki, partiyaların bu istiqamətdə də ciddi resursları vardır. Hər bir qurum təşkilatlanma işinə böyük önəm verir və reallıqların imkan verdiyi qədər də partiyaların ilk təşkilatları yaradılıbdır.\nİndiki durumda AXCP və Müsavat partiyası özək təşkilatlarının sayına görə ikinci-üçüncü, KXCP və VHP dördüncü-beşinci yerdə dururlar. Monitorinqin nəticələrinə görə YAP-ın 7606, AXCP-nin 4745, Müsavat Partiyasının 4725, KXCP-nin 4648, VHP-nin isə 4558 özək təşkilatı vardır.\nÜzvlük haqqından daxil olan bir aylıq vəsaitin miqdarı (manatla)\nAydılnar Partiyası (Ay. P)\nCəmiyyət üçün ən maraqlı suallardan biri də partiyaların maliyyələşməsi, onların üzvlük haqqının miqdarı, daxil olan ianələrin məbləğidir. Lakin monitorinqə daxil olan partiyalardan yalnız 2-si üzvlük haqqı ilə bağlı məlumat verib, qalan 22-si isə bu məlumatın verilməsində maraqlı olmayıb.\nAzərbaycanda siyasi partiyaların qanuni maliyyə mənbəyi yollarından biri də (bu mənbələr sırasına ianələr, üzvlük haqqı, müxtəlif tədbir və sərgilərdən daxil olan vəsaitlər və s.) üzvlük haqqından daxil olan maliyyə vəsaitidir. Partiyalara nə qədər ianələrin verilməsi haqqında danışmaq çətindir. Partiyaların yaranma vaxtından hazırkı dönəmə kimi hər hansı partiyaya ianələrin verilməsi ilə bağlı rəsmi məlumata rast gəlinməyib. Siyasi mövqeyindən asılı olmayaraq partiyalara ianənin rəsmiləşdirilərək verilməsi ilə bağlı Azərbaycan cəmiyyətində heç bir bilgi yoxdur. Bu da iki aspektdən izah olunur. Hakimiyyətdə təmsil olunan YAP və ona yaxın siyasi qüvvələr partiyalara ianələrin ayrılmamasını müxalifət partiyalarının sahiblkarlar arasında dayaqlarının olmaması, onların ideoloji və siyasi baxışlarının həmin zümrə tərəfindən dəstəklənməməsi kimi qeyd edir. Müxalifət isə bunu ölkədə olan siyasi sistemin təsiri, sahibkarların hakimiyyətin təzyiqinə məruz qalmasından qorxması ilə əlaqələndirir. Ekspertlər isə hesab edir ki, istər iqtidar və yaxud iqtidaryönlü partiyalara, istərsə də müxalifət partiyalarına müxtəlif formalarda ianələr verilir. Amma həm ianələrin rəsmiləşdirilməsi ilə bağlı ənənə formalaşmadığından, həm də müxtəlif təzyiqlərdən ehtiyatlanaraq ianə verən də, onu qəbul edən də bu məlumatı gizli saxlayır.\nBu səbəbdən partiyaların yeganə şəffaf gəlir mənbəyi kimi üzvlük mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Amma üzvlük haqqı ilə bağlı da partiyalar ictimaiyyətə hər hansı məlumatın sızdırılmasında maraqlı deyillər. Partiyalar bununla bağlı onlara edilən müraciətlərə hər zaman rəsmi cavab vermirlər. Bu monitorinq zamanı da eyni mənzərə ilə üzləşildi. Partiyaların böyük əksəriyyəti onlara verilən “bir aylıq üzvlük haqqından daxil olan vəsaitin məbləği nə qədərdir” sualını demək olar ki, cavablandırmayıb.\nYalnız 2 partiya – Ümid və Vətəndaş Birliyi partiyaları bu sualı cavablandırıb. Amma, onların cavablarındakırəqəmlər partiya üzvlərinin sayına adekvat deyil. Məsələn, Vətəndaş Birliyi Partiyasının rəsmi məlumatına əsasən üzvlərinin sayı 37 min 460 nəfərdir. Bu sayda partiya üzvü 5 qəpikdən ödəsə belə, bu məbləğ 1 873 AZN təşkil edir. Onların cavablarında isə məbləğ 1264 AZN-dir. Ümid Partiyasının üzvlərinin sayi isə 57000 nəfərdir. Partiyada yığılan 1700 AZN üzvlük haqqı üzvlərlə müqayisədə adambaşına 3 qəpikdən az təşkil edir. Bu parodoksal rəqəmlər partiyalarda üzvlük haqqı ilə bağlı yumşaq desək, ciddi şübhələr yaradır.\nMonitorinq zamanı ayrı-ayrı partiya üzvləri ilə olan söhbətlərdən məlum oldu ki, əksər partiyalarda heç üzvlük haqqı yığılmır. Təkcə YAP ildə bir dəfə bununla bağlı mətbuatda açıqlama verir. Siyasi partiyalar vaxtaşırı müvafiq qurumlara maliyyə hesabatı versələr də (həmin hesabatlarda partiyaların gəlir mənbələrinin necə göstərilməsi və ya heç bir gəlir mənbələrinin olmadığı barədə rəsmi sənədlər monitorinq edilməyib), üzvlük haqqı ilə bağlı ictimaiyyətə heç bir açıqlama vermirlər.\nXüsusi qeyd etmək lazımdır ki, Azərbaycanda indiyə kimi siyasi partiyaların dövlət büdcəsindən maliyyələşmə mexanizmi olmayıb. Yalnız ötən il siyasi partiyalara dövlət büdcəsindən malyyə ayrılması ilə bağlı qanun qəbul edilib və bu ilin yanvar ayının 1-dən qüvvəyə minmişdir.\nPartiyalarda işləyənlər vardırmı?\nPartiyada işləyənlərin sayı\nİctimaiyyət üçün partiyalarda rəsmi işçilərin sayı, ümumiyyətlə partiyaların öz strukturlarını hansı formada qurduqlarını bilmək maraqlıdır. Bunu aydınlaşdırmaq üçün partiyalarda rəsmi və könüllü işçilərin sayının öyrənilməsinə cəhd edilib.\nƏldə olunan məlumatlara görə monitorinqə daxil olan 24 partiyadan yalnız 5-ində (20.83 %) (Milli İstiqlal Partiyası 1 nəfər, Ümid Partiyası 6 nəfər, Sosial Rifah Partiyası 18 nəfər və Ədalət Partiyası 1 nəfər) ştatlı işçilər fəaliyyət göstərir. Digər partiyaların isə (79.17 %) rəsmi işçiləri barədə heç bir məlumat verilmir.\nPartiyaların 75%-i könüllü işçilərin fəaliyyət göstərməsi haqqında məlumat verib. Digər 25 %-indən isə könüllü işçilərin olması ilə bağlı da məlumat toplamaq mümkün olmayıb.\nƏksər partiyalar rəsmi işçilərlə bağlı məlumat verməkdən yayınaraq bu mexanizmi könüllü işçilərin hesabına qurduqlarını bildiriblər. İstər partiyalara təqdim olunan sorğu vərəqində, istərsə də ayrı-ayrı partiya üzvləri ilə şifahi söhbətlərdə əsas fikir bu olub. Amma digər alternativ mənbələrə görə bütün partiyalarda çalışan işçilər var və onlar rəsmi və ya qeyri-rəsmi formada işlədiklərinə görə də əmək haqqı alırlar.\nSorğu anketlərinin tərtibi prinsipi\nPartiyalara göndərilən rəsmi sorğularda partiyaların resurslarını müəyyənləşdirmək üçün sualların məzmunu əsasən iki istiqamətdə\nPartiyaların sosial bazasının öyrənilməsi,\nMalyyə resursları haqqında məlumatın toplanması\nbaxımından tərtib olunub.\nPartiyalar tərəfindən təqdim olunan anketlərə yazılı cavab verilib. Amma bununla yanaşı Monitorinq Qrupunun üzvləri ekspertlərlə söhbətlər edib, eləcə də partiya üzvlərindən müəyyən şifahi məlumatlar toplayıblar.\nToplanan məlumatlar QHT Əməkdaşlıq Alyansının Monitorinq Qrupunun ekspertləri tərəfindən analiz edilib və bu nəticələrlə bağlı monitorinqin hesabatı hazırlanıb. Cavablandırılan sorğu anketləri saxlanılır.


Şadlıq evlərində toy hazırlıqları: Kimilər qərarlıdır, kimilər qərarsız | Gənc Ailə\nAna Səhifə TOY Şadlıq evlərində toy hazırlıqları: Kimilər qərarlıdır, kimilər qərarsız\nŞadlıq evlərində toy hazırlıqları: Kimilər qərarlıdır, kimilər qərarsız\nBu adəti təkcə iki şəxsin həyatını birləşdirdiyi günü əbədiləşdirdiyinə görə yox, həm də çoxunun çörək qapısı olduğuna görə gözəl hesab etmək olar. Epidemioloji vəziyyət nəzərə alınaraq keçirilməsi qadağan edildikdən bu yana az qala hamının qulağı səsdə-soraqdadır ki, toyların keçirilməsinə icazə verilməsi ilə bağlı xəbər gəlsin. Nəhayət ki, sevindirici xəbər gəldi. Belə ki, toyların keçirilməsi ilə bağlı qaydalar hazırlanır.\nHazırda əsas suallar – toylara icazə verilməsinin əhalinin güzaranına necə təsir edəcəyi və şadlıq saraylarının hazırlıq işləri ilə bağlıdır.\nİqtisadçı ekspert Eldəniz Əmirov deyir ki, toylara icazə verilməsi iqtisadi aktivliyin artmasına səbəb olacaq və bu tendensiya tez bir zamanda müşahidə ediləcək: “Əgər toylara icazə verilsə, iqtisadi aktivliyin artması təbii olaraq gözləniləndir. Bu aktivlik kifayət qədər sürətlə və böyük tendensiya ilə müşahidə ediləcək. Onsuz da insanlar bu məqsədlə pul yığıblar və həmin pullar dövriyyədən çıxarılmış “yastıqaltı” pullardır. Toylara icazə veriləcəyi təqdirdə böyük bir pul kütləsi iqtisadiyyata cəlb olunacaq və aktiv dövriyyənin həcmini artıracaq. Dövriyyə həcmi artdıqda isə bununla bağlı digər sahələrdə də geniş fəallıq yaranacaq”.\nMüsahibimizin sözlərinə görə, toylara icazə veriləcəyi təqdirdə, müsbət təsiri ilk növbədə işsizliyin azalmasında müşahidə edəcəyik: “Düzdür, əldə dəqiq statistika yoxdur ki, nə qədər adam şadlıq saraylarında işləyirdi və hazırda işsizdir, amma onminlərlə insanın iş yerinin yenidən fəaliyyətə başlayacağını deyə bilərik. Hər şadlıq sarayının onlarla işçisi var, bu da o deməkdir ki, toylara icazə verilsə, onların hər biri ailəsinə pul aparacaq. Beləliklə, ailələrin xərclərində, güzaranın yaxşılaşmasında kifayət qədər müsbət tendensiya yaranacaq. Biz bunu toylara icazə verildikdən bir həftə-on gün sonra müşahidə etməyə başalayacağıq”.\n“Toylara icazə verilməsi xidmət sahələrindən olan gözəllik salonlarında, bərbərxanalarda da canlanmaya səbəb olacaq. Şadlıq sarayları, restoranları məhsulla təchiz edən şirkətlər var ki, onların da aktivliyi, gəliri artacaq. Belə demək mümkündürsə, musiqi sahəsində çalışanların da üzü güləcək. Avtomobil icarəyə verən sahibkarlar var ki, onların da əsas biznesi toy mərasimlərinə bağlı idi. Bu icazədən sonra avtomobil kirayələnməsində də canlanma olacaq. Eyni zamanda paltar kirayələnməsində də bunu müşahidə edəcəyik”, – deyə ekspert bildirir.\nƏmirovun fikrincə, əhalinin demoqrafik artımında da müsbət tendensiya müşahidə ediləcək: “Bu, həm toylara icazə verilməsinin nəticəsində mümkün olacaq, həm də epidemioloji vəziyyətə görə valideyn olmağı planlamayanlar var idi ki, onlar da uşaq planlamaları haqda düşünəcəklər. Psixoloji rahatlıqdan dolayı demoqrafik aktivlik müşahidə edəcəyik”.\n“Bütün bu sadalananlar eyni zamanda vergi yığımının artmasına səbəb olacaq. Bu da dövlət büdcəsinin yükünə müsbət təsir göstərəcək. Vergi tutulmalarının artırılması təbii olaraq dövlət büdcəsinin formalaşmasında, həcminin artmasında böyük rol oynayır. Bundan əlavə, eyni zamanda fəaliyyəti dayandırılmış sahələrdə çalışanlara dövlət dəstək göstərirdi ki, dövlət də bu yükdən azad olunacaq”, – deyə iqtisadçı fikrini yekunlaşdırır.\n“Sarı gəlin” şadlıq evinin baş inzibatçısı Akif Musayevin dediyinə görə, fəaliyyətə icazə verilə biləcəyi ilə bağlı işçilərə xəbər veriblər: “İşçilərimizə xəbər vermişik ki, yaxın günlərdə icazə ilə bağlı qərar verilsə, obyektin hazırlanması üçün müəyyən işlərin görülməsinə hazır olsunlar. Açıq havada keçirməyə qaldıqda isə həyətimiz var, amma göstəricilərə görə mərasim sırf zalda keçirilə bilər. Obyektin təyinatı belədir. Həyətdə keçirmək üçün şərait olmalıdır, bu isə nəinki bizdə, əksər şadlıq evlərində yoxdur. Buna görə də mərasimi zalın tutumuna uyğun olaraq qaydalar əsasənda təşkil edə bilərik. 450-500 nəfərlik tutuma malik zalda 180-250 nəfərlik qonaq qəbul edə bilərik.\nRestoran təmsilçi işçilərin də hamısının hazır vəziyyətdə olduğunu bildirir: “Gözləyirlər ki, evlərinə beş manat çörək apara bilsinlər. İcazə verilməsi ilə bağlı xəbəri eşidən müştərilərdən də əlaqə saxlayanlar var. Siyahıda olan toylardan eləsi var ki, evlənib, eləsi də var, gözləyir. 400-450 nəfərlik toy üçün danışanlar 200 nəfərlik toy etməyə də razıdır, təki icazə verilsin. İnsanlar çətin vəziyyətdə qalıb. Müştərilərimiz var ki, toya ümid edib cehizləri kreditlə götürüb, toylara da icazə verilmədikdən sonra borc-xərc içində qalıblar”.\n“Düzdür, toyların az adamla keçirilməsi nə bizə, nə də toy edənlərə sərf edir. Çünki adam var 400-500 toya gedib, hərəsinə 50, 100 manat nəmər salıb. İndi o da istəyir ki, toy edib yığacağı pulla qızılın, cehizin pulunu çıxarsın. Yəqin ki, 50-60 nəfərlə icazə versələr, bu, toy etmək istəyənlərə də, şadlıq evlərinə də sərf etməyəcək. Çünki sarayın özünün də xərcləri çoxdur. Amma 100-150 nəfərlə keçirilməsinə icazə verilsə də, razıyıq. Bu sahədə işləyənlər də evlərinə çörək aparsınlar. Dövlət tərəfindən bizə ayrılan yardım da müəyyən aylarda verildi, bundan sonra isə hamı qalıb işsiz”, – deyə Musayev vurğulayıb.\n“Viktoriya” şadlıq sarayından da öyrəndik ki, rəsmi qərarın açıqlanmasını gözləyirlər: “İcazəni gözləyən toylarımız olmasa da, gözləyirik, görək rəsmi qərar necə olacaq. Hazırlıq işlərinə də bundan sonra başlayacağıq. Açıq havada toy təşkil etmək üçün isə imkanımız yoxdur”\n“Ağdaş” şadlıq evindən isə bildirdilər ki, açıq havada mərasim təşkil etmək üçün imkanları var: “İcazənin verilməsini gözləyən toylarımız çoxdur. Rəsmi qərardan sonra hazırlıq işlərinə başlayacağıq. Masalar arasında məsafəni gözləməklə açıq havada da məclisi təşkil etmək imkanımız var”.\n“İmperial” şadlıq sarayından sorğumuza cavab olaraq qeyd olundu ki, onlar da hazırlıq işlərinə rəsmi qərarın hansı formada olacağından asılı olaraq başlayacaqlar: “Elimizdən toy səsi əskik olmasın. Təəssüf ki, əvvəllər də toylara icazə veriləcəyi ilə bağlı söz-söhbətlər dolaşırdı, amma təsdiqini tapmadı. Hansı formada icazə veriləcəyini bildikdən sonra hazırlıq işlərinə başlayacağıq”.\nGeriAdam valideyn olana qədər xoşbəxtdir? Bir tədqiqatın sarsıdıcı yekunu İrəliCOVID-19 sonrası BUNLARA DİQQƏT - Koronavirus keçirmiş insanın beynində nə baş verir?


Psixoloq Fərrux Əliyev: ”Özünəqəsd hallarının əsas səbəbləri arasında, sosial medianın və kütləvi informasiya vasitələrinin bəzən apardığı zərərli təbliğat dayanır” - REPORTAJ » AzadMedia.az\nPsixoloq Fərrux Əliyev: ”Özünəqəsd hallarının əsas səbəbləri arasında, sosial medianın və kütləvi informasiya vasitələrinin bəzən apardığı zərərli təbliğat dayanır” - REPORTAJ\n“LOQOS” Psixoloji və Nitq İnkişaf Mərkəzinin Lənkəran filialının psixoloqu\nİntihar və psixi pozğunluqlar arasında əlaqə kifayət qədər yaxşı müəyyən edilib.\nLakin bir çox intihar halları böhranlı anlarda - insan həyatın gərginliyi, mənəvi zədələr, maddi problemlər, şəxsi münasibətlərin qırılması və ya xroniki ağrı və xəstəliklərə dözə bilməyəndə baş verir.\nBu gün cəmiyyətimizdə gəncləşən intihar halları hər birimizi məyus edir.\nMəhz bu səbəbdən də bütün bəşəriyyətə xas olan bu problemin mahiyyətinə varmaq, onun yaranma səbəblərini öyrənmək, onu önləməyin mümkün yollarına aydınlıq gətirmək üçün Azadmedia.az olaraq Psixoloqlara üz tutduq. Əziz oxuyucularımız diqqətiniz bizdə olsun!\nÖzünəqəsd hallarının əsas səbəbləri arasında qloballaşan dünyamızda informasiya bolluğunun olması, ağır iş rejimi ilə yüklənmə, sosial medianın və kütləvi informasiya vasitələrinin bəzən apardığı zərərli təbliğat dayanır.\nBu fikirləri Azadmedia.az-a açıqlamasında Psixoloq Fərrux Əliyev bildirib.\nİNTİHAR VƏ ONUN SƏBƏBLƏRİ\nÖlkəmizdə vaxtaşırı intihar hadisələri ilə qarşılaşırıq. Bəzən bu tip hadisələr tez-tez təkrarlanır. Getdikcə özünəqəsd hallarının daha da aşağı yaş qruplarında özünü göstərdiyini müşahidə edirik. Bu problem təbii haldır ki, biz psixoloqları daha çox narahat edir. Qarşımıza bu sualları qoyub cavab tapmağa çalışırıq. “Görəsən bu mənfi halın getdikcə artmasının səbəbi nədir?”, “Nədən qaynaqlanır?”, “Necə qarşısını almaq olar?”.\nHələ 2005 – 2006-cı illərdə, Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının verdiyi məlumata əsasən, hər il dünyada 500 min özünəqsəd halları və 7 milyona yaxın da özünüqəsdə cəhdetmə halları qeyd olunmuşdur. İntihar edənlərin 50 faizi müxtəlif psixotik xəstəliklərdən (Şizofreniya, qısa psixiatrik pozuntu, şizoaffektiv pozuntu və s) əziyyət çəkənlərdir. Amma yerdə qalan 50 faizi isə normal insanlardır. İntiharın səbəblərinə diqqət yetirək.\nÖzünəqsəd – psixoloji hadisədir. İnsan bilərəkdən, şüurlu olaraq iradi-emosional vəziyyətinə görə özünü həyatdan məhrum etmək istəyir.\nÖzünəqəsdin psixologiyası, hər şeydən öncə ümidsizliyin psixologiyasıdır.\nÜmidsizlik şüurun qorxulu surətdə daralmasıdır. Ümid olduqda, insan ən təhlükəli sınaq və əziyyətlərə qatlaşır. Ümidin itirilməsi halında insan məhz özünəqəsdə meyllənir. Ümidsizlik insana özünü başqa bir vəziyyətdə təsəvvür etməyə imkan vermir. Düçar olduğu daimi əzab-əziyyətlərdən qurtarmaq yolunu insan özünə qəsd etmədə görür. Özünə qəsd edən öz “Mən”inin qara bir nöqtəsinə bağlanır və eyni zamanda o öz iradəsi ilə hərəkət edə bilmir. İnsan özünü həyatdan ona görə məhrum etmək istəyir ki, o özündən uzaqlaşa bilmir, özünə qapılır. Özündən uzaqlaşmağı isə o yalnız özünə qəsd etməkdə görür.\nÖzünə qəsdetmənin müxtəlif tipləri vardır. İnsanlar özlərini təmiz sevgiyə görə, güclü ehtirasdan və ya uğursuz ailə həyatına görə, yaşamağın ləzzəti itdiyinə görə, iradəsizlikdən, gücsüzlükdən biabırçılıqdan və namusunu itirməməkdən ötrü, var-dövlətini itirdiyinə görə, satqınlıqdan qaçmaq üçün, sağalmaz xəstəliyə tutulmaq və əzab-əziyyət çəkmək qorxusundan öldürürlər.\nÖzünəqəsd bəzən estetik motivlərə: cavan ölmək, gözəl ölmək arzusuna, özünə xüsusi simpatiya qazanmaq istəyinə görə də ola bilir.\nÖzünə qəsd etmənin motivləri müxtəlif olsa da, o həmişə ümidsizliyin yaşanması və ümidin itirilməsi deməkdir.\nBəzən belə bir fikir yaranır ki, özünəqəsd həyata və onun nemətlərinə nifrətin nəticəsidir. Lakin, həqiqətdə belə deyildir. Özünə qəsdetmə həyata və onun nemətlərinə xüsusi məhəbbətdir. İntihar edən şəxs, həyatın nemətlərinin ona verilməsinə inanmır. O, bədbəxt, mənasız həyata, ona nəsib olmayan həyatın nemətlərinə nifrət edir. Daha mənalı və xoşbəxt həyat istəyir. Lakin imkanları onu ümidsiz edir.\nYeniyetmə və gənclərdə baş verən intiharın də özünəməxsus səbəbləri var. Bu yaş dövrünə davamlı olmayan emosionallıq və çılğınlıq xasdır. Bu tip çılğınlıq və təlqinə meyllilik suisidal davranışlar yaradır. Bu, başqasının dərdinə şərik olmaqda, ədəbiyyatda və kinoda rastlaşdıqları ilə özünü eyniləşdirməkdə, obraza tez uyğunlaşmaqda, mövcud olmayan situasiyalara görə həqiqi emosional sarsıntı keçirməkdə özünü göstərə bilir.\nÖzünəqəsd hallarının daha bir səbəbi isə, qloballaşan dünyamızda informasiya bolluğunun olması, ağır iş rejimi ilə yüklənmə, sosial medianın və kütləvi informasiya vasitələrinin bəzən apardığı zərərli təbliğatdır.\nİnsan psixikasının dərinliklərinə nəzər salaq: Gördüyümüz, eşitdiyimiz hər bir informasiya ya dərk olunaraq şüura və ya dərk olunmayaraq altşüura keçir. Bir çox hallarda emosional vəziyyətimizi şüurumuz deyil, altşüurumuz idarə edir və səbəbləri bizə məlum olmur. Bir sıra insanların həyatında baş verən qəmli hadisələr, cürbəcür serialların təbliğ etdiyi pessimist əhval-ruhiyyə, gündəmi zəbt edən şou proqramlar, insanların emosiyalarını sıradan çıxarır. Artıq insan öz halını dərk etməkdə belə çətinlik çəkir. Çünki, psixikası hazır olan təlqinlərdən çox yüklənir və analiz etməyi bacarmır. Bir növ “manqurt”laşır. Mənfi avtomatik fikirlər ona güc gələrkən, onları müsbətə çevirməyi bacarmır. Bu zaman ağır depressiv hallarla qarşılaşır. Ağır depressiv hallar müalicə və korreksiya olunmadıqda intihara yol açır. Uşaq yaşlarından bu tip təbliğatla və təlqinlə yüklənənlər, bir dönəm sonra daha təhlükəli vəziyyətlə üz-üzə qalır. Kənardan hansısa bir hadisə, onun ruhiyyəsində özünə yer etmiş mənfi əhvalı oyadır.\nCəmiyyətdə artan templə gedən intihar prossesinin qarşısını almaq üçün mütləq psixoloji və psixoterapevtik xidmətin əlçatan oması vacibdir.\nBu tip insanlarda ilk öncə öz halına qarşı neqativ münasibət formalaşdırılmalıdır. Bu prosesi bacarmaq üçün mütəxəssis psixoloqların köməyinə ehtiyac duyulur. Başqa bir vasitə, insanları sosial media və kütləvi informasiya vasitələrinin zərərlərindən qorumaq üçün təbliğatın aparılmasıdır. İnsanlar bu vasitələrdən düzgün istifadə etməyə vərdiş etdikdən sonra, özünəqəsd hallarının faizi nəzərəçarpacaq dərəcədə azalacaq.\nDepressiya halları 25 faiz artıb - ÜST


18/03/2018 - Medianews\nExit-poll: Rusiyada keçirilən prezident seçkilərində Putin qələbə qazanıb\nNəşr edilib: 2018/03/18 23:19\nBu gün Rusiyada keçirilən prezident seçkilərinin exit poll nəticələrinə görə, hazırki prezident Vladimir Putin 70 faizdən çox səslə (ФОМ – 77 faiz, ВЦИОМ – 73,9 faiz) qələbə qazanıb. APA-nın RİA Novosti-yə istinadən verdiyi xəbərə görə, exit poll nəticələrinə əsasən, Kommunist Partiyasından irəli sürülən Pavel Qrudinin 11 faizdən çox, Rusiya Liberal-Demokratik Partiyasının namizədi Vladimir Jirinovski isə […]\nAktual.az saytının 4 yaşı tamam oldu\nNəşr edilib: 2018/03/18 17:16\nBu gün Aktual.az saytının fəaliyyətə başlamasından dörd il ötür. “Ölkə.Az” xəbər verir ki, bu xəbər portalı 2014-cü ilin mart ayının 18-də yaradılıb. Sayt qısa bir zamanda öz oxucu auditoriyasını toplayıb və ölkənin aparıcı media orqanlarından birinə çevrilib. Artıq iki ildir ki, ölkənin bir sıra tanınmış imzaları – siyasi xadimlər, müstəqil siyasi şərhçilər, jurnalistlər Aktual.az-la əməkdaşlıq […]\nNəşr edilib: 2018/03/18 15:46\nSon zamanlar bakirəliyi pozulan bəzi xanımlar “bakirəliyi bərpa” etmək üçün həkimə üz tuturlar. Bəs buna rəsmi olaraq icazə verilirmi? Qanunvericilikdə bu yolveriləndirmi? Hətta sosial şəbəkələrdə mama-ginekoloq Ramilə Abbaszadə adlı həkim “bakirəliyin bərpası üçün edilən endirim və 100 faizli təminatla bağlı reklam da yerləşdirib. Bu da cəmiyyətdə birmənalı qarşılanmayıb. Sualımızı Səhiyyə Nazirliyinin baş mama-ginekoloqu Sevinc Məmmədovaya […]\nNəşr edilib: 2018/03/18 15:01\n“Son illər ölkədə həyada keçirilən irimiqyaslı layihələrdən bir çoxu məhz yol infrastrukturunun müasirləşməsi ilə bağlıdır. Qafqazda bir ilk olan ödənişli yolun may ayının sonuna qədər istifadəyə verilməsi gözlənilir. Artıq tariflərlə bağlı da müəyyən parametrlər müəyyənləşib”. Bu barədə Azərbaycan Avtomobil Yolları Dövlət Agentliyinin idarə heyətinin sədri Saleh Məmmədov bildirib. Agentliyin rəhbəri Şamaxı yolundakı sürüşmə probleminin birdəfəlik […]\nNəşr edilib: 2018/03/18 14:21\nRusiya Federasiya Şurasının üzvi Konstantin Kosacovun Azərbaycana silah satışının məhdudulaşdırılması barədə dediklərini Ermənistan XİN sevinclə şərh edib. “Biz bunu alqışlayırıq. Rusiya nəhayət ki, 2016-cı ildəki 4 günlük müharibədən sonra nəticə çıxardı”, deyə nazir müavini Şavarş Koçaryan açıqlama verib. Lakin görünür o nəyi isə yaddan çıxarıb. Birincisi, Kosacov Federasiya Şurasının komitələrindən birinin rəhbəridir. O, hələ ki, […]\nNəşr edilib: 2018/03/18 13:42\nARB TV-nin “Sirdaş” proqramının növbəti qonağı müğənni Bahar Lətifqızı olub.\nNəşr edilib: 2018/03/18 13:00\n“Xəzər” telekanalının məşhur xəbərlər aparıcısı Vüsalə Nürəddin qızı İbrahimova ötən gün subaylığın daşını atıb. Milli.Az xəbər verir ki, xanım aparıcının oğlan toyu Moskvada olub. Vüsalə Rusiyaya gəlin köçüb. O, Fərid adlı bəylə ailə həyatı qurub. Qeyd edək ki, xanım aparıcının qız toyu bu ayın 4-ü Gəncədə baş tutub. Gəncədəki və Moskvadakı toydan görüntüləri təqdim edirik:\nNəşr edilib: 2018/03/18 11:57\nRusiyanın Moskva vilayətində azərbaycanlı iş adamına qarşı kuryoz cinayət hadisəsi baş verib. Lent.az-ın Rusiya KİV-s istinadən məlumatına görə, adı açıqlanmayan azərbaycanlı biznesmen Malino kəndi istiqamətində hərəkət edərkən naməlum şəxslər onun avtomobilinin qarşısını kəsiblər. Maskalı şəxslər onun avtomobilinə soxularaq 200 min rubl (təxminən 3500 dollar) pulu götürmək istəyiblər. Amma iş adamı quldurlara müqavimət göstərib. Bu zaman […]\nTovuzda qadın jurnalistə hücum etdi – VİDEO\nNəşr edilib: 2018/03/18 11:15\nSürət həddi aşılır, yol nişanlarının tələbləri pozulur, təhlükəsizlik kəmərindən isə ümumiyyətlə istifadə olunmur. Minval.İnfo ARB-yə istinadla xəbər verir ki, yol-hərəkəti qaydalarına əməl etməyən sürücülər mənzil başına tələsik çatmağı sanki öz həyatlarından üstün tuturlar. Necə gəldi avtomobil idarə edən sükan sahibləri yollarda vəziyyəti çətinləşdirməklə yanaşı, digər hərəkət iştirakçılarını da təhlükəyə atırlar. Lakin bu hadisələrdən çoxları bir […]\nDəhşətli “Noviçok” zəhərini hazırlayan alim: “Yeni ölümlər ola bilər…”\nNəşr edilib: 2018/03/18 10:40\nBundan əvvəl Britaniya hökuməti Skripalın və qızının zəhərəndiyi yerin yaxınlığında olan şəxslərə paltarlarını yumağa, yuyulması mümkün olmayan əşyaları yandırmağa çağırıb.\nNəşr edilib: 2018/03/18 10:24\nRusiyada prezident seçkiləri başladı. Oxu.Az Lenta.ru-ya istinadla xəbər verir ki, ilk seçki məntəqələri Rusiyanın uzaq şərq hissəsində yerli vaxtla 08.00-da açılıb. Kamçatka vilayətinin sakinləri yerli vaxtla 20.00-a qədər səs verə biləcəklər. Ümumilikdə 97 mindən artıq seçki məntəqəsi açılıb, onlardan 400-dən artıqı xaricdədir. Səsverməni 109 ölkədən 1500-ə yaxın beynəlxalq müşahidəçi izləyəcək. Rusiya prezident seçkilərində 8 namizəd […]


“Günel Həsənli , 2013-cü ildən iş təcrübəsi olan, gənc məhkəmə-tibb eksperti Müşfiq Həmzəliyevin iki rəyinə əsasən, Yasamal rayon Məhkəməsinin 2013-cü ildən iş təcrübəsi olan gənc hakimi Akşin Əfəndiyevin 20 fevral 2015-ci il tarixli hökmü ilə CM-nin 263.1-ci maddəsi ilə sadəcə Cəmil Həsənlinin qızı olduğu üçün etmədiyi cinayətə görə 1 il 6 ay müddətinə azadlıqdan məhrumetmə cəzasına məhkum edilib. Bunu mən vəkil Adil İsmayılov tam məsuliyyətim ilə deyirəm”.\nBu sözləri tanınmış vəkil Adil İsmayılov Milli Şuranın sədri Cəmil Həsənlinin qızına dair keçirilən məhkəmədəki uğursuzluqdan sonra öz Facebook səhifəsində yazıb və əlavə erdir ki, :\n“Bundan sonra kimsə "Azərbaycanda müstəqil və ədalətli məhkəmə var" deyirsə, buyursun, yazdığımı təkzib edib, sübut etsin!”.\nİnsan haqları müdafiəçiləri Leyla və Arif Yunusun, təhqiqatçı jurnalist Xədicə İsmayılın son bir neçə həftə ərzində keçirilən məhkəmələrində iştirak edən vəkillər də təxminən buna bənzər bəyanatlar verirlər.\nMüdafiə tərəfinin şahidləri dindirilmir, əksinə “saxta şahidlərdən” istifadə olunur, yerli və beynəlxalq insan haqları qurumları, ABŞ Dövlət Departamenti və Avropa İttifaqı da daxil olmaqla ayrı-ayrı ölkələrin bu məhkəmələrə dair tənqidləri qulaqardına vurulur və ya əks-tənqidlə qarşılanır, ağlabatan legitim iddialar bir qayda olaraq rədd edilir.\n"ÜMİD ALLAHA QALIB"\nSözügedən məhkəmələrə dair sosial şəbəkələrdə açılan müzakirələrdə istifadəçilər tez-tez “Ümid Allaha qalıb” deyimini işlədirlər.\nElə isə Allahın müqəddəs kitablarını vərəqləyib baxmaq olar ki, orada ədalətsiz hakimlər və ittihamçılar, yalançı şahidlər barədə nə deyilib?\n"GÜNAHLARIN ƏN BÖYÜYÜ"\n“Yalanı ancaq Allahın ayələrinə inanmayanlar uydururlar. Onlar əsl yalançıdırlar!” (Ən-Nəhl surəsi, 105-ci ayə).\n“...Allah yalançı, nankor olan kimsəni doğru yola müvəffəq etməz” (Zumər surəsinin 3-cü ayəsi)\n“Yalana dadanmış, günaha düşkün hər kəsin vay halına!” (Əl-Casiyə surəsinin 7-ci ayəsi)\n“Şahidliyi gizlətməyin! Onu gizlədən şəxsin qəlbi günahkardır” (Əl-Bəqərə surəsi, 283-cü ayə).\n“Ey iman gətirənlər! (Şahidliyiniz) sizin özünüzün, ata-ananızın, yaxın qohumlarınızın əleyhinə olsa belə, ədalətdən möhkəm yapışan Allah şahidi olun! (Əleyhinə şahidlik edəcəyiniz şəxs) istər dövlətli, istər kasıb olsun, hər halda Allah onların hər ikisinə (sizdən) daha yaxındır. Nəfsinizin istəyinə uyub haqdan üz çevirməyin! Əgər dilinizi əyib büzsəniz və ya (doğru şəhadət verməkdən, yaxud ümumən şahidlikdən) boyun qaçırsanız, (bilin ki) Allah etdiyiniz işlərdən xəbərdardır!” (Ən-Nisa surəsinin 135-ci ayəsi).\n“Əbdurrahman ibn Əbu Bəkrəh atasından (Allah ondan razı olsun!) peyğəmbərin (Ona və ailəsinə Allahın salavatı və salamı olsun!) belə buyurduğunu rəvayət etmişdir: ”Günahların ən böyüyünü sizə deyimmi?” Səhabələr: “Bəli, ya rəsulullah!” dedilər. Rəsulullah: “Allaha şərik qoşmaq, valideynlərə asi olmaq” buyurdu. Sonra oturdu və: “Yaxşı eşidin! Bir də yalan yerə şahidlik etməkdir” dedi.\nCəhənnəmdə hakim qazanı


Kitabxanaların uşaqların vətənpərvərlik\nruhunda tərbiyəsində rolu\nAzərbaycan xalqı gələcəyımiz olan gənc nəslin vətənə məhəbbət, xalqa elinə və obasına hörmət, soykökünə, öz ata-babalarının ənənələrinə sədaqət ruhunda tərbiyə olunmasına həmişə böyük məsuliyyətlə yanaşıb və ona həyatı əhəmiyyətli məsələ kimi baxıb. Bu bir həqiqətdir ki, vətənpərvərlik insanda fədakarlıq, qəhrəmanlıq və məğlubedilməzlık hissi yaradır, apardığı mübarizədə onda inam hissini gücləndirir.\nSəməd Vurğun adına kitabxananın təşkilati – metodiki şöbəsinin böyük metodisti Natəvan Axundzadə qeyd edir ki, vətənpərvərlik qəhrəmanlığın əsasını qoyan amildir: “Biz şanlı tariximizlə, əfsanəvi qəhrəmanlarımızla həmişə fəxr edirik. Cavanşır, Babək, Şah İsmayıl Xətai, Səmədağa Mehmandarov, Əliağa Şıxlinski, Cəmşid bəy Naxçıvanski, Həzi Aslanov, İsrafil Məmmədov, Mehdi Hüseynzadə kimi igid və cəsur sərkədələrimizin şəxsi nümunəsi bizə əsas verir deyək ki, Azərbaycan xalqı qəhrəman xalqdır. Və bu xalq öz vətənini göz bəbəyi kimi qorumağa hazır olan mətin gənclər yetirib. Erməni qəsbkarlarına qarşı ölüm-dirim savaşında həlak olmuş qəhrəmanlarımızın ibrətamiz həyatı, şəxsi nümunəsi apardığımız hərbi vətənpərvərlik tərbiyəsi işində ön plana keçməlidir. Yaxın keçmişin acı təcrübəsi bir də onu sübut etdi ki, müstəmləkə siyasətinə xidmət edən , əslində Azərbaycan xalqına müsibətlər gətirən beynəlmiləlçılık tərbiyəsi sən demə genosid planının və antitürk siyasətinin tərkib hissəsi imiş. Rus imperiyası işi qəsdən elə qurmuşdu ki, xalq öz soykökündən, qəhrəmanlıq tarixindən, adət-ənənələrindən uzaq düşsün. Respublikamızın ümumtəhsil , orta ixtisas və ali məktəblərində tədris olunan təbiət və cəmiyyət elmlərinin, humanitar fənlərin, ümumilikdə bütün fənlərin gənclərdə hərbi-vətənpərvərlik hissləri aşılamaq üçün çox böyük imkanları vardır”. Onun sözlərinə görə, gənclərdə hərbi-vətənpərvərlik tərbiyəsini o zaman daha yaxşı aşılamaq mümükündür ki, orta məktəbin X-XI siniflərində oxuyan şagirdlərə və alı məktəbdə təhsil alan tələbə-gənclərə ayrı-ayrı fənləri və ixtisas kurslarını tədris edərkən hərbi məzmunlu biliklər də verilsin: “Keçmiş Sovetlər birliyi dövründə mövcud dərsliklərdə , dərs vəsaitlərində və metodik ədəbiyyatda hərbi-vətənpərvərlik hissləri aşılayan məlumatlar və hərbi məzmunlu biliklər məxfilik üzündən verilmirdi. Əslində bu şüurlu surətdə edilirdi ki, gənclər vətənpərvərlik duyğularından məhrum olsunlar, vətənin müdafiəsi üçün lazımi bilikləri almasınlar.\nArtıq bu gün müstəqil respublikamızın inkişafı ilk növbədə böyüyən nəslin təlim-tərbiyə işinin düzgün təşkilindən, vətəndaşlıq hazırlığından asılıdır. Natəvan Axundzadə deyir ki,\nuşaqların bir vətəndaş kimi böyüməsində ailənin, cəmiyyətin-ümumilikdə mühitin rolu böyükdür: “Uşaqlar bir insan kimi, vətəndaş kimi ilk tərbiyəni ailədən alır. Burada onlar əxlaqi-mənəvi keyfiyyətləri, fiziki möhkəmliyi, əmək vərdişlərini, davranış qaydalarını, bədii-estetik duyumu və s. kimi keyfiyyətləri qazanır. Tərbiyənin əsas məqsədi kamil şəxsiyyət-insan-vətəndaş yetişdirməkdir. Vətəndaş tərbiyə etmək-mənsub olduğu dövlətin inkişafına çalışan, mənafeyini gözləyən, onun təhlükəsizliyi üçün məsuliyyət daşıyan, dövlətin cari və perespektiv işlərində iştirak edən, insan yetişdirmək deməkdir.\nİnsan fərd kimi doğulub, vətəndaş kimi fəaliyyət göstərərək tərbiyə-təhsil prosesində, əmək prosesində vətəndaş hazırlığı keçir. Əsl vətəndaş dedikdə, bilavasitə vətənə, dövlətə gərəkli fəaliyyəti ilə xidmət edən, böyük mənəvi keyfiyyətlərə malik olan insan nəzərdə tutulur. Vətəndaşlıq tərbiyəsinin mənbəyi ailədir. Təcrübə göstərir ki, ailədə vətəndaşlıq tərbiyəsi yalnız özbaşına axınla kor-koranə deyil, planlı, sistemli, məqsədli şəkildə təşkil olunmalıdır. Uşaqların vətənaşlıq təriyəsi dedikdə, yüksək əxlaqi, mənəvi keyfiyyətlərə yiyələnmə və şəxsiyyət kimi yetişmə nəzərdə tutulur. Onlar davranış qaydalarını, nizam-intizamı, savadlı olmağı, vətəninin tarixini, coğrafiyasını, mədəniyyətini, milli adət-ənənələrini bilməlı, vətəni sevməlıdirlər. Uşaqlar ideyaca savadlı olmalı, işə şüurlu yanaşmalı, məsuliyyətli, vicdanlı, mübariz olmalı, pis niyyətlə, əliəyriliklərlə barışmamalıdır. Mənəviyyat tərbiyəsini qiymətləndirmək üçün uşaqlarda yaxşını pisdən ayırmaq, həqiqətə, ədalətə, insanlara-böyüklərə, ailə üzvlərinə hörmət etmək kimi insani keyfiyyətlər aşılanmalıdır. Onların davranış xüsusiyyətlərini uyğun qiymətləndirməli, yaxşı davranış və qarşılıqlı əlaqə təmin olunmalıdır. Azərbaycan Respublikasında hüquqi, demokratik dövlət quruculuğu inkişaf etdikcə vətənpərvərlik tərbiyəsinə, o cümlədən böyüməkdə olan nəslin hərbi-vətənpərvərlik tərbiyəsinə xüsusi diqqət yetirilməlidir. Böyük Atatürk deyirdi ki, sülh istəyən xalq hərbə hazır olmalıdır. Bu çox dəyərli kəlamdır. Azərbaycan xalqı müharibəni arzulamır, həmişə sülhün, əmin-amanlığın tərəfdarı olmuşdur. Hərbi –vətənpərvərlik tərbiyəsini sadəcə olaraq quru sözlərlə, nəsihətlərlə də məhdudlaşdırmaq olmaz. Bu sahədə məqsədəuyğun müvəffəqiyyət əldə etmək üçün məktəblərlə yanaşı kitabxana da hər şeydən əvvəl öz işini düzgün planlaşdırmalı, il ərzində görəcəyi işləri müəyyənləşdirməlidir. burada tədbirlər arasında yaradılacaq əlaqə nəzərə alınmalı, işin təşkili əsaslandırılmalıdır. Oxucularla aparılacaq söhbətlər, keçiriləcək tədbirlər planlaşdırılmalıdır. Kitabxanada söhbət, biblioqrafik xülasə, oxucu konfransı, ədəbi-bədii gecə keçirmək olar. Gənclərin hərbi vətənpərvərlik ruhunda böyüməsində ailə və məktəbin üzərinə düşən məsuliyyət, eyni zamanda kitabxanaya da aid edilə bilər. Bu gün kitabxna hərbi-vətənpərvərlik anlayışını oxuculara necə çatdırmalıdır? İlk növbədə uşaq və yeniyetmələrdə müharibə ilə bağlı təsəvvür yaratmaq məqsədilə kitabxanada sərgi təşkil olunmalıdır. Sərgidə kitab, qəzet və jurnal məqalələri ilə yanaşı hərbi-vətənpərvərlik mövzusuna həsr olunmuş şəkillər və foto şəkillər də\nnümayiş oluna bilər. Sərginin yanında ədəbiyyat siyahısı və kartoteka qutusu qoymaq olar. Sərgi aşağıdakı başlıqlar altında təşkil oluna bilər: “Tariximizin şanlı səhifələri”, “Heç kim və heç nə unudulmur” və s. Sərgidə görkəmli şəxsiyyətlərin vətənpərvərlik haqqında söylədikləri fikirlərdən, sitatlardan istifadə etmək sərgini daha da məzmunlu və dolğun edər”. Ekspert qeyd edir ki, müasir dövrümüzdə uşaq kitabxanalarının qarşısında duran əsas vəzifələrdən biri də gənc nəsilə vətənpərvərlik hissləri aşılamaqdır: “Bu baxımdan uşaq kitabxanalarında oxucularla aparılan fərdi söhbətlərin əhəmiyyəti böyükdür. Kiçik və orta yaş oxucular arasında müharibə mövzusunda icmallar, söhbətlər aparmaq yerinə düşər. Söhbət apararkən oxucuların yaş xüsusiyyətinə və dil sadəliyinə diqqət yetirilməlidir. Azərbacan ədəbiyyatında müharibə mövzusu ilə bağlı yazıçı və şairlərimizin gözəl əsərlərindən istifadə edərək söhbət zamanı oxucuya məlumat vermək olar.\nƏ. Cəmilin “Can nənə bir nağıl de...”şeiri, Ə. Məmmədxanlının “Buz heykəl”,\nT. Hüseynovun “Qolsuz kukla”, Ə. Hacızadənin “İki əsgər” hekayələrini oxumağı uşaqlara təbliğ etmək məqsədilə kitabların icmalını keçirmək lazımdır. Orta yaş qrup oxucular arsında “Müharibə uşaqların gözü ilə” mövzusunda rəsm müsabiqəsi keçirmək olar:\nMüsabiqə keçirilməzdən əvvəl kitabxanaçı oxucuları mövzu haqqında məlumatlandırmalı, uşaqlara şərait yaratmalıdır ki, onlar öz düşüncələrini çəkdikləri şəkillərdə əks etdirə bilsinlər. Müsabiqə uşaqlar arasında demokratik səsvermə yolu ilə keçirilir. Rəsm işləri əvvəlcədən nömrələnir, kitabxananın oxu zalında divardan və yaxud rəsm sərgisi üçün nəzərdə tutulan guşədə öz əksini tapır. Uşaqlara vətəndaşlıq hissinin təbliğ formalarından biri də disputdur.\nDisputun sualları Vətəni nə üçün sevmək lazımdır?, Siz böyüyəndə hansı sənəti seçəcəksiniz?, Yaxşı insan kimdir?, Valıdeynlərinizi nə üçün sevirsiniz?,\nErmənilər kimdir, vətəndaşlıq borcu nədir?, Xocalı faciəsi nə vaxt baş verib? və s suallar uşaqların vətəndaşlıq tərbiyəsinin səmərəliliyini artırır. Kiçik yaşlı oxucuların vətənpərvərlik tərbiyəsi ailədə, tərbiyə müəssisələrində və orta ümumtəhsil məktəbində uşaq və yeniyetmələrə verilən vahid tərbiyə işinin vacib tərkib hissəsidir. Bu məqsədlə kiçik yaşlı oxucularımızla söhbət keçirmək olar. Həmçinin kiçik yaşlı oxucularla onların tarixi yaddaşını formalaşdırmaq üçün “Tarixi şəxsiyyərlərimiz” adlı söhbət keçirmək olar. Söhbəti uşaqların triximizi nə dərəcədə bildiklərini yoxlamaq üçün sual-cavab formasını da tətbiq etmək zəruridir. Qan yaddaşımıza yazılan tariximizi də yaddan çıxartmamalıyıq. Belə ki, Xocalı bizim qan yaddaşımıza yazilan böyük facıəmizdir. Bu hiss bizdə Xocalı soyqırımını törədən düşmənlərimizə qarşı kin-küdurəti gücləndirir, hər an intiqam hissi oyadır. Kiçik yaşlı oxucularımıza daim intiqam hissini yaşatmaq üçün Xocalı soyqırımı ilə bağlı “Xocalı göynərtisi”, “Xocalı qan yaddaşımız” Qisas qiyamətə qalmayacaq”, “Əsrin faciəsi”, “Bu yaranın izi getməz” və s. adlarda ssöhbət, xülasə, xatirə günü, sərgi təşkil etmək olar”. Ekspert bildirib ki, hərbi-vətənpərvərlik hissinin təbliği dedikdə II Dünya Müharibəsinin iştırakçılarını da yaddan çıxatmamalıyıq. Çünki, bəşəriyyəti faşizm taunundan xilas edən bu nəslin nümayəndələri yüksək hörmətə, ehtirama layiqdirlər. Bu gün ölkəmizdə müharibə getdiyi bir vaxtda vətənin azadlığı üçün çox şey öyrənəcəyimiz bir məktəbin , nəslin nümayəndələri kimi onlara çox ehtiyacımız var.\nOlaylar.- 2015.- 21-23 fevral.- S.15.


Ağıllı telefonlar əslində insan orqanizminə çox ziyanlıdır » wWw.Qadinlar.Biz ~ Qadınlar Bir Incidir! Populyar Qadın Saytı\nSəs ver: Həyatımızın əsas hissəsinə çevrilən ağıllı telefonlar əslində insan orqanizminə çox ziyanlıdır. Qadinlar.biz-ın məlumatına görə, mütəxəssislər 10 maddə ilə ağıılı telefonların zərərlərini göstərib. 1. Həddindən artıq telefon istifadə etmək və tez-tez mesaj yazmaq, çiyin, boyun və baş ağrılarına səbəb olur. Telefona baxmaq üçün qabağa əyildikdə başın ağırlığı onurğaya əlavə yük salır ki, bu da müəyyən ağrılara səbəb olur.\n10. Mütəxəssislər deyir ki, əgər mobil telefon vacib lazımdırsa, onu özünüzdən uzaq tutaraq qısa müddətlik istifadə etmək məsləhətdir. Amma gecə yatanda başınızın altına əsla qoymayın. Çünki gecə boyunca alacağınız radiasiya zamanla ürək xəstəliyi, təzyiq və s. yaradacaq. Dj_Vampir\nloading... Telefonumuz suya düşsə, nə etməliyik? - Praktik məsləhət\n# 4 RuZa\n# 3 Keske her kesin acimasiz oldugunu evvelceden anlaya bile insan..Necə də qəribədir məni qırdığın yerdə hələdə səni saxlamam.... nermin))


Əli Həsənov: “Onların cavabını mətbuata çıxaracağıq”\n13:44 6 Yanvar 2015\n“Qoy, cəmiyyət həmin təşkilatların nə işlə məşğul olduğunu görsün”\n“Erməni girovluğunda olan Dilqəm Əsgərov və Şahbaz Quliyevin azad edilməsi ilə bağlı Azərbaycan prezidenti İlham Əliyevin tapşırığına uyğun olaraq 7 beynəlxalq təşkilata, o cümlədən BMT baş katibinə, Avropa Şurası, Avropa İttifaqı və ATƏT-in rəhbərlərinə, Beynəlxalq Qızıl Xaç Komitəsinin prezidentinə, BMT-nin Qaçqınlar üzrə Ali Komissarlığına, insan hüquqları komissiyalarının sədrlərinə rəsmi müraciət göndərmişik. Dünyada elə bir mühüm beynəlxalq təşkilat qalmayıb ki, Azərbaycan hökuməti adından ora müraciət göndərməyim”.\nƏ. Həsənov artıq bütün beynəlxalq təşkilatlardan müraciətlərə rəsmi cavab gəldiyini bildirib. “Mən həmin cavabları ictimaiyyətə açıqlamırdım, gözləyirdim ki, hamısından cavab gəlsin. Həmin cavabların içərisində beynəlxalq hüquq normalarına uyğun olmayan fikirlər, bəzilərində isə məsələyə müsbət yanaşmalar var. Bəzi təşkilatlar məsələyə formal, bürokratik şəkildə yanaşıb, bəzi təşkilatlar baş verənlərə görə üzr istəyib, bəziləri isə məsələyə obyektiv yanaşaraq ermənilərin bu əməllərini həqiqətən də pisləyərək, qanunsuz hesab etdiklərini bildirib. Ermənilərin bu hərəkətini beynəlxalq hüquq normalarına zidd əməl kimi qiymətləndirənlər də var. Həmin cavabları bu günlərdə mətbuata verəcəyəm. Qoy, dərc olunsun və ictimaiyyət görsün ki, beynəlxalq təşkilatlar nə işlə məşğuldur. Mən həmişə deyirəm ki, əksər beynəlxalq təşkilatlar bəzi dövlətlər tərəfindən yaradılıb ki, öz işini rahat şəkildə görsün. Təəssüflər olsun. Həmin təşkilatlar bizim girovlarla bağlı məsələyə biganə yanaşırlarsa, ən yaxşı halda üzr istəyirlərsə, onda belə təşkilatlar kimə lazımdır? Beynəlxaq təşkilatların hər birinin vəzifəsi var və onu icra etməlidilər. Təəsüflər olsun ki, onlar həmin vəzifələri ya icra etmir, ya da icra edə bilmirlər”.\nƏ. Həsənov girovluqda olan D. Əsgərov və Ş. Quliyevi torpağını, vətənini, xalqını sevən insanlar adlandırıb: “Onlar ölümü göz önünə alaraq, doğma yurd-yuvalarına gedirdilər, ata-babalarının məzarlarını, kəndlərini ziyarət edirdilər. Biz bununla bağlı həqiqəti bütün dünyaya nümayiş etdirdik. Ancaq ermənilər yenə də faşist əməllərindən əl çəkmirlər, bütün beynəlxalq hüquq normalarını kobud şəkildə pozmaqda davam edirlər. Erməni xalqı 100 ildir, türk genosidi ilə məşğuldur. Beynəlxalq təşkilatlar bölgədə dayanıqlı sülhün bərqərar olunmasını istəyir. Ermənilər isə türk dünyasından əl çəkmir, öz məqsədlərinə çatmaq üçün çirkin əməllərini davam etdirirlər. Mənə elə gəlir ki, bu əməllərə göz yuman və erməniləri açıq şəkildə müdafiə edən beynəlxalq təşkilatlar bizim girovlarla bağlı məsələnin də müsbət həllinə kömək etməyəcəklər. Son 20 ildə apardığımız müşahidələrdən belə nəticəyə gəlmək olar ki, ermənilər xalqımıza qənim kəsilib, bizə qarşı düşmənçilik mövqeyindən əl çəkmirlər. Beynəlxalq təşkilatlar isə tələb edir ki, bölgədə dayanıqlı sülh olsun. Hesab edirəm ki, bunun bir yaxşı yolu var. Ermənilər bu bölgədəki ölkələrlə qonşuluq edə bilmirlər. Rusiyanın uzaq Şərq hissəsi, Sibir çöllərində boş sahələr çoxdur, erməniləri köçürsünlər ora. O zaman bu bölgədə dayanıqlı sülh bərqərar olacaq”.\nBaş nazirin müavini vurğulayıb ki, ermənilər çirkin əməllərindən əl çəkməsələr, Azərbaycan torpaqlarını və girovları düşməndən müharibə yolu ilə azad etməyə məcburdur: “Ermənilər bütün dünyaya özlərini qeyri-konstruktiv xalq kimi göstəriblər. Dünyada elə bir ölkə yoxdur ki, 4 yerdən idarə olunsun. Ermənistanı ABŞ-dakı erməni lobbisi, Rusiya, kilsə və dövlətə rəhbərlik edən faşist erməni rejimi idarə edir. Beynəlxalq təşkilatlar açıq şəkildə Ermənistanın tərəfini tutur. Ona görə də bizə özümüzdən, dövlətimizdən başqa keç kim heç nə edən deyil”.\nƏ. Həsənov onu da qeyd edib ki, ölkə rəhbərliyi əsir və girovluqda olan şəxslərin azad edilməsi məsələsini daim diqqətdə saxlayır: “Onlar Şuşada, bizim torpaqlarda girov saxlanılırlar. Bizim yerli QHT-lər, hüquq müdafiə təşkilatları girovlarla bağlı Avropa Şurasına, Avropa İnsan Haqları Məhkəməsinə müraciət etmək üçün təşəbbüs irəli sürüblər. Biz hökumət olaraq hazırda onlara köməklik edirik. Bununla bağlı bütün hüquqi addımlar atılacaq”.\nƏli Həsənov Onların cavabını mətbuata çıxaracağıq


Alpakanın durumu nazirliyi hərəkətə gətirdi\n2021, 18 Sentyabr, şənbə, Bakı vaxtı 14:25\nƏyləncə mərkəzində çəkilən alpakanın fotoları Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyini hərəkətə gətirib.\nNazirlik əməkdaşları "Zoobulvar" əyləncə mərkəzinə baxış keçiriblər. Bununla bağlı qurum bu gün, avqustun 25-də məlumat yayıb.\nMəlumatda qeyd edilir ki, "Zoobulvar" əyləncə mərkəzində alpakanın əlverişsiz şəraitdə saxlanması ilə bağlı sosial şəbəkələrdə yayılan görüntüləri Dövlət Ekoloji Təhlükəsizlik Xidmətinin əməkdaşları yerində araşdırıb.\nXidmətin rəsmisi Vaqif Cavadov bildirib ki, sözügedən mərkəzə keçirilən baxış zamanı onun saxlanma şəraitinin həqiqətən də əlverişli olmadığı məlum olub.\n"Alpakanın saxlanma şəraitinin yaxşılaşdırılması və təbii biotopa uyğun saxlanılmasının təmin olunması üçün mərkəzin rəhbəri Fuad Əliyevə məcburi göstəriş verilib", - məlumatda yazılıb.\nV.Cavadov məsələnin nazirliyin nəzarətində saxlanılacağını qeyd edib.\nBu məlumata, hələlik, "Zoobulvar" əyləncə mərkəzindən münasibət almaq mümkün olmayıb.\nAlpaka, əsasən, otla qidalanır. Daha çox Cənubu Amerikanin dağlıq ərazilərində yaşayır. Onların xüsusilə Peruda geniş yayıldığı bildirilir. Alpakanın sənayedə yunundan istifadə edilir.\nBu yaxın illərə qədər Azərbaycanın əyləncə mərkəzləri və restoranlarda ayı, maral, ceyran kimi heyvanların saxlanması hallarına tez-tez rast gəlindiyi bildirilirdi. Bütün bunlarla bağlı sosial şəbəkələrdə ayrı-ayrı vaxtlarda foto və videolar da yayılıb. Hətta bir neçə dəfə rəsmi qurumlar həmin canlıların alınaraq təbiətə buraxılmaları ilə də bağlı məlumatlar yayıblar.


Azərbaycan Respublikası Qarabağ bölgəsi :: Qarabağda təhsilin inkişafı\nBaş səhifə » SOSİAL » Qarabağda təhsilin inkişafı\nXX yüzilliyin istənilən dövründə Azərbaycan hökümətinin Azərbaycanın başqa əraziləri ilə müqayisədə Dağlıq Qarabağa üstün münasibətinin şahidi olmaq olar. Dağlıq Qarabağın erməni rəhbərliyinin isə bölgədə azərbaycanlılar yaşayan kəndlərə məqsədli şəkildə biganəlik, laqeyd münasibət bəslədikləri müşahidə olunur.\n1950-1960-cı illər Azərbaycan SSR-in DQMV-nin mədəni quruculuq tarixini nəzərdən keçirməklə bir daha yuxarıda deyilənlərə əmin olmaq olar. Bu dövrdə təhsil sahəsində qarşıdakı ən başlıca vəzifələr- xalq maarifi şəbəkəsinin maddi-tədris bazasını möhkəmləndirmək, məktəbləri pedaqoji kadrlarla təmin etmək, təlim-tərbiyə sistemini yaxşılaşdırmaq və tədrisin səviyyəsini yüksəltmək üçün əməli tədbirlərin həyata keçirilməsi müəyyən edildi. Belə ki, DQMV maarif şöbəsinin 24 mart 1965-ci il tarixli «DQMV-nin məktəblərini pedaqoji kadrlarla təmin etmək və xalq maarifi şəbəkəsinin maddi –tədris bazasını möhkəmləndirmək tədbirləri haqqında» qərarı qəbul edildi. Təkcə 1965-ci ildə Azərbaycan hökuməti tərəfindən DQMV-nin xalq təhsili müəssisələrinin təmirinə 181 min manat, məktəblərin texniki tədris vasitələrilə təmin olunmasına 70 min manat, laboratoriyalarına və kitabxanalarına 82 min manat vəsait ayrıldı. Sonrakı dövrlərdə Azərbaycan hökuməti DQMV-də maarifin inkişafına qoyulan vəsaitin miqdarını artırdı. Belə ki, 1930-cü ildə DQMV-nin xalq maarifinə ümumi vəsaitin 38,5 faizi ayrılmışdırsa, 1950-ci ildə bu rəqəm 63,7 faizə (4078 min) qalxmışdı. 1967/1968-ci tədris ilində ayrılan vəsaitin həcmi təxminən 2 dəfədən çox artaraq 9 milyon 625 min manata çatmışdır. Bu Naxçıvan Muxtar Respublikası maarifinə ayrılan vəsaitdən 25 faiz çox idi. Nəticədə bölgədə tədris-tərbiyə müəssisələrinin şəbəkəsi tədricən genişlənir, şagirdlərin sayı artırdı. Belə ki, 1940-1960-cı illərdə DQMV-də 19 yeni məktəb tikilib istifadəyə verildi. Bu illərdə müəllimlərin sayı 1696-dan 3030-a çatdı, şagirdlərin sayı isə 40766-dan 36974-ə qədər azaldı.\n1941-1961-ci illərdə Naxçıvan Muxtar Respublikasında məktəblərin sayı 196-dan 198-ə, müəllimlərin sayı isə 1039-dan 2018-ə çatdı. Həmin illərdə Naxçıvanda 2 məktəb, Bakı şəhərində 8 məktəb tikilmişdirsə, DQMV-də 10 məktəb tikilib istifadəyə verilmişdir. 1960-1961-ci tədris ilində Azərbaycanda 300 səkkizillik məktəb tikilmişdir ki, bundan 13-ü Naxçıvan MSSR-nın, 24-ü isə DQMV-nin payına düşürdü. Bu tədris ilində DQMV-də hər məktəbə 13 müəllim düşürdüsə, Naxçıvan Muxtar Respublikasında bu göstərici 11-ə çatırdı. Həmçinin ümumrespublika üzrə bu göstərici 11-ə bərabər idi. Arxiv materiallarında yeni tikilmiş məktəblərin yerləşdiyi ərazilərin hamısının ermənilərin cəmləşdiyi kəndlərdə olması faktları müəyyənləşmişdir. DQMV-də bütün kargüzarlıq, məhkəmə işləri, erməni məktəblərində təhsil erməni dilində aparılırdı. DQMV-də idarə orqanlarında az-çox çalışan azərbaycanlılar erməni dilində danışmalı idi, çünki dövlət sənədləri, rəsmi yığıncaqlardakı mühazirələr və sair erməni dilində aparılırdı. Hər yerdə erməni daşnakları tərəfindən məqsədli şəkildə Azərbaycan dili sıxışdırılır, tarix, ədəbiyyat yaddaşlardan silinirdi.\n1970-ci ildə Azərbaycan Respublikası üzrə 172 məktəbdənkənar uşaq müəssisəsi, pioner və məktəblilər sarayı, gənc texniklər, təbiət stansiyaları, park və idman məktəbləri vardır ki, bundan 27-si DQMV-nin, 12-si isə Naxçıvan MSSR-ın payına düşürdü.\nDQMV-dəki müəllimlər Respublika və Bakı müəllimləri təkmilləşdirmə institutlarında elmi və metodiki cəhətdən öz bilik səviyyələrini yüksəldirdilər. Təsadüfi deyildir ki, DQMV-də 1940-cı illə müqayisədə 1961-ci ildə ali təhsilli müəllimlərin sayı 2 dəfə artaraq 1094 nəfərə çatmışdır. Bu DQMV müəllimlərinin ümumi sayının 41 faizi demək idi. Naxçıvan Muxtar Respublikasında isə bütün müəllimlərin 29,9 faizi (597 nəfəri) ali təhsil almışdılar. Bu hal Azərbaycan hökumətinin DQMV-nə göstərdiyi qayğının nəticəsi kimi qiymətləndirilməlidir. Ümumrespublika üzrə bu göstərici 38,9 faiz təşkil edirdi.\nXX yüzilliyin 50-60-cı illərində DQMV-də təlimin məzmununda bəzi dəyişikliklər edildi. VIII-X siniflərdə erməni dilinin tədrisinə həftədə 1 saat əlavə vaxt ayrıldı. Rus dili və erməni dilinə ciddi fikir verilir, rus dili müəllimlərinin hazırlanması genişləndirilirdi. 1950-ci ildən II-X siniflərdə rus dili və ədəbiyyatının tədrisinə tədris planlarında həftədə 5-6 saat ayrıldı. Erməni və rus ədəbiyyatı, habelə Qərbi Avropa ölkələri ədəbiyyatının tədrisinə xüsusi diqqət yetirilirdi. 1958-1959-cu tədris ilində orta məktəblərdə «Azərbaycan tarixi»nin tədrisinə həftədə 1 saat ayrılsa da, həmin fənn tədris edilmirdi. 1960-1961-ci tədris ilindən orta məktəblərin tədris planına «İctimaiyyət» fənni də əlavə olundu. 1949-1950-ci illərdə DQMV-də ümumi yeddiillik təhsil, 1959-1960-cı illərdə isə icbari səkkizillik təhsil tətbiq olundu. 1966-cı ildən orta təhsil - ümumtəhsil elan edildi. DQMV-də məktəblərin şəbəkəsi genişləndi və 1950-1951-ci tədris ilində məktəblərin sayı müharibədən əvvəlki səviyyəni ötüb keçdi. Artıq 1970-1971-ci tədris ilində bölgədə 67 orta, 107 səkkizillik və 40 ibtidai məktəb fəaliyyət göstərirdi. Həmin tədris ilində şagirdlərin sayı 40281-ə (bundan 24452 kənddə), müəllimlərin sayı 2322-yə çatdı. Bəhs etdiyimiz dövrdə DQMV-də politexnik təlimə diqqət artırıldı. Məktəblərin nəzdində tədris emalatxanaları, kənd məktəblərində isə məktəb nəzdində tədris-təcrübə sahələri yaradılırdı. Məktəblərdə istehsalat təliminin tətbiqi ilə vilayətdə minlərlə ixtisaslı mütəxəssis hazırlanmışdır. Aparılan tədqiqatlar nəticəsində məlum olur ki, XX yüzilliyin 50-60-cı illərində DQMV-nin ipək kombinatının, elektrotexnika məmulatları zavodunun, ayaqqabı fabrikinin və digər müəssisələrin istehsal etdikləri məhsulların keyfiyyəti əvvəlki dövrlə müqayisədə xeyli yüksəlmişdir. Bu onunla izah edilir ki, zavod və fabriklərə yüksək texniki və ümumtəhsil hazırlığı olan yeni nəsil gəlmişdir. Texniki peşə məktəblərini bitirən gənclər müəyyən əməli vərdişlərə yiyələnmişlər. Təkcə Xankəndi peşə məktəbi xalq təsərrüfatı üçün 3 min nəfərdən çox müxtəlif ixtisaslı fəhlə hazırlamışdır.\nDQMV-də orta məktəbi bitirən məzunların 3-dən 1-i öz təhsillərini Azərbaycan, Ermənistan, Moskva, Leninqrad, Kiyev, Minsk, Riqa, Daşkənd universitet və institutlarında davam etdirirdilər. Artıq 70-ci illərin sonlarında DQMV-nin xalq təsərrüfatında çalışan mütəxəssislərin sayı 8 min nəfəri keçmişdi.\nİkinci dünya müharibəsindən sonrakı illərdə Azərbaycanın hər yerində, o cümlədən, DQMV-də ali təhsil daha da inkişaf etdi. 1938-ci ildə Xankəndində Müəllimlər İnstitutunun yaradılması Vilayət məktəblərinin ali təhsilli mütəxəssislərlə təmin edilməsində böyük rol oynadı. İlk yaranan vaxtlar 15 müəllimi, 150 tələbəni birləşdirən İnstitutun 1950-ci ildə daha 3 şöbəsi yaradıldı. 1940-1950-ci illər ərzində Xankəndi Müəllimlər İnstitutunda tələbələrin sayı 450-yə, müəllimlərin sayı 60-a çatdı. İnstitutda erməni dili və ədəbiyyatı, rus dili və ədəbiyyatı, fizika-riyaziyyat, tarix, təbiət və coğrafiya şöbələri fəaliyyət göstərirdi. Sonrakı illərdə Vilayətin Müəllimlər İnstitutunun yeni fakültələri (ibtidai təhsilin pedaqoqikası və metodikası, Ümumi texniki fənnlər) yarandı. 1970-ci ildə Xankəndi Müəllimlər İnstitutunun həm müəllimlərinin, həm də tələbələrinin sayı 1950-ci illə müqayisədə 2 dəfə artdı.\nXX yüzilliyin 50-60-cı illərində orta ixtisas təhsilli müəssisələrin sayı da artırdı. Həmin təhsil ocaqlarında sənaye, tikinti, nəqliyyat və kənd təsərrüfatı mütəxəssisləri hazırlanırdı. Belə ki, 1927-ci ildə DQMV-də 436 tələbəsi olan 2 texnikum fəaliyyət göstərirdisə, 1940-cı ildə texnikumların sayı 4-ə, tələbələrin sayı isə 879-a çatdı. 60-cı illərdə Vilayətdə daha bir texnikum yaranmış, artıq 1970-ci ildə texnikumlarda oxuyanların sayı 2357-yə, oranı bitirənlərin sayı 390-a çatdı.\nDQMV-nin məktəblərinin orta ixtisas təhsilli mütəxəssislərlə təmin olunmasında Şuşa Mədəni Maarif Məktəbinin böyük rolu olmuşdur. Həmin təhsil müəssisəsi 1921-ci ildə Şuşa Müəllimlər Seminariyası kimi təşəkkül tapmış, 1931-ci ildən isə pedaqoji texnikum adlandırılmışdır. 1927-1928-ci tədris ilindən texnikumda erməni bölməsi də fəaliyyətə başlamışdır. 1931-ci ildən Şuşa Mədəni Maarif Məktəbi adlanan texnikuma 1938-ci ildə M. Əzizbəyovun adı verilib. Texnikum ibtidai sinif müəllimləri, kitabxana və mədəni-maarif işçiləri, pioner baş dəstə rəhbərləri hazırlayırdı. XX yüzilliyin 70-ci illərində həmin texnikumda 500 tələbə təhsil alırdı. Müəllimlərin sayı isə 60-a çatırdı. Bəhs etdiyimiz dövrdə, Xankəndində və Şuşada Kənd Təsərrüfatı Texnikumu, Xankəndində tibb və musiqi məktəbləri, habelə inşaat məktəbi var idi.\n1969-cu ildən ali məktəblərin nəzdində fəhlə, kolxozçu və ordudan tərxis edilənlər üçün hazırlıq şöbələri yaradılmışdı.\nBeləliklə, 1950-1960-cı illərdə, Azərbaycanın başqa bölgələri ilə müqayisədə, DQMV-də təhsil səviyyəsi üstün idi və sürətlə inkişaf edirdi. Həmin dövrdə yeddiillik, səkkizillik və orta icbari təhsilə keçid baş verdi. Ali təhsilin şəbəkəsi genişləndi və DQMV-də müxtəlif ixtisaslı erməni, rus və digər millətlərdən olan kadrların sayı xeyli artdı. Eyni zamanda, həmin kadrların yerləşdirilməsinə «beynəlmiləlçilik» pərdəsi altında xüsusi diqqət yetirildi. Vilayətin idarə orqanlarında qeyri-azərbaycanlıların yerləşdirilməsi sovet imperiyasının bölgədə dayaqlarının daha da möhkəmlənməsinə ciddi təsir göstərdi. İstər mərkəzdə, istərsə də DQMV-də təhsil işinə rəhbərlik edən qeyri-azərbaycanlılar «Azərbaycan dilində təhsilin gələcəyinin olmadığı» iddiası ilə gördükləri tədbirlər nəticəsində DQMV-də azərbaycanlılar yaşayan kəndlərdə tədris işlərinə ağır zərbə vurmuşdular. Həmçinin, azərbaycanlılar yaşayan kəndlərə biganə münasibət həmin kəndlərin süni surətdə boşalmasına şərait yaratdı.