Maks Statkiyeviç – “Yarımçıq əlyazma”ya doğru: yazı eposa qarşı | Sim-sim.az\nMaks Statkiyeviç – “Yarımçıq əlyazma”ya doğru: yazı eposa qarşı\nProfessor Maks Statkiyeviç ədəbiyyat nəzəriyyəsi və ədəbi tənqid, klassik mətnlər, fəlsəfə, komparativ mifologiya, ritorika üzrə mütəxəssisdir. ABŞ Viskonsin-Medison Universitetinin “Müqayisəli ədəbiyyatşünaslıq” kafedrasına rəhbərlik edib. Statkiyeviç Kamal Abdulla haqqında ““Yarımçıq əlyazma“ya doğru: yazı eposa qarşı” sərlövhəli yazı yazıb.\nSim-sim.az həmin məqalənin tərcüməsini təqdim edir.\nRoman və epos arasındakı heç də birmənalı olmayan münasibətlər Qərbdə müasir ədəbiyyatın mühüm inkişaf istiqamətlərindən biridir. «Satirikon», «Don Kixot», «Yevgeni Oneqin», «Uliss» romanla epik ənənə arasındakı belə qarşıdurmanın bariz nümunələridir. Kamal Abdullanın «Yarımçıq əlyazma»sı (Enn Tompsonun tərcüməsində) qeyd –şərtsiz olmasa da, hər halda daha çox janrların, zamanların və mədəniyyətlərin fərqləndirilməsini əsas götürən bu ənənəyə ən radikal və şüurlu müxaliflikdir. Bu roman həm də onun özünü müşayiət edən hermenevtik üsula qarşı mübarizə aparır. Bu üsulu, məsələn, Paul Rikör özünün «Təfsirlərin qarşıdurması: hermenevtikada esse» kitabında "rekonstitusiya" üsulu və yaxud avtoritar mətndə «mənaların bərpası» üsulu adlandırır.\nƏslində, «Yarımçıq əlyazma» romanı belə aldadıcı başlığın altında özü bir hermenevtik prosesdir, yəni, qədim əlyazmanın — möhtəşəm dastanın, ehtimal ki, yazılışı üçün hazırlanmış qeydlərin səbirli oxunuşudur: «Yəqin, dərk etdiniz ki, mən qədim Azərbaycan dastanı «Kitabi-Dədə Qorqud»dan danışıram» – romanın başlanğıcında təhkiyəçi belə yazır.\nO, adı çəkilən Azərbaycan dastanını təqdim edərkən, oxucunu həm də informativ-elmi qeydlərlə tanış edir və dastanın bütün türk xalqları üçün əhəmiyyətini vurğulayır.\nDigər tərəfdən, “Yarımçıq əlyazma” bütövlükdə yuxarıda qeyd etdiyimiz bu ənənənin, bu dastanın, eləcə də onun romanvari (dialoji) oxunuşunun dar etnik və mədəni çərçivələrdən əhəmiyyətli dərəcədə kənara çıxdığını iddia edir.\nRomanın əvvəlində oxucu-təhkiyəçi epik qeydlərin qəhrəmanının və ehtimali müəllifin-rəvayətçinin-öncəgörün və müqəddəs insanın adını məlum edir. Onun adı Qorqud Ata və ya Dədə Qorquddur, özü də dastanda, daha geniş götürsək, yarımçıq əlyazmada ( o cümlədən «Yarımçıq əlyazma»da) mərkəzi surətdir. Bunu da demək olar ki, Kamal Abdullanın romanı faktiki olaraq qədim epik-mifik ənənə ilə onun müasir «dekonstruksiyası» arasındakı qarşıdurmaya problematika ünsürü daxil edir. Hətta təhkiyəçinin sözlərinə görə, roman Dastanın ədəbi versiyasının və «Yarımçıq əlyazma»nın öz mətninin, yəni, birinci şəxs adından yazılmış «qeyd» və «müşahidələr»in müqayisəsinə əsaslanır. Beləliklə, iki tip yazının parlaq şəkildə qarşılaşdırılması göz qabağındadır; özü də bu yazı tipləri, Baxtinin təbiri ilə desək, «polifonik» roman adlandırıla biləcək bu əsərdə birinci şəxs adından aparılan başqa bir təhkiyə axarına daxil edilmişdir (bundan başqa, hələ bir Gəncə zəlzələsinin tarixi təsviri çərçivəsində «gizlədilmişdir də»).\n«Yarımçıq əlyazma»nın süjetində qədim əlyazmanın elmi iş olaraq oxunuşu Milli Əlyazmalar İnstitutunun (Fondunun) orta əsrlər şöbəsində, üzərlərini toz basmış köhnə və yeni əlyazmaların yığıldığı kitab şkafları, rəflər arasında baş verir.\nKitabxana sisteminin bu sahəsinin bəzi təfərrüatları – ümumiyyətlə, əlyazmaların əldə edilməsi, saxlanılması (qorunması) və bərpası, eləcə də bu əlyazmanın dəqiq kataloq nömrəsinin (A 21/733) göstərilməsiylə yanaşı, onun oxunuşunun (zəruri hallarda şərqşünas qızın iştirakı ilə) təmin edilməsi prosedurları romanda təqdim edilir. Eyni zamanda, əlyazmanın aşkar olunma anındakı vəziyyətinin qısa təsviri verilir və göstərilir ki, əlyazma zamanın bəzi izlərini özündə əks etdirir: mətnin müəyyən natamamlığı və qismən oxunmaması şəklində üzə çıxan od, torpaq və insan etinasızlığının izlərini.\nƏlbəttə, guya tamamilə aydındır ki, bu əlyazma bizim eranın on ikinci əsrinə aiddir və o, 1139-cu ildə baş vermiş Gəncə zəlzələsi barədədir. Əlyazmanın bu hadisəylə bağlı tarixçi alimlər tərəfindən bu əlyazmanın öyrənilməsinə xüsusi marağın olmamasının səbəbi məlumat verməməsidir:\nTəhkiyənin lap əvvəlindən özünü göstərən aşkar tədqiqat proseduruna baxmayaraq, romanın oxucusu düşünə bilər ki, bəlkə də əlyazmanın oxucusuna (o, həm də romanın təhkiyəçisidir) dar elmi məşğələ və ya elmi həqiqət yaddır, onun hər şeyi bilmək istəyi başqa səciyyəli də ola bilər. O yazır: «Bəlkə də bu elmi işçilər, lap elə bu qızın özü bir şərqşünas kimi maraqlı dissertasiya mövzusunun əllərindən çıxdığını düşünürlər?! Elə bilirlər ki, mən bu işdə onlara rəqibəm? Hər necə də olsa, mən onlar üçün axı kənar adamdım, və s. və i.a. bu kimi fikirlər məni rahat buraxmırdı». Romanın sonunda o hələ də narahatdır ki, kitabxanaçılar və başqa tədqiqatçılar «mənim hansısa bir tədqiqat işi planlaşdırdığımı düşünərək, niyyətimi yanlış yerə yoza bilərlər. Allah uzaq eləsin.» Lakin yarımçıq əlyazmanın şərhlərlə zəngin və şərhə meylli strukturu belə, oxuma prosesini gərginləşdirib ona elmi damğa vurmur: «Əvvəlcədən hər hansı şərh elmi giriş yazmaq iddiasından xəbər verir ki, biz bu iddiadan uzağıq». Əksinə, oxucu-təhkiyəçi öz diqqətini «Yarımçıq əlyazma"nın sanki qırıldığı və ya nəyi isə deyilməmiş qoyduğu» yerlərdə cəmləmək və həmin yerləri problematikləşdirmək iddiasındadır.\nBu mənada əlyazmanın və, deməli, romanın oxucusu tezliklə əsərin üzünü köçürən katibə çevrilir (mətn, Rolan Bartın sözlərilə desək, «yazılışa məqbul» vəziyyətə gətirilir). Başqa sözlə, bitirilməmişi əlyazmada bitirmək cəhdi, bu vəzifənin bütün çətinliyini nəzərə alsaq belə, onun hermenevtik əsasa malik olması səbəbindən, ola bilər ki, mümkün deyildir.\nBu macəralı oxunuşun lap başlanğıcında məhz İnstitutun kitabxanaçı-alimi təsdiqləyir ki, «…əlyazma yarımçıq əlyazmadır. Nə əvvəli var, nə sonu». Və o, yəqin, tədqiqatçını həvəsdən salmaq üçün belə bir saymazyana əlavə də edir: «Sizin üçün maraqsız olar». Təhkiyəçi elə birinci, səthi oxunuşdan sonra əlyazmanın yarımçıq olduğunu təsdiqləyir, amma məhz bu hal onun dar elmi maraqdan tamamilə fərqli, başqa bir marağına səbəb olur. Mətnin sirli və unikal (hətta yarımçıq əlyazmalar janrı mühitində belə) mahiyyəti onu heyran edir. Əslində, məhz bu ikili (ikitərəfli) yarımçıqlıq təhkiyəçiyə əlyazmanın fərqli cəhəti kimi görünür: «Bizim Yarımçıq əlyazmanın bütün digər yarımçıq əlyazmalardan bəlkə bir əsas fərqi var – bu fərq odur ki, bizim Əlyazmanın sonu olmadığı kimi əvvəli də yoxdur». Onun yarımçıqlığının ilkin izahı ənənəvi elmi, tarixi-təbii və nəzəri-ədəbiyyatşünaslıq (narrotoloji) səpgidə görünür: «Bəlkə də bu, Gəncə zəlzələsi ilə bağlı dövrün təsvirini verən bir növ xatırlatmadır – bu həm də ona görə mümkündür ki, Əlyazmanın Müəllifi mətni öz qaydaları və sistemliliyi olan xətti roman kimi fikirləşməmişdir». Yalnız Əlyazmanın diqqətli və təkrar oxunuşundan, «köçürülməsindən» sonra təhkiyəçiyə Əlyazmanın yarımçıqlığının tamamilə fərqli, ontoloji və ekzistensial izahı əyan olur: «Bundan sonra hər şey, eyni ilə bizim Yarımçıq Əlyazma kimi, özündə natamamlıq izi daşıyacaq».\nBu Əlyazma tam deyil, ona görə ki, kainatın və, əlbəttə ki, dünyaların əlahiddə bir natamamlığını əks etdirir (və ya buna bir nümunədir). Doğrudan da, öz macərasının (və ya maraqlı qiraətinin) sonuna yaxın əlyazmanın oxucusu belə bir paradoksal faktı dərk edir ki, əslində, dastan qəhrəmanları bizim dünyamızda mövcud deyillər və «onlardan hər biri öz dünyasında o birisi ilə söhbət edir; Bayandır Xanın dünyasında öz Qorqudu var idi, Qorqudun “dəxi” dünyasında öz Bayandır Xanı var idi. Bunlar bir-biri üçün bir yerdə yoxdurlar…».\nOxucu-təhkiyəçinin bu maraqlı kəşfi, əlbəttə ki, epik ənənəyə münasibətdə paradoksaldır (inamı iflicləşdirir), çünki, epos janrını məhz dünyanın – «mif dünyası»nın vəhdəti səciyyələndirir. Höte və Şillerin terminologiyasına görə, epos öz dünyasının, tarixi, «müasir» zamanlılıqdan – roman zamanlılığından silinmiş və mütləq keçmişdə, «yaddaş dünyası»nda bərqərar olmuş «epos dünyası»nın vəhdəti və ardıcıllığı ilə fərqlənir. Epos dünyası həmişə milli, etnik ənənəyə bağlanmış (Qorqudun kitabında olduğu kimi) «keçmiş»lə bağlı olmuşdur, heç vaxt «müasirlik», dəyişikliklər üçün açıq (bizim romanda olduğu kimi) olmamışdır. Epos dünyası, yenə də M.Baxtinin dediyi kimi, «birincilər və ən yaxşılar» olmuş ataların və ailə banilərinin vahid dünyasıdır; onların zamanı milli tarixin zirvəsidir, bu zirvə müqayisənin əbədi nümunə və standartıdır və sonrakı nəsillər bu nümunə və standarta çətin ki, nə zamansa çata bilsinlər. Eposun xüsusi cəhəti onun keçmiş üzərində "ideal keçmiş" kimi konsentrə olmasıdır.\nBeləliklə, epik mətnin düzgün oxunuşu mənanın – Ata mənasının bərpa hermenevtikası çərçivəsində yerinə yetirilməlidir və bu məna varislər və «atalar» arasındakı möhtəşəm məsafəni müəyyən bir ümumilik hissində birləşdirməlidir. Möhtəşəm uzaqlığın möhtəşəm dərki davamlılıq və ümumi «biz» hissi ilə müşayiət olunmalıdır. Bəzi alimlər, məsələn Daniel Medelan mif və eposun bu ümumiliyini yazı «soyuqluğu»na qarşı şifahi başlanğıcın «hərarəti» ilə əlaqələndirirdilər.\n«Yarımçıq əlyazma»nın təhkiyəçisi öz heyranlığını və epos oxucusunun əlyazmanın üçüncü, ən etibarlı oxunuşundan sonrakı zahiri nostaljisini (bütün bunlarla yanaşı həm də mifik ənənəyə yad olan hansısa bir şey də duyan oxucunun) ifadə edərkən, bərpa hermenevtikasının bu cür tələblərinə əks getmiş olur. Onun əlyazma (və epos) müəllifinə, eləcə də onun təsvir etdiyi (yaratdığı) dünyaya olan «heyrət və heyranlığı»nın «həddi yoxdur», o təəssüf edir ki, «bu cəmiyyət artıq mövcud deyil, o, antiklikdə, uzaq üfüqlərin arxasında və əlçatmaz bir keçmişdə qalmışdır», o təəssüflənir ki, «bu gün bizi antik dövrlə çox az şey birləşdirir». Əlyazmanın oxunuş prosesini müşayiət edən təhkiyəçi «şərhlər»indən bəziləri, görünür, onun epik hadisələrin (epik həqiqətin) şahidi funksiyasında əlyazmanın yarımçıqlığı ilə bağlı həmin o nostalji vəziyyətini ifadə edir. Bunlar mənaların bərpası hermenevtikasının, ən azı onun birbaşa versiyasında, aldadıcı iflasına işarə edir: «…və bədbəxtçilikdən, biz məhz Dədə Qorqudun nələri yadda saxladığını heç vaxt bilməyəcəyik», «burada Dədə Qorqudun əlilə yazılmış iki-üç səhifəyə bizim üçün həmişəlik itirilmiş kimi də baxa bilərik», «əslində, Aruz bunu demişdir, ya deməmişdir? Biz heç vaxt bilməyəcəyik», «burada, bu qəmli anda Şah İsmayıl haqqında mətn sonuncu dəfə qırılır və sona çatır… Burada təsvir olunanlardan hansının həqiqət, hansının isə sadəcə təxəyyülün məhsulu olduğunu heç kəs əminliklə deyə bilməz». Sonuncunun – müəllif təxəyyülünün, bədii təxəyyülün, incəsənət və ədəbiyyat təxəyyülünün «Yarımçıq əlyazmada» mümkünləşib inkişaf etməsi real şəkildə romanın epik, tarixi və mifoloji ənənəyə qarşı durma tendensiyasına dəlalət edir. Bu, romanın finalında həmin ənənənin qavrayışının üstünlük təşkil etməsi ilə sonuclanacaq.\nŞübhəsiz, bizim dövrümüzdə qəhrəmanlar dünyasının itirilməsinin dərki tarixi tədqiqatlardan imtina edilməsinə və keçmişin rekonstrkuksiyası cəhdinə gətirib çıxarmır. Baxmayaraq ki, heç kəs, müasir tarixşünaslığın banisi Leopold fon Rankenin sözləri ilə desək, «hər şeyin necə baş verdiyini» (wie es wirklich war) əminliklə bilmir. Hiss olunur ki, qəhrəmanlıqların müstəqil tarixi təsdiqini epik rəvayətlərdən almaq və, beləliklə, «yarımçıq əlyazmaları» «tamamlamaq» hələ də mümkündür. Başqa əlyazmalar da aşkarlana (kitabxanalarda, qumun altında, və ya başqa yerlərdə, istənilən bir məsələ ilə bağlı, məsələn, bizim romanda olduğu kimi, «mühafizəçinin masasının üstündə») bilər.\nArxeoloji axtarışlar eramızdan əvvəl təxminən XII əsr ərəfəsində Miken mədəniyyətinin süqutu («Troyanın süqutu») və ya eramızın 12 əsrində Oğuz mədəniyyətinin böhranı (Gəncə zəlzələsi zamanı) izlərini aşkarlamışdır. Lakin bu cür tapıntılar başlanğıclar salnaməsinə, Nitşenin verdiyi tərifə görə – «monumental tarixə» doğrudan da nüfuz edə və ya onun törəməsi olan eposa (onun tarixini təsdiqləmiş və bu tarixi əhəmiyyətli dərəcədə doğurmuş eposa!) təsir edə bilməzdilər. Bir tərəfdən monumental tarix, digər tərəfdən isə mif arasında dəqiq həddin qoyulmasının mümkünlüyünü şübhə altına alarkən Nitşe tamamilə haqlı idi. O, özünün «Vaxtı çatmamış düşüncələr» əsərinin ikinci versiyasının ikinci fəslində aşağıdakıları yazarkən də haqlıdır: «Elə vaxtlar olmuşdur ki, stimulların bir dünyadan qoparılıb başqa bir dünyaya keçirilməsi mümkün olmayan kimi, monumental keçmişi də mifik ədəbiyyatdan ayırmaq mümkün olmamışdır». Bu stimullar həmişə vahid dünyanın, mili və mədəni birlik dünyasının əsaslarına və onun qorunmasına yönəli olmuşlar. Və bu unifikasiya prosesinə elm, tarix (bilik) və ya onların vəhdətindən daha çox məhz Yaddaş (yunanca – Mnēmosynē) hökmran olmuşdur.\nMifin tarixlə bu çarpışmasında (mifoqrafiya və və istorioqrafiya şəklində) yazının statusu çox vaxt birmənalı görünmürdü. Bir tərəfdən, yazılı mətnlər əksər hallarda mifik ənənəni təsbit edirlər və onun qorunmasına, ötürülməsinə imkan yaradırlar (məsələn, bizim eradan əvvəl altıncı əsrdə Homerin mətnlərini, eramızın on dördüncü əsrində Oğuznamələri misal gətirmək olar); digər tərəfdən isə Yazı ənənənin özü üçün təhlükə törədir, çünki onu mürəkkəbləşdirir. Əlbəttə, o, Yaddaş Həqiqətinə və mifik ənənəyə düşmən də ola bilərdi. Platon öz «Fedra»sında yaddaşı möhkəmlətməklə bağlı yazının əsassız iddiasını faş etdi və pislədi. Və artıq bizim dövrümüzdə Mixail Bulqakovun romanının təhkiyəçisi də («Yarımçıq əlyazma»nın təhkiyəçisi öz Proloqunda ona istinad edir) Ustadın romanının (bu romana müəyyən mənada mif kimi də baxıla bilər) doğruluğunu dəstəkləmək üçün əlyazmanın lazım olmadığını nümayiş etdirməklə, eyni bir fikri ifadə edir. Əlbəttə ki, «əlyazmaları yanmır», və əgər hətta yanırlarsa da, söz qorunub saxlanılır, çünki Ustad, qədim dövrün bardı Homerin, və ya Dədə Qorqudun etdikləri kimi, öz «roman»ını əzbər yadında saxlayır. Marqaritanın Onun sözü (sözü, yəni «İqor polku haqqında dastan»da olduğu kimi, loqosu) yadında saxlayıb-saxlamadığı ilə bağlı sualına Ustad cavab verir: «Narahat olma! Mən heç vaxt heç nəyi unutmayacağam». Beləliklə, Ustad mifin ilahi, epik sözünü qorumağa (yaratmağa) cəhd edir.\nDədə Qorqud razılaşır ki, «əvvəlcə söz olub», lakin o, aforizmlərindən birində eposda yazıldığı kimi, «Əgər bir şey lap əvvəldən yazılmayıbsa, heç vaxt baş verməyəcək» deyəndə, yazılı sözün əlahiddə gücünü öncədən görür. Və Kamal Abdulla da “Yarımçıq əlyazma”da yazının dekonstruktiv potensialının, epik sözün, mütləq keçmişin və monumental tarixin logosunun (sözünün) və muthosunun (mifinin) hakimiyyətinə müqavimət göstərmək potensialının bütün nəticələrindən istifadə edir. Doğrudan da, yazıya canlı epik yaddaşın mövcudluğu şəraitində nəinki faydasız bir şey kimi baxmaq olar, onu həm də ənənənin sərt qanunlarını pozan təhlükəli bir şey (Derridanın sözləri ilə desək, «təhlükəli əlavə») də hesab etmək mümkündür. Əlyazmaları elə-belə, sadəcə yanmır, amma onlar tamamilə xətər toxunmamış kimi də qalmır. Biz daim üzərində “yanıq izləri» və «ləkələr» olan səhifələrlə, hətta «cırıq-cırıq» edilmiş, ya da tamamilə itirilmiş səhifələrlə rastlaşırıq. Əlbəttə, ilk tanışlıq zamanı üzə çıxan bu cür lakunaların bəziləri elmi-tədqiqat prosesində aradan qaldırıla bilər. Lakin başqa bir (ontoloji) mənada – Derridanın və Kamal Abdullanın mənalarında – onlar insan həyatının və onun verballaşmasının mahiyyətcə həllolunmazlıq və yarımçıqlıq (məhkumluq vəziyyətinin) indikatorlarıdır (izləridir). Bu mənada, insan varlığının natamamlığı və yarımçıqlığı əzəldən təyin olunmuşdur.\nKamal Abdulla yazını və sirri bir araya gətirərkən (Derrida bunu «ikonoqrafiya» adlandırırdı) insan məhkumluğunun xüsusi təyinatı haqqında fikri inkişaf etdirir. Onun «roman» təhkiyəçisi bilir ki, «əlyazmalar öz sirrini yazıda gizlədir" və Dədə Qorqudun əlyazması da məhz bu mənada xüsusi «gizliliyə» malikdir, belə ki, əsrarəngiz surətdə Şah İsmayılla bağlı başqa bir əlyazmayla çulğaşır; onların hər ikisi Gəncə zəlzələsini təsvir edən fraqmentlərlə haşiyələnmişdir. Təhkiyəçi özünü tarixçi-alim — həmin yazıçı ilə eyniləşdirməkdən imtina edərkən, eynən Derrida kimi, iki yazı növünü fərqləndirir: onlardan biri («yaxşı») qəlbə epik yaddaş (anamnēsis) vasitəsilə daxil edilir; digəri («pis» və ya Nitşe belə deyərdi: «o qədər də pis olmayan») isə yaddaş dəftərçəsi, «müşahidələr» ((hupomnēmata ili memorabilia, memoranda, commentari) səciyyəsi daşıyan dağıdıcı, sirli yazıdır. «Yaxşı yazı» kitaba çevrilmək tendensiyasına malikdir. «Kitab ideyası bütövlük ideyasıdır», lakin bunlar eyni şeylər deyil və hətta yazı ideyasına (natamamlıq mahiyyətinə) müxalif mövqedə ola bilərlər. «Kitabın ideyası həmişə təbii bütövlüyə istiqamətlənir və yazının özünün məqsədlərinə çox yaddır».\nBeləliklə, «Dədə Qorqud Kitabı»nın bütövlüyünə, eposun yazılı mətninə, qədim oğuz cəmiyyətinin qapalı mifik dünyası obrazına, hər iki – qədim və müasir əlyazmanın (“ədəbi romanın») bütövlüyünə qarşı durmaq cəlbedici görünə bilərdi. Kitabdakı fasiləsizlik və bütövlük, riskə yəni, əhəmiyyətli «orijinal» əlyazma lakunaları ilə «qırılma»ya bu cür məruz qala bilir (burada «arxi-iz» [archi-trace] kimi «arxi-yazı» [archi-écriture] ciddi əhəmiyyət kəsb edir.).\nDoğrudan da, «mifin qırılması» fenomeni ədəbiyyat haqqında mümkün təyinlərdən biridir. Lakin Kamal Abdullanın romanı daha orijinaldır, çünki o, eyni zamanda eposdan daha ədəbidir, belə ki, həlledilməz, qapalı, tamamlanmamış, yəni, «qırılmış» mətni ehtiva etdiyi, «qeydlər» və «müşahidələr» («yazıya alınmalı olan hazırlıq işləri») şəklində təqdim olunduğu üçün bu təyini təkzib edir. Faktiki olaraq, Jan Lyuk Nensinin mif və ədəbiyyat arasındakı münasibətlər haqqında düsturu dediyimiz fikirlə ziddiyyət təşkil etmir: "Əsərdə mifin, ədəbiyyatın və yazının hərəsinin öz payı var. Sonuncu özündən əvvəl gələni yarıda dayandırır, o, mifin qırılması (hekayətin, yaxud təhkiyənin yarıda saxlanması ilə) vasitəsilə tamamilə «açılır»…\nLakin mifin bu cür «qırılma»sı, şübhəsiz, onun mif olaraq meydana çıxması və yaxud «mif» olaraq təyini qədər qədim dirməsələsi kimi mif və ədəbiyyat arasındakı münasibətlər, eləcə də "ilkin" mənbə (yunanlarda ἀρχή) məsələsi son dərəcə mürəkkəbdir və bu mürəkkəbliyi «Yarımçıq əlyazma»dan daha yaxşı əks etdirən başqa bir mətn təsəvvür etmək çətindir. Doğrudan da, eposun ilkin təşkili həmişə «ilkin» qeydlərin və müşahidələrin müdaxiləsi və natamamlığı ilə müşayət olunur. Üstəlik, artıq qeyd etdiyimiz kimi, epos öz leytmotiv məramında gələcək dekonstruksiyanın rüşeymlərini gizlədə bilər. Əlbəttə, bu «aforizm enerjisi» yalnız («Yarımçıq əlyazma»nın təhkiyəçisi və oxucuları tərəfindən) sirrin açılmasından sonra üzə çıxa bilər, şərti olaraq, «tamamlanar».\nKamal Abdullanın təhkiyəçisi sirlərə yiyələnməklə bağlı fövqəladə istəklər vurğulayarkən, müəyyən mənada, «yazıya müdaxiləni", yəni, Derridanın dediyi kimi, «aforistik enerji»ni nümayiş etdirir. Bu mənada, o, Dədə Qorqudun xələfi kimi, hətta romandakı Dədə Qorqud xarakteri onun yazı proyeksiyası kimi nəzərdən keçirilə bilər. Daha mühümü odur ki, Kamal Abdullanın romanında Dədə Qorqud təkcə Bayandır Xanın katibi deyil, o, sözün ən güclü mənasında katibdir. O, sadəcə, yazıçı-təhkiyəçi yox, həm də «sirrlərin qoruyucusudur». Oğuz cəmiyyətində hər kəs bilir ki, «Dədəyə etibar edilmiş sirr həmişə qorunub-saxlanacaq». Bununla belə, Con Kaputo yerində deyir və yazır ki, «sirr qorunub-saxlanmağa başlandığı andan yayılmağa başlayır; o öz qorunması ilə yayılır».\nBu mənada, Bayındır Xana, beləliklə də, qədim əlyazmanın oxucusuna və «Yarımçıq əlyazma»nın oxucusuna təkcə Beyrəyin «qəhrəmanlığı»nın sirri açılmır. Əksinə, hər dəfə əlyazmanın müəyyən yarımçıqlığı ortaya çıxdığında sirrin «üstünün açılması» və "yayılması» baş verir. Gizlilik yarımçıq əlyazma üçün — həm roman, həm də eposa qeydlər üçün, faktiki olaraq, başlıca obraz rolunu oynayır. Bu gizlilik sirrin faş olması ilə olmaması arasında oyunun obrazıdır, yəni, özünün/onların həqiqətinin obrazıdır, yaxud üzə çıxan bədii obrazın həqiqətidir: «Dədə Qorqudun hazırlıq qeydləri, müşahidələri və eskizləri sis-duman örtüyü kimi açılaraq, öz həqiqi cizgilərini itirmiş və sənətkarın qələmə aldığı xəyala çevrilmiş ideya və mənaları aşkarlayır – buludlar göy üzündən yox olduqda nəhayətsizliyin maviliyi daha ehtişamlı görünür və sən Tanrıya, böyük ali həqiqətə daha yaxın olursan».\nBelə bir həqiqət işi, gizlinlər–gizlinlərin açılması, Haydeqqerin sənət nəzəriyyəsi və yaxud xüsusi bir ilkin natamamlıq (Baxtinin roman nəzəriyyəsində roman yarımçıqlığı) kimi belə bir həqiqət işi Dədə Qorqudun epos üçün hazırlıq qeydləri ilə romanın finalındakı "eposun tanış mətni" arasında böyük bir fərqi özündə ehtiva edir. "Eposun tanış mətni" Dədə Qorqudun epos üçün hazırlıq qeydlərindən siyasi baxışların məzmunu baxımından o qədər də fərqlənmir. Söhbət o ideoloji məzmundan gedir ki, həmin məzmun eposun "patronunun" (Bayandır Xanın) istəyinə daha uyğun ola bilərdi (məsələn, "indi çox dəbdə olan dövlətçilik konsepsiyası"). Eposun tanış mətni daha çox öz natamamlığı ilə, başqa sözlə, daima yenidənyazılma prosesində gizli mətnlərin faş olmasına açıq olmasıyla fərqlənir. Təhkiyəçinin eyni əlyazma çərçivəsində, (bir tərəfdən DQ hekayələri, diğər tərəfdən Şah İsmayıl hekayəsi) iki tarixi baxımdan bir-birindən uzaq mətnlər arasında əlaqənin nədən ibarət olmasına dair dramatik sualı bu cür cavablandırıla bilərdi: Natamamlıq! Əminliklə demək olar ki, bu natamamlıq (Makiavellisayağı) həmən gizlinlərin açılıb-açılmamasına səbəb olan siyasi məqsədəyönluk prosesinin eyni oyununa istinadən, yəni, həqiqətə istinadən ortaya çıxa bilər.\nEposun hazırlıq qeydlıəri ilə eposun son mətni arasındakı böyuk fərqi, yəni, bir tərəfdən, dünyanın mifoloji, ideoloji quruluşu ilə digər tərəfdən onun tanış və yad quruluşu arasında yazıla bilən roman oyunu arasındakı fərqi nəzərə alaraq kiməsə, xüsusilə də, "Yarımçıq əlyazma"nın təhkiyəçisinə maraqlı gələ bilər: nə üçün eposun "tam" mətni deyil, hazırlıq qeydləri və müşahidələr qorunub saxlanıb? Bu cür qorunub saxlanma, ümumiyyətlə, mümkündürmü?\nNəticə etibarilə, epik mətn formalarının hakim qüvvələr tərəfindən qorunub saxlanma imkanları daha yüksəkdir (məsələn, Homer eposunun taleyini və yaxud Vergilinin "Eneida"sını dırnaqarası Menipp satiraları ilə müqayisə edək).\nKamal Abdullanın təhkiyəçisi, yəni, Dədə Qorqudun xələfi və katib deyir ki, «Bu, sirri-Xudadır!» Ancaq bu həm də şeytani sirr deyilmi (və yaxud, tutalım, Mixail Bulqakovun və ya Kamal Abdullanın özünün sənətkar sirri deyilmi)? İddia etsək ki, öz ilahi anlamında «əlyazmalar yanmır», bu, Yazının (və sənətin) əbədiliyi ilə bağlı sirr deyilmi?\nDoğrudan da, «həmişə şər törədən, bununla belə, həm də xeyir işlər görən qüvvə»nin kompetentliyi çərçivəsində əlyazmaların gümanedilən dayanıqlığını anlamaq cazibəsi mövcuddur. Ancaq bu hal Kamal Abdullaya məxsus yazının «əzəli» yarımçıqlığı "prinsipi"nə etinasız olardı. Artıq qeyd etdiyimiz kimi əlyazmalar tamamilə yanmır və heç vaxt xəsarətsiz olmurlar; onlar həmişə hansısa izlər qoyurlar. Bir tərəfdən bu izlər eposun bütövlük istəyidir, yəni, «Yarımçıq əlyazma»nın təhkiyəçisinin dediyi kimi, təxəyyülümüzdəki «tam bütövlük»dür, digər tərəfdən isə hupomnemata, yaxud memorabilia-da qeyd olunan "ilkin" təlaşıdır, «hazırlıq qeydləri və müşahidələr»dir. Bir daha qeyd edək ki, Kamal Abdullanın dahiyanə tapıntısı eposun mədəniyyəti «təsis etmək, qurmaq» iddiası daşıyan missiyasının bünövrəsinə yazının natamamlıq mahiyyətinin qoyulmasındadır.\nBundan da artıq, «Yarımçıq əlyazma»da Dədə Qorqud həm eposun, həm də qeydlərin və müşahidələrin müəllifi kimi kəşf edilib – təxəyyül olunub. Həqiqət də məhz sonuncuda (qeyd və müşahidələrdə) açılır: «Həqiqətdə məsələ belə olub!» – "Yarımçıq əlyazma" deyir. «Bütöv» eposun ideoloji, mifoloji funksiyasının həqiqəti, eyni zamanda, ciddi, doqmatik, hermenevtik qayda kimi üzə çıxır: «Amma gələcək nəsillər bunu belə başa düşməli və bu cür qəbul etməlidir!» – Epos da sanki belə deyir. Ən vacibi isə qeyd və müşahidələrin təsdiqinin tarixi və mifik həqiqəti baxımından həmin qeyd və müşahidələrin gücü, nəticə etibarilə, böyük Azərbaycan şairi Hüseyn Cavidin («hakimiyyət bütün hakimiyyətlərə son qoymaq üçün lazımdır») nüfuzu ilə riskə atılmış olur. Təhkiyəçi yazır: «Ancaq bu mətnin təqdim etdiyi reallığın özü də həmçinin şübhə altına alına bilər. «İnsanın şübhə etməyə haqqı var» ifadəsi ilə bağlı Hüseyn Cavidin fikirləri bu gün də yaşayır, gələcəkdə də yaşayacaq».\nYarımçıq əlyazmanın (və «Yarımçıq əlyazma»nın) ciddi «siyasi» funksiyası şübhə hermenevtikasının təsdiqindən çox, hermenevtik prosesin səbrlə açılmasından (daim «özü-özünü yarıda saxlaması»ndan) ibarətdir. Beləliklə, yarımçıqlıq şərhin əsas prinsipi kimi göstərilir. Nitşenin məşhur deyimini bir qədər dəyişdirərək, demək olar ki, tamamlanmış, bütöv əlyazmalar mövcud deyil, yalnız (yarımçıq) şərhlər var, çünki yarımçıq əlyazmalar həmişə yeni-yni şərhlər doğurur. «Yarımçıq əlyazmalar»ı yenidən epik bütövlüyə və tamlığa yuvarlanmaqdan qorumaq üçün güclü şərhçiyə – bədii qüvvəyə ehtiyac var. Epik qəhrəmanların «yenidən həyata qayıtması, sevməsi, nifrət etməsi, sədaqətli olması, fitnə-fəsad törətməsi, ağlayıb-gülə bilməsi üçün» onları düşdükləri «dondurulmuş statik» vəziyyətdən yalnız belə bir qüvvə xilas edə bilər. Kamal Abdulla onların canlı (və ölümlü) təbiətini göstərməklə (qəhrəmanların kvazilahi təbiətinə qarşı çıxmaqla) «əyanları və onların oğullarını, xanları və xan oğullarını» miflərin epik dünyasından romanın «zamansız» dünyasına keçirir. Keçmiş öz «mütləqliyini» itirir, lakin öz müasirliyini əldə edir: «Qədim oğuz cəmiyyəti öz real, mənəvi kontekstində görsənməyə başlayır».\nBeləliklə, ənənəvi «donmuş» epik qəhrəmanların dirçəldilməsi prosesinin o biri tərəfi oxucunun yenidən aktivləşməsi olmalıdır. Həmin oxucu o qəhrəmanlarla öz mənəvi qohumluğunu yenidən kəşf edir, artıq ənənəni passiv şəkildə qəbul edən şəxs və ya ehtirassız, soyuq alim olmur, əksinə, iştirakçı, yazıçı – «katib», nəhayət etibarilə, Dədə Qorqudun xələfi olaraq meydana çıxır.\nKamal Abdullanın əsəri ilə bağlı bunu da demək olardı ki, romandakı əsərindəki təhkiyəçinin haqqında danışdığı qədim, yarımçıq əlyazma «aldadıcı yarımçıqlığına baxmayaraq, qorqudşünasıqda böyük dəyişikliklər doğuracaqdır». Fikrimizcə, daha çox məhz özünün natamamlığı "sayəsində" «Yarımçıq əlyazma» təkcə qorqudşünaslığa təsir göstərməyəcəkdir. Onun həmçinin müasir ədəbiyyatın oxunuşuna və tədqiqinə, eləcə də onun qədim (epik, mifik) ənənə ilə əlaqəsinə və digər ənənələrlə qohumluğuna da təsiri olacaqdır.\nBölmə: Slider, Xəbər, Zaman maşını Tarix: December 4, 2017\nMaks Statkiyeviç – “Yarımçıq əlyazma”ya doğru: yazı eposa qarşı" data-related="" data-count="horizontal">Tweet


Vüsal Qasımlı: "Manatın real effektiv məzənnəsi yüksəlir" | Report.az\nVüsal Qasımlı: "Manatın real effektiv məzənnəsi yüksəlir" “Azərbaycan manatının ABŞ dolları qarşısında sabitliyi fonunda əsas ticarət tərəfdaşlarımızın valyutalarının ucuzlaşması baş verir. Mart ayının ilk yarısında Azərbaycan manatı qarşısında gürcü larisi 6,5%, rus rublu 9,8%, türk lirəsi 1,4%, Ukrayna qrivnası 5,9%, Çin yuanı 0,4%, qazax təngəsi isə 6,7% dəyər itirib. Beləliklə, manatın real effektiv məzənnəsi artıb. Bu məzənnəni hesablayarkən, manatın ticarət partnyoru olan ölkələrin valyutalarına nəzərən nominal məzənnəsi və inflyasiya nəzərə alınır”.\n16 Mart , 2020 10:26\n“Report” xəbər verir ki, bunu İqtisadi İslahatların Təhlili və Kommunikasiya Mərkəzinin icraçı direktoru Vüsal Qasımlı qlobal şoklara rəğmən manatın məzənnəsinin sabitliyini şərh edərkən deyib.


Azərbaycanda ilanların pulla tutulması təklif edilir\nAna Səhifə - GÜNDƏM - Azərbaycanda ilanların pulla tutulması təklif edilir\nAzərbaycan Milli Elmlər Akademiyası (AMEA) Zoologiya İnstitutu ödənişli əsaslarla ilanların zərərsizləşdirilməsini təklif edir.\nİnstitutun direktoru Elman Yusifov Trend-ə bildirib ki, yeni təsdiqlənmiş “Elm haqqında” qanunla artıq AMEA-nın müəssisələrinə sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olmağa icazə verilib.\nHazırda bu işin kortəbii şəkildə həyata keçirildiyini deyən E.Yusifov son zamanlar İnstituta ilanların zərərsizləşdirilməsi ilə bağlı edilən müraciətlərin sayının artdığını da söyləyib.\nE.Yusifov qeyd edib ki, əslində, qanuni baxımdan belə müraciətlərin bu quruma ünvanlanması doğru deyil: “Çünki hazırda ətraf mühitə Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyi (ETSN) nəzarət etdiyindən bu məsələləri həmin qurumla razılaşdırmaq lazımdır. Yalnız ETSN-in razılıq məktubu əsasında İnstitutun mütəxəssisləri ərazidən ilanları götürə bilərlər”.\nAzərbaycanda ilan tutma sahəsində mütəxəssislərin sayının çox az olduğunu və bu işin həm də çox riskli olduğunu deyən E.Yusifov hazırda İnstitutun maddi-texniki imkanlarının bu işi görməyə imkan vermədiyini söyləyib.\nBunları nəzərə alaraq, E.Yusifov təklif edir ki, ilanların zərərsizləşdirilməsi işi yalnız qarşılıqlı müqavilə əsasında həyata keçirilsin: "Bunun üçün İnstitutla müraciət edən müəssisə arasında müqavilə bağlanılmalıdır. Həmin müraciət edən təşkilat isə ya yerli icra hakimiyyəti, ya Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyi, ya da Fövqəladə Hallar Nazirliyi ola bilər. Əgər Fövqəladə Hallar Nazirliyi bu işin təşkilatçısı olarsa, o, bizimlə ödənişli əsaslarla müqavilə bağlaya bilər. Ondan sonra biz ödənişli əsaslarla ilan, əqrəb və digər zəhərli heyvanların zərərsizləşdirilməsi ilə məşğul ola bilərik”.\nE.Yusifov onu da əlavə edib ki, Azərbaycanda zəhərli ilanlar əsasən, yarımsəhra ərazilərdə, yəni Aran rayonlarında olur: “İlanlar yüksək dağlıq ərazilərdə də olur. Onlar dəniz səviyyəsindən 2000 metrədək qalxa bilirlər. Amma o ilanlar az zəhərlidirilər”.\nBu gün ilanların sayının artması ilə bağlı səslənən fikirlərin yanlış olduğunu deyən E.Yusifov bildirib ki, ətrafda tikinti işlərinin geniş vüsət alması, təsərrüfat işlərinin genişlənməsi nəticəsində ilanlar ərazilərdən qaçırlar. Ona görə də insanlar ilanların sayının artması qənaətinə gəlirlər.


Ramiz Mehdiyevə “hədiyyə” edilən milyonluq mənzilin fotoları yayıldı\n12:35 01-09-2020 | 1148\nPrezident Administrasiyasının keçmiş rəhbəri Ramiz Mehdiyevin fəaliyyəti ilə bağlı hər gün yeni məlumatlar ortaya çıxır. Və bu yayılan məlumatların heç biri onun xeyirinə deyil.Məlum olur ki, PA rəhbəri olduğu zaman R. Mehdiyevə "hədiyyə” adı ilə - əslində isə rüşvət kimi çoxlu sayda daşınar və daşınmaz əmlak verilib. Hətta o bir çox tikinti şirkətlərində müəyyən paylara da sahib olub.\nYeniAvropa xəbər verir ki, R. Mehdiyevə verilən həmin hədiyyə əmlaklardan biri ilə bağlı "Yeni Sabah” maraqlı məlumat əldə edib. Belə ki, 3 il bundan əvvəl Badamdar qəsəbəsində Botanika bağının yanında elit binada Mehdiyevə 400 kvadratmetr sahəsi olan mənzil hədiyyə edilib. Binanın 14-cü mərtəbəsində yerləşən bütün mənzillər birləşdirilərək bir ev halına gətirilib. Mənzildə 4 yataq otağı, bir böyük zal, iş otağı var. Mənzili Mehdiyevə tanınmış iş adamlarından biri hədiyyə edib.\nBu haqda saytımıza məlumat verən şəxs bildirir ki, həmin mənzilin hazırda bazar qiyməti 2 milyon manata yaxındır. O, təkcə parket işinə 100 min manatdan artıq pul xərcləndiyini iddia edir. Mənzilin təmir işlərinə şəxsən R. Mehdiyev özü nəzarət etsə də, öz cibindən bir qəpik pul xərcləməyib. Mənzilə istifadə olunan bütün tikinti materialları və mebellər xaricdən gətirilib. Qısa müddətdə onun istədiyi kimi təmir olunan mənzil təxminən 3 il əvvəl Mehdiyevə təhvil verilib. Mehdiyev isə öz növbəsində həmin evi qızı Kamilə Mehdiyevaya bağışlayıb. Aradan 3 il vaxt keçsə də, bu günə qədər həmin evin boş saxlandığı, heç kimin orada yaşamadığı bildirilir. Mənzilin dizaynının fotolarını da təqdim edirik. 400 kvadratmetrlik mənzilin ən xırda detallarına qədər məhz dizaynda nəzərdə tutulduğu kimi təmir olunduğu, mebellərlə təchiz edildiyi bildirilir.


Цифровой планшет Wacom Intuos Pro купить в Баку. Qiymeti\nWacom Intuos Pro yaradıcılıq üçün yaradılmişdır. Bu qrafik planşet yüksək dəqiqilikli Wacom pero imkanlarından və multi-toxunuşlu multisensor ekran vasitısilə siz istənilən ən xırda və incə detalı özlüyünüzdə əks etdirə bilərsiniz.\nİdarəetmə və komfortu hiss etmə\nPeronu sıxarkən hissiyat dərhal sizi valeh edəcək, multi sensorun jestlər dəstəyi ilə sizin işlədiyiniz zaman sizdə daha xoş təsürat yaradacaq. Panorama, masştab böyütmə və naviqasiya rahat jest və İntuos Pro-nun üstün cəhətləri ilə daha cazibədardır.\nYaradıcılıq üçün qrafik planşet


“Azərbaycan Dəmir Yolları” Qapalı Səhmdar Cəmiyyəti :: Azərbaycan Respublikasının Nəqliyyat Nazirliyi\nBaş səhifə » “Azərbaycan Dəmir Yolları” Qapalı Səhmdar Cəmiyyəti\nAzərbaycanın dəmir yolu Avropanın ilk dəmir yollarından biridir. Onun yaranma tarixi 1878-ci ilə təsadüf edir. Həmin tarixdə uzunluğu 20 km-ə bərabər olan Sabunçu – Suraxanı xəttinin təməli qoyulmuş və tikinti işləri 20 yanvar 1880-ci ildə başa çatmışdır. Buxar dartqısı ilə neft daşımaları həyata keçirilən bu xətt Zaqafqaziyada istismara verilən ilk dəmiryol xətti olmuşdur. Dünyada ilk dəfə olaraq neft məhz bu dəmir yolu ilə sisternlərdə daşınmağa başlanılmışdır.\n1879-1883-cü illərdə Bakı – Tiflis – Batumi istiqamətində dəmiryol xətti çəkilib istifadəyə verilmişdir. Bakı (Biləcəri) – Dərbənd – Tixoresk dəmiryol xətti ilə qatarların hərəkətinə isə 1901-ci ildə başlanılmışdır. Artıq 1918-ci ildə Azərbaycanın dəmir yollarının uzunluğu 866 km idi. Bu isə müasir dəmiryol şəbəkəsinin təxminən 40%-ni təşkil edir.\nBu tarixi dövrdən başlayaraq Azərbaycan dəmir yolu yük və sərnişin daşımalarına olan tələbata uyğun olaraq inkişaf etmiş və təkmilləşmişdir. Hazırda baş yolların ümumi uzunluğu 2910,1 km, istismar uzunluğu isə 2079,3 km-dir. Dəmir yollarının 802,3 km-i ikiyolludur. Yolun ümumi istismar uzunluğunun 1241,4 km-i və ya 59,7%-i elektrikləşdirilmiş, 1527,7 km-i avtomatlaşdırılmış işarəvermə sistemi ilə təchiz edilmişdir. Azərbaycan dəmir yolunda 176 stansiya fəaliyyət göstərir.\nAzərbaycan Respublikası Prezidentinin 2009-cu il 20 iyul tarixli 383 nömrəli Sərəncamı ilə dəmir yolunun hərtərəfli inkişafının təmin olunması, iqtisadiyyatın və əhalinin daşımalara olan tələbatının daha dolğun ödənilməsi, idarəetmənin təkmilləşdirilməsi və görülən işlərin səmərəliliyinin daha da artırılması məqsədilə Azərbaycan Dövlət Dəmir Yolunun yenidən təşkili yolu ilə “Azərbaycan Dəmir Yolları” Qapalı Səhmdar Cəmiyyəti yaradılmışdır.\n“Azərbaycan Dəmir Yolları” Qapalı Səhmdar Cəmiyyətinin əsas məqsədi Azərbaycan Respublikası iqtisadiyyatının, fiziki və hüquqi şəxslərin dəmir yolu ilə daşımalara və dəmir yolu sahəsində digər xidmətlərə olan tələbatının təmin edilməsindən, dəmir yollarının, habelə ümumi istifadədə olan dəmir yolu nəqliyyatının infrastrukturunun inkişaf etdirilməsindən və təkmilləşdirilməsindən, dəmir yollarında hərəkətin idarə edilməsinin təmin olunmasından, dəmir yolu nəqliyyat vasitələri parkının, maddi-texniki bazasının müasirləşdirilməsindən və səmərəli istifadə olunmasından və bu sahədə kadr hazırlığının aparılmasından ibarətdir.\nAzərbaycan torpaqlarının 20%-nin Ermənistan silahlı qüvvələri tərəfindən işğal edilməsi nəticəsində 240,4 km uzunluğunda dəmir yolu xətti işğal altında qalmışıdır.


Sonsuzluq və yaşam faktorları - HB Güven Klinik\nŞərh yoxdur Sonsuzluq və yaşam faktorları\nCütlüklərin 1 il boyunca requlyar ve qorunmadan cinsi əlaqədə olmasına baxmayaraq, hamiləliyin baş verməməsi sonsuzluq adlanır. Cəmiyyətdə hər 7 cütlükdən biri sonsuzdur. Bir cütlüyüün 3 aylıq bir müddətdə hamilə qalmaq şansı 55-57%, 6 aylıq müddətdə 72%, 1 il sonra isə 85%-dir. Sonsuzluqda sırf qadına bağlı səbəblər 40-55%, kişiyə bağlı 25-40%, hər ikisinə bağlı səbəblər isə 10-15% təşkil edir. Təxminən 10-15% cütlüklərdə isə hər hansı bir səbəb aşkar edilmir. Bu hal “səbəbi bilinməyən sonsuzluq” adlanır.\nCütlükləri müayinə etməkdə məqsəd, kimin günahkar olduğunu araşdırmaq deyil, səbəb və mualicəni müyyən etməkdir.\nHamilə qalmağa mane olan faktorlar bunlardır:\nCinsi əlaqənin sayı. Cinsi pəhriz 5 günü keçdiyində spermin aktivliyi azalır və hamiləlik baş vermir. Əksinə, bir neçə araşdırmaların nəticəsinə əsasən hər gün cinsi əlaqədə olan cütlüklərdə isə hamiləlik şansı azala bilər. Cütlüklərə 1-2 gün ara verərək cinsi əlaqədə olmaq tövsiyə olunur. Xüsusilə aybaşı tsiklinin ortalarında 8-16-cı günlərdə, yəni təxmini ovulyasiya dönəmində cinsi əlaqə tövsiyə edilir.\nPəhriz və həyat tərzi. Araşdırmalara görə, bədən çəki indeksi aşağı olan qadınlarda hamiləlik baş verməsi gec-gec olur. Həmçinin piylənməsi olan qadınlar da hamiləlik üçün mütləq arıqlamalıdılar. Xüsusilə qarın bölgəsində artıq piy toxuması əlavə estrogen hormonunun qanda miqdarını artırır və bu yumurtalanma prosesinə təsir edir. Siqaret çəkən qadınlar da hamilə qalmaqda çətinlik çəkir. Siqaret yumurta hüceyrənin keyfiyyətinə mənfi təsir edir. Həmçinin siqaretin menopauza dovrünü yaxınlaşdırmasına aid müəyyən tədqiqat işləri var. Kişilərdə siqaretin spermə, onun hərəkətliliyinə çox ciddi təsiri olduğuna dair kifayət qədər araşdırmalar mövcuddur.\nKofein. Gündə 5 fincandan çox qəhvə istifadə edən qadınlarda da hamilə qalma şansı azalmaqdadır. Qəhvə həm də hamiləlik zamanı düşük riskini artıra bilər.\nƏlavə dərmanlar, xüsusilə antidepressantlar, antibiotiklər və digər dərmanların istifadəsi qadınlarda müvəqqəti hormon pozğunluğu yarada bilər.\nStressli həyat yaşayan və yaşlı qrup cütlüklər daha çox sonsuzluq problemi ilə qarşılaşa bilər. Bol meyvə, tərəvəz, sağlıqlı qidalanma və sağlam həyat tərzinin hamiləliyin baş verməsində müəyyən rolu var.\nT.E.N. Dr. Elnurə Vəliyeva Ginekoloq\n← Hamiləlik zamanı Qalxanabənzər vəzi problemləri → Yuxu gigiyenası


Peyvənd koronavirusun mənfi təsirlərinin qarşısını ala bilər - Unikal.org\nCOVID-19 xəstəliyinin törədicisi SARS-CoV-2 virusunun əhatə dairəsinin və coğrafiyasının genişlənməsi qlobal iqtisadiyyata, beynəlxalq maliyyə və əmtəə bazarlarına mənfi təsir etməklə iqtisadi tarazlığın pozulmasına gətirib çıxarıb.\nUnikal.org-un məlumatına görə, ölkədə sosial təcrid tədbirləri nəticəsində iqtisadiyyatın əksər sahələrində yaranan çətinliklər işgüzar aktivliyə və iqtisadi artıma mənfi təsir göstərib.\nPandemiya ilə mübarizə tədbirləri üçün dövlət büdcəsindən və digər mənbələr hesabına bötüvlükdə təxminən 2,5 milyard manat vəsait ayrılıb.\nBununla belə, 2020-ci ildə əvvəlki illə müqayisədə ÜDM istehsalı 4,3 faiz, o cümlədən qeyri-neft-qaz sektorunda isə 2,6 faiz azalmış, ixracın həcmi ötən illə müqayisədə 30 faiz, o cümlədən qeyri-neft ixracı 5,2 faiz, idxalın həcmi isə 21,4 faiz 5 azalıb.\nÖlkə əhalisinin 2020-ci ildə nominal gəlirləri əvvəlki illə müqayisədə 1,8 faiz azalıb. Eyni zamanda, hazırda ölkədə pandemiyanın davam etməsi və son dövrlərdə xəstəliyin səviyyəsinin artması bu istiqamətdə hökumətdən əlavə iqtisadi və sosial dəstək paketinin icrasını, zərər çəkən iqtisadi sahələrin və sahibkarlıq subyektlərinin dəstəklənməsini, qeyri-formal məşğulluğun qarşısının alınmasına yönəldilmiş stimullaşdırıcı tədbirlərin həyata keçirilməsini zəruri edir.\nHabelə, digər ölkələrdə də davamlı olaraq infeksiyanın sürətlə yayılmasının müşahidə edilməsi ölkə ərazisində sərt karantin tədbirlərinin yenidən tətbiqinə və sosial təcrid tədbirlərinin sərtləşdirilməsinə səbəb olur. Ölkədə insanların sağlamlığının qorunması, az vəsaitlə pandemiyaya qarşı mübarizənin səmərəli təşkil edilməsi məqsədilə vaksinasiya tədbirlərinin həyata keçirilməsi daha məqsədəmüvafiq hesab edilir.\nNazir onlayn müşavirədə iştirak etdi - FOTO


2019-cu ildə Brazil karnavalında ilk dəfə Ermənistanın bütün tarixi, o cümlədən müharibə, Soyqırım təqdim olunacaq – Ermənistanın İctimai Radiosu\nBaş səhifə | Bütün Xəbərlər | Mədəniyyət | 2019-cu ildə Brazil karnavalında ilk dəfə Ermənistanın bütün tarixi, o cümlədən müharibə, Soyqırım təqdim olunacaq\n2019-cu ildə Brazil karnavalında ilk dəfə Ermənistanın bütün tarixi, o cümlədən müharibə, Soyqırım təqdim olunacaq\nİlk dəfə dünyanın ən məşhur Brazil festivalı Ermənistanın atmosferi və ruhu təqdim edəcək. 2019-cu ildə festival çərçivəsində Nuh zamanlarından bizim günlərimizə qədər Ermıənistan tarixi təqdim olunacaq. Bu barədə Sputnik Armenia radio stansiyasıyla şou proqramlarının təşəbbüskarları, San Paulonun samba üzrə Sociedade Rosas de Ouro məktəbinin nümayəndələri Andre Maşadu və Anjelina Baziliu deyib. Maşadu və Baziliu ölkənin mədəniyyəti və tarixiylə daha yaxından tanış olmaq məqsədilə Ermənistandadır. Andre Maşanun sözlərincə, Ermənistan tarixinin faciəli səhifələrini (müharibələr, soyqırım, təqiblər) nəzərə alaraq, proqram çoxtərəfli olacaq.\nŞou 5 hissədən ibarət olacaq. İlk hissədə erməni xalqının mənşəliyi təqdim olunacaq, Ararat dağında yerə oturduğu barədə danışacaqlar. İkinci hissədə erməni xalqının döyüş ruhu təqdim olunacaq: ermənilər döyüşçülərdir.\nÜçüncü hissə erməni xalqının mənəvi komponenti təqdim edəcək: kilsələr, yazı, Mesrop Maştots və s. Dördüncü hissə Ermənistanın İlk respublikasının qurulduğu andan etibarən dövrünü göstərəcək. Burada bir hissəsi fransız-erməni böyük şansonye Şarl Aznavura həsr olunacaq.\nSonuncu beşinci hissədə Erməni Soyqırımını, erməni icmasını, eləcə də müasir Ermənistanı təqdim olunacaq. Şou proqramının sonuncu hissəsi San Paulonun “Armenia” meydanında olacaq. Burada həm də erməni kilsəsi və icmanın binası yerləşir.


Festivalda Prezident Administrasiyasının humanitar siyasət məsələləri şöbəsinin müdiri Fatma Abdullazadə, təhsil naziri Mikayıl Cabbarov, ali təhsil müəssisələrinin rəhbərləri, İsrail və Ukraynadan olan mütəxəssislər iştirak ediblər.\nADNSU-nun rektoru Mustafa Babanlı çıxış edərək innovativ ideyalara söykənən Startap layihəsinin əhəmiyyətindən danışıb.\nPrezident Administrasiyasının humanitar siyasət məsələləri şöbəsinin müdiri Fatma Abdullazadə startap məktəbin universitetdə yeni uğurların başlanğıcı olacağını bildirib.\nTəhsil naziri Mikayıl Cabbarov layihənin məqsədləri və bütövlükdə təhsil sisteminə verə biləcəyi töhfələrdən danışıb.\nTədbirdə qeyd olunub ki, “eazi START” startap məktəbində ideya və prototip səviyyəsində 20-yə yaxın layihə mövcuddur. Bu layihələrin ən perspektivli və rentabelli olanlarının daxili və xarici sərmayələr hesabına reallaşdırılması nəzərdə tutulur.\nLayihənin məqsədi Azərbaycanda startap hərəkatına töhfə vermək, gənclərin innovativ ideyalarının biznes həllini tapmasına dəstək verməkdir. Qurumun hədəflərinə yalnız Azərbaycan üçün deyil, həmçinin dünya səviyyəli layihə və məhsulları ortaya çıxarmaq da daxildir.\nFestivalda 15 startap layihəsi təqdim olunub. Hər bir layihə müəllifi ayrı-ayrılıqda öz ideyalarının əhəmiyyətini qeyd edib. Daha sonra qonaqlar ADNSU-da fəaliyyətdə olan İnkubasiya və Azİİ-İT Club mərkəzləri ilə tanış olublar.\nAçar sözlər: ali təhsil, startap, təhsil naziri, tələbə


20:18 24 Noyabr 2020\n10:13 06.11.2020 (Yenilənib 10:15 06.11.2020) Qısa URL\nBMT Baş Assampleyası öz plenar iclasında “Koronavirus xəstəliyi (COVID-19) pandemiyasına cavab olaraq Baş Assambleyanın Xüsusi sessiyası” ilə bağlı qətnamə qəbul edib.\nBAKI, 6 noyabr - Sputnik. 5 noyabr 2020-ci il tarixində BMT Baş Assampleyası öz plenar iclasında “Koronavirus xəstəliyi (COVID-19) pandemiyasına cavab olaraq Baş Assambleyanın Xüsusi sessiyası” ilə bağlı qətnamə qəbul edib.\nBu barədə Sputnik Azərbaycan-a Azərbaycan Respublikasının Xarici İşlər Nazirliyinin (XİN) Mətbuat xidməti idarəsindən daxil olan məlumatda bildirilir.\nQeyd olunur ki, Azərbaycan Respublikasının Prezidenti 4 may 2020-ci il tarixində keçirilmiş Qoşulmama Hərəkatına (QH) üzv ölkələrin COVID-19 pandemiyasına qarşı mübarizə üzrə Təmas Qrupunun onlayn Zirvə Görüşü zamanı BMT Baş Assambleyasının COVID-19-a qarşı mübarizəyə həsr olunmuş 31-ci xüsusi sessiyasının çağırılması təşəbbüsü ilə çıxış edib və təşəbbüs BMT üzv ölkələrinin böyük əksəriyyəti tərəfindən dəstəklənib.\nBMT ermənilərin mülki əhaliyə qarşı törətdiyi hərbi cinayətlərdən narahatdır\nBMT Baş Assambleyasının COVID-19 pandemiyasına həsr olunmuş xüsusi sessiyası 10 iyul 2020-ci il tarixindən etibarən çağırılıb və xüsusi sessiyanın rəhbər qurumları haqqında müvafiq qərarlar qəbul edilib. Xüsusi sessiyanın modallıqlarını müəyyən edəcək qətnamənin qəbulu üzrə mürəkkəb işin aparılması üçün Baş Assambleyanın sədri tərəfindən Azərbaycanın və Kanadanın BMT yanında Daimi Nümayəndələri həmvasitəçi qismində təyin olunub və 3 ay ərzində BMT-nin 193 üzv dövlətinin iştirakı ilə intensiv və hərtərəfli danışıqlar aparılıb.\nNəticədə, 5 noyabr 2020-ci il tarixində BMT Baş Assampleyası öz plenar iclasında “Koronavirus xəstəliyi (COVID-19) pandemiyasına cavab olaraq Baş Assambleyanın Xüsusi sessiyası” ilə bağlı qətnaməni qəbul edib.\n"Qətnaməyə əsasən, Azərbaycan Respubikasının Prezidenti tərəfindən QH üzv ölkələri adından irəli sürülən təşəbbüs əsasında BMT Baş Assambleyasının COVID-19-a qarşı mübarizəyə həsr olunmuş, Dövlət və Hökumət başçıları səviyyəsində xüsusi sessiyasının bu ilin 3-4 dekabr tarixləridə keçirilməsi qərara alınır. Açılış, ümumi müzakirələr, BMT sisteminin agentliklərinin birgə xüsusi təqdimatı və bağlanış seqmentlərindən ibarət olan bu mühüm tədbirin açılış hissəsində BMT BA-nın Prezidenti, Baş katibi, İqtisadi və Sosial Şuranın Prezidenti və Təhlüksizlik Şurasının Prezidenti ilə yanaşı, Qoşulmama Hərəkatının (QH) adından onun sədri qismində Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin də çıxışı nəzərdə tutulur.\nHazırda dünyada sağlamlıq, təhlükəsizlik və rifaha ciddi hədə törədən COVID-19 pandemiyasının görünməmiş və çoxtərəfli təsirləri ilə mübarizə aparmaq məqsədi ilə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin təşəbbüsü əsasında BMT Baş Assambleyasının xüsusi sessiyasının çağırılması pandemiya ilə birlik, həmrəylik və çoxtərəfli əməkdaşlıq əsasında əlaqələndirilmiş şəkildə qlobal mübarizənin aparılması baxımından müstəsna əhəmiyyətə malikdir. Bu, Azərbaycan Respublikası Prezidentinin həyata keçirdiyi uzaqgörən humanist xarici siyasətin növbəti parlaq qələbəsidir", - deyə XİN-in məlumatında bildirilir.\nBMT Baş Assambleyası, Xarici İşlər Nazirliyi, Koronavirus, epidemiya, COVID-19, BMT


Satılır 8 otaqlı 400 m2 villa Xalqlar Dostluğu m.\nElanın kodu: 596389\nBaxış sayı: 1801 Elanın tarixi: 24.09.2020\nTƏCİLİ ŞƏXSİ ƏMLAKIMI SATIRAM !! Xətai rayonu, Xalqlar Dostluğu metro stansiyasına yaxın, 5 Rezervuar küç ev 4 ünvanında 6 sotda yerləşir. Tikili sahsəi 400 kv.m-dir, 2 mərtəbəli 8 otaqdan, 2 mətbəx və 6 sanitar qovşağından ibarət tam təmirlidir. Ev cüt daşla tikilib, mərtəbələr arası beton monolitdir. 6 maşınlıq geniş və tametlə döşənmiş həyəti var. Qaz, su, işıq daimidir. Kombi sistemi mövcuddur. Evin iki girişi mövcuddur. Bütün otaqlar tam təmirli və işıqlıdır. Evi alan şəxs həyətdən 2 hissəyə bölərək 2 ayrı ev kimi istifadə edə bilər, hal-hazırda evin 2 giriş darvazası var. Satış zamanı mətbəx mebelləri qalacaq. Ev 24 saat mühafizə kameraları ilə qorunur. Evin giriş qapıları uzaqdan pultla idarə ediləndir. Həm evin, həm torpağın KUPÇA-sı var. İnfrastruktur cəhətdən əlverişli yerdədir. Aptekə, marketə, məktəbə, bağçaya, dayanacağa Xalqlar Dostluğu metrostansiyasına tam yaxın ərazidədir. Evin qarşısı tam asfaltlanıb. Evin əşyalı satışı da mümkündür, qiymətdə razılıq olarsa. Qiyməti 290 000 AZN. Real alıcılara endirim olunacaq.\nÜnvan: 5 Rezervuar küç ev 4\nKUPCALI Ev.Merdekanda Arteq Lager adlanan erazide14 sot torpagin icinde 3 mertbe 8 otaq 450 kv sahesi olan villa satilir.Sened chixarishdir.Evin eskiz lahiyyesi var\nBu əməliyyat bu elan üçün artıq tətbiq edilib. Əməliyyatın bitmə tarixi: 24.10.2020 17:08


Prezident: “Azərbaycan dünya miqyasında nümunəvi ölkəyə çevrilib”\n2021, 19 Oktyabr, çərşənbə axşamı, Bakı vaxtı 04:42\nİlham Əliyev mayın 4-də Azərbaycanın şimal rayonlarında bir sıra sosial obyektlərin açılış mərasimini keçirib\n“Ölkəmizdə bütün sosial layihələr uğurla icra edilir. Heç bir sosial layihədə heç bir yubanma yoxdur. Hətta bizim üçün o qədər də asan olmayan, əvvəlki böhranlı illərdə də sosial layihələr tam miqyasda icra edilib”.\nPresident. az saytının məlumatına görə, Azərbaycan dövlət başçısı İlham Əliyev mayın 4-də Xızıda içməli su təchizatı sistemlərinin yenidən qurulması layihəsinin yekun mərasimində rayon ictimaiyyəti qarşısında çıxışında belə deyib.\nPrezident Xızı şəhərində içməli su probleminin həmişə insanları narahat etdiyini, artıq bu məsələnin öz həllini tapdığını, bununla da şimal zonasının bütün şəhərlərinin içməli su probleminin yoluna qoyulduğunu ifadə edib. O, Xızıda həyata keçirilməkdə olan digər layihələrdən də bəhs edib.\nÖlkədə ümumi sosial-iqtisadi inkişafıın çox müsbət olduğunu vurğulayan prezident bu ilin üç ayının göstəricilərinın sevindirici olduğunu qeyd edib:\n“Bir neçə gündən sonra dörd ayın yekunları da veriləcək. Əminəm ki, biz dinamikanı nəinki saxlayacağıq, həm də artıracağıq. Ölkə qarşısında duran bütün vəzifələr uğurla icra edilir. Sosial məsələlərin həllinə gəldikdə, bu günə qədər bir çox sosial yönümlü layihələr həyata keçirilib. Bu layihələrin həyata keçirilməsi davam etdiriləcək, eyni zamanda, bütün sosial sahədə tam şəffaflıq yaradılmalıdır. Bu, yeni dövrün tələbidir. Əvvəlki dövrlərdə də mən qarşıya bu vəzifəni qoymuşam və bu gün bir daha çox ciddi tapşırıq verirəm ki, sosial sahədə maksimum şəffaflıq təmin edilməlidir. Əminəm ki, ediləcək və sosial ədalət tam bərqərar olmalıdır”.\nAzərbaycan dövlətinin möhkəm əsaslar üzərində qurulduğunu vurğulayan prezident ölkədə sabitliyin, əmin-amanlığın hökm sürdüyünü, xalq-iqtidar birliyinin gündən-günə möhkəmləndiyini iddia edib:\n“Bu gün Azərbaycan inkişaf, sabitlik, xalq-iqtidar birliyi baxımından dünya miqyasında nümunəvi ölkəyə çevrilib. İndi dünyada, bölgədə, qonşuluqda baş verən hadisələri izləyərkən bir daha görürük ki, sosial sahədə pozuntular, bu sahəyə diqqətin göstərilməməsi və xoşagəlməz halların kütləvi xarakter alması böyük çətinliklərə, problemlərə, toqquşmalara gətirib çıxarır. Bizim siyasətimiz həmişə birmənalı olub: güclü dövlət, güclü iqtisadiyyat və sosial rifah. Bax, bu prinsiplərin vəhdəti bu gün Azərbaycanı dünyada seçilmiş ölkələrin sırasına daxil edib”.\nÖlkə başçısı bu gün, mayın 4-də Xaçmaz və Xızı rayonlarına səfər edib. O bu rayonlarda bir sıra obyektlərin açılışında iştirak edib.


Dahilər hansı XƏSTƏLİKDƏN əziyyət çəkib? - VİDEO\n21 iyun 2021 18:17 (UTC +04:00)\nBütün zamanlarda yaşayan dahilər hansısa xəstəliklərdən əziyyət çəkiblər. Bəzən ağır xəstəlik onları intihar həddinə çatdırıb.\nLent.az müxtəlif xəstəlikdən əziyyət çəkən dahiləri təqdim edir:\nTəkamül nəziyyəsinin banisi olan ingilis təbiətşunası kəkələyərək danışırdı. Nadirən rast gəlinən bir xəstəlik olan Şaqas xəstəliyindən də əziyyət çəkən alimin orqanizmində yumşaq qanadsız böcəklər gəzirdi.\nMəşhur hollandiyalı rəssam Van Qoq kliniki depresiyadan əziyyət çəkirdi. Bununla yanaşı ömrünün sonlarına yaxın epilepsiya xəstəliyinə yoluxmuşdu.\nAlman nəzəriyəçisi, müasir nəzəri fizikanın yaradıcılarından biri, fizika üzrə Nobel mükafatı laureatı Albert Eynşteyn dinləmə, danışma, oxuma, yazma, fikir bildirmə və riyazi bacarıqların qazanılmasında çox böyük çətinliklər yaradan disleksiya xəstəsi idi.\nAz adam bilir ki, amerikan yazar Ernest Heminqueyin psixi vəziyyəti heç də normal olmayıb. Həyatının böyük hissəsini spirtli içkilərdən əziyyət çəkən yazıçıda iki qütblü psixozdan tutmuş, beynin travmatik xəsarətinə qədər başqa diaqnozlar da olub. Yazıçını psixiatrik xəstəxanaya yerləşdirirlər. Amma onun halı daha da pisləşir, yaddaşını itirir, fikirlərini formalaşdıra bilmir və tezliklə ovçu tüfəngindən açdığı atəşlə intihar edir.\n"Anna Karenina”, "Hərb və sülh" kimi dahi əsərlərin müəllifi Lev Tolstoy tez-tez dərin və uzun müddət davam edən depressiya tutmalarından əzab çəkib. 83 yaşı olanda yazıçı asketlər kimi səyahətə başlayır, amma, çox uzağa gedə bilmir, ciyərlərinə soyuq dəyən yazıçı Astapovo stansiyasında dayanır və tezliklə ölür\nBir sira bioqraflar onun şizofreniyanın bir növündən əziyyət çəkdiyini düşünürlər. Psixi pozuntu şairə yəqin ki, anası tərəfindən irsi olaraq keçmişdi. Onun babası zəhər qəbul edərək həyatına son qoymuşdu, anası nevrozdan və isteriyadan əziyyət çəkirdi. Lermontovun həmyaşıdları onun çox aqressiv və az ünsiyyətcil və əsəbi olduğunu deyirdilər.\nBakıda binanın blokunda heroin satan tutuldu - HADİSƏ ANI - VİDEO\n4 avqust 2021 , 14:21\nAzərbaycanın bu müğənnisini cangüdənlər qoruyur - VİDEO\n4 avqust 2021 , 12:30\nEvləri yanan quşların çığırtısına qulaq asmağa ürək lazımdı -VİDEO\n4 avqust 2021 , 11:24\nAta oğlunun məzarını tapa bilmədi - Qubadlının məhv edilən qəbiristanlığı - VİDEO\n3 avqust 2021 , 14:07\nAvtobus gənclərin üstündən keçdi - ANBAAN GÖRÜNTÜLƏR\n3 avqust 2021 , 12:25\nAzərbaycanlı yanğınsöndürən türk bayrağını belə xilas etdi - VİDEO\n3 avqust 2021 , 09:30\nAzərbaycan yanğınsöndürənləri Rizedə belə qarşılandı - VİDEO\n2 avqust 2021 , 17:35


Mal ətini necə seçək? - "Camış ətini, inək əti adı ilə satırlar"\n“Ətlə bağlı problem ona gətirib çıxarıb ki, istehlakçılar gözləri ilə gördüyü diri heyvanın ətini almaq istəyirlər”.\nBu sözləri Lent.az -a açıqlamasında Azad İstehlakçılar Birliyinin (AİB) sədri Eyyub Hüseynov deyib. O bildirib ki, bu hal ölkənin paytaxtının qəssabxanaya çevrilməsinə gətirib çıxarıb:\n“Səbəbi isə budur ki, insanların baytarlara inamı yoxdur. Buna görə də istehlakçılar ət almaq üçün marketə üz tutmurlar. Bununla əlaqədar Azərbaycan Qida Təhlükəsizliyi Agentliyi elə bir iş aparmalıdır ki, insanlar tam olaraq baytarlara əmin olsunlar və bununla da digər ölkələrdəki kimi ət almaq üçün marketlərə yollansınlar”.\nE.Hüseynov insanların ət alarkən aldadılması hallarından da söz açıb:\n“Məsələn, paytaxtda Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinin yaratdığı Nizami küçəsində olan böyük “Kənddən Şəhərə” yarmarkasında camış ətinin, inək əti adı ilə satılmasının şahidi olmuşuq. Düzdür, camış əti zərərli deyil, ancaq onun öz, inək ətinin isə öz qiyməti var. Camış əti ağ olur, bişirib yedikdə ağızda daha gec sovrulur, qabırğası isə enli olur.\nMurdar, yəni ölmüş heyvan əti isə qırmızı su verir. Bundan başqa onun xoşagəlməz qoxusu olur. Eyni zamanda at əti ilə mal ətini də qarışdırmaq lazım deyil. At əti tünd, piyi nisbətən sarı, qabırğaları isə uzun olur. Onu bişirəndə spesifik at tərinin iyi gəlir”.\nAİB sədri həmçinin əlavə edib ki, Nazirlər Kabinetinin 94 saylı qərarı real olaraq həyata keçirilsə, bu problem davam etməz:\n“Sözügedən qərarda bütün malların üzərinə istehsal, son istifadə tarixi və istehsal edən firmanın adının yazılması öz əksini tapıb. Bununla da əslində istehlakçıların tam haqqı var ki, ət alarkən bu məlumatları əldə etsinlər.\nHəmçinin paytaxtda şirkətlər fəaliyyət göstərir ki, onlar bütün standartlara uyğun davranırlar. Ancaq bundan əhali az məlumatlı olduğu üçün diri heyvan ətinə maraq göstərirlər".


VHP-də Rəsulzadə anılacaq\nVətəndaş Həmrəyliyi Partiyası (VHP) Siyasi Şurasının toplantısı keçirilib. Partiyanın mətbuat xidmətindən "Axar.az"a verilən məlumata görə, toplantıda ölkədəki ictimai siyasi vəziyyət, Xalq Cümhuriyyətinin qurucularından olan Məmmədəmin Rəsulzadənin 130 illik yubileyi ilə bağlı tədbir keçirilməsinə qərar verilib.\nTədbridə VHP üzvü Ömər Məmmədovun həbsi və digər məsələlər müzakirə edilib. VHP sədri Sabir Rüstəmxanlı ölkədə və bölgədə baş verən siyasi proseslər barədə ətraflı danışıb. Sonra Ali Məclisin sədri Rafiq Manaflının, Mərkəzi İcra Aparatının rəhbəri Samir Əsədlinin, partiya sədrinin müavinləri Elxan Mirzəyev, Arif İsmayılbəyli və Yusif Salmansoyun məlumatları dinlənilib.\nRayon təşkilatılarının hesabat seçki yığıncaqlarının keçirilməsi, qurultay məsələsi də müzakirə edilib. Qurultaya hazırlıqla bağlı məsələləri həll etmək üçün fevralın son həftəsində Ali Məclisin sessiyasının cağırılması qərarlaşdırılıb. Sonda M.Ə.Rəsulzadənin 130 illiyi ilə bağlı müzakirə aparılıb. Bildirilib ki, fevralın 4-də VHP-nin mərkəzi qərargahında "Məhəmmən Əmin Rəsulzadənin Azərbaycanın milli dövlətçilik tarixində rolu" mövzusunda dəyirmi masa keçiriləcək.\n2014.01.30 / 13:35\nBakıda traktor oğrusu saxlanıldı\nBaş prokuror Aslanovla bağlı Luçenkoya müraciət etdi\nبوینو قانداللی، ایاغ کونده لی، دیل باغلی قیفیل\nİlham Əliyev Davosda mühüm görüşlər keçirdi


Azərbaycanlı alim Yunanıstanda arxeoloji tədqiqatlarda iştirak edib - AZƏRTAC - Zəif görənlər üçün\nAzərbaycanlı alim Yunanıstanda arxeoloji tədqiqatlarda iştirak edib\nAzərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Arxeologiya və Etnoqrafiya İnstitutunun Antik dövr arxeologiyası şöbəsinin müdiri, tarix üzrə fəlsəfə doktoru Zaur Həsənov Avropa Komissiyasının “Horizon 2020” Maria Skladovska Küri proqramı tərəfindən maliyyələşdirilən “Biliyin mübadiləsi və akademik mədəniyyətlər humanitar elmlərdə, Avropa və Qara dəniz bölgəsi” layihəsi çərçivəsində Yunanıstanın Saloniki şəhərində bir ay müddətində elmi ezamiyyətdə olub.\nİnstitutdan AZƏRTAC-a bildiriblər ki, elmi ezamiyyət müddətində Zaur Həsənov Saloniki hava limanı yaxınlığında, elmi ədəbiyyatda “Neo Risio – Kardia Trapeza” (beynəlxalq ingilisdilli ədəbiyyatda “Trapeza of Neo Rysio – Kardia”) adlandırılan, eramızdan əvvəl IX-VI əsrlərə aid yaşayış yerində arxeoloji qazıntılarda iştirak edib. Arxeoloji tədqiqatlar Beynəlxalq Ellin Universiteti (BEU) tərəfindən 2016-cı ildə başlanıb və dünyada tanınmış Onassis Fondu tərəfindən maliyyələşdirilir.\nArxeoloji qazıntı işlərində BEU-nun arxeoloqları və “Makedoniyanın arxeologiyası və qədim tarixi” magistr proqramının müxtəlif ölkələrdən olan tələbələri də iştirak ediblər. Yaşayış yerinin memarlığını dəqiq qeyd etmək üçün ekspedisiyanın tərkibində memar da çalışıb.\nYaşayış yeri hündür ərazidəki trapesiya formalı təpədə yerləşir. Təpənin böyük bir hissəsi dağılıb, qalan hissəsi isə 1,5 hektara yaxın ərazini əhatə edib. Yaşayış yerinin tikilməsində əsas material kimi daşdan istifadə olunub. Tədqiq olunan ərazinin demək olar ki, hamısında tikililərin divarları dağıdılmış vəziyyətdədir, divar qalıqları otaqların içinə və ya kənarına tökülüb. Yalnız divarların aşağı hissələri toxunulmaz qalıb. Daşların ölçüləri düzbucaqlı deyil və müxtəlif ölçülərdədir. Odur ki, divarları dəqiq müəyyənləşdirmək və onları divar qalıqlarından ayırmaq tədqiqatçıların əsas vəzifələrindən biri olub.\nArxeoloji qazıntılar yaşayış yerinin dörd hissəsində aparılıb. Əldə olunan materiallara əsasən yaşayış yerinin əsas hissəsi eramızdan əvvəl IX-VI əsrlərə aid edilib. Bu da Yunanıstan arxeologiyasında qəbul edilən dövrləşməyə görə, Dəmir dövrünə və Antik dövrün arxaik dönəminə aiddir.\nEkspedisiyanın rəhbəri BEU-nun “Makedoniyanın arxeologiyası və qədim tarixi” ingilisdilli magistr proqramının direktoru və humanitar fakültənin dekanı, professor Manolis Manoledakisin fikrincə, abidənin coğrafi lokallaşması belə bir təsəvvür yaradır ki, qədim yaşayış yeri, şübhəsiz, strateji əhəmiyyət daşıyıb.\nQazıntı zamanı aşkar olunan, həm əllə yapılan, həm də dulus çarxında istehsal olunan keramik məmulatın əksəriyyəti yerli emalatxanalarda hazırlanıb. Bəzi keramik tapıntılarda həndəsi ornamentlər var idi. İdxal keramika daha az olub və əsasən Şərqi Yunanıstan, Attika və Korinf ərazisindən gətirilib.\nArxeoloji tədqiqatlar zamanı “SOS” tipli amforaların və Korinf mənşəli keramikanın fraqmentləri də tapılıb. Bundan əlavə, yaşayış yerində daş və metal alət fraqmentləri, toxuculuq dəzgahının ağırlıq daşları (qursalar), iy başlıqları, sümük, balıqqulağı və tuncdan bəzək fraqmentləri aşkar edilib.\nElmi ezamiyyət müddətində Manolis Manoledakis və Zaur Həsənov Arxeologiya və Etnoqrafiya İnstitutunun Antik dövr arxeologiyası şöbəsi və BEU-nun “Makedoniyanın arxeologiyası və qədim tarixi” ingilisdilli magistr proqramı arasında 2020-2021-ci illər üçün əməkdaşlıq və magistr tələbələrinin mübadiləsi məsələlərini də müzakirə ediblər. Azərbaycanlı alim, həmçinin BEU-nun kitabxanasında çalışıb və arxeoloji bərpa laboratoriyasının işi ilə tanış olub.\nÜç rayon üzrə müəllim və valideynlərin müraciətləri dinləniləcək\nElm və təhsil 2019-07-12 11:27:00


Ağsaqqallar – Tanrı nuruna bürünən həkim-Əliosman Qədimbəyli\nİyun 11, 2019 - 06:00\nBöyük Mövlanə deyir ki, Allaha çatacaq çox yol var, mən bunlardan Eşqi seçdim Sevgi və istəyin bu şəkildə zahiri, irfanda eşq adlanır və bu, məhəbbətin ən yüksək zirvəsidir. İnsanın eşqi böyük olduqda daha səmərəli işlərə yönləndirir özünü və ilahi eşqlə sevə-sevə görür bütün işləri. Belə insanlardan biri haqqında yazacağam bu dəfə.\nMed Era Hospitalının öndə olan həkimi neyrocərrah Əliosman Qədimbəyli tanınmış bir həkim olaraq, yüzlərlə xəstələrin könül həkiminə çevrildiyi üçün o qədər də reklama ehtiyacı yoxdu. Çünki o, milli irsə kökləndiyi üçün xeyirxahlığı, insanlığı ruhuna hopduran biridir. Bu nüans onu təcrübəli, səriştəli həkimlikdən öncə göylərə qaldırmış, insanlıq dünyasının seçilənlərindən etmişdir. Neyrocərrahiyyə sahəsi günümüzün reallığında tibbin ən çətin sahələrindən biridir.\nBildiyimiz kimi neyrocərrahiyyə tibbin yeni sahəsidir. Artıq Azərbaycan həkimləri bu sahədə demək olar ki, bütün mərhələlərdə əməliyyat keçirməyə qadirdirlər! Bütün sahələrdə olduğu kimi, dövlət başçısının səhiyyəyə də diqqət və qayğısının təzahürü olaraq, səhiyyəmiz günü-gündən inkişaf edir, xəstələr başqa ölkələrə getmək məcburiyyətindən qurtarmışlar. Eləcə də, bu gün qürurla deyə bilərik ki, neyrocərrahiyyə sahəsində dünya praktikasında tətbiq olunan əməliyyatların 99 faizi Azərbaycanda tətbiq olunur. Əvvəllər bel fəqərə sürüşməsi, onurğa kanalının darlığından, boyun yırtığı, beyin şişlərindən ötrü qonşu xarici ölkələrə müraciət edirdilərsə, artıq bu tip bütün əməliyyatlar Azərbaycanda icra olunur. Çünki xaricdə ixtisaslaşmış gənc kadrlar çoxdur, onlar praktiki əl vərdişlərinə malikdirlər, müasir avadanlıqlarla işləməyi bacarırlar. Bu gün tibbin bütün sahələrində müasir avadanlıqlar və ən önəmlisi güclü savada malik Əliosman həkim kimi həkimlərimiz olduğu üçün xəstələr rahat əməliyyat olunur, müalicə olunurlar.\nTəbii ki, bütün sahələrdə öndə gedənə qıcıq, qısqanclıq var. Son zamanlar sosial şəbəkələrdə Əliosman həkimə xəstələr tərəfindən təşəkkürlər, yaxşı həkim olması barədə təriflər gəldikcə, bundan narahat olan bəzi həkimlər dezinformasiyalı, aqressiv statuslar yazmağa başlamışlar. Hər zamankı kimi, bu da diqqətimdən yayınmadğı üçün bu yazını yazmaq qərarına gəldim. Mənim Əliosman Qədimbəyli ilə şəxsi tanışlığım yoxdu. Heç vaxt üz-üzə belə gəlməmişik. Amma onun tərbiyəsi və əxlaqı, işgüzarlığı və savadı barədə yetərincə məlumatım var. Ən ümdəsi isə, Xoşqədəm Hidayətqızının verlişində ona olan müraciətlərin hamısına müsbət cavabı, təvazökarlığı təqdiredicidir. Adam o qədər mükəmməl dünyagörüşünə sahibdir ki, səbri hər şeydən üstün tutur. Onun susqun cavabı yenə də Mövlanəyə köklənir. Bildiklərini anlatır, amma ağıl verməyə çalışmır. Söylənənlərə diqqətlə qulaq asır, amma hamısını doğru sanmasa da susur. Səssiz qalmaq bir şey bilmədiyi anlamına gəlməz. Kim olursa olsun, bir insanı kiçiltməyi ağılsızlıq hesab edir. “Bu dünyada nəyi çox sevsən, o, sənin imtahanındır. Lazım deyil hər sözü anlatmaq: bir baxış min söz edər baxışdan anlayana. İnsan bir ağaca bənzər ki, kökü sözünün üstündə durmaqdır”-demiş Mövlanə. Və bütün bunları özündə ehtiva edən müdriklik yolunda yürüyən Əliosman Qədimbəyli daha çox xəstəyə şəfa verməyə çalışır. Bütün diqqət və qayğısını onlara yönəldib. Vaxtını, istirahətini onlara sərf etməkdən məmnunluq duyur. Bir əxlaqın nizamı nə qədər ilahi mənşəlidirsə, bir həkimin səbri də o qədər olmalıdır- deyir Əliosman həkim. Biz “Türk dünyası ağsaqqalları” qəzeti redaksiyasına imkansiz ailələrdən olunan müraciətlərə əsasən bir neçə xəstəni Əliosman bəyə ünvanladıq. Əliosman bəy xəstələrin müalicəsini təmənnasız öz üzərinə götürdü. Bu onun insanlıq andına sədaqətidir! Bir dəfə qədim dövrün “əxlaq peyğəmbəri” hesab edilən Sokratdan soruşdular: İnsanda ən çox nəyi qiymətləndirirsiniz? Filosof tərəddüd etmədən cavab verir: İnsanlığı. Bəs insanlıq dedikdə nəyi başa düşmək olar? – sualına isə mütəfəkkir: – İnsana layiq olan keyfiyyətləri – deyə cavab vermişdir.\nBütün insanı keyfiyyətləri özündə formalaşdıran, ruhunu ilahiyə təslim edən Əliosman həkim şəfalı əllərilə hələ neçə-neçə xəstənin üzünü güldürüb, ailəsinə sağlamlığı hədiyyə edəcək. Bu xəstəliklərin dünyada , o cümlədən respublikamızda artan faiz üzrə irəliləməsini nəzərə alsaq onun üzərinə düşən vəzifənin nə qədər çətin və önəmli olduğunu vurğulamaq yerinə düşərdi.\nUlu Tanrıdan sonra yaranmışların ən alisi olan insanı sağlamlığa qovuşduran, ona ikinci həyat bəxş edən, bu müqəddəs və şərəfli olduğu qədər də çətin peşənin yetişdirib cəmiyyətimizə bəxş etdiyi, həkim adını ləyaqətlə daşıyan, ona ucalıq gətirən şəxsiyyətlərdən bir olan Əliosman Qədimbəyliyə redaksiyamız adından təşəkkür etməyi borc bildik.\nƏziz Əliosman həkim, bir arının çiçəyin şirəsinə nə qədər ehtiyacı varsa insanların da sizin kimi həkimlərə o qədər ehtiyacları var. Sizin hər dəfəsində öz qızıl barmaqlı əllərinizlə bir xəstəyə verdiyiniz şəfa sizi Tanrıya daha çox yaxınlaşdırır. Tanrı nuruna bələnən insanlar isə daim uğur və nailiyyətlə yürüyürlər. Biz bu yolda sizlərə böyük uğur və nailiyyət arzulayırıq. Allahdan sizə can sağlığı arzulayaraq, aləmə şəfa dağıdan əllərinizdən öpür, sizə daha çox səbr və can sağlığı arzulayırıq ki, başqalaraına daha çox sağlamlıq verəsiz!\nVar olun, tanrı nuruna bürünən həkim!


Beynəlxalq Muğam Mərkəzinin solistləri Özbəkistan Mədəniyyət Nazirliyinin dəvəti ilə “Ləzgi” Beynəlxalq Musiqi Festivalında uğurla iştirak edib. BMM-ni festivalda solistlər , Əməkdar artistlər Sahib Paşazadə, Toğrul Əsədullayev, Kamran Kərimov və xanəndələr Kamilə Nəbiyeva , Mirələm Mirələmov təmsil edir. BMM-nin solistləri festival çərçivəsində çıxışları böyük maraqla qarşılanıb.\nFestivalın ikinci gün festival təşkilatçılarının təklifi və tamaşaçıların istəyi ilə solistlər əlavə olaraq ikinci konsert proqramı ilə çıxış ediblər. Konsert çox yüksək səviyyədə keçirilib və böyük alqışlarla qarşılanıb.\nQeyd edək ki, BMM-nin solistlərinin festivalda qonaq qismində çıxışları aprelin 28-də nəzərdə tutulsa da, Özbəkistanın mədəniyyət naziri Azadbek Nazarbekov belə bir təşəbbüslə irəli sürüb ki, Beynəlxalq Muğam Mərkəzinin təmsilçiləri festivalın ilk günü həddən artıq turist və qonaqların iştirak etdiyi tarixdə də səhnəyə çıxsın və Azərbaycan muğamı səslənsin. Beləliklə də BMM-nin solistləri festivalın açılışından əvvəl 40 dəqiqəlik xüsusi proqramla çıxış ediblər. 30 ölkəni nümayəndəsinin iştirakı və çoxsaylı xarici qonaqların tamaşaçı qismində izlədiyi konsert böyük alqışlarla qarşılanıb. Nəzərə alsaq ki, BMM-nin solistləri, Əməkdar artistlər Sahib Paşazadə və Kamran Kərimov 2017-ci il Səmərqənddə keçirilən “Şərq təranələri” festivalının Qran-Pri mükafatçılarıdır . Bu səbəbdən də solistlərimizin budəfəki çıxışları və festivala qatılan münsiflərin Azərbaycan nümayəndə heyətinə etimad və marağı da diqqətçəkən olub. Özbəkistanın KİV nümayəndələri BMM-nin solistlərinə xüsusi diqqət çəkərək çıxışları televiziya və yerli mətbuatda geniş işıqlandırılıb.\nAprelin 29-da BMM-nin solistləri Özbəkistanın muğam sənəti kollecində konsert proqramı və ustad dərsləri keçiblər. Yüksək səviyyədə keçirilən tədbirdə Özbəkistanın Muğam Mərkəzinin rəhbəri BMM-nə xüsusi təşəkkürünü ifadə edib. Konsertdən əvvəl Sahib Paşazadə çıxış edərək hər iki ölkənin muğam sənətinə göstərdiyi diqqət və qayğıdan söz açıb. Həmçinin Beynəlxalq Muğam Mərkəzinin fəaliyyəti barədə məlumat verib. Bildirib ki, Beynəlxalq Muğam Mərkəzi dünyada yeganə mərkəzdir və Özbəkistanla qurulan əlaqələr muğam sənəti sahəsində əməkdaşlığı daha da genişləndirəcək. Daha sonra özbək muğam ustaları ilə Azərbaycanlı muğam ifaçılarının, tarzən Sahib Paşazadənin müşayiəti ilə birgə çıxışları olub. Həmçinin vaxtilə Azərbaycanda tar sənəti üzrə təhsil alan özbək tələbə Behcan Ağabəy BMM-nin solistlərinin bütün konsertlərində nümayəndə heyətimizi dəstəkləyərək onlara yardımçı olub.\nQeyd edək ki, Özbəkistanın mədəniyyət naziri Azərbaycanlı nümayəndə heyəti ilə görüşərək Beynəlxalq Muğam Mərkəzinin rəhbərliyinə təşəkkürünü bildirib.


17:03 28 Oktyabr 2016\nPublika.az xəbər verir ki, ABŞ-ın yerli qəzetlərindən olan “Christian Times Newspaper” seçkidən əvvəl hazırlanmış bülletenlərin üzərində Hillari Klintonun adının işarələndiyini yazıb: “Ohaya ştatında yerli elektrik işçilərindən biri Hillari Klintonun adının yazıldığı bir neçə min bülleten tapıb”.\nOhaya ştatının paytaxtı olan Kolumbus şəhərində elektrik sənayesində işləyən Rendal Prins anbar binalarının birində elektriki yoxlayarkən, üzərində “seçki bülleteni qutusu” yazılan qara yeşiklərlə qarşılaşıb.\nO danışır ki, yeşikdən imzalanmış bülletenlər çıxıb: “Bütün bülletenlərdə demokratların nümayəndəsi Hillari Klintona səs verilmişdi”.\nNəşr qeyd edir ki, bu tapıntı demokratların seçkini saxtalaşdırmaq niyyətlərindən xəbər verir.\n“Ohaya ştatında vaxtından əvvəl səs vermə oktyabrın 12-dən başlayıb və tamamilə mümkündür ki, gizlədilmiş qara qutulardakı bülletenlər dövriyyəyə salınıb”, - deyə məlumatda bildirilir.\nOhaya ştatında respublikaçıların namizədi Donald Tramp rəqibini üstələyir. Ehtimallara görə, Klinton saxta bülletenlərlə rəqibini geridə qoymaq istəyir.\n“Christian Times Newspaper” seçkiyə həsr etdiyi digər məqaləsində artıq erkən səsvermədə “ölü can”ların səs verdiyini yazıb.\nQeyd edək ki, ABŞ seçki sistemində səsvermə günündən öncə erkən səsvermə təcrübəsi mövcuddur. 2012-ci ildə ABŞ-ın 32 ştatında erkən səsvermə hüququ qanunvericiliklə təsbit olunub. Erkən səsvermədə seçici seçki gününə bir ay qalmış səs verə bilər. Səsvermə elektron poçt vasitəsilə də aparılır. Ekspertlərə görə, erkən səsvermə seçkinin saxtalaşdırılmasında mühüm rol oynayır.\nFlorida ştatında erkən səsvermədə qeydə alınan faktlar da bunu əyani şəkildə göstərir.\nŞtatdan olan jurnalist Clif Stirevalt deyir ki, erkən səsvermədə fırıldaqlardan istifadə etmək potensialı yüksəkdir.\n“İndiyə qədər olan seçkilərdə bununla bağlı müxtəlif faktlar ortaya çıxıb. Bu il isə erkən səsvermədə iştirak edənlərin ölmüş insanlar olduğu məlum olub”, - deyə o bildirib.\nC. Stirevalt “ölü can”ların seçkidə iştirakına dair 2012-ci il prezident seçkilərini xatırladıb.\n2012-ci ildə Barak Obamanın ikinci dəfə prezident seçildiyi seçkilərdə Florida ştatında 53 min ölmüş insanın adından səs verilib. Bununla yanaşı, Amerika vətəndaşı olmayan 182 min insan da seçkidə iştirak edib.\nJuralist qeyd edir ki, eyni sistem bu il də davam edir və seçkilərdə iştirak üçün ölmüş insanlar, eləcə də Amerika vətəndaşı olmayanlar qeydiyyata alınır.\nMisal üçün Virciniyada yerli hökumətin araşdırmalarından məlum olub ki, bu il 20 ölmüş adamın adı səs vermək üçün yenidən qeydiyyata alınıb. Bununla yanaşı, 1000-dən çox qeyri-vətəndaş da səs vermək üçün qeydiyyata düşüb. Pensilvaniyada isə 43 mindən çox seçici iki dəfə qeydə alınıb.\nbiri dünyadan verilən səslər Ağ evin sahibini seçəcək FOTOLAR


2018-ci ilin oktyabrın 24-də “İçərişəhər” Dövlət Tarix-Memarlıq Qoruğu İdarəsi tərəfindən Şirvanşahlar Saray Kompleksində “Şirvanşahlar irsi dünya muzeylərində” sərgisi açıldı. Heydər Əliyev Fondunun vitse-prezidenti Leyla Əliyeva sərginin açılışında iştirak etdi. Sərgi Bakıda keçirilən “Müasir Azərbaycandan tarixi Şirvanşahlar dövlətinə səyahət” mövzusunda beynəlxalq elmi konfrans çərçivəsində təşkil edilmişdi. Sərgidə dünyanın ən böyük muzeylərindən Azərbaycana gətirilən nadir eksponatlar nümayiş olundu.Sərginin əsas eksponatlarını İstanbul Əskəri Muzeyi tərəfindən təqdim olunan maddi-mədəniyyət nümunələri təşkil edirdi. Sərgidə Şirvan hökmdarı Fərrux Yasara aid 4 dəbilqə, Şirvanşah Keyqubad və Şirvanşah I Xəlilullaha aid zirehli köynəklər 500 ildən sonra öz ata ocaqlarında sərgiləndi. Eyni zamanda Gürcüstan Milli Muzeyindən gətirilən Pir Hüseyn xanəgahına məxsus kaşı nümunələri də nümayiş olundu.Təəssüflər olsun ki, sovet tarixşunaslığının bizə sırıdığı və həqiqətləri əks etdirməyən yalanlardan yaxa qurtarmaq üçün, bu gün tədqiqatçılarımız tarixi keçmişimizlə bağlı faktları zərrə-zərrə toplayıb, ona yeni baxış nöqtəsini yaratmağa məcburdular. Tarixi yaddaşımızın ağ səhifələrindən biri də Şirvanşahlarla bağlıdır. Söhbət Qafqaz Albaniyasında vahid hakimiyyətin süqutundan sonra Cənubi Qafqazda meydana gəlmiş, orta əsrlərin oturuşmuş dövlətlərindən sayılan Şirvan dövlətindən gedir.\nKəşfiyyat tariximizin ən uğurlu layihələrindən biri L. Beriya olub - Adıgözəl Məmmədov\nMartın 28-də Azərbaycanın milli təhlükəsizlik orqanlarının yaradılmasının 103-cü ildönümü tamam olur. Xüsusi xidmət orqanlarımızla bağlı olan, bir çox tarixi - siyasi şəxsləri araşdıran Psixoloji Portretologiya və Siyasi Analizlər Mərkəzinin rəhbəri, Adıgözəl Məmmədovla görüşərək ondan müsahibə almaq qərarına gəldik:\nMoskva Bəyənnaməsi ilə bağlı retrospektiv təhlili\nTarixi təcrübə sübut etmişdir ki, hər yeni əsr dünyada geosiyasi və iqtisadi maraqların yenidən müəyyən edilməsi ilə şərtlənir. Bu mənada yaşadığımız yeni yüzil də istisna təşkil etməmişdir. Müasir müstəqil Azərbaycan tariximizdə Rusiya ilə Azərbaycan arasında münasibətlərin strateji təmələ söykənən inkişafı Ümummilli liderimiz Heydər Əliyevin siyasi hakimiyyətə yenidən gəldiyi illərə təsadüf edir. Müasir Azərbaycan dövlətinin banisi Ümummilli liderimiz Heydər Əliyev Rusiya ilə münasibətlərə həmişə xüsusi diqqət yetirmiş və hələ 70-ci və 80-ci illərdə Azərbaycanın rəhbəri olan dövrdə SSRİ-nin, o cümlədəndə RSFSR-in aqrar, sənaye, təhsil və digər sahələrindən respublikamızın mənafeyi üçün məqsədyönlü şəkildə yararlanmağı bacarmışdı.


“Həmişə azərbaycanlıları dəstəkləyirəm, çünki...” –\nHaqqında internetdən məlumat əldə etdiyimiz şəxs onlardan biridir.\nSəhnə adı Terri ilə daha çox tanınan Oleq Ternovoy Rusiyanın məşhur reper və ya hip-hopçularından biridir. Rusiyanın TNT telekalındakı “Mahnılar” müsabiqəsindəki qələbəsi ilə məşhurlaşan Oleq həm də aktyordur.\nOleq Ternovoy 1993-cü il oktyabrın 31-də Özbəkistanın Daşkənd şəhərində anadan olub. Reperin atası rus, anası azərbaycanlıdır.\nHəmişə aktyorluqla maraqlansa da, Teatr İnstitunda oxuyanda fikrini dəyişir, musiqi karyerası haqqında düşünməyə başlayır. Valideynləri həmişə Oleqin bütün yaradıcı cəhdlərində dəstək olublar. Əlbəttə, səhnəyə gedən yol o qədər asan deyildi. Buna görə də, Oleq bir müddət təcili yardım maşınında feldşer işləməli olub. Bu əziyyətinin bəhrəsini isə qarşıdakı illərdə görüb.\nOleq hələ məktəb illərindən yaradıcılıqla məşğul olmaq arzusunda olub. Musiqi ilə yaxından maraqlanıb, müxtəlif tamaşalarda iştirak edib. Orta məktəbi bitirdikdən sonra Daşkənddəki Teatr İnstitutuna daxil olub. Oleq təhsil aldığı dövrdə maddi problemlərini həll etmək üçün təcili yardım maşınında feldşer işləyib. Amma yaradıcılığı da unutmayıb, eyni zamanda, şeir və mahnı sözləri yazmaqla məşğul olub.\nOleq institutda oxuyarkən reperliyi də öyrənib. Bu işdə ona müəllimləri kömək edib.\n2016-cı ildə Daşkənddəki Akademik Rus Teatrının truppasına qatılıb. Üç teatr əsərində - “İl lətifələri” (Aleksandr Vampilovun pyesi əsasında), “Baş müfəttiş” və “Sindbadın macəraları”nda rol alıb. Rol aldığı bu tamaşalar onun sənət dünyasındakı ilk bələdçiləri idi.\nOleq institutda oxuduğu dövrdə musiqi təhsili də alıb, müsabiqələrdə iştirak edib.\nAli məktəbdən 2018-ci ildə məzun olub.\nQeyd etdiyimiz kimi, Oleq hələ ali məktəbdə oxuyarkən şeir və mahnı sözləri yazmağa başlamışdı. 2013-cü ildə məqsədi “Black Star” səsyazma studiyası ilə müqavilə bağlamaq olan “Gənc qan” kastinqində iştirak edib. Amma qazana bilməyib, müğənni Natandan geridə qalıb. Bununla belə sənət yolunda təcrübə qazanıb.\n2018-ci ildə TNT-də yayımlanan “Mahnılar” müsabiqəsində iştirak etmək qərarına gəlib. Sözlərini özü yazdığı “Hayp” adlı rep mahnısını ifa edib. Gənc reper özünəxas ifa tərzi ilə münsifləri təəccübləndirə bilib. Müsabiqəyə azərbaycanlı sənətkar Müslüm Maqomayevin ifa tərzinə bənzər vokallarla davam edib. Terri uğurlu ifaları sayəsində finala yüksəlib. Beləliklə, müsabiqənin birinci mövsümünün qalibi və 5 milyon rublun sahibi olub.\nİndi Oleqin “Black Star”la müqaviləsi var. Bundan sonra ləqəbini yenidən dəyişib, Ternovoy təxəllüsü ilə çıxış edir.\nİlk dəfə ana vətəndə\nOleq Ternovoyun Azərbaycan köklərinin olduğu 2019-cu ildə ilk dəfə gəldiyi Bakıda məlum olub. Bakıda jurnalistlərə açıqlama verən Ternovoy anasının azərbaycanlı, atasının isə rus olduğunu deyib.\nO, ilk dəfədir ana vətəninə - Azərbaycana gəldiyini söyləyib:\n“Həmişə Azərbaycana gəlmək istəmişəm, amma heç cür alınmayıb. Azərbaycanlılar mənim üçün doğmadırlar, ona görə də, həmişə onları dəstəkləyirəm”.\nOleq Ternovoy reper\nFransa prezidentinin azərbaycanlı tərcüməçisi: Elvin Abbasbəyli kimdir?\n23 Noyabr 09:42\n23 Noyabr 09:05\nMeşədə dolaşan “kabus uşaq” qorxu yaratdı – Fotosunu çəkdilər\nHər kəsdən gizlədilən sirri açdı: “Qiyamətdən əvvəl ora qaçacaqlar”\nQədim qəbiristanlıqda araşdırma: 13 min illik cinayətin üstü açıldı\n22 Noyabr 21:54\nİnsan öldürməkdən həzz alan qatilin son arzusu - Cəsədimin külünü...\n22 Noyabr 18:14\nEynşteynin əlyazmaları satışa çıxarıldı\n22 Noyabr 08:56\n600 il sonra bir ilk: Bir də 2669-cu ildə təkrarlanacaq - Foto\n40 dərəcə şaxtada çölə mini ətəkdə çıxan qadının şok görüntüsü... – Foto


Xalq TV Quran surələri ilə qisa tanişliq - \_"Səbə\_" surəsi\nQuran surələri ilə qisa tanişliq - \_"Səbə\_" surəsi\n"Səbə" (Səba) surəsi 54 ayədən ibarətdir və Məkkədə nazil olmuşdur. Məlum olduğu kimi, Məkkədə nazil olmuş surələrdə, əsas etibarilə İslam maarifi, etiqadi üsullar, məxsusən, tövhid, məad və nübüvvətdən bəhs edilir.\nBu surədə "Səba" qövmünün sərgüzəştindən söz açıldığı üçün surə "Səbə" adlandırılmışdır və surədə bu mövzuya daha çox önəm verilmişdir. (Sәbа әhli Yәmәndә yаşаyаn qәdim әrәb qövmüdür və tarixə görә, оnlаrın ulu bаbаlаrının аdı Sәbа оlmuşdur.)\nXalqTV.com maide.az-a istinadən bildirir ki, ümumiyyətlə, "Səbə" surəsinin möhtəvasını beş hissəyə bölmək olar:\n1. "Tövhid", varlıq aləmində Allahın nişanələri, Onun "tövhid", "rübubiyyət" və "üluhiyyət" kimi vəsflərindən söz açılır.\n2. "Məad" - ölümdən sonrakı həyatdan bəhs olunur və bu mövzuya daha çox yer ayrılır.\n"SƏBƏ" SURƏSİNİ TİLAVƏT ETMƏYİN FƏZİLƏTİ\n"Səbə surəsini oxuyan şəxs qiyamətdə bütün peyğəmbərlər və rəsullarla yoldaş olacaq, elə bir peyğəmbər və rəsul olmayacaq ki, onunla görüşməsin." ("Məcməul-bəyan", Səbə" surəsinin təfsiri, 8-ci cild, səh.375.)\n"Hər kim"Həmd"lə başlayan "Səbə" və "Fatir" surələrini gecə vaxtı oxuyarsa, həmin gecəni Allah-Taalanın pənahında qorunar və əgər həmin surələri gündüz vaxtı oxuyarsa, xoşagəlməz hadisə ilə üzləşməz, ona qəlbindən keçməyən, fikrinə belə gəlməyən dünya və axirət xeyri əta olunar." ("Məcməul-bəyan", Səbə" surəsinin təfsiri, 8-ci cild, səh.375.)\nTəbii ki, bu qədər savab təfəkkür və əməllə nəticələnən oxunuşa aiddir. Məlum olduğu kimi, hər kim bu surəni tilavət etsə, bu qədər biləcək ki, "Səba" qövmü Allahın onlara əta etdiyi saysız-hesabsız nemətlərə nankor olduqları zaman məişətləri cəhənnəmə döndü. Bu hadisə bir zərbi-məsəldir və sözsüz, oxucuya təsirsiz ötüşməyəcək. O çalışacaq ki, sahib olduğu nemətlərin şükrünü etsin. Şükür edən bəndələr də Allahın amanında qorunub-saxlanılır. ("Təfsiri-nümunə", 18-ci cild, səh.3-6.)


Qurban Qurbanov: Qələbə üçün daha çox əziyyət çəkməliyik - AZƏRTAC – Azərbaycan Dövlət İnformasiya Agentliyi\nBakı, 1 noyabr, Nicat Məmmədov, AZƏRTAC\nAZƏRTAC xəbər verir ki, bu sözləri "Qarabağ" klubunun baş məşqçisi Qurban Qurbanov Topaz Premyer Liqasının təxirə salınmış 7-ci turunda səfərdə "Keşlə" ilə oyundan sonra təşkil olunmuş mətbuat konfransında bildirib.\nOyunla bağlı fikirlərini bölüşən baş məşqçisi deyib: Meydana qələbə üçün çıxmışdıq, təəssüf ki, alınmadı. Oyun planımızda bir az çətinliklər oldu. Belə meydanda oynamaq da çətindir. Heyətdə müəyyən dəyişikliklər var. Zədəli futbolçularımız var. Futbolçular çox əziyyət çəkdi, yorğunluq hiss olunur. Əvvəllər də belə bir hal ilə rastlaşmışdıq. Biz məğlubiyyətləri düzgün qəbul edərək bu səviyyəyə çatmışıq”.\nAZERTAG.AZ :Qurban Qurbanov: Qələbə üçün daha çox əziyyət çəkməliyik


Azərbaycan milli komandasının start heyəti açıqlanıb\n18:13 14-11-2020 | 280\nBu gün futbol üzrə Azərbaycan millisi UEFA Millətlər Liqasının qrup mərhələsi çərçivəsində növbəti oyununu keçirəcək.\nYeniAvropa xəbər verir ki, Canni De Byazinin baş məşqçi olduğu komanda V turunda Monteneqronu qəbul edəcək.\nC Liqasının birinci qrupundakı qarşılaşma ölkədəki hərbi vəziyyətlə əlaqədar Xorvatiyanın Zapreşiç şəhərindəki “Ivan Laljak-Iviç” stadionunda keçiriləcək.\nAzərbaycan milli komandasının start heyətində meydana Şəhruddin Məhəmmədəliyev, Anton Krivotsyuk, Maksim Medvedev, Bədavi Hüseynov, Azər Salahlı, Abbas Hüseynov, Qara Qarayev, Vüqar Mustafayev, Rəhim Sadıqov, Tellur Mütəlimov və Mahir Əmrəli çıxacaqlar.\nMonteneqro seçməsinin ilk on birliyində isə Milan Miyatoviç, Adam Maruşıç, Aleksandar Şofranaç, İqor Vuyaçiç, Risto Radunoviç, İqor İvanoviç, Aleksandar Şcekiç, Marko Bakiç, Sead Xakşabanoviç, Stefan Muqoşa və Stevan Yovetiç yer alıblar.\nOyunu Rusiyadan olan hakimlər briqadası idarə edəcək. Matçın baş hakimi Sergey İvanov olacaq. Ona Roman Usaçev və Valeri Dançenko kömək edəcəklər. Dördüncü hakim funksiyasını Kirill Levnikov yerinə yetirəcək.\nBakı vaxtı ilə saat 21:00-da başlayacaq qarşılaşma “CBC Sport” televiziya kanalı vasitəsilə canlı yayımlanacaq.\nQeyd edək ki, bunadək dörd xal toplaya bilən yığma xal itirəcəyi təqdirdə qrup qalibi olmaq imkanından məhrum olacaq. Qazanılacaq üç xal isə komandanın C Liqasında qalmasını rəsmiləşdirəcək.\nYığma qələbə qazana bilməsə də, bu liqada qalması mümkündür. Qrupun digər görüşündə Kipr yığması Lüksemburq seçməsini qəbul edəcək. Meydan sahibləri Azərbaycan millisindən yaxşı nəticə göstərməsə, C Liqasında qalmaq üçün pley-offda mübarizə aparacaq.\nQrupda ilk pillənin də taleyinə aydınlıq gələ bilər. Yığma Monteneqronu məğlub etsə, Lüksemburq isə qələbə qazansa, B Liqasına vəsiqənin sahibi müəyyənləşəcək. Görüşlər belə yekunlaşsa, son turda Azərbaycan seçməsi ilə üz-üzə gələcək Lüksemburq qrup qalibi olacaq.


İman və nifaq » 3w.LeGenD.Az | Əfsanə olmaq istəyən bizimlədi... | Eurovision 2013, Geyimler, sac duzumleri, mentiq, aforizmler, animasiyalar, sekiller, avatarlar, menali sozler, maraqli, dadli tortlar, mp3, video\nİman və nifaq\n«Allah mömin kişilərə və möminə qadınlara (ağacları) altından çaylar axan və əbədi\nqalacaqları cənnətlər və Ədn cənnətlərində pak məskənlər vəd etmişdir.\nAllah tərəfindən olan razılıq isə (bütün bunlardan) daha böyükdür. Bu\ndur ən böyük qurtuluş və uğur».\nBu ayələrdə münafiqlərin rəftar və xüsusiyyətləri barəsində söhbət açılır.\nBirinci ayədə nifaq barəsində ümumi bir qayda xüsusilə qeyd olunur.\nO da bundan ibarətdir ki, nifaq müxtəlif simalarda və şəkillərdə zahir ola bilər. Mümkündür ki,\nbu xüsusiyyət, yəni nifaq, ilk baxışda diqqəti cəlb etməsi - xüsusilə də «kişi» və «qadın»da\nayrı-ayrı simalarda zahir olduqda onu sezmək olmasın. Amma münafiqlərin bu dəyişkən\nsimalarına aldanmayın; bir qədər diqqətli olmaq yetər. Onların hamısı bir sıra müştərək\nxüsusiyyətlərə malikdirlər. Elə buna görə deyilir ki, münafiq qadın və kişilər bir «bezin qırağıdırlar».\nSonunda öncəki münafiqlərin aqibətini xatırlayaraq Peyğəmbərin (s) müasirləri olan\nmünafiqlərə, ümumiyyətlə dünyadakı bütün münafiqlərə, bu iki cümlədə xəbərdarlıq verir:\nBirinci: «Onların bütün əməlləri dünya və axirətdə bada gedib və\ngedəcək, onlar heç bir bəhrəyə və savaba nail olmayacaqlar».\n3. Allahı unutmuş nifaq əhlinin əksinə olaraq onlar «namaz qılarlar».\nHər an Allahı zikr edir və xatırlayırlar və bu yolla qəlblərini saf, ağıllarını ayıq saxlayırlar.\n4. Xəsis və paxıl münafiqlərin əksinə olaraq onlar öz mallarının bir hissəsini\nAllah yolunda, Allah bəndələrinin himayəsinə, cəmiyyətin\nislah olunması üçün bağışlayır «və mallarının zəkatını verərlər».\n5.Qeyd olunduğu kimi münafiqlər fasiq, məğrur və Allahın itaətindən çıxıblar.\nAmma möminlər, «Allah və Onun Peyğəmbərinə itaət edərlər».\n25 iyul 2011 20:15\nKAPIRAVAT ETDIM OXUYACAM INDI VAXDIM AZDI OXUYA BILMIREM COX SAGOLUNKI BELE XEBRLRE USDUNLUK VERISINIZ MINNETDARAM\n25 iyul 2011 20:08\nALLAH razi olsun muellifden cox maraqli ve deyerli xeber idi minetdaram


Hansı Yeni İl hədiyyələri uşaqlar üçün təhlükəlidir? | Gənc Ailə\nAna Səhifə SAĞLAMLIQ Hansı Yeni İl hədiyyələri uşaqlar üçün təhlükəlidir?\nHansı Yeni İl hədiyyələri uşaqlar üçün təhlükəlidir?\nDek 28, 20210\nUşaqlar üçün hədiyyə olaraq yaramayan keyfiyyətsiz oyuncaqları ilk növbədə kəskin kimyəvi qoxusu ilə müəyyən etmək mümkündür.\nBu barədə Moskva Səhiyyə Departamentinin baş mütəxəssisi Andrey Tyajelnikov məlumat verib.\nO, bildirib ki, körpələr üçün Yeni İl hədiyyəsi seçərkən kiçik detalları olmayan oyuncaqlara üstünlük vermək lazımdır.\n“Uşaqların maqnit konstruktorları ilə çox sayda xoşagəlməz hadisə yaşadıqlarını bilirik. Azyaşlılar oyuncaqların kiçik hissələrini udur, onlar yemək borusunda birləşərək həyat üçün böyük təhlükə yaradır. Bu baxımdan kiçik və iti hissələri olan istənilən konstruktor və ya digər oyuncaqlar təhlükəlidir. Körpələr hər şeyi ağızlarına aparırlar və oyuncaq seçərkən bu, mütləq nəzərə alınmalıdır”, – deyə ekspert bildirib.\nO, atıcı oyuncaqların azyaşlılara zədə yetirə biləcəyilə də bağlı xəbərdarlıq edib.\nBununla yanaşı, Tyajelnikov hədiyyə seçərkən onun hazırlandığı materiallara da xüsusi fikir verməli olduğumuzu xatırladıb.\n“Keyfiyyətsiz oyuncağı kəskin kimyəvi qoxu, parlaq zəhərli rəngləri ilə tanımaq olar. Amma təhlükəsizliyə zəmanət vermək üçün satıcıdan keyfiyyət sertifikatı tələb etmək lazımdır”, – deyə o əlavə edib.\nGeriÖzünə güvənmək üçün 12 qayda İrəli4 fəsillik sevgi notları\nNikahdankənar doğulan uşaqların hansı hüquqları pozulur?\nİyn 11, 2022\n“Arvad-uşaq” komitəsi və ya ölkədə problemləri təkcə kişilər yaradır?