Murad Dadaşov: “İşin, biznesin, layihənin bünövrəsini qurmaq, yaratmaq, arzulamaq istəyi təşkil etməlidir”\nXXI əsrdə Azərbaycanda karyera qurmağın və kreativ sənayelərin inkişafına yardım etməyin yolları.\nMurad Dadaşov təkcə Azərbaycanda deyil, həm də onun hüdudlarından kənarda məşhur insan, 2003-cü ildə yaradılmış MGP (“M Group Production”) Şirkətinin direktoru və banisidir. 12 il ərzində şirkətin layihələri televiziya hadisələrinin reytinq toplarında ən yüksək pillələri tutub. Şirkətin ən çox baxılan televiziya layihələrindən biri – “Mərc-şou” – şirkətin ilk layihəsi – uzun müddət şou-proqramlar reytinqində birinci yeri tutub. “Maşın” realiti-şousu da ən reytinqli müntəzəm proqram, habelə son illər öz janrının ən yaxşı layihəsi oldu. 3 il ərzində yayımlanan və reytinq siyahısında aparıcı yer tutan “Bu da bu” komediya serialını da qeyd etmək lazımdır. 2016-cı ildə “M Group Production” ENDEMOL SHINE GROUP-la əməkdaşlığa başladı və qısa müddət ərzində Azərbaycan televiziya tamaşaçıları efirdə dünyada məşhur olan “DEAL OR NO DEAL” (“DAVAM, YA TAMAM”) şousunun lisenziyalı versiyasını görəcəklər. 2017-ci ilin fevralında MGP komediya janrında yeni “BAYRAM AXŞAMI” filmi ilə ölkə kinoteatrlarının ekranlarına çıxır. Şirkət televiziya sahəsi ilə yanaşı, həm də kreativ konsepsiya və ssenarilərin hazırlanması ilə məşğuldur. Həmçinin, dövlət tərəfindən keçirilən mərasimlərdə və şəhərin digər tədbirlərində iştirak edir. Bu gün Murad Dadaşov öz nöqteyi-nəzərindən uğurun və kreativ sənayenin inkişafının sirrini açıqlayacaq.\n- Murad, Sizcə, Azərbaycanda mədəniyyətin və kreativ sənayelərin rolu nədən ibarətdir?\n- Düşünürəm ki, mədəniyyət təkcə Azərbaycanın deyil, istənilən ölkənin inkişafının ən mühüm amillərindən biridir. Mədəniyyət bu və ya digər ölkənin həm dəyərləri, həm mənəviyyatı, həm ənənələri, həm mentallığı və hətta məişətidir. Mədəniyyətsiz ölkə ola bilməz. Kreativ sənayelərə gəlincə, onların inkişafı amili də istənilən ölkə üçün vacibdir, amma həm insanların, həm də dövlətin bacarığı və bütünlükdə buna düzgün yanaşması ilə şərtlənir. Hansısa ölkələrdə o inkişaf edib, hansısa ölkələrdə hələ başlanğıc mərhələsindədir və bazar özü çox kiçikdir. Baxmayaraq ki, bir çox ölkələrdə kreativ sənaye dövlətə böyük gəlir gətirir, hətta istehsalatdan daha çox. Amma biz Azərbaycanda hələki bunu öyrənirik. Buna görə beynəlxalq ictimaiyyətə inteqrasiya etmək çox vacibdir. Bunun üçün zəmin var. Bizim nadir musiqi mədəniyyətimiz, nadir ədəbiyyat mədəniyyətimiz var, həm də ölkədə yazının üç dəfə dəyişdiyi bir halda! Bizdə nadir memarlıq abidələri və mədəniyyətlərin birləşməsi – alban mədəniyyəti, bütpərəstlik, xristian mədəniyyəti (4-cü əsrə qədər), müsəlman, zərdüştlük mədəniyyəti var... Nadir təbiətimiz var... bütün bunlar dünyaya təqdim ediləcək gözəl zəmindir. Amma biz hələ bunu təqdim etməyin yollarını öyrənməliyik. Hansı səviyyədə, hansı qanunlarla... Bütün bunları müasir standartlara uyğunlaşdırmağı bacarmaq lazımdır. Biz bütün dünya üçün möhtəşəm bir ölkə ola bilərik... Qərbsayağı işləməyi öyrənmək lazımdır. Məsələn, mən bu yaxınlarda film çəkdim. Amerikalı prodüsser gəldi. Baxdı və soruşdu: “film üçün treyleri kim hazırlayacaq, hansı şirkət? İstəsəniz, tövsiyə edə bilərəm”. Mən təəccübləndim, “bunu başqa birisi etməlidir ki? Mən özüm öz filmim üçün treyler hazırlaya bilmərəm?”. Və o mənə izah etdi ki, bu işlər belə deyil. Treyler peşəkarların işidir. Sənin filmində sənin görə bilməyəcəyin şeyləri görən insanların. Yəni, demək istədiyim... Təcrübədə öyrənmək və peşəkarcasına, uyğunlaşaraq inteqrasiya etmək lazımdır.\n- Sizcə, Azərbaycanda kreativ sektorun inkişafı üçün hansı çətinliklər var? Sektorun inkişafına necə yardım etmək olar?\n- Düşünürəm ki, bu, ilk növbədə mentallıq, ənənələrdir... Heç vaxt yadımdan çıxmır, atamın ad günü idi. Çox ciddi bir insan, dostu ona yaxınlaşdı və soruşdu: “Qulaq as, Muradı nə edəcəksən?”. Atamın “necə bəyəm?” sualına cavabda o dedi: “Yazıqdır oğlan. Nə vaxta qədər əlində mikrofonla, televizorda olacaq... Artıq bir işlə məşğul olmağın vaxtıdır. Restoran açsın, ya mehmanxana. Yəni, ciddi bir işlə məşğul olsun...”. Atam sonra çox güldü. Çoxları hələ də başa düşmürlər ki, mənim məşğul olduğum şey elə biznesdir. Onlar hesab edirlər ki, bu, uşaqların, gənclərin oyunlarıdır. İş, biznes isə restoran açmaqdır... Bundan başqa, çoxları hesab edirlər ki, sənaye, biznes yaratmaq üçün çox pul lazımdır, sonra mütləq çox pul qazanmaq lazımdır... Bu da ənənəvi yanaşmadır. Əslində isə, mədəniyyət və kreativ sahəsində öz işini qurmaq üçün kreativ təfəkkür, maraqlı yanaşma lazımdır. Qazanc isə... İnanın, işlədiyim neçə illər ərzində heç bir layihəm mənə böyük gəlir gətirməyib. Bizim indiyədək öz avadanlığımız belə yoxdur, biz avadanlığı kirayə götürürük.\nNecə yardım etmək olar? Şəxsi nümunə ilə. İstənilən qələbə insanın özündən başlayır. Öz doğruluğundan, arqumentlərindən, gücündən əmin olduğun vaxt.. Yalnız kreativ sənaye sahəsində uğurlu, maraqlı layihələrin ortaya çıxması yenilərinin inkişafına təkan verəcək. Mənə çox vaxt yeni layihələr gətirirlər. Mən həmişə vəziyyəti şüurlu şəkildə qiymətləndirməyə çalışıram, buna görə hər bir yeni təklifə ölçüb-biçərək yanaşıram. Bəlkə də yeni layihə birinci dəfədən alınar, ya alınmaz, bəs sonra? Sonra nə olacaq? Həmişə sabahı əvvəlcədən düşünmək lazımdır. Sizcə “Maşın şou” niyə alındı? Biz - mən və komandam, 2 il yarım ərzində layihənin formatını diqqətlə işləyib hazırladıq. Biz özümüz maşının ətrafında dururduq, həkimlər və psixoloqlarla məsləhətləşirdik. İş prosesində anlaşılmazlıqlar və incikliklər də olurdu, fikir ayrılıqları ilə əlaqədar bir-birimizlə danışmadığımız hallar da olurdu.\nVə bir də, hər şey ətrafdan, istiqamətləndirmədən çox asılıdır. İlk növbədə valideynlərdən, hələ uşaqlıqdan. Valideynlər uşaqda özündən əminlik aşılasa, onun istedadlarını dəstəkləsə, onu öz-özünə kifayət edəcək şəkildə yetişdirsə, o, müvəffəqiyyətli olacaq. Daha sonra dostlar, həmkarlar, ətrafdakı insanlar. Bax, bu mənada mənim bəxtim gətirib. Məni həmişə dəstəkləyiblər. Bu, mənim üçün çox vacibdir. Mədəniyyət və yaradıcılıq sahəsində göründüyündən daha çox vasitələr var. Sadəcə olaraq necə, nə ilə və kiminlə işləyəcəyini hiss etməlisən.\n- Bir çox keçmiş ŞHK-çilər sonradan danışıq janrı, serial və teatr artisti oldu. Siz isə, bir növ, televiziyanın dərininə getdiniz, baxmayaraq ki, eyni zamanda çox tələbat olan aparıcısınız. Niyə?\n- Hesab edirəm ki, aktyor ayrıca, özünəməxsus bir peşə fəaliyyətidir. ŞHK komandasının üzvlərini aktyor adlandırmaq, məncə, doğru deyil. Aktyor olmaq üçün ŞHK-dən sonra hələ çox oxumaq və öz üzərində işləmək lazımdır. Amma mən özüm üçün prodüsser vəzifəsini seçdim. O, mənə çox yaxındır. Kadrda etdiklərimə, aparıcı kimi çıxış etməyimə və bir növ “oynayan məşqçi” olmağıma baxmayaraq, kadrarxası işi dəfələrlə çox sevirəm. Mən daha çox təşkilatçıyam. Prosesi sevirəm və bilirəm. Mənim üçün bir insanın istedadının olması hələ hər şey demək deyil. Bu, böyük işdir. Və burada bir çox komponentlər var. Xüsusən Azərbaycanda. Burada peşəkar prodüsser anlayışı hələ indi yaranır. Mövcud olan böyük beynəlxalq layihələr prodüsser biznesinin inkişafına məhz indi təkan verib. Təəssüf ki, bizdə prodüsserlik təhsili verən ali məktəblər yoxdur. Bu isə çox vacibdir. Biz öz təcrübəmiz üzərində öyrənirik. Əslində, burada həm təcrübə, həm də təhsil vacibdir.\nBizim M Group Production şirkətimiz Azərbaycanda ilk prodüsser şirkətlərindən biridir. Amma o, çox çətinliklə yaranıb. Bizdən əvvəl ixtisaslaşmış prodüsser şirkəti yox idi. Çoxları hətta prodüsserin kim olduğunu belə bilmirdi. Təxminən 14 il keçdi. Bu gün biz audiovizual məhsul, proqramlar və verilişlər istehsal edirik. M Group Production Azərbaycanda ən böyük event-şirkətlərdən biridir. Biz müxtəlif tədbirlər təşkil edirik, çox vaxt bu tədbirlərə dünya miqyaslı ulduzları dəvət edirik.\n- Siz kifayət qədər müvəffəqiyyətli biznesmensiniz. Ən azından, sizin biznesiniz bir forma qazanıb, öz adı var, öz siması var, öz istiqaməti, nəhayət öz tanınan brendi var. İlk dəfə televiziya görən ŞHK iştirakçısı Murad Dadaşovdan öz şirkəti olan, adlı-sanlı televiziya prodüsseri Murad Dadaşova qədər hansı yolu keçmisiniz?\n- Bu yolun bir çox komponentləri var.\nBir an mən məhz bu vəziyyətə düşmüşdüm – “Sirk getdi, klounlar qaldı”... Yəni elə bir an gəldi ki, mən başa düşdüm ki, ŞHK bitdi... Və birdən özümə belə bir sual verdim: “Bundan sonra nə olacaq?”... ŞHK mənim həyatımın böyük hissəsini aldı. Təxminən 10 il çıxış etdim, səfərlərə, qastrollara getdim... Və birdən başa düşdüm ki, mənim müəyyən bir peşəm yoxdur... Yox, mən ali məktəb bitirmişdim, psixologiya fakultəsinin məzunu idim. Amma psixoloq deyildim. Və bir də onu başa düşdüm ki, insanlar, belə deyək, yaxşı əhval-ruhiyyə, zarafat axtarışında zəng edirlər, yazırlar, səni hara isə dəvət edirlər, sənə müraciət edirlər. Cibin boşdursa, bu markanı necə qoruyub saxlamaq olar? Və o anda başa düşdüm ki, bir şeylə məşğul olmaq lazımdır. Yəni motivasiya var idi. Və mən Cabir İmanovla birlikdə televiziyada işləməyə başladım. İlk prodüsserimiz Samir Əsgərxanov idi. Mən TV-də işə, belə demək olarsa, ulduz statusu ilə getdim, amma məlum oldu ki, mənim statusuma tələbat yoxdur. Televiziya işçiləri üçün mən sadəcə olaraq onlardan biri idim. Hər şeyə sıfırdan başlamaq lazım gəldi. Biz ilk layihəmizi “Bakı” studiyasında həyata keçirməyə başladıq. Mən, demək olar ki, oraya-buraya qaçırdım, bir mərtəbədən başqa mərtəbəyə kasset daşıyırdım, mən yeni televiziyanın başlanğıcını gördüm. Bütün bunlar mənə çox maraqlı gəlirdi. Kinodan daha çox. Bu, mənim üçün bir dünya idi – televiziya – burada həm pul verirlər, həm də öz yolunu tapa bilərsən. Mən uğur qazanan verilişlər, filmlər, proqramlar yaratmağa başladım.\nUğurlu irəliləyişimin ikinci mühüm amili mənim auditoriyam olan valideynlərim oldu. Mənim çox maraqlı ailəm var. Atam rusdilli bakılı, anam isə azərbaycandilli - gəncəlidir. Anam musiqiçi kimi incəsənətə daha yaxındır, atam isə cazı sevsə də, incəsənətdən uzaqdır, o, nəqliyyatçıdır. Buna baxmayaraq, onlar yaradıcı insanlardır və mənim bütün təşəbbüslərimi dəstəkləyirlər. Beləliklə, mən öz layihələrimi, verilişlərimi hazırlayarkən hər iki – həm rusdilli, həm də azərbaycandilli auditoriyanın maraqlarını və nəyə üstünlük verdiyini bilirdim. Mən hər ikisi üçün maraqlı olan nadir məhsul yaratmağa müvəffəq oldum. Evimdə eyni zamanda iki fokus qrupu və iki tənqidçi var idi. Anam və atam arasında bu daimi “sürtüşmə” nadir məhsulun əmələ gəlməsinə gətirib çıxarırdı. Və mən çox şey uddum. Auditoriya cəlb etmək və onu əhatə etmək uğurun ən böyük komponentlərindən biridir.\nŞəxsən mənim üçün üçüncü və əhəmiyyətli komponent mənim tanınmış olmağım idi. İdeyanı təkbaşına həyata keçirmək üçün şəxsi vəsait kifayət etmirdi. Sponsorlar cəlb etmək lazım gəlirdi. Mən pul, dəstək üçün müraciət etdikdə insanlar dərhal ŞHK-ni xatırlayır və gülümsəyirdilər. Təbəssüm o demək idi ki, insanlar məni tanıdı. Şübhəsiz, bu, uğurumun ən mühüm komponentlərindən biri idi, amma eyni zamanda, həm də məsuliyyət idi: başqasının pulunu riskə atmaq olmaz. Mən bir az da öz imicimin qurbanıyam – kiçik büdcəli layihələr hazırlaya bilmirəm.\nQısqanclıq, paxıllıq, kin olmaması... İdeyanın mübtəlası olmaq\nBunu mütləq deməliyəm... Kiminsə acığına nə isə edirsinizsə, işdə uğur, inkişaf və irəliləyiş əldə edə bilməzsiniz. Sizin üçün motivasiya kimdəsə olan, sizdə isə olmayan bir şeydirsə. Kimsə yaradıb, siz isə acığa daha yaxşısını yaradacaqsınızsa... İş, biznes, layihə, nə olursa olsun, hər şeyin başlanğıcı qurmaq, yaratmaq, arzulamaq istəyinə əsaslanmalıdır... Yəni yalnız pozitivə və Sizin bunu özünüz üçün və sevgi ilə etməyinizə. Media biznesi, şou-biznes, yaradıcılıq çox təhlükəli, mürəkkəb sahədir, orada bir çox görünməyən, sualtı axınlar var. Hər gənc və istedadlı şəxsə dərhal qucaq açıb qəbul etmirlər. Buna görə də yalnız düzgünlük və səmimi olaraq nə isə etmək, nə isə yaratmaq, bacardığınız bir şeyi təqdim etmək səyləri kömək edə bilər. Və öz nüfuzunuzu maksimum qorumaq lazımdır. Hamı ilə, həm sponsorlarla, həm sizə işləyənlərlə, həm tamaşaçılarla... hamı ilə vicdanlı olmaq lazımdır. Və ümumiyyətlə, hesab edirəm ki, meqa müvəffəqiyyətli insanlar vəhşicəsinə qazanmaq və ya məşhurlaşmaq istəyi olan insanlar deyil, öz ideyasının, yaradıcılığının, öz prosesinin mübtəlası olan insanlardır. Mən öz ideyamın mübtəlasıyam. Və bu, mühüm amildir.\nMənim üçün ən əsası insan amilidir. Mən komandadan çıxmışam. “Komanda tarixi”nin nə olduğunu bilirəm. Komanda - işləri, rolları, uğuru və uğursuzluğu düzgün bölüşdürmək bacarığıdır. Bunda ŞHK mənə çox kömək edib. Allah rəhmət eləsin Anar Məmmədxanova, o, böyük iş görüb. Və ona baxaraq, onunla işləyərək mən komandanın nə olduğunu, insanlarla necə işləmək lazım olduğunu başa düşdüm. Öz MGP (M GROUP PRODUCTION) şirkətimlə qürur duyuram. Mənə elə gəlir ki, qazandığım hər şey – televiziya komandası, təcrübə - ən dəyərli şeydir. Layihələr bəyənilə və ya bəyənilməyə bilər, onlar bu gün müasir görünə bilər, üç il sonra isə bu mənasız şeyi necə edə bildiyinizə heyrətlənə bilərsiniz. Ən əsası, bizim əldə etdiyimiz təcrübə və komandadır. Bir çox uğurlu televiziya işçiləri məhz bizim şirkətimizdən keçib. Və çoxları ilə yaxşı münasibətlərimiz qalıb. Mən ümumiyyətlə birlikdə işlədiyim insanlara çox dəyər verirəm.\nÖz-özünə kifayət etmək\nNövbəti mühüm amil öz-özünə kifayət etməkdir. Mənə deyəndə ki, kimsə depressiyadadır, kimsə özünü pis hiss edir və ya tək darıxır, bunu başa düşməkdə çətinlik çəkirəm... Necə darıxdırıcı ola bilər? Mən öz fikirlərimlə heç vaxt darıxmıram. Mənim başımda o qədər fikir, o qədər ideya var ki, mənə elə gəlir ki, illərlə tək oturub bu fikirləri və ideyaları düşünə bilərəm. Deyirlər ki, bir gecədə həyatı dəyişdirmək olmaz, amma bir gecədə həyatı dəyişdirəcək fikirləri dəyişdirmək olar. Öz-özünə kifayət etmək, özü-özünü həyata keçirmək amili çox vacibdir.\nİstənilən biznesin, məhsulun tamaşaçısı olmalıdır. Sizin layihələriniz, biznesiniz, yaradıcılığınız sosiumdan tamamilə uzaqdırsa, onlar auditoriyadan da o qədər uzaqdır. Auditoriya prodüsser üçün, televiziya üçün, tamaşaçı üçün məhsul yaradan bir insan üçün həddindən artıq vacibdir. Layihənin uğuru ondan ibarətdir ki, mənim tok-şoudakı suallarım belə auditoriya tərəfindən verilsin. Və bizim dünyamızın hər şeyi əsarəti altına alan texnologiyalar dünyası olduğunu desələr də, bütün bunlar boş şeydir. Bütün texnologiyaların arxasında insan, tamaşaçı durur. Hər şey sosialyönümlü olmalıdır.\nYARADICI AVROPA SEMİNARINA DƏVƏT\n"Azərbaycandan olan mədəniyyət işçiləri Yaradıcı Avropa Proqramından necə faydalana bilərlər?"


ABŞ-da möhtəşəm Zəfər Günü tədbiri - FOTO\n23:54 08.11.2021 Siyasət\nDiasporla İş üzrə Dövlət Komitəsinin sədri Fuad Muradov ABŞ-da fəaliyyət göstərən Azərbaycan icmasının və Amerika Azərbaycanlıları Koordinasiya Şurasının üzvləri ilə görüşüb.\nQazilər.az xəbər verir ki, Nyu-York ştatında baş tutan görüşdə ABŞ-ın müxtəlif ştat və şəhərlərində fəaliyyət göstərən diaspor aktivləri iştirak ediblər.\nTədbirdə çıxış edən Fuad Muradov 8 noyabr - Zəfər Günü münasibətilə bütün azərbaycanlıları təbrik edib. Vətən müharibəsi dönəmində Azərbaycanın haqq səsini dünya ictimaiyyətinə çatdırmaq naminə nümayiş\netdirdikləri birlik, həmrəylik fəaliyyətlərinə görə diaspor aktivlərinə minnətdarlığını bildirib.\nQeyd olunub ki, 27 ölkəni əhatə edən 11 Koordinasiya Şurası yaradılıb, xaricdə yaşayan azərbaycanlıların şəbəkələşməsi və vahid platformalarda birləşməsi üçün mühüm addımlar atılıb. Amerika Azərbaycanlılarının\nKoordinasiya Şurasının fəaliyyətindən danışan komitə sədri bildirib ki, şura Amerikadakı soydaşlarımızın və diaspor təşkilatlarının fəaliyyətinin əlaqələndirilməsi işində uğurlu yol qət edib.\nABŞ-ın Nyu-York şəhərindəki Karnegi konsert zalında isə 8 Noyabr – Zəfər Günü münasibətilə bayram konserti keçirilib.\nKonsert Diasporla İş üzrə Dövlət Komitəsinin dəstəyi, Florida Azərbaycan Mədəniyyət Assosiasiyasının rəhbəri Töhfə Eminovanın və Florida Texnologiyalar Universitetinin professoru Pərvin Muradova-Dilbazinin təşkilatçılığı ilə baş tutub.\nTədbirdə Azərbaycanın BMT yanında nümayəndəsi Yaşar Əliyev, Amerika Yəhudi Komitəsinin Rusiya ve Avrasiya uzre direktoru Samuel Kliger, tanınmış jurnalist İrina Tsukerman, ABŞ-da yaşayan rus, türk, yəhudi icmalarının və yerli ictimaiyyətin nümayəndələri iştirak ediblər.\nKonsertdən öncə çıxış edən Diasporla İş üzrə Dövlət Komitəsinin sədri Fuad Muradov iştirakçılara ötən il Azərbaycan torpaqlarının azad edilməsi və ərazi bütövlüyünün təmin olunması naminə aparılan Vətən müharibəsində xalqımızın qazandığı parlaq qələbə barədə ətraflı məlumat verib, bu zəfərin regionda sülh və\nsabitliyə ciddi töhfə olduğunu bildirib.\nKonsertdə musiqiçilər Kamilla Məmmədova, Səmra Əmiraslan, Haoven Xiao (piano), Mişa Vitenson (violin), Sara Nordin və Soyeon Yu (vokalçı) Azərbaycanın xalq və bəstəkar mahnılarını ifa ediblər.\nTədbir çərçivəsində Azərbaycanı Zəfərə aparan hadisələri əks etdirən fotosərgi də nümayiş etdirilib.


Amerikalı milyarderə 110 il həbs cəzası verilib\nMaraqlı 15 İyun 2012 13:24 (UTC+04:00)\nAzərbaycan, Bakı, 15 iyun /Trend, müxbir X.Murtuzayeva/\nTexaslı milyarder Robert Allen Stenford maliyyə piramidası yaratdığına görə 110 il həbsə məhkum edilib. Belə bir qərarı dünən Hyuston (Texas ştatı) məhkəməsi çıxarıb. Trend Rusiya KİV-ə istinadən yazır.\nİstintaq iş adamının fəaliyyəti nəticəsində əmanətçilərin 7 milyard dollar itirdiyini müəyyən etməyə nail olub. Bu halda Stenford özü müxtəlif iqtisadi layihələrin inkişafı və onun cinayətkar fəaliyyətinin üstünün açılmamasına kömək edən şəxslərin pulla ələ alınması ilə məşğul olub.\nAndlılar bu ilin martında onun ittihamnamənin 14 bəndindən 13-ü üzrə günahkar olduğunu təsdiqləyib. İttiham tərəfi iş adamı üçün 230 il həbc cəzası tələb edib. Müdafiə isə Stenfordun 44 aylıq həbs olunmasını israr edib. Qeyd edək ki, o bu müddəti hələ proses getdiyi zaman artıq həbsdə keçirib. Tərəflərin hökmlə bağlı appelyasiya verib-verməyəcəkləri hələlik məlum deyil. Maliyyəçi özünü günahkar hesab etmir. Bu barədə "USA Today" yazır.\nXatırladaq ki, Robert Allen Stenford 2009-cu ilin aprelində həbs edilib. Bundan sonra Qiymətli Kağızlar Komitəsi ona qarşı böyük maliyyə fırıldağı törətməklə bağlı ittiham irəli sürüb. Fırıldağçılıq 15 il ərzində "Pontsi sxemi" adlandırılan qayda üzrə həyata keçirilib. Belə ki, Stenford inanılmaz yüksək faiz dərəcələri vəd edərək müştərilərə sığortalanmamış depozit sertifikatları satıb. Sertifikat sahiblərinə yüksək gəlirlər yeni əmanətçilərin vəsaitləri hesabına ödənilirmiş.\nXatırladaq ki, ABŞ-da buna bənzər ən hay-küylü iş Berhard Medoffun adı ilə bağlıdır. 2009-cu ildə o,əmanətçiləri 65 milyard vəsaitdən məhrum edən tarixdə ən iri maliyyə piramidası yaratdığına görə 150 illik həbs cəzasına məhkum edilib.


Şahmat üzrə rayon birinciliyi keçirilib » OĞUZ YURDU\nRayon Uşaq-Gənclər Şahmat Məktəbində, Gənclər və İdman İdarəsi, Təhsil Şöbəsi, Naxçıvan MR Şahmat Federasiyasının yerli bölməsinin və Yeni Azərbaycan Partiyası Sədərək Rayon Təşkilatının Gənclər Birliyinin birgə təşkilatçılığı ilə Naxçıvan Muxtar Respublikasının 95 illik yubileyinə həsr edilən şahmatın tempo növü üzrə rayon birinciliyi keçirilib.\nRayon Gənclər və İdman İdarəsinin rəisi Polad Rzazadə yarışdan əvvəl çıxış edərək bildirib ki, bu gün bədən tərbiyəsi və idmanın inkişafına göstərilən qayğının əsası ulu öndər Heydər Əliyev tərəfindən qoyulub. Belə qayğı idmançılarımızın müxtəlif yarışlarda yüksək qələbələr qazanmalarına stimul olub. Tədbir iştirakçılarını muxtar respublikanın 95 illik yubileyi ilə əlaqədar təbrik edib və onlara uğurlar arzulayıb.\nYarışda rayonun 4 ümumtəhsil məktəblərindən olan ayrı-ayrı yaş qrupunda müəllimlər, yeniyetmə və gənclər öz qüvvələrini sınayıblar. Yekun nəticəyə əsasən, birincilikdə müvafiq olaraq müəllimlərdən Sultan Rzayev, Samil Hüseynov və Qələndar Əliyev mükafat qazanıblar.\nYeniyetmə gənclərdən oğlanlar arasında Asəf Fətullayev, Nicat Əlizadə və Murad Rzazadə, qızların mübarizəsində isə Nurgül Qurbanova, Səkinə Cəfərova və Gülay Salahova hamıdan güclü olublar.\nQalib komandalar təşkilatçılar tərəfindən diplom və hədiyyələrlə mükafatlandırılıblar.


Bu çayın suyu lilli... - İsi Məlikzadənin hekayəsi\n08:55 18 Fevral 2020 2456 dəfə oxunub\n2456 dəfə oxunub\nKulis.az hər ikinci gün saat 9-da tanınmış yazıçı İsi Məlikzadənin hekayələrindən birini yayımlayır. Xatırladaq ki, bu nümunələr internet resurslarında yoxdur. Təqdim etdiyimiz növbəti hekayə “Bu çayın suyu lilli...” hekayəsidir.\nGözləmə otağında iki-üç adam oturmuşdu, Nəsib onlara məhəl qoymadı, icazə-zad da istəmədi, qapını ürəkli-ürəkli itələyib girdi müdirin kabinetinə. Güman eləyirdi ki, bu məmləkətdə onunçün bağlı qapı yoxdu, çünki o, iki il sərasər Əfqanıstanda düşmənlərlə vuruşub, ölümün iti, amansız caynağından sağ-salamat çıxıb. Nəsib o qərib ölkədə bircə saniyənin içində məhv ola bilərdi amma. Demək, hələ əcəli tamam deyilmiş; qırmızı gülləyə tuş gəlmədi orda. Anası deyirdi ki, Allahın işidi bu – Allaha qurban olum. – Nəsib özü də bilirdi ki, Allahın işidi bu. Xudavəndi-aləm hamını qanadının altına almır, axı. Allah-təala nəzərini Nəsibin üstündən çəksəydi, Nəsib bir çox tay-tuşu kimi evlərinə gümüşü tabutda qayıdardı.\nNəsib təklif-zad gözləmədən stulu altına çəkib, müdirlə üzbəüz əyləşdi.\nMüdir bayaqdan gözlərini tavana zilləyib telefonla danışırdı. Nəsibin içəri girməyindən elə bil xəbər tutmamışdı. Dəstəyi yerinə qoyandan sonra, deyəsən, gördü Nəsibi. Nazik qaşlarını çatıb:\n- Xeyir olsun, – dedi və tez də yumruğunu alnına ehmalca vurdu. – Hə, yadıma düşdü... İş məsələsi... Srağagün olmusan burda.\nNəsib gözlərini müdirin nazik qaşlarına zilləyib çiynini çəkdi.\n- Neyniyim?.. Darıxıram.\n- Xəstə tələsər, armud vaxtında dəyər.\nMüdir Nəsibin üzünə elə baxdı ki, day bu baxışdan sonra Nəsib durub getməli idi, amma getmədi. Dedi:\n- Yoldaş Səfərov, iki aydı ayaq döyürəm bura. Hər dəfə də deyirsiniz, on-on beş gündən sonra gəl.\nSəfərov oğlanın işıqlı, oynaq gözlərinə, donqar uzun burnuna, sivri çənəsinə baxdı və ona elə gəldi ki, yer üzündə bu oğlandan sırtıq adam yoxdu. Dedi:\n- Bura bax, ə, sənə borcum-zadım var mənim? Birinci kərə səni qapıdan qaytara bilərdim. Deyərdim, iş yoxdu, heç olmayacaq da. Tem bolee, səni mənə yuxarıdan tapşıran olmayıb.\nMüdirin qırımından Nəsib qorxdu. Bu dəfə Nəsibin səsi yumşaq çıxdı.\n- Axı, atam da burda işləyib... – Bilirsiniz...\nSəfərov kürəyini stulun söykənəcəyinə dirəyib köks ötürdü. O da yumşaldı.\n- Allah Dadaşa rəhmət eləsin, – dedi. – O burda şofer işləyəndə mən qlavnı inciner idim.\nİndi Nəsibin göz dikdiyi o köhnə yük maşınını atası Dadaş beş il bundan qabaq Bakıdan sürüb gətirmişdi. Maşına qulluq eləyən adam idi. Əyin-başından çox, maşının təmizliyinə fikir verərdi. Lap dünya dağılsaydı, yanğın olsaydı, yenə sükanından yapışdığı miniyin yerişinə haram qatmazdı. Bu sakit, astagəl kişi günlərin bir günündə maşını “Taxta körpü”dən uçurtdu. Özü öldü, maşın da şil-küt oldu. – Onda Nəsib əsgərliyə təzəcə getmişdi.\nMüdirin gözləri yol çəkirdi, sanki onu səksəndirməmək üçün Nəsib asta-asta, dirənə-dirənə dedi:\n- Minskdə qulluq eləyəndə şoferlik oxudum. Sonra Əfqanıstana apardılar...\nMüdir fikirdən ayrılıb stolun üstündəki kağız-kuğazı sahmana salmağa başladı.\n- Bilirəm, ə, bilirəm, danışmısan, – dedi. Sonra əl saxlayıb, Nəsibin gözlərinin içinə baxdı. – Gəlsənə ayrı iş verim sənə... Slesar... Tem bolee, bizdə slesar çatışmır.\nNəsib başını buladı.\n- Yoox, mən şoferlik oxumuşam.\n- Noolsun, ə? Mən də ali təhsilli tarixçiyəm. Vur-tut bircə il müəllim işləmişəm. Sonra çəkib apardılar ispolkoma. İndi də görürsən ki, müdirəm. Tarix hara, kommunxoz hara?\nNəsib yenə başını buladı.\n- Yoox, mənim əhdim var: atamın maşınında işləmək.\n- Yaman arıqsan ey. Bu can-cəsədnən Əfqanıstanda o zırıltıya nə təhər dözmüsən? Bilmirəm, maşına gücün çatacaq, ya yox.\n- Əfqanıstanda ondan da ağır maşın sürmüşəm.\nNəsib gözlədi ki, görsün müdir day nə deyəcək, amma müdir heç nə demədi, yenə fikrə getdi. Özü də fikrə gedəndə gözlərini üzbəüzdəki qapının üstünə zilləyirdi, elə bil orda, nəsə, kədərli bir şey yazılmışdı, o yazını oxuyurdu. Yaşlı deyildi, ancaq saçı da, bığı da çallaşmışdı. Goppuş üzündə bir sarılıq, lırtlıq vardı. Baxışları dalğın idi, ona görə də huşsuz adama oxşayırdı.\nSəfərov handan-hana nəzərlərini müşəmbəli qapının üstündən çəkib dedi:\n- Ə, adın da yaman zəifdi: Nəsib. Üfürsən, yıxılar. Elə bil dilinin ucuna bir sap qırığı yapışıb, tüpürürsən, düşmür: Nəsib. Kişinin adı olar: Şiraslan, Əmiraslan, Şirməmməd.\nNəsib astadan dedi:\n- Ağa Məhəmmədşah Qacar.\nMüdirin qaşları çatıldı.\n- Dolayırsan, ə, məni? – Amma hirslənmədi, nə fikirləşdisə, gülümsədi. Dedi: – On-on beş gündən sonra mənə dəyərsən. Düzələr, inşaalah.\nNəsib o dəqiqə qalxdı ayağa.\n- Mən Əsfqanıstanda vuruşmuşam, mənə iş verməlisiniz.\nSəfərov heç eynini də pozmadı.\n- Mənim atam müharibədən qayıtmayıb. Könlümdən də böyük vəzifə keçir. Noolsun?\nNəsibə elə gəldi ki, üz-gözündən huşsuza oxşayan bu kişi Əfqanıstanda vuruşmağın nə olduğunu başa düşmür. Bir də inadla dedi:\n- Mən Əfqanıstanda vuruşmuşam.\nSəfərova da elə gəldi ki, üz-gözündən sırtığa oxşayan bu oğlan iş tapmağın nə olduğunu anlamır. Müdir, Nəsibin kütlüyünə hirslənmədi. Sakit-sakit dedi:\n- Bizdə üç cüt, bir tək maşın var: biri su maşınıdı, ikisi zibil daşıyır, biri də ki o söz... zaxod maşını... Qaldı Məzahirin sürdüyü – rəhmətlik atan gətirəni deyirəm – onun da hay-hayı gedib, vay-vayı qalıb. Tem bolee, avariyaya düşüb.\n- Mən onda işləmək istəyirəm.\n- Demişəm sənə: nazirlik bu yaxınlarda bizə təzə maşın verəcək – Məzahir keçər ona, sən də onun maşınını sürərsən.\n- Atamın maşınını.\n- Mən söz verdim, qurtardı. Sözümün yiyəsiyəm.\nNəsib, işi düzəldibmiş kimi, sevinə-sevinə qapıya tərəf getdi. Üç-dörd addım atıb dayandı. Dünən Xalidə bir sual vermişdi Nəsibə, Nəsib də qalmışdı gözlərini döyə-döyə. İndi o sualın cavabını öyrənmək istədi. Soruşdu ki:\n- “Kommunxoz” nədi?\nMüdir əvvəlcə Nəsibə mat-məəttəl baxdı, sonra nazik qaşlarını çatıb dedi:\n- “Kommunxoz?”... Yəni kommunal təsərrüfat...\n- Təsərrüfatı mən də bilirəm, bəs “kommunal” nədi?\n- Kommunal? – Müdir çiynini çəkdi. – Kommunal də.\n- Bəlkə, “Kommunizm” sözündəndi?\nMüdir, Nəsibin başına çırpmaq üçün nəsə axtarırmış kimi uzun, enli stolun üstünə göz gəzdirdi.\n- Rədd ol, ə, burdan! Beynimi xarab eləmə!\nNəsib çölə çıxanda gördü ki, Məzahirin maşını dayanıb həyətdə, ancaq Məzahir özü yoxdu. Qocalmışdı maşın. Qabaq qanadları pas atmışdı, ayaqlığın biri laxlayırdı. Çala-çuxura düşəndə kuzov elə silkələnirdi, deyirdin bəs taxtaları indicə töküləcək yerə.\nNəsib qalxdı kabinəyə, sükandan ikiəlli, bərk-bərk yapışdı. Bu qara sükandan bir vaxtlar Nəsibin atası Dadaş yapışmışdı, yayları cırıldayan oturacaqda Dadaş oturmuşdu. Nəsib elə bilirdi hələ atasının nəfəsi dolanır bu kabinədə, Dadaşın əllərinin hərarəti hələ sükandan getməyib. Xaraba qalsın “Taxta körpü”nü, Dadaşdan savayı orda qəzaya düşən olmayıb. Ensiz, dayaz çaydı. Bəs necə oldu ki, o boyda kişi – neçə ilin şoferi – maşını körpüdən keçirə bilmədi. “Ah, ay ata! Əlini düyməyə qoyub uzun-uzadı siqnal verdi. – Gərək ehtiyatlı olaydın”.\nMəzahir gəlib çıxdı.\n- Nə olub? – dedi.\n- Heç nə. Təzə maşının gəlməyinə az qalıb.\n- Yaman tələsirsən ha.\nNəsib kabinədən düşdü.\n- Əsgərlikdən gələni maşın sürmürəm. Üç aya yaxındı. – Barmaqlarını qapının dəstəyinə sürtdü. – Kuzovu dəyişdirəcəyəm, motoru təzədən yığdıracam. Maşını rənglətdirəcəm, olacaq anadangəlmə. Təzələyəcəm bunu.\n- Allah qoysa... İnşallah...\nMəzahir yeddi-səkkiz yaş böyük idi Nəsibdən. İki uşaq atasıydı, amma Nəsibnən danışanda yanaqlarına qızartı çökürdü. Yəqin Dadaşın maşınında işlədiyi üçün özünü Nəsibə borclu bilirdi. Yaxşı ki, Məzahirə qismət olub bu maşın. Məzahir özgə deyil ha, Xalidənin qardaşıdı. Nəsib inanırdı ki, Xalidəyə münasibətindən Məzahir xəbərdardı. İki il məktublaşıb Xalidəylə, səhər-axşam evlərinin həndəvərində dolanıb. Məzahirin arvadı məsələnin içindədi, demək, ərinə də nəsə andırıb. Gəlinlər baldızla bağlı belə xəbərləri ərlərinin ovcuna tez qoyurlar.\nMəzahir kabinəyə oturub qapını çırpdı.\n- Sən darıxma, – dedi. – Səfərov tüpürdüyünü yalayan kişilərdən döyül. Atandan qalma maşındı də – səninkidi – sağlıqla işlədəsən...\nNəsib küçədə döyüküb qalmışdı, bilmirdi hara getsin. Hava isti idi, toz aləmi bürümüşdü. Gəlib-gedən maşınların ardı-arası kəsilmirdi. Balaca bir rayonda nə qədər maşın olarmış? İki il bundan qabaq – Nəsib əsgərliyə gedəndə – burdakı maşınları barmaqla saymaq olardı. İndi rayonun tozlu-torpaqlı, çala-çuxur yollarına gör nə qədər şəxsi maşın səpələnib. Maşallah, maşallah! Yəni camaat iki ildə belə varlı-hallı olub?\nNəsib hamamın qabağındakı çayxananın yanından ötdü – hər gün dönərdi ora, tay-tuşlarla laqqırtı vurmaqçün bu rayonda ordan yaxşı yer yox idi. Aptekə tərəf gedə-gedə fikirləşdi ki, day avaraçılığın daşını atacaq; inşallah, işi düzələndən sonra veyllənməyə heç vaxtı olmayacaq. Tələf-xərclik eləməsə, pul da yığa bilər, o pula maşın alar. Kimdən əskikdi, axı? Rayonda hər gədənin altında bir “Jiquli” var. İndi maşını olmayanı kişi hesab eləmirlər.\nAptekə girmədi; müdirdən qorxurdu. Alış həkim əvvəllər onu təbəssümlə qarşılayırdı. Biləndə ki, Nəsib Xalidəyə görə gəlir bura, day Nəsibə üz vermədi.\nNəsib keçdi aptekin dalına; hava isti olanda arxadakı qoşa pəncərəni açıq qoyurdular.\nXalidə pəncərənin yanında idi, elə bil Nəsibin yolunu gözləyirdi.\n- Nooldu, Nəsib, nə xəbər var?\nNəsib gündən qamaşan gözlərini qıyıb dedi:\n- Köhnə hamam, köhnə tas... Yenə dedi, on-on beş gündən sonra gəl.\n- Ürəyini sıxma. Məzahir axşam evdə danışırdı ki, dörd-beş günə təzə maşın götürəcək... Bura bax, “kommunxoz” sözünün mənasını öyrəndin?\n- Səfərov cinnənib çıxdı özündən. Kommunxozun müdiri “kommunxoz” sözünün mənasını bilmir.\nAptekin arxasındakı yolnan adamlar gedib-gəlirdilər, Nəsiblə Xalidənin pəncərə söhbətini görürdülər. Qoy kim görür, görsün. Nəsiblə Xalidənin məhrəm olduqlarını bilənlər bilirlər, bilməyənlər qoy heç bilməsinlər – dünya dağılmayacaq... Səkkizinci sinifdən bir-birlərinə mehr salıblar – gör neçə ildi. Xalidə ağbəniz, alagöz bir qız idi, Nəsibdən qat-qat gözəl oğlana könül verə bilərdi – məktəbdə o qədər yarlı-yaraşıqlı oğlan vardı ki, amma naziksifət, caydaq Nəsibi seçdi, Nəsib yalan bilmirdi, məkrli, xəbis deyildi və Xalidə onun ürəyini açıq kitab kimi oxuyurdu. Qız Bakıda əczaçılıq texnikumunu qurtarandan sonra da fikrindən dönmədi. Saf niyyətlə yaxınlıq eləmək istəyənlərə məhəl qoymadı.\nXalidənin bir gözü ara qapıda idi.\n- Alış həkim görsə... Day bura gəlmə... Eşitmirsən?! Nəsib! Ay Nəsib!\nÖz adını eşidəndə bayaq Səfərovun dediyi söz Nəsibin yadına düşdü.\n- Xalidə, mənim adım pis addı?\n- Bu, hardan ağlına gəldi?\n- Səfərov deyir, “Nəsib” zəif addı, üfürsən yıxılar. “Nəsib” nə deməkdir? Hə, Xalidə?\nQız, ala gözlərini bir az qıyıb, oğlanın başı üstdən harasa baxıb, fikirləşdi. Sonra gülümsədi:\n- Eşitmisən, deyirlər: filan şey filankəsə nəsib oldu. Yəni qismət oldu. – Nəsib – qismət deməkdi.\n- Yəni pis ad deyil ki?\n- Qismətin nəyi pisdi, ay dəli?\nAra qapının o tərəfində Alış həkim iki-üç dəfə bərkdən öskürdü. O dəqiqə Xalidə pəncərənin qabağından yoxa çıxdı.\nİş barədə anasına heç nə demədi. Ana da heç nə soruşmadı ondan. Bir xeyli üzbəüz dinməz-söyləməz oturdular. Axırda ana bu sükuta tab gətirmədi.\n- Hardasan, ay oğul?\n- Küçələrdə veyllənirəm.\n- Yemək gətirim?\n- Yəqin hardasa yemisən.\n- Heç harda heç nə yeməmişəm. İştahım yoxdu, vəssalam.\n- Bəs niyə bikefsən? Hər gecə qanın qara olur.\n- Hər gecə atam gəlib durur gözlərimin qabağında.\nAtasının yoxluğuna inanmırdı Nəsib. Elə bilirdi kişi, harasa, uzaq səfərə gedib, nə vaxtsa qayıdacaq. Əvvəllər olduğu kimi Nəsibə o səfərdən hədiyyə gətirəcək. Atasından hədiyyə gözləyən vədələrində Nəsib uşaq idi və elə onda uşaq ağlı ilə fikirləşirdi ki, bir gün gələcək, o da uzaq səfərlərə gedəcək və o uzaq səfərlərdən ata-anasına sovqat gətirəcək. Qismət olmadı. Ata qulluğunda dayanmağı da çox gördü tale ona. Heç əməlli-başlı ata-oğulluq eləmədilər. Vaxt macal vermədi. “O körpüdən maşın aşar? O çayda adam ölər?”\nAna elə bil oğlunun ürəyindən keçənləri duymuşdu. Köks ötürüb dedi:\n- Qəzanın dörd barmağı var, bala: ikisiynən adamın gözlərini bağlayır, ikisiynən qulaqlarını. Onda adam ensiz arxdan hoppananda da ölə bilər.\nNəsib qəhərlənə-qəhərlənə dedi:\n- Atam öləndən beş ay sonra xəbər verdiniz ki, kişi qəzaya düşüb.\n- Sənin bağrını yarmaq istəmədik.\n- Mənim bağrım indi yarılır, ana. Yanıram, odlanıram: son mənzilə çiynimdə apara bilmədim onu. Buraxardılar əsgərlikdən, heç olmasa, cənazəsinin bir tərəfindən də mən tutardım. Qəbrinin üstündə doyunca ağlayardım. İndi ağlaya bilmirəm.\nAna başa düşürdü ki, oğlu haqlıdı. Gərək Nəsibi çağıraydılar. Gərək Nəsib atasını öz əlləriylə qara torpağa tapşıraydı. Dedilər: “Uşağı bağır-dalaq eləməyin”. Kim dedi bu sözü? Kimin ağlına gəldi bu? Bir adam ki əsgərliyə gedə, əlinə tüfəng ala, onun nəyi uşaqdı? Uşağı da cəhənnəmə, ölümün qucağına atarlarmı, yarəb? Yox, vallah, Nəsib uşaq deyil!\nAna oğluna naçar-naçar baxıb dedi:\n- Nə bilim, isti-isti ağlımız gətirmədi, ehtiyat elədik ki, birdən ağlın-huşun özündə olmaz, başına qəza-zad gələr.\n- O qərib ölkədə, onsuz da, hər saniyə ölə bilərdim. Gözümün qabağında neçəsi qanına qəltan oldu.\n- Allah özü rəhm eləsin cavanlarımıza, Xudavəndi-aləm balalarımıza dava-qırğın göstərməsin.\nAnanın Allaha yalvarmağı da, köks ötürməyi də Nəsibi təbdən çıxartdı.\nNəsib o biri otağa keçib, qapını daldan cəftələdi və paltarlı-zadlı çarpayıya uzandı.\n“Taxta körpü” rayonun lap qurtaracağında idi. Ensiz, dayaz çayın üstündə dəmirdən, betondan körpü salmışdılar. Burda taxtadan körpü olanda Nəsib bu dünyada yox idi - Allah bilir, nə vaxt tikmişdilər o taxta körpünü – indi adı qalmışdı.\nNəsib nazik dəmir məhəccərə söykənib çaya baxdı. Neçənci dəfəydi gəlirdi bura, neçənci dəfəydi gözlərini lilli suya zilləyib dururdu.\nSu qırçın-qırçın olub asta-asta axırdı; şırıltısı adama yuxu gətirirdi. Sahildə gömgöy qurbağalar quruldayırdı. Yan-yörədə ot-əncər quruyub yerə yapışmışdı, sapsarı qamışların süpürgə başı hərdən yellənirdi. Nəsib maşını götürən kimi sürəcək bura. Bu lilli suyla altını, üstünü yuyacaq onun. Sonra da deyəcək – “Ruhun şad olsun, ay ata, yerin boş qalmadı”.\nSu çiy kərpic rəngində idi. Nəsibin nəzərləri xırdaca ləpələrə qovuşub axdı, gözlərinin toyşu getdi. Birdən ürəyində bir səs, bir musiqi eşitdi. Həzin, kədərli bir mahnı idi. Mahnının ilk misrasını da eşitdi: “Bu çayın suyu lilli...” Diqqətini çox topladı, beynini çox gücə saldı, sözün ardı gəlmədi ki, gəlmədi. Harda eşitmişdi bu musiqini, bu sözləri? Yadına sala bilmədi. Gülümsədi. “Mənim bəstəkarlığım, şairliyim də varmış. Göyə baxdı: səma şəffaf, tər-təmiz idi. Ətrafına nəzər saldı: hər yan çör-çöplü, nəhəyətsiz, isti düzəngah idi. Günəş aləmi yandırıb-yaxırdı. Nəsibin başına elə bil qızmar şiş basırdılar, təpəsinin ortası cızıldayırdı. Ürəyi isə bayaqdan bəri bircə misranı elə hey oxuyurdu: “Bu çayın suyu lilli...”\nNəsib qapının dəmir dəstəyindən ürəkli-ürəkli yapışdı. Allah bilir, bu müşəmbəli qapını neçə dəfə itələyib açmışdı – say-hesabını özü də itirmişdi.\n- Olar, yoldaş Səfərov?\n- Ə, yenə içəri girəndə icazə almadın?\n- İcazə alıram də. Gəlmək olar?\nMüdirin gözlərinə yorğunluq ifadəsi çökdü.\n- Məndən nə istəyirsən, qurban olum sənə? Niyə əl çəkmirsən yaxamdan?\n- Deyirəm, o məsələ necə oldu?\n- Hansı məsələ?\n- İş məsələsi... Maşın...\nSəfərov az qala yalvara-yalvara dedi:\n- Məni infarkt, eləmə, Nəsib. Yəni deyirsən, sənin əlindən baş götürüb qaçım burdan? Ə, niyə qoymursan balalarıma çörək qazanım? Vallah, ərizə verib çıxacam işdən. Bay atonnan yeri yet yiyəsi!\nNəsibin müdirə yazığı gəldi. İstədi dönüb çıxsın otaqdan, amma səssiz-səmirsiz çıxmaq da kişilikdən deyildi. Dedi:\n- Darıxıram, yoldaş Səfərov.\n- Axı, məni də darıxdırırsan, rəhmətliyin oğlu. – Müdirin gözlərindəki yorğunluq ifadəsi üzünə də yayıldı. Üzü elə bil qəflətən bir az da saraldı, lırtlaşdı. Səsi gücdən düşdü. – Vallah-billah, maşını sənə verəcəm. Atamın goru haqqı, balalarımın canıçün maşın sənindi. Yeri get, səbrimi daraltma mənim. Tem bolee, nervinni adamam mən.\nXalidə işdən çıxanda gördü ki, Nəsib aptekə tərəf gəlir. Çatan kimi dedi:\n- Day aptekə gəlmə, Nəsib.\nNəsib gözlərini döyə-döyə düşdü qızın böyrünə, onun sözlərindən bir mətləb anlamadı.\n- Dünən axşam Məzahir bərk təpindi mənə. Dedi, özünü yığışdır, günün günorta çağı pəncərədən danışmaq ayıbdı, gendən min göz baxır.\nNəsib yenə heç nə başa düşmədi. Dedi:\n- İndi küçəylə gedirik, yəni camaat bizi görmür?\nNəsibin sözlərində bir həqiqət vardı, amma Xalidə özünü o yerə qoymadı. Dedi:\n- Küçə ayrı, pəncərə ayrı.\n- Yoxsa mənnən görüşməyə day qorxursan?\n- Qorxuram. Birdən məni almadın, sənin adını üstümdən necə götürüm? Birdən mən fikrimi dəyişdim, sənə ərə getmək istəmədim. Onda necə olsun? Genə sənin adın üstümdə qalacaq.\nNəsib qızın qolundan yapışıb tez də əlini çəkdi.\n- Sənin zarafatından qorxuram, – dedi. – Heç Əfqanıstanda düşməndən belə qorxmamışam.\n- Nəsib, doğrudan, qorxmamısan?\n- Kim desə ki, ölümdən qorxmuram, yalan deyir, inanma. Orda ölüm bizimlə qol-boyun gəzirdi.\n- Orda sən də öldürmüsən, Nəsib?\n- Yox. Amma orda ən tez bada gedənlər şoferlər idi. Gecə-gündüz yollardaydıq. Əfqanlar pusquda dururdular, birinci gülləynən şoferin işini bitirirdilər... Bir türkmən dostum vardı, o da şofer idi. Maşında getdiyi yerdə atmışdılar. Güllə bir gicgahından girib, o biri gicgahından çıxmışdı. Ondan sonra maşında yol gedəndə həmişə gicgahlarım ağrıyırdı, elə bilirdim, bu dəqiqə gicgahımı gülləynən deşəcəklər.\nXalidənin əti ürpəşdi.\n- Bəsdi, sən Allah, küçə söhbəti deyil bu.\nBir qədər səssiz-səmirsiz addımladılar. Amma Nəsib, görünür, o acı günlərin ağır xatirələrindən asanlıqla ayrıla bilmirdi. Fikrini yarıda qırmağa, başqa səmtə yönəltməyə çətinlik çəkirdi. Dedi:\n- Tez-tez yuxuma girir Əfqanıstan. Hər dəfə də yuxunun axırında çalmalı, çuxalı, yaşlı bir əfqan qovur məni. Nə illah eləyirəm, qaça bilmirəm, ayaqlarım pudluq daşa dönür. Arxada əfqanın gülləsi açılanda qışqırıb yuxudan ayılıram, görürəm qan-tər içindəyəm.\nXalidə yanıb-yaxılan adam sayağı dedi:\n- Nəsib, sənin yerində kim olsaydı, sevdiyi qızın yanında öyərdi özünü: “Belə vurdum, belə öldürdüm, belə asıb-kəsdim”. Sən niyə yalan demirsən? De də. Desən, inanaram, axı.\n- İstəyirsən indi bir yalan deyim... Şeir yazmışam.\n- “Taxta körpü”yə getmişdim. Lilli suya baxdım, birdən ürəyim birtəhər oldu. Dilimdən şeir çıxdı. “Bu çayın suyu lilli...”\nXalidə ha gözlədi, şeirin ardı gəlmədi. Soruşdu ki:\nNəsib çiynini çəkib gülümsədi:\n- Sonrası yoxdu. Gəldim, evdə ha fikirləşdim, xeyri olmadı.\nXalidə bilirdi ki, bir misra hələ şeir deyil, amma Nəsibin qəlbinə dəymədi. Dedi:\n- Nəsib, sənə vergi verilib.\nNəsibin ürəyində qəribə bir istək, bir arzu baş qaldırdı: kaş lilli sudan “Taxta körpü”dən, Dadaşın ölümündən ağıya, bayatıya oxşayan bir şeir yaza biləydi. O şeiri atasının qəbri üstündə oxuyaydı. Vallah, bu şeirdən Dadaşın məzarı nurla dolardı.\nNəsib eşidəndə ki, təzə maşın gəlib, başıalovlu qaçdı kommunxoza. Gördü ki, Məzahir həyətdə təzə maşının güzgüsünü silir. Soruşdu ki:\n- Bəs mənim maşınım hanı?\nMəzahir üzünü yana döndərdi.\n- Səfərov yerindədi, – dedi, – gir onun yanına...\nMüdir Nəsibi görən kimi başladı odlu-odlu danışmağa.\n- Mən bu xarabada müqəvvayam, kuklayam! İşə adam götürməyə ixtiyarım yoxdu, süpürgəçini də yuxarıdan göndərirlər! Sözlərinə baxmasam, bəhanə tapıb məsələni qoyacaqlar büroya, partiyadan çıxardacaqlar, işdən qovacaqlar. Tem bolee, bu dəqiqə damlamağa adam axtarırlar. Bəs demokratiya, aşkarlıq hara getdi, ə?! Vallah, elə şeylər bura gəlib çatmayıb!\nNəsib başa düşə bilmirdi ki, müdir niyə belə qışqıra-qışqıra danışır. Soruşdu ki:\n- Mənim maşınım hanı?\nSəfərov birdən-birə süstləşdi. Yorğun, xırıltılı səslə dedi:\n- Ə, bəs bayaqdan boğazımı niyə yırtıram mən? Bir cavan oğlan göndərdilər, dedilər oformit elə. Kiminsə qohumudu.\nNəsibin dili ağırlaşdı ağzında.\n- Nə oğlan? Onu kim göndərib bura?\n- Birinci katib özü.\nNəsib bilmədi nə desin. Qıçları sözünə baxmırdı. Bədəninə dayaq verməkçün əllərini stola dirədi.\n- O oğlan Əfqanıstanda olub? – Acıq, qəhər Nəsibin dilçəyini göynədirdi. İstədi sözünü bərkdən desin, amma səsi yavaş çıxdı. – Mən Əfqanıstanda vuruşmuşam. Mən...\nMüdirin hövsələsi daraldı.\n- Bu Əfqanıstanı mənim başıma tez-tez çırpma! Səni ora mən göndərməmişəm!\nÇöldə də Nəsibin qıçlarının titrəməyi dayanmadı. Köhnə maşını görəndə bədəninə qızdırma gəldi. Qarabəniz cavan oğlan kabinədən düşüb, damağındakı siqareti tüstülədə-tüstülədə idarəyə tərəf getdi.\nNəsib oğlanın qabağını kəsdi.\n- Səni bu maşının boynunda kim otuzdurub?\nOğlan siqareti damağından götürüb sakitcə soruşdu ki:\n- Sən Əfqanıstanda olmusan?!\nOğlan heç əhvalını da pozmadı. Dedi:\n- Mənim Əfqanıstanda nə itim azıb, ə?\nNəsib başıyla köhnə maşına işarə elədi.\n- Mənim atamındı bu.\n- Heç kimin dədəsindən maşın qalmayıb, Maşın hökumətindi. Hər şey hökumətindi: yer də, göy də, lap sən də. – Oğlan Nəsibin yanından ötüb girdi idarəyə.\nİndi Nəsibin içini də əsməcə tutdu. “Bəs Səfərov deyirdi, mən kişiyəm, sözümün ağasıyam? Ağaya bax!... Ağalara bax! Sizi yerə soxum, ay belə ağalar!”\nBir də gördü kabinədədi. Açar yerindəydi. Açarı burub motoru işə saldı. Köhnə maşın ləngərlənə-ləngərlənə, daranqa-durunqla kommunxozun həyətindən çıxdı. Daşlı-kəsəkli, çala-çuxur yolda toz qaldıra-qaldıra “Taxta körpü”yə tərəf getdi. Maşın bütün gücünü toplayıb son sürətilə uçurdu. Nəsib sükandan bərk-bərk yapışıb kimlərisə elə hey söyürdu: “Ay siz öləsiniz?! Əclaflar! Cəlladlar!”\nSöydükcə hirsi-havası yavaş-yavaş soyuyurdu, amma içində bir ağrı qalmışdı. Görəsən, bu ağrının hovunu nəynən almaq olar, onun məlhəmi hardadı, nədədi? O bircə misra yadına düşdü. “Taxta körpü”yə gedən bu çala-çuxur yolda ürəyi həzin, qəribə bir mahnı oxudu. “Bu çayın suyu lilli... Bu çayın suyu lilli... Bu çayın suyu lilli...”\nBu da “Taxta körpü...” “Burdan heç maşın aşar? Burdan heç...”\nNəsib fikrini tamamlaya bilmədi. Gördü ki, maşın düz dəmir məhəccərin üstünə gedir. Əyləci basmağın xeyri olmadı. Maşın nazik məhəccəri yarıb burnu üstə çaya düşəndə Nəsibin alnı kabinənin harasınasa bərk dəydi. Nəsibin alnından bir anlığa şiddətli ağrı qopdu və bu onun ömründə duyduğu son ağrı oldu.\n...Nəsibi də, maşını da iki saatdan sonra çıxartdılar çaydan. Başı suda qaldığından Nəsibin gözlərinə lil dolmuşdu.\nYuxu dərmanı - İsi Məlikzadənin hekayəsi\n09:00 31 Mart 2020\nYeddi ocaq - İsi Məlikzadənin hekayəsi\n09:00 24 Mart 2020\nQarlı bir gün - İsi Məlikzadənin hekayəsi\n09:00 17 Mart 2020


Səs.-2017.-26 yanvar-№ 14.-S.10.\nŞollar suyu: Bakıya nəfəs verən 100 ilin həyat mənbəyi!\nTəbiətin ən böyük və nadir maddi nemətlərindən olan su, qədim bəşər tarixi yaranandan insan həyatının ayrılmaz hissəsi olub. Şirin su ehtiyatlarının qismən məhdud olduğu və qeyri-bərabər paylandığı Azərbaycanda sudan səmərəli istifadə tarixin bütün dövrlərində aktuallığını saxlayıb. Bu problem özünü daha çox şirin su ehtiyatlarının məhdud olduğu Abşeron yarımadasında büruzə verib. Abşeron yarımadasında içməli su problemini həll etmək üçün bir əsr əvvəl Şollar-Bakı Su Kəməri çəkilib.\n"Şollar suyu!" Bir çox Azərbaycan vətəndaşının yaddaşında, gündəlik sosial həyatında bu altı hərfdən ibarət olan ifadə təkcə içməli su ilə bağlı olan xatırlama deyil artıq. Bu ifadə həm də demək olar ki, neçə onilliklərdir ki, Azərbaycanın tarix gündəliyində də öz yerini almış məhfuma çevrilib. Ən keyfiyyətli içməli su, eyni zamanda, Azərbaycan paytaxtı Bakıya, həm də yol boyu keçdiyi ərazilərə müasir dövrün deyimi ilə desək, brend su olaraq firavan həyat bəxş edən Şollar suyu, həm də maraqlı tarixi ilə fərqlənir. Şollar suyu, həm Şamaxı zəlzələsindən sonra quberniyanın mərkəzi olaraq yenicə diqqətləri öz üzərinə cəlb edən Bakı şəhəri üçün də nicat, xilas missiyasına çevrildi. Bu, sözün əsl mənasında, doğrudan da, belə idi.\nTağıyev və Həsən bəy Zərdabinin narahatçılığı, Bakını bürüyən vəba xəstəliyi...\nÇünki hələ 1890-cı ildə şəhər dumasının üzvü Hacı Zeynalabdin Tağıyev və böyük maarifçi-ziyalı Həsən bəy Zərdabi şəhər əhalisinin su təchizatının yaxşılaşdırılması ilə bağlı səylər göstərirdilər. Həmin dövrdə Bakını vəba xəstəliyi bürüyürdü. Bu fakt, o zamankı Bakı üçün ən böyük həyəcan siqnalı idi. Səbəblərdən biri də Kürdən gələn suyun həddən artıq çirkli olması idi. Hacı Zeynalabdin Tağıyev çıxışlarından birində deyirdi: "Bir halda ki, Tiflisdə çaya kanalizasiya suyu axıdılır, onu xalqa vermək olmaz".\n1898-ci ildə Hacı öz vəsaitindən 3 min manat qızıl pul ayırır və şəhər idarəsinin işçisi İbad Əliyevi Odessaya ezamiyyətə göndərir. Orada hidravliklərin beynəlxalq qurultayı keçirilirdi. Mühəndis orada müsabiqə elan edir. Bakıya ən sərfəli su kəməri təklif edənə 3 min manat veriləcəyini bildirir. Qurultayda iştirak edən milliyyətcə isveç, ingilis təbəəsi, Almaniyanın Frankfurt-Mayn şəhərində çalışan məşhur hidravlik mühəndis L. Lindley bu təklifi qəbul edir, Azərbaycanda içməli su mənbələri axtarır və Şollar bulaqlarını bəyənir. Şəhərə təmiz su daşıyıb satan erməni Adamyan-Babayan qardaşları və Saruxanyan kəmərin çəkilişinin əleyhinə kampaniyalara başlayırlar.\nBakıya Şollar gəlir...\nLakin Hacı, buna baxmayaraq, işə başlayır. 1904-cü ildə Şollar-Bakı Su Kəmərinin çəkilişinə başlanılır və 1916-cı ildə ilk dəfə Bakıya tər-təmiz içməli Şollar suyu verilir. Lakin gəlin Şollar suyunun Bakıya çəkilməsi, erməni qardaşlarının bu ideyaya qarşı müqaviməti və bu su kəmərinin reallaşması ilə bağlı tarixə xronoloji səyahət edək.\nŞollar kəmərinə qədər Bakının su təchizatı necə idi?\n1892-ci ilə qədər, əsasən, quyu sularından istifadə edilirdi. Suvarmaq məqsədilə bir çox quyulardan istifadə edilsə də, içmək üçün yalnız 61 quyunun suyuna şəhər sanitar idarəsi tərəfindən icazə verilmişdi. Qeydiyyatdan keçmiş 121 nəfər su satan var idi ki, onlar da dövlətin vergisini ödəyirdilər. Xolyera xəstəliyi meydana gələndən sonra bir çox quyular bağlandı.\nVarlı təbəqə içməli suyu bulaqlardan da çəkirdi. Qala divarları çəkiləndən sonra su üç qapı tərəfdən çəkilib şəhərə verilmişdi. O zaman su, əsasən, saxsı borularda çəkilirdi və ya yonulmuş daşlardan istifadə edilirdi. Həmin su şəhərin içərisinə gəlir, kəhrizlərə tökülürdü. Əhali də suyu qablarla ordan daşıyırdı. Tarixi mənbələrə istinad etsək, Bakıda XIX əsrdə üç su kəməri olub: Şah Kəməri, Məmmədqulu xan Kəməri və Hüseynqulu xan Kəməri. Rus imperiyası Bakını işğal edəndən - 1806-cı ildən sonra şəhərdə su qıtlığı yaranır. Belə ki, rus ordusu şəhərin içində və kənarlarında yerləşdirilir və əhalinin istifadə etdiyi suya onlar da şərik çıxırlar. Həmçinin, şəhər əhalisinin sayının artması, istehsalatın inkişafı su qıtlığını daha kəskin hiss etdirir.\nBakıya ilk su kəməri çəkilməzdən əvvəl, əhali içmək üçün aşağı keyfiyyətli quyu suyundan, daha sonralar - XIX əsrin əvvəllərində isə, duzsuzlaşdırılmış dəniz suyundan istifadə edib. XIX əsrin sonlarında, daha dəqiqi, 1889-cu ildə məşhur milyonçu və xeyriyyəçi Hacı Zeynalabdin Tağıyev Bakının içməli su təminatının ödənilməsi məqsədi ilə xaricdən mütəxəssislər dəvət edib.\n1889-cu ildə Hacı Zeynalabdin Tağıyevin dəvəti ilə Bakıya gələn ingilis mühəndisi Uilyam Lindley Şahdağın ətəyində, indiki Xaçmaz rayonunun Şollar kəndi ərazisində böyük ehtiyata malik içməli su mənbələri aşkar edib. Nəhayət, Bakının içməli su mənbələri üçün təklif olunan variantlar müzakirəyə çıxarılıb. Həmin müzakirələrdə dəniz suyunun təmizləyiciləri olmadığından, birinci variant qəbul edilməyib.\nBeləliklə, sonuncu - "Şahdağ"ın ətəyindən təmiz bulaq suyunun borular vasitəsilə Bakıya gətirilməsi yeganə variant kimi bir neçə dəfə müzakirə olunub. Uilyam Lindley Bakı Dumasının iclasında növbəti dəfə Şollar suyunun Bakıya gətirilməsinin real olduğunu əsaslandıraraq, bu işə başlamağı təklif edib. Hətta Hacı Zeynalabdinin köməyi ilə Sankt-Peterburqdan Nabran zonasının yeraltı sularının xəritəsi də gətirilir. İngilis mütəxəssisin bu təşəbbüsünü hamı bəyənsə də, onun reallaşması barədə qərar çıxarılmayıb.\nYalnız bir ildən sonra, Hacı Zeynalabdin bu məsələni yenidən Bakı Şəhər Dumasında müzakirəyə çıxarıb və bu dəfə məsələ müsbət həll olunub.\nBuz kimi Şollar suyu Bakıda!\nNəhayət, 1917-ci ilin yanvarında Bakı əhalisi təmiz bulaq suyu olan Şollardan istifadə etməyə başlayıb. Həmin il fevralın 18-i isə tarixə "Bakı-Şollar" Su Kəmərinin açılışı günü kimi düşür. "Naxır bulağı" deyilən yerdə keçirilən rəsmi mərasimdə neft milyonçuları, kəmərin layihələndirilməsində və icrasında əməyi olan xarici qonaqlar, ruhanilər iştirak edib. Qazı Məhəmməd Kərim əlində "Quran" bu işdə əməyə olan hər kəsə, o cümlədən, Hacı Zeynalabdin Tağıyevə minnətdarlığını bildirərək, dualar oxuyur. Elə su kəmərinin kranını açmaq da Hacı Zeynalabdinə həvalə edir.\nUlu Öndərin memarı olduğu əsas su layihəsi...\nSSRİ dönəmində yeni mənbələrin və infrastrukturun yaradılması ilə su çatışmazlığından əziyyət çəkən yaşayış məntəqələrinin problemləri mərhələlərlə həll edilib. Ümummilli Lider Heydər Əliyevin 1969-cu ildə respublika rəhbərliyinə gəlişindən sonra içməli su təsərrüfatında ciddi dönüş yaranıb.\nHeydər Əliyevin memarı olduğu əsas su layihəsi isə Kür su kəmərləri sistemidir. 1969-cu ilin ikinci yarısında Ulu Öndər həm sutəmizləyici qurğuların, həm də Kür-Bakı magistral su kəmərinin tikintisinin qısa müddətdə başa çatdırılması üçün Moskva qarşısında məsələ qaldırdı. Ulu Öndər Heydər Əliyevin təşəbbüsü ilə layihənin ümumxalq tikintisinə çevrilməsi, ölkənin əksər tikinti və sənaye müəssisələrinin bu işə cəlb olunması nəticəsində Kür su kəmərləri sisteminin birinci növbəsi üzrə 30 aya görülməli işlər cəmi 4 aya başa çatdırıldı. 1970-ci ilin sentyabrında Bakı Kür suyunu qəbul etdi.\nCeyranbatan sutəmizləyici qurğularının 3-cü mərhələsinin inşası da Ümummilli Lider Heydər Əliyevin adı ilə bağlıdır. Onun rəhbərliyi altında məhsuldarlığı saniyədə 2,22 kubmetr olan qurğu 1978-ci ildə istismara verilib. Paytaxt Bakının tullantı su infrastrukturunun inkişafını nəzərdə tutan "Böyük kanalizasiya" layihəsinin işlənib hazırlanması və reallaşdırılması 1970-80-ci illərə təsadüf edir. Ulu Öndərin birbaşa nəzarəti altında həmin dövrdə Azərbaycanın ən böyük tullantı sutəmizləyici qurğusu olan Hövsan Aerasiya Stansiyası, həmçinin, bu gün də paytaxtda yaranan tullantı sularının kənarlaşdırmasında arteriya rolunu oynayan "Sənaye zonası", "Şəhərkənarı" və "Sahil" kollektorları inşa edilib.\n2003-cü ilin oktyabrında Prezident İlham Əliyevin xalqın etimadını qazanaraq Prezident seçilməsi ilə ölkəmizin həyatında yeni inkişaf mərhələsi başlandı. Ölkə başçısı əhalinin içməli su təchizatının və kanalizasiya xidmətlərindən istifadəsinin yaxşılaşdırılması məqsədilə bu sektorda struktur islahatlarına qərar verdi. 2004-cü ilin iyununda su təchizatı sahəsində idarəetmənin təkmilləşdirilməsi haqqında imzalanmış Sərəncama əsasən, "Azərsu" Açıq Səhmdar Cəmiyyəti yaradıldı. İdeya müəllifi Ulu Öndər Heydər Əliyev olan Oğuz-Qəbələ-Bakı Su Kəmərinin tikintisi Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə həyata keçirildi. 2010-cu ilin dekabrında istismara verilən bu kəmərin, eləcə də, digər mənbələrin imkanlarından istifadə etməklə bu gün Bakı şəhərində xidmət göstərilən əhalinin 80 faizə yaxını fasiləsiz içməli su ilə təmin edilir.\n2035-ci ili hədəfləyən Master Plan!\nBakı şəhəri və Abşeron yarımadasında su təchizatı və kanalizasiya sektorunda görüləcək işlərin və dövlət proqramlarının icrasının səmərəliliyini artırmaq məqsədilə 2035-ci ilə perspektiv inkişaf nəzərə alınmaqla su təchizatı, kanalizasiya sistemləri və yağış sularının idarə olunması üçün Master Plan hazırlanıb. Sənədə uyğun olaraq 550 km magistral, 8100 km paylayıcı su xətlərinin, 150 km-i tunel tipli olmaqla, 680 km kanalizasiya kollektorlarının, 6400 km kanalizasiya şəbəkəsinin, məhsuldarlığı sutkada 1 milyon 400 min kubmetr olan 11 ədəd çirkab sutəmizləyici qurğunun tikintisi və yenidən qurulması nəzərdə tutulub.\nBax beləcə, Şollar suyundan başlanan yol, bu gün də davam edir. İndi ölkəmizdə insanların keyfiyyətli içməli su ilə təmin olunması üçün dövlətimiz gözəl işlər görür. Yəqin ki, keçən əsrin əvvəllərində su üçün çəkdiyimiz bəlaları, gələcək nəsillər ancaq tarix kitablarında oxuyacaqlar. Şollar suyunu Bakıya gətirən tarixi kimi....


Onminlərlə azərbaycanlı hər vəchlə Avropada kök salmağa cəhd edir - Meydan.TV\nOnminlərlə azərbaycanlı hər vəchlə Avropada kök salmağa cəhd edir\nMüəlliflər: Təhminə Tağızadə\nTarix: 15 Noyabr 2018\nAzərbaycandan siyasi sığınacaq axtaranların sayı kiçik bir şəhərin əhalisinin sayı ilə müqayisə ediləcək qədərdir - 40 min nəfərdən çox. Bu qədər sayda Azərbaycan vətəndaşı ötən on ildə dünyanın müxtəlif ölkələrində siyasi sığınacaq üçün müraciət edib. Onların hər biri müxtəlif növ risklərlə qarşılaşır - bir çox insan hətta ölkədən getməyə imkan tapmadan fırıldaqçıların yalanının qurbanına çevrilir və xeyli vəsait itirirlər; digərlərini isə deportasiya və vətənlərində xüsusi xidmət orqanlarının əzablı sorğu-sualları gözləyir. Meydan TV nəyin bahasına olursa-olsun, Azərbaycandan Avropaya köç etməyi qarşısına məqsəd qoyan insanların nələrlə üzləşdiyi haqda danışır.\n10 min avro - Azərbaycanı dörd il öncə tərk edən Mehman Həsənov qaçqın statusu üçün məhz bu qədər vəsait xərcləməli olub. 2014-cü ildə işindən haqsız yerə çıxarıldıqdan sonra Mehman xaricə getmək üçün məsləhət verə biləcək hansısa firmaların axtarışına çıxır. Tezliklə tanışlarının tanışları tapılır və onlar Mehmana viza almaq üçün ərizəni doldurmağı öyrətməklə yanaşı, bəzi saxta sənədlər də hazırlayırlar. Mehmana izah edirlər ki, bu saxta sənədlər ona Almaniyada sığınacaq alacağına faktiki olaraq zəmanət verir. Saxta sənədlərin arasında Mehmanın guya müxalifət partiyasının üzvü olması haqda arayış da olub, digər sənədlər haqda isə, o, danışmamağa üstünlük verdi.\nXidmətlərə həm də sifarişçi üçün iş tapmaq da daxil idi: “Mənə bir il ərzində Almaniyada iş tapacaqlarını da vəd etmişdilər,” - Mehman Həsənov Meydan TV-yə danışır.\nTanışlarının tanışları başqa vədləri kimi, bunu da yerinə yetirmədilər (Mehman işi başqalarının köməyi olmadan tapır) və ən əsası isə Almaniya hökuməti də ona qaçqın statusu verməmək qərarına gəlir.\n“İş tapdığıma və eyni zamanda çalışdığım sahə üzrə burada təhsil aldığıma görə mənə [sənədlər baxılmaq mərhələsində ikən], bir neçə illik yaşayış icazəsi verildi”, - o, belə deyir.\nMehman - ixtisasca mühəndisdir, Azərbaycanın nə nüfuzlu ali təhsil müəssisəsinin - Neft Akademiyasının məzunudur. O, Almaniyada ixtisası üzrə iş tapa bilir. Su təchizatı və qızdırıcı sistemlər mütəxəssisi kimi çalışmağa başlayır. Bu iş imkanı yaranmasa idi, Mehmanı deport olunmaq təhlükəsi gözləyirdi.\nDaha yaxşı həyat axtarışında\nAvropaya köç edən azərbaycanlıların sayı artmaqda davam edir. Bununla bərabər sığınacaq axtaranların da sayı çoxalmaqdadır. Ötən il Avropanın müxtəlif ölkələrində 6 mindən çox Azərbaycan vətəndaşı sığınacaq üçün müraciət edib. Onların yarıdan çoxu, 54 faizi bəxtini Almaniyada sınayıb.\n“Azərbaycan Miqrasiya Mərkəsi“ İctimai Birliyinin rəhbəri Əlövsət Əliyevin sözlərinə görə, qaçqın statusu üçün müraciət edənlərin ən yüksək həddi 2016-cı ildə müşahidə edilib. Həmin ildə yalnız Almaniyada 6700 şəxs qaçqın statusu almaq üçün müraciət edib.\nSosioloji Monitorinqlər Mərkəzinin apardığı araşdırmaların nəticələrinə görə, demək olar ki, sorğuda iştirak edənlərin hamısı - 91 faizi onların yaxın çevrəsində ölkədəki ağır sosial-iqtisadi çətinliklər üzündən xaricə işləməyə gedən insanların olduğunu qeyd edib. Respondentlərin 58 faizi köçün əsas səbəbi kimi Azərbaycanda maaşların və təhsil səviyyəsinin aşağı olmasını göstərir, 22 faizi isə əsas faktoru korrupsiya hesab edir. Sorğunun digər iştirakçıları isə insanların ölkədən getməsini Avropada effektiv sosial təminatın olması ilə əlaqələndiriblər.\n“Azərbaycan Miqrasiya Mərkəzi”nin rəhbəri hesab edir ki, xaricə köçməyi arzu edən minlərlə insan ordusunun olması fırıldaqçılar üçün yaxşı fürsət yaradıb. Onun sözlərinə görə, son illər ölkədən gedən Azərbaycan vətəndaşlarının böyük əksəriyyəti vətəndə turizm şirkətlərinə böyük məbləğdə pullar verməli olurlar. Belə hallarda təbii ki, hər hansısa bir rəsmi razılaşmadan söhbət getmir. Turizm şirkətinin əməkdaşı müştəriyə Avropada leqal status əldə etməyi vəd edərək, əvəzində ondan səyahət paketindən dəfələrcə daha çox olan məbləğı ödəməyi təklif edir. Bu cür xidmətlərin qiymətləri də müxtəlifdir. Adətən bir nəfərlik vizanın məbləğı 2 min avrodur. “Xidmətlər paketinə” aviabiletlər, hava limanında qarşılama, qaçqın düşərgəsində yerləşdirmə də daxil ola bilər və belə olan halda məbləğ də artır. Bir ailə üçün xərclərin həcmi 20-30 min avroyadək arta bilər. Avropaya köçməyə qərar verənlərin bir çoxu lazımi məbləğı əldə etmək üçün Azərbaycanda evlərini satmalı olurlar.\n“Azərbaycan Miqrasiya Mərkəsi“ İctimai Birliyinin rəhbəri Əlövsət Əliyev\n“İnsanlara vəd edirlər ki, pulu ödədikləri halda onlar mütləq qaçqın statusu əldə edəcəklər. Belə vədlər artıq insanları ehtiyatlandırmalıdır”, - Əlövsət Əliyev belə deyir:\n“Çünki hətta prosedura uyğun bütün lazımı və həqiqətə uyğun sənədləri belə topladığın halda, kimsə buna zəmanət verə bilməz. Hətta vizanı alan turist avropalı sərhəd xidməti əməkdaşının xoşuna gəlmədiyindən onu geri ölkəsinə göndərməyəcəyindən sığortalanmayıb”.\nƏ.Əliyevin sözlərinə görə, bəzi aldadılmış müştərilər fırıldaqçıları məsuliyyətə cəlb etməyə cəhd göstəriblər:\n“Adətən polis bu cür ərizələri qəbul etmir. Lakin bu yaxınlarda onlar bir neçə şirkətin rəhbərini saxlamalı olublar. Və cəmi bir neçə gündən sonra onların hamısı azadlığa buraxıldı və çox güman ki, rüşvətin müqabilində”.\nBununla belə, Əlövsət Əliyev pul müqabilində satın aldıqları vədləri boşa çıxmış şəxslərin heç də hamısını qurban hesab etmir:\n“Çoxu özünü aldanmış hesab edir. Lakin buna baxmayaraq, polisə müraciət etmirlər. Çünki hətta müvəqqəti və qanunsuz da olsa belə, Avropada qalmaq onları vətənlərindəki həyatlarından daha çox qane edir. Bəziləri tezliklə xərclədikləri pulun “əvəzini çıxara” bilirlər - sosial müavinət alırlar, ixtisaslaşdırılmamış qeyri-leqal işlər tapıb çalışırlar”.\nAzərbaycanı dörd il öncə tərk edən Mehman Həsənov\n54 pasport və ya “miqrasiya biznesi” necə işləyir?\n“Sığnacaq alverçilərinin” dövlət orqanlarında öz adamlarının olmasını Mehman Həsənova 10 min avro müqabilində “hər şeyi düz-qoş” etməyi söz verən tanışları da deyiblər.\n“Mənə bura gəlməyə kömək edənlər də dedilər ki, Azərbaycanda DİN-də və digər qurumlarda əlaqələri var. Onların həm də Almaniyada birbaşa öz yardımçıları var idi. Mən bura gələndə, onlardan biri mənimlə görüşmüşdü”, – deyə Mehman Həsənov xatırlayır.\nBu cür qeyri-leqal sxemə cəlb edilənlər Azərbaycanda həbs olunmasalar da, onların məsuliyyətə cəld edilməsinə Almaniyada rast gəlinir. Məsələn, alman mətbuatının yaydığı məlumata əsasən, bu ilin martında 7 nəfərin Almaniyaya qanunsuz gəlməsini təşkil edən 51 yaşlı bir azərbaycanlı qadın həbs edilib. Araşdırma nəticəsində onun Bakıda turizm şirkətləri ilə əlbir çalışdığı, həmçinin müştərilərindən 32 min avro əldə edəcəyi də müəyyən olunub.\nİstintaq məlumatlarına əsasən, Almaniyaya gəlmək üçün müxtəlif hekayələrdən istifadə olunub. Bir halda təqsirləndirilən şəxs müştərilərinə Praqaya səyahət paketi alıb və Çexiyanın Azərbaycandakı səfirliyinə viza üçün ərizə verməyə kömək edib. Səfərin məqsədi kimi bal ayı gəzintisi göstərilib. Azərbaycan vətəndaşları Praqadan Almaniyaya gəlirlər və fırıldaqçılıqda təqsirləndirilən qadın çütlüyün pasportlarını əllərindən alaraq, onları Bielefeld şəhərindəki sığınacaq axtaranlar üçün mərkəzə gətirir. Bu xidmətlərinin müqabilində qadın onlardan 2500 avro almalı idi.\nAxtarış zamanı təqsirləndirilənin mənzilində 54 Azərbaycan pasportu tapılıb. Polis zərərçəkənlərin sayının daha çox olduğunu ehtimal edir və araşdırma davam edir.\nMehman Həsənovun da sənədləri, Almaniyaya gəldikdən sonra onu burada qarşılayan “vasitəçi” şəxs tərəfindən alınıb. O, bunun, miqrasiya xidmətinin sığınacaq axtaran şəxslərin Almaniyaya hardan giriş etdiyini müəyyənləşdirə bilməməsi bəhanəsi ilə olunduğunu düşünür. Sığınacaq axtaranlar isə miqrasiya xidmətinə sənədləri itirdiklərini deyirlər.\n“Psixoloji olaraq çətindir”\nYeni miqrant olanlar arasında başqa bir ölkəyə gələrkən məyusluq hissi keçirməyən çox az sayda adama rast gəlmək olar. Bəzən qaçqın statusunun alınması illərlə gözləmək deməkdir və heç də arzulamadığın şəaitdə yaşamalı olursan: sığınacaq axtaranlar həbsxana qaydaları ilə idarə olunan qapalı düşərgələrdən, yataqxanalardakı dar otaqlardan, hətta yeraltı bunkerlərdən söhbət açırlar.\n“Mən artıq bir ildir ki, Amsterdamdan bir xeyli uzaqda, kiçik bir şəhərcikdəki qaçqın düşərgəsində, qızım və həyat yoldaşımla birgə kiçik bir otaqda yaşayıram. Psixoloji olaraq çox çətindir”, - Hollandiyada sığınacaq üçün müraciət edən jurnalist Tural Qurbanlı danışır. Deyir məcburiyyət qarşısında qalmasa idi, heç zaman Avropada qaçqın həyatını könüllü olaraq seçməzdi.\nHollandiyada sığınacaq üçün müraciət edən jurnalist Tural Qurbanlı və ailəsi\nEkspertlərin sözlərinə görə, Avropada qaçqın statusu üçün müraciət edərkən əksər azərbaycanlılar siyasi təqibləri əsas gətirirlər, lakin onların arasında həqiqi təqiblərə məruz qalanların faizi çox aşağıdır. Statistikaya əsasən Almaniya hökuməti sığınacaq üçün müraciət edən Azərbaycan vətəndaşlarından təxminən 15 faizini təmin edir. Müraciətləri təmin edilməyənlər isə deportasiya olunur. Bu ilin 9 ayı ərzində artıq 1300-ə yaxın şəxs barəsində ölkəni tərk etmək haqda qərar verilib. Onlardan biri də Mehman Həsənovun həyat yoldaşıdır:\n“İşimlə əlaqədar mənə Almaniyada 2021-ci ilə qədər qalmağa icazə verilsə də, yoldaşıma bəzi sənədləri hazırlamalı olduğunu bildirdilər. O müddətdə mən işdə olarkən, həyat yoldaşım mənə zəng etdi ki, polislər immiqrasiya xidmətinin əməkdaşı ilə birgə onu deport etmək üçün evimizə gəliblər. Yoldaşıma heç ona lazım olan bəzi şeyləri belə götürməyə imkan verməyiblər. Təcili götürüb gediblər. O da, Azərbaycanda bəzi çətinliklərlə üzləşsə də, sağ-salamat gedib çatıb”.\nMühacirin müvəqqəti sığınacaqda yaşadığı otaq\nRədd cavabı aldıqlarına görə Avropadan deportasiya olunan və ya könüllü getməyə məcbur qalanların bir qismi təslim olmur: 2017-ci ildə 1152 nəfər Azərbaycan vətəndaşı Almaniya hökumətinə təkrar müraciət edib. Və onlardan yalnız 8,9 faizi qaçqın statusu ala bilib.\nDeportasiyaları bir çoxu isteriya ilə qarşılayır: özünə qəsd və polisə müqavimət kimi hallara da rast gəlinir. Bu ilin yanvarında deportasiya edilən azərbaycanlılar hətta təhlükəsizlik və immiqrasiya xidmətinin əməkdaşlarını girov götürmüşdülər.\nİyulun 18-də isə Almaniyadan 51 nəfər Azərbaycan vətəndaşı çarter reysi ilə geri qaytarılıb. Bu deportasiya zamanı da bir gənc qadın qayıtmamaq üçün özünə xəsarət yetirib.\nÇətinliklərin bir qismi isə deportasiya olunanları artıq vətəndə gözləyir. Hüquq müdafiəçisi Əlövsət Əliyev bildirir ki, geri qayıdanların hamısı xüsusi xidmət orqanları tərəfindən saatlarla sorğu-sual olunurlar:\n“Onlardan Avropada müxalifət üzvlərindən kimləri gördükləri, fəallar, onların siyasi məhbus ailələrinə göndərdikləri yardımlar, bu yardım kampaniyalarını kimlərin təşkil etməsi və iştirakçıları haqda soruşurlar”.\nƏlövsət Əliyevin sözlərinə görə, bəzi şəxslərin qanunsuz olaraq dövlət sərhəd xidməti əməkdaşları tərəfindən saxlanılması haqda faktlar da məlumdur. İyulda Almaniyadan kütləvi deportasiya olunanlardan biri təxminən bir həftə DİN-in Baş Mütəşəkkil Cinayətkarlıqla Mübarizə İdarəsində saxlanıldıqdan sonra Azərbaycan vətəndaşı olmasına baxmayaraq, Ukraynaya deportasiya edilib.\nGeri qaytarılanlardan polis əməkdaşlarının rüşvət alması kimi hallara da rast gəlinir.\nAvropaya köç getdikcə çətinləşir\nAvropaya gələn ümumi qaçqınların sayı tədricən azaldığından, sığınacaq üçün müraciətlərin baxılması işi sürətlənib. Eyni zamanda öncəki illərdə gələn azərbaycanlıların bir çoxunun məhkəmə araşdırması başa çatdıqca, deportasiyaların da sayı sürətlə artır. Bununla belə, Azərbaycandan getmək istəyənlərin sayı azalmasa da, artıq Avropaya gəlmək xeyli çətinləşib.\n“Əhalinin orta təbəqəsi, yəni ölkəni tərk etmək üçün potensial hesab olunan hissəsi bank asılılığında qalıb. Eyni zamanda Avropa İttifaqına aid olan ölkələrin səfrilikləri Azərbaycan vətəndaşlarına vizaların verilməsində sərt qaydalar tətbiq edirlər. Ona görə də 2018-ci ildə əvvəlki illərlə müqayisədə xaricə gedənlərin sayı azalıb”- deyən Əlövsət Əliyev, həmçinin qeyd edir ki, Avropaya qonşu Gürcüstan və Ermənistandan daha çox qaçqın getməsinə baxmayaraq, bu ölkələrin hökumətləri vətəndaşlarına qarşı viza rejiminin sərtləşməsinə imkan vermir. Azərbaycan isə bu sahədə səfirliklərlə heç bir iş aparmır və əksinə hökumət fəalların xaricə getməsini istəmədiyindən yaranmış vəziyyətdən məmnundur.\nHazirda Düsseldorf şəhərində qızı ilə birgə, həyat yoldaşından ayrı yaşamalı olan Mehman Hüseynov, Avropaya gəlmək üçün qaçın statusuna müraciət etməyin heç də yeganə və hər zaman doğru yol olmadığını düşünür:\n“Avropaya asanlıqla təhsil almaq üçün də gəlmək olar. Xüsusən də mütəxəssislər üçün burada geniş iş imkanları var. Getmək istədiyin ölkənin dilini orta səviyyədə öyrənib qanuni şəkildə müraciət edib, işçi vizası almaq olar. Belə əliəyri insanlar, fırıldaqçılardan uzaq durmaq lazımdır ki, belə problemlər yaşanmasın”.\nqısa linklər: http://mtv.re/yueycr\nAzərbaycanda ''Greencard'' üçün 50 mindən çox müraciət var\nBəxtiyar Hacıyev: ''Gənclər özlərinin gələcəyini vətəndaşı olduqları ölkədə görə bilmirlər, ona görə ...\nNiderlanddan deportasiya olunmaq istəməyən azərbaycanlı özünü öldürüb\n“Ülgüclə damarlarını doğrayıb”\n6 İyun 2018\nAzərbaycanlıları Almaniyadan kütləvi deportasiya ediblər\nƏlövsət Əliyev: ''Deportasiya edilənlərin böyük əksəriyyəti siyasətlə bağlı deyil''\nBu il 2 minə yaxın azərbaycanlı Almaniyadan sığınacaq istəyib\nBu rəqəm 2016-cı illə müqayisədə 2 dəfə azdır


"XƏSİSLİK" SÖZÜ İLƏ ƏLAQƏLİ AYƏLƏR\nAllahın, Öz lütfündən verdiyi şeylərdə xəsislik edənlər elə zənn etməsinlər ki, bu onlar üçün xeyirlidir. Əksinə, bu onlar üçün zərərlidir. Onların xəsislik etdiyi şeylər, qiyamət günü boyunlarına dolanacaqdır. Göylərin və yerin mirası Allahındır. Allah etdiklərinizdən xəbərdardır. (Ali İmran surəsi, 180)\nXəsislik edən, insanlara xəsisliyi əmr edən və Allahın, Öz lütfündən onlara verdiyi şeyi (nemətləri, imkanları) gizlədən kəslərdir. Biz kafirlər üçün alçaldıcı bir əzab hazırlamışıq. (Nisa surəsi, 37)\n(Bu qızıl və gümüşlər) cəhənnəm odunda qızdırılıb bunlarla alınları, böyürləri və belləri dağlanacağı gün (onlara belə deyilər:) “Bu, özünüz üçün yığdığınız şeylərdir. Ona görə də yığdıqlarınızı (yığdıqlarınıza görə verilən əzabı) dadın!” (Tövbə surəsi, 35)\nNə xəsis ol, nə də israfçılıq et! Yoxsa (xəsisliyə görə) qınanmış, (israfçılığa görə də) peşman olmuş bir halda oturub qalarsan. (İsra surəsi, 29)\nDe: “Əgər siz Rəbbimin rəhmət xəzinələrinə sahib olsaydınız, yenə də xərcləməkdən qorxaraq xəsislik edərdiniz. İnsan çox xəsisdir. (İsra surəsi, 100)\nHəmçinin (Allahın xalis qulları) o kəslərdir ki, xərclədikləri zaman nə israfçılıq, nə də xəsislik edər, bunların arasında orta bir yol tutarlar. (Furqan surəsi, 67)\nOnlar xəsislik edər, insanlara da xəsisliyi əmr edərlər. Kim (Allah yolunda infaq etməkdən) üz döndərərsə, bilsin ki, Allahın heç bir şeyə ehtiyacı yoxdur və O, hər cür tərifə layiqdir! (Hədid surəsi, 24)\nBacardığınız qədər Allahdan qorxun, (sizə verilən öyüdlərə) qulaq asın, Ona itaət edin və öz xeyriniz üçün infaq edin! Nəfsinin xəsisliyindən qorunanlar əsil nicat tapanlardır. (Təğabun surəsi, 16)\nMal-mülk yığıb saxlayanı da. (Məaric surəsi, 18)\nƏgər Allah bunu (bütün malınızı) sizdən istəsəydi və israrla tələb etsəydi, siz xəsislik edəcəkdiniz və O sizin kininizi ortaya çıxaracaqdı. (Məhəmməd surəsi, 37)\nBudur, siz Allah yolunda infaq etməyə dəvət olunursunuz. Ancaq içinizdə xəsislik edənlər var. Kim xəsislik edərsə, ancaq öz əleyhinə xəsislik etmiş olar. Allah zəngindir, siz isə yoxsulsunuz. Əgər (haqdan) üz döndərsəniz, O sizin yerinizə başqalarını gətirər. Onlar isə sizin kimi olmazlar. (Məhəmməd surəsi, 38)\nBiz bağ sahiblərini sınadığımız kimi, onları da sınadıq. O zaman onlar (bağ sahibləri) səhər açılanda (heç kim görmədən) məhsulu dərəcəklərinə and içmişdilər. (Qələm surəsi, 17)\nHeç bir şeyi istisna etməmişdilər (“İnşaAllah” deməmişdilər). (Qələm surəsi, 18)\nAncaq onlar yuxuda ikən Rəbbin tərəfindən göndərilən əzab oranı bürüdü. (Qələm surəsi, 19)\nBeləcə, o bağ yanıb qapqara qaraldı. (Qələm surəsi, 20)\nOnlar səhər durub bir-birinə belə səsləndilər: (Qələm surəsi, 21)\n“Əgər məhsulu yığacaqsınızsa, bağınıza erkən gedin!” (Qələm surəsi, 22)\nBeləliklə, onlar yola düşdülər. Bir-birinə belə pıçıldayırdılar: (Qələm surəsi, 23)\nOnlar (yoxsullara) mane ola biləcəklərini düşünərək erkən getdilər. (Qələm surəsi, 25)\nAncaq oranı (bağı) gördükləri zaman belə dedilər: “Yəqin biz səhv gəlmişik. (Qələm surəsi, 26)\nXeyr! Biz məhrum edilmişik”. (Qələm surəsi, 27)\nOnlar: “Rəbbimiz pak və müqəddəsdir! Həqiqətən, biz (özümüzə) zülm etmişik”, - dedilər. (Qələm surəsi, 29)\nSonra da dönüb bir-birini qınamağa başladılar. (Qələm surəsi, 30)\nOnlar dedilər: “Vay bizim halımıza! Həqiqətən, biz həddi aşmışıq. (Qələm surəsi, 31)\nOla bilsin ki, Rəbbimiz bunun əvəzinə bizə ondan daha yaxşısını verər. Biz Rəbbimizi (Onun rizasını) istəyirik”. (Qələm surəsi, 32)\nƏzab belədir! Şübhəsiz ki, axirət əzabı daha böyükdür. Kaş biləydilər. (Qələm surəsi, 33)\nO, qeyb xəbərləri barəsində xəsis deyildir. (Təkvir surəsi, 24)\nAncaq kim xəsislik edər, özünü (Allaha) möhtac görməz, (Leyl surəsi, 8)\nVə ən gözəl olanı (kəlmeyi-tövhidi) təkzib edərsə, (Leyl surəsi, 9)\nOnun üçün də ən çətin olanı (cəhənnəmə girməyi) asanlaşdırarıq. (Leyl surəsi, 10)\nOra düşdüyü zaman mal-mülkü ona heç bir fayda verməz. (Leyl surəsi, 11)


Populyar qırğız jurnalı görkəmli yazıçı-dramaturq Hidayətin geniş müsahibəsini dərc edib -\nANALİTİKA ELM-MƏDƏNİYYƏT MANŞET XƏBƏRLƏR\nPopulyar qırğız jurnalı görkəmli yazıçı-dramaturq Hidayətin geniş müsahibəsini dərc edib\nBir misal deyim. SSRİ-i mövcud olduğu dövrdə, elə dağılandan sonra da tez-tez tənqid etmişəm. Amma sovet dövründə müsbət məqamlar olub. Məsələn, xalq yaradıcılığına, kitab nəşrinə, mütaliə təbliğatına böyük diqqət yetirilirdi. Bütün bunlar insanları maarifləndirmək üçün edilib. İndi təəssüf ki, belə deyil.\nBu fikirlər Azərbaycanın görkəmli yazıçı-dramaturqu və şair-publisisti, Əməkdar incəsənət xadimi Hidayət Orucovun Qırğızıstanın populyar nəşrlərindən birində- “One maqazine” jurnalının noyabr nömrəsində dərc edilən geniş müsahibəsində jurnalistin “Bu gün “Manas” aktual mənəvi normalarda istinad nöqtəsi ola bilərmi?”- sualına cavabında səslənib.\nÖlkələrarası mənəvi tellərin, ədəbiyyat və mədəniyyət sahəsində əlaqələrin möhkəmlənməsi və digər məsələlərlə bağlı mövzular ətrafında aparılan müsahibədə Hidayət Orucov xalqlarımızı bağlayan tellərdən danışıb, hər iki respublikanın dövlət müstəqilliyindən sonra bu bağlılığa verilən önəmdən söz açıb.\nTəmsil etdiyi ölkənin maddi-mənəvi irsi ilə bağlı suala cavabında Azərbaycan Respublikasının Əməkdar incəsənət xadimi qədim tarixə malik xalqımızın o irsi necə qoruduğundan, ümummilli liderimiz Heydər Əliyevin bu istiqamətdə yaratdığı dövlət siyasəti barədə belə deyib: “ Heydər Əliyevin 1999-cu il fevralın 21-də imzaladığı Sərəncamla “Kitabi-Dədə Qorqud” dastanının 1300 illik yubileyi türkdilli dövlət başçılarının iştirakı ilə Bakı şəhərində 2000-ci il aprelin 9-da yüksək səviyyədə keçirildi. Ümummilli Lider çıxışında belə tədbirlərdə məqsədin həm də qədim mədəniyyət abidəmizin bütün dünyaya təqdim etmək olduğunu vurğuladı”.\nMüsahibədə o siyasətin bu gün də davam etdirildiyini bildirən Hidayət əsərləri bəşəri ideyalara xidmət edən Nizami Gəncəvidən Mirzə Fətəli Axundzadəyə qədər ədəbiyyat nümayəndələrimizin adını çəkir, dövlətimizin gəncliyin bu dəyərlərlə böyüməsi üçün apardığı işlər barədə danışır: “Azərbaycan dövləti xalqımızın mahiyyətini ifadə edən, yaradıcılığında bəşəri əxlaq ehtiva olunan yaradıcı insanların dünya miqyasında daha yaxından tanınması üçün çox böyük işlər aparır. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2011-ci il dekabrın 23-də imzaladığı Sərəncamla yaradılan Nizami Gəncəvi Beynəlxalq Mərkəzi aparılan böyük işlərdən biridir”.\nPrezident İlham Əliyevin digər Sərəncamı ilə 2021-ci ilin “Nizami Gəncəvi İli” elan edildiyini bildirən Əməkdar incəsənət xadimi bunu anadan olmasının 880 illiyində böyük humanist şairin ideallarına sədaqətin nümunəsi olaraq təqdim edib.\nAzərbaycanda ortaq türk mədəniyyət nümunələrinə böyük diqqətin olduğunu vurğulayan Hidayət 1995-ci ilin avqustunda qırğız xalqının ən böyük abidəsi olan “Manas” dastanının min illik yubileyində Heydər Əliyevin iştirakını həmin diqqətin nümunəsi adlandırıb, təkcə qırğızların deyil, azərbaycanlı oxucuların da bütün türkdilli xalqların böyük oğlu Çingiz Aytmatov yaradıcılığına münasibəti barədə danışıb: “Onun yaradıcılığını bütün nəsillər tanıyır və sevir. Azərbaycan dünyada yeganə ölkədir ki, burada Aytmatovun bütün əsərləri milli dilə tərcümə olunub. Prezident İlham Əliyevin yeni təsis edilən “Dostuq” ordeninin ilk nominantı da Çingiz Aytmatov olub”.\nAzərbaycanda mədəniyyət və ədəbiyyatın inkişafı, bu inkişafda dövlətin rolu barədə sualı cavablandıran görkəmli yazıçı-dramaturq Respublikamızda yaradıcı təşkilatların taleyin ümidinə buraxılmadığını, ölkədəki yazıçılar, bəstəkarlar, rəssamlar, jurnalistlər və digər yaradıcı təşkilatların, habelə, “Azərbaycan”, “Ədəbiyyat qəzeti”, “Literaturnıy Aserbaydjan”, “Ulduz”, “Qobustan” kimi nəşrlərin dövlət tərəfindən maliyyələşdirildiyini xatırladıb və bu barədə dövlət siyasətinin nədən qaynaqlandığını göstərib: “Heydər Əliyev klassiklərdən müasir ədəbiyyat nümunələrinədək ədəbiyyatı yaxşı bilir, ona görə də onun inkişafına xüsusi diqqət ayırırdı və həmin xeyirxah ənənə bu gün cənab Prezident tərəfindən davam etdirilir”.\nMüsahibədə 2020-ci ilin sentyabrında Ermənistanla başlayan və 44 gün çəkən Vətən müharibəsi ilə bağlı sual və o suala cavab geniş yer alıb. Konfliktin tarixi, Ermənistan Respublikasının 30 ilə yaxın müddətdə Azərbaycan ərazisinin 20 faizdən artıq hissəsinin işğal altında saxlanılması barədə məlumat verən publisist bununla bağlı BMT Təhlükəsizlik Şurasının 4 Qətnaməsini, ATƏT, Avropa Şurası, İƏT, Qoşulma Hərəkatı kimi beynəlxalq təşkilatların çağırışlarına işğalçı qüvvələrin məhəl qoymadığını xatırladıb. Azərbaycan Ordusunun qələbəsindən sonra o ərazilərdəki milli-mənəvi abidələrimizə divan tutulduğunu faktlar əsasında bildirən görkəmli ziyalı ziyarətgahların darmadağın edildiyini, məscidlərimizdə donuz saxlanıldığını, istisnasız olaraq bütün mədəniyyət abidələrinin vandalizmə məruz qaldığını qırğız oxucuların diqqətinə çatdırıb. Hidayət Orucov Müzəffər Ali Baş Komandan Prezident İlham Əliyevin telemüraciətlərindən gətirdiyi sitatlarla Ermənistanın müharibə cinayətlərini bir daha xatırladıb: “ Onlar bizə qarşı etnik təmizləmə törədiblər. Onlar Dağlıq Qarabağdan və ətraf yeddi rayondan bütün azərbaycanlıları qovub, xalqımızın min illərlə burada mövcud olan izlərini silməyə çalışıblar. Ermənistanın etnik təmizləmə siyasəti nəticəsində bizim bir milyon qaçqın və məcburi köçkünümüz var. Lakin biz eyni qaydada davranmayacağıq. Biz qisas almayacağıq. Mən dəfələrlə demişəm, hətta onlar Gəncəni bombalayanda, hətta onlar Bərdəni bombalayanda, onlar başqa şəhərləri bombalayanda və 92 insanı, mülki şəxsi öldürdükdə mən dedim ki, biz qisasımızı döyüş meydanında alacağıq”.AZƏRTAC.\n200-ə yaxın qazın öldürülməsinə görə adı qalmaqalda hallanan deputat ölü tapıldı – FOTO\nErmənistan ordusu 2020-ci ilin dekabrında bu yazılı sənədə əsasən Zəngəzurdan çıxarılıb – Manukyan


Azərbaycanın ilk rəsmi Ünvan Portalı istifadəyə verilib - GanjaNews\nSənubər Qocayeva - 07/12/2018\nBu məqsədlə Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsi tərəfindən dekabrın 6-da dövlət qurumlarının, ictimai təşkilatların, naviqasiya şirkətlərinin nümayəndələrinin,əmlak və nəqliyyat ekspertlərinin iştirakı ilə geniş İctimai Təqdimat keçirilib. Tədbirin məqsədi ünvan məsələləri ilə bağlı bütün göstəriciləri bir virtual platformada cəmləşdirən bu portalın istifadə qaydaları, üstünlükləri ilə bağlı ətraflı məlumat vermək, o cümlədən vətəndaşların, dövlət qurumlarının, bələdiyyələrin bu layihədən ala biləcəkləri faydanı izah etməkdir.\nKomitə və yerli icra hakimiyyətləri ilə birgə aparılan işlər nəticəsində respublikanın şəhər və rayon mərkəzlərində 7244 küçə və prospektə, kənd yaşayış məntəqələri üzrə 19 minə yaxın nəqliyyat infrastrukturu obyektlərinə (NİO) yeni adlar verilib və yeni yaradılmış ÜRİS-nə daxil edilib.Hazırda ÜRİS-də respublikanın şəhər, rayon mərkəzləri və qəsəbələri olmaqla ümumilikdə 16155 adlı NİO və onlar üzrə 834 min ədədə yaxın giriş ünvanı, 420 minə yaxın daxili ünvan məlumatları toplanıb.\nÜnvan Portalının istifadəyə verilməsi də bu sahədə mühüminnovativaddımlardandır. Portal ünvanla bağlı bütün məlumatları bir yerdə cəmləşdirən vahid platformadır. Sayt Ünvan Reyestri İnformasiya Sisteminin məlumat bazası əsasında yaradılıb, yeni və köhnə ünvanlar bu məkanda yerləşdirilib. Vətəndaşlar, dövlət qurumları və hüquqi şəxslər ünvanlarla bağlı rəqəmsal şəkildə toplanmış məlumatları rəsmi, fasiləsiz və çevik qaydada Portaldan əldə edə bilirlər.\nBu informasiya resursu Avropada Ünvan Məlumatları İnfrastrukturu (EUARDİN) prinsipləri əsasında hazırlanıb. Ünvan Portalı Milli Məkan Məlumatları İnfrastrukturunun açar vebservislərindən biridir və Milli Məkan Məlumatları İnfrastrukturunun qurulmasına xidmət edir.\nƏsas pəncərənin yuxarısında yerləşmiş “Məlumat” düyməsi vasitəsi ilə istifadəçi onu maraqlandıran müxtəlif suallara cavab tapa bilər və telefon vasitəsiləoperatorla birbaşa əlaqə yarada bilər.\nDaha sonra çıxış edən Nəqliyyat, Rabitə və Yüksək Texnologiyalar Nazirliyinin Məlumat Hesablama Mərkəzinin direktoru Elnar Əsədov, Vətəndaşlara Xidmət və Sosial İnnovasiyalar üzrə Dövlət Agentliyinin Elektron hökumət və rəqəmsalinnovasiyalar şöbəsinin müdiriCeyhun Salmanov Ünvan portalının bu sahənin inkişafında yeni mərhələ olacağını bildiriblər. Eyni zamanda,QHT rəhbərləri olan Azərbaycan İnternet Forumunun prezidenti Osman Gündüz, Konstitusiya Araşdırmalar Fondunun prezidenti Əliməmməd Nuriyev Ünvan Portalının istifadəyə verilməsini yüksək qiymətləndiriblər.\nSonda tədbir iştirakçılarını maraqlandıran suallar cavablan


www.XALQXEBER.az » Aktual » “Azəriqaz”da yoxlama nə verəcək?- “Əkbər Hacıyev və komandası varlanıb, borcu biz ödəyirik”\nXəbər verdiyimiz kimi, yoxlama zamanı “Azəriqaz”da ciddi nöqsanlar tapılıb. Qurumun balansında olan əsas vəsaitlərin əvəzsiz olaraq digər hüquqi şəxslərin balansına köçürüldüyü üzə çıxıb. Digər bu kimi hallar “Azəriqaz” İB-nin fəaliyyətinin (auditlə əhatə olunan dövrdə) zərərlə başa vurması ilə nəticələnib.\nNeftçilərin Hüquqlarını Müdafiə Komitəsinin rəhbəri Mirvari Qəhrəmanlı açıqlamasında deyib ki, 2013-cü ildən etibarən qaz itkilərindən yazır:\n“Araşdırma da aparırıq. Bütün suallarımızı “Azəriqaz”a göndərmişik ki, nədən ötrü qaz itkisi var? Niyə Sovet dövründə bu qədər qaz itkisi yox idi? Bu qurumda həm ştatlar şişirdilib, həm də bir-birini təkrarlayan ştatlar var. Tenderdən düzgün istifadə edə bilmirlər. Bunlar hamısı xərclərdir. Müxtəlif şirkətlərə pul köçürülür və bu nədən ötrü edilir aydın deyil. Rayon qaz istismar sahələri ləğv olundu. Bunların hamısının kökündə düzgün olmayan idarəetmə durur. “Azəriqaz” da nə qədər qohumlar və qeyri-peşəkarlar var. Qeyri-peşəkarların idarəetmədə oturması, kadr itkisi sonunda ümumi itkini gətirir. Bu qurumda kadr siyasəti düzgün qoyulmayıb. Ümumiyyətlə, “Azəriqaz” sistemi əzəldən düzgün qurulmayıb, struktur dəyişikliyi edilməlidir”.\nQHT rəhbərinin fikrincə, “Azəriqaz” İB Dövlət Neft Şirkətindən ayrılmalıdır: “Bu qurum publik şəxsə çevrilməlidir. Özəl şirkət olanda bura qohum-əqrəbanı yığmaq olmur. Həm də ümumi dövlətin idarəsidir. Araşdırılma aparılsa, “Azəriqaz” da nə qədər qohumların olduğu üzə çıxacaq. Orada mühəndis azlığı var. Strukturunda bir-birini təkrar edən şöbələr var. Onalr 17-18 nəfərdən ibarətdir. Nazirlikdə heç belə şöbələr yoxdur.\nİnsanlar şöbələr üçün deyil, şöbələr insanlar üçün yaradılıb. İdarəetmənin şəffaf olmaması üzündən və ən nəhayət düzgün kadr siyasətinin aparılmaması qaz itkisinə səbəb olur. 4 ildir ki, qaz itkisi ilə bağlı müəyyən faktlar ortaya qoyuruq. Bu illər ərzində eşitməmişik ki, kimsə işdən çıxarılıb, cəzalanıb. Hamımıza ziyan vurulur. Bu qışda qriplə bağlı xəstəliyin yayılması ölkəyə gələn virusla bağlı deyildi, qazla istiliyin düzgün təmin olunmaması ilə bağlı idi. Bu qədər insanların haqqına girmək ədalətsilikdir”.\nMirvari Qəhrəmanlı hesab edir ki, qurum Dövlət Neft Şirkətinin tabeliyindən çıxarılmalı və əlahiddə bir quruma çevrilməlidir: “Cavabdehliyi tam özü daşımalıdır. Tam məsuliyyət Əkbər Hacıyevin üstündədir. Beynəlxalq Bankla məhkəmə prosesləri gedir. Ölkəyə, əhaliyə ziyan vurulandan və pullar gedəndən sonra o məhkəmələr mənə nə verir? Cahangir orada ömürlük otursun, artıq nə faydası var? İndi də “Azəriqaz” əhaliyə ziyan vurur. Bizim cibimizin hesabına niyə qaz itkisi bağlanmalıdır? Əkbər müəllim və onun komandası varlanıb, biz niyə əziyyət çəkməliyik? Bizim hesabımıza vəsaitləri yeyiblər, biz də onları ödəməliyik. Söhbət ondan gedir ki, sonradan cəzalanmaq heç kimə fayda vermir. Vaxtında bu kadrlar uzaqlaşdırılmalı, peşəkarlar ortaya gəlməli, acgözlük götürülməlidir ki, camaatın canı qurtarsın”.


Ana səhifə / Xəbər lenti / Tarixi Zəfərimiz təsdüfi deyildi...\nAli Baş Komandan İlham Əliyev: “Gün gələcək və bu gün işğal altındakı torpaqlar azad olunandan sonra orada qaldırılacaq Azərbaycan bayrağı Azadlıq meydanına gətiriləcək və hərbi paradda göstəriləcək”. Vaxti ilə torpaqlarımız işğal altında olarkən cənab İlham Əliyev tərəfindən səsləndirilmiş bu fikirləri o vaxt çoxları gerçəklik kimi qəbul etmirdi. Lakin cənab İlham Əliyev bütün mötəbər kürsülərdən Azərbaycan xalqı heç vaxt işğalla barışmayacaq nidasını haykırırdı. Bu gəlişi gözəl sözlər deyildi. Ölkənin rəhbəri, Silahlı Qüvələrirn Ali Baş Komandanı tərəfindən səsləndirilən bu fikirlərin arxasında böyük həqiqətlər dayanırdı. Lakin məğlubiyyətlə barışmazlıq təkcə yetərli deyildi. Bu gerçəyi funksional siyasətə çevirmək üçün böyük səbr və mətanətlə bərabər xalqı bu ideya ətrafında səfərbər etmək lazım idi. Bu isə üç amili özündə birləşdirirdi.\n1) Güclü iqtisadiyyat,\n2) Güclü ordu,\n3) Vətənpərvər gənclik.\nTəsadüfi deyil ki, Ümummili lider Heydər Əliyev “İqtisadiyyatı güclü olan dövlət hər şeyə qadirdi” şüarını söyləmiş və bu starteji hədəfə çatmaq üçün yaratdığı münbit şəraiti uğurla öz siyasi varisinə ötürmüşdür. Şübhəsiz ki, ölkənin iqtisadi qüdrəti qələbə üçün zəmin yaratdı. Azərbaycan iqtisadi baxımdan inkişaf edərək torpaqlarının azad edilməsinə nail oldu. Çünki iqtisadi inkişaf bizim Qələbəmizin əsasını təşkil etdi. Əgər iqtisadi inkişaf olmasaydı, əgər bizim iqtisadi müstəqilliyimiz olmasaydı, ordumuzu müasir silahlara təhciz edə bilməzdik. Həmçinin Azərbaycan düzgün qurulmuş neft startegiyası sayəsində Ermənistan regionda həyata keçirilən taransmilli layihələrdən kənarda qaldı və təcrid edildi.\nOrdu quruculuğunun təməl daşları Heydər Əliyev tərəfindən düzgün müəyyən edilməsi, uğurlu siyasi varis İlham Əliyev tərəfindən davam etdirilməsi\nBöyük Qələbənin rəhninə çevrildi. Tarix göstərir ki, hər hansı milləti kölə vəziyyətinə salmaq üçün ona keçmişini, milli ənənələrini unutdurmaq və yaxud da kökündən uzaqlaşdırıb yaxın çağlara gətirmək yetərlidir. Xalqın qərinələr boyu formalaşmış yüksək əxlaqi-mənəvi meyarlarını pak və sağlam niyyətlərlə qoruyaraq bütövlükdə cəmiyyətin pozitiv ruhda inkişafına təsir göstərmək, onun genetik yaddaşını, tarixi kimliyini, milli irs və özünəməxsusluğunu gələcək nəsillərə ötürmək kimi çətin missiya fenomenal şəxsiyyətlərin üzərinə düşür. Dünyada sülhün və təhlükəsizliyin möhkəmlənməsinə töhfələrini verən, multikultural dəyərləri ilə seçilən, birgə yanaşı yaşamaq modelini nümayiş etdirən, müasirləşən və modernləşən Azərbaycan milli-mənəvi dəyərlərinə də böyük diqqət və həssaslıqla yanaşan cənab Prezident İlham Əliyev və Birinci vitse-prezident Mehriban xanım Əliyeva Azərbaycan xalqının zəngin milli-mənəvi irsinin qorunub saxlanılması və gələcək nəsillərə çatdırılması naminə əzmlə çalışaraq bu missiyanı ləyaqətlə yerinə yetirmişlər. Vətənpərvər gəncliyin yetişməsi və bu konteksdə hərbi potensialının gücləndirilməsi daimi dövlətimizin diqqət mərkəzində olmuşdur. Eyni zamanda ordumuzun tarixi ənənələrə sahib olmasını heç vaxt unutdurmayan Ümummilli Lider Heydər Əliyevin xidməti müstəsna əhəmiyyətə malikdir. Özünü Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin varisi elan etmiş Azərbaycan Respublikası, müstəqliyinin ilk illərində oktyabrın 9-nu “Ordu günü” kimi qeyd etsə də, Azərbaycan Respublikası Prezidenti Heydər Əliyev tarixi ənənəni yaşatmaq üçün 22 may 1998-ci il tarixində Fərman imzalamış və Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin Ordusunun yaradıldığı, 26 iyun tarixini Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələri günü elan etmişdir.\nBu ənənə Prezident İlham Əliyev tərəfindən davam etdirilmiş Azərbaycan Ordusunun tarixinin dərindən öyrənilməsi və təbliğ edilməsi xüsusi diqqət mərkəzində olmuşdur. Bu mənəvi tərbiyə 44 günülük Vətən müharibəsi dönəmində özünü bariz şəkildə göstərdi. Cənab Ali Baş Komandan İlham Əliyevin böyük qürurla söylədiyi “mənim dövrümdə yetişən vətənpərvər Azərbaycan gəncliyi Qarabağı azad etdi” fikirlərinin əsas leytmotivini tarixi ənənələrə söykənən vətənpərvərlik tərbiyəsinin nəticəsi idi. Azərbaycan hərbi tarixinin öyrənilməsi məsələsini daimi diqqət mərkəzində saxlayan cənab İlham Əliyev 20 noyabr 2014-cü il tarixdə görkəmli hərbi xadim Əlağa Şıxlınskinin 150 illik yubileyinin keçirilməsi ilə bağlı Fərmanında bildirir: “XX əsrin əvvəllərindən etibarən irimiqyaslı hərbi əməliyyatların iştirakçısı kimi general Əlağa Şıxlinski döyüş meydanlarındakı şücaətləri və artilleriya nəzəriyyəsinə gətirdiyi yenilikləri ilə hərb tarixinə parlaq səhifələr yazmışdır. O, Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin mühüm dövlət təsisatları yaradılarkən milli qoşun hissələrinin təşkilində, müstəqil ordu quruculuğunda müstəsna fəaliyyət göstərmiş, sonrakı dövrlərdə də hərbi andına sadiq qalaraq ölkənin silahlı qüvvələrinin formalaşdırılmasına töhfələr vermişdir”.\nPrezident İlham Əliyevin 29 sentaybr 2015-ci il tarixdə AXC-nin hərbi naziri olmuş Səməd bəy Mehmandarovun 160 illik yubileyinin keçirilməsi ilə bağlı Sərəncamında qeyd edir: “General Səməd bəy Mehmandarov döyüş meydanlarındakı yüksək peşəkarlığı və zabit şərəfinə hədsiz sədaqəti ilə Azərbaycan xalqının hərb salnaməsinə unudulmaz səhifələr yazmışdır. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti yaradılarkən ordu quruculuğu prosesinin bütünlüklə milli zəmin üzərində həyata keçirilməsi, hərbi potensialın məharətlə istiqamətləndirilməsi və konkret tarixi şəraitdə ölkənin ərazi bütövlüyünün, hərbi təhlükəsizliyinin layiqincə təşkil edilməsi məhz onun fəaliyyətinin nəticələridir”.\nAzərbaycan hərbi tarixinə yüksək ehtiram gənc nəslin hərbi vətənpərvərlik ruhunda tərbiyə edilməsi eyni zamanda Azərbaycan Prezidenti cənab İlham Əliyevin soy-kokümüzə tarixi ənənələrimizə sonsuz ehtiramın nümüunəsidir.\nBütün bunlar tarixi Zəfərin təsdüfi olmadığını və bu QƏLƏBƏYƏ həsr edilmiş Zəfər paradının keçirilməsi də 44 günlük Vətən müharibəsinin qalib sərkərdəsi MÜZƏFFƏR ALİ BAŞ KOMANDAN ünvanını qazanmış Prezident İlham Əliyevin Azərbaycan tarixi qarşısında xidmətlərinin mükafatı idi.\nUlu Öndər bu günləri görürmüş kimi cənab İlham Əliyev haqqında söylədiyi “Mən ona özüm qədər inanıram və gələcəyinə böyük ümidlər bəsləyirəm” fikirlərı bir qiymətli olaraq həyatda öz əksini tapdı. Ölkə Prezidenti İlham Əliyevin 2003-cü ildə keçirilən andiçmə mərasimində ifadə etdiyi “Mən Azərbaycanın xoşbəxt gələcəyinə inanıram. Əminəm ki, ölkəmiz bundan sonra da inkişaf edəcək, daha da güclənəcəkdir. Azərbaycanda demokratiya daha da inkişaf edəcək, siyasi plüralizm, söz azadlığı təmin olunacaqdır. Ölkəmiz müasir dövlətə çevriləcəkdir. Bütün bunları etmək üçün Azərbaycanda çox işlər görmək lazımdır. Ancaq bütün bunları həyata keçirmək və Azərbaycanı qüdrətli dövlətə çevirmək üçün ən başlıcası ölkədə Heydər Əliyevin siyasəti davam etdirilməlidir. Bu gün yüksək kürsüdən çıxış edərkən mən Azərbaycan xalqına söz verirəm ki, bu siyasətə sadiq qalacağam, heç vaxt bu yoldan dönməyəcəyəm, Heydər Əliyevin siyasətini davam etdirəcəyəm.” Heydər Əliyevin xalqımızın xöşbəxt gələcəyinə hesablanmış siyasətinin ardıcıl olaraq uğurla davam etdirilməsi şanlı qələbəmizin akkordlarına çevrildi.\nBir il əvvəl keçirilən Zəfər paradında çıxış edən İlham Əliyev: “Azərbaycan 44 gün ərzində parlaq qələbə qazanaraq Ermənistanı məğlub etdi, işğala son qoydu. Bu 44 günün hər günü bizim şanlı tariximizdir. Hər gün Azərbaycan Ordusu irəli gedirdi, hər gün yeni şəhərlər, kəndlər, qəsəbələr, yüksəkliklər azad edilirdi. Azərbaycan əsgəri, Azərbaycan zabiti bir amalla vuruşurdu ki, bu işğala son qoyulsun, bu haqsızlığa son qoyulsun, ədalət zəfər çalsın, tarixi ədalət zəfər çalsın və buna nail olduq.\nAzərbaycan əraziləri 30 ilə yaxın işğal altında idi. 1990-cı illərin əvvəllərində Ermənistanın Azərbaycana qarşı işğalçılıq siyasəti torpaqlarımızın işğal altına düşməsinə səbəb olmuşdu. Əslində, Ermənistanın təcavüzkar siyasəti hələ 1980-ci illərin sonlarından başlamışdı. O vaxt indiki Ermənistan Respublikasında yaşamış 100 minlərlə azərbaycanlı öz dədə-baba torpaqlarından didərgin salındı. Zəngəzur, Göyçə, İrəvan mahalı bizim tarixi torpaqlarımızdır. Bizim xalqımız bu torpaqlarda əsrlərboyu yaşayıb, ancaq Ermənistan rəhbərliyi o vaxt 100 minlərlə azərbaycanlını öz doğma torpaqlarından didərgin salmışdır. Ondan sonra Dağlıq Qarabağda eyni mənzərə müşahidə olunurdu, Ermənistan tərəfi zor gücü ilə Azərbaycanın dinc əhalisinə qarşı hərbi cinayət törətmişdir, Xocalı soyqırımını törətmişdir. Ondan sonra 1992-ci ilin may ayında Şuşa şəhərinin və Laçın şəhərinin işğala məruz qalması Ermənistanla Dağlıq Qarabağ arasında coğrafi bağlantı yaratmışdı. 1993-cü ilin aprel ayında Kəlbəcər rayonunun işğal altına düşməsi bizim vəziyyətimizi daha da ağırlaşdırdı və faktiki olaraq sonrakı işğalçılıq siyasətinin davam etdirilməsinə səbəb oldu!”.\nDaha sonra Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin Müzəffər Ali Baş Komandanı, Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyev deyir: “Bundan sonra Azərbaycan yalnız inkişaf edəcək. Bizim azad edilmiş torpaqlara bundan sonra həyat qayıdacaq... Azadlıq meydanında paradlar çox keçirilib. Ancaq bu paradın xüsusi önəmi var. Bu, Zəfər paradıdır. Bu, tarixi hadisədir. Bu tarixi günün şahidi bizik, Azərbaycan xalqıdır. Biz bundan sonra ancaq və ancaq irəli gedəcəyik.”;\nZəfər paradında tarixi anların şahidi olduq. Şuşa şəhəri azad edildikdən sonra, Azərbaycan hərbçiləri tərəfindən şəhər üzərində qaldırılan Zəfər bayrağı parada gətirilərək paradda nümayiş edirildi. Qeyd edək ki, Vətən müharibəsində Azərbaycanın qələbəsi şərəfinə 2020-ci il dekabrın 10-da Bakının Azadlıq Meydanında keçirilmiş Zəfər paradında 3000 Azərbaycan əsgəri və zabiti ilə yanaşı türk əsgər və zabitləri iştirak etmişdir. Paradı Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin Müzəffər Ali Baş Komandanı, Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyev və fəxri qonaq qismində dəvət olunmuş Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan qəbul etmişdir. Paradda yerli və xarici rəsmi qonaqlar, diplomatik korpusun nümayəndələri də iştirak etmişdilər. İki ölkə rəhbərinin paradı birgə qəbul etməsi beynəlxalq ictimaiyyətə verilmiş ciddi mesajdır. Azərbaycan və türk əsgərlərinin çiyin-çiyinə Azadlıq meydanından keçməsi xalqların tarixində əbədi qalacaq qürurverici hadisədir. Həmin günü ölkəmizin bütün şəhərlərinin Azərbaycan və Türkiyə bayraqları ilə bəzədilməsi xalqların mənəvi yaxınlığının təzahürüdür. Zəfər Paradının ən təsirli və yadda qalan anlarından biri də qardaş Türk xaqlının şanlı ordusunun iştirakı idi. Türk əsgərləri həm də şəhidlərimizin rəmzinə çevrildi.44 Günlük Vətən müharibəsində 2783 Azərbaycan əsgəri şəhid olmuşdur. Məhz Zəfər Paradında 2783 Türk əsgəri iştirak etməklə şəhidlərin ölməzliyini nümayiş etdirdilər.\nHərbi paradların keçirilməsi şübhəsiz ki, həmin ölkənin hərbi qüdrətinin nümayiş etdirilməsi əsas amillərdən biridir. Zəfər paradı qələbəmizin təntənəsini göstərməklə bərabər həmçinin hərbi qüdrətimizi də nümayiş etdirdik. Azərbaycanın Vətən müharibəsində möhtəşəm Qələbəsinə həsr olunmuş Zəfər paradında 150-dək hərbi texnika, o cümlədən silahlanmaya yeni qəbul edilmiş müasir hərbi texnika, raket və artilleriya qurğuları, hava hücumundan müdafiə sistemləri, eləcə də hərbi gəmi və katerlər nümayiş etdirilmişdir. Həmçinin, müharibə zamanı qənimət kimi ələ keçirilmiş Ermənistan Silahlı Qüvvələrinə məxsus hərbi texnikanın bir qismi nümayiş olunmuşdur.\nVətən Müharibəsində qələbə münasibətilə cənab Prezidentin təşşəbüsü ilə “Zəfər” və “Qarabağ” ordenləri, həmçinin 15 yeni medal təsis olunub - “Vətən Müharibəsi Qəhrəmanı”, “Cəsur döyüşçü”, “Döyüşdə fərqlənməyə görə”, “Suqovuşanın azad olunmasına görə”, “Cəbrayılın azad olunmasına görə”, “Xocavəndin azad olunmasına görə”, “Füzulinin azad olunmasına görə”, “Zəngilanın azad olunmasına görə”, “Qubadlının azad olunmasına görə”, “Şuşanın azad olunmasına görə”, “Kəlbəcərin azad olunmasına görə”, “Ağdamın azad olunmasına görə”, “Laçının azad olunmasına görə”, “Vətən müharibəsi iştirakçısı” və “Vətən müharibəsində arxa cəbhədə xidmətlərə görə”. Həmin orden və medalların təsis olunması Qələbənin əbədiləşdirilməsinin və müharibə iştirakçılarına göstərilən diqqətin təzahürüdür. Vətən müharibəsində iştirak etmiş, aparılan döyüş əməliyyatlarının uğurla nəticələnməsinə töhfə vermiş Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrinin hərbi qulluqçuları və mülki işçiləri, habelə müvafiq qurumların ön cəbhədə fədakarlıq göstərmiş əməkdaşları və mülki işçiləri yuxarıda qeyd edilən, həmçinin digər orden və medallarla təltif edilib və bu prosesi hazırda davam edir.\nHərbi qələbəmizin əbədiləşdirilməsi həmçinin Xalqımızın Vətən müharibəsində göstərdiyi misilsiz qəhrəmanlığın və qazandığı tarixi zəfərin nümayiş etdirilməsi, şəhidlərimizin əziz xatirəsinin əbədiləşdirilməsi məqsədilə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti, Silahlı Qüvvələrin Müzəffər Ali Baş Komandanı İlham Əliyev Bakıda Vətən Müharibəsi Memorial Kompleksinin və Zəfər muzeyinin yaradılması haqqında Sərəncam imzalayıb, həmçinin Hərbi Qənimətlər Parkının salınmasının təşəbbüskarı olub.\nOnu da qeyd edək ki Hərbi Qənimətlər Parkının yaradılması Ermənistanda etirazlarla qarşılanmışdı. Azərbaycanın təşəbbüsü ilə ölkəmizə qarşı baş vermiş pozuntularla bağlı Beynəlxalq Məhkəmədə iddialar qaldırılmışdır. Ermənistan tərəfi Hərbi Qənimətlər Parkının fəaliyyətinin dayandırılması ilə bağlı Beynəxalq Məhkəmədə vəsatəti rədd edilmişdir.\nHeç kimə sirr deyil ki, 44 günlük müharibə zamanı Azərbaycan Ordusunun əks həmlə əməliyyatının dayandırılması ilə bağlı ciddi təzyiqlər olmuşdur. Bu hadisə barəsində cənab İlham Əliyevin fikirləri maraq doğurur. İlham Əliyev: "Ermənistan da gördü, dünya da gördü, heç kim bizi saxlaya bilmədi. Müharibə dövründə bizi saxlamaq istəyənlər olub, kifayət qədər güclü dairələr olub, amma bizi dayandıra bilmədilər". Məhz cənab İlham Əliyevin möhkəm iradəsi, qorxmazlığı bu məslə də müstəsna rol oynamışdır. Cənab Prezident Qələbə haqqında danışarkən bunu məhz Azərbaycan xalqının qələbəsi hesab etmişdir.\nİlham Əliyev: "O ki qaldı Qarabağ müharibəsinə, bu, bizim hamımızın Qələbəsidir. Hər bir Azərbaycan vətəndaşı öz əməyi ilə, öz işi ilə o müqəddəs günü yaxınlaşdırırdı. Biz bütün işğal dövründə Qarabağı ürəyimizdə saxlamışdıq və Qarabağı görməyən gənc nəsil yetişdi. Onlar Qarabağı canı-qanı bahasına azad etdilər. Tarixi ədaləti bərpa etdik, xalqımızın ləyaqətini bərpa etdik. İndi isə artıq yeni dövr başlayır."\nAzərbaycanın Qarabağda əldə etdiyi tarixi qələbənin əhəmiyyətli nəticələrindən biri də Naxçıvanla birbaşa əlaqəni bərpa etmək üçün 1921-ci ildə sovet Rusiyasının türk dövlətlərini parçalamaq naminə Ermənistana hədiyyə etdiyi üçün Zəngəzur dəhlizinin açılması olacaq. Bu strateji yol Naxçıvanla birbaşa əlaqənin bərpasına, muxtar respublikanın nəqliyyat blokadasından çıxmasına imkan yaratmaqla yanaşı, Zəngəzur dəhlizi həm türk dünyası, həm də region ölkələri üçün gələcəyə açılan bir qapıdır. Bütövlükdə Qafqazın sülh və inkişaf bölgəsinə çevrilməsində regional və beynəlxalq əhəmiyyət daşıyacaq bu dəhlizdən keçən nəqliyyat, kommunikasiya, infrastruktur layihələri bütün türk dünyasını birləşdirməklə bərabər, eyni zamanda, digər ölkələr üçün də əlavə imkanlar yaradacaq. Xüsusi qeyd etmək lazımdır ki, Avropa ilə Asiyanı bağlayacaq əsas xəttin, Zəngəzur dəhlizinin açılması ilə bütün türk dünyasında yeni bir mərhələnin başlanğıcını qoyacağı şübhəsizdir.\nPrezident İlham Əliyev aprelin 20-də Azərbaycan Televiziyasına müsahibəsində Zəngəzur dəhlizi ilə bağlı öz münasibətini belə bildirdi: “Biz öz maraqlarımızı təmin etmək üçün lazımi addımları atmalıyıq. Zəngəzur dəhlizinin yaradılması bizim milli, tarixi və gələcək maraqlarımıza tam cavab verir. Biz Zəngəzur dəhlizini icra edəcəyik, Ermənistan bunu istəsə də, istəməsə də. İstəsə, daha asan həll edəcəyik, istəməsə də zorla həll edəcəyik. Necə ki, mən müharibədən əvvəl və müharibə dövründə demişdim ki, bizim torpağımızdan öz xoşunuzla rədd olun, yoxsa sizi zorla çıxaracağıq. Belə də oldu. Zəngəzur dəhlizinin taleyi də eyni olacaq”.\nBəli Zəfər paradının ildönümünü qeyd etməklə bərabər cənab İlham Əliyevin dediyi kimi yeni dövrə yeni qələbələrə hazır olmalıyıq.


19 Dekabr 2016 - 11:37\nAmerika Federal Ehtiyat Sisteminin faiz dərəcəsini 0.50%-dən 0.75%-ə kimi artırması dolların dünya birjalarında qiymətinin daha da bahalaşması ilə yanaşı, EUR/USD məzənnəsinin də ucuzlaşmasına səbəb olur. 1.0367$-a kimi ucuzlaşan məzənnə bu səviyyənin altında qalarasa, eniş trendini 1.0106$-dək davam etdirə bilər. Eyni zamanda, bu həftənin cümə axşamı, Bakı vaxtı ilə saat 17:30-da Amerikanın 3-cü rüb üzrə iqtisadi inkişaf səviyyəsinin 3-cü, yekun hesablanması açıqlanacaq.\nDünya birjalarında funt/dollar cütlüyü qiymətinin də ucuzlaşdığının şahidi oluruq. Keçən həftə ərzində 1.2375$-a kimi ucuzlaşan GBP/USD məzənnəsi bu səviyyənin altında qalarsa, 1.2223$-a kimi də ucuzlaşa bilər. Bu həftənin cümə günü Bakı vaxtı ilə saat 13:30-da Böyük Britaniyanın 3-cü rüb üzrə iqtisadi inkişaf səviyyəsinin 3-cü, yekun hesablanmasının dərc edilməsi isə investorların diqqət mərkəzində olacaqdır.\nDollar/Lirə cütlüyü tarixi rekord səviyyəsini 3.59TL səviyyəsində yenilədikdən sonra ucuzlaşmağa başlayıb. Türkiyə hökümətinin iqtisadi islahatları gücləndirməsi və yüksək inflyasiyanın qismən azalması, USD/TRY məzənnəsinin bahalaşmasının da qismən qarşısını almışdır. Məzənnə üzrə yeni artım dalğası üçün önəmli səviyyə 3.60TL-dir. Lakin qiymət bu səviyyənin altında qaldıqca, bir müddət 3.55 və 3.45TL aralığında ticarət ediləcəyi proqnozlaşdırılır.\nAvropanın Brent markalı neftinin bir barel qiymətinin 57$-a kimi dəyər qazanmasından sonra 53$-a kimi ucuzlaşmışdır. Lakin ucuzlaşma müvəqqəti qiymətləndirilir və qiymətin yenidən 57$-a kimi bahalaşması proqnozlaşdırılır.\nDigər əmtəə birjalarında isə qızılın qiyməti gözlənildiyi kimi ucuzlaşmaqda davam edir. Dünya birjalarında dolların bahalaşmas, qızılın dollara nisbətən qiymətinin də ucuzlaşmasına səbəb olur. Artıq 1123$-a (36.0 $/qram) kimi ucuzlaşan qızılın bir unsiya üzrə qiyməti əlavə olaraq 1114$ (35.7 $/qram) kimi də ucuzlaşa bilər.