Родныя вобразы / І. Шамякін. «Ахвяры»\nУ зямлянцы было цёмна. Ніколі раней буржуйка, добрае вынаходства, цяпер ужо, здавалася, далёкіх часоў грамадзянскай вайны, не дыміла, звычайна наганяла лазневуго цеплыню хутка, і ў такі вячэрні час нярэдка адчынялі дзверы, каб выветрыць сухую духату. Цяпер жа цеплыню выдзьмула за адну хвіліну, як толькі адчынілі дзверы.\nНа дварэ гуляла ранняя завіруха, злосная, як сама вайна, як нечаканае варожае нашэсце. Лес не шумеў – стагнаў многагалоса, то гудзеў трубна, то выў параненым воўкам, то плакаў мноствам дзіцячых галасоў. Вецер не прабіваў сцяну дрэў, а гнеўна кідаўся на зямлю з неба, праз вершаліны, слабеў у галлі, але асобныя яго струмені прарываліся ў «вокны» – у прагаліны ад паваленых для будаўніцтва лагера сосен,і ўзвіхрывалі калючы снег. Час ад часу такі ветраны абвал абрушваўся на зямлянку, на комін, і тады печ пыхкала полымем і дымам праз усе шчыліны.\nХворыя грудзі начальніка штаба Брагінскага раздзіраў пакутлівы кашаль. Капітан споўз са свайго драўлянага вузкага тапчана на падлогу, на яловыя лапкі, накрытыя нямецкай плашч-палаткай. Такім быў «ложак» самага маладога жыхара зямлянкі камісара Ігара Кіпеня: чацвёрты тапчан не змяшчаўся; калі будавалі зямлянку, у каманднай групе было трое.\nКамандзір атрада Аляксей Іванавіч Ман сядзеў за сталом пад ліхтаром «лятучая мыш», язычок агню якога таксама хліпаў ад ветру ці дрэннай газы, і займаўся незвычайнай працай – выразаў з асінавай плашкі... міску. Атрымоўвалася гэта ў яго вельмі ладна. На стале апетытна бялелі ажно тры такія міскі – прадукцыя апошніх дзён. У атрадзе вастрасловы кпілі, што камандзір гандлюе міскамі і лыжкамі. Аляксей Іванавіч пасміхаўся ў сваю рыжую бараду. Было. Усё было. Вывозіў ён разы два свае міскі ў райцэнтр на рынак – хацеў уласнымі вачамі паглядзець на прадстаўнікоў новай улады – на немцаў, паліцаяў. Прадаваў свае вырабы камандзіру суседняга атрада даўняму сябру Цімоху Дзядзюлю. Толькі нікому не казаў пра цану: лыжка – абойма патронаў. Дзядзюля лаяў яго па-сяброўску: «Жмот ты! Гандляр! Шпекулянт!» Але не прызнаваўся, што лыжкі і міскі гэтыя памагаюць яму ў выглядзе лапцюжнага селяніна прабірацца ў Мінск і там куды больш выгадна выменьваць іх на рэчы не менш патрэбныя, чым патроны.\nМан слухаў кашаль таварыша, і ў яго па-бацькоўску балела сэрца. На шырокай яго лысіне выступілі буйныя кроплі поту, не столькі, пэўна, ад натугі пры рабоце разцом, колькі ад жалю і спачування. Між іншым, лысіна яго здзіўляла і захапляла маладых – Брагінскага і Кіпеня: у сорак два гады такі «аэрадром для мух», як ён сам жартаваў. А яшчэ больш, бадай, усіх у атрадзе здзіўляла барада: пры такім «голым полі» на галаве густы зараснік у ніжняй яе частцы. «Ад чаго гэта так?» – спытаў нехта з цікаўных партызан. Аляксей Іванавіч сам адказаў: «У гэтай каробцы што знаходзіцца? Апарат, які думае. А там, дзе кустарнік? Сківіцы. Яны жуюць. Робяць зарадку. Ад таго і расце на іх».\nБрагінскі зноў зайшоўся ў кашлі, уткнуўшыся тварам у яшчарна-зялёную пляму плашч-палаткі.\nАляксей Іванавіч перасмыкнуўся, як ад уласнага болю.\n– Лезь, Навум, на сваё ложа. Я выветру дым.\nКалі капітан лёг на канапу, падышоў і памацаў лоб.\n– Гарыш ты, брат. Ад раны ці ад прастуды?\n– Ад раны.\n– Усё ж лета маўчала.\n– Маўчала. Я маўчаў. А яна крычала.\n– Добра замерзне возера, прыляціць самалёт – адашлём цябе на Вялікую зямлю. Палечышся ў шпіталі.\n– Не палячу. Хочаце пазбавіцца?\n– Не крыўдзі мяне, хлопча.\n– Прабачце, Аляксей Іванавіч.\nЗ адкрытых дзвярэй шуганула снежным зарадам, а з печкі – дымам.\n– А, чорт! Во круціць!\n– Комін у нас нізкі.\n– Нізкі. Куплю ў Дзядзюлі бляху – скляплю трубы. Такія самавары паставім!\n– Вы ўсё ўмееце.\nМан зачыніў дзверы і зноў. вярнуўся да хворага, зноў памацаў яго галаву.\n– Усё не ўсё, але што-нішто ўмею. Рабіў я і бляхаром. Вадасцёкавыя трубы кляпаў. Во стары жмот, Дзядзюля. Тэрмометр не прадаў. Папросіць ён у мяне...\n– У вас гэта сур’ёзна? Ці гульня?\n– Вы і мяне купілі?\n– Во гумарыст! Цябе Дзядзюля аддаў за так.\n– Каб пазбавіцца?\n– Зноў ты, Навум, гародзіш храновіну. Цябе я сам папрасіў. Гэта ж скарб – мець такога адукаванага вайскоўца.\n– Каб здаровага.\n– Хто ведае так зброю. I сваю. I – што важна – нямецкую. I тактыку.\n– Ніхто нас не вучыў партызанскай тактыцы. А дарэмна. Ніхто не думаў, што прыйдзецца ваяваць на сваёй зямлі.\n– Мы з табой нядрэнна ўжо яе асвоілі, нашу тактыку. I стратэгію адужаем. Усё адужаем. Не хварэй толькі.\nБрагінскага раніла ў пачатку вайны, пры абароне Мінска, калі фашысцкія танкі абыходзілі горад з поўначы. Раніла цяжка. Куля прабіла грудзі, правае лёгкае навылет. Армейскія медыкі вынеслі прысуд: не транспартабельны. Але знайшлася добрая душа – калгаснік з Раўбіч, адвёз у Мінск у бальніцу ўжо тады, калі ў горадзе гаспадарылі немцы, але не СД яшчэ – армейцы, якія пакуль што паблажліва, нават з пэўнай вайсковай гуманнасцю, той, што засталася ад першай сусветнай вайны, адносіліся да раненых, да хворых. Форму капітана селянін схаваў у сваім хляве, а дакументы прывёз і перадаў доктарцы, якая вельмі ж заклапочана прыняла раненага чырвонаармейца. Не адна яна – бадай усе дактары; сівы прафесар адразу закамандаваў: «У аперацыйную».\nЖыццё Брагінскаму ўратавалі. Але далячыць не здолелі: гітлераўцы пачалі выяўляць у бальніцах камандзіраў, палітработнікаў, яўрэяў. Капітана яшчэ з месяц далечвала ў сябе дома санітарка. Але і там стала небяспечна. I яго зноў адвезлі ў вёску, а пасля паўгода перадавалі з вёскі ў вёску, усё далей і далей ад горада, ажно пакуль не перадалі ў партызанскі атрад. I што асабліва дзіўна: увесь час захоўвалі яго партбілет і камандзірскае пасведчанне. Дзядзюля пасля казаў, у жарт ці сур’ёзна, зразумець яго заўсёды нялёгка, што цяжка было вывезці з горада не чалавека – дакументы яго. А для маладога камандзіра захаванне партбілета было, можа, даражэй за ўратаванне жыцця. Ён, напэўна, маліўся б, каб верыў у бога. Ніколі не быў здатны да тэатральных жэстаў, але перад людзьмі тымі падаў на калені, калі пакідаў іх хаты.\nБылы загадчык райза Дзядзюля толькі вясной ужо даведаўся, што за зіму ў другім кутку раёна добры знаёмы яго Манюк (скарочанае яго прозвішча не прызнаваў, лічыў піжонствам, бо добра ведаў вёску, дзе палавіна Манюкоў) арганізаваў свой атрад. Меншы, безумоўна, колькасна, але даволі баявы. Дзядзюля ажно прыраўнаваў: хто мог падумаць, што былы дырэктар спіртзавода такі арганізатар! Чаго добрага, абскача па баявых дзеяннях, бо бліжэй да шашы, да чыгункі. Загарэўся зуб у камандзіра, які лічыў сябе вышэйшым прадстаўніком савецкай улады ў раёне, далучыць атрад Манюка да свайго. Але ўжо дзейнічаў падпольны райком, і ён разважаў інакш: чым больш атрадаў, тым лепш, шырэй партызанскі фронт.\nУ Дзядзюлі – трэць атрада абкружэнцы. А ў Мана – ніводнага, усе мясцовыя хлопцы, некаторыя служылі ў арміі, але толькі двое ці трое дараслі да камандзіраў аддзяленняў, не вышэй. Сам ён, праўда, камандаваў узводам у кавалерыі. Але калі тое было – дваццаць гадоў назад! Аляксей Іванавіч зайздросціў суседу, вайсковаму ладу ў яго атрадзе, там нават размовы вяліся на іншай мове – па-руску, па-армейску, з веданнем уставаў. А ў яго – што на калгасным сходзе: кожны – стратэг. Вось чаму, калі пазнаёміўся з баявым капітанам, адразу ж вырашыў: пераманіць. Але Дзядзюля вуха трымаў востра. Дружба дружбай, а тытун паасобку. Прыйшлося пайсці адкрыта:\n«Уступі мне, Цімох, Брагінскага. У цябе паўатрада камандзіраў, а ў мяне ніводнага. У мяне ён будзе начальнікам штаба, а ў цябе патроны набівае».\nНавум Барысавіч загадваў у Дзядзюлі аружэйнай майстэрняй.\nАле не за так аддаў Дзядзюля камандзіра. Гандаль быў ганебны. Нельга сказаць, што запрасіў камандзір ужо праслаўленага атрада, камуніст за чалавека – абразліва было б для Брагінскага, ганебна і для яго, Мана, хоць за лыжкі-міскі свае патрончыкі ён браў без пакут сумлення. Але ж гэта – праца рук яго. А Дзядзюля за чалавека запрасіў... сала тры пуды. Ганьба! I таргаваўся, можа, гадзіну. Сышліся на двух пудах. Сала, канешне, не было. Дзе яго ўзяць! Аддаў чортаў гандляр, як кажуць, напавер. Але пра даўжок не забывае, каторы месяц напамінае, пры сустрэчах і нават у баявых пасланнях робіць вучоную прыпіску PS: «А даўжок калі аддасі?» Ці яшчэ горш: «Сумленныя людзі з даўгамі разлічваюцца».\nАляксей Іванавіч успомніў гэтую анекдатычную гісторыю, пра якую ён раскажа пасля вайны, і адказаў сябру ў думцы:\n«Во ты ў мяне, Цімашок, палучыш», – і, паклаўшы на стол разец, паказаў «лятучай мышы» дулю. Прысутнасць капітана яго не бянтэжыла.\nБрагінскі, як заўсёды, з цікавасцю сачыў за блуканнем думак у вачах камандзіра, здавалася, што яны прасвечваюцца і на лысіне яго, дзе блішчэлі кроплі поту, і нават варушацца ў зарасніку барады. Гэта была яго любімая забаўка з школьных гадоў: па твары адгадваць, пра што чалавек думае; у батарэі сваёй неаднойчы ашаламляў байцоў такімі адгадкамі, нампаліт дывізіёна так і называў яго: фізіянаміст.\nАляксея Іванавіча ні разу не ашаламіў. Той спакойна адказваў: «Правільна, адгадаў. Пра што яшчэ думаць у такой сітуацыі?» А часцей пасміхаўся: «Пацэліў ты, Навуме, у белы свет як у капеечку».\nУ той вечар Брагінскі асабліва сачыў за камандзіравым тварам. Такая ўвага адцягвала думкі ад болю ў грудзях і сцішала кашаль.\n– Аляксей Іванавіч, мне здалося, вы паказалі камусь фігу. Не мне?\n– Не, мой дарагі начальнік штаба. Не табе. Злосную – Гітлеру. Ласкавую – Дзядзюлю.\n– Вясёлая ў вас дружба.\n– Вясёлая. Не здзіўляйся. У мяне прывычка. Я ім, раённым работнікам, часта паказваў фігу, калі яны прыязджалі па спірт. Толькі энкавэдэшніку не адмаўляў. Каністры наліваў...\n– Дрэнна ты думаеш пра свайго камандзіра. Але адкажу табе шчыра. Баяўся. Дзеянні гэтых саўработнікаў немагчыма было ў той час ні прадказаць, ні прадбачыць.\n– У які час?\n– Калі мяне з наркамата, палячыўшы ў санаторыі, паслалі на спіртзавод. Некаторыя зайздросцілі: пусцілі шчупака ў раку. Але які я шчупак! Нават не акунёк. Плотачка.\nБрагінскі ведаў, што больш года, другая палавіна трыццаць сёмага і першая трыццаць восьмага, як бы выпадала з біяграфіі Аляксея Іванавіча. Маўчаў ён пра гэты год. I малады ідэаліст не адразу нават сцяміў, што здарылася. Дзіўна. Чытаў жа пра суды над маршаламі, камандзірамі, ведаў пра арышт камандзіра іх палка, пра самагубства камдзіва. Верыў, што яны завербаваныя фашысцкай разведкай. Верыў да самай вайны. А калі ляжаў ранены ў бальніцы і яму адкрыта, адзін доктар – са злараднасцю, перадаваў пра трыумфальнае наступленне немцаў на Маскву, вера яго ў вышэйшую справядлівасць, у мудрасць правадыра пахіснулася. I тады яму не хацелася жыць. Добра, што Ванда хутка забрала яго ў сваю хату на Старажоўцы. Яе незвычайны аптымізм, а яшчэ больш перакананасць яе маці, работніцы хлебазавода, што нашы ўсё роўна перамогуць, вярнулі яму жаданне жыць і змагацца. А ў атрадах прага жыцця вырасла да таго, што думка пра смерць – не ў баі – ад старой раны аблівала потам. Не кашляў, сціхаў боль – і гэта ўжо было шчасцем. Больш за ўсё баяўся быць абузай для таварышаў.\nБрагінскі з замілаваннем любаваўся ўмелымі рукамі разьбяра, з’яўленнем на місачцы адмысловага ўзору – як бы галінкі з гронкамі вінаграду.\n– Для каго такая прыгажосць?\n– О, брат! – камандзір падняў на растапыраных пальцах бялюткую місачку над галавой, да ліхтара, нібы яна прасвечвалася, як шкляная. – Не пытай. Ёсць у мяне любоў. Сябровачка. Лідачка з Загайкі. Чатыры гадочкі. Ёй місачка. Толькі не выдавай маю любоў. Я – прымхлівы.\nНачштаба засмяяўся – ад шчасця, праява пяшчоты да дзіцяці асабліва кранула, свае двое недзе чакаюць яго. Дзе? Але зноў печка пыхнула дымам. I зноў ён закашляўся, праўда, на гэты раз не так пакутліва і працягла.\n– Ведаю адну бабулю. Травамі лечыць. Сціхне завіруха – паеду прывязу табе поўны набор траў. Да таго часу хлопцы лазню збудуюць. Выганім тваю хваробу, не бядуй. Пабачыш, якую я бочку зраблю для лазні. Жалеза на абручы дасталі. Каваль свой...\n– Молат не падніму.\n– Была б накавальня. А малатабойца мы табе дамо. Асілка.\n– Каваль з мяне... хіба ў тэорыі. Бацька так і казаў: галава ў цябе варыць, а рукі не для молата. Каваля хацеў з мяне зрабіць, але на сучасным узроўні – інжынера-металурга. А я адзін год павучыўся ў Днепрапятроўску і ў ваеннае падаўся. Прызнацца вам? Пасля шкадаваў. Вучыўся я выдатна і камандаваў, здаецца, нішто, але душа, як кажуць, не прынімала. Парадкі ваенныя. Можаце паверыць? За паўгода да вайны мяне камандзірам палка хацелі зрабіць...Дык як я спалохаўся! Нічога так не палохаўся. Начальнік штаба дывізіі зняважліва заключыў, калі я замахаў рукамі і нагамі: слізняк. Вы так не думаеце?\n– Ды не, што ты! Проста мы з табой цывільныя людзі.\n– Былі. Цяпер я стаў ваенным. Цяпер я рвуся ў бой. Калі абстралялі грузавікі на шашы і скасілі фрыцаў дзесятак, мяне ажно калаціла ад нейкай проста шалёнай радасці. Нядобра гэта? Загубіць людзей – і радавацца...\n– Добра. Гэта наша нянавісць. Без яе такога ворага не адужаць.\n– Так, нянавісць, – Брагінскі задумліва памаўчаў. – I любоў... Каб была нянавісць, павінна быць любоў. Як думаеце, Аляксей Іванавіч, эвакуіраваліся мае?..\n– З Оўруча? Адтуль нельга было не выехаць. Калі Гітлер сунуўся на Палессе? Там у ліпені рэкі разліліся больш, чым у вясновы паводак...\n– Залішне мы спадзяваліся на водныя рубяжы.\nПэўна, і гэта іх збліжала – лёс сем’яў. Праўда, у камандзіра ўпэўненасці, што яго сям’я на Урале ці яшчэ далей, было больш: ён сваіх паспеў адвезці ў Барысаў і пасадзіць на поезд. Жонку і дзвюх дачок, немаленькіх ужо, малодшай дванаццаць. Больш балела сэрца па сыне, той служыў у арміі, на Поўначы. Які яго лёс напаткаў у карэльскіх лясах? Аднак дзіўна: пра дачок ён ахвотна расказваў таварышам, Брагінскаму, можа, больш, чым каму, – разумеў, што ў бяссонныя ночы думаюць яны аб адным і тым жа. Пра сына амаль не гаварыў, як бы прымхліва баяўся, што бацькоўскі боль і смутак дойдуць да хлопца ў хвіліну смяртэльнай небяспекі і адцягнуць яго ўвагу ў баі. Верыў у тэлепатыю, у прыкметы, такім выхавалі ў маленстве. Да вайны смяяўся з гэтых бабскіх прымхаў, са сноў, хоць яны нярэдка спраўджваліся. А цяпер ставіўся да ўсіх гэтых «дзівосаў» з сур’ёзнасцю, якой, аднак, саромеўся; даведаюцца – смяяцца будуць: член партыі, а верыць у чартаўшчыну ўсялякую. Здзіўляўся супярэчлівасці сваёй натуры і баяўся яе. Раней быў больш цэльны, да трыццаць сёмага. А пасля раздвоіўся і растроіўся. Праўда, пасля арганізацыі атрада пачалі зрастацца гэтыя палавінкі. А потым зноў трэскалі. Пасля з’яўлення Золатава. Вось і цяпер. Працуе разцом, нажамі, размаўляе з Брагінскім, а сам пазірае на дзверы і ўпотай думае: няхай бы Золатаў затрымаўся каля рацыі надаўжэй. Не можа ён пры ім лыжкі скабліць. I размаўляць так не можа – пра сям’ю, пра дзяцей, пра міскі, стравы, пра перажыванні свае, не камандзірскія – чалавечыя.\nI вось, калі ласка, яшчэ адна чартаўшчына з таго рада: толькі паспеў падумаць, а ён тут як тут – Золатаў.\nУ адчыненыя дзверы шугануў вецер, абдаў лысую галаву халодным шротам, сняжынкі ажно зашыпелі на шкле ліхтара.\nЗолатаў уваліўся ў вузкі праём дзвярэй галавой уперад, апрануты ў белы кажух і ў цывільную шапку са шкуры беляка. «Першы перайшоў на зімовую форму», – падумаў Ман.\nІгар Кіпень, камісар атрада, малы, вяртлявы, усунуўся нагамі ўперад, што хлапчук на коўзанцы, затармазіў, схапіўшыся за верхні касяк дзвярэй, а то мог бы штурхнуць маёра каленямі ў зад, на стол наляцелі б, як было такое тры дні назад, калі ўсходцы абледзянелі.\n– Ну, надымілі! – фыркнуў Золатаў. – Не зачыняй дзвярэй, камісар.\n– У Навума – жар, – сказаў Аляксей Іванавіч.\n– Зноў жар? – спытаў Золатаў. Скінуў кажух, накрыў ім начальніка штаба. Але, адзначыў пільны камандзір, без тае ўвагі і клопату, які звычайна праяўляў да хворага капітана. Праяўляў настолькі падкрэслена, галосна, што бянтэжыў гэтым Брагінскага, здзіўляў Кіпеня і рабіў тую нядобрую раздвоенасць у камандзіра. Можа, не раздвоенасць, а нейкую няпэўнасць думак, пачуццяў, стаўлення. У Аляксея Іванавіча заўсёды была пэўнасць у адносінах да людзей, ва ўсялякім разе памыляўся ён рэдка ў ацэнках сваіх.\nЗусім простая і натуральная з’ява: чалавек любіць другога чалавека больш, чым іншых, што акружаюць яго, жывуць побач, разам працуюць ці ваююць. Ён разумеў адносіны Золатава, старэйшага гадоў на дванаццаць, да Брагінскага. Так ён, Ман, любіць равесніка свайго сына,рамантыка і фантазёра Ігара Кіпеня, любіць больш сардэчна, чым іншых у атрадзе, можна сказаць, па-бацькоўску. Гэтак жа палюбіў і Навума. На вайне, можа, і не да такой сентыментальнасці, але чалавек ёсць чалавек. А Золатаў любіць Брагінскага неяк не так. Аляксей Іванавіч адчуваў гэта сэрцам, а вытлумачыць розніцу не мог.\nНепадкрэслены, бадай, няўважлівы клопат Золатава аб Брагінскім – накінуў кажух, і ўсё – вытлумачыць лёгка. Золатаў чалавек аднаго настрою, спалучаць гаму пачуццяў не ўмеў, але настрой свой, няхай і цэльны, скрываць умеў. Пасля сеансаў радыёсувязі ён не першы раз з’яўляўся ў такім стане – усё роўна што морфій сабе ўкалоў.\nЗолатаў, напэўна, выдаў бы сваю ўзбуджанасць тым, што крочыў бы па пакоі, каб знаходзіўся ў прасторным кабінеце. Але ў зямлянцы дзе пройдзеш? Клетка. Абышоў вакол печкі, накрыў Брагінскага кажухом, сеў з другога боку століка на лаўку, укапаную ў зямлю.\nМан рэдка майстраваў лыжкі-міскі ў прысутнасці Золатава. Маёра гэта крыўдзіла, аднойчы ён раздражнёна спытаў:\n«Ты чаму хаваешся ад мяне?»\nКамандзір схаваў місачку пад стол, у кош.\nЗолатаў узяў са стала вялікую міску, грубай работы – ці то негатовую яшчэ, ці то прызначаную для атраднай кухні, для самай празаічнай патрэбы, – пакруціў у руках, потым, здавалася, і нямоцна стукнуў ёй па калене і... пераламаў папалам.\nНа міг, на вельмі кароткі міг, усталявалася нядобрая цішыня, якую называюць узрыўной. Брагінскі стаіў хворае дыханне. Але такая цішыня ў гэтай зямлянцы ўзнікала і раней. Узарвалася яна толькі аднойчы. Аляксей Іванавіч проста сказаў:\n– Брак. Сучок.\nУзяў палавінкі з рук Золатава, адчыніў дзверку буржуйкі і кінуў асінавыя «чарапкі» ў жаркае полымя. Папляваў на апечаныя пальцы. Ігар як бы раптам успомніў, што яму трэба рабіць. Пачаў грэць над печкай рукі, весела паціраючы іх, быццам пачуў штось вельмі прыемнае.\n– Што перадае Масква? – спытаў камандзір.\n– Нічога не перадавала Масква, – роўна і спакойна адказаў Золатаў.\n– Мы не слухалі Саўінфармбюро, – вытлумачыў Ігар словы начальніка асобага аддзела. Даўгахвалевы прыёмнік не слухалі ўжо тыдні тры – захоўвалі батарэі для рацыі. Але кожны раз у час сеанса сувязі прынімалі адкрытым тэкстам кароткі пераказ зводкі з франтоў – выпрошваў ён, камісар. Золатаў чытаў шыфроўкі камандаванню атрада. Разы два-тры сказаў: «Тут я прапускаю, гэта – спецыяльна для мяне». I менавіта тым, што не прачытаў, заваяваў поўны давер начальніка штаба.\nМан усумніўся ледзьве не з першага разу, па адной, здавалася б, маленькай дэталі, хутка праверыў праз радыста групы, што чытае Золатаў не ўсё ці хутчэй не тое, што перадае Масква, нават тады, калі ўстанавілі сувязь з Беларускім партызанскім штабам: радыёграмы адтуль адрасоўваліся камандзіру атрада. Спачатку Аляксей Іванавіч абурыўся, але, верны свайму характару і лініі паводзін, абурэння не выказаў, а пасля, атрымоўваючы ад радыста поўны тэкст шыфровак, трохі забаўляўся: паглядзім, хто з нас лепшы разведчык.\nНа гэты раз Золатаў нават не перадаў змест сваіх перагавораў з Масквой. Напэўна, добрую праборку атрымаў ад начальства.\nМан пасміхнуўся, але тут жа тузануў сябе: не ўніжайся да злараднасці.\nСкладаныя былі іх адносіны. Праўда, спакойны і цвярозы былы дырэктар спіртзавода не лічыў іх складанымі. Ускладняў іх для сябе аператыўны работнік. Ды з баязлівай насцярогай сачыў за іх адносінамі Брагінскі.\nЗолатаў з’явіўся ў атрадзе тры месяцы назад, у канцы жніўня. «Зваліўся з неба на нашу галаву», – змрочна пажартаваў Кіпень Аляксею Іванавічу пасля адной непрыемнай размовы.\nГрупу НКУС, сем чалавек, выкінулі на парашутах. Мяркуючы па тым, на які атрад група павінна была выйсці, пілот спусціў іх не там, дзе трэба. Пра гэта сведчыла і трохвёрстка ў планшэце камандзіра групы. Пакуль энкавэдысты блукалі па Лагойшчыне, ніхто карту не прачытаў – абмежаваны раён. Прачытаў толькі Ман: Чэрвеньскія лясы. Ды і задача ў Золатава была – не ў атрад ісці (атрад на выпадак незвычайных абставін), а пранікнуць у Мінск, каб весці разведку, рабіць дыверсіі. Канешне, пайсці туды ўсёй групай Золатаў не рызыкнуў галоўным чынам з-за рацыі. I пайсці нельга, і пакінуць радыста аднаго ў лесе баяўся. Маёр, мінчанін, добра ведаў горад, але не ведаў яго наваколле, і – што асабліва дзіўна – сам ён і групы слаба ведалі акупацыйны рэжым – размяшчэнне пастоў, прапускную сістэму, хутка пераканаліся, што дакументы, якія ў Маскве здаваліся бездакорнымі, па сутнасці ліпавыя, першы паставы выкрые іх фалынывасць. Гэта была агульная бяда. Групы НКУС, значная частка іх, інструктаваліся так (не адкрытым тэкстам, у падтэксце), што галоўная сіла ў тыле ворага павінна быць не ў Панамарэнкі, а ў Берыі, і яны не павшны аддаваць і крупінкі славы мясцовым партызанам, ш належыць дзейнічаць самастойна, а партызан браць пад свой кантроль, каб не забываліся, што існуюць органы дзяржбяспекі.\nТак пачаў дзейнічаць Золатаў, напачатку залішне ўпэўнена. Паслаў у Мінск разведчыка. Той не вярнуўся, тыдзень чакалі. Толькі пасля гэтага ўстанавілі сувязь з сялянамі, пачалі звяраць свае тэарэтычныя веды з рэальнай абстаноўкай. Зверка дала сумныя вынікі. Настрой упаў да нулявой адзнакі. Другі разведчык, мінчанін, напрасіўся сам пайсці ў горад і таксама не вярнуўся. Гэта нагнала амаль пашку на адважнага маёра, ён упэўніў сябе, што калі не абодва, то друп разведчык здрадзіў свядома. Золатаў пачаў падазрона адносіцца амаль да кожнага са сваіх людзей. Каго яму падабралі? Усе беларусы, ва ўсіх тут, у акупацыі, сваякі. Пачаў адступаць ад Мінска. Адыходзіў на паўночны ўсход, можа, інстынктыўна бліжэй да фронту, хоць добра разумеў, што, не выканаўшы заданне, выходзіць не мае права, нават адзін, палажыўшы ўсю групу, бо доказаў сваёй карыснай дзейнасці не прынясе, а без гэтага яму не даруюць. I так лічыў, што генерал мае на яго зуб, таму і паслаў сюды, дзе ён актыўна працаваў у гады «вялікай чысткі», хоць і дурню бачна, што для дыверсійнай работы ў горадзе ён падыходзіць менш, чым хто.\nГрупе пашанцавала ўрэшце: зусім выпадкова яны сустрэліся з манаўскім атрадам. А ў атрадзе ў сваю чаргу ўзрадаваліся: вопытныя людзі, амаль усе, акрамя радыста, камандзіры, сярэднія ці малодшыя, а галоўнае – радыя, пра якую марылі даўно і ўпотай лаялі падпольны райком, які дзяліў такія «пасылкі» з Вялікай зямлі паміж атрадамі; іх абыходзілі, ільвіная доля заставалася штабу брыгады, а з асобных атрадаў – Дзядзюлю.\nАле хутка, раней чым хто, Аляксей Іванавіч зразумеў, што набытак іх не з радасных. Золатаў, спачатку ўпотай, але з лісінай хітрасцю, пачаў дзейнічаць з мэтай заняць месца камандзіра атрада. Гэта было так. Золатаў адразу сцяміў, што яму сапраўды такі пашанцавала – што трапілі яны ў невялікі атрад. Стаць камандзірам – яго ратунак. Толькі гэтым апраўдае ён невыкананне задання – нявыхад групы на Мінск. Цэлы атрад арганізаваў! А Мана спалохала не тое, што ў яго забяруць атаманскую булаву (Ігар жартаўліва і ласкава называў яго «бацька атаман»). Пасля напружанага роздуму нечакана ўспомніў, дзе ён бачыў Золатава раней. Во таемная сіла асацыяцыі! Як толькі ў атрад заглянуў ад Дзядзюлі былы начальнік аддзела НКУС суседняга раёна – уміг як высветліла. Там! Там ён бачыў Золатава – дзе яго пратрымалі без малога год. Нават сустрэча ўспомнілася да дэталяў: позна ўначы ў даўгім і цёмным калідоры новага, але змрочнага будынка па Савецкай вуліцы. I ён амаль спалохаўся. Мець такога чалавека побач ды яшчэ з яго жаданнем «выхапіць булаву»... Чаму сам Золатаў адразу не прызнаўся, што ён тутэйшы, мінскі? Пакуль не прагаварыўся адзін з яго байцоў. Ігару сказаў. I той па прастаце сваёй ляпнуў, як кажуць, у лоб:\n«Якаў Міхайлавіч! А да нас дайшлі чуткі, што вы мінчанін».\nЗолатаў натапырыўся, як загнаны ў куток кот.\n«Хто гэта прыносіць такія чуткі?» – хоць адразу сцяміў, што выдаў яго хтосьці са сваіх, і моцна абурыўся. Хто? Дамаўляліся, што ў любой сітуацыі, ні ворагам, ні сваім, не выдаваць, хто ёсць хто, кожны з іх меў па два фальшывыя прозвішчы. Праўда, у атрадзе назвалі сапраўдныя. I, відаць, дарэмна, падумаў маёр. Нікому, выходзіць, нельга верыць, усе вакол – шпіёны.\n«Хто вам прыносіць такія звесткі?» – паўтарыў сурова.\n«Бачыў вас адзін наш партызан. Дзе вы працавалі – у абласным ці гарадскім упраўленні?»\n«Я камандаваў ротай Белпалка, – і растлумачыў, чаму не сказаў пра гэта адразу: – Мне ісці ў Мінск».\nТлумачэнне такое Ігару і Брагінскаму здалося зусім натуральным: пры такой канспірацыі лепш, каб ніхто не ведаў, што ў горадзе ёсць людзі, якія могуць пазнаць разведчыка, можа, у яго найвышэйшае заданне – прашкнуць у штаб ці ў рэзідэнцыю гаўляйтара. Золатаў нават вырас у іх вачах. Сам камандзір групы збіраецца ў Мінск. Здавалася, што і Мана гэта магло б супакоіць: камандзіра палка, пастаянна дыслацыраванага ў сталіцы, мог сустрэць у любым месцы. Але не супакоіла. Наадварот: насцярожыла, калі ўспомніў, дзе ўпершыню ўбачыў Золатава.\nАляксей Іванавіч пайшоў на бяскрыўдную хітрасць: сплавіць групу Золатава Дзядзюлю. Сказаў, што суседні атрад мае сувязь з Мінскам, што ў Дзядзюлі ў горадзе добрая агентура, таму калі групе трэба ў Мінск, то лепш мець справу з Цімохам.\nЗолатаў нічога не адказаў, але згадзіўся наведацца да суседа. У паездку ўзяў усіх сваіх, нават радыста, – застрахаваўся. Але каб ён і згадзіўся перайсці, гэтага мала – трэба яшчэ згода вялікага хітруна Дзядзюлі.\nКалі засталіся ўдвух, Ман у той жа гуллівай форме, як усталявалася ў іх адносінах яшчэ да вайны і набыло новыя фарбы пры «ваеннай камерцыі», сказаў:\n«Цімох, хачу зрабіць табе падарунак. Ад жывога адрываю. Але для добрага сябра нічога не шкадую. Канешне, парачку скрынак патронаў ты не пашкадуеш. Не як плату. Як удзячнасць. Пакідаю табе групу Золатава. Арлы! Рвуцца ў Мінск. Выведзі іх на падпольшчыкаў».\nДзядзюля прыжмурыў хітрыя вочкі пад чорнымі кашлатымі брывамі. I раптам без усмешкі паказаў кукіш.\n«На, адкусі хвосцік. Цалуй сам сваё золата».\n«Кулак ты, Цімох».\n«Чаму гэта я кулак? Кулак грабе пад сябе».\n«Але раздае дулі».\n«Во няпраўда! Гэта ганарысты бядняк круціць фігі ва ўсе бакі. А добры кулак і дулю пакідае ў сваёй гаспадарцы, на запас».\nСарвалася акцыя. Любоў не загарэлася і з другога боку. У дарозе Аляксей Іванавіч спытаў у Золатава: «Не дамовіліся з Цімохам перайсці да яго?» – «А нам і ў вас добра».\nМабыць, пераканаўшыся, што партызаны не прымуць адстаўкі таго, хто арганізаваў атрад, нават і тады, калі будзе такі загад з Масквы (Золатаў ламаў галаву, як атрымаць такі загад), маёр пайшоў у «лабавую атаку». Аднойчы за вячэрай, добра выпіўшы, катэгарычна абвясціў:\n«Я старэйшы па званні. Маёр! I камандаваць атрадам павінен я! З Масквой дамоўлена. Цябе, Аляксей Іванавіч, назначаю начальнікам штаба. Навума – камандзірам вучэбнага ўзвода...»\nАшаломлены Ігар падскочыў да столі зямлянкі. Абурыўся. Закрычаў:\n«Не маеце права! Гэта узурпатарства! Ні з кім вы не дамаўляліся. Такія справы вырашае не НКУС, а падпольны райком. Як камісар я пратэстую. I зараз жа еду ў райком...»\nБрагінскі, таксама ашаломлены, моцна закашляўся. Душачыся кашлем, пачаў умольваць Золатава:\n«Якаў Міхайлавіч, вы не падумалі... Не падумалі. Вы новы чалавек. А Ман... ён ужо год камандуе атрадам. А атрад... ці зразумелі вы за такі кароткі час?.. гэта не толькі тыя людзі, што тут, у лесе, гэта і тыя, што ў вёсках. Яны кормяць нас, адзяюць, вядуць разведку... Аляксей Іванавіч – тутэйшы чалавек. Усіх ведае ён, усе ведаюць яго. А вас ніхто не ведае... прыйдзіце вы ў вёску... Хто вас ведае, Якаў Міхайлавіч?..»\nА сам камандзір маўчаў. Твар застыў, аледзянелі вочы, не выпраменьвалі ні цяпла, ні іроніі, ні ўдзячнасці сваім маладым сябрам. Толькі, магчыма, у вуснах, што непрыгожа скрывіліся, хацела з’явіцца ўсмешка, але не нарадзілася, амярцвела.\nХолад манаўскіх вачэй спалохаў Золатава: усё-такі за Манам семдзесят чалавек, а ў яго, Золатава, чацвёра засталося. Брагінскі і той не падтрымаў яго. Але адступаць ён не ўмеў, задумы заўсёды даводзіў да лагічнага, як яму здавалася, завяршэння. Адказаў Брагінскаму:\n«Вось і добра. Начальнік штаба і будзе займацца забеспячэннем атрада. А чым жа яшчэ яму займацца? – і хмыкнуў: – Планіраваць аперацыі? Наступленне на фронце?»\nЦіха, але з гневам пагразіў Кіпеню:\n«У райком ты можаш ехаць. Але з такім камісарам ваяваць я не буду».\nАляксей Іванавіч падняўся з лаўкі, пацягнуўся ўгору, дастаў рукамі столь, скалупнуў наплыў смалы, панюхаў, задаволены ахнуў.\n«Які пах! – і спакойна сказаў: – А навошта шумець? Давайце збяром партыйную групу, і яна скажа, каму камандаваць...»\nІгар засмяяўся: як проста! Мудрэц атаман! Золатаў папярхнуўся салам. Абдало яго халодным ліўнем. Зразумеў, што партызаны – не НКУС. Супраць партыйнай групы тут не выступіш. Як ён не падумаў?\nБольш да гэтай тэмы не вярталіся. Але пазней дыпламат і міратворца Ігар аформіў рашэнне райкома аб назначэнні Золатава начальнікам асобага аддзела двух суседніх атрадаў.\nЗнешне ўсё ішло сваёй чаргой, але ўнутраную напружанасць кожны з чатырох адчуваў. Брагінскаму ўжо не рабіла асаблівай радасці апека Золатава, хоть ён па-ранейшаму быў уважлівы і ласкавы. А Ігар... Цяпер ён не адступаў ад Золатава не ад захопленасці вопытным чэкістам, а таму што з чэкісцкай пільнасцю сачыў за кожным крокам і не скрываў гэтага, нават адважыўся вымавіць за сеансы сувязі без яго. I Золатаў пракаўтнуў вымову ад хлапчука.\nТолькі Аляксей Іванавіч ніводным, як кажуць, рухам, ніводным уздыхам не выдаваў свой душэўны стан.\n...«Сучок. Брак», – і ўсё. Хамства Золатава – знішчэнне плода яго руплівай працы, – безумоўна, абурыла, але Аляксей Іванавіч і брывом не павёў. Спытаў пра галоўнае, пра тое, што аб’ядноўвае заўсёды:\n«А што на франтах?»\nІгара засмуціла, што радыст не сказаў і пяці слоў аб становішчы ў Сталінградзе. Новы радыст, ці што? Але камандзір ведаў, чым жывуць людзі – Сталінградам.\n– Давайце пагуляем у стратэгію. Няхай кожны з нас на нейкі момант уявіць сябе Галоўнакамандуючым. Што ён зрабіў бы? Дзе нанёс бы ўдар? У самым Сталінградзе? На Каўказе?\n– Галоўнакамандуючы не гуляе, ён думае. Не кожнаму дадзена гэта – думаць так, як таварыш Сталін.\n– Так думаць – безумоўна, не кожнаму. Але ў арміі ёсць паняцце: ваенная гульня. Мы яшчэ ў дваццатыя гады гулялі. Усе. Ад камбрыга да камандзіра ўзвода. На карце ствараліся сітуацыі, якія мелі месца на вайне. Брусілаўскі прарыў, абарона Царыцына, марш Тухачэўскага...\n– Каго? – Золатаў зрабіў выгляд, што не пачуў.\n– Паход на Варшаву ў дваццатым, – спакойна растлумачыў Ман. – Іншыя аперацыі. Мы ведалі іх вынік, але стратэгічнае, тактычнае рашэнне задачы – хто з нас, бязвусых камандуючых, ведаў? Аднак некаторыя, у тым ліку і я – верыце? – давалі такія нечаканыя рашэнні, – што камбрыг наш здзіўляўся. Мне гадзіннік падарыў. Во гэты! – дастаў з кішэні «цыбуліну» «Павел Бурэ», шчоўкнуў крышкай. – Во рэч! Дагэтуль ідзе.\n– Стратэгі, – зняважліва хмыкнуў Золатаў. А Брагінскі ахвотна падхапіў гульню:\n– Я ўдарыў бы тут, перад намі, на заходнім. Гітлер аслабіў тут сваю групу, кінуўшы сілы на поўдзень.\n– Правільна, Навум! А мы ў дапамогу рэйкавы канцэрт арганізавалі б. I бог за нас, дорыць раннюю зіму, – задаволена, быццам наступленне пачалося ўжо, пацёр над печкай рукі Ігар.\n– Ранняй зімы не будзе. Гэтая кругаверць ненадоўга.\n– У бацькі атамана кажуха няма, – засмяяўся Ігар. – Улетку згарэла камандзірская зямлянка, і ў ёй пагарэла зімовае адзенне.\nЗолатаў узяў яшчэ адну міску, не новую, з якой елі ўжо.\nБрагінскі сцяўся: калі ён зломіць і гэтую, што сказаць яму? На словы асуджэння – не хопіць адвагі. Але змаўчаць – здрадзіць другому чалавеку, камандзіру, якога паважаў больш.\nНе, на гэты раз маёр узяў місачку па-ўзбекску, на пальцы, прымерыўся, як бы выпіў з яе.\n– Налі, камандзір, – і, можа, упершыюо прызнаўся ў сваім настроі: – Засмягла ў душы.\n– А ў мяне ў горле перасохла, – падтрымаў Ігар весела, бесклапотна.\n– Налівайце, мне што... – не па-камандзірску дазволіў Ман.\nВыпіўка ў атрадзе забаранялася, такім быу, бадай, першы пісьмовы загад камандзіра, якога ніхто не назначаў – выбралі самі партызаны, тады іх было ўсяго семнаццаць. Употай загад, канешне, парушалі, але адкрыта, на вачах у камандзіра, парушыў яго толькі Золатаў у першы ж дзень, адзначыў радасную падзею – сустрэчу з партызанамі.\nТады Ман папрасіў:\n– Скажыце сваім байцам, каб не рабілі гэтага – у нас сухі закон.\nЗолатаў здзівіўся такому парадку ў партызан; на фронце п’юць, «наркомаўскія» сто грамаў выдаюць; настроіўся супраць камандзіра: баптыст нейкі.\nІгар, Золатаў, не тоячы задаволенасці, пачалі збіраць на стол.\nКамісар пабег на кўхню па вячэру. Золатаў дастаў з-пад тапчана бурдзюк і цадзіў з яго ў снарадную гільзу мутную вадкасць. Бурдзюк гэты быў прадметам здзіўлення і кпінаў. Дзядзюля прыязджаў, каб паглядзець на такое дзіва. Навошта ў экіпіроўку спецатрада ўключылі такі прадмет – у Беларусь, у асенні час! Хто будзе несці ваду з сабой? Тут не знаеш, як ратавацца ад яе, – ад балотаў і дажджоў. Але Дзядзюлю рэч падабалася, для якога прымянення – не сказаў. Адразу пачаў таргавацца: «Што возьмеш, маёр?»\n«Не прадавай, Якаў Міхайлавіч, гэты вялікі камерсант абавязкова ашукае. Хочаш, падковы прадамо? Не хочаш? Прыйдзе зіма – тады патанцуеш перад намі. Кланяцца будзеш».\nЗ таго часу бурдзюком ганарыліся гэтак жа, як вайсковай кухняй. У каго яшчэ ёсць кухня? Нават у Дзядзюлі няма. Асабліва значэнне бурдзюка вырасла пасля таго, калі група байцоў, што хадзіла на нарыхтоўку харчу, вярнулася, напоўніўшы гэты скураны мяшок «гаручым», – пужнулі паліцаяў, якія гналі самагонку; бутлю не данеслі б, разбілі б, а бурдзюк – адменная рэч; партызаны жартавалі: смачна булькае і спіну ад кулі закрывае, любая куля ў такой вадкасці захлынецца.\nВыпілі ўтрох. Камандзір, як кажуць, «на сухую» чэрпаў драўлянай лыжкай капусту, апетытна хрумстаў. Яму не падабалася, што ахвотна, бадай прагна, выпівае ранены капітан, тлумачыць, што яму робіцца лягчэй. Звычайна, калі Золатаў падбіваў на такую вячэру, Аляксей Іванавіч выходзіў з зямлянкі. Але куды пойдзеш у такую непагадзь? I ён сядзеў панура-нахмураны. А памочнікі весялелі і рабіліся залішне гаваркімі, без падагрэву часта маўчалі – усё перагаварылі, бавілі час тым, што расказвалі сюжэты прачытаных кніг, але займаліся гэтым маладыя – Ігар і Навум.\n– Аляксей Іванавіч, ты і тады не піў, калі цябе ставілі дырэктарам спіртзавода?\n– Ніколі не піў.\n– Як жа цябе паставілі?\n– Таму і паставілі, што не піў.\nЗолатаў незвычайна развесялеў.\n– Во дзіва! Першы раз бачу цвярозага начальніка.\n– А што, у вашай канторы ўсе п’юць?\nІгаравы пытанні бываюць па-дзіцячаму наіўныя і нечаканыя. Золатаў не любіў іх. Неаднойчы ўзрываўся. I тут уміг пазмрачнеў.\n– Не падабаюцца мне, камісар, твае кіўкі ў наш бок.\n– У чый бок?\n– Ведаеш – у чый. Мы ахоўваем дзяржаву ад ворагаў. I незалежна ад таго, хто з нас колькі п’е, «кантора», як ты называеш, наша, – моцна націснуў на слова «наша», – заўсёды цвярозая.\n– Аднак у вачах у вас часам дваіцца, – «лез у бутэльку» п’янаваты хлопец.\n– Ігар! – па-бацькоўску ўшчувальна спыніў свайго камісара камандзір.\n– Усё, Аляксей Іванавіч! Нямею. А пакуль я нем, то п’ю і ем, – маладосці ўсё-такі хацелася блазнаваць. – Налівайце, таварыш маёр.\nІгар падняў ужо зморшчаны ў верхняй частцы бурдзюк, пабоўтаў.\n– Ёсць газа! – і зноў да маёра: – Якаў Міхайлавіч! Прадайце бурдзюк. Не мне. Атраду. Не пойдзеце ж вы з ім у Мінск.\nНапамінак пра Мінск быў для Золатава асабліва непрыемны, бо задачу начальства не адмяняла, пацвердзіла і ў сённяшняй радыёграме.\nКамандзір спецгрупы не адну ноч ламаў галаву – каго яшчэ паслаць, трэцяга. I самае страшнае было, што ён не верыў сваім, усім, пецярым. А вось гэтаму бязвусаму балбатуну, які на падпіцці бывае зусім несур’ёзным, верыў і апошнім часам выношваў думку паслаць да рэзідэнта Кіпеня. Самога Ігара ўгаварыць лёгка, ахвотна пойдзе. Але ці адпусціць Ман? Дрыжыць, як за сына. Памацаць?\n– Слухай, Ігар, ты казаў – у цябе нявеста ў Мінску.\n– Пашукаць не хочаш?\n– Ветру ў полі? – адразу адбіў Ман. – Яна ж не мінчанка. Што яе магло затрымаць? Хто добра абжыўся, і тыя разбягаюцца па вёсках – бліжэй да зямлі, там хоць бульбіна вырасце.\nНе, гэты корч не вывернеш – як ні пацей. Але які калун трзба, каб раскалоць яго? Быў такі «калун» у Золатава – ашаламіць чалавека нечаканым пытаннем.\n– Аляксей Іванавіч, адкуль у цябе прозвішча такое – нямецкае?\n– А ў мяне дзед – латышскі барон, – не міргнуўшы вокам, на поўным сур’ёзе адказаў Ман.\nУ Золатава п’яна ашклянелі вочы. Брагінскі насцярожана сцяўся, быццам на яго замахнуліся. Не разумеў капітан, навошта спатрэбілася камандзіру такая хлусня, небяскрыўдная гэта гульня на вайне ды яшчэ перад чалавекам, які прыляцеў са спецзаданнем і якому сам ён, камандзір, вызначыў абавязкі – начальнік асобага аддзела. Асобага! Вельмі добра кадравы камандзір ведаў, што такое асобы аддзел. Некалі ён таксама спытаў пра паходжанне камандзіравага прозвішча, палахліва, бадай, сарамліва. I Аляксей Іванавіч не без смяшкоў, аднак сур’ёзна расказаў. Прозвішча яго Манюк. Але калі служыў у пачатку дваццатых гадоў у Чырвонай Арміі і неяк, у адказ на чыёсьці пытанне, растлумачыў сэнс слова «манюк», камісар, латыш, інтэрнацыяналіст, аматар нямецкай літаратуры, у арыгінале чытаў, параіў скараціць немілагучнае беларускае слова, зрабіць з яго мілагучнае нямецкае, са значным сэнсам. Так і запісалі, у той час армія з’яўлялася заканадаўцам, партбілет выпісалі на Мана.\n«У іх паўвёскі Манюкоў», – пацвердзіў Ігар.\nТой праўдзівы расказ развесяліў Брагінскага: якіх дзівос не бывае! А гэтая вясёлая мана спалохала. Навошта такія дзіцячыя забаўкі? Навошта дражніць гусей?\nА п’яны Ігар рагатаў з нечаканага жарту камандзіра.\n– Дык ты, значыцца, з баронаў? Аляксей Іванавіч! Таварыш барон! А што! Гучыць! Напішам немцам ультыматум і падпішам: «Барон Ман». Няхай ламаюць галаву, адкуль у бальшавікоў барон.\nЖарт камандзіра (расказалі і яму гісторыю гэтага прозвішча), Ігараў смех абразілі Золатава.\n«За дурня лічыце? Пажывём – пабачым, хто з нас дурань».


Выбары губэрнатара Прыморскага краю Расеі (2018) — Вікіпэдыя\nВыбары губэрнатара Прыморскага краю Расеі (2018)\nДатэрміновыя выбары губэрнатара Прыморскага краю адбыліся ў два тураў. Першы тур выбараў, у адпаведнасьці з пастановай Заканадаўчага сходу Прыморскага краю, адбыўся 9 верасьня 2018 году ў адзіны дзень галасаваньня. Паўторнае галасаваньне (другі тур) адбылося 16 верасьня 2018 году. Выбары прызнаныя несапраўднымі 20 верасьня 2018 году рашэньнем выбарчай камісыі Прыморскага краю. Паводле Статута Прыморскага краю, кіраўнік суб’екта Расейскай Фэдэрацыі абіраўся на пяцігадовы тэрмін грамадзянамі Расеі, якія жывуць на тэрыторыі краю, шляхам усеагульнага й таемнага галасаваньня.\nДа ўдзелу ў выбарах Выбарчай камісіяй Прыморскага краю было дапушчана пяць кандыдатаў: Андрэй Андрэйчанка (ЛДПР), Андрэй Ішчанка (КПРФ), Аляксей Казіцкі (Справядлівая Расея), Андрэй Тарасенка (Адзіная Расея), Юлія Талмачова (Расейская партыяй пэнсіянэраў за сацыяльную справядлівасьць»).\n– Мы сабралі копіі пратаколуў практычна з усіх выбарчых участкаў. Па меры яўкі сюды старшыняў участковых камісій мы ўжыцьцяўлялі параўнаньне тых пратаколуў, якія прыносілі старшыні, з тымі дадзенымі, што былі ў нас у копіях пратаколаў. У адзін момант зьявілася старшыня з копіяй пратаколу, які моцна адрозьніваўся ад нашых. Яна прыйшла сюды здаваць пратакол, учатак гэта быў 2840. На яе ўчастку была павялічана яўка на 1000 выбарцаў, яны былі прыпісаны кандыдату Тарасенку. Яны разыходзіліся з нашай копіяй, якая была заручана найстрогім парадку, абсалютна слушна аформлена, зь пячаткаю і подпісам. Адпавядала з тэлефоннымі дадзенымі, якія мы папярэдне атрымвалі.\nМы паказалі разыходжаньне старшыню камісыі, папярэдзілі пра крымінальную адказнасьць за фальсіфікацыю... Старшыня запанікавала, сказала, што ў яе тэмпэратура, што яна дапусьціла памылку — і тут жа здала сапраўдны пратакол. І такіх участкаў, з разыходжаньнямі, у нас сем! Калі мы злавілі першы й сталі потым выяўляць астатнія, у тэрытарыяльнай камісыі адбылася паніка, яны зразумелі, што старшыні баяцца крымінальнай адказнасьці, і вырашылі іх схаваць. То бок была дадзена каманда старшыням, якія яшчэ не здалі пратаколы. Яны былі выведзены на трэці паверх. Нас туды не пускалі, паліцыя перакрыла ўваходы. Дадзеныя там заносіліся ў ДАС "Выбары", абыходзячы гэта памяшканьне. То бок у нас гэтыя слупкі пустыя, але гэтыя дадзеныя занесены ў ДАС "Выбары". І дадзеныя, занесеныя ў ДАС "Выбары", разыходзяцца з нашымі прыкладна на 1000—1100 выбарцаў па кожным участку. То бок прыпісана яўка парадку 7000 чалавек, усё на карысьць Тарасенку. Усё гэта можам дакумэнтальна давесьці.\n— Сябра Усурыйскай выбарчай камісіі з правам дарадчага голасу Павел Ашэсьлін расказаў, як праходзіў падлік галасоў у 3 гадзіны ночы\n^ У расейскім Прымор’і праз фальсыфікацыі адмянілі вынікі выбараў губэрнатара\n^ ЦВК Расеі прапанавала ануляваць вынікі скандальных выбараў у Прымор’і\n^ У Прымор’і пройдуць паўторныя выбары губернатара. Выбаркам прызнаў фальсіфікацыі (рас.)\n^ Устав Приморского края от 6 октября 1995 г. N 14-КЗ (с изменениями и дополнениями)\n^ Ставленник Путина побеждает в Приморье. В подсчет голосов вмешались полиция и МЧС(рас.)\nАтрымана з «https://be-tarask.wikipedia.org/w/index.php?title=Выбары_губэрнатара_Прыморскага_краю_Расеі_(2018)&oldid=2048296»\nВыбары 2018 году\nВыбары ў Расеі\nГэтая старонка апошні раз рэдагавалася 28 сакавіка 2019 году ў 18:24.


Амбасадар Беларусі ва Ўкраіне: ніводзін беларус не загінуў на чыім-колечы баку ў Данбасе\n25 сакавік 2015, 12:06\nПрыкладаў, калі б беларусы ваявалі на чыім-колечы баку на Ўсходзе Ўкраіны і загінулі, беларускія ўлады ня ведаюць.\nПра гэта заявіў амбасадар Беларусі ва Ўкраіне Валянцін Вялічка ў інтэрвію «Українським Новинам», адказваючы на пытаньне пра ўдзел беларусаў у баявых дзеяньнях у Данбасе.\n«Ёсьць вярбоўшчыкі, якія прапануюць, мяркуючы па ўсім, зарабіць. Але нармальныя людзі на вайну не паедуць. Калі ў мяне ёсьць сям’я, уладкаваны побыт, калі ў мяне ёсьць праца, дык выбачайце мяне — куды я паеду? Гэта ж вайна. Прыкладаў, калі б беларусы ваявалі на чыім-колечы баку на Ўсходзе Ўкраіны і загінулі, мы ня ведаем», — заявіў ён.\nВялічка таксама заявіў, што ня ведае, ці ёсьць расейскія вайскоўцы ў Данбасе: «Гэта не да мяне пытаньне. Сказаць, што ёсьць — значыць, трэба мець доказы, а якія? Я на Данбасе ня быў, я гляджу тэлебачаньне, як і ўсе. Адны кажуць, што ёсьць, іншыя — што не».\nШто тычыцца плянаў запусьціць вяшчаньне ў Беларусі ўкраінскага тэлеканалу, то, па словах Вялічкі, праца над гэтым пытаньнем працягваецца.\nУ жыцьці ёсьць такая тэза: калі ты зрабіў нешта хутка, але няякасна, усе забудуць, што ты зрабіў хутка, але калі ты зрабіў марудна, але якасна, усе забудуць, што ты зрабіў гэта марудна.\n«Гэты праект патрабуе ўзважанасьці. Трэба вырашыць пытаньне зь фінансаваньнем. У жыцьці ёсьць такая тэза: калі ты зрабіў нешта хутка, але няякасна, усе забудуць, што ты зрабіў хутка, але калі ты зрабіў марудна, але якасна, усе забудуць, што ты зрабіў гэта марудна. Так, мы вельмі хочам рэалізаваць гэты праект, але ад жаданьня да рэаліі заўсёды ёсьць нейкі прамежак часу, які патрабуе дэталізацыі».\nНа пытаньне, ці супрацоўнічае Беларусь з «уладамі Данецкай і Луганскай абласьцей» у эканамічным пляне, Вялічка адказаў: «Як можна зь імі супрацоўнічаць? Ніякай выгады няма».


Уладзімір Някляеў. ПРАЎДА. Момант ісціны | Новы Час\nУладзімір Някляеў. Паэт. Кандыдат у прэзiдэнты Беларусi на выбарах 2010 года. Ініцыятар руху «За дзяржаўнасць і незалежнасць»\nПрэзідэнт РБ Лукашэнка заявіў на гэта, што «нікуды ад Расіі нам не адвярнуць». Адпаведна ён прызнаў, што ў яго няма выйсця. Ці хоча ён падпісваць дамову аб размяшчэнні расійскай абіябазы, ці не хоча — давядзецца падпісаць.\nХто б меў сумнеў.\nАле выйсце ёсць. Падаць у адстаўку. Бо калі рашэнні, вызначальныя для лёсу краіны, прымаюцца не табой, ты не можаш, не маеш права быць яе кіраўніком. Трэба сыходзіць. А ўраду, парламенту, грамадству дзейнічаць далей у адпаведнасці з Канстытуцыяй.\n«Артыкул 81. Калі пасада Прэзідэнта аказалася вакантнай, выбары праводзяцца не раней чым праз 30 дзён і не пазней чым пра 70 дзён з дня адкрыцця вакансіі».\nГэта стала б выйсцем з застою, зацяжнога палітычнага крызісу, выкліканага больш як 20-гадовым знаходжаннем ва ўладзе аўтарытарнага кіраўніка. У звязку з рэальнай небяспекай, якая ўзнікла для Беларусі праз усю папярэднюю палітыку Аляксандра Лукашэнкі, мы маем права патрабаваць ягонай адстаўкі. І трэба зрабіць гэта неадкладна, скарыстаўшы цяперашнюю выбарчую кампанію.\nВось момант ісціны для яе асноўных удзельнікаў, кандыдатаў у прэзідэнты.\nШто замінае ім для пачатку заклікаць выбарцаў, сваіх прыхільнікаў на мірную акцыю пратэсту супраць размяшчэння іншаземных вайсковых баз? На масавы мітынг, народную раду, якая прагаласуе «За мірную, нейтральную Беларусь!»\nКалі нехта з іх гэта зробіць, я прыду і стану побач, незалежна ад таго, якія і з кім у мяне сёння палітычныя разыходжанні, асабістыя адносіны. Дзеля Беларусі мы ўсе мусім падняцца над усім асабістым — і нам проста неабходна выявіць нацыянальнае адзінства ў супрацьстаянні спробам ператварыць Беларусь у ваенную мішэнь, у плацдарм вайны. Інакш мы не нацыя. Не народ, гатовы адстойваць права быць гаспадаром на сваёй зямлі.\nПрактыка правядзення нядаўніх пікетаў паказала, што людзі асцерагаюцца браць удзел у недазволеных акцыях, у «несанкцыянаваных масавых мерапрыемствах». Таму трэба, каб на мітынг «За мірную, нейтральную Беларусь!» падаў заяўку і заклікаў на яго сваіх прыхільнікаў нехта з кандыдатаў у прэзідэнты.\nУлада, вядома, можа не дазволіць, але тут якраз той выпадак, калі трэба ісці да канца. І не надта разлічваючы на беларускі патрыятызм спадара Гайдукевіча, а тым больш казака Улаховіча, я спадзяюся ў гэтым на Тацяну Караткевіч.\nЯна адна заявіла ў сваёй выбарнай праграме, што іншаземным вайсковым базам у Беларусі няма месца. Але заявіць — мала, зараз хто толькі і што толькі не заяўляе. Закліча яна выбарцаў, грамадзян Беларусі на акцыю пратэсту супраць мілітарызацыі нейтральнай Беларусі, скансалідуецца вакол гэтага дэмакратычная супольнасыць — і ўсё ў цяперашняй выбарчай кампаніі стане на свае месцы.\nУсе — і кожны.\nФСБ правярае расійскіх кантрактнікаў, якія адмовіліся ад камандзіроўкі ў Сірыю


Упершыню ў Гародні “Тандэмам праз пагранічча” | БЕЛАРУСКАЕ РАДЫЁ РАЦЫЯ\nУпершыню ў Беларусі быў паказаны фільм “Тандэмам праз пагранічча”. Прэзентацыя адбылася ў Цэнтры гарадскога жыцця ў межах «Вечара магічнага кіно». У фільме было паказана падарожжа двух маладзёнаў на ровары па два бакі мяжы: у Польшчы – па Падляшшы, а ў Беларусі – па Гарадзеншчыне.\nПра фільм распавядае аўтар ідэі Мацей Рандт:\n– Усіх нас зачароўвае памежжа – месца, дзе змешаны розныя культуры, народы. Жывём якраз на такой тэрыторыі – на Падляшшы. Дадатковай нагодай да стварэння гэтага фільма быў факт, што адзін з нас – Павал Міцкевіч – з’яўляецца палякам, які жыве ў Беларусі, а Радэк Дамброўскі – гэта беларус, які жыве ў Польшчы. І мы падумалі, што было б цікава адведаць памежжа на старым ровары тандэмам, каб паляк і беларус мусілі разам супрацоўнічаць, але перадусім каб маглі праехацца па гэтым памежжы.\nНа думку Радаслава Дамброўскага, аднаго з ўдзельнікаў фільма, удалося рэалізаваць шмат розных ідэяў:\n– Удалося праехацца па адзін і другі бок мяжы. Удалося паказаць адзін аднаму месцы нашага дзяцінства, а таксама месцы, з якімі звязаны ў дарослым жыцці, пазнаць людзей, у тым ліку і для сябе. Бо гэта не было так, што я на Падляшшы ведаў усіх, – я ведаў пэўныя раёны, бо ў некаторых бываў, бо хтосьці быў знаёмы з нейкага месца. У асноўным, я ведаў, чаго спадзявацца. Але прыгод, якія мы мелі па дарозе, ніхто з нас не чакаў. Тое ж самае было і на беларускім баку.\nПадарожжа па беларуска-польскім памежжы на ровары тандэмам ладзілася ў межах праекта «Падляшскае люстэрка», які прыдумаў калектыў Podlasie Makes Me Happy.\nЖыхар Віцебска падаў у суд на міліцыю за незаконна знішчаны…


Foot ПР - ПР: вар быў зуб супраць яго, Траоре адказаў - Olympique Lyonnais - нагі 01 - TELES рэле\nГАЛОЎНАЯ » СПОРТ «Foot OL - ПР: вар быў зуб супраць яго, Траоре адказаў - Olympique Lyonnais - FOOT 01\nFoot ПР - ПР: вар быў зуб супраць яго, Траоре адказаў - Olympique Lyonnais - FOOT 01\nfacebookfacebook0 шчэбетшчэбет1 Google PlusGoogle Plus0\nапублікаваны Пятніца студзеня 11 2019 да 23: 00 у: OL, L, Rennes.\nБертран Траоре жыў кантрасным вечар, калі лёсаванне Ліёнам супраць Рэймса (1-1). Ва ўсіх добрае наступ рухаецца Gones, Буркіна-Фасо Міжнародны быў першы з'едзены ў біце з рэферы і УАК. У першай палове года 23 гульца сапраўды адкрылі лік, але г-н Millot вырашыў адмовіцца ад сваёй мэты на дыскусійны афсайд, як вар пацвердзіў рашэнне памочніка суддзі (14e).\nТраоре можа затым атрымаць штраф за вялікі адзінай Abdelhamid ў Шампань, але відэа рэферы, на гэты раз, судзіў міжвольнае няспраўнасць (53e). І, нарэшце, былы Чэлсі быў узнагароджаны за свае намаганні забіў выраўноўвае гол (70e). Рэалізацыя, якая скончылася яго матч, так як Бруна Genesio выпусціў яго з ходам (71e). У пятніцу, Траоре таму зрабіў амерыканскія горкі.\nГосць Афрыка - CAN 2019: «Адна з праблем, каб зрабіць прывабны конкурс, каб зрабіць святочны турнір»


15 травень 2019, 13:37\nРашэньне аб падпісаньні кампэнсацыйнага пагадненьня было ўхваленае 14 траўня ў Браціславе (Славаччына) на пасяджэньні Міжнароднай асацыяцыі транспартавальнікаў нафты. У ім узялі ўдзел прадстаўнікі расейскай кампаніі «Транснефть», вугорскай групы MOL, славацкай кампаніі Transpetrol, украінскага апэратара «Укртранснафта» і беларускага прадпрыемства «Гомельтранснафта Дружба».\n«Паколькі ўрэгуляваньне гэтага пытаньня не прадугледжана дзейным пагадненьнем аб паслугах транзыту расейскай нафты, замоўнікам якіх зьяўляецца ААТ „Транснефть“, бакі ўзгадняюць дадатковае пагадненьне, згодна зь якім будзе адбывацца разьлік, будуць вызначацца тэрміны і ўмовы кампэнсацыі дадатковых выдаткаў на правядзеньне нестандартных работ, зьвязаных з выцясьненьнем некандыцыйнай нафты з нафтаправоду „Дружба“», — паведамілі Свабодзе ва ўкраінскім прадпрыемстве «Укртранснафта».\nПаводле ўкраінскага боку, на поўную прапампоўку некандыцыйнай нафты Urals з тэрыторыі Ўкраіны ў Вугоршчыну і Славаччыну патрэбна ад 4 да 6 месяцаў.\n«Гэты тэрмін залежыць ад канцэнтрацыі хлёрарганічных злучэньняў у рэштках сыравіны. Цяпер кампанія вызваліла адну нітку нафтаправоду „Дружба“ ад бруднай нафты, што дазволіла аднавіць транзыт па ўкраінскім участку нафтаправоду», — дадалі ў прэсавай службе ўкраінскага прадпрыемства.\n«Белнафтахім»: Каб вызначыць усю суму кампэнсацыі, трэба спыняць абсталяваньне\nДакладныя сумы кампэнсацый за пастаўкі бруднай расейскай нафты яшчэ ня вызначаныя, паведамілі карэспандэнту Свабоды ў прэс-службе канцэрну «Белнафтахім».\n«Канчатковыя сумы будуць вядомыя пасьля таго, як будзе абсьледавана абсталяваньне. А абсьледаваць яго магчыма толькі падчас капітальнага рамонту і спыненьня гэтага абсталяваньня. І гэта будзе не цяпер, а ў канцы лета».\nНамесьнік генэральнага дырэктара ААТ «Нафтан» па вытворчасьці Сяргей Алтухоў сказаў журналістам, што цяпер прадпрыемства «актыўна вядзе прэтэнзійную працу» адносна кампаній, якія ня выканалі свае абавязаньні ў пастаўках якаснай нафты. «Службы нафтахімічнага комплексу робяць разьлікі недаатрыманых даходаў, панесеных выдаткаў», — паведаміў Сяргей Алтухоў.\nКаб прадухіліць пастаўкі няякаснай расейскай нафты, «Нафтан» вымушаны быў рэзка зьнізіць аб’ёмы перапрацоўкі сыравіны. Была спыненая перапрацоўка нафты на новай устаноўцы АТ-8, уведзенай у эксплюатацыю ў 2017 годзе. Прадпрыемства з 20 красавіка і дагэтуль вымушана працаваць на зьніжанай загрузцы. Нафты, якая паступае па трубаправодзе Сургут — Полацак, не хапае, каб загрузіць вытворчасьць. Якасная нафта ў патрэбным абʼёме так і не паступіла на прадпрыемства.\nРаней старшыня канцэрну «Белнафтахім» Андрэй Рыбакоў сказаў журналістам, што цяпер Мазырскі НПЗ працуе ў штатным рэжыме. Але патрэбна «велізарная тэхналягічная праца», каб пазбавіцца ад рэштак няякаснай нафты і ацаніць «усе магчымыя страты, усе магчымыя наступствы як для субʼектаў гаспадараньня Рэспублікі Беларусь, так і для краіны ў цэлым». Далей з расейскім бокам будуць «адпрацаваныя мэханізмы кампэнсацыі ад гэтых страт».\nУ прэс-службе расейскай кампаніі «Транснефть» ад камэнтароў адмовіліся.\nЛукашэнка: «Думаю, мы разьбяромся, хто каму што вінен»\nПаводле Аляксандра Лукашэнкі, пры падліку ўрону будуць улічвацца некалькі складнікаў:\nвелізарны ўрон, нанесены нафтаправоду,\nурон абсталяваньню на нафтаправодах (помпы на саміх станцыях і ўсё іншае)\nурон, нанесены НПЗ.\n«І гэта велізарная шкода, якая была нанесена краіне. Мы недаатрымалі пэўны прыбытак, валютную выручку, транзыт — мы велізарныя грошы страцілі. Гэта сотні мільёнаў даляраў. Журналісты часта гэтую суму называюць, яны недалёкія ад праўды», — сказаў Аляксандар Лукашэнка.\nПаводле Лукашэнкі, пытаньне канкрэтнай сумы і мэханізму кампэнсацыі страт беларускаму боку ад паставак няякаснай расейскай нафты з прэзыдэнтам Расеі не абмяркоўвалася. Аднак Уладзімір Пуцін у публічных выступах прызнаваў наяўнасьць шкоды.\n«Мы больш за ўсё страцілі ад гэтага. Ён публічна прызнаў, што гэта велізарны ўрон. Які? Спэцыялісты палічаць. Думаю, расейцы не павінны гэта аспрэчваць. Што, мы з расейцамі пойдзем судзіцца ў гэтым пытаньні? Думаю, мы разьбяромся, хто каму што вінен», — сказаў кіраўнік Беларусі.


Новая Англія Best Events Fall выхадны 2017\nАтрымлівайце асалоду ад Новай Англіі падчас падзення сезона сцягі з гэтымі пацешнымі падзеямі\nПадчас падзення сезона сцягі , Новая Англія з'яўляецца папулярным месцам для Weekenders і экскурсантаў. Акрамя лісця піск, ёсць некалькі падзей: ад харчовых фестываляў у гарбуз chuckin'-для ўсёй сям'і, каб валодаць.\nЗламаўся на выходных, вось некаторыя з лепшых фестываляў, кірмашоў, святаў ўраджаю, а таксама іншыя цікавыя падзеі верасня па кастрычнік 2017 года, у шэсць штатаў Новай Англіі:\n9-10 верасня 2017\nAntique Show Brimfield -Started ў Brimfield, Масачусэтс, у 1950 - х гадах, гэтая антычная выстава стала найбуйнейшым адкрытым антыкварных шоў у краіне. З тысячамі дылераў, якія прадаюць ўсе, ад дробнага антыкварыяту да «двара смецця," ёсць шмат, каб убачыць і купіць. Проста будзьце гатовыя хадзіць падстава шырока і вы будзеце мець патрэбу ў больш чым адзін дзень, каб наведаць усе з кіёскаў.\nMaine Дзень адчыненых дзвярэй Маяк -Throughout штата Мэн, больш за 24 гістарычных маякоў адкрыты для публікі на працягу аднаго дня. Вазьміце гэтую рэдкую магчымасць падняцца на вяршыню і даведацца аб іх гісторыі.\nMud Bowl: Чэмпіянат Mud па футболе -для больш за 35 гадоў, North Conway, NH, размясцілася Чэмпіянат Mud Футбол, называецца Mud Bowl. Каманды па ўсёй Новай Англіі канкураваць у гэтым трохдзённым сэнсарны турнір гуляў у поле, напоўненую брудам; усе прыбыткі прыносяць карысць мясцовых дабрачынных арганізацый.\nOyster Festival -Калі вы з'яўляецеся прыхільнікам гэтай салёнай вады двухстворкавых, ці проста шукае весялосці дзейнасці для ўсёй сям'і, з галавы да Норуолк, штат Канэктыкут, на штогадовы фестываль вустрыц. У дадатку да вялікай колькасці цудоўна на палавінках ракавін, ёсць разнастайнасць жывой музыкі, дзеці атракцыёнаў і дэкаратыўна-прыкладное мастацтва.\nДваццаць восьмыя штогадовы Хэмптан-Біч Фестываль Дароў мора -са кухар дэманстрацыі, амары ролу есць конкурс, жывую музыку, феерверк і морапрадукты ад 60 лепшых рэстаранаў SEACOAST, гэта морапрадукты запоўненых выходных ёсць шмат, каб бачыць і шмат ёсць! Размешчаны на выдатным Хэмптан - Біч , Нью - Гэмпшыр.\n16-17 верасня, 2017\nВялікі E (Eastern States Exposition) -Гэта добра, што гэта Springfield, MA, кірмаш праходзіць на працягу двух тыдняў, вам спатрэбіцца такая колькасць часу, каб убачыць і зрабіць усё, што Big E можа прапанаваць! З жывых канцэртаў, парадаў і цыркавое шоў на скульптуру дысплей масла, карнавал на паўдарозе, і конкурсаў-ня жывёлаводаў згадаць усе выбар прадуктаў харчавання, Вялікі E абяцае быць прыемнымі для ўсіх.\nБостанскі фестываль Местной ежы -Touting «здаровая мясцовая ежы для ўсіх,» гэтага фестываль на Роўз Кэнэдзі Грынуэй ў Бостане, штат Масачусэтс, з'яўляецца бясплатным і мае харчаванне ад мясцовых фермераў, рэстаранаў, харчовых машын і рыбалоў-фольку. Ёсць таксама спаборніцтва морапрадуктаў, кухары дэманстрацыя, жывая музыка, і весела зоны малога.\nНью-Гэмпшыр Highland Games -выяўленні Шатландыі без таго, каб перасекчы сажалка. Гэта Лінкальн, NH, вясёлае падзея выходных з мэтай захавання і развіцця шатландскай культуры, забяспечваючы захапляльныя падзеі для ўсёй сям'і з жывой музыкі, семінараў, на спаборніцтвы, уключаючы цяжкую атлетыку, і мноства шатландскіх тавараў і прадукты харчавання.\nNewport International Boat Show -Whether вы знаходзіцеся на рынку для новай лодкі або проста хочаце наведаць маляўнічы Ньюпорт, Род-Айлэнд, гэта міжнародны бот-шоу з'яўляецца выдатным спосабам атрымаць асалоду ад узрушаючым цэнтрам горада набярэжнай. Праверце масіў уражлівых катэрах і ветразных судоў, а таксама навучальных семінараў і навучальных курсаў.\nТеллур ля мора -The Теллурид, Каларада, кінафестываль галава на ўсходзе для Теллурида мора ў Портсмуце, Нью-Хэмпшыр. Прагледзець шэсць новых фільмаў-свежыя са свайго дэбютнага-тры дні ў мюзік-холе ў гэтым чароўнай мястэчку Новай Англіі.\nДваццаты Гадавы Harvestfest і «Chowdah» Кук-оф -усталяваць ў прыгожым горным мястэчку Вэтыля, Мэн, гэты фестываль вітаюць пачатак восені з пахлёбкай зварыць-оф, конкурс яблычнага пірага, жывую музыку, мастацтва і рамяство, і фермер рынак.\n23-24 верасня 2017\nCape Cod грабеньчыка Fest -Давай з апетытам для ежы і весялосці ў гэтай East Falmouth, Масачусэтс, тры дні фестывалю. Атрымлівайце асалоду ад кукурузнымі дзіркавы турніры, карнавал на паўдарозе, аўтамабіль шоу, забаўляльныя шоу, і, вядома, шмат грабеньчыкаў і іншых далікатэсаў.\nШто пух? Фестываль -Вы вы ведаеце, што Пушок быў створаны ў Сомервилле, штат Масачусэтс? Гэты фэст «дзівакоў» адзначае вынаходніцтва гэтага зефіру, як распаўсюд з жывой музыкай, дурнымі гульнямі і вар'ятамі конкурсамі-а таксама творчымі рэцэптамі пуху.\nOld Deerfield Fall Craft Fair-падстава навакольнага музея Мемарыяльнага залы ў Старым Дирфилде, штат Масачусэтс, з'яўляецца падзенне мастацтваў і рамёстваў фестывалю, які, напэўна, пацешаць і вырабіць ўражанне. Крама для мэблі, ювелірных вырабаў і адзення, woodworkings, кераміка і многае іншае, атрымліваючы асалоду ад жывой музыкай і спецыялізаваныя прадукты.\nВермонт гарбузы Chuckin 'Фестываль -Ever Цікава, што адбываецца з гарбузом, што кінутая праз паветра требюше? На гэтым штогадовым фестывалі ў Стоў, VT, каманды спаборнічаюць праецыраваць гарбуз, каб убачыць, які падарожнічае далей за ўсіх. Чылі повар-оф, прадукты харчавання, і піва закругляюць дзікім выпадку.\nВермонт віна і Свята ўраджаю -Наслаждайтесь выходныя вінных дэгустацый у пастаральнай Dover, Вермонт, з удзелам мясцовых вінаграднікаў, а таксама спецыяльныя прадукты і унікальныя рамёствы. Разыначкай ўік-энду Гран Дэгустацыі на гары Snow Resort, дзень віна, крамы, жывая музыка, і маляўнічым выглядам на горы.\n1 верасня 30 кастрычніка 2017\nGreat New England BBQFest на Wachusett горы -Bring апетыт да гэтага два дні падзеі ў Прынстане, штат Масачусэтс, паказваючы не толькі барбекю, але і вустрыцы фэст і свінню спякотнае. Забавы для ўсёй сям'і, а таксама жывая музыка, вытворцы рамесных, піўная палатка, рынак фермераў, і жывапісныя Skyride робяць для вясёлага ўік-энду.\nШтогадовы Паўночны Berkshire восеньскай лістоце ПАРАД -з іншую тэму кожны год, гэты парад святкуе прыгажосць восені ў Беркшыра будзе радаваць ўсю сям'ю. Яна пачынаецца на Карран Мемарыял шашы ў Норт-Адамс, штат Масачусэтс, а затым працягваецца па галоўнай вуліцы кульмінацыяй на Ashland-стрыт.\nTopsfield Fair -Для амаль 200 гадоў гэтая сельскагаспадарчы кірмаш у Topsfield, штат Масачусэтс, адукаваў грамадскасць у займальнай і займальнай гульнявой форме. На працягу 11 дзён вы можаце ўбачыць свіней бегавыя і плаванне свіней, у Новай Англіі стылі радэа, выканальніцкія сабака, а таксама жывую музыку і джыпы.\nДваццаць восьмы штогадовы Гарпун Octoberfest -За 21 гадоў і старэй, гэтае свята South Boston Октоберфест не расчаруе, з вялікай колькасцю піва, Гарпун oompah музыкі і розных харчовых машын.\n7-9 кастрычніка 2017 (Columbus Day Weekend)\nЖуравіны ўраджай Celebration -Глядзі журавіны быць сабраным, атрымліваючы асалоду ад некаторыя старамодны сямейнага адпачынку ў Wareham, штат Масачусэтс. Акрамя таго, шэф дэманстрацыі і рынак з журы, вы можаце стаяць ў журавінавым балоце (з Кулік, вядома) і пракаціцца на верталёт над прыгожым малінавым колерам ландшафтам.\nDamariscotta Pumpkinfest і рэгата -У ніколі не бачыў гарбуз, як гэта, і мы не проста азначае іх памер! Прыязджайце ў Damariscotta, ME, і сведка (і ўдзел) гарбуз катапульты, гарбуз параду, гіганцкія кроплі гарбузы, гарбуз рэгата (так, тая гарбуз як лодка!), І гарбуз кацялка.\nJack-O-Lantern Захапляльны -Providence, RI, гатовы для Хэлоўіна. Гэтыя Джэкі-о-ліхтары больш выразы трохвугольнікаў і зубоў, яны сапраўды твор мастацтва. Працягвае праз пачатак лістапада на Roger Williams Park Zoo.\nСямідзесятыя Штогадовы Уорнер восеньскай лістоце Фестываль -Celebrate сельскага жыцця ў Warner, NH, з канцэртаў, парадаў, аўтапрабег 5 міль, валоў і конкурс лесарубаў'S, лобстараў і курынае барбекю і многае іншае.\n14-15 кастрычніка 2017\nApple, Свята ўраджаю -Наслаждайтесь выходныя атракцыёнаў, тры этапы жывой музыкі, у 5K перспектыве, і мноства рэцэптаў, уключаючы яблыкі ў Гластанбэры, штат Канэктыкут.\nПрычал 27-я штогадовая морапрадуктаў фестываль -Гэты Боуэна можа нагадаць вам больш летам, чым увосень, але калі вы любіце морапрадукты і прыгожую абстаноўку гэты гістарычны прычал ў Ньюпорт, Род-Айлэнд, гэта месца, каб быць. Жывыя гурты-ад карыбскай музыкі для серфінгу рок-дадаць да нязмушаным Вибе.\nТрыццаць трэці штогадовы Harvestfest і Kidsfest -Верховая запрэжцы едзе, святочная музыка, мясцовы рынак рамесных вырабаў, а таксама мноства мясцовых прадуктаў харчавання роўных вясёлы дзень у Ёрк-Біч, ME.\nДваццаць сёмы штогадовы фестываль гарбузы -Bring вашага Джэк-о-ліхтар (або выразаць адзін там) да Лаконія, NH, для гэтага вясёлых два дні фестывалю. Выбар паміж 10k і 5k перспектыве, апрабаваць лініі паштовага індэкса, сцяна для скалалажанні, або банджа-скачок. Або выпіць напой у піўным садзе, атрымліваючы асалоду ад жывой музыкай.\n21-22 кастрычніка, 2017\nУраджай на Харбары -Appealing да гурманам ва ўсім свеце, на гэтым штогадовым фестывалі ежы і напояў у Портлендзе, ME, прапануе разнастайныя дэлікатэсы на любы густ. Частка сродкаў ідзе на заканчэнне голаду сярод дзяцей у штаце Мэн.\nЧаста наведвальны могілках на возеры Compounce -Intended для дарослых і дзяцей старэйшага ўзросту, гэты парк забавак у Брыстолі, штат Канэктыкут, апынуліся прывіды могілак страшна. Ён адкрыты ў прыцемках пятніцы праз нядзелю ў кастрычніку.\nКіраўнік Чарльз Рэгата -Давай глядзець весляры канкураваць у гэтай гістарычнай рэгаце, якая мае месца на рацэ Чарльз ў Бостане і Кембрыджы, штат Масачусэтс. Хварэйце на вашай альма-матэр або проста атрымліваць асалоду ад калегіяльны атмасферу.\nВяртанне гарбузы Людзі -Vote для вашых любімых гарбузовых людзей паказваць на гэтай самоэкскурсии ў Джэксан, NH. Гэта творчае і пацешнае падзея праходзіць цэлы месяц кастрычніка.\n28-29 кастрычніка, 2017 (Halloween Weekend)\nПрывіды на Banke ў Strawbery Banke -Дети могуць падмануць або лячэння падчас сустрэчы з прывідамі на Banke. Марскія капітаны, піраты, і ўладальнікі крамаў 17-га стагоддзя, бударажыць гістарычныя вуліцы Portsmouth, NH.\nSpooktacular Chili выклік -Ready ваш апетыт да добрай дэгустацыі чылі у гэтым Симсбери, штат Канэктыкут, зварыць-оф. Яшчэ ёсць? Там таксама мясцовы конкурс рэстарана, піва, віно, і цвёрды сідр, а таксама жывая музыка.\nVermont Міжнародны кінафестываль -Получить вашыя пстрычкі выправіць на кінафестывалі 10-дзённага Burlington ў адрозніваючы паказы 45 фільмаў поўнаметражных і 23 баязліўцаў. Размешчаны на галоўнай вуліцы Landing Performing Arts Center і Burlington City Arts (BCA).\nТрыццаць сёмы штогадовы Essex Fall Craft і Fine Art Show -start ваш свята падарунак пакупкі рана ў гэтым ўражлівым шоў у Essex Junction, VT. Прыём таксама ўключае ў сябе ўваход у Вермонце Antique Expo і продажу.\nЛепшыя паркі Святкаваць Новы год\nКалі Дзень патрыётаў?\nЦі абавязкова красавіцкія святы і падзеі на поўдні\nТоп 10 Калядныя Напрамкі Арэнда нерухомасці для адпачынку\n6 New England Месцы, дзе сабакі любяць канікулы\nНовая Англія Кіраўніцтва НКТ\nЯк круіз у Антарктыду\nРэгата Bay Golf Club, Destin, Фларыда\nАляска 2018 - Вялікія і сярэднія круізных судоў\n5 Вялікія Зімовае Уцёкі Каля Сіліконавай даліны\nЯк апрацоўваць махлярства з крэдытнымі картамі падчас падарожжаў\nКалі ехаць у Японію\nЛуісвілля Лепшыя сушы\nЛепшыя фатаграфіі Саветы для індывідуальных падарожнікаў\nТоп-10 Чым заняцца ў Квинстаун, Новая Зеландыя\nФота: Wild Horse Pass Гатэль і казіно


TerraKod едзе на Бандэрштат | Дзедзіч - Берасце вачыма моладзі\nTerraKod едзе на Бандэрштат\nБерацейская рок-група TerraKod прыме удзел у V Усеўкраінскім фэсце альтэрнатыўнай музыкі і сучаснага мастацтва “Бандерштат”, які пройдзе 13-14 жніўня ў Луцку.\n– TerraKod у гэтым фэсце будзе ўдзельнічаць упершыню. Прапанова падзяліцца сваёй творчасцю з украінскай моладдзю паступіла ад арганізатараў музычнага форума. Берасцейцы разважаць не сталі, – распавяла вакалістка музычнага калектыва Дар’я Назарава\n– Наша група адносна маладая. Мы памкнуліся і пачалі рэпетыраваць толькі ў канцы жніўня мінулага года. Таму, калі прадставілася такая магчымасць, мы вырашылі пагадзіцца і паўдзельнічаць”, – дадала Дар’я.\nБерасцейцы пакуль актыўна рэпеціруюць, а на фэсце плануюць адыграць шэсць кампазіцый, сярод іх кавер на ўкраінскую песню “Повіяв вітер степовий”.\nДарэчы, нягледзячы на сваю маладосць, група TerraKod ужо паспела гучна заявіць аб сабе ў Беларусі. Бо менавіта яна змагла мінуць рэгіянальны адбор і стаць пераможцам рэспубліканскага музычнага конкурсу Men’s fest у 2011 годзе.\nДаведацца больш пра фестываль “Бандерштат” можна на афіцыйным сайце альбо тут.\n2011. Men's Fest TerraKod Бандэрштат\n“Парад нудыстаў” у Баранавічах\nАн-лайн канферэнцыі з палітыкамі праз “РПСС”


(Апошняе абнаўленне:: 18/02/2020)\nКалі вы плануеце, каб убачыць многія краіны падчас паездкі на цягніку ў Еўропе можа быць мэтазгодна разгледзець пытанне аб інвеставанні ў InterRail Pass, або тое, што неграмадзяне ЕС называюць Eurail. Interrail Pass зробіць вашу падарожжа на цягніку лягчэй. аднак, калі вы на жорсткі бюджэт, індывідуальныя квіткі могуць працаваць танней (асабліва калі вы ў асноўным падарожжа на ўсход ад Германія). Разгледзіце свой бюджэт і зрабіць некаторыя даследаванні, перш чым забраніраваць чыгуначны праход. Наш сайт saveatrain.com гэта ідэальнае месца, каб пачаць, каб дапамагчы спланаваць паездку па Еўропе.\nЗбярыце патрэбныя матэрыялы для падарожжа на цягніку па Еўропе\nУ большасці цягнікоў ёсць альбо рэстаран, кафэ каляскі або закусачныя каляскі, якія прыходзяць па продажы сэндвічаў, безалкагольныя напоі і многія іншыя. Але калі вы знаходзіцеся на жорсткі бюджэт падарожжа або ў вас ёсць канкрэтныя патрабаванні да харчавання, то мэтазгодна прывесці некаторыя закускі з вамі на вашым шляху.


Падтрымка Расеі — дэ-юрэ, нэўтралітэт — дэ-факта\n07 ліпень 2016, 17:54\nЧаму Беларусь не галасавала па «крымскай» рэзалюцыі Парлямэнцкай асамблеі АБСЭ?\nГлод: На штогадовай летняй сэсіі Парлямэнцкай асамблеі АБСЭ, якая завяршылася 5 ліпеня ў Тбілісі, прынялі спэцыяльную рэзалюцыю «Парушэньні правоў чалавека і асноўных свабодаў у Аўтаномнай Рэспубліцы Крым і горадзе Севастопаль». Гэты дакумэнт зьяўляецца адной з дадатковых рэзалюцый да асноўнага дакумэнта, які атрымаў назоў «Тбіліская дэклярацыя».\nУ рэзалюцыі асуджаецца акупацыя Расеяй у 2014 годзе ўкраінскай Аўтаномнай Рэспублікі Крым, крытыкуюцца парушэньні правоў чалавека на акупаванай тэрыторыі. Таксама падкрэсьліваецца неабходнасьць міжнароднай прысутнасьці ў Крыме дзеля маніторынгу правоў чалавека, называюцца праблемы доступу прадстаўнікоў АБСЭ ў Крым і кантраляваныя сэпаратыстамі рэгіёны Ўкраіны, гаворыцца пра перашкоды доступу Чырвонага крыжа да незаконна затрыманых украінскіх грамадзянаў.\nПА АБСЭ выступіла за далейшае захаваньне палітычных і эканамічных санкцыяў супраць Расеі. Разам з тым Расею і іншыя бакі канфлікту заклікаюць выконваць Менскія пагадненьні.\nБеларусь ня ўдзельнічала ў галасаваньні па «крымскай» рэзалюцыі, паведаміла Свабодзе сябра дэлегацыі Нацыянальнага сходу ў Парлямэнцкай асамблеі АБСЭ, дэпутатка Палаты прадстаўнікоў пятага скліканьня Валянціна Лявоненка. Яна распавяла, што беларусы папярэдзілі, што ня будуць галасаваць па спрэчных пытаньнях, якія тычацца Расеі і Ўкраіны, сваіх калегаў па ПА АБСЭ з абедзьвюх гэтых краін.\nТакое рашэньне патлумачылі тым, што беларускія парлямэнтары ня хочуць нават такім чынам разбураць менскую перамоўную пляцоўку. Беларуская дэлегацыя лічыць, што ў гэтай сытуацыі яна павінна захоўваць нэўтралітэт.\nРасея ж была супраць дэклярацыі. Так, сябра Савету Фэдэрацыі Людміла Казлова заявіла, што «на Расею ліюць бруд», «уварваньня Расеі ў Крым не было», «ва Ўкраіне адбыўся дзяржаўны пераварот», а лідэры Крымскіх татараў, за рэпрэсіі супраць якіх у тым ліку крытыкуюць Расею, «практычна пакінулі жыхароў Крыму без ацяпленьня, сьвятла, вады і прадуктаў».\nНа знак пратэсту расейская дэлегацыя двойчы пакідала пасяджэньне — калі абмяркоўвалі рэзалюцыі па Крыме і па Грузіі. У абодвух выпадках Маскву падтрымала толькі Армэнія.\nКалі паглядзець на вынікі галасаваньня, то супраць «крымскай» рэзалюцыі галасавала толькі дэлегацыя Армэніі. Беларусы, як я ўжо адзначаў, наагул ня ўдзельнічалі ў галасаваньні. Казахстан, напрыклад, — устрымаўся, а Азэрбайджан падтрымаў рэзалюцыю.\nА цяпер вернемся да яшчэ аднаго знакавага галасаваньня — 27 сакавіка 2014 году прынялі рэзалюцыю ААН «Аб тэрытарыяльнай цэласнасьці Ўкраіны». Тады з краін, што ўваходзяць у АБСЭ, супраць рэзалюцыі, якая асуджала расейскі захоп Крыму, галасавалі дзьве — тая самая Армэнія і Беларусь.\nЗ таго часу прайшло больш за два гады. І таму маё пытаньне да вас, калегі, наступнае: што за гэты час паўплывала на зьмены ў стаўленьні афіцыйнага Менску да ўкраінскай праблемы?\nДракахруст: Я б сказаў, што асаблівых зьменаў не адбылося. таму што і тады падчас галасаваньня на генэральнай асамблеі ААН Беларусь не падтрымала рэзалюцыю, якая асуджала Расею, і цяпер яна яе не падтрымала. Але ёсьць адрозьненьні ў нейкіх адценьнях, акцэнтах.\nПа-першае, у аргумэнтацыі. Напачатку Беларусь адстойвала такі пункт гледжаньня, што падобнага роду рашэньні не паспрыяюць вырашэньню праблемы, маўляў, мы не расстаўляем кропкі над «і», ня кажам, хто мае рацыю ў канфлікце, а хто — не, мы проста лічым, што такія рэзалюцыі прымаць ня трэба.\nА пасьля пачатку Менскага працэсу ў верасьні 2014 году, асабліва пасьля падпісаньня ў лютым 2015 году Менскіх пагадненьняў, дадаўся яшчэ адзін аргумэнт. Паводле яго паколькі Беларусь — перамоўная пляцоўка, пастаўнік добрых паслугаў у перамовах, то як жа мы можам асуджаць той або іншы бок?\nЗьмянілася аргумэнтацыя — не зьмянілася сутнасьць. Хаця можна ўбачыць адценьні ў паводзінах. Усё ж падчас таго самага галасаваньня на генасамблеі ў 2014 годзе Беларусь галасавала супраць адпаведнай рэзалюцыі. А цяпер пазыцыя «на паўмілімэтра» далейшая ад пазыцыі Расеі. Беларусь проста не галасавала. Гэта ня за, але ўсё ж і ня супраць. Беларусь апынулася як бы паміж Армэніяй і Казахстанам.\nМожна аналізаваць вось гэтыя тонкія дэталі, але калі адысьці ад гэтых тонкасьцяў, то варта прыгадаць ваш, Валер, выступ на нядаўняй канфэрэнцыі, якую праводзіў Цэнтар імя Астрагорскага. Вы абсалютна правільна сказалі, што калі Беларусь паспрабуе заняць пазыцыю нэўтралітэту дэ-юрэ — выйсьці з АДКБ, абвясьціць пра свой нэўтралітэт, то наступствы могуць быць самыя сур’ёзныя, ажно да паўтарэньня ў Беларусі крымскага сцэнару. Тое самае — у выпадку прамога дыпляматычнага выступу супраць Расеі, скажам, галасаваньня за «крымскую» рэзалюцыю на ПА АБСЭ.\nПры гэтым нэўтралітэт дэ-факта Расею раздражняе, але неабавязкова выклікае рэзкія дзеяньні ў адказ. Беларусь — пляцоўка для перамоваў, што ў прынцыпе задавальняе і Расею. Беларусь ухіляецца ад прызнаньня прыналежнасьці Крыму да РФ, як патлумачыў кіраўнік МЗС Беларусі Ўладзімер Макей, Крым не незалежная дзяржава, каб яго прызнаваць, а Расею Беларусь і раней прызнавала.\nБеларусь забясьпечвае значную частку патрэбаў Украіны ў паліве, зьяўляюцца зьвесткі аб супрацоўніцтве Менску і Кіеву і ў вайскова-тэхнічнай галіне.\nАле такі нэўтралітэт дэ-факта не перасякае «чырвоную рысу», праведзеную Расеяй.\nГлод: Цікава, як адрэагавалі на вынікі гэтага галасаваньня расейскія СМІ. У іх зьявіліся артыкулы, у якіх сьцьвярджаецца, што цяпер у Расеі ў Парлямэнцкай Асамблеі АБСЭ, а гэта болей за 50 краінаў, застаўся толькі адзіны надзейны саюзьнік — Армэнія. Пра Беларусь яны ўжо, бачыце, ня кажуць.\nКарбалевіч: Пазыцыя Беларусі даволі пасьлядоўная. Вось спадар Глод нагадаў галасаваньне ў ААН у 2014 годзе. Магу таксама нагадаць пазыцыю Беларусі на Рыскім саміце «Ўсходняга партнэрства» летась, дзе Менск не падтрымаў рэзалюцыю, якая асуджала палітыку Расеі адносна Ўкраіны.\nТут важна зьвярнуць увагу на такі момант. Дэлегацыя Расеі галасавала супраць, пакідала паседжаньне. Беларускія прадстаўнікі не капіявалі пазыцыю Расеі, не цалкам салідарызаваліся з РФ. Яны проста ня ўдзельнічалі ў галасаваньні.\nМенск ухіляецца ад дакладнага адказу на пытаньне, чый Крым. Ён лавіруе. І гэта лягічна ў рамках той дыпляматычнай парадыгмы, якую спрабуе цяпер рэалізаваць існы рэжым.\nПрычым, беларускі бок, тлумачачы Расеі сваю нэўтральную пазыцыю, прыдумаў цудоўную адмазку: мы ня хочам «разбураць менскую перамоўную пляцоўку». Пакуль такая лінія працуе і дае афіцыйнаму Менску палітычныя дывідэнды. З аднаго боку, удалося не пасварыцца з Расеяй з-за гэтага пытаньня, а зь іншага боку, пачаўся працэс нармалізацыі стасункаў з Захадам.


Нацыянальны аэрапорт Мінск зноў стаў самым пунктуальным у свеце па версіі OAG | Афіцыйныя прэс-рэлізы, Беларусь\n10 студзеня, Мінск /Кар. БЕЛТА/. Нацыянальны аэрапорт Мінск заняў першы радок у топ-20 па пунктуальнасці палётаў за 2019 год сярод усіх аэрапортаў свету ў катэгорыі small airports (з колькасцю абслужаных пасажыраў ад 2,5 да 5 млн у год). Рэйтынг складзены аналітычнай кампаніяй Official Airline Guide (OAG), паведамляе БЕЛТА са спасылкай на сайт аэрапорта.\nПунктуальнасць палётаў - гэта паказчык выкананых рэйсаў (прыбыццё і адпраўленне) без затрымак. Затрымкай лічыцца адхіленне ад планавага часу вылету/прылёту на 15 і больш мінут без уліку адхіленняў з-за метэаўмоў. Гэты паказчык характарызуе своечасовасць аэрапортавых аперацый па абслугоўванні паветраных суднаў і пасажыраў, апрацоўцы грузаў і пошты.\nOAG - даследчая кампанія са штаб-кватэрай у Вялікабрытаніі, якая прадастаўляе найбольш дакладную лічбавую інфармацыю аб статусе рэйсаў аэрапортам, авіякампаніям, абслуговым кампаніям, звязаным з турызмам, самалётабудаўнічым кампаніям, кансультантам па ўсім свеце.\nНацыянальны аэрапорт Мінск прадастаўляе ўвесь комплекс аэрапортавых паслуг. Тут 2 штучныя ўзлётна-пасадачныя паласы, аснашчаныя сучасным абсталяваннем, што дае магчымасць прымаць паветраныя судны ўсіх тыпаў без абмежаванняў у складаных метэаўмовах. Рэгулярныя палёты з Нацыянальнага аэрапорта Мінск выконваюцца па 55 міжнародных паветраных трасах у Заходнюю Еўропу, Блізкі Усход і іншыя рэгіёны.


Аўтар невядомы. Летапіс Вялікіх Князёў Літоўскіх\nЛетапіс Вялікіх Князёў Літоўскіх\nУ XIV ст. з малога і няўстойлівага княства ў Верхнім Панямонні ў выніку самаахвярнай працы беларускага і літоўскага народаў, гераізму іх мужных вояў і актыўнай дзейнасці літоўска-беларускіх князёў вырасла магутная еўрапейская дзяржава, з якою вымушаны былі лічыцца нямецкі Ордэн, татара-мангольская Арда і іншыя моцныя суседзі. Яе межы сягалі ад Буга і да Акі, ад Балтыйскага і аж да Чорнага мора. У яе складзе апынулася даўняя сталіца старажытнай Русі - горад Кіеў. I невыпадкова ў перыяд найбольшага ваенна-палітычнага ўзвышэння Літоўска-Беларускай дзяржавы вялікага князя Вітаўта, яе кіраўніка і абаронца, сучаснікі прызнавалі палітычным лідэрам усяе Усходняй Еўропы.\nГэта быў час росту нацыянальна-патрыятычнай і гістарычнай самасвядомасці нашых продкаў, больш глыбокага разумення велічы і каштоўнасці сваёй гісторыі, памяць пра якую неабходна перадаць наступным пакаленням, захаваць дзеля будучыні. Менавіта ў эпоху Вітаўта (1392-1430) склаліся асабліва спрыяльныя ўмовы для заснавання агульнадзяржаўнага беларуска-літоўскага летапісання.\nБагацце і своеасаблівасць нашых летапісаў і хронік даюць падставы разглядаць іх як асобную галіну еўрапейскай гістарыяграфіі.\nЗбіральніцкая, аб'яднаўчая палітыка Вітаўта на ўсходнеславянскіх землях знайшла падтрымку не толькі перадавых колаў тагачаснага літоўска-беларускага рыцарства, але і праваслаўнага духавенства. Асабліва плённым супрацоўніцтва вышэйшых свецкіх і духоўных улад было ў 20-я гады XV ст., калі на бок Вітаўта перайшоў агульнарускі мітрапаліт Фоцій, што яшчэ больш узмацніла ўплыў гэтага князя на Русі.\nНа 1429—1430 гг. прыпадае адна вельмі важная палітычная акцыя Вітаўта, якая атрымала вялікі розгалас у Еўропе: яго спроба дамагчыся кароны і надаць Вялікаму княству статус каралеўства.\nХутчэй за ўсё, менавіта ў сувязі з гэтай неардынарнай дзяржаўнай падзеяй і быў складзены ў Смаленску ў асяроддзі беларускага праваслаўнага духавенства першы літоўска-беларускі летапісны звод. Ён адкрываецца кароткай гісторыяй Кіеўскай і Маскоўскай Русі, запазычанай з рускіх летапісаў, а завяршаецца «Летапісам вялікіх князёў літоўскіх» — арыгінальным апавяданнем пра Літоўска-Беларускую дзяржаву часоў Вітаўта, напісаным на старабеларускай мове.\nТвор гэты вылучаецца чыста свецкім характарам, цэласнасцю і прастатою выкладу, дынамічнасцю і займальнасцю гістарычнага зместу, высокім літаратурным майстэрствам. Паводле сваёй жанравай формы ён мала нагадвае традыцыйны летапіс. Першапачатковае ядро гэтага помніка складае аповесць пра князя Кейстута, напісаная прыкладна ў канцы XIV ст. з мэтай абараніць паводзіны князя Вітаўта ў міжусобнай барацьбе, абгрунтаваць яго правы на вялікакняскі пасад у Вільні і асудзіць дзеянні Ягайлы. Гэты твор, несумненна, узнік у асяроддзі, блізкім да князя Вітаўта, пра што сведчыць багацце розных дэталяў, звязаных з асобай гэтага князя, наяўнасць простай мовы і іншыя факты. Вельмі верагодна, што тое яркае, дасведчанае і праўдзівае апісанне падзей, звязаных з гісторыяй апошніх гадоў жыцця і смерці князя Кейстута, якое мьі сёння чытаем у нашым «Летапісе», расказваў шэсцьсот гадоў таму назад яго аўтару сам князь Вітаўт. Можна толькі пашкадаваць, што беларуска-літоўскі летапісец, пачынаючы сваё апавяданне ад Гедыміна, фактычна зусім абмінуў багатую гісторыю яго княжання.\nНе менш была насычана цікавымі падзеямі і эпоха панавання князя Альгерда, якая таксама не знайшла разгорнутага адлюстравання ў яго хроніцы. Па ўсім відаць, што аўтар не ставіў перад сабой мэту стварыць палітычную гісторыю Вялікага княства Літоўска-Беларускага XIV ст. У яго былі іншыя, больш прагматычныя і публіцыстычныя мэты. I, можа, якраз дзякуючы гэтаму ен змог скласці твор, у якім таленавіта спалучана дакументальна дакладнае апісанне значных гістарычных падзей з жывым і займальным іх выкладам. Аўтар умее трымаць у вапружанні чытача. I тут у значнай меры дапамог і рэальны жыццёвы матэрыял, які лёг у аснову першай часткі гэтага твора. Усё гатае дае падставы бачыць у «Летапісе вялікіх князёў літоўскіх» не толькі выдатны помнік гістарыяграфіі Літвы і Беларусі эпохі сярэднявечча, але і яркі ўзор беларускай гістарычнай белетрыстыкі той гераічнай пары.\nВ. А. Чамярыцкі\nУ вялікага князя літоўскага Гедыміна 7 сыноў было: старэйшы Мантывід, затым Нарымонт, затым Альгерд, бацька караля [Ягайлы], затым Яўнут, затым Кейстут, бацька вялікага князя Вітаўта, затым Карыят, сёмы Любарт. Мантывіду бацька даў Карачоў і Слонім, Нарымонту — Пінск, Альгерду, бацьку караля, — Крэва; да таго ж князь віцебскі сыноў не меў і прыняў [Альгерда] да дачкі ў Віцебск у зяці, Яўнута [Гедымін] пасадзіў у Вільні на вялікае княжанне, Кейстуту даў Трокі, Карыяту - Ноўгарадак, а Любарта прыняў уладзімірскі князь да дачкі ва Уладзімер і ў Луцк і на ўсю зямлю Валынскую.\nАльгерд, бацька караля [Ягайлы], і Кейстут, бацька вялікага князя Вітаўта, жылі ў вялікай дружбе і любові. I не спадабалася ім, што вялікі князь Яўнут так узвысіўся, і змовіліся паміж сабою браты, князь вялікі Альгерд і князь вялікі Кейстут, як бы яго адтуль [з Вільні] выгнаць, а каму-небудзь з іх сесці [на яго месца]. Змовіўшыся паміж сабою, [яны] выбралі пэўны час, калі б да Вільні прыгнаць і заняць горад пад братам, вялікім князем Яўнутам.\nВялікі князь Альгерд з Віцебска не паспеў ва ўмоўлены тэрмін у Вільню, а вялікі князь Кейстут прыімчаў да горада Вільні і ўварваўся ў горад. Вялікі ж князь Яўнут выскачыў [з горада] і ўцёк у горы і даліны, і там адмарозіў ногі. Яго схапілі і прывезлі да яго брата, вялікага князя Кейстута. Ён жа, чакаючы брата свайго старэйшага, вялікага князя Альгерда, пасадзіў яго [Яўнута] пад варту, а насустрач брату свайму, вялікаму князю Альгерду, паслаў ганца [з весткаю], што ўжо ў Вільні сеў і брата свайго, вялікага князя Яўнута, паланіў. I сустрэў яго ганец у Крэве, і князь вялікі Альгерд хутчэй паспяшаўся і хутка прыехаў [у Вільню] да брата свайго, вялікага князя Кейстута.\nI сказаў князь вялікі Кейстут брату свайму, вялікаму князю Альгерду: «Табе належыць князем вялікім быць у Вільні, бо ты старэйшы брат, а я з табою заадно жыву». I пасадзіў яго [Кейстут] на вялікае княжанне ў Вільні, а Яўнуту [яны] далі Заслаў. I ўчынілі ўмову паміж сабою вялікі князь Кейстут і вялікі князь Альгерд, што ўсе іх браты павінны слухацца вялікага князя Альгерда, што здабудуць, горад ці воласць, усё дзяліць напалам. I прысягнулі яны адзін аднаму быць да канца жыцця ў любові і дружбе і ніколі не задумваць нічога благога. I захавалі яны клятву да канца жыцця свайго.\nСыноў жа было ў вялікага князя Альгерда 12, а ў вялікага князя Кейстута — 6. І паміж усіх сыноў найбольш любіў вялікі князь Альгерд князя вялікага Ягайлу, а князь вялікі Кейстут [найбольш] палюбіў князя вялікага Вітаўта. I яшчэ пры сваім жыцці вырашылі яны [Альгерд і Кейстут], што быць ім [Ягайлу і Вітаўту] на іх месцах — на вялікіх княжаннях. Яны, вялікі князь Ягайла і князь вялікі Вітаўт, таксама вельмі дружалюбна жылі пры сваіх бацьках...\nПотым вялікі князь Альгерд памёр, і князь вялікі Кейстут не забыў просьбы брата свайго, вялікага князя Альгерда, з якім да самае смерці ў еднасці жыў, пачаў трымаць князем вялікім у Вільні яго сына, князя Ягайлу, і пачаў таксама прыязджаць на даўнія рады [у Вільню], як і да брата свайго старэйшага прыязджаў.\nБыў у вялікага князя Альгерда нейкі парабак — нявольнік, халоп Вайдыла. Спачатку быў ён пекарам, а пасля [князь Альгерд] прызначыў яго пасцель сабе слаць і ваду падаваць сабе піць. Пасля [Вайдыла] так палюбіўся яму, што даў яму [князь Альгерд горад] Ліду трымаць і ўзвысіў яго. Потым жа, пасля смерці вялікага князя Альгерда два ці больш гадоў мінула, князь вялікі Ягайла яшчэ больш узвысіў Вайдылу і аддаў за яго сястру сваю родную — княгіню Марыю, што пасля была [замужам] за князем Давыдам.\nI быў той Вайдыла ў вялікай моцы ў вялікага князя Ягайлы, і пачаў ён з немцамі соймы чыніць і граматы ўкладаць супраць вялікага князя Кейстута. Быў нехта астродскі комптур, звалі яго Гунстынам. Ён быў кумам князю вялікаму Кейстуту, хрысціў княгіню Янушаву, дачку яго. Той [Гунстын] расказаў князю вялікаму Кейстуту: «Ты таго не ведаеш, як князь вялікі Ягайла часта пасылае да нас Вайдылу і ўжо змовіўся з намі, каб цябе пазбавіць тваіх уладанняў, а яму б з маці яны дасталіся».\nКнязь вялікі Кейстут, ведаючы, што князь вялікі Вітаўт добра жыве з князем вялікім Ягайлам, пачаў скардзіцца сыну свайму, вялікаму князю Вітаўту: «Ты з ім добра жывеш, а ён ужо змовіўся на нас з немцамі». Князь жа вялікі Вітаўт [так] гаварыў бацьку свайму. «Не вер гэтаму, гэта няпраўда, бо ён жа са мною добра жыве і, напэўна, паведаміў бы мне [пра гэта]».\nПотым адбылася знамянальная падзея: князь вялікі Ягайла аддаў Полацк брату свайму, князю Скіргайлу, а яны [палачане] не прынялі яго. I князь вялікі Ягайла паслаў усё сваё войска літоўскае і рускае з братам сваім князем Скіргайлам на Полацк і магістр лівонскі прыйшоу з войскам да Полацка, і аблажылі яны горад. I князь вялікі Кейстут зноў пачаў скардзіцца сыну свайму, вялікаму князю Вітаўту, моцна крыўдуючы на князя Ягайлу: «За Вайдылу сястру сваю, а маю братавую аддаў; ад немцаў мне паведамілі што яны змовіліся супраць нас; а патрэцяе: з кім мы ваюем? З немцамі. А яны з імі Полацк здабываюць. Усё гэта паказвае, што яны з немцамі заадно супраць нас». I сказаў князь вялікі Вітаут бацьку свайму, вялікаму князю Кейстуту: «Яшчэ і гэтаму не зусім веру». Прамовіўшы гэта, паехаў вялікі князь Вітаўт у Драгічын.\nКнязь жа вялікі Кейстут сабраў усе свае сілы і ўварваўся ў Вільню, і паланіў вялікага князя Ягайлу з яго маці і братамі, і граматы тыя знайшоў, якія з немцамі [яны] уклалі а да сына свайго, вялікага князя Вітаўта, ганца паслаў у Драгічын [паведаміць] пра тое, што ўчынілася. I ганец той знайшоў вялікага князя Вітаўта ў Гародні. I князь вялікі Вітаўт за адзін дзень з Гародні прыімчаў да бацькі свайго, вялікага князя Кейстута [у Вільню]. Ён жа сказаў сыну свайму, вялікаму князю Вітаўту: «Ты мне не верыў, а вось тыя граматы [якія сведчаць], што яны змовіліся [з немцамі] супраць нас, але Бог нас збярог. Я ж князю вялікаму Ягайлу нічога [дрэннага] не ўчыніў, не рушыў ні скарбаў яго, ні стадаў, а самі палоненыя ходзяць толькі з невялікаю вартаю. Вотчыну ж яго, Віцебск і Крэва і ўсе землі, што бацька яго трымаў, - усё гэта аддаю яму і на нішто іхняе не пасягаю. А ўчыніў усё гэта, аберагаючы галаву сваю, уведаўшы, што на мяне змова рыхтуецца».\nКнязь вялікі Ягайла вельмі ўзрадаваўся прыезду вялікага князя Вітаўта. I прысягнуў князь вялікі Ягайла вялікаму князю Вітаўту і дзядзьку свайму, вялікаму князю Кейстуту, што ніколі супраць яго выступаць не будзе, а заўсёды і ва ўсім будзе ў яго [Кейстута] волі. I князь вялікі Кейстут адпусціў яго [Ягайлу] з маці і з братамі, і з усім яго скарбам. I князь вялікі Ягайла паехаў у Крэва, а князь вялікі Вітаўт суправаджаў яго да Крэва, і паехаў Ягайла з Крэва ў Віцебск.\nА як сеў князь вялікі Кейстут у Вільні, паслаў двух чалавек да Полацка: аднаго чалавека ў войска, а другога ў горад. Палачане ўзрадаваліся і клікнулі на збор раці, і воі [Ягайлы] адступілі ад князя Скіргайлы і пайшлі ў Вільню да вялікага князя Кейстута. Князь жа Скіргайла пайшоў да немцаў у Лівонію з малою дружынаю. Потым князь вялікі Кейстут пайшоў к Ноўгарадку Северскаму да князя Карыбута, а сына свайго, вялікага князя Вітаўта, пакінуў у Вільні. Ідучы да Ноўгарадка Северскага [квязь вялікі Кейстут] загадаў павесіць Вайдылу, а князю вялікаму Ягайлу ісці з Віцебска разам з ім. Аднак вялікі князь Ягайла хутка забыўся на сваю прысягу [вялікаму князю Кейстуту], не пайшоў туды і падгаварыў мяшчан віленскіх і дворню Гануля захапіць Вільню. Князь вялікі Вітаўт быў у той час у Троках, а князь вялікі Ягайла з усёю сваёю дружынаю з Віцебска прыімчаў да Вільні. I князь вялікі Вітаўт паслаў к Ноўгарадку Северскаму бацьку свайму вестку пра гэта. Пра гэтыя падзеі ўведалі і немцы прускія, і маршал прускі вельмі спешна пайшоў з вялікім войскам на дапамогу князю Ягайлу.\nI калі ўведаў пра гэта князь вялікі Вітаўт, што прускія немцы да Вільні і Трокаў ідуць, а князь вялікі Ягайла з Вільні да Трок ідзе з войскам злучацца з немцамі, паехаў ён з Трок у Гародню са сваёю маці. I калі падступіў да Трок князь вялікі Ягайла, здаліся Трокі яму. I прыйшоў князь вялікі Кейстут у Гародню да сына свайго. Тут і жонку сваю знойдзе і пашле яе ў Бярэсце, спадзеючыся на Януша, князя Мазавецкага, зяця свайго. Сам жа [князь вялікі Кейстут] пайшоў у Жамойць, а сына свайго, вялікага князя Вітаўта, пакінуў у Гародні. Князь жа Януш забыўся на дабрыню і прыязнь цесця свайго і цешчы і шваграў сваіх, пайшоў раццю да Драгічына і ўзяў яго, Сураж і Камянец заваяваў і асадзіў у Бярэсці цешчу сваю. Не здабыўшы Бярэсця, пайшоў адтуль, асадзіўшы тыя два гарады, Драгічын і Мельнік.\nКнязь вялікі Кейстут, сабраўшы ўсіх сваіх жамойтаў і ўсе войскі, пайшоу да ракі Віліі, а князь вялікі Вітаўт, сабраўшы ўсё сваё войска са сваёй бацькаўшчыны, пайшоу з Гародні насустрач свайму бацьку. I злучыліся яны ля Віліі за дзве мілі вышэй Коуна. Там войскі пераправіліся, пайшлі да Трокаў; прыйшоўшы, асадзілі горад. I пачуў вялікі князь Кейстут, што вялікі князь Ягайла з Вільні ідзе з войскам, а з ім нямецкае і лівонскае войска. Раней немцы абоім ворагі былі: і князю вялікаму Кейстуту, і князю вялікаму Ягайлу. Першы раз лівонскае войска прыходзіла на дапамогу князю Скіргайлу да Полацка, а потым з маршалкам прускае войска да Трок прыходзіла, а [цяпер] ужо у трэці раз лівонскае войска з ім жа прыйшло. Усё гата паказвае, што [немцы] з ім [Ягайлам] заадно супраць вялікага князя Кейстута.\nI выступіў на бітву вялікі князь Кейстут са сваім сынам, вялікім князем Вітаўтам, супраць вялікага князя Ягайлы. I за тры ці чатыры стрэлы да зыходжання войскаў [на бітву] прыгналі князі і баяры ад вялікага князя Ягайлы ў войска вялікага князя Кейстута і пачалі пытацца вялікага князя Вітаўта, каб пагаварыць з ім. Пачалі яны гаварыць вялікаму князю Вітаўту: «Князь вялікі Ягайла паслаў нас да цябе, каб ты памірыў нас са сваім бацькам, каб мы валодалі сваім, а вы сваім, а бітвы паміж намі не было і кровапраліцця не ўчынілася. Прыехаў бы ты да свайго брата, да вялікага князя Ягайлы, а мы табе прысягаем, што табе бяспечна [будзе] зноў у сваё войска вярнуцца, каб між вамі ўсё добра скончылася». Князь вялікі Вітаўт так ім адказаў: «Прысягу ад вас прымаю, але каб і князь Скіргайла ў маё войска прыехаў і таксама прысягнуў, і я [тады] выеду». Паслалі яны да князя Скіргайлы, і князь Скіргайла таксама прысягнуў вялікаму князю Вітаўту, як і яны.\nКнязь вялікі Вітаўт паехаў да вялікага князя Ягайлы і яго войска, а войскі [праціўнікаў] стаяць, нічога не пачынаючы паміж сабою. I князь вялікі Ягайла пачаў прасіць вялікага князя Вітаўта, каб той памірыў іх і кровапраліцця не было б. I князь вялікі Вітаўт прысягу ўзяў у яго, у вялікага князя Ягайлы, дзеля бацькі свайго, што бацьку яго, вялікаму князю Кейстуту, прыехаўшы і зноў бяспечна раз'ехацца. А яшчэ сказаў князь вялікі Вітаўт вялікаму князю Ягайлу: «Яшчэ, браце, пашлі князя Скіргайлу, каб ён і я прысягу далі бацьку свайму каб яму бяспечна паехаць і зноў ад'ехаць [назад] у сваё войска, а князь бы Скіргайла ад цябе прысягнуў бы [яму]». I князь вялікі Вітаўт з князем Скіргайлам прыйшлі ў войска да бацькі свайго, да князя вялікага Кейстута, і даў [Вітаўт] прысягу бацьку свайму ад вялікага князя Ягайлы, князь жа Скіргайла даў прысягу [вялікаму князю Кейстуту] ад вялікага князя Ягайлы і ад сябе.\nI князь вялікі Вітаўт з бацькам сваім, вялікім князем Кейстутам, пайшлі абодва ў войска да Ягайлы, спадзеючыся на тыя прысягі. Князь жа вялікі Ягайла пераступіў тыя прысягі. [Ён] сказаў: «Паедзем у Вільню і там канчаткова дамовімся». Войскі ж, нічога не пачынаючы, засталіся. I як толькі ў Вільню прыехалі, князя вялікага Кейстута, дзядзьку свайго, [Ягайла паланіў] і, закаваўшы, паслаў у Крэва, і там пасадзілі яго ў вежу, а князя вялікага Вітаўта пакінулі яшчэ ў Вільні. I там у Крэве ў пятую ноч князя вялікага Кейстута задушылі каморнікі Ягайлавы: Прокша, што ваду падаваў яму, а былі і іншыя — Мосцеў брат, [Гедка, краўлянін], і Кучук, і Лісіца Жыбянцяй. Такі канец стаўся князю вялікаму Кейстуту.\nПасля смерці князя вялікага Кейстута паслаў князь вялікі Ягайла князя вялікага Вітаўта ў Крэва разам з жонкаю і загадаў яго моцна ахоўваць у пакоі [у замку]. Помсцячы за Вайдылу, [Ягайла загадаў] двух калесаваць: аднаго, Відзімонта, дзядзьку маці вялікага князя Вітаўта, [а другога — Бутрыма] роднага брата яго маці, што трымаў Ульяну, якая пасля была [замужам] за Манівідам, і шмат іншых баяр пакараў смерцю, помсцячы за Вайдылу.\nКнязь вялікі Вітаўт сядзеў у Крэве пад моцнаю вартаю ў пакоі, а дзве жанчыны прыходзілі ў пакой класці спаць яго і княгіню і, паклаўшы, выходзілі, а побач знаходзілася стража. I вось вялікая княгіня пачула ад людзей: калі князь вялікі Вітаўт [яшчэ] будзе сядзець [у вязніцы], то з ім тое самае ўчыняць, што і з яго бацькам. I параіла яму так [зрабіць]: як прыйдуць жанчыны, то яму пераадзецца ў адзенне адной з іх і выйсці з другою, а той жанчыне, у адзенні якой ён выйдзе, застацца з ёю [княгіняю], так яго навучыла. I ён, адзеўшы ўбранне адной жанчыны, выйшаў з другою, спусціўся з замка і ўцёк да немцаў у Прусію.\nВялікі князь Гедымін - нарадзіўся каля 1275 г., загінуў у 1341 г. у бітве з крыжакамі. Паходжанне яго дакладна невядома. Вялікакняскі пасад ён заняў у 1316 г. пасля смерці свайго брата Віценя. Паводле гістарычнага падання, Гедымін заснаваў Вільню, якую каля 1323 г. зрабіў сталіцаю Літоўска-Беларускай дзяржавы. Пры ім у склад Вялікага княства ўвайшла асноўная частка беларускіх зямель разам з Падляшшам (цяпер у складзе Польшчы). Апрача сямі сыноу, меў яшчэ пяць дачок. Адна з іх, Марыя, была замужам за Дзімітрыем, князем цверскім, другая, Ганна, у 1325 г. стала жонкаю польскага караля Казіміра Вялікага, а трэцяя, Аўгуста, у 1333 г. выйшла замуж за маскоўскага князя Сімяона Гордага.\nМантывід - як сведчаць іншыя крыніцы, Мантывіду (Монвіду) бацька даў не Карачоў, што за Бранскам, а Кернаў, што ля Вільні.\nЯўнут - быў пазбаўлены братамі вялікакняскага пасада ў 1345 г., памер пасля 1366 г.\nАльгерд — трэці сын Гедыміна, нарадзіўся дзесьці на пачатку XIV с., стаў вялікім князем у 1345 г. памёр у маі 1377 г. Як сведчаць рускія летапісцы, ён «не столькі сілаю, колькі ўмельствам ваяваў». Больш чым у два разы пашырыў ён межы Літоўска-Беларускай дзяржавы далучыўшы да яе большую частку Украіны і землі на ўсходзе Белай Русі. Пры ім беларуская мова стала агульнадзяржаўнаю ў Вялікім княстве.\nУ князя Альгерда было 12 сыноў і 9 дачок. Ад першай жонкі, Марыі віцебскай (памерла ў 1346 г.): Андрэй, Дзмітрый, Канстанцін, Уладзімір, Фёдар і тры дачкі; ад другой, Ульяны цверскай (памерла ў 1392 г.): Ягайла Уладзіслаў, Скіргайла Іван, Карыбут Дзімітрый, Лінгвен (Лугвеній) Сямён, Карыгайла Казімер, Вігунт Аляксандр, Свідрыгайла Баляслаў і пяць дачок. Сыны Альгерда ад першай жонкі нарадзіліся і выхоўваліся на Беларусі, таму адразу былі хрышчаны па праваслаўнаму абраду і атрымалі славянскія імёны. Сыны ж ад Ульяны нарадзіліся тады, калі Альгерд ухо быў вялікім князем у Вільні, таму спачатку атрымалі літоўскія язычніцкія імёны. Пазней жа, пры хрышчэнні па каталіцкаму або праваслаўнаму абраду яны набылі другія імёны.\nКейстут - загінуў гвалтоўнаю смерцю ў 1382 г., непасрэдна валодаў Гародняй, Трокамі і Жамойцю, але быў фактычна другою асобаю ў Літоўска-Беларускай дзяржаве пасля вялікага князя Альгерда. Меў шэсць сыноў: Пацірг (Патрыкей), Войдат, Бутаў, Вітаўт Аляксандр, Таўцівіл і Жыгімонт. Было ў яго і чатыры дачкі: Марыя, Данута, якая выйшла замух за Януша, князя Мазавецкага, Ганна і Рынгала. Вядома таксама імя адной з дзвюх жонак Кейстута — Бірута.\nГануль (Ганс) — немец з Рыгі, пры дапамозе якога Ягайла змог вярнуць сабе Вільню. Служыў вялікакняскім намеснікам у гэтым горадзе і, відаць, камендантам Віленскага замка.\nДрагічын, Сураж і Мельнік — беларускія гарады ў Падляшшы, былі доўгі час у складзе Літоўска-Беларускай дзяржавы.\nГедка-краўлянін (г. зн. з Крэва) — гэтае імя аднаго з удзельнікаў забойства князя Кейстута не захавалася ні ў адным з вядомых спісаў «Летапісу вялікіх князёў літоўскіх». Адноўлена тут намі паводле хронік Я. Длугаша і М. Стрыйкоўскага, а таксама лацінскага перакладу першапачатковага тэксту гэтага помніка — «Origo regis».\nПераклад: В. Чамярыцкі


САНКЦЫЙНАЯ ПРАВАКАЦЫЯ І ПАЛІТЫКА МАСКВЫ - Зянон Пазьняк — Старшыня Кансэрватыўна-Хрысьціянскай Партыі — БНФ\nДалейшая палітыка -- жорсткае задушэньне народа і ўсяго беларускага аб’яднанымі сіламі Масквы і мясцовых прыслужнікаў. А ў выніку мусіў бы стацца "канец гісторыі" Беларускай нацыі. Такая вось ілюзорная, але злавесная крамлёўская візія "рускага міра".\nНельга дапусьціць, каб антыбеларуская палітыка "русского міра" і Крамля разьвівался. Складанасьць у тым, што ўтварылася становішча, дзе ўвесь народ стаў закладнікам вар’ята Лукашэнкі.\nКалі яго цяпер раптоўна выдаліць ад улады ці ліквідаваць, то найбольш верагодны сцэнар, што ўладу могуць зноў захапіць і пераняць прамаскоўскія сілы, -- і тады запрацуе разбуральны для Беларусі электаральны крамлёўска-газпрамаўскі план 2020-га года. Калі ж лукашысцкі рэжым застанецца, то ён зьнішчыць, выдушыць і перадушыць усё жывое ў Беларусі і ўрэшце таксама здасьць краіну пад Маскву. Нельга, каб такі рэжым існаваў у Беларусі.